open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Square Chikwanda

**Square Chikwanda** (alizaliwa 1972) ni mchongaji wa Zimbabwe, anayeishi na kufanya kazi mjini Harare, Zimbabwe. Kwanza alijifunza sanaa yake kutoka kwa baba yake, pia mchongaji wa Zimbabwe.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1972
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Zimbabwe
Jamii:Watu wa Zimbabwe
Henry Munyaradzi

**Henry Munyaradzi**, pia alijulikana kama **Henry Munyaradzi Mudzengerere**,  (1931 - 27 Februari 1998) alikuwa mchongaji wa Zimbabwe. Harakati za sanamu ambazo zilikuwa sehemu yake kwa kawaida zilijulikana kama "mchongo wa Kishona" (tazama sanaa ya Kishona na Sanaa ya Zimbabwe), ingawa baadhi ya washiriki wake wanaotambulika si Washona kikabila. Hapo awali alifanya kazi katika Jumuiya ya Wasanii wa Tengenenge, kilomita 150 kaskazini mwa Harare karibu na Guruve, ambayo alijiunga nayo mwaka 1967. Katika Jumuiya hiyo, na hatimaye katika ulimwengu mpana wa wapenzi wa sanaa ya Zimbabwe, alijulikana kwa urahisi kama 'Henry'.

Henry Munyaradzi alifariki Februari 1998 na kuzikwa katika kijiji cha Kikristo cha Mukaera nje kidogo ya Guruve.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1931
Jamii:Waliofariki 1998
Jamii:Wachongaji wa Zimbabwe
John Takawira

**John Takawira** (1938 – 8 Novemba 1989) alikuwa mchongaji wa Zimbabwe. Harakati za sanamu ambazo alikuwa mshiriki mkuu zinaitwa sanaa ya Kishona..

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1938
Jamii:Waliofariki 1989
Jamii:Wachongaji wa Zimbabwe
Adewale Laoye

**Prince Adewale Laoye**, maarufu kama "Drummer of Peace" ni mwimbaji, mshairi, thespian wa Nigeria na mwanzilishi wa sanaa ya kisasa ya African Talking ngoma.  Gazeti la The Guardian lilimtaja kuwa ni gwiji wa Kisasa wa ngoma inayozungumza ya Kiafrika. Laoye ndiye mwanzilishi wa "Aafin Ilu" ( Palace of Drum), vazi la kitamaduni lililoundwa ili kukuza Sanaa ya maonyesho na Matukio ya Kitamaduni, kupitia kuongezwa kwa ujuzi wa Talking Drum, kusherehekea utamaduni wa Kiafrika. Yeye pia ni mmoja wa mababu wa marehemu Oba Laoye, Timi wa Ede, Mfalme wa ngoma.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa mwaka usiojulikana
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanamuziki wa Nigeria
Lynxxx

**Chukie Edozien** (alizaliwa 24 Novemba 1987), alijulikana zaidi kwa jina lake la kisanii Lynxxx, ni msanii wa kurekodi hip-hop wa Nigeria na mjasiriamali. Mnamo mwaka 2010 alitoa albamu yake ya kwanza ya studio This is Lynxxx na akaendelea kuwa msanii wa kwanza wa Nigeria kuidhinishwa na chapa ya kimataifa ya Pepsi. Yeye ndiye mwanzilishi wa Jollof Musik - aina aliyoelezea kama "mchanganyiko wa ustadi wa muziki kuunda muziki mzuri".
## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1987
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Watu wa Nigeria
Nick Monu

**Nick Monu** (alizaliwa 25 Machi 1965) ni mwigizaji wa Nigeria, mwigizaji na mkurugenzi .
## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1965
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Watu wa Nigeria
Arthur Fata

**Arthur Fata** (alizaliwa 1963) ni mchongaji kutoka Zimbabwe.

Mzaliwa wa Salisbury (sasa ni Harare), Fata alisoma sanaa nzuri katika Shule ya Warsha ya Matunzio ya Kitaifa ya Zimbabwe. Hapa alijifunza kutumia uchoraji, uchapaji, na nguo. Kama kawaida kwa msanii wa Zimbabwe, baadaye alitumia muda kusoma Uingereza, Ureno, na Bulgaria.   Kazi yake imelinganishwa na ile ya Dominic Benhura, ambaye anashiriki naye shauku katika kazi mchanganyiko ya vyombo vya habari. Jumba la Makumbusho la Uingereza lina mfano wa sanamu yake katika mkusanyo wake wa kudumu.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1963
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Zimbabwe
Jamii:Watu wa Zimbabwe
Ranti Bam

**Ranti Bam** (alizaliwa 1982)  ni msanii kutoka Uingereza na Nigeria kutoka London na Lagos aliyejulikana kwa kazi zake za rangi na sanamu za kauri zilizotengenezwa kwa mbinu mbalimbali za udongo.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1982
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Watu wa Nigeria
Jelili Atiku

**Jelili Atiku** ni msanii wa uigizaji wa media na mchongaji kutoka Lagos, Nigeria. Utendaji wake wa kuchora, upigaji picha, sanamu za usakinishaji, video na uigizaji wa moja kwa moja ulimfanya kuwa mmoja wa wasanii wa uigizaji wanaotambulika kutoka Nigeria kote ulimwenguni.  Kazi yake ilisemekana kuwa na nguvu ambayo "iko katika matumizi yake ya alama za Kiyoruba na mila za jumuiya yake ya ndani" 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1968
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Watu wa Nigeria
Ifesinachi Comedy Nwanyanwu

**Ifesinachi Comedy Nwanyanwu**  (alizaliwa Nsukka, Nigeria, 2 Juni 1975) ni msanii wa taswira, mwandishi wa tamthilia, mshairi na mwanaharakati wa mazingira wa Nigeria

Yeye ndiye Msimamizi wa Nyumba 33 huko Abuja na Mwanzilishi na mkurugenzi mtendaji wa ENACOF Iliyohifadhiwa 4 Desemba 2020 kwenye Mashine ya Wayback. Alijitolea kuboresha taka kuwa kazi za sanaa kwa nia ya kukuza mazingira endelevu.

Baadhi ya mradi wake unaoendelea kutekelezwa ni pamoja na: upandaji miti 5,000, usafishaji na warsha kwa watoto,.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1975
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Wanaharakati wa Nigeria
Tunde Odunlade

**Tunde Odunlade** (Túndé Ọdúnladé kwa Yoruba), alizaliwa 26 Novemba 1954, ni msanii wa Nigeria, mwigizaji, na mwanamuziki aliyejulikana kwa usanifu wake wa sanaa ya Batik.  Yeye ni mtaalamu wa sanaa ya nguo, na ueleaji.  Yeye ni mwanachama wa Mtandao wa Wasanii wa Visual wa Marekani (VAN) na mshiriki wa mara kwa mara katika Mkutano wa Kitaifa wa Wasanii, New York. Alikuwa mwigizaji wa kuigiza na Nigeria Cultural Troupe wakati wa Festac. Anaishi Ibadan, sehemu ya kusini magharibi mwa Nigeria.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1954
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Watu wa Nigeria
Abayomi Barber

**Abayomi Adebayo** (23 Oktoba 1928 - 26 Desemba 2021) alikuwa msanii wa kisasa wa Nigeria ambaye alikuwa mshauri wa Shule ya Sanaa ya Kinyozi ya Abayomi huko Lagos, Nigeria. Yeye ni mwanasanaa muhimu wa kisasa nchini Nigeria lakini hajulikani sana katika Ulimwengu wa Magharibi. Alijulikana sana kwa utumiaji wa mbinu za uasilia na uhalisia katika kazi zake za sanaa. Baadhi ya kazi zake zilizotiwa saini ni pamoja na mabasi ya ukubwa wa maisha ya rais wa zamani wa Nigeria, Murtala Mohammed na Oba wa zamani wa Ile-Ife, Adesoji Aderemi, kazi nyingine maarufu ni mchoro wa mafuta wa Shehu Shagari.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1928
Jamii:Waliofariki 2021
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Odili Donald Odita

**Odili Donald Odita**  (alizaliwa 18 Februari 1966) ni mchoraji wa Kimarekani kutoka Nigeria ambaye anaishi na kufanya kazi Philadelphia, Pennsylvania. Kazi yake ilichunguza rangi katika muktadha wa kihistoria wa kitamathali na katika maana ya kijamii na kisiasa. Utoaji wake mahiri wa kiwango kikubwa ulielezewa kama "vionyesho"  na hufikiriwa kuibua maswali kuhusu rangi na jamii. Kazi nyingi za Odita zilichochewa na nguo mahiri za nchi yake, Nigeria, zilizochanganyika na mitindo ya kisasa ya Magharibi.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1966
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Watu wa Nigeria
Lanre Buraimoh

**Lanre Buraimoh** ni msanii mzaliwa wa Nigeria ambaye makazi yake ni Texas, Marekani. "Michoro yake ya shanga" inaonyeshwa kimataifa .

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1976
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Watu wa Nigeria
Chika Okeke-Agulu

**Chika Okeke-Agulu**  ni msanii wa Nigeria, mwanahistoria wa sanaa, mtunzaji wa sanaa, na mwanablogu aliyebobea katika historia ya sanaa ya Kiafrika na Waafrika wanaoishi nje ya nchi. Anaishi Princeton, New Jersey
.
## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1966
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Watu wa Nigeria
Solomon Omolayo Omogboye

**Solomon Omolayo Omogboye** (alizaliwa 19 Agosti 1982)  ni msanii wa vielelezo na mchoraji kutoka Nigeria, anayeishi Afrika Kusini. Mtindo wake ulihusisha hasa mchanganyiko wa makaa, pastel, akriliki na mafuta kwenye turubai ili kuonyesha hisia zinazohusu maisha.
## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1982
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Watu wa Nigeria
Dennis Osadebe

**Dennis Osadebe** (alizaliwa 1991) ni msanii na mchongaji kutoka Nigeria anayeishi Lagos aliyejulikana kwa michoro na uchongaji wa vyombo vya habari mchanganyiko. Mazoezi yake hutumia taswira ya binafsi ambayo inachunguza urithi, teknolojia na uwezekano wa ubinadamu. Osadebe alianzisha vuguvugu la kitamaduni la 'Neo-Afrika', kama jibu la hali ya kikomo ya neno 'Sanaa ya Kiafrika', kama njia ya kuwahimiza wengine kurudisha tamaduni kwa njia inayoakisi ulimwengu unaobadilika .

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1991
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachoraji wa Nigeria
Jamii:Wachongaji wa Nigeria
Uche Okpa-Iroha

**Uche Okpa-Iroha** (alizaliwa Enugu mwaka wa 1972) ni msanii wa Nigeria wa fani nyingi ambaye alikubali zaidi upigaji picha kama njia yake ya kujieleza ya kisanii.

Yeye ni mwanachama mwanzilishi wa Blackbox Collective and Invisible Borders Trans-African Organization na mwaka wa 2013, alianzisha na kuanzisha Taasisi ya Nlele, ambapo anahudumu kama Mkurugenzi.

Yeye ni mshindi mara mbili wa Tuzo ya Seydou Keita kwa upigaji picha, na pia ameshinda tuzo ya Jean-Paul Blachere. Kwa sasa anaishi na kufanya kazi Lagos. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1972
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Watu wa Nigeria
George Osodi

**George Osodi** (alizaliwa 1974) ni mpiga picha wa Nigeria kutoka Ogwashi Ukwu, Jimbo la Delta. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1974
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Watu wa Nigeria
Victor Ekpuk

**Victor Ekpuk** (alizaliwa 1964) ni msanii mzaliwa wa Nigeria kutoka Uyo katika Jimbo la Akwa Ibom.  Kwa sasa yuko Washington DC. Ekpuk alipata umaarufu kupitia michoro  yake, ambayo ilionyesha falsafa za asili za Kiafrika za aina za sanaa za Nsibidi na Uli.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1965
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Watu wa Nigeria
Amani moyoni

**Amani moyoni** au ya ndani, ni hali ya utulivu wa kisaikolojia au wa kiroho licha ya uwepo wa vichocheo vinavyoweza kusababisha msongo wa mawazo.

## Tanbihi
## Marejeo
*

## Viungo vya nje
* "91 Peace Affirmations: Emotional Pain Releaser". loalab.net. 2023-04-28. Retrieved 2023-04-28.

Jamii:saikolojia
Jamii:maisha ya kiroho
Arinze Stanley Egbengwu

**Arinze Stanley Egbengwu**  (alizaliwa 1993) ni msanii wa Nigeria, mwanaharakati, mpiga picha, mhandisi, na mjasiriamali. Alijulikana zaidi kwa kuunda michoro ya penseli yenye uhalisia mkubwa.

Akifanya kazi hasa na mkaa na grafiti kwenye karatasi, Egbengwu alitumia kazi zake kama chombo cha uanaharakati wa kijamii na kisiasa. Kazi yake ilishughulikia masuala ikiwa ni pamoja na ubaguzi wa rangi, utumwa wa kisasa, na ufeministi katika jamii yake na duniani kote.
## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1993
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Watu wa Nigeria
Osinachi

**Prince Jacon Osinachi Igwe** (anajulikana kama Osinachi, alizaliwa 1991) ni msanii wa taswira na dijiti kutoka Nigeria. Akifafanuliwa kama "msanii mashuhuri zaidi wa crypto barani Afrika,"mara nyingi hutumia Microsoft Word kama media yake.Osinachi alikuwa msanii wa kwanza wa Kiafrika kuwa na kazi yake katika mnada wa kidijitali kama NFT na Christie's barani Ulaya.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1991
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Tade Thompson

**Tade Thompson** ni daktari wa akili k

utoka Uingereza na mwandishi mwenye asili ya Kiyoruba    aliyetokea Nigeria.  Alijulikana zaidi kwa riwaya yake ya kisayansi ya mwaka 2016 ya Rosewater, ambayo ilishinda Tuzo ya Nommo na Tuzo ya Arthur C. Clarke.  
## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1969
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Watu wa Nigeria
Bisi Silva

**Olabisi Obafunke Silva** (29 Mei 1962 - 12 Februari 2019), alijulikana kama Bisi Silva, alikuwa mtunzaji wa kisasa wa sanaa kutoka Nigeria aliyeishi Lagos 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1962
Jamii:Waliofariki 2019
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Gerald Chukwuma

**Gerald Chukwuma** (alizaliwa 1973) ni msanii wa picha wa Nigeria, mchongaji na mchoraji.  Alijulikana kwa sanamu zake tata za midia mchanganyiko kwa kutumia vifaa kama vile alumini, shaba na mbao. Kazi yake ilichunguza mada za uhamiaji wa hiari na wa kulazimishwa, utandawazi na mabadiliko, ikijumuisha vipengele vya utamaduni wa sanaa ya Uli.
## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1973
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Watu wa Nigeria
Olu Oguibe

**Olu Oguibe** (alizaliwa 14 Oktoba 1964) ni msanii wa Marekani na msomi alizaliwa Nigeria.  Profesa wa Sanaa na Masomo ya Kiafrika-Amerika katika Chuo Kikuu cha Connecticut, Storrs, Oguibe ni mshiriki mkuu wa Kituo cha Vera List cha Sanaa na Siasa katika Shule Mpya, New York City, na Taasisi ya Smithsonian huko Washington, DC.Yeye pia ni mwanahistoria wa sanaa, mtunza sanaa, na mchangiaji mkuu wa nadharia ya baada ya ukoloni na masomo mapya ya teknolojia ya habari.  Oguibe pia anajulikana kuwa msomi na mwanahistoria anayeheshimika sana wa sanaa ya kisasa ya Kiafrika na Kiamerika  na alitunukiwa na Tuzo ya Sanaa ya Gavana wa Jimbo la Connecticut kwa ubora na mafanikio maishani mnamo tarehe 15 Juni 2013. 
## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1964
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Watu wa Nigeria
Nura M Inuwa

**Nura Musa Inuwa** pia huitwa M Inuwa (alizaliwa 18 Septemba 1989) ni mwimbaji wa Nigeria, mtunzi wa nyimbo na mwanamuziki wa Hausa. pia msanii na mtayarishaji wa filamu. Alizaliwa, kukulia na kusomeshwa katika Jimbo la Kano katika mji wa Gwammaja katika Eneo la Serikali ya Mtaa ya Dala, Kano.
## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1989
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Watu wa Nigeria
John Eni-Ibukun

**John Eni-Ibukun** (alizaliwa 13 Juni 1997), pia anajulikana kama June Wakati mwingine, [1] ni msanii wa Nigeria, mwandishi, na Mkuu wa Utunzaji wa Afrobeats na African Gospel katika Audiomack
.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1997
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Watu wa Nigeria
Adaku Utah

**Adaku Utah** ni mtu wa Nigeria na Marekani  wa kizazi cha sita mganga wa jadi wa Igbo, mzungumzaji, mwandishi, na msanii. Kazi yake ilizingatia jinsia, haki ya uzazi, usawa wa rangi, uwezeshaji wa vijana, na harakati za haki za uponyaji kwa ajili ya mabadiliko ya kijamii.Yeye ndiye mwanzilishi mwenza wa Harriet's Apothecary, kikundi cha uponyaji mbadala kinachoongozwa na wanawake Weusi na waganga wa ajabu.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa mwaka usiojulikana
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Watu wa Nigeria
Ola-dele Kuku

**Ola-Dele Kuku** (8 Agosti 1963 - 11 Oktoba 2021) alikuwa mbunifu wa Nigeria na msanii wa asili ya Yoruba. Aliishi na kufanya kazi kati ya Nigeria na Ubelgiji. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1963
Jamii:Waliofariki 2021
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Uwekezaji

thumb|Baa ya Uwasilishaji Bora, kiwango cha biashara katika masoko makubwa ya dhahabu ya kimataifa.
[thumb|Ukubwa wa kipande cha dhahabu cha gramu 100 - kilichofungwa ndani ya jaribio la uthibitisho wa [Uthibitishaji|uhalisi - ikilinganishwa na kadi ya kuchezea karata.]]
**Uwekezaji** humaanisha "kuweka rasilimali katika kitu kinachotarajiwa kupata thamani baada ya muda".  Ikiwa uwekezaji unahusisha pesa, basi unaweza kufafanuliwa kama "kutenga pesa katika kitega uchumi fulani ili uweze kuvuna pesa zaidi baadaye".

Madhumuni ya uwekezaji ni kutoa faida kwenye mali iliyowekezwa. Faida inaweza kujumuisha ongezeko la mtaji (faida) au hasara endapo uwekezaji utauzwa. Inaweza pia kujumuisha mapato ya mara kwa mara kama vile gawio, riba, au mapato yatokanayo na kukodisha rasilimali. Faida pia inaweza kuongezeka au kupungua  kutokana na mabadiliko katika viwango vya ubadilishaji wa fedha za kigeni. 

Wawekezaji hutarajia faida kubwa kutoka kwa uwekezaji wenye hatari zaidi . Wakati uwekezaji wenye hatari ndogo unapofanywa, faida pia kwa ujumla huwa ndogo. Vile vile, hatari kubwa huja na nafasi ya hasara kubwa. Wawekezaji, hasa wanaoanza, mara nyingi wanashauriwa kutowekeza fedha zote sehemu moja.  Kutoweka mayai yote katika kapu moja inasaidia sana kupunguza hatari ya hasara kubwa.

## Aina za uwekezaji wa kifedha 
Katika uchumi wa kisasa, uwekezaji unajumuisha:
* Hisa - Umiliki wa biashara,  katika makampuni yanayouzwa hadharani mtu yeyote anaweza kununua
* Dhamana - wananchi kuikopesha serikali yao, hufanyika  katika masoko ya mnada wa umma. 
* Pesa taslimu - kushikilia sarafu fulani, ili kuja kuibadilisha baadae itakapo itakapo panda thamani. (kiwango cha ubadilishaji wa sarafu)
* Mali isiyohamishika, Majengo ambayo yanaweza kukodishwa ili kutoa mapato yanayoendelea au kuuzwa tena ikiwa thamani itaongezeka.
* Dhahabu, platinamu na fedha, ni maarufu sana miongoni mwa vito vya thamani katika uwekezaji. Kwa ujumla wawekezaji hununua dhahabu kwa ajili ya kuwekeza. Soko la dhahabu linakabiliwa na mabadiliko ya bei mara kwa mara kama ilivyo kwa masoko mengine.

Jamii:Uchumi
Tola Wewe

**Tola Wewe** (alizaliwa 1959) ni msanii kutoka Nigeria.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1959
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Watu wa Nigeria
Edoheart

**Eseohe Arhebamen** au **Eseohe Arhebamen-Yamasaki**, pia alijulikana kama **Edoheart** (mzaliwa wa Obehioye Eseohe Ikhianose Oghomwenyenmwen Cleopatra Anne Arhebamen), ni mshairi, dansi, mwimbaji, mwanamuziki, mtayarishaji, msanii wa kuigiza na msanii wa kuona. Eseohe alizaliwa Zaria, Nigeria  na alitokana na familia ya kifalme ya Milki ya Benin. Bibi mzaa mama wa Eseohe Arhebamen ni Princess Theresa Maria Nodumwenben Osazuwa, binti mfalme wa watu wa Edo. Babu wa babu wa Eseohe Arhebamen Osazuwa Eredia, babake Binti Mfalme Theresa Osazuwa, alikuwa Oba N’Ugu na Enogie wa Umoghumwun, na kumfanya Eseohe Arhebamen kuwa mzao wa kifalme na binti wa kifalme. "Msingi wa ufalme wa Ugu, pamoja na mji wake mkuu huko Umoghumwun umefuatiliwa hadi kwa Prince Idu, mwana mkubwa wa Oba Eweka I." 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1981
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Watu wa Nigeria
Uche Uzorka

**Uche Uzorka** ni msanii wa Nigeria. Mnamo mwaka 2011, yeye na Chike Obeagu walishinda nafasi ya kwanza katika Shindano la Kitaifa la Sanaa la Nigeria.  Uzorka alichanganya vyombo vya habari mbalimbali katika kazi yake kuchunguza taratibu za utamaduni wa mijini.
## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1974
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Watu wa Nigeria
Oscar Ukonu

**Oscar Ukonu** (alizaliwa 1993 ) ni msanii wa kalamu kutoka Nigeria anayeishi Lagos, Nigeria. Alijulikana kwa picha zake za uhalisia kupita kiasi.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1993
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Watu wa Nigeria
Onyeka Igwe

**Onyeka Igwe**  (alizaliwa 1986), ni msanii wa Uingereza-Nigeria, zaidi akifanya kazi katika vyombo vya habari vya filamu. 

Kazi zake zimeonyeshwa katika MoMA, Black Radical Imagination, Institute of Contemporary Art (2017), Dhaka Art Summit (2020), London Film Festival 2015 na 2020, Open City Documentary Festival 2021 na 2022, Rotterdam International, Uholanzi (2018–2020] Contact Edinburg2),  Contact E6 Tamasha la Picha,  Tamasha la Picha (2019), Kituo cha Sanaa cha Camden na tamasha la filamu la Smithsonian African American (2018).
## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1986
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Watu wa Nigeria
Oluwole Omofemi

**Oluwole Omofemi** (alizaliwa  tarehe 2 Juni 1988) ni msanii na mtunzaji kutoka Nigeria anayeishi Ibadan, Jimbo la Oyo, Nigeria. Alijulikana zaidi kwa kuchora mchoro wa mwisho ulioidhinishwa wa Malkia Elizabeth II kabla ya kifo chake.  Alifanya maonyesho kadhaa ya pekee na ya pamoja nchini Nigeria na nje ya nchi.
## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1988
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Watu wa Nigeria
Becky Umeh

**Umeh** alizaliwa katika Jimbo la Anambra, Nigeria, lakini alikulia Lagos kuanzia akiwa na umri wa miaka mitano. Mnamo mwaka 1992, alipata umaarufu wa kitaifa kama mwigizaji katika tamthilia ya watoto ya Shirika la Televisheni la Nigeria (*Nigerian Television Authority*) iitwayo *Tales* by *Moonlight*. Pia alishiriki katika filamu huru kama *Jezebel*, *Twist of Fate, Living Ghost, na Amazon,* miongoni mwa nyingine.

Kuanzia 1994 hadi 1998, Umeh alisomea ngoma za jadi na za kisasa za Kiafrika kwa ufadhili kamili katika *Ivory Dance Academy,* iliyoanzishwa na *Steve James,* mjumbe wa National Troupe of Nigeria. Akiwa masomoni, alifanya ziara na kundi la shule hiyo liitwalo Ivory Ambassadors, na akafanya utafiti wa nyanjani kuhusu ngoma za jadi katika vijiji vya Nigeria.

Baada ya kuhitimu masomo yake, Umeh alihudumu kama Mkurugenzi wa Ngoma wa Ivory Dance Troupe kwa kipindi cha miaka mitano, akiongoza na kutayarisha maonesho kwa kampuni kama Guinness, Mobile, Chevron, Seven-Up Bottling Company, na nyinginezo. Baada ya ziara fupi nchini Ghana, alisafiri kwenda Paris wakati wa Kombe la Dunia la FIFA la mwaka 1998 akiwa pamoja na timu ya taifa ya soka ya Nigeria. Becky Umeh alianza rasmi taaluma yake ya uimbaji na akaanzisha bendi yake, na kwa pamoja wakatayarisha albamu iliyoitwa *Aiye*.

## Marejeo
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waigizaji filamu wa Nigeria
Orodha ya Mawaziri Wakuu wa Zanzibar

Hii ni orodha ya **wakuu wa serikali wa Zanzibar**, eneo lenye mamlaka nusu-huru ndani ya Tanzania. Ofisi ya **Waziri Kiongozi** (baadaye ikabadilishwa jina kuwa Waziri Mkuu) ilianzishwa mwaka 1961 na kufutwa mwaka 2010, ikiwa hapo awali iliwahi kufutwa kati ya 1964 na 1983.

## Orodha ya waliowahi kushika wadhifa
;Vyama vya siasa

;Makundi mengine

;Hali

### Mawaziri Kiongozi wa Usultani wa Zanzibar
### Waziri Mkuu wa Usultani wa Zanzibar
### Waziri Mkuu wa Jamhuri ya Watu wa Zanzibar
### Mawaziri Kiongozi wa Serikali ya Mapinduzi ya Zanzibar
## Mlolongo wa matukio
## Tazama pia
, Kisiwa cha Pemba]]

* Siasa ya Tanzania
* Orodha ya magavana wa Tanganyika
* Rais wa Tanzania
** Orodha ya wakuu wa nchi wa Tanzania
* Makamu wa Rais wa Tanzania
* Waziri Mkuu wa Tanzania
** Orodha ya mawaziri wakuu wa Tanzania
* Orodha ya masultani wa Zanzibar
* Rais wa Zanzibar
* Makamu wa Rais wa Zanzibar

## Viungo vya nje
* World Statesmen - Zanzibar

Jamii:Orodha ya mawaziri wakuu
Jamii:Mawaziri kiongozi wa wa Zanzibar
Simone Dede Ayivi

**Simone Dede Ayivi** (alizaliwa mwaka 1982) ni mkurugenzi wa maigizo, mwigizaji na dramaturjia wa Kijerumani anayeishi mjini Berlin, Ujerumani. Kazi zake hucheza na mitazamo iliyozoeleka ya uelewa kwa kuvunja na kuweka upya dhana potofu (stereotypes) katika muktadha mpya.

Kwa kawaida, kazi zake hufasiriwa kwa kuzingatia wasifu wake binafsi kama Mjerumani mwenye asili ya Kiafrika (Afro-German), na pia kupitia mitazamo ya uondoaji wa urithi wa ukoloni (decolonization) na ufeministi wa Kiafrika (afro-feminism).

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1982
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Ujerumani
Wilfred Ukpong

**Wilfred Ukpong** ni msanii na mtafiti kutoka Kifaransa-Nigeria  ambaye mazoezi yake ya kipekee ya kijamii yalitumia njia zilizounganishwa, ikiwa ni pamoja na upigaji picha, filamu, uchongaji, utendakazi, usanifu, na warsha za ubunifu, ili kushughulikia masuala muhimu ya kijamii kwa ushiriki wa jamii na kuingilia kati. Kazi yake mara nyingi hujihusisha na matokeo ya kijamii ya masuala ya mazingira katika Delta ya Niger kama matokeo ya sekta yake ya mafuta. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1970
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Watu wa Nigeria
Lonzo Nzekwe

**Lonzo Nzekwe** ni mtayarishaji wa filamu za asili kutoka Nigeria na Kanada anayeishi Toronto, Canada. Anatengeneza maudhui ya filamu za Kinigeria zenye muktadha wa kimataifa,ikiwemo Anchor Baby, filamu yake ya kwanza iliyotoka mwaka 2010 ambayo ilionyeshwa kwa mara ya kwanza kwenye Tamasha la Kimataifa la Filamu la Harlem mwaka 2010 na kushinda tuzo ya Filamu Bora. Anchor Baby ilitolewa rasmi kwenye Netflix tarehe 20 Mei 2020. Filamu yake ya pili, Meet The Parents, ilishinda tuzo ya “Filamu Fupi Bora” katika Tuzo za Africa Movies Academy Awards (AMAA) mwaka 2016.

Nzekwe ni mtayarishaji wa filamu aliyejifunza mwenyewe, na huandika, kuelekeza (kuongoza) na kuzalisha miradi yake mingi ya filamu. Alishirikiana kuanzisha mtandao wa kwanza wa televisheni wa Canada unaomilikiwa na watu weusi unaorusha matangazo saa 24 kwa siku, FEVA TV, na aliwahi kuhudumu kama Afisa Mtendaji Mkuu (CEO) wa kampuni hiyo kuanzia mwaka 2013 hadi 2015. Pia anahusika kikamilifu katika uundaji na usambazaji wa maudhui kupitia kampuni yake ya uzalishaji  wa filamu, Ironflix.

Filamu yake ya pili ya urefu kamili, Orah, ilianza kutengenezwa mwaka 2022, na ilichaguliwa kuonyeshwa kwa wanunuzi wa filamu na wadau wakubwa wa tasnia katika Tamasha la Kimataifa la Filamu la Toronto (TIFF) mwaka 2023 kupitia programu ya Industry Selects. Filamu hiyo itakuwa na onyesho lake rasmi la kwanza kwa umma katika Tamasha la Kimataifa la Filamu la Cinéfest Sudbury mwaka 2023.

## Maisha ya awali na elimu 
Nzekwe aliondoka Nigeria mwaka 1997, na kwa sasa anaishi Ontario, Canada.

## Marejeo 
Jamii:Watayarishaji filamu nchi kwa nchi
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waigizaji Filamu
Ngoma za Wanyakyusa

**Ngoma za Wanyakyusa** ni ngoma za kitamaduni za kabila hilo kuu la Mkoa wa Mbeya; ni hasa Ing'oma, Magosi, Samba, Mwambulo na Ipenenga. Ngoma hizo zinategemea umri wa watu wanaoshiriki katika dansi. Dansi hufanyika wakati wa vipindi vya mavuno lakini pia wakati mwingine zinaweza kufanyika wakati wa sherehe ya mazishi ya mwanakijiji. Densi hizo ni maarufu katika wilaya zote zinazofunikwa na watu wa nyakyusa yaani Rungwe, Busokelo na Kyela katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania. Utamaduni huohuo unapatikana kaskazini mwa Malawi.

## Ing'oma 
Densi za Ing'oma ndizo ngoma maarufu zaidi za kitamaduni katika jamii ya Nyakyusa . Ing'oma inafanana na dansi nyingi za mashariki na kati mwa Afrika kama vile mganda kutoka mkoa wa Ruvuma nchini Tanzania na malipenga nchini Malawi . Wachezaji wana majina yanayotokana na maneno ya kijeshi ya lugha ya Kiingereza, kama vile kamanda, koplo, na meja; Sare hizo zinaonekana kuchukuliwa kutoka kwa mfano wa kijeshi wa Ulaya . Maelfu ya watu hukusanyika ili kuona mashindano ya dansi za ing'oma  wakati wa kiangazi wakati vyama vya wenyeji vinapoalika vyama vya wageni kucheza katika maeneo yaliyoandaliwa maalum. Kwa kawaida vyama hutegemea vijiji.

## Magosi na Samba 
Samba na magosi huchezwa na vijana, Tofauti kati ya hizo mbili ni idadi tu ya wachezaji. Samba inaweza kuzidi watatu huku magosi ikiwa na wachezaji watatu kwa wakati mmoja. Wachezaji wengi wao wako chini ya umri wa miaka 25.

## Mwambulo na Ipenenga 
Ngoma hizo mbili huchezwa pamoja na kuchezwa na wanaume wenye umri kati ya miaka 25 hadi 40. Kwa kawaida huchezwa wakati ambapo mchele hupandwa kwa wingi. Ni ishara ya ushindi ambapo watu husherehekea uzalishaji wa mazao kuwa mkubwa.

## Marejeo 
Jamii:Utamaduni wa Tanzania
Jamii:mkoa wa Mbeya
James Barnor

**James Barnor** Hon. FRPS, OV (alizaliwa 6 Juni 1929) ni mpiga picha kutoka Ghana ambaye amekuwa akiishi London tangu miaka ya 1990. Kazi yake imechukua zaidi ya miongo sita, na ingawa kwa sehemu kubwa ya kipindi hicho kazi zake hazikujulikana sana, baadaye zimegunduliwa na kuthaminiwa na hadhira mpya. Kupitia upigaji picha wa mitaani na wa studio, *Barnor* anaonyesha jamii zilizo katika kipindi cha mpito katika miaka ya 1950 na 1960. *Ghana* ilikuwa inaelekea kupata uhuru, na *London* ilikuwa ikibadilika na kuwa jiji lenye tamaduni nyingi. Ameeleza hivi:

“Nilikuwa na bahati kuwa hai wakati mambo yalipokuwa yakitokea… wakati Ghana ilikuwa inaelekea kupata uhuru na ilipopata uhuru, na nilipokuja Uingereza wakati The Beatles walipokuwapo. Mambo mengi yalikuwa yakitokea katika miaka ya 1960, kwa hiyo ninajiita *Lucky Jim*.”

## Marejeo 
Jamii:Watu wa Ghana
Jamii:Wapiga picha
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1929
Helmina von Chézy

**Helmina von Chézy** (alizaliwa kwa jina la Wilhelmine Christiane von Klencke; 26 Januari 1783 – 28 Januari 1856) alikuwa mwandishi wa habari, mshairi na mwandishi wa tamthilia wa Ujerumani. Anajulikana kwa kuandika libretto ya opera Euryanthe (1823) ya Carl Maria von Weber, pamoja na tamthilia Rosamunde, ambayo Franz Schubert aliitungia muziki wa kuandamana (incidental music).

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1783
Jamii:Waliofariki 1856
Jamii:Waandishi wa Ujerumani
Luna DuBois

**Luna DuBois** ni jina la kisanii la Tom VanDyne, msanii wa drag na mtaalamu wa vipodozi mwenye uraia wa Nigeria na Kanada ambaye alishiriki katika msimu wa nne wa shindano la Canada’s Drag Race.

Tom VanDyne alizaliwa mjini Lagos, Nigeria, kisha baadaye alihamia Kanada.

## Marejeo 
Jamii:Wasanii
Max Azria

**Max Azria** (Januari 1, 1949 - Mei 6, 2019) alikuwa mbunifu wa mitindo kutoka Ufaransa na Marekani ambaye alianzisha chapa ya kisasa ya mavazi ya wanawake ya BCBG MAX AZRIA. Pia alikuwa mbunifu, mwenyekiti, na Mkurugenzi Mtendaji wa BCBG Max Azria Group, nyumba ya mitindo ya kimataifa ambayo ilijumuisha zaidi ya chapa 20.  Aliondoka BCBG mnamo 2016. BCBG Max Azria iliwasilisha kesi ya kufilisika mnamo 2017 na ikauzwa kwa Marquee Brands na Global Brands Group.

Baadaye Azria alikuwa Mkurugenzi Mtendaji wa ZappLight.

## Maisha ya awali na elimu 
Max Azria alizaliwa Sfax, Tunisia, mtoto wa mwisho kati ya watoto sita katika familia ya Wayahudi wa Tunisia . Akiwa mtoto, alisoma kusini-mashariki mwa Ufaransa kabla ya familia yake kuhamia Paris mwaka wa 1963.  Ndugu yake ni Serge Azria, mwanzilishi wa kampuni za mavazi ya wanawake Joie, Current/Elliott, na Equipment ambazo ziko Los Angeles.

## Kazi 
Baada ya miaka 11 ya kubuni mavazi ya wanawake huko Paris, Azria alihamia Los Angeles mnamo 1981 na akazindua Jess, maduka ya rejareja yenye dhana mpya kwa mavazi ya wanawake.

Mnamo 1989, Azria alizindua BCBG Max Azria, iliyopewa jina la msemo wa Kifaransa "*bon chic, bon genre*," msemo wa lugha ya Kiparisi unaomaanisha "mtindo mzuri, mtazamo mzuri". Mkusanyiko wa BCBG Max Azria Runway uliwasilishwa kwa mara ya kwanza katika Wiki ya Mitindo ya New York mnamo 1996.

## Maisha ya kibinafsi 
Azria alioa mara mbili. Aliachana na mke wake wa kwanza ambaye alipata naye watoto watatu: Michael John Azria (aliyezaliwa 1974), Joyce Azria Nassir (aliyezaliwa 1981), na Marine Azria (aliyezaliwa 1984). Max muoa Lubov Azria, afisa mkuu wa ubunifu wa BCBG Max Azria Group. Lubov alizaliwa Ukraine. Max na Lubov walikuwa na watoto watatu: Chloe (aliyezaliwa 1993), Nushi (aliyezaliwa 1996), na Agnes (aliyezaliwa 1997). Max na familia yake waliishi katika jumba lililobuniwa na Paul Williams huko Holmby Hills, kitongoji huko Los Angeles. Hapo awali lilikuwa linamilikiwa na marehemu Sidney Sheldon, mwandishi.

## Kifo 
Azria alifariki kutokana na saratani ya mapafu katika hospitali moja huko Houston mnamo Mei 6, 2019; alikuwa na umri wa miaka 70.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1949
Jamii:Waliofariki 2019
Jamii:Wasanii wa Tunisia
Mariam Kamara

**Mariam Issoufou** (alizaliwa Aprili 1979, huko Saint-Étienne, Ufaransa) ni mbunifu wa majengo  kutoka Niger. Miundo yake ya majengo inalenga zaidi nafasi za wazi za kuishi na hutumia vifaa vinavyopatikana kirahisi katika jamii za Afrika, vikiwemo saruji, metali iliyosindikwa upya na udongo asilia.

## Wasifu 
Mariam Issoufou Kamara alizaliwa mwaka 1979.

Awali, alilenga kuwa mhandisi wa kompyuta na alipata shahada ya kwanza kutoka Chuo Kikuu cha Purdue mwaka 2001, pamoja na shahada ya uzamili katika Sayansi ya Kompyuta kutoka Chuo Kikuu cha New York mwaka 2004. Alifanya kazi katika sekta hiyo kwa miaka saba kabla ya kubadili taaluma na kuingia katika usanifu majengo ili kutimiza ndoto yake ya utotoni.

Mwaka 2013, Kamara alipata shahada ya uzamili katika Usanifu Majengo kutoka Chuo Kikuu cha Washington. Tasnifu yake ilijikita katika masuala ya kijinsia katika maeneo ya umma nchini Niger, na kazi hiyo ilionyeshwa mwaka 2014 katika maonyesho ya Triennale di Milano, Africa Big Chance Big Change.

## Safari ya kitaaluma 
Aliishiriki kuanzisha kundi la usanifu majengo liitwalo united4design mwaka 2013 alipokuwa bado akiishi nchini Marekani. Baada ya kurejea Niger, alianzisha kampuni ya usanifu majengo na utafiti iitwayo Atelier Masomi mwaka 2014, inayojikita katika kubuni nafasi za wazi za kuishi kwa kuzingatia usanifu wa kienyeji.

Jumuiya ya kimataifa ya wasanifu majengo waliokuwa sehemu ya united4design ilifanya kazi katika miradi mbalimbali nchini Marekani, Afghanistan na Niger. Miundo ya Kamara inajulikana kwa majengo yenye maumbo ya kijiometri na hutegemea matumizi ya vifaa vitatu vinavyotengenezwa ndani ya nchi na vinavyopatikana kwa urahisi katika jamii nyingi: saruji, metali iliyosindikwa upya na udongo asilia.

Mwaka 2017, alifundisha masomo ya mipango miji kama mhadhiri msaidizi katika Chuo Kikuu cha Brown, kilichopo Rhode Island.

Mwaka 2022, Kamara aliteuliwa kuwa Profesa Kamili wa Usanifu wa Urithi wa Majengo na Uendelevu katika Chuo Kikuu cha ETH Zurich nchini Uswisi. Mwaka 2024, alikuwa mjumbe wa kamati ya ushauri ya taaluma mbalimbali kwa ajili ya toleo la kwanza la Tuzo za Ammodo Architecture Awards.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1979
Jamii:Watu wa Niger
Jamii:Watu walio hai
Habib Ayrout

**Habib Ayrout** (1876 – 1956) alikuwa mbunifu majengo wa Misri mwenye asili ya Syria. Alishiriki katika upangaji na ujenzi wa Heliopolis (kitongoji cha Cairo).

## Elimu 
Alisomea mjini Paris kama mhandisi na mbunifu majengo. Wanawe walikuwa Henry Habib Ayrout**,** padre wa Kijesuiti, Charles na Max Ayrout, ambao pia walikuwa wabunifu majengo waliokuwa wakifanya kazi mjini Cairo

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1876
Jamii:Waliofariki 1956
Jamii:Watu wa Misri
Marwa Zein

**Marwa Zein** (Kiarabu: مروى زين; alizaliwa 4 Desemba 1985) ni mwongozaji wa filamu, mwandishi wa maandishi ya filamu, na mtayarishaji wa filamu kutoka Sudan. Yeye ni mwandishi wa filamu ya makala ya mwaka 2019 iitwayo Khartoum Offside, na ni mtetezi wa haki za wanawake kupitia kazi zake. Pia ni mwanzilishi wa ORE Production, kampuni ya utayarishaji wa filamu yenye makao yake Khartoum, na ni mmoja kati ya watengenezaji filamu vijana saba waliochaguliwa kutoka duniani kote kuhudhuria Tamasha la Filamu la Cannes mwaka 2019 na Shirika la Kimataifa la Kukuza Vipaji Vipya vya Filamu (IEFTA).

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1985
Jamii:Waandishi wa Sudan
Mohamed Dia

**Mohamed Dia** (alizaliwa tarehe 5 Agosti 1973 huko Sarcelles) ni mbunifu wa mavazi ya michezo na mitindo ya mitaani mwenye asili ya Ufaransa na Mali, na mwanzilishi wa chapa ya M.Dia.

Mwaka 1999, alianzisha chapa ya M.Dia kwa kutumia akiba yake binafsi akiwa Sarcelles, pembezoni mwa jiji la Paris. Makundi maarufu ya rap ya Ufaransa kama Secteur Ä na Ministère AMER yalimuunga mkono kwa kuvaa mavazi yake, jambo lililoisaidia chapa hiyo kujulikana zaidi. Hatua hiyo ilivutia vyombo vya habari vya Ufaransa ambavyo vilianza kumtaja kama mfano wa kuigwa kwa vijana wanaotoka katika maeneo yenye changamoto za kiuchumi.

Mwaka 2001, alisaini makubaliano ya leseni na NBA na kuanzisha mkusanyiko wa mavazi ulioitwa NBA by DIA. Hii ilimwezesha kuingia katika soko la Marekani na kufungua duka lake la kwanza nchini humo mwaka 2004.

Mwaka 2005, alianzisha pia kampuni yake ya kurekodi muziki, Dia Entertainment, kwa kushirikiana na kundi la hip hop la Ärsenik.

Kufikia mwaka 2007, Mohamed Dia alikuwa anamiliki chapa ya mavazi ya michezo ya Kifaransa iliyokuwa na mapato ya euro milioni 16 (takribani dola milioni 24 za Marekani).

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1973
Jamii:Wanamitindo nchi kwa nchi
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Mali
IK Ogbonna

**Ikechukwu Mitchel Ogbonna** (alizaliwa 11 Januari 1984), anayejulikana kitaaluma kama *IK Ogbonna*, ni mwigizaji wa filamu na televisheni kutoka Nigeria, mwanamitindo, mkurugenzi, na mhusika wa televisheni. Pia ni mkurugenzi, mwanamitindo, na mtangazaji wa televisheni. Alishiriki katika filamu ya *Playing Safe* pamoja na *Tonto Dikeh* na *Ini Edo*.

## Elimu 
IK alipata elimu yake ya msingi na sekondari katika Jimbo la Lagos, ambako alipata Cheti cha Kuacha Shule ya Msingi (First School Leaving Certificate) na Cheti cha Shule ya Sekondari cha Afrika Magharibi (West African Senior School Certificate) mtawalia. Alihitimu na shahada ya kwanza ya sosholojia kutoka Chuo Kikuu cha Jos kilichopo Jimbo la Plateau.

## Taaluma 
Ogbonna alishiriki kwenye usaili wa kipindi cha televisheni cha *Amstel Malta Box Office* mwaka 2005 na akachaguliwa. Amekuwa mwanamitindo kwa muda mrefu. Akiwa katika shule ya sekondari, alishinda Tuzo za Milo kwa Sanaa Nzuri }(Fine Arts).

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1984
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waigizaji filamu wa Nigeria
Mohamed Kordofani

**Mohamed Kordofani** (Kiarabu: محمد كردفاني; alizaliwa mjini Khartoum) ni mwongozaji wa filamu na mwandishi wa filamu kutoka Sudan. Alipata umaarufu wa kimataifa kupitia filamu yake ya kwanza ya urefu kamili, Goodbye Julia, mwaka 2023. Filamu hiyo ilikuwa ya kwanza kabisa kutoka Sudan kuonyeshwa katika Tamasha la Filamu la Cannes, ambako ilishinda tuzo ya Prix de la Liberté (Tuzo ya Uhuru) mwaka 2023.  Filamu hiyo ilichaguliwa na Kamati ya Kitaifa ya Sudan inayofanya kazi uhamishoni kuwania tuzo ya Filamu Bora ya Kimataifa katika Tuzo za 96 za Academy.

## Marejeo 
Jamii:Waandishi
Jamii:Wasanii wa Sudan
Miss Fatimah

**Miss Fatimah** (kwa Kiarabu: الأستاذة فاطمة, kwa Kiingereza: *The Lawyer Fatimah*, tafsiri ya jina: *Al-Ustazah Fatimah*) ni filamu ya vichekesho ya Misri ya mwaka 1952, iliyoandikwa na Ali El-Zorkani, kuongozwa na Fatin Abdel Wahab na kutayarishwa na Mahmoud Zulfikar. Filamu hii inawaigiza Faten Hamama na Kamal Al-Shennawi.

## Mpangilio 
Fatumah (Faten Hamama) ni mwanafunzi wa sheria anayehitimu masomo yake katika chuo cha sheria na kuanzisha ofisi yake binafsi ya uwakili. Akiwa chuoni, anakutana na Adel (Kamal Al-Shennawi), mwanafunzi mwenzake wa sheria, na wawili hao wanaanzisha uhusiano wa kimapenzi. Filamu inaangazia changamoto na matatizo ambayo wanawake wanaofanya kazi walikumbana nayo katika jamii ya Misri katika kipindi hicho. Mmoja wa wateja wa Adel anamuingiza katika kosa la jinai, na Adel anakuwa mtuhumiwa. Hata hivyo, kwa msaada na utetezi wa Fatimah, anafanikiwa kuachiwa huru. Baada ya kushinda kesi hiyo, Fatimah na Adel wanafunga nd

## Marejeo 
Jamii:filamu za 1952
Jamii:filamu za Misri
Hanste Aansoo

***Hanste Aansoo*** (  "Machozi ya Kucheka" ) ni filamu ya vichekesho vya kimapenzi ya Kihindi ya mwaka 1950 iliyoongozwa na KB Lall na kuigizwa na Madhubala na Motilal, huku Gope na Manorama wakionekana katika majukumu ya kusaidia.   Muziki wa filamu hiyo umetungwa na Ghulam Mohammed .  Filamu ya kwanza ya Kihindi kupata cheti cha Watu Wazima, *Hanste Aansoo* ilikuwa filamu yenye utata na maarufu kwa wakati mmoja, iliipokea sifa nyingi  kwa  kipaji cha uigizaji wa Madhubala na umaarufu kwasababu hadithi yake nzuri ya ujasiri. 

## Simulizi 
*Hanste Aansoo* anamzungumzia msichana msomi, Usha ( Madhubala ), ambaye aliozeshwa   katika familia na baba yake mlevi na mamluki. Mumewe asiyejua kusoma na kuandika, Kumar ( Motilal ), ana wivu kwa mke wake mwenye akili na tabia ya kusema ukweli, ndipo siku moja akaamua kumshushia kipigo. Bila kutarajia, Usha anaondoka nyumbani kwake, na kuanza kupigania haki za wanawake yeye peke yake. Anazaa mtoto wa kiume wa Kumar katikati, na anaanza kufanya kazi katika kiwanda, ambapo wafanyakazi wenzake wa kiume wanamdhihaki. Baada ya matukio kadhaa ya kuchekesha, filamu inaisha na Kumar akimwomba msamaha Usha, anamsamehe na anarudi nyumbani kwake.

## Waigizaji 
* Madhubala kama Usha
* Motilal kama Kumar, mume wa Usha
* Gope kama mfanyakazi wa kiwanda
* Manorama kama Ranjeeta, mfuasi wa Usha
* Jankidas kama baba mkwe wa Usha
* Cuckoo Moray kama mchezaji wa jukwaani

### Uzinduzi na utata 
*Hanste Aansoo* ilitolewa katika ukumbi wa michezo mnamo Oktoba 1950.  Ilikuwa filamu ya kwanza ya Kihindi kupewa cheti cha Watu Wazima, kufuatia marekebisho ya Sheria ya awali ya Sinema ya Kihindi (1918) mnamo Desemba 1949.   Sababu za cheti hicho zilikuwa jina la filamu lenye maana mbili (machozi ya kucheka),  na taswira yake ya mwanamke wa kizazi cha kisasa akipigania haki zake, wakati ambapo wanawake walitakiwa  kufanya kazi za nyumbani tu, na hawakuwa na uhuru wa kupata elimu wala kufanya kazi yoyote ya kujipatia kipato.  Watazamaji wengi wa kisasa waliona hadithi ya filamu kuwa ya ujasiri na isiyo ya maadili. 

Kutokana na umaarufu wa Madhubala, *Hanste Aansoo* ilikuwa toleo maarufu, ikionyeshwa katika sinema zilizojaa watu kwa wiki kadhaa. [ 13 ] Hata hivyo, filamu hiyo haikufanikiwa kama ilivyotarajiwa, huku waandishi wa habari wa biashara wakihusisha kushindwa kwasababu ya cheti cha Watu Wazima. 
Jamii:Filamu za 1950
Gideon Gechtman

**Gideon Gechtman** (17 Disemba 1942 - 27 Novemba 2008) alikuwa msanii na mchonga sanamu wa Israeli. Sanaa yake ilifahamika sana kwa kuwa na mazungumzo na mauti mara nyingi kama inavyohusiana na wasifu wake mwenyewe. 

## Marejeo
Jamii:Wasanii wa Israeli
Sibylle Ursula von Braunschweig-Lüneburg

**Sibylle Ursula von Braunschweig-Lüneburg** (4 Februari 1629 – 12 Desemba 1671) alikuwa mwanachama wa Nyumba ya Welf. Alikuwa binti wa Duke Augustus II wa Brunswick-Lüneburg, na kupitia ndoa akawa Duchess wa Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg.

Alijitokeza sana kama mtafsiri na mwandishi mashuhuri.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1629
Jamii:Waliofariki 1671
Jamii:Waandishi wa Ujerumani
Bianca Bloch

**Bianca Bloch** (alifahamika pia kwa jina lake la kalamu B. Waldow, 19 Januari 1848 – mwanzoni mwa Mei 1901) alikuwa mwandishi wa Ujerumani.

## Wasifu 
Bloch alizaliwa mwaka 1848 mjini Lauban, Silesia. Baba yake alikuwa mtumishi katika mahakama ya eneo hilo, na hali ya kifedha ya familia iliwawezesha watoto wake kusoma hadi elimu ya msingi tu. Baadaye, alifidia upungufu huo wa elimu rasmi kwa kujisomea kwa bidii kupitia usomaji mpana wa vitabu. Katika jitihada hizo, pamoja na kazi zake za fasihi, alipata msaada na kutiwa moyo na Bernhard Stavenow wa Görlitz, ambaye alitambua kipaji chake na kukihamasisha.

Kwa kushirikiana na C. von Breckheyde (Aline Neumann), aliandika tamthilia mbili: Ein Heisser Tag tamthilia ya vichekesho (farce), 1881; na Vor dem Fest-tamthilia ya vichekesho (comedy), 1889. Kazi zake nyingine ni: Blauaugen tamthilia ya vichekesho, 1891; In Ernster Zeit tamthilia ya maigizo (drama); Lieutenant und Assessor, oder Maiwein tamthilia ya vichekesho; na Strohwitwer tamthilia ya vichekesho, 1892.

Mbali na tamthilia, Bloch pia alichapisha mashairi na kazi za kubuni (hadithi) katika majarida mbalimbali.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1848
Jamii:Waliofariki 1901
Jamii:Waandishi wa Ujerumani
Mikhael Subotzky

**Mikhael Subotzky** (alizaliwa mjini Cape Town, Afrika Kusini, mwaka 1981) ni msanii kutoka Afrika Kusini anayeishi Johannesburg. Kazi zake za usanifu wa maonesho, filamu, video na upigaji picha zimeonyeshwa kwa upana katika makumbusho na majumba ya sanaa, na zimepata tuzo mbalimbali zikiwemo Tuzo ya KLM Paul Huf, Ruzuku ya W. Eugene Smith, Tuzo ya Oskar Barnack na Tuzo ya Discovery katika Rencontres d'Arles. Amechapisha vitabu Beaufort West (2008), Retinal Shift (2012) na, kwa kushirikiana na Patrick Waterhouse, Ponte City (2014). Subotzky ni mwanachama wa Magnum Photos, na kazi zake zinahifadhiwa katika makusanyo ya Centre Pompidou mjini Paris na Makumbusho ya Sanaa ya Kisasa (MoMA) mjini New York.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1981
Jamii:Wasanii wa Afrika Kusini
Margaret Courtney-Clarke

**Margaret Courtney-Clarke** (alizaliwa mwaka 1949 ni mpiga picha wa maandishi (documentary photographer) na mwandishi wa habari za picha (photojournalist) kutoka Namibia, anayeishi Swakopmund. Kazi zake mara nyingi huchunguza uimara Kazi zake mara nyingi huchunguza uimara  na ustahimilivu wa jamii zinazokabiliwa na mabadiliko ya haraka ya mazingira na mandhari ya Namibia. Courtney-Clarke ameandika mfululizo wa vitabu vitatu vinavyoangazia sanaa ya wanawake wa Afrika: **Ndebele** (1986), **African Canvas** (1990), na **Imazighen** (1996). Pia ameshirikiana  kuandika vitabu na waandishi maarufu akiwemo **David Goldblatt** na **Maya Angelou**.

Mwaka 2007 Courtney-Clarke alikuwa na maonyesho binafsi katika New York State Museum na African American Museum mjini Philadelphia.  Mwaka 2019, alichaguliwa kuingia orodha fupi ya tuzo ya Prix Pictet kwa kitabu chake *Cry Sadness into the Coming Rain* (2017).

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Namibia
Jamii:Wanawake Katika Sanaa
Jamii:Waandishi wa Namibia
Jamii:Waandishi wa habari
Jamii:Waliozaliwa 1949
Maurice van Essche

**Maurice van Essche** (4 Oktoba 1906, Antwerp, Ubelgiji – 12 Juni 1977, Thonon, Ufaransa) alikuwa msanii na mwalimu wa sanaa wa Afrika Kusini aliyezaliwa Ubelgiji, ambaye alipata kutambuliwa kitaifa na kimataifa wakati wa uhai wake.

## Maisha 
Maurice van Essche alizaliwa mwaka 1906 huko Antwerp, Ubelgiji, akiwa mtoto wa saba kati ya watoto kumi na mmoja, ambao ni wanane tu waliweza kuishi baada ya utoto wa mapema. Familia yake ilikuwa ikizungumza Kifaransa licha ya asili yao ya Kiflamishi; jina la ukoo la mama yake kabla ya ndoa lilikuwa De Ridder.

Alisoma sanaa katika Chuo cha Sanaa cha Brussels mwaka 1924 chini ya uongozi wa James Ensor, lakini alisitisha masomo yake mwaka 1925 kutokana na ukosefu wa fedha. Kwanza alifanya kazi katika warsha ya vioo vya rangi (stained glass), kisha akajihusisha na usanifu wa karatasi za ukutani (wallpaper) — uzoefu ambao unaonekana wazi katika kazi zake nyingi za sanaa.

Pia alifanya kazi kama mchoraji wa katuni wa kujitegemea, huku akiendelea kupaka rangi muda wote. Mwaka 1933 alisoma kwa muda mfupi chini ya **Henri Matisse** nchini Ufaransa, baada ya kukutana naye kwa bahati katika duka la vifaa vya wasanii huko Cagnes, Ufaransa. Baada ya hapo aliendelea kuchora na kusoma sanaa kwa wakati wote kutokana na udhamini wa kaka yake mkubwa, Joseph Charles, pamoja na kundi la marafiki zake.

## Marejeo 
Jamii:Wasanii wa Afrika Kusini
Ghada Amer

**Ghada Amer** (Mei 22, 1963, huko Cairo, Misri  ) ni msanii wa kisasa; kazi zake nyingi hushughulikia masuala ya jinsia na ujinsia.  Kazi yake inayojulikana zaidi inahusisha michoro ya miili ya wanawake iliyopambwa kwa tabaka, ikirejelea picha za ponografia. 

## Marejeo 
Jamii:Wasanii wa Misri

Jamii:Waliozaliwa 1963
Mahmoud Abu Zeid

**Mahmoud Abu Zeid** (Kiarabu: محمود أبو زيد; alizaliwa takribani mwaka 1987), anayejulikana pia kama Shawkan (شوكان), ni mpiga picha wa habari kutoka Misri. Alikamatwa kwa kupiga picha za mauaji ya Rabaa mjini Cairo, Misri, na kufungwa gerezani wakati wa machafuko ya baada ya mapinduzi ya kijeshi na serikali ya Misri tangu mwaka 2013, ambapo alikabiliwa na hukumu ya kifo

Kufikia Septemba 2018 alikuwa amehukumiwa kifungo cha miaka mitano gerezani na ilitarajiwa aachiliwe muda mfupi baadaye; aliachiliwa huru tarehe 4 Machi 2019

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1987
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waandishi wa Misri
Your Day Will Come

**Your Day Will Come** (Kiarabu: لك يوم يا ظالم, Lak Yawm Ya Zalem; wakati mwingine hujulikana kwa Kiingereza kama Your Day Is Coming) ni filamu ya zamani ya kusisimua ya uhalifu kutoka Misri iliyotolewa mwaka 1951, iliyoongozwa na Salah Abouseif. Iliigiza waigizaji Faten Hamama, Mahmoud el-Meliguy, Mohammed Tawfik na Mohsen Sarhan, na ilichaguliwa kuwa miongoni mwa filamu 150 bora zaidi za uzalishaji wa filamu za Misri mwaka 1996, katika maadhimisho ya miaka mia moja ya Sinema ya Misri. Filamu hiyo pia iliwasilishwa katika Tamasha la Kimataifa la Filamu la Berlin.

Filamu hii imechochewa na riwaya ya Thérèse Raquin ya Émile Zola.

## Marejeo 
Jamii:Filamu za 1951
Jamii:filamu za Misri
Michael Matthews (mwongozafilamu)

**Michael Matthews** ni mtengenezaji wa filamu aliyezaliwa Afrika Kusini, anayejulikana kwa filamu zake *Five Fingers for Marseilles* (2017) na *Love and Monsters* (2021).

## Maisha ya Awali 
Matthews alizaliwa mjini Durban. Alisomea utengenezaji wa filamu katika chuo cha CityVarsity, kampasi ya Cape Town.

## Kazi 
Mwaka 2017, aliongoza filamu *Five Fingers for Marseilles*, ambayo ilitajwa kuwa filamu ya kwanza ya aina ya “western” kutoka Afrika Kusini. Alishinda tuzo ya Muongozaji Bora, na filamu hiyo pia ilishinda katika kipengele cha Filamu Bora kwenye Tuzo za 14 za *Africa Movie Academy Awards*. Aidha, aliteuliwa kuwania tuzo ya Mafanikio Bora katika Uongozaji – Filamu Kamili kwenye Tuzo za Filamu na Televisheni za Afrika Kusini za mwaka 2017.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Afrika Kusini
Jamii:Waongozaji filamu wa Afrika Kusini
Jamii:Waandaaji wa Filamu
Miss Hanafi

**Miss Hanafi** au El Anesa Hanafi (*Kiarabu*: الآنسة حنفي) ni filamu ya vichekesho ya Misri ya mwaka 1954, iliyoandikwa na kutayarishwa na Galil al-Bendari na kuongozwa na Fatin Abdel Wahab. Filamu hiyo inamhusu mwanaume anayepitia mabadiliko ya jinsia kwa bahati mbaya.[1] Filamu hiyo inaigizwa na Ismail Yaseen na Omar El-Hariri, na imetokana na taarifa halisi ya habari ya mwaka 1947 kuhusu tukio la kubadilika jinsia kutoka mwanamke kwenda mwanaume, lakini watayarishaji waliugeuza mabadiliko hayo kuwa kutoka mwanaume kwenda mwanamke kwa madhumuni ya ucheshi.

## Marejeo 
Jamii:Watu
Jamii:1954
Jamii:Jinsia