open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kipchoge Keino

**Kipchoge ("Kip") Keino** ni Mwenyekiti wa Kamati ya Olimpiki ya Kenya na mkimbiaji aliyestaafu akiwa na ushindi wa medali za dhahabu mara mbili kwenye Mashindano ya Olimpiki. Alizaliwa 17 Januari 1940 huko Kipsamo, Wilaya ya Nandi, Kenya.

Alianza kuonyesha ufundi wake wa kukimbia kwenye Mashindano ya Jumuiya ya Madola huko Perth, Australia alipochukua nafasi ya kumi na moja. Kwenye Mashindano ya Olimpiki ya Majira ya Joto mwaka 1964 alimaliza wa tano kwenye mbio za mita 5000.

27 Agosti 1965, Keino alivunja rekodi ya dunia ya mita 3000 kwa sekunde sita. Katika Mashindano ya Mataifa ya Afrika mwaka..........alishinda medali mbili za dhahabu kwa umbali wa mita 1500 na 5000. Baadaye alikuja kuvunja rekodi ya dunia iliyokuwa ikishikiliwa na Ron Clarke ya mita 5000 kwa kukimbia kwa muda wa 13:24:2.

Jamii:Wanamichezo wa Kenya
George Porter

thumbnail|right|280px|Mwanakemia George Porter
left|80px

**George Porter** (6 Desemba 1920 &ndash; 31 Agosti 2002) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Uingereza. Hasa alichunguza hali za ulinganifu wa molekuli. Mwaka wa 1967, pamoja na Manfred Eigen na Ronald Norrish alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Kemia**. Mwaka wa 1972 alipewa cheo cha "Sir".

Jamii:Waliozaliwa 1920
Jamii:Waliofariki 2002
Jamii:Wanasayansi wa Uingereza
Jamii:Watu waliopewa cheo cha "Sir"
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Kemia
Richard Willstatter

thumb|right|Richard Willstatter
left|80px

**Richard Willstätter** (13 Agosti 1872 – 3 Agosti 1942) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Ujerumani. Hasa alichunguza mfumo wa dutu mbalimbali, kwa mfano vimeng'enya na alkaloidi. Mwaka wa 1915 alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Kemia**.

Jamii:Waliozaliwa 1872
Jamii:Waliofariki 1942
Jamii:Wanasayansi wa Ujerumani
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Kemia
Lars Onsager

left|80px

**Lars Onsager** (27 Novemba 1903 &ndash; 5 Oktoba 1976) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Norwei. Baadaye alihamia Marekani. Baadhi ya utafiti mwingine alichunguza hali za kikemia zisizowezekana kugeuzwa. Mwaka wa 1968 alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Kemia**.

Jamii:Waliozaliwa 1903
Jamii:Waliofariki 1976
Jamii:Wanasayansi wa Norwei
Jamii:Wanasayansi wa Marekani
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Kemia
Derek Barton

thumbnail|right|200px|Derek Barton

left|80px

**Derek Harold Richard Barton** (8 Septemba 1918 – 16 Machi 1998) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Uingereza. Hasa alichunguza mfumo wa molekuli mbalimbali. Mwaka wa 1969, pamoja na Odd Hassel alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Kemia**. Mwaka wa 1972 alipewa cheo cha "Sir".

Jamii:Waliozaliwa 1918
Jamii:Waliofariki 1998
Jamii:Wanasayansi wa Uingereza
Jamii:Watu waliopewa cheo cha "Sir"
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Kemia
Odd Hassel

thumbnail|right|280px|Mwanakemia Odd Hassel
left|80px

**Odd Hassel** (17 Mei 1897 &ndash; 11 Mei 1981) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Norwei. Hasa alichunguza mfumo wa molekuli mbalimbali. Mwaka wa 1969, pamoja na Derek Barton alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Kemia**.

Jamii:Waliozaliwa 1897
Jamii:Waliofariki 1981
Jamii:Wanasayansi wa Norwei
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Kemia
Robert Woodward

**Robert Burns Woodward** (10 Aprili 1917 &ndash; 8 Julai 1979) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza usanisi wa misombo, kwa mfano kwinini. Mwaka wa 1965 alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Kemia**.
Luis Leloir

thumb|right|Luis Leloir
left|80px

**Luis Federico Leloir** (6 Septemba 1906 – 2 Desemba 1987) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Argentina. Hasa alichunguza athari za kabohaidreti kwa nishati mwilini. Mwaka wa 1970 alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Kemia**.

Jamii:Waliozaliwa 1906
Jamii:Waliofariki 1987
Jamii:Wanasayansi wa Argentina
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Kemia
Gerhard Herzberg

left|80px

**Gerhard Herzberg** (25 Desemba 1904 – 3 Machi 1999) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Ujerumani. Mwaka wa 1935 alihamia Kanada. Hasa alichunguza mfumo wa molekuli mbalimbali. Mwaka wa 1971 alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Kemia**.

Jamii:Waliozaliwa 1904
Jamii:Waliofariki 1999
Jamii:Wanasayansi wa Ujerumani
Jamii:Wanasayansi wa Kanada
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Kemia
Christian Anfinsen

thumb|right|Christian Anfinsen
left|80px

**Christian Boehmer Anfinsen** (26 Machi 1916 – 14 Mei 1995) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza uhusiano kati ya mfumo wa protini na athari zake mwilini. Mwaka wa 1972, pamoja na Stanford Moore na William Stein alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Kemia**.

Jamii:Waliozaliwa 1916
Jamii:Waliofariki 1995
Jamii:Wanasayansi wa Marekani
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Kemia
Stanford Moore

left|80px

**Stanford Moore** (4 Septemba 1913 – 23 Agosti 1982) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza mfumo wa molekuli za protini. Mwaka wa 1972, pamoja na Christian Anfinsen na William Stein alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Kemia**.

Jamii:Waliozaliwa 1913
Jamii:Waliofariki 1982
Jamii:Wanasayansi wa Marekani
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Kemia
William Stein

**William Howard Stein** (25 Juni 1911 &ndash; 2 Februari 1980) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza mifumo na athari za protini. Mwaka wa 1972, pamoja na Christian Anfinsen na Stanford Moore alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Kemia**.
Ernst Otto Fischer

left|80px
[thumb|Muhuri wa Ernst Otto Fischer huko [Ujerumani]]
**Ernst Otto Fischer** (10 Novemba 1918 – 23 Julai 2007) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Ujerumani. Hasa alichunguza misombo ya metali na kaboni. Mwaka wa 1973, pamoja na Geoffrey Wilkinson alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Kemia**.

Jamii:Waliozaliwa 1918
Jamii:Waliofariki 2007
Jamii:Wanasayansi wa Ujerumani
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Kemia
Geoffrey Wilkinson

left|80px

**Geoffrey Wilkinson** (14 Julai 1921 &ndash; 26 Septemba 1996) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Uingereza. Hasa alichunguza metali. Mwaka wa 1973, pamoja na Ernst Otto Fischer alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Kemia**. Mwaka wa 1976 alipewa cheo cha "Sir".

Jamii:Waliozaliwa 1921
Jamii:Waliofariki 1996
Jamii:Wanasayansi wa Uingereza
Jamii:Watu waliopewa cheo cha "Sir"
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Kemia
Paul Flory

**Paul John Flory** (19 Juni 1910 &ndash; 9 Septemba 1985) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza usanisi wa molekuli kubwa sana. Mwaka wa 1974 alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Kemia**.
John Cornforth

thumbnail|right|280px|Mwanakemia John Cornforth
left|80px

**John Warcup Cornforth** (amezaliwa 7 Septemba 1917) ni mwanakemia kutoka nchi ya Australia. Pia ana uraia wa Uingereza. Hasa alichunguza athari za vimeng'enya kwa misombo ya kikaboni. Mwaka wa 1975, pamoja na Vladimir Prelog alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Kemia**. Mwaka wa 1977 alipewa cheo cha "Sir".

Jamii:Waliozaliwa 1917
Jamii:Wanasayansi wa Australia
Jamii:Wanasayansi wa Uingereza
Jamii:Watu waliopewa cheo cha "Sir"
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Kemia
Frank Burnet

thumb|right|Frank Burnet
left|80px

**Frank Macfarlane Burnet** (3 Septemba 1899 &ndash; 31 Agosti 1985) alikuwa daktari kutoka nchi ya Australia. Hasa alichunguza virusi vinavyosababisha maradhi mbalimbali. Mwaka wa 1951 alipewa cheo cha "Sir". Mwaka wa 1960, pamoja na Peter Medawar alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Tiba**.

Jamii:Waliozaliwa 1899
Jamii:Waliofariki 1985
Jamii:Wanasayansi wa Australia
Jamii:Watu waliopewa cheo cha "Sir"
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Tiba
Peter Medawar

thumbnail|right|280px|Manazuolojia Peter Medawar
left|80px

**Peter Brian Medawar** (28 Februari 1915 – 2 Oktoba 1987) alikuwa mwanazuolojia kutoka nchi ya Uingereza. Hasa alichunguza uhamishaji wa tishu. Mwaka wa 1960, pamoja na Frank Macfarlane Burnet alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Tiba**. Mwaka wa 1965 alipewa cheo cha "Sir".

Jamii:Waliozaliwa 1915
Jamii:Waliofariki 1987
Jamii:Wanasayansi wa Uingereza
Jamii:Watu waliopewa cheo cha "Sir"
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Tiba
Georg von Bekesy

left|80px

**Georg von Bekesy** (3 Juni 1899 – 13 Juni 1972) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Hungaria. Baadaye alihamia Marekani. Hasa alichunguza masikio ya binadamu. Mwaka wa 1961 alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Tiba**.

Jamii:Waliozaliwa 1899
Jamii:Waliofariki 1972
Jamii:Wanasayansi wa Hungaria
Jamii:Wanasayansi wa Marekani
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Tiba
Vladimir Prelog

left|80px
thumb|Vladimir Prelog
**Vladimir Prelog** (23 Julai 1906 – 7 Januari 1998) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Uswisi. Hasa alichunguza mfumo wa pande tatu wa molekuli na atomu mbalimbali. Mwaka wa 1975, pamoja na John Cornforth alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Kemia**.

Jamii:Waliozaliwa 1906
Jamii:Waliofariki 1998
Jamii:Wanasayansi wa Uswisi
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Kemia
Francis Crick

left|80px

**Francis Harry Compton Crick** (8 Juni 1916 – 28 Julai 2004) alikuwa mwanafizikia wa biolojia kutoka nchi ya Uingereza. Hasa anajulikana kwa kugundua mfumo wa DNA. Mwaka wa 1962, pamoja na James Dewey Watson na Maurice Wilkins alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Tiba**.

Jamii:Waliozaliwa 1916
Jamii:Waliofariki 2004
Jamii:Wanasayansi wa Uingereza
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Tiba
John Hersey

**John Hersey** (17 Juni 1914 &ndash; 24 Machi 1993) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1945, alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi** kwa riwaya yake *A Bell for Adano* ("Kengele kwa Adano").
James Dewey Watson

thumb|right|James Dewey Watson (2003)
**James Dewey Watson** (6 Aprili, 1928 – 6 Novemba ,2025) alikuwa mwanabiolojia wa molekuli wa Marekani, mtaalamu wa jeni, na mtaalamu wa wanyama. Mnamo 1953, yeye pamoja na Francis Crick walishirikiana kuandika makala ya kitaaluma katika *muundo wa Kiasili*, wakipendekeza muundo wa heliksi mbili wa molekuli ya DNA. Mnamo 1962, Watson, Crick, na Maurice Wilkins walipewa Tuzo ya Nobel katika Fiziolojia au Tiba "kwa uvumbuzi wao kuhusu muundo wa molekuli ya asidi za nyuklia na umuhimu wake kwa uhamishaji wa taarifa katika nyenzo hai". left|80px

Watson alihitimu kutoka Chuo Kikuu cha Chicago mnamo 1947 na kupata udaktari wake kutoka Chuo Kikuu cha Indiana Bloomington mnamo 1950. Baada ya mwaka mmoja wa baada ya udaktari katika Chuo Kikuu cha Copenhagen chini ya Herman Kalckar na Ole Maaløe, Watson alifanya kazi katika Maabara ya Cavendish ya Chuo Kikuu cha Cambridge, Uingereza, ambapo alikutana na mshirika wake wa baadaye, Francis Crick. Kuanzia 1956 hadi 1976, Watson alikuwa mwalimu katika Idara ya Biolojia ya Chuo Kikuu cha Harvard, akikuza utafiti katika biolojia ya molekuli.

Kuanzia 1968, Watson alihudumu kama mkurugenzi wa Maabara ya Cold Spring Harbor (CSHL) huko Laurel Hollow, New York, akipanua sana kiwango cha ufadhili na utafiti. Katika CSHL, alibadilisha msisitizo wa utafiti wake hadi utafiti wa saratani, na kufanya maabara hiyo kuwa kituo kinachoongoza duniani katika biolojia ya molekuli. Mnamo 1994, Watson alianza kuhudumu kama rais kwa kipindi cha miaka 10, kisha akateuliwa kuwa chansela hadi alipojiuzulu mwaka 2007, baada ya kutoa maoni yanayohusiana na uhusiano wa kijenetiki kati ya rangi na akili. Mnamo 2019, baada ya makala kutolewa ambapo alirudia maoni haya, CSHL ilibatilisha vyeo vyake vya heshima na kukata uhusiano wote naye.

Watson aliandika vitabu vingi vya sayansi, ikiwa ni pamoja na kitabu cha kiada cha *Molecular Biology of the Gene* (1965) na kitabu chake kilichouzwa zaidi, *The Double Helix* (1968). Kati ya 1988 na 1992, Watson alihusiana na Taasisi za Kitaifa za Afya, akisaidia kuanzisha Mradi wa Jenomu ya Binadamu, ambao ulikamilisha kuchora ramani ya jenomu ya binadamu mnamo 2003.

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1928
Jamii:Wanasayansi wa Marekani
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Tiba
Jamii:Wanasayansi nchi kwa nchi
Jamii:Sayansi za dunia
Maurice Wilkins

left|80px

**Maurice Hugh Frederick Wilkins** (15 Desemba 1916 – 5 Oktoba 2004) alikuwa mwanafizikia wa biolojia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza DNA kwa njia ya mionzi ya eksirei. Mwaka wa 1962, pamoja na Francis Crick na James Dewey Watson alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Tiba**.

Jamii:Waliozaliwa 1916
Jamii:Waliofariki 2004
Jamii:Wanasayansi wa Uingereza
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Tiba
James Gould Cozzens

**James Gould Cozzens** (19 Agosti 1903 &ndash; 9 Agosti 1978) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1949, alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi** kwa riwaya yake *Guard of Honor* ("Gwaride la Heshima").
Bernard DeVoto

**Bernard De Voto** (11 Januari 1897 &ndash; 13 Novemba 1955) alikuwa mwandishi na mwanahistoria kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1948, alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Historia** kwa kitabu chake *Across the Wide Missouri* ("Ng'ambo ya Mto Missouri").
Alfred Bertram Guthrie

thumb|Alfred Bertram Guthrie

**Alfred Bertram Guthrie** (13 Januari 1901 &ndash; 26 Aprili 1991) alikuwa mwandishi na mwanahistoria kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1950, alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi** kwa riwaya yake *The Way West* ("Njia Kwenda Magharibi").
Conrad Michael Richter

**Conrad Michael Richter** (13 Oktoba 1890 &ndash; 30 Oktoba 1968) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Hasa aliandika hadithi fupi na riwaya kuhusu historia ya Marekani. Mwaka wa 1951, alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi** kwa riwaya yake *The Town* ("Mji").
Comer Vann Woodward

**Comer Vann Woodward** (13 Novemba 1908 &ndash; 17 Desemba 1999) alikuwa mwanahistoria kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1982, alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Historia** kwa kitabu chake ''Mary Chesnut's Civil War'', mkusanyiko wa barua zilizoandikwa wakati wa Vita Kuu ya Marekani 1860-65.
Steven Kanumba

**Steven Charles Kanumba** (mkoa wa Shinyanga, 8 Januari 1984 katika  -  7 Aprili 2012 ) alikuwa msanii wa maigizo na filamu kutoka Tanzania. Ni mmoja wa wasanii wa kwanza kufanya kazi nje ya nchi na kuvutia wasanii wa nje kuja kuigiza nchini Tanzania, hasa Wanigeria kama vile Mercy Johnson, Emmanuel France, Nkiru Silvanus, Ramsey Nouah . Kanumba pia ameweza kuwaleta waongozaji filamu kadhaa wa Kinigeria nchini.

