Kukatika kwa ukano wa Achile

**Kukatika kwa ukano wa Achile**, ambao hupatikana nyuma ya kifundo cha mguu, hutokea kwa ghafla kwa maumivu makali katika kisigino. 

## Ishara na dalili
Sauti ya kukatika inaweza kusikika ukano unapovunjika na kutembea inakuwa vigumu. Kupasuka kwa kawaida hutokea kama matokeo ya kuinama kwa ghafla kwa mguu wakati misuli ya ndama inapohusika, kiwewe cha moja kwa moja, au *tendonitis/kufura kwa tendon* ya muda mrefu. Sababu nyingine za hatari ni pamoja na matumizi ya *fluoroquinolones*, mabadiliko makubwa katika mazoezi, au matumizi ya dawa za uchungu. Utambuzi kwa kawaida hutegemea dalili na uchunguzi na kuungwa mkono na picha za kimatibabu.Kupasuka kwa tendon ya Achilles hutokea kwa takriban 1 kwa kila watu 10,000 kwa mwaka. Wanaume huathirika zaidi kuliko wanawake pia Watu walio na umri wa miaka 30 hadi 50 huathiriwa zaidi.

## Chanzo
Ukano wa Achilles mara nyingi hujeruhiwa na mmenyuko wa ghafla wa mgongo wa kifundo cha mguu, pia kwa kulazimishwa kwa kifundo cha mguu nje ya mwendo wake wa kawaida.

Njia zingine ambazo Achilles zinaweza kuchanika zinahusisha kiwewe cha ghafla cha tendon, baada ya kudhoofika kutoka kwa muda mrefu wa kutofanya kazi. Kutumia kupita kiasi wakati wa kushiriki katika michezo,kutetemeka kunaweza pia kuchangia jeraha.

Watu ambao kwa kawaida huwa wahanga wa kupasuka kwa Achilles ni pamoja na wanariadha wa burudani, watu wa uzee, watu walio na machozi au kupasuka kwa tendon ya Achille hapo awali, sindano za awali za tendon au matumizi ya quinolone, mabadiliko makubwa katika kiwango cha mafunzo au kiwango cha shughuli, na kushiriki katika shughuli mpya.

Kesi nyingi za kupasuka kwa tendon ya Achilles ni majeraha ya michezo ya kiwewe. Umri wa wastani wa wagonjwa ni miaka 29-40 na uwiano wa wanaume na wanawake wa karibu 20: 1. Walakini, tafiti za hivi majuzi zimeonyesha kuwa milipuko ya tendon ya Achille inaongezeka katika idadi ya watu wa umri wote hadi muongo wa sita wa maisha kwani kubaki hai kumeenea ulimwenguni kote. Sindano za steroid za moja kwa moja kwenye tendon pia zimehusishwa na kupasuka.

## Umbile la ukano
Ukano wa Achile ndio ukano wenye nguvu na mnene zaidi katika mwili, ukiunganisha *gastrocnemius, soleus* na *planttaris* kwa mfupa unaoitwa *calcaneus*. Ina urefu wa takriban sentimita 15 na huanza karibu na sehemu ya katikati ya ndama. Kupunguza kwa mmea wa gastrosoleus kunapunguza mguu, kuwezesha shughuli kama vile kutembea, kuruka, na kukimbia. Kano ya Achilles hupokea ugavi wake wa damu kutoka kwa makutano yake ya *musculotendinous* na sura ya *triceps* na uhifadhi wake kutoka kwa ujasiri wa sura na kwa kiwango kidogo kutoka kwa ujasiri wa tibia.

## Utambuzi
Utambuzi unaweza kutegemea dalili na historia ya tukio hilo. Baada ya uchunguzi, pengo linaweza kuhisiwa juu ya kisigino isipokuwa uvimbe umejaza pengo na mtihani wa *Thompson* itaonekana. kufinya misuli ya ndama ya upande ulioathiriwa wakati mtu amelala juu ya tumbo lake, kifudifudi, na miguu yake ikining'inia bila harakati yoyote kwenye mguu, wakati harakati zinatarajiwa kwa tendon ya Achille na inapaswa kuonekana.

Kutembea kwa kawaida kutaharibika sana, kwani mtu huyo hataweza kutoka chini kwa kutumia mguu uliojeruhiwa. Mtu huyo pia hataweza kusimama kwenye vidole vya mguu huo, na kuelekeza mguu chini itaharibika. Maumivu yanaweza kuwa makali, na uvimbe ni wa kawaida.Wakati mwingine uchunguzi wa ultrasound unaweza kuhitajika ili kufafanua au kuthibitisha uchunguzi na inashauriwa kupitia MRI.

## Kupiga picha
*Ultrasonography* ya *musculoskeletal* inaweza kutumika kuamua unene wa tendon, tabia, na uwepo wa machozi. Inafanya kazi kwa kutuma masafa ya juu sana ya sauti kupitia mwili. Baadhi ya sauti hizi huonyeshwa nyuma kutoka kwa nafasi kati ya maji ya unganishi na tishu laini au mfupa. Picha hizi zilizoakisiwa zinaweza kuchanganuliwa na kukokotwa kuwa taswira .Pia zinaweza kusaidia sana katika kugundua kusogea kwa tendon na kuibua majeraha au machozi yanayoweza kutokea.

*MRI* inaweza kutumika kutambua milipuko isiyo kamili kutokana na kuzorota kwa tendon ya Achilles. Inaweza pia kutofautisha kati ya paratenonitis, tendinosis, na bursitis. Mbinu hii hutumia uga sumaku thabiti ili kupanga mamilioni ya protoni zinazopita kwenye mwili. Protoni hizi kisha hupigwa na mawimbi ya redio ambayo huondoa baadhi yao kutoka kwa mpangilio. Protoni hizi zinaporudi hutoa mawimbi yao ya kipekee ya redio ambayo yanaweza kuchambuliwa na kompyuta katika *3D* ili kuunda picha kali ya sehemu ya eneo la kuvutia. MRI inaweza kutoa utofauti usio na kifani katika tishu laini kwa picha ya ubora wa juu na kuifanya iwe rahisi kwa mafundi kuona machozi na majeraha mengine.

## Tiba
Chaguzi za matibabu ni pamoja na njia za upasuaji na zisizo za upasuaji. Upasuaji umeonyeshwa kwa jadi kuwa na hatari ndogo ya kupasuka tena, hata hivyo, ina kiwango cha juu cha matatizo ya muda mfupi ikilinganishwa na mbinu zisizo za upasuaji. Zaidi ya hayo, mbinu fulani za urekebishaji (kubeba uzito wa mapema katika orthosis na mazoezi ya mapema ya mazoezi ya harakati) zinaonekana kuwa zimeonyesha viwango sawa vya kupasuka tena ikilinganishwa na upasuaji.

Katika vituo ambavyo havina aina ya mapema ya urekebishaji wa mwendo unaopatikana, ukarabati wa upasuaji unapendekezwa ili kupunguza viwango vya kupasuka tena.

## Upasuaji
Kuna aina mbili tofauti za upasuaji; upasuaji wa wazi na upasuaji wa *percutaneous*.Wakati wa upasuaji wa wazi, chale hufanywa nyuma ya mguu na tendon ya Achilles inaunganishwa pamoja. Katika mpasuko kamili au mbaya, tendon ya mmea au misuli nyingine ya nje huvunwa na kuzungushwa kwenye kano ya Achilles, na hivyo kuongeza nguvu ya tendon iliyorekebishwa.

Katika upasuaji wa *percutaneous*, daktari wa upasuaji hufanya chale kadhaa ndogo, badala ya chale moja kubwa, na kushona kano nyuma pamoja kupitia chale. Upasuaji unaweza kucheleweshwa kwa takriban wiki moja baada ya kupasuka ili kuruhusu uvimbe kupungua. Kwa wagonjwa wanao kaa tu na wale ambao wana hatari kwa uponyaji mbaya, ukarabati wa upasuaji wa *percutaneous* unaweza kuwa chaguo bora zaidi la matibabu kuliko ukarabati wa upasuaji wa wazi.

## Ukarabati/Mazoezi
Matibabu yasiyo ya upasuaji yaliyotumika kuhusisha muda mrefu sana katika mfululizo wa kutupwa, na ilichukua muda mrefu kukamilika kuliko matibabu ya upasuaji. Lakini itifaki zote mbili za urekebishaji wa upasuaji na zisizo za upasuaji hivi karibuni zimekuwa za haraka, fupi, kali zaidi na zenye mafanikio zaidi. Ilikuwa ni kwamba wagonjwa ambao walifanyiwa upasuaji wangevaa cast kwa takriban wiki 4 hadi 8 baada ya upasuaji na waliruhusiwa tu kusogeza kifundo cha mguu kwa upole mara moja nje ya gombo.

Uchunguzi wa hivi majuzi umeonyesha kuwa wagonjwa hupata nafuu ya haraka na yenye mafanikio zaidi wanaporuhusiwa kusogea na kunyoosha kifundo cha mguu mara tu baada ya upasuaji. Ili kuweka mguu wao salama wagonjwa hawa hutumia buti inayoweza kutolewa wakati wa kutembea na kufanya shughuli za kila siku. Masomo ya kisasa ikiwa ni pamoja na wagonjwa wasio na upasuaji kwa ujumla huweka mipaka ya wasio na uzito (NWB) hadi wiki mbili, na kutumia buti za kisasa zinazoondolewa.

Tiba ya mwili mara nyingi huanza mapema wiki mbili baada ya kuanza kwa aina yoyote ya matibabu.Hii inajumuisha uzani na anuwai ya mikakati ya uingiliaji wa mwendo pamoja na uimarishaji na uwekaji hali ya jumla.

Kuna mambo matatu ambayo yanahitaji kuzingatiwa wakati wa kurekebisha Achilles iliyopasuka. safu ya mwendo, nguvu ya utendaji, na wakati mwingine usaidizi wa orthotic. Safu ya mwendo ni muhimu kwa sababu inachukua akilini kukazwa kwa tendon iliyorekebishwa. Wakati wa kuanza mazoezi mgonjwa anapaswa kujinyoosha na kuongeza kiwango kama muda na vibali maumivu.

Kuweka mkazo wa mstari kwenye tendon ni muhimu kwa sababu huchochea urekebishaji wa tishu unganifuambayo inaweza kupatikana wakati wa kunyoosha. Kufanya kunyoosha ili kupata nguvu ya kufanya kazi pia ni muhimu kwa sababu inaboresha uponyaji katika tendon, ambayo itasababisha kurudi haraka kwa shughuli. Nyoosha hizi zinapaswa kuwa kali zaidi na zinapaswa kuhusisha aina fulani ya uzito, ambayo husaidia kurekebisha na kuimarisha nyuzi za kwenye kifundo cha mguu kilichojeruhiwa.

Sehemu nyingine ya mchakato wa mazoezi ni msaada wa orthotic. Hii haina uhusiano wowote na kunyoosha au kuimarisha tendon, badala yake ni mahali pa kuweka mgonjwa vizuri. Hizi ni kuingiza kwa desturi zinazoingia kwenye kiatu cha wagonjwa na kusaidia kwa matamshi sahihi ya mguu, ambayo ni vinginevyo tatizo ambalo linaweza kusababisha matatizo na Achilles.

Kwa ufupi hatua za kukarabati tendon ya Achille iliyopasuka, unapaswa kuanza na aina mbalimbali za kunyoosha za mwendo. Hii itaruhusu kifundo cha mguu kuzoea kusonga tena na kuwa tayari kwa shughuli za kubeba uzito. Kisha kuna nguvu ya utendaji, hapa ndipo uzito unapaswa kuanza ili kuanza kuimarisha tendon na kuwa tayari kufanya shughuli za kila siku na hatimaye katika hali ya riadha.
Jamii:Tiba