open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Johnny Depp

**Johnny Depp** (amezaliwa tar. 9 Juni 1963 mjini Owensboro, Kentucky) ni mwigizaji wa filamu kutoka nchini Marekani.  Anafahamika sana kwa kucheza kama Jack Sparrow katika mfululizo wa filamu ya *Pirates of the Caribbean*, Raoul Duke katika filamu ya  *Fear and Loathing in Las Vegas*, na Sam kwenye filamu ya *Benny & Joon* .

## Wasifu 
### Maisha ya awali 
## Filamu alizocheza 
* *Nightmare on Elm Street* (1984)
* *Private Resort* (1985)
* *Cry-Baby* (1990)
* *Edward Scissorhands* (1990)
* *Benny and Joon (1993)*
* ''What's Eating Gilbert Grape?* (1993)
* *Ed Wood (1994)*
* *Don Juan De Marco* (1994)
* *Dead Man* (1995)
* *Donnie Brasco* (1996)
* *Fear and Loathing in Las Vegas* (1998)
* *Sleepy Hollow* (1999)
* *Chocolat* (2000)
* *Blow* (2000)
* *From Hell* (2001)
* *Once Upon a Time in Mexico* (2003)
* *Pirates of the Caribbean: Curse of the Black Pearl* (2003)
* *Secret Window* (2004)
* *Finding Neverland* (2004)
* *The Libertine* (2004)
* *Charlie and the Chocolate Factory* (2005)
* *Corpse Bride* (voice, 2005)
* *Pirates of the Caribbean 2: Dead Man's Chest* (2006)
* *Pirates of the Caribbean 3: At World's End* (2007)
* *Sweeney Todd the Demon Barber of Fleet Street* (2008)
* *Public Enemies* (2009)
* *The Imaginarium of Doctor Parnassus * (2009)
* *Alice in Wonderland* (2010)
* *The Tourist* (2010)
* *Rango* (voice, 2011)
* *Pirates of the Caribbean 4: On Stranger Tides* (2011)
* *The Rum Diary* (2011)
* *21 Jump Street* (2012)
* *Dark Shadows* (2012)
* *The Lone Ranger* (2013)
* *Transcendence* (2014)
* *Into the Woods* (2014)
* *Mortdecai* (2015)
* *Black Mass* (2015)
* *Alice Through the Looking Glass* (2016)
* *Pirates of the Caribbean 5: Dead Men Tell No Tales'' (2017)

## Marejeo 
## Viungo vya Nje 
Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Eddie Murphy

**Edward "Eddie" Regan Murphy** (amezaliwa tar. 3 Aprili 1961, Brooklyn, New York City) ni mwigizaji wa filamu, mchekeshaji, na mwimbaji kutoka nchini Marekani. Eddie, pia amewahi kupata Tuzo ya Golden Globe mnamo mwaka wa 2006 na pia aliwahi kushindanishwa katika ugawaji wa Tuzo ya Academy mnamo mwaka wa 2001. Alikuwa mwanachama wa kawaidia kwenye kipindi cha TV cha *Saturday Night Live* kuanzia 1980 hadi 1984.

## Filamu 
## Viungo vya Nje 
* 
* 
* Eddie Murphy on Discogs
* Eddie Murphy Media Site 
* Maxim Rated Top SNL performer 
* Eddie Murphy.co.uk 

Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Jamii:Washindi wa Tuzo ya Academy
Jamii:Washindi wa Tuzo ya Golden Globe
Mkoa wa Ardahan

**Mkoa wa Ardahan** ni mkoa uliopo kaskazini-mashariki ya mbali huko nchini  Uturuki. Mkoa huu upo mwishoni kabisa mwa nchi, ambapo kuna mpaka wa Uturuki na nchi ya Georgia . 

Mji mkuu wake ni **Ardahan**. 

## Wilaya za mkoani hapa 
Mkoa wa Ardahan umegawanyika katika wilaya 6 (mji mkuu **umekoozeshwa**):
* **Ardahan**
* Çıldır
* Damal
* Göle
* Hanak
* Posof

## Marejeo
Mkoa wa Bingöl

thumb|Uwanja wa ndege wa Bingöl

**Mkoa wa Bingöl** ni mkoa uliopo mjini Mashariki mwa kanda ya Anatolia huko nchini Uturuki. Mkoa ulianzishwa mnamo mwaka wa 1946 ukiwa nje ya sehemu ya Elazığ na Erzincan. Mikoa ya jirani na mkoa huu ni pamoja na Tunceli (Dersim), Erzurum, Muş, Diyarbakır, Erzincan na Elazığ. Mkoa umechukua eneo la kilomita za mraba zipatazo 8,125 na una wakazi wapatao 245,243. Idadi kubwa ya wakazi wa hapa ni Wakurdi. Lugha kuu za mkoani hapa ni Kituruki na Kikurdi. Mji mkuu wake ni Bingöl.
## Wilaya za mkoani hapa 
Mkoawa Bingöl umegawanyika katika wilaya 8 (mji mkuu **umekoozeshwa**):
* Adaklı 
* **Bingöl** 
* Genç 
* Karlıova 
* Kiğı 
* Solhan 
* Yayladere 
* Yedisu
## Viungo vya Nje 
*  Bingöl News Paper 
*  Bingöl and Solhan Web Site 
*  Bingöl Web Site
*  Bingöl Weather Forecast Information 
*  Bingöl News Paper
Mkoa wa Bitlis

thumb|Mkoa wa Bitlis
**Bitlis** ni mkoa uliopo mjini mashariki mwa nchi ya Uturuki. Upo kwenye eneo la magharibi mwa Ziwa Van. Idadi kubwa ya wakazi ni kundi la Wakurdi wanaoishi mkoa hapa. Mji mkuu wake ni Bitlis. 

## Wilaya za mkoani hapa 
Mkoa wa Bitlis umegawanyika katika wilaya 7 (mji mkuu **umekoozeshwa**):
* Adilcevaz
* Ahlat
* **Bitlis**
* Güroymak
* Hizan
* Mutki
* Tatvan

## Marejeo 
## Viungo vya Nje 
* Pictures of the city of Bitlis, the capital of Bitlis province - and of nearby Siirt
* Bitlis Weather Forecast Information 
* The Armenian History and Presence in Bitlis
Music of the Sun

***Music of the Sun*** ni albamu ya kwanza kutoka kwa mwimbaji wa Kibarbados - Rihanna. Ilitolewa mnamo tar. 30 Agosti 2005 ikiwa chini ya Def Jam Records  nchini Marekani. Rihanna amefanya kazi na watayarishaji kadhaa kwa ajili ya albamu yake wa kwanza, hasa ni Carl Sturken na Evan Rogers ambaye ametayarisha na kuanda nyimbo nyingi kutoka katika albamu hii. Kimuziki, imechanganya aina kadhaa za muziki wa Kikaribi hasa kwa ajili ya asili ya maisha yake ya awali. Albamu ilitolewa ikiwa na ripoti mchanganyiko ambao wengine wanaponda na kusema kwamba bado msanii mdogo katika nyanja za R&B na kuna wengine wanadai kwamba albamu ina athira kubwa ya Kikaribi.

## Chati 
## Marejeo 
Jamii:Albamu za 2005
Jamii:Albamu zilizotayarishwa na Stargate
Jamii:Albamu zilizotayarishwa na Trackmasters
Jamii:Albamu za kwanza
Jamii:Albamu za Def Jam Recordings
Jamii:Albamu za Rihanna
Mkoa wa Elazığ

**Elâzığ** ni mkoa uliopo nchini Uturuki ambao pia mji mkuu wake ni Elâzığ. Idadi ya wakazi ni 595,307 kama jinsi ilivyohesabiwa hapo 2006. Idadi ya wakazi hapo awali ilikuwa 569,616 kwa mwaka wa 2000 na 498,225 kwa mwaka wa 1990.
Mkoa unachukua eneo la kilomita za mraba zipatazo 9,153, na 826&nbsp;km² ambalo ni eneo la hifadhi na maziwa asilia.
## Wilaya za mkaoni hapa 
Mkoa wa Elâzığ umegawanyika katika wilya 11 (mji mkuu **umekoozeshwa**):
* Ağın
* Alacakaya
* Arıcak
* Baskil
* **Elâzığ**
* Karakoçan
* Keban
* Kovancılar
* Maden
* Palu
* Sivrice
Mkoa wa Erzincan

**Erzincan** ni mkoa uliopo mjini Mashariki mwa kanda ya  Anatolia huko nchini Uturuki. Mji mkuu wake ni **Erzincan**.

## Wilaya za moani hapa 
Mkoa wa Erzincan umegawanyika katika wilaya 9 (mji mkuu **umekoozeshwa**):
* Çayırlı
* **Erzincan**
* İliç
* Kemah
* Kemaliye
* Otlukbeli
* Refahiye
* Tercan
* Üzümlü
## Viungo vya Nje 
*  Erzincan Weather Forecast Information
Mkoa wa Erzurum

**Erzurum** ni jina la mkoa uliopo mjini Mashariki mwa kanda ya Anatolia huko nchini Uturuki. Umepakana na baadhi ya mikoa kama vile Kars na Ağrı kwa upande wa mashariki, Muş na Bingöl kwa upande wa kusini, Erzincan na Bayburt kwa upande wa magharibi, Rize na Artvin kwa upande wa kaskazini na Ardahan kwa upande wa kaskazini-mashariki mwa nchi. Mji mkuu wake ni Erzurum.

## Wilaya za mkoani hap 
Mkoa wa Erzurum umegawanyika katika wilaya 19 (mji mkuu **umekoozeshwa**):

* Aşkale
* Çat
* **Erzurum**
* Hınıs
* Horasan
* Ilıca
* İspir
* Karaçoban
* Karayazı
* Köprüköy

* Narman
* Oltu
* Olur
* Pasinler
* Pazaryolu
* Şenkaya
* Tekman
* Tortum
* Uzundere

## Viungo vya Nje 
*  Official Website of the Municipality 
*  Chamber of Commerce 
*  Armenian History and Presence in Erzurum
Racibórz

thumbnail|right|280px|Sehemu ya Mji wa Racibórz 

right|thumb|120px|Nembo ya Racibórz
**Racibórz** (kwa lugha ya Kijerumani: *Ratibor*, Kicheki: *Ratiboř*) ni mji wa Polandi. Mji huo ulikuwa na watu 56 727 mwaka wa 2008.

## Marejeo 
Jamii:Miji ya Polandi
Shirikisho la Soka Kenya

**Shirikisho la Soka Kenya** (au Shirikisho la Mpira wa Miguu Kenya) (kwa Kiingereza: Football Kenya Federation au kifupi **FKF**) ni shirikisho la Timu ya Taifa ya Kandanda ya Kenya.

	
## Ligi Kuu
Orodha ya timu za Kenyan Premier League (ligi kuu):
*Thika United  	
*Sofapaka 	
*Western Stima 	
*Nairobi City Stars 	
*Mathare United 	
*Tusker 	
*Sher Agencies 	
*Agro-Chemical 	
*Ulinzi Stars 	
*Gor Mahia 	
*Bandari 	
*KCB 	
*SoNy Sugar 	
*Red Berets 	
*Chemelil Sugar 	
*AFC Leopards 	

## Marejeo
## Viungo vya nje
* Tovuti rasmi 
* Tovuti katika African Soccer Union 
* Kenya katika FIFA.com 
* Kenya katika CAF Online

Jamii:Michezo nchini Kenya
Jamii:Mpira wa Miguu
Jamii:Mashirika ya Kenya
Mkoa wa Hakkâri

'*** ni mkoa uliopo mjini Mashariki mwa kanda ya  Anatolia huko nchini Uturuki. Mji mkuu wake ni **Hakkari**..

## Wilaya mkoani hapa
Mkoa wa Hakkâri umegawanyika katika wilaya 4 (mji mkuu **umekoozeshwa**):
*Çukurca
***Hakkâri*'
*Şemdinli
*Yüksekova
## Marejeo
Amonia

thumb|right|240px|Molekuli ya amonia.
**Amonia** ni kampaundi ya nitrojeni na hidrojeni yenye fomula NH3. Ni bidhaa muhimu viwandani. Mwaka 2006, uzalishaji duniani ulifika tani milioni 146.5.  Ingawa amonia hupatikana sana katika uasilia na hutumika kila mahali, kemikali hii ni caustic na madhara katika fomu yake isiyochujuka. Katika kaya hutumika kusafisha vyombo.

Karibu 80% ya amonia inayozalishwa duniani hubadilishwa kuwa mbolea za sintetiki kama vile nitrati ya amonia, fosfeti za amonia, salfeti ya amonia, urea na nitrati ya amonia ya kalsiamu. Amonia huzalishwa leo kwa kutumia mchakato wa Haber-Bosch unaotoa hidrojeni kutoka kwa malighafi ya visukuku (gesi asilia au makaa ya mawe), na kusababisha uzalishaji wa CO2. Amonia inayoweza kutumika tena inaweza kutayarishwa ikiwa hidrojeni itatolewa kutokana na mgawanyiko wa maji ya kielektroniki kwa kutumia umeme unaoweza kutumika tena (nishati ya jua na upepo). Afrika ina uwezo mzuri wa kutoa amonia inayoweza kutumika tena na kupunguza utegemezi wa uagizaji wa mbolea.

## Marejeo
## Viungo vya nje
* Amonia usalama habari

Jamii:Kemia
The Pentagon

thumb|right|300px|The Pentagon
**The Pentagon** ni jengo na ofisi ziko katika Arlington, Virginia karibu na Washington DC. Ni makao makuu ya Idara ya Ulinzi ya Marekani.

## Viungo vya nje 
* Tovuti rasmi 

Jamii:Washington, DC
The Everglades

right|thumb|300px|Satellite image
thumb|300 px|The Everglades
**Ya Everglades** oevu ni eneo kubwa kusini mwa Florida.

Jamii:Florida
San Cristóbal Ecatepec

thumbnail|right|280px|Sehemu ya Mji wa San Cristóbal Ecatepec 

**San Cristóbal Ecatepec** (jina rasmi: *San Cristóbal Ecatepec de Morelos*) ndiyo mji mkubwa katika jimbo la Mexico. Ni mji upande wa kati ya jimbo Mexico na pia nchi Mexiko.
Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2005, mji una wakazi wapatao 1,688,258 wanaoishi katika mji huu. Uneo lake ni 189.9 km².

Mji upo m 2250 kutoka juu ya usawa wa bahari.

Jina la Ecatepec ni ya Kinahuatl, maan yake ni *mlima wa upepo*.

Mji ulianishwa mwaka 1861.

thumb|left|220px|

Jamii:Miji ya Mexiko
Orodha ya miji ya Illinois

Ifuatayo ni orodha ya miji katika Jimbo la Illinois, Marekani.
thumb|Illinois
* Arlington Heights
* Aurora
* Bolingbrook
* Chicago
* Cicero
* Elgin
* Evanston
* Joliet
* Maywood
* Naperville
* Palatine
* Schaumburg
* Skokie
* Springfield
* Waukegan

## Tazama pia 
* Illinois

*
Illinois
Orodha ya miji ya Pennsylvania

Ifuatayo ni orodha ya miji katika Jimbo la Pennsylvania, Marekani.
thumb|Ramani ya Marekani  na Pennsylvania imeonyeshwa
*Allentown
*Altoona
*Bethelehem
*Erie
*Harrisburg
*Lancaster
*Philadelphia
*Pittsburgh
*Reading
*Scranton
*Wilkes-Barre
*Williamsport
*York

## Tazama pia
*Pennsylvania

*
Pennsylvania
Mkoa wa Iğdır

**Mkoa wa Iğdır** ni jina la mkoa uliopo mjini Mashariki mwa kanda ya Anatolia huko nchini Uturuki. Mji mkuu wake ni **Iğdır**..

## Wilaya mkoani hapa 
Mkoa wa Iğdır umegawanyika katika wilaya (mji mkuu **umekoozeshwa**):
* Aralık
* **Iğdır**
* Karakoyunlu
* Tuzluca

## Marejeo
Musée d'Orsay

right|thumb|300px
**Orsay** ni jumba la makumbusho la mjini Paris, Ufaransa.

Lilifunguliwa mwaka 1986 katika eneo la m² 57,400. Mwaka 2007 ulitembelewa na watu 3 200 000.

## Viungo vya nje 
* http://www.musee-orsay.fr 

Jamii:Paris
Jamii:Makumbusho ya Ufaransa
Mkoa wa Kars

**Kars** ni jina la mkoa (Kituruki: il) wa Uturukiy. Upo katika sehemu ya kaskazini mashariki ya nchi.  Unatumia pamoja sehemu ya mpaka wake na nchi ya Jamhuri ya Armenia.
## Wilaya za mkaoni hapa 
Mkoa wa Kars umegawanyika katika wilaya 8  (*ilçe*):
* Akyaka
* Arpaçay
* Digor
* Kağızman
* **Kars**
* Sarıkamış
* Selim
* Susuz

## Marejeo 
## Viungo vya Nje 
* Pictures of the capital of this province and of nearby Ani
* Kars Weather Forecast Information
Mkoa wa Malatya

**Malatya** ni jina la mkoa uliopo katika kanda ya Mashariki mwa Anatolia huko nchini Uturuki. Sehemu yake kubwa ni eneo la milima mikubwa sana. Mji mkuu wake ni Malatya. Mkoa unachukua eneo la kilomita za mraba zipatazo 12,313. Mkoa huu una wakazi takriban 923,248. Awali walikuwa 853,658 mnamo  2000. Jiji la Malatya lina idadi ya wakazi wapatao 381,081 (2000). 

## Wilaya za mkoani hapa 
Mkoa wa Malatya umegawanyika katika wilaya 14 (mji mkuu **umekoozeshwa**):
* Akçadağ
* Arapgir
* Arguvan
* Battalgazi
* Darende
* Doğanşehir
* Doğanyol
* Hekimhan
* Kale
* Kuluncak
* **Malatya**
* Pütürge
* Yazıhan
* Yeşilyurt
## Viungo vya Nje
Mkoa wa Muş

**Muş** (Kiarmenia: Մուշ *Mush*) ni jina la mkoa uliopo mjini mashariki mwa nchi ya Uturuki. Mkoa unachukua eneo la kilomita za mraba zipatazo  8,196, na wakazi takriban 488,997 (makisio ya 2006). Awali wakazi walikuwa 453,654 mnamo 2000. Aina kubwa ya wakazi wa hapa ni Wakurdi. Mji mkuu wakeni ni Muş.

## Wilaya za mkoani hapa 
Mkoa wa Muş umegawanyika katika wilaya 6 (mji mkuu **umekoozeshwa**):
* Bulanık
* Hasköy
* Korkut
* Malazgirt
* **Muş**
* Varto
## Marejeo 
## Viungo vya Nje 
* Governor's web site.
* Muş Weather Forecast Information 
* Muş Web Portal (Moush) 
* Muş Fotoğrafları - Moush Photo Album
Mkoa wa Siirt

thumb|Muonekano wa Mazingira Mkoa wa Siirt

**Siirt** (Kikurdi: Sêrt, Kiarabu: سعرد) ni jina la mkoa uliopo katika kanda ya mashariki mwa Anatolia huko nchini Uturuki. Upo mjini kusini-mashariki mwa nchi. Mikoa inayopakana na mkoa huu ni pamoja na Bitlis kwa upande wa kaskazini, Batman kwa upande wa magharibi, Mardin kwa upande wa kusini-magharibi, Şırnak kwa upande wa kusini, na Van kwa upande wa mashariki mwa nchi. Mkoa unachukua eneo la kilomita za mraba zipatazo 5,406 na jumla ya wakazi 266,159. 
## Wilaya za mkoani hapa 
Mkoa wa Siirt umegawanyika katika wilaya 7 (mji mkuu **umekoozeshwa**):
*Aydınlar
*Baykan
*Eruh
*Kurtalan
*Pervari
***Siirt**
*Şirvan

## Viungo vya Nje
Mkoa wa Tunceli

**Tunceli** (Kizazaki: *Dêrsım*) ni mkoa uliopo katika kanda ya Mashariki mwa Anatolia huko nchini Uturuki. Mkoa ulipewa jina la  **Dersim** hadi mnamo 1936 (*Dersim* maana yake 'mlango wa fedha' kwa Kizazaki), na kuna baadhi wanaita jina lilelile la zamani. Wakazi wengi wa hapa ni Wazaza. Mikoa inayopaka na mkoa huu ni pamoja na Erzincan kwa upande kaskazini-magharibi, Elazığ kwa upande wa kusini, na Bingöl kwa upande wa mashariki. 

Mkoa unachukua eneo la kilomita za mraba zipatazo 7,774 na jumla ya wakazi takriban 76,401.
 
## Wilaya za mkoani hapa 
Mkoa wa Tunceli umegawanyika katika wilaya 8 (mji mkuu **umekoozeshwa**):
* Çemişgezek 
* Hozat 
* Mazgirt 
* Nazimiye 
* Ovacık 
* Pertek 
* Pülümür 
* **Tunceli** 

## Viungo vya Nje 
* Official Homepage of the Province Governor
* Official Homepage of the Culture and Tourism head office
* Official Homepage of the Education head office
* Official Homepage of the health head office
Mkoa wa Van

**Van** ni jina la mkoa mjini mashariki mwa nchi ya Uturuki, kati ya Ziwa Van na mpaka wa nchi ya Iran. Mkoa unachukua eneo la kilomita za mraba zipatazo 19,069  na jumla ya wakazi wapatao 1,012,707 .

## Wilaya za mkoani hapa 
Mkoa wa Van umegawanyika katika wilaya 12 (mji mkuu **umekoozeshwa**):
* Bahçesaray
* Başkale
* Çaldıran
* Çatak
* Edremit
* Erciş
* Gevaş
* Gürpınar
* Muradiye
* Özalp
* Saray
* **Van**

## Viungo vya Nje 
* Pictures of the capital of this province
Taifa

wa asili kutoka taifa la Nigeria.]]
**Taifa** ni kundi lolote la binadamu lenye utamaduni wake maalumu na mapokeo yake katika historia ya eneo fulani. Mara nyingi umoja wake unategemea pia lugha.

Kila mojawapo lina haki ya kujitambua hivyo na kuhamasisha mshikamano kati ya watu wanaoliunda hata kujipatia uhuru wa kisiasa walau kwa kiasi fulani. 

Katika Kilatini linatumika neno *natio* linalotokana na *nasci* ("kuzaliwa"). 

Katika ngazi ya chini tunakuta kundi linaloitwa kabila.

## Marejeo
* 
* 
* 
* 
* 

Jamii:Elimu jamii
Champs-Élysées

thumb|240px
**Champs-Élysées** () is a prestigious avenue in Paris, Ufaransa.

1910 m   and    70 m

Concorde - Arc de Triomphe

USD1.5 million per 92.9 m².

## Tazama pia 
## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* http://www.champselysees.org/ 

Jamii:Paris
Toluca, Mexico

thumbnail|right|280px|Sehemu za Mji wa Toluca, Mexico 

**Toluca** (jina rasmi: *Toluca de Lerdo*) ndiyo mji mkuu katika jimbo la Mexico. Iko kati ya nchi Mexiko. Eneo lake ni 420,1 km². Kuna wakazi 747,512, pamoja na mitaa ya jirani rundiko la mji lina wakazi 1,610,786.

Mji upo m 2,667 kutoka juu ya usawa wa bahari.

Mji ulianzishwa na Wamatlazincas. Jina ni ya kinahuatl, maana yake ni *kilima ya jabari*.

thumb|left|220px|

Jamii:Miji ya Mexiko
Arlington, Virginia

thumbnail|right|200px|Mji wa Arlington, Virginia

**Arlington** ni mji wa Marekani katika jimbo la Virginia. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2006, mji una wakazi wapatao 200,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 71 kutoka juu ya usawa wa bahari. 

Jamii:Miji ya Marekani
Jamii:Virginia (jimbo)
Jamii:Mto Potomac
Jamii:Washington, DC
Kipindi cha Noeli

[300px|thumb|Mwaka wa Kanisa kadiri ya [kalenda ya liturujia ya Roma kama kielelezo cha kawaida kwa Wakristo wa magharibi.]]

**Kipindi cha Noeli** au **Krismasi** ni majira ya mwaka wa Kanisa ambapo kadiri ya kalenda ya liturujia ya madhehebu mengi ya Ukristo linaendelea kuadhimishwa fumbo la Krismasi, yaani mwana wa Mungu kuzaliwa kama mtu duniani.

## Kipindi cha Noeli katika liturujia ya Roma
Katika kipindi kifupi cha Noeli tunaadhimisha miaka yote ya maisha yaliyofichika ya Yesu Kristo hadi ubatizo wake, alipokabili utume wake mgumu. 