## Maisha
Baba yake alikuwa anaitwa Charles Kanumba na mama yake aliitwa Flora Mutegoa. Alikuwa ana uwezo wa kuongea lugha 3: Kiswahili, Kisukuma na Kiingereza. 

Steven alianza elimu yake ya msingi katika Shule ya msingi Bugoyi na aliendelea na elimu ya sekondari katika Shule ya Sekondari Mwadui. Baadae alihamishiwa Vosa Mission Secondary School. Alijiunga na kidato cha 5 & 6 katika Shule ya Sekondari Jitegemee iliyopo Dar-es-Salaam

## Shughuli za uigizaji
Kanumba ameanza shughuli za kuigiza miaka mingi kwenye miaka ya 1990. Ambapo alianza kufahamika zaidi mwaka 2002 mara tu baada ya kujiunga na kundi la sanaa ya maigizo maarufu kama Kaole Sanaa Group lililopo Bagamoyo.
Alijibebea umaarufu mkubwa nchini Tanzania na alikuwa kipenzi cha wengi na alikubalika karibia nchi zote za Afrika Mashariki na maziwa makuu.
Aliweza kutangaza sanaa nchi za Afrika ya Magharibi ikiwemo Nigeria na pia Wanigeria walipendezewa na uigizaji wake hivyo kushirikiana pamoja naye katika filamu kadha wa kadha.
Filamu ambazo aliwahi kuigiza ni  *Dar to Lagos*pamoja na *She is My Sister* .

## Kifo
Kanumba alifariki baada ya kupata jeraha kwenye ubungo,  ambapo jeraha hilo lilisabishwa baada ya kupata pigo kichwani tarehe  07/04/ 2012  ILisemekana alikuwa na rafiki yake wa kike anayeitwa Elizabeth Michael anaye fahamika kama *Lulu* ambaye alikuwa na miaka 18 kipindi hicho.   Lakini rafiki yake huyo  alikanusha kuhusu kuhusika na kifo cha Kanumba. Kanumba alipelekwa * hospitali ya taifa Muhimbili* akiwa mahututi ambapo, baada ya vipimo madktari walithibitisha kwamba kifo chake kilitokana na jeraha kwenye ubungo kumsababishia kukosa pumzi na kupoteza uhai hapo. Mnamo mwaka  2017, Lulu alituhumiwa kwa kuua bila kukusudia na alipewa adhabu ya kufungwa miaka 2. Hukumu yake ilibadilishwa na kufanya huduma za kijamii aliachiwa jela baada ya kifungo cha mwaka mmoja released from jail 12/05 /2018.
Msiba wake ulihudhuriwa na watu takribani 30,000  akiwepo mheshimiwa mama Salma Kikwete. Alizikwa katika makaburi ya Kinondoni.

## Filmografia
### Televisheni
**Jahazi*
**Dira*
**Zizimo*
**Tufani*
**Sayari*
**Taswira*
**Gharika*
**Baragumu*

### Filamu
## Marejeo
Jamii:Watunzi wa filamu Tanzania
Jamii:Waandaaji Filamu za Tanzania
Jamii:Waliozaliwa 1984
Jamii:Waigizaji filamu wa Tanzania
Jamii:Waliofariki 2012
Jamii:Afrocine 2019-Tanzania
Jamii:USLWA
Elwyn Brooks White

**Elwyn Brooks White** (11 Julai 1899 – 1 Oktoba 1985) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Hasa aliandika insha kwa gazeti la *The New Yorker*. Mwaka wa 1978, alipokea **Tuzo ya Pulitzer** kwa miandiko yake kwa jumla.

Jamii:Waliozaliwa 1899
Jamii:Waliofariki 1985
Jamii:Waandishi wa Marekani
Jamii:Tuzo ya Pulitzer
Alex Haley

**Alex Palmer Haley** (11 Agosti 1921 – 10 Februari 1992) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Hasa anajulikana kwa riwaya yake *Roots* ("Mizizi") inayosimulia historia ya Kunta Kinte na vizazi vya Waafrika waliofungwa utumwani na kupelekwa Marekani. 

Mwaka wa 1977, alipokea **tuzo maalumu ya Pulitzer** upande wa bunilizi.

Jamii:Waliozaliwa 1921
Jamii:Waliofariki 1992
Jamii:Waandishi wa Marekani
Jamii:Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi
Wallace Stegner

**Wallace Earl Stegner** (18 Februari 1909 &ndash; 13 Aprili 1993) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1972, alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi** kwa riwaya yake *Angle of Repose* ("Pembe ya Utulivu").
Jackson Bate

**Walter Jackson Bate** (23 Mei 1918 &ndash; 26 Julai 1999) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Wasifu** mara mbili, kwanza 1964 kwa wasifu wake wa John Keats, halafu tena 1978 kwa wasifu wake wa Samuel Johnson.
Robert Penn Warren

**Robert Penn Warren** (24 Aprili 1905 – 15 Septemba 1989) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Hasa aliandika riwaya na mashairi. Mwaka wa 1947, alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi** kwa riwaya yake ''All the King's Men'' ("Wanaume wote wa Mfalme"). Kwa mashairi yake, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi mara mbili, miaka ya 1958 na 1979.

Jamii:Waliozaliwa 1905
Jamii:Waliofariki 1989
Jamii:Waandishi wa Marekani
Jamii:Washairi wa Marekani
Jamii:Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi
Jamii:Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi
Richard Hofstadter

**Richard Hofstadter** (6 Agosti 1916 &ndash; 24 Oktoba 1970) alikuwa mwanahistoria kutoka nchi ya Marekani. Alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Historia** mara mbili, kwanza 1956 kwa kitabu chake *Age of Reform* ("Kipindi cha Marekebisho"), halafu tena 1964 kwa *Anti-Intellectualism in American Life* ("Upingaji-Akili nchini Marekani").
Hofstadter

**Hofstadter** ni jina la:
*Richard Hofstadter, mwanahistoria na mshindi wa Tuzo ya Pulitzer,
*Robert Hofstadter, mwanafizikia na mshindi wa Tuzo ya Nobel.
Paul Horgan

'''Paul George Vincent O'Shaughnessy Horgan** (1 Agosti 1903 &ndash; 8 Machi 1995) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Hasa aliandika riwaya na vitabu vya kihistoria. Alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Historia'* mara mbili, kwanza 1955 kwa kitabu chake *Great River: The Rio Grande in North American History'' ("Mto Mkubwa: Mto wa Rio Grande katika Historia ya Marekani"), na tena 1976 kwa wasifu ya "Lamy of Santa Fe".
Theodore Roethke

thumb|Theodore Roethke
**Theodore Huebner Roethke** (25 Mei 1908 &ndash; 1 Agosti 1963) alikuwa mshairi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1954, alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi**.
Vermont Royster

