open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1603

Makala hii inahusu mwaka **1603 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
* 17 Juni - Mtakatifu Yosefu wa Kopertino, mtawa wa shirika la Ndugu Wadogo kutoka Italia

**bila tarehe**
* Fasilides, Mfalme Mkuu wa Uhabeshi (1632-1667)

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 17
1593

Makala hii inahusu mwaka **1593 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
**bila tarehe**
* Mtakatifu Antonio Gonzalez, padri kutoka Hispania na mfiadini nchini Japani

## Waliofariki 
*6 Februari - Ogimachi, mfalme mkuu wa Japani (1557-1586)

Jamii:Karne ya 16
1592

Makala hii inahusu mwaka **1592 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
* 30 Januari - Uchaguzi wa Papa Klementi VIII

## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
* 17 Mei - Mtakatifu Paskali Baylon, mtawa wa shirika la Ndugu Wadogo kutoka Hispania

Jamii:Karne ya 16
1590

Makala hii inahusu mwaka **1590 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
*15 Septemba - Uchaguzi wa Papa Urban VII
*5 Desemba - Uchaguzi wa Papa Gregori XIV

## Waliozaliwa 
*13 Julai - Papa Klementi X

## Waliofariki 
*27 Agosti - Papa Sixtus V
*27 Septemba - Papa Urban VII

Jamii:Karne ya 16
1584

Makala hii inahusu mwaka **1584 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
* 3 Novemba - Mtakatifu Karoli Borromeo, askofu wa mji wa Milano

Jamii:Karne ya 16
1581

Makala hii inahusu mwaka **1581 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
* 24 Aprili - Mtakatifu Vinsenti wa Paulo, padri Mkatoliki kutoka Ufaransa
* 26 Juni - Mtakatifu Petro Claver, padri mmisionari kutoka Hispania

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 16
1580

Makala hii inahusu mwaka **1580 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
**bila tarehe**
* Mtakatifu Yosafat Kuntsevych, askofu wa Polotsk

## Waliofariki 
* 10 Juni - Luís de Camões, mshairi Mreno

Jamii:Karne ya 16
1578

Makala hii inahusu mwaka **1578 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
* 9 Julai - Kaisari Ferdinand II wa Ujerumani

**bila tarehe**
* Fidelis wa Sigmaringen, padre mtawa kutoka Ujerumani

## Waliofariki 
* 17 Juni - Mwenye heri Paulo Burali, askofu mkuu na kardinali nchini Italia

Jamii:Karne ya 16
1575

Makala hii inahusu mwaka **1575 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 16
1566

Makala hii inahusu mwaka **1566 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
* 7 Januari - Uchaguzi wa Papa Pius V

## Waliozaliwa 
* 2 Aprili - Mtakatifu Maria Magdalena wa Pazzi, bikira wa Italia

## Waliofariki 
* 18 Julai - Mtakatifu Bartolomeo Las Casas, mwanahistoria na askofu Mkatoliki kutoka Hispania

Jamii:Karne ya 16
1564

Makala hii inahusu mwaka **1564 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
* 5 Februari - Galileo Galilei, mwanafalaki kutoka nchi ya Italia

## Waliofariki 
* 18 Machi - Michelangelo, msanii kutoka Italia
* 25 Julai - Kaisari Ferdinand I wa Ujerumani

Jamii:Karne ya 16
1563

Makala hii inahusu mwaka **1563 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
## Waliozaliwa 
* 13 Oktoba - Mtakatifu Fransisko Caracciolo, padri mwanzilishi kutoka Italia

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 16
1558

Makala hii inahusu mwaka **1558 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
* 21 Septemba - Kaisari Karoli V wa Ujerumani (alitawala 1519-56)

Jamii:Karne ya 16
1569

Makala hii inahusu mwaka **1569 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
* 10 Mei - Mtakatifu Yohane wa Avila, padri na mwalimu wa Kanisa kutoka Hispania
* 5 Septemba - Pieter Brueghel Mzee, mchoraji kutoka Uholanzi

Jamii:Karne ya 16
1567

Makala hii inahusu mwaka **1567 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
## Waliozaliwa 
* 21 Agosti - Mtakatifu Fransisko wa Sales, askofu Mkatoliki na mwalimu wa Kanisa kutoka Ufaransa

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 16
1556

Makala hii inahusu mwaka **1556 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
*23 Januari - tetemeko la ardhi katika eneo la Shaanxi nchini Uchina wakati wa utawala wa Jiajing; asilimia 60 za wakaazi wa Shaanxi walifariki; jumla ya waliopoteza maisha ni watu takriban 830,000

## Waliozaliwa 
* 8 Januari - Mtakatifu Yosefu wa Leonesa, padre na mmisionari kutoka Italia

**bila tarehe**
*Margaret Clitherow, Mtakatifu kutoka Uingereza
*Fuzuli, mshairi mashuhuri wa Milki ya Osmani

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 16
1551

Makala hii inahusu mwaka **1551 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
**bila tarehe**
* Robert Peake Mzee, mchoraji kutoka Uingereza

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 16
1555

Makala hii inahusu mwaka **1555 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
* 9 Aprili - Uchaguzi wa Papa Marcello II
* 23 Mei - Uchaguzi wa Papa Paulo IV

## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
* 23 Machi - Papa Julius III
* 1 Mei - Papa Marcello II

Jamii:Karne ya 16
1545

Makala hii inahusu mwaka **1545 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 16
1543

Makala hii inahusu mwaka **1543 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
Kitabu "De revolutionibus orbium coelestium" (kuhusu mizunguko ya magimba ya angani) cha Nicolaus Copernicus kinatolewa mjini Nürnberg, Ujerumani. Ni mara ya kwanza mtaalamu anaonyesha Dunia inazunguka Jua, si Jua na sayari zote zinazunguka Dunia, jinsi ilivyoaminiwa hadi wakati ule.

## Waliozaliwa
## Waliofariki 
* 24 Mei - Nicolaus Copernicus, mwanasayansi na padri Mjerumani kutoka ufalme wa Polandi

Jamii:Karne ya 16
1539

Makala hii inahusu mwaka **1539 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
* 5 Julai - Mtakatifu Antonio Maria Zaccaria, padri mwanzilishi wa Wabarnaba

## Viungo vya nje
Jamii:Karne ya 16
1536

Makala hii inahusu mwaka **1536 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
* Welisi yaunganishwa kisheria na Uingereza

## Waliozaliwa 
* 24 Februari - Papa Klementi VIII

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 16
1547

Makala hii inahusu mwaka **1547 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
* 29 Septemba - Miguel de Cervantes, mwandishi Mhispania

## Waliofariki 
* 2 Desemba - Hernando Cortes, mpelelezi kutoka Hispania

Jamii:Karne ya 16
1528

Makala hii inahusu mwaka **1528 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
*6 Aprili - Albrecht Dürer, mchoraji kutoka Ujerumani

Jamii:Karne ya 16
1527

Makala hii inahusu mwaka **1527 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
## Waliozaliwa
*31 Julai - Kaisari Maximilian II wa Ujerumani

## Waliofariki
* 21 Juni - Niccolo Machiavelli, mwanafalsafa kutoka Italia

Jamii:Karne ya 16
1523

Makala hii inahusu mwaka **1523 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
*6 Juni - Uchaguzi wa Gustav Wasa kuwa mfalme wa Uswidi katika mji wa Strangnas
*19 Novemba - Uchaguzi wa Papa Klementi VII

## Waliozaliwa
## Waliofariki
*14 Septemba - Papa Adrian VI

Jamii:Karne ya 16
1520

Makala hii inahusu mwaka **1520 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
* 6 Aprili - Raphael, msanii kutoka Italia

**bila tarehe**
* Pier Gerlofs Donia, jitu haramia kutoka Uholanzi

Jamii:Karne ya 16
1516

Makala hii inahusu mwaka **1516 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 16
1515

Makala hii inahusu mwaka **1515 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
## Waliozaliwa 
* 18 Mei - Mtakatifu Feliche wa Cantalice, bradha wa shirika la Ndugu Wadogo Wakapuchini
*22 Julai - Mtakatifu Filipo Neri, padri wa Italia

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 16
1513

Makala hii inahusu mwaka **1513 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
* 9 Machi - Uchaguzi wa Papa Leo X

## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
* 21 Februari - Papa Julius II

Jamii:Karne ya 16
1509

Makala hii inahusu mwaka **1509 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
### Januari&ndash;Juni 
* 2 Februari &ndash; Mapigano ya Diu: Wareno wanaushinda muungano wa Wahindi, Waislamu na Waitalia.
* 21 Aprili &ndash; Henry VIII anakuwa Mfalme wa Uingereza  (kwa miaka 38) kwa kutokana na kifo cha baba yake, Henry VII.
* 27 Aprili &ndash; Papa Julius II anaiwekea Venice vikwazo vya kidini, yaani, isifuate chochote kuhusu Ukatoliki kwa kukataa kutoa sehemu ya Romagna iwe chini ya utawala wa kipapa.
* 14 Mei &ndash; Mapigano ya Agnadello: Kiko cha Ufaransa kinawashinda Wavenice.
* 11 Juni
** Henry VIII wa Uingereza anamwoa Bi. Catherine wa Aragon.
* 19 Juni &ndash; Chuo cha Brasenose, Chuo Kikuu cha Oxford, kinaanzishwa na mwanasheria, Sir Richard Sutton, wa Prestbury, Cheshire, na Askofu wa Lincoln, William Smyth.

## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 16
1526

Makala hii inahusu mwaka **1526 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
*19 Mei - Go-Kashiwabara, mfalme mkuu wa Japani (1500-1526)

Jamii:Karne ya 16
1503

Makala hii inahusu mwaka **1503 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
*22 Septemba - Uchaguzi wa Papa Pius III
*1 Novemba - Uchaguzi wa Papa Julius II

## Waliozaliwa 
*10 Machi - Kaisari Ferdinand I wa Ujerumani

## Waliofariki 
*18 Agosti - Papa Alexander VI
*18 Oktoba - Papa Pius III

Jamii:Karne ya 16
1499

Makala hii inahusu mwaka **1499 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
* 6 Januari - Mtakatifu Yohane wa Avila, padri na mwalimu wa Kanisa kutoka Hispania
* 31 Machi - Papa Pius IV

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 15
1507

Makala hii inahusu mwaka **1507 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
*2 Aprili - Fransisko wa Paola, mtawa mtakatifu kutoka Italia

Jamii:Karne ya 16
Praha

thumb|250px|Minara na madaraja ya Praha
**Praha** (pia: **Praga, Prague** *tamka: Prag -Kicheki: Praha*) ni mji mkuu pia mji mkubwa wa Ucheki wenye wakazi milioni 1.3(2022). 

Kutokana na uzuri wa majengo yake ya kihistoria imeitwa "mji wa dhahabu" au "mji wa minara 100".

## Jiografia 
Mji uko kando ya mto Vltava katika Ucheki ya magharibi. Kitovu cha mji kipo katika pindo la mto kati ya vilima viwili. Mji umeenea zaidi hadi nyanda za juu za jirani. Ndani ya eneo la mji kuna visiwa kadhaa mtoni. 

Milima ya juu karibu na mji inafikia kimo cha mita 381 na 385.

## Picha za Praha 

File:Peter Stehlik 2011.07.29 A.jpg|Uwanda wa Vachlav 
Image:ZPraha-07.JPG|Mji wa Kale
Image:Prague - Jerusalemer Synagoge.jpg|Sinagogi
Image:Hradschin Prag.jpg|Hrajin - Boma la Praha
Image:PragueCityscape.JPG|Mji na mto
Image:Týn-1.jpg|Uwanda wa mji wa Kale
Image:St Vitus Cathedral from south.jpg|Kanisa la Mt. Vito
Image:Prag Altstaedter Ring rathaus.jpg|Manisipaa ya Kale

## Tazama pia
*Orodha ya miji ya Ucheki

## Tanbihi
## Viungo vya Nje 
* Tovuti rasmi 
* Majengo ya Kihistoria 
* Hoteli za Praha 

Jamii:Miji ya Ucheki
Jamii:Miji Mikuu Ulaya
Boma la Edinburgh

thumb|right|200px|Boma la Edinburgh
**Boma la Edinburgh** ni boma kubwa katikati ya mji mkuu wa Uskoti. Liko kwenye kilima cha mwamba ambako kutoka kwake laonekana vizuri kutoka pande zote.

Boma la kwanza lilijengwa Edinburgh katika karne ya 6 au 7. Jengo la kale linalosimama hadi leo ni kanisa la Mt. Margareta kutoka karne ya 11. 

Hazina ya kumbukumbu ya kitaifa ya Uskoti inatunzwa bomani kama vile Jiwe la Scone na taji la Uskoti.

Jamii:Majengo ya Kihistoria Uskoti
Uskoti
Jamii:Edinburgh
Washington, D.C.

thumb|350px|Nguzo ya Washington na Nyumba Nyeupe (White House)
**Washington, D.C**., rasmi inajulikana kama **Wilaya ya Columbia** na kwa kawaida huitwa **Washington** au **D.C.**, ni mji mkuu na wilaya ya shirikisho ya Marekani. Jiji hili liko kwenye Mto Potomac, mkabala na Virginia, na linapakana na Maryland upande wa kaskazini na mashariki. Lilipewa jina la George Washington, rais wa kwanza wa Marekani. Wilaya hiyo imepewa jina la Columbia, mfano wa kike wa taifa.

Jina la mji mkuu limechaguliwa kwa heshima ya kiongozi wa uhuru na rais wa kwanza George Washington. Jina la "District of Colombia" likachaguliwa kwa heshima ya Kristoforo Kolumbus mpelelezi wa Amerika.

Mji wa Washington uko kando la mto Potomac kati ya majimbo ya Maryland na Virginia. Uko karibu na pwani la mashariki la Marekani. Hori ya Chesapeake ya Atlantiki iko 35&nbsp;km kutoka mji. Anwani ya kijiografia ni 38°53'42"N na 77°2'12"W.

Washington D.C. ni tofauti na jimbo la Washington lililopo upande wa magahribi wa Marekani.

Hapa ni makao rasmi ya Bunge la Marekani, ya Rais pamoja na serikali yake na makao ya mahakama kuu. Kuna pia majengo ya kihistoria hata kama Marekani haina historia ndefu pamoja na makumbusho mazuri.

## Historia 
Makao ya kwanza ya serikali ya Marekani ilikuwa New York. Rais George Washington mwenyewe alichagua eneo la mji mpya kando la mto Potomac mwaka 1790. Ujenzi wa ikulu la Nyumba Nyeupe ulianza 1792. Mpango wa mji ulifuata mfano wa mji wa Karlsruhe (Ujerumani). 

11. Juni 1800 Washington ikawa mji mkuu wa Marekani. Wakati wa vita ya Uingereza na Marekani ya 1814 mji ulivamiwa na kuchomwa na Waingereza.

Hadi vita ya wenyewe kwa wenyewe ya Marekani Washington ilikuwa mji mdogo usiozidi wakazi 75,000 lakini ilikua baada ya vita kwa sababu serikali iliongezeka idara na wafanyakazi.

Tangu 1878 mji wa Washington na mkoa wa shirikisho ("D.C.") viliunganishwa. Mji kama mkoa ulitawaliwa moja kwa moja na bunge. Tangu 1973 mji umempata meya na serikali ya kimanisipaa. Kwenye bunge lenyewe hakuna mbunge wa wakazi wa Washington. Kuna mwakilishi wao mle lakini hana kura.

## Viungo vya nje 
* Tovuti rasmi


Jamii:Miji Mikuu Amerika
Jamii:Maryland (jimbo)
Jamii:Virginia (jimbo)
Jamii:Mto Potomac
Washington (maana)

**Washington** ni jina linalotaja mahali na watu mbalimbali duniani.

Jina limejulikana hasa kutokana na 
* **Washington D.C.** ambayo ni mji mkuu wa Marekani
* **George Washington** aliyekuwa rais wa kwanza wa nchi ile
* **Washington (jimbo)** ni jimbo la Marekani kando la Pasifiki.

## Miji 
* Washington (Tyne and Wear) nchini Uingereza (mahali walikotoka mababu wa rais George Washington)
* miji inayoitwa Washington katika Argentina, Aruba, Bolivia, Kanada, Kolombia, Kuba, Jamhuri ya Dominika, Guyana, Eire, Nikaragua, Ufilipino, Afrika Kusini, Jamaika, Brazil 
* miji 40 inayoitwa Washington katika Marekani
* wilaya 31 zinazoitwa Washington nchini Marekani

## Watu 
* Washington imetumika kama jina la kwanza pia jina la familia

## Vingine 
Kuna pia meli, vyuo, barabara, milima na visiwa vinavyoitwa kwa jina hilo.

Jamii:Makala zinazotofautisha maana
San Salvador

thumbnail|right|280px|San Salvador, El Salvador
**San Salvador** ni mji mkuu wa El Salvador katika Amerika ya Kati pia mji mkubwa wa nchi hii mwenye wakazi 485,847 (2001) ambao ni theluthi moja wa watu wote nchini.

Jina la mji lamaanisha "Mtakatifu Mwokozi" kwa Kihispania likimaanisha Yesu Kristo.

San Salvador iko kwenye kimo cha m 668 juu ya UB. Imeathiriwa mara kwa mara na mitetemeko ya ardhi.

## Historia 
Mji ulianzishwa mwaka 1528 na conquistador Mhispania Gonzalo de Alvarado. 
1824 baada ya uasi wa koloni za Hispania katika Amerika ya Kati ulikuwa mji mkuu wa shirikisho la Amerika ya Kati. Baada ya kuachana kwa umoja hu ulikuwa mji mkuu wa El Salvador tangu 1841.

Jamii:Elsavado
Edinburgh

thumb|right|Princes Street mjini Edinburgh
**Edinburgh** (kwa Kigaeli: *Dùn Èideann*) ni mji mkuu pia mji mkubwa wa pili wa Uskoti wenye wakazi 435,790 (2005). Mji uko kwenye pwani ya mashariki ya Uskoti kwenye mdomo wa mto Forth baharini. 

Boma la Edinburgh liko katikati ya mji kwenye kilima kikali.

Edinburgh imejulikana kote Ulaya kwa sababu ya sherehe yake ya maigizo inayofanyika kila mwaka na washiriki elfu kadhaa.
thumb|800px|left|Mji wa Edinburgh
## Historia 
Boma lilianzishwa kabla ya karne ya 7 BK. Mji ulianza kukua kando la boma. Mwaka 1437 umekuwa mji mkuu wa Uskoti badala ya Perth. Ilikuwa pia mahali pa kukutana kwa bunge la Uskoti liliopata jengo lake la pekee mwaka 1639. Baada ya maungano ya Uingereza na Uskoti mwaka 1707 hapakuwa tena na serikali au bunge la pekee hadi 1999 mwaka wa kurudishwa bunge na serikaliya kijimbo kwa Uskoti. Edinburgh imekuwa tena mji mkuu wa angalau wa jimbo linalojitawala katika mambo ya ndani.

## Picha za Edinburgh 

## Watu maarufu 
*J. K. Rowling (*1965 - )
*James Peace (*1963 - )
*Sir Sean Connery (1930 - 2020)

## Viungo vya nje
Jamii:Miji ya Uskoti
Jamii:Miji Mikuu Ulaya
Basra

[thumb|300px|Basra na mazingira yake kati ya [Kuwait (kusini) na Uajemi (kaskazini)]]
alt=Mji wa Basra wa Iraq|thumb|Mji wa Basra wa Iraq
**Basra** (kar.: البصرة al-basra) ni mji kwenye kusini ya Irak mwenye wakazi zaidi ya milioni mbili.

Iko kando la Shatt-al-Arab inayopeleka maji ya Hidekeli na Frati hadi Ghuba ya Uajemi. Ni bandari kuu ya Irak.

Basra ni mji mkubwa wa tatu wa Irak baada ya Baghdad na Mosul. Wakazi karibu wote ni Waarabu na zaidi ya asilimia 90 Waislamu Washia.

Kama miji mingi ya nchi Basra imeathiriwa vibaya na vita ya Ghuba na mapigano yanayoendelea ndani ya Irak.

Jamii:Miji ya Iraq
Jamii:Ghuba ya Uajemi
Karne ya 7

thumb|
**Karne ya 7** ilikuwa kipindi cha miaka mia moja kati ya 601 na 700. Kikamilifu kilianza tarehe 1 Januari 601 na kuishia 31 Desemba 700. Namba zake zinafuata hesabu ya miaka "baada ya Kristo".

Kama kila "karne" ni kipindi kinachohesabiwa kwa hiari ya kibinadamu kwa sababu ni mgawanyo wa kalenda tu: katika hali halisi maendeleo na mabadiliko makubwa hayafuati migawanyo ya kalenda ya kibinadamu.

Kuna mambo mengi yaliyotokea wakati wa karne hii, kama haya wafuatayo.

## Watu na matukio 
* Papa Gregori I anajitangaza "mtumishi wa watumishi wa Mungu"
* Augustino wa Canterbury anainjilisha Uingereza
* Muhammad (Maka, 570 - Madina, 632) anaanzisha dini ya Uislamu hukoUarabuni
* Waarabu wanatoka katika Bara Arabu na kuvamia milki za jirani za Bizanti na Uajemi zilizowahi kuchoshana kwa vita virefu
* Hadi mwisho wa karne majeshi ya Waarabu Waislamu zinafikia milango ya Ulaya, China na Uhindi na kutawala maeneo makubwa kuanzia Afrika ya Kaskazini hadi Asia ya Kati.

Jamii:Karne
*
Shirikisho la Amerika ya Kati

thumb|300px|Ramani ya Shirikisho la Amerika ya Kati
**Shirikisho la Amerika ya Kati** *(kwa Kihispania: Confederación de Centroamérica)*, pia: **Muungano wa majimbo ya Amerika ya Kati** *(Provincias Unidas del Centro de América)* lilikuwa muungano wa maeneo ya Amerika ya Kati tangu mwaka 1823 hadi 1838. Lilijumlisha nchi tano za Guatemala (pamoja na Belize), El Salvador, Honduras, Nikaragua na Kosta Rika.

Kabla ya mwaka 1821 nchi hizo zote zilikuwa makoloni ya Hispania na sehemu za Jimbo Kuu la Guatemala chini ya ufalme mdogo wa Hispania Mpya. Wakati wa kuasi kwa makoloni ya Hispania katika Amerika jimbo kuu la Guatemala lilijiunga na nchi mpya ya Meksiko kwa muda mfupi. Baada ya kupinduliwa kwa mtawala wa kwanza wa Meksiko Agustin de Iturbide jimbo kuu la Guatemala likaamua kuwa nchi ya pekee.

Shirikisho la Amerika ya Kati likaanzishwa mwaka 1823 na mji mkuu ulikuwa Guatemala City. Nchi mpya ilikuwa na matatizo mengi. Mawasiliano yalikuwa magumu kutokana na ukosefu wa barabara. Viongozi wa kila sehemu walitafuta mambo yao bila kujali hali ya shirikisho. Hofu ya kipaumbele cha Guatemala ilisababisha uhamisho wa mji mkuu kwenda El Salvador mwaka 1831.

Jamhuri ikaporomoka katika vita vya wenyewe kwa wenyewe tangu mwaka 1838. Nikaragua ikajiondoa katika shirikisho tarehe 30 Aprili 1838, Honduras ikafuata tarehe 26 Oktoba na Kosta Rika tarehe 14 Novemba 1838. Guatemala ikaondoka mwaka 1839 na El Salvador ikabaki pekee yake hadi kufuta jina la shirikisho mwaka 1841.

Majaribio yote ya kuunganisha tena nchi za Amerika ya Kati yalishindikana.

Jamii:Nchi za kihistoria za Amerika
Jamii:Historia ya Guatemala
Jamii:Historia ya Belize
Jamii:Historia ya El Salvador
Jamii:Historia ya Honduras
Jamii:Historia ya Nikaragua
Jamii:Historia ya Kosta Rika
Mto Potomac

thumbnail|right|280px|Mto Potomac
**Mto Potomac** unapatikana mashariki mwa Marekani. Chanzo kiko katika jimbo la West Virginia inaishia katika hori ya Chesapeake kwenye bahari ya Atlantiki. 

Una mwendo wa km 665 na beseni la km² 38,000.

Mto unapita Washington D.C., mji mkuu wa Marekani.

Wahispania walikuwa Wazungu wa kwanza kuutembelea mwaka 1570 hivi. Mnamo 1608, mto huo ulielezwa na kuchorwa na Kapteni John Smith. Kisha wafanyabiashara kutoka Virginia walianza kukaa huko.

## Maelezo 
## Viungo vya nje
Jamii:Hori ya Chesapeake
Washington

**Washington** ni kati ya majimbo ya kujitawala ya Maungano ya Madola ya Amerika au Marekani. Iko katika kaskazini magharibi ya Marekani bara. Imepakana na Oregon, Idaho na British Columbia katika Kanada. Upande wa magharibi kuna pwani la Pasifiki.

Jina la jimbo lilitolewa kwa heshima ya rais wa kwanza wa Marekani George Washington.

Mji mkuu wa jimbo ni Olympia. Hii ni mji mdogo. Miji miwili mikubwa ya jimbo ni Seattle na Spokane.
Eneo la jimbo ni 184,824 km² na idadi ya wakazi inazidi milioni sita.


Jamii:Majimbo ya Marekani
Jamii:Marekani
1469

Makala hii inahusu mwaka **1469 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
* 3 Mei - Niccolo Machiavelli, mwanafalsafa kutoka Italia

**bila tarehe**
* Mtakatifu John Fisher, padre kutoka Uingereza

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 15
*
1350

Makala hii inahusu mwaka **1350 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
## Waliozaliwa 
**bila tarehe**
* Mtakatifu Vincent Ferrer, mtawa kutoka Hispania

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 14
*
707

Makala hii inahusu mwaka **707** (Baada ya Kristo).

## Matukio
## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
*18 Oktoba - Papa Yohane VII

**bila tarehe**
*John Maron, Askofu Mkuu na mwanzilishaji wa Kanisa la Maroniti

Jamii:Karne ya 8
*
1433

Makala hii inahusu mwaka **1433 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
**bila tarehe**
* Mtakatifu Nil Sorsky kutoka Urusi

## Waliofariki 
* 1 Desemba - Go-Komatsu, mfalme mkuu wa Japani (1392-1412)

**bila tarehe**
* Zheng He, baharia na mpelelezi kutoka China

Jamii:Karne ya 15
*
1274

Makala hii inahusu mwaka **1274 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
* 7 Machi - Mtakatifu Thomas Aquinas, mwanateolojia kutoka Italia
* 15 Julai - Mtakatifu Bonaventura wa Bagnoregio, mtawa wa shirika la Ndugu Wadogo kutoka Italia

Jamii:Karne ya 13
Thimphu

thumb|350px|Watoto mbele ya jumba la serikali ya Thimphu
**Thimphu** (ཐིམ་ཕུ་ *; pia "Thimbu"*) ni mji mkuu wa Bhutan. Ni pia jina la bonde penye mji na la mkoa wa nchi. 

Mji na mazingira yake una wakazi 50,000 ni mji mkubwa nchini. Anwani ya kijiografia ni 27°28′00″N, 89°38′30″E. Thimphu iko katika magharibi ya nchi ndogo kando la mto Wang Chu kwenye kimo cha 2,736 m.

Jamii:Miji Mikuu Asia
Jamii:Miji ya Bhutan
Hori ya Chesapeake

thumb|225px|Ramani ya Hori ya Chesapeake
**Hori ya Chesapeake** (kwa Kiingereza: **Chesapeake Bay**) ni hori ya Atlantiki nchini Marekani na pia mdomo wa pamoja wa mito kadhaa hasa mto Susquehanna. Imepakana na majimbo ya Virginia na Maryland.

Eneo lake ni km² 12,000 na inapokea maji ya mabeseni ya mito inayoishia humo zenye jumla ya km² 165,800. Kijiolojia hori ni mwendo wa kale wa mto Susquehanna uliochimbwa miaka 15,000 iliyopita wakati wa enzi ya barafu ambako uwiano wa bahari ulikuwa mita 100 chini ya uwiano wa leo. Baada ya kupanda kwa uso wa bahari maji yake yalijaa katika bonde la mto na kulifanya kuwa hori ya Atlantiki.

Sehemu nyembamba ya hori iko karibu na mji wa Annapolis, Maryland penye daraja la Bay Bridge. Karibu na mdomo kuna handaki chini ya ardhi na chini ya bahari inayounganisha barabara pande zote mbili.

thumb|225px|Bay Bridge

## Mito inayoishia horini 
* mto Susquehanna
* mto Potomac
* mto James (Virginia)
* mto Appomattox

## Historia 
Hori ilikuwa mahali pa mapigano kati ya manowari za Ufaransa na Uingereza mwaka 1781. Wafaransa walizuia jeshi la Uingereza lisiongeze wanajeshi kutoka manowari zake likasaidia Wamarekani kushinda vita ya uhuru wa Marekani.

## Viungo vya Nje 
* Chesapeake Bay Program 
* Chesapeake Bay Foundation 

Jamii:Atlantiki
Jamii:Jiografia ya Marekani
Jamii:Maryland (jimbo)
Jamii:Virginia (jimbo)

Jamii:ghuba
1496

Makala hii inahusu mwaka **1496 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 15
*
1495

Makala hii inahusu mwaka **1495 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
* 8 Machi - Mtakatifu Yohane wa Mungu, mtawa nchini Hispania

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 15
*
1491

Makala hii inahusu mwaka **1491 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
* 31 Desemba - Jacques Cartier, mpelelezi wa Amerika ya Kaskazini kutoka Ufaransa

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 15
*
1484

Makala hii inahusu mwaka **1484 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
*29 Agosti - Uchaguzi wa Papa Innocent VIII

## Waliozaliwa 
**bila tarehe**
* Mtakatifu Bartolomeo Las Casas, mwanahistoria na askofu Mkatoliki kutoka Hispania

## Waliofariki 
*4 Machi - Kasimir Mtakatifu, mwana mfalme wa Polandi
*12 Agosti - Papa Sixtus IV

Jamii:Karne ya 15
1482

Makala hii inahusu mwaka **1482 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
## Waliozaliwa
## Waliofariki
* 18 Julai - Mtakatifu Simoni wa Lipnica, O.F.M., padri

Jamii:Karne ya 15
1481

Makala hii inahusu mwaka **1481 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
* 3 Mei - Mehmed II, Sultani wa Milki ya Osmani

Jamii:Karne ya 15
1480

Makala hii inahusu mwaka **1480 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
**bila tarehe**
* Pier Gerlofs Donia, jitu haramia kutoka Uholanzi
* Ferdinand Magellan, mpelelezi kutoka Ureno

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 15
1476

Makala hii inahusu mwaka **1476 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa
* 28 Juni - Papa Paulo IV

## Waliofariki 
* 28 Novemba - Mtakatifu Yakobo wa Marka, mtawa wa shirika la Ndugu Wadogo kutoka Italia

Jamii:Karne ya 15
1486

Makala hii inahusu mwaka **1486 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
** bila tarehe**
* Mtakatifu Jeromu Emilian, padre kutoka Italia

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 15
1003

Makala hii inahusu mwaka **1003 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
**bila tarehe**
*Edward Muungamaji, Mfalme wa Uingereza na Mtakatifu

## Waliofariki 
*12 Mei - Papa Silvester II
*6 Novemba - Papa Yohane XVII

Jamii:Karne ya 11
*
1474

Makala hii inahusu mwaka **1474 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
* 21 Machi - Mtakatifu Angela Merichi, mtawa wa Italia

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 15
1473

Makala hii inahusu mwaka **1473 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa
* 19 Februari - Nicolaus Copernicus, padri mwanasayansi kutoka Polandi

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 15
1472

Makala hii inahusu mwaka **1472 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 15
1475

Makala hii inahusu mwaka **1475 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
* 6 Machi - Michelangelo, msanii kutoka Italia
* 11 Desemba - Papa Leo X

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 15
1464

Makala hii inahusu mwaka **1464 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
* 30 Agosti - Uchaguzi wa Papa Paulo II

## Waliozaliwa 
* 19 Novemba - Go-Kashiwabara, mfalme mkuu wa Japani (1500-1526)

## Waliofariki 
* 14 Agosti - Papa Pius II

Jamii:Karne ya 15
1463

Makala hii inahusu mwaka **1463 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
* 12 Novemba - Mtakatifu Diego wa Alkala, mtawa wa shirika la Ndugu Wadogo kutoka Hispania

Jamii:Karne ya 15
1459

Makala hii inahusu mwaka **1459 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
*2 Machi - Papa Adrian VI
*22 Machi - Kaisari Maximilian I wa Ujerumani

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 15
1458

Makala hii inahusu mwaka **1458 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
*19 Agosti - Uchaguzi wa Papa Pius II

## Waliozaliwa 
*9 Aprili - Batista Varano, bikira mtawa wa Italia
*3 Oktoba - Kasimir Mtakatifu, mwana mfalme wa Polandi

## Waliofariki 
*6 Agosti - Papa Callixtus III

Jamii:Karne ya 15
1457

Makala hii inahusu mwaka **1457 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
* 22 Mei - Mtakatifu Rita wa Cascia, mjane kutoka Italia aliyejiunga na utawa wa Waaugustino

Jamii:Karne ya 15
1466

Makala hii inahusu mwaka **1466 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
* 13 Desemba - Donatello, mchongaji wa sanamu kutoka Italia

Jamii:Karne ya 15
1455

Makala hii inahusu mwaka **1455 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
*8 Aprili - Uchaguzi wa Papa Callixtus III

## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
*24 Machi - Papa Nikolasi V

Jamii:Karne ya 15
1454

Makala hii inahusu mwaka **1454 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 15
1452

Makala hii inahusu mwaka **1452 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
* 15 Aprili - Leonardo da Vinci (mwanafalsafa, mwanahisabati, mchoraji na mwanasayansi kutoka Italia)

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 15
1442

Makala hii inahusu mwaka **1442 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
* 3 Julai - Go-Tsuchimikado, mfalme mkuu wa Japani (1464-1500)

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 15
1447

Makala hii inahusu mwaka **1447 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
*6 Machi - Uchaguzi wa Papa Nikolasi V

## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
*23 Februari - Papa Eugenio IV

Jamii:Karne ya 15
1431

Makala hii inahusu mwaka **1431 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
* 3 Machi - Uchaguzi wa Papa Eugenio IV

## Waliozaliwa 
* 1 Januari - Papa Alexander VI

## Waliofariki 
* 20 Februari - Papa Martin V
* 30 Mei - Jeanne d'Arc, mtakatifu kutoka Ufaransa

Jamii:Karne ya 15
1430

Makala hii inahusu mwaka **1430 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
*1 Aprili - Mehmed II, Sultani wa Milki ya Osmani

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 15
1424

Makala hii inahusu mwaka **1424 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
*10 Mei - Go-Kameyama, mfalme mkuu wa Japani (1383-1392)

Jamii:Karne ya 15
1417

Makala hii inahusu mwaka **1417 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
*11 Novemba - Uchaguzi wa Papa Martin V

## Waliozaliwa 
*23 Februari - Papa Paulo II

## Waliofariki 
*18 Oktoba - Papa Gregori XII

Jamii:Karne ya 15
1416

Makala hii inahusu mwaka **1416 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
## Waliozaliwa 
*27 Machi - Fransisko wa Paola, mtawa mtakatifu kutoka Italia

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 15
1415

Makala hii inahusu mwaka **1415 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
*4 Julai - Papa Gregori XII anajiuzulu ili kukomesha farakano la kanisa.

## Waliozaliwa 
*21 Septemba - Kaisari Federiki III wa Ujerumani (alitawala 1440-93)

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 15
1413

Makala hii inahusu mwaka **1413 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
## Waliozaliwa
## Waliofariki
Jamii:Karne ya 15
1406

Makala hii inahusu mwaka **1406 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
*30 Novemba - Uchaguzi wa Papa Gregori XII

## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
*6 Novemba - Papa Innocent VII

Jamii:Karne ya 15
1405

Makala hii inahusu mwaka **1405 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
## Waliozaliwa 
*18 Oktoba - Papa Pius II

## Waliofariki 
19 Februari - Timur aliyeunda milki kubwa katika Asia ya Kati

Jamii:Karne ya 15
1404

Makala hii inahusu mwaka **1404 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
*17 Oktoba - Uchaguzi wa Papa Innocent VII

## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
*1 Oktoba - Papa Boniface IX

Jamii:Karne ya 15
1401

Makala hii inahusu mwaka **1401 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
*12 Mei - Shoko, mfalme mkuu wa Japani (1412-1428)

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 15
1400

thumb|Afrika
Makala hii inahusu mwaka **1400 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
**bila tarehe**
*Mtakatifu Diego wa Alkala, mtawa wa shirika la Ndugu Wadogo kutoka Hispania

## Waliofariki 
*25 Oktoba - Geoffrey Chaucer, mwandishi na mwanafalsafa Mwingereza

Jamii:Karne ya 14
885

Makala hii inahusu mwaka **885 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
* 6 Februari - Daigo, mfalme mkuu wa Japani (897-930)

## Waliofariki 
*Septemba - Papa Adrian III

**bila tarehe**
* Methodio wa Saloniki aliyekuwa, pamoja na Sirili mhubiri wa Ukristo kati ya Waslavi

Jamii:Karne ya 9
*
Pyongyang

[166KB|thumb|right|[Metro ya Pyongyang.]]
[166KB|thumb|right|Jiji [Giza|gizani.]]
[166KB|thumb|right|[Mnara wa Juche.]]
**Pyongyang** (kwa Kikorea: 평양 직할시 'Phyŏngyang chighalshi' kwa mwandiko wa Kilatini) ni mji mkuu, pia mji mkubwa wa Korea Kaskazini wenye wakazi 2,926,443 na pamoja na rundiko la mji watu 3,702,757 (2005). Ni kati ya mahali pachache ambako wageni wa nje wanaruhusiwa kutembelea.

Mji uko kusini-magharibi mwa nchi, karibu na mpaka na Korea ya Kusini. Pyongyang ni kitovu cha nchi kisiasa, kiutamaduni na kiuchumi.

## Historia 
Pyongyang ni mji wa kale kwenye rasi ya Korea. Kuna hakika ya kwamba kituo cha biashara ya Kichina kiliundwa karibu na mji uliokuwepo tayari. 

Mwaka 427 ilitajwa mara ya kwanza kama mji mkuu wa ufalme.

Mji ulivamiwa na Wajapani kuanzia mwaka 1592 hadi 1593 halafu na China mwaka 1627. 

Katika karne ya 19 wamisionari wengi walifika Pyonyang wakajenga zaidi ya makanisa 100. Idadi ya Wakristo iliongezeka hadi kufikia theluthi moja ya wakazi wote kabla ya Ukomunisti kuchukua serikali lakini baadaye imepungua kama dini zote.

Mji uliharibiwa vibaya katika vita vya Japani dhidi ya China ya 1894–1895. Chini ya utawala wa Japani kati ya 1910 hadi 1945 viwanda vingi vilijengwa.

Vita vya Korea ya 1950–1953 ilileta tena uharibifu mwingi. Baadaye mji ulijengwa upya kwa muundo wa miji ya Umoja wa Kisovyeti pamoja na bustani kubwa na barabara pana.

## Hali ya maisha 
Tangu mwisho wa Ukomunisti katika Urusi na mabadiliko katika China uchumi wa Korea Kaskazini umeporomoka. Zaidi ya nusu ya viwanda vya Pyongyang vimefungwa. Umeme unapatikana kwa masaa pekee. 

Watazamaji hukadiria ya kwamba njaa mjini si kali kama vijijini na kwenye miji mingine kwa sababu mji mkuu hupendelewa katika mgawanyo wa vyakula na bidhaa chache zinazopatikana.

## Viungo vya nje
Jamii:Miji ya Korea Kaskazini
Jamii:Miji Mikuu Asia
827

Makala hii inahusu mwaka **827 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
**bila tarehe**
*Mt. Sirili aliyeeneza Ukristo kati ya Waslavoni pamoja na kakaye Mt. Methodio na kuanzisha mwandiko wa Kisirili.

## Waliofariki 
*27 Agosti - Papa Eugenio II
*Oktoba - Papa Valentino

Jamii:Karne ya 9
Kathmandu

[thumb|right|260px|Mahekalu kwenye uwanda wa Durbar mjini [Patan]]

**Kathmandu** (kwa Kinepali: काठमाडौं, काठमान्डु) ni mji mkuu pia mji mkubwa wa Nepal wenye wakazi milioni 1.5. Iko katika bonde la Kathmandu kando ya mto Bagmati kwenye milima ya Himalaya kwa kimo cha mita 1,300. Miji ya Patan na Bhaktapur iko karibu. Mahali pake ni 27°43′N 85°22′E.

Mji una mahekalu mengi mazuri ya Uhindu na Ubuddha pamoja na nyumba za kihistoria. Bonde lote la Kathmandu liliingizwa na UNESCO katika orodha ya urithi wa dunia. 

## Picha

Kathmandu-Durbar Square-06-Mahavishnu-Kuh-Vishnu-Pratapamalla-Jagannath-2007-gje.jpg|Durbar Square
Kathmandu-Hanuman Dhoka-Lohan Chowk-02-2013-gje.jpg|Hanuman Dhoka
Pashupatinath-Arya Ghats-02-Tempel-2007-gje.jpg|Pashupatinath
Pashupatinath-Surya Ghats-04-2007-gje.jpg|Pashupatinath
Kathmandu-Asan-50-Marktfrau mit Waage-2015-gje.jpg|Asan Tole
Kathmandu-Freakstreet-02-2007-gje.jpg|Freakstreet
Kathmandu-Laden-14-Schneider-2013-gje.jpg|Sari shop
Kathmandu-Garden of Dreams-64-Lingam und Yoni-2013-gje.jpg|Garden of Dreams
Kathmandu, School, Nepal.jpg|Shule
Kathmandu, Basantapur, Street shop, Nepal.jpg|Mtaa wa maduka
Kathmandu Durbar Square, View, Nepal.jpg|Uwanja wa Durbar

## Viungo vya nje
Jamii:Miji ya Nepal
Jamii:Miji Mikuu Asia
Jamii:Urithi wa Dunia
720

Makala hii inahusu mwaka **720 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
**bila tarehe**
*Papa Stefano III
*Paulo Diakono, mwanahistoria wa Walangobardi

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 8
Dili

260px|thumb|Jumba la gavana wa Ureno sasa ofoso ya Waziri Mkuu
**Dili**  ni mji mkuu wa Timor ya Mashariki mwenye wakazi 150,000. 

Mji uko upande wa kaskazini ya kisiwa cha Timor una bandari kuu la nchi pamooja na uwanja wa ndege wa kimatifa. Ni pia mahali pa chuo kikuu cha Timor ya Mashariki.

Mji ulianzishwa na Wareno mnamo mwaka 1520 ukawa makao makuu ya koloni ya Kireno. Uhuru wa nchi ulitangazwa hapa 1975 uliofuatwa na uvamizi wa Indonesia. Vita ya ukombozi ilileta uharibifu mwingi.

Tangu 20 Mei 2002 Dili ni mji mkuu wa Timor ya Mashariki huru.

## Viungo vya nje 
* Dili katika Timor ya Mashariki ya tovuti rasmi  

Jamii:Miji Mikuu Asia
Jamii:Miji ya Timor ya Mashariki
Buenos Aires

thumb|right|260px|Jengo la Catalinas Norte
**Buenos Aires** , rasmi ikiwa **Jiji Huru la Buenos Aires** (Kihispania: *Ciudad Autónoma de Buenos Aires*), ni mji mkuu na mji mkubwa zaidi wa Argentina. Jiji hili liko kwenye mwambao wa magharibi wa Río de la Plata, katika pwani ya kusini-mashariki ya Amerika Kusini. "Buenos Aires" inaweza kutafsiriwa kama "upepo mzuri" au "hewa safi" kwa Kiingereza. Jiji hili si sehemu ya Mkoa wa Buenos Aires wala si mji mkuu wa mkoa huo; badala yake, ni wilaya huru. Buenos Aires ni kitovu cha kifedha, kitamaduni, na kiuchumi cha Argentina, na pia ni mojawapo ya miji yenye idadi kubwa ya watu katika Amerika ya Kusini.

Mji uko kando ya Río de la Plata kwenye pwani ya mashariki ya Amerika Kusini kwa 34°36′S na 58°23′W. Magharibi kwa Buenos Aires zinaanza tambarare zenye rutuba za pampa.
thumb|right|260px|Barabara ya Avenida de Mayo

## Viungo vya nje 
* Google Maps Satellite city View
* digital Buenos Aires 
* Buenos Aires Travel Guide 
* Official Tourism Website (English, Spanish, Portuguese and guides in ten different languages including Chinese, Japanese, French, German, Italian, etc.) 

### Tovuti za magazeti ya Buenos Aires 
*  *The Buenos Aires Herald* 
* *La Nación*
* *Infobae*
* *La Prensa*
* *Clarín*

Jamii:Miji Mikuu Amerika
Jamii:Miji ya Argentina
Jamii:Río de la Plata
Milima ya Lebanoni ndogo

**Lebanoni Ndogo** *(pia: Antilebanon)* ni safu ya milima katika Lebanoni, Syria na Israeli inayoelekea sambamba na milima ya Lebanoni yenyewe upande wa mashariki. 

Kati ya safu hizo mbili liko bonde la Beka'a. Upande mwingine iko Dameski, mji mkuu wa Syria.

Safu ya Lebanoni ndogo ina urefu wa km 150. Milima mikubwa ni Hermoni (kwa Kiarabu: **جبل الشيخ**, *jabal-ash-Shaikh*) wenye kimo cha m 2,814 juu ya UB na Ta'a Musa (m 2,669).

Mpaka wa Syria na Lebanoni hufuata sehemu za juu za Lebanoni Ndogo.

Safu hiyo inazuia mawingu yanayobeba mvua kutoka Mediteranea kufika hadi eneo la Dameski.

Jamii:Milima ya Asia
Jamii:Milima ya Israeli
Jamii:Milima ya Lebanoni
Jamii:Milima ya Syria
Jamii:Milima ya Biblia
Hanoi

**Hanoi** (Kivietnam: Hà Nội; *"mji kati ya mito"*) ni mji mkuu wa Vietnam mwenye wakazi zaidi ya milioni 3. 

Mji uko kando ya Mto Mwekundu katika delta ya mto huu takriban km 60 kabla ya mdomo wake.

## Historia 
Kati ya 1945 hadi 1976 ilikuwa mji mkuu wa Vietnam ya Kaskazini. Iliwahi kuwa mji mkuu wa sehemu kubwa ya Vietnam kati ya karne ya 11 hadi 1802 hadi uhamisho wa Kaisari kwenda Hue. 

1873 Hanoi ilivamiwa na Ufaransa ikawa makao makuu ya makoloni yake ya Indochina iliyounganisha Vietnam na Kambodia. Muundo wa mji wa leo umetokana na utawala wa Wafaransa waliopanga barabara pana na nyofu na mpango wa miraba lakini walibomoa sehemu kubwa ya mji wa kale.

Kati ya 1940 hadi 1945 Hanoi ilitawaliwa na Japani iliyoshiriki na utawala wa Kifaransa. 

Tar. 2 Septemba 1945 rief Ho Chi Minh alitangaza mjini hanoi Jamhuri ya Kidemokrasia ya Vietnam. Cheo cha mji mkuu wa nchi kikarudishwa kutoka Hue kuja Hanoi.

Kati 1946 hadi 1954 mji uliona mapigano makali ya Wafaransa na jeshi la ukombozi wa Viet Minh. Wakati wa vita ya Marekani katika Vietnam Hanoi iliona uharibifu kutokana na mabomu ya Marekani. Krismasi ya 1872 tani 40,000 za baruti zilitupwa Hanoi.

Tangu muungano wa Vietnam, Hanoi imekuwa mji mkuu wa nchi yote.

## Uchumi 
Leo hii Hanoi ni mji wa viwanda ikiwa na nafasi ya pili baada ya mji wa Ho Chi Minh (Saigon) ulioko kusini mwa nchi hiyo. Kuna viwanda vya machine, kemia, nguo na bidhaa za ubao.

## Picha za Hanoi 

image:Hanoi_temple_de_la_litterature_1.jpg|Hekalu ya Fasihi
image:One Pillar Pagoda Hanoi Vietnam.jpg|Pagode ya nguzo moja
image:CathedraleSTJosephHanoi.jpg|Kanisa katoliki Mt. Joseph (ilibarikiwa 1883)
image:Hanoi_Oper.jpg|Opera
image:mausolee_ho_chi_minh.jpg|Kaburi la Hồ Chí Minh

 

Jamii:Miji mikuu ya Asia
Jamii:Miji ya Vietnam
Jamii:Vietnam
Amman

**Amman** (kwa Kiarabu:** عمان** ʿammān) ni mji mkuu pia mji mkubwa wa Yordani wenye wakazi milioni nne katika rundiko la mji.
[thumb|200px|left|[Msikiti wa Mfalme Abdullah]]
## Jiografia 
Mji uko takriban km 40 kutoka ncha ya kaskazini ya Bahari ya Chumvi kati ya vilima vya Yordani ya kaskazini-magharibi. 

Hali ya hewa ni afadhali kushinda mahali pengi pa Yordani kwa sababu ya kimo cha mji, hivyo joto halizidi mno.

## Historia 
Amman ni mji wenye historia ndefu iliyojulikana kwa jina la *Rabat Amon* wakati wa Biblia. 

Ilistawi vizuri hadi nyakati za Dola la Roma ilipopambwa na majengo makubwa na mazuri yanayoonekana hadi leo. 

Lakini umuhimu wake ulipungua siku za Wamuawiya na wakati wa kuundwa kwa Yordani palikuwa kijiji tu. Mfalme Abdullah bin al-Husayn alianzisha hapa mji mkuu wake. Hadi vita kuu ya pili ya dunia Amman haikuzidi wakazi 30,000.

Lakini mji ulikua haraka baada ya kuundwa kwa Israeli kwa sababu wakimbizi wengi kutoka sehemu za Palestina zilizokuwa Israeli walikimbilia Amman.

Kipindi cha pili cha kukua kilitokea tangu vita ya wenyewe kwa wenyewe ya Lebanoni miaka ya 1975-1990. Sehemu kubwa ya benki na biashara kutoka Beirut ilihamia Amman iliyoendelea kuwa kitovu kipya cha biashara na uchumi upande wa mashariki wa Mediteranea. 

## Picha za Amman 

Image:Amman_downTown.jpg|Amman mjini mwaka 2002 
Image:Abu Darweesh Mosque.jpg|Msikiti wa Abu Darweesh 
Image:Amman Coptic Church.jpg|Kanisa la Wakopti 
Image:Amman Roman theatre.jpg|Uwanja wa maigizo ya Kiroma

## Viungo vya nje
Jamii:Miji Mikuu Asia
Jamii:Miji ya Yordani
Jamii:Yordani
Jamii:Miji ya Dola la Roma
Jamii:Miji ya Biblia
Sri Jayawardenapura

thumb|Battaramulla, kitongoji cha Sri Jayawardenepura Kotte

**Sri Jayawardenapura-Kotte** ni mji mkuu wa Sri Lanka mwenye wakazi 115,826. Imekuwa mji mkuu tangu 29 Aprili 1982 badala ya jiji kubwa la jirani Colombo. Wakati ule jina lake likabadilishwa liliwahi kuitwa "**Kotte**" tu.

Hali halisi ni kama mji wa kando katika rundiko la mji wa Colombo. 

Kotte iliwahi kuwa mji mkuu wa milki ya Kotte kabla ya kuja kwa ukoloni wa Wareno. Baadaye Colombo ilichukua nafasi ya makao makuu ya utawala wakati wa ukoloni na pia katika miaka ya kwanza wa uhuru.
Ofisi za wizara kadhaa bado ziko Colombo.

Jamii:Miji ya Sri Lanka
Jamii:Miji Mikuu Asia
Bandar Seri Begawan

right|thumb|260px|Msikiti ya Sultan Omar Ali Saifuddin
**Bandar Seri Begawan** ni mji mkuu wa Brunei kwenye kisiwa cha Borneo mwenye wakazi 46,229 (1991). Iko kwa 4°55'N na 114°55'E.

Tangu kupatikana kwa utajiri wa mafuta ya petroli mji umepambwa na majengo mazuri kama vile jumba la Sultani, msikiti ya Sultan Omar Ali Saifuddien. Makumbusho ya teknolojia ya Kimalay na makumbusho ya historia ya Brunei.

Kuna pia viwanda vya fenicha na vitambaa.

Jamii:Miji Mikuu Asia
Jamii:Miji ya Brunei
Kisiwa

thumb|250px|Kisiwa kidogo au mwamba tu?
**Kisiwa** ni eneo la nchi kavu kati ya bahari, ziwa au mto linalozungukwa na maji wakati wote. Ukubwa wake hautoshi kukifanya kiitwe "bara".

Visiwa vilivyo karibu kama kundi mara nyingi huitwa "funguvisiwa".

Tofauti kati ya kisiwa kikubwa na bara dogo limeamuliwa kati ya 
* Greenland inayoitwa kisiwa kikubwa duniani chenye eneo la kilomita za mraba milioni 2.1 na 
* Australia inayotazamwa kuwa bara dogo duniani lenye eneo la kilomita za mraba milioni 7.7.

Jamii:Jiografia
Visiwa
Ziwa

[thumb|250px|[Ziwa Tanganyika ni kati ya maziwa makubwa ya dunia (picha kutoka angani ya 1985]]
[thumb|250px|Ziwa katika Bariloche ([Argentina)]]
[thumb|250px|Ziwa dogo milimani ya [Ufaransa]]
[thumb|250px|[Ufini inajulikana kama "Nchi ya Maziwa Maelfu".]]

**Ziwa** ni gimba kubwa la maji linalozungukwa na nchi kavu pande zote. Tofauti na bahari ni ukubwa na kutobadilishana maji na bahari kuu. Lakini maziwa kadhaa yamepewa pia jina la "bahari" hasa kama yana maji ya chumvi au kama watu wa eneo lake hawajui magimba makubwa zaidi ya maji. Mfano wake ni Bahari Kaspi katika Asia ambayo ni kubwa sana lakini hali halisi ni ziwa lenye maji ya chumvi.

Mara nyingi mito inaingia au kutoka katika ziwa. 

Maziwa mengi yana maji matamu kama maziwa makubwa ya Afrika ya Mashariki kwa mfano Viktoria Nyanza au Ziwa Nyasa au maziwa makubwa ya Amerika Kaskazini. 

Lakini kuna pia maziwa yenye maji ya chumvi kama Bahari ya Chumvi kati ya Yordani na Israeli au Bahari ya Kaspi kati ya Urusi na Uajemi.

## Tanbihi
Kiamhari

**Kiamhari** (kwa Kiingereza Amharic) ni lugha ya Kisemiti inayozungumzwa hasa nchini Ethiopia, ambapo ni lugha rasmi ya taifa. Ni lugha ya pili kwa ukubwa wa wasemaji wa lugha za Kisemiti baada ya Kiarabu. Kiamhari hutumia mfumo wa maandishi wa Ge'ez (Fidel), ambao ni hati badala ya alfabeti ya kawaida, ambapo kila ishara huwakilisha silabi. Kwa sasa, Kiamhari kinazungumzwa na zaidi ya 32 milioni kama lugha ya kwanza na na wengine takriban 25 milioni kama lugha ya pili.

Lugha hii ina historia ndefu na imekuwa lugha ya kifalme na serikali ya Ethiopia kwa karne nyingi. Ni lugha kuu ya serikali, elimu, vyombo vya habari, na biashara nchini Ethiopia. Kiamhari pia kina maneno mengi yaliyokopwa kutoka Kiarabu, Kiitaliano, na Kiingereza kutokana na mwingiliano wa kihistoria na mataifa mengine. Licha ya Kiswahili kuwa lugha pana zaidi barani Afrika, Kiamhari kinabakia kuwa mojawapo ya lugha chache za Kiafrika zilizo na mfumo wake wa maandishi unaojitegemea.

## Chati ya Kiamhari
## Tanbihi 
## Viungo vya nje 
* **(en)** Muhtasari kuhusu Kiamhari kwenye *Ethnologue*
*makala za OLAC kuhusu Kiamhari 
*lugha ya Kiamhari katika Glottolog
*lugha ya Kiamhari kwenye Multitree
 
 

Jamii:Lugha za Kisemiti
Jamii:Lugha za Ethiopia
Jamii:Lugha za Afrika
Islamabad

thumb|left|200px|Islamabad na Rawalpindi kwa macho ya ndege
**Islamabad** (Kiurdu: **اسلام آباد**) ni mji mkuu wa Pakistan. Iko katika kaskazini-mashariki ya nchi mguuni wa milima ya Himalaya na kijiografia sehemu ya Punjab ingawa kisiasa eneo lake limetengwa kutoka jimbo la Punjab kwa ajili ya mji mkuu. 

Islamabad ni mji mpya. Azimio la kuujenga lilichakuliwa na rais Ayyub Khan mwanzo wa miaka ya 1960 aliyeamua kuhamisha mji mkuu kutoka Karachi kwenda kaskazini. Mji jirani wa Rawalpindi ukawa mji mkuu wa muda hadi kumalizika kwa Islamabad.

Mji ulipangwa shambani kwa kufuata muundo wa miraba. Mpangilio umekuwa na kanda nane kama vile kanda la balozi, la biashara, la elimu (shule na vyuo), la viwanda na kadhalika. Kila kanda limepewa maeneo mapana ya bustani, msikiti na soko. 

Msikiti wa Shah Faisal ni msikiti kubwa duniani.

Jamii:Miji ya Pakistan
Jamii:Miji Mikuu Asia
Karachi

**Karachi** (Kiurdu: **كراچى**) ni mji mkubwa wa Pakistan na mji mkuu wa jimbo la Sindh. Hadi 1959 ilikuwa mji mkuu wa kitaifa. Mji ni kitovu cha kibiashara cha Pakistan. 

Karachi iko kando la delta ya mto Indus mwambaoni wa Bahari Arabu. Kuna mabandari mawili na viwanda vingi. 

Mohammed Ali Jinnah anayekumbukwa kama baba wa taifa la Pakistan alizaliwa pia kuzikwa mjini.

## Historia 
Eneo la Karachi lilikaliwa na watu tangu muda mrefu na miji mbalimbali ya kihistoria imeaminiwa kuwepo katika eneo lake tangu zamani za Aleksander Mashuhuri aliyepita hapa. Katika karne ya 17 palikuwa na kijiji cha wavuwi kilichoitwa "Kolachi". Kikakua kuwa bandari ya biashara na Bara Arabu. Baada ya kuungwa kwa Sindh katika Uhindi wa Kiingereza mnamo 1843 Waingereza waliona nafasi nzuri ya bandari hiyo wakaanza kupanga na kukuza mji. 1864 mawasiliano ya simu ilianzishwa kati ya Karachi na London. 1878 mji ukaunganishwa na reli za Uhindi. Mwisho wa karne ya 19 idadi ya wakazi ilipita lakhi moja.

Wakati wa utengano wa Uhindi wa Kiingereza nusu ya wakazi walikuwa Wahindu waliopaswa kukimbia Uhindi. Wakimbizi Waislamu kutoka Uhindi walichukua nafasi yao wako sasa takriban nusu ya wakazi wote wa mji.

Baada ya Uhuru wa Pakistan Karachi ilikuwa mji mkuu hadi 1959. 

## Viungo vya Nje 
* Official Karachi website 
* Quaid-e-Azam International Airport
* Karachi Port Trust 
* Photographs by HistoricKarachi.com 
* Photogrphs by Flickr.com

Jamii:Miji ya Pakistan