open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mto Buramazi

'''''' unapatikana nchini Burundi (mkoa wa Kayanza).

Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

## Tazama pia
* Orodha ya mito ya mkoa wa Kayanza
* Orodha ya mito ya Burundi
* Mito mirefu ya Afrika

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Mkoa wa Kayanza
B
Jamii:Nile
Jamii:Mediteranea
Klara wa Montefalco

akipanda msalaba moyoni mwa Mt. Klara (mchoro wa ukutani wa karne ya 14).]]
**Klara wa Montefalco** (pia: **Klara wa Msalaba**; Montefalco, Perugia, Umbria, 1268 - Montefalco, 17 Agosti 1308) alikuwa mmonaki wa Utawa wa Tatu wa Mt. Fransisko, halafu abesi wa shirika la Waaugustino.

Bikira huyo alimpenda motomoto Kristo katika mateso yake kiasi kwamba alipofariki dunia moyo wake ulionekana kuwa na alama zake: msalaba, mjeledi, mnara, taji la miba, misumari mitatu, mkuki na utete wenye sifongo .

Papa Leo XIII alimtangaza mtakatifu tarehe 8 Desemba 1881.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 17 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Clare of Montefalco at Order of Saint Augustine
* Life of Clare of Montefalco (Augustinians of the Midwest) 

Jamii:mabikira
Jamii:Wafransisko
Mamas wa Kaisarea

[thumb|250px|Mt. Mamas katika [dirisha la kioo cha rangi, kazi ya Emile Hirsch; Église Saint-Jean-Baptiste, Sceaux, Hauts-de-Seine, Ufaransa.]]
**Mamas wa Kaisarea** (pia: *Mamette*, *Mamaso*, *Mama*, *Mamante*, *Mommè*, *Mamolo*, *Mamede*, *Mamete*, *Mamma*, *Momà*, *Mammete*, *Mamette*, *Amate* ; Kaisarea wa Kapadokia, leo nchini Uturuki, 259-276) alikuwa mvulana mnyenyekevu aliyewahi kufiwa wazazi wake wafiadini Theodoto na Rufina. 

Baada ya kukua alifanya kazi ya kuchunga peke yake katika misitu ya milimani; hatimaye yeye pia aliuawa kwa sababu alikiri imani ya Kikristo katika dhuluma ya kaisari Aurelian. 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 17 Agosti, lakini pia tarehe 13 Julai, 2 Septemba, 3 Mei, 7 Agosti, 17 Agosti na 18 Agosti, kadiri ya madhehebu.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo 
* Basili wa Kaisarea, hotuba juu yake katika *Patrologia Graeca*, vol. XXXI, coll. 589-600.
* Gregori wa Nazianzo, hotuba juu yake katika *Patrologia Graeca*, vol. XXXVI, coll. 608-622.
* Jacopo Bernardi, ''Cenni storici intorno a San Mamete o Mamante e volgarizzamento dell'omelia recitata in Suo onore da S. Basilio il Grande e di alcuni squarci dell'orazione di S. Gregorio Nazianzeno*, Pinerolo 1860.
* Serafino Maiocchi, *Vita di san Mamete martire*, Milano, 1874.
* M. Magistretti e U. Monneret de Villard (a cura di),*Passio sancti Mametis* in *Liber notizie*, 1917, par. 259.
*  J.M. Poulnot, *Saint Mammès Martyr, patron de l'Eglise de Langres*, in *Un saint pour chaque jour du mois*, première série, Parigi 1932, pp.&nbsp;129–136.
* H. Delehaye, *Passio sancti Mametis*, in *Analecta Bollandiana*, LVIII (1940), pp.&nbsp;126–141.
*  Hadjinicolaou - A. Marava, *San Mamas'', Collection de l'Institut français d'Athènes, Athènes 1953.
* B. Cignitti, s.v. *Mama* in *Bibliotheca Sanctorum* vol. VIII, 1966, col. 595-596.
* Franca Pirovano, *Momenti di folklore in Brianza*, Sellerio, Palermo 1985, pp.&nbsp;47–48: (''San Mamètt e 'l pan di fioeu*).
* Delfìn Fernandez Taboada, *San Mamete di Cesarea. Vita e culto*, 1990.
* *Basilio di Cesarea. I martiri: panegirici per Giulitta, Gordio, 40 soldati di Sebaste, Mamante*, introduzione, traduzione e note a cura di Mario Girardi, (Collana di testi patristici; 147), Città nuova, Roma 1999.
* Claudio Groppetti, *San Mamante il grande martire: da Cesarea di Cappadocia a Langres e a Cavaglio D'Agogna'', Novara 2005.

## Viungo vya nje
Jamii:Waliozaliwa 259
Jamii:Waliofariki 276
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Uturuki
Thierry Henry

thumb|Thierry Henry mwaka 2013.
**Thierry Daniel Henry** (matamshi ya Kifaransa: tjɛʁi ɑ̃ʁi}}; alizaliwa 17 Agosti 1977) alikuwa mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Ufaransa maarufu kama mshambuliaji. Kwa sasa ni kocha wa Montreal Impact.

Jamii:Wachezaji mpira wa Ufaransa
Mnara wa amani

**Mnara wa amani** ni mahali ambapo Mwl. J.K Nyerere alitoa ahadi yake kwa wazee wa Kiislamu huko mkoani Tabora kwamba, endapo wazee watamuunga mkono katika kupigania Uhuru wa Taifa la Tanganyika, atalifanya Uislamu kuheshimika. Hivyo wazee hao waliungana naye kwa pamoja kwa kumpa ushirikiano wao wa dhati, mwishowe ndiyo matokeo ya uhuru wa Tanzania ya sasa.

Jamii:Historia ya Tanzania
Jamii:Julius Nyerere
Jamii:Mkoa wa Tabora
Kachuo

**Kachuo** ni kitongoji kilichopo katika kijiji cha Nyamatongo, kata ya Kamanga, wilaya ya Sengerema, mkoa wa Mwanza. 

Wakazi wake ni mchanganyiko wa Wasukuma, Wasumbwa, Wazinza na makabila mengineyo yanayolizunguka Ziwa Nyanza (Viktoria).

Katika kitongoji hicho wakazi wanajihusisha]] na shughuli za uvuvi, kilimo, ufugaji na biashara.

Jamii:Wilaya ya Sengerema
Fubu

**Fubu** ni kijiji kinachopatikana katika wilaya ya Kyela mkoani Mbeya.

Kijiji cha fubu kinakaliwa na jamii ya Wanyakyusa ambao hujishighulisha na kilimo cha mpunga.

Jamii:Wilaya ya Kyela
Luchelele

**Luchelele** ni kata inayopatikana katika wilaya ya Nyamagana, Mkoa wa Mwanza, nchini Tanzania. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 18,889 . Idadi ya wakazi wake ilikadiriwa kuwa 13,175 mwaka 2016; walio wengi ni Wasukuma.

## Marejeo
Jamii:Manisipaa ya Nyamagana
Jamii:kata za Mkoa wa Mwanza
Francois Hollande

[thumb|Hollande mwaka [2017.]]
[thumb|Rais hollande pamoja na [Barack Obama wakiwa kwenye ndege ya Air force 1.]]

**François Gérard Georges Nicolas Hollande** (alizaliwa Rouen, 12 Agosti 1954) alikuwa rais wa Ufaransa na mtawala mwenza wa Andorra kuanzia mwaka 2012 hadi 2017.

Alikua katika mji wa Neuilly-sur-Seine. Hollande alianza siasa baada ya kuwa mshauri wa Rais François Mitterrand, kabla ya kustaafu kwa Max Gallo, mzungumzaji wa serikali.

Alikuwa katibu mkuu wa chama cha Usoshalisti kuanzia mwaka 1997-2008, na meya wa Tulle kuanzia mwaka 2001-2008. 

Hollande amelisaidia Taifa kwa kuboresha jimbo la Corŕeze kutoka mwaka 1988-1993 na kwa mara nyingine mwaka 1997 hadi 2012.

Jamii:Marais wa Ufaransa
Mto Kwinguruka

'''''' unapatikana nchini Burundi (mkoa wa Kayanza).

Maji yake kupitia mto Ruvubu na ziwa Nyanza huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

## Tazama pia
* Orodha ya mito ya mkoa wa Kayanza
* Orodha ya mito ya Burundi
* Mito mirefu ya Afrika

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Mkoa wa Kayanza
K
Jamii:Ziwa Viktoria
Jamii:Nile
Jamii:Mediteranea
Kichuri

**Kichuri** ni chakula kiliwacho pamoja na nyama na mara nyingi hutumiwa na watu wa Tanzania kaskazini na Kenya, hasa wazee wa makabila ya Wakurya, Wajaluo na Wamasai. 

Ni chakula kilichosagwa tumboni mwa mnyama anayekula majani kabla hakijachujwa na kutoka kama kinyesi. 

Baada ya mnyama kuchinjwa, hicho kinatolewa na kupikwa, kinachanganywa na pilipili na nyongo, hata limao kuleta ladha zaidi. Kinatumika zaidi kwa kukiweka kwenye nyama choma.

## Tanbihi
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Jamii:vyakula vya asili Tanzania
Chuo Kikuu cha Kimataifa cha Afrika Mashariki

**Chuo Kikuu cha Kimataifa cha Afrika Mashariki** (kwa kifupi IUEA) ni chuo kikuu cha kilichoanzishwa mnamo 2010 huko Kampala, Uganda. 

## Maelezo ya jumla 
Chuo kikuu kilianzishwa mnamo 2010 na Hassan. Campus yake kuu iko katika Kansanga, kwenye barabara inayounganisha Kampala na Ggaba, kusini-mashariki mwa mkoa wa mji mkuu wa Kampala, mji mkuu na mji mkubwa zaidi wa Uganda. IUEA inasifiwa na Baraza la Kitaifa la Elimu ya Juu ya Uganda (Baraza la kitaifa la elimu ya juu ya Uganda). 

## Kuratibu za kijiografia 
Uratibu wa chuo kikuu cha vyuo vikuu ni : 0°17'05.0"N, 32°36'24.0"E (Latitude: 0.284722; Longitude: 32.606667). 

## Uwezo 
Tangu juillet 2014Julai 2014 , Chuo Kikuu cha Kimataifa cha Afrika Mashariki kina sifa zifuatazo : 

* Kitivo cha Uchumi na Usimamizi 
* Kitivo cha Sayansi ya Uhandisi 
* Kitivo cha Sayansi ya Kompyuta 
* Kitivo cha Sheria 

## Tazama vile vile 
* Chuo Kikuu cha Makerere 

## Marejeo 
Jamii:Kampala
Jamii:Vyuo vikuu vya Uganda
Agapiti wa Palestrina

[thumb|[Sanamu ya Mt. Agapiti ikionyesha alivyouawa, kazi ya Marco Antonio Prestinari (1605-1607 hivi), Museo del Duomo, Milano.]] 
**Agapiti wa Palestrina** (Palestrina, 258 - Palestrina, 18 Agosti 274 hivi) alikuwa mvulana Mkristo aliyeuawa kwa kukatwa kichwa katika mji huo karibu na Roma, Italia, kwa sababu ya imani yake . 
 
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini. 

Sikukuu yake ni tarehe 18 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* *Saint Agapitus*

Jamii:Watu wa Roma ya Kale
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Italia
Leo wa Mira

**Leo wa Mira** (aliuawa Mira, Licia, leo nchini Uturuki, karne ya 3 au ya 4) alikuwa Mkristo  aliyefia dini hiyo katika mji huo.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 18 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:waliofariki karne ya 3
Firmini wa Metz

**Firmini wa Metz** (alifariki katika karne ya 4) alikuwa askofu wa kumi na mmoja wa mji huo (leo nchini Ufaransa) 

Inasemekana alitokea Ugiriki na kuliongoza kanisa hilo miaka 15.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 18 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Makari wa Pelekete

**Makari wa Pelekete** (Konstantinopoli, leo nchini Uturuki, 750 hivi - Aphousia, leo nchini Uturuki, 18 Agosti 840) alikuwa mmonaki padri, abati wa monasteri wa Pelekete, aliyedhulumiwa sana na makaisari Leo V wa Bizanti  na Theofilo wa Bizanti kwa sababu ya kuheshimu picha takatifu, lakini aliendelea kuongoza kwa mbali wamonaki wengi. 

Zinatunzwa barua zake tano kwa Theodoro wa Studion.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 18 Agosti au 1 Aprili.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 750
Jamii:Waliofariki 840
Jamii:Wamonaki
Jamii:Mapadri
Jamii:Watakatifu wa Uturuki
Kiserereshi

thumb|288x288px|Mfano wa kiserereshi.
Katika utarakilishi, **kiserereshi** (kwa Kiingereza: *slider*) ni kifaa cha kudhibiti michoro ambayo mtumiaji anaweza kutumia ili kuweka thamani kwenye kiashirio.

## Marejeo 
* Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Jamii:Kompyuta
Jamii:Intaneti
Tuisila Kisinda

**Tuisila Rossien Kisinda,** (amezaliwa 20 Desemba, 1999) ni mchezaji wa kandanda au mpira wa miguu akiichezea klabu ya Yanga Sc ya Tanzania na timu ya taifa ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo.
Don't Wanna See Me (wimbo)

'''"Don't Wanna See Me"''' ni jina la wimbo wa Mayestron, msanii wa muziki wa kizazi kipya kutoka nchini Tanzania, akimshirikisha mwana rapa toka Ujerumani maarufu kwa jina la Peaks.

Wimbo umetayarishwa na Mayestron pamoja na Peaks kupitia studio zao tofauti, Mayestron ametayarisha mashairi yake nchini Ireland na Peaks pia amemalizia mashairi yake na tarehe 26 Machi wakautoa huo wimbo. Wimbo huo umefanya vizuri sana kwenye mtandao wa YouTube ndani ya masaa machache. 