Kwanza kwenye sherehe yenyewe tunaadhimisha kuzaliwa kwake katika unyonge wa ubinadamu wetu na katika ufukara wa pango. 

Sherehe hiyo inachukua siku nane (Oktava) zinazohesabiwa kuwa moja. 

Katikati inaadhimishwa Familia takatifu kama mazingira ya kufaa kwa kumpokea huyo Mwana na kama kielelezo kwa familia zote za binadamu. 

Siku ya nane ni pia mwanzo wa mwaka mpya ambao tunaomba uwe na amani. Ndiyo siku ya Yesu kutahiriwa na kupewa jina hilo linaloeleza maana ya yeye kujifanya mtu (ישוח = Mungu anaokoa). Lakini hasa tunamshangilia Bikira Maria mzazi wa Mungu, sifa yake bora iliyompatia fadhili nyingine zote. 

Inafuata sherehe ya Epifania (Tokeo la Bwana) ambapo mwanga wa Kristo uliwafikia watu wa mataifa (mamajusi). 

Siku ya mwisho unaadhimishwa Ubatizo wa Bwana.

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*A Biblical Reflection on the 12 Day Church Season of Christmas  at the Bible Resource Center

Jamii:Liturujia
Jamii:Mwaka wa Kanisa
Mkoa wa Balıkesir

**Balıkesir** ni jina la mkoa uliopo nchini Uturuki. Mkoa una mistari ya pwani mbili, ambao ni Bahari ya Marmara na Aegean. Mikoa inayopakana na mkoa huuu ni pamoja na Çanakkale kwa upande wa magharibi, İzmir kusini-magharibi, Manisa kwa upande a kusini, Kütahya kwa upande wa kusini-mashariki, na Bursa kwa upande wa mashariki. Mji mkuu wake ni Balıkesir. 

## Wilaya za mkoani hapa
Mkoa wa Balıkesir umegawanyika katika wilaya 19 (mji mkuu **umekoozeshwa**):

## Viungo vya Nje 
* Governor's office: Balıkesir Valiliği
* Municipality: Balıkesir Belediyesi 
* General
* Balıkesir Tourism Introduction 
* Balıkesir Tourism
* Balıkesir Introduction 
* Folklore
* Balıkesir University 
* Balıkesir fotoğrafları (photographs)
*  Pictures of the capital of this province
*  Balıkesir Weather Forecast Information
Paka-kaya

**Paka-kaya** ni mnyama mdogo alaye nyama na ambaye amefugwa na binadamu tangu miaka maelfu. Paka ni mwana wa familia ya Felidae wanaojumlisha paka pamoja na gwagu (paka-pori) na spishi kubwa kama simba, chui na duma. 

Asili ya paka ni paka za porini (kwa hakika paka-jangwa, *F. s. lybica*) walioanza kutafuta chakula karibu na makazi ya watu wa kale na kuwazoea. Watu walipenda paka kwa sababu paka hushika panya na wanyama wengine wadogo wanaoonekana ni waharibifu katika makazi ya watu. Kwa hiyo paka waliendelea kwa muda mrefu katika mazingira ya kibinadamu kama wawindaji wa panya waliolishwa na watu wakipewa mabaki ya chakula pia. Katika mazingira ya mjini paka hufugwa mara nyingi kama mnyama kipenzi hapati tena nafasi ya kuwinda.

## Magonjwa ya paka 
Kwa sababu ya kuishi karibu sana na binadamu, magonjwa ya paka huenda yakaambukizwa kwa binadamu. Paka huenda akawa na virusi, bakteria, fungi au hata vimelea kama chawa ambao wataambukizwa kwa binadamu. Maradhi huenda yakawa hayaonekani kwa paka lakini akiambukizwa binadamu huwa basi yanaonekana. Magonjwa haya ni kama salmonella, kujikunakuna (cat scratch disease) na toxoplasmosis. Ili kujikinga, yafaa paka apulizwe kwa dawa na pia kupelekwa kwa daktari wa wanyama mara kwa mara.

## Picha

Il Gatto e il Topo 2.jpg|Paka na panya

## Viungo vya nje 
Jamii:Paka na jamaa
Dzeta

**Dzeta** (pia: **Zeta**) ni herufi ya sita katika Alfabeti ya Kigiriki. Inaandikwa kama **ζ** (alama ya kawaida) au **Ζ** (alama kubwa). Zamani za Kigiriki cha Kale ilikuwa pia tarakimu, ikiwa alama ya namba 7.

Asili ya dzeta ni herufi ya Kifinisia ya zayin (tazama makala ya herufi Z). Matamshi yake yalikuwa "dz", katika Kigiriki cha kisasa ni zaidi kama Z ya Kiswahili. Kutokana na herufi hiyo, alfabeti ya Kilatini ina "Z" na alfabeti ya Kisirili ina "З".

Jinsi ilivyo kawaida kwa herufi mbalimbali za Kigiriki ζ inatumiwa kama kifupisho kwa ajili ya dhana mbalimbali katika hisabati na fizikia.

Jamii:Alfabeti ya Kigiriki
AfriNIC

alt=Logo ya AfriNIC|thumb|Logo ya AfriNIC
**Kituo cha Habari ya Mtandao Afrika** (kifupi chake kwa Kiingereza: **AfriNIC** yaani **African Network Information Center**) ni moja kati ya shirika la ugawaji wa na usajili wa anwani za IP ya Internet kwa ajili ya Afrika, yaani, Usajili Internet wa Kikanda.

Makao makuu ya AfriNIC yapo mjini Ebene, Morisi.

Hapo awali, anwani za IP za Afrika zilikuwa zikisambazwa na APNIC, ARIN, ana RIPE NCC. 
## Nchi
## Tazama pia
* Intaneti

## Marejeo
## Viungo vya Nje
* AfriNIC

Jamii:Afrika
Jamii:Intaneti
Jamii:Kifupi
Ebene City

**Ebene City** ni mji kwenye kisiwa cha Morisi. Eneo la Ebene limeanzishwa ujenzi mwaka wa 2001, na liko kilomita 15 upande wa kusini wa Port Louis, mji mkuu wa Morisi. Umuhimu wake hasa ni kama sehemu ya kuunganisha waya za mtandao.

## Tazama pia
* AfriNIC

## Viungo vya nje
* Tovuti rasmi 

Jamii:Morisi
Querétaro, Querétaro

thumbnail|right|280px|Sehemu za Mji wa Querétaro, Querétaro 

**Querétaro** (jina rasmi: *Santiago de Querétaro*) ni mji mkuu na mji mkubwa katika jimbo la Querétaro upande wa kati ya nchi Mexiko. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2005, mji una wakazi wapatao 596,450 wanaoishi katika mji huu. Uneo lake ni 759.9 km².

Mji upo m 1,820 kutoka juu ya usawa wa bahari.

Mji ulianzishwa na Waconquistador mwaka 1531.

[thumb|left|220px| Querétaro katika [Querétaro (jimbo)|Querétaro]].

Jamii:Miji ya Mexiko
Financial Times

thumb|right|220px|Financial Times, 23 Aprili 2007
**Financial Times** (FT) ni gazeti la biashara la kimataifa kutoka nchini Uingereza. Ni gazeti ambalo hutolewa kila siku asubuhi na huchapishwa katika sehemu 24 huko London. Gazeti hili, ni mshindani mkubwa kabisa wa gazeti lenye makao yake makuu huko New York City-Wall Street Journal. Hivi sasa, mhariri wake ni Lionel Barber.

Ilianzishwa mwaka wa 1888 na James Sheridan na ndugu yake, Financial Times hushindana na magazeti mengine manne ya kibiashara, mwaka 1945 iliipita gazeti la Financial News (lililoanzishwa mnamo mwaka 1884). Kwa kipindi hicho, FT wao walikuwa wamejikita katika habari za kibiashara na fedha, wakati huohuo walikuwa wakijipanga kuja na mwonekano mwingine wa kujitegemea. FT ni gazeti pekee linalotoa habari za biashara na Soko la hisa la London kila siku huko nchini Uingereza.

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* Financial Times

Jamii:Magazeti
Jamii:London
Gange

thumb|Mfano wa Gange
thumb|Mfano wa Gange huko Provo Canyon, Utah
thumb|Mfano wa Gange zikitumika kama kifaa cha ujenzi
**Gange** au **mawe chokaa** (ing. *limestone*) ni aina ya mwamba mashapo inayotokana na madini ya kalsiti (calcite) inayofanywa na kabonati ya kalisi CaCO3.[1] 

Kabonati ya kalisi inatengenzwa na viumbehai vinavyojenga kiunzi cha kujikinga au kuimarisha miili yao, kama kiunzi cha matumbawe au sifonji, lakini pia kiunzi cha mifupa ya wanyama wakubwa. Matumbawe hujenga matabaka manene ya mwamba chokaa, mabaki ya viumbe vingine katika maji hutiririka chini ambako yanajenga matabaka ya kalsiti inayokandamizwa na shinikizo ya mata inayokaa juu yake, jinsi ilivyo na mwamba mashapo wote.

Matabaka ya gange yalitokea chini ya bahari katika muda wa kiaka mamilioni hata mabilioni. Yalikua hadi kuwa na unene wa kilomita kadhaa. Gange ni takriban silimia 10 ya miamba mashapo yote duniani.

Pale ambako gange iliathiriwa na joto na shinikizo kubwa sana imebadilika kuwa mwamba metamofia, kwa mfano marumaru.

Gange ni muhimu sana kwa jamii za binadamu kama kifaa cha ujenzi. Gange si ngumu mno hivi iliwahi kukatwa tangu miaka mielfu na kutumiwa kwa majengo. Piramidi za Misri zilijengwa kwa kutumia gange. 

Saruji inatengenezwa kwa kuchoma gange. 

Jamii:miamba
Benki

[thumbnail|right|290px|Benki ya Ushirika ya Taiwan katika jiji la [Taipei]]
**Benki** ni taasisi ya kifedha inayotoa huduma kama vile kupokea amana, kutoa mikopo, na kuwezesha miamala ya kifedha. Kazi zake kuu ni kama kukopa na kukopesha fedha, jambo linalosaidia kuchochea mzunguko wa fedha katika uchumi. Benki huchangia maendeleo ya kiuchumi kwa kuwezesha upatikanaji wa mitaji, kuhifadhi fedha salama, na kurahisisha shughuli za kibiashara. Aina mbalimbali za benki ni kama vile benki za biashara, benki kuu, na benki za maendeleo, kila moja ikiwa na jukumu maalum katika mfumo wa kifedha.

Kwenye ngazi hii benki inatunza pesa ya watu wengi. Kwa utunzaji huu benki haiachi pesa kukaa bure tu lakini inaitumia kwa biashara yake. Inaitumia  kukopesha kampuni au watu wanaohitaji fedha. 

Wanaokopa pesa wanalipa riba ambayo ni mapato ya benki kwa huduma ya kukopesha; kutokana na mapato haya benki inalipa pia riba ndogo zaidi kwa wale waliopeleka pesa zao kwake. Tofauti kati ya viwango vya aina hizi mbili za riba ni faida na pato la benki. Jambo muhimu linaloangaliwa na benki wakati wa kukopesha pesa ni uwezo wa mkopaji kurudisha deni lake. 

Asili ya benki ilikuwa biashara ya wakopeshaji fedha. 
## Aina
Siku hizi kuna benki za aina mbalimbali pamoja na:

* Benki za biashara ambazo ni makampuni yanayolenga kupata faida kubwa kwa kutoa huduma za kifedha. Benki hizi zinashughulikia mawasiliano kati ya watu au makampuni yenye pesa za ziada na watu au makampuni wanaohitaji pesa. 

* Benki za ushirika ambazo mara nyingi hazilengi faida kubwa lakini huduma kwa wateja wasio na pesa nyingi; benki hizi zinapokea pia kiasi kidogo cha pesa na kutoa mikopo kwa wajengao nyumba au wafanyabiashara wadogo. Benki hizi hutumia mfumo wa uwekezaji pesa ili kujikuza pamoja na wateja wao. Wamarekani pia hutumia mbinu hii ambayo wanaiita 401k.
* Benki kuu ambayo kwa kawaida ni taasisi ya serikali inayosimamia utoaji wa pesa taslimu na kiasi cha pesa inayopatikana sokoni kwa jumla. Inasimamia pia kazi ya benki za biashara na za ushirika.

## Tanbihi
Jamii:Uchumi
!
Kituo cha kujazia mafuta

thumb|right|260px||Kituo cha petroli katika Uswidi.
thumb|right|260px|Kituo cha petroli katika Kamboja.
**Kituo cha kujazia mafuta** (pia: **kituo cha kujaza mafuta**, **kituo cha kutoa huduma ya petroli**, **gereji**, **baa ya gesi**) ni mahali ambapo panauzwa mafuta na vifaa vya kulainisha magari. 

Ni nishati ya kawaida tu kuuzwa kama petroli au mafuta ya dizeli.

## Marejeo
Jamii:Biashara
Dynamite Warrior

***Dynamite Warrior*** (Kithai: **ฅนไฟบิน** au ***Khon Fai Bin***) ni filamu ya Kithailand ya kimartial arts ya mwaka wa 2006. Filamu imeongozwa na  Chalerm Wongpim na nyota wa filamu hii ni Dan Chupong (kutoka katika filamu ya *Born to Fight*).

## Hadithi
Hadithi ipo kwenye seti ya miaka ya 1890 ya Siam. Siang (Dan Chupong) ni bwana shujaa wa Muay Thai na mtaalamu wa  rocket ambaye anarudisha nyati maji walioibiwa kutoka kwa wakulima  maskini wa  Isan na waiba ng'ombe wa kimabavu. Anamtafuta mtu mwenye alama ya tatoo ambaye ndiye aliyeua wazazi wake.

Diwani mmoja wa serikali za mitaa, Lord Waeng (Phutiphong Sriwat), anataka kuunda soko lake la matrekta ya mvuke, hivyo amemkodi pumbavu moja lililofungwa kwa fujo na wizi, "Jizi" (Somdet Kaewleu), kuwaua wafanyabiashara wote wa ng'ombe na kukusanya nyati maji wote na kuwachinja, anachukua wanyama wanawafanyia kazi wakulima ambao wanatumia kwa ajili ya kulimia mchele. Watu wa Lord Waeng wakajikuta wanatia huruma dhidi ya Nai Hoi Sing (Samart Payakaroon), mfanyabiashara wa ng'ombe mwenye nguvu za kichawi za martial arts na tatoo kifuani kwake. Tatoo zile zikamfanya Siang kuwa tayari, na wakati Jizi linajaribu kuiba mifugo ya Sing, Siang ghafla akamvamia Sing, lakini alishindwa.

Baada ya jaribio lile la kuiba ng'ombe wa Sing kushindwa, Waeng akaamua kwenda kumtaka ushauri bwana anayeitwa Mchawi Mweusi (Panna Ritikrai), ambaye awali alilaaniwa na Sing hivyo hawezi kuhimili mwanga wa jua, na hiyo ilikuwa njia pekee ya kuweza kumshinda Sing. Lile Chawi Jeusi likasema: njia pekee ya kurejesha nguvu zake za awali ni kutumia damu ya hedhi ya mwanamke bikra – ambayo ilitolewa kwa binti wake mwenye yule Chawi Jeusi, E'Sao (Kanyaphak Suwankut).

Baada ya kufanikiwa kutengeneza dawa wa kuweza kumwangamiza Sing, kazi ya kupambana naye ilifanywa na Siang mwenyewe kwa sababu yeye alikuwa akiamini kwamba Siang ndiye aliyewaua wazazi wake. Kumbe, haikuwa hivyo - Sing ndiye aliyemwokoa na kumpeleka katika nyumba za ibada ya Mabudha na baadaye kufunzwa namna ya kupambana. Baadaye, Siang anaonekana kwenda kupamba na yule diwani, huku diwani akipata msaada mkubwa kutoka kwa lile Chawi Jeusi.

Shughuli haikuwa ndogo ya kuondoshwa tawala hii, kwani hata yule diwani naye alikuwa keshaanza kujua kutumia nguvu za giza. Mwishowe yule bwana Sing (mfanyabiashara wa ng'ombe) akampa nguvu zake za kichawi bwana mdogo Siang ili aweze kummaliza Chawi Jeusi. Kwa nguvu hizo, alifanikwa kuwangusha wote wawili. Picha inaishia katika jengo jipya la diwani.

