open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Welma Odendaal

**Welma Odendaal** (amezaliwa 1950) ni mwandishi wa Afrika Kusini.

Mwaka 1976 yeye na Rosa Keet waliandika gazeti la Donga. *Keerkring*. Mwaka 1977 Odendaal 1977a litoa chapisho la pili la historia fupi ambapo baadae lilizuiwa na serikali ya Afrika Kusini kabla ya kuonekana. Mwaka 1978 Donga alizuiwa na Odendaal alifukuzwa kazi na serikali kuchukua jukumu la kuendesha Shirika la uatangazaji la Afrika Kusini.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Nakisanze Segawa

**Nakisanze Segawa** ni mshairi na msimulizi wa hadithi kutoka Uganda.  Yeye ni mwandishi wa riwaya ya mwaka 2016 iitwayo *The Triangle*. Alishika nafasi ya tatu katika Tuzo ya Ushairi ya Beverley Nambozo mwaka 2010 kwa shairi lake *"The Hustler"*. Mwezi Januari mwaka 2015  alishiriki katika Mpango wa Makazi wa Kimataifa wa Ebedi uliofanyika Iseyin, Nigeria.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Washairi wa Uganda
Jamii:Waandishi wa Uganda
Kaouther Adimi

**Kaouther Adimi** (amezaliwa Algiers, Algeria, 1986) ni mwandishi ambaye ana shahada katika fasihi ya kisasa na usimamizi wa rasilimali watu. Kwa sasa anaishi na kufanya kazi mjini Paris, Ufaransa, ambako ameishi tangu mwaka 2009.

## Maisha 
Kuanzia akiwa na umri wa miaka minne hadi minane, aliishi na familia yake mjini Grenoble, Ufaransa. Wakati huo, aligundua furaha ya kusoma kwa kwenda maktaba ya umma kila wiki akiwa na baba yake.

Mwaka 1994, alirudi Algeria, kipindi ambacho nchi ilikuwa chini ya ushawishi wa vitendo vya kigaidi. Kwa kuwa hakukuwa na nafasi nyingi za kusoma vitabu, alianza kuandika hadithi zake mwenyewe.

Akiwa anasoma katika Chuo Kikuu cha Algiers, alishiriki katika shindano la uandishi lililoandaliwa na Taasisi ya Kifaransa kwa waandishi wachanga mjini Muret (Haute-Garonne). Hadithi fupi aliyoandika ilivutia majaji ambao waliichapisha katika mkusanyo wa kazi za washindi wengine. Kupitia shindano hilo, alialikwa kutembelea Muret, kisha Toulouse, na hatimaye Paris, ambako alikutana na wachapishaji wa *Éditions Barzakh.*

Ana shahada katika fasihi ya kisasa na usimamizi wa rasilimali watu.

Mwaka 2009, aliandika riwaya yake ya kwanza *L’envers des autres.* Mwaka huo huo, alihama kutoka Algiers kwenda Paris.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1986
Jamii:Wanawake wa Algeria
Jamii:waandishi wa Algeria
Isabela Ferreira

**Isabela Ferreira** (amezaliwa Luanda, Angola, 24 Mei 1958) ni mwandishi kutoka Angola. Ni mhitimu wa sheria na anajulikana kwa kazi zake kama *Laços de* *Amor* (1995), Caminhos Ledos (1997), Nirvana (2004), na Remando Daqui (2005)

## Kazi 
* *Laços de amor: poemas*, Lagos, 1995. OCLC 35303097
* *Caminhos Ledos* Luanda, Angola: I. Ferreira, 1996. OCLC 51208514
* *Nirvana* (2004)
* *À Margem das Palavras Nuas* (2005)
* *Remando Daqui* (2005)
* *O guardador de memórias*, Edições KujizaKuami, 2007. ISBN 9789899589407, OCLC 681713371

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1958
Jamii:Wanawake wa Angola
Jamii:Waandishi wa Angola
Beata Umubyeyi Mairesse

**Beata Umubyeyi Mairesse** (alizaliwa Butare, 1979) ni mwandishi wa Kifaransa mwenye asili ya Rwanda na ni miongoni mwa walionusurika kwenye mauaji ya kimbari ya Rwanda.  Yeye ni mwandishi wa vitabu vitatu pamoja na mkusanyiko kadhaa wa hadithi fupi na mashairi .Uandishi wake umepata tuzo kadhaa za fasihi nchini Ufaransa na katika mataifa mengine.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1979
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Rwanda
Jamii:Waandishi wa Ufaransa
Sisonke Msimang

**Sisonke Msimang** ni mwandishi, mwanaharakati, na mchambuzi wa kisiasa mwenye asili ya Afrika Kusini na Australia, anayeishi Perth, Australia Magharibi, ambaye anaangazia masuala ya mbari (rangi), jinsia, na siasa.  Anajulikana kwa wasifu wake *Always Another Country: A memoir of exile and home* (2017) na *The Resurrection of Winnie Mandela* (2018), wasifu wa maisha ya mwanaharakati wa kupinga ubaguzi wa rangi Winnie Madikizela-Mandela.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Jamii:Waandishi wa Afrika Kusini
Fidine Nadalè

**Fidine Nadalè** (alizaliwa huko Hélène Finanou Dadjeodi Doukoula katika Mkoa wa Kaskazini Mashariki mwa Kamerun) ni mwalimu na mwandishi wa michezo ya kuigiza kutoka Kameruni ambaye huandika kwa lugha ya Kifaransa. Yeye ni mwanamke wa kwanza kutoka kanda ya Kaskazini kufanya kazi katika tasnia ya maigizo.

## Wasifu 
Fidine alimaliza elimu yake ya msingi katika shule za serikali huko Doukoula na Makary. Alianza elimu ya sekondari katika CES (Collège d'Enseignement Secondaire) huko Makary na kumalizia katika shule ya upili huko Kaélé, ambapo alipata Baccalauréat A4. Kisha aliendelea na masomo yake katika Chuo Kikuu cha Ngaoundéré, ambapo alipata shahada ya uzamili katika Lugha na Fasihi ya Kifaransa (LEF), akijikita zaidi kwenye Lugha ya Kifaransa.

## Kazi 
Mbali na kazi yake ya ualimu, Fidine ana mapenzi makubwa na fasihi. Mnamo mwaka 2008, alianza kuandika na alitoa mchezo wa kuigiza ulioitwa *Rien* (Hakuna). Mchezo huu baadaye ulifanyiwa marekebisho na kupewa jina la *Bouillon de thèses*, na kuchapishwa mnamo Januari 2018 na Auteurs Pluriels. Katika mwaka huo huo, alichapisha mkusanyiko wa mashairi ulioitwa *Pensées-éclairs* (Mawazo ya Mwanga) na mchapishaji yule yule.

## Maisha binafsi 
Fidine ameolewa na ana familia pamoja na watoto.

## Marejeo 
Jamii:waandishi wa Kamerun
Imbolo Mbue

**Imbolo Mbue** (alizaliwa Limbé, Kamerun, 1981) ni mwandishi wa riwaya na hadithi fupi mwenye asili ya Kamerun na uraia wa Marekani, anayeishi New York City. Anajulikana kwa riwaya yake ya kwanza Behold the Dreamers (2016), ambayo ilimpatia Tuzo ya PEN/Faulkner kwa Riwaya Bora na Tuzo ya Blue Metropolis Words to Change. Kazi zake zinatokana  na uzoefu kutoka katika maisha yake kama mhamiaji pamoja na uzoefu wa wahamiaji wengine.

## Maisha na elimu 
Mbue alizaliwa katika eneo la nchi linalozungumza Kiingereza, ambako alikulia hadi pale familia yake ilipomfadhili kuendelea na masomo ya juu nchini Marekani.

Baada ya kumaliza masomo yake ya shahada na ya uzamili, alianza kufanya kazi katika idara ya masoko ya kampuni ya vyombo vya habari, kazi ambayo aliipoteza wakati wa mdororo wa uchumi. Katika kipindi hicho, Mbue alitambua tofauti za kitabaka alipokuwa akitembea jijini New York, ambako aliona madereva wa teksi wengi wao wakiwa weusi wakisubiri kuwahudumia wakuu wa makampuni. Tukio hilo ndilo lililompa msukumo wa kuandika riwaya yake *Behold the Dreamers* (2016).

