Siasa ya Rwanda

thumb|Bendera ya Rwanda
**Siasa ya Rwanda** imepitia mabadiliko makubwa kutoka enzi za kifalme, kupitia kipindi cha ukoloni, hadi mfumo wa vyama vingi baada ya mauaji ya kimbari ya mwaka 1994. Nchi imekuwa mfano wa uthabiti wa kisiasa katika Afrika Mashariki, huku ikizingatia mshikamano wa kitaifa, maendeleo, na udhibiti mkali wa mvutano wa kikabila.

## Enzi za Kifalme 
Kabla ya ukoloni, Rwanda ilikuwa ufalme wa kifalme wa kati, unaoongozwa na Mwami (mfalme). Mamlaka yalijikita katika familia ya kifalme, na utawala ulitegemea uhusiano wa kifamilia, kijamii na kiutamaduni. Mfumo huu ulidumu hadi mapema karne ya 20 wakati wa kuwasili kwa wakoloni.

## Kipindi cha Ukoloni 
Rwanda ilianza kutawaliwa na Wajerumani mwaka 1897, kisha Wabelgiji mwaka 1916. Wabelgiji waliendeleza mfumo wa utawala wa kifalme lakini wakaanzisha usajili wa kikabila, ambao uliweka msingi wa tofauti za kijamii kati ya Wahutu, Watutsi, na Watwa. Wabelgiji walitoa upendeleo kwa Watutsi katika nafasi za elimu na utawala, jambo lililochochea mgawanyiko wa kisiasa.

## Uhuru na Mabadiliko ya Kwanza 
Rwanda ilipata uhuru wake mnamo tarehe 1 Julai 1962, ikawa jamhuri chini ya Grégoire Kayibanda wa chama cha PARMEHUTU, aliyekuwa kiongozi wa Wahutu. Mapinduzi yalifuta utawala wa kifalme na kuanzisha mfumo wa kisiasa wa chama kimoja kwa miaka kadhaa. Mwaka 1973, Juvénal Habyarimana alipindua serikali na kuanzisha utawala wa kiimla wa chama cha MRND.

## Mauaji ya Kimbari na Mpito wa Kisiasa 
Mwaka 1994, Rwanda ilikumbwa na mauaji ya kimbari ambapo takriban watu 800,000 wengi wao Watutsi waliuawa. Baada ya tukio hilo, chama cha Rwandan Patriotic Front (RPF) kilichokuwa kikiongozwa na Paul Kagame, kilichukua mamlaka na kuunda serikali ya mpito.

Mwaka 2003, katiba mpya ilipitishwa ikiruhusu mfumo wa vyama vingi, uchaguzi wa kidemokrasia, na kuweka msingi wa maridhiano ya kitaifa.

## Mfumo wa Kisiasa wa Kisasa 
Rwanda ni jamhuri ya kidemokrasia ya rais, ambapo rais ndiye mkuu wa nchi na serikali.

* Rais huchaguliwa kwa kura ya moja kwa moja kwa muhula wa miaka mitano (iliyobadilishwa kuwa saba kabla ya 2015).
* Kuna bunge la taifa lenye mabaraza mawili: Baraza la Wawakilishi na Baraza la Seneti.
* Vyama vya siasa vinapaswa kuzingatia misingi ya mshikamano, na vinafanya kazi chini ya mwavuli wa Forum for Political Organizations.

Rais Paul Kagame amekuwa madarakani tangu mwaka 2000, na amechaguliwa tena kwa kura nyingi katika chaguzi za 2003, 2010, na 2017.

## Vyama vya Siasa 
Rwanda ina mfumo wa vyama vingi lakini kwa usimamizi madhubuti wa serikali. Miongoni mwa vyama vikuu ni:

* Rwandan Patriotic Front (RPF) – chama tawala
* Social Democratic Party (PSD)
* Liberal Party (PL)

Vyama vinavyopinga mfumo haviruhusiwi kuendeleza siasa za kikabila au kupinga sera ya maridhiano.

## Siasa na Maendeleo 
Serikali ya Rwanda imeweka mkazo mkubwa kwenye:

* Maendeleo ya kiuchumi (Vision 2050)
* Teknolojia ya habari na mawasiliano
* Utawala bora na uwajibikaji
* Ushirikiano wa kikanda kupitia EAC na AU

Licha ya mafanikio haya, kuna ukosoaji kutoka mashirika ya haki za binadamu kuhusu uhuru wa vyombo vya habari, uhuru wa upinzani, na uhuru wa kujieleza.

## Marejeo 
Jamii:Afrocrowd 2025