open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Microsoft Copilot

**Microsoft Copilot** ni roboti la mazungumzo lililoundwa na Microsoft na kuzinduliwa tarehe 7 Februari mwaka 2023. Ikiwa imejengwa kwenye mfano mkubwa wa lugha, inaweza kurejelea vyanzo, kutunga mashairi, na kuandika nyimbo. Ni mbadala mkubwa wa Microsoft kwa Cortana iliyositishwa.

Huduma hiyo iliwasilishwa chini ya jina la **Bing Chat**, kama kipengele kilichojengwa kwenye Microsoft Bing na Microsoft Edge. Katika kipindi cha mwaka wa 2023, Microsoft ilianza kuunganisha alama ya *Copilot* kote kwenye bidhaa zake mbalimbali za chatbot. Katika mkutano wake wa Build 2023, Microsoft ilitangaza mipango yake ya kuunganisha Copilot ndani ya Windows 11, kuruhusu watumiaji kufikia moja kwa moja kupitia taskbar. Januari 2024, ufunguo maalum wa Copilot ulitangazwa kwenye keyboards za Windows.

Copilot inatumia mfano wa Microsoft Prometheus, uliojengwa kwenye msingi wa mfano mkubwa wa lugha wa OpenAI's GPT-4, ambao kwa upande wake umefanyiwa marekebisho kwa kutumia mbinu za kujifunza kwa kusimamiwa na kwa kuimarishwa. Mtindo wa mwingiliano wa kiolezo cha chatbot unaofanana na ChatGPT. Copilot inaweza kusiliana katika lugha na lahaja nyingi.

Microsoft inaendesha Copilot kwa mfano wa freemium. Inawaruhusu watumiaji kwenye safu yake ya bure kupata huduma nyingi, wakati upatikanaji wa kipaumbele wa huduma mpya, ikiwa ni pamoja na uundaji wa chatbot wa kawaida, unatolewa kwa wanachama walio na jina la kibiashara *Microsoft Copilot Pro*. Chatbots kadhaa za msingi zinapatikana kwenye toleo la bure la Microsoft Copilot, ikiwa ni pamoja na chatbot ya kawaida ya Copilot, na Microsoft Designer, ambayo imeelekezwa kuelekea kutumia Muumba wake wa Picha kuzalisha picha kulingana na viashiria vya maandishi.

## Tanbihi
Jamii:Teknolojia
Jamii:Uhandisi
Sereno wa Marseille

thumb|Mt. Sereno alivyochorwa.
**Sereno wa Marseille** (karne ya 6 - Vercelli, Italia, 601 hivi) alikuwa askofu wa 10 wa Marseille, katika Ufaransa wa leo, kuanzia mwaka 596 hivi hadi kifo chake.

Papa Gregori I alimuandikia barua nne zilizotufikia. 

Alipokea kwa ukarimu Augustino wa Canterbury na wenzake waliotumwa na Papa huyo kuinjilisha Uingereza.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 2 Agosti. 

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Chatbot

Mwanzoni, **chatbot** (asili yake ikiwa **chatterbot**) ni programu au kiolesura cha wavuti kilichoundwa ili kuiga mazungumzo ya binadamu kupitia mwingiliano wa maandishi au sauti. Chatbots za kisasa kwa kawaida ni mtandaoni na hutumia mifumo ya *generative artificial intelligence* ambayo inaweza kudumisha mazungumzo na mtumiaji kwa lugha ya asili na kuiga jinsi binadamu angejitokeza kama mshirika wa mazungumzo. Chatbots kama hizi mara nyingi hutumia *deep learning* na *natural language processing*, lakini chatbots rahisi zipo kwa miongo kadhaa.

Tangu mwishoni mwa mwaka 2022, uga huu umepata umakini mkubwa kutokana na umaarufu wa OpenAI's ChatGPT, ikifuatiwa na mbadala kama Microsoft's Microsoft Copilot na Google's Gemini. Mifano kama hiyo inaakisi mazoea ya hivi karibuni ya kutegemea mfano wa msingi wa lugha kubwa, kama vile GPT-4 au mfano wa lugha ya Gemini, ambao hufanyiwa marekebisho madogo ili kulenga kazi au maombi maalum (yaani, kujenga mazungumzo ya binadamu, kwa kesi ya chatbots). Chatbots pia wanaweza kubuniwa au kubadilishwa ili kulenga hata hali na/au uga maalum wa somo.

Eneo kuu ambapo chatbots wamekuwa wakitumiwa kwa muda mrefu ni huduma ya wateja na usaidizi, na aina mbalimbali za virtual assistants. Kampuni kutoka sekta mbalimbali zimeanza kutumia teknolojia za hivi karibuni za *generative artificial intelligence* kuendesha maendeleo ya juu zaidi katika maeneo hayo.

## Tanbihi
Jamii:Teknolojia
Jamii:Uhandisi
Petro wa Osma

yake.]]
**Petro wa Osma, O.S.B.** (Bourges, leo nchini Ufaransa, 1040 hivi - Palencia, Hispania, 2 Agosti 1109) alikuwa mmonaki wa urekebisho wa Cluny aliyefanywa kwanza shemasi mkuu wa Toledo, halafu askofu wa jimbo la Osma ambaye kwa juhudi zake za kichungaji aliliinua tena mara baada ya watawala Waislamu kuondolewa .

Tangu zamani anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe ya kifo chake .

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
Jamii:Waliozaliwa 1040
Jamii:Waliofariki 1109
Jamii:wamonaki
Jamii:Wabenedikto
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Jamii:Watakatifu wa Hispania
Justino Maria Russolillo

thumb|Mt. Justino alivyochorwa.
**Justino Maria Russolillo** (Napoli, Italia, 18 Januari 1891 &ndash; Napoli, 2 Agosti 1955) alikuwa padri wa Kanisa Katoliki aliyeanzisha mashirika mawili ya kitawa kwa ajili ya miito mitakatifu, moja la kiume na lingine la kike . 

Aliandika vitabu 27.

Papa Benedikto XVI alimtangaza mwenye heri tarehe 7 Mei 2011 halafu Papa Fransisko alimtangaza mtakatifu tarehe 15 Mei 2022.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*Hagiography Circle
*Blessed Justin Biography on the Official Vocationist Website - Multiple languages
*Tovuti rasmi ya mashirika yake
*Maisha yake kwa ufupi
Melanie Perkins

**Melanie Perkins** (aliyezaliwa 13 Mei 1987) ni bilionea mfanyabiashara wa teknolojia wa Australia, ambaye ni Mkurugenzi Mtendaji na mwanzilishi mwenza wa Canva (pamoja na Cliff Obrecht) na anamiliki 18% ya kampuni. 

Perkins ni mmoja wa Wakurugenzi Wakuu wa kike wachanga zaidi wa mwanzo wa teknolojia yenye thamani ya zaidi ya 2,550,080,000,000 bilioni za kitanzania. Kufikia Mei 2021, Perkins alikuwa mmoja wa wanawake tajiri zaidi nchini Australia.

## Uundaji wa Canva 
Perkins na Obrecht hapo awali walikuwa wakiishi Perth. Perkins anadai kwamba alikataliwa na wawekezaji wa ndani zaidi ya 100 huko Perth. 

Mnamo 2011, mwekezaji mashuhuri, Bill Tai alitembelea Perth kama jaji wa shindano la chipukizi. Perkins na Obrecht walimpa Tai wazo la awali la Canva wakati wa chakula cha jioni. Pia kulikuwa na mabepari wengine wa ubia waliokuwepo akiwemo Rick Baker kutoka Blackbird Ventures. Hawakupokea ufadhili wowote lakini wakawa na mikusanyiko ya mara kwa mara kwenye mikusanyiko iliyoandaliwa na Tai kwa wawekezaji na waanzilishi wa kuanzisha. Baadhi ya mikusanyiko hii ilifanyika Silicon Valley ambapo Perkins na Obrecht walikutana na Lars Rasmussen, mwanzilishi mwenza wa Ramani za Google.  Alionyesha kupendezwa na wazo hilo lakini akawaambia waanzilishi ‘wasitishe kila kitu’ hadi wapate timu ya teknolojia ya kiwango kinachohitajika. Adams mwanzoni hakutaka kujiunga na biashara kwani alikuwa akianzisha biashara yake mwenyewe iitwayo fluent.io, programu inayojaribu kushughulika na barua pepe. Adams alikuwa Silicon Valley akijaribu kuchangisha pesa kwa ajili ya kuanzisha biashara yake wakati Perkins alipomtumia barua pepe nyingine akimuuliza kama alitaka kujiunga na biashara yao. Mnamo Novemba 2023, Forbes ilikadiria utajiri wake kuwa $ 3.6 bilioni [Tshs. 9,187,196,400,000.00]. Alisalia kuwa Mkurugenzi Mtendaji wa Canva, na kumiliki takriban 18% ya kampuni. Alitajwa kwenye Orodha Tajiri ya Ukaguzi wa Kifedha ya 2023 [in english: *Financial Review Rich List of 2023*.].

## Marejeo 
Jamii:wanawake wa Australia
Cortana

**Cortana** ni *msaidizi wa kibunifu* iliyobuniwa na Microsoft ambayo ilitumia injini ya utaftaji ya Bing kutekeleza majukumu kama kuweka kumbusho na kujibu maswali kwa watumiaji.

Cortana ilikuwa inapatikana katika matoleo ya Kiingereza, Kireno, Kifaransa, Kijerumani, Kiitaliano, Kihispania, Kichina, na Kijapani, kulingana na jukwaa la programu na eneo ambalo ilitumiwa.

Mnamo mwaka 2019, Microsoft ilianza kupunguza uwepo wa Cortana na kuigeuza kutoka kwenye msaidizi kuwa miunganisho tofauti ya programu. Iliachanishwa na kisanduku cha utaftaji cha Windows 10 mnamo Aprili 2019. Mnamo Januari 2020, programu ya simu ya Cortana iliondolewa kutoka kwenye masoko fulani, na mnamo Machi 31, 2021, programu ya simu ya Cortana ilifungwa ulimwenguni kote. Juni 2, mwaka 2023, Microsoft ilitangaza kuwa msaada kwa programu ya kujitegemea ya Cortana kwenye Microsoft Windows ungeisha baadaye mnamo 2023 na badala yake itachukuliwa na Microsoft Copilot. Msaada kwa Cortana katika programu za rununu za Microsoft Outlook na Microsoft 365 ulisitishwa katika majira ya joto mwaka 2023.

## Tanbihi
Jamii:Teknolojia
Jamii:Uhandisi
GPT-4

**Generative Pre-trained Transformer 4** (**GPT-4**) ni mfumo mkubwa wa lugha  uliotengenezwa na OpenAI, na ni wa nne katika safu yake ya mifano ya msingi ya GPT. Ilizinduliwa mnamo Machi 14 mwaka 2023, Kama mfano uliyojengwa kwenye transformer, GPT-4 hutumia mfumo ambapo mafunzo ya awali yanatumia data za umma na data iliyolipiwa kutoka kwa watoa huduma wa tatu" kutabiri kitufe kifuatacho. Baada ya hatua hii, mfano huo uliwekwa sawa zaidi kupitia mrejesho wa *reinforcement learning* kutoka kwa binadamu na AI kwa umakinifu wa binadamu na utii wa sera.

Wachambuzi waliripoti kuwa toleo la ChatGPT linalotumia GPT-4 lilikuwa bora kuliko toleo lililopita lililozingatia GPT-3.5, ingawa GPT-4 inaendelea kuwa na baadhi ya matatizo yaliyokuwepo kwenye marekebisho ya awali. GPT-4, ikiwa na uwezo wa maono (GPT-4V), inaweza kuchukua picha kama kuingizo kwenye ChatGPT. OpenAI imekataa kufichua maelezo mbalimbali ya kiufundi na takwimu kuhusu GPT-4, kama vile ukubwa sahihi wa mfano huo.

=Tanbihi=

Jamii:Teknolojia
Jamii:Uhandisi
Oyotunji

**Kijiji cha Kiafrika cha Oyotunji** ni kijiji kilichopo karibu na Sheldon South Carolina na Beaufort County South Carolina kilichoundwa na mtawala *Oba Adefunmi Efuntola Oseijeman Adelabu Adefunmi I* mwaka 1970.

Kijiji cha Oyotunji kimetajwa kutokana na Dola la Oyo, na jina hilo linamaanisha kwa maana halisi *Oyo anarudi* au *Oyo anainuka tena*. Kijiji cha Oyotunji kina ukubwa wa ekari 27 na kina hekalu la Utamaduni wa Wayoruba ambalo lilisogezwa kutoka Harlem, New York hadi mahali pake pa sasa mwaka 1960. Katika miaka ya 1970, wakati wa ongezeko kubwa zaidi la watu kijijini, idadi ya wakazi iliongezeka kutoka 5 hadi kati ya 200 na 250. Inasemekana idadi ya watu hupanda na kushuka kati ya familia 5 na 9 kulingana na miaka 10 iliyopita. Awali ilipangwa kuwa katika eneo la Savannah, Georgia, lakini hatimaye ikakaa katika mahali pake pa sasa baada ya mabishano na majirani huko Sheldon kuhusu ngoma na watalii.

Tangu kifo cha Adefunmi mwaka 2005, kijiji kimeongozwa na mwanae, *Oba Adejuyigbe Adefunmi II*. Kijiji kimejengwa kufanana na vijiji vya mji wa kisasa wa Wayoruba katika Nigeria ya leo, ingawa uimarishaji wa miundombinu ya umma ya kijiji umefanywa chini ya uongozi wa Adefunmi II.

## Marejeo
Jamii:Utamaduni wa Nigeria
Jamii:Wayoruba
Tunu Pinda

**Tunu Pinda** ni mwanaharakati wa Tanzania ambaye amehusika katika kukuza usawa wa kijinsia katika sekta mbalimbali za maendeleo, hasa ya uchumi wa kilimo, nchini Tanzania

## Uanaharakati 
Pinda amesisitiza umuhimu wa kanuni na sheria za kulinda watumiaji na kuboresha uwezo wa Tanzania kuuza bidhaa zake sokoni kimataifa.

Mnamo mwaka 2014, Pinda alihutubia katika Mkutano wa Dunia wa *Universal Peace Federation* uliofanyika Seoul, Korea Kusini.

Mnamo Machi 2024, Pinda alianza Tunu Pinda Foundation, shirika lisilo la kiserikali lililojikita katika kuwawezesha wanawake, vijana, na watu wenye ulemavu nchini Tanzania.

## Maisha binafsi 
Pia ni mke wa waziri mkuu wa zamani wa Tanzania, Mizengo Pinda, ambaye aliwahi kushika wadhifa huo kutoka 2008 hadi 2015.

## Tanbihi
Jamii:Wanawake wa Tanzania
Jamii: Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wanaharakati wa Tanzania
Jamii: WikiGap JWK 2026
Ella Kaabachi

thumb|Ella Kaabachi.
**Ella Kaabachi** (alizaliwa 15 Mei 1992) ni mchezaji wa mpira wa miguu nchini Tunisia. Anacheza kama mshambuliaji wa timu ya taifa ya wanawake ya Tunisia.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1992
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Tunisia
Jamii:Wachezaji mpira wa Tunisia
Onofri wa Panaia

**Onofri wa Panaia** (Belforte, mkoa wa Calabria, Italia - Filogaso, Calabria, 995) alikuwa mkaapweke wa Ukristo wa Mashariki maarufu kwa kufunga chakula na ugumu wa maisha msituni. 

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Tarehe 4 Agosti ndiyo sikukuu yake.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliofariki 995
Jamii:Wabazili
Jamii:Wakaapweke
Jamii:Watakatifu wa Italia
Raineri wa Split

thumb|Mt. Raineri alivyochorwa.
**Raineri wa Split, O.S.B.Cam.** (pia: **Raynerius, Raniero, Ranieri, Renier, Rayner, Arnir**; Italia, 1110 hivi - Split, leo nchini Korasya, 1180) alikuwa mmonaki wa urekebisho wa Wabenedikto wa Camaldoli.

Alikuwa askofu wa Cagli, Italia ya Kati miaka 1156-1175, halafu wa Split. Katika miji yote miwili alipigania haki za Kanisa na kwa ajili hiyo alisumbuliwa sana hata akauawa kwa kupigwa mawe.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini. Papa Aleksanda VIII alithibitisha heshima hiyo mwaka 1690.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 4 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi 
## Marejeo 
* *Acta Sanctorum*, I, Antverpiae, 1643, pp.&nbsp;354–357.
* D. Farlati, *Illiricum sacrum*, III, Venetiis, 1765, pp.&nbsp;194–210.
* G. Palazzini, *S. Rainerio (1100?-1180) arcivescovo e martire*, Urbania 1945.
* A. M. Zimmermann, *Kalendarium Benedictinum*, II, Wien, 1939, p.&nbsp;560.
* *Novak, Grga, Povijest Splita I., Čakavski sabor, Split, 1978.*

## Viungo vya nje 
* Marko Dragić, Suzaštitnik Splita sv. Arnir u kulturnoj baštini Splita i okolice, Kulturna baština, časopis za pitanja prošlosti splitskoga područja 45. Društvo prijatelja kulturne baštine Split, Split, 2019., 299–320. 

Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Xiaomi 14

thumb|
**Xiaomi 14** ni mfululizo wa simu za mkononi zinazotumia Android zinazozalishwa na Xiaomi ambazo zinafuatia mfululizo wa Xiaomi 13. Mfululizo huu ni wa bendera ya kampuni. Xiaomi 14 na 14 Pro, simu za kwanza kuwa na Qualcomm Snapdragon 8 Gen 3 *System On Chip*, zilitangazwa mnamo Oktoba 26, 2023 na zilitolewa nchini China mnamo Novemba 1, 2023. Xiaomi 14 Ultra ilitolewa mnamo Februari 22, 2024 nchini China pamoja na Xiaomi Pad 6S Pro.

Uzinduzi wa kimataifa wa mfululizo wa Xiaomi 14 ulifanyika kwenye MWC 2024 mnamo Februari 25, 2024 huko Barcelona, Uhispania.

## Marejeo 
Jamii:simu
Venansi wa Viviers

[thumb|[Sanamu yake.]]
**Venansi wa Viviers** (pia: **Venant, Venance, Venantius**; karne ya 5 - 544 hivi) alikuwa askofu wa 4  wa Viviers (leo nchini Ufaransa) kuanzia mwaka 517 hadi kifo chake .

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 5 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Marie-Odile Garrigues, *Venanzio, vescovo di Viviers, santo*, in «Bibliotheca Sanctorum», vol. XII, coll. 984-985

## Viungo vya nje
*  Diocèse de Viviers et liste des évêques, GCatholic 
* *De S. Venantio episc. confess. Vivarii in Occitania Galliae*, in Acta Sanctorum Augusti, vol. II, Parigi-Roma 1867, pp. 103-110
* Jacques Rouchier, *Histoire religieuse, civile et politique du Vivarais*, tomo I, Parigi 1861, pp. 553-554
* Louis Duchesne, ''Fastes épiscopaux de l'ancienne Gaule*, vol. I, Paris 1907, p. 238
* Jean-Barthélemy Hauréau, *Gallia christiana*, vol. XVI, Parigi 1865, col. 545
* Vincent Champion, *Saint Venance, évêque de Viviers, sa vie, ses miracles, ses reliques'', Valence 1863
*  Vie de saint Venance, d'après *Les Petits Bollandistes*, t. 9

Jamii:Waliozaliwa karne ya 5
Jamii:Waliofariki 544
Viviane Bampassy

**Viviane Laure Elisabeth Bampassy** ni mwanasiasa wa Senegal. Amekuwa Waziri wa Utumishi wa Umma, Upangaji wa Ajira na Ukarabati wa Huduma za Umma tangu mwaka 2014.

## Wasifu 
Bampassy alihitimu kutoka Shule ya Taifa ya Utawala mwaka 1992.

Alihudumu kama gavana msaidizi wa Mkoa wa Dakar, kwanza akisimamia maendeleo na baadaye masuala ya utawala. Baadaye, alikuwa kaimu mkuu wa wilaya wa Guédiawaye na Pikine. Baadaye aliteuliwa kuwa Katibu Mkuu Msaidizi wa Wizara ya Utamaduni. Januari 2013, aliteuliwa kuwa Katibu Mkuu wa Wizara ya Vijana, Ajira na Kuhamasisha Maadili ya Raia.

Mwezi wa Oktoba 2013, Rais Macky Sall alimteua kuwa gavana wa Mkoa wa Fatick baada ya kikao cha Baraza la Mawaziri. Alikuwa gavana wa kwanza wa kike nchini Senegal.

Mwezi wa Julai 2014, Bampassy aliteuliwa kuwa Waziri wa Utumishi wa Umma, Upangaji wa Ajira na Ukarabati wa Huduma za Umma katika Serikali ya Dionne I, akichukua nafasi ya Mansour Sy..

Mwezi wa Novemba 2017, aliteuliwa kuwa balozi wa Senegal nchini Canada.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Senegal
Jamii:wanasiasa wa Senegal
Gemini

thumb|Nembo ya Gemini
**Gemini** (awali likijulikana kama **Bard**) ni roboti la mazungumzo linalotumia akili bandia ya kuzalisha lililoundwa na Google DeepMind. Likiwa limejengwa kwenye mfumo mkubwa wa lugha wenye jina sawa na kuendelezwa kama jibu moja kwa moja kwa kuongezeka kwa ghafula la OpenAI's ChatGPT, ilizinduliwa kwa uwezo mdogo mnamo Machi 2023 kabla ya kupanuka kwenda nchi nyingine mnamo Mei. Awali ilikuwa inategemea *PaLM*, na mwanzoni ilikuwa familia ya mfumo mkubwa wa lugha wa *LAMDA*.

LAMDA ilikuwa imeendelezwa na kutangazwa mnamo mwaka 2021, lakini haikutolewa kwa umma kwa tahadhari kubwa. Uzinduzi wa ChatGPT wa OpenAI mnamo Novemba 2022 na umaarufu wake uliofuata uliwashangaza viongozi wa Google na kuwatuma katika hali ya wasiwasi, kusababisha jibu kubwa katika miezi iliyofuata. Baada ya kuhamasisha nguvu kazi yake, kampuni ilizindua Bard mnamo Februari 2023, ambayo iliwekwa kwenye hatua kuu wakati wa hotuba kuu ya mwaka 2023 ya Google I/O mnamo Mei na kuboreshwa hadi Gemini LLM mnamo Desemba. Bard na Duet AI ziliunganishwa chini ya chapa ya Gemini mnamo Februari 2024, ikilingana na uzinduzi wa programu ya Android.

Gemini imepokea majibu ya wastani. Ilikuwa kitovu cha utata mnamo Februari 2024, wakati watumiaji wa mitandao ya kijamii waliripoti kwamba ilikuwa ikizalisha picha zenye kutoeleweka kihistoria za watu maarufu kama watu wenye rangi, na wachambuzi wa kihafidhina wakilaumu upendeleo wake uliodaiwa kama *wokeness*.

