open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nyumba za wakulima wa Hälsingland

400px|thumb|Nyumba ya kimila ya Hälsingland
**Nyumba za wakulima wa Hälsingland ** (Kiswidi Hälsingegårdar) ni jina la nyumba kubwa za jadi za wakulima katika jimbo la Hälsingland, Uswidi. 

## Tabia za nyumba za Hälsingland
Wakulima wa eneo hilo walishindana kujenga nyumba kubwa, mara nyingi za ghorofa mbili, na kuzipamba. Ujenzi ulikuwa wa mbao zinazopatikana kwa wingi katika mazingira hayo yenye misitu minene. Ni nyumba imara maana zinahitaji kudumu katika mazingira ya tabianchi yenye vipindi vya baridi na theluji nyingi pamoja na vipindi vifupi vya joto.

Nyumba zinazopatikana zilijengwa wakati wa karne za 18 hadi 19. Mwaka 2012 nyumba za jadi za wakulima wa Hälsingland zilikubaliwa na UNESCO katika orodha ya Urithi wa Dunia. 

Mara nyingi nyumba hizo ziko hatarini maana idadi ya watu wanaolima na kuishi vijijini inapungua.

## Orodha 
Nyumba saba zilizotajwa kama urithi wa dunia mwaka 2012 ni zifuatazo:
* Bommarskatika Letsbo, katika manispaa ya Ljusdal;
* Erik-Anders, katika Söderala, katika manispaa ya Söderhamn;
* Fågelsjö gammelgård, katika manispaa ya Ljusdal; 
* Gästgivarskatika Vallsta, katika manispaa ya Bollnäs;
* Jon-Lars, Alfta, manispaa ya Ovanåker;
* Kristofers, Järvsö, katika manispaa ya Ljusdal;
* Pallars, Alfta, manispaa ya Ovanåker.

## Nyumba za sanaa 

Bommars 03.JPG|Bommars
Erik-Anders 1.jpg|Erik-Anders
Hälsingegården Gästgivars.jpg|Gästgivars
Jon-Lars exteriör.jpg|Jon-Lars
Kristofers.JPG|Kristofers
Pallars huvudbyggnad.jpg|Pallars

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* Mashamba pambilivio ya Hälsingland, kwenye tovuti ya urithi wa dunia Centre

Jamii:Utamaduni wa Uswidi
Jamii:Urithi wa Dunia
Robo

hii imeshaliwa.]]
thumb|Robo
**Robo** (kutoka neno la Kiarabu ربع *rob*) ni kipande cha kitu kizima au sehemu ya nne ya jumla fulani.

Katika hisabati ni kwamba jumla hiyo imegawiwa katika sehemu nne zilizo sawa. Hivyo inaandikwa 1/4 au 0.25 au 25 %. 

Robo ni nusu ya nusu na hivyo robo mbili ni sawa na nusu ya kitu au 50% au 0.5.
Bunge la Tanzania

[300px|thumb|Wabunge wa Bunge la 11 (2022), bila wabunge walioteuliwa na rais 
* [Chama Cha Mapinduzi|CCM (363)
* CHADEMA (20)
* ACT (4)
* CUF (3)
* Mwanasheria Mkuu (1)]]
**Bunge la Tanzania** ni baraza la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania linalotunga sheria na kuisimamia serikali katika utekelezaji wa majukumu yake. 

## Waliopo bungeni
Bunge linamjumuisha rais wa Tanzania pamoja na wabunge. Mnamo mwaka 2017 kulikuwa na wabunge 393 wanaoingia kwa namna tofauti 
* Wabunge 264 waliochaguliwa katika majimbo ya uchaguzi
* Wabunge 113 walioingia kupitia viti maalum vya wanawake
* Wabunge 5 walioteuliwa na Baraza la Wawakilishi wa Zanzibar
* Wabunge 10 walioteuliwa na Rais wa Tanzania
* Mwanasheria Mkuu

Mamlaka ya Bunge iko juu ya mambo yote yasiyo ya Zanzibar pekee. 

## Majimbo ya Uchaguzi wa Bunge
Kuna majimbo 214 Tanzania Bara na majimbo 50 Zanzibar. 

Majimbo yanatofautiana kwa kiasi kikubwa katika idadi ya wakazi. Wastani wa Tanzania bara ni mbunge mmoja kwa wakazi 227,461.  Kuna majimbo katika mikoa ambako mbunge mmoja anawakilisha watu wengi zaidi kama vile Dar es Salaam (wakazi 546,542/mbunge 1), Mwanza (346,999) na Kagera (309,953). Kinyume chake kuna majimbo mengine ambako mbunge anawakilisha watu wachache kama vile Pwani (wakazi 133.104/mbunge), Katavi (128.513), Njombe (120.795) au Lindi (112.192).

Tofauti ni kubwa zaidi huko Zanzibar. Kwa mfano Wilaya ya Kaskazini B katika Mkoa wa Unguja Kaskazini ina wakazi 81,675 pekee lakini inachagua wabunge 4 katika majimbo ya Bumbwini, Donge, Kiwengwa na Mahonda.

## Kamati za Bunge
Bunge linatekeleza kazi yake kwa kiasi kikubwa kupitia kamati mbalimbali. Kuna aina tofauti za kama kama vile:

Kamati za kudumu zinazohusu uendeshaji wa Bunge:
#	Kamati ya Uongozi;
#	Kamati ya Kanuni za Bunge
#	Kamati ya Haki, Maadili na Madaraka ya Bunge.

Kamati za kudumu za Bunge za Kisekta
#	Kamati ya Viwanda, Biashara na Mazingira
#	Kamati ya Katiba na Sheria
#	Kamati ya Mambo ya Nje, Ulinzi na Usalama;
#	Kamati ya Utawala na Serikali za Mitaa;
#	Kamati ya Huduma na Maendeleo ya Jamii
#	Kamati ya Ardhi, Maliasili na Utalii;
#	Kamati ya Kilimo, Mifugo na Maji;
#	Kamati ya Miundombinu;
#	Kamati ya Nishati na Madini.

Kamati za Sekta Mtambuka:
#	Kamati ya Bajeti
#	Kamati ya Masuala ya UKIMWI;
#	Kamati ya Sheria Ndogo;
#	Kamati ya Uwekezaji wa Mitaji ya Umma.

Kamati za kudumu za Bunge zinazosimamia matumizi ya fedha za Umma:
#	Kamati ya Hesabu za Serikali (Public Accounts Committee PAC)
#	Kamati ya Hesabu za Serikali za Mitaa (LAAC)

## Tazama pia
*Wabunge wa Tanzania 2005
*Wabunge wa Tanzania 2015
*Wabunge wa Tanzania 2020

## Tanbihi
La Verna

**La Verna**, kwa Kilatini **Alverna** na kijiografia **Monte Penna**, ni mlima unaosimama peke yake hadi mita 1,283 katikati ya Apenini ya Toscana, juu ya bonde la Casentino, Italia ya Kati. 

Ni maarufu hasa kwa sababu inasemekana Fransisko wa Asizi, akiwa kwenye mfungo mkali juu yake miezi ya Agosti na Septemba 1224, alipata njozi ya Yesu msulubiwa aliyemtia mwilini madonda yake matano.

Baadaye palijengwa patakatifu panapovutia watu wengi. Mnamo Agosti 1921 Papa Benedikto XV alipatangaza basilika dogo.

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*
Chacha Nyaigotti-Chacha

**Chacha Nyaigotti-Chacha** (Kuria, 1952) ni mwandishi kutoka nchi ya Kenya.

## Vitabu 
**The position of Kiswahili in Kenya*, Nyaigotti-Chacha, C., University of Nairobi, Institute of African Studies, 1981 
**Marejeo*, Kenya Lit. Bureau, 1986
**Wingu Jeusi*, Nyaigotti-Chacha, C., 1987 
**Hukumu*,  , Nyaigotti-Chacha, C., Longman Kenya, 1992
**Ushairi wa Abdilatif Abdalla: Sautiya Utetezi*, Nyaigotti-Chacha, C.,  Dar es Salaam University Press (DUP), 1992.
**Traditional Medicine in Africa*, Edited by Sindiga, Isaac, Nyaigotti-Chacha, C. and Kanunah, M. P.,  East African Educational Publishers, 1995
**Mke Mwenza*, Nyaigotti-Chacha, C., East Africa Education Publishers, 1997
**Reforming Higher Education in Kenya: Challenges, Lessons and Opportunities*, Nyaigotti-Chacha, C., Kenya August 2004
**African Universities in the Twenty-first Century*, Edited by Paul Tiyambe Zeleza Adebayo Olukoshi, Chapter 5: Public Universities, Private Funding: The Challenges in East Africa, Nyaigotti-Chacha, C., 2005

## Viungo vya nje
* Academics streaming out of Africa
* Learning difficulties in Africa

Jamii:Waliozaliwa 1952
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waandishi wa Kenya
Shailja Patel

Memsahib **Shailja Patel** ni mwandishi wa kike kutoka nchi ya Kenya aliyehamia Marekani.

## Vitabu 
**Migritude*, Kaya Press, 2010, ISBN 9781885030054 
**Shilling Love*, Fyrefly Press, 2002 
**Dreaming in Gujurati*, Fyrefly Press, 2000 

## Marejeo
## Viungo vya nje
*Sitio de Shailja Patel 

Jamii:Waandishi wa Kenya
Jamii:Watu walio hai
Hadrawi

**Hadrawi** (kwa Kiarabu: محمد ابراهيم وارسام هدراوى, **Mohamed Ibrahim Warsame**, Burao, 1943 - 16 Agosti 2022) ni mshairi, mwandishi wa nyimbo na mwanaharakati nchini Somalia.

## Tuzo
*Prins Claus Prijs, 2012.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1943
Jamii:Waandishi wa Somalia
Jamii:Wanaharakati wa Somalia
Jamii:Watu walio hai
Esther Matiko

**Esther Matiko** (amezaliwa tarehe 24 Novemba 1976) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama pinzani cha Chama cha Demokrasia na Maendeleo (CHADEMA). Amechaguliwa kuwa mbunge wa Tarime Mjini kwa miaka mitano  (2015 - 2020.) Ndio mbunge wa kwanza wa mwanamke kuongoza jimbo la Tarime. 
## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1976
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Bunge la Tanzania
Jamii:Wanasiasa wanawake Tanzania
John Mnyika

**John Mnyika** ni mwanasiasa wa chama cha CHADEMA nchini Tanzania aliyechaguliwa kuwa mbunge wa jimbo la Ubungo tangu mwaka 2010.

Kwa sasa John Mnyika ni katibu mkuu wa chama hicho akiwa ameteuliwa rasmi tarehe 20 Desemba 2019. 

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Bunge la Tanzania
Jinsi Ulaya Ilivyorudisha Nyuma Afrika

**Jinsi Ulaya Ilivyorudisha Nyuma Afrika** (kwa Kiingereza: *How Europe Underdeveloped Africa*) ni kitabu kilichoandikwa na Walter Rodney ambacho yeye ameonyesha mtazamo kuwa Afrika ilinyonywa na serikali za kikoloni za Ulaya na kurudishwa nyuma kimaendeleo kwa makusudi mazima.

Rodney anajenga hoja kuwa mchanganyiko wa nguvu za kisiasa na unyonyaji wa kiuchumi wa Afrika na Ulaya ulisababisha hali mbaya ya kisiasa ya Afrika na maendeleo ya kiuchumi yakionekana dhahiri mwishoni mwa karne ya 20. Katika utangulizi wa kitabu hicho, Rodney anasifia hali ya Tanzania, ambayo ilikuwa inaendeleza aina ya itikadi ya kisiasa ya [[Ujamaa] ambayo Rodney alitetea.

Kitabu kiliandikwa mwaka 1972 na kimekuwa ushawishi mkubwa katika utafiti wa historia ya Afrika. Katika miaka ya 1990 wasomi wengi wakawa na kasi zaidi katika tasnifu ya kitabu na walijenga hoja kuwa kitabu kimerahisisha zaidi nguvu tata za kihistoria zilizonguka zama za ukoloni.

Kitabu hiki kilivuja msingi kwamba kilikuwa kati ya kwanza kuleta mtazamo mpya kwa suala la maendeleo duni ya Afrika. Uchambuzi wa Rodney ulikwenda mbali zaidi ya heretofore kukubali kukaribia katika utafiti wa maendeleo duni ya Dunia ya Tatu na ulikutana na ukosoaji mkubwa.

Rodney alikuwa amedhamiria kuwa njia pekee ya kweli ya maendeleo ya binadamu na ukombozi kwa watu wengi wa nchi yake ilikuwa kupitia mabadiliko ya maisha yao katika mapambano ya kuumba na kuondoa serikali za ukoloni mamboleo zilizoshamiri katika jamii yao na kutambua uwepo wao. 

## Rodney kuhusu nguvu
"Athari ya kipindi kifupi cha ukoloni na madhara yake kwa jamii ya sasa ya Afrika hasa unatokana na ukweli kwamba Afrika ilipoteza nguvu. Nguvu ni kiashirio cha mwisho katika jamii ya binadamu, kwa kuwa msingi wa mahusiano katika kikundi chochote na kati ya vikundi. Inaashiria uwezo wa mtu kutetea maslahi yake na ikibidi alazimishe mapenzi yake kwa njia yoyote inayopatikana. Katika mahusiano kati ya watu, nguvu huamua uwezekano wa kuafikiana katika biashara, kiasi ambacho watu hustahimili kimwili na kiutamaduni. Wakati jamii moja inajipata ikilazimishwa kuachilia madaraka yake yote kwa jamii nyingine, hiyo ni aina ya maendeleo duni." 

## Matoleo
* 1972, Bogle-L'Ouverture Publications (ISBN 0-9501546-4-4)
* 1974, Howard University Press (ISBN 0-88258-013-2)
* 1981, Howard University Press (ISBN 0-88258-096-5)
* 1982, Howard University Press (ISBN 0-88258-105-8)

## Viungo vya nje
* Maandiko kamili ya kitabu

Jamii:Vitabu vya 1972
Joshua Nassari

**Joshua Samwel Nassari** ni Mwanasiasa wa chama cha CHADEMA nchini Tanzania na alikuwa mbunge katika jimbo la  Arumeru Mashariki tangu 2012 mpaka 2019.

## Marejeo 

Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Bunge la Tanzania
Kepler (chomboanga)

.]]
**Kepler** ni darubini ya anga-nje iliyorushwa angani na taasisi ya NASA (Marekani) kwa shabaha ya kugundua sayari za nje zinazozunguka nyota nje ya mfumo wa Jua letu. 

Jina lilichaguliwa kwa heshima ya mwanaastronomia Mjerumani wa karne ya 17 Johannes Kepler, 

Kepler ilirushwa katika anga-nje tarehe 7 Machi 2009. 

Kazi yake ni kupeleleza sehemu ya Njia nyeupe na kugundua sayari za nje hasa zile ambazo zinazunguka nyota zake kwa umbali wenye uwezekano wa kuwa na uhai.  

Data za Kepler zililenga kutambua nyota zinazoonyesha mabadiliko ya kurudiarudia ya angavu ya nyota zinazosababishwa na sayari zinazopita mbele ya nyota wakati wa kuangaliwa. Yaani kila sayari ikipita nyota yake inapunguza kiasi kiwango cha nuru kinachoonekana na mtazamaji wa nyota hii inaweza kupimwa.

Kwa jumla Kepler ilikusanya data za nyota zaidi ya 500.000. Kutokana na utahmini ya data zake inaaminiwa leo kwamba asilimia 20 hadi za nyota zinazoonekana angani zinaweza kuwa na sayari ndogo zinazoweza kufanana na Dunia. 

## Kepler kumaliza kazi 
Chomboanga hicho hakikuweza kuendelea na kazi yake jinsi ilivyopangwa kwa sababu kulitokea tatizo la kulenga tena darubini pale panapotakiwa . Mwaka 2014 mbinu ulipatikana kuangalia tena magimba kwenye ekliptiki.. Mwaka 2018 Kepler ilifika mwisho wa uwezo wake baada ya kuishia fueli yote.

## Marejeo
Mussa Azzan Zungu

**Mussa Azzan Zungu** (alizaliwa 25 Mei 1952) ni mwanasiasa wa chama cha CCM nchini Tanzania na ni mbunge wa jimbo la Ilala tangu mwaka 2005. Mnamo Novemba 2025, alichaguliwa kuwa Spika wa Bunge la Tanzania 

Tarehe 23 Januari 2020 aliteuliwa na rais John Magufuli kuwa Waziri wa Nchi Ofisi ya Makamu wa Rais (Muungano na Mazingira).

## Historia na Elimu
Alipata elimu ya msingi katika Shule ya St. Joseph’s (sasa Forodhani) mjini Dar es Salaam kwenye miaka 1958 hadi 1965. 
Kuanzia mwaka 1966 hadi 1967 alisoma Shule ya Sekondari ya Kinondoni akaendelea katika Shule ya Sekondari ya Tambaza mwaka 1968 hadi 1969. 

## Siasa na Kazi
Mwaka 1969 alijiunga na chama cha TANU akawa kiongozi kwenye tawi la chama shuleni. Baadaye alihamia Toronto nchini Kanada aliposomea stashahada ya ufundi wa vyombo vya anga pamoja na urubani. Baada ya masomo alifanya kazi ya uhandisi wa ndege hukohuko Kanada hadi 1982. Mwaka 1983 alipata nafasi ya kazi katika Falme za Kiarabu hadi 1993 aliporudi Tanzania. 

Mwaka 2000 alirudia siasa akachaguliwa kuwa diwani wa CCM kwenye Kata ya Mchikichini na kuingia katika Halmashauri ya Ilala, Dar es Salaam. Mwaka 2003 alikuwa Naibu Meya wa Halmashauri ya Manispaa ya Ilala. Mwaka 2005 aliendelea kuchaguliwa mbunge wa CCM katika jimbo la Ilala akarudishwa mwaka 2010 na 2015. 

Bungeni alichaguliwa kuwa naibu mwenyekiti wa kamati ya mambo ya nje 2007-2011, mwenyekiti wa Umoja wa Wabunge wa Jumuiya ya Madola Tanzania na naibu mwenyekiti wa kamati wa Huduma za Jamii 2015 - 2018. 2012 na 2016 alichaguliwa kuwa mwenyekiti wa bunge.

Mnamo 2020 aliteuliwa kuwa Waziri wa Nchi Ofisi ya Makamu wa Rais (Muungano na Mazingira) akahudumia hadi mwisho wa bunge na uchaguzi mpya.  Tangu kujiuzulu wa spika wa awali Job Ndugai na kuchaguliwa kwa uongozi mpya wa bunge, Zungu amekuwa naibu wa spika wa Bunge la Tanzania.

Baada ya uchaguzi mkuu wa Oktoba 29, 2025, Zungu amekuwa mbunge wa Jimbo la Ilala kwa muhula wa tano. Mnamo Novemba 2025, alichaguliwa kuwa Spika wa Bunge la Tanzania akichukua nafasi ya Dr. Tulia Ackson ambaye alijiondoa kwenye kinyang'anyiro hicho.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1952
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Bunge la Tanzania
Gerson Hosea Malangalila Lwenge

**Gerson Hosea Malangalila Lwenge** (alizaliwa 20 Februari 1951) ni mwanasiasa wa Chama Cha Mapinduzi (CCM) nchini Tanzania ambaye mbunge wa jimbo la Njombe magharibi tangu mwaka 2010. Halafu amechaguliwa kuwa mbunge wa Wanging'ombe kwa miaka 2015 – 2020.

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1951
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Bunge la Tanzania
James Francis Mbatia

**James Francis Mbatia** (amezaliwa 10 Juni 1964) ni mwanasiasa wa chama cha NCCR–Mageuzi nchini Tanzania na alikuwa mbunge wa kuteuliwa tangu 2012 halafu akachaguliwa kuwa mbunge wa Vunjo kwa mwaka 2015 – 2020. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1964
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Bunge la Tanzania
Mpare

Neno **Mpare** au **mpare** linaweza kumaanisha:

* Kifaa kinachoitwa faneli pia (mpare (kifaa))
* Mwana wa kabila la Wapare
Kigugumizi

ya Demosthenes (iko British Museum, London, Uingereza), mhubiri marufu wa Ugiriki wa kale aliyepambana na kigugumizi chake kwa kusema akiwa na mawe kinywani.]]
**Kigugumizi** (kutoka kitenzi "kugugumia", kwa Kiingereza: "stuttering" au "stammering" ni shida ya baadhi ya watu katika kusema: wanakadiriwa kuwa 5-6% za watoto na 1% za watu wazima. Wanaume wanapatwa mara 4 kuliko wanawake. Kwa kawaida shida inaanza katika umri wa miaka 2-6. Mhusika anajua la kusema, lakini maneno yanamtoka tofauti, kwa mfano kuna:
* marudio ya fonimu, sehemu ya maneno au sentensi 
* mkwamo kabla ya maneno fulanifulani
* urefushaji wa sauti (hhhhhhhhhham badala ya ham)
* kusimama
* kusema kitu tofauti na kilichokusudiwa 
* kusita au kuhangaika ili kusema kitu
* misuli kukazwa usoni au shingoni

Matatizo hayo yanaweza yakamuathiri sana mtu hata kumzuia asipate marafiki au asikabili mazingira fulanifulani, bali azidi kujifungia.

Kati ya watu maarufu wenye shida hiyo kuna:
* Demosthenes
* Musa
* Isaac Newton
* Gareth Gates
* Notker Balbulus
* Scatman John
* Winston Churchill
* Mfalme George VI
* Bruce Willis
* Ozzy Osbourne
* Tiger Woods
* Mel Tillis

## Marejeo
* .
* .
* .

## Marejeo mengine
* Alm, Per A. (2005). *On the Causal Mechanisms of Stuttering *. Doctoral dissertation, Dept. of Clinical Neuroscience, Lund University, Sweden.
* 
* 
* 
* Mondlin, M., *How My Stuttering Ended* [Case Study, Judith M. Kuster, Minnesota State University, Mankato] http://www.mnsu.edu/comdis/kuster/casestudy/path/mondlin.html
* 
* 
* Rockey, D., *Speech Disorder in Nineteenth Century Britain: The History of Stuttering*, Croom Helm, (London), 1980. ISBN 0-85664-809-4
* Goldmark, Daniel. "Stuttering in American Popular Song, 1890–1930." In 
* 
* Rockey, D., *Speech Disorder in Nineteenth Century Britain: The History of Stuttering*, Croom Helm, (London), 1980. ISBN 0-85664-809-4
* Goldmark, Daniel. "Stuttering in American Popular Song, 1890–1930." In 
* 

## Viungo vya nje
*
* 
* http://www.asha.org/public/speech/disorders/stuttering/
* http://www.nidcd.nih.gov/health/voice/pages/stutter.aspx

Jamii:Mawasiliano
Jamii:Saikolojia
Mia tisa na saba

**Mia tisa na saba** ni namba inayoandikwa **907** kwa tarakimu za kawaida na CMVII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 906 na kutangulia 908.

907 ni namba tasa.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 907 KK na 907 BK.

## Tanbihi
Mia tisa na nane

**Mia tisa na nane** ni namba inayoandikwa **908** kwa tarakimu za kawaida na CMVIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 907 na kutangulia 909.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 227.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 908 KK na 908 BK.

## Tanbihi
Mia tisa na tisa

**Mia tisa na tisa** ni namba inayoandikwa **909** kwa tarakimu za kawaida na CMIX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 908 na kutangulia 910.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 3 x 101.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 909 KK na 909 BK.

## Tanbihi
Wabunge wa Tanzania 2015

**Wabunge wa Tanzania** ni wawakilishi wa taifa katika Bunge la Tanzania wakichaguliwa mara moja kila baada ya miaka mitano kuingia katika Bunge la Tanzania.  Wananchi wanapiga kura katika majimbo yao.  Pia, kuna viti maalum kwa wanawake na wabunge hadi 10 wanaoteuliwa na Rais na Bunge lenyewe.

## Vyama bungeni tangu 2015
Vyama vinavyofuata vina Wabunge waliochaguliwa katika uchaguzi wa 2015:

## Wabunge wa Tanzania walioingia wakati wa uchaguzi wa mwaka 2015

## Marejeo
Orodha ya wabunge wa Tanzania , tovuti la bunge, liliangaliwa Mei 2017

Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Faustine Ndugulile

**Faustine Engelbert Ndugulile** (31 Machi 1969 - 27 Novemba 2024) alikuwa mwanasiasa wa chama cha CCM nchini Tanzania na mbunge wa jimbo la Kigamboni tangu mwaka 2010. Pia aliwahi kuwa waziri kwa nyakati tofauti . 

## Elimu
Mnamo 1997 alipata shahada ya udaktari wa madawa katika Chuo Kikuu cha Dar es Salaam na mwaka 2001 alipata shahada ya uzamili katika mikrobiolojia na chanjo katika chuo kikuu hichohicho. Alifanya kazi katika miradi mbalimbali ya afya barani Afrika na kuo utaalamu wake katika sekta ya afya.

## Taaluma na Siasa
Ndugulile alifanya kazi katika nyanja mbalimbali za tiba, afya ya umma, na siasa. Alianza kama daktari wa afya ya umma na kupanda kwenye nafasi za uongozi. Alifanya kazi kama Msaidizi Mkurugenzi wa Huduma za Uchunguzi katika Wizara ya Afya, ambapo aliongoza juhudi za kuboresha huduma za damu na uchunguzi wa magonjwa, na kuwa na mchango mkubwa katika programu za afya za kitaifa. Katika ngazi ya kimataifa, alifanya kazi kama Mshauri Mkazi nchini Afrika Kusini, akichangia katika usimamizi wa mifumo ya afya ya kanda na mipango ya kukabiliana na magonjwa ya milipuko.
Alianza siasa mwaka 2010 alipochaguliwa kuwa Mbunge wa Kigamboni nafasi aliyoitumikia mpaka mauti ilipomkuta. Ndugulile aliteuliwa kuwa Naibu Waziri wa Wizara ya Afya, Maendeleo ya Jamii, Jinsia, Wazee na Watoto (Tanzania) na Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania awamu ya tano, hayati Dkt. John Pombe Joseph Magufuli, Oktoba 2017. Baada ya Uchaguzi Mkuu wa Tanzania wa mwaka 2020, tarehe 5 Desemba 2020, katika Baraza la Mawaziri la pili la Magufuli, aliteuliwa kuwa Waziri wa Mawasiliano na Teknolojia ya Habari, wizara mpya iliyozinduliwa. 

## Uongozi wa WHO
Mnamo Agosti 2024, Ndugulile aliteuliwa kuwa Mkurugenzi wa Kanda ya Afrika wa Shirika la Afya Duniani (WHO). Ndugulile aliheshimika sana kwa uongozi wake na maono yake katika sekta ya afya ya umma. Uteuzi wake kama Mkurugenzi wa WHO Kanda ya Afrika ulikuwa ni mafanikio makubwa kwa Tanzania na bara la Afrika. Alipokea pongezi kutoka kwa viongozi, ikiwa ni pamoja na Rais Samia Suluhu Hassan wa Tanzania, aliyempongeza kwa uwezo wake wa kushughulikia changamoto kubwa za afya zinazokabili Afrika.

## Kifo
Ndugulile alifariki dunia tarehe 27 Novemba 2024, akiwa na umri wa miaka 55, wakati akipokea matibabu nchini India kwa ugonjwa ambao haukutajwa hadharani. Alikuwa anatarajiwa kuanza rasmi jukumu lake katika WHO mnamo Februari 2025. .

## Marejeo
Jamii:Wabunge wa Tanzania
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Mia tisa na kumi

**Mia tisa na kumi** ni namba inayoandikwa **910** kwa tarakimu za kawaida na CMX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 909 na kutangulia 911.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 5 x 7 x 13.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 910 KK na 910 BK.

## Tanbihi
Mia tisa kumi na moja

**Mia tisa kumi na moja** ni namba inayoandikwa **911** kwa tarakimu za kawaida na CMXI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 910 na kutangulia 912.

911 ni namba tasa.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 911 KK na 911 BK.

## Tanbihi
Atalia

, 1553.]]
, *Kifo cha Atalia*.]]
**Atalia** (kwa Kiebrania: **עֲתַלְיָה**, ʻĂṯalyâ, "Mungu anainuliwa") alikuwa malkia wa ufalme wa Yuda kama mke wa mfalme Yehoramu wa Yuda, aliyekuwa wa ukoo wa Daudi. 

Baada ya mume wake kufa, Atalia alijitwalia madaraka kinyume cha taratibu na kwa ukatili mkubwa (2Fal 11:1) akatawala miaka 841–835 KK, mpaka alipopinduliwa na kuuawa (2Fal 11:14-16; 2Nya 23:12-15).

Binti au dada wa mfalme Ahabu wa Israeli, alijitahidi kueneza ibada kwa Baali na miungu mingine dhidi ya YHWH, Mungu pekee wa dini ya Musa.

Baada yake alitawala mjukuu wake, Yehoashi, mrithi halali wa mfalme Ahazia wa ukoo wa Daudi. Ni kwamba Atalia alipoua wajukuu wake wote ili kuteka nchi, Yehosheba, dada wa Ahazia, alifaulu kumuokoa mtoto wake wa mwaka mmoja, Yehoashi, akamlea kwa siri hekaluni akishirikiana na mumewe, kuhani Yehoyada, hata akaweza kumtawaza katika kiti cha enzi cha babu yao Daudi].

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Yosefu Flavius, *Jewish Antiquities* 9.7.1-5.
* Virginia Brown's translation of Giovanni Boccaccio's *Famous Women*, pp.&nbsp;102–106; Harvard University Press 2001; 
* *Athalia,* by Handel; *The New Oxford Annotated Bible, third edition* (2001), page 582.

Jamii:Watu wa Biblia
Jamii:Waliofariki 835 KK
Mia tisa kumi na mbili

**Mia tisa kumi na mbili** ni namba inayoandikwa **912** kwa tarakimu za kawaida na CMXII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 911 na kutangulia 913.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 2 x 3 x 19.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 912 KK na 912 BK.

## Tanbihi
Mia tisa kumi na tatu

**Mia tisa kumi na tatu** ni namba inayoandikwa **913** kwa tarakimu za kawaida na CMXIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 912 na kutangulia 914.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 11 x 83.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 913 KK na 913 BK.

## Tanbihi
Mia tisa kumi na nne

**Mia tisa kumi na nne** ni namba inayoandikwa **914** kwa tarakimu za kawaida na CMXIV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 913 na kutangulia 915.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 457.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 914 KK na 914 BK.

## Tanbihi
Mia tisa kumi na tano

**Mia tisa kumi na tano** ni namba inayoandikwa **915** kwa tarakimu za kawaida na CMXV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 914 na kutangulia 916.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 5  x 61.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 915 KK na 915 BK.

## Tanbihi
Baraza la Wawakilishi wa Zanzibar

**Baraza la Wawakilishi wa Zanzibar** ni bunge la Jamhuri ya Watu wa Zanzibar ambayo ni sehemu ya Tanzania inayojitawala katika mambo mengi ya ndani. 

## Historia
Baraza lilianzishwa mwaka 1980. Kabla ya mwaka huo, Baraza la Mapinduzi lilikuwa na shughuli za serikali na pia bunge kwa muda wa miaka 16 baada ya Mapinduzi ya Zanzibar ya mwaka 1964.

## Wabunge wa baraza
Tangu uchaguzi wa mwaka 2020 baraza lina wabunge wafuatao:

Ilhali chama cha ACT-Wazalendo kilishika nafasi ya pili kwa kupata asilimia 19 za kura, kiliingia katika serikali ya umoja wa kitaifa kulingana na katiba ya Zanzibar. 

## Matokeo ya chaguzi za awali
Tangu kuanzishwa kwa mfumo wa vyama vingi kulikuwa na matokeo yafuatayo:

Uchaguzi wa mwaka 2015 ulibatilishwa na mwenyekiti wa Tume la Uchaguzi la Zanzibar. Katika marudio ya mwaka 2016 chama cha CUF hakikukushiriki. "Wengine" katika bunge la 2016 walikuwa wajumbe walioteuliwa na rais, pamoja na mwanasheria mkuu aliyeingia kutokana na cheo chake. 

## Tazama pia
* Bunge la Tanzania

## Marejeo
## Viungo vya Nje
* Tovuti rasmi ya Baraza la Wawakilishi
Jamal Kassim Ali

**Jamal Kassim Ali** (amezaliwa 14 Novemba 1984) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Magomeni kwa miaka 2015 – 2020. Amechaguliwa kuwa waziri wa nchi ofisi ya rais fedha na mipango Zanzibar mnamo Novemba 2020.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1984
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Bunge la Tanzania
Angellah Kairuki

**Angellah Jasmine Mbelwa Kairuki** (alizaliwa 10 Septemba 1976) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama tawala Chama Cha Mapinduzi (CCM). Amechaguliwa kuwa mbunge wa Viti maalum vya wanawake manamo miaka  ya 2010 – 2015, 2015 - 2020 . 

Mwaka 2015 alipata kuwa Waziri wa Nchi, Ofisi ya Raisi, Menejimenti ya Utumishi wa Umma na Utawala Bora. Kabla ya hapo, alikuwa Naibu Waziri wa Ardhi, Nyumba na Maendeleo ya Makazi pamoja na Katiba na Sheria. Kabla ya kujiunga na siasa, alifanya kazi kama mwanasheria katika sekta ya umma na binafsi.

Kapata elimu yake ya upili katika shule ya upili ya Kilakala 1991 – 1994, elimu ya juu ya upili katika Shule ya upili ya wasichana Zanaki 1995 – 1997. Alipata shahada yake ya sheria kutoka chuo kikuu cha Hill nchini  Uingereza mwaka 1998 - 2001. Alipata Stashahada ya uzamili katika sheria Chuo Kikuu Cha Staffordshire kwa kushirikiana na mafunzo ya kati ya sheria 2001 – 2002. Alifanyakazi katika Ofisi ya Mwanasheria Mkuu kama atibu wa sheria na wakili kati ya mwaka 2004 na 2008. Kairuki alihamia sekta binafsi kama mkuu wa idara ya maadili, mwafaka na Utawala katika VODACOM Group PTY.

## Tanbihi
## Marejeo 
1. "Profile: Hon. Angellah Jasmine Mbelwa Kairuki". Parliament of Tanzania. Retrieved October 25, 2016.

2. Rose Athumani (December 11, 2015). "New lean Union cabinet unveiled". Daily News. Retrieved October 25, 2016. 

3. "Case Studies: Angellah Kairuki". African Leadership Institute. Retrieved October 25, 2016.

   
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania  
Jamii:Bunge la Tanzania
Jamii:Wanasiasa wanawake Tanzania
Jamii:Wabunge wa Tanzania
Emmanuel Macron

**Emmanuel Jean-Michel Frédéric Macron** (alizaliwa Amiens, 21 Disemba 1977) ni mwanasiasa nchini Ufaransa ambaye mwaka 2017 alichaguliwa na wananchi kuwa rais wa taifa. Akiwa na umri wa miaka 39, Macron akawa rais mdogo zaidi katika historia ya Ufaransa.

## Familia na maisha ya binafsi
Macron alizaliwa katika familia ya madaktari akapata elimu yake katika shule ya kikatoliki na baadaye katika vyuo vikuu hadi shahada ya uzamili akaendelea katika chuo cha utawala wa kitaifa na kujiunga na utumishi wa serikali katika wizara ya fedha. 

Alipokuwa mwanafunzi wa shule ya sekondari alianzisha uhusiano wa karibu na mwalimu wake wa kike Brigitte Trogneux aliyemzidi kiumri miaka 24; wazazi wake ambao hawakukubali uhusiano huu walimtuma kijana kusoma shule nyingine mjini Paris lakini kijana na mwalimu waliendelea na uhusiano na hatimaye walifunga ndoa mwaka 2007. Hawakuzaa watoto wa pamoja lakini Brigitte ana watoto watatu kutoka kwa ndoa yake ya awali na wawili ni wakubwa kumshinda mumewe.

## Maisha ya kisiasa
Wakati wa kufanya kazi serikalini alikuwa mwanachama wa Chama cha Kisoshalisti cha Ufaransa (Parti Socialiste – PS) kuanzia 2006 hadi 2009. Mwaka 2008 alitoka katika utumishi wa serikali na kujiunga na benki ya Rothschild.

Mwaka 2012 alihamia katika ofisi ya rais wa Ufaransa Francois Hollande akiwa naibu katibu mkuu wa ofisi hii.
2014 aliendelea kuwa waziri wa uchumi, viwanda na teknolojia wa Ufaransa.

Mwaka 2016 Macron aliunda chama kipya cha La République En Marche na baada ya kukusolewa kwa hatua hii na rais Hollande alijiuzulu katika serikali akatangaza kuwa atagombea urais katika uchaguzi wa 2017 .

Katika kampeni ya uchaguzi Macron alishika muda mrefu nafasi ya tatu lakini baada ya kashfa za mgombea mwenzake François Fillon kutoka mkondo wa de Gaulle alisogea mbele. Alishinda katika awamu la kwanza la uchaguzi pamoja na Marie Le Pen mgombea wa chama cha Front National. Katika kura ya awamu la pili alishinda kwa asilimia 66 za kura za wananchi.

## Marejeo
Jamii:Marais wa Ufaransa
Jamii:Waliozaliwa 1977
Jamii:Wanasiasa wa Ufaransa
Jamii:Watu walio hai
Hamida Mohamedi Abdallah

**Hamida Mohamedi Abdallah** (amezaliwa 28 Juni 1966) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha Chama Cha Mapinduzi (CCM). Amechaguliwa kuwa mbunge wa Viti Maalumu kwa miaka 2015 – 2020.  Mwaka 2020 alirudi bungeni kama mbunge wa Lindi Mjini.

Aliwahi kufanya kazi kama mtumishi wa Umoja wa Wanawake wa CCM na katika halmashauri ya Lindi kabla ya kuingia bungeni.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1966
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Bunge la Tanzania
Jamii:Wanasiasa wanawake Tanzania
Lameck Okambo Airo

**Lameck Okambo Airo** ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha Chama Cha Mapinduzi (CCM). Amechaguliwa kuwa mbunge wa Rorya kwa miaka 2015 – 2020.  

## Marejeo
## Viungo vya nnje
* Tovuti ya Bunge la Tanzania

Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Bunge la Tanzania
Mia tisa kumi na sita

**Mia tisa kumi na sita** ni namba inayoandikwa **916** kwa tarakimu za kawaida na CMXVI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 915 na kutangulia 917.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 229.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 916 KK na 916 BK.

## Tanbihi
Ahabu

.]]
**Ahabu** (kwa Kiebrania: **אַחְאָב**, Aẖ'av, ʼAḥʼāḇ), mwana wa Omri, alikuwa mfalme wa saba katika ufalme wa Israeli. William F. Albright alikadiria utawala wake kuwa miaka 869–850 KK, E. R. Thiele miaka 874–853 KK na Michael D. Coogan miaka 871–852 KK..

Vitabu vya Wafalme vinamchora kama mwovu sana, kwa kufuata mke wake Yezebeli, kumuua Naboti na manabii mbalimbali na kuelekeza taifa la Israeli kuabudu miungu mingi, hasa Baali. Lakini Nabii Elia kwa karama yake ya kutokea na kutoweka hakuweza kuuawa kama manabii wenzake wengi, akafaulu kuokoa imani katika Mungu pekee, YHWH. Kazi yake ilikamilishwa na mwanafunzi wake, nabii Elisha aliyempaka mafuta Yehu awe mfalme na arudishe Israeli kwa Mungu wake. Katika mapinduzi ya Yehu, Yezebeli aliuawa kikatili (2Fal 9:1-36) kama alivyotabiri Elia.

Habari zake zinasimuliwa hasa katika Kitabu cha Kwanza cha Wafalme, 16-22.

## Tanbihi
## Marejeo 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Viungo vya nje 
*Ahab —Archaeowiki.org

Jamii:waliofariki karne ya 9 KK
Jamii:Watu wa Biblia
Jamii:Wafalme wa Israeli
Abdallah Haji Ali

**Abdallah Haji Ali** (amezaliwa 1 Januari 1964) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha Civic United Front (CUF), pia ni mwalimu kitaaluma huko visiwani Zanzibar  Amechaguliwa kuwa mbunge wa Kiwani kwa miaka 2015 – 2020.  
## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1964
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Bunge la Tanzania
Khadija Nassir Ali

**Khadija Nassir Ali** (amezaliwa tarehe 28 Juni 1990) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha Chama Cha Mapinduzi (CCM). Amechaguliwa kuwa mbunge wa Viti Maalumu vya Wanawake kwa miaka 2015 – 2020.  Amehitimu katika Chuo Kikuu Huria cha Tanzania https://www.parliament.go.tz/administrations/138 

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1990
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Bunge la Tanzania
Jamii:Wanasiasa wanawake Tanzania
Wanu Hafidh Ameir

'''''' (amezaliwa 9 Februari 1982) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha Chama Cha Mapinduzi (CCM). Amechaguliwa kuwa mbunge wa Baraza la Wawakilishi wa Zanzibar kwa miaka 2015 – 2020. 

Amechukua shahada ya sheria katika Chuo Kikuu Huria cha Tanzania (OUT) .

Ni mtoto wa rais wa sita wa Tanzania, mama Samia Suluhu Hassan.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1982
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Bunge la Tanzania
Ester Amos Bulaya

**Ester Amos Bulaya** (amezaliwa 3 Machi 1980) ni mwanasiasa Mtanzania wa chama cha Mapinduzi. Awali alichaguliwa kuwa mbunge wa Jimbo la Bunda kwa miaka 2015 – 2020 kama mwanachama wa Chama cha kisiasa cha Chama cha Demokrasia na Maendeleo (CHADEMA).  

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1980
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Bunge la Tanzania
Jamii:Wanasiasa wanawake Tanzania
Peter Simon Msigwa

**Peter Simon Msigwa** Amezaliwa 8 Juni 1965 ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha Chama cha Demokrasia na Maendeleo (CHADEMA). Amechaguliwa kuwa mbunge wa Iringa Mjini kwa miaka 2015 – 2020.  
## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1965
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Bunge la Tanzania
Ritta Enespher Kabati

**Dkt. Ritta Enespher Kabati** (amezaliwa 25 Desemba 1969) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha Chama cha Mapinduzi (CCM). 

Alishika nafasi mbalimbali za uongozi katika Chama Cha Mapinduzi katika mkoa wa Dar es Salaam. Aliwahi kuwa diwani wa viti maalum kata ya Ukonga kabla ya kugombea Ubunge viti maalum vya wanawake mkoa wa Iringa. 

Amechaguliwa kuwa mbunge wa Viti Maalumu kwa miaka 2015 – 2020.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1969
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Bunge la Tanzania
Jamii:Wanasiasa wanawake Tanzania
Joseph Mbilinyi

**Joseph Osmund Mbilinyi** (anajulikana sana kwa jina lake la kisanii kama **Mr. II** na **Sugu** au **2-proud**; amezaliwa 1 Mei 1972) ni rapa, mwanaharakati wa haki za binadamu na mwanasiasa kutoka nchini Tanzania. 

Ni miongoni mwa waanzilishi wa awali kabisa wa hip hop ya Tanzania, kwanza akiwa na Da Young Mob, ambao alishirikiana nao katika kinyang'anyiro cha Yo Rap Bonanza iliyokuwa inaandaliwa na akina Kim the Boyz na Ibony Moalim katika miaka ya 1990, kabla ya kwenda kuwa rapa wa kujitegemea na kutoa albamu ya kwanza iliyokwenda kwa jina la Ni Mimi mnamo mwaka wa 1995. 

Vivile Sugu ni mwanasiasa wa Chama cha kisiasa cha Chama cha Demokrasia na Maendeleo (CHADEMA). Amechaguliwa kuwa mbunge wa Mbeya Mjini kwa miaka 2015 – 2020.
 

Mwishoni mwa mwezi Agosti, 2017, Sugu alifungua hoteli jijini Mbeya na kuipa jina la "Desderia Hotel".

## Diskografia
Mr. II ndiyo msanii pekee wa hip hop ya Tanzania ambaye katoa albamu nyingi:

* Ni Mimi (1995)
* Ndani ya Bongo (1996)
* Niite Mister II (1998)
* Nje ya Bongo (1999)
* Milenia (albamu)|Milenia (2000)
* Muziki na Maisha (2001)
* Itikadi (albamu)|Itikadi (2002)
* Sugu (albamu)|Sugu (2004)
* Coming of Age-Ujio Wa Umri(2006)
* VETO (2009)
* Antivirus Mixtapes

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1972
Jamii:Wanamuziki wa Tanzania
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Bunge la Tanzania
Jamii:Wanamuziki wa Hip Hop wa Tanzania
Jamii:Watu kutoka Mbeya
Joseph George Kakunda

**Joseph George Kakunda** (amezaliwa 15 Septemba 1968) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha Chama Cha Mapinduzi (CCM). Amechaguliwa kuwa mbunge wa Sikonge kwa miaka 2015 – 2020.  Ameteuliwa na Mh Rais wa Jamhuri ya Muungao wa Tanzania kuwa Waziri wa Viwanda, Biashara na Uwekezaji kuanzia tarehe 10 Novemba 2018, na kuapishwa tarehe 12 Novemba 2018.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1968
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Bunge la Tanzania
Bonnah Moses Kaluwa

**Bonnah Moses Kaluwa** (amezaliwa 29 Desemba 1978 ; anatumia sasa jina la **Bonnah Ladislaus Kamoli**) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha Chama Cha Mapinduzi (CCM). Amechaguliwa kuwa mbunge wa Segerea kwa miaka 2015 – 2020.  

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1978
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Bunge la Tanzania
Abdulaziz Mohamed Abood

**Ablulaziz Mohamed Abood** (amezaliwa 27 Mei 1959) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha Chama Cha Mapinduzi (CCM). Amechaguliwa kuwa mbunge wa Morogoro Mjini kwa miaka 2015 – 2020 na 2020 - 2025. 

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1959
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Bunge la Tanzania
Pauline Philipo Gekul

**Pauline Philipo Gekul** (amezaliwa 25 Septemba 1978) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa  Chama cha Mapinduzi (CCM) akitokea kwa mahasimu wao CHADEMA. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Babati Mjini kwanzia mwaka 2015. Mwaka 2020 alichaguliwa na Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania John Magufuli kuwa Naibu Waziri wa Mifugo na Uvuvi. 

Kufuatia kifo cha Rais Magufuli mnamo mwezi Machi 2021, Rais mpya wa nchi hiyo ya Afrika Mashariki, Samia Suluhu Hassan alimchagua kuwa Naibu Waziri wa Wizara ya Michezo, Sanaa, Utamaduni na Michezo.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1978
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Bunge la Tanzania
Jamii:Wanasiasa wanawake Tanzania
Mwita Mwikwabe Waitara

**Mwita Mwikwabe Waitara ** (amezaliwa 17 Julai 1976) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha siasa cha CHADEMA. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Ukonga kwa mwaka 2015 – 2020.  

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1976
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Bunge la Tanzania
Anna Joram Gidarya

**Anna Joram Gidarya** (alizaliwa 23 Septemba 1982), ni mwanasiasa Mtanzania. Alichaguliwa kuwa mbunge wa Viti Maalum kwa miaka 2015 – 2020 kwa tiketi ya Chama cha Demokrasia na Maendeleo (CHADEMA).

Baada ya uchaguzi mkuu wa mwaka 2020, Anna Gidarya alijiondoa CHADEMA na kujiunga na CCM. Kwa sasa ni Mkuu wa Wilaya ya Ileje mkoani Songwe.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1976
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Bunge la Tanzania
Jamii:Wanasiasa wanawake Tanzania
Augustine Philip Mahiga

**Augustine Philip Mahiga** (28 Agosti 1945 - 1 Mei 2020) alikuwa mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha siasa cha CCM. 

Aliteuliwa kuwa mbunge na Rais wa awamu ya tano wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania Dkt. John Pombe Joseph Magufuli kwa miaka 2015 – 2020 na kuwa Waziri wa Mambo ya Nje. Tarehe 3 Machi 2019 alihamishwa kwenye Wizara ya Sheria na Katiba kwa kubadilishawa nafasi na Palamagamba Kabudi aliyepelekwa Wizara ya Mambo ya Nje kutoka ile ya Sheria.

Aliwahi kuwakilisha Tanzania akiwa balozi kwenye Umoja wa Mataifa kati ya miaka 2003 hadi 2010. Kati ya 2010 hadi 2013 aikuwa mkuu wa ofisi ya UM kwa Somalia.

Mahiga alikuwa na elimu ya ualimu (BA kutoka UDSM 1970), akaendelea kusoma Kanada alipohitimu shahada ya uzamivu katika mahusiano ya kimataifa kwenye Chuo Kikuu cha Toronto mwaka 1975. Mwaka 1977 aliingia katika utumishi wa serikali akiajiriwa katika ofisi ya rais. Tangu mwaka 1983 alifanya kazi ya balozi wa Tanzania kwenye vituo mbalimbali.

Aliaga dunia tarehe 1 Mei 2020 mjini Dodoma baada ya kuwa mgonjwa kwa muda mfupi. Sababu ya kifo haijatangazwa.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1945
Jamii:Waliofariki 2020
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Bunge la Tanzania
Freeman Mbowe

**Freeman Aikaeli Mbowe** (amezaliwa 14 Septemba 1961) ni mwanasiasa Mtanzania, mwanachama na mwenyekiti mstaafu wa Chama cha kisiasa cha Chama cha Demokrasia na Maendeleo (CHADEMA). 

Alichaguliwa tangu mwaka 2000 hadi 2020kuwa mbunge wa Jimbo la Hai lililopo mkoa wa Kilimanjaro.   

Alikuwa mmoja wa waasisi wa CHADEMA mwaka 1992. Mbowe anafahamika kuwa mpangaji mahiri wa mikakati, na hivyo kumfanya kuwa mmoja wa viongozi wa juu kabisa wa siasa nchini. 

Mnamo mwaka 2005 Mbowe aliwania urais wa Tanzania kupitia chama chake cha CHADEMA na kuambulia asilimia 5.88 ya kura zote. 

Mnamo Julai 2021, alikamatwa pamoja na wanachama wengine kumi waliondoka kwenda Mwanza ambapo walikuwa wakipanga mkutano wa kudai katiba mpya. Hapo alikamatwa na kushtakiwa kuandaa ugaidi kwa lengo la kutumulia serikali.

Tarehe 4 Machi 2022, mashtaka yote dhidi yake yalifutwa akaachwa huru.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1961
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Bunge la Tanzania
Joyce Lazaro Ndalichako

**Joyce Lazaro Ndalichako** (alizaliwa Musoma, 21 Mei 1964) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha CCM. Aliteuliwa na Rais wa awamu ya tano wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, John Magufuli kuwa mbunge na pia Waziri wa Elimu, Sayansi, Teknolojia na Mafunzo ya Ufundi kwa miaka 2015 – 2020 nchini Tanzania akiendelea hata katika awamu ya sita chini ya Samia Suluhu Hassan. 

## Elimu yake
Joyce Ndalichako alipata shahada yake ya kwanza katika Ualimu (kwa Kiingereza: Bachelor of Science with Education, majoring in Mathematics), akijikita katika Hisabati, katika Chuo Kikuu cha Dar es Salaam nchini Tanzania mnamo mwaka 1987 hadi 1991. Alipata shahada yake ya Uzamivu katika Saikolojia ya Elimu (Kiingereza: PhD in Educational Pyschology, major in Educational Statistics & Measurement and Evaluation), akijikita katika Takwimu za Kielimu na Vipimo vya Kielimu pamoja na Tathmini ya Elimu, katika Chuo Kikuu cha Alberta nchini Kanada. 

## Kazi yake
*Mnamo mwaka 2000 hadi 2005, Joyce Ndalichako alikuwa ni mhadhiri mkuu katika Chuo Kikuu cha Dar es Salaam akifundisha masuala ya Vipimo vya Kielimu na Tathmini ya Elimu, mbinu za Utafiti na Takwimu za Kielimu, huku akisimamia kazi (Kiingereza: dissertation) za wanafunzi wake.
*Kuanzia mwaka 2014 hadi leo, Joyce Ndalichako ni profesa msaidizi na mkuu msaidizi kwa upande wa Utafiti katika Chuo Kikuu cha Agha Khan, Taasisi ya Maendeleo ya Elimu, Afrika Mashariki.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1964
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Bunge la Tanzania
Jamii:Wanasiasa wanawake Tanzania
Makame Mbarawa

**Makame Mbarawa** ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha CCM. Aliteuliwa na Rais wa awamu ya tano wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania John Magufuli kuwa mbunge

## Kazi ya kisiasa 
Aliwahi kuwa Waziri wa Mawasiliano, Sayansi na Teknolojia kuanzia mwaka 2010 hadi 2015. Baada ya hapo aliwahi kuwa Waziri wa Maji na Umwagiliaji katika utawala wa Magufuli kwa siku kumi na moja kabla ya kuhamishwa kuongoza hati ya miundombinu. Aliendelea kuwa Waziri wa Ujenzi na Uchukuzi mara tu rais Samia Suluhu Hassan alipoingia madarakani mwaka  2021. Kufuatia mabadiliko yake ya baraza la mawaziri mnamo Septemba 2023, alidumisha jukumu lake juu ya uwaziri wa Uchukuzi tu , kwani wizara iligawanywa katika sehemu mbili. 

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1976
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Bunge la Tanzania
Viti maalum vya wanawake

**Viti maalum vya wanawake** ni nafasi bungeni zinazotolewa kwa utaratibu unaopatikana katika nchi mbalimbali na unaolenga kuongeza idadi ya wanawake na athira yao katika bunge na mabaraza na kwa njia hiyo katika siasa ya nchi hizo kwa jumla.

Kuna nchi nyingi za dunia zilizochukua hatua za kuongeza nafasi za wanawake serikalini kulingana na mkataba kuhusu ufutaji wa ubaguzi wote wa wanawake (Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination Against Women) uliosainiwa na mataifa 189 tangu kuanzishwa mwaka 1981 na kuimarishwa na azimio la Mkutano Mkuu wa Umoja wa Mataifa mwaka 2011. . 

## Nchi zinazotumia utaratibu wa viti maalumu vya wanawake katika bunge zao
Kati ya hatua hizo ni utaratibu wa kisheria wa kutenga sehemu ya viti vya bunge za kitaifa kwa wanawake pekee. Mnamo mwaka 2013 utaratibu huo ulitumiwa katika nchi 36, hasa za Afrika na Asia Kusini. 

Katika Amerika ni nchi ya Haiti.

Katika Afrika ni nchi za Algeria, Burundi, Djibouti, Eritrea, Eswatini, Guinea, Kenya, Lesotho, Libya, Mauritania, Morocco, Niger, Rwanda, Sierra Leone, Somalia, Sudan Kusini, Sudan, Tanzania, Uganda na Zimbabwe.

Katika Asia ni nchi za Afghanistan, Bangladesh, China, India, Iraq, Jordan,Palestina, Saudi Arabia, Pakistan, Philippines, Samoa, Taiwan, Timor-Leste na Vanuatu.

## Mifumo mbalimbali
Nchi nyingi hutenga idadi ya viti vya wabunge kwa ajili ya wanawake wanaochaguliwa kwa namna za pekee. Mara nyingi wananchi hupiga kura mara mbili, kwanza kwa wawakilishi wao kwa jumla halafu kura ya pili kwa ajili ya wanawake pekee.

Kuna pia nchi ambazo zimeanzisha majimbo ya uchaguzi kwa ajili ya wagombea wanawake pekee.

Nchi chache hutumia mfumo kama Tanzania ambako takriban theluthi 1 ya viti kwenye bunge ni viti maalumu ya wanawake wanaoingia baada ya kutajwa na vyama vya kisiasa lakini bila kupigiwa kura.

## Tanbihi
## Marejeo
*Tovuti ya quotaproject.org  (mradi wa International IDEA, Inter-Parliamentary Union na Chuo Kikuu cha Stockholm)
*Atlas of Electoral Gender Quotas 
Jamii:Siasa
Jamii:Wanawake
Mkutano Mkuu wa Umoja wa Mataifa

250px|thumb|Ukumbi wa Mkutano Mkuu wa UM
250px|thumb|Mkutano Mkuu ulihubiriwa na mjumbe wa taifa mwanachama
**Mkutano Mkuu wa Umoja wa Mataifa** (ing. **United Nations General Assembly**) unaunganisha wawakilishi wa nchi zote ambazo ni wanachama wa Umoja wa Mataifa.

## Tarehe ya Mkutano Mkuu
Mkutano huu hufanyika mara moja kwa mwaka kwa kawaida kuanzia Septemba hadi Desemba kwenye makao makuu ya UM mjini New York, Marekani. Mkutano Mkuu wa kwanza ulifanywa tarehe 10 Januari 1946.

## Kazi ya Mkutano Mkuu
Mkutano Mkuu una wajibu wa kuchungulia na kuamulia makisio ya mwaka wa UM, pia kuamulia maazimio yenye hadhi ya mapendekezo. Mkutano Mkuu unaweza kujadili mambo yote ya kimataifa ambayo hayajadiliwi na Baraza la Usalama la UM.

Maazimio ya Mkutano Mkuu hayana uzito kama haki au sheria ya kimataifa, tofauti na maazimio ya baraza la Usalama. Lakini yanaweza kupata umuhimu mkubwa kama mataifa mengi sana yanayaunga mikono. Maazimiio yanayohusu mambo ya ndani ya utawala wa UM yanapasakutekelezwa na Katibu Mkuu wa UM na idara zake.

## Maazimio na kupiga kura
Kila nchi mwanachama inaweza kuingia na wawakilishi 5 lakini wakati wa kupiga kura kila nchi ina kura moja. Hakuna tofauti kama nchi ina wakazi wengi (kama China yenye wakazi zaidi ya bilioni 1) au wachache (kama Tuvalu yenye wakazi 10,600). Katika maswali yaliyo muhimu azimio linahitaji theluthi mbili za kura za mkutano. 

Utaratibu huu unahusu maswali kama vile
* Mapendekezo kuhusu amani duniani na usalama wa kimataifa
* Uchaguzi wa nchi wanaoingia kwa muda katika Baraza la Usalama na mabaraza mengine ya UM
* kukubali nchi kuwa mwanachama wa UM
* kusimamisha haki za uanachama wa UM kwa nchi inayopuuza masharti yaliyoelezwa katika katiba ya UM au hata kutenga nchi kabisa
* maswali yote ya makisioya UM

Katika maswali mengine azimio linapokelewa kwa kura nyingi za kawaida.

## Viungo vya Nje
*United Nations General Assembly
**Webcast archive for the UN General Assembly
**Subsection of the overall UN webcast site
*Verbatim record of the 1st session of the UN General Assembly, Jan. 1946
*UN Democracy: hyper linked transcripts of the United Nations General Assembly and the Security Council
*UN General Assembly – Documentation Research Guide
*Council on Foreign Relations: The Role of the UN General Assembly
Rashid Ali Abdallah

**Rashid Ali Abdallah** (amezaliwa 2 Desemba 1959) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha Civic United Front (CUF). Amechaguliwa kuwa mbunge wa Tumbe kwa miaka 2015 – 2020.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1959
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Bunge la Tanzania