Kuegemea kwa kijinsia kwa Kiingereza

**Lugha isiyo na kijinsia** ni mfumo wa mawasiliano unaojitahidi kuepuka kufanya dhihaka au kutofautisha kati ya jinsia ya kijamii au ngono ya kibaolojia ya watu wanaozungumziwa katika hotuba au maandiko. Tofauti na lugha nyingi za Kia Indo-Uropa, Kiingereza hakina mfumo wa kisarufi wa kijinsia, na maneno yake mengi – ikiwa ni pamoja na majina, vivumishi na vionyeshi – havina jinsia maalum.  

Kwenye lugha nyingi za Kia Indo-Uropa, majina mara nyingi huwa na jinsia ya kisarufi: kiume (mfano, Kihispania *el humano*), kike (mfano, Kifaransa *la personne*), au mara nyingine neutra (mfano, Kijerumani *das Mädchen*), bila kujali jinsia halisi ya mtu anayezungumziwa.  

Wataalamu wa lugha ya Kiingereza wanatumia mbinu mbalimbali kudhibiti na kuonyesha mtazamo wa msemaji kuhusu jinsia, na mara nyingine huendana na maadili yanayokubalika kijamii.  

## Mjadala 
Wapiga debe wa lugha isiyo na kijinsia wanashikilia kuwa kufanya lugha kuwa isiyo na upendeleo si jambo lisilowezekana tu, bali linafaa kufanikishwa. Wengine huona matumizi ya lugha isiyo na kijinsia kama jambo linaloweza kuudhi au kubadilisha mtazamo wa watu.  

Uelewa wa kisayansi unaonyesha kwamba lugha siyo tu inaonyesha jinsi tunavyofikiri, bali pia huunda mtazamo wetu. Ukizungumza maneno yanayowadharau wanawake au kuyapandikiza dhana ya uduni mara kwa mara, dhana hiyo huingia kwenye mtazamo wa kijamii. Lugha ni zana yenye nguvu: mashairi, propaganda na hata mitindo ya mawazo ya jamii huonyesha hili.  

### Msaada kwa lugha isiyo na kijinsia 
Wapiga debe wanasema kuwa maneno yenye jinsia maalum mara nyingi huakisi ubora wa kiume au huonyesha ukosefu wa usawa wa kijinsia katika jamii. Kwa mfano, *The Handbook of English Linguistics* inaeleza kwamba kutumia viwakilishi vya kiume kama "he" au majina ya kazi yanayotumika kwa wanaume pekee ni mfano wa mfumo wa kijinsia uliyojengwa katika Kiingereza. Hii huipa wanaume nguvu na hadhi ya kijamii zaidi kuliko wanawake.  

Wapiga debe pia wanasema kwamba maneno yanayomweleza mwanamke mara nyingi hubadilishwa na kuwa na maana hasi, au kuyapanga kwa mtazamo wa kijinsia.  

*The Handbook of Nonsexist Writing* inaonyesha kuwa maneno ambayo watoto huyasikia yanaathiri mtazamo wao kuhusu ubora wa kazi fulani kwa jinsia. Kwa mfano, maneno kama "firefighters" badala ya "firemen" huongeza uwiano wa ushiriki wa wanaume na wanawake. Matumizi ya maneno yasiyo na kijinsia pia huongeza idadi ya maombi ya kazi kutoka kwa wanawake na wanaume.  

### Upinzani 
Wakosoaji wa lugha isiyo na kijinsia wanaeleza kwamba baadhi ya mbadala kama "human" badala ya "man" au "they" badala ya "he" yanaweza kuleta usumbufu, kuvuruga mtindo wa kawaida wa lugha au kuunda maneno mapya ambayo yanahesabiwa kuwa mabaya.  

Wapinzani wanasema kuwa lugha isiyo na kijinsia inaweza kudhibiti uhuru wa kujieleza, kushinikiza mitazamo fulani, na kuonyesha upendeleo wa wachache. Hata baadhi ya wataalamu wanasita kuunga mkono matumizi yake, wakihoji ufanisi wake katika kupambana na ubaguzi wa kijinsia.  

### Katika dini 
Mjadala kuhusu lugha isiyo na kijinsia pia umechochea tafsiri za Biblia na masuala ya ibada. Tafsiri mbalimbali za karibuni zimejaribu kutumia viwakilishi vyenye usawa wa kijinsia, ingawa mbinu hizi hazikubaliwa kote duniani.

## Marejeo 
Jamii:Kiingereza
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania