open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ironman Triathlon

thumb|Kuogelea ni moja wapo ya mchezo wa Ironman Triathlon
thumb|Kuendesha baiskeli ni moja wapo ya mchezo wa Ironman Triathlon
thumb|Kukimbia ni mojawapo ya mchezo wa Ironman Triathlon
**Ironman Triathlon** ni aina ya mchezo inayopangwa na World Triathlon Corporation (WTC) na inahusu kuoegelea kwa maili 2.4, kuendesha baiskeli kwa maili 112 na kukimbia kwa maili 26.22 mfualulizo bila kupumua wala kusimama. Ironman Triathlon yasemekana kuwa ndiyo mbio ngumu zaidi duniani.

Michezo hii huwa imetengewa masaa kumi na sita au kumi na saba na kwa kawaida huanza saa moja asubuhi. Kuogelea huisha saa tatu na dakika ishirini asubuhi, kuendesha baiskeli hufungwa saa kumi na moja unusu jioni huku kukimbia kukiisha saa sita usiku. Anayeweza kumaliza maili zote kwa wakati uliotengwa huibuka kuwa Ironman.

Wachezaji hufanya mazoezi magumu ili waweze kumudu michezo hii na kuibuka washindi.

## Historia ya Ironman Triathlon 
Michezo hii ya Ironman Triathlon ilianza baada ya michezo ya Oahu Perimeter Relay mwaka 1977 ambako kulizuka mjadala kuhusu ni wanaspoti gani wanaweza kuogelea vizuri zaidi, kuendesha baiskeli kwa kasi sana na kwenda mbio zaidi.

## Ironman World Championship 
Michezo hii imekuwa maarufu sana, hivi kwamba kuna kombe la dunia la mabingwa wa Ironman Triathlon. Ili kushiriki katika Ironman World Championship, washiriki hufanya mazoezi makali na kuhitimu kushiriki baada ya kupewa pointi kutoka vitengo vya chini.

## Viungo vya Nje 
*Ironman_Triathlon
*Triathlon Speed
*ironman.com
*World Triathlon Corporation

Jamii:Michezo
V-2

thumb|Roketi ya V-2 iliyohiadhiwa kwenye eneo la makumbusho ya Peenemünde, Ujerumani
**V-2** (kifupi cha Kijerumani *Vergeltungswaffe 2*, yaani "silaha ya kulipiza kisasi namba mbili") ilikuwa roketi ya kijeshi ya Ujerumani wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia. Ilikuwa chombo cha kwanza kilichotengenezwa na binadamu kilichofikia anga-nje.

Roketi zote za kisasa hufuata kimsingi mfano wa V-2. Ilibuniwa na wahandisi wa kijeshi na wanasayansi chini ya uongozi wa Werner von Braun kwenye kituo cha kijeshi cha Peenemünde kwenye mwambao wa Bahari Baltiki. Ikarushwa mara ya kwanza tarehe 3 Oktoba 1942 ikifikia kimo cha kilomita 84.5. Tarehe 20 Juni 1944 ilifikia kimo cha kilomita 174.6 na kuvuka mpaka wa anga-nje uliopo kwa kilomita 100.

Kusudi la kubuni V-2 lilikuwa kubeba mabomu kwa miji ya Ulaya, hasa Uingereza, ambako jeshi la anga la Ujerumani lilikutana na upinzani mkali wa Waingereza. V-2 za kwanza zilizotumiwa kama silaha zilipiga Paris na London tarehe 8 Septemba 1944. Zaidi ya V-2 3000 zilirushwa na jeshi la Kijerumani dhidi ya shabaha za wapinzani wake zikaua takriban watu 7,200.

Baada ya vita Wamarekani na Warusi walikamata wataalamu wa Peenemünde na kuwatumia kuanzisha miradi ya roketi kwao. Kwa njia hii Werner von Braun aliendelea kuwa mkurugenzi wa kituo cha Marshall Space Flight Center akaitwa "Baba wa miradi ya anga-nje".

Jamii:Roketi
Jamii:silaha
Jamii:Vita Vikuu vya Pili
Mto Ruguti Kaskazini

'''''' unapatikana katika kaunti ya Meru, katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika bahari ya Hindi.

## Tazama pia
* Mito ya Kenya
* Orodha ya mito ya kaunti ya Meru

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Mito ya Kenya
Jamii:Kaunti ya Meru
Jamii:Mto Tana
Jamii:Bahari ya Hindi
Orodha ya mito ya kaunti ya Murang’a

'''Orodha ya mito ya kaunti ya Murang'a''' inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya mito ya eneo hilo la katikati ya Kenya.

* Mto Boboti  
* Mto Boyo  
* Mto Chania  
* Mto Gaahi  
* Mto Gakayo  
* Mto Gakombe  
* Mto Gathairu  
* Mto Gathamba  
* Mto Gathanda  
* Mto Gathika  
* Mto Gathwariga  
* Mto Gatune  
* Mto Gikigie  
* Mto Githanji  
* Mto Githika  
* Mto Githugi  
* Mto Gondo  
* Mto Hembe  
* Mto Irati  
* Mto Irera  
* Mto Ithemwegi  
* Mto Itherui  
* Mto Kaanja  
* Mto Kaboko  
* Mto Kabuku  
* Mto Kahotera  
* Mto Kaihungu  
* Mto Kameni  
* Mto Kariara  
* Mto Karichiungu  
* Mto Karura  
* Mto Karuruma  
* Mto Kathairu  
* Mto Kayahwe  
* Mto Kiahuho  
* Mto Kibarabari  
* Mto Kyama  
* Mto Makara  
* Mto Makindi  
* Mto Mathioya Kaskazini 
* Mto Mathioya Kusini  
* Mto Mbiri  
* Mto Mea  
* Mto Morare  
* Mto Mugono  
* Mto Muriuriu  
* Mto Mutoho  
* Mto Nboa  
* Mto Ndurumo  
* Mto Ngenya  
* Mto Ragia  
* Mto Ruambora  
* Mto Ruamuthambi  
* Mto Ruchu  
* Mto Samuru  
* Mto Thaara  
* Mto Thugi  
* Mto Thuruthuru  
* Mto Tuso  

## Tazama pia
* Mito ya Kenya

Jamii:Orodha za kijiografia
Jamii:Jiografia ya Kenya
Jamii:Kaunti ya Murang'a
Jamii:Mito ya Kenya
Waiyaki wa Hinga

**Waiyaki wa Hinga** alikuwa mpiganaji na kiongozi wa Wakikuyu (*mũthamaki*) katika Kabete ya kale. 

Aliongoza vita dhidi ya Wamasai na harakati dhidi ya wakoloni. 

Alifariki mwaka 1892, akiwa mikononi mwa wakoloni. 

## Maisha 
Haijulikani bayana mahali alipotoka au wakati alipozaliwa. Baadhi ya vizazi vyake husema alikuwa wa nasaba ya Wakikuyu ilhali baadhi ya wanahistoria wanaamini alikuwa Mmasai kutoka Ngong aliyekuwa amehama hadi Dagoretti kwa sababu ya maafa asilia. 

Waiyaki alipewa jina *Hinga*, maana yake ikiwa mnafiki, kwa sababu hakuwa na uwazi na alikisiwa kuwa jasusi kutoka kwa Wamasai. Wamasai pia hawakumwamini kwa kuwa alikuwa ameongoza vita dhidi yao na kuteka ng'ombe wengi. Jina Waiyaki linaaminika kutokana na neno Koiyaki kutoka Kimaasai. 

Alikuwa tajiri aliyekuwa ameoa wanawake kumi. Kama kiongozi, alikuwa kabaila mwenye ushawishi mkuu. Makazi yake yalikuwa na vijumba tofauti, vya bibi zake na kimoja cha wageni. Hapo ndipo walipatana na Frederick Lugard tarehe 10 Oktoba 1890. Waiyaki alikubali ngome, ambayo pia ilikuwa kituo cha misafara ya Waingereza, ijengwe katika ardhi aliyoitoa. Lugard alijenga ngome, mahali ambapo Kanisa la P.C.E.A. la Kihumo limejengwa. Baada ya kuteswa, alipelekwa katika mahakama ya muda, iliyokuwa kando ya ngome.

## Marejeo 
Jamii:Historia ya Kenya
Jamii:Wakikuyu
Jamii:Waliofariki 1892
Kituo cha Angani cha Kimataifa

thumb|300px|ISS mnamo mwaka 2010
**Kituo cha Angani cha Kimataifa** (kwa Kiingereza **International Space Station**, **ISS**) ni satelaiti inayozunguka Dunia katika kwenye umbali wa takriban kilomita 400 juu ya uso wa ardhi. ISS ilianzishwa kutokana na mapatano baina ya mamlaka za usafiri wa angani za NASA (Marekani), Roskosmos (Urusi), ESA (Umoja wa Ulaya), Japani na Kanada. 

## Ujenzi wa kituo
Kilianza kujengwa kwa kuunganisha sehemu zilizobebwa angani kwa roketi tangu Novemba 1998. Sehemu ya kwanza ilikuwa kitengo cha Kirusi chenye injini na nafasi ya kutunz\ na wanaanga. Sehemu zilizofuata na kuunganishwa na kiini hiki zilibebwa kwa feri ya anga Space Shuttle ya Marekani na roketi za Kirusi. Tangu mwisho wa mradi wa Space Shuttle safari zote zinategemea roketi za Kirusi. 

Tangu mwaka 2011 ukubwa wake ni mnamo mita 110 x 100 x 30. Kinazunguka Dunia kila baada ya dakika 92. Kuna mpango wa kuongeza kitengo cha Kirusi cha maabara katika mwaka 2019. 

Tangu mwaka 2000 kinakaliwa na timu za wanaanga 2-3 wanaokaa kwa zamu za miezi kadhaa hadi kubadilishwa na kundi jipya. Mwanaanga mmoja huteuliwa kukaa kwa muda zaidi. Timu ya kwanza ya wanaanga (Warusi 2 na Mwamerika 1) ilifika mwaka 2000.

## Muundo
Kimsingi umbo la ISS ni mcheduara kama bomba refu lililounganishwa kutokana na vipande mbalimbali. Nje ya bomba refu kuna mikono mikubwa inayobeba paneli za sola zinazozalisha umeme unaohitajika kwa kazi ya vifaa na mashine za kituo. Mikono mingine inabeba rejeta zinazohitajika kupoza joto linalopokewa na upande wa kituo kinachoangazwa na Jua. 

Nyongeza nyingine nje ya silinda kuu ni antena na vyumba vya maabara vilivyoongezwa kando.

## Mipango ya kuondoa kituo kwenye anga
Kwa sasa imepangwa kutumia kituo hadi mwaka 2024. Imepangwa kuangusha kituo duniani kwa kulenga maeneo ya kusini ya Bahari ya Pasifiki. Kuna uwezekano kutumia vyombo vya anga vinavyosukuma kituo kuelekea panapotakiwa.

## Shughuli kwenye ISS
Kusudi kuu la kituo ni kuwa na maabara katika anga-nje. Katika mazingira yasiyo na graviti kuna nafasi ya kufanya majaribio mengi katika fani za biolojia, fizikia, kemia, tiba na astronomia. Kituo hiki kinabeba vifaa vinavyopima mnururisho wa mialimwengu (ing. *cosmic rays*) au mabadiliko ya nuru ya Jua.

## Kuitazama kutoka duniani 
Kutoka duniani ISS inaonekana kama nukta ya mwanga inayotembea polepole angani ikiangazwa na Jua na kuakisi nuru yake. Inaweza kuonekana katika masaa baada ya machweo na kabla ya kuchomoza kwa jua. ISS inachukua kama dakika 10 kupita kutoka upeo mmoja kwenda mwingine, na inaonekana tu sehemu ya wakati huo kwa sababu ya kuingia ndani au nje ya kivuli cha Dunia. Kwa sababu ya ukubwa wa uso wake, ISS ndiyo satelaiti inayong'aa zaidi angani ikilingana na mwangaza unaoonekana wa −4, sawa na Zuhura. Wakati mwingine mwangaza wake unaweza kuwa mkali zaidi, hadi kufikia mara 8 au 16 mwangaza wa Zuhura.  

## Viungo vya nje
* 
* 

‎
Buzz Aldrin

Dr. **Edwin Eugene "Buzz" Aldrin, Jr.** (*20 Januari 1930) ni rubani na  mwanaanga kutoka nchi ya Marekani. Alikuwa mtu wa pili kukanyaga uso wa Mwezi alipofika pamoja na Neil Armstrong kwenye safari ya chombo cha anga cha  Apollo 11. 

Aldrin na Armstrong walifika mwezini tarehe 20 Julai 1969 wakiwa watu wa kwanza waliomaliza safari hadi gimba la angani tofauti na Dunia yetu.

Aldrin aliwahi kusoma uhandisi mitambo kwenye chuo cha kijeshi cha West Point mnamo 1951. Aliendelea hadi kupokea shahada ya uzamivu ("PhD") katika fani ya usafiri wa angani kwenye Chuo cha Massachusetts Institute of Technology (MIT) mnamo 1963. 

Aliteuliwa kwa safari ya kwenda mwezini na kufika pale alipokuwa na umri wa miaka 39.

## Maisha ya baadaye 
Aldrin aliondoka katika utumishi wa NASA mnamo 1972 akaendelea katika jeshi la anga. Alikuwa na matatizo ya kuozea maisha ya kawaida akipambana kwa miaka kadhaa na majonzi na ulevi. 

Baada ya kustaafu kabisa alitunga vitabu kadhaa kuhusu maisha yake.

Aldrin alioa mara tatu akipata na watoto watatu kutoka ndoa yake ya kwanza. 

## Marejeo 
## Viungo vya nje
Jamii:Watu walio hai
Hoyce Temu

**Hoyce Anderson Temu** (alizaliwa katika Wilaya ya Ilala, jiji la Dar es Salaam, 20 Machi 1978) alikuwa mshindi wa taji la urembo Tanzania mwaka 1999 na kuiwakilisha nchi ya Tanzania katika mashindano ya urembo wa dunia nchini Uingereza,anajulikana kama Mrembo wa Millenium wa mwaka 1999.

Pamoja na kuendeleza sanaa ya urembo nchini Tanzania, ni mtangazaji wa kipindi cha runingaː anaendesha *Mimi na Tanzania*
alichokianzisha mwaka 2011 kikiwa na lengo la kuyaibua matatizo ya watu wenye uhitaji ili waweze kupata msaada (fedha, faraja au fedha na faraja); mpaka tarehe 18 Machi 2016 kipindi hicho kimeweza kusaidia watu 1,000 na bado kinaendelea kusaidia watu zaidi.

## Elimu na Uzoefu 
Elimu yake ya sekondari amechukua katika shule ya Arusha na shule ya wasichana ya Zanaki.

Baada ya kumaliza elimu ya sekondari na kufaulu vizuri alipata udhamini  na kujiunga katika chuo cha Arizona State nchini Marekani kwa elimu ya juu na kuchukua shahada ya kwanza.

Baada ya kumaliza shahada ya kwanza alianza kufanya kazi kama meneja wa mambo ya ushirikakatika Benki ya Standard Charter na kuendelea kusoma chuo cha Diplomasia.

Baada ya kumaliza alijiunga katika chuo kikuu cha Mtakatifu Augustine na kuchukua elimu ya Mawasiliano ya Umma .

Alipomaliza, alichukua Shahada ya Uzamivu Johanesburg, nchini Afrika ya Kusini.

Pia ni Mkuu wa kitengo cha Mawasiliano cha Umoja wa Mataifa (UN), amehusishwa na kazi za kuisaidia jamii na mwaka 2014 siku ya wanawake Duniani taasisi ya MISA ilimtangaza kama moja ya wanawake mashuhuri.

## Viungo vya nje 
* Hoyce Temu - YouTube channel
* Kutana na  Hoyce Temu Katika Tanzania Yetu

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1978
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Tanzania
Jamii:Warembo wa Tanzania
Jamii:Wiki Loves Women Tanzania(2)
Pili Hussein

**Pili Hussein** (alizaliwa tar.) ni mmoja kati ya wanawake shujaa nchini Tanzania
aliyeweza kutumia ujasiri wake na kujiunga bila woga wowote katika kundi la wanaume na kufanya nao kazi ya uchimbaji madini .

## Maisha yake ya awali 
Pili alikulia katika familia kubwa. Baba yake ana wake sita na Pili ni mmoja kati ya watoto 38. 
Hakupata elimu, hivyo ikapelekea asiwe na chaguo lingine katika maisha yake na kutokana na kutokuwa na furaha katika ndoa yake, Pili alipofikia umri wa miaka 31 aliondoka kwa mume wake na kuelekea migodi ya Mererani, Arusha.

Haikuwa rahisi kwa Pili kujihusisha na uchimbaji wa madini pale Mererani kwa kuwa mwanamke. Kutokana na nia, ujasiri na uthubutu Pili aliamua kujifananisha na mwanaMume na kuamua kuvaa suruali iliyokatwa na kuamua kubadili kabisa jina lake na kujiita Anko Hussein ili ajulikane kama mwanamume na kupata nafasi ya kuwa mmoja kati ya wachimbaji madini.

Pili ni mwanamke mwenye nguvu sana, alikuwa na uwezo wa kwenda chini, ndani ya mgodi zaidi ya mita 60 kwa ajili ya kufuata madini kuliko watu wengine na hii ni kutokana na ujasiri na nguvu nyingi alizokuwa nazo.

## Maisha ya Pili Mgodini
Pili aliweza kupigania lugha yake japokuwa ilikuwa mbaya na aliweza kubeba kisu kikubwa kama shujaa wa Wamasai. Katika kipindi chote akiwa huko mgodini hakuna yeyote aliyejua kuwa Pili si mwanamume kwani kila kitu alichokuwa akifanya alifanya kama mwanamume.

Baada ya karibu mwaka, Pili aliona makundi mawili ya mawe ya tanzanite, gramu 1000 na gramu 800 kila moja. Wakati huo maisha yake yalianza kubadilika. Aliamua kununua zana zaidi, aliajiri watu waliofanya kazi chini yake.

Kwa sasa, Pili ana wafanyakazi wapatao 70 wanaofanya kazi kwake, ekari 150 za ardhi, ng'ombe 100 na trekta. Anasomesha watoto 32 kutoka katika familia yake na anatamani kufanya kazi na wanawake wadogo kuwafundisha jinsi ya kufanya biashara katika sekta ya madini.

## Marejeo
Jamii:Wanawake wa Tanzania
Jamii:Wiki Loves Women Tanzania(2)
Joyce Kiria

**Joyce Kiria** (alizaliwa Marangu, Mkoa wa Kilimanjaro, mnamo Desemba 1980) ni Mkurugenzi wa Taasisi ya Haki za Wanawake (HAWA) na mtangazaji wa kipindi chake cha Wanawake Live kinachorushwa na EATV. 

## Maisha yake
Joyce ni kifungua mimba katika familia ya Emmanuel Kiria na mkewe Tharisila Mboya, yenye watoto saba. 

Mnamo mwaka 1996, alifanikiwa kupata elimu ya msingi katika Shule ya Nkonyaku mkoani Kilimanjaro. Alishindwa kuendelea na masomo ya sekondari kutokana na uwezo duni wa kiuchumi wa wazazi wake na hiyo ilimpelekea kwenda Dar es Salaam kufanya kazi za ndani kwa miaka miwili. 

Halafu alipata kibarua katika kiwanda cha mablangeti ambapo hakuweza kufanya kazi kwa muda mrefu maana alikuwa anasumbuliwa na kifua kutokana na vumbi la mablangeti. 

Aliamua kujiajiri katika biashara za kutengeneza sambusa na kuuza nguo Kariakoo kwa fedha alizopata wakati wa kuajiriwa. Alikuwa na ndoto ya kuwa mtangazaji maarufu, kwa hiyo aliamua kwenda redio Clouds kujitolea ili ajifunze utangazaji. 

## Kazi yake
Joyce Kiria ni mtangazaji maarufu wa kipindi chake cha Wanawake Live kinachorushwa na EATV kila Alhamisi katika juma. Joyce ni mpiganaji wa haki za wanawake katika kupinga ukatili wa kijinsia kwa wanandoa, hasa akinamama. Anajishughulisha sana na masuala ya akinamama waliokuwa hasa na familia. Kupitia fani yake ya utangazaji, anawasaidia sana akinamama kupaza sauti zao dhidi ya ukatili wa kijinsia na kujadili changamoto zao.

Pia, Joyce ni mkurugenzi wa taasisi ya Wanawake (HAWA) ambayo inayowapatia wanawake elimu ya ujasiriamali na kuwaongoza kupata mikopo kwenye vikundi mbalimbali kupitia kaulimbiu za *ndoano* na *mwanamke jipe shughuli*. Dhumuni kubwa la michakato hii ya HAWA ni kuwawezesha akinamama ili waweze kujimudu vizuri kichumi na kuondokana na migogoro mingi ndani ya ndoa zao.

## Marejeo
Jamii:Wanawake wa Tanzania
Jamii:wanaharakati wa Tanzania
Jamii:Wiki Loves Women Tanzania(2)
Doreen Peter Noni

**Doreen Peter Noni** (alizaliwa 10 Machi 1989) ni mwanzilishi na Mkurugenzi Mtendaji wa kituo cha Radio Lake FM, jijini Mwanza.

## Maisha ya awali
Doreen ni mtoto wa tatu na wa mwisho kuzaliwa na wa kike pekee katika familia ya watoto watatu.

## Elimu
Alisoma shule ya awali ya Upanga. Alihamia Nairobi kuanzia darasa la sita ambapo alisoma mpaka kidato cha sita katika shule ya Brookhouse High School. 

Baadae alijiunga na Chuo Kikuu cha Nottingham Trent nchini Uingereza. Huko alisomea mambo ya Multimedia.

## Kazi 
Ana uzoefu wa zaidi ya miaka mitano katika jukwaa la Multimedia akijihusisha haswa haswa katika uzalishaji wa televisheni na matangazo ya redio. 

Lengo lake kubwa ni kutoa mchango katika maendeleo ya jamii na uchumi kwa kutumia mfumo wa radio kibunifu kutatua matatizo ya kijamii yanayoshusha mapato ya raia wanayokutana nayo mara kwa mara.
Doreen ana shauku ya kuwezesha vijana na ujasiriamali. 

Anajihushisha na programu kadhaa ambazo zinaboresha maisha, anatumia njia bunifu kusaidia kuondoa umaskini na kupaza sauti katika masuala ambayo ni ya kawaida katika jamii kwenye kipindi chake cha redio cha Tena na Tena. Hicho ni kipindi cha elimu na jukwaa la msukumo linalohusisha mahojiano ya vijana ambapo anaongelea masuala ambayo vijana wanakutana nayo na pia kutafuta namna za jinsi ya kutatua matatizo wanayokumbana nayo. 

Pindi alipomaliza Mandela Fellowship, alikuwa na mipango ya kutengeneza ngome ya Multimedia Afrika. Anadhamiria kuanzisha kutumia Multimedia kama jukwaa la kusaidia kufungua mzunguko wa umaskini na kusaidia vijana wa Afrika kugundua kusudi lao duniani.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1989
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Tanzania
Jamii:Wiki Loves Women Tanzania(2)
Elizabeth Swai

**Elizabeth Swai** (alizaliwa tar.) ni mwanamke mjasiriamali aliyepitia changamoto nyingi katika mafanikio yake.
## Mafanikio
Alianza maisha ya kujitegemea akiwa na umri mdogo.

Akiwa na umri wa miaka 18, Elizabeth aliajiriwa na shirika la UNHCR hadi mnamo mwaka 2003. Baada ya kuacha kazi hiyo, Elizabeth alifanya utafiti wa kina kuhusiana na mambo ya ufugaji. Kisha kuridhishwa na utafiti wake aliweza kupata wadhamini wawili wa kumwezesha kuanzisha kampuni yake ya AKM Gilters, iliyoanzishwa mnamo mwaka 2006. 

Ana mtoto mmoja wa kike. 

## Marejeo
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Tanzania
Jamii:Wiki Loves Women Tanzania(2)
Angeline Mabula

**Angeline Sylvester Lubala Mabula** (alizaliwa 6 Mei 1962) ni mwanasiasa wa chama cha Chama cha Mapinduzi (CCM). Amechaguliwa kuwa mbunge wa Ilemela kwa mwaka 2015 – 2020. Pia ni Naibu Waziri wa sasa wa Wizara ya Mazingira na Maendeleo ya Makazi na Jamii.

## Maisha na elimu 
Angelina Mabula alisoma shule ya sekondari Lake na kuhitimu masomo yake mwaka 1981. 

Yeye ni mhasibu kwa taaluma. Mnamo mwaka 1982, alipata shahada ya cheti cha Uhasibu. Aliendelea kupata diploma ya juu na baadaye kuhitimu katika Uhasibu katika Taasisi ya Usimamizi wa Fedha mwaka 1990 na 1991 kwa mtiririko huo. Alipata uthibitisho wa wahasibu wa umma kutoka kwa Bodi ya Taifa ya Wahasibu na Wakaguzi mnamo mwaka 2000. 

Aidha, alipata shahada ya ujuzi katika maendeleo ya jamii na kiuchumi kutoka Chuo Kikuu cha Open. Mabula alikuwa na kazi ya muda mrefu kama mkaguzi wa ukaguzi katika Shirika la Ukaguzi la Tanzania kati ya mwaka 1984 na 2000. 

Kati ya mwaka 2003 na 2009, alifanya kazi kama mhasibu wa Caritas.

## Katika siasa 
Mabula alianza kujihusisha na chama cha CCM mwaka 1990 na kujishughulisha katika majukumu kadha wa kadha ya chama kwenye nyadhifa mbalimbali. Kati ya mwaka 2009 na 2015, aliwahi kuwa Kamishna wa Wilaya katika wilaya ya Muleba, Iringa na Butiama kwa mfululizo.

Katika uchaguzi, alikabiliana na mpinzani wake kutoka CHADEMA Highness Kiwia, Mabula alishinda kwa kiasi cha kura 85,424 dhidi ya 61,769. 

Katika kipindi cha uchaguzi alipata fedheha kutokana na jinsia yake na hali yake ya kutokuolewa.. 

Mabula alichaguliwa kuwa Naibu Waziri katika Wizara ya Mazingira na Maendeleo ya Makazi na Jamii katika serikali mpya ya Rais John Magufuli baada ya uchaguzi wa 2015.

## Marejeo
Jamii:Wiki Loves Women Tanzania(2)
Jamii:Wanawake wa Tanzania
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Wanasiasa wanawake Tanzania
Jamii:Bunge la Tanzania
Marina Alois Njelekela

**Marina Alois Njelekela** (alizaliwa 23 Julai 1964) ni mwanamke anayefahamika kwa kampeni mbalimbali za kupambana na saratani ya kizazi na matiti nchini Tanzania, zilizofanyika katika mikoa ya Dar es Salaam, Mwanza, Mbeya, Mtwara, Lindi, Dodoma na Manyara.

## Maisha
Ni mtoto wa kike katika familia ya Alois Simon na Bernada Sunzi (Kapinga) Njelekela. 

### Elimu yake
Alihitimu mafunzo ya udaktari wa dawa katika chuo kikuu cha Muhimbili, Dar es Salaam mwaka 1993 na kupata shahada ya uzamivu katika chuo kikuu cha Kyoto, Japani mwaka 2003.

### Kazi yake
Alifanya mafunzo, Tanzania Consultant Teaching Hospital, iliyopo Kilimanjaro mwaka 1993-1994. Mwaka 1994-1995 akawa msajili katika hospitali ya Agakhan iliyopo Dar es salaam, halafu daktari wa dawa katika hospitali ya wilaya ya kisarawe, mkoa wa Pwani mwaka 1995-1996. 

Mwaka 1996-2001 alikuwa msajili katika taasisi ya mifupa ya Muhimbili, Dar es Salaam, halafu msaidizi wa mafunzo ya fiziolojia katika chuo kikuu cha Muhimbili mwaka 2001-2002 na hatimaye kuwa mhadhiri wa fiziolojia tangu mwaka 2003.

### Uanachama
Marina Njelekela alikuwa mwenyekiti wa Medical Women Association Tanzania kwa kipindi cha miaka sita na pia mwanachama wa Japan society nutrition and food science.

### Tuzo zake
Alipata tuzo mbalimbali kutokana na juhudi zake za kuboresha afya kwa akina mama na watoto Tanzania ikiwemo Tuzo ya Martin Luther King.

## Marejeo
Jamii:Wanawake wa Tanzania
Jamii:Wiki Loves Women Tanzania(2)
Jamii:Wiki Loves Women Tanzania
Ruth Meena

**Ruth Meena** (alizaliwa mwaka 1946) ni Mtanzania mwanaharakati na mwalimu kwa miongo mitatu katika ngazi mbalimbali ikiwa ni pamoja na sekondari, vyuo vya ualimu na chuo kikuu. 

Alikuwa Profesa katika Chuo Kikuu cha Dar es Salaam, ambako alihudumu katika Idara ya Sayansi ya Siasa kwa takribani miaka 30. 

Alistaafu kazi yake ya chuo kikuu miaka michache iliyopita na kuanzisha shule ya *Raida High School* na Kituo cha Kujifunza, anavyovisimamia. 

Pia ni mwenyekiti wa bodi ya mfuko wa wanawake Tanzania. na ni mmoja wa waandishi ya makala iitwayo *Women and Political Leadership: Facilitating Factors in Tanzania* 

Ruth Meena alishirikiana na UNRISD kama sehemu ya timu ya utafiti wa Tanzania kwa mradi wa UNRISD juu ya Uchumi wa Kisiasa na Jamii.

## Maisha ya awali na Elimu 
Profesa Meena alizaliwa katika familia yenye watoto kumi na wawili, wasichana kumi na wavulana wawili. 

Dada yake mkubwa alipoolewa, Meena (akiwa na umri wa miaka mitano) alienda kulelewa kwa dada yake.

Mwaka wa 1968 Profesa Meena alikuwa miongoni mwa wanawake wachache waliochaguliwa kujiunga na Chuo Kikuu cha Afrika Mashariki, ambacho mwaka 1971 kilibadilishwa na kuitwa Chuo Kikuu cha Dar es Salaam, ambapo alihitimu.  

## Kazi 
Ni mtafiti aliyewahi kufanya kazi na shirika la UNRISD na pia ni mwanaharakati wa masuala ya kijinsia 

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1946
Jamii:Wanawake wa Tanzania
Jamii:Wiki Loves Women Tanzania(2)
Sara Msafiri Ally

**Sara Msafiri Ally** ni mwanamke aliyepata nafasi tofautitofauti katika jamii na serikali ya Tanzania. Nafasi alizoweza kupata ni
#Ubunge wa viti maalumu kundi la vijana.
#Mkuu wa wilaya ya Hanang, mkoa wa Manyara.
#Mkuu wa wilaya ya Kigamboni

## Uteuzi
Tarehe 5 Agosti 2010 Sara Msafiri Ally aliteuliwa kuwa Mbunge wa viti maalumu kundi la vijana.

Tarehe 27 Juni 2016 aliteuliwa na Rais John Pombe Magufuli kuwa mkuu wa wilaya ya Hanang, mkoa wa Manyara.

Tarehe 29 Julai 2018 Sara Msafiri Ally aliteuliwa na Rais John Magufuli kuwa mkuu wa wilaya ya Kigamboni akichukua nafasi ya Shaibu Mgandila aliyepangiwa wilaya nyingine. Nafasi yake katika wilaya ya Hanang ilichukuliwa na Joseph Mkirikiti.

Tarehe 3 Agosti 2018 aliapishwa na Mkuu wa mkoa wa Dar es Salaam, Paul Makonda.

## Utendaji kazi
Sara Msafiri Ally aliagiza halmashauri ya wilaya ya Hanang kufanya tathmini upya juu ya mgogoro wa ardhi uliopo kati ya Shule ya Secondari ya Balang'dalalu na Kanisa la Pentekoste katika kijiji cha Balang'dalalu. Akahitimisha kwa kuiagiza halmashauri ya wilaya hiyo kufanya tathmini ya ujenzi na gharama za kanisa lililopo eneo la shule ili kumlipa fidia mchungaji wa kanisa ndani ya siku 20.

Sara Msafiri aliagiza jeshi la polisi kumkamata Mbunge wa Hanang kupitia Chama cha Mapinduzi (CCM) Mary Nagu Jumatano (7 Machi 2018) akimtuhumu Mbunge huyo kuwataka wananchi wasishirikiane naye, jambo ambalo alidai ni sawa na kuwataka wananchi wasishirikiane na serikali kwa sababu yeye anasimama kama serikali.

Sara Msafiri alifunga mafunzo ya mgambo, tarafa ya Bassotu kwa kukagua gwaride wilayani Hanang.

## Marejeo
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Tanzania
Jamii:Bunge la Tanzania
Jamii:Wiki Loves Women Tanzania(2)
Rita Paulsen

**Rita Paulsen** (anafahamika pia kama **Madam Rita**; alizaliwa wilaya ya Karagwe, Mkoa wa Kagera, 26 Februari 1977) ni mjasiriamali, mhisani na mwanzilishi na mmiliki wa shirika linaloitwa **Benchmark Productions**. 

Kwa sasa anaendesha kipindi chake katika televisheni kiitwacho *Rita Paulsen Show*.

Pia ni kati ya watu wa kwanza kuanzisha kampuni ya urembo na kuuchukulia urembo kama biashara.

Mnamo mwaka 2007 alianzisha shindano la uimbaji lijulikanalo kama **Bongo Star Search (BSS)**, mradi ambao umejikita katika kuibua vipaji vya uimbaji kwa vijana mbalimbali nchini  Tanzania. Kwa kufundisha taaluma za uimbaji kupitia hilo shindano la uimbaji. Mradi huu umewaibua wasanii wengi. Dhamira ni kuinua tasnia ya mziki  ili kuwezesha kuinua vipaji vya vijana kupitia  mziki.

## Maisha ya awali
Baba yake mzazi alikuwa na asili ya Ujerumani lakini alifariki Rita akiwa na umri mdogo. Alipata elimu nchini Uganda na Zimbambwe. 

Ndoto zake zilikuwa awe mwanasheria ila mambo hayakuenda vizuri baada ya kupata ujauzito akiwa na umri wa miaka 14 .

Jamii yake haikumpokea vizuri. Hilo halikumfanya akate tamaa, hivyo alijitahidi kujikomboa katika maisha yake.

Baadaye akaja kuwa mashuhuri na kutumia maisha yake ya nyuma kama kielelezo cha kuwafariji na kuwatia moyo mabinti wanaokumbana na matatizo ya mimba za utotoni.

## Kazi 
Paulsen ni mwanzilishi na Afisa Mtendaji Mkuu wa kampuni ya utayarishaji wa vipindi vya televisheni, Benchmark Productions. Kampuni hiyo inazalisha kipindi cha televisheni cha Bongo Star Search, ambacho Paulsen ni jaji mkuu. Alianzisha kipindi hicho, Paulsen alihamasishwa na kipindi cha Kimarekani kilichojulikana kama American Idol.    

Pia ni mtangazaji wa kipindi cha televisheni cha dakika 45 kinachoitwa, *Rita Paulsen Show.* Kipindi hiki kina sehemu tatu: 'Kubadilishana mawazo ya Maisha', 'Kona ya Mtu Mashuhuri' na 'Make Over'.  

## Viungo vya nje 
* Mkasi - S02E06 na Rita Paulsen 
* Rita Paulsen Show - YouTube channel

## Marejeo
Jamii:Wanaharakati wa Tanzania
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Tanzania
Jamii:Wiki Loves Women Tanzania(2)
Jamii:Afrocine 2019-Tanzania
Hilda Kisoka

**Hilda Kisoka** ni mkurugenzi wa *The Purple Planet* , shirika lisilo la kiserikali na lisilenga faida.

Tarehe 7 Aprili 2018 katika ukumbi wa mwalimu Nyerere jijini Dar es Salaam Hilda Kisoka alitunukiwa tuzo kama mwanamke mwenye ushawishi mkubwa Tanzania.

Pia ni miongoni mwa wanawake wanamaendeleo ambapo anawataka wanawake waache kulalamika, waangalie soko kiundani, pia kuchukua fursa na kuitekeleza.

## Marejeo
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Tanzania
Irene Kiwia

**Irene Kiwia** ni mwanaharakati na mjasiriamali nchini Tanzania, alizaliwa tarehe 14 Januari 1980 jijini Arusha. Pia ni mwanzilishi na mkurugenzi mtendaji katika shirika la "Frontline Porter Novelli (FPN)" tangu mwaka 2006.

## Maisha Yake
Irene ni mtoto wa kwanza katika familia yenye watoto sita. Wazazi wake walitengana akiwa na umri mdogo na kulelewa na baba yake mzazi Mzee Elias Dawson Kiwia. Irene pia ni mama wa watoto wa kiume watatu Zion, Ethan na Axel anaolea na mwenza wake aitwae Daniel Yona Jr.

## Elimu
Mwanaharakati huyu alisoma shule ya msingi Bunge iliyopo jijini Dar-es-salaam. Na aliendelea na elimu yake ya sekondari katika shule ya Forodhani na Mkwawa. Irene alichaguliwa kuendelea na elimu ya juu katika Chuo Kikuu Cha Dar-es-salaam na kupata Shahada yake ya kwanza ya Mahusiano ya Kimataifa na Utawala wa Umma. Baadae alipata Shahada yake ya uzamili katika masomo ya Utawala wa Biashara mnamo mwaka 2011.

## Harakati
Licha ya kuwa na ujuzi wa takribani miaka kumi katika vyombo vya habari kama mtangazaji na mtayarishaji vipindi "East Africa Television" na "IPP Media", Irene Kiwia amekuwa na mchango mkubwa katika maendeleo ya jamii nchini Tanzania na barani Afrika kwa ujumla. Mnamo mwaka 2009 alianzisha shirika lisilo la kiserikali "NGO" liitwalo "Tanzania Women of Achievement" ili kuwawezesha wanawake kuwa na nafasi kuchangia katika maswala ya jamii, siasa, uchumi na utamaduni nchini. Mnamo mwaka 2010 alishiriki katika "Fortune/US State Department Women Mentoring Program". Irene pia alihudhuria katika mkutano mkubwa wa "UN General Assembly Health and Young Girl’s Empowerment Forums" kama mtu wa diplomasia mnamo mwaka 2014. Katika mwaka 2015 alikuwa mwanamke wa mwaka wa tuzo za "Africa Reconnect" kwa mchango wake wa kuwezesha wanawake katika mambo mbalimbali ya kijamii, siasa, uchumi na utamaduni barani Afrika.

## Viungo vya nje 
* Irene Kiwia | Mlimbwende | Mjasiliamali | Mwanaharakati - Mahojiano YouTube (ZEZETV)

## Marejeo
Jamii:Wiki Loves Women Tanzania(2)
Mwanaidi Sinare Maajar

**Mwanaidi Sinare Maajar** (alizaliwa 12 Januari 1954) ni mtetezi na mmoja wa washarika katika ENSafrica nchini Tanzania. 

## Elimu yake
Mwanaidi Maajar ni mtaalamu wa sheria za ushirika, benki na fedha, sheria za rasilimali za asili (ikiwa ni pamoja na madini, mafuta na gesi) na sheria za nishati. Alipata shahada ya sheria mwaka 1977 na shahada ya uzamili ya sheria mwaka 1982 ambapo alipatia Chuo Kikuu cha Dar es Salaam.

## Kazi zake
Alifanya kazi kama mshauri wa kisheria mwandamizi na Benki Kuu ya Tanzania (1978-1983) na kisha kama meneja wa biashara na Coopers & Lybrand (1983-1991), shirika la kwanza ya PricewaterhouseCoopers, Tanzania.

Mwaka wa 1991, alisaidia kupatikana wakili wa MRN & M na alikuwa mshirika wa kwanza wa madini, maliasili na sheria za kampuni. Pia amefanya kazi kama mtetezi wa mahakama kuu ya Tanzania maalumu kwa madai ya sheria na ushirika wa madini.

Pia alikuwa mshiriki katika Rex Attorneys, kampuni inayoongoza sheria nchini Tanzania iliyoanzishwa mapema mwaka 2006 kufuatia kuunganishwa kwa Wafanyakazi wa MRN & M na Epitome, kampuni nyingine inayoongoza sheria nchini.

Alikuwa Kamishna Mkuu wa Tanzania nchini Uingereza tangu Aprili 2006 hadi Julai 2010 kabla ya kuchaguliwa kutumikia kama balozi huko Washington, Marekani.

Maajar alikuwa mwanachama mwanzilishi mwaka wa 1990 wa Chama cha Wanasheria wa Wanawake wa Tanzania, shirika lisilo la kiserikali lililoanzishwa kusaidia wanawake na watoto kupata mfumo wa haki na kutetea haki za wanawake, na kuwa mwenyekiti wake tangu mwaka 2001-2003.

Alisaidia kuanzisha Shirika la Sheria ya Mashariki ya Afrika (EALS) mwaka 1995, na alikuwa mwenyekiti wa Shirika la Haki za Jamii (SATF), ushirikiano wa serikali za Marekani na Tanzania, faida ambazo zilitumiwa kusaidia mashirika kushughulika na yatima wenye VVU / UKIMWI.

## Marejeo
Jamii:Wanawake wa Tanzania
Jamii:Wiki Loves Women Tanzania(2)
Jamii:watu walio hai
Jennifer Richard Shigoli

**Jennifer Richard Shigoli** ni mwanasheria na mwanadiplomasia wa Tanzania. Ni mwanzilishi na Mkurugenzi wa shirika la Malkia Investments inayotengeneza pedi za bei nafuu ambazo zinaweza kutumika zaidi ya mara moja. Pia ni Mkurugenzi wa Tanzania Institute of Manufacturing (TIM). 

## Elimu
Kitaaluma Jennifer alipata shahada ya kwanza ya Sheria katika chuo kikuu cha Tumaini University, Dar es Salaam

## Tuzo
Amefanikiwa kushinda tuzo ya ujasiriamali ya ‘African Entreprenureship Award 2016’ kwenye kipengele cha elimu.

## Marejeo
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wajasiriamali wa Tanzania
Jamii:Wanawake wa Tanzania
Jamii:Wiki Loves Women Tanzania(2)
Jamii:Wiki Loves Women Tanzania
Victoria Kisyombe

**Victoria Kisyombe** ni mwanzilishi wa shirika la SELFINA lililopo nchini Tanzania linalohusika na utoaji mikopo midogo kwa wanawake, hasa wajane, kwa lengo la kuwawezesha kujikwamua katika dimbwi la umaskini na utegemezi nchini. 

Kutokana na ubunifu wake, amefanikiwa kusaidia wanawake 27,000 na kutengeneza nafasi 150,000 za ajira.

## Elimu yake
Alipata elimu yake ya msingi na sekondari mkoani Mbeya kabla ya kuhamia nchini Kenya kumalizia mafunzo yake. Alirejea nchini Tanzania na kupata shahada ya sayansi ya mifugo mwaka 1983. Mwaka 1986 alipata ufadhili kutoka chuo kukuu cha Edinburgh na kupata shahada ya udhamili.

## Kazi yake
Ni mwanzilishi na mkurugenzi mtendaji wa kampuni ya SELFINA tangu mwaka 2002.

## Tuzo zake
Mwaka 2009 alipata tuzo ya TIAW tofauti ya dunia ya 100 kwa kutambua mchango wake bora katika kufanya tofauti duniani.

Mwaka 2010 alipata tuzo ya mjasiriamali bora wa kijamii Afrika.

Mwaka 2014 alipata tuzo ya uongozi wa kimataifa juu ya uwezeshaji wa kiuchumi.

Mwaka 2016 alipata tuzo ya Mwanamke wa Afrika wa mwaka katika biashara, fedha na benki. 

## Marejeo
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Tanzania
Jamii:Wafanyabiashara wanawake wa Tanzania
Jamii:Wiki Loves Women Tanzania(2)
Jamii:Wafanyabiashara wanawake wa Tanzania
Doris Mollel

**Doris Mollel** (alizaliwa jijini Dar es Salaam, 3 Desemba 1990) ni mwanzilishi na mkurugenzi wa Taasisi ya Doris Foundation inayojihusisha na kusaidia watoto wanaozailiwa kabla ya wakati yaani njiti.

## Maisha yake
Doris Mollel alizaliwa njiti pamoja na pacha wake David, wakiwa ni wa kwanza kuzaliwa katika familia ya watoto watatu ya William Mollel (Marehemu) na Mama Celine Mollel. Amekuwa akijibidiisha kutoa misaada mbalimbali kwa jamii kupitia taasisi yake ya Doris Foundation, misaada hiyo ni pamoja na vifaa tiba katika hospitali mbalimbali nchini Tanzania kwa kushirikiana na wadau  lakini pia kusaidia upatikanaji wa mahitaji muhimu kwa ajili ya watoto Njiti kama vile, Mashine za Oksijeni na za kunyonyea uchafu kutoka kwa watoto Njiti lakini pia kuwasaidia wazazi wa watoto hao pale msaada unapohitajika

## Elimu yake
Mwaka 2008 alihitimu kidato cha nne katika sekondari ya Umoja na baadaye  kidato cha sita katika shule ya sekondari ya wasichana ya tabora na Mwaka, 2012 alijiunga na chuo kikuu cha Mwalimu Nyerere ambapo alikuwa akisomea shahada ya Siasa na Usimamizi wa Maendeleo ya Jamii.

## Kazi yake
Mnamo mwaka 2015 Doris Foundation ilizinduliwa rasmi na Doris akiwa mkurugenzi wa taasisi.

## Tuzo
Mnamo mwaka 2012 Doris alifanikiwa kutwaa taji mrembo wa utalii katika chuo cha Mwalimu Nyerere na kitu cha kwanza kufanya baada ya kuchaguliwa huko ni kupeleka watoto yatima wa kituo cha Chakuwama, Sinza, Dar es Salaam kwenda kuona vituo vya utalii mjini Bagamoyo. Mwaka 2013 aliweza kushinda katika mashindano ya Urembo ya REDDS MISS ILALA 2013
Mnamo mwaka 2014 alishiriki mashindano ya mrembo wa Singida na kutwaa taji la Miss Singida 2014

## Marejeo
## Viungo vya nje
* Tovuti rasmi ya Doris Mollel Foundation 

* Doris Mollel — Maisha Yangu   (YouTube)
* Doris Mollel Foundation - YouTube channel
Jamii:Warembo wa Tanzania
Jamii:Wanawake wa Tanzania

Jamii:Waliozaliwa 1990
Jamii:Watu walio hai
Zawadi Madawili

**Zawadi Madawili** ni afisa mstaafu mwanamke wa Jeshi la Wananchi wa Tanzania. 
Madawili alikuwa mwanamke wa kwanza wa Jeshi la Wananchi wa Tanzania kuwa luteni toka mwaka 1975.  Pia aliweza kuwa na cheo cha brigedia mkuu mwaka 2003. 

Madawili aliweza kuripotiwa katika Mpango wa ndani ya Jamhuri ya Muungano wa kuondoa athari za kiuchumi ndani ya nchi na bara. Madawili pia aliweza kuanzisha jitihada zilizofanywa na uharakati wake wa kuchochea hisia za wanawake wa Tanzania a kuanzisha mpango wake.

Madawili alifikia cheo cha Meja Jenerali kabla ya kustaafu.
Mnamo Oktoba mwaka 2017 alichaguliwa kwenye bodi ya kuwezesha Huduma za Jamii ambayo ilikuwa imeanzishwa katika kulipia watumishi wa umma.

## Marejeo
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Tanzania
Jamii:Wiki Loves Women Tanzania(2)
Emelda Mwamanga

**Emelda Mwamanga ** ni mjasiriamali, mhariri, mchapishaji na mmiliki wa kampuni ya RELIM Entertainment inayoshughulikia uchapishaji wa majarida *BANG MAGAZINE* na *BANG STAR* linalohusika na mtindo wa maisha toka mwaka 2014.

Pia alikuwa kiongozi wa Rasilimali watu na Meneja wa shirika la Coca-Cola.

## Elimu
Ana shahada ya kwanza ya Sayansi ya Jamii na Viwanda, pia amechukua Masomo ya Kazi.

Kutokana na ufanyaji kazi wake kwa bidii alichaguliwa kushiriki katika programu ya Ushauri ya Kitengo cha Marekani chini ya kiongozi na Mkurugenzi Mtendaji Annie Moore ambaye pia ni mwenyekiti wa kampuni ya *Time Inc*.