## Tanbihi
Jamii:Uhandisi
Jamii:Teknolojia
Qualcomm Snapdragon

**Snapdragon** ni safu ya bidhaa za *system on a chip* (SoC) za semikonda zilizoundwa na kusambazwa na Qualcomm Technologies Inc. CPU ya Snapdragon hutumia muundo wa ARM. Kwa hiyo, Qualcomm mara nyingi huita Snapdragon kama jukwaa la simu. 

Vifaa vya Snapdragon vimeingizwa katika vifaa vya mifumo mbalimbali, ikiwa ni pamoja na magari, Android, Windows Phone na netbuku. Mbali na michakato ya kiwango cha juu, safu ya Snapdragon inajumuisha modem, vifaa vya Wi-Fi, na bidhaa za malipo ya rununu.

Snapdragon QSD8250 ilitolewa mnamo Desemba 2007. Ilikuwa na prosesa ya kwanza ya 1 GHz katika simu za mkononi. Qualcomm iliwasilisha *Krait Microarchitecture* katika kizazi cha pili cha Snapdragon SoCs mnamo 2011, kuruhusu kila msingi wa prosesa kurekebisha kasi yake kulingana na mahitaji ya kifaa. Katika Maonyesho ya 2013 ya *Consumer Electronics Show*, Qualcomm iliwasilisha ya kwanza ya mfululizo wa Snapdragon 800 na kuwapa tena mifano ya awali kama mfululizo wa 200, 400 na 600. Matoleo kadhaa mapya yameletwa tangu wakati huo, kama vile Snapdragon 805, 810, 615 na 410. Qualcomm ilibadilisha jina la bidhaa zake za modem chini ya jina la Snapdragon mnamo Februari 2015. Asus, HP na Lenovo wameanza kuuza laptopu zenye CPU za Snapdragon zinazoendesha Windows 10 chini ya jina la *Always Connected PCs*, kufanya kuingia katika soko la PC likiwa na Qualcomm na muundo wa ARM.

## Marejeo
Jamii:Teknolojia
Viatori wa Sologne

**Viatori wa Sologne** (pia: **Viator, Viateur, Viàtre**; aliishi Ufaransa karne ya 6) alikuwa mkaapweke katika misitu ya Sologne .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake inaadhimishwa kila tarehe 5 Agosti. 

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliofariki karne ya 6
Jamii:Wakaapweke
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Pyramids FC

**Pyramids Football Club** ( au ) ni klabu ya soka ya Misri ambayo ina makao yake makuu huko Cairo na inashindana katika Ligi Kuu ya Misri, ligi kuu katika mfumo wa ligi ya soka ya Misri. 

Pyramids FC hucheza mechi zao za nyumbani katika Uwanja wa 30 Juni jijini Cairo.

## Historia 
Klabu hiyo iliundwa kama **Al Assiouty Sport** jijini Beni Seuf mwaka 2008. Klabu hiyo ilipandishwa daraja kuingia katika Ligi Kuu ya Misri kwa mara ya kwanza mwaka 2014, lakini walimaliza wa 19 na kushushwa daraja katika msimu wao wa kwanza. Walishinda Kundi A la Daraja la Pili katika msimu wa 2016–17 na kupandishwa tena kuingia Ligi Kuu.

klabu hiyo ilinunuliwa na kuhamishiwa Cairo mwaka 2018. 

## Tanbihi
Jamii:Vilabu Mpira vya Misri
Ligi Kuu ya Misri

**Ligi Kuu ya Misri** ni ligi kuu ya soka nchini Misri. Ni mashindano makubwa ya soka yanayowashirikisha vilabu vya soka vya Misri. 

Ligi hii inajumuisha timu za juu zaidi nchini Misri na hufanya mashindano ya kila mwaka ambapo timu hushindana kwa mataji na ushindi wa ubingwa wa ligi. Ligi Kuu ya Misri ina umaarufu mkubwa na inachukuliwa kuwa moja ya ligi kuu zaidi katika soka la Kiafrika.

## Tanbihi
Jamii:Michezo nchini Misri
Call of Duty: Warzone Mobile

***Call of Duty: Warzone Mobile*** ni mchezo wa video wa simu ya kiganjani wa kwanza wa mtu wa kwanza wa vita vya kifalme vilivyotolewa bure kucheza mwaka wa 2024 ulioendelezwa na kuchapishwa na Activision. Mchezo ulitolewa kwa iOS na Android mnamo Machi 21, 2024.

Mchezo ulizinduliwa na maoni mchanganyiko kwenye Android lakini kwa ujumla maoni mazuri kwenye iOS. Iliingiza $1.4 milioni katika matumizi ya watumiaji ndani ya siku 4 tangu uzinduzi wake.

## Tanbihi
Jamii:michezo ya kompyuta
Awa Marie Coll-Seck

thumbnail|right|200px|Awa Marie Coll-Seck

**Awa Marie Coll-Seck** (alizaliwa Dakar, Senegal, 1951) ni mtaalamu wa magonjwa ya kuambukiza na mwanasiasa wa Senegal ambaye alihudumu kama Waziri wa Afya wa Senegal kuanzia mwaka 2001 hadi 2003 na tena kuanzia mwaka 2012 hadi 2017.  

Pia alihudumu kama Mkurugenzi Mtendaji wa Ushirikiano wa Kupambana na Malaria na amekuwa mwanachama wa bodi ya wakurugenzi wa mashirika kadhaa ya afya ya kimataifa maarufu. 

Ni mchangiaji wa ajenda wa Jukwaa la Kiuchumi la Dunia.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1951
Jamii:Wanawake wa Senegal
Jamii:wanasiasa wa Senegal
Egypt Speaks

**Egypt Ali** (anajulikana kwa jina la kisanii **Egypt Speaks**; alizaliwa Cleveland, Ohio, Agosti 5, 1998) ni msanii na mshairi wa Kizungumza Muziki Mmarekani.

## Kazi 
Kazi yake ya kwanza, "Once Upon a Word," ilichapishwa kivyake mwaka 2014. Akiwa na umri wa miaka 16, Egypt alishinda nafasi ya kwanza katika jimbo la Ohio na ya pili kitaifa katika kategoria ya   word kwenye Tamasha la Kitaifa la Sanaa za Faini la mwaka 2014.

Mwaka uliofuata, alishika nafasi ya tatu ulimwenguni katika Mashindano ya Wanahadithi Wachanga. Akiwa na umri wa miaka 17, alitoa kitabu chake cha kwanza cha makala na mashairi, "Stories," kivyake. Hii ilifuatiwa na kutolewa kwa mradi wake wa pili wa kazi kamili kivyake mwezi Februari mwaka uliofuata.

Mwaka 2017, aliachia albamu ya studio na Sanctum Studios iitwayo "Letters and Scars," ambayo mafanikio yake yalimpatia uanachama katika Chuo cha Kurekodi. "Letters and Scars" ilibaki kwenye nafasi ya ‘iTunes Spoken Word Top 10’ kwa wiki tatu mfululizo. Utendaji wake katika "Letters and Scars" pia ulivutia macho ya "True Voices Poetry Slam" ya mwaka 2017 iliyofanyika jijini New York.

Albamu yake "Cathedrals" ilichapishwa mwaka 2018, na albamu yake inayofuata, "Wanderer," ilitolewa Juni 14, 2019. Mwezi wa Julai 2019, Speaks alifanya onyesho katika tamasha la muziki wa injili la JoyFest - VA pamoja na waigizaji wakubwa kwenye tasnia kama Marvin Sapp, Tamala Mann, Mary Mary, na Tasha Cobbs Leonard. Mwezi wa Januari 2020, aliachia kitabu chake cha pili "(Almost)" na kutangaza ziara ya 2020 inayokwenda sambamba na kitabu hicho, "Almost Home," ambayo ilianza kwa kufanya maonyesho kadhaa huko Cleveland, mji wake wa nyumbani.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1998
Jamii:wanamuziki wa Marekani
Mwanamke, Maisha, Uhuru

**Mwanamke, Maisha, Uhuru (**Kikurdi: ژن، ژیان، ئازادی) ni kaulimbiu ambayo ilitokea ndani ya harakati za Kikurdi zinazoongozwa na wanawake.. 

