open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bella Bellow

**Georgette Adjoavi Bellow** (anajulikana zaidi kama Bella Bellow; 1 Januari 1945 – 10 Desemba 1973) alikuwa mwimbaji wa Togo, ambaye alitengeneza taaluma yake kimataifa na kurekodi albamu kadhaa. Alifariki akiwa na umri wa miaka 28 katika ajali ya gari huko Togo. 

Alizaliwa Tsévié, Togo, kwa baba raia wa Togo mwenye asili ya Nigeria na mama mwenye asili ya Ghana.  Onyesho la kwanza la kimataifa la Bellow lilikuwa mwaka 1966, alipowakilisha Togo kwenye tamasha la kwanza la Dunia la sanaa za watu weusi huko Dakar, Senegal . Albamu yake ya kwanza, iliyoitwa *Rockya*, ilitoka mwaka 1969.  

Aliimba katika Olympia ya Paris na kurekodi na Manu Dibango . Angélique Kidjo  na Afia Mala  wameshawishiwa na Bella Bellow.

## Orodha ya kazi za muziki 
### Albamu 
* 1968:  *Rockia* live in Paris
* 1977: A compilation album of memories on Sonafric label, specializingin African music. 

### Nyimbo 
* 1968: "Zelié"
* 1968: "Bléwu" (Patience)
* 1968: "Nye dzi" (My Heart)
* 1968: "O senye" ((My destiny)"
* 1969: "Rockia"
* 1969: "Bouyélé"
* 1969: "Bem bem"
* 1977: "Lafoulou"
* 1977: "Denyigban" (Motherland)

## Marejeo 
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:Waliofariki 1973
Jamii:Waliozaliwa 1945
Jamii:Waimbaji wa Togo
Belgacem Bouguenna

**Belgacem Bouguenna** (alizaliwa huko Douz, Kebili ) ni mwimbaji na mwalimu wa nchini Tunisia . 

## Orodha ya kazi za muziki 
* *El Walda* ( Mothe
* *El Ghorba* (Exile.)
* *Fatma* (His lover's name.)
* *Wras 3youni* (I swear on my eyes.))

## Marejeo 
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waimbaji wa Tunisia
Ogonna Chukwudi

**Ogonna Franca Chukwdi** (alizaliwa 14 Septemba 1988) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa nchini Nigeria ambaye anacheza kama kiungo  wa klabu ya Lazio nchini Italia na timu ya taifa ya Nigeria.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1988
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Gloria Chinasa

**Gloria Chinasa Okoro** (anajulikana kama Gloria Chinasa alizaliwa tarehe 8 Desemba 1987) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake ambaye anacheza kama mshambuliaji. 

Alizaliwa nchini Nigeria anacheza katika klabu ya mpira nchini Guinea ya Ikweta..

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1987
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Judith Chime

**Judith Nneka Chime** (alizaliwa Lagos 20 Mei, 1978) ni golikipa wa zamani wa timu ya taifa ya mpira wa miguu wa wanawake ya Nigeria alicheza katika Kombe la Dunia la FIFA la wanawake mwaka 1999 na katika mashindano ya Michezo ya Olimpiki ya kipindi cha Majira ya joto ya mwaka 2000. 

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1978
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Rita Chikwelu

[hariri chanzo]

Rita Chikwelu''' (alizaliwa 6 Machi 1988) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa nchini Nigeria ambaye anacheza katika klabu ya Hispania iitwayo Madrid CFF. Pia ni mchezaji wa timu ya taifa ya mpira wa miguu ya Nigeria. 

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1988
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Ann Chiejine

**Ann Agumanu-Chiejine** (alizaliwa 2 Februari 1974) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake kutoka nchini Nigeria ambaye alicheza kama golikipa katika timu ya taifa ya wanawake ya Nigeria katika Kombe la Dunia la FIFA la wanawake mwaka 1991 na mashindano ya Olimpiki ya Summer mwaka 2000. 

Pia yeye ni kocha msaidizi wa timu ya wanawake wa Nigeria wenye umri chini ya miaka 17. 

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1974
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Ifeanyi Chiejine

**Ifeanyichukwu Stephanie Chiejine** (17 Mei 1983 - 21 Agosti 2019) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake kutoka nchini Nigeria ambaye alicheza kama mshambuliaji. 

Alicheza kwa mara ya mwisho katika klabu ya mpira ya SSVSM-Kairat Almaty katika michuano ya Kazakhstan. 

Pia alichezea katika ya klabu ya mpira ya  FC Indiana katika ligi ya W-League nchini Marekani, KMF Kuopio na PK-35 Vanta nchini Ufini na Zvezda Perm nchini Urusi. 

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1983
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Joy Bokiri

**Joy Ebinemiere Bokiri** (alizaliwa 29 Desemba, 1998) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake kutoka nchini Nigeria ambaye anacheza kama kiungo katika klabu ya mpira ya Damallsvenskan AIK na timu ya taifa ya wanawake ya Nigeria. 

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1998
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Omo-Love Branch

**Omo-Love Branch** (alizaliwa 10 Januari 1974) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa nchini Nigeria ambaye alicheza kama beki wa timu ya taifa ya wanawake ya Nigeria. Alikuwa kwenye timu katika uzinduzi wa Kombe la Dunia la FIFA la mwaka 1991, na Kombe la Dunia la Wanawake la FIFA mwaka 1995.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1974
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Josephine Chukwunonye

**Josephine Chiwendu Chukwunonye** (alizaliwa 19 Machi, 1992) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake kutoka nchini Nigeria ambaye anacheza katika klabu ya mpira ya Kungsbaca katika ligi ya Damallsvenskan na timu ya taifa ya wanawake ya Nigeria.

Kabla ya hapo alichezea katika klabu ya mpira ya *Rivers Angels* kwa msimu wa miaka saba. Baada ya kucheza michezo miwili kwa klabu hiyo, aliachiliwa kama mchezaji huru mnamo Desemba 2015..

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1992
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Halimatu Ayinde

**Halimatu Ibrahim Ayinde** (alizaliwa 16 Mei,1995) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake wa kutoka nchini Nigeria ambaye anacheza kama kiungo wa klabu ya mpira ya Eskilsua United, na timu ya taifa ya wanawake ya mpira wa miguu ya Nigeria. 

Alicheza kama mshambuliaji wa klabu ya mpira ya West New York Flash huko Marekani na Delta Queens ya Nigeria.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1995
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Rachael Aladi Ayegba

**Rachael Aladi Ayegba** (alizaliwa 25 Juni 1986) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa zamani wa timu ya wanawake ya Nigeria ambaye alicheza kama golikipa. Alicheza katika klabu nyingi za kati ya mwaka 2005 na 2016. Ayugba sasa ni dereva wa basi huko London.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1986
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Mkhululi Bhebhe

**Mkhululi Bhebhe** (alizaliwa 5 Aprili, 1984 huko Bulawayo, Zimbabwe )  ni mwimbaji wa kisasa wa muziki wa Injili kutoka nchini Zimbabwe . 

## Kazi 
Mnamo 2008, Bhebhe aliingia katika onyesho la mashindano ya Idols la mashariki na kusini mwa Afrika lililofanyika Nairobi, Kenya, na kushika nafasi ya sita. 

Mnamo 2009, Bhebhe alianza kuimba na kwaya ya Injili ya Afrika Kusini inayojulikana kama *Joyous Celebration*.   Ameimba nyimbo za asili za injili za Zimbabwe katika maonyesho ya kimataifa, nyimbo zake zikiwemo kama vile Tambira Jehovah, Ichokwadi, *Namata*  na Wasara Wasara.

Bhebhe alijiunga na kundi la *Joyous Celebration* mwaka 2010.  

Mnamo Desemba 2012, Bhebhe alitoa albamu, *iChokwadi* yenye nyimbo kumi na tatu, zikiwemo nyimbo kama "Thelumoya" na "Tambira Jehovah".  

Kufikia mwaka 2015 wimbo wa Bhebhe maarufu zaidi akiwa na Joyous Celebration unaitwa "Tambira Yehova". 

Mnamo 2016 Bhebhe aliongoza tukio la injili la Celestial Praiz 2016.  

## Marejeo 
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:Mbegu za muziki wa Afrika
Jamii:Waliozaliwa 1984
Jamii:Watu walio hai
Patience Avre

**Patience Avre** (alizaliwa 10 Juni 1976) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa zamani wa nchini Nigeria ambaye alicheza timu ya taifa ya Nigeria katika Kombe la Dunia la Wanawake la FIFA la 1995, Kombe la Dunia la Wanawake la FIFA la 1999 na Kombe la Dunia la Wanawake la FIFA mwaka 2003 pamoja na michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya 2000. 

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1976
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Roosa Ariyo

**Roosa Funmilayo Ariyo** (alizaliwa 13 Juni 1994) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa nchini Nigeria aliyezaliwa Finland ambaye anacheza katika klabu ya Real Betis katika ligi ya Primera División na timu ya taifa ya wanawake ya Nigeria.
## Maisha ya awali
Ariyo alilelewa katika mji wa Helsinki na Baba yake ni mnaijeria.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1994
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Ajuma Ameh-Otache

**Ajuma Ameh-Otache** (1 Desemba 1984 - 10 Novemba 2018) alikua mchezaji wa mpira wa miguu wa nchini Nigeria, ambaye alicheza kama kiungo kwenye timu ya taifa ya wanawake ya Nigeria. Pia alishiriki katika michezo ya Olimpiki ya mwaka 2004. 

Ajuma Ameh-Otache alicheza katika klabu ya Pelican Stars. Ameh-Otache alifariki mnamo 10 Novemba, 2018 akiwa na umri wa miaka 33 hakuna undani zaidi wa sababu ya kifo chake uliotolewa.
 

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1986
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Cynthia Aku

**Cynthia Onyedikachi Aku** (alizaliwa 31 Desemba, 1999) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake wa nchini Nigeria, ambaye anacheza kama mshambuliaji wa klabu ya mpira ya wanawake ya Kireçburnu Spor katika ligi ya Super League ya wanawake nchini Uturuki.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1999
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Michelle Alozie

thumbnail|right|200px|Michelle Alozie

**Michelle Chinwendu Alozie** (alizaliwa 28 Aprili, 1997) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanwake kutoka nchini Nigeria ambaye anacheza kama mshambuliaji wa timu ya taifa ya wanawake ya Nigeria.

## Maisha ya awali
Alozie alizaliwa Marekani na alilelewa kwenye Apple Valley, California. 

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1997
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Mercy Akide

**Mercy Joy Akide Udoh** (alizaliwa 26 Agosti, 1975) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu wa wanawake kutoka nchini Nigeria. Alicheza nafasi ya kiungo wa kati katika timu ya taifa ya wanawake ya Nigeria 

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1975
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Gladys Akpa

**Gladys Akpa** (alizaliwa 1 Januari,1986) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake kutoka nchini Nigeria ambaye anacheza kama beki wa klabu ya mpira ya wanawake ya Sunshine Queens na timu ya taifa ya wanawake nchini Nigeria. 

Alikuwa sehemu ya timu katika mashindano ya wanawake ya Afrika mwaka 2010 na michuano ya wanawake ya Afrika mwaka 2012.  

Alicheza katika mechi ya Nigeria dhidi ya Mali ya 20 Novemba 2016, Nigeria dhidi ya Ghana mnamo 23 Novemba 2016, mchezo wa Nigeria dhidi ya Kenya 26 Novemba 2016, Nigeria dhidi ya Afrika Kusini ya 29 Novemba 2016 na Nigeria dhidi ya Kamerun 3 Desemba 2016.  

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1986
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Chioma Ajunwa

**Rasheedat Busayo Ajibade** (alizaliwa Gaborone, 8 Desemba 1999) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake wa nchini Nigeria ambaye anacheza katika klabu ya mpira ya wanawake ya Atlético de Madrid katika ligi ya *Primera División* nchini Hispania na timu ya taifa ya wanawake ya Nigeria. 

Anaitwa "UPELE" jina lake la kwanza lililofupishwa na pia huitwa "Msichana Mwenye Nywele za Bluu".

Ajibade alitajwa katika orodha ya wachezaji 10 bora wenye matumaini katika bara la Afrika na Goal.com.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1999
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Florence Ajayi

**Florence Kikelomo Ajayi** ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake kutoka nchini Nigeria ambaye alicheza kama beki katika klabu ya mpira ya wanawake ya Dínamo Guadalajara nchini Uhispania.
## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Amenze Aighewi

**Amenze Aighewi** (alizaliwa 21 Novemba 1991) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa nchini Nigeria ambaye alicheza kama mshambuliaji wa klabu ya wanawake ya Rivers Angels na timu ya taifa ya wanawake ya Nigeria. Alikuwa mmoja kati ya wachezaji wa timu iliyocheza Kombe la Dunia la FIFA la 2011. 

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1991
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Charity Adule

**Charity Ogbenyealu Adule** (alizaliwa 7 Novemba, 1993)  ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake kutoka nchini Nigeria ambaye anacheza kama mshambuliaji wa klabu ya mpira ya wanawake ya *SD Eibar* katika ligi ya *Primera División* nchini Hispania na timu ya taifa ya wanawake ya nchini Nigeria. 

Akiwa katika ngazi ya klabu, amewahikuchezea timu ya Rivers Angels, Bayelsa Queens na BIIK Kazygurt.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1993
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Saidat Adegoke

**Saidat Adegoke** (alizaliwa Ilorin, Jimbo la Kwara, Nigeria, 24 Septemba 1985) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa nchini Nigeria.

## Kazi
Adegoke katika kipindi cha majira ya joto mwaka 2007 alianza kuichezea klabu ya wanawake ya Remo Queens nchini Nigeria na katika ligi Serie A ya nchini Italia katika timu ya  ACF Trento. Baada ya msimu wao wa kwanza katika ligi ya Serie A timu ya Trento katika michezo yao 16 alifunga mara 3. Mnamo Agosti 2008 akiwa na timu ya AC Milan alifunga magoli 19 katika michezo 52 aliyocheza.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1985
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Rita Akarekor

**Rita Akarekor** (alizaliwa 13 Februari 2001) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa nchini Nigeria ambaye anacheza katika klabu ya Delta Queens katika Ligi Kuu ya wanawake ya Nigeria na timu ya taifa ya wanawake ya Nigeria kama golikipa. Alikuwa golikipa bora zaidi katika Ligi Kuu ya Wanawake ya Nigeria mwaka 2016 na kuchaguliwa kama golikipa muhimu zaidi katika ligi hiyo.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 2001
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Elvira Herzog

thumb|180px|right|Elvira Herzog
**Elvira Herzog** (alizaliwa 5 Machi 2000) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa nchini Uswisi ambaye anacheza kama golikipa wa timu ya wanawake ya FC Köln na timu ya taifa ya wanawake ya Uswisi.

## Kazi
Alicheza mechi yake ya kwanza na timu yake ya taifa ya Uswisi mnamo 14 Juni 2019 dhidi ya Serbia, akiwa kama mbadala wa golikipa Nadja Furrer .

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 2000
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Ujerumani
Jamii:Wachezaji mpira wa Ujerumani
Rachel Rinast

thumb|180px|right|Rachel Rinast mwaka 2015
**Rachel Miriam Marcia Free Rinast** (alizaliwa 2 Juni 1991) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa nchini Uswisi ambaye anacheza kama beki kwa klabu ya wanawake ya FC Köln. Alijiunga na Köln baada ya kutumia msimu wa 2012-13 akiwa na timu ya SC 07 Bad Neuenahr.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1991
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wachezaji mpira wa Uswisi
Louisa Akpagu

**Louisa Akpagu** (alizaliwa 22 Desemba, 1974) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake wa kutoka nchini Nigeria ambaye alicheza kama golikipa. 

Ni mchezaji wa timu ya taifa ya wanawake ya mpira wa miguu ya nchini Nigeria. Alikuwa mmoja ya wachezaji wa timu iliyocheza Kombe la Dunia la FIFA la wanawake mwaka 1995.
## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1974
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Sophie Hemming

right|thumb|180x180px|Sophie Alexandra Hemming
**Sophie Alexandra Hemming** (alizaliwa 20 Juni 1980) ni mchezaji wa raga wa timu ya taifa ya Uingereza. Aliiwakilisha Uingereza katika Kombe la Dunia la Raga ya Wanawake ya 2010 na pia aliitwa jina lake katika kikosi hadi Kombe la Dunia la Raga ya Wanawake mnamo 2014  . Pia alishinda Tuzo za RFU Linda Uttley kwa kutambua kujitolea kwake na kamati yake.

Hemming alihudhuria Shule ya Upili ya Norwich ya Wasichana. Nje ya raga, Hemming ni daktari wa mifugo. Kazi yake ya raga ilimhitaji kufanya marekebisho makubwa katika taaluma yake, na kubadilika kutoka kwenye bustani hadi kwenye daktari wa nyumbani.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1980
Jamii:Wanawake wa Uingereza
Harriet Millar-Mills

**Harriet Millar-Mills** (alizaliwa 16 Aprili 1991) ni mchezaji wa raga kutoka Uingereza na mwanachama wa timu ya Taifa ya Raga ya wanawake ya Uingereza.

## Kazi 
Millar-Mills aliichezea Uingereza kwa mara ya kwanza mnamo 2011. kwa timu ya walio chini ya miaka 20.

Alicheza nchi kwenye michuano ya Mataifa Sita ya Wanawake mwaka 2013. Katika mchezo dhidi ya Scotland, yeye na dada yake, Bridget Millar-Mills, walikuwa dada wa kwanza kukabiliana na katika rugby ya kimataifa. Ingawa wote wawili walilelewa huko Manchester, Bridget alichagua kuichezea Scotland kwa sababu mama yao ni wa Hamilton.

Mwaka 2017 aliitwa katika kikosi cha Kombe la Dunia la Raga ya Wanawake wa 2017 katika timu ya Uingereza. Mnamo Aprili 2021, alicheza Uingereza katika ushindi wa 67-3 dhidi ya Italia, kupata nafasi ya nchi katika mwisho wa Mataifa Sita ya 2021 

Millar-Mills alianza kazi yake kama mtoto katika Manchester RFC, kabla ya kuhamia timu ya Chester. Tangu wakati huo amechezea Lichfield mnamo 2013, Firwood Waterloo mnamo 2014 na Bristol Bears Women mnamo 2014. Alisajiliwa na Wasps Ladies mnamo 2017 na kwa sasa anachezea kilabu hio.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1991
Jamii:Wanawake wa Uingereza
Jamii:wachezaji wa Uingereza
Isabelle Noel-Smith

**Isabelle Noel-Smith** (alizaliwa 19 Julai 1988) ni mchezaji wa raga wa Uingereza. Alianza kuichezea Uingereza mwaka wa 2011. Aliitwa katika kikosi cha Kombe la Dunia la Raga ya Wanawake 2017 kwa Uingereza.

Noel-Smith alihudhuria Shule ya Wasichana ya Monmouth ya Haberdashers. Alisomea Elimu ya Kocha na Ukuzaji wa Michezo katika Chuo Kikuu cha Bath.Noel-Smith ana Cheti cha Uzamili katika Elimu na kwa sasa anafundisha katika Shule ya Paragon Junior huko Bath

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1988
Jamii:Wanawake wa Uingereza
Marlie Packer

right|thumb|259x259px|Marlie Packer (2019)

**Marlie Packer** (alizaliwa 2 Oktoba 1989) ni mchezaji wa raga wa Uingereza (safu ya nyuma / beki) kwenye timu ya Saracens na timu ya wanawake ya Uingereza. Alikuwa sehemu ya kikosi kilichoshinda  Kombe la Dunia la Raga la Wanawake la 2014.

## Kazi 
Packer alianza kazi ya  uchezaji wa kimataifa akiichezea Uingereza mwaka 2008. Mnamo 2013, alichezea kikosi cha Uingereza kwenye Mchezo wa Saba wa Kombe la Dunia la Raga ya Wanawake 2013 huko Moscow. Aliendelea kuchezea timu ya Uingereza ya walio na umri chini ya miaka 15 iliyoshinda Kombe la Dunia la 2014, na tena katika Kombe la Dunia la Raga ya Wanawake ya 2017 .

Ameshinda mataji manne ya Mataifa sita ya Grand Slam akiwa na Uingereza hadi sasa. Packer alianza mechi zote isipokuwa moja kati ya mechi za Uingereza za 2019 za Rugby Super Series na alipewa kandarasi ya muda wote ya kucheza katika timu ya Uingereza mwaka wa 2019. Mnamo 2020, jeraha la kifundo cha mguu lilimzuia kucheza michuano ya Mataifa Sita ya mwaka huo.

## Tuzo 
* 2014 Mshindi wa Kombe la Dunia la Raga ya Wanawake
* 2014 Freedom of Yeovil
* 2017 Mshindi wa fainali ya Kombe la Dunia la Raga ya Wanawake

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1989
Jamii:Wanawake wa Uingereza
Amber Reed

**Amber Reed** (alizaliwa 3 Aprili 1991) ni mchezaji wa raga cha Uingereza. Alishinda Kombe la Dunia la Raga ya Wanawake 2014 kama mshiriki wa kikosi cha Uingereza na alichaguliwa kwa kikosi cha Kombe la Dunia la Raga ya Wanawake ya 2017. Kwa sasa anaichezea Bristol Bears.

## Kazi 
right|thumb|180x180px|Amber Reed akifunga England v Scotland
Reed alichezea kwa mara ya kwanza katika timu ya raga ya Wanawake ya Uingereza mwaka 2012 dhidi ya Ufaransa, hapo awali aliichezea timu ya taifa ya Vijana chini ya miaka 20.

Mnamo 2014, alishinda Kombe la Dunia la Raga ya Wanawake akiwa na timu ya taifa ya Uingereza.

Alichaguliwa pia kwa timu ya Kombe la Dunia la Uingereza mnamo 2017, timu hiyo ilishindwa fainali na New Zealand.Alicheza pia katika mechi ya kwanza ya Wanawake wa Uingereza dhidi ya Barbarians huko Twickenham mnamo 2019, ambapo Uingereza ilishinda.Alichezea tena uingereza katika Mashindano ya Mataifa Sita ya Wanawake ya 2020.

## Maisha ya awali 
Reed ni mpwa wa Andy Reed mchezaji wa awali wa timu ya taifa la Scotland. Akiwa kijana, aliichezea kriketi Gloucestershire na mpira wa magongo kwa Bristol. Alihudhuria Shule ya Colston na akaendelea kupata digrii ya  Sayansi ya Mazoezi na Michezo kutoka Chuo Kikuu cha Exeter. Alitajwa kuwa Mwanamichezo wa Vyuo Vikuu vya Uingereza vya Mwaka wa 2013.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1991
Jamii:Wanawake wa Uingereza
Catherine Spencer (mchezaji wa raga)

right|thumb|196x196px|Catherine Spencer
**Catherine Spencer** (alizaliwa 25 Mei 1979) ni mchezaji wa zamani wa  raga wa Uingereza. Alichaguliwa kama nahodha mwaka wa 2007. Aliwahi kuwa nahodha wa Uingereza katika Kombe la Dunia la Raga ya Wanawake mwaka 2010 na pia alikuwa mshiriki wa kikosi kilichoshiriki Kombe la Dunia la 2006.

Spencer alistaafu  kwenye raga ya kimataifa mnamo 2011 . Spencer alitunukiwa shahada ya heshima ya udaktari kutoka Chuo Kikuu cha Canterbury Christ Church mnamo Septemba 2018 kwa kuinua pakubwa wasifu wa raga ya wanawake kupitia uongozi wake na kuendelea kuwatia moyo wasichana na wanawake.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1979
Jamii:Wanawake wa Uingereza
Amy Wilson-Hardy

alt=Amy Wilson-Hardy|thumb|Amy Wilson-Hardy
**Amy Wilson-Hardy** (alizaliwa 13 Septemba 1991) ni mchezaji wa  raga wa Uingereza. Alicheza kwa mara ya kwanza katika timu ya taifa ya raga ya wanawake ya Uingereza mwaka wa 2013. Alichaguliwa kama mshiriki wa timu ya taifa ya wanawake  ya Uingereza ya mchezo wa raga ya wachezaji saba kwenye Olimpiki ya Majira ya joto ya 2016.

Anachezea Wasps katika Ligi Kuu ya Wanawake. Alichaguliwa katika kikosi cha Kombe la Dunia la Raga ya Wanawake 2017.

Alishinda medali ya shaba kwenye Michezo ya Jumuiya ya Madola ya mwaka 2018.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1991
Jamii:Wanawake wa Uingereza
Jamii:Wachezaji wa Uingereza
Kay Wilson

thumb|180px|right|Kay Wilson (2013)
**Kay Wilson** (aliyezaliwa 19 Septemba 1991) ni mchezaji wa  raga wa Uingereza cha Uingereza. Alijumuishwa katika Kombe la Dunia la Raga ya Wanawake ya 2014 na 2017.

## Kazi 
Wilson alizaliwa mwaka wa 1991 na alikuwa akicheza akiwa na umri wa miaka mitano na alichezea Old Caterhamians, Warlingham na Dorking akiwa mtoto. Alihudhuria Shule ya Sekondari ya Saint Bede huko Redhill, Surrey.
Alihitimu na shahada ya Maendeleo ya Michezo kutoka Chuo Kikuu cha Cardiff Metropolitan. Wilson pia alichezea Cardiff Met's Ladies RFC.
Wilson alicheza kwa mara ya kwanza kwenye Kombe la Mataifa ya IRB 2011
## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1991
Jamii:Wanawake wa Uingereza
Jamii:Wachezaji wa Uingereza
Amber Barrett

**Amber Barrett** (alizaliwa 16 Januari 1996) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa nchini Ireland ambaye anacheza katika klabu ya wanawake ya FC Köln nchini Ujerumani. Alicheza kwa mara ya kwanza kwenye timu ya taifa ya wanawake ya Jamhuri ya Ireland mnamo Septemba 2017. Akiwa kama mshambuliaji mzuri, Barrett alikuwa Mchezaji wa WNL wa msimu mwaka 2017 na mchezaji bora mwaka 2016, 2017 na 2018.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1996
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wachezaji mpira wa Ujerumani
Natasha Hunt

thumbnail|right|200px|Natasha Hunt (2022)

**Natasha "Mo" Hunt**  (alizaliwa 21 March 1989 ) ni mchezaji wa raga wa kiingereza ambaye anaichezea  ya Klabu ya Gloucester-Hartpury na Uingereza. Yeye pia ni mwalimu stadi.

## Maisha binafsi 
Hunt alihudhuria Shule ya Dene Magna . Hunt ni mwalimu mwenye ujuzi na awali alifundishwa katika Shule ya Mfalme Edward ya Birmingham katika somo la PE, kabla ya kufundisha katika Shule ya Sir Graham Balfour huko Stafford, pia kama mwalimu wa PE.

Hunts anawasiliana na mashabiki wake kupitia Twita na hamasa yake katika raga ni nahodha wa zamani wa wanawake wa Uingereza Sue Day na Susie Appleby.

## Uingereza 
Hunt ameiwakilisha timu ya  Uingereza chini ya miaka 20, England A, sevens ya Uingereza pamoja na timu ya taifa ya wanawake ya raga ya Uingereza. Hunt aliicheza Uingereza katika Mataifa ya RBS ya 6 pamoja na mashindano ya dunia ya *ruga* 7s,na kushinda kushinda zote.

Mnamo mwaka 2014, Hunt alichezea timu ya  Wanawake ya Uingereza kwa mara  kadhaa. Akiwasaidia kufikia nafasi ya pili ya dunia na kupata mkataba wa kitaaluma katika mchakato. Alitajwa  katika kikosi cha Kombe la Dunia la Raga ya Wanawake ya 2017 huko Ireland.

## Tuzo 
* Kombe la Dunia la Ruga ya Wanawake wa 2014
* Nafasi ya saba kwa mashindano ya Raga ya wanawake ya Dunia
* Mshindi wa RBS Mataifa 6 ya Raga ya Wanawake 2012

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1989
Jamii:Wanawake wa Uingereza
Sarah Hunter

right|thumb|180x180px|Sarah Alice Hunter (2013)
**Sarah Alice Hunter** (alizaliwa 19 Septemba 1985) alikuwa mchezaji wa timu ya taifa ya Raga ya Uingereza. Amewakilisha Uingereza tangu Kombe la Dunia la Raga ya Wanawake wa 2010 akawa nahodha wa timu hiyo. Kwa sasa ni kocha wa mchezo huo.