## Viungo vya nje 
* Emelda Mwamanga - YouTube channnel
* Siku ya Maisha Yangu na Emelda Mwamanga (YouTube)

## Marejeo
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Tanzania
Jamii:Wiki Loves Women Tanzania(2)
Catherine Ruge

**Catherine Ruge** (alizaliwa Juni 25, 1982) alikuwa mbunge wa viti maalumu kwa tiketi ya chama cha CHADEMA akichukua nafasi iliyoachwa wazi na Dr. Macha aliyefariki dunia 21 Machi 2017..

## Elimu
Alisoma Shule ya Sekondari Msalato mkoani Dodoma kuanzia mwaka 2001 hadi 2003. Baadaye alisoma Jangwani kuanzia Juni 2001 hadi Mei 2003 na kuhitimu elimu ya juu ya sekondari. Alijiunga na Chuo Kikuu cha Dar es Salaam (UDSM) mwaka 2004 hadi 2007 akisomea Shahada ya Biashara na Uhasibu. Mwaka 2011 – 2015 alisoma Shahada ya Uzamili katika Usimamizi wa Biashara katika chuo cha ESAMI (Eastern and Southern Africa Management Institute). Kwa sasa anachukua masomo ya udaktari (PHD) Chuo Kikuu cha Dar es Salaam kwenye masuala ya jinsia katika fani ya uhasibu.

## Harakati za kisiasa
Alijiunga na Chadema mwaka 2010 na ilipofika mwaka 2013 mwishoni alianza rasmi harakati za siasa.Alianza kwa kugombea nafasi ya katibu wa rasilimali fedha Kanda ya Serengeti na kushinda.

Tarehe 04 Mei, 2017 aliteuliwa na NEC kuwa Mbunge wa viti maalumu kwa tiketi ya chama cha CHADEMA kwa kuchukua nafasi ya Dr Elly Marco Macha.
<

Anasifika kwa michango yake adhimu bungeni, hasa katika nyanja za mazingira na haki za wanawake na watoto wa kike. Ni mwanamke wa kwanza katika kijiji hicho kumaliza kidato cha sita na kupata shahada ya Chuo Kikuu, shahada ya Uzamili na Uzamivu pia. Mwanaharakati huyu wa haki za binadamu alikataa kukeketwa kama ilivyokuwa jadi ya jamii katika usichana wake, vita anavyoviendesha mpaka hivi sasa kupinga unyanyasaji na ukeketaji. Kwa jitihada zake alijenga bweni la kisasa katika Sekondari ya Ring'wani kwa ajili ya watoto wa kike walio katika mazingira magumu, na anafahamika kwa kutoa misaada ya mahitaji maalumu katika shule za wilayani, hasa kwa watoto wanaotoka katika kaya masikini. Mbunge huyu kijana amevunja rekodi kwa kujenga nyumba ya kisasa zaidi ya orofa moja kijijini kwake Ring'wani.

## Marejeo
Jamii:Wanawake wa Tanzania
Jamii:bunge la Tanzania
Jamii:Wiki Loves Women Tanzania(2)
Mompati Thuma

thumb|Mompati Thuma na Mompati Dikunwane
**Mompati Thuma** (alizaliwa 5 Aprili 1981) ni mchezaji wa soka wa timu ya taifa ya Botswana. 

## Kazi
Amecheza mechi 84 akiwa na timu yake ya taifa tangu mwanzoni mwa mwaka 2004, na kumfanya awe mchezaji mwenye nguvu zaidi katika timu ya taifa ya Botswana. 

Jamii:waliozaliwa 1981
Jamii:watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Botswana
Éder Militão

thumb|Éder Militão (2018)
**Eder Gabriel Militão** (alizaliwa Sertãozinho, São Paulo, Brazili, 18 Januari, 1998, ni mchezaji wa soka wa Brazili ambaye anacheza kama beki wa kati au kiungo mkabaji wa klabu ya Real Madrid.

## Maisha 
Militão alianza kucheza mpira wa miguu na vijana wa São Paulo mwaka 2010. 

Alikuwa beki bora katika timu ya kwanza ya 2016 Copa Paulista.

Tarehe 7 Agosti 2018, Militão alisaini mkataba wa miaka mitano na mabingwa wa Ureno FC Porto. Alicheza mechi ya kwanza na Porto mnamo 2 Septemba, akianza na ushindi wa nyumbani wa 3-0. Yeye alisababisha magoli mawili kwa Héctor Herrera.

Mwaka wa 2019 alinunuliwa na klabu ya Real Madrid.
Rajesh Roshan

thumb|Picha ya mwandishi wa filamu Rajesh Roshan.
**Raajesh Rooshan Lal Nagrath** (alizaliwa Mei 24, 1955) ni mkurugenzi na mwandishi wa filamu na miziki ya Kihindi. 

## Maisha yake binafsi 
Rajesh Roshan ni mwana wa mwandishi wa filamu za Kihindi na mkurugenzi wa muziki Roshan Sahani Je (ne Roshanlal Nagrath) na ana watoto wawili, mvulana na msichana.

## Filamu alizotengeneza 
Jamii:Waandishi wa Uhindi
Jamii:Watu wa Uhindi
Modiri Marumo

**Modiri Marumo** (alizaliwa Gaborone, 6 Julai 1976) ni mchezaji wa soka wa zamani wa Botswana ambaye alikuwa anacheza kama kipa.

## Kazi ya klabu
Marumo alianza kazi yake na timu ya Jeshi la Ulinzi la Botswana. 

Alisaini katika klabu ya Misri iitwayo Haras El Hodood mwezi Februari 2008, akiwa mchezaji wa kwanza wa Botswana kucheza katika ligi ya Misri.

Alihamia Afrika Kusini mwezi Agosti 2010, akisaini katika klabu ya Bay United. 

Alimaliza kazi yake na Polokwane City, hukohuko Afrika Kusini.

Jamii:waliozaliwa 1976
Jamii:watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Botswana
Ismaila Sarr

thumbnail|right|200px|Ismaila Sarr

**Ismaïla Sarr** (alizaliwa 25 Februari 1998) ni mchezaji wa soka wa Senegal ambaye anacheza kama winga kwa klabu ya Uingereza Watford na timu ya taifa ya Senegal.

## Maisha 
Alizaliwa huko Saint-Louis nchini Senegal. Sarr alianza kazi yake ya soka na klabu ya soka ya Senegal Génération Foot.

Tarehe 13 Julai 2016, Sarr alisaini mkataba wake wa kwanza wa kitaaluma na FC Metz kwa miaka mitano, lakini aliitumikia timu hiyo kwa mwaka mmoja tu.

Tarehe 26 Julai 2017, Sarr alisaini mkataba wa miaka minne na Rennes upande wa Ligue 1 (Ufaransa). Malipo ya uhamisho uliotolewa kwa Metz uliripotiwa kuwa € milioni 20, kulingana na mchezo wake.
Tanguy Ndombele

**Tanguy Ndombélé** (alizaliwa 28 Desemba 1996) ni mchezaji wa soka wa Ufaransa ambaye anacheza katika klabu ya Uingereza Tottenham Hotspur.

## Maisha 
Ndombele alizaliwa nchini Ufaransa na wazazi wenye asili ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. 

Alianza kazi yake na L'Équipe.

Tarehe 31 Agosti 2017, Ndombele alihamia Lyon kwa mkopo wa mwaka mmoja. Kulingana na klabu ya L'Équipe, Lyon ililipa milioni 2 ya mkopo. Lyon pia ilipewa fursa ya kumsajili kwa kudumu kwa € milioni 8 na Lyon ilikubali dai hilo.
Patrick Twumasi

thumbnail|right|200px|Patrick Twumasi

**Patrick Twumasi** (alizaliwa 9 Mei 1994) ni mchezaji wa soka wa Ghana ambaye anacheza kama winga wa klabu ya Hispania iitwayo Deportivo Alavés.

## Astana
Twumasi alisainiwa  mkataba wa muda mrefu katika klabu ya FC Astana kabla ya msimu wa 2015, licha ya kuvutiwa na klabu nyingine za Ulaya. Mnamo tarehe 27 Julai 2017, Twumasi alisaini mkataba mpya wa miaka miwili na Astana.

## Alavés
Tarehe 27 Julai 2018, Twumasi alisaini mkataba wa miaka minne katika klabu ya upande wa La Liga Deportivo Alavés. 

