open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Frehiwot Tamiru

**Frehiwot Tamiru** ni mfanyakazi wa umma kutoka Ethiopia. Tangu tarehe 25 Julai 2018, amekuwa Mkurugenzi Mtendaji wa Ethio Telecom, kampuni kubwa ya simu na intaneti nchini Ethiopia.

## Kazi na elimu 
Frehiwot alizaliwa na kukulia Addis Ababa. Frehiwot Tamru ana Shahada ya Uzamili ya Usimamizi wa Biashara na Sayansi ya Mfumo wa Habari. Amewahi kufanya kazi wizara ya ujenzi, usafiri na mawasiliano, kisha kuanzisha kampuni yake ya simu ya Doxa IT Technology Plc.

Mnamo 25 Julai 2018, aliteuliwa kuwa Mkurugenzi Mtendaji wa Ethio Telecom. Chini ya uongozi wake, kampuni imepanuka na kukua kwani inakadiriwa mapato kuongezeka, na bei za huduma kushuka 40–50%.

Amepokea tuzo kadhaa, ikiwemo Tuzo za Mkurugenzi Mtendaji Bora 2022 na kuingia kwenye orodha ya Choiseul 100 Africa 2023 ya viongozi vijana wa kiuchumi.

## Marejeo 
Jamii:Watu wa Ethiopia
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Monica Sjöö

**Monica Sjöö** (31 Desemba 1938 – 8 Agosti 2005) alikuwa msanii, mwandishi, na mwanaharakati wa kifeministi wa kianarkisti na kiikolojia, mzaliwa wa Uswidi lakini aliyefanya kazi Uingereza. Alikuwa mmoja wa waanzilishi wa harakati ya *Goddess Movement* na mchango wake katika sanaa ya kifeministi nchini Uingereza ulikuwa wa msingi, hasa katika kipindi cha kuanzishwa kwa vuguvugu la ukombozi wa wanawake mnamo 1970.

Mchoro wake maarufu zaidi ni *God Giving Birth* (1968), unaomwonyesha mwanamke akijifungua, ukiakisi mtazamo wake wa kidini kuhusu uzazi. Uchoraji huu ulisababisha malalamiko kutoka kwa makundi ya Kikristo katika miaka ya 1970. Aliandika au kushiriki kuandika maandiko kama *Towards a Revolutionary Feminist Art* (1971) na *The Great Cosmic Mother: Rediscovering the Religion of the Earth* (1987).

Sanaa na maandishi yake yalivuka mipaka ya Uingereza na kuwa mashuhuri kimataifa. Katika miaka ya 1970, 1980 na 1990, Sjöö aliwasiliana na waandishi, wasanii, na wanaharakati wa kipagani nchini Marekani kama Jean na Ruth Mountaingrove, Starhawk, Zsuzsanna Budapest, Shekhinah Mountainwater, Lucy Lippard, Alice Walker, na Judy Chicago.

## Maisha ya awali 
Wazazi wake walikuwa wasanii wa Kiswidi Gustaf Arvid Sjöö (1902–1949) na Anna Harriet Rosander-Sjöö (1912–1965), ambao walitalikiana alipokuwa na umri wa miaka mitatu.

Aliacha shule na kutoroka nyumbani akiwa na umri wa miaka 16.

Sjöö alisafiri kote barani Ulaya na kufanya kazi mbalimbali, ikiwa ni pamoja na kufanya kazi katika mashamba ya mizabibu na kuwa mwanamitindo wa uchi katika shule za sanaa huko Paris na Roma.

Alifika Uingereza kwa mara ya kwanza mwishoni mwa miaka ya 1950 na hatimaye akahamia Bristol, ambako aliishi kwa muda mrefu, isipokuwa kipindi kifupi alichoishi Wales mwanzoni mwa miaka ya 1980.

## Kazi 
Sjöö alikuwa mwandishi mkuu wa Towards a Revolutionary Feminist Art (1971), mojawapo ya maandiko ya kwanza na yenye msimamo mkali kuhusu sanaa ya kifeministi. Ilijadiliwa sana katika vyombo vya habari vya kifeministi, na gazeti The Guardian lilichapisha makala ya kuitikia maandiko hayo.

Pia aliandika kijitabu cha awali ambacho, kwa msaada wa uhariri na upanuzi wa Barbara Mor, kilikuja kuwa kitabu The Great Cosmic Mother (1987). Kitabu hiki kinaelezea historia ya wanawake wa kale na asili ya dini, na ni miongoni mwa vitabu vya kwanza kupendekeza kwamba mifumo ya kwanza ya kidini na kitamaduni iliundwa na kutekelezwa na wanawake.

Hadi sasa, kitabu hiki bado kinachapishwa na ni sehemu ya mihutasari ya masomo ya wanawake, mitholojia na masomo ya dini. Utafiti na maandiko ya Sjöö yalisaidia kufichua historia iliyofichwa ya mungu wa kike (Goddess). Mafanikio yake katika kutumia taaluma mbalimbali katika utafiti wake yamefanya mchango wake kutambuliwa sana ndani ya harakati za Goddess Movement.

## Marejeo 
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Jamii:Waliozaliwa 1938
Jamii:Waliofariki 2005
Jamii:Wanaharakati wa Uswidi
Jamila Bio Ibrahim

**Jamila Bio Ibrahim** (alizaliwa Februari 7, 1986) ni daktari wa Nigeria, mtaalamu wa maendeleo na mwanasiasa, Kabla ya uteuzi wake, alihudumu kama rais wa Progressive Young Women Forum (PYWF). Pia amehudumu kama Msaidizi Mkuu wa Rais wa Jimbo la Kwara kwenye Malengo ya Maendeleo Endelevu (SDGs).

Baba yake Ibrahim Bio alikuwa Waziri wa Usafiri na Waziri wa Tume ya Michezo ya Kitaifa wakati wa utawala wa Rais Umaru Musa Yar'Adua na Rais Goodluck Jonathan kwa mtiririko huo.

Jamila Ibrahim alimaliza elimu yake ya msingi katika Shule ya Wafanyakazi wa NEPA huko New-Bussa, Borgu LGA, Niger State na kuhudhuria Shule ya Wasichana ya Serikali ya Shirikisho, Bwari, Abuja kwa ajili ya elimu yake ya sekondari, akihitimu mnamo 2002. Alipata digrii ya M.B.B.S kutoka Chuo Kikuu cha Ilorin mnamo 2010 na baadaye akamaliza kozi ya miezi sita ya usimamizi wa afya na uongozi katika Chuo Kikuu cha Washington mnamo 2017.

Mnamo Novemba 2017, Ibrahim alianzisha Yon Seno Foundation, shirika lisilo la kiserikali (NGO). Pia alikuwa mwanachama wa kikundi cha wataalamu wa mkutano wa sera za kitaifa mwaka huo. Alijitolea kwenye Kamati ya Rais kuhusu Mpango wa Kaskazini-Mashariki (PCNI) chini ya Rais Muhammadu Buhari na alikuwa katibu wa kamati ndogo ya afya, masuala ya wanawake, idadi ya watu na mazingira ya kamati ya mpito ya Gavana wa Jimbo la Kwara AbdulRahman AbdulRazaq mnamo 2019.

## Marejeo 
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Jamii:Waliozaliwa 1986
Jamii:Wanasiasa wa Nigeria
M'Mahawa Sylla

'''M'Mahawa Sylla''' ni afisa wa jeshi la Guinea, mwanamke wa kwanza na wa pekee kufikia cheo cha jenerali tangu kuanzishwa kwa jeshi la Guinea mwaka wa 1960. Tarehe 10 Septemba 2021, aliteuliwa kuwa gavana wa jiji la Conakry.

## Elimu 
M'Mahawa Sylla alisoma Guinea na kuhitimu na diploma ya elimu ya juu katika uchumi na usimamizi kutoka Chuo Kikuu cha Gamal Abdel Nasser cha Conakry. Alihitimu kutoka CISD ya Chuo cha Juu cha Ulinzi huko Beijing mwaka wa 2014.

## Kazi ya Afisa
Akiwa nahodha wa timu ya mpira wa mikono ya wanawake wa Guinea, M'Mahawa Sylla alichaguliwa na jeshi la Guinea kujiunga na Chama cha Michezo ya Vikosi vya Jeshi la Guinea (Asfag) mwaka wa 1985.

Alishiriki katika misheni ya Umoja wa Mataifa huko Côte d'Ivoire iliyoitwa ONUCI.

Mwaka wa 2013, alikuwa kanali katika jeshi. Kuanzia mwisho wa 2017 hadi Septemba 2021, alikuwa Katibu Mkuu Msaidizi wa Baraza la Ulinzi la Taifa.

## Gavana
Baada ya mapinduzi ya Septemba 5, 2021 na CNRD, Jenerali wa Brigedia M'Mahawa Sylla aliteuliwa kuwa gavana wa jiji la Conakry, akichukua nafasi ya Jenerali Mathurin Bangoura, aliyekuwa madarakani tangu 2016.

## Tuzo 
* 2021: Mwanamke wa kwanza kuwa jenerali wa brigedia.
* 2021: Mwanamke wa kwanza kuwa gavana wa jiji la Conakry.
* 2022: Afisa Mkuu wa Nishani ya Kitaifa ya Heshima.

## Marejeo 
Jamii:wanawake wa Guinea
Jamii:wanasiasa wa Guinea
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Sahaba al-Rehmania

**Sahaba el-Rehmania** alikuwa mke wa sultani wa Morocco wa nasaba ya Saadian, Mohammed al-Shaykh, na mama wa Abu Marwan Abd al-Malik. Alijaliwa uhodari wa kidiplomasia, akashika jukumu kuu la kisiasa katika maisha yake yote. Alikuwa balozi wa Milki ya Osmani katika korti ya Sultani Murad III.

## Maisha 
Sahaba alitoka kwenye kabila la Rahamna, kabila la Ḥassān. Kabila lake lilikuwa na uhusiano wa kirafiki na Saadians na, mwaka wa 1525, walishiriki katika shambulio la ngome ya Wareno ya Santa Cruz, huko Agadir. Aliolewa na Mohammed al-Shaykh karibu 1528.

Mwaka wa 1557, baada ya kuingia madarakani kwa Abdallah al-Ghalib, sehemu ya familia yake ikiwa ni pamoja na ndugu zake kutoka kwa wake wawili wa kambo Sahaba na Lalla Masuda walikimbia nchi, wakiogopa maisha yao. Uhamisho huu ulidumu miaka kumi na nane. Wakati wa uhamisho wao katika miji kadhaa ya Milki ya Osmani, Sahaba el-Rehmania alihakikisha kwamba ndugu wawili Abd al-Malik, akiwa na umri wa miaka kumi na tano tu, na Ahmad, ndugu yake wa kambo, walimaliza elimu yao. kwa ajili ya kumwendea sultani wa Osmani, Mourad III mjane wa Selim II na mama wa Sultani Murad III. Abdelmalik alisisitiza sana kwa mfalme huyu ili apate kwamba atamwekea jeshi la Uturuki ambalo angeenda nalo Morocco ili kumwondoa mjukuu wake taji. Murad III alipokea pendekezo hili kwa hasira na alikataa kufavorisha mpango kama huo. Ndugu wawili wa Saadian Abdelmalik na Ahmad pia waliamua kushiriki katika operesheni ya ulinzi ya sultani kwa kuongoza moja ya meli zinazotoka Algiers.

Sultani alipokubali ombi hili, Sahaba na mwanawe Abdelmalik, walirudi Algiers ambapo mwanawe aliwapa wakazi wa jiji hili barua ambayo sultani aliwaamuru kwenda naye, na kumsaidia kurejesha kiti cha enzi. Waalgeria walimwomba Abdelmalik awaliphe madeni yao, (1529-1572), alizaliwa 1537. Amezikwa katika Makaburi ya Saadian huko Marrakesh;
* Sultani Abu Marwan Abd al-Malik (1541-1578), Walikuwa na mtoto Moulay Ismail al-Saadi. gavana mkuu wa Algeria na kisha Kapudan Pasha.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Moroko
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Tariye Gbadegesin

**Tariye Gbadegesin** ni mwanamke mfanyabiashara wa Nigeria na Marekani na mtendaji wa ushirika ambaye ni chief executive officer wa Climate Investment Funds (CIF), kuanzia tarehe 1 Machi 2024. Yeye ni mwanamke wa kwanza wa Africa kutumikia katika nafasi hiyo. Anaishi Washington, DC, Marekani. Kabla ya hapo, alikuwa CEO wa ARM Harith Infrastructure Investments iliyoko Lagos, Nigeria, kituo cha uwekezaji cha pamoja kinachomilikiwa na Kampuni ya Usimamizi wa Rasilimali na Mali ("ARM") ya Nigeria na Harith General Partners (Pty) Limited ("Harith") ya South Africa. Gbadegesin pia alikuwa mwenyekiti mwenza wa Voluntary Carbon Markets Integrity Initiative (VCMI), mpango wa kimataifa wa kusimamia soko la kaboni yenye uadilifu.

## Asili na elimu
Yeye ni raia wa Marekani na Nigeria. Mama yake ni Mmarekani mwenye asili ya Maine huko Marekani na baba yake ni Mnnigeria kutoka eneo la Niger Delta huko Nigeria. Wote wawili walikuwa wanafunzi wa masomo katika Nigeria na Marekani. Alizaliwa Ibadan, alikulia Port Harcourt, mji mkuu wa Rivers State katika Niger Delta. Mama yake aliongoza Taasisi ya Masomo ya Uchafuzi na Kituo cha Niger Delta Wetlands, mashirika yaliyojitolea kwa ulinzi wa mazingira na maendeleo ya jamii katika eneo la Niger Delta huko Nigeria. Baba yake alikuwa Waziri wa Sayansi na Teknolojia kwa Serikali ya Shirikisho ya Nigeria kuanzia 2000 hadi 2007.

Ana shahada ya Bachelor of Economics kutoka Amherst College na shahada ya Master of Business Administration kutoka Harvard School of Business.

## Career
Kazi yake ya biashara inazidi miaka 20. Waajiri wake wa zamani ni pamoja na Africa Finance Corporation, International Monetary Fund, Boston Consulting Group na Price Waterhouse Coopers.

Akiwa CEO wa CIF, anaongoza kituo cha uwekezaji cha dola bilioni 11 kinachomilikiwa na G20, kinachosimamiwa na World Bank kwa kushirikiana na African Development Bank, Asian Development Bank, Inter-American Development Bank, European Bank for Reconstruction and Development na Asian Infrastructure Investment Bank. CIF inawekeza katika miradi ya kupunguza athari za hali ya hewa katika nchi 72 zinazoendelea ulimwenguni.

## Other considerations
Gbadegesin ni Mkurugenzi Mtendaji wa Guinness Nigeria Plc, kampuni tanzu ya Diageo Plc. Yeye ni mjumbe wa Baraza la Ushauri la Millennium Challenge Corporation huko Washington D.C., Marekani. Pia ni mjumbe wa Kamati ya Ushauri ya Miundombinu kwa *United Nations Principles for Responsible Investing*. Zaidi ya hayo, yeye ni mwenyekiti mwenza wa kamati ya uongozi ya Voluntary Carbon Markets Integrity Initiative iliyozinduliwa na Government of the United Kingdom na ''Children's International Investment Fund''.

## References
Jamii:Wafanyabiashara wa Nigeria
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Cynthia Nwadiora

**Cynthia Nwadiora** (anajulikana kwa jina la **Cee-C**, alizaliwa 6 Novemba 1992) ni mwanasheria wa Nigeria, mwigizaji, mwanamitindo na mtu wa televisheni ya ukweli. Ameonekana kwenye vipindi *Big Brother Naija* msimu wa 3 na *Big Brother Naija* msimu wa 8 kama mwanamgeni. Alishinda tuzo ya Mwongozaji wa Mitindo wa Mwaka kwenye Hafla ya Oktoba ya Kijani ya Gazeti la La Mode mnamo 2018. Alikuwa balozi wa chapa ya GetFit, chapa ya mazoezi.

## Maisha ya Awali na Elimu
Cynthia Nwadiora alizaliwa Enugu lakini anatoka Ozubulu, Anambra, Nigeria. Alihudhuria Shule ya Wasichana ya Serikali ya Shirikisho huko Ibusa, Jimbo la Delta, ambapo alimaliza elimu yake ya sekondari. Alisoma sheria katika Chuo Kikuu cha Madonna (Nigeria) huko Okija.

## Kazi
Nwadiora alijiunga na kipindi cha ukweli *Big Brother Naija* msimu wa 3, na pia alionekana kwenye kipindi cha ukweli Ndani TGIF Show. Anafanya kazi kama balozi wa chapa ya miwani House of Lunettes, Kampuni ya RealTech OxfordBuildBay, mwakilishi wa chapa ya mazoezi GetFit, na kampuni ya kinywaji cha pombe na kipindi cha televisheni Amstel Malta. Pia alianza kazi yake ya uigizaji wa Nollywood kwenye filamu *Fake Liars* pamoja na Broda Shaggi.

## Big Brother Nigeria
Mnamo 2018, Nwadiora alikuwa mmoja wa washiriki watano wa fainali wa *Big Brother Naija* msimu wa 3, pamoja na Alex Asogwa, Miracle Igbokwe, Tobi na Nina. Alishika nafasi ya pili.

Mnamo Julai 2023, alitangazwa kuwa mmoja wa washiriki wa msimu wa nane wa *Big Brother Naija: All Stars*. Mnamo 1 Oktoba 2023, alifukuzwa kutoka kwenye kipindi hicho, akimaliza katika nafasi ya tatu (pili kufukuzwa) baada ya Mercy Eke.

## Filamu
### Televisheni
## Filamu
## Tuzo na Uteuzi
## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1992
Jamii:Wanasheria wa Nigeria
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Magatte Wade

**Magatte Wade** ni mfanyabiashara wa Senegal aliyelelewa Ufaransa. Alipata umaarufu wa kwanza kwa TEDTalk aliyofanya mwaka wa 2017 kuhusu anayodai kuwa mazingira ya udhibiti kupita kiasi barani Afrika, ambayo inalazimisha vijana wa Afrika kuhama kwa sababu za kiuchumi. Wade amejulikana tangu angalau 2004 kwa biashara na mipango yake ya ujasiriamali, ikiwa ni pamoja na kuunda kampuni ya vinywaji baridi ambayo inauza vinywaji baridi nchini Marekani na masoko ya kimataifa, kwa kutumia viungo vya kitamaduni vya Kiafrika kama vile hibiscus.

## Maisha ya awali na elimu 
Wade alizaliwa Senegal, ingawa alilelewa Ufaransa.

Wade alisema katika mahojiano na Forbes Africa kwamba, "Nilikataa digrii za biashara katika Harvard na Stanford, kwa sababu zingekuwa zimeniharibu kama mjasiriamali. Kozi hizi hukufundisha kuwa meneja mzuri, lakini sio mjasiriamali."

Wade anaongea lugha za Wolof, Kifaransa, na Kiingereza kwa ufasaha.

## Kazi 
Wade alianza kazi yake ya ujasiriamali mwaka wa 2004 kwa kuunda kampuni ya vinywaji baridi iitwayo Adina World Beat Beverages ambayo ilitengeneza vinywaji kwa kutumia viungo vya kitamaduni vya Kiafrika. Baadaye, alijishughulisha na tasnia ya vipodozi na urembo, akiunda The Tiossano Tribe, iliyopewa jina la neno la Kisenegali linalomaanisha "asili".

Katika mahojiano na Forbes Wade alisema kwa kujibu swali, "Je, ni changamoto gani kubwa uliyokumbana nazo katika kufanya biashara?"

Katika makala yake iliyochapishwa mwaka wa 2021 katika *Wall Street Journal*, Wade alisema kinyume na mapendekezo kutoka kwa COP26 ambayo yangezuia matumizi ya mafuta ya kisukari barani Afrika. Wade alisema kwamba, "Tunataka kusaidia katika mabadiliko ya tabia nchi, lakini maisha yetu na uchumi wetu yanategemea mafuta ya kisukari."

Wade amejadili kwa upande wa dhana ya "...ufisadi badala ya ukoloni kama sababu kuu ya umaskini katika baadhi ya sehemu za Afrika."

Magatte Wade ni mshirika wa kikundi cha libertarian Atlas Network na anaratibu juhudi kwa niaba ya shirika huko Afrika.

Wade ameonekana katika baadhi ya podikasti kuu na vyombo vingine vya habari ikiwa ni pamoja na podikasti ya Lex Fridman na podikasti ya Jordan Peterson.

## Tuzo na heshima 
* 2011 - World Economic Forum ilimtaja Wade kuwa "Kiongozi Mchanga"
* 2011 - Forbes "Wanawake 20 Wadogo Wenye Nguvu Zaidi Afrika"

## Marejeo 
Jamii:watu wa Senegal
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Veso Golden Oke

**Veso Golden Oke** (alizaliwa 1993/1994) ni mwanaharakati wa haki za watu wa transgender, mwanamitindo, mwanasanaa wa make-up na msanii wa nywele wa Nigeria. Mwaka wa 2019, alikuwa transgender wa kwanza kushiriki katika shindano la urembo barani Afrika.

## Maisha ya awali 
Oke alizaliwa na baba wa Nigeria na mama wa Ghana.

## Maisha binafsi
Kufikia 2018 Oke alikuwa akichukua homoni za kike.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1993
Jamii:Wanaharakati wa Nigeria
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Ulanda Mtamba

**Ulanda Mtamba** ni mwanaharakati wa elimu kutoka Malawi ambaye anapinga ndoa za utotoni. Alikuwa Rais wa Rotary International huko Limbe na kuteuliwa kwenye orodha ya *100 Women* ya BBC mwaka 2023 kama mmoja wa wanawake wenye kusisimua na wenye ushawishi mkubwa duniani. Yeye ni mwanaharakati wa elimu, na anapinga ndoa za utotoni.

Mtamba amefanya kazi kuboresha maisha ya watu wanaoishi na UKIMWI tangu mwaka 2003. Mwaka 2018 alikuwa mshiriki wa AIDS Vaccine Advocacy Coalition iliyoko New York. Mwaka 2019 alijiunga na Rotary International.

Yeye ni mkurugenzi wa nchi wa Advancing Girls Education in Africa (AGE Africa). Scharff amestaafu kama msukumo wa shirika hilo na Mtamba anaongoza huko Malawi akisaidiwa na angalau mwanamke mmoja ambaye amefanikiwa kufuata njia ngumu ya kujielimisha huku akifadhiliwa na AGE. Kuna kazi chache na shinikizo za rika huwavutia wasichana ambao wameanza masomo yakiwa wamefadhiliwa kurudi kuwa wake. Mtamba na AGE Africa wanafanya mkutano wa kila mwaka huko Zomba ambapo wanawaalika wasichana 100 kutoka shule mbalimbali. Katika mwaka mmoja, yeye na Grace Kwelepeta ambaye ni Mbunge wa Zomba Malosa walihimiza na kuwatia moyo wasichana wasitafute kazi tu bali wawe wajasiriamali ili kuunda kazi. Waliambiwa kuweka kipaumbele masomo kuliko mapenzi.

Mtamba alikuwa Rais wa klabu ya Rotary International huko Limbe mwaka 2023. Yeye ni mwanamke wa kwanza kutumikia katika nafasi hiyo huko Limbe. Klabu yake ilitangaza kukamilika kwa miaka mitatu ya kazi ya kusimamia maji katika Wilaya ya Machinga. Klabu yake iliongoza kazi hiyo na itaboresha maisha ya watu 2,500.

Alikuwa mmoja wa wanawake 13 wa Kiafrika walioorodheshwa kama sehemu ya BBC 100 Women mwaka 2023. Wanawake wengine watatu wa BBC 100 walitembelea eneo lake kwani pia wanajali elimu ya wasichana huko Malawi. Michelle Obama, Melinda French Gates, na Amal Clooney walitembelea shule ya sekondari huko Malawi mnamo Novemba 2023. Ulanda yuko kati ya Wanawake 100 Wenye Kusisimua 2024 Msimu wa II na Jarida la Wealth Woman huko Malawi. Anasema kuhusu ndoa za utotoni akibainisha kuwa wasichana wengi wanafunga ndoa kabla ya kufikia umri wa miaka kumi na nane na asilimia kumi ya wasichana wanafunga ndoa kabla ya kufikia umri wa miaka kumi na tano.

## Marejeo 
Jamii:Wanaharakati wa Malawi
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Samuel Kawale

**Samuel Dalitso Kawale** (alizaliwa Zomba, Malawi, 1979) ni mwanasiasa wa Malawi na mfanyakazi wa kijamii ambaye ni Waziri wa Kilimo wa Malawi kuanzia Oktoba 25, 2022. Yeye ni Mbunge wa Jimbo la Dowa Kaskazini Mashariki.

Ripoti ya Mwenyekiti wa Madai, Grace Malera, mwaka 2024 ilikaribishwa na Kawale. Mwaka 2022, Rais alimfukuza Waziri wa Kilimo wa zamani, Lobin Lowe, na naibu wake kutokana na hasara ya K750 milioni kutoka kwa Mpango wa Pembejeo ya Bei Nafuu ambayo ilikusudiwa kusaidia kilimo cha kujikimu. Ripoti ya Malera ilipendekeza kufunguliwa mashtaka dhidi ya maafisa wa umma waliohusika na mkataba wa udanganyifu uliofanywa na Bakaart Foods Limited. Alisema kuwa udanganyifu uliendelea na ukaguzi wa kiforensa unapaswa kufanyika kwa kuangalia utendaji wa fedha. Kawale alisema kuwa hili pia lilikuwa maoni yake.

## Maisha 
Kawale alisoma shule ya sekondari katika Paul Roos Gymnasium huko Stellenbosch, Afrika Kusini. Ana Shahada ya Uzamili ya Usimamizi wa Biashara kutoka ESAMI na kwa sasa anasoma PhD katika Uongozi wa Mabadiliko katika Chuo Kikuu cha Bakke Graduate, Marekani. Aliteuliwa na Rais Lazarus Chakwera kuwa Waziri mpya wa Kilimo akimchukua nafasi ya Lobin Lowe ambaye alifukuzwa kazi.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1979
Jamii:Wanasiasa wa Malawi
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Benedicta Lasi

**Benedicta Lasi** (alizaliwa 15 Agosti 1987) ni wakili wa Ghana, mshauri wa uwekezaji, na mwanasiasa. Akiwa mwanachama wa National Democratic Congress (NDC), ameonekana kwa michango yake muhimu katika siasa za kimataifa, hasa kupitia majukumu yake na Socialist International kama katibu mkuu na Feminist Foreign Policy Progressive Voices Collective.

## Elimu na kazi 
Lasi alimaliza elimu yake katika Chuo Kikuu cha Ghana, ambapo alipata digrii katika Sayansi ya Siasa, Sosholojia, na Sheria, pamoja na shahada ya uzamili katika Usimamizi wa Sera za Kiuchumi na nyingine katika Mzozo, Amani, na Usalama. Alianza kazi yake ya kitaaluma katika ukuaji wa biashara na sheria, baadaye akawa mwanzilishi mwenza wa Edfields Attorneys huko Ghana. Lasi amecheza majukumu mbalimbali ndani ya NDC, ikiwa ni pamoja na kutumikia katika nafasi za vijana na zinazohusiana na uchaguzi.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1987
Jamii:Wanasiasa wa Ghana
Jamii:Wanasheria wa Ghana
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Aisha Ochuwa

**Aisha Ochuwa Tella** (alizaliwa katika Jimbo la Lagos, Nigeria, tarehe 22 Aprili 1994) ni wakili wa Nigeria na mfanyabiashara. Aisha ni mwanzilishi wa Aishaochuwa Group Limited, ambayo hapo awali ilijulikana kama Everything Beautiful by AishaOchuwa (EBAO), kampuni ya mitindo ya Nigeria iliyozinduliwa mwaka 2017.

## Maisha ya Awali 
Aisha Ochuwa Tella ni mzaliwa wa Auchi, Jimbo la Edo. Alikamilisha elimu yake ya msingi na sekondari katika Jimbo la Lagos. Baadaye alisoma katika Chuo Kikuu cha Babcock, ambako alipata Diploma ya Kriminolojia na Shahada ya Sheria (LL.B) kwa daraja la pili la juu.

## Kazi 
Aisha alianza kuvutiwa na biashara akiwa bado mwanafunzi wa mwaka wa kwanza chuoni mwaka 2010, ambapo alianza kuuza vito vya thamani. Baada ya kuhitimu mwaka 2015, alijiunga na Shule ya Sheria ya Nigeria na kuhitimu mwaka 2016. Kisha akaanza kufanya kazi kama wakili wa kibiashara na wa mashirika katika kampuni ya sheria jijini Lagos.

Mwaka 2017, alianzisha kampuni ya kutengeneza vito iliyoitwa Everything Beautiful by AishaOchuwa (EBAO). Baadaye, kampuni hiyo ilibadilishwa jina na kuwa Aishaochuwa Group Limited, na kuwa chapa kuu inayojumuisha miradi yake mbalimbali ya kibiashara.

Kama wakili, Ochuwa anafanya kazi nchini Nigeria na pia nchini Uingereza. Ni mwanachama wa Baraza la Mawakili la Nigeria (NBA) na Chama cha Waamuzi wa Uingereza.

Mnamo Septemba 2022, Aisha Ochuwa alitunukiwa Tuzo za DENSA kama Mwanamke Mwenye Tija Zaidi wa Mwaka. Pia alipokea Tuzo ya Chapa ya Vito ya Kifahari na ya Ubunifu wa Mwaka kutoka Silverbird Group, pamoja na Tuzo ya Mfanyabiashara Mchanga wa Mwaka katika Tuzo za YEIS 2022.

Mnamo Aprili 2023, aliorodheshwa miongoni mwa wafanyabiashara wa kike watano bora nchini Nigeria, akitajwa pamoja na Mo Abudu na Hilda Bacci na jarida la Leadership.

## Utambuzi na Uanachama 
Mwaka 2024, Aisha Ochuwa alitunukiwa Shahada ya Heshima ya Udaktari katika Usimamizi wa Biashara na Utawala wa Ushirika kutoka Chuo Kikuu cha Marekani cha Ulaya. Ni mshirika wa Taasisi ya Wasimamizi Waliothibitishwa na Watafiti wa Nigeria, Ushirika wa Taasisi ya Wasimamizi wa Biashara, ambako alipokea hadhi ya Mshauri wa Usimamizi Aliyethibitishwa, na pia ni mwanachama wa Forbes BLK.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1994
Jamii: Watu walio hai
Jamii:Wanasheria wa Nigeria
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Alexa Conradi

**Alexa Conradi** (alizaliwa mwaka 1971) ni mwanaharakati wa Kanada na rais wa zamani wa Fédération des femmes du Québec (FFQ).