## Kazi ya kimataifa 
Hunter aliichezea Uingereza kwa mara yake ya kwanza mwaka 2007 . Alikuwa amefanya mafunzo kama kiungo lakini alijiunga na kikosi cha Uingereza kama mchezaji wa nyuma baada ya kocha Phil Forsyth kumhamisha katika majaribio ya Chini ya mara 19.  

Yeye aliongoza timu Uingereza kushinda  taji la 2014 Wanawake Raga Kombe la Dunia na alikuwa nahodha kwa mara ya mia moja mwezi Novemba 2017 ambapo Uingereza iilicheza thidi ya Canada katika nusu fainali ya 2017 a Raga ya Wanawake Kombe la Dunia. Mnamo Aprili 2021, **Hunter** ni mchezaji wa pili wa Uingereza anaengoza kwa kuwa nahodha mara nyingi zaidi ya wakati wote

## Kazi 
Hunter akiwa na miaka 15 alijiunga na Lichfield Ladies.Alihamia  Bristol Ladies mnamo 2015 na baadae kujiunga na  Loughborough Lightning mwaka 2017, ambapo ndipo anapochezea.

## Maisha ya awali 
Hunter alizaliwa huko North Shields mwaka wa 1985. Alianza kucheza katika ligi ya raga akiwa na umri wa miaka 9 katika shule ya msingi ya Goathland, akichezea timu ya kina Longbenton na Gateshead Panthers.

Alisoma Sayansi ya Michezo na Hisabati katika Chuo Kikuu cha Loughborough. Aliendelea kufanya kazi katika RFU kama Ofisi ya Maendeleo ya Raga ya Chuo Kikuu ya  Kusini Magharibi.

## Tuzo 
Hunter aliteuliwa kuwa Mwanachama wa Order ya Dola ya Uingereza ijulikanayo kama "Member of the Order of the British Empire (MBE)" mnamo 2015 huko New York. Alitajwa kuwa mchezaji bora wa Kombe la Dunia la Raga ya Wanawake mwaka 2016. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1985
Jamii:Wachezaji wa Uingereza
Jamii:Wanawake wa Uingereza
Eunice Beckmann

thumb|180px|right|Eunice Nketiah Beckmann
**Eunice Nketiah Beckmann** (alizaliwa 8 Februari 1992) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa nchini Ujerumani ambaye anacheza katika klabu ya wanawake ya FC Köln.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1992
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Ujerumani
Jamii:Wachezaji mpira wa Ujerumani
Sharon Beck

thumb|220px|right|Beck (Israel, 2021)
**Sharon Maria Rebecca Beck** (alizaliwa 22 Machi 1995) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa nchini Ujerumani-Israeli ambaye anacheza kama kiungo wa timu ya taifa ya wanawake ya Israeli.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1995
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wachezaji mpira wa Israeli
Jamii:Wachezaji mpira wa Ujerumani
Mandy Islacker

thumb|180px|right|Mandy Islacker (2015)
**Mandy Islacker** (alizaliwa 8 Agosti 1988) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa nchini Ujerumani ambaye anacheza katika timu ya wanawake ya FC Köln. Mandy ni mtoto wa Frank Islacker na pia ni mjukuu wa Franz Islacker. 

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1988
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Ujerumani
Jamii:Wachezaji mpira wa Ujerumani
Peggy Nietgen

thumb|180px|right|Peggy Nietgen
**Peggy Nietgen** (amezaliwa 12 Agosti 1986) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa nchini Ujerumani. Kwa sasa anacheza katika klabu ya wanawake ya FC Köln ya nchini Ujerumani.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1986
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Ujerumani
Jamii:Wachezaji mpira wa Ujerumani
Myrthe Moorrees

thumb|180px|right|Myrthe Moorrees (2020)
**Myrthe Morrees** (alizaliwa 12 Desemba 1994) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa nchini Uholanzi ambaye anacheza kwenye klabu ya wanawake ya FC Köln katika ligi Frauen-Bundesliga nchini Ujerumani. Awali alicheza katika klabu ya wanawake ya VVV-Venlo, FC Utrecht na PSV Eindhoven.

Mnamo 19 Oktoba 2017 alicheza kwa mara ya kwanza katika timu yake ya taifa ya wanawake katika mechi dhidi ya Austria. 

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1994
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Ujerumani
Jamii:Wachezaji mpira wa Ujerumani
Uchafuzi wa kilimo

thumb|Uchafuzi wa maji kutokana na ufugaji wa ng'ombe wa maziwa katika eneo la Wairarapa nchini New Zealand
**Uchafuzi wa kilimo** inarejelea mazao ya ya kibiolojia ya kazi ya kilimo ambayo husababisha uchafuzi au uharibifu wa mazingira na mifumo ya ekolojia inayozunguka, na/au kusababisha madhara kwa wanadamu na masilahi yao ya kiuchumi.

Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Ekolojia
Adriana Achcińska

**Adriana Achcińska** (alizaliwa 22 Aprili 2002) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa nchini Polandi ambaye anacheza kama kiungo wa klabu ya wanawake ya Ekstraliga UKS SMS Łódź na timu ya taifa ya wanawake ya Polandi.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 2002
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wachezaji mpira wa Polandi
John H. Knox

**John H. Knox** alikuwa ripota maalum wa kwanza wa Umoja wa Mataifa kuhusu haki za binadamu na masuala ya mazingira akihudumu kuanzia 2012 hadi 2018. 

Knox kwa sasa ni Profesa wa sheria ya Kimataifa katika chuo kikuu cha Wake Forest.

## Marejeo
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanasheria wa Marekani
Fafali Dumehasi

**Fafali Dumehasi** (alizaliwa 25 Desemba, 1993) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake kutoka nchini Ghana ambaye anacheza kama golikipa wa timu ya taifa ya kandanda ya wanawake ya Ghana.

Alikuwa sehemu ya timu kwenye Mashindano ya Wanawake ya Afrika ya 2014. Katika ngazi ya klabu, alichezea Police Accra ya Ghana.

## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Ghana
Jamii:Wachezaji mpira wa Ghana
Jamii:Waliozaliwa 1993
Ellen Coleman (mchezaji)

**Ellen Coleman** (alizaliwa 11 Desemba, 1995) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake kutoka nchini Ghana ambaye anacheza kama beki katika timu ya taifa ya wanawake ya Ghana.

## Kazi 
Coleman amewahi kuichezea timu ya Lady Strikers ya Ghana. Coleman alikuwa kwenye kikosi cha Ghana kwenye Kombe la Mataifa ya Afrika kwa Wanawake 2018 lakini hakuonekana kwenye mechi yoyote.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1995
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Ghana
Jamii:Wachezaji mpira wa Ghana
Călin Georgescu

**Călin Georgescu** (alizaliwa 1962) ni mtaalam mkuu wa Kiromania katika maendeleo endelevu, na kutambuliwa katika uwanja huo, kufuatia miaka 17 ya huduma katika eneo la mazingira katika mfumo wa Umoja wa Mataifa.

Georgescu aliteuliwa kuwa mkurugenzi mtendaji wa Taasisi ya Umoja wa Mataifa ya Kielezo Endelevu cha Ulimwenguni huko Geneva na Vaduz kwa kipindi cha 2015-2016. 