Kaulimbiu hii ilivuka muktadha wake wa awali na kupata kutambuliwa kimataifa baada ya maandamano ya mwaka 2022 nchini Iran, yaliyoanzishwa na kifo cha Mahsa Amini, ambaye alikuwa mikononi mwa polisi wa maadili wa Iran kwa sababu ya mavazi "yasiyofaa." Maneno haya haraka yakawa wito wa pamoja duniani kote, ukisisitiza mapinduzi dhidi ya ukandamizaji na mapambano kwa haki za wanawake.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Uajemi
Jamii:Wanaharakati wa Iran
Mata Sy Diallo

**Mata Sy Diallo** (alizaliwa 1945) ni mwanamke  mwanasiasa kutoka nchini Senegal.

Akijulikana kama "simba wa Ndoukoumane", mahali alipozaliwa, Diallo anatoka katika familia ya kawaida. Alianza kazi yake katika siasa za mitaa huko Kaolack kabla ya kupata umaarufu wa kitaifa.

Alihudumu katika baraza la mawaziri kama Waziri wa Uhamiaji kutoka mwaka 1991 hadi 1992; alikuwa makamu wa rais wa Bunge la Kitaifa kuanzia mwaka 1995 hadi 2001, na mwaka 2003 alichaguliwa kuwa rais wa (Mouvement National des Femmes de l'Espoir et du Progrès.) Pia amekuwa akishiriki katika uongozi wa Chama cha Kisoshalisti cha Senegal. Ni mwanachama wa watu wa Toucouleur, na pia alikuwa akishiriki katika kazi yake mapema katika kazi yake huko Kaffrine.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Senegal
Jamii:Waliozaliwa 1940
Jamii:Wanasiasa wa Senegal
Ndèye Tické Ndiaye Diop

**Ndèye Tické Ndiaye Diop** ni  mwanamke mwanasiasa wa Senegal kutoka Thiès. Alihudumu kama Waziri wa Uchumi wa Dijitali na Mawasiliano ya Simu kuanzia Aprili 2019.

## Kazi 
Ni mhandisi wa teknolojia ya uvuvi. Ameendesha shughuli za kusaidia idadi ya watu wa Thiès, kama vile kutoa mikopo kwa wanawake na kuwekeza katika miundombinu ya usafi. Alikuwa amepewa tuzo ya Icone 2016 kwa shughuli zake.

Kwanza alihudumu kama Katibu Mkuu wa Wizara ya Uvuvi. Mwaka 2017, aliteuliwa kuwa mkuu wa Shirika la Kitaifa la Mambo ya Bahari la Senegal (ANAM).

Mwezi Aprili 2019, aliteuliwa kuwa Waziri wa Uchumi wa Dijitali na Mawasiliano ya Simu (akimrithi Abdoulaye Baldé) pamoja na Msemaji wa Serikali.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Senegal
Jamii:Wanasiasa wa Senegal
Aissa Mama Kane

**Soxna Aïcha Mama Kane** ni mwanamke muuguzi na mwanasiasa kutoka nchini Senegal. Alichaguliwa kuwa Mbunge wa wa Bunge la Taifa mwezi Machi 2007.

## Wasifu 
Aissa Mama Kane, alizaliwa katika familia ya Mauritanian-Helpulaar Tidiane, alisoma katika shule ya sekondari ya John Fitzgerald Kennedy, kisha akajiunga na Chuo cha Uuguzi cha Serikali ambapo alihitimu mwaka 1964.

Tarehe 28 Februari 1980, aliolewa na Béthio Thioune, ambaye alikutana naye mwaka 1974 huko Kaolack ambapo alikuwa muuguzi katika zahanati ya manispaa na mtawala wa raia kabla ya kuwa kiongozi wa kiroho wa thiantacounes.

Kwa kuwa mumewe hakuweza kugombea, alikuwa mgombea kwa Muungano wa Sopi mwaka 2007 ukiunga mkono Abdoulaye Wade katika uchaguzi wa bunge wa Senegal wa mwaka 2007. Alichaguliwa kuwa mwanachama wa Bunge la Taifa kwa kipindi cha miaka 5. Aliendelea kufanya kazi katika kliniki ya manispaa huko Dakar na kliniki ya Medina.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Senegal
Jamii:Wanasiasa wa Senegal
Jamii:Watu walio hai
Marie Khemesse Ngom Ndiaye

**Marie Khemesse Ngom Ndiaye** ni mwanamke daktari na mwanasiasa kutoka nchini Senegal.

## Elimu 
Alimaliza masomo yake katika Chuo Kikuu cha Cheikh Anta Diop mnamo mwaka 1991.

## Kazi 
Wakati wa janga la COVID-19 nchini Senegal, alihudumu kama Mkurugenzi wa Afya ya Umma katika Wizara ya Afya.

Mnamo Mei 2022, aliteuliwa kuwa Waziri wa Afya katika serikali ya nne ya Sall, akichukua nafasi ya Abdoulaye Diouf Sarr ambaye alifutwa kazi.

Alikuwa tena ametajwa kama Waziri wa Afya tarehe 17 Septemba 2022 chini ya baraza jipya lililoanzishwa na Waziri Mkuu Amadou Bâ.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Senegal
Jamii:Wanawake wa Senegal
Jamii:Watu walio hai
Aida Mbodj

**Aida Mbodj** ni mwanamke mwanasiasa wa Senegal, Mbunge na Waziri wa Baraza la Mawaziri, pamoja na Makamu wa Rais wa Bunge la Taifa la Senegal.

## Wasifu 
Wakati wa serikali ya kwanza ya Macky Sall (kuanzia Aprili 21, 2004 hadi Novemba 23, 2006), alikuwa Waziri wa Wanawake, Familia na Maendeleo ya Jamii. 

Pia alishikilia nafasi ya baraza la mawaziri wakati wa serikali ya pili ya Macky Sall (kuanzia Novemba 23, 2006 hadi Juni 19, 2007), wakati huu akiwa na wizara kubwa zaidi, kama Waziri wa Wanawake,  Familia, Maendeleo ya Jamii na Ujasiriamali wa Wanawake.

Kwa kusikitisha kwa wafuasi wake, hakukaa katika serikali ya Cheikh Hadjibou Soumaré ambaye alimteua Awa Ndiaye kwenye nafasi hiyo mwezi Juni 2007.

Mbodj alifanya kurudi kwake kisiasa mwaka 2011, hivi karibuni akitajwa kwenye baraza la mawaziri la serikali ya Rais wa sasa Abdoulaye Wade kama Waziri wa Serikali, Familia na Mashirika ya Wanawake. Alikuwa mfuasi wa juhudi za Abdoulaye Wade za kufanya marekebisho ya Katiba ili kuruhusu kuendelea kushikilia ofisi kwa kipindi kingine cha muda. 

Maandamano makubwa yaliyoandaliwa na wafuasi na wapinzani wa Wade yalifanyika wakati wa Majira ya Joto ya mwaka 2011.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Senegal
Jamii:Wanawake wa Senegal
Thokozani Khuphe

**Thokozani Khupe** (alizaliwa 18 Novemba 1963) ni mwanamke  mwanasiasa, mwanachama wa chama cha CCC, na mwanachama wa chama cha wafanyakazi kutoka Zimbabwe. Alihudumu kama Waziri Mkuu Msaidizi kuanzia mwaka 2009 hadi 2013.