**Vermont Connecticut Royster** (30 Aprili 1914 &ndash; 22 Julai 1996) alikuwa mwandishi wa habari kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1953 na tena 1984, alipokea **Tuzo ya Pulitzer** kwa miandiko yake katika gazeti la *Wall Street Journal*.
Gwendolyn Brooks

thumb|Gwendolyn Brooks
**Gwendolyn Elizabeth Brooks** (7 Juni 1917 &ndash; 3 Desemba 2000) alikuwa mshairi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1949, alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi** kwa mashairi yake. Alikuwa Mwafrika-Mmarekani wa kwanza kupokea tuzo hilo.
James Reston

**James Barrett Reston** (3 Novemba 1909 &ndash; 6 Desemba 1995) alikuwa mwandishi wa habari kutoka nchi ya Marekani. Alizaliwa Uskoti. Mwaka wa 1945 na tena 1957, alipokea **Tuzo ya Pulitzer** kwa insha zake katika gazeti la *New York Times*.
Samuel Eliot Morison

**Samuel Eliot Morison** (9 Julai 1887 &ndash; 15 Mei 1976) alikuwa mwanahistoria na mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Wasifu** mara mbili, kwanza mwaka wa 1943 kwa wasifu yake ya Kristoforo Kolumbus, na tena 1960 kwa wasifu yake ya John Paul Jones.
John Cheever

**John Cheever** (27 Mei 1912 &ndash; 18 Juni 1982) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Hasa aliandika riwaya na hadithi fupi. Mwaka wa 1979, alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi** kwa mkusanyiko wake wa hadithi fupi *The Stories of John Cheever* ("Hadithi Fupi za John Cheever").

Jamii:Waliozaliwa 1912
Jamii:Waliofariki 1982
Jamii:Waandishi wa Marekani
Jamii:Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi
Carl Sandburg

**Carl Sandburg** (6 Januari 1878 – 22 Julai 1967) alikuwa mwandishi na mwanahistoria kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1919, alipokea **tuzo maalumu ya Pulitzer** kwa mashairi yake. Mwaka wa 1940, alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Historia** kwa wasifu yake ya Rais Abraham Lincoln.

Jamii:Waliozaliwa 1878
Jamii:Waliofariki 1967
Jamii:Wanahistoria wa Marekani
Jamii:Waandishi wa Marekani
Jamii:Tuzo ya Pulitzer ya Historia
Marjorie Rawlings

**Marjorie Kinnan Rawlings** (8 Agosti 1896 &ndash; 14 Desemba 1953) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1939, alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi** kwa riwaya yake *The Yearling* ("Mwenye mwaka mmoja tu").
Carl Van Doren

**Carl Clinton Van Doren** (10 Septemba 1885 &ndash; 18 Julai 1950) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1939, alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Wasifu** kwa wasifu yake ya Benjamin Franklin.
Ralph Barton Perry

thumbnail|right|200px|Ralph Barton Perry

**Ralph Barton Perry** (3 Julai 1876 – 22 Januari 1957) alikuwa mwanafalsafa na mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1936, alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Wasifu** kwa wasifu yake ya William James.

Jamii:Waliozaliwa 1876
Jamii:Waliofariki 1957
Jamii:Wanafalsafa wa Marekani
Jamii:Waandishi wa Marekani
Jamii:Tuzo ya Pulitzer ya Wasifu
Douglas Southall Freeman

**Douglas Southall Freeman** (16 Mei 1886 – 13 Juni 1953) alikuwa mwandishi wa habari kutoka nchi ya Marekani. Alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Wasifu** mara mbili: mwaka wa 1935 kwa wasifu yake ya Robert Edward Lee, na mwaka wa 1958 kwa wasifu yake ya George Washington (alikuwa ameandika majuzuu sita, na juzuu la mwisholika andikwa na John Alexander Carroll and Mary Wells Ashworth baada ya kifo chake Freeman mwaka wa 1953).

Jamii:Waliozaliwa 1886
Jamii:Waliofariki 1953
Jamii:Waandishi wa Marekani
Jamii:Tuzo ya Pulitzer ya Wasifu
Allan Nevins

thumb|Allan Nevins
**Allan Nevins** (20 Mei 1890 &ndash; 5 Machi 1971) alikuwa mwanahistoria na mwandishi kutoka nchi ya Marekani. 

Alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Wasifu** mara mbili, kwanza mwaka wa 1933 kwa wasifu yake ya Grover Cleveland, tena mwaka 1937 kwa wasifu yake ya Hamilton Fish.

Jamii:Illinois
Susan Glaspell

**Susan Keating Glaspell** (1 Julai 1876 &ndash; 27 Julai 1948) alikuwa mwandishi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1931, alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya** kwa tamthiliya yake ''Alison's House'' ("Nyumba ya Alison").
Michael Pupin

**Michael Idvorsky Pupin** (4 Oktoba 1858 &ndash; 12 Machi 1935) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza na kuboresha mawasiliano ya simu. Mwaka wa 1924, alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Wasifu** kwa tawasifu yake *From Immigrant to Inventor* ("Kwanza Mhamiaji, halafu Mvumbuzi").
Albert Beveridge

thumb|right|Albert Beveridge
**Albert Jeremiah Beveridge** (6 Oktoba 1862 &ndash; 27 Aprili 1927) alikuwa mwanasiasa na mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1920, alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Wasifu** kwa wasifu yake ya John Marshall.
Majek Fashek

thumbnail|right|200px|Majek Fashek

**Majekodumni Fasheke** (jina lake maarufu ni **Majek Fashek**) ni mwanamuziki wa Reggae toka Nigeria. 

Majek Fashek alianza kupata umaarufu mwanzoni mwa miaka ya 1980 alipotokea kwenye kipindi cha televisheni nchini Nigeria. Baada ya hapo alifanya ziara za kimuziki na kundi lililoitwa The Mandators. Mwaka 1987 alijitoa kwenye kundi hilo na kuwa peke yake. Alipata jina kubwa nchini Nigeria hasa kufuatia wimbo wake ulioitwa 'Send Down the Rain.' Alifanikiwa kupata tuzo sita za PMAN na baada ya hapo kusaini mkataba na kampuni ya CBS ya Nigeria. Baadaye alijitoa toka kwenye kampuni hiyo na kujiunga na Island Records, kampuni ambayo ina jina kubwa katika muziki wa Reggae duniani. Alipojiunga na kampuni hiyo alirekodi wimbo wa Bob Marley wa Redemption Song. 

## Viungo vya nje
* Mahojiano kati ya AfricaSounds na Majek Fashek
Juma Nature

**Juma Kassim Ally**, anayejulikana zaidi kama **Juma Nature** au **Sir Nature** (alizaliwa Dar es Salaam mwaka 1980), ni mwanamuziki wa aina ya Bongo Flava na Hip Hop kutoka Tanzania. Ni mwanzilishi wa kundi maarufu la TMK Wanaume Family.

Juma Nature ni msanii mbunifu ambaye si mtunzi wa mashairi tu, bali pia ana kipaji cha kipekee kinachochangiwa na sauti yake nzuri ya uimbaji. Moja ya sababu zinazoufanya muziki wake kupendwa sana Afrika Mashariki ni mashairi yake yenye maana na ujumbe wa kina. Miongoni mwa nyimbo zake zilizompa heshima kubwa kitaifa ni *Umoja wa Tanzania,* wimbo uliolenga kupatanisha mgogoro wa kisiasa kati ya vyama vya CCM na CUF. Mbali na wimbo huo, Nature ametoa nyimbo nyingi zenye mafunzo na ujumbe wa kizalendo kwa Taifa. 

## Albamu alizotoa 
*Nini Chanzo (2010).
*Ugali (2010).
*Ubinadamu-Kazi (2005).
*Zote History (2006).

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1980
Jamii:Waimbaji wa Tanzania
Jamii:Wanamuziki wa Tanzania
Jamii:Hip Hop ya Bongo
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanamuziki wa Hip Hop wa Tanzania
Edward Channing

thumbnail|right|200px|Edward Channing

**Edward Channing** (15 Juni 1856 &ndash; 7 Januari 1931) alikuwa mwanahistoria kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1926, alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Historia** kwa juzuu ya sita ya kitabu chake *History of the United States* ("Historia ya Marekani").
Doroth Kipeja

**Doroth Kipeja** ni mtengeneza video za Bongo Flava na Filamu nchini Tanzania. Kampuni aliyoko inaitwa 'Tripod Media.' Moja ya filamu ambazo amewahi kutengeneza ni ile ya Fake Pastors ambayo imempatia umaarufu.

## Viungo vya Nje
* Tovuti Rasmi ya Doroth Kipeja
Kabwe Zuberi Zitto

**Kabwe Zuberi Zitto** (amezaliwa 24 Septemba 1976) ni mwanasiasa nchini Tanzania. Kwa sasa ni mlezi wa chama cha Alliance for Change and Transparency.

Alisomea uchumi Tanzania na Ujerumani. Alikuwa mbunge wa jimbo la Kigoma Mjini katika Bunge la Jamhuri ya Muungano ya Tanzania kwa niaba ya Chadema alipokuwa pia Mkurugenzi wa Ofisi ya Masuala ya Kimataifa. 
 
Mwaka 2015 alijiuzulu bungeni, akatoka katika chama cha Chadema na kujiunga na chama cha Umoja wa Mabadiliko na Uwazi (Alliance for Change and Transparency, ACT). Katika uchaguzi wa 2015 alichaguliwa upya bungeni kama mgombea wa chama hiki. 

## Marejeo
## Viungo vya nje 
* Tovuti ya Chama Cha Demokrasia na Maendeleo (Chadema) 
* Blogu ya Zitto Kabwe

Jamii:Waliozaliwa 1976
Jamii:Bunge la Tanzania
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Watu walio hai
Gangwe Mobb

thumb|right|160px|Gangwe Mobb
[thumb|right|300px|[Gangwe Mobb upande wa kushoto (Inspector Haroun kainamia meza anaandika) na wa mbele yake Dogo Side, na G.W.M. upande wa kulia (D-Chief kushoto na KR Mullah kulia). Wakati wa tamasha la Mwaka Elfu Mbili lililoandaliwa na Madunia Foundation mnamo tarehe 9 Mei, 1999]]

**Gangwe Mobb** ni kundi la muziki wa hip hop ya Kitanzania. Kundi linatokea katika maeneo ya Temeke Mikoroshini huko mjini Dar es Salaam. Kundi linaunganishwa na wanachama wawili ambao ni: Inspector Haroun (jina kamili ni Haroun Kahena) na Luteni Karama (Karama Bakari). Kundi hili lilianzishwa mwishoni mwa miaka ya 90 punde baada ya Kwanza Unit, Mr. II na wengineo waliosababisha muziki wa hip hop wa Kiswahili nchini Tanzania kujipatia umaarufu. Jina la "Gangwe" linatokana na istilahi ya neno la msimu mashuhuri la Kiingereza la miaka ya 80 "hardcore". Ki-muktadha, gangwe inalenga hasa uhalisia wa hip hop ya watu wa mtaani ambapo mara nyingi wanaimba kwenye nyimbo zao. 

Kibao chao cha kwanza mashuhuri kilikuwa "Mauzauza". Albamu yao ya kwanza, "Simulizi la Ufasaha" ikiwa imejumlisha vibao vikali ambavyo ni "Ngangali" na "Mtoto wa Geti Kali". Albamu yao ya pili ni "Nje Ndani", ilitolewa mnamo mwaka wa 2002 ilikuwa na kibao chake kilicholeta gumzo, "Asali wa Moyo". Miongoni mwa single zao walipata kuziita "Bundasiliga" ambazo zilikuwa zikitoa ujumbe kwa jamii.  Pia wamewahi kushirikiana na kundi la Kikenya la Necessary Noize kwenye kibao cha "Tunajirusha".

Gangwe Mobb wanaeleza kwamba muziki wao kama *rap katuni*. Inaelezea kuhusu hali halisi ya maisha ya watu hali chini jinsi wanavyo-haha katika kujitafutia riziki ya kila siku. Nyimbo zao pia zinajulikana kwa kuanzisha lahaja mpya ya maneno ya msimu kwa kila nyimbo yao.

The group has a song named "Rap Katuni" on their "Nje Ndani" album.

Mwaka wa 2004 kwenye Tuzo za Muziki Tanzania albamu ya *Nje Ndani* ilipata kuchaguliwa kama Albamu Bora ya Hip Hop.

Kundi limetengana tangu mwaka wa 2004. Tangu hapo, inspekta Haroun ameanza kazi kama msani wa kujitegemea, wakati Luteni Kalama amefunikwa vibaya-vibaya lakini alipata kuwa na kundi la Wanaume Family ambalo lilikuwa likiongozwa na Juma Nature. Mwaka wa 2008 Gangwe Mobb wametangaza kurudi.

Walisema kwamba jina lao linatokana na kundi kongwe la hip hop la Mobb Deep.

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
*www.gangwemobb.com through archive.org
*Africanhiphop.com: Bongo’s new ghetto narrators
Sultan Tamba

**Sultan Tamba** ni muongozaji na pia mtunzi wa filamu kutoka nchini Tanzania. Yeye ni miongoni mwa watayarishaji wa mwanzo waliosaidia kuhamasisha upya utengenezaji na utazamaji wa filamu za Kitanzania kwa kutunga na kutayarisha filamu ya Girlfriend. Filamu hiyo aliitayarisha kwa kusaidiana na rafiki yake Kessa Mwambeleko na Eric Shigongo na kuongozwa na Mkenya, George Tyson. Baada ya hapo, alitunga filamu nyingine nyingi na kuziongoza mwenyewe. Sultan Tamba anatoka katika ukoo wa wenye vipaji maalum vya filamu. Kaka yake Dk. Maneno Tamba pia ni mtengeneza filamu.

Filamu ambazo amezitengeneza hadi sasa ni Girlfriend, Siri. Bosi, Mzee wa Busara (Part I & II), Noti, Shetani wa Mahaba, Jinamizi, Roho Mbili, Pete, Bestfriend, Kazibure Village, Wasiwasi, Sumu ya Moyo, Chozi la Damu, Miwani Meusi, In the House, Kisu na Soka la Bongo.

Kuanzia mwaka 2008, Tamba alijiunga na masomo ya film animation kwenye chuo kiitwacho Media One School of Digital Animation cha mjini Dar es Salaam na kumaliza masomo hayo mwaka 2009 Mei ambapo alichukua fani ya 3D animation & Motion Graphics. Ndio kuwema kwamba hivi sasa mbali na filamu za kawaida, pia ana uwezo wa kutengeneza filamu za katuni za Digital 3D.

Malengo yake ni kujiunga na masomo ya juu zaidi ya mambo hayo ya 3D animation kwa mwaka 2010.

Filamu yake ya mwisho inaitwa Sanda Nyeusi na imetoka mwezi Septemba 2009.

Jamii:Waigizaji filamu wa Tanzania
Jamii:Waongozaji filamu wa Tanzania
Rhodesia

**Rhodesia** ni jina la kihistoria kwa ajili ya maeneo ya nchi za kisasa Zimbabwe na Zambia wakati wa ukoloni kuanzia 1895.

Lamaanisha hasa nchi za 

* **Rhodesia ya Kusini** (**Zimbabwe**) iliyojulikana kama "Rhodesia" tu kati ya 1964 na 1979 pia kama Zimbabwe-Rhodesia mwaka 1979 kabla ya kuitwa "Zimbabwe" pekee.

* **Rhodesia ya Kaskazini** iliyokuwa eneo lindwa la Uingereza na kupata uhuru wake kama "**Zambia**" mwaka 1964. 

