open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Domomwiko

**Domomwiko** ni ndege wa nusufamilia Plataleinae katika familia ya Threskiornithidae ambao wana miguu mirefu na domo lenye umbo wa mwiko. Rangi yao ni nyeupe isipokuwa Roseate Spoonbill ambaye ana rangi ya pinki. Hulipeleka domo lao huku na huku katika maji machache na wakisikia kiumbe mdogo kama samaki mdogo, mdudu au gegereka, hulifunga upesi ili kukamata windo. Hujenga tago lao juu ya miti au matete, mara nyingi pamoja na kwarara, yangeyange na koikoi. Jike huyataga mayai 2-5.

## Spishi za Afrika 
* *Platalea alba* Domomwiko wa Afrika (African Spoonbill)
* *Platalea leucorodia* Domomwiko wa Ulaya (Eurasian Spoonbill)
** *Platalea l. archeri* Domomwiko wa Bahari ya Shamu (Red Sea Spoonbill)
** *Platalea l. balsaci* Domomwiko wa Mauritania (Mauritanian Spoonbill)
** *Platalea l. leucorodia* Domomwiko wa Ulaya (Eurasian Spoonbill)

## Spishi za mabara mengine 
* *Platalea ajaja* au *Ajaia ajaja* (Roseate Spoonbill)
* *Platalea flavipes* (Yellow-billed Spoonbill)
* *Platalea minor* (Black-faced Spoonbill)
* *Platalea regia* (Royal Spoonbill)

## Picha 

File:Platalea alba eating JdP.jpg|Domomwiko wa Afrika
File:Loeffler.jpg|Domomwiko wa Ulaya

File:Roseate Spoonbill FWS 15049.JPG|Roseate spoonbill
File:Spatule à bec jaune.jpg|Yellow-billed spoonbill
File:Platalea minor.jpg|Black-faced spoonbill
File:Royal-(or-Black-Billed)-Spoonbill-2,-Vic,-3.1.2008.jpg|Royal spoonbill

Jamii:Wari na jamaa
Usher Raymond

**Usher Raymond IV** (amezaliwa tar. 14 Oktoba 1978) ni mwimbaji wa R&B-pop, mtunzi wa nyimbo, na mwigizaji kutoka nchini Marekani. Anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama **Usher**. Usher, alianza kujibebea umaarufu kuanzia miaka ya 1990 hivi. Tangu hapo, ameuza albamu zake takriban milioni 35 kwa hesabu ya dunia nzima na ameshinda Tuzo tano za Grammy.

Mnamo tar. 13 Septemba ya mwaka wa 2008, Usher ameorodheshwa kwenye orodha ya Wasanii Wakali 100 wa Muda Wote na gazeti la Billboard. Ni miongoni mwa wasanii wachache wa lika lake kuorodheshwa katika orodha hiyo. Usher ameanzisha studio yake mwenyewe, inaitwa US Records, na pia ni mmoja kati ya wamiliki wa mradi wa Cleveland Cavaliers.

## Wasifu 
### Maisha ya awali 
Usher alizaliwa mnamo tar. 14 Oktoba, katika mwaka wa 1978 mjini Dallas, Texas, Marekani. Alizaliwa akiwa kama mtoto wa Bi.  Jonetta Patton  na Bw. Usher Terry Raymond III;  ambao wote ni Wamarekani Weusi.

Alitumia maisha yake yote ya utoto akiwa mjini Chattanooga, Tennessee.  Akiwa bwana mdogo, alijiunga na kanisa la kwaya la mtaani alipokuwa akiishi (Chattanooga) na ndipo hapo mama yake alipogundua uwezo wake wa kuimba. Mapema akiwa shule, Usher alijiingiza kwenye mashindano ya kumtafuta mwenye kipaji na kwa bahati nzuri alipata kushinda katika mashindano hayo.

Baadaye famili yake ilihamia mjini Atlanta, Georgia, wakiwa na imani ya kwamba mji huo utakuwa mzuri kwa kukuzia kipaji cha mtoto wao. Wakiwa mjini Atlanta, Usher alijiunga na shule ya North Springs High School.

## Maisha binafsi 
Usher amemwoa Bi. Tameka Foster mnamo mwaka wa 2007, akiwa pamoja naye, wamezaa mtoto wa kiume mmoja aitwaye Usher Raymond V, aliozaliwa mwaka huohuo wa 2007. Mnamo tar. 9 Septemba 2008, ilitangazwa kuwa wawili hao wanategemea kupata mtoto wao mwingine. Mnamo tar. 10 Desemba katika mwaka wa 2008, Foster amezaa mtoto wa pili, aitwaye Naviyd Ely Raymond.

## Shughuli za usanii 
### Muziki 
* *Usher* (1994)
* *My Way* (1997)
* *8701* (2001)
* *Confessions* (2004)
* *Here I Stand* (2008)
* *Sixth studio album* (2009)

### Filamu 
* *The Bold And The Beautiful* kacheza kama Raymond (1998)
* *The Faculty* (1998)
* ''She's All That* (1999)
* *Light It Up* (1999)
* *Texas Rangers* (2001) kacheza kama Scipio
* *In the Mix'' (2005)

## Marejeo 
## Viungo vya nje
* Official Site
* Usherforever.com
* 

Jamii:Waliozaliwa 1978
Jamii:Wanamuziki wa Marekani
Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Jamii:Watayarishaji muziki wa Marekani
Jamii:Watu walio hai
Kanisa la Kiinjili la Kilutheri Tanzania

**Kanisa la Kiinjili la Kilutheri Tanzania (KKKT)** ni muungano wa Walutheri katika nchi ya Tanzania. 

Mwaka 1938 makanisa saba ya Kilutheri yaliungana kama Muungano wa Makanisa ya Kilutheri, na tarehe 19 Juni 1963 yakawa Kanisa la Kiinjili la Kilutheri Tanzania.

Lengo la KKKT ni kuwapa watu nafasi ya kumfahamu Yesu Kristo ili kupata uzima wa milele. Kanisa limejengwa juu ya msingi wa Yesu Kristo, linaongozwa na Neno la Mungu kama linavyopatikana katika Agano la Kale na Agano Jipya (Biblia ya Kikristo), na limeimarishwa katika sakramenti.

KKKT linaongozwa na Mkuu wa kanisa (Askofu Mkuu) na maaskofu ishirini na sita kutoka dayosisi ishirini na saba, wakiwa na wanachama zaidi ya milioni 8 hivi  wanaolifanya kuwa la pili duniani kati ya makanisa ya Kilutheri (baada ya lile la Uswidi).

Ofisi kuu ya KKKT iko katika mji wa Arusha. 

KKKT lina uhusiano na All Africa Conference of Churches (AACC), Jumuiya ya Kikristo Tanzania (CCT), Lutheran World Federation (LWF) na Lutheran Mission Cooperation (LMC).

KKKT ni chama kinachowapa wanachama chake nafasi ya kumwabudu Mungu, kupata elimu ya Kikristo na huduma nyingi nyingine.

## Matawi 
*Elimu (Sekondari na Chuo Kikuu)
*Fedha na Utawala
*Afya na Utabibu (Hospitali 21 na zahanati nyingi)
*Umisheni na Uinjilisti
*Upangaji na Maendeleo
*Hudumu ya Jamii na Kazi ya Akinamama

## Dayosisi 
## Tanbihi 
## Viungo vya nje 
* Evangelical Lutheran Church in Tanzania Tovuti rasmi ya KKKT
* Lutheran Mission Cooperation  Tovuti rasmi ya LMC

Jamii:Ukristo nchini Tanzania
Jamii:Walutheri
Jamii:Arusha
My Way (albamu ya Usher)

***My Way*** ni jina la kutaja albamu ya pili ya mwimbaji-mtunzi wa  R&B Usher. Albamu ilitolewa ba studio ya LaFace Records mnamo tar. 16 Septemba ya mwak wa  1997. Single maarufu kutoka kwenye albamu hii, ni pamoja na "You Make Me Wanna", "My Way", na "Nice and Slow".

Pia inajumlisha ule wimbo alioimba na msanii wa kike maarufu kwa jina la Monica, na wimbo uliitwa Slow Jam,  ukiwa kama kibwagizo cha filamu ya  *Soul Food*, ambao awali uliimbwa na kundi la muziki la zamani la Midnight Star mnamo mwaka wa 1983.

Kwa bahati, ameanza zaidi ya kopi milioni sita kwa U.S.  na zaidi ya milioni nane kwa hesabu ya dunia nzima na kuifanya kuwa albamu yake ilivyovunja rekodi ya albamu yake ya kwanza iliyokwenda kwa jina lake mwenyewe iliyopata mauzo hafifu.

Hii ni albamu ya Usher iliyofupi zaidi, yaani albamu ina nyimbo kumi tu. Albamu imepata kushika nafasi ya 4 katika U.S., nafasi ya 3 katika Kanada na 16 katika UK. Single zote zilizotoka kwenye albamu hii zimepata mafanikio makubwa kabisa, zikiwa single zote zimeshika nafasi ya kwanza au ya pili kwa U.S. na You Make Me Wanna ikashika nafasi ya kwanza katika UK na kuufanya wimbo wa kwanza wa Usher kushika nafasi ya kwanza katika UK.

## Orodha ya nyimbo
# "You Make Me Wanna..." - 3:39
# "Just Like Me" (akimshirikisha Lil' Kim) - 3:26
# "Nice & Slow" - 3:48
# "Slow Jam" (akimshirikisha Monica) - 4:40
# "My Way" - 3:38
# "Come Back" - 3:47
# "I Will" - 3:55
# "Bedtime" - 4:45
# "One Day You'll Be Mine" - 3:24
# "You Make Me Wanna..." (Toleo Lililoongezwa) - 5:20

## Sampuli
'''One Day You'll Be Mine'*
* "Footsteps in the Dark" wa The Isley Brothers

## Marejeo
## Viungo vya Nje
* http://www.mtv.com/bands/az/usher/89863/album.jhtml  mtv.com page on *My Way''

Jamii:Albamu za 1997
Jamii:Albamu za Usher
Jamii:Albamu zilizotayarishwa na Jermaine Dupri
Live (albamu ya Usher)

***Live*** ni albamu ya ukumbini ya msanii Usher. Albamu ilitolewa mnamo tar. 23 Machi 1999 na studio ya LaFace Records ikiwa imejumlisha vibao vyote mashuhuri vya Usher vya muda wote aliokuwa kwenye shughuli hizi za kimuziki. Tangu hapo ametunukiwa Dhahabu nchini Marekani, kwa kuuza kopi zaidi ya milioni  500,000.

## Orodha ya nyimbo
# "My Way"
# "Think of You"
# "Come Back"
# "Just Like Me - Lil' Kim"
# "Don't Be Cruel (Intro)"
# "Every Little Step"
# "Rock Wit'cha"
# "Roni"
# "Pianolude"
# "I Need Love" (LL Cool J Cover)
# "Tender Love" (Amyth Cover)
# "Bedtime"
# "Nice and Slow"
# "You Make Me Wanna"
# "My Way [JD's Remix]"
# "Nice and Slow [B-Rock's Basement Mix]"
# "You Make Me Wanna [Tuff & Jam Dance Mix]"

## Viungo vya Nje
Jamii:Albamu za 1999
Jamii:Albamu za Usher
Jamii:Albamu zilizotayarishwa na Jermaine Dupri
Buguruni

[thumb|Muonekano wa eneo la [biashara huko Buguruni wakati wa mchana.]]
[thumb|Muonekano wa [Daraja la juu la watembea kwa miguu Buguruni.]]
**Buguruni** ni kata ya wilaya ya Ilala katika [[mkoa]wa Dar es Salaam]], Tanzania, yenye postikodi namba **12102**. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 47,278 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ilikuwa na wakazi wapatao 67,028 waishio humo.

## Maendeleo ya Buguruni
Buguruni ni kata yenye maendeleo. Baadhi ya maendeleo yaliyomo ndani ya kata ya Buguruni ni:

• Shule ya Buguruni 

• Soko la Buguruni

• Hospitali ya Buguruni

• Kituo cha Polisi cha Buguruni

• Njia za usafiri

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Dar es Salaam
Jamii:Wilaya ya Ilala
Msasani (Kinondoni)

Kwa matumizi tofauti ya jina hili angalia Msasani (Rungwe)

   	
thumbnail|right|280px|Picha ya angani ya Msasani 
**Msasani** ni kata ya Wilaya ya Kinondoni katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania, yenye postikodi namba **14111**.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 40,406 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 43,457 waishio humo.

## Historia
Kulikuwa mahali pa makazi ya Waswahili wa kale katika pwani ya Bahari ya Hindi. 

## Marejeo
## Tazama pia
* Orodha ya miji ya kale ya Waswahili
* Maeneo ya Kihistoria ya Kitaifa ya Tanzania

Jamii:kata za Mkoa wa Dar es Salaam
Jamii:Wilaya ya Kinondoni
Jamii:Miji ya kale ya Waswahili
Manzese

thumbnail|right|280px|Majumba na maduka ya Manzese karibu na kituo cha mabasi cha Tip Top, Juni 2019. 	
**Manzese** ni kata ya Wilaya ya Ubungo katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania, yenye postikodi namba **16108**.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 52,251 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 70,507 wanaoishi humo humo

## Tanbihi
Jamii:kata za Mkoa wa Dar es Salaam
Jamii:Wilaya ya Ubungo
Magomeni

**Magomeni** inaweza kumaanisha

*Magomeni (Dar es Salaam) - kata ya Wilaya ya Kinondoni ndani ya jiji la Dar es Salaam- Tanzania
*Magomeni (Zanzibar) - kata ya jiji la Zanzibar ndani ya mkoa wa Mkoa wa Mjini Magharibi Unguja- Tanzania
*Magomeni (Bagamoyo) - kata ya wilaya ya Bagamoyo ndani ya Mkoa wa Pwani- Tanzania
*Magomeni (Kilosa) - kata ya wilaya ya Kilosa ndani ya Mkoa wa Morogoro- Tanzania
Arithropodi

**Arthropodi** ni kundi kubwa la wanyama wenye mwili wa pingili na miguu ya kuunga wasio na ugwe wa mgongo. Mifano ni wadudu, nge, buibui au kaa. Katika uainishaji wa kisayansi wamejumlishwa katika faila ya Arthropoda.

Wote huwa na kiunzi cha nje kinachoundwa na khitini. 

Spishi nyingi ni ndogo, hata chini ya mm 1 lakini spishi kadhaa ni kubwa sana, hadi zaidi ya m 1. K.m. kaa wa Japani anaweza kufikia uzito wa kilogramu 15-20. Faila hii ina spishi nyingi sana zinazopatikana kila sehemu ya dunia. Vifundo vya arithropodi ni kama vipashio vilivyounganishwa kuleta mtiririko wa mwili wao. 

## Uainishaji
Mwainisho wa kawaida wa arithropodi unaonyeshwa katika sanduku la uainishaji. Lakini tangu mwanzo wa karne hii miainisho mibadala imependekezwa. Pendekezo la hivi karibuni ni hili (vifundo havikupewa tabaka):

* Chelicerata
* *Kifundo bila jina*
** Myriapoda
** Pancrustacea
*** Oligostraca
**** Ostracoda
**** Ichthyostraca
***** Mystacocarida
***** *Kifundo bila jina*
****** Pentastomida
****** Branchiura
*** *Kifundo bila jina*
**** Multicrustacea
***** Malacostraca
***** Hexanauplia
****** Copepoda
****** Thecostraca
**** Allotriocarida
***** *Kifundo bila jina*
****** Cephalocarida
****** Branchiopoda
***** *Kifundo bila jina*
****** Remipedia
****** Hexapoda

## Picha

Picha:Millipede.jpg|Jongoo (Myriapoda)
Picha:Loxosceles_reclusa.jpg|Buibui (Arakinida)
Picha:Uca perplexa male waving.gif|Kaa (Gegereka - Crustacea)
Picha:Blue_morpho_butterfly.jpg|Kipepeo (Wadudu - Hexapoda)
Picha:Trilobite tracks at World Museum Liverpool d1.jpg|Trilobiti (Trilobita)

## Marejeo
## Viungo vya nje
Jamii:Arithropodi
Usher (albamu)

***Usher*** ni albamu ya kwanza ya mwimbaji wa R&B-pop wa Marekani - Usher. Albamu ilitolewa mnamo tar. 30 Agosti 1994 na studio ya LaFace Records na Arista Records.

Albamu ilipata kushika nafasi ya kwanza kwenye cha za *Billboard* 200 Bora. Usher pia ameshiriki kuandika mimbo minne ya albamu hii. Licha ya kupata mafanikio makubwa ya single zake, ni moja kati ya albamu zake zilizouza nakala ndogo iliyochini ya  50,000 kwa ujumla.

## Orodha ya nyimbo
# "I'll Make It Right"
# "Interlude 1"
# "Can U Get Wit It"
# "Think of You"
# "Crazy"
# "Slow Love"
# "The Many Ways"
# "I'll Show You Love"
# "Interlude 2 (Can't Stop)"
# "Love Was Here"
# "Whispers"
# "You Took My Heart"
# "Smile Again" (wimbo wa ziada)
# "Final Goodbye" (wimbo wa ziada)

## Viungo vya Nje
Jamii:Albamu za 1994
Jumba la Makumbusho

**Jumba la Makumbusho** ni jengo au taasisi penye maonyesho ya vitu vya kale, kazi za sanaa, sampuli za malighafi au vifaa kwa ajili ya kutunza kumbukumbu ya jamii.

Mkusanyiko wa aina hii hulenga kuonyesha mifano ya sanaa, utamaduni, teknolojia au mazingira asilia kwa manufaa ya kuwaelimisha watazamaji.

Kuna majumba ya makumbusho ya aina mbalimbali yanayokazia fani fulani za elimu kama vile makumbusho ya historia, ya sanaa, ya teknolojia ya sayansi na kadhalika.

Kati ya majumba ya makumbusho mashuhuri duniani ni
* Louvre mjini Paris
* makumbusho ya Britania mjini London
* Makumbusho ya Vatikani mjini Roma
 

!
Ubungo

(*makala hii inahusu kata ya Ubungo, kuangalia makala ya wilaya yake bonyeza hapa*)

  
thumb|Mtazamo wa angani wa Wilaya ya Ubungo unaoangalia makao makuu ya kampuni ya umeme ya TANESCO kushoto.
**Ubungo** ni kata ya wilaya ya Ubungo katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania, yenye postikodi namba **16103**.

Ubungo ipo katika sehemu ya kati ya magharibi mwa wilaya na inafahamika sana Tanzania kama kitovu kikuu cha Mabasi yaelekeayo mikoani.  

Kituo cha mabasi cha Ubungo kimeungana na baadhi ya vituo vikubwa vya miji mbalimbali ya Tanzania kama vile cha Arusha, Moshi, Morogoro, Dodoma, Mbeya, Iringa, Mtwara, Lindi, Singida, Tanga na Mwanza; vilevile hadi Nairobi, Lilongwe, Lusaka na miji mingine kadhaa ya Afrika ya Mashariki.

Pia Ubungo ndipo palipo makao makuu ya TANESCO, shirika la umeme la Tanzania.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 44,340 . 

## Tanbihi
Jamii:kata za Mkoa wa Dar es Salaam
Jamii:Wilaya ya Ubungo
Mbagala

'*** ni kata ya Wilaya ya Temeke katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania, yenye postikodi namba **15113*'.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 46,217 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 52,582 waishio humo.

Inasemekana kata hii ni chafu, ndiyo maana inaongoza kwa milipuko ya magonjwa, na pia kuna miundombinu mibovu na msongamano wa nyumba, watu wengi kuwa na shule ndogo na hizo shule kukosa vifaa na walimu: hizo ndizo shida kubwa zinazosumbua Mbagala. Lakini hakuna shida ya maji kama kata nyingine za jiji.

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Dar es Salaam
Jamii:Wilaya ya Temeke
Kibada (Dar es Salaam)

**Kibada** ni kata mojawapo ya Wilaya ya Kigamboni katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania, yenye postikodi namba **17109**. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 28,188 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ilikuwa na wakazi wapatao 3,305 waishio humo.

Kibada ina jumla ya mitaa sita ambayo ni Kiziza, Nyakwale, Kifurukwe, Uvumba, Sokoni na Kichangani. Upimaji wa viwanja kwa ajili ya makazi, ulihusisha mitaa miwili tu, yaani mtaa wa Kichangani na mtaa wa Kifurukwe.

Zahanati ipo eneo la stendi ya Kibada, karibu na njia panda ya Dar es Salaam Zoo, Kisiwani, Kongowe na Mjimwema. Jirani na zahanati, kuna kituo cha polisi, nyuma yake kuna jengo la parokia ya Kanisa Katoliki.

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Dar es Salaam
Jamii:Wilaya ya Kigamboni
Vingunguti

'*** ni kata ya Wilaya ya Ilala katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania, yenye msimbo wa posta namba **12109*'.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 66,342 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ilikuwa na wakazi wapatao 68,923 waishio humo.

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Dar es Salaam
Jamii:Wilaya ya Ilala
Kunduchi

thumb|Pwani ya Kunduchi	
'*** ni kata ya Wilaya ya Kinondoni katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania yenye postikodi namba **14122*'. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 89,814 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 72,927 waishio humo.

## Historia
Kulikuwa mahali pa makazi ya Waswahili wa kale katika pwani ya Bahari ya Hindi. 

## Marejeo
## Tazama pia
* Orodha ya miji ya kale ya Waswahili
* Maeneo ya Kihistoria ya Kitaifa ya Tanzania

Jamii:kata za Mkoa wa Dar es Salaam
Jamii:Wilaya ya Kinondoni
Jamii:Miji ya kale ya Waswahili
Msanga

**Msanga** ni neno la kutaja
*kata ya Msanga (Chamwino) kwenye mkoa wa Dodoma
*kata ya Msanga (Kisarawe) kwenye mkoa wa Pwani
Lugalo

[thumb|Makumbusho yaliyojengwa na Wajerumani baada ya mapigano ya Lugalo. Yana majina ya [afisa|maafisa na maafande Wajerumani waliokufa huko.]]

**Lugalo** (pia: **Rugaro**) ni kata ya Wilaya ya Kilolo, Mkoa wa Iringa nchini Tanzania yenye Postikodi namba 51313. 

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 13,970 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12,359 waishio humo.

Lugalo iko karibu na barabara kuu ya TANZAM, takriban kilomita 45 kutoka Iringa kwenda Dar es Salaam.

Lugalo ni mahali pa kihistoria kutokana na kwamba ilikuwa sehemu ya mapigano mnamo mwaka wa 1891 kati ya jeshi la kikoloni la Kijerumani na mtemi Mkwawa kiongozi wa Wahehe. Kuna jiwe kubwa la kumbukumbu mahali ambako Wahehe walishinda kikosi cha Kijerumani kilichoongozwa na Emil von Zelewski.

## Mapigano ya 17 Agosti 1891
Mwezi Julai mwaka 1891 von Zelewski alielekea Uhehe kwa lengo la kuvamia eneo la Mkwawa kwa sababu Wahehe walikuwa tishio kwa uenezaji wa koloni la Afrika ya Mashariki ya Kijerumani. Kikundi chake kilikuwa na kombania 3 zenye maafisa Wajerumani 13, maaskari Waafrika 320 na wapagazi 170 waliobeba mizinga mepesi na bunduki bombomu.

Baada ya kuangamiza vijiji kadhaa Zelewski alianza kuwapuuza Wahehe, akiendelea bila upelelezi wa awali, akashambuliwa tarehe 17 Agosti 1891 alipopita kwenye manyasi marefu huko Lugalo. Mkwawa alikuwa akimsububiri na Wahehe 3,000 walionyamaza hadi Wajerumani waliotembea kwa umbo la safu ndefu walikuwa karibu kabisa wakawashambulia. 

Wajerumani walikosa muda kuandaa silaha zao wakashtushwa kabisa. Sehemu kubwa ya askari waliuawa kwa dakika chache pamoja na jemadari von Zelewski. Sehemu ya kombania ya nyuma ilirudi nyuma na kusimama kwenye kilima kidogo walipoweza kutumia bunduki la mtombo wakajitetea na kuua Wahehe wengi. Sehemu hii ilijumlisha maafisa 2 na maafande 2 Wajerumani waliweza kukimbia na kujiokoa pamoja na askari 62 na wapagazi 74.

Mapigano hayo yalikuwa mwanzo wa vita ya Uhehe ambako Wajerumani walitumia wanajeshi wengi pamoja na silaha za kisasa wakafaulu kuwashinda Wahehe baada ya miaka 7, hadi kifo cha Mkwawa mwaka 1898.
 
## Marejeo
## Viungo vya nje
*Makala „Lieutenant von Zelewski“ kwa ntz.info - Kiing.
*Jan-Bart Gewald, Colonial Warfare: Hehe and World War One, the wars besides Maji Maji in south-western Tanzania, ASC Working Paper 63/2005  (PDF-Kiingereza; 78 kB)
*Mapigano ya Lugalo kwenye mkwawa.com (Kiswahili)  
* Paul Beck, German Colonial Wars; ndani yake maelezo juu ya shambulio la Zelewski dhidi ya Mkwawa

Jamii:Wilaya ya Kilolo
Jamii:Kata za Mkoa wa Iringa
Jamii:Historia ya Tanzania
Msongola

'*** ni moja ya kata (ward) ya Wilaya ya Ilala katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania, yenye postikodi namba **12114*'. Kata hiyo imepakana na Mbande ambayo ipo wilaya ya Temeke, imepakana pia na mkoa wa Pwani, imepakana pia na Kitunda Kivule na Chanika ambazo zipo wilaya ya Ilala.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 94,923 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ya Msongola ilikuwa na jumla ya watu 46,989, wakiwemo wanawake 24,584 na wanaume 22,401 katika kaya zaidi ya 10,418.

Msongola ina vitongoji vitano ambavyo ni: Yangeyange, Mbondole, Mvuleni, Kitonga na Mvuti.

Msongola ina zahanati za serikali tatu ambazo ziko Mvuti, Kitonga na Msongola. 

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Dar es Salaam
Jamii:Wilaya ya Ilala
Wilaya ya Kigamboni

thumb|200px|Feri ya Kigamboni mjini Dar es Salaam

**Kigamboni** ni jina la Wilaya mpya kati ya 5 za Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania, yenye postikodi namba **17000**, pia jina la kata ndani yake iliyo na postikodi 17107. 

Hadi mwaka 2016 Kigamboni ilikuwa jina la kata pekee, na kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 30,496 waishio humo. Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa wilaya nzima walihesabiwa 317,902 na wale wa katac 24,810 .

Kigamboni ina umbo la rasi kati ya Bahari Hindi na maji ya bandari. Imetengwa na jiji la Dar es Salaam kwa maji ya Kurasini Creek. 

Mawasiliano yapo kwa njia ya feri kati ya Kigamboni na Kivukoni upande wa jiji. 

Tangu mwaka 2016 kuna Daraja la Julius Nyerere linalounganisha maeneo karibu na Vijibweni upande mmoja na barabara ya Nelson Mandela (zamani Port Access Road) upande wa jiji. 

Kuna pia barabara inayozunguka bandari kupitia Kibada hadi kufika Kilwa Road lakini njia hiyo ni ndefu mno: ni kilomita zaidi ya hamsini hadi kitovu cha jiji kwa njia ya nchi kavu. 

Pia Kigamboni katika kata ya Vijibweni ndiyo sehemu ambapo kuna yadi nyingi za mafuta: kampuni zinazohifadhi mafuta katika yadi hizo ni: CAMEL OIL, OIL COM, BIG BON na nyinginezo.

Kiasili sehemu hii ilikuwa kijiji cha wavuvi lakini katika miaka ya nyuma watu wa jijini wamejenga nyumba na hoteli za kitalii zimeenea kwenye ufuko wa Bahari Hindi. 

## Marejeo
Jamii:Wilaya za Mkoa wa Dar es Salaam
Jamii:Dar es Salaam
Jamii:Wilaya ya Kigamboni
Goba (Ubungo)

**Goba** ni kata ya Wilaya ya Ubungo katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania, yenye postikodi namba **16112**. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 140,572 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 42,669 waishio humo. 

Umbali wa kutoka Goba mpaka Ardhi University unakadiriwa kufikia km 15

## Tanbihi
Jamii:kata za Mkoa wa Dar es Salaam
Jamii:Wilaya ya Ubungo
Kimeng'enya

thumb|200px|Modeli ya kimeng'enya kinachoitwa TIM.
'''Vimeng'enya'* *(kwa Kiing. enzyme)'' ni molekuli za pekee za kibiolojia zinazojengwa na mwili ambazo kazi yake ni kuharakisha michakato ya kikemia mwilini. Mara nyingi ni protini. Inafanya kazi kama kichochezi kinachoharakisha mmenyuko wa kikemia. Kwa hiyo vimeng'enya vinasaidia kazi za mwilini kama mmeng'enyo wa chakula. 

Mfano wake ni kimeng'enya cha amylasi kinachopatikana katika mate mdomoni. Kimeng'enya hicho kinavunja molekuli za wanga kuwa molekuli ndogo zaidi. Hizo molekuli ndogo zaidi zinaendedela kuvukwa tumboni lakini kazi ya tumbo imesharahisishwa kutokana na kimeng'enya katika mate.

Kuna pia vimeng'emya nje ya mmeng'enyo tumboni: vina kazi kote mwilini ndani ya seli, kwa mfano vinaendesha kunakiliwa kwa DNA wakati wa kuzaa. 

Vimeng'enya vimepata kazi pia katika bioteknolojia. Hapo vinatengenezwa katika maabara au hata viwandani ama kwa kutumia bakteria wa pekee au kwa kuiga mchakato wa bakteria kwa mbinu za kikemia. 

Kwa mfano vimeng'enya vinatiwa katika sabuni ya kufulia nguo ili kuharakisha kuondolewa kwa mafuta au damu. 

## Viungo vya Nje 
* Elevated liver enzymes details 

Jamii:Biolojia
Jamii:Kemia
Hananasif

'*** ni kata ya Wilaya ya Kinondoni katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania, yenye postikodi namba **14109*'.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 27,615 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 37,115 waishio humo.

Katika kata hiyo inapatikana shule ya sekondarI ya Hananasif na parokia ya Kanisa Katoliki Mt. Ana Hananasif.

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Dar es Salaam
Jamii:Wilaya ya Kinondoni
Gurudumu

thumb|Magurudumu ya ubao
**Gurudumu** ni mtambo mwenye umbo la duara. Linaruhusu gari kutembea; magurudumu yanazunguka na mzigo (mfano gari) juu yake unaenda mbele kwa kutumia nguvu kidogo.

Gurudumu linapunguza msuguano; badala ya msunguano wa kitu chote kinachosogea mbele kwenye ardhi kuna msuguano wa sehemu ndogo ya gurudumu na msuguano wa gurudumu kwenye ekseli yake. Msuguano kati ya ekseli na gurudumu unapunguzwa kwa njia ya kutia mafuta au kuweka beringi gololi kati ya gurudumu na ekseli.

Sehemu kubwa ya usafiri kwenye nchi kavu hutegemea magurudumu kwa mfano motokaa, lori, reli ya kawaida na baisikeli. Magurudumu ni pia sehemu kubwa ya machine nyingi. 

Tangu karne ya 19 magurudumu yanaviringishwa kwa matairi ya mpira na hii inanyosha mwendo wake.

## Historia 
Wataalamu wa historia huamini ya kwamba watu wa Babeli walikuwa wa kwanza kugundua gurudumu na kulitumia tangu mwaka 4000 KK. Watu wa China ya Kale waliligundua pia mnamo 2800 KK. 

Ustaarabu za Amerika ya Kale kama Inka na Azteki waligundua gurudumu pia likatumiwa kwa vitu vya kucheza watoto lakini halikuwa na matumizi ya kikazi.

Jamii:Vifaa
Miburani (Temeke)

Kwa matumizi mengine ya jina hili angalia Miburani (Mafia)

**Miburani** ni kata ya Wilaya ya Temeke katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania, yenye postikodi namba **15105**.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 29,351 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 41,176 waishio humo.

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Dar es Salaam
Jamii:Wilaya ya Temeke
Pemba Mnazi

**Pemba Mnazi** ilikuwa kata ya Wilaya ya Temeke katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania. 

Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ilikuwa na wakazi wapatao 5,190 waishio humo.

## Historia
Kulikuwa mahali pa makazi ya Waswahili wa kale katika pwani ya Bahari ya Hindi. 

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya kale ya Waswahili

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Temeke
Jamii:Miji ya kale ya Waswahili
Ubiri

**Ubiri** ni kata ya Wilaya ya Lushoto katika Mkoa wa Tanga, Tanzania. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 6,750 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 6,325 waishio humo. 

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Tanga
Jamii:Wilaya ya Lushoto
Mamba

**Mamba** ni jina linaloweza kutaja makala zifuatazo:

*Wanyama:
.]]
.]]
**Mamba jamii ya mijusi maji
**Mamba aina za samaki (*Protopterus*)
**Mamba aina za nyoka (*Dendroaspis*)

*Kata kadhaa za Tanzania:
**Mamba (Bumbuli) 
**Mamba (Chunya) 
**Mamba (Mpimbwe)
**Mamba Kaskazini
**Mamba Kusini
Mnyuzi

**Mnyuzi** ni kata ya Wilaya ya Korogwe Vijijini katika Mkoa wa Tanga, Tanzania. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 5,822 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 19,174 waishio humo. 

Msimbo wa posta ni 21609.

Mnyuzi ina vijiji vifuatayo: Shamba Kapori, Mkwakwani, Kwamzindawa, Mnyuzi na Lusanga.

Kata inapitiwa na mto Pangani. 

Huko Hale kuna Maporomoko ya maji ya Pangani yanayotumiwa kwa kituo cha umememaji, sawa na kituo kikubwa kilomita 8 chini zaidi. 

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Korogwe Vijijini
Jamii:kata za Mkoa wa Tanga
Kilulu

**Kilulu** ni kata ya Wilaya ya Muheza katika Mkoa wa Tanga, Tanzania, yenye Postikodi namba 21410. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 10,798 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,212		

Msimbo wa posta ni 	21410.	

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Muheza
Jamii:kata za Mkoa wa Tanga
Msambiazi

**Msambiazi** ilikuwa kata ya Wilaya ya Korogwe katika Mkoa wa Tanga, Tanzania. 

Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,541 waishio humo. 

Kijiji cha Msambiazi ni muunganiko wa vijiji vikubwa vitatu: Msumbiji, Migombani na Msambiazi yenyewe. Pia Msambiazi ni njia panda ya kwenda Lewa  na Lutindi ambako kuna Hospitali ya vichaa. 
  
Wenyeji wa Msambiazi ni Wazigua ambao wengi wamefanya kuhamia hapo toka maeneo ya vijiji vya mbali, ng'ambo ya mto Ruvu, kama Kwasigi, Antakae, Relini n.k. walihamishiwa hapa na serikali kipindi cha kujenga vijiji vya Ujamaa. Pia kuna Wasambaa na Wabondei ambao idadi yao imeongezeka kutokana na kuoana na shughuli za biashara.

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Korogwe
Kigongoi

**Kigongoi** ilikuwa kata ya Wilaya ya Mkinga katika Mkoa wa Tanga, Tanzania. 

Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,318  waishio humo. 

Kwa sasa kuna kata za Kigongoi Magharibi na Kigongoi Mashariki.
 
## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Mkinga
Kisiwani

**Kisiwani** ni neno la kumaanisha eneo la kisiwa ama baharini au ziwani hadi mtoni.

Kwa maana maalumu neno hili linaweza kutaja
*Kisiwani (Muheza) - kata ya Wilaya ya Muheza - Mkoa wa Tanga - Tanzania
*Kisiwani (Same) -  kata ya Wilaya ya Same - Mkoa wa Kilimanjaro - Tanzania
*Kisiwani (Wete) -  kata ya Wilaya ya Wete - Mkoa wa Pemba Kaskazini - Tanzania
Majengo

**Majengo** ni jina la mitaa mbalimbali katika miji ya Afrika ya Mashariki.

Kihistoria ilikuwa jina la makazi ya wafanyakazi Waafrika katika miji ya kikoloni. Ni kwamba Waingereza katika miji iliyoundwa nao katika Afrika ya Mashariki walifuata mpangilio uliokuwa na sehemu tatu: 
*Uzunguni kama sehemu ya nyumba za Wazungu na kando yake ofisi za serikali (mkuu wa wilaya, polisi, mahakama) 
*Uhindini  kama mtaa wa biashara iliyokuwa hasa mikononi mwa wafanyabiashara wenye asili ya Uhindi ya Kiingereza, katika miji mikubwa zaidi pia maduka ya Wazungu na 
*Majengo kama sehemu kwa wafanyakazi Waafrika na familia zao.

Katika miji mikubwa zaidi kulikuwa pia na sehemu ya pekee kwa wafanyakazi Wahindi wa matabaka ya chini

Kata zinazoitwa "Majengo" zinapatikana katika wilaya za Tanzania kama ifuatavyo 
*Majengo (Dodoma)
*Majengo (Kahama)
*Majengo (Kigoma)
*Majengo (Korogwe) 
*Majengo (Lindi Vijijini) 
*Majengo (Makambako)
*Majengo (Mbeya mjini)
*Majengo (Meru)
*Majengo (Monduli)
*Majengo (Moshi mjini)
*Majengo (Mpanda)
*Majengo (Mtwara Mjini)
*Majengo (Muheza) 
*Majengo (Nkasi)
*Majengo (Singida)
*Majengo (Songea)
*Majengo (Sumbawanga mjini)
*Majengo (Tanga)
*Majengo (Tunduma)
*Majengo (Tunduru)

Pia kuna mitaa kama vile
*Majengo (Arusha)

Huko Kenya kuna
*Majengo, Mombasa
*Majengo, Nairobi 

## Marejeo
Jamii:Miji
Chumbageni

**Chumbageni** inaweza kumaanisha

*Chumbageni (Tanga) - kata ya wilaya ya Tanga - Tanzania
*Chumbageni (Pemba) - kata ya wilaya ya Mkoani - Tanzania
Nguvumali

**Nguvumali** ni kata ya Tanga Mjini katika Mkoa wa Tanga, Tanzania, yenye Postikodi namba 21112. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 17,249 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 15,133  waishio humo. 

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Tanga   
Jamii:Wilaya ya Tanga
Usagara

**Usagara** inaweza kumaanisha

*eneo la Wasagara kati ya Morogoro na Iringa;  
*utemi wa kihistoria wa Usagara (utemi) uliokuwa chanzo cha koloni ya Afrika ya Mashariki ya Kijerumani
*Usagara (Misungwi) kata ya wilaya ya Misungwi (Mkoa wa Mwanza, Tanzania)
*Usagara (Tanga) kata ya jiji la Tanga (Tanzania)
Masista Watersiari Wakapuchini wa Familia Takatifu

**Masista Watersiari Wakapuchini wa Familia Takatifu** ni watawa Wafransisko wanaounda shirika la Kipapa lililoanzisha na Luis Amigo (1854-1934).

Ufupisho wake ni **H.T.C.F.S.** (kwa Kihispania *Hermanas Terciarias Capuchinas de la Sagrada Familia*).

## Historia 
Masista walianza kuishi kijumuia mwaka 1878 kwenye patakatifu pa Nuestra Señora de Montiel huko Benaguacil (Hispania mashariki).

Kisha kupata kibali cha askofu wa Valencia, tarehe 11 Mei 1885 masista wa kwanza waliweka nadhiri zao.

Padri Amigó aliwapa kanuni ya Utawa Hasa wa Tatu wa Mtakatifu Fransisko na katiba maalumu aliyoiandika mwenyewe.

Muda mfupi baadaye masista walijitosa kuhudumia wagonjwa wa kipindupindu huko Massamagrell, mji alipozaliwa mwanzilishi wao: wanne kati ya masista hao waliambukizwa wakafa. 

Tarehe 6 Machi 1902 Papa Leo XIII alikubali shirika ambalo likaja kuhusianishwa na lile la mwanzilishi (Ndugu Wadogo Wakapuchini tarehe 15 Septemba 1905.

## Mtindo wa maisha 
Masista wanafuata mtindo wa maisha ya Familia Takatifu ya Yesu, Bikira Maria na Yosefu (mume wa Maria). Hasa wanamfuata Yesu Kristo aliyeishi kwa useja. ufukara na utiifu kwa Baba. 

## Uenezi 
Masista wanaishi katika nchi 30 duniani, kuanzia Ulaya (Ubelgiji, Ujerumani, Italia, Polandi, Slovakia, Hispania), Afrika (Benin, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Guinea ya Ikweta, Tanzania), Asia (Korea ya Kusini, Ufilipino) na katika nchi nyingi za America ya Kilatini.

Tarehe 31 Desemba 2005 walikuwa 1.347 katika nyumba 223, zikiwa ni pamoja na Dar es Salaam, Morogoro na Msolwa (wilaya ya Kilosa).

## Kazi 
Masista wanatoa hasa huduma za:
* elimu bora ya kiroho na ya kimwili katika ngazi zote;
* malezi kwa watoto na vijana walio katika mazingira magumu;
* afya wakihudumia wagonjwa, wazee na walemavu;
* misheni wakifundisha Neno la Mungu katikaparokia hata za nchi ambapo Ukristo haujaenea;
* utume wa kijamii, wakizingatia mahitaji mbalimbali ya watu, kwa kutembelea familia na kufundisha kazi mbalimbali za mikono.

## Wafiadini
Shirika lilizaa wenye heri 3: Rosario de Soano, Serafina de Ochovi na Francesca de Rafelbuol waliofia dini kwao Hispania mwaka 1936. 

## Viungo vya nje 
Tovuti ya shirika kwa lugha mbalimbali

Jamii:Mashirika ya kitawa
Jamii:Wafransisko
Tongoni

alt=Magofu ya tongoni|thumb|Magofu ya Tongoni, Kata ya Tongoni, Wilaya ya Tanga.
**Tongoni** ni kata iliyopo ndani ya eneo la Jiji la Tanga katika Mkoa wa Tanga, Tanzania, yenye Postikodi namba 21207. 

Kata ina ukubwa wa kilomita za mraba 44 (maili 17), pia ina mwinuko wa wastani wa mita 30 (futi 98). 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 6,103 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 4,594  waishio humo. 

Tongoni iko takriban kilomita 14 upande wa kusini wa kitovu cha jiji kando ya barabara inayokwenda Pangani, ikitazama Bahari Hindi. 

## Magofu ya Tongoni
Katika kata hiyo yanapatikana magofu ya Tongoni, mji wa Waswahili enzi za mawe za kati. Mahali pa kihistoria jinsi inavyoonekana leo kuna msikiti na takriban makaburi 20. 

Takriban miaka 600 iliyopita kulikuwepo hapa mji wa Tangata (pia: Mtangata) iliyokuwa mahali muhimu pa biashara. Mahali pake kwenye mdomo mpana wa mto unaoishia hapa palileta nafasi salama ya kutia nanga kwa jahazi. Inasemekana ya kwamba nahodha Mreno Vasco da Gama alipumzika hapa kidogo wakati wa safari yake ya kwanza kuelekea Bara Hindi mnamo mwaka 1498. Magofu ni pamoja na msikiti na makaburi yenye nguzo jinsi ilivyokuwa kawaida kwenye makaburi ya Waswahili.

### Picha

Tongoni ruins 1.jpg| 
Tongoni ruins 4.jpg| 
Tongoni ruins 7.jpg|

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya kale ya Waswahili
* Maeneo ya Kihistoria ya Kitaifa ya Tanzania

## Marejeo
## Vitabu
* Philip Briggs, Chris McIntyre: Tanzania Safari Guide: With Kilimanjaro, Zanzibar and the Coast, Bradt Travel Guides 2013, ISBN-10: 9781841624624, ISBN-13: 978-1841624624ISBN 

 
Jamii:kata za Mkoa wa Tanga   
Jamii:Wilaya ya Tanga
Jamii:miji ya kale ya Waswahili
Pangani Magharibi

thumb|Mkoa wa Tanga.
**Pangani Magharibi** ni kata ya Wilaya ya Pangani katika Mkoa wa Tanga, Tanzania na sehemu ya mji wa Pangani yenye Postikodi namba 21301. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 8,179 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ilikuwa na wakazi wapatao 4,949 waishio humo. 

Pangani Magharibi huitwa pia Myongeni: ni sehemu ambako wafanyakazi wa mashamba makubwa wa katani walipanga nyumba zao nje ya mji wa kihistoria ya Pangani.

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Tanga
Jamii:Wilaya ya Pangani
Madanga

**Madanga** ni kata mojawapo ya Wilaya ya Pangani katika Mkoa wa Tanga, Tanzania, yenye Postikodi namba 21306. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 3,705 , wakati katika ile ya mwaka 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 3,298 waishio humo. 

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Tanga
Jamii:Wilaya ya Pangani
Mwera

**Mwera** inaweza kumaanisha

*Mwera (Pangani) - kata ya wilaya ya Pangani (Tanzania)
*Mwera (Unguja) - kata ya wilaya ya Magharibi Unguja
Mikunguni

**Mikunguni** inaweza kumaanisha
 
*Mikunguni (Pangani) - kata ya wilaya ya Pangani, Mkoa wa Lindi, Tanzania
*Mikunguni (Zanzibar) - kata ya jiji la Zanzibar, Tanzania
Segera (Handeni)

**Segera** ni kata ya Wilaya ya Handeni Vijijini katika  Mkoa wa Tanga, Tanzania. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 28,576 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 29782 waishio humo katika vijiji tisa, huku biashara kubwa ikiwa kilimo na ufugaji. Segera ni kata ya pili nchini kwa uzalishaji mkubwa wa machungwa.

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Tanga
Jamii:Wilaya ya Handeni Vijijini
Kwamkonje

**Kwamkonje** ilikuwa kata ya Wilaya ya Handeni Vijijini katika Mkoa wa Tanga, Tanzania. 

Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ilikuwa na wakazi wapatao 16,063 waishio humo. 

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Handeni Vijijini
Tenno

**Tenno** ni cheo cha mfalme au kaisari wa Japani. Kufuatana na katiba ya nchi yeye ni "ishara wa dola na wa umoja wa taifa". 

Tenno wa sasa ni Naruhito (tangu mwaka 2019, alipomrithi baba yake).

## Historia
Historia ya Japani inamkumbuka tenno wa kwanza kabisa aliyekuwa Jimmu mnamo 660 KK. Wataalamu wengine huwa na shaka lakini wanakubali ya kwamba watawala hao walikuwepo angalau tangu karne ya 5 BK. Hadi karne ya 19 ikulu yao ilikuwa mjini Kyoto, lakini tangu Meiji iko Tokyo.

Nasaba ya watawala wa Japani ni nasaba ya kale zaidi duniani. 

Katika historia hiyo ndefu matenno walikuwa na madaraka tofautitofauti. Hata kama walitazamwa kama wakuu wa taifa hali halisi madaraka yao yalikuwa madogo wakati mwingine. Lakini kulikuwa pia na matenno walioamua kabisa juu ya siasa ya nchi kwa mfano Meiji tangu mwaka 1868.

*
Jamii:cheo
Kiva

**Kiva** ni kata mojawapo ya Wilaya ya Handeni vijijini katika  Mkoa wa Tanga, Tanzania. 

Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2022, wakazi walikuwa 10,874 , wakati katika ile ya mwaka 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,972 waishio humo. 

Kata hii inajumuisha jumla ya vijiji vitatu ambavyo ni Zavuza, Kwedibangala na Kweditiribe. Makao makuu ya kata ya Kiva yako kijiji cha Zavuza. 

Katika vijiji hivyo kuna jumla ya shule za msingi nne pamoja na shule moja ya elimu ya sekondari iliyoanzishwa mwaka 2009. 

Pamoja na yote hayo kata ya Kiva haina hospitali, ila wananchi wa kata hii wanategemea zahanati chache zilizopo. Wengine wanasema hospitali moja ipo katika kijiji cha Zavuza.

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Tanga
Jamii:Wilaya ya Handeni Vijijini
Mkata

**Mkata** ni kata ya Wilaya ya Handeni Vijijini katika Mkoa wa Tanga, Tanzania. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 40,365 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 31,879 waishio humo.

Upande wa makabila, wakazi wengi ni Wazigua ambao walianza kuishi humo toka zama za ukoloni, na wengi wao ni Waislamu.

Wakazi wengi hutegemea kilimo na biashara ndogondogo. Pia Mkata huongoza kwa uuzwaji wa nyamachoma za mbuzi.

Kata ya Mkata kwa muda mwingi ilikuwa na changamoto ya maji, ila alipoingia madarakani Dkt. John Pombe Magufuli, Rais wa awamu ya 5, akafanikiwa kutatua tatizo hilo kwa kuweka mabomba ya maji nyumbani mwa watu, ijapokuwa mabwawa yamekauka na hali ya maji kuwa ya kusuasua.

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Tanga
Jamii:Wilaya ya Handeni Vijijini
Chanika (Handeni)

**Chanika** ni kata ya Wilaya ya Handeni Mjini katika Mkoa wa Tanga, Tanzania. 

Kata ina ukubwa wa kilomita za mraba 4.1  na mwinuko wa mita 671 (futi 2,201).

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 14,985 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,994 waishio humo.

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Tanga
Jamii:Wilaya ya Handeni Mjini
Mgambo

**Mgambo** inaweza kumaanisha

*Mgambo (Handeni) - kata ya Wilaya ya Handeni - Mkoa wa Tanga - Tanzania
*Mgambo (Unguja) - Wilaya ya Unguja Kaskazini 'B' - Mkoa wa Unguja Kaskazini - Tanzania
* mgambo - mkutano wa wazee peke yao
* mgambo - askari wa akiba asiyeajiriwa na jeshi
Kikunde

**Kikunde** ni kata ya Wilaya ya Kilindi katika Mkoa wa Tanga, Tanzania. 

Kata ya Kikunde inajumuisha vijiji vya Kikunde, Mafulila, Ludewa na Mjimpya. Kata ya Kikunde ya awali imegawanywa na kufanya kuwa kata mbili tofauti, ambapo kata mpya ya Tunguli imeanzishwa, mnamo mwaka 2011, na kata hiyo ina vijiji vifuatavyo: Tunguli, Manyinga, Mtolo, Msamvu, na Lusane.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 16,621 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,468 waishio humo. 

Wakazi wake ni wakulima na wafugaji wakiwa Wakaguru, Wanguu na Wamasai. Mazao ya chakula ni mahindi, maharage, mihogo na mbaazi. Kata hii ni maarufu kwa matunda aina ya maembe.

Wananchi wa kata hii hawana zao maalum za biashara isipokuwa maharagwe na maembe wakati wa msimu. Kwa wafugaji huuza mifugo yao katika mnada wa kila mwezi mara moja uliopo Kikunde. 

Madini ya dhahabu ni utajiri uliogunduliwa hivi karibuni katika vijiji vya Mafulila. Kata hii ina misitu ya hifadhi na miti ya mbao.

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Tanga
Jamii:Wilaya ya Kilindi
Kisangasa

**Kisangasa** ni kata ya Wilaya ya Kilindi katika Mkoa wa Tanga, Tanzania. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 18,415 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,591 waishio humo. 

Fursa zilizopo: ardhi yenye rutuba kwa kilimo cha mazao mbalimbali ikiwemo mihogo.

Huduma za Afya: kuna zahanati mbili, moja ya serikali na nyingine ya umiliki binafsi, na zinatoa huduma nzuri kwa wakazi na kata jirani.

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Tanga
Jamii:Wilaya ya Kilindi
Biokemia

thumbnail|right|200px|Biokemia

**Biokemia** ni elimu ya michakato ya kikemia ndani ya viumbehai. Inachunguza muundo na shughuli za sehemu za seli kama vile protini, kabohidrati, lipidi, homoni, vimeng'enya na mengine.

Kuna molekuli nyingi zinazounda mwili wa binadamu. Biokemia inazichunguza na kuzifanyia utafiti. 

Jamii:Biolojia
Jamii:Kemia
Tim Berners-Lee

**Tim Berners-Lee** (* 18 Juni 1955 mjini London, Uingereza) alianzisha wavuti wa walimwengu (WWW) au intaneti ya dunia zima. Wavuti ni mfumo unaowezesha watu kutazama habari, picha na kurasa kutoka dunia yote kwenye tarakilishi yao.

1991 Berners-Lee alikuwa mtaalamu wa kompyuta kwenye CERN (taasisi ya kinyuklia ya Ulaya). Maabara ya CERN ziko pande zote mbili za mpaka wa Uswisi na Ufaransa. Haikuwa rahisi kupata mawasiliano kati ya kompyuta pande zote mbili za mpaka kwa sababu kila nchi ilikuwa na utaratibu wake.

Berners-Lee alitunga lugha ya programu HTML (inayotumiwa leo hii kuandika kila karibu kila ukurasa kwenye toovuti hata wikipedia). Alianzisha pia mpango wa kuweka kompyuta kando kama seva kwa watumiaji wengine. Alitunga mipangoy a kupanusha wavuti kote duniani akasisitiza ya kwamba programu zote ziwe programu huria.

Kwa kazi hizi alikuwa baba wa wavuti.

Leo hii anaishi Marekani akiwa profesa kwenye chuo kikuu cha MIT mjini Boston.
## Viungo vya Nje 
*Berners-Lee's home page
*Berners-Lee's blog 
*Berners-Lee's book *Weaving The Web* which details his views on the history and future of the Web.

Jamii:Wataalamu wa Uingereza
Volti

thumb|250px|Mita za aina hii hupima volti kati ya mahali pawili
150px|thumb|Beteri za 1.5 V
thumb|Nyaya hizi hubeba umeme kwa volti zaidi ya 1000

**Volti** ni kizio cha umeme tuli au kani mwendoumeme ambao ni tofauti ya utuli baina ya mahali pawili kwenye waya kipitishio na huchukua mkondo usiobadilika wa ampea 1 kama nguvu kati ya sehemu pawili ni wati moja. 

Kifupi chake ni **V**.

Fomula yake ni 
:\mbox{V} = \dfrac{\mbox{W}}{\mbox{A}} = \dfrac{\mbox{J}}{\mbox{C}} = \dfrac{\mbox{m}^2 \cdot \mbox{kg}}{\mbox{s}^{3} \cdot \mbox{A}}

Maana yake volti moja ni sawa na hisa ya wati 1 gawanya kwa ampea 1.

Volti ni kipimo cha SI. Jina limetolewa kwa heshima ya mwanafizikia Alessandro Volta kutoka Italia.

## Ngazi za volti
Jamii:Vipimo sanifu vya kimataifa
Hisa (hisabati)

**Hisa** katika hisabati ni tokeo la mgawanyo au hesabu ya kugawanya namba moja kwa nyingine.

Kama swali ni 6 ÷ 3 basi hisa yake ni 2. Katika mfano huu 6 na 3 huitwa vigawanyo.

Jamii:Hisabati
Kiukraini

|}
thumb|Uenezi wa Kiukraini duniani.
**Kiukraini** (kwa Kiukraini: **українська (мова)**, ukrajins'ka mova) ni lugha ya Kislavoni cha Mashariki, mojawapo katika familia ya Lugha za Kihindi-Kiulaya.

Kiukraini ni lugha ya pili inayozungumzwa zaidi katika orodha ya lugha za Kislavoni. Kuna waongeaji milioni 37 wanaoongea lugha hiyo nchini Ukraini, ambapo ni lugha rasmi. Kwa wengi wa wenyeji wake lugha hiyo ni lugha mama. Kwa hesabu ya dunia nzima, kuna waongeaji wapatao milioni 47 wanaoongea lugha hiyo.

Lugha ya Kiukraini huandikwa kwa herufi za Kisirili.

## Alfabeti 
Alfabeti ya Kiukraini kwa tafsiri ya maelezo kuelekea Kijerumani:

## Kupiga marufuku lugha ya Kiukraini 
190px|thumb|Agizo la Piotr Valuev la 1863 lililokataza kuzungumza Kiukraini
Uharibifu wa Kossaki mwaka 1775 ulisababisha utumwa wa Waukraini na sera ya Urusishaji (kwa Kirusi: Русификация) - kupiga marufuku rasmi na uharibifu wa lugha na utamaduni wa Kiukraini na wakoloni wa Kirusi. Mfano wa kushangaza zaidi wa sera kama hiyo ni Amri ya Ems (kwa Kirusi: Эмский указ) na amri ya Piotr Valuev (kwa Kirusi: Валуевский циркуляр) Waziri wa Mambo ya Ndani ya Dola la Urusi, hati hii kutoka mwaka 1863 ilisema kwamba lugha ya Kiukraini "haikuwepo, haipo na haiwezi kuwepo, na mtu yeyote ambaye hakubaliani na taarifa hii ni adui wa Urusi." . Pia wakati wa Umoja wa Kisovyeti matumizi yake yalikuwa machache sana .

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*makala za OLAC kuhusu Kiukraine
*lugha ya Kiukraine katika Glottolog
*http://www.ethnologue.com/language/ukr

Jamii:Lugha za Kislavoni
Jamii:Lugha za Ukraine
Jicho

thumb|Jicho la binadamu.
150px|thumb|Macho ya kuungwa ya nzi.
**Jicho** ni sehemu ya mwili inayowezesha kuona. Ni ogani inayotambua mwanga na kutuma habari zake kwa ubongo. 

## Aina za macho ya viumbehai 
Kuna mifumo mbalimbali ya macho kati ya aina mbalimbali za wanyama.

Macho ya kimsingi kwa viumbehai vidogo yanatambua tu kama mazingira yana mwanga au la. Hata kati ya viumbehai wenye seli moja kuna wenye protini zinazotofautisha giza na nuru. Kuna konokono ambao hawawezi "kuona" picha ya mazingira lakini wanatambua mwanga na uwezo huu unawawezesha kuepukana na mwanga wa jua ambao ungewakausha. 

Macho yaliyoendelea kiasi yana umbo kama kikombe na hili linawezesha kutambua upande gani nuru inatokea. 

Wanyama wengi huwa na macho yaliyoendelea zaidi: yana uwezo wa kuona picha halisi ya mazingira pamoja na rangi na mwendo. 
[thumb||Jicho la nzi (drosophila) chini ya [hadubini; lenzi ya kila omatidi inaonekana kama nusu tufe.]]

## Macho ya kuungwa 
Wadudu na arthropoda huwa na macho ya kuungwa na vijicho vingi vidogo vinavyoitwa omatidi; kila kijicho huwa na umbo la kijiti na kwenye mwisho wake kuna lenzi ya chitini. Mdudu anaweza kuwa na vijicho elfu kadhaa na picha ya mazingira inaunganishwa kutokana na picha nyingi ndogo za kila kijicho. 

Macho haya ya kuungwa yanamwezesha mdudu kuangalia asilimia kubwa ya mazingira yake: kwa aina kadhaa hata nyuma yake. Macho ya kuungwa yanaweza kufunika hadi asilimia 80 ya eneo la kichwa. Mdudu haoni vikali kama mtu lakini anaona mabadiliko na mwendo haraka sana.

Wanyama wanaoishi katika vilindi vya bahari penye giza nene huwa na macho ambamo fuwele ziko kama kioo na kupazia nuru hafifu.

Kuna wanyama wanaoweza kuona nuru ambayo ni nje ya upeo wa kibinadamu; kwa mfano nyuki huona mnururisho wa infraredi.

## Macho ya mamalia 
Macho ya binadamu kama ya mamalia wengine huwa na lenzi moja tu. Lakini muundo wa jicho unaruhusu kuona rangi, umbali na mengi madogo.  

## Shida za macho 
Shida za macho ni nyingi kama vile upofu, kutoona rangi, macho kujiliza, wekundu uliokithiri pamoja na kutoa majimaji. Shida hizo huletwa na vumbi, kuzaliwa ukiwa kipofu, jua jingi bila kuvalia miwani vizuia jua.  

## Viungo vya nje
*http://www.bausch.com/your-eye-concerns/diseases-and-disorders 

Jamii:Kichwa
Jamii:Milango ya fahamu
Jamii:Jicho