open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Buhumbi

'''''' ni kata mojawapo ya Wilaya ya Magu katika Mkoa wa Mwanza, Tanzania. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 12,815 . 

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Magu
Jamii:kata za Mkoa wa Mwanza
Nyatukara

'*** ni kata mojawapo ya mji mdogo wa Sengerema kwenye Wilaya ya Sengerema katika Mkoa wa Mwanza, Tanzania, yenye postikodi namba **33302*'.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 29,787 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  20,166 waishio humo.

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Sengerema
Jamii:kata za Mkoa wa Mwanza
Unix

thumb|UNIX logo
**UNIX** ni mfumo wa uendeshaji wa kompyuta ambao ulianzishwa awali katika miaka ya 1960 na 1970 na Bell Labs, shirika la utafiti la kampuni ya simu ya Bell (sasa inajulikana kama Nokia Bell Labs). Jina "UNIX" ni jina la jumla linalotumika kurejelea familia ya mifumo ya uendeshaji iliyojengwa kwa msingi wa awali wa Bell Labs.

UNIX ni mfumo wa uendeshaji ambao umejengwa kwa msingi wa kanuni za kubuni programu inayowezesha utendaji wa kompyuta. Ni mfumo wa uendeshaji wa aina ya multitasking na multiuser, ikiruhusu watumiaji kadhaa kufanya kazi kwenye kompyuta moja wakati huo huo The system grew larger as the operating system started spreading in academic circles, and as users added their own tools to the system and shared them with colleagues..

Mifumo mingi ya uendeshaji, kama vile Linux na macOS (macOS ni mfuasi wa UNIX), inategemea kanuni za awali za UNIX. UNIX pia ina historia ndefu ya kutumika katika mifumo ya seva, na hutoa zana nyingi za msingi za kusimamia na kuautomatisha majukumu ya mfumo.

## Tanbihi
Jamii:Teknolojia
Suad Sulaiman

Suad Sulieman (Kiarabu: سعاد سليمان) ni mtaalamu wa parasitolojia kutoka Sudan ambaye ameandika machapisho mengi. Anashiriki kikamilifu katika kutatua masuala mbalimbali ya afya kama mwanachama wa Chuo cha Sayansi cha Kitaifa cha Sudan (SNAS) 

Suad anashikilia nafasi ya mhazini katika Chuo cha Sayansi cha Kitaifa cha Sudan, kilichoanzishwa mwezi Agosti 2005 na kikundi cha wanasayansi wa Sudan [].

Jamii:Wanasayansi
Jamii:Sudan
Jamii:Watu walio hai
Gwitiryo

**Gwitiryo** ni kata ya Wilaya ya Tarime katika Mkoa wa Mara, Tanzania. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 8,296 . 

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Tarime
Jamii:kata za Mkoa wa Mara
Kwangwa

**Kwangwa** ni kata mojawapo ya Manisipaa ya Musoma katika Mkoa wa Mara, Tanzania.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 19,372 .

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Mara
Jamii:Wilaya ya Musoma Mjini
Mshikamano (Musoma)

**Mshikamano** ni kata ya Wilaya ya Musoma Mjini, Tanzania, yenye msimbo wa posta namba **31116** . 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 8,280 . Wakati wa uchaguzi mkuu wa mwaka 2015, idadi ya wakazi wa kata ilikadiriwa kuwa watu 8459.

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Mara
Jamii:Wilaya ya Musoma Mjini
Ayalagaya

'''''' ni kata ya Wilaya ya Babati Vijijini katika Mkoa wa Manyara, Tanzania.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 11,935 . 

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Babati Vijijini
Jamii:kata za Mkoa wa Manyara
Ukalawa

**Ukalawa** ni kata ya Wilaya ya Njombe Vijijini katika Mkoa wa Njombe, Tanzania. 

Inaundwa na vijiji viwili yaani Ukalawa na Kitole. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 3,444 . 

Wananchi wa kata ya Ukalawa hujishughulisha na kilimo cha chai na parachichi kama mazao ya biashara. Lakini pia wanajihusisha na kilimo cha mazao ya chakula kama vile mahindi, maharage, ulezi n.k. 

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Njombe Vijijini 
Jamii:Kata za Mkoa wa Njombe
Kitisi

**Kitisi** ni kata ndani ya Mji wa Makambako katika Mkoa wa Njombe, Tanzania.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 13,241 .

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Makambako Mjini 
Jamii:Kata za Mkoa wa Njombe
Uwanja wa Ndege (Mpanda)

Kwa kata nyingine yenye jina hili, tazama Uwanja wa Ndege (Serengeti).

**Uwanja wa Ndege** ni kata ya manisipaa ya Mpanda katika Mkoa wa Katavi, Tanzania.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 19,334 .  

## Marejeo
Jamii:Kata za Mkoa wa Katavi
Jamii:Wilaya ya Mpanda mjini
Ibindi

**Ibindi** ni kata ya Wilaya ya Nsimbo katika Mkoa wa Katavi, Tanzania, yenye postikodi namba **50120**. 

Ibindi ilianzishwa baada ya sensa ya mwaka 2012. Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 13,849 . 
 
## Marejeo
Jamii:Kata za Mkoa wa Katavi
Jamii:Wilaya ya Nsimbo
Isengule

**Isengule** ni kata inayopatkana katika Wilaya ya Tanganyika katika Mkoa wa Katavi, Tanzania. 

Kata hiyo inaundwa na vijiji vifuatavyo: Kasangantongwe, Shukura, Isengule, Ipako na Karumbi. 

Shughuli zao za kiuchumi ni uvuvi, kilimo na ufugaji.

## Marejeo
Jamii:Kata za Mkoa wa Katavi
Jamii:Wilaya ya Tanganyika
Majimoto

**Majimoto** ni jina la kata mbili nchini Tanzania:
* Majimoto (Mpimbwe)
* Majimoto (Serengeti)

Pia nchini Kenya kuna:
* Maji Moto
* Majimoto/Naroos
Lenzi ya uvutano

thumb|Bangili ya Einstein kama hii ni mojawapo ya aina za mifumo ya lenzi ya uvutano.|300x300px
**Lenzi ya uvutano** (kwa kiingereza: *gravitational lens*) ni maada, kama fungu la majarra au nukta yakinifu, ambayo inapindisha nuru kutoka chanzo cha mbali inaposafiri kuelekea kwa mtazamaji. Uhusianifu wa jumla wa Albert Eistein unaeleza ukubwa wa lenzi ya uvutano bora sana kuliko fizikia ya Newton, ambayo inachukulia nuru kama chembe sahili chenye kasi ya nuru.

Orest Khvolson (1924) na Frantisek Link (1936) husifiwa kwa kuwa watu wa kwanza kwa kuzungumzia athari ya lenzi za uvutano, lakini mara nyingi watu huihusisha na Einstein, ambaye mnamo 1912 alifanya hesabu ambayo hakuchapisha na mnamo 1936 alichapisha makala. 

Mnamo 1937, Fritz Zwicky alidai kwamba mafungu ya majarra yangeweza kufanya lenzi za uvutano. Dai yake ilithibitishwa na kutazama Nusunyota Maradufu (SBS 0957+561) mnamo 1979.

## Marejeo 
Jamii:Fizikia
Jamii:Fizikia ya ulimwengu
Nusuranyota

thumb|300x300px|Picha ya sanaa ya kisahani cha uongezekaji cha nusuranyota.
**Nusuranyota** (kwa kiingereza: *quasar*) ni kiini angavu sana cha majarra hai. Nguvu ya mnururisho wake inatokana na shimo jeusi la tungamomno, lenye tungamo kutoka tungamo ya Jua milioni kumi hadi bilioni kumi, na huzingirwa na kisahani cha uongezekaji. Kuanguka kwa gesi ya kisahani hupasha joto na hutoa nishati yenye jinsi ya mnururisho sumakuumeme. Nishati ng’avu ya nusuranyota ni kubwa mno; nusuranyota zenye nguvu zaidi zina mng’aro maelfu ya mara mkubwa kuliko majarra kama Njia Nyeupe. Nusuranyota huainizishwa kama kijamii cha jamii kubwa zaidi ya kiini cha majarra hai. Misogeo miekundu ya nusuranyota inatokana na kuvimba kwa Ulimwengu.

Istilahi *nusuranyota* ni ambatani ya *nusura* na *nyota*. Kwa kiingereza, *quasar* ni mkato wa “quasi-stellar radio source”—kwa sababu zilitambuliwa kwanza wakati wa miaka ya 1950 kama violwa vya asili isiyojulikana ambavyo hutokeza mawimbiredio—na zilipochunguzwa kwa masafa wa mawimbi yanayoonekena, zilifanana na nukta dhaifu ya nuru kama nyota. Taswira za mwonekano wa juu za nyota, hasa kutoka Darubini ya Angani ya Hubble, zimeonyesha kwamba nusuranyota ziko katika vitovu vya majarra, na majarra nyingine zinaingiliana sana au zinachanganyana.

## Marejeo 
Jamii:Majarra
Jamii:Nyota
Jamii:Mashimo meusi
Bombambili (Geita)

**Bombambili** ni kata ya Wilaya ya Geita Mjini katika Mkoa wa Geita, Tanzania. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 4,571 . 

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Geita Mjini
Jamii:kata za Mkoa wa Geita
Kiini cha majarra hai

thumb|316x316px|Centaurus A ni mfano wa majarra hai.
**Kiini cha majarra hai** (kwa kiingereza: *active galactic nucleus)* ni eneo dogo lenye maada nyingi kwa karibu katika kitovu cha majarra ambayo inayonururisha nishati pote pa taswirangi sumakuumeme. Huwa na sifa bainifu zinazoonyesha kuwa mng'aro wake hutolewi na nyota. Utokezaji mno kama huu usiotokana na nyota umechunguzwa kwa mawimbiredio, mawimbimikro, mialekundu, nuru inayoonekana, urujuanimno, miali-X, na miali gama. Majarra yenye kiini hai ni **majarra hai**. Imetolewa nadharia kuwa mnururusho usiotokana na nyota husababishwa na uongezekaji wa maada kwa shimo jeusi la tungamomno kwenye kitovu cha majarra yake yenyeji.

Viini vya majarra hai ni vyanzo angavu kuliko vyote vya mnururisho sumamkuumeme ulimwenguni na kwa hivyo vinaweza kutumiwa kama mbinu wa kugundua violwa vya mbali. Pia, mageuko yake yategemeayo wakati wa ulimwengu yanazuia maelezo ya kisayansi ya ulimwengu.

Vijamii vingi vya viini hai vimeainishwa kwenye msingi wa sifa bainfu zake ambazo zimeangaliwa; Viini hai vyenye nguvu zaidi huainishwa kama nusuranyota. Nyotamwako ni kiini hai chenye mchirizi ambao umeelekea duniani, na mnururisho wa mchirizi huongezwa na kuangaza husianifu
Jamii:Majarra
Jamii:Mashimo meusi
Kisahani cha uongezekaji

[thumb|300x300px|Uigaji [tarakilishi wa kisahani cha uongezekaji kuzunguka shimo jeusi. Uvutano kubwa sana wa shimo jeusi unapindisha nuru kutoka kisahani.]]
**Kisahani cha uongezekaji** (Kiingereza: *accretion disk*) ni muundo unaofanywa na maada imesambaa kwenye njiamzingo kuzunguka kiolwa chenye tungamo sana kitovuni. Kiolwa kitovuni mara nyingi huwa nyota. Msuguano, mnururisho usio sawa, athari mwendomajisumaku, na kani nyingine hupungua uthabiti na huangukisha maada kuelekea kiolwa kitovuni. Marudio zitokezazo ya mnururisho hutegemea tungamo ya kiolwa kitovuni. Visahani vya uongezekaji vya nyota changa na nyotaasili hunururisha pote pa mialekundu; vile vinavyozunguka nyota nutroni na shimo jeusi hunururisha miali-X. Sayansi ya mibembeo katika kisahani cha uongezekaji huitwa **elimu tetemekokisahani**. 

Jamii:Nyota
Jamii:Mashimo meusi
Mwendomajisumaku

[thumb|300x300px|Utegili wa [Jua na uga wake sumaku unaweza kuchunguzwa kama mfumo mwendomajisumaku.]]
**Mwendomajisumaku** (Kiingereza: *magnetohydrodynamics*) ni maelezo ya giligili ziwezazo kupitisha umeme. Hasa inahusu mwenendo sumaku wa utegili au metali kiowevu zenye mabadiliko ya marudio madogo kwa kiwango kikubwa. Elimu hiyo hutumika sana katika uwanja nyingi kama fizikia ya dunia, fizikia ya jua, fizikia ya anga, na uhandisi.

## Jina
Jina *mwendomajisumaku* ni ambatani ya *mwendo, maji,* na *sumaku**.*** Jina katika Kiingereza, *magnetohydrodynamics* ni ambatani ya *magneto-* ("sumaku"), *hydro-* ("maji"), na *dynamics* ("mwendo" au "elimumwendo").

Jamii:Sumakuumeme
Mirinda

thumb|145x145px|Nembo ya Mirinda tangu 2023
**Mirinda** ni aina ya vinywaji vya soda vinayotoka nchini Uhispania tangu mwaka 1959. Biashara ya PepsiCola imekuwa ikisambaza Mirinda ulimwenguni tangu mwaka 1970. 

Jina "Mirinda" linatokana na lugha ya Kiesperanto, likimaanisha "ajabu" au "kushangaza." PepsiCola inaendelea kutangaza na kuuza Mirinda nje ya Marekani, ikishindana na Fanta (kutoka CocaCola) na Crush (kutoka Dr. Pepper Snapple Group).

## Majina 
Mirinda inauzwa katika nchi nyingi, na hivyo PepsiCola hurekebisha jina la bidhaa kulingana na mahitaji ya soko. Kwa mfano, Mirinda inaitwa "Sukita" nchini Brazil, "Yedigun" nchini Uturuki, "Slam" nchini Italia, "Sisi" au "Mirindajn" nchini Uholanzi, "Kas" nchini Uhispania, "Frustyle" nchini Urusi, "Mirindan" nchini Ujerumani, "Mirindaj" katika nchi za Scandinavia, na "Sol" katika baadhi ya maeneo nchini Marekani.

## Aina 
thumb|175x175px|Mkebe wa mirinda wenye ladha ya machungwa
Mirinda inapatikana kwa aina nyingi na ladha mbalimbali, ikiwa ni pamoja na chungwa, tofaa, tofaa ya kijani, zabibu, limau, stroberi, rasiberi, tikitimaji, pichi, pear, balungi, balungi ya rangi ya waridi, lychee, ndizi, ndizi na chungwa, tikiti, machungwa, nanasi, malai ya rangi ya kijani, vanila, matunda ya rangi ya kijani, zabibu, kuvu ya rangi nyeusi, beri, bia ya mzizi, cola ya machungwa, sarsaparilla, mchanganyiko wa matunda, mchanganyiko wa ladha, toniki, na Club soda. Ladha hizi hutofautiana kutokana na upendeleo wa tamaduni tofauti.

Mirinda pia ina ladha ya "MixIt". Aina hizi za ladha huja katika chupa ambazo zimegawanywa katikati na kuthitaji watu kutikisa chupa ili kuchanganya ladha mbili pamoja. Mirinda inatoa chaguzi za afya pia na aina bila sukari. Mirinda huuzwa katika chupa za glasi, chupa za plastiki, na makopo ya chuma. 

## Historia 
Mirinda ilitengenezwa katika nchi wa Uhispania mwaka 1959 ikawa inapatikana Marekani mwaka 2003. Walipoanza kuoza Mirinda katika Marekani, lebo ya chupa ziliandikwa kwa Kiingereza na Kihispania. Katika nchi tofauti, lebo ya chupa kuna mwandiko kwa lugha ya nchi na pia Kiingereza. Katika mwaka elfu mbili ishirini na tatu biashara ya PepsiCola ilianza kampeni ya matangazo ya kimataifa kwa Mirinda, inaitwa #NoFlavourLikeYourFlavour. Kampeni hii ya utangazaji inaleta rangi mapya kwa lebo kwa kila ladha ya soda. Ilianzishwa nembo mpya na ujumuishaji wa lugha asilia kwenye lebo. Biashara ya PepsiCola ilianza kuonyesha kampeni mpya katika nchini Vietnam na Uthai katika miaka Mei, kisha itaonekana katika Upoland, Romania, Czech (au Jamhuri ya Czech), Ukraini, Hungaria, Kroatia, Gaza/Palestina, Meksiko, Ajentina, Misri, Iraki, Uganada, Ethiopia, Uchina, Pakistan, Kuwait, Qatar, Omani, Bahrain, na Muugano wa Falme za Nchi za Kiarabu ma wengine wengi katika siku zijazo.

Wito wa Mirinda kwa nchi za Afrika Mashariki ni “tamu yangu”.

Jamii:vinywaji
Nyotamwako

[thumb|300x300px|Mchirizi wa [majarra Hercules A. Kama mchirizi ungeelekea Duniani, kiini cha majarra hii kingekuwa nyotamwako.]]
**Nyotamwako** (kwa Kiingereza: *Blazar*) ni kiini cha majarra hai kinacho mchirizi husianifu (mchirizi mwenye maada ya ioni unaoenda kwa karibu na kasi ya nuru) kuelekea kwa mtazamaji. Ukuzaji husanifu wa mnururisho sumakuumeme kutoka mchirizi huongeza mng'aro wa nyotamwako. Nyotamwako ni vyanzo vyenye nguvu sana vya mnururisho pote pa taswirangi sumakuumeme na hutoa fotoni za miali-X yenye nishati ya juu. Nyotamwako ni badilifu mno; kwa kawaida mng'aro wake hubadilika sana katika muda mfupi (saa hadi siku). 

Jamii:Mashimo meusi
Jamii:Majarra
Jamii:Nyota
Weupe

**Weupe**, katika elimu ya fizikia, ni sehemu ya nuru inayoakisiwa na kiolwa. Weupe wa 0 ni nyeusi kamili, na weupe wa 1 ni nyeupe kamili.

Jamii:Sayansi sayari
Siku ya jua

**Siku ya jua** (ing. *solar day*) ni muda ambapo Jua linarudia mahali pale pale angani. Muda huu ni tofauti na siku ya nyota. Tofauti hii inatokana na mwendo wa Dunia kwenye mzunguko wake wakati wa siku moja.

## Tazama pia 
* Siku ya nyota
* Kipindi cha kujizungusha

Jamii:Majiranukta ya anga
Siku ya nyota

**Siku ya nyota** (ing. *sidereal day*) ni mfumo wa kupima urefu wa siku ambao hutumiwa kwa kawaida na wataalamu wa anga. Katika mfumo huu, urefu wa siku hupimwa kama muda ambapo nyota za mbali zinarudia mahali pale pale angani. Muda huu ni tofauti na siku kawaida kwa kuwa mwendo wa Dunia kuzunguka Jua husababisha nyota za mbali kuenda polepole kuliko Jua.

## Tazama pia 
* Siku ya jua
* Kipindi cha kujizungusha

Jamii:Majiranukta ya anga
Uduaradufu wa mzunguko

Katika mwendoanga, **uduaradufu wa mzunguko** wa kiolwa cha angani ni namba isiyo na kizio ambayo hueleza kiasi mzunguko unavyotofautiana na duara kamili. Uduaradufu wa mzingo kamili ni 0; ule wa duaradufu ni kati ya 0 na 1, ule wa piadufu ni 1, na ule wa piabambo ni zaidi ya 1.

Jamii:Mzunguko
Ikana

**Ikana ** ni kata ya Wilaya ya Momba katika Mkoa wa Songwe, Tanzania. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 9,650 . 

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Momba 
Jamii:Kata za Mkoa wa Songwe
Ukamilishaji (hisabati)

[thumb|300x300px|Taswira ya kukamilisha. [Upana wa mistatili ukipungua, jumla ya eneo ya mistatili yote inaelekea eneo halisi baina ya mchirizo na jira-x]]
**Ukamilishaji** (Kiingereza: *integration*) katika hisabati ni tendo ya kukokotoa eneo chini ya michirizo, juzuu ya vitu, au mambo mengine mengi. Pamoja na utofautishaji (Kiingereza: *differentiation*), ukamilishaji ni sehemu muhimu zaidi ya kalkulasi. Ukamilishaji inaelezwa kuwa mfululizo endelevu. Ni tokeo la kujumlisha mfuatano wenye idadi isiyokoma ya viduchu.

Kukamilisha mlinganyo, lazima tupate mlinganyo utofautishao kuwa mlinganyo wa kwanza.

## Mwandiko 
Ikiwa  ni namba tegemezi, tutapata eneo kati ya mchirizo wake na mhimili ya x, kati mistari yenye milinganyo x=a na x=b kwa kuandika 

\int_{a}^{b}f(x) dx 

Alama hio ∫ inawakilisha ukamilishaji, na kungekuwa na tofauti zaidi ya moja "dx" inamaana tukamilishe x tu.

## Mifano 
### Mfano 1 
Tutahesabu eneo kati ya mchirizo unaozalishwa na mlinganyo y=6x^2 -10x+2 na mhamili ya x, katikati ya x=0 na x=2. Tutatumia kanuni "ongeza kipeo kwa moja, gawanya kwa kipeo kipya".

\int_{0}^{2} ( 6x^2 -10x +5) dx
 

= \left [ \frac{6x^3}{3} - \frac{10x^2}{2} + \frac{5x^1}{1} \right ]_0^2  

= \left [ {2x^3} - {5x^2} + {5x} \right ]_0^2  Hapa badili x kwa 0 na 2, ukatoe.

=\left( 2\times 2^3 - 5\times2^2 + 5\times2 \right ) - \left( 2\times 0^3 - 5\times0^2 + 5\times0 \right ) 

=(16-20+10)-(0-0+0) = 6 
### Mfano 2 
: \int_0^\pi \sin(x) \,dx = -\cos(x) \big|^{x = \pi}_{x = 0} = -\cos(\pi) - \big(-\cos(0)\big) = 2.

Jamii:Hisabati
Ngụy Thị Khanh

]]
**Ngụy Thị Khanh** (alizaliwa 1976) ni mwanamazingira kutoka Vietinam ambaye ni mkurugenzi mtendaji, na mwanzilishi, wa *Green Innovation and Development Centre*  (GreenID) huko Vietnam.  Khanh  pia ni mratibu wa utetezi wa Mtandao wa Mito ya Vietnam (VRN).

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Vietnam
Jamii:Wanaharakati wa Vietnam
Jamii:Swahili climate voices
Jamii:Her in Swahili Wiki 2023
Banda Kuu

'''''' ni kata ya Wilaya ya Unguja Kaskazini 'A' katika Mkoa wa Kaskazini Unguja, Tanzania.

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 7,307 . 

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Kaskazini Unguja
Jamii:Wilaya ya Unguja Kaskazini 'A'
Kiboje Mwembeshauri

**Kiboje Mwembeshauri**  ni kata ya Wilaya ya Kati katika Mkoa wa Unguja Kusini, Tanzania. 

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 1,830 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ilikuwa na wakazi wapatao 1,277 waishio humo. 

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Unguja Kusini
Jamii:Wilaya ya Kati, Unguja
Banko

'''''' ni kata mojawapo ya Jiji la Zanzibar katika Mkoa wa Mjini Magharibi Unguja, Tanzania. 

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 6,867 .

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Mjini Magharibi Unguja
Jamii:Wilaya ya Mjini Unguja
Sokoni

**Sokoni** ni jina la kata mbili: 
* Sokoni (Kilifi), nchini Kenya
* Sokoni (Unguja), nchini Tanzania

Pia kuna:
* Sokon Moja
* Sokon II
Dimani

**Dimani** ni jina la kata mbili nchini Tanzania:
* Dimani (Kibiti) 
* Dimani (Unguja)

Pia ni jina la mtakatifu:
* Dimani wa Connor
Mbawakawa mkimbiaji

**Mbawakawa wakimbiaji** ni mbawakawa wa familia Carabidae katika nusuoda Adephaga ya oda Coleoptera wanaoonekana mara nyingi wakikimbia. Wengi sana wa hao ni mbuai wa wadudu wengine. Kuna zaidi ya spishi 40,000 na karibu na spishi 2000 katika Afrika wa Mashariki. Mbawakawa-bastola wamo katika familia hiyo pia.

## Maelezo
Ukubwa wa wengi wa mbawakawa hao ni wa kati, kama mm 4-25, lakini spishi kadhaa ni kubwa hadi mm 70 (*Carabus gigas*) na nyingine ni chini ya mm 4. Kwa kawaida rangi yao ni nyeusi mwili mzima na mara nyingi yenye ng'ao ya kimetali kama kijani, buluu au zambarau. Wanaweza kuwa na madoa meupe au njano. Hata hivyo kuna spishi zilizo na rangi tofauti, kama kahawia, nyekundu, zambarau na shaba, mara nyingi kwa mwungano. Wana mandibulo kubwa zinazoelekea mbele kwa kuwa mbuai. Vipapasio vyao vina umbo la uzi na zina pingili 11. Miguu ni mirefu yenye trokanta kubwa za umbo la maharagwe. Mabawa ya mbele (elitra) ni magumu yenye mifuo ya kingoringori. Katika spishi kubwa zaidi, mara nyingi huunganishwa na kuzuia mbawakawa kuruka. Walakini, hata ikiwa hazijaunganishwa, mabawa ya nyuma au ya kurukia yanaweza kupunguzwa na kufanya kuruka kusiwezekane.

Lava ni warefu na wembamba. Wana sehemu za kinywa zinazojitokeza na jozi ya viambatisho vya mkia kama brashi ndogo.

## Biolojia na ekolojia
Mbawakawa wakimbiaji kwa ujumla hukiakia usiku. Wakati wa mchana wanajificha chini ya takataka za majani, magogo au mawe. Wakionekana walikuwa na uwezekano mkubwa wa kuhangaishwa. Hula wadudu wengine, nyungunyungu au konokono.

Wanajilinda dhidi ya mbuai kwa kutoa kioevu chenye harufu na ladha mbaya sana. Mbawakawa-bastola wamekamilisha hii. Kioevu chao kina kwinoni zenye sumu. Kabla ya kutolewa hizi huchanganywa kwa peroxide ya hidrojeni. Utendaji utokeao hufanya kiowevu kuchemka na shinikizo kukipiga kuelekea kwa mshambulizi.

Chakula cha lava ni kama wapevu kwa kawaida, lakini wale wa spishi chache hula mbegu.

## Spishi zilizochaguliwa za Afrika ya Mashariki
* *Anthia hexasticta*
* *Bradybaenus opulentus*
* *Calleida centralis*
* *Calosoma planicolle*
* *Cerapterus* spp.
* *Cypholoba trilunata*
* *Eccoptoptera cupricollis*
* *Galerita procera*
* *Pheropsophus* spp., Mbawakawa-bastola
* *Psecadius eustalactus*
* *Scarites* spp.
* *Stereostoma stuhlmanni*

## Picha

Anthia hexasticta (Gerstaecker, 1866) (3258162444).jpg|*Anthia hexasticta*
Carabidae - Pheropsophus africanus.JPG|*Pheropsophus africanus* (mbawakawa-bastola)
Bradybaenus opulentus Boheman, 1848 (11114664493).png|*Bradybaenus opulentus*
Calleida punctata.jpg|*Calleida punctata*
Bombardier Ant's Guest Beetle (Cerapterus laceratus) (13923409812).jpg|*Cerapterus laceratus*
Ground Beetle (Cypholoba alveolata) (12800172753).jpg|*Cypholoba alveolata*
Galerita bicolor - inat 140021140.jpg|*Galerita bicolor*
Psecadius eustalactus (Gerstaecker, 1866) (6312789908).jpg|*Psecadius eustalactus*
Kaldari Scarites subterraneus 01.jpg|*Scarites subterraneus*

Jamii:Mbawakawa
Mtemani

**Mtemani** ni jina la kata mbili za Mkoa wa Pemba Kaskazini, Tanzania:
* Mtemani (Micheweni)
* Mtemani (Wete)
Mjananza

**Mjananza** ni kata ya Wilaya ya Wete katika Mkoa wa Pemba Kaskazini, Tanzania. 

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 2,137 . 

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Pemba Kaskazini
Jamii:Wilaya ya Wete
Gombani

'''''' ni kata ya Wilaya ya Chake Chake katika Mkoa wa Pemba Kusini, Tanzania. 

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 5,520 . 

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Pemba Kusini
Jamii:Wilaya ya Chake Chake
Lil Kim

**Kimberly Denise Jones** (ajulikanaye kama Lil Kim; alizaliwa katika mji wa New York, mnamo Julai 1974) ni msanii wa rap wa Marekani. 

### Utoto 
Wazazi wake, Linwood Jones na Ruby Mae Wakati yeye alipoishi na baba yake, yeye alikuwa mwasi kwa sababu baba yake alikuwa mwanaume mkali. Yeye alikuwa na matamasha ambapo yeye alikutana msanii mwingine wa rap anaitwa The Notorious B.I.G. au Biggie Smalls (jina lake halisi lilikuwa Christopher Wallace). Kwa hivyo, yeye alifanya kazi na kikundi cha wasanii wengine kama Total na The Isley Brothers na alianza kufanya kazi albamu ya kwanza *Hardcore*. Kwa mfano, yeye alifanya rap kuhusu kuwalalana wanaume wengi. Wimbo “Lady Marmelade” ulikuwa na mafanikio sana; kwa hivyo, ulikuwa namba moja katika chati ya Billboard Hot 100 kwa wiki tano. Wimbo huo ulikuwa na mafanikio sana. Kwa hivyo, Lil' Kim alitengeneza wimbo ambao uliitwa “Black Friday”. Sasa, yeye si maarufu kama zamani lakini yeye ni mshiriki katika nyimbo nyingi. Kwa mfano, nyimbo za wasanii wa kisasa wa rap kama The City Girls, Rich the Kid, na Rick Ross. 

## Marejeo 
Jamii:waimbaji wa Marekani
Kidoka (Chemba)

**Kidoka** ni kata ya Wilaya ya Chemba katika Mkoa wa Dodoma, Tanzania. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 16,378 . 

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Dodoma
Jamii:Wilaya ya Chemba
Engutoto

**Engutoto** ni jina la kata mbili za Mkoa wa Arusha, Tanzania:
* Engutoto (Arusha Mjini)
* Engutoto (Monduli)
Ubalozi

**Ubalozi** ni aina za ujumbe wa kidiplomasia. Hii ni ofisi kuu kwa maafisa wa kidiplomasia, ambapo watu wanaofanya kazi wanawakilisha nchi au shirika la kimataifa. Kiongozi wa ubalozi anaweza kuwa Balozi au Kamishna mkuu, na kuna wengine wanaofanya kazi ndani ya ubalozi na kushughulikia aina mbalimbali za majukumu. Watu wanaofanya kazi kama wakuu ndani ya ubalozi wanaweza kuwa na uhuru wa kidiplomasia.    

## Aina za ujumbe wa kidiplomasia 
Nchi inaweza kuwa na aina tofauti za wanadiplomasia. Aina ya kwanza ni ubalozi, ambao unapatikana katika mji mkuu wa nchi nyingine. Kwa mfano, ubalozi wa Tanzania uko Washington D.C., mji mkuu wa Marekani. Ubalozi hutoa huduma zote za kidiplomasia. Aina nyingine ni Balozi wa Jumuiya ya Madola, ambaye ni sawa na ubalozi, lakini ni ubalozi wa nchi ya Jumuiya ya Madola ndani ya nchi nyingine ya Jumuiya ya Madola. Balozi wa Kudumu ni kama balozi lakini yeye anawakilisha shirika kubwa la kimataifa kama Umoja wa Mataifa na Muungano wa Afrika. Balozi Mkuu ni ofisi inayopatikana katika mji mkubwa lakini sio mji mkuu, lakini bado hutoa huduma zote. Ofisi ya Balozi Mdogo ni sawa na ubalozi mkuu lakini haina huduma zote kila wakati. Balozi Mdogo ni cheo cha chini kabisa cha ubalozi, akiwa chini ya waziri. Mabalozi wadogo walikuwa maarufu kabla ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia, lakini baada ya vita, nafasi zao zilipungua na kuchukuliwa na Mabalozi wa kawaida. Balozi wa heshima ni cheo cha mwisho na hutoa huduma kidogo.

## Sheria ya Ubalozi 
Licha ya kile ambacho watu wengi hufikiri, sio ujumbe wote wa kidiplomasia zina udhibiti kamili wa sheria ndani ya majengo lao. Nchi inayomiliki ubalozi inaweza kuipa hadhi ya kujitegemea, lakini hii hutokea tu katika nchi chache. Badala yake majengo ya ubalozi yanasalia katika mamlaka ya nchi mwenyeji, yakipewa na marupurupu maalumu, kama vile kinga dhidi ya sheria  nyingi za mitaa, kama ilivyoelezwa katika Mkataba wa Vienna wa Mahusiano ya Kidiplomasia.

## Wajibu 
Jukumu la ubalozi ni kuwakilisha na kulinda maslahi ya nchi ya asili na watu wake wanaoishi katika nchi mwenyeji. Majukumu haya yamefafanuliwa katika Mkataba wa Mahusiano ya Kidiplomasia wa Vienna wa mwaka 1961.

## Ofisi Zisizo za Kidiplomasia 
Mkataba wa Vienna wa mwaka 1961 unaruhusu nchi ambazo hazijatambulika kimataifa kuwa na ubalozi ikiwa nchi mwenyeji inaruhusu. Hata hivyo, nchi zisizotambulika kimataifa bado hazina hadhi rasmi ya kidiplomasia. Kwa mfano, Somaliland ina ofisi za kidiplomasia katika miji kadhaa, kama vile London, Addis Ababa, Washington DC, Roma, na Taipei. 

Ubalozi wa Somaliland huko Addis Ababa ni mfano wa ofisi isiyo ya kidiplomasia.

## Marejeo 
Jamii:Diplomasia
Kanisa kuu la kujifunza

**Kanisa kuu la kujifunza** (Cathedral of Learning kwa Kiingereza) ni jengo la kitaaluma katika Chuo Kikuu cha Pittsburgh jimbo la Pennsylvania, nchi ya Marekani. Jengo hilo liko katikati ya chuo cha Oakland.  Ni jengo la elimu refu zaidi katika nusu ya magharibi ya dunia. Pia, ni jengo la pili la Kigothi refu zaidi duniani. Kuna ghorofa arobaini na mbili, na kanisa kuu lina urefu wa futi mia tano thelathini na tano. Ujenzi ulianza mwaka elfu moja mia tisa ishirini na sita. Madarasa yalianza mwaka elfu moja mia tisa thelathini na moja, lakini Kanisa kuu lilimalizwa mwaka elfu moja mia tisa thelathini na nne. Ni jenga muhimu kwa mji wa Pittsburgh. 
thumb|Kanisa kuu la kujifunza
Sasa, Kanisa kuu la kujifunza ni katikati ya maisha ya wanafunzi katika Chuo Kikuu cha Pittsburgh. Wanafunzi wengi wanaliita kanisa kuu “Cathy,” na kuna zaidi ya elfu mbili vyumba na madirisha. Ndani ya kanisa kuu kuna ofisi nyingi za idara za chuo kikuu na pahali muhimu kama uwanja wa maonyesho, kantini, nafasi za masomo, maabara za kompyuta na lugha, na mgahawa wa kahawa. Kanisa kuu la kujifunza linajulikana kwa vyumba vya utaifa. Kuna vyumba vya utaifa thelathini na moja ndani ya Kanisa kuu la kujifunza, na kila chumba ni kwa heshima ya taifa moja na utamaduni wake.

## Vyumba vya utaifa 
Kanisa Kuu la kujifunza lina vyumba vya utaifa thelathini na moja, na ishirini na tisa vya hivyo vinaweza kuwa na madarasa. Viwili vya vyumba vinatumiwa kwa pambo tu. Kila chumba kinapambwa kwa kuonyesha utamaduni wa taifa wake. Programu ya vyumba vya utaifa ilianza mwaka elfu moja mia tisa ishirini na sita kwa sababu John Bowman, Mkuu wa kumi wa Chuo Kikuu, alitaka kwamba jumuia ya Pittsburgh imehusika na Kanisa Kuu, kwa hivyo kila utaifa na watu wengi katika mji wa Pittsburgh wangeweza kujenga chumba. Kila chumba kilikuwa dola laki tatu au zaidi kwa kujenga. Vyumba vipya vimekuwa pesa zaidi.                     
thumb|Chumba cha utaifa cha Kiafrika
Kila chumba kina kamati ambayo inachora chumba na inachangisha pesa kwa kujenga na kuendeleza chumba. Chuo Kikuu kinatoa nafasi kwa chumba, lakini kamati anahitaji kupata pesa. Mara kwa mara, serikali za mataifa zinatoa pesa ili kujenga vyumba vyao. Leo, kamati za vyumba vya utaifa zinahitaji kuwatoa pesa kwa wanafunzi kwa hivyo wanaweza kusafiri wakati wa majira ya kiangazi. 

## Idara ya digrii ya daraja la juu 
thumb|Dirisha kutoka ghorofa la 36 katika Kanisa kuu cha kujifunza
Idara ya digrii ya daraja la juu iko Kanisa Kikuu la Kujifunza katika ghorofa la thelathini na sita. Idara ilianza mwaka elfu moja mia moja themanini na sita. Wanafunzi wa Chuo Kikuu cha Pittsburgh wanaweza kupata digrii ya daraja la juu kama “BPhil” au wanaweza kupata pesa kwa kusoma. Mwaka elfu mbili ishirini na mbili David C. Frederick alipa msaada mkubwa sana ili kukuza programu.       

Jamii:majengo ya Marekani
Programu za Fulbright za Mabadilishano

thumb|377x377px|Nembo ya Programu ya Fulbright.
Shirika la Fulbright ni shirika ambalo lilianzishwa katika nchi ya Marekani na lina programu nyingi kwa wanafunzi na walimu. Nia ya programu zote za Fulbright ni kuhimiza amani, ufahamu, na ushirikiano kati ya nchi zote katika dunia.
thumb|234x234px|Seneta J. William Fulbright, mtu ambaye alipendekeza Programu ya Fulbright.

## Historia ya Fulbright 
Katika mwaka 1946, programu ya Fulbright ilipendekezwa katika nchi ya Marekani na seneta J. William Fulbright na ilitiwa saini na Rais Harry Truman. Sasa, nchi mia moja na sitini zinafanya programu ya Fulbright Kila mwaka, takriban watu elfu nane wanapata tuzo ya Fulbright. Tangu mwaka ambao programu ya Fulbright ilipoanzishwa, takribani watu laki nne wamefaidika programu ya Fulbright.

Programu hii inafanyika kwa ajili ya mabadilishano ya utamaduni na lugha. Katika programu hii, walimu wa nchi nyingine wanaweza kuja Marekani ili kuwafundisha wanafunzi Wamarekani kuhusu lugha ya mataifa yao. Washiriki wanakuwa wasaidizi wa kufundisha lugha na utamaduni katika vyuo vikuu wanapopelekwa. Programu hii ya Fulbright inalenga kuendeleza ufundishaji wa lugha ambazo hazifundushwi kwa wingi. Katika Afrika Mashariki, nchi za Kenya na Tanzania zina programu za Fulbright za FLTA ili kufundisha Kiswahili nchini Marekani. Pia, Fulbright ina programu zaidi kwa wanafunzi Wamarekani katika Programu ya Fulbright ya Wanafunzi Wamarekani. Kuna Programu ya Fulbright ya Kusoma/Utafiti na Programu ya Msaidizi wa Kufundisha wa Kiingereza. Ili kujifunza zaidi kuhusu programu zote za Fulbright, unaweza kusoma katika tovuti ya Fulbright. 

## Tanbihi 
Jamii:mashirika ya Marekani
Kipindi cha mzunguko

**Kipindi cha mzunguko** ni muda ambapo kiolwa cha angani kinazunguka kiolwa chengine mara moja. Katika elimuanga, huhusu sayari au visayari vizungukavyo Jua, miezi izungukayo sayari, sayari-nje zizungukazo nyota nyingine, au nyota maradufu. Pia huhusu muda ambapo satelaiti au vipimaanga vinamaliza mzunguko mmoja juu ya kiolwa cha angani.

Jamii:Mzunguko
Oloirien

**Oloirien** ni jina la kata mbili za Mkoa wa Arusha:
* Oloirien (Arusha Mjini)
* Oloirien (Arusha Vijijini)
Mwinamo wa mzunguko

thumb|Kifupi *i* ni mwinamo.
**Mwinamo wa mzunguko** (kwa Kiingereza: *orbital inclination*) hupima kiasi mzunguko unavyoinamika. Hutambulishika kama pembe kati ya bapa rejeo na bapa la mzunguko. 

Jamii:Mzunguko
Daa (Karatu)

**Daa** ni kata ya Wilaya ya Karatu katika Mkoa wa Arusha, Tanzania, yenye postikodi namba **23611**. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 13,561 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,868  walioishi humo.
  
## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Karatu
Jamii:kata za Mkoa wa Arusha
Chala (Rombo)

**Chala** ni kata ya Wilaya ya Rombo katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania. 

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2022, kata ilikuwa na wakazi wapatao 5,856 .  

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Rombo
Jamii:Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Jumanne Mhero Ngoma

**Jumanne Mhero Ngoma** (Makanya, Wilaya ya Same, Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania, 1939 - Hospitali ya Taifa ya Muhimbili, Dar es Salaam . Baadaye, madini hayo yalipelekwa Dodoma ili kuchunguzwa katika maabara. Huko, Ian MacCloud (mwanajiolojia) alisema madini yale yalikuwa aina ya Zoisite. Katika mwaka 1968, mwaka mmoja baada ya ugunduzi wa madini ya Tanzanite, duka la vito linaloitwa Tiffany & Co. lilianza kuuza madini hayo na kuyapa jina la “Tanzanite”.
thumb|Tanzanite: Madini ambayo yaligunduliwa na Jumanne Mhero Ngoma.

## Tuzo kwa ugunduzi 
Miaka kumi na tatu baada ya ugunduzi wake, katika 1980, Mzee Ngoma alipewa cheti na shilingi elfu hamsini kutoka rais wa nchi ya Tanzania kwa wakati huo, Mwalimu Julius Nyerere. Shilingi elfu hamsini ni sawa na kama dola ishirini na mbili leo.

## Tanbihi 
Jamii:Wanaume wa Tanzania
Kwamsisi

**Kwamsisi** ni jina la kata mbili za Mkoa wa Tanga, Tanzania:
* Kwamsisi (Handeni)
* Kwamsisi (Korogwe)
Mlingano

**Mlingano** ni kata ya Wilaya ya Muheza katika Mkoa wa Tanga, Tanzania. Msimbo wa posta ni 21416.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 8,763 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 5,326	

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Muheza
Jamii:kata za Mkoa wa Tanga
Mc Tino

thumbnail|right|200px|Kasirye Martin(Mc Tino)
**Kasirye Martin** (akijulikana pia kama **Mc Tino**) ni msanii  na mwandishi wa habari, MC na DJ wa Rwanda.

## Maisha ya awali na elimu 
Martin alizaliwa huko Jinja, Uganda, na Baramaze John na Veronique Tebasura 
. Alisoma katika Chuo Kikuu cha Rwanda katika Idara ya Utawala wa Biashara (Masoko) mwaka wa 2010. Aliendelea na masomo yake nchini India, katika Taasisi ya India ya Mawasiliano ya Misa, ambapo alipata diploma katika Mawasiliano ya Misa. 

## Kazi ya muziki 
MC Tino alitoa albamu yake ya kwanza, *Umurima*, mwaka wa 2018.  Kuna nyimbo maarufu kama Umurima, Njyewe Nawe, MULA.      

Mc Tino alikuwa mteule wa kwanza kwa kundi lililokuja kujulikana kwa jina la TBB; washiriki watatu wa muziki ambao ulikuwa na washiriki watatu: Tino, Bob na Benja. Walitengana baada ya Primus Guma Guma Superstar  msimu wa 6 na akaanza kazi ya peke yake. Kwa sasa yuko chini ya **Zoliberry Music** kama lebo yake ya muziki.    

## Utangazaji 
Kwa sasa anafanya kipindi cha mazungumzo kinachoitwa DUNDA Show kwenye KT Radio.  Aliwakaribisha  Sonia Kayitesi, Jaysix Abdalah, Jean Paul Bujyacyera,  Ladipoe,  Kataleya na Kandle,  Marc Uwizeye  na Butera Knowless  kwenye kipindi chake cha redio kiitwacho Dunda kwenye KT Radio. 

## Emceeing 
Aliwahi kukaribisha tamasha tofauti za muziki ni pamoja na Primus Guma Guma Super Star .  Alikuwa MC katika matamasha yote makubwa yaliyotokea Rwanda, miongoni mwao yameandaliwa na MTN Rwanda .  Mc Tino anachukuliwa kuwa Kiongozi wa Sasa wa Rwanda Mc alianza mceeing tangu 2007.  

Aliigiza kama mc wakati Jason Derulo alipokwenda Rwanda . 

## Marejeo 
Jamii:Wanamuziki wa Rwanda
Jamii:Waliozaliwa 1984
Jamii:Watu walio hai
Aklilu Lemma

**Aklilu Lemma** (18 Septemba 1935 - 5 Aprili 1997) alikuwa mwanasayansi wa Ethiopia anatambulika kwa utafiti wake katika kutambua magonjwa ya tumboni. Mwaka wa 1989, alipewa tuzo ya Right Livelihood Award kwa mchango wake wa kipekee katika kupambana na ugonjwa wa bilharzia kupitia njia za kisasa zisizokuwa na madhara kwa mazingira.

## Historia 
Lemma alisoma katika Chuo Kikuu cha Addis Ababa na Chuo Kikuu cha Johns Hopkins huko Marekani, na alipata shahada ya udaktari wa sayansi (D.Sc.) mwaka  1964. kutokana na Utafiti wake ulijikita katika ugonjwa wa leishmaniasis, ambao unaathiri ngozi.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1935
Jamii:Waliofariki 1997
Jamii:Wanabiolojia wa Ethiopia
Mo Ibrahim

**Sir Mohammed Fathi Ahmed Ibrahim** KCMG (kwa Kiarabu: محمد إبراهيم‎; alizaliwa 3 Mei 1946 ni mfanyabiashara wa Uingereza mwenye asili ya Sudan. 

Amefanya kazi na kampuni za mawasiliano na teknolojia, na kabla ya kuanzisha kampuni ya Celtel, ambayo wakati huo ilinunuliwa na watu wanaotumia simu za mkononi zaidi ya milioni 24 katika nchi 14 za Afrika. Baada ya kuuza Celtel mwaka 2005 kwa dola bilioni 3.4, alianzisha Mo Ibrahim Foundation ili kuendeleza uongozi bora barani Afrika, na kuunda Index ya Ibrahim ya Uongozi wa Afrika, kutoa tathmini ya utawala wa nchi. Pia amehusika katika shughuli za kijamii na kutoa ahadi ya kutoa sehemu kubwa ya utajiri wake kwa kuanzisha The Giving Pledge.

Kulingana na orodha ya Forbes ya Billionaire ya mwaka 2011, Mo Ibrahim ana utajiri wa dola bilioni 1.8, akimfanya kuwa mtu wa 692 tajiri zaidi duniani. Pia, aliorodheshwa kati ya "Top 100" wa jarida la TIME mnamo 2008 na amekuwa mojawapo ya watu wa nguvu katika jamii ya Black British.

## Marejeo
Jamii:Watu wa Uingereza
Jamii:Waliozaliwa 1946
Jamii:Watu wa Sudan
Greatman Takit

**Greatman Ademola Takit** (amezaliwa 5 Oktoba 1992), ni mwimbaji na mwanamuziki kutoka Nigeria. pia ni mtunzi wa nyimbo na mchezaji aliyepata umaarufu wa wimbo wake uitwao "kò sí ẹni kankan" mwaka 2011 na pia alitoa EP yake iitwayo "iná" mwaka 2016.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1992
Jamii:Wanamuziki wa Nigeria
Mnadani

**Mnadani** ni jina la kata mbili za Tanzania:
* Mnadani (Dodoma)
* Mnadani (Hai)

Pia ni jina la mahali pengine panapofanyiwa mnada.
Alexis Bledel

**Alexis Bledel** (jina halisi **Kimberly Alexis Bledel**; alizaliwa Houston, Texas, 16 Septemba 1981) ni mwigizaji wa Marekani. 

Wazazi wake ni Nanette (jina la ukoo: Dozier) na Martin Bledel.

## Maisha ya awali 
Wakati alipokuwa mtoto alikuwa mwanafunzi katika schule ya St. Agnes katika mji wa Houston. Katika mwaka wa 2000 meneja wake alimtambulisha katika tamthilia mpya ya televisheni ambayo iliitwa *Gilmore Girls* na Lauren Graham na Milo Ventimiglia kama mhusika ya Rory Gilmore. Kwa hivyo, yeye alipata nafasi ya kufanyia kazi maonyesho haya. 

## Kazi yake 
*Gilmore Girls* ilikuwa na mafanikio sana katika nchi ya Marekani na *Gilmore Girls* ilimsaidia Alexis kucheza filamu zaidi. Alicheza katika filamu ya *Sisterhood of the Travelling Pants* na *Sisterhood of the Travelling Pants 2*, zilizotokea mwaka wa 2005 na mwaka wa 2008 mtawalia. Filamu za *Sisterhood of the Travelling Pants* na *Gilmore Girls* zilimpa Alexis fursa ya kucheza katika maonyesho ya televisheni *Mad Men* kama Beth Dawes. *Mad Men* ilipata uteuzi wa tuzo zaidi; na muda huu yeye alipata nafasi zaidi kuliko awali. Kwa mfano, yeye alipata nafasi kufanya kazi katika tamthilia ya *Gilmore Girls* ambayo iliitwa *Gilmore Girls: A year in the life* katika mtandao wa televisheni ya The CW. Tamthilia ya *Gilmore Girls: A year in the life* haikuwa na mafanikio kama *Gilmore Girls*. *Gilmore Girls: A year in the life* ilikuwa na maoni dun*i*. Wakati alipocheza kama Beth Dawnes alikutana na mke wake wa zamani Vincent Kartheiser ambaye alicheza kama Pete Campbell. Walifunga ndoa mwaka wa 2014 na walitalakiana mwaka wa 2022. Katika mwaka wa 2017 yeye alicheza katika tamthilia ya *The Handmaid’s Tale*, wakati yeye alipokuwa mwigizaji katika tamthilia hii, yeye alipata uteuzi mara nne lakini yeye alipata tuzo ya Primetime Emmy kama mwigizaji bora msaidizi katika tamthilia ya drama (2017).

## Marejeo 
Jamii:waigizaji filamu wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1981
Ifeanyi Palmer

**Ifeanyi Palmer** ni kiongozi wa kiroho, mhubiri, na mchungaji wa kanisa la Gospel Harvest Assembly. Pia, ni kiongozi wa ibada katika Word Arena huko Warri, jimbo la Delta, Nigeria.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachungaji wa Nigeria
Bakri Osman Saeed

**Bakri Osman Saeed** ni mwanasayansi wa tiba, rais wa Chama cha Vyuo Vikuu vya Afrika; alikuwa Mkuu wa Kwanza wa Chuo cha Tiba cha Kimataifa cha St George.

Alikuwa rais wa Chama cha Wanafunzi wa Sudan huko Uingereza na Ireland, London, (1982-1983).

## Marejeo 
Jamii:Wanabiolojia wa Sudan
Jamii:Watu walio hai
Courtenay Brandreth

**Courtenay Brandreth** (5 Februari 1891 - 3 Novemba 1947) alikuwa Mmarekani anayejulikana kwa mchango wake katika utendaji wake kazi wa ikolojia na kama mtoto wa pekee wa Louis Agassiz Fuertes. Alikuwa  mchoraji wa kisayansi akitumia ujuzi wake kwa miradi ya kisayansi iliyoongozwa na babu yake Benjamin Brandreth na pia alitoa mchango katika shughuli za sanaa na kuwaelimisha watu kuhusu masuala mbalimbali.

## Historia
Brandreth anatoka Mji wa Ossining New York, akiwa mtoto wa Colonel Franklin na Pauline Burgess. Yeye ni mjukuu wa Benjamin Brandreth, mfanyabiashara mwenye mafanikio na mtafiti wa tiba, na anayejulikana kwa kuchimba madini katika eneo la Adirondacks, akichimba visima vya maji kama sehemu ya biashara ya Brandreth.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1891
Jamii:Waliofariki 1947
Jamii:Wachoraji wa Marekani
Jamii:Wanasayansi wa Marekani
Kombe la Mataifa ya Afrika 2021

**Kombe la Mataifa ya Afrika la 2021** (pia linajulikana kama **AFCON 2021** au **CAN 2021** , linalojulikana kama Kombe la Mataifa ya Afrika **la TotalEnergies** **2021** kwa sababu za udhamini ) lilikuwa toleo la 33 la Kombe la Mataifa ya Afrika, soka la kimataifa la wanaume linalofanyika kila baada ya miaka miwili. michuano ya Afrika inayoandaliwa na Shirikisho la Soka Afrika (CAF). Mashindano hayo yaliandaliwa na Cameroon,  na yalifanyika kuanzia tarehe 9 Januari hadi 6 Februari 2022.

Hapo awali mashindano hayo yalipangwa kuchezwa Juni na Julai 2021. Hata hivyo, CAF ilitangaza tarehe 15 Januari 2020 kwamba kutokana na hali mbaya ya hewa katika kipindi hicho, michuano hiyo ilikuwa imeratibiwa kuchezwa kati ya Januari 9 na 6 Februari 2021.  Mnamo tarehe 30 Juni 2020, CAF ilihamisha tarehe za michuano hiyo kwa mara ya pili hadi Januari 2022 kufuatia athari za janga la COVID-19 katika bara zima, huku ikibakiza jina la Kombe la Mataifa ya Afrika 2021 kwa madhumuni ya udhamini. 

Algeria walikuwa mabingwa watetezi, lakini walitolewa katika raundi ya kwanza baada ya kumaliza mkiani mwa kundi lao.  Senegal ilishinda taji la kwanza la AFCON baada ya kuishinda Misri katika fainali kwa mikwaju ya penalti 4-2, kufuatia sare ya 0-0 baada ya muda wa ziada . 

## Marejeo
A
Jamii:Michezo barani Afrika
Abideen Olasupo

**Olasupo Abideen Opeyemi** (amezaliwa 17 Oktoba, 1993) huko Ifon, Jimbo la Osun, ni Mjasiriamali wa Kujitegemea, mwanzilishi wa OPAB Gas, na Mratibu wa Mpango wa Maendeleo ya Vijana wa Brain Builders Youth Development Initiative (BBYDI). Ni mwenezaji wamikutano ya Maendeleo Endelevu (SDGs).

Olasupo Abideen alialikwa na Umoja wa Mataifa kuzungumza katika Mkutano wa Vijana wa Baraza la Uchumi na Jamii (ECOSOC)  mwaka 2023, akizungumzia mada ya "Kuongeza Imani ya Vijana katika Utamaduni wa Kimataifa: Kuchunguza Mazungumzo kati ya Vizazi na Wenzao. Pia, aliorodheshwa miongoni mwa wanaharakati vijana watakaohutubia kwenye Jukwaa la Vijana la UNGASS kuhusu masuala na suluhisho  kuzuia na kupambana na rushwa na kukuza ushirikiano wa kimataifa.

## Elimu yake 
Alimaliza elimu yake ya msingi na sekondari katika Shule ya Msingi ya Grace na Shule ya Upili ya Al-Mansoor Model, mtawalia. Elimu yake ya juu aliipata katika Chuo Kikuu cha Ilorin ambapo alipata shahada ya kemia.

## Kazi 
Olasupo ni mwanzilishi na mkurugenzi mtendaji wa Mpango wa Maendeleo ya Vijana wa Brain Builders Youth Development Initiative. Pia, yeye ni mwanachama wa Kikundi cha Vijana cha malengo ya Dunia. Amefanya kampeni kwa ajili ya Malengo ya Maendeleo Endelevu (SDGs) kutafsiriwa katika lugha za kikanda. Kwa sasa, anaratibu shughuli za watetezi wa jamii kukutana na wadau katika Majimbo 774 yote nchini, kwa lengo la kusaidia utekelezaji wa SDGs kwa ngazi ya kijamii na, zaidi ya yote, kufanikisha malengo ya SDGs. Bwana Olasupo alikuwa kiongozi wa kampeni ya kushawishi ushiriki wa vijana katika uchaguzi nchini Nigeria, hasa katika Jimbo la Kwara, eneo la Kaskazini-Kati.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1993
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanaharakati wa Nigeria
Nebila Abdulmelik

**Nebila Abdulmelik** ni mwanaharakati wa haki za wanawake wa Ethiopia. Alijulikana sana kwa kuongoza kampeni ya #JusticeforLiz ambayo ilizinduliwa ili kutafuta haki kwa msichana wa miaka 16 wa Kenya aitwaye Liz ambaye alibakwa kikatili mwaka 2013.

## Maisha ya Awali 
**Nebila** alizaliwa mjini Addis Ababa, Ethiopia, akiwa mdogo zaidi kati ya dada watatu. Baba yake alifariki alipokuwa na umri wa miaka 13. Akiwa mwanamke mchanga Muislamu wa asili ya Harari, anasema aliathirika na ubaguzi, ambayo ilimhimiza kuwa mtetezi wa haki. Alipata ufadhili wa masomo ya juu nchini Marekani, na alihitimu na Shahada ya Uzamili katika Masomo ya Afrika katika Chuo Kikuu cha California, Los Angeles.

## Kazi 
Nebila aliendeleza kazi yake kama mwanaharakati anayetetea haki za wanawake. Amesafiri katika nchi zaidi ya 40 na amefanya kazi na mashirika kadhaa ya haki za binadamu. Alifanya kazi na mashirika ya kutetea haki za wanawake ya Pan-African ikiwa ni pamoja na FEMNET pamoja na Umoja wa Afrika kupitia Sekretarieti ya Usanifu wa Utawala wa Afrika.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Ethiopia
Jamii:Wanaharakati wa Ethiopia
Jamii:Watu walio hai
Louis Ségura

**Louis Ségura** (Julai 23, 1889 - 1963) alikuwa mwanamichezo wa Kifaransa aliyeshiriki katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya Joto ya mwaka 1908 na 1912. Alishinda medali ya shaba katika mashindano ya mchanganyiko binafsi mwaka 1908 pamoja na medali ya fedha mwaka 1912. Alikuwa miongoni mwa kizazi cha mwanzo cha wanamichezo wa kitaalamu wa ngazi ya Mashindano ya Dunia na Michezo ya Olimpiki.

Mbali na mafanikio yake  ya Olimpiki, alikuwa pia mwanachama wa timu ya Ufaransa mara tatu katika Mashindano ya Dunia, akisaidia timu yake kufikia nafasi ya medali kila wakati katika Mashindano ya Dunia, mwaka 1907, 1909, na 1913. Pia, alishinda medali binafsi kwenye Parallel Bars katika Mashindano ya Dunia ya mwaka 190

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1889
Jamii:Waliofariki 1963
Jamii:Wanamichezo wa Ufaransa
Dossi Sekonou Gloria Agueh

**Dossi Sekonou Gloria Agueh** ni mwanaharakati wa haki za wanawake wa Benin. Ndiye mwanzilishi na rais wa Network of Women Leaders for Development (RFLD).

Mnamo 2023 alipokea tuzo ya heshima kutoka kwa Humanitarian Awards Global.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Benin
Jamii:Wanaharakati wa Benin
Dilara Aliyeva

**Dilyara Alakbar qizi Aliyeva** (kwa Kiazeri: Dilarə Əliyeva) (14 Desemba 1929 – 19 Aprili 1991) alikuwa mwanafalsafa wa Kiazabajani, mfasiri na mwanaharakati wa haki za wanawake na mjumbe wa baraza kuu la Azerbaijan kuanzia 1990–1991.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1929
Jamii:Waliofariki 1991
Jamii:Wanaharakati wa Azerbaijan
Jamii:Wanawake wa Azerbaijan
Virginia Allan

**Virginia Allan** (1916-1999) alikuwa mwalimu na wakili wa ajira za wanawake nchini Marekani .

## Wasifu 
Allan alizaliwa Wyandotte, Michigan mnamo Oktoba 21, 1916. Alisoma katika Chuo Kikuu cha Michigan, akihitimu Phi Beta Kappa. Baada ya kumaliza elimu yake na kufanya kazi katika mkutano wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia, Allan alianza kazi yake kama mwalimu anayefundisha Kiingereza katika shule za Dearborn na Detroit.

Aliendelea kuhudumu kama mwenyekiti wa kikosi kazi cha Rais Nixon kuhusu haki na wajibu wa wanawake mnamo 1969. Mnamo 1972, aliteuliwa kuwa Naibu Katibu msaidizi wa mambo ya kitaifa wa masuala ya umma. Pia alikuwa Mkurugenzi wa shule ya wahitimu ya Masomo ya wanawake katika Chuo Kikuu cha George Washington kutoka 1977 hadi 1983. Alipostaafu mnamo 1993, alihamia Sarasota, Florida, ambapo alifariki mnamo Agosti 8, 1999.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1916
Jamii:Waliofariki 1999
Jamii:Wanawake wa Marekani
Jamii:Wanaharakati wa Marekani
Bertha Allen

**Bertha Allen** (née Moses; 1934 - 7 Mei 2010) alikuwa mtetezi wa haki za wanawake wa Vuntut Gwitchin.

## Maisha ya Awali na Elimu 
Allen alizaliwa huko Old Crow, Yukon, na kulelewa na babu na bibi. Akiwa na umri wa miaka 12, alipelekwa katika shule ya misheni huko Aklavik, ambako alisoma kwa miaka 5. Alihudhuria Chuo Kikuu cha Grant MacEwan huko Edmonton, ambacho zamani kilijulikana kama Grant MacEwan Community College, akichukua kozi za ujuzi wa maisha, ufundishaji na uongozi.

## Maisha binafsi 
Bertha Allen aliolewa na Victor Allen, mwanamume wa Inuvialuit, wakapata watoto sita. Alifariki kutokana na saratani mwaka wa 2010.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1934
Jamii:Waliofariki 2010
Jamii:Wanaharakati wa Kanada
Jamii:Wanawake wa Kanada