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Kamerun
Jamii:Waandishi wa Kamerun
Jamii:Wanawake wa Marekani
Jamii:Waandishi wa Marekani
Jamii:Watu walio hai
Fatou Keïta

**Fatou Keïta** (alizaliwa 1965) ni mwandishi kutoka Jamhuri ya Kodivaa wa vitabu vya watoto na riwaya.

## Elimu na Taaluma 
Mzaliwa wa Soubré nchini Kodivaa, Fatou Keïta alipata elimu yake ya msingi huko Bordeaux, ambapo baba yake alikuwa akisomea upasuaji. Baadaye alienda shule ya upili huko Bouaké, ambako alipata shahada yake ya uzamili mwaka wa 1974. Mnamo 1981, alihitimu kutoka Chuo Kikuu cha Côte d'Ivoire, na kufanya masomo zaidi nchini Uingereza na Marekani. Mnamo 1995 alishinda Fulbright Scholarship na akaenda katika Chuo Kikuu cha Virginia huko Charlottesville kutafiti waandishi wanawake Waafrika Weusi nchini Marekani na Uingereza. Aliendelea kuwa mhadhiri katika Idara ya Kiingereza ya Université de Cocody.
* 1997, *Le petit garçon bleu, pongezi, Tuzo la UNESCO*
* *Le petit garçon bleu*,Tuzo za Ubora za Kodivaa 
* 1995, Fulbright Scholarship
* *Le Coq qui ne voulait plus chanter* (NEI 1999), Prix ​​Enfance, Chama cha Waandishi wa Kodivaa
* 2008, *Le Loup du Petit Chaperon Rouge en Afrique* (NEI/CEDA 2007),Tuzo za heshima za NOMA 

## Wasifu 
* 1996: *Le petit garçon en bleu*, *La voleuse de sourires*, *Sibani la petite dernière*
* 1998: *Rebelle*
* 1999: *Le coq qui ne voulait plus chanter*
* 2002: *Le billet de 10 000 F*
* 2004: *Un arbre pour Lollie*
* 2006: ''Et l'aube se leva…*
* 2009: *Le chien qui aimait les chats!*
* 2011: *La petite pièce de monnaie''

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Cote d'Ivoire
Jamii:Waandishi wa Cote d'Ivoire
Jamii:Waliozaliwa 1965
Jamii:Watu walio hai
Ibtihal Salem

**Ibtihal Salem** (1949 – 15 Agosti 2015) alikuwa mwandishi wa hadithi fupi, riwaya, na mtafsiri kutoka Misri. Alizaliwa mjini Giza na alisomea saikolojia katika Chuo Kikuu cha Ain Shams. Amefanya kazi katika tamthilia na redio ya Misri.

Mkusanyo wake wa kwanza wa hadithi fupi, *al-Nawras* (*The Seagull*), ulitolewa mwaka 1989, na ukafuatiwa na mkusanyo wa pili *Dunya Saghira* (*Small World*) mwaka 1992. Riwaya yake ya kwanza, *Nawafiz Zarqaa* (*Blue Windows*, 2000), ilipokelewa vyema na wakosoaji. Amechapisha pia mikusanyo mingine kadhaa ya hadithi fupi na riwaya.

Salem anachukuliwa kuwa sehemu ya kizazi kimoja cha waandishi wanawake wa Misri pamoja na Sahar Tawfiq, Siham Bayyumi, na Salwa Bakr.

Baadhi ya hadithi zake zimefasiriwa kwa Kiingereza na Marilyn Booth chini ya kichwa *Children of the Waters*. Kazi zake pia zimefasiriwa kwa Kijerumani (na Hartmut Fahndrich), Kifaransa, na Kiitaliano.

## Marejeo 
Jamii:waandishi wa Misri
Jamii:Wanawake wa Misri
Jamii:Waliozaliwa 1949
Jamii:waliofariki 2015
Lynda Chouiten

**Lynda Chouiten** (ليندة شويتن) ni mwandishi wa Aljeria anayeandika kwa Kifaransa. yeye ndiye mwandishi wa vitabu kadhaa. Anazingatia tamaduni na fasihi za Kifaransa na Kifaransa, utamaduni na fasihi ya baada ya ukoloni, fasihi linganiěshi, fasihi ya usafiri, Uorientali, uwakilishi wa kitamaduni, nadharia ya fasihi, fasihi na ustaarabu wa Uingereza (hasa wa Victoria), hotuba na mamlaka, na masomo ya jinsia.

Chouiten ana PhD katika Mafunzo ya Kifaransa kutoka Taasisi ya Moore katika Chuo Kikuu cha Kitaifa cha Ireland, Galway.[1] Amekuwa mkuu wa Kamati ya Kisayansi ya Idara ya Lugha na Fasihi za Kigeni (Chuo Kikuu cha Boumerdes) tangu Septemba 2015.

Riwaya yake, *Une Valse*, ilishinda Tuzo Kuu ya Assia Djebar ya 2019.

Kazi zake ni pamoja na:
* Isabelle Eberhardt
* Essays on the Discursive Constructions, Manifestations, and Subversions of Authority
* Mashairi yaliyotafsiriwa *Just Above Silence* (Juste au-dessus du silence) na Anna Greki

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waandishi wa Algeria
Irma Joubert

**Irma Joubert** ni mwandishi kutoka Afrika Kusini na mshindi wa Tuzo ya ATKV kwa Riwaya za mapenzi. Riwaya yake *Anderkant Pontenilo* imetambuliwa nchini Afrika Kusini kama mojawapo ya vitabu 20 bora vilivyochapishwa nchini humo tangu kuanzishwa kwa demokrasia mwaka 1994 

## Wasifu 
Mhudumu wa Chuo Kikuu cha *Pretoria, Joubert* alikuwa mwalimu wa shule ya upili kwa miaka 35 kabla ya kustaafu mwaka 2004 ili kujikita katika uandishi. Mwaka uliofuata, alipokuwa akifanya kazi kama mwandishi wa habari huru, alipokea tuzo ya *Media***24** kwa Mwandishi Bingwa wa Mwaka na alikuwa mshindani wa fainali katika tuzo za uandishi wa habari za *Mondi*.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Jamii:Waandishi wa Afrika Kusini
Jamii:Watu walio hai
Nyana Kakoma

**Nyana Kakoma** ni mwandishi, mhariri, mwanablogu na mchapishaji kutoka Kampala, Uganda.

## Taaluma 
Alianzisha jukwaa la mtandaoni *Sooo Many Stories* linalolenga kukuza fasihi ya Uganda. Hapo awali aliandika kwa jina lake la kuzaliwa, Hellen Nyana. Alikuwa mmoja wa wawezeshaji wa tamasha la *Writivism* lililofanyika Kampala mwaka 2015.

Nyana alishiriki katika mradi wa "Bremen & Kampala – Spaces of Transcultural Writing", ushirikiano kati ya waandishi kutoka Uganda na Bremen. Ni mwanachama wa *Femrite*, shirika la wanawake waandishi wa Uganda. Mnamo Februari 2015, alipewa nafasi ya ushirika wa uhariri katika *Modjaji Books* kupitia *African Writers Trust* na *Commonwealth Writers*.

Makala zake kadhaa zimechapishwa katika magazeti mbalimbali. Alihudhuria warsha ya *Caine Prize* mwaka 2013, na hadithi yake "Chief Mourner" ilichapishwa katika mkusanyiko wa hadithi *A Memory This Size and Other Stories: The Caine Prize for African Writing 2013*.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waandishi wa Uganda
Karen Jennings

**Karen Jennings** (alizaliwa Cape Town, Afrika Kusini, 1982) ni mwandishi kutoka Afrika Kusini.

Jennings alikuwa mtoto wa mama mzungumzaji wa Kiafrikaans na baba mzungumzaji wa Kiingereza; wazazi wake wote walikuwa walimu.

Ana shahada ya uzamili katika fasihi ya Kiingereza na uandishi wa ubunifu kutoka Chuo Kikuu cha Cape Town, na shahada ya uzamivu (PhD) katika uandishi wa ubunifu kutoka Chuo Kikuu cha KwaZulu-Natal.

Amefanya utafiti wa baada ya uzamivu katika Chuo Kikuu cha Shirikisho cha Goiás, Brazil, kuhusu uhusiano wa kihistoria kati ya sayansi na fasihi, hasa akijikita katika wadudu wanaoishi kwa mfumo wa kijamii (eusocial insects).

Mwaka 2022, Jennings alikuwa mwandishi mshiriki wa baada ya uzamivu (katika Idara ya Historia) chini ya mradi wa Biography of an Uncharted People katika *LEAP*, Stellenbosch.

Kuanzia 2023 hadi 2024, Jennings alikuwa mwandishi mshiriki wa baada ya uzamiv* kama sehemu ya Cape Panel Project katika *Laboratory for the Economics of Africa’s Past (LEAP)'', Chuo Kikuu cha Stellenbosch.  

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1982
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Jamii:Waandishi wa Afrika Kusini
Muna al-Sheemi

**Mona Elshimi** (amezaliwa 1968) ni mwandishi kutoka Misri. Alipata shahada ya akiolojia katika Chuo Kikuu cha Kairo, na kwa sasa anafanya kazi kama mwalimu wa historia. Amechapisha zaidi ya kazi sita za fasihi, zikiwemo riwaya na hadithi fupi. Kazi zake pia zimewahi kuchapishwa katika magazeti na majarida mashuhuri ya Kiarabu kama *Al-Watan*, *Akhbar al-Adab*, na *Al-Arabi.*

Kitabu chake cha hivi karibuni, *The Size of a Grape*, kiliteuliwa kuwania Tuzo ya Arabic Booker Prize mwaka 2015. Kabla ya hapo, alipokea Tuzo ya Mamlaka Kuu ya Utamaduni ya Misri kwa riwaya yake *A Colour Runaway from the Rainbow*, na Tuzo ya Story Club kwa riwaya *The Weightier Scale.*

## Machapisho 
* *A Colour Runaway from the Rainbow*
* *The Weightier Scale*
* *Jangling of the Bracelets*
* *The Size of a Grape*

## Tuzo na uteuzi 
* Tuzo ya Mamlaka Kuu ya Utamaduni ya Misri, 2004
* Tuzo ya Story Club, 2004
* Tuzo ya BBC Radio, 2014

## Marejeo 
Jamii:Waandishi wa Misri
Jamii:Waliozaliwa 1968
Shahira Fahmy

**Shahira Fahmy** (amezaliwa 1974) ni mbunifu wa majengo kutoka Misri. Ndiye mwanzilishi na mkuu wa kampuni ya Shahira Fahmy Architects (SFA), iliyoanzishwa mwaka 2005 mjini Cairo, Misri.

Fahmy alishinda ufadhili wa Loeb katika Harvard Graduate School of Design kwa mwaka 2015,na pia alipokea Berkman Fellowship kutoka Berkman Center for Internet & Society kwa mwaka 2016. katika Harvard Law School.2005.

Mwaka 2005, Fahmy alishinda Tuzo ya Mbunifu Chipukizi ya Maktaba ya Alexandra (2005). Kampuni yake imeshinda mashindano ya kimataifa nchini Uswisi na London

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Misri
Petina Gappah

**Petina Gappah** (alizaliwa 1971) ni wakili na mwandishi kutoka Zimbabwe. Anaandika kwa lugha ya Kiingereza, ingawa pia hutumia vipengele vya lugha yake ya kwanza, Kishona. Mwaka 2016, alitunukiwa tuzo ya Mtu wa Fasihi wa Kiafrika wa Mwaka na *Brittle Paper*. Mnamo mwaka 2017, alipata ufadhili wa DAAD Artist-in-Residence mjini Berlin.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Zimbabwe
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waandishi wa Zimbabwe
Michelle Joseph

**Michelle Joseph** (amezaliwa Mei 1970) ni mwigizaji wa Uingereza. Joseph anajulikana sana kwa kucheza msagaji wa kwanza wa Walford, Della Alexander, katika kipindi cha opera ya BBC *EastEnders* kuanzia 1994 hadi 1995.

* *As Time Goes By* (1994)
* *EastEnders* (1994–1995)
* *Thief takers* (1996–1997)
* *Dream Team* (1998)
* *The Bill* (2000; 2001)
* *So What Now?* (2001)
* *A Touch of Frost* (2002)
* *Holby City* (2002)
* *Space Odyssey: Voyage To The Planets* (2004)
* *Messiah* (2006)
* *Perfect Parents* (2006)
* *Doctors* (2007)
* *Apparitions* (2008)
* *Doctors* (2012)
* *Fast Girls* (2012)

Jamii:waigizaji filamu wa Uingereza
Patricia Fresen

**Patricia Fresen** (7 Desemba 1940 – 3 Septemba 2024) alikuwa mwandishi, mwanateolojia na mtawa wa zamani wa Kanisa Katoliki kutoka Afrika Kusini.

## Maisha 
Wazazi wake walitokea Ujerumani na Ireland. Baada ya shule, Fresen alijiunga na Shirika la Wadominiko. Fresen alisomea teolojia, elimu ya ufundishaji na lugha na baadaye akawa mwalimu. Kisha alitumwa Roma kusomea teolojia. Baadaye alifanya kazi huko Pretoria katika seminari ya Kikatoliki kama mwalimu wa sanaa ya mahubiri, Teolojia ya Mfumo na Elimu ya kiroho.

Askofu Romulo Antonio Braschi aliongoza ibada ya kuwekwa wakfu kwa Fresen huko Barcelona mwaka 2003. Kongregesheni ya Mafundisho ya Imani ilikuwa tayari imeamua kwamba jaribio la kuweka wakfu wanawake lililofanywa na Romulo Braschi halikuwa halali na halina nguvu yoyote na kwa sababu hiyo, ikamwadhibu kwa kumfukuza yeye pamoja na wale waliowekwa wakfu naye kwa sababu ya jaribio hilo la kuwekwa wakfu na pia kwa kushiriki katika mgawanyiko wa kanisa. Pamoja na waandishi na wanateolojia wa Kijerumani Gisela Forster na Ida Raming, Fresen ni kiongozi wa shirika la kimataifa la Roman Catholic Womenpriests International, ambalo linatetea uwekaji wakfu wa wanawake kuwa makuhani wa Kikatoliki (kuweka wakfu wanawake hakuruhusiwi ndani ya Kanisa Katoliki).

## Marejeo 
Jamii:Waandishi wa Afrika Kusini
Khadījah Jahamī

**Khadijah Muhammad Abdullah Al-Jahami** (Kiarabu: خديجة محمد عبد الله الجهمي;  15Machi 1921 – 11 Agosti 1996), anayejulikana pia kwa jina *Bint al-Watan* (“Binti wa Taifa”), alikuwa mwandishi na mtangazaji wa redio kutoka nchini Libya. Anachukuliwa kuwa mmoja wa waanzilishi wa harakati za kutetea haki za wanawake nchini Libya tangu kipindi cha ukoloni wa Italia.

## Maisha ya awali 
Al-Jahami alizaliwa mjini Benghazi tarehe 15 Machi 1921. Baba yake alikuwa mshairi Muhammad Abdullah al-Jahmi, ambaye alifanya kazi kama mtunzi wa maandiko kwa gazeti *Barid Barqa* lililokuwa likichapishwa na serikali ya kikoloni ya Italia.Baba yake alimtia moyo aende shule akiwa na umri wa miaka saba, ambako alifundishwa kwa lugha ya Kiitaliano pamoja na Kiarabu.

Akiwa bado mtoto mdogo, aliwahi kumwandikia Benito Mussolini barua akimkosoa kwa ukoloni wa Italia nchini Libya.

Wakati wa Vita vya Pili vya Dunia, Al-Jahami alijitolea kufanya kazi kama muuguzi. Mwaka 1947 alijiunga na Shule ya Princess huko Benghazi, ambako alisoma hadi Agosti 1952. Baadaye alisafiri kwenda Misri kusoma katika Shule ya Abdeen mjini Cairo, na alihitimu masomo yake mwaka 1956. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1921
Jamii:Waliofariki 1996
Jamii:Wanawake wa Libya
Jamii:Waandishi wa Libya
Mateus Kanga Londimo

**Mateus Kanga Londimo** ni mwanasiasa wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, ambaye kwa sasa anahudumu kama Rais wa Bunge la Mkoa wa Tshopo. Alichukua wadhifa huo Machi 23, 2024, akimrithi Gilbert Bokungu.

## Tanbihi
Jamii:Wanasiasa wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Amy Keys

**Amy Keys** (amezaliwa Septemba 15, 1967) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo wa Marekani. Keys alitiwa saini kwenye lebo ya Epic Records na albamu ya pekee na nyimbo kadhaa zilitolewa mwaka wa 1989. Alifanya kazi kwenye nyimbo za sauti za filamu ya Walt Disney na kama mwimbaji msaidizi kwenye rekodi za studio na maonyesho ya moja kwa moja, haswa akiwa na Ringo Starr, Phil Collins, Toto na Johnny Hallyday.

## Marejeo 
Jamii:Wanamuziki wa Marekani
Yvonne Vera

**Yvonne Vera** (19 Septemba 1964 – 7 Aprili 2005) alikuwa mwandishi kutoka Zimbabwe. Kitabu chake cha kwanza kilichochapishwa kilikuwa mkusanyo wa hadithi fupi kiitwacho ''Why Don't You Carve Other Animals* (1992), kilichofuatiwa na riwaya tano: *Nehanda* (1993), *Without a Name* (1994), *Under the Tongue* (1996), *Butterfly Burning* (1998), na *The Stone Virgins'' (2002).

Kulingana na Kituo cha Utafiti wa Masomo ya Kiafrika katika Chuo Kikuu cha Leiden, “riwaya zake zinajulikana kwa matumizi ya lugha ya kishairi, mada ngumu, na wahusika wanawake wenye nguvu, na zimejikita kwa kina katika historia yenye changamoto ya Zimbabwe.” Kwa sababu hizi, kazi zake zimekuwa zikisomwa na kuthaminiwa sana na watafiti wa fasihi ya Kiafrika ya baada ya ukoloni.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Zimbabwe
Jamii:Waliofariki 2005
Jamii:Waandishi wa Zimbabwe
Jamii:Waliozaliwa 1964
Sahar El Mougy

**Sahar El Mougy** ni mwandishi wa riwaya na msomi kutoka Misri. Anafundisha Fasihi ya Kiingereza na Masomo ya Kimarekani katika Chuo Kikuu cha Kairo. Amechapisha riwaya kadhaa na makusanyo ya hadithi fupi. Kazi yake maarufu zaidi, *Noon*, iliyochapishwa mwaka 2007, ilishinda *Tuzo ya Cavafis*.

Amehudumu pia kama *jaji wa Tuzo ya Booker ya Kiarabu*.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Misri
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waandishi wa Misri
Djamila Debèche

**Djamila Debèche** (wakati mwingine huandikwa Debêche au Debbeche, 30 Juni 1926 – 10 Agosti 2010) alikuwa mwandishi wa kifeministi wa Ufaransa na Algeria. Alikuwa mwandishi wa habari na riwaya wa kwanza nchini Algeria, ambapo alikuwa miongoni mwa wanawake wa kwanza kuandika katika kipindi cha ukoloni wa Kifaransa.

## Kazi teule 
### Vitabu 
* 1947: ''Leïla, jeune fille d'Algérie*.
* 1955: *Aziza*. (Received the Prix Roberge from the Académie Française in 1957)

### Riwaya 
* 1950: *Les Musulmans algériens et la scolarisation*.
* 1951: *L'Enseignement de la langue arabe en Algérie et le droit de vote aux femmes algériennes*.
* 1959: *Les grandes étapes de l'évolution féminine en pays d'Islam''.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1926
Jamii:Waliofariki 2010
Jamii:Waandishi wa Algeria
Jamii:Wanawake wa Algeria
Beverly Chester-Burton

**Beverly Denise Chester-Burton** (amezaliwa Oktoba 3, 1961) ni mwanasiasa wa Marekani ambaye amehudumu kama mshiriki wa Baraza la Wawakilishi la Kentucky tangu Januari 1, 2023. Anawakilisha wilaya ya 44 ya Kentucky. Nje ya siasa, yeye ni mwalimu katika Shule za Umma za Kaunti ya Jefferson .  

## Historia ya uchaguzi 
Mnamo Novemba 6, 2018, alichaguliwa kuwa meya wa kwanza mwenye asili ya Kiafrika wa Shively, Kentucky, kwa 97.8% ya kura baada ya kutumikia miaka 10 katika baraza la jiji.  Alichaguliwa mnamo Novemba 8, 2022, katika uchaguzi wa 2022 wa Baraza la Wawakilishi la Kentucky . Alichukua madaraka tarehe 1 Januari 2023

## Wasifu 
Chester-Burton alizaliwa mwaka wa 1963 na wazazi wake Cozy na Linnes Chester Sr. Alihitimu kutoka Chuo Kikuu cha Louisville, Chuo Kikuu cha Spalding na Chuo Kikuu cha Western Kentucky . 

## Marejeo 
Jamii:wanasiasa wa Marekani
Reem Bassiouney

**Reem Bassiouney** (Kiarabu cha Kimsri: ريم بسيونى *Rīm Basyūni* [ɾiːm bæsˈjuːni]; alizaliwa 6 Machi 1973) ni mwandishi wa Misri, profesa wa isimu jamii, na Mwenyekiti wa Idara ya Isimu Tumikizi katika Chuo Kikuu cha Marekani kilichoko Cairo.

Zaidi ya hayo, *Bassiouney* ni mhariri wa *Routledge Series of Language and Identity*. Pia ni mhariri na mwanzilishi wa jarida *Arabic Sociolinguistics Edinburgh*

Ameandika riwaya kadhaa na hadithi fupi nyingi, na alishinda Tuzo ya Fasihi ya *Sawiris Foundation* ya Waandishi Vijana mwaka 2009 kwa riwaya yake *Dr. Hanaa*. Ingawa sehemu kubwa ya kazi zake za kifasihi bado haijatafsiriwa kwa Kiingereza, riwaya yake *The Pistachio Seller* ilichapishwa na *Syracuse University Press* mwaka 2009.

## Elimu na Kazi 
*Reem Bassiouney* alizaliwa mjini Alexandria mwaka 1973. Alisoma katika ''El Nasr Girls' College*, na baadaye akasomea fasihi ya Kiingereza katika *Chuo Kikuu cha Alexandria.* Baada ya kuhitimu, aliteuliwa kufanya kazi katika chuo hicho, lakini aliamua kuendeleza masomo yake nje ya nchi. Alikubaliwa kujiunga na programu ya shahada ya uzamili katika *isimu* katika Chuo Kikuu cha Oxfor.ambapo alijiunga na *Somerville College*. Alipata shahada yake ya uzamivu (PhD) kutoka *Chuo Kikuu cha Oxford*, na alifanya kazi kwa muda mfupi nchini Uingereza. 

## Maktaba ya Kazi Zake 
Fasihi ya Kubuni 

* *Harufu ya Bahari* (*The Smell of the Sea*), 2005 – **رائحة البحر**
* *Muuzaji wa Pistachio* (*The Pistachio Seller*), 2007 – **بائع الفستق**
* Tafsiri ya Kiingereza, 2009
* Mshindi wa **Tuzo ya Tafsiri ya Fasihi ya Kiarabu ya Kituo cha Mfalme Fahd cha Masomo ya Mashariki ya Kati na Kiislamu, 2009**
* *Dkt. Hanaa* (*Dr. Hanaa*), 2008 – **دكتورة هناء**
* Mshindi wa **Tuzo ya Fasihi ya Sawiris Foundation kwa Waandishi Vijana, 2009**
* Tafsiri ya Kiingereza, 2011
* Pia imetafsiriwa kwa **Kihispania** na **Kigiriki**
* *Mapenzi kwa Mtindo wa Kiarabu* (*Love, Arab Style*), 2009 – **الحب على الطريقة العربية**
* *Mchoro wa Maisha* (*Mortal Designs*), 2010 – **أشياء رائعة**
* *Mwongoza Watalii* (*The Tour Guide''), 2010 – **مرشد سياحي**

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Misri
Jamii:Waandishi wa Misri
Jamii:Waliozaliwa 1973
Jamii:Watu walio hai
Panashe Chigumadzi

**Panashe Chigumadzi** (alizaliwa 1991) ni mwandishi wa habari, mwandishi wa insha, na mwandishi wa riwaya aliyezaliwa Zimbabwe na kukulia Afrika Kusini.

Anafahamika zaidi kwa kitabu chake cha kwanza cha hadithi, *Sweet Medicine* (2015), kilichoshinda tuzo, na insha yake ya, *These Bones Will Rise Again* (2018), inayochambua mabadiliko ya kisiasa nchini Zimbabwe kufuatia kuondolewa madarakani kwa Robert Mugabe.

## Maisha na elimu 
Panashe Chigumadzi alizaliwa mjini Muture, Zimbabwe, na kukulia nchini Afrika Kusini. Alipata elimu yake ya juu katika Chuo Kikuu cha Witwatersrand nchini Afrika Kusini. 

Baadaye, aliendelea na masomo yake ya juu nchini Marekani, ambapo alijiunga na Chuo Kikuu cha Harvard kufanya shahada ya uzamivu (PhD) katika masuala ya historia ya watu weusi na fasihi. 

Malezi yake kati ya mataifa haya mawili yamechangia kwa kiasi kikubwa mtazamo wake wa kifasihi kuhusu utambulisho na uzoefu wa Mwafrika.

## Kazi 
Chigumadzi alianza safari yake ya kitaalamu katika uandishi wa habari, akifanya kazi kama mwandishi na mhariri. Alianzisha jarida la *Vanguard*, ambalo lilikuwa jukwaa la kidijitali la wanawake weusi nchini Afrika Kusini. 

Kitabu chake, *Sweet Medicine*, kilipata mapokezi mazuri na kumweka kwenye ramani ya waandishi chipukizi wenye vipaji nchini Zimbabwe. Kitabu hicho kinachunguza maisha ya mwanamke mdogo anayejaribu kutafuta mafanikio na usalama wa kiuchumi katika mazingira magumu ya kisiasa nchini Zimbabwe.

Mbali na vitabu, Panashe ni mchangiaji wa mara kwa mara katika magazeti na majarida makubwa duniani kama vile *The Guardian*, *The New York Times*, na *The New Yorker*. Maandishi yake mara nyingi hujikita katika ukosoaji wa mifumo ya ukoloni mamboleo, harakati za kike barani Afrika, na umuhimu wa kuhifadhi kumbukumbu za kihistoria kupitia simulizi za kifasihi.

## Tuzo na heshima 
Panashe Chigumadzi amepata mafanikio kadhaa kupitia kazi zake za uandishi, ikiwa ni pamoja na:
* Tuzo ya Fasihi ya Kure (Kure Literature Prize) mwaka 2016 kupitia kitabu chake cha *Sweet Medicine*.
* Kuteuliwa kama mmoja wa washiriki wa *Ruth First Fellowship* mwaka 2015.
* Kutambuliwa kama mmoja wa waandishi wanawake wenye ushawishi mkubwa nchini Zimbabwe na katika ukanda wa Kusini mwa Afrika.

## Marejeo 
Jamii:waliozaliwa 1991
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Zimbabwe
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Jamii:Waandishi wa Zimbabwe
Jamii:Waandishi wa Afrika Kusini
Ena Murray

**Ena Murray** (27 Desemba 1936 – 20 Mei 2015) alikuwa mwandishi wa lugha ya Kiafrikana (Afrikaans). Katika kipindi cha miaka 33 aliyojikita kikamilifu katika uandishi, vitabu 131 vilichapishwa kutoka kwenye kalamu yake. Alipata umaarufu hasa kupitia riwaya za mapenzi, lakini pia aliandika riwaya za upelelezi, hadithi za kijasusi na riwaya za matukio (adventure) ambazo zilimfanya afikie wasomaji wengi. Aidha, aliandika vitabu vya mafundisho ya kiroho na alitoa diwani moja ya mashairi.

Ameelezwa kama “mwandishi anayetafutwa na kusomwa zaidi katika lugha ya Kiafrikana.” Katika uchunguzi uliofanywa na Radio Sonder Grense na Tafelberg-Uitgewers, alitajwa kuwa mwandishi maarufu zaidi katika Afrikaans.

Baadhi ya vitabu vyake vilitolewa kwa maandishi makubwa ili kuwasaidia watu wenye uoni hafifu. Vingine vilirekodiwa na Shule ya Pionier, shule maalum kwa watu wenye mahitaji maalumu huko Worcester, huku vingine vikitolewa kwa maandishi ya Breli na rekodi na taasisi ya Bandhulp vir Blindes ili kuwasaidia wasioona.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1936
Jamii:Waliofariki 2015
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Jamii:Waandishi wa Afrika Kusini
Randa Ghazy

**Randa Ghazy** (amezaliwa Saronno 4 Agosti 1986) ni mwandishi wa Kiitalia mwenye asili ya Misri.

## Wasifu 
Ghazy alizaliwa nchini Italia kwa wazazi wa Misri na alisoma Mahusiano ya Kimataifa katika Chuo Kikuu cha Milano. Mnamo 2002 akiwa na umri wa miaka 15 aliandika riwaya yake ya kwanza "Sognando Palestina" (Ndoto ya Palestina), ambayo imetafsiriwa katika lugha 16.Kitabu hicho kilikuwa na sehemu

yake ya mabishano na ukosoaji. Ghazy aliandika kitabu hicho kutokana na ripoti za habari na utafiti wake mwenyewe. Kitabu hicho kilielezea kisa cha kundi la vijana wa Kipalestina ambao wana maisha magumu katika eneo linalokaliwa na Israel la Ukingo wa Magharibi na Gaza. Wahusika wakuu wa hadithi wanakandamizwa na Waisraeli. Taswira hii ilileta ukosoaji wa hasira kutoka kwa wakosoaji wa Kiyahudi ambao walidhani kitabu hicho kilichochea chuki dhidi ya Wayahudi, na kusababisha vitendo vya itikadi kali kama vile milipuko ya kujitoa mhanga dhidi ya malengo ya Israeli. Kulikuwa na wito nchini Ufaransa kupiga marufuku kitabu hicho.

## Wasifu 
## Marejeo 
Jamii:Waandishi wa Italia
Jamii:Wanawake wa Italia
Jamii:Waliozaliwa 1986
Pauline Eyebe Effa

**Pauline Eyebe Effa** ni mwalimu, mwanauchumi, na mjasiriamali kutoka Kamerun. Alitunukiwa Tuzo ya Vivendi Universal mnamo mwaka 2002.

## Wasifu 
Pauline Eyebe Effa alikulia nchini Kamerun na kuendelea na masomo yake nchini Ufaransa. Ana Shahada ya Sanaa (BA) katika Fasihi ya Kisasa, Shahada ya Uzamili (MA) katika Isimu, na DEA (Diplôme d'Études Approfondies) katika Mawasiliano kutoka Chuo Kikuu cha Lille-III. Pia alipata Shahada ya Uzamili (Master's degree) katika Uchumi wa Kijamii na Maendeleo ya Mitaa kutoka Chuo Kikuu cha Valenciennes. Hivi sasa, amejiandikisha katika mpango wa Shahada ya Uzamivu (PhD) katika Sosholojia katika Chuo Kikuu cha Kikatoliki cha Lille.

## Kazi 
Amefanya kazi kama mwalimu huko Armentières. Mnamo mwaka 1998, alianzisha shirika la kijamii linalolenga ujumuishaji wa kijamii kupitia urejelezaji wa nguo. Yeye ni Mkurugenzi Mtendaji wa asasi isiyo ya kiserikali (NGO) inayojitolea kukuza uchumi wa kijamii na mshikamano.

## Marejeo 
Jamii:Wanauchumi wa Kamerun
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Kamerun
Josephine Solkem Allarassem

**Joséphine Solkem Allarassem** ni mwandishi wa Chad kutoka mkoa wa Mandoul, kusini mwa Chad.

Alisoma katika École Normale Supérieure huko N'Djaména, baada ya hapo alijitolea kazi yake kufundisha Kifaransa katika vyuo kadhaa katika mji mkuu. Pia ameshikilia nyadhifa mbalimbali za uwajibikaji katika uwanja wa elimu. Sasa amestaafu, anatumia muda wake wote kuandika.

Mnamo 2021, alitunukiwa Prix de la Plume Féminine.

Kazi Solkem Allarassem, J. (2005). Amours coupables: nouvelle. Cefod-Editions. Solkem Allarassem, J. (2021). Ce n’est qu’un rêve. Coédition NENA/Editions Toumaï.

## Marejeo 
Jamii:Waandishi wa Chad
Jamii:Wanawake wa Chad
E.K.M. DIDO

**E.K.M. Dido** (anafahamika kama Dido tu: alizaliwa 1951) ni mwandishi kutoka Afrika Kusini. Kwa kitabu chake cha kwanza Die storie van Monica Peters (1996), alikua mwanamke mweusi wa kwanza kuchapisha riwaya kwa lugha ya Kiafrikana (Afrikaans).

## maisha ya elimu na awali 
E.K.M. Dido alizaliwa mwaka 1951 mjini Tsomo, Afrika Kusini. Alikuwa mtoto wa kwanza wa kike katika familia ya watoto 12. Dido anaeleza kuwa wazazi wake walikuwa na rangi mchanganyiko,na alikulia akizungumza Kiafrikana kwa kubadilishana na Kixhosa. Pia anafahamu Kiingereza kwa ufasaha.

Dido alisoma katika shule ya bweni ya Kikatoliki iliyopo Cradock. Baadaye alijiunga na mafunzo ya uuguzi na hatimaye kupata shahada ya uuguzi katika usimamizi wa uuguzi, Guzzi wa jamii, na elimu ya uuguzi kutoka Chuo Kikuu cha Afrika Kusini (UNISA). Alipata makazi yake mjini Cape Town mwaka 1972.

## Marejeo 
Jamii:Waandishi wa Afrika Kusini
Jamii:Waliozaliwa 1951
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Florence Nwanzuruahu Nkiru Nwapa

**Florence Nwanzuruahu Nkiru Nwapa** (19 Januari 1931 - 16 Oktoba 1993) alikuwa mwandishi kutoka nchini Nigeria ambaye anajulikana kama mama wa fasihi ya kisasa ya Kiafrika. 

Alikuwa mtangulizi wa kizazi cha waandishi wanawake wa kiafrika kuandika riwaya iliyochapishwa kwa lugha ya Kiingereza uko nchin Uingereza. Alipata umaarufu wa kimataifa kupitia riwaya  yake ya Efuru. Iliyochapishwa mwaka 1966 na kampuni ya Heinemann Educational Books

## Maisha ya awali na elimu 
Nwapa alizaliwa katika Halmashauri ya wilaya ya oguta jimbo la lmo, katika sehemu ya kusini mashariki mwa Nigeria. Alikuwa mtoto wa kwanza kati ya watoto sita wa Christopher Ijeoma (afisa wa kampuni ya United Africa Company) na Martha Nwapa, mwalimu wa sanaa ya maigizo.

Flora Nwapa alisoma shule ya msingi huko Oguta, kisha akaendelea na shule ya sekondari huko Elelenwo, katika eneo la serikali ya Obio Akpor, Jimbo la Rivers (kusini mwa Nigeria). 

Baadaye alisoma katika Shule ya Wasichana ya CMS, Jimbo la Lagos, ambayo ilihamishiwa Ibadan na kuunganishwa na Kudeti Girls School, na kubadilishwa jina kuwa Shule ya St. Anne’s, Ibadan

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Waliozaliwa 1931
Jamii:waliofariki 1993
Jamii:Waandishi wa Nigeria
Daphne Rooke

**Daphne Marie Rooke** (alizaliwa kwa jina **Pizzey**; 6 Machi 1914 – 21 Januari 2009 ) alikuwa mwandishi kutoka Afrika Kusini wa kazi kama vile "Mittee", "Ratoons" na "Wizards' Country". Pia aliandika makala za usafiri na vitabu vya watoto vilivyowekwa nchini India, Australia, New Zealand na Afrika Kusini.

## Wasifu 
Daphne Rooke alizaliwa Boksburg, Jimbo la Transvaal akiwa mtoto wa mwisho kati ya watoto sita waliozaliwa na mama wa kiafrika. Babu yake Daphne alikuwa Dietlof Siegfried Maré, mwanzilishi wa Pietersburg, ambaye alikuwa na watoto 23 kutoka kwa wake wawili. Mmoja wa wajomba zake Daphne alikuwa mwandishi Leon Maré.

Mama yake Daphne alikuwa Maria Magdalena Maré, aliyezaliwa mwaka 1878, ambaye alijulikana kama “Mittee”. Aliolewa na Mwingereza aitwaye Edward Knevitte au Knevitt mnamo 1899. Wakati wa vita vya Anglo-Boer, mvutano kati ya Waafrika na Waingereza ulikuwa mkubwa na wenzi hao na watoto wao wanne (ndugu wa kambo watatu wa Daphne na dada mmoja wa kambo) walilazimishwa kuondoka Pietersburg kwa sababu ya uraia wa Kiingereza wa Knevitt. Inaonekana kuwa familia za Maré na Knevitte hazikuwa na mawasiliano sana baada ya wakati huo.

## Marejeo 
Jamii:Waandishi wa Afrika Kusini
Isabella Matambanadzo

**Isabella (Bella) Matambanadzo** (alizaliwa 5 Juni 1973) ni mwandishi kutoka Zimbabwe, mwanaharakati wa masuala ya kijinsia na usawa wa kijinsia, anayehusishwa na Jukwaa la Wanaharakati wa Kike wa Kiafrika. Akiwa na uzoefu katika uandishi wa habari za magazeti, redio, na televisheni, ametumia vyombo vya habari kukuza kusikika kwa sauti za wanawake. Pia ana uzoefu katika kuripoti habari za dharura barani Afrika, baada ya kufanya kazi na Shirika la Habari la Reuters kati ya mwaka 1999 na 2001.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Zimbabwe
Jamii:Waliozaliwa 1973
Jamii:Waandishi wa Zimbabwe
Jamii:Watu walio hai
Aliaa Rafea

**Aliaa R. Rafea** (Kiarabu: علياء رضاه رافع) ni mwandishi , mwanaharakati wa kiroho, na profesa wa sosholojia wa Misri katika *Kitivo cha Wanawake cha Sanaa* katika *Chuo Kikuu cha Ain Shams.* Yeye pia ndiye mwanzilishi na rais wa *Human Foundation*.

## Maisha ya Awali na Elimu 
Aliaa alizaliwa kwa wazazi *Rafea Muhammad Rafea* na *Hazami Rifaa*, na yeye ni mjukuu wa ''Rifa'a at-Tahtawi*. Alihitimu mwaka 1970 kutoka Idara ya Falsafa na Saikolojia katika Chuo Kikuu cha Cairo.

Mwaka 1978, alianza kusoma *sosiolojia na antropolojia* katika Chuo Kikuu cha Marekani kilichoko Cairo *(AUC)*. Alipata Shahada ya Uzamili *(Master of Arts)* mwaka 1983, na baadaye alihitimu *Ph.D***.** kutoka *Women's College katika Chuo Kikuu cha Ain Shams* mwaka 1990.

## Kazi ya Kifakulti 
Kutoka mwaka 1979 hadi 1983, Aliaa alikuwa na fadhila ya kazi kama msaidizi wa utafiti na msaidizi wa kufundisha katika Idara ya *Sosiolojia na Antropolojia* katika Chuo Kikuu cha Marekani kilichoko Cairo. Baadaye, kati ya 1987 hadi 1988, alikuwa mwanafunzi wa *Postmaster'' katika idara hiyo hiyo.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Misri
Jamii:Waandishi wa Misri
Jamii:Watu walio hai
Affaf Tobbala

**Affaf Tobbala** (amezaliwa Kairo, 12 Julai 1941) ni mwongozaji na mtayarishaji wa filamu za makala za televisheni, na pia ni mwandishi wa fasihi za watoto kutoka Misri. Tobbala amewahi kuteuliwa na pia kushinda tuzo kadhaa za kifasihi ndani ya Misri na nje ya nchi. Kitabu chake cha mwaka 2006, Sika and Mokka, kilipata Tuzo ya Suzan Mubarak ya Fasihi ya Watoto mwaka 2007, na kilijumuishwa kwenye Orodha ya Heshima ya International Board on Books for Young People (IBBY) mwaka 2010.

## Maisha 
Tobbala alizaliwa katika familia ya tabaka la kati. Aliolewa mwaka 1960 baada ya kumaliza elimu ya sekondari katika shule ya wamisionari wa Kifaransa. Tobbala ana watoto wawili, waliozaliwa mwaka 1962 na 1964. Alipata shahada ya kwanza ya Sanaa katika Fasihi ya Kifaransa mwaka 1965, na shahada ya Uzamili (1987) pamoja na Uzamivu (PhD, 1996) katika mawasiliano ya umma (Mass Communication) kutoka Chuo Kikuu cha Cairo.

Tobbala alifanya kazi katika televisheni ya Misri kama mwongozaji, mwandishi wa skripti, na mtayarishaji kuanzia mwaka 1966 hadi 2001, akibobea katika utayarishaji wa filamu za makala (documentaries). Pia alishika nyadhifa kadhaa za uongozi katika nyanja za mipango na upangaji wa vipindi. Tangu mwaka 1987, Tobbala amekuwa akifundisha kozi za televisheni na utayarishaji wa filamu za makala kwa wanafunzi wa shahada ya kwanza na wataalamu wachanga wa utangazaji katika shule kadhaa (ikiwemo Chuo Kikuu cha Cairo).

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Misri
Jamii:Waandishi wa Misri
Jamii:Waandishi wa habari
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1941
Zahra Dardouri

**Zahra Dardouri** (alizaliwa Boumaza 6 Februari 1955 huko Batna) ni mwalimu, mwanasiasa na waziri wa Aljeria.

## Kazi 
Zohra Dardouri, Mwaka 2014 aliteuliwa kuwa Waziri wa Posta na Mawasiliano na Rais Bouteflika pamoja na mawaziri wanawake wengine sita. Alijikita katika kutekeleza teknolojia za habari na mawasiliano katika maeneo ya mbali ya Algeria na kuhakikisha upatikanaji wa mtandao wa intaneti wa haraka na imara kote nchini. Tarehe 14 Mei 2015, aliondoka serikalini baada ya mabadiliko ya baraza la mawaziri

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Algeria
Jamii:Wanasiasa wa Algeria
Jamii:Waliozaliwa 1995
Kay Adroa

**Khezia Adroa Amin** (anajulikana kama **Kay Adroa,** alifariki Agosti 1974) alikuwa mke wa pili wa Idi Amin, rais wa Uganda kuanzia mwaka 1971 hadi 1979.  Alikuwa anatoka wilaya moja na Amin, Nile Magharibi. 

## Elimu 
Alikuwa miongoni mwa wanawake wa kwanza wa Lugbara kusoma katika Chuo Kikuu cha Makerere. 

## Marejeo 
Jamii:Wikimalkia 2025-26 campaign in Tanzania
Jamii:Waliofariki 1974
Jamii:Wanawake wa Uganda
Georgette Cottin-Euziol

**Georgette Cottin-Euziol** (El Affroun, Algeria, 7 Mei 1926 - 11 Aprili 2004) alikuwa binti wa Céline Rosalie Lecucq, mwalimu, na Gabriel Louis Cottin, mhandisi.

Georgette Cottin-Euziol alikuwa mbunifu wa majengo wa Ufaransa mwenye asili ya Algeria, mmoja wa wanawake wa kwanza kuwa wabunifu wa majengo katika nchi zote mbili.

## Marejeo 
Jamii:Wasanifu majengo wa Ufaransa
Jamii:Wanawake wa Ufaransa
Jamii:Waliozaliwa 1926
Jamii:waliofariki 2004
Maggy Corrêa

**Maggy Corrêa** ni mwandishi wa wasifu mwenye asili ya Rwanda na raia wa Uswisi. Katika kumbukumbu zake Tutsie n.k. (1998) anasimulia jinsi alivyomuokoa mama yake kutoka kwenye mauaji ya kimbari dhidi ya Watutsi nchini Rwanda mnamo Julai 1994.

## Maisha 
Corrêa alizaliwa nchini Rwanda, akiwa na baba Mreno na mama Mtutsi wa Rwanda. Alipata elimu yake nchini Rwanda, Kongo ya Kibelgiji, na Burundi.

Corrêa aliishi huko Valais kwa zaidi ya miaka ishirini. Alianzisha na kuongoza shule ya dansi kwa muda wa miaka kumi kabla ya kuwa mwandishi wa kujitegemea, akiandika kwa magazeti *Le Nouveau Quotidien*, *Le Temps*, na *Le Nouvelliste*. Pia alifanya kazi kama mtangazaji wa redio katika *Radio Rhône Valais* na mtangazaji wa televisheni katika *Radio Télévision Suisse*. Aliwahi kuendesha kipindi cha *Vanille Fraise*, programu ya kila wiki ya dakika 25 iliyokuwa na mchezo wa maarifa ya jumla kuhusu masuala ya ngono, tangu uzinduzi wake mnamo Novemba 1993 hadi Februari 1994.
## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waandishi wa Rwanda
Jamii:Wanawake wa Rwanda
Jamii:Waandishi wa Uswisi
Jamii:Wanawake wa Uswisi
Stella Engama

**Stella Engama** (jina kamili: Stella Irène Virginie Engama; Yaoundé, entre Region, Kamerun, 25 Februari 1955) ni mwalimu, mtafiti, mwandishi wa riwaya na wa tamthilia, pia mshairi kutoka Kamerun. Ni mratibu wa tuzo ya fasihi inayobeba jina la taasisi ya Engama Foundation, na mwanzilishi wa shule kadhaa, kituo cha kitamaduni, pamoja na Chama cha Marafiki wa fasihi (**SAL**).

Aidha Stella Engama ni malkia katika kabila la Waeton.

## Maisha ya awali na Elimu 
Stella alizaliwa ni mtoto wa nne kati ya watoto kumi na sita. Mwaka 1973 alipita mtihani wa Baccalaureat G1kwa heshima ya juu katika Shule ya Ufundi ya juu ya Yaounde. Mwaka 1978 alipata Shahada ya Uzamili katika Sheria Binafsi katika Chuo kikuu cha Yaounde. Mwaka 1983, alipata Diploma ya masomo ya juu (**DEA**) katika Sheria ya Biashara katika Chuo kikuu cha Paris II.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1955
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Kamerun
Jamii:Waandishi wa Kamerun
Sekai Nzenza

**Sekai Irene Nzenza Kanhutu** ni mwandishi, mkosoaji wa tamaduni, na mwanasiasa kutoka Zimbabwe.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Zimbabwe
Jamii:Waandishi wa Zimbabwe
Shingisai Suluma

**Shingisai Suluma** (alizaliwa 1971) ni mwimbaji wa Nyimbo za Kiinjili, mtunzi wa nyimbo na kiongozi wa kuabudu nchini Zimbabwe.