## Kazi 
Mnamo mwaka 2009, Conradi aliteuliwa kuwa rais wa Fédération des femmes du Québec (FFQ), akichukua nafasi ya Michèle Asselin. Alieleza kuwa dhamira yake kuu ilikuwa kupinga dhana potofu kuwa mapambano ya usawa wa kijinsia katika Québec yalikuwa yamekamilika.

Mnamo mwezi Mei 2013, alichaguliwa tena kwa muhula wa pili kama rais wa FFQ.

Akiwa rais wa FFQ, alieleza upinzani wake dhidi ya Mkataba wa Maadili wa Québec. Mwaka 2014, kufuatia tuhuma za unyanyasaji wa kingono dhidi ya mtangazaji wa CBC Jian Ghomeshi, Conradi alizungumza hadharani kuhusu tukio lake binafsi la kushambuliwa kingono na aliyekuwa mpenzi wake.

Mnamo mwezi Februari 2015, alikosoa mbunge wa Coalition Avenir Québec, André Spénard, kufuatia mabishano kati yao kwenye kikao cha tume ya bunge iliyokuwa ikichunguza Mswada wa 28. Alisema kuwa maoni ya mbunge huyo yalikuwa ya kurudi nyuma, na kuongeza kuwa "hajawahi kushangazwa kiasi hicho mara nyingi."

Aidha, alikosoa sera za austerity za serikali ya Québec, akisema kuwa "katika maeneo mengine duniani, kama Uingereza, Ufaransa, na Ugiriki, ukali wa sera kama hizi umepelekea kuporomoka kwa haki za wanawake."

Baada ya kujiuzulu kutoka FFQ kwa sababu ya uchovu mkubwa, Conradi alihamia Ujerumani mwaka 2016. Mwaka 2017, alitangaza kuchapisha kitabu chake *Les angles morts*. Kitabu hicho kiliorodheshwa miongoni mwa washindani wa tuzo ya *Prix du livre politique* ya mwaka 2018 katika Salon international du livre de Québec.

## Maisha Binafsi 
Alexa Conradi alizaliwa nchini Uingereza mwaka 1971, kwa baba mzaliwa wa Norwe na mama mzawa wa Québec anayeongea Kiingereza.

Mwaka 2004, alipata shahada kutoka École des affaires publiques et communautaires (ÉAPC) ya Chuo Kikuu cha Concordia.

Aliwahi kuwa katika uhusiano wa kimapenzi kwa muda wa miaka kumi na miwili na mwanasiasa wa chama cha Québec Solidaire, Manon Massé, na pamoja walilea watoto wawili.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1971
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Kanada
Jamii: Kanada
Uju Kennedy-Ohanenye

**Uju Kennedy-Ohanenye** (alizaliwa 23 Desemba 1973) ni wakili wa Nigeria, mjasiriamali, mwanasiasa, na mtayarishaji wa filamu. Aligombea kuwa mgombea wa kwanza wa kike kwa urais wa Nigeria chini ya All Progressives Congress (APC) wakati wa uchaguzi mkuu wa 2023 lakini baadaye alijiuzulu kwa Bola Tinubu. Aliteuliwa na Rais Bola Tinubu kuwa Waziri wa Wanawake na Maendeleo ya Jamii tarehe 21 Agosti 2023 nafasi aliyoshikilia hadi 23 Oktoba 2024.

## Maisha ya Awali na Elimu 
Uju Kennedy-Ohanenye alizaliwa Nigeria tarehe 23 Desemba 1973. Alipata shahada yake ya Sheria kutoka Chuo Kikuu cha Nigeria, Nsukka mwaka 1996 na kukubaliwa kwenye Baraza la Wakili wa Nigeria mwaka 1997. Ana shahada ya Uzamili wa Sheria kutoka Chuo Kikuu cha Abuja aliyopata mwaka 2002. Pia anahusika katika sekta ya mali isiyohamishika na elimu.

Anahusika kikamilifu katika sekta ya filamu ndani ya Nollywood kama mtayarishaji. Portfolio yake ya uzalishaji inajumuisha majina kama *Mama Onboard*, *The Senator*, *The Governor*, na *The President*. Pia ni rais wa Chama cha Watayarishaji wa Nollywood (ANP).

## Ushiriki wa Kisiasa 
Kennedy-Ohanenye alikuwa mwanachama wa All Progressives Congress (APC) mwaka 2015. Alitangaza uanaguzi wake kwa urais wa Nigeria wakati wa uchaguzi mkuu wa 2023, akifanya historia kama mwanamke wa kwanza kufanya hivyo chini ya APC. Kampeni yake ilisisitiza uwezeshaji wa wanawake, maendeleo ya kiuchumi, usalama, na kupambana na ufisadi. Aliamua kujiuzulu kwenye mbio za urais na kumtetea Bola Tinubu, gavana wa zamani wa Jimbo la Lagos.

Tarehe 21 Agosti 2023, aliteuliwa kuwa Waziri wa Wanawake na Rais Bola Tinubu, akimchukua nafasi ya Pauline Tallen, aliyefia kwa sababu za kiafya. Sherehe ya kuapishwa kwa rais ilifanyika katika Ikulu ya Rais huko Abuja. Uju Kennedy-Ohanenye akawa mwanamke wa tatu kushika nafasi hii baada ya Aisha Alhassan na Pauline Tallen.

Kama Waziri wa Wanawake, Uju Kennedy-Ohanenye aliahidi kuzingatia kukomesha unyanyasaji wa kijinsia (GBV) na kuimarisha uwezeshaji wa kiuchumi wa wanawake (WEE) huko Nigeria. Pia alitetea kuongezeka kwa uwakilishi wa wanawake katika nafasi za uongozi na utekelezaji wa Sera ya Kitaifa ya Jinsia.

## Maisha ya Kibinafsi 
Uju Kennedy-Ohanenye ameolewa na Kennedy Ohanenye, mfanyabiashara na mfadhili. Wanandoa hao wana watoto wanne pamoja.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1973
Jamii:Wanasiasa wa Nigeria
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Märta Bucht

**Märta Johanna Bucht** (1882–1962) alikuwa mwalimu wa shule wa Uswidi, mstahimilivu na mwanaharakati wa amani. Kuanzia mwaka 1908, aliongoza tawi la Luleå la Chama cha Usuluhishi cha Wanawake cha Uswidi (FKPR). Pia alikuwa hai katika harakati za amani. Mwaka 1919, alikuwa mmoja wa Wasweden 12 waliohudhuria mkutano wa Zurich ambapo Ligi ya Kimataifa ya Wanawake ya Amani na Uhuru ilianzishwa. Katika maisha yake yote, Bucht aliunga mkono harakati za kiasi, na kuwa mwanachama wa IOGT-NTO. 

## Wasifu 
Alizaliwa tarehe 23 Oktoba 1882 huko Luleå, Märta Johanna Bucht alikuwa binti wa mchora ramani na mpangaji mji Gustaf Wilhelm Bucht (1849–1894) na mkewe Rosina (Rosa) Maria née Högström (1853–1894). Alikuwa wa nne katika familia ya watoto sita. Baada ya kumaliza masomo yake katika shule ya kibinafsi huko Luleå, alifanya kazi kwa miaka kadhaa kama mtawala huko Malmberget. Kufuatia kifo cha babake mwaka 1894, mwalimu mkuu wake wa zamani alilipia gharama ya mafunzo yake kama mwalimu wa shule katika *Privata Högre Lärarinneseminariet* huko Stockholm kuanzia mwaka 1901 hadi 1903. 