Kabla ya hapo, aliwahi kuwa Rais wa Kituo cha Utafiti cha Ulaya kwa Klabu ya Roma (2013-2015). Pia ni mwanachama wa Klabu ya Kimataifa ya Rome nchini Uswisi.

## Marejeo
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Romania
Gladys Amfobea

**Gladys Amfobea** (alizaliwa 1 Julai 1998) ni mwanasoka wa kimataifa wa nchini Ghana ambaye anacheza kama beki kwenye timu ya taifa ya kandanda ya wanawake ya Ghana. 

Aliichezea timu ya taifa ya Ghana kwenye mashindano ya Kombe la Mataifa ya Afrika kwa wanawake mnamo mwaka 2018 na kufunga bao moja katika mechi tatu alizocheza

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1998
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Ghana
Jamii:Wachezaji mpira wa Ghana
Justice Tweneboaa

**Justice Tweneboaa** (alizaliwa 28 Oktoba, 2001) ni mwanasoka wa soka la wanawake kutoka nchini Ghana ambaye anacheza kama beki wa Ampem Darkoaa ambaye pia ni nahodha wa timu ya taifa ya wanawake ya Ghana.

## Kazi 
Tweneboaa alianza uchezaji wake katika timu inayoshiriki Ligi Kuu ya Wanawake ya Ghana, Amem Darkoa. Mnamo 2020, kabla ya msimu wa 2020-21, aliteuliwa kama nahodha wa timu.

Tweneboaa aliwahi kuwa nahodha wa Ghana katika timu za walio chini ya miaka 17 ,miaka  20 na ngazi ya juu. Aliiwakilisha Ghana kwenye Kombe la Dunia la FIFA la Wanawake U-17 2018, ambapo walipoteza thidi ya Mexico kwenye hatua ya robo finali. Alikuwa mmoja wa wale wawili waliokosa penalti zao. Katika Kombe hilo la Dunia alicheza pamoja na wachezaji kama Mukarama Abdulai na Nina Norshie .

Mnamo Juni 2020, aliitwa kwenye timu kama mmoja wa wachezaji wakuu kwa mechi zao za kufuzu kwa Kombe la Dunia la FIFA U-20 2020 na mechi za kirafiki dhidi ya Moroko kati ya Agosti na Oktoba 2020.

Mnamo Machi 2018, aliitwa kwa mara ya kwanza katika timu ya kitaifa kabla ya mechi ya kirafiki dhidi ya Japan walifungwa 7-1.Tweneboaa alikijumuishwa katika kikosi cha Aisha Buhari Cup na kufuzu kwa Kombe la Mataifa ya Afrika kwa Wanawake 2022 dhidi ya Nigeria.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 2001
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Ghana
Jamii:Wachezaji mpira wa Ghana
Janet Egyir

**Janet Egyir** (alizaliwa 7 Mei 1992 huko Sekondi) ni mwanasoka wa soka la wanawake wa kimataifa kutoka nchini Ghana ambaye anacheza kama beki wa timu ya Afturelding Fram ya Iceland. Alikuwa sehemu ya timu kwenye Mashindano ya Wanawake ya Afrika ya 2014.

## Kazi 
Mnamo Mei 2016 alisaini mkataba na klabu ya Víkingur Ólafsvík huko Iceland.

## Tuzo 
Mnamo mwaka 2018 alikuwa mchezaji bora wa Kombe la Wanawake la WAFU. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1992
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Ghana
Jamii:Wachezaji mpira wa Ghana
Uchafuzi wa maji

[thumb|Maji taka na taka za viwandani katika Mto Mpya unapopita kutoka Mexicali ([Mexico) hadi Calexico, California.]]
**Uchafuzi wa maji** ni uchafuzi wa maji kwa kawaida kama matokeo ya shughuli za binadamu, kwa namna ambayo huathiri vibaya matumizi yake halali. Uchafuzi wa maji hupunguza uwezo wa vyanzo vya maji kutoa huduma za mfumo ikolojia ambao ungetoa. Vyanzo vya maji ni pamoja na kwa mfano maziwa, mito, bahari, chemichemi ya maji, hifadhi na maji ya ardhini. Uchafuzi wa maji hutokea wakati uchafu unapoingizwa kwenyevyanzo hivi vya maji. Uchafuzi wa maji kwa kawaida unaweza kuhusishwa na mojawapo ya vyanzo vinne: maji taka, viwanda, kilimo, na mtiririko wa maji mijini ikiwa ni pamoja na maji ya mvua. Kwa mfano, kuachilia maji machafu ambayo hayajasafishwa ipasavyo katika maji asilia kunaweza kusababisha uharibifu wa mifumo ikolojia hii ya majini.
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania

Jamii:Maji
Jamii:Ekolojia
Grace Asantewaa

**Grace Asantewaa** (alizaliwa 5 Desemba, 2000) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake kutoka nchini Ghana ambaye anacheza kama beki wa klabu ya mpira wa miguu ya Real Betis ya Ligi Kuu ya Uhispania na timu ya taifa ya wanawake ya Ghana.

## Kazi 
Asantewaa alishiriki katika kombe la mataifa ya Afrika la wanawake la mwaka 2018.Alipocheza mechi tatu.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 2000
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Ghana
Jamii:Wachezaji mpira wa Ghana
Ustahimilivu wa kiekolojia

thumb|Mifumo ikolojia ya Ziwa na Mulga yenye hali mbadala thabiti.
**Ustahimilivu wa kiekolojia** ni uwezo wa mfumo wa ekolojia kuhimili mtikisiko au usumbufu kwa kupinga uharibifu na kupona haraka. Usumbufu  kama huo unaweza kujumuisha matukio ya stochastic kama vile moto, mafuriko, dhoruba za upepo, milipuko ya idadi ya wadudu, na shughuli za binadamu kama vile ukataji miti, kupasua ardhi kwa ajili ya uchimbaji wa mafuta, dawa ya kuulia wadudu kwenye udongo, na kuanzishwa kwa aina za mimea au wanyama wa kigeni. Usumbufu wa ukubwa au muda wa kutosha unaweza kuathiri kwa kiasi kikubwa mfumo ikolojia na unaweza kulazimisha mfumo ikolojia kufikia kizingiti zaidi ambacho mfumo tofauti wa michakato na miundo hutawala.

Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Ekolojia
Jamii:Uchumi
Philicity Asuako

**Philicity Asuako** (alizaliwa 25 Desemba, 1999) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake wa kimataifa kutoka nchini Ghana ambaye anacheza kama beki. 