* Huko Uingereza kuna pia kijiji kinachoitwa "Rhodesia" katika wilaya ya Nottinghamshire takriban kilomita 30 kusini ya mji wa Sheffield. Haina uhusiano na historia ya jina la nchi za Afrika.
Ban Ki-moon

thumb|picha ya Ban Ki-moon yamwezi wa pili,2016
thumb|200px
**Ban Ki-moon** (* Eumseong, Korea, 13 Juni 1944) alikuwa Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa tangu tarehe 1 Januari 2007 hadi 31 Desemba 2016 akimfuata Kofi Annan.

Ban aliwahi kuwa Waziri wa mambo ya nje wa Korea Kusini kati ya miaka 2004 na 2006. Tarehe 13 Oktoba 2006 alichaguliwa na Mkutano Mkuu wa UM kuwa Katibu Mkuu.

Mwaka 2013, jarida la Fobres la nchini Marekani lilimtaja Ban kuwa mtu wa 32 mwenye nguvu duniani na kuwa wa kwanza katika Korea Kusini. Mwaka 2014 alitajwa kuwa mtu wa tatu mwenye nguvu Korea Kusini baada ya Lee-Kun hee na Lee-jae yong.

## Elimu 
Ban alisoma katika Korea Kusini hadi digrii ya kwanza ya B.A. kwenye chuo kikuu cha Seoul (1970). Mwaka 1985 aliongeza digrii ya uzamivu kutoka Chuo Kikuu cha Harvard (Marekani).

## Familia 
Ban alioa mke aitwaye Yoo Soon-taek na kuzaa mvulana mmoja na mabinti wawili.

## Viungo vya nje 
* Ban Ki-moon kwenye BBC 

Jamii:Waliozaliwa 1944
Jamii:Watu wa Korea Kusini
Jamii:Umoja wa Mataifa
Kafue (mto)

**Mto Kafue** ni kati ya matawimto makubwa ya mto Zambezi; una chanzo chake kusini mwa mpaka wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na Zambia. Urefu wa mwendo wake ni takriban kilomita 960.

Inajiunga na Zambezi karibu na mji wa Chirundu (Zimbabwe).

Ni kati ya mito mikubwa ya Zambia na maji yake husaidia sana kilimo pamoja na kutengeneza umeme.

Jamii:Mito ya Zambia
Jamii:Mto Zambezi
Rhodesia ya Kaskazini

ya Rhodesia ya Kaskazini (1939-1953).]]
**Rhodesia ya Kaskazini (kwa Kiingereza: Northern Rhodesia)** ilikuwa jina la koloni halafu eneo lindwa la Uingereza katika Afrika ya Kusini lilipopata uhuru wake kwa jina la **Zambia** tarehe 24 Oktoba 1964.

## Upanuzi wa kampuni ya Cecil Rhodes
Jina lilitokana na Cecil Rhodes aliyetwaa eneo hili pamoja na "Rhodesia ya Kusini" au Zimbabwe na kuliweka chini ya Kampuni ya Kiingereza ya Afrika Kusini (British South Africa Company). 

Kampuni ya Rhodes iliwahi kutwaa maeneo ya Zimbabwe kuanzia 1885 na kupanua kaskazini ya mto Zambezi kuanzia 1890. Nia ya Rhodes ilikuwa kuunganisha kanda la Afrika kati ya Afrika Kusini ("rasi ya Tumaini Jema") hadi Misri ("Cape to Cairo") chini ya bendera ya Uingereza. 

Wakati wa Rhodes utajiri wa madini katika "kanda la shaba" haukujulikana bado, hivyo kampuni ya Rhodes ililenga hasa kuupanua utawala wake kuelekea kaskazini na kujenga reli hadi migodi ya Katanga katika Kongo ya Kibelgiji.

## Uenezi kaskazini ya Zambezi
Rhodes alifaulu kutwaa nchi kaskazini ya mto Zambezi bila matatizo makubwa. 

Mfalme wa Walozi katika magharibi alifanya mkataba wa ulinzi na Waingereza mwaka 1890 kwa imani ya kwamba ushirikiano na kampuni ya Rhodes ungehifadhi ufalme wake dhidi ya Wareno na Wangoni. Wabemba waligawanyika kati yao wakakosa wakati ule uwezo wa upinzani. Magharibi ilitawaliwa kama "North Western Rhodesia". 

Watu wa pekee waliompinga kijeshi walikuwa Wangoni katika mashariki ya nchi lakini walishindwa na silaha za kisasa za jeshi la kampuni mwaka 1897. Eneo lao lilitawaliwa kama "North-Eastern Rhodesia". 

Pande zote mbili ziliunganishwa chini ya kampuni kama "Northern Rhodesia" mwaka 1911.
 
## Nchi lindwa ya Uingereza
Mwaka 1923 serikali ya Uingereza iliamua kuchukua utawala mikononi mwake. Rhodesia ya Kusini ikawa koloni lenye kiwango cha kujitawala kwa ajili ya walowezi Wazungu wa huko. Rhodesia ya Kaskazini lilikuwa na walowezi wachache tu, ikawekwa chini ya idara ya makoloni ya Uingereza kama nchi lindwa kuanzia 1924 hadi uhuru mwaka 1964. Kampuni ya Kiingereza ya Afrika Kusini iliendelea kibiashara hasa kuchimba madini kwenye migodi ya kanda la shaba hadi uhuru uliolazimishwa kukabidhiwa mali yake kwa serikali ya nchi huru.
Tuesday Kihangala

**Tuesday Kihangala** (amezaliwa tar. 14 Novemba 1971) ni mwongozaji na mtunzi wa filamu kutoka nchini Tanzania. Aliwahi kuigiza kidogo sana katika kundi la sanaa la Kaole, na baadaye kwenda kujianzishia kundi lake mwenyewe la maigizo ya sanaa nchini Tanzania. Kundi linakwenda kwa jina la "Fukuto" lenye makazi yake huko Kinondoni jijini Dar es Salaam, Tanzania. Hivi karibuni wanatamba na tamthilia ya *Jumba la Dhahabu*, inayoonyeshwa na Televisheni ya Taifa ya Tanzania.

Jamii:Utamaduni
Jamii:Waongozaji filamu wa Tanzania
Jamii:Waandaaji Filamu za Tanzania
Jamii:Waigizaji filamu wa Tanzania
Jamii:Watu walio hai
Levy Mwanawasa

thumb|Levy Mwanawasa, 2004
**Levy Mwanawasa** (Mufulira, * 3 Septemba 1948 - 3 Julai 2008) alikuwa rais wa tatu wa Zambia tangu uhuru wa nchi.

Alizaliwa katika Mufulira (Zambia). Akamwoa Maureen Mwanawasa katika ndoa yake ya pili akazaa naye watoto 4.

Mwanawasa alisoma sheria kwenye *Chuo Kikuu cha Zambia* akafanya kazi ya wakili tangu 1974. 1985 alikuwa mwanasheria mkuu wa serikali ya Zambia kwa muda wa mwaka moja.

1991 aliteuliwa na rais Frederick Chiluba kama makamu wake. Akawa makamu wa rais lakini alianza kupinga kiwango kikubwa cha rushwa serikalini na mwaka 1994 akajiuzulu akarudi katika kazi ya mwanasheria.

2001 aliteuliwa kama mgombea wa MMD (Movement for Multiparty Democracy) akashinda ingawa alipata asilimia 29 ya kura tu katika sheria ya Zambia isiyo na kura ya pili. Mgombea wa pili wa upinzani Anderson Mazoka alimkaribia kwa asilimia ya 27 za kura zote akapinga matokeo akidai palikuwa na udanganyifu. Mahakama Kuu ikathebitisha uchaguzi hata ikikubali ya kwamba makosa yalitokea.

Mwaka 2006 Mwanawasa alirudishwa kama rais kwa safari ya pili.

Aliaga dunia tar. 3. Julai 2008 kwenye hospitali mjini Paris alipopelekwa baada ya kupigwa na kiharusi wakati wa kukudhuria kikao cha Umoja wa Afrika nchini Misri. 