Alipopokea diploma yake ya ualimu, Bucht alirudi Luleå ambako alikua mwalimu mbadala katika shule ya wasichana hadi alipochumbiwa na Statens normalskola för flicor huko Stockholm. Mwaka 1907, aliteuliwa kwa wadhifa wa kudumu katika shule ya wasichana huko Luleå ambapo alifundisha Kiswidi, Kijerumani, jiografia na kuimba. Alikuwa mshiriki mahiri wa wafanyikazi wa shule hiyo, akishiriki katika vyama vya shule, sherehe na maonyesho. Aliteuliwa kuwa naibu bibi mwaka 1933, cheo ambacho alisaidia hadi alipostaafu mwaka 1948. Baadaye aliendelea kuchukua migawo kama mbadala.

Muda mfupi baada ya kuanzishwa kwake mwaka 1907, Bucht alichaguliwa kuwa mwenyekiti wa tawi la Luleå la chama cha wanawake cha Uswidi cha kupiga kura, akishiriki mashinani na katika ngazi ya kitaifa. Kuvutiwa kwake na vuguvugu hilo kunadhihirika kutokana na mawasiliano aliyodumisha na Frigga Carlberg, mwanachama hai wa chama cha kitaifa na mwenyekiti wa tawi la Gothenburg. Shukrani kwa urafiki aliokuwa ameanzisha na mwanaharakati wa amani Matilda Widegren alipokuwa masomoni, alijiunga na vuguvugu la amani la Uswidi ambalo liliibuka kutokana na mateso katika Vita vya Kwanza vya Kidunia. Alikuwa mmoja wa Washiriki 192 wa Mkutano wa Washiriki 192 wa Amani ya Waswidi katika Uswidi tajiri Uswisi. Mwanachama hai wa bodi kuu ya Uswidi, aliongoza tawi la Luleå kwa miaka 40. Pia alikuwa hai katika tawi la ndani la chama cha kiasi. 

Måarta Bucht alifariki Luleå tarehe 1 Novemba 1962 na kuzikwa katika makaburi ya jiji la Innerstad. 

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Uswidi
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Uswidi
Lily Monze

**Lily Mubitana Monze** (aliyezaliwa 1936) ni mwalimu wa Zambia, mwanasiasa, mbunge wa zamani, balozi na mwandishi wa Zambia. Alishikilia nafasi mbalimbali za uwaziri katika serikali ya Kenneth Kaunda na alikuwa mtu muhimu katika harakati za haki za wanawake nchini Zambia.

## Wasifu 
Monze alizaliwa mwaka 1936 na alikuwa mmoja wa waZambia wa kwanza kupata digrii ya chuo kikuu. Wakati Zambia ilipopata uhuru mwaka 1964, alikuwa tayari akifanya kazi kama mwalimu. Alihudumu katika taasisi kadhaa za kitaifa za elimu. Mwaka 1967, alishiriki katika mkutano wake wa kwanza wa kimataifa wa wanawake huko Moscow.

Akiwa mwenye shughuli nyingi katika Chama cha Uhuru cha Kitaifa (UNIP), aliteuliwa kuwa mjumbe wa Bunge la Kitaifa cha Zambia kuanzia 1973 hadi 1978, na alihusika sana katika suala la uwakilishi wa wanawake katika maisha ya kisiasa ya Zambia, na kuwa kiongozi mashuhuri wa wanawake na mwanaharakati wa haki za wanawake. Alipoteuliwa kuwa Waziri wa Serikali kwa Mipango na Fedha mwaka 1973, alikuwa mmoja wa mawaziri wa kike wa kwanza nchini Zambia; alishikilia wizara hiyo hadi 1975. Mwaka 1976, aliteuliwa kuwa Waziri wa Serikali katika Ofisi ya Waziri Mkuu, akihudumu hadi 1977 katika nafasi hiyo, na kisha akahamia kuwa Waziri wa Serikali kwa Ushirikiano wa Kiuchumi na Kiufundi kuanzia 1977 hadi 1978.

Mwaka 1991, Kenneth Kaunda alipanga uchaguzi huru wa rais; alishindwa katika uchaguzi huo na Frederick Chiluba, na akaacha madaraka. Chini ya serikali ya Chiluba, mwaka 1992 aliteuliwa kuwa Balozi wa Zambia nchini Ufaransa, na alishikilia nafasi hiyo hadi 1996. Baadaye akawa mjumbe wa kamati ya uongozi ya Taasisi ya Kimataifa ya Utafiti na Mafunzo ya Maendeleo ya Wanawake ya Umoja wa Mataifa.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1936
Jamii:Wanasiasa wa Zambia
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Malak al-Kashif

'
*Malak al-Kashif*' (alizaliwa 1 Novemba 1999) ni mwanaharakati wa haki za binadamu na haki za LGBT kutoka Misri. Al-Kashif ni mtu wa kwanza anayejulikana kwa uwazi kama mwanamke aliyehukumiwa kwa sababu za kisiasa nchini Misri.

## Maisha ya Awali 
Al-Kashif alilelewa katika familia ya kidini huko Cairo, pamoja na dada zake wawili wakubwa na kaka mmoja. Alikariri sehemu za Qurani akiwa mtoto.

Al-Kashif aliacha nyumbani kwa siku yake ya kuzaliwa mwaka 2013. Alinusurika, lakini alikabiliwa na ugumu wa kupata huduma sahihi ya matibabu; aliwekwa kwenye wodi za wanaume, na wafanyakazi wa matibabu walimtishia kwa kukamatwa.

## Uanaharakati 
Mwaka 2015, al-Kashif alianza kujifunza zaidi kuhusu siasa, ufeministi, na haki za LGBT. Wakati huo, alikuwa akifanya kazi katika Transat, shirika la haki za watu waliohubiriwa. Kukamatwa kwa al-Kashif kulifuata baada ya kushiriki katika maandamano yaliyodai haki baada ya ajali ya treni huko Cairo mwishoni mwa Februari; angalau Wamisri 34 wengine waliokuwemo kwenye maandamano hayo pia walikamatwa. Alishtakiwa kwa "matumizi mabaya ya mitandao ya kijamii", shtaka linalotumiwa kwa wanaharakati wa amani, na "kusaidia kundi la kigaidi kupinga serikali". Siku iliyofuata, Mwendesha Mashtaka Mkuu wa Serikali aliamuru kufungiwa kwa siku 15. shtaka ambalo serikali baadaye ilikataa. Mahali alipo hapakuwa kwa marafiki zake na wanasheria wake hadi siku nne baada ya kukamatwa kwake, walipomkuta katika Mwendesha Mashtaka wa Cairo Mpya.

Al-Kashif aliwekwa kwenye kizuizi cha pekee kama sehemu ya kizuizi cha kabla ya kesi katika gereza la wanaume la Tora kwa miezi minne.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1999
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Mireille Kolingba

**Mireille Kotalimbora-Kolingba** (alizaliwa 13 Novemba 1947) ni mwanasiasa wa Afrika ya Kati ambaye alikuwa Mke wa Kwanza wa Jamhuri ya Afrika ya Kati kuanzia 1981 hadi 1993 wakati wa urais wa Andre Kolingba.

## Maisha ya Awali na Elimu 
Alizaliwa Dolisie tarehe 13 Novemba 1947 kwa jina la Mireille Kotalimbora, alisoma katika  na kuhitimu mwaka 1970. Mwaka 1977, alipata shahada ya uzamili katika usimamizi wa biashara kutoka Chuo Kikuu cha Québec.

## Kazi 
Mwaka 1963, Kotalimbora alifanya kazi kama mwandishi wa kujitegemea katika Redio Centrafrique wakati wa wikendi na likizo za shule. Wakati wa kazi yake kwenye redio, alikutana na Andre Kolingba.