## Marejeo
## Viungo vya Nje
* 
* 
* 

### Tovuti mbalimbali
* Official website  (in Thai and English)
**Trailer (WMV) 
* 
* 
* 
* 
* *Dynamite Warrior* at the Movie Review Query Engine
* 

### Makala na ripoti
* Review by Peter Nellhaus 
* High-kicking cowboys from Isaan  at *The Nation*

### Picha
* Khon Fai Bin (Dynamite Warrior) Posters  at Twitch
* Dynamite Warrior sales reel  at Twitch
* **(Thai)** Production stills at Deknang 

Jamii:Filamu za 2006
Jamii:Filamu za Uthai
The New York Times

thumb|310px|The New York Times.
thumb|right|310px|New York Times, 17 Aprili 1912.
**The New York Times** ni gazeti la kila siku la Marekani lililoanzishwa mnamo mwaka 1851 na kuchapishwa mjini New York City. Gazeti kubwa katika mji mkuu wa Marekani, "The Gray Lady" huhesabiwa kama gazeti la kumbukumbu ya kitaifa. 

The Times linamilikiwa na kampuni ya The New York Times, ambayo inachapisha magazeti mengine 18, pamoja na International Herald Tribune na Boston Globe. Mwenyekiti wa kampuni ni Arthur Ochs Sulzberger Jr, ambaye familia yake inadhibiti jarida hilo tangu mwaka 1896.

Sehemu zake ni: News, maoni, Business, Sanaa, Sayansi, Michezo, Sinema, na Features. The Times ilishinda mara 101 Tuzo ya Pulitzer, kuliko vyombo vya habari vyovyote. Tovuti yake ni maarufu sana Marekani: mwezi Desemba 2008, ilipokea zaidi ya wageni wa kipekee milioni 18. 

## Viungo vya nje 
* New York Times

Jamii:Magazeti ya Marekani
Jamii:kampuni za Marekani
Jamii:New York City
Serikali

thumb|400px|Aina za Serikali
**Serikali** (kutoka Kiajemi سرکاری, *serkari*, mamlaka) ni watu na taasisi ndani ya jamii hasa dola vyenye mamlaka ya kutawala na kufanya maazimio kwa wote katika eneo fulani.Serikali inatunza na kutekeleza sheria, kanuni na miongozo na kuendesha shughuli muhimu za umma.
Shabaha kuu ya serikali ni kutunza amani na usalama wa raia katika jamii.

## Mifumo mbalimbali ya serikali 
### Serikali ya shirikisho au serikali kuu 
Kuna serikali za ngazi mbalimbali kwa mfano kwenye taifa, jimbo, mji na kijiji. Taratibu hutofautiana kati ya nchi na nchi. Katika mfumo wa shirikisho mamlaka ya serikali hugawiwa kwa kusudi kwenye ngazi mbalimbali hasa za taifa na jimbo. 

Kinyume chake ni itikadi ya serikali kuu inayoweka mamlaka yote katika ngazi ya serikali kuu inayoweza kuamua kukabidhi sehemu ya madaraka yake kwa maeneo na vitengo vya kiutawala.

### Serikali ya mtu mmoja au ya watu wengi 
Kati ya tofauti za kwanza katika mifumo ya serikali ni swali kama mtawala wa juu awe na madaraka yote au kama anapaswa kupewa mamlaka kwa muda tu tena kwa pamoja na watu wengine.

Udikteta na Ufalme mwenye mamlaka yote ni mifano ya serikali ya mtu mmoja asiyebanwa na mamlaka mengine. 

Mahali pengi mfumo wa demokrasia umefaulu zaidi unaounda utawala juu ya uchaguzi wa raia wengi au wote na kukabidhi mamlaka kwa muda tu.

Hata hapa kuna tofauti kama katiba inampa mkuu wa serikali mamlaka mengi sana (kwa mfano mfumo wa serikali ya kiraisi) au kama inagawa mamlaka zaidi kati ya watendaji na bunge (serikali ya kibunge).

Tofauti kati ya jamhuri na serikali ya kifalme siku hizi si kubwa sana kwa sababu karibu wafalme wote hukubali Ufalme wa Kikatiba wakifuata katiba ya nchi.

## Serikali katika mfumo wa mihimili ya utawala 
Zamani serikali ilikuwa jina kwa mamlaka yote ya dola. Siku hizi nadharia ya mgawanyo wa madaraka inaangaliwa zaidi.

Katika mfumo wa mgawanyo wa madaraka mamlaka hugawiwa kati ya mihimili mitatu ya utawala:
* serikali au mamlaka ya utendaji inayotekeleza sheria
* bunge au mamlaka ya kutunga sheria
* mahakama au mamlaka ya kuamulia sheria 


Jamii:Sheria
Sokomjinga

[thumb|upright|Sokomjinga huko [Kinshasa.]]
[thumb|upright|Sokomjinga huko [Hong Kong.]]
**Sokomjinga** (pia: **genge**) ni duka dogo au kibanda ambapo vinauzwa vitu vinavyotumika kila siku, kama pipi, aiskrimu, vinywaji, chakula kilichopikwa tayari, magazeti na majarida, pamoja na tiketi za bahati nasibu. 

Jamii:Uchumi
Jamii:Maduka
Jonava

thumb
thumb
**Jonava** ni mji wa **Lituanya**.

File:Abraomaskulvietispaminklas.jpg
File:Achemos akmuo.jpg
File:Fountains in Jonava.jpg
File:JKKC1.jpg
File:Jonava library.jpg
File:Jonavos rajono teismas1.jpg
File:Jonavos seniejis laiptai.jpg
File:Santavres fontanai.jpg
File:Zeimiu gatve Jonavoje.jpg
File:Sold ollar clock.jpg
File:Vasario 16 gatves pabaiga.jpg
File:Misciukaites mokykla.jpg
File:JSG5.jpg
File:Jonavos kulturos namai.jpg
File:Jonavos savivaldybe.jpg
File:Central stadium of Jonava.jpg

Jamii:Miji ya Ulaya
Jamii:Lituanya
Jamii:Miji ya Lituanya
Eta

**Eta** ni herufi ya saba katika Alfabeti ya Kigiriki. Inaandikwa kama **η** (alama ya kawaida) au **Η** (alama kubwa). Zamani za Kigiriki cha Kale ilikuwa pia tarakimu, ikiwa alama ya namba 8.

Asili ya Eta ni herufi ya Kifinisia ya Heth (tazama makala ya H). Matamshi yake ya awali yalikuwa "h" na kwa maana hiyo alama iliingia katika alfabeti ya Kietruski na ya Kilatini. Ndani ya Kigiriki chenyewe sauti ya "h" ilipotea kwa muda na alama ilibaki kama "eta" ikimaanisha sauti ya aina ya "e".

Jinsi ilivyo kawaida kwa herufi mbalimbali za Kigiriki, eta inatumiwa kama kifupisho kwa ajili ya dhana mbalimbali katika hesabu na fizikia. 

Katika fizikia eta ni alama kwa mesoni ambayo ni kipande kidogo cha atomi.

Jamii:Alfabeti ya Kigiriki
Dan Chupong

**Chupong Changprung** (amezaliwa tar. 23 Machi 1981 mjini Kalasin, Thailand, Kithai: ชูพงษ์ ช่างปรุง, jina la utani la Kithai: "Deaw") ni mwigizaji filamu za martial arts kutoka nchini Thailand. Pia anajulikana kwa jina lake alililopewa na watu Magharibi kama **Dan Chupong** (jina alilopewa linaandikwa mara mbili tofauti, huandikwa Choopong au Choupong, na jina la kwanza pia huitwa Danny).

Alianza akiwa kama mmoja kati ya mwanakundi wa mtalaamu wa stant za kimartial-arts na mkoreografia Panna Rittikrai. Alianza kucheza kwa mara yake ya kwanza katika filamu ya "Bodyguard 4" kwenye *Ong-Bak: Muay Thai Warrior*. Halafu baadaye akapata kucheza kama muhusika mkuu mnamo mwaka 2004, *Born to Fight* na filamu ya mwaka wa 2006, *Dynamite Warrior*. Pia ameonekana katika filamu ya mtaalam Nonzee Nimibutr - *Queen of Langkasuka* (2008), *Somtum* (2008) na *Ong Bak 2* (hakupata sehemu kubwa).

Kwa kujianda kwa ajili ya shughuli zake za kifilamu, basi Chupong huwa na taratibu za kawaida ya kukimbia na kufanya mazoezi ya viungo. Alichukua masomo ya uigizaji kwa ajili ya uhusika wa filamu ya *Dynamite Warrior*.