Jamii:Waliozaliwa 1948
Jamii:Waliofariki 2008
Jamii:Marais wa Zambia
Joslin

**Joslin** (jina halisi anaitwa Joslin Robert Mchala) ni msanii wa muziki wa R&B na Bongo Flava kutoka jijini Dar es Salaam, Tanzania.

Joslin ni maarufu kwa kutoa zile nyimbo zake ziitwazo "Pafyumu" na "Mshkaji Mmoja hivi" na badaaye kutoa nyimbo nyingine kama vile Niite Basi, Tanzania Vitani n.k. 

**Joslin** ni mwanachama wa kikundi cha Rap na R&B kiitwacho "Wakali Kwanza".

## Nyimbo maarufu
# Pafyum
# Mshkaji Mmoja hivi
# Niite Basi
# Tanzania Vitani
Severino Kiwango

**Severino Kiwango** ni mwongozaji wa filamu za kiTanzania. Ikiwa ni Mpenzi wa kuangalia vipindi vya Luninga lazima uta mfahamu huyu Bwana Severino kiwango amewahi kuongoza michezo mingi sana katika Televisheni ya **ITV** hasa ile ya kizamani wakina Mzee Jongo, michezo ya kaole hapo mwanzoni kabisa na sasa hivi yupo kwenye masuala ya Filamu za Kitanzania ndiko anako shughulika moja kati ya Filamu alizo ongoza ni '**Misukosuko**' 1 na 2. Kiwango pia ni Mtayarishaji wa kwanza wa vipindi vya Televisheni ya rangi barani Africa. Kiwango pia ameshiriki kwenye vita vya Tanzania na Uganda kama Mwongozaji (Director) wa Filamu ya mapambano vitani. Vilevile Kiwango aliongoza vipindi vya mahakamani vya kesi ya rais wa kwanza wa Zanzibar, Abeid Amani Karume. Pia aliongoza upigaji picha wa tukio la kuunganishwa kwa vyama vya TANU na AFRO-SHIRAZ. Kiwango ndiye pia aliyeongoza upigaji picha wa maziko ya Rais wa kwanza wa Tanzania, Mwalimu Julius K. Nyerere. Huyu ndiye mtanzania wa kwanza kusomea mambo ya Televisheni na Filamu, Hollywood nchini Marekani. Katika medani za siasa, Kiwango alikuwa mmoja wa walioanzisha Chipukizi wa Afro-Shiraz na CCM. Kwa sasa Kiwango ni Mtayarishaji Mkuu (Chief Producer) wa vipindi vya ITV (IPP) na pia ni Mkufunzi (Visiting) wa mambo ya Televisheni katika chuo Kikuu cha Tumaini, Iringa. 

Jamii:Waongozaji filamu wa Tanzania
Chang'aa

thumb|Chang'aa ikiwa inatengenezwa
'''Chang'aa''' ni pombe ya gongo, ambayo nchini Kenya ni maarufu kwa jina hilo. Kutokana na ukali wake, ni kinyume cha sheria kuitengeneza, kuiuza au kuitumia. 

Pombe hii hutengenezwa na mchanganyiko wa mapapai yaliyooza, hamira, sukari aina ya 'molasses', na maji. Pia mahindi na mtama unaweza kuvitumia.

Namna ya kutumia mahindi ama mtama ni: unachukua mbegu za mtama ama mahindi, unazianika mpaka zinakauka kabisa, baada ya kuzikausha unazilowesha ndani ya maji kwa usiku mmoja, kisha unazitia ndani ya gunia ziweze kumwaga maji na zijamineti, baada ya kujamineti unazianika tena mpaka zikauke, halafu unazitia ndani ya mtungi kwa vipimo yaani mikebe mitatu na mkebe wa kupimia ni mkebe wa kilo moja. Halafu unaweka yaliyobaki baada ya kupika na kutoa pombe.

Unaweka lita tatu, halafu unaziweka kwa siku mbili ama tatu, ukizidisha zinaweza kuharibika, baada ya zile siku unakemba yale maji na kuacha mtama ama mahindi ndani ya mtungi, kisha uweke lita tatu kwa mtungi wa 

*
George Tyson

**George Tyson** (jina la kuzaliwa **George Otieno Okumu**; 1973 - 30 Mei 2014) alikuwa muongozaji wa filamu kutoka Kenya. 

Alijulikana kwa kuongoza filamu kama Girlfriend na *Dilemma*. Girlfriend ilikuwa filamu yake iliyompa sifa kiasi kikubwa nchini Tanzania. Filamu ilitayarishwa na Sultan Tamba na kusambazwa na GMC Wasanii Promoters.

Alifanya kazi hasa nchini Tanzania hadi alipofariki katika ajali ya gari akiwa anarudi kutoka Dodoma kwenda Dar es Salaam. Wakati wa kifo chake alikuwa na umri wa miaka 41. 

Alifanikiwa kupata mtoto wa kike aitwae "Sonia" (2002) na muigizaji wa filamu wa Tanzania Yvonne Cherrie Monalisa. 

## Marejeo
* habari za kifo cha Tyson 

Jamii:Waongozaji Filamu wa Kenya
Jamii:Waongozaji Filamu wa Tanzania
Jamii:ACWP + film in Tanzania
Bulawayo

thumb|200px|Bendera ya Bulawayo
thumb|200px|Mahali pa Bulawayo
alt="Picha hii ilipigwa wakati wa ziara ya Bulawayo, Rhodesia, sasa Zimbabwe, na watu wawili ambao baadaye walitibiwa ugonjwa wa Marburg. Picha hii ilipigwa Februari 2 au 3, 1975, usiku wa pili au wa tatu baada ya mgonjwa wa virusi vya Marburg #1 kufika. kuwasiliana na vekta isiyojulikana."|thumb|"Picha hii ilipigwa wakati wa ziara ya Bulawayo, Rhodesia, sasa Zimbabwe, na watu wawili ambao baadaye walitibiwa ugonjwa wa Marburg. Picha hii ilipigwa Februari 2 au 3, 1975, usiku wa pili au wa tatu baada ya mgonjwa wa virusi vya Marburg #1 kufika. kuwasiliana na vekta isiyojulikana."
**Bulawayo** ni mji mkubwa wa pili wa Zimbabwe wenye  (sensa ya 2022). Iko kusini-magharibi ya nchi hiyo, katikati ya Matabeleland. Wakazi walio wengi ni Wandebele.

Jina la mji linatokana na neno la Kindebele "Kwabulawayo" yaani "machinjoni". 

## Historia
Mji wa leo ulijengwa juu ya mabaki ya boma la mfalme Lobengula. Lobengula aliwahi kujenga boma lake la kwanza 1871 takriban kilomita 15 kusini ya mji. Mwaka 1881 alihamia penye mji wa sasa. 

Mwaka 1893 ufalme wa Lobengula ulishambuliwa na jeshi la Cecil Rhodes na mfalme aliamua kuchoma boma lake alipoona alishindwa kuzuia maadui. Waingereza walianzisha mji wao juu ya mabaki ya makazi ya awali. 1897 ilipewa cheo cha manisipaa na kuungwa na reli.

Bulawayo ilikuwa mji ambako upinzani dhidi ya ukoloni ulianza na baadaye kitovu cha upinzani dhidi ya serikali ya Robert Mugabe.

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya Zimbabwe

## Tanbihi
Jamii:Miji ya Zimbabwe
Jamii:Bulawayo
Mwongozaji wa filamu

.]]
**Mwongozaji wa filamu** ni mtu anayetoa msaada wa kuongoza pindi mtu anapoigiza filamu. Wanaangalia vitu vya kisanii visiende kombo. Wanatoa maelekezo kwa waigizaji na kuongoza watu katika uigizaji wa filamu.

Mwongozaji wa filamu yeye ndiyo anayochukua jukumu zima wa wanachama wanaofnya kazi ya uigizaji (waigizaji, watayrishaji, na kadharika). Kwa mfano, mtu yule ambaye anashughulika na taa anamwambia mtindo gani unaotakiwa taa imulikwe pindi yeye anapotoa maelekezo kwa waigizaji. 