Jamii:Nyimbo
Mkwajumbele

Katika uchapaji, **mkwajumbele** "**/**" (kwa Kiingereza: *slash*) ni alama ya kituo inayotumika ili kuwakilisha mgawanyiko au kitenganishi tarehe. 

## Marejeo 
* Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Jamii:Uchapaji
Jamii:Vitabu
Jamii:Intaneti
Jamii:Kompyuta
Mto Rumira (Burundi)

'''''' unapatikana nchini Burundi (mkoa wa Kayanza).

Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

## Tazama pia
* Orodha ya mito ya mkoa wa Kayanza
* Orodha ya mito ya Burundi
* Mito mirefu ya Afrika

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Mkoa wa Kayanza
R
Jamii:Nile
Jamii:Mediteranea
Ugawanyaji

thumb|302x302px|Alama ya mgawanyiko
Katika hisabati, **ugawanyaji** (kwa Kiingereza: *division*) ni mojawapo kati ya vitendaji vinne vya hesabu (pamoja na ujumlishaji, utoaji na uzidishaji). Ugawanyaji ni kinyume cha uzidishaji. Alama ya ugawanyaji ni  au 
thumb|437x437px|Mfano wa 20/4 = matofaa 5.
Kwa usahihi, ugawanyaji ni tendo la kuhesabu idadi ya mara ambazo namba fulani inapatikana ndani ya namba nyingine. Kwa mfano, 20/4 = 5 kwa sababu tunaweza kuweka namba "4" mara tano ndani ya namba "20". Kugawanya ni kutoa namba fulani mara kadhaa kama vile kuzidisha ni kujumulisha namba fulani mara kadhaa.

## Marejeo 
Jamii:Hisabati
Mvuleni (Lindi)

**Mvuleni** ni kata ya Wilaya ya Lindi Mjini katika Mkoa wa Lindi, Tanzania. Msimbo wa posta ni 65232.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 4,809 . Kwa mujibu wa makadirio ya wakazi wa mwaka 2016, kata ilikuwa na wakazi 3,884. 

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Lindi Mjini 
Jamii:Kata za Mkoa wa Lindi
Jumla

thumb|368x368px|Alama ya jumla.
Katika hisabati, **jumla** (kwa Kiingereza: addition) ni moja ya uendeshaji wa hesabu nne (pamoja na mgawanyiko, utoaji na dharuba). Jumla ni kinyume cha utoaji. Alama ya jumla ni "+".
[thumb|Mfano wa 3+2=5 [Tofaa|matofaa.]]
Kwa usahihi, jumla ni mchakato wa kujumlisha thamani ya namba moja na thamani ya namba nyingine. Kwa mfano, 3+2 = 5.

## Marejeo 
* Kinyondo, A. R. *Mazoezi ya hisabati kwa kadi*. Dar es Salaam University Press.

Jamii:Hisabati
Utoaji

thumb|278x278px|Alama ya utoaji.
Katika hisabati, **utoaji** (kwa Kiingereza: *subtraction*) ni moja ya uendeshaji wa hesabu nne (pamoja na mgawanyiko, jumla na dharuba). utoaji ni kinyume cha jumla. Alama ya utoaji ni "-".
[thumb|357x357px|Mfano wa 5-2=3 [Tofaa|matofaa.]]
Kwa usahihi, utoaji ni mchakato wa kuondoa thamani ya namba moja katika thamani ya namba nyingine. Kwa mfano, 5 - 2 = 3.

## Marejeo 
* Kinyondo, A. R. *Mazoezi ya hisabati kwa kadi*. Dar es Salaam University Press.

Jamii:Hisabati
Uzidishaji

thumb|275x275px|Alama ya uzidishaji.
Katika hisabati, **uzidishaji** (kwa Kiingereza: *multiplication*) ni mojawapo kati ya vitendaji vinne vya hesabu(pamoja na ujumlishaji, utoaji na ugawanyaji). Uzidishaji ni kinyume cha ugawanyaji. Alama ya uzidishaji ni .
[thumb|344x344px|Mfano wa 3 × 4 = 12 [Gololi|magololi.]]
Kwa usahihi, uzidishaji ni tendo la kujumlisha namba fulani mara kadhaa. Kwa mfano: 

3\times4=3+3+3+3=12.

Katika mlinganyo huu, 3 ni ***kizidishi***, 4 ni ***kizidishio*** na 12 ni ***zao***. Kizidishi na kizidishio ni vigawo vya zao. Hata hivyo, mpangilio wa kizidishi na kizidishio haubadilishi zao. Yaani:

4\times3=4+4+4=12.

Kanuni hii hujulikana kama tabia ya mabadiliko ya kuzidisha.

## Marejeo 
Jamii:Hisabati
Sah'lomon

'''"Sah'lomon"''' ni jina la albamu iliyotoka mwaka 1992 kutoka kwa msanii wa muziki wa soukous kutoka Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Sah'lomon. Albamu hii umaarufu wake unatokana na wimbo wa " Sarrah." Nyimbo nyengine kali kutoka katika albamu ni pamoja na Kumba, Salam Samia, Kumba na Jona.

## Orodha ya nyimbo
Zifuatazo ni orodha kamili ya nyimbo zinapatikana katika albamu hii.
#A1 — Sarrah
#A2 — Aissa Kumba
#A3 — Salam Samia
#A4 — Instrumental Kumba
#B1 — Jona
#B2 — Nac Mina
#B3 — Kumba
#B4 — Jona (B)

## Viungo vya nje
*[https://www.discogs.com/Sahlomon-Sahlomon/release/2753035 ] katika wavuti ya Discogs.

Jamii:Albamu za 1992
Jamii:Albamu za Sah'lomon
Ihefu F.C.

**Ihefu F.C.** ni klabu ya mpira wa miguu ya nchini Tanzania iliyopo mkoani Mbeya. Makao makuu ya klabu hiyo ni Wilaya ya Mbarali kata ya Ubaruku ambapo ndipo ulipo uwanja wa klabu hii.

Kwa sasa michezo yao ya nyumbani inachezwa kwenye Uwanja wa Highlands Estates Stadium, uliopo Ubaruku wilayani Mbarali, mkoa wa Mbeya.

Ihefu imeanzishwa mnamo mwaka 2012. Ilipambana kucheza ligi daraja la pili (SDL) Na ligi daraja la kwanza (FDL) ikafanikiwa kupanda daraja mwaka 2019, Baada ya kumaliza katika nafasi ya pili kwenye kundi A la FDL na kucheza Play off dhidi ya Mbao F.C.. Ihefu ilishinda mabao mawili kwa sifuri dhidi ya Mbao katika mguu wa kwanza uliopgwa kwenye uwanja wa nyumbani wa Ihefu na mguu wa 2 walipigwa  mabao manne kwa mawili, hivyo kufanya aggregate iwe 4-4 na kumfanikisha Ihefu kupanda daraja kwa faida ya magoli ya ugenini.

