Uchumi wa Tanzania

**Uchumi wa Tanzania** ni kati ya uchumi unaokua kwa kasi zaidi barani Afrika, ikiwa na ukuaji wa wastani wa Pato la taifa (PLT) wa 6.0% mnamo 2025. Uchumi wa nchi unategemea kilimo, madini, utalii, nishati, na uzalishaji wa viwandani. Tanzania ni mwanachama wa mashirika ya kikanda kama Jumuiya ya Afrika Mashariki (EAC), Jumuiya ya Maendeleo Kusini mwa Afrika (SADC), na Umoja wa Afrika (AU), hali inayochochea biashara huru na uwekezaji wa kigeni. Mnamo 2024 Tanzania ina pato la taifa la bilioni 79 ikiwa ya 10 barani Afrika. na kuchangia takriban 26% ya Pato la taifa, pamoja na madini, hasa dhahabu, almasi, na tanzanite. Sekta ya utalii inabaki kuwa chanzo kikubwa cha fedha za kigeni, ikivutia mamilioni ya wageni kila mwaka katika vivutio kama Hifadhi ya Taifa ya Serengeti, Mlima Kilimanjaro, na Zanzibar. Maendeleo ya miundombinu, ikiwemo Reli ya Kisasa (SGR) na upanuzi wa bandari na barabara, yameimarisha biashara na muunganisho wa kiuchumi. Aidha, Uwekezaji wa moja kwa moja wa kigeni (FDI) umeongezeka, hasa katika nishati na viwanda, na kuiweka Tanzania katika nafasi ya kuwa kitovu cha uchumi wa kikanda.

## Sekta za Uchumi
### Kilimo
Kilimo kinachangia 28% ya Pato la Taifa na kinatoa ajira kwa zaidi ya 65% ya wananchi. Mazao makuu ya biashara yanayouzwa nje ni kahawa, chai, korosho, tumbaku, na pamba. Tanzania pia ni mzalishaji mkubwa wa ndizi, mahindi, na mpunga kwa ajili ya soko la ndani. Serikali imewekeza katika kuboresha miundombinu ya umwagiliaji na pembejeo za kilimo ili kuongeza uzalishaji.

### Utalii
Sekta ya utalii ni moja ya vyanzo vikuu vya fedha za kigeni kwa Tanzania, ikiwa na mapato ya $2.85 bilioni mwaka 2024. Vivutio vikuu vya utalii ni pamoja na:

Mlima Kilimanjaro (mlima mrefu zaidi Afrika)

Hifadhi za Taifa kama Serengeti na Ngorongoro

Fukwe za Zanzibar na visiwa vya Bahari ya Hindi
Kwa wastani, Tanzania hupokea watalii zaidi ya milioni 1.5 kwa mwaka, na juhudi zinaendelea kuvutia wawekezaji zaidi kwenye sekta hii.

### Madini na Nishati
Tanzania ina utajiri mkubwa wa madini, ikiwa mzalishaji wa nne wa dhahabu barani Afrika baada ya Ghana, Afrika Kusini, na Sudan. Pia inazalisha tanzanite (madini ya kipekee duniani), almasi, shaba, na nikeli. Sekta ya madini inachangia 10% ya Pato la Taifa.

Kwa upande wa nishati, Tanzania imegundua gesi asilia zaidi ya futi za ujazo trilioni 57 (TCF), hasa katika maeneo ya Lindi na Mtwara. Serikali inaendelea kuvutia wawekezaji wa kimataifa kwa ajili ya ujenzi wa viwanda vya kuchakata gesi na miundombinu ya usafirishaji.

### Viwanda na Uzalishaji
Sekta ya viwanda inachangia 25% ya GDP. Miongoni mwa bidhaa zinazozalishwa ni bidhaa za kilimo, saruji, nguo, sigara, na vinywaji. Mpango wa Maendeleo wa Viwanda wa Tanzania 2025 unalenga kuongeza uzalishaji wa ndani na kupunguza utegemezi wa bidhaa zinazoagizwa kutoka nje.

## Biashara na Uwekezaji
Tanzania ni kituo muhimu cha biashara katika Afrika ya Mashariki, ikiwa na bandari ya pili kwa ukubwa ya Dar es Salaam, inayohudumia pia nchi zisizo na bandari kama Uganda, Rwanda, Burundi, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, na Zambia.

Mauzo ya nje yalifikia $9.85 bilioni mwaka 2024, huku bidhaa kuu zikijumuisha dhahabu, mazao ya kilimo, na gesi asilia. Wakati huo huo, uagizaji wa bidhaa kutoka nje ulikuwa $13.67 bilioni, na kusababisha nakisi ya biashara ya $3.82 bilioni.

Washirika wakuu wa kibiashara wa Tanzania ni China, India, Umoja wa Ulaya, Kenya, na Afrika Kusini.

## Changamoto
Licha ya ukuaji wa uchumi wa Tanzania, bado kuna changamoto kadhaa, ikiwa ni pamoja na:
*Ukosefu wa ajira, hasa kwa vijana (4.5%)
*Mfumuko wa bei wa 3.7%, unaoathiri gharama ya maisha
Uhitaji wa miundombinu bora, hasa katika sekta ya usafirishaji na umeme
*Deni la umma, ambalo limefikia 43.6% ya Pato la Taifa
*Serikali imeweka mikakati ya kupunguza changamoto hizi kwa kuwekeza katika miundombinu, kuboresha mazingira ya biashara, na kuimarisha elimu ya ufundi kwa vijana.

## Mwelekeo
Uchumi wa Tanzania unatarajiwa kuendelea kukua kwa kasi ya 5-6% kwa mwaka kutokana na miradi mikubwa ya maendeleo kama Reli ya Kisasa ya SGR, Mradi wa Bwawa la Umeme la Mwalimu Nyerere, na Uwekezaji katika Nishati ya Gesi Asilia. Tanzania inatarajiwa kuwa mchezaji mkubwa katika soko la kimataifa la madini, kilimo, na utalii katika miaka ijayo.

Uwekezaji katika miundombinu, nishati, na teknolojia utaongeza fursa za ajira na kuboresha maisha ya wananchi wake.

## Tazama pia
* Umaskini nchini Tanzania
* Uchumi wa Afrika Mashariki

## Marejeo
Jamii:Uchumi wa Tanzania
T
Jamii:Uchumi wa Afrika