Ni kawaida sana kwa waongozaji wa filamu kufanya kazi pamoja na mtayarishaji wa filamu. Mtayarishaji wa filamu ni mtu asiyehusika na upande wa kisanii wakati wa utengenezaji wa filamu. Kwa mfano, wao ndiyo wanaoshikiria fedha zote ambazo zinatumika kwa ajili ya utengenezaji wa filamu.

Jamii:Waongozaji filamu
Jamii:Filamu
Blandina Changula

**Blandina Changula** (alizaliwa mkoani Shinyanga, Tanzania, 28 Julai 1984) ni muigizaji  na mtayarishaji wa vipindi vya televisheni na filamu nchini Tanzania.

## Maisha ya mwanzo
Blandina alipata elimu ya msingi katika shule ya Bugoyi mwaka 1990 hadi 1997 na kujiunga katika shule ya sekondari ya kutwa ya Buluba iliyopo Shinyanga mwaka 1998 hadi 1999.

Akiwa kidato cha pili alihamishiwa katika shule ya bweni ya Kanawa hukohuko mkoani Shinyanga mwaka 1999 hadi 2000 na mwaka huo huo baada ya kuingia kidato cha tatu akahamishiwa tena jijini Dar es Salaam katika shule ya Greens iliyokuwa maeneo ya Temeke kabla ya kuhamishiwa Ubungo  shule ambayo alimalizia kidato cha nne hiyo ilikuwa mnamo mwaka 2001.

Blandina Changula anatokea kundi la Kaole Sanaa Group, ni kundi ambalo linafahamika sana nchini Tanzania kwa kutoa nyota wengi waigizaji, Blandina nae ni mmoja kati ya nyota hao, wengine ni Steven Kanumba, Vincent Kigosi (Mr Ray), Thea na wengine wengi tu kutoka Kaole Sanaa Group.

Blandina Changula kwa kushirikiana na msanii mwenzake Vincent Kigosi (Ray) waliunda kampuni iitwayo RJ Company (Ray & Johari company) ambayo ilifanya  kazi ya kuzalisha filamu mbalimbali kama vile Bed Rest, Bad Luck, Wrong Hope, Peace of Mind, Fair Decision. 

Kwa sasa Blandina Chagula ni mmliki wa kampuni ya utengenezaji wa filamu iitwayo Empire Lokoma ambayo imetayarisha Tamthilia ya Maji ya shingo.

## Baadhi ya filamu alizoigiza 
* Sikitiko Langu
* Johari 1 na 2
* Dangerous Desire
* Dar 2 Lagos
* Yellow Banana
* Bad luck      
* Mke mchafu

## Alioshirikiana nao 
* Steven Kanumba
* Vincent Kigosi
* Muhsein Awadh
* Ally Chaowa
* Kulwa Kikumba
* Mwanaidi Suka
* Nuru Nassoro
* Ndumbagwe Misayo
* Donah Redson
* Fatuma Makongoro
* Emmanuel Myamba
* Charles Magari
* Fatuma Mvura
* Mohamed Mwikongi
* Fadhili Omar

### Wanigeria
* Mercy Johnson
* Nkilu Sylvanus
* Nancy Okeke
* Bimbo Ankintola                                                            

Jamii:Waliozaliwa 1984
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waigizaji filamu wa Tanzania
Jamii:Wanawake wa Tanzania
Jamii:Waongozaji filamu wa Tanzania
Jamii:Wiki Loves Women Tanzania
Jamii:Afrocreatives edit-a-thon 2024 in Tanzania
Tmk Wanaume Halisi

**Tmk Wanaume Halisi** ni kundi la muziki wa Rap na Hip Hop ya Bongo linalotokea wilaya ya Temeke jijini Dar es Salaam Tanzania.

Ni kundi linaloundwa na wasanii mahili wa muziki huu wa hip hop na bongo flava, kinala wa kundi hilo ni msanii machachali, mwelevu, Juma Nature akiwa na wasanii wengine kama vile **Rich One**, Doro, **D Chief**, Inspector Haroun, Mzimu, **Luteni Karama**, na wengine wengi tu.

Labda kwa kurahisisha unaweza kusema kwamba kundi hili ni muungano wa makundi matatu yaliyowahi kufanya vizuri na jitihada zao unaweza kusema ndizo zilizoweza kuufikisha muziki huu hapa walupofika hii leo.

Makundi haya tunayoyazungumzia ni Gangwe Mobb linalojumuisha na**Luteni Karama**,**Wachuja Nafaka** linalojumuisha na Juma Nature na Doro, kundi lingine ni *Gangsters with Matatizo* (GWM) linalowakilishwa na D-Chief.

## Marejeoo
Zona Gale

**Zona Gale** (26 Agosti 1874 &ndash; 27 Desemba 1938) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1921, alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya** kwa tamthiliya yake *Miss Lulu Bett*.
Tmk Wanaume

**TMK Wanaume Family** ni kundi la muziki wa kizazi kipya kutoka Wilaya ya Temeke Jijini Dar es Salaam Tanzania. Kundi lilianzishwa rasmi mnamo Septemba 16 mwaka 2002 mjini Mwanza, wakati wa uzinduzi wa albamu ya Juma Nature iitwayo Ugali na hadi sasa limejijengea umaarufu katika albamu zake mbili ilizotoa ambazo ni Kutokea Kiumeni na Ndio Zetu. Wasanii wa kundi baadhi kabla ya wengine kujiengua ni Juma Nature, KR, Doro, D Chief, Mh Temba, Mzimu, Luteni Karama, Chege, Yp, Y Dash, na wengineo, halafu baada ya kutengana kukawa na "Tmk Wanaume Halisi" na Tmk Wanaume. Tmk Wanaume kiongozi wa kundi ni Mh Temba na Chege wakati Tmk Wanaume Halisi kiongozi wa kundi ni Juma Nature na Inspector Haroun.

## Marejeo
Jamii:Wanamuziki wa Tanzania
Jamii:Hip Hop ya Bongo
Jamii:Muziki wa kizazi kipya
Alan Hodgkin

left|80px

**Alan Lloyd Hodgkin** (5 Februari 1914 – 20 Desemba 1998) alikuwa mwanafizikia wa biolojia na mwanafiziolojia kutoka nchi ya Uingereza. Hasa alichunguza mawasiliano ya neva. Mwaka wa 1963, pamoja na John Eccles na Andrew Huxley alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Tiba**. Mwaka wa 1972 alipewa cheo cha "Sir".

Jamii:Waliozaliwa 1914
Jamii:Waliofariki 1998
Jamii:Wanasayansi wa Uingereza
Jamii:Watu waliopewa cheo cha "Sir"
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Tiba
Andrew Huxley

thumb|left|80px
thumb|right|160px|Andrew Huxley

**Andrew Fielding Huxley** (amezaliwa 22 Novemba 1917) alikuwa mwanafiziolojia kutoka nchi ya Uingereza. Hasa alichunguza tishu za neva na misuli. Mwaka wa 1963, pamoja na John Eccles na Alan Hodgkin alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Tiba**. Mwaka wa 1974 alipewa cheo cha "Sir".

Jamii:Waliozaliwa 1917
Jamii:Wanasayansi wa Uingereza
Jamii:Watu waliopewa cheo cha "Sir"
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Tiba
John Eccles

left|80px
**John Carew Eccles** (27 Januari 1903 – 2 Mei 1997) alikuwa mwanafiziolojia kutoka nchi ya Australia. Hasa alichunguza mawasiliano ya neva. Mwaka wa 1963, pamoja na Alan Hodgkin na Andrew Huxley alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Tiba**. Alipewa cheo cha "Sir".

Jamii:Waliozaliwa 1903
Jamii:Waliofariki 1997
Jamii:Wanasayansi wa Australia
Jamii:Watu waliopewa cheo cha "Sir"
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Tiba