Jamii:waliozaliwa 1994
Jamii:watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Ghana
Paoneaanga pa Sphinx

thumb|227x227px|Kituo cha astronomia cha Sphinx.
**Paoneaanga pa Sphinx** ni paoneaanga palipo juu ya mlima Jungfraujoch nchini Uswisi. Kituo hiki kinapatikana katika meta 3,571 juu ya usawa wa bahari. 

Kimepewa jina la Sphinx, kutokana na mkutano wa mawe mahali kilipo. 

Kituo hiki kimetumika pia kuigizia katika filamu kama *The Grand Budapest Hotel na Krrish 3.*

Jamii:Paoneaanga
Jamii:Uswisi
Nike

thumb|333x333px|Logo ya kampuni ya Nike
**Nike** ni shirika la kimataifa la Marekani ambalo linashiriki katika kubuni maendeleo ya viwanda, na masoko duniani kote na mauzo ya viatu, nguo, vifaa na huduma mbalimbali. Kampuni hiyo iko karibu na Beaverton, Oregon, eneo la mji mkuu wa Portland. 

Ni muuzaji mkubwa wa dunia wa viatu na mavazi ya kivutio na mtengenezaji mkuu wa vifaa vya michezo, na mapato zaidi ya $ 24.1 bilioni, mwaka wake wa fedha (aliingiza fedha) ulikuwa 2012 kumalizika Mei 31, 2012. Mwaka wa 2012, aliajiri watu zaidi ya 44,000 duniani kote. 

Mwaka wa 2014 *brand* pekee ilikuwa yenye thamani ya dola bilioni 19, na kuifanya kuwa alama ya thamani zaidi kati ya biashara za michezo. Kufikia mwaka wa 2017, brand ya Nike ina thamani ya $ bilioni 29.6. Kampuni hiyo ilianzishwa na Bill Bowerman na Phil Knight tarehe 25 Januari 1964 kama Sports Blue Ribbon, ikajulikana rasmi kuwa Nike Inc. Mei 30, 1971. Kampuni hiyo inachukua jina lake kutoka Nike, mungu wa Kigiriki wa ushindi.

Nike huuza bidhaa zake chini ya brand yake yenyewe, pamoja na Nike Golf, Nike Pro, Nike +, Air Jordan, Nike Blazers, Air Force 1, Nike Dunk, Air Max, Foamposite, Nike Skateboarding, Nike CR7, na ya matawi yakiwa ni pamoja na Brand Jordan, Hurley International na Converse. Nike pia inamiliki Bauer Hockey (baadaye ikaitwa jina la Nike Bauer) tangu mwaka wa 1995 hadi 2008, na Cole Haan na Umbro zilizomilikiwa hapo awali. Mbali na michezo na vifaa vya utengenezaji, kampuni ina maduka ya rejareja chini ya jina la Niketown.  Nike hufadhili wanariadha wengi na wasichana wa michezo duniani kote, na alama za biashara zilizojulikana kama "Just Do It" na Swoosh.
## Marejeo
Jamii:kampuni za Marekani
Amazon (kampuni)

mwaka 2016.]]
**Amazon.com, Inc.** (inafanya biashara kama **Amazon**) ni kampuni ya Marekani yenye makao makuu Seattle, Washington, ambayo ilianzishwa na Jeff Bezos tarehe 5 Julai 1994. 

Kampuni hiyo ndiyo kampuni kubwa kabisa duniani ya uuzaji wa bidhaa kwenye intaneti. Kwa kipimo cha mapato na mtaji wa soko, na ni ya pili baada ya Alibaba Group kwa jumla ya mauzo. 

Tovuti ya amazon.com ilianza kama duka la vitabu mtandaoni na baadaye ilianza kuuza video, muziki, michezo ya video, nguo, samani, vyakula, vito n.k. 

Kampuni hiyo pia inamiliki kampuni ya kuchapisha, Amazon Publishing, studio ya filamu na televisheni, Amazon Studios, inatengeneza bidhaa za elektroniki kama vile Kindle, Echo n.k.

Amazon ina maduka ya rejareja katika nchi za Marekani, Uingereza, Ireland, Ufaransa, Canada, Ujerumani, Italia, Hispania, Uholanzi, Australia, Brazili, Japan, China, India, Mexico, Singapore na Uturuki. 

Mnamo mwaka 2015, Amazon iliipita kampuni ya Walmart kama kampuni ya uuzaji wa rejareja yenye thamani kubwa zaidi nchini Marekani. Amazon ni kampuni ya pili ya thamani zaidi duniani (nyuma ya Apple tu), kampuni kubwa ya intaneti kwa mapato duniani, na baada ya Walmart, mwajiri wa pili mkubwa nchini Marekani. 

Mwaka wa 2017, Amazon ilinunua Whole Foods Market kwa $ bilioni 13.4. Mnamo Septemba 4, 2018, Amazon ilikuwa na thamani ya dola za Marekani trilioni 1.

## Kampuni tanzu 
Amazon inamiliki zaidi ya kampuni tanzu 40, ikiwa ni pamoja na Zappos, Shopbop, Diapers.com, Kiva Systems (sasa inaitwa Amazon Robotics), Audible, Goodreads, Teachstreet na IMDb.

### A9.com 
A9.com ni kampuni inayojihusisha na utafiti na teknolojia tangu mwaka 2003. 

### Amazon Maritime 
Amazon Maritime, Inc. ni kampuni inayomiliki meli zinazosafirisha bidhaa za Amazon toka China hadi Marekani.

### Amazon Translate 
Amazon Translate ni kampuni inayotumia teknolojia ya mashine ya kutafsiri.

### Audible.com 
Audible.com ni kampuni inayouza bidhaa za burudani ya masikioni kama vile vitabu, vipindi vya televisheni, n.k. Amazon iliinunua kampuni hii kwa dola za Kimarekani milioni $300.

### Beijing Century Joyo Courier Services 
### Brilliance Audio 
### ComiXology 
### CreateSpace 
CreateSpace ni kampuni inayotoa huduma kwa waandishi, wachapishaji, watengeneza filamu na kampuni za muziki. Kampuni hii ilikuwa kampuni tanzu ya Amazon mwaka 2009.

### Goodreads 
### Lab126 
### Shelfari 
### Twitch 
### Whole Foods Market 
Whole Foods Market ni kampuni inayouza vyakula visivyo na kemikali zenye kuleta madhara kwa binadamu. 

### Junglee 
## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* Tovuti rasmi
* Kampuni za Amazon 
* Jinsi ya kufikisha malalamishi kwa Amazon tarishi anopokosa kulifikisha furushi lako 

Jamii:kampuni za Marekani
Alberto Moreno

**Alberto Moreno** (alizaliwa 5 Julai 1992) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa timu ya taifa ya Hispania na klabu ya Liverpool F.C. ya nchini Uingereza ambaye anacheza katika nafasi ya beki wa kushoto.

Alianza kuichezea klabu ya Sevilla ya nchini Hispania mwaka 2012 hadi mwaka 2014.

Mwaka 2014 alihamia klabu ya Liverpool ambayo anaichezea mpaka sasa.

Moreno ameichezea Liverpool mechi 88 na kushinda magoli matatu.

Jamii:Waliozaliwa 1992
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji mpira wa Hispania
Gucci

thumb|Hii ni logo ya Gucci
**Gucci** ni kampuni ya Italia ya bidhaa za mtindo na ngozi.Gucci ilianzishwa na Guccio Gucci huko Florence mwaka 1921.

Gucci ilizalisha takriban € bilioni 4.2 katika mapato duniani kote mwaka 2008 kulingana na biashara za wiki na kupanda hadi nafasi ya 41.
[left|thumb|Huyu ni mwanzilishi wa Gucci [Guccio Gucci.]]
Gucci inafanya kazi karibu na maduka 278 ya moja kwa moja duniani kote mnamo Septemba 2009, na inasambaza bidhaa zake kwa njia ya franchisees. Katika mwaka wa 2013, bidhaa hiyo ilikuwa ya thamani ya dola milioni 12.1, na mauzo ya $ bilioni 4.7.
 
Mnamo Januari 2015, mkurugenzi wa ubunifu ni Alessandro Michele.

Jamii:Kampuni za Italia