Msimu wa 2020/21 ilishiriki Ligi Kuu Tanzania bara ila ikashuka daraja baada ya kumaliza msimu nafasi ya 17 ikikusanya alama 35 katika michezo 34, ilishinda michezo 9, droo 8 na kupoteza michezo 17 huku ikifunga magoli 22 na kuruhusu magoli 41. Msimu huo zilishuka timu 4: Ihefu Sc, Gwambina Fc, JKT Tanzania Fc na Mwadui Fc.

Tarehe 4 Oktoba 2023 Ihefu iliifunga Yanga mara ya pili kama timu pekee iliyowahi kuharibu utaratibu wa Yanga kutokufungwa na timu yoyote kwenye msimu uliopita. Yanga inaonekana ni timu dhaifu kwa Ihefu.

Jamii:Vilabu vya mpira Tanzania 
Jamii:wilaya ya Mbarali
Gwambina F.C.

**Gwambina F.C.** ni klabu ya mpira wa miguu ya nchini Tanzania iliyopo Mkoa wa Mwanza. Ilianzishwa mwaka 2019 ikafaulu kupanda juu na kuingia Ligi Kuu Tanzania Bara kwenye mwaka 2020.

Michezo yao ya nyumbani inachezwa kwenye Uwanja wa Gwambina.

## Marejeo
Jamii:Vilabu vya mpira Tanzania
Dodoma Jiji F.C.

**Dodoma F.C.** ni klabu ya mpira wa miguu ya nchini Tanzania iliyopo Mkoa wa Dodoma. 

Michezo yao ya nyumbani inachezwa kwenye Uwanja wa Jamhuri Dodoma.

## Historia
Timu hiyo ilianzishwa mwaka 2017 kwa jina la Area C Football Club.

Mwaka 2019 Halmashauri ya Jiji Dodoma ikaanza kuidhamini na mwaka 2020 ikabadili jina rasmi na kuitwa "**Dodoma Jiji F.C.**". 
Mwaka 2020 ilifaulu kuingia Ligi Kuu Tanzania Bara.. 

## Marejeo
Jamii:Vilabu vya mpira Tanzania
Jamii:Dodoma
Sinforiani wa Autun

[thumb|[Daniel Hallé, *Kifodini cha Mt. Sinforiani* (1671), kanisa kuu la Saint-Pierre de Saint-Flour.]]
[thumb|[Jean-Auguste-Dominique Ingres, *Kifodini cha Mt. Sinforiani* (1834), kanisa kuu la Saint-Lazare d'Autun.]]
**Sinforiani wa Autun** (alifariki 178 hivi) alikuwa Mkristo wa mji huo, leo nchini Ufaransa aliyeuawa kwa ajili ya imani yake.

Wakati wa kwenda kuuawa, mama yake alimlilia kutoka ukutani mwa ngome ya mji, "Mwanangu, mwanangu, Sinforiani, umkumbuke Mungu aliye hai. Leo uhai wako hauondolewi bali unaboreshwa tu".

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 22 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo ya Kiswahili
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 290

Jamii:Waliozaliwa karne ya 2
Jamii:Waliofariki 178
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Timotheo wa Roma

**Timotheo wa Roma** (alifariki Roma, Italia, 306) ni kati ya mashahidi wa imani ya Kikristo waliouawa katika makao makuu ya Dola la Roma wakati wa dhuluma ya kaisari Diokletian. 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 22 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 3
Jamii:Waliofariki 306
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Italia
Mto Muhanda (Muramvya)

'''''' unapatikana magharibi mwa Burundi (mkoa wa Muramvya).

Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

## Tazama pia
* Orodha ya mito ya mkoa wa Muramvya
* Orodha ya mito ya Burundi
* Mito mirefu ya Afrika

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Mkoa wa Muramvya
M
Jamii:Nile
Jamii:Mediteranea
Yohane Kemble

la Mt. John Kemble]]
**John Kemble** (St Weonards, 1599 - Hereford 22 Agosti 1679) alikuwa padri Mkatoliki aliyefanya uchungaji kwa siri huko Uingereza kwa muda wa miaka 50 na zaidi.

Hatimaye alifia imani yake kutokana na dhuluma ya mfalme Charles II.

Anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu mfiadini. Kwanza alitangazwa mwenye heri na Papa Pius XI mwaka 1929, halafu mtakatifu na Papa Paulo VI tarehe 25 Oktoba 1970.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifodini chake.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* https://web.archive.org/web/20070609204453/http://www.mikekemble.com/misc/family1.html

## Vyanzo
*Encyclopædia Britannica, 15th Edition
**Edmund Campion*, by Evelyn Waugh, Longmans, Green and Co., 1935

Jamii:Waliozaliwa 1599
Jamii:Waliofariki 1679
Jamii:Mapadri
Jamii:Wafiadini Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Uingereza
Kishiko lingishi

[thumb|379x379px|Kishiko lingishi ambacho kinabadilisha umbo la [mstari mnyoofu.]]
Katika utarakilishi na kiolesura michoro cha mtumiaji, **kishiko lingishi** (kwa Kiingereza: *sizing handle* au *adjustment handle*) ni kisanduku ambacho kinaweza kubadilisha ukubwa na umbo la elementi iliyochaguliwa na mtumiaji. 

Kishiko lingishi ni elementi dhibiti iliyoonyeshwa katika pembe na ukingo wa elementi iliyochaguliwa.

## Marejeo 
* Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Jamii:Kompyuta
Jamii:Jiometria
Flaviani wa Autun

**Flaviani wa Autun** (alizaliwa karne ya 5) alikuwa askofu wa mji huo, leo nchini Ufaransa, wakati wa mfalme Klovis I .

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 23 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* *De Sancto Flaviano episcopo Augustoduni in Gallia*, in Acta Sanctorum Augusti, vol. IV, Parigi-Roma 1867, pp. 643-644
* Denis de Sainte-Marthe, *Gallia christiana*, vol. IV, Parigi 1738, coll. 340-341 e 347
* Louis Duchesne, ''Fastes épiscopaux de l'ancienne Gaule*, vol. II, Paris 1910, p. 178
*  Jean Marilier, *Flaviano, vescovo di Autun, santo'', in «Bibliotheca Sanctorum», vol. V, col. 885

Jamii:Waliozaliwa karne ya 5
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Abondi na Irenei

**Abondi na Irenei** (walifariki Roma, Italia, 258) ni kati ya mashahidi wa imani ya Kikristo waliouawa katika makao makuu ya Dola la Roma wakati wa dhuluma ya serikali. 

Tangu kale wanaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kati ya watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 23 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
*Holweck, F. G., *A Biographical Dictionary of the Saints*. St. Louis, MO: B. Herder Book Co. 1924.