Kolingba aliingia katika utumishi wa umma mwaka 1970 na kufanya kazi kama mkuu wa wafanyakazi wa Wizara ya Sheria kutoka 1971 hadi 1974. Aliporudi Jamhuri ya Afrika ya Kati, aliteuliwa tena kama mkuu wa wafanyakazi mwaka 1979 na baadaye akawa mkuu wa baraza la Wizara ya Sheria. Alianzisha na kuongoza shirika la wanawake la Vie et espoir, mwaka 1986. Baadaye, alichaguliwa kuwa mbunge akimwakilisha Ouango mwaka 1998. Hata hivyo, kufuatia jaribio la mapinduzi la 2001 lililoshindwa, yeye na watoto wake watatu walikimbilia kwenye Ubalozi wa Ufaransa huko Bangui na baadaye wakahamia Ufaransa mnamo Agosti 2001. Alirudi Bangui na mumewe tarehe 5 Oktoba 2003. Mwaka 2005, alichaguliwa tena kuwa mbunge na aliwahimiza watu wasipige kura MLPC kwa sababu ilisababisha kurudi kwa Banyamulenge ambao wangeua, wangepora, na wangebakwa wakati wa kampeni ya uchaguzi wa 2005. Hata hivyo, alishindwa katika uchaguzi wa 2011.

## Maisha ya Kibinafsi 
Mireille Kolingba aliolewa na Andre Kolingba mwaka 1969, na wanandoa hao walikuwa na watoto 12. Kuanzia 1975 hadi 1979, aliishi Kanada, akimfuata mumewe, ambaye alifanya kazi kama Balozi wa Jamhuri ya Afrika ya Kati nchini Kanada.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1947
Jamii:Wanasiasa wa Jamhuri ya Afrika ya Kati
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Jay Boogie

**Jay Boogie** (alizaliwa 26 Juni 1998) ni mwanamitindo wa transgender wa Nigeria, mwenye ushawishi wa chapa na mtu maarufu kwenye mitandao ya kijamii ambaye alianzisha JaySecrets. Alipata umaarufu kwenye Instagram akiwa na umri wa miaka ishirini hivi, na mabadiliko yake ya kijinsia yalivutia macho ya Wananigeria kwenye mitandao ya kijamii. Boogie ameorodheshwa kati ya wavivu wa kuvaa mavazi ya kinyume ya kijinsia kumi bora nchini Nigeria pamoja na Bobrisky na James Brown. 

Katika mahojiano na BBC Pidgin, Boogie alithibitisha kwa wazi kuwa anajivunia na kufurahia kuishi kwa njia yake ya kweli na halisi kama mwanamke wa transgender nchini Nigeria. Alipoulizwa ikiwa bado anatambuliwa kama mwanaume na vyombo vya habari na jamii, Boogie alijibu kwa swali la kufikirika akionyesha miili yake ya kike. Boogie pia alisema kuwa chuki kubwa kwa watu wa transgender nchini Nigeria husababisha Wananigeria wengi kuchagua kuwakaribisha wahalifu walio na uzoefu badala ya watu wa transgender. Pia alisahihisha dhana potofu ambayo watu wanayo kuhusu yake kama mwanaume wa mashoga akionyesha kuwa yeye ni mwanamke wa transgender ambaye anafurahia uhusiano wa karibu na wanaume tu.

Hata hivyo, mashaka yalionekana wakati wale waliokuwa wakiendesha kampeni ya kukusanya fedha walionyesha wasiwasi kuhusu uhalali wa madai ya kiafya ya Jay. Walidai ripoti za kiafya zinazoweza kuthibitishwa, lakini Jay alionekana kuwa na wasiwasi kuzitoa, na kusababisha tuhuma za udanganyifu.

Baada ya upasuaji, wakati wa mahojiano Boogie aliomba msamaha kwa wale waliojisikia kudanganywa, akisema kuwa hakuwa na nia ya kudanganya mtu yeyote.

Akizungumzia utambulisho wake wa kijinsia, alisema kuwa alikuwa amejitambulisha kama mwanamke tangu akiwa mtoto. Alikumbuka matukio kutoka utoto wake, akisisitiza kuwa alikuwa akivaa sidiria shuleni akiwa darasa la 4. Alipoulizwa kuhusu mabadiliko ya kimwili, hasa kuhusu matiti yake, aliyasema kuwa yalitokana na homoni zake asilia.

Boogie alisema kuwa alikuwa akifanya vizuri baada ya upasuaji, akifichua kuwa mabadiliko hayo yaligharimu takriban N5 milioni.

## Kazi 
Boogie anafadhiliwa na Queen Peace Michael**,** mwanamitindo wa kibiashara na mshindi wa Face of Nigeria. Ana kampuni ya mitindo Jay Brushes, ambayo inauza vifaa vya urembo, na JaySecrets, kampuni ya ushauri wa urembo ambayo pia inatoa bidhaa za urembo. Boogie pia ni mchezaji wa ngoma na amefanya kazi ya kumodeli kwa chapa mbalimbali nchini Nigeria.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1998
Jamii:Wanamitindo wa Nigeria
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Adam Baldwin

**Adam Baldwin** (alizaliwa Februari 27, 1962) ni mwigizaji wa filamu na televisheni kutoka Marekani. Alianza kazi yake ya uigizaji kupitia filamu *My Bodyguard* (1980). Baadaye alionekana katika filamu ya kivita ya *Full Metal Jacket* (1987) kama Animal Mother, na katika mfululizo wa televisheni *Firefly* pamoja na muendelezo wake wa filamu *Serenity*, akicheza kama Jayne Cobb. Nyusika zake nyingine ni pamoja na Stillman katika *Ordinary People* (1980), Kanali John Casey katika *Chuck*, na Mike Slattery katika *The Last Ship*.

## Marejeo 
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Jamii:Waliozaliwa 1962
Jamii:waigizaji filamu wa Marekani
Shirikisho la Mataifa ya Sahel

**Shirikisho la Mataifa ya Sahel** (kwa Kifaransa: Confédération des États du Sahel, CES, awali: Alliance des États du Sahel, AES) ni shirikisho lililoundwa kati ya Mali, Niger, na Burkina Faso baada ya mkataba wa ulinzi wa pamoja uliosainiwa tarehe 16 Septemba 2023, kufuatia mzozo wa kisiasa wa Niger mwaka huo ambayo ilifanya Jumuiya ya Kiuchumi ya nchi za Afrika Magharibi (ECOWAS) kutishia kuingilia kijeshi kurejesha utawala wa kiraia baada ya mapinduzi nchini Niger. Mataifa yote matatu yaliwahi kuwa wanachama wa ECOWAS lakini baadaye yakajiondoa, huku serikali zao zikiwa chini ya uongozi wa wanajeshi waliochukua madaraka kupitia mapinduzi ya Burkina Faso ya Septemba 2022 na ya Niger ya 2023. Kufuatia misukosuko hii ya kisiasa, mataifa haya yalizidi kushirikiana kijeshi na kisiasa, hatimaye yakatangaza kuunda shirikisho lao rasmi tarehe 6 Julai 2024.

Katika eneo la AES, kuna makundi mbalimbali ya kigaidi na waasi, yakiwemo ISSP, Jama'at Nasr al-Islam wal Muslimin, na makundi mbalimbali ya wanaharakati wa kujitenga yanayopigana Kaskazini mwa Mali kama vile Harakati ya Azawad. Vita dhidi ya makundi hayo vimekuwa vikisaidiwa na wanajeshi wa Ufaransa na Marekani, pamoja na msaada zaidi kutoka kwa vikosi vya kulinda amani vya Umoja wa Mataifa. Mnamo mwaka 2024, AES ilikata mahusiano ya kijeshi na mataifa ya Magharibi na kubadilisha majeshi ya Magharibi katika ardhi yao na mamluki wa Urusi, hasa kundi la Wagner.

## Muhtasari
Lengo lililotangazwa na shirikisho hili ni kuunganisha rasilimali ili kujenga miundombinu ya nishati na mawasiliano, kuanzisha soko la pamoja, kutekeleza muungano wa kifedha chini ya sarafu iliyopendekezwa, kuruhusu uhuru wa kusafiri kwa watu, kuwezesha viwanda, na kuwekeza katika kilimo, migodi, na sekta ya nishati, huku lengo la mwisho likiwa ni kuungana kuwa taifa moja huru lenye mamlaka kamili.

Shirikisho hili linapinga ukoloni mamboleo na limethibitisha msimamo wake kupitia hatua kama vile kubadilisha majina ya mitaa ya kikoloni. Pia lina mtazamo wa kupinga Ufaransa na ECOWAS, kwani halikubaliani na sera nyingi za mashirika haya.

## Marejeo
Jamii:Afrika
Jamii:Sahel
Jamii:Niger
Jamii:Burkina Faso
Jamii:Mali
Jamii:Nchi zilizopendekezwa
Brooke Bruk-Jackson

**Brooke Bruk-Jackson** (alizaliwa 26 Julai 2002) ni mwanamitindo na mshindi wa shindano la urembo kutoka Zimbabwe aliyeshinda taji la Miss Universe Zimbabwe 2023. Aliwakilisha Zimbabwe katika shindano la Miss Universe 2023.

## Maisha ya awali na elimu
Bruk-Jackson alizaliwa Harare katika familia ya Wazimbabwe weupe yenye watu watano, akiwa binti wa Tracey Evans Bruk-Jackson, na alilelewa katika kitongoji cha Newlands. Kama sehemu ya zawadi yake, Bruk-Jackson alipokea zawadi ya fedha ya USD10,000, safari ya kwenda Victoria Falls, mkataba wa mwaka mmoja na kampuni ya nguo Hilz Couture, matibabu ya spa, makazi ya miaka miwili, bidhaa za urembo, na tiketi za ndege kwenda na kurudi Amerika ya Kati, pia akawa balozi wa bidhaa kwa kampuni kadhaa zinazodhamini.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 2002
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Fola Francis

**Fola Francis** (18 Machi 1994 – 20 Desemba 2023) alikuwa mwanamitindo wa transgender, mwanaharakati wa LGBTQIA+, na mfanyabiashara kutoka Nigeria. Mwaka wa 2022, alikuwa mwanamitindo wa kwanza wa transgender kwenye ukumbi wa Lagos Fashion Week akiwakilisha Cute-Saint na Fruché. Kuonekana kwake kwa mara ya kwanza kwenye ukumbi huo kuliongoza timu ya Lagos Fashion Week kutoichapicha yoyote ya picha zake.

## Kazi na uanaharakati 
Francis alianzisha chapa yake, Fola Francis, mwaka wa 2018 kama njia ya kukabiliana na trauma aliyopata kutokana na kitoed. Kabla ya hapo, alifanya kazi kama mwanablogu na mtayarishaji wa televisheni katika tasnia ya burudani ya Nigeria.

Francis alizungumza mara kwa mara kuhusu maswala ya transgender na watu wasio na kipengele cha kijinsia nchini Nigeria, na sauti yake ilionyeshwa na BBC baada ya mswada wa kukataza mavazi ya kinyume kuanzishwa nchini, ambayo aliita ya kutisha na hatari.

Mwaka wa 2023, Francis alionekana kwa mara ya kwanza kama mwigizaji katika filamu ya *14 Years And A Day*, filamu ya LGBTQ+ iliyotengenezwa na Uyaiedu Ikpe-Etim na Ayo Lawson. Pia alirekodi safari yake kama mwanamke transgender kwenye TikTok na alijulikana kwa video zake za *siku katika maisha ya mwanamke transgender aishiye Nigeria*.

Francis alizungumza kwenye mapaneli kadhaa ya LGBTQ+, akifanya kazi kama mtu huru na mashirika kadhaa yasiyo ya kiserikali na mashirika ya LGBTQ, na kuanzisha Dolls Activities, mpango uliolenga watu wa transgender.

## Kifo 
Tarehe 20 Desemba 2023, Fola Francis alipoteza maisha baada ya kuzama wakati wa ziara kwenye pwani huko Lagos, Nigeria.

## Marejeo 
Jamii:Wafanyabiashara wa Nigeria
Jamii:Wanaharakati wa Nigeria
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Jamii:Wanamitindo wa Nigeria
Lucienne Patassé

**Lucienne Lemotomo Patassé** (1944 – 29 Julai, 2000) alikuwa mwanasiasa wa Jamhuri ya Afrika ya Kati na mjumbe wa Bunge la Kitaifa, akiwakilisha eneo la Nana-Bakassa katika Wilaya ya Ouham kwa masharti mawili kuanzia 1993 hadi 2000. Alikuwa pia mke wa kwanza wa Ange-Félix Patassé, ambaye baadaye akawa Rais wa Jamhuri ya Afrika ya Kati baada ya kujitenga kwao.

## Maisha
Patassé alizaliwa **Lucienne Lemotomo** mwaka wa 1944.

Ange-Félix Patassé alirudi Jamhuri ya Afrika ya Kati mwaka wa 1992 na akachaguliwa kuwa rais mwaka wa 1993. Lucienne Patassé, mke wake wa zamani, pia alianza kazi yake ya kisiasa mapema miaka ya 1990. Lucienne Patassé alichaguliwa kwa kuhudumu kwa kipindi cha miaka mitano katika Bunge la Kitaifa mwaka wa 1993, akiwakilisha Nana-Bakassa kama mwanachama wa Chama cha Wananchi wa Afrika ya Kati kwa Uhuru (MLPC). Patassé alishinda tena uchaguzi wa kipindi cha pili mwaka wa 1998 na alifariki akiwa madarakani mnamo Julai 2000. Kulingana na *Agence France-Presse*, Lucienne Patassé alionekana kama "mfano wa mchango wa wanawake wa Afrika ya Kati katika kulinda amani na demokrasia".

Patassé alikuwa amehospitaliwa huko Bangui mara kadhaa kati ya 1993 na 2000. Alikuwa ametafuta matibabu huko Paris wakati wa masika ya 2000, lakini alirudi Jamhuri ya Afrika ya Kati hali yake ya kiafya ikiwa imezorota. Lucienne Patassé alifariki katika Kliniki ya Chouaib huko Bangui tarehe 29 Julai 2000, akiwa na umri wa miaka 56. Aliacha nyuma mume wake wa zamani, Rais Ange-Félix Patassé, na watoto wao saba.

Mazishi ya kitaifa ya Lucienne Patassé yalifanyika Alhamisi, 3 Agosti 2000, katika Bunge la Kitaifa. Maelfu ya watu walikusanyika kwenye barabara kuu za Bangui kushuhudia msafara wa mazishi. Viongozi waliohudhuria walijumuisha Rais Ange-Félix Patassé, wanasiasa wengi, majaji, maafisa wa jeshi, na wajumbe wa misioni za kigeni. Patassé alizikwa katika kijiji chake cha Ngabawele, kilomita 400 kaskazini mwa Bangui, Ijumaa, 4 Agosti 2000.

Patassé alitunukiwa Nishani ya Ushujaa wa Afrika ya Kati ya Daraja la Juu baada ya kifo chake, tuzo ya juu zaidi ya nchi hiyo.

## Tuzo 
 Nishani ya Ushujaa wa Afrika ya Kati ya Daraja la Juu (*Baada ya kifo*, 2000).

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Jamhuri ya Afrika ya Kati
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania