Usimamizi

**Usimamizi** (kutoka kitenzi kusimamia; kwa Kiingereza *management*) katika biashara na katika shughuli ya kuwapanga binadamu ni kitendo cha kuwaweka watu pamoja ili kutimiza malengo na madhumuni yatakikanayo. Usimamizi unajumuisha mipango, kuandaa, kuajiri wafanyakazi, kuongoza na kudhibiti shirika (kundi la mtu mmoja au zaidi au wahusika) au juhudi kwa madhumuni ya kufanikisha lengo. Kugawanya rasilimali kunajumuisha kupelekwa na kutumika kwa rasilimali watu, fedha, teknolojia na maliasili.

Usimamizi unaweza pia kumrejelea mtu au watu wanaotenda tendo au matendo ya usimamizi.

## Ufafanuzi 
Baadhi ya ufafanuzi wa usimamizi ni:

* Mpango na uratibu wa shughuli ya kibiashara kulingana na sera fulani na katika kufanikisha malengo yaliyofafanuliwa vyema. Usimamizi unahusishwa katika vito vya uzalishaji kama vile mashine, vifaa na pesa. Kulingana na gwiji wa usimamizi Peter Drucker (1909-2005), kazi ya msingi ya usimamizi ni mardufu: masoko na uvumbuzi.

* Wakurugenzi na mameneja ambao wana uwezo na wajibu wa kufanya maamuzi ya kusimamia biashara. Kama nidhamu, usimamizi unajumuisha shughuli zinazohusiana za kubuni sera ya shirika na kuandaa, kupanga, kudhibiti, na kuelekeza rasilimali za kampuni ili kufikia malengo ya sera. Upana wa usimamizi unaweza kuwa kati ya mtu mmoja katika kampuni ndogo hadi mamia au maelfu ya wakurugenzi katika makampuni ya kimataifa. Katika makampuni makubwa, bodi ya wakurugenzi hubuni sera ambayo inatekelezwa na afisa mtendaji mkuu.

### Nadharia wigo 
Mary Parker Follett (1868-1933), ambaye aliandika juu ya mada hii mapema katika karne ya 20, aliufafanua usimamizi kama "sanaa ya kufanya vitu vifanywe kupitia kwa watu". Pia aliuelezea usimamizi kama falsafa. 

Mtu anaweza kufikiria pia usimamizi kiutendaji, kama hatua ya kupima kiasi mara kwa mara na kurekebisha baadhi ya mipango ya awali; au kama hatua zilizochukuliwa kufikia lengo la mtu. Hii inatumika hata katika hali ambapo kupanga hakufanyiki. Kufuatia mtazamo huu, Mfaransa Henri Fayol  anauchukulia usimamizi kuwa na vipengele saba:

# kupanga
# kuandaa
# kuongoza
# kuratibu
# kudhibiti
# kuweka wafanyakazi
# kuhamasisha

Baadhi ya watu, hata hivyo, huona ufafanuzi huu, ingawa ni muhimu, kuwa finyu mno. Msemo "usimamizi ni kile ambacho mameneja hufanya" hutokea sana, na kupendekeza ugumu wa kuufafanua usimamizi, asili ya kubadilika badilika ya fasili, na uhusiano wa matendo ya usimamizi na kuwepo kwa viwango au madarasa ya usimamizi.

Tabia moja ya fikra kuhusu usimamizi, inauchukulia kama sawa na "utawala wa biashara " na hivyo haihusishi usimamizi katika maeneo nje ya biashara, kama kwa mfano katika kutoa misaada na katika sekta ya umma. Bayana zaidi, hata hivyo, kila shirika lazima lisimamie kazi yake, watu, taratibu, teknolojia, nk ili kuendeleza kabisa ufanisi wake. Hata hivyo, watu wengi hurejea idara za vyuo vikuu ambavyo hufundisha usimamizi kama "shule za kibiashara." Baadhi ya taasisi (kama Shule ya Biashara ya Harvard) hutumia jina hilo wakati nyingine (kama vile Shule ya Usimizi ya Yale) hutumia neno jumuishi zaidi "usimamizi."

Wazungumzaji wa lugha ya Kiingereza pia huweza kutumia neno "usimamizi" au "kusimamia" kama neno shirkishi linaloeleza mameneja wa shirika, kwa mfano wa Kampuni. Kihistoria matumizi haya ya neno hili, mara nyingi lilitofautishwa na neno "leba" likimaanisha wale wanaosimamiwa.

### Asili ya kazi ya usimamizi 
Katika kazi za faida, kazi ya msingi ya usimamizi ni kuridhisha makundi mbalimbali ya washikadau. Hii kwa kawaida inahusisha kutengeza faida (kwa wanahisa), kujenga vitu vya thamani kwa gharama ya chini (kwa wateja), na kutoa fursa ya ajira yenye faida (kwa wafanyakazi). Katika usimamizi usio wa faida, kuongeza umuhimu wa kuhifadhi imani ya wafadhili. Katika mifano mingi ya usimamizi / utawala, wanahisa hupigia kura bodi ya wakurugenzi na kisha bodi inaajiri usimamizi mkuu. Baadhi ya mashirika yamefanya majaribio na njia nyingine (kama mfanyakazi-kupiga kura) ya kuchagua au kubadilisha watawala; lakini hii hutokea tu mara chache sana.

Katika sekta ya umma ya nchi zilizopangwa kama demokrasia ya uwakilishi, wapigaji kura huwapigia kura wanasiasa kwenda afisi ya umma. Wanasiasa hao huwaajiri mameneja na wasimizi wengi, na katika baadhi ya nchi kama Marekani wateule wa kisiasa hupoteza ajira kwa sababu ya uchaguzi wa rais mpya / gavana / meya.

## Maendeleo ya kihistoria 
Matatizo hutokea katika kufuatilia historia ya usimamizi. Baadhi huuona (kwa ufafanuzi) kama njia chelewa ya kisasa (kwa maana ya usasa uliochelewa) ya fikra. Kwa maneno hayo haiwezi kuwa kabla ya historia ya kisasa, ni watangulizi tu (kama wangojezi). Wengine, hata hivyo, huona dhana ya usimamizi kwa wafanyabiashara wa Kisumeri na wajenzi wa piramidi za Misri ya kale. Wamiliki watumwa kwa karne walikabiliwa na matatizo ya kutumia / kuwahamasisha wafanyakazi wa kutegemwa lakini wakati mwingine wasiojiskia au wasiotaka, lakini mengi ya makampuni kabla ya enzi ya viwanda, kutokana na udogo wao, hayakuona umuhimu wa kukabili maswala ya usimizi kimfumo. Hata hivyo, uvumbuzi kama vile kuenea kwa nambari za Kiarabu (karne ya 5 hadi ya 15) na kuanzishwa kwa kanuni ya mwingilio mara mbili kwa vitabu vya hesabu (1494) kulichangia vyombo vya kutathmini, kupanga na kudhibiti.

Kutokana na ukubwa wa shughuli za kibiashara na ukosefu wa uhifadhi kumbukumbu na kurekodi kwa kutumia mashine kabla ya mapinduzi ya kiviwanda, ilieleweka kwa wamiliki wengi wa makampuni katika nyakati hizo kuendesha shughuli za usimamizi, wao wenyewe. Lakini kutokana na kuongezeka kwa ukubwa na utata wa mashirika, mgawanyiko kati ya wamiliki (watu binafsi, falme za kiviwanda au makundi ya wanahisa) na mameneja wa siku-hadi-siku (wataalamu wa kujitegemea katika kupanga na kudhibiti) polepole ikawa ni kawaida.

### Maandiko ya mapema
Wakati usimamizi imekuwepo sasa kwa milenia kadhaa, waandishi kadhaa waliumba kinyume cha matendo ambayo yalisaidia katika nadharia ya usimamizi wa kisasa. 

#### *The Art of War - Sanaa ya Vita* chake Sun Tzu
Kilichoandikwa na jenerali wa Kichina Sun Tzu katika karne ya 6 KK, *Sanaa ya Vita* ni kitabu cha mkakati wa kijeshi ambacho, kwa madhumuni ya usimamizi, kinapendekeza kuwa kufahamu na kutenda kwa kuzingatia uwezo na udhaifu wa shirika la meneja na wa adui. Machiavelli alipendekeza kwamba viongozi watumie hofu-lakini si chuki-kudumisha udhibiti.

#### *The Wealth of Nations - Utajiri wa Mataifa* chake Adam Smith 
Kiliandikwa mwaka wa 1776 na Adam Smith, mwanafalsafa wa kimaadili Mskoti, The wealth of nations, kinalenga uratibu mzuri wa kazi kupitia Umaalumu wa kazi. 

## Miktadha ya usimamizi
### Shughuli za msingi za usimamizi
Usimamizi hufanya kazi kupitia shughuli mbalimbali, mara nyingi zimegawanywa kama kupanga, kuandaa, kuongoza / kuhamasisha, na kudhibiti.
* **Mipango:** Kuamua yale yanayohitajika kufanyika usoni (leo, wiki ijayo, mwezi ujao, mwaka kesho, miaka 5 ijayo, nk) na kutoa mipango ya utendaji kazi.
* **Kuandaa:** (Utekelezaji) kutumia kikamilifu rasilimali zinazohitajika kuwezesha kufaulu kwa matekelezo ya mipango.
* **Utumishi:** Kuchunguza kazi, kuajiri, na kuwaajiri watu kwa ajira mwafaka.
* **Uongozi:** kuamua nini kinafaa kufanywa katika hali fulani na kuwafanya watu kufanya hivyo.
* **Kudhibiti: Ufuatiliaji,** kuangalia mafanikio dhidi ya mipango, ambayo inawezahitaji mabadiliko kutegemea matokeo.
* **Kuhamasisha:** mchakato wa kumchochea mtu binafsi achukue hatua ambayo itatimiza lengo..

### Kuunda sera za kibiashara
* **Misheni** ndio kusudi lake dhahiri sana - ambayo inaweza kuwa, kwa mfano, kutengeneza sabuni.
* **Maono** ya biashara huangazia matarajio yake huelezea mwelekeo au nia ya inapoelekea.
* **Malengo** ya biashara yanarejelea matokeo au kazi ambayo shughuli fulani inalenga.
* **Sera** ya biashara ni mwongozo unaoelezea sheria, kanuni na malengo, na inaweza kutumika katika maamuzi ya mameneja. Ni lazima iwe rahisi kufasiriwa na kueleweka kwa urahisi na wafanyakazi wote.
* **Mkakati** wa biashara unahusu mpango wa utekelezaji ulioratibishwa utakaofuatwa, pia rasilimali zitakazotumika, kufanikisha maono na malengo yake ya muda mrefu. Ni mwongozo kwa watawala unaosimulia jinsi wanapaswa kutenga na kutumia vipengele vya uzalishaji kwa faida ya biashara. Awali, iliweza kuwasaidia mameneja kuamua ni aina gani ya biashara wangetaka kuanzisha.

#### Jinsi ya kutekeleza sera na mikakati 
* Sera na mikakati yote lazima ijadiliwe na wasimamizi na wafanyakazi wote.
* Mameneja wanapaswa kuelewa wapi na jinsi gani wanaweza kutekeleza sera na mikakati yao.
* Mpango wa utekelezaji lazima uundwe kwa kila idara.
* Sera na mikakati lazima irekebishwe mara kwa mara.
* Mipango ya dharura lazima iundwe endapo mazingira yatabadilika.
* Tathmini ya maendeleo inapaswa kufanywa mara kwa mara na mameneja wa ngazi ya juu.
* Mazingira mema na roho ya umoja inahitajika katika biashara.
* Misheni, malengo, uwezo na udhaifu wa kila idara lazima ikadiriwe ili kuamua majukumu yao katika kufanikisha misheni ya biashara.
* **Mbinu** ya **kutabiri** huleta picha ya kuaminika mazingira ya usoni ya biashara.
* **Kitengo** cha **mipango** ni lazima kiundwe ili kuhakikisha kuwa mipango yote ni thabiti na kwamba sera na mikakati inalenga kufanikisha misheni na malengo sawa.
* Mipango ya dharura lazima iendelezwe, endapo itahitajika kutumika.
Sera zote lazima zijadiliwe na wasimamizi wote pamoja na wafanyakazi wote wanaohitajika katika utekelezaji wa sera.

* Mabadiliko ya shirika hufanikishwa kimkakati kwa utekelezaji wa mpango wa utekelezaji wa hatua nane uliobuniwa naye John P. Kotter: Kuongeza uharaka, kupata maono sahihi, kuwasilisha kununua, kuwezesha utekelezaji, unda ushindi wa muda mfupi, usife moyo, na kufanya mabadiliko yadumu.

#### Ambapo sera na mikakati huafiki katika mchakato wa mipango
* Wao huwapa mameneja wa ngazi ya kati na chini wazo zuri juu ya mipango ya usoni ya kila idara.
* Mkakati unaundwa ambapo mipango na maamuzi hufanywa.
* Usimamizi wa ngazi ya chini na kati wanaweza kuongeza mipango yao wenyewe kwa mipango ya kimkakati ya biashara.

### Ngazi za Usimamizi wa vitengo vingi 
Usimamizi wa shirika kubwa unaweza kuwa na ngazi zifuatazo:

# Usimamizi Mwandamizi (au "usimamizi wa juu" au "Usimamizi wa kichwani")
# Usimamizi wa Katikati
# Usimamizi wa ngazi ya chini, kama vile msimamiziau kiongozi wa timu
# Akida
# Wafanyakazi wa kawaida sana 

;Usimamizi wa ngazi ya juu
* Unahitaji ujuzi wa kina wa majukumu ya usimamizi na ujuzi.
* Wanapaswa kuwa anajua sana masuala ya nje kama vile masoko.
* Asili ya maamuzi yao kwa ujumla ni ya muda mrefu.
* Maamuzi yao yanafanywa kwa kutumia michakato inayohusisha uchambuzi, agizo, dhana na / au kitabia / kushiriki
* Wao wanawajibikia maamuzi **ya kimkakati.**
* Wanapaswa kuuchunguza mpango na kuona kwamba mpango unaweza kuwa na ufanisi katika siku zijazo.
* Wao kiasili ni watendaji.
Wasimamizi wa ngazi ya juu ni kama vile wakurugenzi, rais wa kampuni,makamu wa rais wa kampuni, mkurugenzi mtendaji (CEO), na maafisa wakuu wa kampuni kama vile afisa mkuu wa fedha, afisa mkuu wa teknolojia n.k.

;Usimamizi wa katikati
* Mameneja wa kiwango cha kati wana ufahamu maalum wa kazi fulani za usimamizi.
* Wanawajibika kutekeleza maamuzi yaliyotolewa na uongozi wa ngazi ya juu.

Usimamizi wa ngazi ya kati unajumuisha meneja mkuu (kwa Kingereza General Manager), meneja wa tawi, na meneja wa idara. Meneja Washirikishi (kwa Kingereza Affiliate Managers) pia wako katika kitengo hiki kwa utaalum wa usimamizi shirirkishi.

;Usimamizi wa ngazi ya chini
* Ngazi hii ya usimamizi uhakikisha kuwa maamuzi na mipango iliyochukuliwa na ngazi hizo zingine imetekelezwa.
* Maamuzi ya mameneja wa ngazi ya chini kwa ujumla huwa ya muda mfupi.
Wanaojumuishwa katika kitengo nikama vile viongozi wa vitengo tofauti tofauti

;Akida / mkono ongozi
* Ni kundi la watu walio na usimamizi wa moja kwa moja juu ya wafanyakazi katika afisi ya kiwandani, sehemu ya mauzo au kundi la kazi au maeneo ya shughuli.
Katika kitengo hiki kuna waangalizi (kwa kingereza Supervisors), wanyapara, na viongozi wa timu

;Wafanyakazi wa kawaida
* Wajibu wa watu walio kwenye kundi hili ni finyu zaidi na ni mahsusi zaidi hata kuliko wa maakida.

## Maeneo na makundi ya utekelezaji wa usimamizi 
* Usimamizi wa kihesabu
* Usimamizi unaobadilikabadilika
* Usimamizi wa chama
* Usimamizi wa uwezo
* Usimamizi wa mabadiliko
* Usimamizi wa migogoro
* Usimamizi wa shughuli za biashara
* Usimamizi wa mawasiliano
* Usimamizi wa vikwazo
* Usimamizi wa gharama
* Usimamizi wa hali ya dharura
* Masomo muhimu ya usimamizi
* Usimamizi wa uhusiano na wateja
* Mitindo ya maamuzi
* Usimamizi wa miundo
* Usimamizi wa janga
* Usimamizi uliosambazwa
* Usimamizi wa thamani iliyopatikana
* Usimamizi wa kielimu
* Usimamizi wa uinjinia
* Usimamizi wa mazingira
* Usimamizi wa suhula
* Usimamizi wa fedha
* Kutabiri

* Usimamizi wa rasilimali watu
* Usimamizi wa hospitali
* Usimamizi wa teknolojia ya habari
* Usimamizi wa uvumbuzi
* Usimamizi wa muda
* Usimamizi wa orodha
* Usimamizi wa maarifa
* Usimamizi wa ardhi
* Uongozi
* Usimamizi wa mipango
* Usimamizi wa kimaisha
* Usimamizi unapotakikana
* Usimamizi wa mafuta ya majini
* Usimamizi masoko
* Usimamizi wa vifaa
* Usimamizi wa ofisi
* Usimamizi wa operesheni
* Maendeleo ya shirika
* Usimamizi wa mtizamo
* Usimamizi wa matendo
* Usimamizi wa programu
* Usimamizi wa miradi
* Usimamiaji wa mchakato
* Usimamizi wa utendaji

* Usimamizi mazao
* Uendeshaji
* Menejimenti ya umma
* Usimamizi wa ubora
* Usimamizi wa rekodi
* Usimamizi wa uhusiano
* Usimamizi wa utafiti
* Usimamizi wa rasilimali
* Usimamizi wa hatari
* Usimamizi wa vijijini
* Usimamizi wa ujuzi
* Ujasiriamali wa kijamii
* Usimamizi wa matumizi
* Usimamizi wa kiroho
* Usimamizi wa Kimkakati
* Usimamizi wa shinikizo
* Usimamizi wa ugavi
* Usimamizi wa mifumo
* Usimamizi wa talanta
* usimamizi wa wakati
* usimamizi wa teknolojia
* Usimamizi wa vinavyoonekana

## Tazama pia
;Makala

* Shirika lisilo na muundo
* Utawala
* Meneja wa biashara aliyesajiliwa
* Kushirikiana
* Mbinu shirikishi
* Utawala wa shirikisho
* Usimamizi wa rasimu
* Usimamizi wa uhandisi
* Usimamizi unaotegemea ushahidi
* Kutabiri
* Masomo ya siku zijazo
* Ukuaji
* Kutafakari maarifa
* Uongozi
* Ushauri wa usimamizi
* Udhibiti wa usimamizi
* Usimamizi wa mafunzo ya mifumo ya usimamizi
* Usimamizi wa maendeleo
* Makombo ya usimamizi
* Saikolojia ya usimamizi
* Sayansi ya usimamizi
* Mitindo ya usimamizi

* Mfumo wa usimamizi
* Usimamizi mdogo
* Usimamizi mkubwa
* Usimamizi wa kadri
* Usimamizi wa muziki
* Usimamizi wa tabia za upangaji
* Masomo ya mipangilio
* Makadirio ya kitabiri
* Usimamizi wa Miradi
* Utawala wa umma
* Hatari
* Usimamizi wa hatari
* Kujenga timu
* Usimamizi wa kisayansi
* Usimamizi mwandamizi
* Ujasiriamali wa kijamii
* Usimamizi usio bayana
* Usimamizi kwa madhumuni 
* Nadharia ya vipingamizi 

;Orodha

* Orodha ya mada za msingi za usimamizi
* Orodha ya mada za usimamizi
* Orodha ya mada za uuzaji
* Orodha ya mada za usimamizi wa rasilimali
* Orodha ya mada za uchumi
* Orodha ya mada za fedha
* Orodha ya mada za uhasibu
* Orodha ya mada za usimamizi wa teknolojia ya habari
* Orodha ya mada za uzalishaji
* Orodha ya mada za sheria za biashara
* Orodha ya mada za maadili ya kibiashara, kisiasa, kiuchumi, na falsafa ya biashara
* Orodha ya wananadharia za biashara
* Orodha ya wanauchumi
* Orodha ya viongozi wa mashirika
* Muda wa makataa wa njia za usimamizi

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* Masomo ya Usimamizi  katika MIT Sloan, OpenCourseWare
* Utafiti wa Mashirika: Bibliography Database and Maps 
* ATMAE  The Association for Technology, Management, and Applied Engineering

Jamii:Usimamizi