Jamii:Waliofariki 258
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Italia
Zakayo wa Yerusalemu

ya Yerusalemu iliyotengenezwa kama mozaiki huko Madaba.]]
**Zakayo wa Yerusalemu** (alifariki 116/134) kwa asili alikuwa Myahudi akawa askofu wa nne wa Yerusalemu kuanzia mwaka 111 hadi kifo chake. 

Tangu kale anaheshimiwa na Waorthodoksi na Wakatoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 23 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 1
Lupo wa Sistov

[thumb|[Mchoro wa ukutani wa karne XVIII ukimuonyesha Mt. Lupo.]]
**Lupo wa Sistov** (alifariki Sistov, leo nchini Bulgaria, 307 hivi) alikuwa mtumwa aliyefia imani ya Kikristo hukohuko kwa kuchomwa kwa upanga, kama alivyofia dini bwana wake Dimitri wa Thesalonike, wakati wa dhuluma ya kaisari Galerius wa Dola la Roma.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Kanisa la Kiorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.  

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 23 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 3
Jamii:Waliofariki 307
Jamii:Wafiadini Wakristo
Filipo Benizi

yake huko Padova.]]
**Filipo Benizi, O.S.M.** (Firenze, Italia ya Kati, 15 Agosti 1233 - Todi, Italia ya Kati, 23 Agosti 1285) alikuwa padri mtawa wa shirika la Watumishi wa Maria.

Ingawa aliingia utawani abaki bradha, baadaye alipadrishwa akafikia kuwa mkuu wa shirika lote (1267) akalieneza kwa bidii .

Pamoja na hayo alikuwa maarufu kwa unyenyekevu wake na kumuona Yesu msulubiwa kuwa kitabu chake pekee 

Alitangazwa na Papa Inosenti X kuwa mwenye heri tarehe 8 Oktoba 1645, halafu Papa Klementi X alimtangaza mtakatifu tarehe 12 Aprili 1671.

Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe 22 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*Lives of the Saints: *Saint Philip Benizi*
*Catholic Encyclopedia: Servants of Mary - Order of Servites
*Colonnade Statue in St Peter's Square
Klaudi, Asteri na Neoni

[thumb|[Mchoro mdogo wa kifodini chao.]]
'''''' (walifariki Egea, 303) walikuwa ndugu Wakristo wa Kilikia, leo nchini Uturuki, waliofia dini yao kwa kukatwa kichwa chini ya gavana Lisia wakati wa dhuluma ya kaisari Dioklesyano.

Tangu kale wote wanaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Kanisa la Kiorthodoksi kama watakatifu.

Sikukuu yao ni tarehe 23 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 3

Jamii:Watakatifu wa Uturuki
Mto Gasenyi (Muramvya)

'''''' ni korongo linalopatikana magharibi mwa Burundi (mkoa wa Muramvya).

Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

## Tazama pia
* Orodha ya mito ya mkoa wa Muramvya
* Orodha ya mito ya Burundi
* Mito mirefu ya Afrika

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Mkoa wa Muramvya
G
Jamii:Nile
Jamii:Mediteranea
Kibonye mkato

[thumb|264x264px|Vibonye mkato vya [Firefox kinabainisha na kimanjano.]]
Katika utarakilishi, **kibonye mkato** (kwa Kiingereza: *keyboard shortcut* au *shortcut key*) ni kibonyezo ambacho kinaamrisha programu ya tarakilishi kufanya kitendo ambacho kimepangwa katika mfumo wa uendeshaji au programu yenyewe.

## Marejeo 
* Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Jamii:Kompyuta
Jamii:Intaneti
Mpangizo

[thumb|371x371px|Mpangizo wa mfumo wa uendeshaji unaitwa [Ubuntu wa Linux]]
Katika utarakilishi, **mpangizo** wa mfumo (kwa Kiingereza: *computer configuration* au settings) ni programu inatumika ili kubadilisha sifa za mfumo wa uendeshaji.

## Marejeo 
* Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Jamii:Kompyuta
Jamii:Intaneti
Zoom (filamu ya 2006)

**Zoom** (pia inajulikana kama Zoom: Academy for superheros) ni filamu ya kuchekesha ya Marekani ya mwaka 2006 iliyoongozwa na Peter Hewitt na kuandikwa na David Berenbaum na Adam Rifkin. 

Wahusika wakuu wa filamu hii ni Tim Allen, Courteney Cox, Chevy Chase, Spencer Breslin, na Rip Torn.

Filamu hiyo inamuelezea mwanahabari wa zamani ambaye alivutwa katika kuwafundisha vijana wanne wenye nguvu kuwa mashujaa na kupambana na tishio linalokaribia.

Jamii:Filamu za 2006
Jamii:Filamu za Marekani
Yamba

**Yamba** ni kitongoji kilichopo katika kijiji cha Njiwa Juu kilichopo katika kata ya Njiwa, tarafa ya Mtimbira, Wilaya ya Malinyi, Mkoa wa Morogoro, Tanzania. 

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Malinyi
Mto Yamba

**Mto Yamba** ni mto unaopatikana katika kijiji cha Njiwa juu kata ya Njiwa, mkoa wa Morogoro, unaotiririsha maji yake katika bonde la Mto Kilombero.

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania
* Orodha ya mito ya mkoa wa Morogoro

## Tanbihi
{mito ya Tanzania}}

Jamii:Mito ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Morogoro
Jamii:Bahari ya Hindi
Tasioni

**Tasioni** (karne ya 3 - Eskihisar, leo nchini Uturuki, 305) alikuwa Mkristo aliyeuawa kwa ajili ya imani yake.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 24 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:waliozaliwa karne ya 3
Jamii:waliofariki 305
Ahadi

ikionyesha ahadi za uongo za serikali ya China hadi zikaja kujulikana.]]
**Ahadi** ni hali ya kuaminisha au kumuaminishia mtu au watu juu ya jambo fulani ambalo unatarajia kulitimiza na kulitekeleza kwa mtu au watu. 

Kwa mfano, ahadi yaweza kutolewa kama zawadi, shukrani na hata pongezi kwa mtu fulani.   

Msemo muhimu unafundisha kwamba "Ahadi ni deni". Hata hivyo mara nyingi ahadi ni za uongo au hazitimizwi kwa wakati uliopangwa.

Jamii:Utamaduni
Mlima Nyang´oro

'''Mlima Nyang'oro''' ni mlima ambao unapatikana kati ya Nyang'oro na Izazi mkoani Iringa kuelekea Jijini Dodoma, kwenye barabara yenye kona nyingi na kali yaani mithili ya "**s**". 

Jamii:Wilaya ya Iringa Vijijini
Jamii:Milima ya Tanzania
Manushi

**Manushi** ni kijiji kilichopo katika Kata ya Kindi, wilaya ya Moshi Vijijini katika mkoa wa Kilimanjaro.

Kijiji hiki kimetenganishwa na mto ambao unagawa sehemu mbili ambazo ni kijiji cha Kindi na kijiji cha Manushi. 

Kijiji hicho kimekaliwa na wenyeji ambao ni Wachagga pamoja na wageni kutoka sehemu tofautitofauti. Wanakijiji wa Manushi hujishughulisha na shughuli mbalimbali zikiwemo ni pamoja na Kilimo, Biashara n.k Kwa upande wa kilimo hujishughulisha na kilimo cha Ndizi, Mparachichi, Kahawa, Viazi na Maharage kama vyakula vyao vikuu. 

Kwa upande wa hali ya hewa Manushi huwa na hali nzuri ya ubaridi na upepo mwanana, ambao wenyeji hupenda hali hiyo. Pia wenyeji na wageni wa Manushi hupenda kunywa kahawa asubuhi kutokana na hali ya hewa kuwa na baridi, hivyo kahawa ndiyo kinywaji chao kikuu.

Jamii:Wilaya ya Moshi Vijijini
Mlima Sekenke

**Mlima Sekenke** ni mlima mrefu Mkoani Singida kwenye barabara ya kwenda Tabora.

Karibu nao kuna mji wa Sekenke.

Jamii:Mkoa wa Singida
Jamii:Milima ya Tanzania
Rosa Mistika

thumb|right
**Rosa Mistika** ni kitabu cha kwanza cha riwaya kilichoandikwa na Euphrase Kezilahabi mwaka 1971. Kinahusu wanafunzi wa kike walionyanyaswa na walimu wao.

## Matokeo
Kitabu hicho kiliwahi kusambaa sana lakini baadaye kilikumbwa na rungu la udhibiti kutokana na kuandika uongozi wa hovyo wa tabaka tawala la viongozi wa serikali, wanaotumia nguvu ya siasa na mali za umma kujinufaisha wenyewe, huku wakinyanyasa, kukandamiza na kunyonya tabaka la wanyonge.

Kitabu hiki kilipigwa marufuku kwa sababu zisizo na ukweli wowote, kwa mfano katika ukurasa wa 10, kupitia mhusika Rosa, wanawake wengi walidai kuwa wamedhalilishwa. 

Hata hivyo viongozi wa dini pia walidai wamedhalilishwa kupitia jina la Rosa Mistica, lenye maana ya Bikira Maria, na kusema kuwa neno hilo limetumika kwa maana mbaya ya Rosa kama mwanamke malaya, mzinzi na mchafu. 

Hivyo basi, kitabu hiki kilizuiliwa kufundishia shuleni na kupigwa marufuku, japokuwa ukweli wa kitabu hiki ni kufichua na kulisema tabaka la viongozi wa juu, jambo ambalo halikuwapendeza viongozi hao.

Hatimaye kilianza kutumika katika shule za sekondari za Tanzania na Kenya.

## Tanbihi
Jamii:Fasihi ya Kiswahili
Yosefu Calasanz

ya Mt. José de Calasanz, Zaragoza.]]
**Yosefu Calasanz, Sch.P.** (kwa Kihispania **José de Calasanz**; Peralta de la Sal, Aragon, leo nchini Hispania, 11 Septemba 1557 - Roma, Italia, 25 Agosti 1648) alikuwa padri wa Kanisa Katoliki maarufu kwa kuanzisha shule za bure ili kulea vijana katika upendo na hekima ya Injili.

Kwa ajili hiyo huko Roma alianzisha Shirika la Waskolopi lenye kulenga elimu ya watoto maskini.

Alitangazwa na Papa Benedikto XIV kuwa mwenye heri tarehe 7 Agosti 1748, halafu Papa Klementi XIII alimtangaza mtakatifu tarehe 16 Julai 1767.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo ya Kiswahili
* Masomo ya Breviari - Sikukuu za Bwana, za Bikira Maria na za Watakatifu - Ndanda Mission Press 1978, uk 309-311
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 295-296

## Marejeo ya lugha nyingine
* Josep Domènech i Mira, Joseph Calasanz (1557–1648), "Prospects: Quarterly Review of Comparative Education. Paris, UNESCO, XXVII: 2, 327–39. http://www.ibe.unesco.org/publications/ThinkersPdf/calasanze.PDF 

## Viungo vya nje 
*Tovuti rasmi
*''Statue of St Joseph Calasanctius in St Peter's Basilica*
*Lives of the Saints: August 27 – *St Joseph Calasanctius*
*Catholic Encyclopedia: *Clerks Regular of the Pious Schools*
*"St. Joseph Calasanz", *Saint of the Day'', American Catholic 
*Founder Statue in St Peter's Basilica
Waskolopi

[thumb|[Lebo ya shirika.]]
**Waskolopi** ni jina lililozoeleka la watawa wa shirika linaloitwa kwa Kilatini *Ordo Clericorum Regularium pauperum Matris Dei Scholarum Piarum* (kwa Kiingereza: *Order of Poor Clerics Regular of the Mother of God of the Pious Schools*; kifupi: **SchP**). Lengo ni kuwapa elimu watoto maskini.

Shirika hilo lilianzishwa na Yosefu Calasanz tarehe 25 Machi 1617 na kwa sasa lina watawa 1,400 hivi duniani kote. 

## Tazama pia
* Orodha ya Watakatifu Waskolopi

## Tanbihi
## Marejeo
* P. Helyot, *Histoire des ordres religieuses* (1715), iv. 281
* J. A. Seyffert, *Ordensregeln der Piaristen* (Halle, 1783)
* J. Schaller, *Gedanken über die Ordensfassung der Piaristen* (Prague, 1805)
* A. Heimbucher, *Orden und Kongregationen* (1897) ii. 271
* articles by O. Zockler in Herzog-Hauck's *Real-encyklopadie für protestantische Theologie* (1904), vol. xv.
* C. Kniel in ''Wetzer and Welte's Kirchen-lexikon* (1895), vol. ix.
For Calasanz, see
* Timon-David, *Vie de St Joseph Calasance'' (Marseilles, 1884)

## Viungo vya nje
* General Curia of the Piarists: Official website
* Piarists in the U.S.A. 
* Piarists in Spain
* Piarists in Poland
* Piarists in Austria
* Piarists in Hungary
* Piarists in Italy 
* Piarists in Slovakia
* Piarist parish in France
* Piarists in Japan and Philippines
* Piarist Vocations

Jamii:Mashirika ya kitawa
Eusebi, Ponsiani na wenzao

'''''' Visenti na Peregrino (karne ya 2 - 192 hivi) walikuwa Wakristo waliouawa karibu na Roma kwa imani yao . 
 
Tangu kale wanaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama watakatifu wafiadini. 