Shingisai Suluma alizaliwa katika familia ya Christopher na Dorcas Chadoka mwaka wa 1971. Wazazi wa Shingisai walikuwa wakipenda muziki; wote wawili waliimba kanisani. Yeye na dada yake walilazimishwa kuimba, ingawa hawakuwa na hamasa binafisi mwanzoni. Akiwa na umri takiribani  miaka saba hivi aliimba kwenye kongamano la kitaifa la kanisa lao, na kufikia umri wa miaka 17 alikuwa kiongozi wa kwaya ya Braeside assembly of Zimbabwe Assemblies of God Africa. Alirekodi albamu yake ya kwanza mwaka wa 1995 na hadi sasa ametoa jumla ya albamu 9. Mbali na muziki, Suluma ni msanii wa michoro ya vitu halisi na mavazi. Ametumia miaka mingi kufundisha katika shule za upili karibu na Harare, Zimbabwe . Ameolewa na Mchungaji Stephen Suluma na wana watoto wawili wa kike, Tashinga na Tiara.

Jamii:waimbaji wa Zimbabwe
Shonen

***Manga ya*** ***Shōnen*** (少年漫画; maana yake halisi *“vichekesho vya wavulana”*, pia huandikwa kama ***shonen***, ***shounen*** au ***syônen***) ni aina ya uhariri wa vichekesho vya Kijapani vinavyolenga hadhira ya wavulana balehe na vijana wanaume. Pamoja na *shōjo manga* (inayolenga wasichana balehe na wanawake vijana), *seinen manga* (inayolenga vijana watu wazima na wanaume wazima), na *josei manga* (inayolenga wanawake wazima), *shōnen manga* ni mojawapo ya makundi makuu ya kidemografia ya manga na, kwa upanuzi, ya anime za Kijapani. Manga za shōnen kwa kawaida huchapishwa katika majarida maalum ya manga ambayo mara nyingi hulenga hasa kundi la hadhira ya shōnen.

Kati ya makundi manne makuu ya hadhira ya manga, *shōnen* ndilo kundi maarufu zaidi katika soko la Kijapani. Ingawa *shōnen manga* inalenga hasa hadhira ya wavulana vijana, wasomaji wake wa kweli huenda mbali zaidi ya kundi hili lengwa na hujumuisha watu wa rika na jinsia zote. Kundi hili lilitokana na majarida ya watoto wa Kijapani mwanzoni mwa karne ya 20 na likapata umaarufu mkubwa kufikia miaka ya 1920.

Mwelekeo wa uhariri wa *shōnen manga* unalenga zaidi kwenye *vitendo (action)*, *vituko (adventure)*, na mapambano dhidi ya wanyama wa ajabu au nguvu za uovu zilizobainishwa wazi. Ingawa simulizi za mapigano ndizo zinazoongoza katika kundi hili, kuna tofauti kubwa za kimaudhui na idadi kubwa ya aina ndogo *(sub-genres)* ndani ya shōnen manga—hasa ikilinganishwa na tamaduni nyingine za vichekesho nje ya Japani—ikiwemo *vichekesho (comedy)*, *uhalifu (crime)*, *mapenzi (romance)*, *maisha ya kila siku (slice of life)*, na *michezo (sports)*.
Frédéric Mendy

**Frédéric Mendy** (alizaliwa tarehe 6 Novemba 1981) ni mchezaji wa zamani wa soka kutoka Senegal aliyekuwa akicheza kama kiungo wa kati.

## Tanbihi
Jamii: Waliozaliwa 1981
Jamii: Watu walio hai
Jamii: Wachezaji mpira wa Senegal
Jean-Philippe Krasso

**Jean-Philippe Nils Stephan Krasso** (alizaliwa 17 Julai 1997) ni mchezaji wa soka wa kulipwa anayechukua nafasi ya mshambuliaji katika klabu ya Paris FC inayoshiriki Ligue 1. Amezaliwa nchini Ujerumani, lakini anaiwakilisha timu ya taifa ya Côte d'Ivoire.

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1997
Jamii:watu walio hai
Jamii:Wachezaji mpira wa Cote d'Ivoire
Ghislain Konan

'''Ghislain N'Clomande Konan''' (alizaliwa 27 Desemba 1995) ni mchezaji wa soka wa kulipwa kutoka Côte d'Ivoire anayechukua nafasi ya beki wa kushoto katika klabu ya Gil Vicente inayoshiriki Ligi kuu ya Uingereza EPL. Pia anaiwakilisha timu ya taifa ya Côte d'Ivoire.

## Tanbihi
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1995
Jamii:Wachezaji mpira wa Cote d'Ivoire
Shirika la Hifadhi za Taifa Tanzania

**Shirika la Hifadhi za Taifa Tanzania** linalojulikana kwa jina la TANAPA lina jukumu la usimamizi wa hifadhi za taifa nchini, kwa lengo la kulinda bayoanuai na kukuza utalii endelevu. TANAPA ni shirika la serikali na mapato yake yote yanarejeshwa kwenye shirika. Linaongozwa na sheria mbalimbali zikiwa ni pamoja na Sheria ya Hifadhi za Taifa, Sura ya 282 ya 2002 na Sheria ya Uhifadhi wa Wanyamapori Na. 5 ya 2009. TANAPA inasimamia hifadhi za Taifa 21 zinazochukua takriban asilimia 15 ya eneo la ardhi na ina jukumu la kuhifadhi na kusimamia wanyamapori nchini Tanzania, na pia kusimamia sheria na kanuni zinazohusiana na sekta hii. Inasimamia bioanuwai ya nchi, kulinda na kuhifadhi mimea na wanyama. Shirika halina mamlaka juu ya mapori ya akiba kama vile Pori la Akiba la Selous ambalo linasimamiwa na Mamlaka ya Wanyamapori Tanzania ijulikanayo kwa jina TAWA na Hifadhi ya Ngorongoro inayosimamiwa na Mamlaka ya Hifadhi ya Ngorongoro.

Ilani ya Arusha ilitoa msingi wa upanuzi wa shirika la Hifadhi ya Taifa ya Tanzania na ongezeko la maeneo ya hifadhi nchini, hadi kufikia Desemba 2015 mbuga, hifadhi na maeneo ya mapori ya akiba yanachukua takriban asilimia 14 ya ardhi.[2] Kwa sasa TANAPA inaongozwa na Sheria ya Hifadhi za taifa Sura ya 282 ya 2002 na inasimamia hifadhi 21 za taifa.

## Marejeo 
Jamii:Hifadhi za Taifa za Tanzania
Jamii:Mashirika ya serikali ya Tanzania
Lydia Haika

**Lydia Haika Mnene Mizighi** ni mwanasiasa wa Kenya kutoka Chama cha United Democratic Alliance. Yeye ni mwakilishi wa wanawake katika Bunge la Kitaifa kutoka Kaunti ya Taita–Taveta.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Kenya
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wanasiasa wa Kenya
Joy Packer

**Joy Petersen Packer** (12 Februari 1905 – 7 Septemba 1977) alikuwa mwandishiwa vitabu vya wasifu na riwaya za mapenzi wa Afrika Kusini.

## Wasifu 
Packer alizaliwa na kupata elimu huko Cape Town, na kuhitimu kama mwanahabari kutoka Chuo Kikuu cha Cape Town. Alianza kufanya kazi kama mwandishi wa habari huru, na mwaka 1931 akawa ripota wa gazeti la Daily Express la London. Baada ya hapo, alifanya kazi kwenye radio huko Hong Kong pamoja na kuandika kwa ajili ya machapisho ya Uingereza katika eneo la Balkans. Wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia aliwaarifu watu wa Afrika Kusini kupitia matangazo ya BBC, kisha akafanya kazi katika Wizara ya Habari nchini Misri, na katika Makao Makuu ya Nguvu za Washirika nchini Italia. Safari zake zilihusishwa na ndoa yake kwa admiral wa Uingereza, Sir Herbert Packer. Wakati mumewe alipoteuliwa kuwa knight kwenye orodha ya tuzo za Birthday Honours za mwaka 1950, yeye moja kwa moja akawa anajulikana kama “Lady Packer”, cheo cha heshima.**tersen Packer** (12 February 1905 – 7 September 1977) was a South African author of autobiography ande romantic adventure novels.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1905
Jamii:Waliofariki 1977
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Jamii:Waandishi wa Afrika Kusini