## Marejeo
## Viungo vya Nje
* 

Jamii:Waliozaliwa 1981
Jamii:Waigizaji filamu wa Uthai
Jamii:Watu walio hai
Panna Rittikrai

**Panna Rittikrai** (Februari 17, 1961 – Julai 20, 2014) alikuwa mwigizaji wa filamu, mtendaji martial arts,  mwanakoreografia, mwongozaji wa filamu, na mwandishi wa miswada ya filamu kutoka nchini Thailand. Huyu ndiye kiongozi wa timu nzima ya mastanti wa Muay Thai Stunt. Anafahamika zaidi kwa kazi zake za kimartial arts na ukoreografia wa kwenye filamu ya mwaka wa 2003 *Ong-Bak: Muay Thai Warrior* na 2005 *Tom-Yum-Goong* (kule Marekani inajulikana kama *The Protector*), ambayo ilichezwa na  Tony Jaa, ambaye Panna ndiye aliyemshauri aingie kwenye filamu na kumsimamia.

Kifo chake kilisabaishwa na ini kushindwa kufanya kazi. Baadaye alikuja kugundulika kama alikuwa na uvimbe katika ubongo.

## Wasifu
### Filamu za awali
### Kupata umaarufu wa kimataifa
## Sehemu ya filmografia yake
### Mwongozaji
* *Kerd ma lui* (1979)
* *Nuk leng klong yao* (2001)
* *Kon dib lhek nam pee* (2001)
* *Kerd ma lui* (*Born to Fight*) (2004)

### Martial arts na mkoreografia
* *The Legend of Suriyothai* (2001) (kama Panna Ritthikrai)
* *Ong-Bak: Muay Thai Warrior* (2003)
* *Kerd ma lui* (*Born to Fight*) (2004)
* *Tom-Yum-Goong (2005)
* *Mercury Man* (2006)
* *Ong Bak 2* (2008)
* *Chocolate* (2008)

### Mwigizaji
* *Dynamite Warrior'' (2006)

## Marejeo
## Viungo vya Nje
* 

Jamii:Waliozaliwa 1961
Jamii:Waigizaji filamu wa Uthai
Jamii:Waongozaji filamu wa Uthai
Jamii:Watu walio hai
Ulumbi

**Ulumbi**, kwa asili ya neno, ni sifa ya matumizi bora ya lugha (tafakari chanzo cha neno katika kitenzi cha Kiswahili: *kulumba*, yaani kutumia maneno vizuri). Wataalamu mbalimbali wameutumia ulumbi kumaanisha "uhodari wa kutumia lugha mbele ya hadhira ili kufanikisha mawasiliano" (Buliba et al 2006:65) au "sifa ya kutumia maneno mengi" (Wamitila 2003: 291). Wengine lakini wameutumia sawa na uwingilugha, yaani uwezo wa kutumia lugha mbili au zaidi (k.m. TUKI 1990: 41; Massamba 2004: 101).

Chini ya kipengele cha kwanza cha ulumbi, yaani uhodari wa kutumia lugha, kuna umahiri na umilisi.

Chini ya kipengele cha pili cha ulumbi, yaani uwezo wa kutumia lugha nyingi, kuna ujozilugha, ubadilishaji msimbo na diglosia.

## Marejeo
*Buliba, Aswani, Kimani Njogu & Alice Mwihaki 2006, "Isimujamii kwa Wanafunzi wa Kiswahili", Nairobi: The Jomo Kenyatta Foundation
*Massamba, David 2004, "Kamusi ya Isimu na Falsafa ya Lugha", Chuo Kikuu cha Dar es Salaam
*TUKI 1990, "Kamusi Sanifu ya Isimu na Lugha", Chuo Kikuu cha Dar es Salaam
*Wamitila, Kyallo 2003, “Kamusi ya Fasihi – Istilahi na Nadharia”, Nairobi: Focus Books

## Tazama pia
*Lango la lugha

Jamii:Isimu
Jamii:Lugha
Barbara McClintock

left|80px

**Barbara McClintock** (16 Juni 1902 – 2 Septemba 1992) alikuwa mwanajenetikia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza jeni za mahindi. Mwaka wa 1983 alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Tiba**.

Jamii:Waliozaliwa 1902
Jamii:Waliofariki 1992
Jamii:Wanabiolojia wa Marekani
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Tiba
Susumu Tonegawa

|thumbnail|right|280px|Susumu Tonegawa
left|80px

**Susumu Tonegawa** (amezaliwa 6 Septemba 1939) alikuwa mwanabiolojia kutoka nchi ya Japani. Hasa alichunguza sifa za kingamaradhi. Mwaka wa 1987 alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Tiba**.

Jamii:Waliozaliwa 1939
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasayansi wa Japani
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Tiba
Orodha ya miji ya Massachusetts

thumb|right|500px
Ifuatayo ni orodha ya miji katika Jimbo la Massachusetts, Marekani.

* Amherst
* Attleboro
** North Attleboro
* Boston
** Braintree
** Brookline
** Cambridge
** Lynn
** Medford
** Newton
** Quincy
** Somerville
** Watertown
* Brockton
* Fall River
* Framingham
* Holyoke
* Lawrence
* Leominster
* Lowell
* New Bedford
* Pittsfield
* Salem
* Springfield
* Taunton
* Worcester

## Tazama pia 
* Massachusetts

*

Massachusetts
Orodha ya miji ya Maryland

Ifuatayo ni orodha ya miji katika Jimbo la Maryland, Marekani.
	thumb|Ramani ya Marekani  na Maryland ikionyeshwa
* Annapolis
* Baltimore
* Bethesda
* Frederick
* Gaithersburg
* Hagerstown
* Rockville

## Tazama pia 
* Maryland

*
Maryland
Orodha ya miji ya Arizona

Ifuatayo ni orodha ya miji katika Jimbo la Arizona, Marekani.
thumb|Ramani ya Marekani  na Alaska imeonyeshwa
* Flagstaff
* Mesa
* Phoenix
* Scottsdale
* Tucson

## Tazama pia 
* Arizona

*
Arizona
Kithai

**Kithai** ni lugha ya taifa na lugha rasmi ya nchini Thailand pamoja na kuwa lugha mama ya Wathai, kundi kubwa la watu nchini Thailand. 

Karibu watu milioni 70/75 wanazungumza lugha hiyo.

Ni lugha muhimu zaidi kati ya lugha za Kithai, ambazo zinaunda tawi la lugha za Kra-Dai.

## Alfabeti 
Alfabeti ya Kithai ina herufi 44.
ก ข ฃ ค ฅ ฆ ง จ ฉ ช ซ ฌ ญ ฎ ฏ ฐ ฑ ฒ ณ ด ต ถ ท ธ น บ ป ผ ฝ พ ฟ ภ ม ย ร ล ว ศ ษ ส ห ฬ อ ฮ

Lugha ya Kithai ina tarakimu zake za pekee pia: ๑ 1 
๒ 2
๓ 3
๔ 4
๕ 5
๖ 6
๗ 7
๘ 8
๙ 9 
๐ 0

## Tanbihi
## Viungo vya nje 
* Thai language school 
* Thai phrasebook at Wikivoyage
* Ethnologue write-up on Thai 
* IPA and SAMPA for Thai
* Thai-English dictionary
* Thai2english.com : LEXiTRON-based Thai-English dictionary
* The Royal Institute Dictionary , official standard Thai-Thai dictionary
* Say Hello in the Thai Language
* Thai language pronunciation 

Jamii:Lugha za Asia
Jamii:Lugha za Uthai

.
Mkoa wa Bilecik

**Bilecik** ni jina la mkoa uliopo mjini magharibi mwa nchi ya Uturuki. Mkoa umepakana na baadhi ya mikoa mingine kama vile  Bursa kwa upande wa upande wa mashariki, Kocaeli na Sakarya kwa upande wa kaskazini, Bolu kwa upande wa magharibi, Eskişehir kwa upande wa kusini-mashariki na  Kütahya kwa upande wa kusini. Mkoa umechukua eneo la kilomita za mraba zipatazo 4,307 na jumla ya wakazi takriban 198,809. 
## Wilaya za mkoani hapa
Mkoa wa Bilecik umegawanyika katika wilaya 8 (mji mkuu **umekoozeshwa**):
***Bilecik**
*Bozüyük
*Gölpazarı
*İnhisar
*Osmaneli
*Pazaryeri
*Söğüt
*Yenipazar
## Viungo vya Nje
*  Bilecik Weather Forecast Information 
*  Refik Arslan Öztürk Fen Lisesi / Science High School of Bilecik 
*  Bilecik Forum 
*  Yerel Yöneylem Kalkınma Derneği-Gölpazarı 
*  BAYIRKÖY
*  Bileciklilerin Sanal Platformu
Mkoa wa Bursa

**Bursa** ni jina la mkoa uliopo mjini magharibi mwa nchi ya Uturuki. Mkoa upo kwenye kanda ya Bahari ya Marmara. Mikoa inayopakana na hapa ni pamoja na Balıkesir kwa upande wa magharibi, Kütahya kwa kupande wa kusini, Bilecik na  Sakarya kwa upande wa mashariki, Kocaeli kwa upande wa kaskazini-mashariki na Yalova kwa upande wa kaskazini. Mkoa una eneo la kilomita za mraba zipatazo 11,043 na jumla ya wakazi wapatao  2,413,971 wanaoishi mkoani hapa (makadirio ya 2006). 
## Wilaya za mkoani hapa 
Mkoa wa Bursa umegawanyika katika wilaya 17 (mji mkuu **umekoozeshwa**):
* Büyükorhan
* Gemlik
* Gürsu
* Harmancık
* İnegöl
* İznik
* Karacabey
* Keles
* Kestel
* Mudanya
** Güzelyalı
** Zeytinbağı
* Mustafakemalpaşa
* Nilüfer
* Orhaneli
* Orhangazi
* **Osmangazi**
* Yenişehir
* Yıldırım

## Viungo vya Nje 
*  Pictures of the capital of this province
*  Bursa Weather Forecast Information 
*  Bursa city sport portal, Bursa
*  Gokoz Village, Bursa  
*  Golyaka Village - orhangazi pictures and information, Bursa 
*  Bursa travel & tourism
Mkoa wa Çanakkale

thumb|Mtazamo wa angani wa katikati ya jiji

**Çanakkale** ni jina la mkoa uliopo katika kanda ya Marmara huko nchini Uturuki. Mkoa upo mjini kaskazini-magharibi mwa nchi. Mkoa umechukua jina la mji wake mkuu wa Çanakkale.

## Wilaya za mkoani hapa
Mkoa wa Çanakkale umegawanyika katika wilaya 12 (mji mkuu **umekoozeshwa**):
*Ayvacık
*Bayramiç
*Biga
*Bozcaada
*Çan
***Çanakkale**
*Eceabat
*Ezine
*Gelibolu
*Gökçeada
*Lapseki
*Yenice

## Viungo vya Nje
* Çanakkale governor's official website  / 
* Çanakkale municipality's official website  /
Mkoa wa Edirne

**Edirne** ni jina la mkoa uliopo mjini magharibi mwa nchi ya  Uturuki. Kwa upande wa mashariki umepakana na mpaka wa kuingilia nchini Ugiriki.

## Wilaya za mkoani hapa
Mkoa wa Edirne umegawanyika katika wilaya 9 (mji mkuu **umekoozeshwa**):
***Edirne**
*Enez
*Havsa
*İpsala
*Keşan
*Lalapaşa
*Meriç
*Süloğlu
*Uzunköprü

## Viungo vya Nje
*  Edirne governor's official website
*  Edirne municipality's official website
*  Pictures of the capital of this province with its many great mosques
*  Edirne Weather Forecast Information
Mkoa wa Istanbul

**Mkoa wa Istanbul** ni moja kati ya Mikoa ya Uturuki. Upo mjini kaskazini-mashariki mwa nchi. Mkoa umechukua eneo la kilomita za mraba zipatazo 5,196 na jumla ya wakazi takriban 12,573,836 (makadiro ya 2007). Awali idadi ya wakazi kuwa 10,018,735 kunako mwaka wa 2000. Mkoa huu umezungukwa na mikoa mingine kama vile Tekirdağ kwa upande wa magharibi, Mkoa wa Kocaeli kwa upande wa mashariki, Bahari Nyeusi kwa upande wa kaskazini na Bahari ya Marmara kwa upande wa kusini mwa nchi. Mkoa huu una sehemu mbili: una upande wa Ulaya na upande ni Asia. Mji mkuu wake ni jiji la Istanbul ambalo linajulikana sana kuliko hata mkoa wenyewe.

## Miji ya Istanbul 
## Wilaya za mkoani hapa 
## Viungo vya Nje 
* Office of the Governor of Istanbul Province 
* All Information About Istanbul 
* Istanbul Weather Forecast Information 
* Istanbul Travel Guide
* Istanbul travel & tourism
Orodha ya miji ya Alaska

Ifuatayo ni orodha ya miji katika Jimbo la Alaska, Marekani.
thumb|Ramani ya Marekani  na Alaska imeangaziwa
* Anchorage
* Fairbanks
* Juneau

## Tazama pia 
* Alaska

*
Alaska
Mkoa wa Tekirdağ

**Mkoa wa Tekirdağ** ni jina la mkoa uliopo mjini kaskazini-magharibi mwa nchi ya Uturuki. Mji wake kuu wake ni Tekirdağ. 
## Wilaya za mkaoni hapa 
Mkoa wa Tekirdağ umegawanyika katika wilaya 9 (mji mkuu **umukoozeshwa**):
* Çerkezköy
* Çorlu
* Hayrabolu
* Malkara
* Marmara Ereğli
* Muratlı
* Saray
* Şarköy
* **Tekirdağ**

## Viungo vya Nje 
* Tekirdağ governor's official website  / 
* Tekirdağ municipality's official website
Mkoa wa Yalova

**Mkoa wa Yalova** ni jina la mkoa uliopo mjini kaskazini-mashariki mwa nchi ya Uturuki, kwenye upande wa mashariki mwa pwani ya Bahari ya Marmara. Mikoa inaypakana na mkoa huu ni pamoja na Bursa kwa upande wa kusini na Kocaeli kwa upande magharibi. Mji mkuu wa mkoa huu ni Yalova. Idadi ya wakazi wa moani hapa ni 188,440. 

## Wilaya za mkoani hapa 
Mkoa wa Yalova umegawanyika katika wilaya 6 (mji mkuu **umekoozeshwa**):
* Altınova
* Armutlu
* Çiftlikköy
* Çınarcık
* Termal
* **Yalova** 

## Viungo vya Nje 
* Yalova governor's official website 
* Yalova municipality's official website 
* Yalova Veteriner Kliniği
* Yalova Veteriner
Mkoa wa Antalya

**Mkoa wa Antalya** ni moja kati mikoa 81 ya Uturuki. Mkoa upo mjini kusini-mashariki mwa pwani ya Mediteranea, kati ya Milima ya Taurus  na  Bahari ya Mediteranea. Mji mkuu wake ni Antalya wenye idadi ya wakazi takriban 714,000.
## Wilaya na miji 
* Wilaya za pwani ni; Antalya, Gazipaşa, Alanya, Manavgat, Serik, Kemer, Kumluca, Finike, Kale na Kaş.
* Wilaya za barani na nyanda za juu kwenye Milima ya Taurus, kwenye makadirio ya mapolomoko kiasi cha 900–1000 m kutoka juu ya usawa wa bahari. Hiyo ni; Gündoğmuş, Akseki, İbradı, Korkuteli na Elmalı.
## Marejeo
Mkoa wa Burdur

**Burdur** ni jina la mkoa uliopo mjini kusini-magharibi ma nchi ya Uturuki. Mikoa inayopakana na mkoa huu ni pamoja na Muğla na Antalya kwa upande wa kusini, Denizli kwa upande wa magharibi, Afyon kwa upande wa kaskazini, na Isparta kwa upande wa mashariki mwa nchi. Mkoa unachukua eneo la kilomita za mraba zipatazo 6,887 na jumala ya wakazi takriban 246,134. Mji mkuu wake ni jiji la Burdur.

## Wilayaza mkoani hapa 
Mkoa wa Burdur umegawanyika katika wilaya 11 (mji mkuu **umekoozeshwa**):
* Ağlasun
* Altınyayla
* Bucak
* **Burdur**
* Çavdır
* Çeltikçi
* Gölhisar
* Karamanlı
* Kemer
* Tefenni
* Yeşilova

## Viungo vya Nje 
*  Burdur weather forecast information 
*  Burdur Local Turkish Language news Paper