open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mifano ya Yesu

* ulivyochorwa na Guercino.]]

**Mifano ya Yesu** inaweza kusomwa katika Injili zote nne za Agano Jipya katika Biblia ya Kikristo, lakini pia katika Injili nyingine zilizoandikwa baadaye. Injili ya Luka ndiyo inayoongoza kwa wingi wa mifano (50 hivi).

Ni sehemu muhimu ya utume wa Yesu, ikiwa sawa na thuluthi moja ya mafundisho yake yote yaliyotufikia kwa maandishi. 

Wakristo wanatia maanani sana mifano hiyo kama maneno ya Yesu yanayohitaji kufikiriwa zaidi ili kuelewa yanataka kusema nini kweli.

Ni kwamba mifano ya Yesu inaonekana kwanza hadithi za kuvutia zinazochora vizuri maisha ya watu yalivyokuwa katika mazingira yake. Hata hivyo wataalamu wanaonyesha kwamba ujumbe wa dhati umefichika hasa katika sehemu ya mwisho ya habari, ambapo kuna jambo lisilo la kawaida, yaani lisilotokea kweli.

Ingawa mifano inaonekana kusimulia habari za kawaida, lengo ni kufikisha ujumbe wa kidini kwa wasikilizaji wenye nia njema, ambao wanapokea changamoto ya Yesu, "Mwenye masikio, na asikie!". 

Mifano ya Yesu inabaki kati ya masimulizi maarufu zaidi duniani kote.

Kwa Kiebrania neno husika ni מָשָׁל *mashal* linalodokeza pia *fumbo* au *kitendawili*. Agano la Kale lilikuwa tayari na mifano ya namna hiyo, hivyo Wayahudi wa wakati wa Yesu waliweza kuelewa ya kwake kwa urahisi fulani. 

## Tanbihi
## Marejeo
* Barclay, William, 1999. *The Parables of Jesus* ISBN 0-664-25828-X
* Gowler, David B., 2000. *What Are They Saying About the Parables?* Mahweh, NJ: Paulist Press. ISBN 978-0809139620
* Lisco, Friedrich Gustav and Fairbairn, Patrick, 1850. *The Parables of Jesus* Daniels and Smith Publishers, Philadelphia
* Pentecost, J. Dwight, 1998. *The parables of Jesus: lessons in life from the Master Teacher* ISBN 0-8254-3458-0
* Oxenden, Ashton, 1864. *The parables of our Lord* William Macintosh Publishers, London.
* Schottroff, Luise, 2006. *The parables of Jesus* ISBN 0-8006-3699-6
* Snodgrass, Klyne, 2008. *Stories with Intent: A Comprehensive Guide to the Parables of Jesus* William B Eerdmans Publishing Co
* Sumner, John Bird, 1850. *The parables of our lord and saviour Jesus Christ* C. Cox Publishers, London.
* Theissen, Gerd and Merz, Annette, 1996. *The Historical Jesus: A Comprehensive Guide* Fortress Press, Minneapolis ISBN 0-8006-3122-6
* Trinder, William Martin, 1816. *Sermons on the parables of Jesus Christ" Baldwin, Cradock and Joy Publishers, London.

## Viungo vya nje
* List of biblical parables 
* Another list, slightly different and only of the synoptic Gospels
* Jewish Encyclopedia: Parable
* Catholic Encyclopedia: Parable
* PBS: Frontline: From Jesus to Christ: The Parables
Pumeza Matshikiza

**Pumeza Matshikiza** (* 1979) ni mwimbaji mwenye sauti ya soprano kutoka nchini Afrika Kusini.

## Maisha
Alizaliwa mnamo mwaka 1979 katika jimbo la Rasi ya Mashariki na wazazi Waxhosa. Waliachana alipokuwa mdogo na mama yake alihamia Jimbo la Rasi pamoja naye. Hapo waliishi katika mitaa ya vibanda mbalimbali karibu na mji wa Cape Town. 

Pumeza aliimba katika kwaya kanisani akapenda muziki. Alipokuwa na umri wa miaka 15 alisikia mara ya kwanza uimbaji wa opera kwenye redio akavutwa na aina hii ya muziki. Alipokuwa na umri wa miaka 20 aliweza kuhudhuria maonyesho ya opera mara ya kwanza.

Wakati wa kumaliza shule alishauriwa kusoma upimaji wa ramani akaanza somo hili lakini baada ya muda alihamia chuo kikuu cha muziki cha Capetown kwa somo la uimbaji. Baada ya kumaliza mwaka 2004 alipata nafasi ya kuendelea kwenye Royal College of Music mjini London na kwenye chuo cha wasanii vijana kwenye Royal Opera House, Covent Garden.

Mwaka 2011 alipata ajira kweye nyumba ya opera ya Stuttgart nchini Ujerumani.

Mwaka 2014 alitoa albamu yake ya kwanza alipounganisha uimbaji wa opera na nyimbo za Kixhosa na Kiswahili.

Mwaka 2014 Pumeza aliimba mbele ya umati mkubwa wakati wa ufunguzi wa michezo ya Jumuiya ya Madola mjini Edinburgh nchini Uskoti.

## Albamu
Albamu yake ya kwanza ilitolewa na kampuni ya Decca kwa jina *Pumeza - Voice of Hope*

:1. "O mio babbino caro" - aria of Gianni Schicchi, all arias with Staatsorchester Stuttgart, Simon Hewett
:2. "Signore, ascolta!" aria of Liù from Turandot 
:3. Thula Baba (Hush, My Baby)
:4. Malaika (My Angel)
:5. Pata Pata
:6. The Naughty Little Flea
:7. "Vedrai, carino" aria of Zerlina from Don Giovanni
:8. "Donde lieta uscì" aria of Mimi from La Boheme
:9. Umzi Watsha
:10. Saduva (Hush I Hear You)
:11. Holilili
:12. The Click Song
:13. Iya Gaduza
:14. Lakutshon Ilanga (When The Sun Sets) with the Royal Liverpool Philharmonic Orchestra, Iain Farrington
:15. Freedom Come All Ye - Pumeza Matshikiza, Sura Susso, Mamadou Ndiaye Cissokho, Fiona Hamilton, Phil Cunningham

## Viungo vya nje
* Tovuti ya Pumeza mwenyewe

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1979
Jamii:Watu walio hai

Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Ukoo wa Yesu

chenye umbo la waridi katika Basilika la Mtakatifu Denis, Ufaransa, ambacho kinaonyesha vizazi vya ukoo wa Yesu kuanzia Yese.]]
 ya kusini katika kanisa  la Chora, Istanbul, inayoonyesha vizazi vya Yesu kuanzia Adamu.]]

**Ukoo wa Yesu** unapatikana katika vitabu viwili vya Agano Jipya: Injili ya Mathayo ambayo inaorodhesha vizazi kuanzia Abrahamu hadi kwa Yosefu (mume wa Maria), na Injili ya Luka inayorudi nyuma kuanzia Yosefu hadi kwa Adamu, aliyeumbwa na Mungu mwenyewe.

Injili hizo zote mbili zinasisitiza kwamba Yosefu si mzazi wa Yesu, kwa kuwa Bikira Maria alipata mimba kwa uwezo wa Roho Mtakatifu. 

Pia zinasisitiza kwamba Yesu ni Mwana wa Daudi, yaani kwa njia ya Yosefu, ambaye kinasaba anatokana na mfalme huyo maarufu wa Agano la Kale, ana haki ya kurithi cheo chake.

Hata hivyo majina mengi ni tofauti katika orodha hizo mbili, kiasi kwamba wataalamu wanatoa maelezo mbalimbali kuhusiana na desturi za Israeli wakati ule, kwa mfano katika kutumia orodha ya vizazi, na kutokana na malengo ya Wainjili hao, ambao wote wawili walitaka kusisitiza kihisabati kwamba Yesu amefika kwa wakati mwafaka uliopangwa na Mungu kwa makini (vizazi 14x3 kadiri ya Mathayo; 7x11 kadiri ya Luka).

Akiwaandikia Wayahudi, mwinjili Mathayo alitaka kusisitiza kwamba Yesu ni Daudi mpya, lakini pia mrithi wa Abrahamu katika kuwa baraka kwa mataifa yote.

Akiwaandikia watu wa mataifa, mwinjili Luka alitaka kuonyesha kwamba Yesu ni mwana wa Adamu, hivyo anahusiana na binadamu wote.

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*Information on the Michelangelo frescoes
*Multiple translations
*Anne Catherine Emmerich, *Life of the Blessed Virgin Mary*
*Bible Study Manual on Genealogy of Jesus
*Genealogy of Jesus at Complete-Bible-Genealogy.com
*Dueling Genealogies Why there are two different genealogies for Jesus.
*New Light on the Genealogies of Jesus
Memo

**Memo** ni aina ya maandishi inayotumika kupitishia ujumbe katika taasisi fulani.

Lengo kuu la memo ni kupitisha ujumbe rasmi miongoni mwa wafanyakazi wa kitengo kimoja.

Jamii:Maandishi
Quest for Camelot

***Quest for Camelot*** (ilitolewa Uingereza kama ***The Magic Sword: Quest for Camelot***) ni filamu ya katuni yenye maudhui ya kifantasia ambayo ilitoka mwaka wa 1998 huko nchini Marekani. Ndani yake zinakuja sauti za waigizaji kama vile Jessalyn Gilsig, Cary Elwes, Jane Seymour, Gary Oldman, Eric Idle, Don Rickles, Pierce Brosnan, Bronson Pinchot, Jaleel White, Gabriel Byrne, John Gielgud, na Frank Welker, kukiwa na sauti za kuimba kutoka kwa Céline Dion, Bryan White, Steve Perry, na Andrea Corr. Filamu hii inatoka na riwaya ya ''The King's Damosel'' ya Vera Chapman.

## Viungo vya Nje
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Jamii:Filamu za 1998
Jamii:Filamu za Marekani
The Pebble and the Penguin

**The Pebble and the Penguin** ni filamu ya katuni ya mwaka 1995 kutoka Marekani.

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* 
* *The Pebble and the Penguin* katika TCM Movie Database
* 
* 

Jamii:Filamu za 1995
Jamii:Filamu za Marekani
Jamii:Katuni
Thumbelina (filamu ya 1994)

thumb|Thumbelina

***Thumbelina*** (inajulikana pia kama '''''Hans Christian Andersen's Thumbelina''''') ni filamu ya katuni-muziki ya mwaka 1994 kutoka Marekani. Nyota wa filamu hii waliotia sauti zao ni pamoja na Jodi Benson, Gary Imhoff na John Hurt.

## Marejeo 
Jamii:Filamu za 1994
Jamii:Filamu za Marekani
Kinembe (anatomia)

thumb|Kinembe
**Kinembe** ni kinyama kinachotokeza katika uchi wa mwanamke kinachomsaidia apate msisimko wakati wa kujamiana.

Ndiyo sehemu ya kwanza kulengwa na ukeketaji, ambao unaendelea kufanyika hasa barani Afrika, ingawa unapingwa na wengi kwa misingi ya afya na haki za wanawake. Nchi kama Tanzania na Kenya zimefanikiwa kwa kiwango kikubwa kupinga suala hilo la ukeketaji sababu linakiuka haki za msingi za binadamu

Jamii:Viungo vya mwili
Jamii:Jinsia
Vivumishi vya pekee

**Vivumishi vya pekee** ni aina ya vivumishi ambavyo vimekuwa vikileta hali ya kutokuwa bayana kwa wanasarufi wengi. 

Vitabu vingi vielezavyo dhana ya vivumishi hasa katika daraja la vivumishi vya pekee, waandishi wake yamkini hawajafanya uchunguzi wa kutosha. 

Neno pekee katika aina hii ya vivumishi linatokana na aina ya nomino za pekee, hasa zile ambazo ni majina ya pekee ya mahali kama vile Afrika, Tanzania, Dar es Salaam, New York, London n.k. Kivumishi cha pekee kinachotokana na nomino ya pekee ya Afrika ni Muafrika kama tunazungumzia mtu au Kiafrika kama tunazungumzia kitu kisicho mtu. Tanzania inatupatia kivumishi cha pekee Mtanzania / Kitanzania. Uingereza inatupatia kivumishi cha pekee cha Mwingereza / Kiingereza n.k. 

Hii ndiyo maana halisi ya aina ya vivumishi viitwavyo vya pekee.

Mifano katika sentensi: "Tafadhali nipimie mchele wa Kijapani kilo saba". "Utamaduni wa Kiafrika ni tofauti kabisa na utamaduni wa Kiulaya". "Nyimbo za Kinaijeria huimbwa katika lugha ya wazawa". Humo maneno: Kijapani (Japani), Kiafrika (Afrika) na Kiulaya (Ulaya) yametumika kama vivumishi vya pekee. 

Ndiyo maana neno "pekee" katika "vivumishi vya pekee" limetumika kuonesha kuwa vivumishi hivi vimechimbuka kutoka "aina za nomino za pekee za mahali".

S. Mghulu  anakosa kutambua vivumishi vya pekee ingawa anataja kategoria nyingine za vivumishi kama vya idadi, sifa, viulizi, vionyeshi, vimilikishi na visisitizi. 

Sababu ya kuitwa vivumishi "vya pekee" bado si bayana kwa mwandishi; hata hivyo, pengine jina hilo linatokana na lile la "viwakilishi vya pekee", kwani vivumishi na viwakilishi vinakaribiana sana katika isimu (kwa sababu nomino ikiondolewa katika kishazi kilicho na kivumishi, kivumishi hubadilika na kuwa kiwakilishi).

Kwa mfano:

-Mama mwenye ameondoka (sentensi ina nomino na kwa hivyo "mwenye" ni kivumishi)

-Mwenye ameondoka (hapa neno "mwenye" ni kiwakilishi na si kivumishi tena)

Kwa hivo zifuatazo ni aina za vivumishi vya pekee:

-enye (Kiti chenye mbao kimetenyenezwa)

-ote (Mavazi yote ni yangu)

-o-ote (Nipe kamba lolote)

-enyewe (Mtu mwenyewe simjui)

-ingine (Siku nyingine utakuja)

Iwapo unatumia kivumishi cha pekee -enye, ni hatia kufuatwa na kitenzi. Kwa mfano: mtoto mwenye amekuja ataadhibiwa. 
Neno mtoto ni nomino ya kawaida - mwenye ni kivumishi cha pekee -enye - amekuja ni kitenzi.
Njia sahihi ya kuandika sentensi hiyo ni: mtoto mwenye hatia ataadhibiwa. Yaani, -enye lazima ifuatwe na nomino.

## Tanbihi
Jamii:Isimu
Tashtiti

**Tashtiti** *(kwa Kiing. rhetorical question)* ni mbinu ya kuuliza swali kwa jambo ambalo unafahamu jibu lake, na hufanya hivyo kwa lengo la kusisitiza jambo, kuleta mshangao, n.k.
;Mfano:
*Ikiwa mtu kapoteana na rafiki yake kwa muda mrefu, halafu ghafla wanakutana, huweza kumwuliza "Aisee! ni wewe?", hali anajua kuwa ni yeye.  

## Tashtiti katika fasihi
Katika fasihi tashtiti *(kiing. satire)* ni mbinu inayolenga kukosoa maovu, ujinga, unyanyasaji na kasoro kwa namna ya kejeli au utani, mara nyingi kwa shabaha ya kuhamasisha maboresho. 

Mara nyingi aina mbili za tashtiti hutofautishwa zinazolinganishwa na mbinu tofauti za wanatashtiti Horatius na Juvenal wa Roma ya Kale. 

*Tashtiti ni mbinu ambayo imetumiwa na watunzi kutaja yasiyotajika bila kuchukiza, kuchukuliwa vibaya au kumuudhi msomaji. Tashtiti huwasilisha maudhui nyeti kwa njia ya ucheshi. Tashtiti haiibui tu ucheshi bali ni ucheshi wenye lengo la kurekebisha.*

## Tanbihi
## Marejeo
*Nyambari Nyangwine, J.A Masebo - *Jitayarishe kwa Kishwahili Toleo Jipya*, 2008. ISBN 978 9987 09 017 4.

Jamii:Lugha
Jamii:Sarufi
Jamii:Isimu
Stashahada

thumb|Stashahad

**Stashahada** (pia **diploma** kutoka Kilatini kupitia Kiingereza) ni kama cheti cha elimu chenye maana ya maelezo mafupi juu ya kuhitimu masomo. 
Stashahada kwa baadhi ya Mataifa kusomwa na watu walio maliza Astashahada au wale walio maliza Elimu ya upili ya juu na hawakuwa na kigezo cha kujiunga na Shahada ya Kwanza 
## Tazama Pia
Stashahada ya Uuguzi

Jamii:Elimu
Mario Vargas Llosa

**Jorge Mario Pedro Vargas Llosa** (Arequipa, 28 Machi 1936 - Lima, 13 Aprili 2025) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Peru. Hasa ameandika riwaya na insha. Mwaka wa 2010 alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Fasihi**.

## Maandishi yake
* *Los jefes* ("Wakubwa", 1959, hadithi fupi)
* *La ciudad y los perros* ("Mji na mbwa", 1963, riwaya)
* *La casa verde* ("Nyumba ya kijani", 1966, riwaya)
* *La guerra del fin del mundo* ("Vita ya Mwisho wa Dunia", 1981, riwaya)
Tomas Tranströmer

**Tomas Tranströmer** (amezaliwa 15 Aprili, 1931 mjini Stockholm) ni mshairi, mwanasaikolojia na mfasiri kutoka nchi ya Uswidi. Hasa ameandika mashairi kuhusu majira ya baridi nchini mwake. Mwaka wa 2011 alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Fasihi**.

## Maandishi yake
* *17 dikter* ("Mashairi kumi na saba", 1954)
* *Hemligheter på vägen* ("Siri njiani", 1958)
* *Fängelse* ("Gereza", 2001)
Maumivu

**Maumivu** ni jina la kutaja wimbo uliotungwa na Bob Junior akiwa na mwimbaji wa muziki wa hip hop ROMA. Wimbo unazungumzia mtu anayejitia mwema ilhali si mwema. Wimbo umerekodiwa baada ya ahadi aliyoifanya ROMA mapema 2014 ya kwamba iwapo Brazili watafungwa katika michuano ya Kombe la Dunia, basi atatoka Tongwe Records na kuhamia Sharobaro Records kwa Bob Junior. Ahadi ameitimiza.

## Tazama pia
* Kitu Gani
* 2030

Jamii:Nyimbo za 2014
Jamii:Nyimbo za Tanzania
Mo Yan

**Mo Yan** (amezaliwa 17 Februari, 1955 chini ya jina la **Guan Moye**) ni mwandishi kutoka nchi ya Uchina. Hasa ameandika riwaya na hadithi fupi. Mwaka wa 2012 alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Fasihi**.

## Maandishi yake
* 红高粱家族 ("Mtama Mwekundu", 1987, riwaya tano)
Alice Munro

**Alice Ann Munro** (amezaliwa 10 Julai, 1931 mjini Wingham, Ontario) ni mwandishi kutoka nchi ya Kanada. Hasa ameandika hadithi fupi. Mwaka wa 2013 alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Fasihi**.
Tiro

ya kiwanja cha michezo *Al Mina*.]]

**Tiro** au **Turo** (kwa Kiarabu صور, Ṣūr, kwa Kigiriki Τύρος, Týros) ni mji wa Lebanoni kusini maarufu katika historia ya kale hasa kwa utajiri uliotokana na biashara yake ya kupitia baharini. Hata leo unategemea sana bandari yake.

Jina la mji linamaanisha "mwamba" na kutokana na mwamba ambao mji umejengwa juu yake hapo awali. 

Wakazi walikuwa 117,000 hivi mwaka 2003, na kuufanya mji wa nne nchini Lebanoni. 

Utalii unavutiwa na magofu ya zamani, kikiwemo kiwanja cha mashindano ya mbio ya farasi cha wakati wa utawala wa Warumi kilichoorodheshwa na UNESCO kati ya mahali pa Urithi wa Dunia mwaka 1979..

## Katika Biblia
Katika Biblia mji huo unachukuliwa kama kielelezo cha kiburi; hata hivyo Yesu alisema ungetubu mapema kuliko Wayahudi wenzake aliowahubiria kwa kuwapa uthibitisho wa miujiza mingi (Math 11:21-23) na hata hivyo bado walionesha uzito (ugumu) wa kuamini na kumpokea.

Dondoo lenyewe ni hili: Mathayo 11:21 “Ole wako, Korazini! Ole wako, Bethsaida! Kwa kuwa kama miujiza iliyofanyika kwenu ingalifanyika katika Tiro na Sidoni, wangalitubu zamani kwa kuvaa magunia na majivu.

22 Walakini nawaambieni, itakuwa rahisi Tiro na Sidoni kustahimili adhabu zao siku ya hukumu kuliko ninyi.

23 Nawe Kapernaumu, je! Utakuzwa mpaka mbinguni? Utashushwa mpaka kuzimu; kwa kuwa kama miujiza iliyofanyika kwako ingalifanyika katika Sodoma, ungalikuwapo mji huo hata leo”.

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*360 Panorama of Tyre's Archeological Site 
* Lebanon, the Cedars' Land: Tyre 
* Tyre entry in historical sourcebook by Mahlon H. Smith with picture of Tyrian silver shekel.
* Alexander's Siege of Tyre at Ancient History Encyclopedia by Grant Nell
*American University of Beirut (AUB) Museum team discovers first Phoenician Temple in Tyre; only complete one in Lebanon 

Jamii:Urithi wa Dunia
Jamii:Miji ya Lebanoni
Jamii:Miji ya Biblia
Jamii:Mtume Paulo
Jamii:Bandari
Jamii:Miji ya pwani ya Mediteranea
Ngono zembe

dhidi ya uzinifu wakati wa Vita Vikuu vya Pili vya Dunia.]]
**Ngono zembe** maana yake ni tendo la ndoa lililofanywa au linalofanywa kwa uzembe, yaani bila kujali matokeo yake, hasa maambukizi ya maradhi ya zinaa, na kwa namna ya pekee Ukimwi.

Katika jamii, na hata mbele ya Mungu ni kosa kusababisha madhara bila sababu, hasa kama ni kuendeleza maradhi yanayomtesa binadamu, yanahitaji tiba ya gharama kubwa, na hatimaye yanaweza kuleta kifo cha wengi. 

Baadhi ya watumiaji wanataka kumaanisha kufanya ngono bila kondomu, kama kwamba kutumia mpira huo kungetosha kuleta usalama kwa wahusika. Kumbe siyo, kwa sababu kondomu inapunguza uwezekano wa maambukizi (katika nchi zilizoendelea kwa asilimia 70-85), lakini haiwezi kuyazuia kabisa. 

Kinyume chake, inawezekana kufanya tendo la ndoa bila kondomu wala uzembe kwa sababu linafanywa na watu waaminifu wasio na ugonjwa wa namna hiyo. Hivyo wako salama tu.

Tafiti kadhaa bara Afrika zimeonyesha kwamba tohara inaweza kupunguza maambukizi ya wanaume kwa asilimia 60, lakini wengine wanapinga. 

Kwa vyovyote Kusini kwa Sahara mabadiliko ya tabia na matumizi ya kondomu yameonekana kufanikiwa zaidi na bila gharama ya tohara.

## Tanbihi
## Viungo vya nje
Jamii:Afya
Jamii:Jinsia
Jamii:Maadili
Sidoni

iliyojengwa na askari Wakristo wa Vita vya msalaba mwaka 1228.]]

 cha Ziri.]]
**Sidoni** (kwa Kiarabu صيد, Ṣaydā, kwa Kigiriki Σιδών, Sidon) ni mji wa Lebanoni kusini, katikati ya Beirut na Tiro, maarufu katika historia ya kale hasa kwa utajiri uliotokana na biashara yake ya kupitia baharini. Hata leo unategemea sana bandari yake, mbali ya utalii.

Wakazi walikuwa 65,000 hivi mwaka 2000, lakini pamoja na eneo la kandokando wanafikia 200,000 na kuufanya mji wa tatu nchini Lebanoni.

## Katika Biblia
Katika Biblia mji huo unatajwa mara nyingi, kuanzia Kitabu cha Mwanzo hadi Injili na Matendo ya Mitume.

Wengi kutoka maeneo yake walikwenda kumsikiliza Yesu (Mk 3:8; Lk 6:17), naye alitembelea maeneo yake (Mk 7:24; Math 15:21) na kusema ungetubu mapema kuliko Wayahudi wenzake aliowahubiria kwa kuwapa uthibitisho wa miujiza mingi (Math 11:21-23).

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Sidon Dump Gets Make Over
* Sidonianews (Sidon News Portal) 
* Lebanon, the Cedars' Land: Sidon 
* Destination Lebanon: Sidon 
* Fondation Audi  (includes a virtual tour of The Soap Museum and other heritage sites in the Old City)
* Sam Houston State University: Nicholas C. J. Pappas: The Inscription on the Sarcophagus of the Phoenician King Eshmunazar 
* Notes on Sidon 
* Sidon excavations 
* watch "Isti'mariyah – windward between Naples and Baghdad"
* SIDON ARABIC WIKIPEDIA
Shirin Ebadi

**Shirin Ebadi** (amezaliwa 21 Juni, 1947 mjini Hamadan) ni mwanasheria kutoka nchi ya Uajemi. Mwaka wa 2003 alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Amani**.
Leymah Gbowee

**Leymah Gbowee** (alizaliwa tarehe 1 Februari, 1972) ni mwanaharakati wa amani kutoka nchi ya Liberia. Mwaka wa 2011, pamoja na Ellen Johnson Sirleaf na Tawakel Karman alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Amani**.
Tawakel Karman

**Tawakkol Abdel-Salam Karman** (amezaliwa 7 Februari, 1979 mjini Mekhlaf) ni mwanasiasa na mwandishi wa habari kutoka nchi ya Yemen. Jina lake pia huandikwa **Tawakel** katika alfabeti ya Kilatini. Mwaka wa 2011, pamoja na Ellen Johnson Sirleaf na Leymah Gbowee alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Amani**.
François Asselineau

thumb|250px|François Asselineau
**François Asselineau** (amezaliwa 14 Septemba, 1957 mjini Paris) ni mwanasiasa wa Ufaransa anayepinga Umoja wa Ulaya.

## Magazeti 
* UPR

Jamii:Waliozaliwa 1957
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Ufaransa
John Boyd Orr

**Sir John Boyd-Orr ** (23 Septemba, 1880 hadi 25 Juni, 1971) alikuwa mwanasiasa, mwanabiolojia na mwalimu kutoka nchi ya Uskoti. Hasa anajulikana kwa utafiti wake wa lishe akiwa mkurugenzi wa Shirika la Chakula na Kilimo la Umoja wa Mataifa (FAO) 1945-48. Mwaka wa 1949 alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Amani**.

Jamii:Waliozaliwa 1880
Jamii:Waliofariki 1971
Jamii:Wanasiasa wa Uskoti
Jamii:Watu waliopewa cheo cha "Sir"
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Amani
Cecil of Chelwood

**Cecil of Chelwood** au **Lord Robert Cecil** (14 Septemba, 1864 hadi 24 Novemba, 1958) alikuwa mwanasiasa ma mwanasheria kutoka nchi ya Uingereza. Mwaka wa 1937 alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Amani** kwa ajili ya kazi yake katika ubunifu wa Shirikisho la Mataifa.

Jamii:Waliozaliwa 1864
Jamii:Waliofariki 1958
Jamii:Wanasiasa wa Uingereza
Jamii:Watu waliopewa cheo cha "Sir"
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Amani
Julia Gillard

right|thumb|Julia Gillard
**Julia Eileen Gillard** (amezaliwa 29 Septemba 1961) ni mwanasiasa wa Australia, na pia alikuwa Waziri Mkuu kuanzia mwaka wa 2010 hadi 2013.
Yudea

'', kadiri ya Jean Fouquet.]]
**Yudea** (kwa Kilatini IVDAEA, kwa Kiebrania יהודה, Yehûḏāh au Yehuda, kwa Kigiriki Ἰουδαία) ni jina la jimbo la Dola la Roma kuanzia mwaka 6 hadi 135 BK.

Iliunganisha Uyahudi wenyewe, Samaria na Idumea chini ya liwali.

Asili ya jina ni kabila la Yuda, ambalo kuanzia karne ya 8 KK lilibaki karibu peke yake kati ya makabila 12 ya Israeli.

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Jewish Encyclopedia: Procurators of Iudaea
* The name Rome gave to the land of Israel

Jamii:Historia ya Israeli
Jamii:Historia ya Palestina
Jamii:Agano Jipya
Bamvua

*Kwa maana nyingine ya jina hili angalia hapa*
thumbnail|Bamvua pamoja na upepo mkali katika mdomo wa mto inaweza kusababisha mafuriko kama hapa Hamburg, Ujerumani tarehe 13 Januari 2013
300px|thumbnail|Wakati wa Mwezi mwandamu na Mwezi mpevu jua, mwezi na dunia ziko kwenye mstari mmoja na hapo nguvu za graviti zinaungana na kusababisha bamvua duniani.
**Bamvua** *(ing. spring tide)* inahusu kujaa na kupwa kwa maji ya bahari, hasa kujaa kukubwa. Mara nyingi neno hili hutumika na watu wa pwani na wavuvi. Kwa kawaida bamvua hutokea mara mbili kwa mwezi. 

Bamvua inasababishwa na graviti ya jua na mwezi wakati dunia yetu, mwezi na jua ziko kwenye mstari nyoofu. Hii inaonekana kutokana na hali ya mwezi kuwa ama mwezi mwandamu au mwezi mpevu na karibu na siku hizi bamvua inatokea.

Kutegemeana na tabia za pwani mara nyingi bamvua haionekani sana yaani maji hujaa sentimita chache juu ya uwiano wa kawaida. Lakini kwenye mlango wa bahari kwa mfano kati ya kisiwa na bara, katika hori nyembamba au katika mdomo wa mto tofauti inaweza kuongezeka hasa ikiungana na upepo mkali wa kuelekea bara.

Jamii:Bahari
Vivumishi vya amba

**Vivumishi vya amba** ni maneno ambayo hurejelea  nomino au kiwakilishi cha nomino ambayo imetajwa kwa kutumia mzizi wa amba- pamoja na o- rejeshi (urejeshi) inayorejelea nomino husika.
;Mfano:
*Kikombe amba**cho** kilipotea
*Mtoto amba**ye** anaumwa amepelekwa hospitali
*Jembe amba**lo** limekatika mpini, litatengenezwa
## Tazama pia
*Lango:Lugha
*Vivumishi
*Viwakilishi

Jamii:Isimu
Jamii:Sarufi
Vivumishi vya urejeshi

**Vivumishi vya urejeshi** ni maneno yanayotoa taarifa ihusuyo nomino au kiwakilishi cha nomino kwa kutumia kirejeshi kinachorejelea nomino ambayo imetajwa. Aina ya Vivumishi rejeshi ni “o” na “-amba”

## Tazama pia
*Lango:Lugha
*Vivumishi
*Viwakilishi

Jamii:Isimu
Jamii:Sarufi
Vivumishi vya jina kwa jina

**Vivumishi vya jina kwa jina** ni aina ya vivumishi ambavyo jina moja hutoa taarifa ya ziada kuhusu jina lenzake.

;Mfano:
***Mbwa mwitu** ni wakali sana (mbwa ni jina na mwitu ni jina vilevile - yakikutana yanaleta maana ya jina jingine tofauti na la mbwa wa kawaida).

## Tazama pia
Lango:Lugha
*Vivumishi
*Viwakilishi

Jamii:Isimu
Jamii:Sarufi
Ikuza

**Ikuza** ni jina la kisiwa katika Ziwa Viktoria, la pili duniani kwa ukubwa, pia la kata ya Wilaya ya Muleba katika Mkoa wa Kagera, Tanzania, yenye postikodi namba **35540** . 

Kata inaundwa na vijiji vya Ikuza na Kasenyi.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 12,870 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,978 waishio humo.

## Historia
Kwa asili wakazi wa kisiwa hiki ni Wahaya na Wazinza, ambao wamehamia huko wakitokea kisiwa cha Rubondo na wengine wakitokea ng`ambo ya Kimwani.

Miaka ya 1970 hadi 2000, Ikuza ilikuwa kisiwa chenye kijiji kimoja tu ambacho kilikuwa na vitongoji vya Msenyi-Lwazi, Nyamahanzu, Kazilantemwa-Ibanga na Mlwoga. Kisiwa kilihudumiwa na shule moja iliyoitwa Shule ya Msingi Ikuza.

Kutokana na mahitaji ya wananchi wa kisiwa hicho, serikali iligawa vitongoji kuwa vijiji kama ilivyo hadi leo ambapo kisiwa hicho kina hadhi ya kata. sawa na Kataya kisiwa cha Mazinga, kata ya Kimwani, kata ya Bumbile na kata nyingine zinazounda wilaya ya Muleba katika mkoa wa Kagera.

## Uchumi
Wakazi wa kisiwa hiki walijishughulisha na kilimo cha mazao ya migomba na mihogo pamoja na mibuni.

Kisha miaka ya 2000 wakagundua uvuvi wa samaki na dagaa ambao umeweza kupandisha unafuu wa maisha ya wakazi wa kisiwa hiki.

Kutokana na sera nzuri za nchi, Watanzania wengi wamekijua kisiwa hiki na umaarufu wa uvuvi unadhihirika pale unapotembelea makambi ya Kasenyi, Kazilantemwa, Nyarugusu na Lwazi pamoja na eneo la Nyamahanzu. Uvuvi wa dagaa nao ukatangaza kisiwa hiki nje ya mipaka ya nchi, wanunuzi wa bidhaa hiyo kutoka Rwanda, Congo-Zaire na nchi zinazozunguka ziwa Victoria wakaingia kupata bidhaa hiyo. Si miaka mingi kisiwa hiki kimeinuka kiuchumi na kinazidi kukua.

Usafiri kuingia na kutoka kisiwa hiki ni maboti ya mbao ambayo yanahudumia kila kona ya kisiwa hiki kwa utaratibu na ustaarabu, mabaharia wakitumia ujuzi na ukarimu kuvutia biashara yao isipungue wateja kama vilivyo visiwa vingine ambapo hutumia maboti kufika maeneo mbalimbali, kwa kuwa kisiwa cha Ikuza kinategemea sana wasafiri wanaotokea nchi kavu, kama vile Muleba na Chato, kupitia Magarini. Kuna vituo mbalimbali vya kuingilia, kama vile Chakazimbwe, Rwazi, Nyarugusu, pamoja na Kasenyi, ingawa inaonekana kuwa vituo vikuu ni Katunguru kwenda Ikuza, Mganza mpaka Ikuza, Kimwani Magarini kuingia na kutoka.

## Marejeo
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Visiwa vya Tanzania

Jamii:Visiwa vya Ziwa Viktoria
Jamii:kata za Mkoa wa Kagera
Carl von Ossietzky

**Carl von Ossietzky** (3 Oktoba, 1889 mjini Hamburg hadi 4 Mei, 1938) alikuwa mwandishi wa habari na mpinzanivita kutoka nchi ya Ujerumani. Mwaka wa 1935 alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Amani**.
Towashi Mwethiopia

, *Ubatizo wa Towashi*, 1626 hivi.]]
**Towashi Mwethiopia** ni mtu wa Agano Jipya katika Biblia aliyeingizwa na Filipo mwinjilisti katika Ukristo.  

Kabla yake alikuwa amevutiwa sana na dini ya Uyahudi lakini hakuweza kupokewa kwa sababu ya ubovu wake kijinsia (Kumb 23:1).

Habari za wongofu na ubatizo zinasimuliwa katika kitabu cha Matendo ya Mitume sura ya 8 na zinalenga kuonyesha jinsi Injili ya Yesu Kristo ilivyozidi kuenea hata kwa mataifa ya mbali sana.

Ni Mwafrika wa kwanza kutoka kusini kwa Sahara kujulikana kama Mkristo.

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* https://dacb.org/stories/ethiopia/the-eunuch/

Jamii:Waliofariki karne ya 1
Rosa wa Lima

(1642–1693), Prado, Madrid, Hispania.]]
**Rosa wa Lima** ni jina lililoenea la **Isabel Flores y de Oliva** (20 Aprili 1586 – 24 Agosti 1617), binti wa Wahispania waliohamia Lima, Peru. 

Alipata umaarufu tangu utotoni kwa juhudi zake katika maisha ya kiroho na kwa huduma zake za huruma kwa maskini wa mji wake huo. 

Akijitosa katika toba na sala na kuwaka ari kwa wokovu wa wakosefu na Waindio, alitamani kutoa uhai wake kwa ajili yao, akifikia hatua ya kufanya malipizi makali ili waokolewe kwa kumuamini Kristo Yesu .

Mlei wa Utawa wa Tatu wa Mt. Dominiko na bikira, ni Mwamerika wa kwanza kutangazwa mtakatifu katika Kanisa Katoliki. Awali alitangazwa mwenye heri na Papa Klementi IX tarehe 10 Mei 1667, halafu mtakatifu tarehe 12 Aprili 1671 na Papa Klementi X.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 23 Agosti

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi 
## Marejeo ya Kiswahili
* Masomo ya Breviari - Sikukuu za Bwana, za Bikira Maria na za Watakatifu - Ndanda Mission Press 1978, uk 301-303
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 291-292
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, 252-253

## Marejeo ya lugha nyingine
*Teodoro Hampe Martínez. "Santa Rosa de Lima y la identidad criolla en el Perú colonial" (essay of interpretation), *Revista de Historia de América*, No. 121 (January – December, 1996), pp.&nbsp;7–26

## Viungo vya nje
* *Manuscript of the Life of St. Rose of Lima*
Akida Korneli

, 1709.]]
**Akida Korneli** (kwa Kigiriki, **Κορνήλιος**, Kornelios) alikuwa akida wa kikosi cha Italia katika jeshi la Dola la Roma aliyefanya kazi huko Kaisarea Baharini (Palestina). Huko alivutiwa na dini ya Uyahudi hata akajitolea kujenga sinagogi, pamoja na kusali.

Wongofu wake na wa jamaa zake unasimuliwa mara tatu na Matendo ya Mitume kwa jinsi ulivyotiwa maanani na Luka mwinjili aliyetaka kueleza kwamba desturi ya kubatiza watu wa mataifa bila kudai kwanza watahiriwe ilianzisha na Mtume Petro kwa kuangazwa na Mungu (Mdo 10).

Suala hilo lilisumbua sana Kanisa la mwanzo hata baada ya Mtaguso wa Yerusalemu (49 BK) kupitisha desturi hiyo (Mdo 15).

Baada ya kuongoka, inasimuliwa kwamba alishuhudia Injili hadi Misia (leo nchini Uturuki) akateswa kwa ajili hiyo.

Habari nyingine zinasema alipata kuwa askofu na nyingine alifia dini, lakini hazisadikiki sana .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 20 Oktoba lakini pia 13 Septemba au 2 Februari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje 
*Saint Cornelius the Centurion at the Christian Iconography web site
*The Story of the Chapel of St. Cornelius the Centurion at Governor's Island, New York Harbor, Written for the Day of the Consecration, October 19, A.D. 1906. by Morgan Dix

Jamii:Waliofariki karne ya 1
Waadventisti

, Finland.]]
**Waadventisti** ni Wakristo wa madhehebu mbalimbali yanayosisitiza ujio wa pili wa Yesu yakisema uko jirani kutokea. 

Ingawa sisitizo hilo lilijitokeza mara kadhaa katika historia ya Kanisa, lilipata nguvu mpya huko Marekani katika karne ya 19.

William Miller ndiye anayetajwa kama mwanzilishi wa tapo hilo kwa kufanya watu kati ya 50,000 na 100,000 kutarajia ujio huo utatokea tarehe 22 Oktoba 1844.

Baada ya siku hiyo kupita kama kawaida, wengi waliachana na utabiri huo, wengine walianzisha makundi mbalimbali. Miller hakujiunga na lolote, bali alihimiza umoja hadi kifo chake (1849).

Kati yake, lililoenea zaidi ni lile la Waadventista Wasabato (mwanzo rasmi mwaka 1863) ambalo kwa sasa lina waumini zaidi ya 17 milioni duniani kote.

Mashahidi wa Yehova pia wana asili katika tapo hilo.

Jaribio la kutabiri tarehe ya ujio wa pili kwa kupiga hesabu kutokana na Biblia lilitokea tena na tena hadi karne ya 21 bila mafanikio.

## Tanbihi
## Marejeo
* Butler, Jonathan. "From Millerism to Seventh-Day Adventism: Boundlessness to Consolidation", *Church History,* Vol. 55, 1986
* Jordan, Anne Devereaux. *The Seventh-Day Adventists: A History* (1988)
* Land, Gary. *Adventism in America: A History* (1998)
* Land, Gary. *Historical Dictionary of the Seventh-Day Adventists* (2005)
* Morgan, Douglas. *Adventism and the American Republic: The Public Involvement of a Major Apocalyptic Movement* (University of Tennessee Press, 2001) ISBN 1-57233-111-9
* 

## Viungo vya nje
*History of the Millerite Movement , a reprint from the *Seventh-day Adventist Encyclopedia* 10:892–898, 1976.
*Graphical timeline of major Millerite groups from the Worldwide Church of God official website
*Seventh-day Adventist Beliefs, list of beliefs of the Seventh-day Adventist Church movement.
Yesu kuzaliwa na Bikira

" kadiri ya Guido Reni, 1621.]]

**Yesu kuzaliwa na Bikira** ni fundisho la imani linalosema kuwa Yesu Kristo alitungwa tumboni mwa mama yake, Bikira Maria, kwa uwezo wa Mungu (Roho Mtakatifu) tu, na kuwa Maria alipomzaa alikuwa bado bikira.

Katika Biblia ya Kikristo fundisho hilo linapatikana katika Injili mbili zilizo tofauti hata kwa vyanzo katika uzazi na utoto wa Yesu: Math 1:18-25 na Lk 1:26-38. 

Mathayo anathibitisha hilo kwa kutaja utabiri wa maneno ya Isa 7:14 katika tafsiri ya Kigiriki ya Septuaginta: "Tazama bikira atachukua mimba, naye atazaa mwana, nao watamwita jina lake Emmanuel, yaani Mungu pamoja nasi". 

Fundisho hilo linashikiliwa na madhehebu karibu yote ya Ukristo, hasa Wakatoliki, Waorthodoksi na Waorthodoksi wa Mashariki.

Hata Waislamu wanakubali fundisho hilo kutokana na Kurani, hasa sura 3 (Al Imran) na 19 (Maryam (sura)). 

## Tofauti na mafundisho mengine
Mara nyingine fundisho hilo linachanganywa na mengine tofauti, kama vile utakatifu usio na doa wa Mariana ubikira wa kudumu aliokuwa nao maisha yake yote

## Picha

File:Holy Doors.jpg|Milango mitakatifu, Monasteri ya Mt. Katerina, Mlima Sinai huko Misri, karne ya 12
File:Sandro Botticelli 080.jpg|Mchoro wa Sandro Botticelli, 1489–1990
File:Annunciation nesterov.jpg|Picha takatifu ya Mikhail Nesterov, Russia, karne ya 19
File:Birth of Jesus - Capella dei Scrovegni - Padua 2016.jpg|Mchoro wa Giotto (1267-1337)

## Tanbihi
## Marejeo
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Marejeo mengine
*Gromacki, Robert G. *The Virgin Birth: Doctrine of Deity*. Grand Rapids, Mich.: Baker Book House, 1981, cop. 1974. 202 p. ISBN 0-89010-3765-4

Jamii:Bikira Maria
Jamii:Teolojia
Henri La Fontaine

**Henri La Fontaine** (22 Aprili, 1854 hadi 14 Mei, 1943) alikuwa mwanasheria kutoka nchi ya Ubelgiji. Hasa amejulikana kama mkurugenzi wa Ofisi ya Amani ya Kimataifa. Mwaka wa 1913 alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Amani**.

Jamii:Waliozaliwa 1854
Jamii:Waliofariki 1943
Jamii:Wanasiasa wa Ubelgiji
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Amani
Nikolasi Saggio wa Longobardi

huko Campora San Giovanni.]]
**Nikolasi Saggio wa Longobardi** (kwa Kiitalia *Nicola Giovanni Battista Clemente Saggio da Longobardi*; Longobardi, mkoa wa Calabria, 6 Januari 1650  – Roma, 3 Februari 1709) alikuwa mtawa wa shirika la Waminimi nchini Italia. 

Nikola anasemekana alizaliwa kwa muujiza; sehemu kubwa ya maisha yake alifanya kwa unyenyekevu na utakatifu kazi ya bawabu wa konventi ya jumuia .

Alitambuliwa na papa Pius VI kuwa mwenye heri tarehe 17 Septemba 1786, akatangazwa na Papa Fransisko kuwa mtakatifu tarehe 23 Novemba 2014. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 2 Februari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1650
Jamii:Waliofariki 1709
Jamii:Waminimi
Jamii:Watakatifu wa Italia
George Marshall

**George Catlett Marshall** (31 Desemba, 1880 hadi 16 Oktoba, 1959) alikuwa mwanasiasa na jenerali kutoka nchi ya Marekani. Hasa amejulikana kwa kazi yake ya kijeshi katika Vita Kuu ya Pili ya Dunia. Kuanzia Septemba 1950 hadi Septemba 1951 alikuwa Waziri wa Ulinzi katika serikali ya Rais Harry Truman. Mwaka wa 1953 alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Amani**.

Jamii:Waliozaliwa 1880
Jamii:Waliofariki 1959
Jamii:Wanasiasa wa Marekani
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Amani
Shelley Duvall

**Shelley Alexis Duvall** (7 Julai 1949) ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Marekani.

## Marejeo
## Viungo vya Nje
* 

Duvall, Shelley
Paul L. Smith

**Paul Lawrence Smith** (24 Juni 1936 – 25 Aprili 2012) alikuwa mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Marekani. 

Alionekana kwenye filamu nyingi kama vile:

* *The Gospel Road* (1973)
* *Moses the Lawgiver* (1974)
* *Midnight Express* (1978)
* *The In-Laws* (1979)
* *Disaster on the Coastliner* (1979)
* *Popeye* (1980)
* *Pieces* (1983)
* *Return of the Tiger* (1984)
* *Dune* (1984)
* *Red Sonja* (1985)
* *Crimewave* (1985)
* *Haunted Honeymoon* (1986)
* *Gor* (1988)
* *Sonny Boy* (1989)
* *Caged Fury* (1989)
* *Ten Little Indians* (1989)
* *Maverick* (1994)
* *Paul Smith: The Reddest Herring* (2008)

## Marejeo
## Viungo vya Nje
Smith, Paul L.
*
Wakarismatiki

[thumb|right|[El Greco, Pentekoste.]]

**Wakarismatiki** ni Wakristo wa madhehebu mbalimbali ambao hasa kuanzia miaka ya 1960 wameathiriwa na tapo la Wapentekoste lililoanza Marekani mwaka 1907.

Kwa sababu hiyo wanajali karama (kwa Kigiriki χάρισμα, kharisma, yaani "zawadi", kutokana na χάρις, kharis, "neema" au "fadhili") za Roho Mtakatifu kama zilivyojitokeza katika Kanisa la mwanzo, hasa katika jumuia zilizoanzishwa na Mtume Paulo, kama ile ya Korintho (Ugiriki).

Mwaka 2011, Wapentekoste na Wakarismatiki pamoja walikuwa milioni 584, sawa na zaidi ya robo ya Wakristo wote na 8.5% ya watu wote duniani.Kati yao milioni 120 ni waamini wa Kanisa Katoliki, ambalo peke yake lina Wakristo wengi kuliko tapo hilo.

## Tanbihi
## Marejeo 
Ya Kamusi elezo:
* Burgess, Stanley M., ed. and Eduard M. van der Maas, assoc. ed., *The New International Dictionary of Pentecostal and Charismatic Movements*, revised and expanded edition (Grand Rapids, Michigan: Zondervan, 2002); publisher's page 
* Burgess, Stanley M., ed. *Encyclopedia of Pentecostal and Charismatic Christianity* (Routledge, 2006); publisher's page 

Yanayounga mkono:
*Deere, Jack. *Surprised by the Power of the Spirit*
*Grudem, Wayne. *The Gift of Prophecy in the New Testament and Today*
*Maria Stethatos. *The Voice of a Priest Crying in the Wilderness*

Yanayopinga:
*Braun, Mark E., *What can we learn from the Charismatic Movement?*, *Forward in Christ*, Volume 83, Number 10, October 1996
*MacArthur, John. *Charismatic Chaos*
*Hanegraaff, Hank. *Counterfeit Revival*
*Gardiner, George E. *Corinthian Catastrophe*
*Warfield, B. B. *Counterfeit Miracles*
*Gaffin, Richard B. *Perspectives on Pentecost*
*O. Palmer Robertson *Final Word* A response to Wayne Grudem
*Michael De Semlyen *All Roads Lead To Rome* Dorchester House Publications (March 1993)
*Davis, R., *True to His Ways: Purity & Safety in Christian Spiritual Practice* (ACW Press, Ozark, AL, 2006), ISBN 1-932124-61-6.

Ya kati:
*Grudem, Wayne. *Are Miraculous Gifts for Today?*

Fasihi:
*Coelho, Paulo. *By the River Piedra I Sat Down and Wept*

## Marejeo mengine
* Clement, Arthur J. *Pentecost or Pretense?: an Examination of the Pentecostal and Charismatic Movements*. Milwaukee, Wis.: Northwestern Publishing House, 1981. 255, [1] p. ISBN 0-8100-0118-7
* .
* .
* .
* Parry, David (1979). *"Not Mad, Most Noble Festus": Essays on the Renewal Movement*. London: Dartman, Longman & Todd. 103 p. *N.B*.: Approaches the Charismatic Movement from a Roman Catholic perspective.

## Viungo vya nje
* : Charismatic Pentecostal Theology.
* .
* : Perspective of Institute for the Study of American Evangelicals.

Utafiti wa kitaalamu:
*The European Research Network on Global Pentecostalism (GloPent) is an initiative by three leading European Universities in Pentecostal studies networking academic research on Pentecostal and Charismatic movements.
**PentecoStudies: Online Journal for the Interdisciplinary Study of Pentecostal and Charismatic Movements* published under the auspices of GloPent


Jamii:Roho Mtakatifu
Nge-mjeledi mkia-mfupi

**Nge-mjeledi mkia-mfupi** (kutoka Kiing. short-tailed whip scorpion) ni arithropodi wa oda Schizomida katika ngeli Arachnida wanaofanana na nge-mjeledi wadogo. Wengi sana wana urefu wa chini ya mm 5. Kama arakinida wengine kiwiliwili chao kina sehemu mbili: kefalotoraksi (cephalothorax) na fumbatio. Sehemu hizi zimeungwa kwa pediseli (pedicel) nyembamba kwa umbo wa mrija kama kwa buibui. Mwisho wa fumbatio una mkia mwembamba mfupi. Kefalotoraksi imefunika juu kwa magamba.

Wadudu hawa wana miguu minane kama arakinida wote, lakini jozi ya kwanza ni mirefu kuliko mingine na hutumika kama vipapasio. Jozi ya mwisho zimetoholewa kwa kuruka ili kuchopokea adui. Pedipalpi zao zina gando. Hawana macho lakini spishi kadhaa zina sehemu za kuhisi nuru.

Takriban spishi zote zinatokea kanda za tropiki. Zinaishi katika tabaka la juu la udongo au chini ya magogo na mawe ili kuzuia kukauka. Spishi kadhaa zinaishi katika mapango na nyingine katika vichuguu. Hula arithropodi wadogo.

## Spishi za Afrika
* *Afrozomus machadoi*
* *Anepsiozomus sobrinus*
* *Apozomus gerlachi*
* *Artacarus liberiensis*
* *Bamazomus aviculus*
* *Bamazomus madagassus*
* *Bamazomus milloti*
* *Bamazomus vadoni*
* *Enigmazomus benoiti*
* *Mahezomus apicoporus*
* *Megaschizomus mossambicus*
* *Megaschizomus zuluanus*
* *Ovozomus lunatus*
* *Schizomus africanus*
* *Schizomus brevicaudus*
* *Schizomus ghesquierei*
* *Schizomus hanseni*
* *Schizomus mediocriter*
* *Schizomus montanus*
* *Schizomus nidicola*
* *Schizomus parvus*
* *Schizomus pauliani*
* *Schizomus schoutedeni*
* *Schizomus tenuipes*
* *Schizomus vinsoni*
* *Schizomus virescens*
* *Secozomus latipes*

## Picha

Hubbardia pentapeltis female.jpg|Jike la nge-mjeledi mkia-mfupi
Hubbardia pentapeltis male 1.jpg|Dume la nge-mjeledi mkia-mfupi

Jamii:Arakinida
Jamii:Nge-mjeledi mkia-mfupi
S. Scott Bullock

**Stuart Scott Bullock** ni mwigizaji mstaafu wa sauti wa Marekani. Anajulikana zaidi kwa kutoa sauti ya *Hades* katika *Kid Icarus: Uprising*, Eddy katika *Barnyard* na kipindi chake cha televisheni cha *Back at the Barnyard* (2007–2011), pamoja na wahusika mbalimbali katika mfululizo wa *Danny Phantom* (2004–2007), *The Marvelous Misadventures of Flapjack* (2008–2010), na *My Life as a Teenage Robot* (2003–2009).

## Viungo vya Nje
* 

## Tanbihi
Bullock, S. Scott
Maurizio Malvestiti

**Maurizio Malvestiti** (amezaliwa Marne, 25 Agosti 1953) ni askofu Mkatoliki nchini Italia. 

Alipata upadrisho tarehe 11 Juni 1977.

Tarehe 26 Agosti 2014 ametangazwa kuwa askofu wa Jimbo la Lodi.

## Picha 

Image:Bishops miragoli and malvestiti.jpg|Askofu Malvestiti na askofu Egidio Miragoli (kushoto), 29 Septemba 2017.

## Viungo vya nje
* Ukurasa wa Askofu Malvestiti katika *Catholic Hierarchy*

Jamii:Waliozaliwa 1953
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu walio hai
Mwanamichezo

thumb|Mwanamichezo
**Mwanamichezo** ni mtu ambaye anajishughulisha na aina fulani ya michezo ili apate kuwa na afya njema au kwa kushindana na wanamichezo wengine.

Kuna pia wanamichezo bora wanaotekeleza michezo fulani kwa malipo. Pale ambapo wanamichezo wanazidisha mazoezi na mashindano wanaweza hata kuhatarisha afya yao.

Jamii:Kazi
Brad Dourif

**Bradford Claude** "**Brad**" **Dourif** (18 Machi 1950) ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Marekani. Anajulikana hasa kwa kuigiza kama *Grima Wormtongue* katika filamu ya Bwana wa Mapete.

## Marejeo
## Viungo vya Nje
* 

Dourif, Brad
Kifo cha Yesu

[thumb|250px|[Mchoro wa Diego Velázquez, *Yesu msulubiwa*, 1631, Prado (Madrid, Hispania) unaonyesha anwani juu ya kichwa chake.]]

**Kifo cha Yesu** msalabani kilitokea huko Yerusalemu, nchini Israeli, siku ya Ijumaa, labda tarehe 7 Aprili 30 BK.

Tukio hilo, pamoja na ufufuko wa Yesu unaosadikiwa na Ukristo kutokea siku ya tatu (Jumapili ya Pasaka), ndiyo kiini cha imani ya dini hiyo mpya iliyotokana na ile ya Uyahudi.

Kwa Wakristo fumbo hilo la Pasaka ndilo kilele cha historia ya wokovu inayotangazwa na Biblia ya Kikristo.

Fumbo hilo lilisababisha kazi nyingi za sanaa ya Kikristo, hasa uchoraji na uchongaji.

## Historia
Injili zote nne zinasimulia tukio hilo kinaganaga kuliko mengine yote ya maisha ya Yesu Kristo: ni kama simulizi la saa baada ya saa.

Kadiri ya (Mk 14:43–15:45; Math 26:46–27:60; Lk 22:47–23:53; Yoh 18:3–19:42), Ponsyo Pilato, liwali wa Palestina (26-36), aliamua Yesu aadhibiwe hivyo kulingana na shtaka la viongozi wa Wayahudi waliodai kwamba mtuhumiwa alijitangaza kuwa mfalme na kupinga mamlaka ya Kaisari wa Roma, kwa wakati huo Tiberius, ingawa Pilato alikuwa ametambua shtaka halikuwa la kweli, bali lilitokana na husuda.

Kadiri ya Injili ya Yohane, Pilato mwenyewe alisisitiza kwamba, katika maandishi yaliyotakiwa kuwajulisha watu sababu ya adhabu hiyo, iwekwe wazi kwamba Yesu aliuawa kama mfalme wa Wayahudi, ingawa neno hilo lilichukiza viongozi wa taifa.

Maneno ya ilani hiyo yaliandikwa katika lugha tatu: 
*Kilatini: Iesus Nazarenus Rex Iudeorum, kifupi INRI, 
*Kigiriki: Ἰησοῦς ὁ Ναζωραῖος ὁ Bασιλεὺς τῶν Ἰουδαίω. Kutokana na herufi hizo, Wagiriki wanaandika INBI.
*Kiebrania: ישוע הנוצרי ומלך היהודים. Herufi za kwanza za maneno hayo kwa Kiebrania ni יהוה, YHWH, ndilo jina takatifu la Mungu katika Biblia ya Kiebrania.

Yesu akiwa msalabani alisema maneno kadhaa. Kati ya hayo, ni maarufu maneno saba yaliyoripotiwa na Injili yakimuelekea Mungu Baba, Bikira Maria, Mtume Yohane na mhalifu aliyesulubiwa pamoja naye. 

## Maelezo ya teolojia
Kifo cha Yesu kinaelezwa na Injili na vitabu vingine vya Agano Jipya kuwa kafara kwa fidia ya dhambi za ulimwengu mzima.  

Yesu alipokufa, nafsi yake ya Kimungu iliendelea kushikamana na roho na mwili vilivyotengana: kwa hiyo mwili wake uliozikwa haukuweza kuoza kaburini; roho yake ilishukia kuzimu kuwatoa waadilifu waliomtangulia awaingize pamoja naye mbinguni. “Mwili wake aliuawa, bali roho yake akahuishwa, ambayo kwa hiyo aliwaendea roho waliokaa kifungoni, akawahubiri” (1Pet 3:19). “Roho yake haikuachwa kuzimu, wala mwili wake haukuona uharibifu” (Mdo 2:31).

## Mitazamo tofauti
Tangu kale walitokea watu waliokanusha ukweli wa kifo cha Yesu, hasa waliosema yeye hakuwa na mwili halisi, bali alionekana tu kuwa nao..

Waislamu wanashikilia msimamo huo, kwamba Yesu hajafa kwa namna yoyote, bali alipalizwa mbinguni.

## Tanbihi
## Marejeo
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Viungo vya nje
Jamii:Yesu Kristo
Jamii:Injili
Jamii:Teolojia
Jamii:Rozari
Jamii:Historia ya Israeli
Beatriz wa Silva

**Beatriz wa Silva, O.I.C.** (jina kamili kwa Kireno: Beatriz de Menezes da Silva; Campo Maior, Ureno 1424 hivi – Toledo Hispania, 9 Agosti 1492) alikuwa mwanamke wa ukoo maarufu wa Ureno, lakini alijiunga na monasteri na hatimaye akawa mwanzilishi wa masista wamonaki wa Shirika la Bikira Maria Kukingiwa Dhambi ya Asili. 

Anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu bikira.

Sikukuu yake inaadhimishwa tarehe 17 Agosti. 

## Maisha
 ya Bikira Maria kwa Mt. Beatriz wa Silva]]
Beatriz alizaliwa Campo Maior; kati ya ndugu zake 10, mmojawapo ni mwenye heri Amadeo wa Ureno, aliyerekebisha shirika la Ndugu Wadogo.

Mwaka 1447 Beatriz alihamia katika ikulu ya Kastilia ili kumsindikiza rafiki yake Isabela aliyeolewa na mfalme wa huko. 

Lakini uzuri wa Beatriz ulimtia kijicho, hata akamfunga katika chumba kidogo. 

Humo Beatriz alitokewa na Bikira Maria na kuelekezwa aanzishe shirika jipya kwa heshima yake.

Beatriz alipofaulu kutoroka alikimbilia monasteri ya Wadominiko wanawake (Utawa wa pili) huko Toledo, akaishi huko miaka 37 bila kujiunga nao kisheria. 

Mwaka 1484 Beatriz na wenzake kadhaa walitamalaki monasteri nyingine ya Toledo aliyopewa na malkia ili itumike kuheshimu Kukingiwa Dhambi ya Asili Bikira Maria.

Mwaka 1489, kwa ruhusa ya Papa Innocent VIII, walipokea sheria za Wasitoo, wakiahidi kuadhimisha kila siku Breviari ya Bikira Maria Mkingiwa Dhambi ya Asili, wakiwa chini ya askofu mkuu wa Jimbo kuu la Toledo. 
 la Mt. Beatriz huko Toledo, Hispania.]]
## Baada ya kifo
Mwaka 1501 Papa Alexander VI aliunganisha jumuia hiyo na Wabenedikto lakini chini ya Kanuni ya Mt. Klara. 

Mwaka 1511 Papa Julius II aliwapa kanuni mpya ya kwao, halafu kardinali Fransisko Quiñones aliwaandikia katiba maalumu.

Kuanzia mwaka 1507 shirika lilienea Ureno, Hispania, Italia, Ufaransa na Brazil.

Beatriz wa Silva alitangazwa mwenye heri tarehe 28 Julai 1926 na Papa Pius XI, halafu mtakatifu na Papa Paulo VI tarehe 3 Oktoba 1976. 

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Sala ya Kanisa ya Ki-fransisko - Benedictine Publications Ndanda - Peramiho, 1996, uk. 294-297

## Viungo vya nje
* Saint Beatrice of Silva 
* Saint Beatrice and the Order of the Immaculate Conception of Our Lady
Bochotnica

thumb|Gofu la ngome huko katika kijiji cha Bochotnica, POland
'''''' (IPA bɔxɔtˈnit͡sa) ni kijiji katika Polandi ya Kusini-Mashariki kwenye mto wa Wisła. 

Kiko katikati ya miji ya Puławy na Lublin, katika wilaya ya Lublin. 

Kina .

51° 20′ 00″ N 21° 59′ 00″ E

Jamii:Polandi