Amecheza mechi moja ya timu ya taifa ya mpira wa miguu ya wanawake ya Ghana. Alikuwa kwenye kikosi cha Ghana kwenye Kombe la Mataifa ya Afrika kwa Wanawake 2018 lakini hakuonekana akicheza katika mechi yoyote.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1999
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Ghana
Jamii:Wachezaji mpira wa Ghana
Huduma ya mfumo wa ekolojia

[thumb|Nyuki wa asali wa Ulaya (Apis mellifera) hutoa nta kutoka kwa ua la Aster kwa kutumia proboscis yake. Vinywele vidogo vinavyofunika mwili wa nyuki hudumisha chaji kidogo cha kielektroniki, na hivyo kusababisha [chavua kutoka kwenye mianzi ya maua kushikamana na nyuki, hivyo kuruhusu uchavushaji nyuki anapohamia ua jingine.]]
**Huduma za mfumo wa ekolojia** zina faida nyingi  tofauti kwa mazingira asilia na mifumo ikolojia yenye afya. Mifumo ikolojia kama hii ni pamoja na, mifumo ya ikolojia ya kilimo, mifumo ikolojia ya misitu, mifumo ikolojia ya nyanda za majani na mifumo ikolojia ya majini. Mifumo hii ya ikolojia, inayofanya kazi kwa uhusiano mzuri, hutoa vitu kama vile uchavushaji asilia wa mazao, hewa safi, upunguzaji wa hali mbaya ya hewa, na ustawi wa akili na mwili wa mwanadamu. Kwa pamoja, manufaa haya yanajulikana kama 'huduma za mfumo ikolojia', na mara nyingi ni muhimu katika utoaji wa maji safi ya kunywa, mtengano wa taka, na ustahimilivu na uzalishaji wa mifumo ikolojia ya chakula.
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Biolojia
Jamii:Ekolojia
Uvuvi wa kupita kiasi

thumb|Takriban tani 400 (t 360) za jack makrill ya Chile (Trachurus murphyi) hunaswa na mtoaji wa mikoba wa Chile kutoka Peru.
**Uvuvi wa kupita kiasi** ni uvuaji wa samaki  kwa kiwango kikubwa kuliko ambacho spishi inaweza kujaza idadi ya watu wake kiasili (yaani. unyonyaji wa samaki uliopo wa uvuvi), na kusababisha spishi kuwa na wakazi duni katika eneo hilo. Uvuvi wa kupita kiasi unaweza kutokea katika maeneo ya maji ya ukubwa wowote, kama vile madimbwi, ardhioevu, mito, maziwa au bahari, na unaweza kusababisha upungufu wa rasilimali, kupunguza viwango vya ukuaji wa kibayolojia na viwango vya chini vya biomasi. Baadhi ya aina za uvuvi wa kupita kiasi, kama vile uvuvi wa kupita kiasi wa papa, umesababisha uharibifu wa mfumo mzima wa ikolojia wa baharini .

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Ekolojia
Mkutano wa Aarhus

Mkataba wa UNECE wa Kupata Habari, Ushiriki wa Umma katika Kufanya Maamuzi na Upatikanaji wa Haki katika Masuala ya Mazingira, ambao kwa kawaida hujulikana kama Mkataba wa Aarhus, ulitiwa saini tarehe 25 Juni 1998 katika mji wa Aarhus nchini Denmark. Ilianza kutumika tarehe 30 Oktoba 2001. Hadi kufikia Machi 2014, ilikuwa na vyama 47—majimbo 46 na Umoja wa Ulaya. Majimbo yote yaliyoidhinishwa yako Ulaya na Asia ya Kati. EU imeanza kutumia kanuni za aina ya Aarhus katika sheria yake, hususan Maagizo ya Mfumo wa Maji (Maelekezo 2000/60/EC). Liechtenstein na Monaco zimetia saini mkataba huo lakini hazijaidhinisha.
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Ekolojia
Jamii:Haki za binadamu
Tatuzi zinazotegemea uasilia

**Tatuzi zinazotegemea uasilia** (kwa Kiingereza: *Nature-based solutions*) ni neno ambalo hurejelea usimamizi na matumizi endelevu ya vipengele asilia katika kukabiliana na changamoto za kijamii na za kimazingira. Changamoto hizo ni pamoja na mabadiliko ya hali ya hewa, usalama wa maji, uchafuzi wa maji, usalama wa chakula, afya ya binadamu, upotevu wa viumbehai na udhibiti wa hatari za maafa.

Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Ekolojia
Ujuzi wa ekolojia wa jadi

**Ujuzi wa ekolojia wa jadi** inaelezea maarifa asilia na mengine ya jadi ya rasilimali za mahali. Inahusika na uhusiano wa viumbe hai (ikiwa ni pamoja na binadamu) na makundi yao ya jadi na mazingira yao. Ni muhimu kutambua kwamba maarifa asilia si dhana ya ulimwengu wote miongoni mwa jamii mbalimbali, bali inarejelewa kwenye mfumo wa maarifa mila au desturi ambazo zinategemea sana "mahali". Ujuzi kama huo hutumiwa katika usimamizi wa maliasili kama mbadala wa data ya msingi ya mazingira katika hali ambapo kuna data ndogo ya kisayansi iliyorekodiwa, au inaweza kusaidia mbinu za kisayansi za Magharibi za usimamizi wa ikolojia.
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Ekolojia
Uchafuzi wa plastiki

alt=Uchafuzi wa plastiki unaofunika ufuo wa Accra|thumb|**Uchafuzi wa Plastiki nchini Ghana**
**Uchafuzi wa plastiki** ni mrundikano wa vitu na chembe za plastiki (k.m. chupa za plastiki, mifuko na shanga ndogo) katika mazingira ya Dunia ambayo huathiri vibaya wanadamu, wanyamapori na makazi yao. Plastiki zinazochafua mazingira zimeainishwa kulingana na umbo kuwa dogo, au kuwa kubwa. Plastiki ni ya bei nafuu na ya kudumu na kuifanya iweze kubadilika sana kwa matumizi tofauti; Matokeo yake wazalishaji huchagua kutumia plastiki juu ya vifaa vingine. Walakini, muundo wa kemikali wa plastiki nyingi huzifanya kuwa sugu kwa michakato mingi ya asili ya uharibifu na matokeo yake ni polepole kuharibika. Kwa pamoja, mambo haya mawili huruhusu kiasi kikubwa cha plastiki kuingia katika mazingira kama taka isiyosimamiwa vizuri na kuendelea kuwepo katika mfumo wa ekolojia.
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Ekolojia
Umaskini wa nishati na upishi

thumb|362x362px|Mwanamke wa Guatemala anatengeneza tortilla ya mahindi kwa kutumia makaa ya moto
Kipengele kimoja cha umaskini wa nishati ni ukosefu wa upatikanaji wa nishati safi, za kisasa na teknolojia za kupikia. Kufikia 2020, zaidi ya watu bilioni 2.6 katika nchi zinazoendelea wanapika kwa ukawaida kwa kutumia kuni, kinyesi cha wanyama, makaa ya mawe au mafuta ya taa. Uchomaji wa aina hizi za mafuta kwenye moto au majiko ya kawaida husababisha uchafuzi wa hewa mbaya wa kaya, na kusababisha wastani wa vifo milioni 3.8 kila mwaka kulingana na Shirika la Afya Duniani (WHO), na huchangia matatizo mbalimbali ya afya, kijamii, kiuchumi na mazingira.
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Ekolojia
Jamii:Uchumi
Uchumi wa mzunguko

thumb|301x301px|Kielelezo cha dhana ya uchumi duara.
**Uchumi duara** ni muundo wa kiuchumi ambapo bidhaa na nyenzo zinatumiwa tena na tena, kukarabatiwa, kuhuishwa, na kuchakatwa tena ili kupunguza taka na uchafuzi wa mazingira, ukilinganisha na modeli ya chukua-tumia-tupa yaani "take-make-waste". Mbinu hii hurefusha maisha ya bidhaa na nyenzo, unafanya zitumike hadi thamani ya mwisho kabisa, na inalenga kuzalisha upya mifumo asilia badala ya kumaliza rasilimali zinazoisha. Kanuni muhimu ni pamoja na kuondoa taka, kurejesha bidhaa katika mzunguko, na kuzalisha upya asili kwa kuunda upya bidhaa kwa ajili ya kudumu na kutumika tena, na kukuza kushiriki, kukodisha na kutengeneza.