Baada ya kifo cha mwanzilishi wa chama, Morgan Tsvangirai mapema mwaka wa 2018, Khupe alipinga kuchaguliwa kwa Nelson Chamisa kama kiongozi wa MDC-T kwa madai kwamba yeye ndiye makamu wa rais pekee aliyechaguliwa na kongamano, wakati Chamisa na makamu wa rais wa tatu, Elias Mudzuri, waliteuliwa na Tsvangirai. Khupe alipata uungwaji mkono mkubwa kutoka kwa sehemu kubwa ya muundo wa chama katika hili, lakini alishindwa katika mapambano ya nguvu na Chamisa; Khupe na wafuasi wake wanachukulia kundi lao kuwa MDC-T halali na wameendelea kutumia jina la MDC-T. Wamehusika katika mgogoro wa kisheria na kundi la Chamisa kuhusu jina la chama, alama, nembo na alama ya biashara; suala hilo halikupatiwa ufumbuzi kabla ya uchaguzi mkuu wa 2018 na kundi la Khupe lilishiriki katika uchaguzi kama MDC-T wakati kundi kubwa la Chamisa lilishiriki kama sehemu ya MDC Alliance.

Tarehe 22 Aprili 2018, alichaguliwa kwa kauli moja kuwa Rais wa kundi lake la MDC-T katika kongamano la kipekee huko Bulawayo. 

Mwaka wa 2020 aliondolewa kutoka kwenye nafasi ya rais wa chama na Douglas Mwonzora kufuatia madai makali ya vurugu na udanganyifu kutoka kwa mashabiki wake.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1963
Jamii:Wanawake wa Zimbabwe
Jamii:Wanasiasa wa Zimbabwe
Moms 4 Housing

**Moms 4 Housing** ni kikundi cha wanawake wanaharakati wa makazi huko Oakland, California. Kikundi hiki kilianzishwa na kupata umaarufu wa kitaifa baada ya wanawake watatu weusi waliokuwa bila makazi kuhamisha familia zao katika nyumba isiyoishi  watu, yenye vyumba vitatu, kama wapangaji bila ruhusa kutoka kwa mmiliki, kampuni ya maendeleo ya mali isiyohamishika. Ufahamu wa umma kuhusu uvamizi wao ulisisitiza masuala ya ukosefu wa makazi, makazi nafuu, ujenzi wa kisasa, na haki za binadamu. Mwezi Januari 2020, baada ya kupinga agizo la jaji la kuondoka kwenye makazi, "mamis" walikamatwa kwa nguvu lakini kwa amani na kuondolewa na idara ya sheriff iliyokuwa imejihami sana. Siku chache baadaye, gavana na meya walifikia makubaliano na Moms 4 Housing kwa ajili ya kikundi cha ardhi cha jumuiya kununua kile kilichoitwa "Nyumba ya Mamis" kutoka kwa mmiliki. Baada ya kurekebisha nyumba iliyogombaniwa, kikundi kuanza kutumia kama nyumba ya mpito kwa  wasio na makazi. Hatua za Moms 4 Housing zilihamasisha wabunge wa California kufanya mabadiliko katika sheria za makazi kote jimboni.

Jamii:Wanawake wa Marekani
Jamii:Wanaharakati wa Marekani
Sekai Holland

**Sekai Holland** (alizaliwa mwaka 1942) ni mwanasiasa wa zamani wa Zimbabwe ambaye alihudumu kama Waziri wa Nchi wa Utekelezaji wa Uponyaji wa Kitaifa, Upatanisho na Ushirikiano katika serikali za Rais Robert Mugabe na Waziri Mkuu Morgan Tsvangirai. Sekai amehusika katika kampeni za masuala mbalimbali ya haki za binadamu, ikiwa ni pamoja na zile zinazohusiana na Waaborigine wa Australia, utawala wa ubaguzi wa rangi nchini Afrika Kusini, na haki za wanawake na demokrasia nchini Zimbabwe.

Baba yake, mwandishi na mhariri wa jarida Masotsha Mike Hove, alichaguliwa mwaka 1953 kama mwakilishi maalum wa kwanza katika bunge la kwanza la Shirikisho la Rhodesia na Nyasaland. Alitambulika kwa kuwa Mwafrika wa kwanza kuruhusiwa kutajwa kama "mfanyakazi" chini ya kanuni zinazohusiana na Chama cha Waandishi wa Habari cha Rhodesia Kusini mwa Rhodesia.

Amewekeza maisha yake katika kampeni za haki za binadamu, demokrasia, na uwezeshaji wa wanawake. Alijulikana mnamo 2012 kwa Tuzo ya Amani ya Sydney, tuzo pekee ya kimataifa ya Australia kwa ajili ya amani.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Zimbabwe
Jamii:Wanawake wa Zimbabwe
Jamii:Waliozaliwa 1942
Albati wa Trapani

ukimuonyesha Mt. Albati.]]
**Albati wa Trapani, O.Carm.** (kwa Kisisili: **Albertu di l’Abati**; Trapani, Sicilia, Italia, 1240 hivi – Messina, Sicilia, 7 Agosti 1307) alikuwa mtawa na padri.

Kwa mahubiri yale alivuta Wayahudi wengi kwenye Ukristo akasaidia chakula mji wa Messina uliozingirwa na maadui.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu. Papa Nikola V, Papa Sisto V na Papa Kalisti III walithibitisha heshima hiyo.  

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 7 Agosti. 

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi 
## Viungo vya nje
* Saints SQPN
* New Catholic Encyclopedia
* Catholic Online

Jamii:Mapadri
Mazinguo

akipunga pepo bubu kadiri ya Gustav Doré, 1865.]]
**Mazinguo** (kutoka kitenzi *kuzingua*, kinyume cha *kuzinga*; pia: *kupunga*; kwa Kiingereza: exorcism kutoka Kigiriki: ἐξορκισμός, *uapisho*) ni dua za kuondoa pepo au viumbe wa kiroho wanaofikiriwa kuleta madhara kwa binadamu au mazingira yake. 

Vitendo vya namna hiyo vinafanyika toka kale katika dini mbalimbali.

Mtu anayetoa huduma hiyo anaitwa mzinguaji. Katika historia baadhi ya watu wa namna hiyo walipata kuwa maarufu sana, kama vile Yesu.

## Tanbihi
## Marejeo
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Viungo vya nje
*Ministry of Deliverance at Anglican Diocese of Worcester
*RITUS EXORCIZANDI OBSESSOS A DÆMONIO – The Catholic Rite of Exorcism in Latin

Jamii:Dini
Jamii:Sala
Al Ahly SC

**Klabu ya Spoti ya Al Ahly** (), maarufu kama **Al Ahly**, ni klabu ya michezo ya kitaalamu ya Misri iliyo na makao yake makuu mjini Cairo, Misri. Klabu hii inajulikana zaidi kwa timu yake  ya Soka ambayo kwa sasa inacheza katika Ligi Kuu ya Misri, ngazi ya juu kabisa katika Mfumo wa ligi ya soka ya Misri. Klabu hii ina sifa kubwa kwa mafanikio yake yanayofuatana katika viwango vya kitaifa na bara, ikishiriki mara kwa mara katika mashindano ya CAF.

Ilianzishwa tarehe 24 Aprili mnamo mwaka 1907 kama sehemu ya kukutanika kwa Vyama vya Wanafunzi wa Cairo, Al Ahly ina rekodi ya kutwaa taji la Ligi Kuu ya Misri mara 45, taji la Kombe la Misri mara 39 na taji la Super Cup ya Misri mara 14. Al Ahly ndiyo klabu yenye mafanikio zaidi barani Afrika.

Katika mashindano ya kimataifa, klabu hii imeshinda taji la rekodi la Ligi ya Mabingwa wa CAF mara 11, Kombe la CAF mara 1, rekodi ya Super Cup ya CAF mara 8, rekodi ya Kombe la Washindi wa Kombe la Afrika mara 4, Kombe la Afro-Asian Club mara 1, Kombe la Mabingwa wa Klabu za Kiarabu mara 1, Kombe la Washindi wa Kombe la Klabu za Kiarabu mara 1, rekodi ya Super Cup ya Klabu za Kiarabu mara 2, na imeshinda medali za shaba mara 4 katika Kombe la Dunia la Klabu za FIFA. Kwa jumla ya mataji 25 ya bara, Al Ahly ilipigiwa kura na CAF kuwa klabu bora ya Afrika ya karne ya 20.

## Tanbihi
Jamii:Vilabu Mpira vya Misri
Wilhelmina Jallah

**Wilhelmina Jallah** ni mwanamke daktari na mwanasiasa kutoka Liberia. Yeye ni Waziri wa Afya nchini Liberia.

Rais George Manneh Weah alimteua Jallah kuwa Waziri wa Afya mnamo Februari 2018. Mnamo Machi 2021, alizindua juhudi za chanjo ya Covid nchini Liberia, na yeye mwenyewe alipatiwa chanjo mbele ya kamera za televisheni.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Liberia
Jamii:Wanawake wa Liberia
Momoli wa Fleury

la kioo cha rangi huko Bordeaux.]]
**Momoli wa Fleury** (pia: **Mommolin, Mommole, Mummolus**; karibu na Orleans, karne ya 6 - Fleury, 663) alikuwa tangu ujanani mmonaki Mbenedikto nchini Ufaransa, ambaye aliongoza monasteri yake kwa miaka 30 hadi kifo chake .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 8 Agosti. 

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
*
*
*
*
*
*

Jamii:Wamonaki

Jamii:mapadri
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Mamelodi Sundowns F.C.

**Mamelodi Sundowns Football Club** (inayojulikana kama **Sundowns**) ni klabu ya  Soka nchini Afrika Kusini yenye makao yake makuu katika eneo la Mamelodi, Pretoria katika jimbo la Gauteng na inacheza katika *Premier Soccer League*, ngazi ya kwanza ya mfumo wa ligi ya soka nchini Afrika Kusini. Ilianzishwa katika miaka ya 1970, timu hiyo hucheza mechi zake za nyumbani katika Uwanja wa Loftus Versfeld.

Sundowns wameshinda taji la Ligi Kuu mara 13 tangu kuanzishwa kwake mwaka 1996, na kushikilia rekodi ya pamoja ya mataji 3 ya Ligi ya Soka ya Taifa na kushinda jumla ya mataji 16 ya ligi. Kwa sasa, ni klabu yenye mafanikio zaidi katika enzi ya *PSL* ya Afrika Kusini. Walishinda Ligi ya Mabingwa wa CAF mwaka 2016, CAF Super Cup mwaka 2017 na walipigiwa kura klabu bora ya CAF mwaka 2016. Kitaifa, pia wameshinda *Nedbank Cup* mara sita, *MTN 8* mara nne na *Telkom Knockout* mara nne. Walikuwa klabu ya kwanza ya Afrika Kusini kushiriki katika *FIFA Club World Cup*, ambapo walimaliza nafasi ya 6. Mwaka 2021, Sundowns walikuwa klabu ya kwanza barani Afrika kushinda mataji ya CAF Champions League na CAF Women's Champions League. Mwaka 2023, Sundowns walitawazwa mabingwa wa Ligi ya Kwanza ya Soka ya Afrika.

Sundowns inamilikiwa na mfanyabiashara mashuhuri wa Afrika Kusini Patrice Motsepe na ni moja ya vilabu vya thamani zaidi barani Afrika, kulingana na thamani ya soko. Klabu hiyo hujivunia mtindo wake wa kipekee wa kucheza soka la mashambulizi, unaotambuliwa kwa jina la *Shoe Shine & Piano* ambao ni pamoja na mchanganyiko wa pasi fupi na za haraka, ambao unalinganishwa na mifumo ya Kihispania ya *Tiki-taka* na *Total Football*. Kwa miaka mingi, mtindo huu wa kucheza umerefushwa katika timu zake za vijana na *timu ya wanawake ya soka ya Mamelodi Sundowns*.

## Historia
### 1964-1970: Mwanzo
Klabu ya Mamelodi Sundowns Football Club ilianzia karibu na **Marabastad**, eneo lenye utamaduni wa kimataifa kaskazini magharibi mwa Pretoria katika miaka ya 1960 mapema, ambapo iliundwa na kikundi cha vijana wanaoishi katika eneo hilo. Klabu inataja watu kama Frank "ABC" Motsepe, Roy Fischer, Ingle Singh na Bernard Hartze kama sehemu ya nyota wake wa kuanzishwa. Timu iliyoundwa hivi karibuni ilipewa jina la Marabastad Sundowns baada ya klabu ya ushindani iliyokuwepo katika miaka ya 1940, ambayo pia iliundwa huko Marabastad.

Mwaka 1969, Ingle "Jinx" Sigh, mmoja wa wachezaji waanzilishi wa Sundowns na baadaye mmiliki wa Marabastad Sundowns na Pretoria City (ambayo baadaye ilikuwa *SuperSport United F.C.*), aliamua kuuza klabu hiyo kwa Dk. Bonny Sebotsane, Dk. Motsiri Itsweng na mwanahisani Joseph Ntshimane "Fish" Kekana. Klabu ilisogezwa katika mji wa karibu wa *Mamelodi* na kuanzishwa rasmi na kuitwa Mamelodi Sundowns mwaka 1970.

## Tanbihi
Jamii:Vilabu Mpira vya Afrika Kusini
Famiano

**Famiano** (Koln, Ujerumani, 1090 - Gallese, Italia, 8 Agosti 1150) alikuwa mkaapweke ambaye alihiji Roma, Santiago de Compostela, Nchi takatifu na sehemu nyingine nyingi. 

Katika safari zake alipewa upadirisho na kujiunga na wamonaki Wasitoo .

Alitangazwa mtakatifu na Papa Adrian IV mwaka 1155.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
*  Filippo Caraffa e Giuseppe Morelli (curr.), *Bibliotheca Sanctorum* (BSS), 12 voll., Istituto Giovanni XXIII nella Pontificia Università Lateranense, Roma 1961-1969.

Jamii:mapadri
Jamii:wamonaki
Jamii:wabenedikto
Jamii:wasitoo
Jamii:Watakatifu wa Ujerumani
Olubanke King Akerele

**Olubanke King Akerele** (alizaliwa Mei 11, 1946) ni mwanamke  mwanasiasa na mwanadiplomasia kutoka Liberia ambaye aliwahi kutumikia kama Waziri wa Mambo ya Nje katika baraza la mawaziri la Ellen Johnson Sirleaf kuanzia Oktoba 2007 hadi alipostahili tarehe 3 Novemba 2010. Yeye ni mjukuu wa Rais wa 17 wa Liberia, Charles D. B. King.

Akerele alisomea katika Chuo Kikuu cha Ibadan nchini Nigeria na alihitimu kutoka Chuo Kikuu cha Brandeis huko Massachusetts, Marekani na shahada ya B.A. katika uchumi. Alipata shahada yake ya kwanza ya M.A. kutoka Chuo Kikuu cha Northeastern katika uchumi wa rasilimali watu, kisha shahada ya pili ya M.A. kutoka Chuo Kikuu cha Columbia katika uchumi wa elimu. Akerele pia alikamilisha mwaka wake wa kwanza katika Chuo Kikuu cha Liberia Louis Arthur Grimes School of Law. Baadaye, alitumikia zaidi ya miaka 20 katika Umoja wa Mataifa.

Baada ya Sirleaf kuchaguliwa kuwa rais mnamo mwaka 2005, Akerele aliteuliwa kuwa Waziri wa Biashara na Viwanda. Baada ya mabadiliko ya baraza la mawaziri mnamo 2007, alimpokea mwanadiplomasia mzoefu George Wallace kama Waziri wa Mambo ya Nje. Tarehe 3 Novemba 2010, Sirleaf alivunja baraza lake zima la mawaziri, pamoja na Akerele. Alijiuzulu siku hiyo hiyo. Baada ya uteuzi wa Toga G. McIntosh kama mrithi wa Akerele, Sirleaf alifichua kwamba Akerele alikuwa amejiuzulu ili apate matibabu kwa ugonjwa usiojulikana.

## Tanbihi
## Viungo vya nje 
* http://www.iol.co.za/index.phpset_id=1&click_id=86&art_id=nw20070823230233579C348569
* https://web.archive.org/web/20101214224240/http://emansion.gov.lr/press.php?news_id=1743

Jamii:Waliozaliwa 1942
Jamii:Wanasiasa wa Liberia
Jamii:Wanawake wa Liberia
Martha Sandolo Belleh

**Major Martha Sandolo Belleh** ni mwanamke aliyekuwa waziri katika serikali ya Liberia. Belleh alihudumu kama Waziri wa Afya na Usalama wa Jamii kutoka mwaka 1981 hadi 1987 chini ya kiongozi wa mapinduzi Samuel Kanyon Doe. Alimaliza masomo yake kutoka Chuo Kikuu cha Cuttington mnamo mwaka 1968 katika idara ya uuguzi.

## Viungo vya nje 
* http://www.guide2womenleaders.com/Liberia.htm
Jamii:Wanawake wa Liberia
Jamii:Wanasiasa wa Liberia
Natei

thumb|Mt. Natei.
**Natei** (pia: **Nahi, Naithi, Nathi, Nathy, Nathias, Nathineus**; aliishi Ireland karne ya 6 hivi, labda 529 - 610) alikuwa mmonaki, halafu abati na askofu huko Achonry .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waanglikana kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadimishwa tarehe 9 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
**Félire Óengusso*
**Lives* of St Féchín of Fore
**Lives* of St Finnian of Clonard
**Irish *Life*, ed. Whitley Stokes, *Lives of the Saints from the Book of Lismore*. Oxford, 1890. Vol. 2. 
**Latin *Life* in the *Codex Salmanticensis* (fols. 83r-86v), ed. J. De Smedt and C. De Backer, *Acta Sanctorum Hiberniae ex codice Salmanticensi*. Edinburgh et al., 1888. Cols 189–210.
**Latin *Life* in Bodleian, MS. Rawlinson B. 485 (fols. 54–8), and MS. Rawlinson B. 505 (fols. 156v-160v). Unpublished. 
*John Colgan, *Vita S. Corbmaci, abbatis* ("*Life* of St Cormac, abbot"), *Acta Sanctorum Hiberniae*. Louvain, 1645. 26 March.
**Life* of St Attracht

Jamii:Waliozaliwa 529

Jamii:Wakolumbani
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Felimi

**Felimi** (pia: **Felim, Feilim, Feidlimid, Feidhlimidh, Felimy, Feidhilmethie, Feidlimthe, Fedlimid, Fedlimidh, Phelim, Phelime**; aliishi Ireland karne ya 6) alikuwa mkaapweke, halafu abati na askofu huko Kilmore .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waanglikana kama mtakatifu. Papa Leo XIII alithibitisha heshima hiyo tarehe 19 Juni 1902.

Sikukuu yake huadimishwa tarehe 9 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Congregatio de Causis Sanctorum, *Index ac status causarum*, Città del Vaticano 1999.
* Filippo Caraffa e Giuseppe Morelli (curr.), *Bibliotheca Sanctorum* (BSS), 12 voll., Istituto Giovanni XXIII nella Pontificia Università Lateranense, Roma 1961-1969.

Jamii:wakaapweke

Jamii:Wakolumbani
Jamii:watawa waanzilishi
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Julia Berezikova

**Julia Alexandrovna Berezikova** (kwa Kirusi: Юлия Березикова, Julija Berezikova; alizaliwa 17 Novemba 1983) ni mwanamasumbwi wa kike wa Urusi. Mnamo Februari, 2014 alikuwa mpiganaji wa kike wa nafasi ya #7 wa paundi 125 ulimwenguni kulingana na Nafasi za MMA za Umoja wa Wanawake. Hajapigana tangu alipomtoa nje Rosy Duarte mnamo Oktoba 2015. Yeye ni Bingwa wa Dunia wa W5 na pia ni bingwa katika Judo, Boxing, Wushu, Sambo na Muay Thai. 

## Michezo ya nje 
Berezikova amefanya kazi kama mshauri wa maonyesho ya mapigano kwa baadhi ya maonyesho ya Kirusi. Alikuwa mshiriki wa kipindi cha Big Races cha Russia Channel One.

Pamoja na mpiganaji mwenzake wa MMA Aleksander Emelianenko na wanariadha wengine wa Urusi, Berezikova alishiriki katika kipindi cha TV cha Urusi cha 2010 kilichoigizwa na Yevgeni Sidikhin, Olympic Village.

## Marejeo 
Jamii:wanamichezo wa Urusi
Mbothe

**Mbothe** ni mchezo wa jadi wa mankala unaochezwa na Wapokomo wanaoishi kando ya Mto Tana, nchini Kenya. Pokomo hawajengi vibao vya mchezo kwa njia ya jadi; wanachimba mashimo ardhini na kutumia mawe madogo kama vipande vya mchezo.

## Sheria 
Mbothe inachezwa kwenye bao la mancala lenye vipimo vya 2x10 (mistari 2 ya mashimo 10 kila moja). Wakati wa kuandaa mchezo, mawe mawili hutiwa kwenye kila shimo.

Katika zamu yake, mchezaji huchukua mawe yote kutoka kwenye shimo moja la kwake na kuyatia ardhini kwa kuzunguka kinyume cha mshale wa saa.

Mashimo yenye mawe mawili yanacheza jukumu maalum katika mchezo. Wakati wa kupanda, shimo lolote la mpinzani lenye mawe 2 tu lazima lipite. Pia, kupanda hawezi kuanza kutoka kwenye shimo lenye mawe 2, isipokuwa kama hakuna chaguo; katika kesi hii, shimo la upande wa kulia lazima litumike. Kwa sababu hii pia inatumika kwa hoja ya kwanza, hoja ya kwanza ya mchezaji wa kwanza imewekwa (yaani, kupanda huanza kutoka kwenye shimo la upande wa kulia wa safu ya mchezaji).

Wakati jiwe la mwisho linapoanguka kwenye shimo tupu katika safu ya mchezaji na shimo kinyume chake katika safu ya mpinzani lina mawe 2 tu, hayo yanatekwa na mchezaji na kuondolewa katika mchezo. Katika kesi hii, mchezaji pia hupata zamu nyingine.

Ikiwa mchezaji anamaliza zamu yake bila jiwe lolote katika safu yake, mchezaji mwingine lazima achague hoja ambayo baadhi ya mawe yatajaza tena safu ya mpinzani.

Mchezo unamalizika wakati mmoja kati ya wachezaji hawezi tena kufanya hoja. Wapinzani wanateka mapepe yote kwenye bao. Mchezaji ambaye amekamata mapepe mengi zaidi anashinda mchezo.

## Marejeo
* Mbothe 

Jamii:Utamaduni wa Kenya
Raji Abdel-Aati

**Raji Abdel-Aati** ni kiungo wa kati wa soka kutoka Sudan anayechezea klabu maarufu ya Sudan, El-Merreikh na timu ya taifa ya soka ya Sudan.  

Alihamishiwa kutoka Ahli Al Khartoum kwenda El-Merreikh mnamo Desemba 2008. Aliweka bao lake la kwanza kwa El-Merreikh katika mechi ya kirafiki dhidi ya Al-Wakra ya Qatar huko Qatar kwa mkwaju wa penalti ambapo wageni walishinda 0:2.

## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Sudan