Sikukuu yao ni tarehe 25 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 2
Jamii:Waliofariki 192
Jamii:Watu wa Roma ya Kale
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Italia
Geronsi wa Sevilia

**Geronsi wa Sevilia** (alifariki Santiponce, karibu na Sevilia, Hispania, karne ya 4 hivi) alikuwa askofu aliyekufa akiwa gerezani kwa ajili ya imani ya Kikristo.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 25 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo 
* *De S. Geruntio vel Gerontio episcopo Italicae in Hispania*, in Acta Sanctorum Augusti, vol. V, Parigi-Roma 1868, pp. 108-110
* Filippo Caraffa e Giuseppe Morelli (curr.), *Bibliotheca Sanctorum* (BSS), 12 voll., Istituto Giovanni XXIII nella Pontificia Università Lateranense, Roma 1961-1969.
* Enrique Flórez, *España sagrada*, vol. XII, Madrid, 1754, pp. 255-273
* Roger Aubert, v. *5. Gerontius*, «Dictionnaire d'histoire et de géographie ecclésiastiques», vol. XX, Paris, 1984, coll. 1043-1044

## Viungo vya nje
* Santoral del 11 de julio.

Jamii:Waliofariki karne ya 4
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Joji Limniota

**Joji Limniota** (635 - Mlima Olimpo, Bitinia, leo nchini Uturuki, 24 Agosti 730 hivi) alikuwa mmonaki Mkristo tangu ujanani ambaye, alipofikia umri wa miaka 95 aliuawa kwa kukatwa pua na kuchomwa moto kichwa kwa sababu alimlaumu kaisari Leo III wa Bizanti, adui wa picha takatifu na wa masalia .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 24 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Wamonaki
Maria Mikaela Desmaisieres

**Maria Mikaela Desmaisieres** (Madrid, Hispania, 1 Januari 1809 – Valencia, 24 Agosti 1865) alikuwa mtawa aliyeanzisha shirika la Masista Waabuduo Wajakazi wa Sakramenti Kuu na wa Upendo. 

Kabla ya hapo, akisukumwa na upendo mkubwa na hamu ya kumpatia Mungu watu, aliacha maisha ya fahari ya familia yake akajitoa kikamilifu kuhudumia waliopatwa na kipindupindu na kukomboa makahaba.

Hatimaye alihudumia tena wenye kipindupindu nayo ikampata na kumuua.

Anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu. Alitangazwa na Papa Pius XI kuwa mwenye heri tarehe 7 Juni 1925, halafu mtakatifu tarehe 4 Machi 1934.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 24 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*Hagiography Circle
*Saints SQPN
Mena wa Konstantinopoli

**Mena wa Konstantinopoli** (mzaliwa wa Aleksandria (Misri), alifariki Konstantinopoli, leo nchini Uturuki, 25 Agosti 552) alikuwa askofu wa mji huo kuanzia mwaka 536 hadi kifo chake.

Alipewa daraja hiyo na Papa Agapeto I na hivyo farakano lililotokea wakati wa Papa Vigilio lilikwisha kwa muda fulani . 

Alitabaruku basilika la Hagia Sofia lililojengwa na kaisari Justiniani I kwa heshima ya Hekima ya Mungu .

Anaheshimiwa tangu kale na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 25 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo 
* Henwy Wace e William C. Piercy, *A Dictionary of Christian Biography and Literature to the End of the Sixth Century A.D., with an Account of the Principal Sects and Heresies*, 1911

## Viungo vya nje
* 
* https://web.archive.org/web/20150923235827/http://www.eltestigofiel.org/lectura/santoral.php?ids=3028
Gregori wa Utrecht

yake yanamotunzwa masalia yake.]]
**Gregori wa Utrecht** (Trier, leo nchini Ujerumani, 706 hivi – Utrecht, leo nchini Uholanzi, 776 hivi) alikuwa mmonaki maarufu kwa umisionari wake alioufanya tangu ujanani chini ya Bonifas mfiadini.

Ndiye aliyemweka kuwa abati wa kwanza wa Utrecht akafariki huko baada ya kuongoza jimbo hilo kwa niaba ya Papa bila kupewa daraja ya askofu.

Anaheshimiwa tangu zamani kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa katika tarehe 25 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
Jamii:Mapadri
Thomas wa Cantilupe

[thumb|[Mchoro wake wa zamani.]]
**Thomas wa Cantilupe** (Hambleden, 1218 hivi - Montefiascone, Italia, 25 Agosti 1282) alikuwa kansela wa Uingereza na askofu wa Hereford, akiwajibika kwa uadilifu mkubwa katika siasa na katika uchungaji vilevile.

Mtu mwenye elimu kubwa, alisaidia kwa ukarimu fukara, ingawa alikuwa mgumu kwake mwenyewe .

Papa Yohane XXII alimtangaza kuwa mtakatifu tarehe 17 Aprili 1320.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
*
*
*
*
*
*

## Viungo vya nje
* Royal Berkshire History: St. Thomas Cantilupe of Hereford 
* Catholic Encyclopedia
* Catholic Online Saints and Angels
* Pilgrimage page at Hereford Cathedral
* Stirnet: CZmisc02 

Jamii:Waliozaliwa 1218
Jamii:Waliofariki 1282
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Uingereza
Kipeto hudumizi

Katika utarakilishi, **kipeto hudumizi** (kwa Kiingereza: *Service Pack)* ni mkusanyo wa visasisho, marekebisho na maendeleo ya programu wa kupelekwa katika kifurushi data.

## Marejeo 
* Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Jamii:Intaneti
Jamii:Kompyuta
Mariam Baouardy

**Mariam Baouardy** (kwa Kiarabu: مريم بواردي; jina la kitawa: **Mariamu wa Yesu Msulubiwa**; I’billin, Palestina, 5 Januari 1846 – Bethlehemu, Israeli, 26 Agosti 1878) alikuwa mmonaki wa Kanisa Katoliki la Kimelkiti katika shirika la Wakarmeli Peku..

Baada ya kufiwa wazazi alihamia Aleksandria, Misri, alipoteswa na ndugu ya baba yake kwa kukataa kuolewa akachanwa koo na Mwislamu fulani kwa kukataa kusilimu, alinusurika kufa kwa msaada wa Bikira Maria, ila sauti haikutoka tena sawasawa hadi mwisho wa maisha yake. Baadaye alipatwa na upofu akabaki hivyo siku 40, kisha akapona ghafla.

Pamoja na kuhudumia maskini kwa upendo alijulikana kwa karama zake za pekee, yakiwemo madonda matano ya Yesu mwilini mwake.

Papa Yohane Paulo II alimtangaza mwenye heri tarehe 13 Novemba 1983, Papa Fransisko akamtangaza mtakatifu tarehe 17 Mei 2015.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi 
## Viungo vya nje
* Blessed Mariam of Bethlehem at the site of the Carmelites of the Holy Land

Jamii:Mabikira
Jamii:Wamonaki
Jamii:Wakarmeli
Jamii:Watakatifu wa Palestina
Mfululizo

Katika hisabati, **mfululizo** (kwa Kiingereza: *series*) ni tendo la kihesabu la kujumlisha lisilo na mwisho toka idadi inayoanza.

Mfululizo hutumika katika utarakilishi.

## Marejeo 
* Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. *Kioo cha Lugha*, *5*(1).

Jamii:Hisabati
Jamii:Kompyuta
Jamii:Sayansi
Rufo wa Capua

[thumb|Panapotunzwa [masalia yake katika kanisa la Santa Maria Maggiore, Salerno.]]
**Rufo wa Capua** (alifariki Capua, Campania, Italia, karne ya 3 au ya 4) alifia imani ya Kikristo.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 27 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Liseri

ya Mt. Liseri inayotunza masalia yake.]]
**Liseri** (alifariki 540 hivi) alikuwa Askofu wa Couserans (Ufaransa) kwa miaka mingi na kwa sala zake alizuia mji huo usivamiwe na Wavisigothi.

Alitokea Hispania na kuwa mfuasi wa Fausto wa Riez.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 27 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje 
* Catholic Encyclopedia

Jamii:Watakatifu wa Hispania
Yohane wa Pavia

**Yohane wa Pavia** (alifariki 825 hivi) anakumbukwa kama askofu wa 27 wa mji huo (Italia Kaskazini) kuanzia mwaka 813.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 27 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi 
## Viungo vya nje
*Santi e Beati

Jamii:Waliozaliwa karne ya 8
Daudi Lewis

.]]
**Daudi Lewis, S.J.** (Abergavenny, Monmouthshire, Welisi, 1616 - Usk 27 Agosti 1679), alikuwa padri Mjesuiti aliyefanya uchungaji kwa siri muda wa miaka 30 huko Welisi (Ufalme wa Muungano).

Mtoto wa kasisi wa Jumuiya Anglikana, aliongokea Kanisa Katoliki huko Paris (Ufaransa) akasomea upadri huko Roma (Italia). Miaka mitatu baada ya kupadrishwa mwaka 1642 alijiunga na Shirika la Yesu.

Hatimaye alifia imani yake kutokana na dhuluma ya mfalme Charles II.

Anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu mfiadini. Kwanza alitangazwa mwenye heri na Papa Pius XI mwaka 1929, halafu mtakatifu na Papa Paulo VI tarehe 25 Oktoba 1970.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifodini chake.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Vyanzo
*Herbermann, Charles, ed (1913). "Ven. Charles Baker". Catholic Encyclopedia. Robert Appleton Company.
*

Jamii:Waliozaliwa 1616
Jamii:Waliofariki 1679
Jamii:Mapadri
Jamii:Wajesuiti
Jamii:Wafiadini Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Wales
Nyanda za Juu za Mongolia

thumb
**Nyanda za Juu za Mongolia** ni sehemu za Nyanda za Juu za Asia ya Kati zinazoenea katika Mongolia na kaskazini mwa China kwa takriban kilomita za mraba 3,200,000. Inapakana na Milima ya Hinggan Kubwa upande wa mashariki, Milima ya Yin upande wa kusini, milima ya Altai upande wa magharibi, na milima ya Sayan na Khentii upande wa kaskazini.   

Ndani ya nyanda za juu liko Jangwa la Gobi na pia maeneo makubwa ya nyika kavu. Mwinuko uko takriban mita 1,000 hadi 1,500 juu ya u.b.  

Kisiasa, eneo lote limegawanywa kati ya Mongolia, China na Urusi. Upande wa China, sehemu za Mongolia ya Kichina na mkoa wa Xinjiang ni sehemu ya nyanda za juu za Mongolia. Huko Urusi, ni sehemu za Buryatia na kusini mwa Irkutsk Oblast. 

## Historia 
Nyanda za juu hizo zilikaliwa na kuvamiwa na vikundi mbalimbali katika mwendo wa historia, pamoja na Xiongnu, Xianbei, Waturuki wa Gök, nasaba ya Tang, nasaba ya Liao, Milki ya Wamongolia, na nasaba ya Qing. 

## Mazingira yanayobadilika 
Tabianchi inazidi kuwa yabisi. Maziwa mengi kwenye Nyanda za Juu za Mongolia kama vile Qagaan Nurr na Ziwa la XinKai, yamepungua kwa theluthi mbili za eneo lake la uso. Mengine yamekauka kabisa; Huangqihai na Naiman Xihu yamekauka kabisa kati ya miaka 1980 na 2010. Wakati maziwa machache kama vile Ziwa la Mashariki la Juyan na Had Paozi yamekoma, kwa wastani eneo lote la maziwa limepungua kwa 30%.   

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* 
* 

Jamii:Jiografia ya China
Jamii:jiografia ya Asia
Nyanda za Juu za Siberia ya Kati

300px|thumb|Nyanda za Juu za Siberia ya Kati, eneo la mto Tunguska ya chini.
**Nyanda za Juu za Siberia ya Kati** (kwa Kirusi: Среднесиби́рское плоского́рье, 
**Srednesibirskoye ploskogorye**; kwa Kiingereza: *Central Siberian Plateau*) ni eneo kubwa la milima huko Siberia, mashariki mwa Urusi. 

## Jiografia 
Nyanda za juu hizo zinafunika sehemu kubwa ya Siberia kati ya mito Yenisei na Lena. Zina eneo la kilomita za mraba 3,500,000. Kwa upande wa kusini zinapakana na milima ya Altai, Salair, Kuznetsk Alatau, Sayan Mashariki na Magharibi, na milima ya Baikal na Transbaikal. Kwa upande wa kaskazini mwa nyanda za juu iko tambarare ya Siberia ya Kaskazini. Upande wa mashariki iko tambarare ya Yakutia na nyanda za Juu za Lena.  

Uso wa eneo unaonyesha mabadiliko kati ya sehemu ambazo ni tambarare na safu za milima. 

## Tabianchi 
Tabianchi ni ya kibara yenye majira ya joto mafupi na majira ya baridi marefu. Sehemu kubwa ya eneo hilo imefunikwa na misitu ya misinobari. Mto mkubwa ni Tunguska ya chini.

Maliasili ya madini ziko nyingi, zikiwa pamoja na makaa ya mawe, madini ya chuma, dhahabu, platini, almasi na gesi asilia. 

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* Dalili ya Plume ya Siberia 
* №1 Mwongozo wa Kusafiri
 
Jamii:Siberia
Jamii:Jiografia ya Asia
Jamii:Jiografia ya Urusi
Marselino, Manea na wenzao

'''''' Yohane, Serapioni na Petro (walifariki Tomi, leo Constanta, nchini Romania, karne ya 4) walikuwa Wakristo wa Dola la Roma waliouawa kwa ajili ya imani yao.

Wawili wa kwanza walikuwa mume na mke, wa tatu mtoto wao, wa nne padri na wa tano askari.

Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 27 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Wafiadini Wakristo
Chama cha Ukombozi wa Umma

**Chama cha Ukombozi wa Umma (CHAUMMA)** ni chama cha kisiasa nchini Tanzania. Kilianzishwa mnamo mwaka 2013. Mwaka uleule Hashim Spunda Rungwe alijiunga na chama hicho akawa kiongozi wake aliyegombea urais wa Tanzania mwaka 2015 na 2020.  

Rungwe aliwahi kuwa mwanachama wa NCCR-Mageuzi akiwa mgombea wa chama hicho katika uchaguzi wa 2010. .

## Marejeo