*Jinsi "uchumi duara" unavyofanya kazi:*
* Bidhaa zimeundwa tangu awali ili ziwe za kudumu, zinazoweza kutumika tena na kutumika tena.
* Kudumisha bidhaa na nyenzo katika matumizi. Hii inahusisha mikakati mbalimbali kama vile kushiriki, kukodisha, kutengeneza, kurekebisha, na kutengeneza upya ili kurefusha maisha ya bidhaa na nyenzo.
* Badala ya kutupwa, "taka" huwa kama nyenzo ya kutengeneza bidhaa mpya.
* Kuzalisha upya wa asili. Mtindo huu unazingatia kurejesha na kuboresha mifumo ya asili, badala ya kuiharibu.

Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Ekolojia
Jamii:Uchumi
Uchafuzi wa ardhi

**Uchafuzi wa Ardhi** husababishwa kwa kuwepo na kemikali za xenobiotic (zinazotengenezwa na binadamu) au mabadiliko mengine ya mazingira ya asili ya udongo. Kwa kawaida husababishwa na shughuli za viwanda, kemikali za kilimo au utupaji holela wa taka.

Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Ekolojia
Gabriela Chávez (mchezaji)

**Gabriela Patricia Chávez** (alizaliwa 9 Aprili, 1989) ni mwanasoka wa Argentina ambaye anacheza kama kiungo katika klabu ya *Boca Juniors* na timu ya taifa ya wanawake ya Argentina .

## Kazi ya kimataifa 
Chávez aliwakilisha Argentina katika misimu mawili ya Kombe la Dunia la FIFA la Wanawake ( 2006 na 2008 ).  Katika kiwango cha juu, alicheza katika mashindano ya soka ya wanawake mwaka 2006 huko Amerika Kusini, misimu mawili ya michezo ya Pan American ( 2007 na 2011 ), Kombe la Dunia la Wanawake la FIFA mwaka 2007, Mwaka 2008 na 2018 michezo ya Olimpiki ya Copa América Femenina . 

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1989
Nkechi Mbilitam

**Nkechi Mbilitam** (alizaliwa 5 Aprili, 1974) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake kutoka nchini Nigeria ambaye anacheza kama kiungo wa timu ya taifa ya wanawake ya Nigeria. 

Alikuwa kwenye timu ya taifa katika uzinduzi wa Kombe la Dunia la FIFA la wanawake mwaka 1991 na Kombe la Dunia la FIFA la wanawake mwaka 1995. 

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1974
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Candace Chapman

**Candace Marie Margaret Chapman** (alizaliwa 2 Aprili, 1983) ni mzaliwa wa Trinidad na Tobago, mchezaji wa soka mstaafu wa nchini Kanada. Alipokua Ajax, Ontario, alicheza kama beki na alikuwa mchezaji wa timu ya taifa ya Kanada. Kwa sasa ni kocha wa timu ya taifa ya vijana. 

## Maisha ya awali 
Chapman alizaliwa katika Port of Spain, Trinidad na Tobago.  Ni mhitimu wa Chuo Kikuu cha Notre Dame akiwa na diploma katika sosholojia na matumizi ya kompyuta. 
## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1983
Jamii:Wachezaji mpira wa Trinidad na Tobago
Tine Cederkvist

**Tine Cederkvist Viskær** (alizaliwa 21 Machi 1979) ni goli kipa wa kandanda wa Denmark ambaye anachezea timu ya taifa ya kandanda ya wanawake wa Denmark. 

Katika ngazi ya klabu amecheza kwenye mashindano ya *Damallsvenskan* na ligi ya *W-League* nchini Australia. akiwa na klabu ya *LdB Malmö*. Hapo awali alitumia miaka saba katika klabu ya *Brøndby IF* katika mashindano ya *Elitedivisionen*, na kucheza jumla ya mechi 216 katika mashindano yote.  

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1979
Jamii:Wachezaji mpira wa Denmark
Faith Michael

**Faith Michael** (alizaliwa 28 Februari, 1987) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake kutoka nchini Nigeria ambae anacheza kama mshambuliaji kwenye ligi ya Damallsvenskan katika klabu ya mpira ya Pitea IF na timu ya taifa ya wanawake ya Nigeria.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1987
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Mkataba wa Basel

alt=Mataifa yakiwa yametia saini (nyekundu) na kuridhia (bluu) Mkataba wa Basel.|thumb|290x290px|Ushiriki wa Mkataba wa Basel
**Mkataba wa Basel** juu ya Udhibiti wa Uhamishaji wa Taka hatarishi na Utupaji wa Mipaka, ni mkataba wa kimataifa ambao uliundwa kupunguza uhamishaji wa taka hatari kati ya mataifa, na haswa kuzuia uhamishaji wa taka hatari kutoka kwa maendeleo. kwa nchi zilizoendelea kidogo. Hata hivyo, haishughulikii uhamishaji wa taka zenye mionzi. Mkataba huu pia unakusudiwa kupunguza kiwango na sumu ya taka zinazozalishwa, kuhakikisha usimamizi wao mzuri wa mazingira kwa karibu iwezekanavyo na chanzo cha uzalishaji, na kusaidia  katika usimamizi mzuri wa mazingira wa taka hatari na zingine zinazozalishwa.
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Umoja wa Mataifa
Jamii:Ekolojia
Nadine Angerer

thumbnail|right|200px|Nadine Angerer

**Nadine Marejke Angerer** (alizaliwa 10 Novemba 1978) ni mkufunzi wa mpira wa miguu wa Ujerumani ambaye ni mkufunzi wa mchezaji Portland Thorns wa ligi ya soka ya wanawake (NWSL). 

## Kazi 
Angerer alizaliwa huko Lohr am Main, karibu na Frankfurt. Kazi yake ya soka alianza na klabu ya *ASV Hofstetten*, ambapo alicheza kama mshambuliaji.  Alipochukua nafasi ya kipa aliyejeruhiwa wakati wa mchezo wa skauti ya vijana, aligunduliwa kuwa ana kipaji cha ukipa. Mnamo 1995, alihamia 1. FC Nürnberg na mwaka mmoja baadae akahamia klabu ya FC Wacker München . Akiwa Wacker, alikataa nafasi ya kuchezea timu ya soka ya chuo kikuu cha Marekani. 

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1978
Jamii:Wachezaji mpira wa Ujerumani
Sarah Michael

**Sarah Michael** (alizaliwa 22 Julai 1990) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa Nigeria ambaye anacheza kama mshambuliaji katika ligi ya Elitettan katika klabu ya Lidköpings.Sarah ni mchezaji wa timu ya taifa ya Nigeria na alishiriki katika michuano ya Olimpiki mnamo mwaka 2008 pamoja na Kombe la Dunia la mwaka  2011.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1990
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria