open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Almasi

thumb|250px|Almasi katika hali asilia kabla ya kukatwa na kusuguliwa
thumb|250px|Almasi dukani zilizosuguliwa na kung'arishwa tayari
**Almasi** ni vito adimu vyenye thamani kubwa.

Mara nyingi hazionyeshi rangi lakini kuna pia almasi za njano, buluu au nyekundu. Zinatumiwa kama mapambo na kutokana ugumu wao pia katika teknolojia ya kukata.

## Kaboni iliyobadilika 
Kikemia almasi ni umbo moja la kaboni (C) tupu katika hali ya fuwele ni dutu ileile kama makaa. Ila tu kaboni huwa almasi katika mazingira ya joto kali na shindikizo kubwa. Badiliko hili latokea kwa kawaida katika ganda la dunia kwenye kina cha kilomita 150 karibu na volkeno. 

## Almasi sintetiki 
Kwa matumizi ya kiteknolojia almasi ndogo hutengenezwa kwa kutumia mashine zinazosukuma kaboni kwa shindikizo kubwa na halijoto ya 1,500 °C hadi kuwa almasi sintetiki yenye tabia zote za almasi asilia. Maendeleo ya teknolojia yamewezesha pia kupatikana kwa almasi sintetiki zinazofaa pia kama mapambo.

## Madini ngumu duniani 
Almasi ni dutu ngumu kabisa inayopatikana duniani kushinda metali au madini yote. Hii ni sababu ya kwamba almasi zinatumiwa katika teknolojia mbalimbali. Vyombo vya kukata aloi ngumu sana za feleji au keekee za kutoboa mwamba wakati wa kutafuta mafuta ya petroli vyote vyatumia vipande vya almasi.

Almasi yenyewe hukatwa kwa unga wa almasi tu.

Kampuni kubwa duniani ya kuchimba almasi na kufanya biashara nazo ni De Beers wa Afrika Kusini.

Jamii:madini
Tanzanaiti

**Tanzanaiti** (kwa Kiingereza: *Tanzanite*) ni kito chenye rangi ya buluu hadi zambarau na kijani. Inachimbwa kaskazini mwa Tanzania tu, katika milima ya Mererani kwenye Wilaya ya Simanjiro, Mkoa wa Manyara, karibu na Uwanja wa ndege wa Kimataifa wa Kilimanjaro na mji wa Arusha. Kito hicho kinapendwa sana kimataifa; bei zake zilicheza kati ya dola za Marekani 250 na 500 kwa karati moja (=milligramu 200).

Kikemia ni aina ya madini ya Zoiziti ambayo haina thamani kubwa vile katika maumbo mengine. Lakini tanzanaiti bandia inatengenezwa kwa kupasha moto fuwele za zoiziti ya kawaida zinazobadilika rangi motoni.

Tanzanaiti iligunduliwa mara ya kwanza mwaka 1967 na Mtanzania aitwaye Jumanne Mhero Ngoma. Manuel D'souza alituma sampuli hiyo kwa mwanajiolojia John Saul ambaye ana cheo cha PhD kutoka chuo cha M.I.T., ambaye alituma sampuli hiyo kwa baba yake, ikapelekwa Havard University kwa wataalamu wa madini na kuthibitishwa kwamba ilikuwa ni kito cha aina ya Zoiziti. 

## Viungo vya nje
* Time Article of 2007 about the popularity of tanzanite .
* Article in the early stages of tanzanite (1969) 
* Interesting article and documents from the early days: "Something new out of Africa but no one knew what it was". 
* The ICA's tanzanite information page. 
* Gem Slaves - a short film from 2006 on tanzanite's child miners
* A picture of a purported 737.81 carat faceted tanzanite  (No reliable source to corroborate)

Jamii:Tanzania
Zumaridi

thumb|200px|Zumaridi katika hali asilia kabla ya kukatwa na kusuguliwa.
thumb|250px|Zumaridi dukani zilizokatwa na kung'arishwa tayari.
**Zumaridi** (kutoka neno la Kiajemi; kwa Kiingereza: *emerald*) ni kito adimu chenye rangi ya kijani kilichokoza na thamani kubwa.

Inatumiwa kwa mapambo ya kila aina.

Kikemia ni umbo la fuwele la madini ya berili. Ugumu wake kwenye skeli ya Mohs ni 7.5–8.

## Zumaridi katika Biblia
Zumaridi katika vitabu mbalimbali vya Biblia ina maana ya madini yenye thamani kubwa (k.mf. kitabu cha Ufunuo 4:3).

Kutokana na thamani yake Mungu amempa jina hilo mtumishi wake wa agano la mwisho yaani agano la saba. 

Jamii:Madini
P. Funk

**Paul Matthysse** (maarufu kama **P Funk**, **Halfani**, **Majani**, **Kinywele Kimoja**, **Mkono wa Mungu**) ni mtayarishaji wa muziki na pia mmiliki wa Studio ya Bongo Records iliyopo jijini Dar es Salaam, Tanzania. Anaaminiwa  na wengi kuwa ndiye mtayarishaji bora wa muda wote wa muziki wa kizazi kipya nchini Tanzania.

P Funk ambaye ni nusu Mtanzania na nusu Mdachi, kama miaka ishirini iliyopita alikuwa na hisia za kupendelea muziki na pindi hadi kuamua kufanya kweli kuvutiwa kwake kupenda muziki ndio chanzo kikubwa kilichopelekea kufanikiwa katika muziki. 

Kwenye miaka 1991-92 wakati bado yupo shule IST (International School Of Tanganyika). Alikuwa mtundu kwenye studio za pale shule kupigapiga midundo mbalimbali ya hapa na pale na kufoka-foka(Rap music) na pia alikuwa mbele sana kwa kupiga muziki kwenye pati mbalimbali na hapo alikuwa kupenda sana muziki kwa ujumla.

## Elimu ya muziki na uzoefu wake 
P-Funk alikwenda kimasomo ya Mlio (sound) engineering kwa miezi 18 pale Amsterdam, Netherland kabla ajaingia kwenye kutayarisha muziki. Alikuwa anajua kitu anachotaka kufanya. Mwaka 1995 akiwa na vifaa vyake vichache alianzisha kampuni yake ya kurekodi muziki nyumbani kwake. Na ni katika kipindi hicho hicho neno ’Bongo’lilipokuwa linatawala katika misemo ya kiswahili cha mitaani na lilikuwa linaelezea hali halisi ya maisha ya Dar es Salaam na ndio kipindi hicho album ya Bongo ilipozinduliwa. 

Akiwa bado ni mtayarishaji muziki mdogo, amefanikiwa kupata umaarufu katika fani ya muziki na hasa katika milipuko ya nyimbo zenye ladha ya Bongo. 

Anakubali kuwa amepata utaalam na mbinu kutokana na kuwafanyia kazi watayarishaji wengine wa muziki wa Kitanzania kama Master J, Bonny Love na Rico. Mawazo yake na namna ya kuyaoainisha na muziki ndio hasa ambacho kinafanya muziki wake ufanikiwe.

## Wasanii aliowainua 
thumb
Kwanza alianza kwa kumpandisha chati Juma Nature, ambaye ndio nyota wa nyimbo za Bongo Flava, akaendelea kwa kutayarisha santuri ya Solo Thang, AY, Zay B, Sista P, Mike T, Ze Pungu, Jay Mo, Chege, Temba, na baadhi ya wasanii wa TMK, pia alishawahi kufanya kazi na Professor Jay alipotoa santuri yake mwenyewe. Pia amefanya kazi ya kutoa midundo kwa msanii Afande Sele au Selemani Msindi wa Morogoro mfano Nyimbo ya Simba Dume aliyoshirikishwa Feruz. Amefanya kazi na wasanii wengi wa Bongo wakiwamo Wakongwe Mr.II (2 Proud) a.k.a. SUGU, Monduli Mobb, Gangwe Mobb, Hop Pot Family akiongozwa na Soggy Doggy, Manyema Family. Mwaka 2019, P funk Majani alimuibua Rapcha , msanii anayechipukia katika muziki wa Afrika Mashariki akiwa na uwezo wa ku-rap pamoja na kuimba: ndiye msanii pekee aliyepo chini ya nembo ya Pfunk Majani kwa sasa.

Tarehe 20 Desemba 2019 P funk Majani aliachia wimbo chini ya Bongo Records unaoitwa "Moto Unawaka" akimshirikisha Rapcha, TkiLLA na Msamiati.

## Tuzo alizopata 
* 1 Kili Music Awards (2003)
* 2 Kili Music Awards (2005)
* 3 Kili Music Awards (2006)

 
Jamii:Watayarishaji muziki wa Tanzania
Jamii:Watu walio hai
Mad Ice

**Ahmed Mohamed Kakoyi** (**Mad Ice**) ni mwanamuziki wa 'Raga Mufin' nchini Uganda-Tanzania. Mad Ice amezaliwa nchini Uganda tarehe 8 Oktoba ya mwaka wa 1980, na kukulia katika mji wa Mwanza, Tanzania.

Mad Ice ambae ni Mganda anae fanya shughuli zake za kimuziki nchini Tanzania, amejibebea umaarufu mkubwa nchini Tanzania na Afrika Mashariki kwa ujumla.

Mad Ice ambaye kwa sasa anaishi nchini Ufini kwasababu ya shughuli za kimuziki.

## Safari ya Ufini 
Uwezo wake katika sanaa ulimvutia prodyuza wake Miikka Mwamba, raia wa Ufini aliye wahi kuweka makazi yake nchini Tanzania. Na wakati mkataba wake katika studio ya FM ulipomalizika, Miikka alirejea kwao na ndipo alipomualika Mad Ice Ulaya kwa mara ya kwanza.
Hiyo ilikuwa mwaka 2004 wakati Miikka alipomualika Mad Ice Finland. Alimualika kwa ajili ya kumfanyia promosheni ya albamu yake ya *Baby Gal* katika soko la Ulaya.

mwaliko wake wa kwanza ulizaa matunda alifanya vizuri jambo lililopelekea aalikwe tena na tena katika matamasha mbalimbali makubwa ya nchini hapo na hata Uswidi,

## Ushirkiano wake na Prodyuza Miikka Mwamba 
Albamu hiyo iliyosambazwa na lebo ya Edel Records ya Ufini, ilijumuisha pia wimbo uliomtoa Mad Ice wa `Baby Gal` uliokuwemo katika albamu yake ya kwanza yenye jina hilo aliyoitoa Afrika Mashariki mwaka 2003.

Agosti 2005 Mad Ice akaachia single mpya ya `Wange` Afrika Mashariki iliyomrejesha katika chati za muziki wa kizazi kipya.
Wimbo wake ambao aliuimba nchini Ufini ulirushwa kwa mara ya kwanza Agosti 15 kupitia kituo cha radio cha huko cha Power FM, aliuimba akizungumzia upendo wake kwa mkewe mzungu aliyezaa naye mtoto mmoja wa kiume.

## Maisha Binafsi 
Mad Ice alikutana na mwanamke Mzungu amabaye ni raia wa Ufini na kufunga naye ndoa huko huko nchini Ufini, Mad Ice sasa ana mke na mtoto mmoja na pia Mad Ice ana watoto wengine wawili aliowapata katika mahusiano yake yaliyopita, Wa kwanza ana miaka saba allimpata akiwa shule ya sekondari nchini Uganda na wa pili ana miaka mitatu... huyo alimpata nchini Tanzania, kama unavyojua tena vijana wanakuwa na mambo mengi, lakini baadaye akamua kuoa, msanii huyu Mad Ice aliyeweka kambi yake nchini Ufini.

## Nyimbo maarufu 
* 1 *Wanadamu*
* 2 *Baby Gal*
* 3 *Wange*
* 4 *Ni Wewe*

## Tovuti binafsi 
*Tovuti Binafsi ya Mad Ice  

Jamii:Wanamuziki wa Tanzania
Jamii:Bongo Flava
Jamii:Muziki wa kizazi kipya
Jamii:Waliozaliwa 1980
Jamii:Watu walio hai
Boroni

thumb|Boroni
**Boroni** ni elementi ya kikemia yenye namba atomia 5 kwenye mfumo radidia na uzani atomia 10.811. Alama yake ni **B**. 

## Tabia 
Boroni ni nusumetali au metaloidi; ina valensi tatu. Elementi peke yake haipatikani katika mazingira asilia duniani ila tu katika kampaundi kama vile borasi (Na2B4O7·10H2O ).

## Umbo hobela au la fuwele 
Inapotapaswa kutoka kwa kampaundi zake hupatikana katika umbo hobela kama unga wa rangi ya kahawia au la fuwele nyeusi na ngumu isiyohami umeme. Boroni ni dutu ngumu kuliko zote duniani baada ya almasi na kati ya elementi zote ni imara dhidi ya nguvu ya mvuto.

## Matumizi kiteknolojia 
Matumizi ya boroni ni katika teknolojia ya kihami na katika dawa za kupausha au kung'arisha. Inatumiwa pia kama nyongeza katika aloi kwa ajili ya sehemu za eropleni zinazotakiwa imara ma nyepesi. Katika teknolojia ya kinyuklia hutumiwa kama kinga dhidi ya nyutroni katika matanuri ya nyuklia.

## Nafasi ya kibiolojia 
Kwa kiasi kidogokidogo boroni ina kazi katika miili ya wanyama: haijaeleweka ni kazi gani, isipokuwa imeonekana ni muhimu. Asidi ya boroni ni  kiuawadudu (insecticide), hasa dhidi ya sisimizi, viroboto na mende, lakini haiudhi wanyama wenye uti wa mgongo.

## Picha

Image:B,5.jpg

## Tanbihi
## Viungo vya nje
Jamii:Elementi
Jamii:Simetali
Djemila

thumb|right|300px|Djemila - uwanja wa Kiroma
thumb|right|300px|Djemila - uwanja wa Kiroma
thumb|right|300px|Djemila - geti ya Kiroma 
**Djemila** (kar.: **جميلة** "mzuri, unaopendeza") ni kijiji katika Algeria ya kaskazini penye maghofu ya **Curculum** (pia: Cuicul) uliokuwa mji wa Roma ya Kale katika jimbo la Numidia. Maghofu yamepokelewa katika orodha ya urithi wa dunia tangu 1982. 

Curculum iliundwa mnamo mwaka 97 BK kama koloni ya Kiroma wakati wa Kaisari Nerva. Mji ulistawi vizuri hadi kuvamiwa na Wavandali 431. Baadaye ilitekwa na jeshi la Bizanti lakini iliendelea kupungua. Iliachwa tayari kabla ya kufika kwa Waarabu katika karne ya 7.

## Tazama pia
* Orodha ya Urithi wa Dunia katika Afrika

## Viungo vya Nje 
* Tovuti ya UNESCO
* Habari na picha za ziada  (kifaransa)
* Tovuti ya makumbusho ya Djemila 

Jamii:Mahali pa Urithi wa Dunia katika Afrika
Jamii:Miji ya Algeria
Jamii:Miji ya Dola la Roma
Osmani I

thumb|250px|Osmani I (Uchoraji mnamno mwaka 1400)
**Osmani I** (1258–1326) alikuwa mwanzilishaji wa Waosmani aliyeweka msingi kwa Milki ya Osmani iliyoendelea kwa karne sita hadi 1922 katika eneo la Uturuki, Balkani, Shamu na Misri.

Chanzo chake ilikuwa kama chifu au mtemi wa kabila la Kiturki mpakani wa Ufalme wa Bizanti katika Anatolia. Awali utemi wake ilikuwa chini ya Waturki Waselchuki lakini baada ya uvamizi wa Wamongolia mnamo 1258 uwezo wa Waselchuki ulipungua na Osman alijitangaza kuwa Sultani wa dola huru mwaka 1299.

Aliendelea kuwashambulia hasa Wabizanti kwa msaada wa maghazi wengi waliojiunga naye kutoka nchi mbalimbali za Waislamu kwa kusudi la kuendesha vita ya jihadi.

Alipoaga dunia eneo lake lilikuwa limepanuka kutoka kilomita za mraba 4,800 kuwa 16,000.

## Tazama pia 
* Orodha ya Masultani Waosmani

Jamii:Sultani wa Milki ya Osmani
Jamii:Waosmani
Jamhuri ya Kisovyeti ya Kijamii ya Kikirgizi

**Jamhuri ya Kisovyeti ya Kijamii ya Kikirgizi** ( Kirusi: Киргизская Советская Социалистическая Республика) ilikuwa kati ya jamhuri wanachama 15 za Umoja wa Kisovyeti hadi 1991. Jina lake liliandikwa kwa Kisirili katika lugha ya Kikirgizi: "Кыргыз Советтик Социалисттик Республикасы" (Kirgiz Sovyettik Sotsialistik Respublikasi). Leo hii imekuwa nchi huru ya Kirgizia.

Ilikuwa jamhuri kubwa ya saba yenye eneo la 198,500&nbsp;km² ndani ya Umoja wa Kisovyeti. Mji mkuu ulikuwa Frunse inayoitwa leo Bishkek. Tangu Agosti 1991 imekuwa nchi huria ya Kirgizia katika Asia ya Kati.

## Historia 
Eneo la Kirgizia halikuwa na dola lenyewe linalojulikana likatawaliwa kihistoria na Wamongolia halafu na China. Katika karne ya 19 Urusi ulienea katika Asia ya Kati na Kirgizia kuwa sehemu ya milki ya Urusi. 

Baada ya mapinduzi ya kikomunisti ya 1917/18 eneo hili liliendelea katika Shirikisho la Jamhuri ya Kisovyiet ya Kijamii ya Kirusi imekuwa Urusi likapewa cheo cha Mkoa wa kujitawala wa Kara Kirgiz halafu kuwa jamhuri ya Kisovyeti ya kujitawala ya Kirgizia ndani ya Jamhuri ya Kirusi. Tangu 1936 ilikuwa jamhuri mwanachama kamili ya Umoja wa Kisovyeti.

Nchi ikaondoka katika Umoja wa Kisovyeti ulipoporomoka mwaka 1991 na kuwa nchi ya Kirgizia.

Jamii:Umoja wa Kisovyeti
Jamii:Kirgizia
Fuwele

]]
]]
 yaonyesha fuwele kubwa]]
]]

**Fuwele** ni muundo wa gimba mango ambako atomi au molekuli zake zimepangwa kwa mpangilio maalumu unaorudia na kuendelea pande zote.

Chumvi hupatikana kama fuwele. Theluji ni maji katika umbo fuwele.

Dutu isiyopangwa kwa fuwele huitwa hobela yaani isiyo na umbo. Mfano wake ni umbo la unga au pia kioo. Viowewu vyote ni hobela.
Shenazi Salum

**Shenazi Salum** (1972 - 8 Septemba 2007) alikuwa muigizaji, mchezaji wa muziki wa kujitegemea na pia kungwi yaani mtu anayefundisha waakina mama namna ya kukaa na mume (*Kitchen Paty*). 

Shenazi alizaliwa jijini Dar es Salaam, Tanzania, na kufariki dunia katika ajali ya gari iliyotokea Tunduma karibu kidogo na mji wa Mbeya, Tanzania.

Kwa mara ya mwisho alishiriki katika filamu ya "Kitchen Party" akiwa kama kungwi pamoja na rafiki yake wa karibu aiitwaye "Mwajuma Thabiti" maarufu kama "Rose Jimama". Ni filamu yenye kuonyesha namna ya kuishi vizuri na mume na mambo mengine mengi tu yenye faida kwa walengwa hususani akina mama.
Malkia wa kunengua miondoko ya Taarab na Mduara nchini, Shenazi Salum pichani ni miongoni mwa watu 27, waliokufa kwenye ajali ya basi, iliyotokea juzi kwenye Kijiji cha Majenje, Mbarali, Mbeya.

Kwa mujibu wa mdogo wa mwanamuziki huyo aitwaye Hanifa Salum, Shenazi alifariki dunia, muda mfupi baada ya kutokea ajali hiyo, iliyohusisha magari matatu. Alisema, Shenazi alipata ajali hiyo, alipokuwa akirejea nyumbani kwake Dar es Salaam na alikuwa akitoka Tunduma, Mbeya kwenye shughuli zake za muziki “Alituaga kwamba anakwenda Mbeya kufanya ‘shoo’, hatukujua kama ndiyo kifo kilikuwa kinamwita, lakini ndiyo hivyo Mungu kamchukua,” alisema Hanifa huku akitokwa na machozi.

Rafiki wa Shenazi ambaye naye ni mnenguaji maarufu, Mwajuma Thabit ‘Rose Jimama’, anasema kuwa marehemu alikwenda Mbeya na mwanamke aliyemtaja kwa jina moja la Tuki.

Rose alisema: “Nilipata taarifa kama Shenazi amepata ajali, nikapiga namba yake, ikapokelewa na polisi mmoja huko Mbeya, nikamuomba nataka kuongea na Shenazi, akanijibu, unataka kuongea na maiti? “Nilichanganyikiwa, yule polisi aliniambia rafiki yangu Shenazi amekufa na Tuki hali yake ni mbaya, nidhani utani, lakini yote ni mipango ya Mungu.”

Habari zaidi zilisema kuwa rafiki huyo wa Shenazi, Tuki, amevunjika miguu yote na alikuwa amelazwa katika Hospitali ya Misheni ya Chimala, Mbarali. Shenazi alikuwa kwenye basi la SABCO aina ya Scania, T443 APF ambalo liligongana na lori pamoja na magari mawili yanayomilikiwa na Halmashauri ya Mbarali.

Ajali hiyo iliyoua watu 27, ilisababisha majeruhi 33. Shenazi alitarajiwa kuzikwa jana ambapo mwandishi wetu walifika nyumbani kwao, Ilala, Dar es Salaam na kukuta taratibu za mazishi zikiwa zimeshaanza kufanywa. Mbali na kunengua, malkia huyo atakumbukwa kama kungwi, aliyekuwa akiwafunda watu kabla ya ndoa, pia ni mwigizaji ambapo enzi za uhai wake aliwahi kucheza Filamu ya Kitchen Party ambayo ilipata umaarufu mkubwa.]]

Jamii:Waigizaji filamu wa Tanzania
Jamii:Wanamuziki wa Tanzania
Jamii:Waliozaliwa 1972
Jamii:Waliofariki 2007
Fredinah Peyton

**Fredinah Peyton** (anajulikana na Watanzania wengi kwa jina la **Rah P** ambalo limetokana na herufi chache za jina lake) ni mwanamuziki wa Rap na Hip Hop kutoka nchini Tanzania.

Rah P alizaliwa mwaka 1986 mkoani Shinyanga akiwa mtoto wa pili kati ya watoto wanne wa mzee Peyton, akiwa amepatia elimu yake ya msingi nchini Kenya na kuhitimu kidato cha nne huko nchini Uganda, na kuendelea na A level huko huko nchini Uganda.

## Maisha ya Muziki 
Mwanadada huyu asiyekuwa na historia kubwa katika ulimwengu wa muziki alianza kuimba baada ya kuwa mpenzi mkubwa wa wanamuziki wa kutoka nchini Marekani kama vile akina Mc Lyte,Queen Pen na Destiny Child, mara nyingi alikuwa akiigiza nyimbo za wanadada hawa na kuzicheza kwenye matamasha mbalimbali ya kishule jambo lililomuongezea umaarufu mkubwa huku mama yake mzazi akipinga vikali kitendo cha mwanae kujishughulisha na muziki akiwa shuleni lakini wakati huohuo akipata msukumo kutoka kwa Dada yake mkubwa Georgia.

Mwaka 2003 mwanzoni nyota ya kuwa mwanamuziki ilianza kung’ara baada ya kupata nafasi ya kuimba kwenye tamasha moja huko Butiama,Shinyanga huku kukiwa na Wanamuziki wengine kama wakina Mr Nice na Benjamin wa Mambo Jambo waliokuwa ziarani mkoani humo, baada ya hapo ndipo mama yake alipoanza kumruhusu kufanya muziki ila kwa masharti ya kumaliza shule kwanza au kufanya wakati wa kipindi cha likizo

Jamii:Waliozaliwa 1986
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanamuziki wa Tanzania
Jamii:Bongo Flava
Jamii:Hip Hop ya Bongo
Jamii:Muziki wa kizazi kipya
Tabata

thumb|Tabata kwenye ramani.
**Tabata** ni kata ya wilaya ya Ilala katika mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania, yenye postikodi namba **12103**. Kata 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 59,555 . 

Kata ya Tabata imegawanyika katika maeneo mengi; baadhi ya hayo ni kama: Tabata Bima, Tabata Kimanga, Tabata Shule, Tenge, Tabata, Segerea, Mandela na Msimbazi. Baadaye ikaja kuzaa kata kama Kimanga, Liwiti, Segerea na Kinyerezi. 

Tabata Kimanga ni eneo ambalo lina watu wengi, wakiwemo wafanyabiashara, na shule za serikali zipatazo nne ambazo ni: Kimanga, Tumaini, Kisukuru na Makoka. Pia katika sehemu hiyo kuna kituo kikubwa kimoja (stendi ya daladala).

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Dar es Salaam
Jamii:Wilaya ya Ilala
Kili Music Awards

**Kilimanjaro Music Awards** ni tuzo zinazotolewa kila mwaka kwa wasanii wote nchini Tanzania na Afrika Mashariki kwa ujumla.

Tuzo huwa zinatolewa kila mwaka kwa dhumuni la kuwapa mwamko wasanii wa Afrika Mashariki, kuendeleza vipaji na usia kwa jamii ya Kiafrika kwa ujumla, hivyo hutolewa kama pongezi kwa kazi walioifanya kwa kuelimisha jamii katika kipindi cha mwaka mzima.

## Vipengele vya Tuzo kwa sasa 
*Msanii Bora wa Kiume
*Msanii Bora wa Kike
*Mwimbaji Bora wa Kiume
*Mwimbaji Bora wa Kike
*Mwandishi Bora wa Wimbo
*Msanii Bora Chipukizi
*Msanii Bora wa Hip Hop
*Rapr Bora (kutoka Bendi)
*Wimbo Bora
*Video Bora ya Muziki
*Mkurugenzi Bora wa Video ya Muziki
*Wimbo Bora wa Afro Pop
*Wimbo Bora wa R&B
*Wimbo Bora wa Zouk/Rhumba
*Wimbo Bora wa Hip Hop
*Wimbo Bora wa Ushirikiano
*Wimbo Bora wa Kiswahili (kutoka kwa Bendi)
*Wimbo Bora wa Ragga/Dancehall
*Wimbo Bora wa Reggae
*Wimbo Bora wa Taarab
*Wimbo Bora wa Afrika Mashariki
*Wimbo Bora wa Jadi
*Mtayarishaji Bora Jim Beam

## Marejeo 
Jamii:Muziki wa Tanzania
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:Muziki wa Afrika
Jamii:Muziki nchi kwa nchi
Jamii:Tuzo
Natiri

**Natiri** (pia: **sodiamu**) ni elementi na metali alikali yenye namba atomia **11** kwenye mfumo radidia na uzani atomia 22.98976928. Alama yake ni **Na**. Jina latokana na chumvi asilia ya natroni alimotambuliwa. Natiri inapatikana duniani ndani ya chumvi cha kawaida cha NaCl (kloridi ya natiri) kinachopatikana kwa wingi katika maji ya bahari.

Kiini cha atomi chake kina nyutroni 11. Kuna isotopi moja tu ya kudumi ni 23Na. Peke yake ni metali laini nyeupe inayotunzwa katika mafuta kwa sababu inameyuka haraka.

Image:Natrium.jpg|Natiri tupu hutunzwa ndani ya mafuta ili kuzuia kumenyuka kwake
Image:Flametest--Na.swn.jpg|Moto inabadilishwa rangi na Natiri

Jamii:Metali alikali
Jamii:Elementi
Tsavo (mto)

.]]
**Tsavo** ni jina la mto mmojawapo wa Kenya kusini ambao unatiririka kutoka magharibi hadi mashariki na uko mpakani mwa mbuga ya kitaifa ya milima ya Chyulu, na hifadhi ya Mkomazi nchini Tanzania. 

Chanzo chake ni karibu na mpaka wa Tanzania, mguuni pa mlima Kilimanjaro. Unapita Mbuga wa Wanyama wa Tsavo Mashariki na kuishia katika mto Athi karibu na Maporomoko ya maji ya Lugard. Kuanzia hapa mto huitwa Galana. 

Mto Tsavo ulijengewa daraja mara ya kwanza wakati wa reli ya Uganda na daraja lile lilikuwa mahali ambako simba waliua wafanyakazi 135.

Hifadhi ya Taifa ya Tsavo Mashariki ni moja ya hifadhi kubwa na kongwe zaidi nchini Kenya iliyotambaa eneo la kilomita za mraba 11,747. Ilifunguliwa mnamo Aprili1948, na iko karibu na kijiji cha Voi katika Wilaya ya Taita-Taveta. Hifadhi hii imetengwa na sehemu ya magharibi na barabara na reli ya A109. Jina lake linatokana na mto Tsavo.

## Tazama pia
* Mito ya Kenya

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org
*Tsavo National Park Fact Sheet 
*Freshwater Fish Species in Athi-Galana-Sabaki River Drainage System 

Jamii:Mito ya Kenya
Jamii:mto Galana
Jamii:Bahari ya Hindi
Jamii:Mto Tsavo
Magnesi

**Magnesi** (pia **magnesiamu**) ni elementi  na metali ya udongo alkalini yenye namba atomia 12 kwenye mfumo radidia ina uzani atomia 24.3050. Alama yake ni **Mg**. Jina linahusiana na neno la Kigiriki μαγνησιη (magnesia - *sumaku*) hata kama Mg haina tabia za kisumaku. 

Elementi tupu ina valensi mbili na rangi yake ni nyeupe-fedha. Mg ni kati ya elementi zinazopatikana kwa wingi duniani ikiwa na nafasi ya nane na asilimia 1.4 za ganda la dunia ni magnesi. 

Inamenyuka kwa urahisi kikemia, hivyo haitokei kama elementi tupu lakini kwa kampaundi mbalimbali, hasa katika magnesiti, dolomiti na madini mengine. Katika maji ya bahari iko kwa kiwango cha kg 1 kwa kila m³.

Unga wa magnesi au vipande vidogo vya metali huungua moto mkali mweupe, unga hata bila kuwashwa hewani tu. 

Magnesi ni muhimu kwa miili ya wanadamu na wanyama, pia kwa mimea. Wanamichezo hutumia mara nyingi dawa ya magnesi wakitaka kuboresha mbio au kuongezewa nguvu.

## Picha

Image:Magnesium-products.jpg

Jamii:Metali za udongo alikalini
Jamii:Elementi
Neoni

**Neoni** (kutoka Kigiriki νέος *neos* - "mpya") ni elementi ya kikemia yenye namba atomia **10** na uzani wa atomi 20.1797. Alama yake ni **Ne**. 

Duniani yapatikana katika angahewa kama gesi adimu na bwete isiyo na rangi wala ladha. Kwa sababu ya tabia yake ya ubwete kampaundi zake hazijulikani.

Lakini pia Neoni ni elementi iliyo imara na isiyochanganyikana kikemikali na elementi nyingine katika hali ya kawaida. 

Neoni yapatikana kwa wingi katika anga la ulimwengu lakini ni haba duniani. Ni gesi adimu, nyepesi zaidi duniani baada ya heli. 

## Matumizi 
Neoni ikipitishwa na umeme yatoa mwanga mwekundu, hivyo yatumiwa katika taa memetevu na matangazo memetevu. 
 
Inatumiwa pia katika teknolojia ya friji kama kizizimshi.

Jamii:Elementi
Jamii:Simetali
Jamii:Gesi adimu
Anna Valerian Komu

**Anna Valerian Komu** (Bi. Komu) anatokea chama pinzani (CHADEMA), pia ni Kaimu Mkurugenzi wa taifa wa idara ya wanawake ya Chadema.
Bi. Komu alizaliwa tarehe 15 Januari 1950 katika wilaya ya Mjini Magharibi, Zanzibar, Tanzania.

## Tazama pia
* Wabunge wa Tanzania

Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Wanasiasa wa Zanzibar
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1950Jamii:Wanasiasa wanawake Tanzania
Halima James Mdee

**Halima James Mdee** (alizaliwa Makanya, Wilaya ya Same, mkoa wa Kilimanjaro, 18 Machi 1978) ni mbunge wa viti maalumu katika bunge la Tanzania, lakini si tena kupitia chama pinzani cha CHADEMA.

## Maisha
Halima James Mdee ni mtoto wa mwisho katika familia ya Profesa James Mdee ambaye alikuwa mhadhiri katika Chuo Kikuu cha Dar es Salaam. Kikabila ni Mpare.

Mdee alizaliwa katika familia ya Wakristo na alibatizwa kwa kuitwa Theodosia, hata hivyo anatumia zaidi jina alilorithi kutoka kwa bibi yake mzaa baba, Halima. Ukoo wake ni waumini wa dini ya Kiislamu, isipokuwa baba yake na kaka yake ambao walibatizwa na familia yao ikaridhia wawe Wakatoliki. 

## Elimu
Alianza kusoma elimu ya msingi katika Shule ya Msingi Mlimani jijini Dar es Salaam mwaka 1985 na kuhitimu mwaka 1991. Alichaguliwa kujiunga na Shule ya Sekondari ya Wasichana Zanaki mwaka 1992 na kuhitimu kidato cha nne mwaka 1995.

Mwaka 1996 hadi 1998 alisoma kidato cha tano na sita katika Shule ya Sekondari ya Wasichana Kilakala mkoani Morogoro na 1999 alijiunga na Chuo Kikuu cha Dar es Salaam ambako alisomea sheria na kuhitimu mwaka 2003. Aliendelea kusoma shahada ya uzamili ya sheria katika chuo kikuu cha Pretoria (Afrika Kusini)  mwaka 2006 hadi 2007. 

## Kazi na siasa
Alipata ajira katika Wizara ya Kazi na Maendeleo ya Vijana mwaka 2004 akiwa Ofisa Maendeleo kama mwanasheria mpaka mwaka 2005 alipoamua kuacha kazi na kuingia katika kinyang’anyiro cha uchaguzi mkuu wa mwaka 2005, ambako alishiriki kuwapigia kampeni wagombea mbalimbali wa CHADEMA kabla ya kuchaguliwa kuwa mbunge wa viti maalumu.

## Vyeo vya chama
Mbali na ubunge, pia alikuwa Mjumbe wa Baraza Kuu la Taifa la CHADEMA, Mwenyekiti wa Baraza la Wanawake la CHADEMA na ofisa katika kurugenzi ya sheria.

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Tovuti ya Chadema 
* Bunge la Tanzania

Jamii:Waliozaliwa 1978
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Bunge la Tanzania
Jamii:Wanasiasa wanawake Tanzania
Mtayarishaji

na mwandishi wa Miswada ya filamu toka nchini Ujerumani]]
**Mtayarishaji** ni mtu anayetengeneza kitu au kukiandaa, kuangalia mazingira gani yatafaa kutayarishia k.m. filamu n.k. Pia mtayarishaji huwa anapata msaada mkubwa kutoka kwa muongozaji ambaye yeye huwaweka wasanii sawa vipi filamu itatakiwa iwe n.k. Ila kwa mtazamo ambao watu wengi wamezoea kuuona na kusikia ni kwamba mtayarishaji huwa mtu anayetengeneza filamu au nyimbo.

*
Richa Adhia

**Richa Maria Adhia** (alizaliwa Dar es Salaam, 1 Mei 1988) alikuwa mshindi wa Miss Tanzania wa mwaka 2007. 

Mama yake alizaliwa kisiwani Pemba, na baba yake alizaliwa Morogoro, Tanzania. Yeye alizaliwa jijini Dar es Salaam akakulia mjini Mwanza, Tanzania. 

Richa alikuwa mshindi wa kwanza wa Miss Tanzania mwenye asili ya Uhindi.

## Maisha ya Awali 
Richa Adhia alisoma Shule ya Msingi ya Lake English Medium. Baadaye alihamia jijini Dar Es Salaam na kujiunga na Shule ya Sekondari ya Shaban Robert. Akiwa anatoka katika malezi duni, alianza kufanya kazi akiwa na umri wa miaka 13 aligunduliwa kama mwanamitindo akiwa na umri wa miaka 15 na mwanamitindo maarufu Mustafa Hassanali. Hiiikawa hatua yake ya mafanikiona kumfanya kuwa mwanamitindo maarufu wa kihindi ambaye alitembea kwenye jukwaa la maonyesho ya mavazi kwa wabunifu mbalimbali kitaifa na kimataifa 

Akiwa na umri wa miaka 19, alijiunga na ulimwengu wa mashindano ya urembo na kushinda mashindano mbalimbali kabla ya kuwa mjasiriamali na kuanzisha biashara ya urembo, mali isiyohamishika na usimamizi wa matukio. 

Baadaye alianzisha Taasisi ya Richa Adhia (RAF) ambayo ilifanya kazi na wazee kwa kuwapatia makazi na matibabu ya macho bure kwa msaada wa IPP Media.

## Marejeo 
Jamii:ACWP+ film in Tanzania
Kizulu

[thumb|[Shujaa wa kabila la Wazulu.]]
**Kizulu** (**isiZulu**) ni lugha ya Wazulu inayoongelewa hasa nchini Afrika Kusini, hasa katika jimbo la KwaZulu-Natal. Kizulu huhesabiwa kati ya lugha za Kinguni ndani ya kundi kubwa zaidi la lugha za Kibantu.

Mwaka wa 2006 idadi ya wazungumzaji wa Kizulu nchini Afrika Kusini ilihesabiwa kuwa watu 9,980,000. Pia kuna wazungumzaji nchini Botswana, Lesotho, Malawi, Msumbiji na Eswatini. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kizulu kipo katika kundi la S40.

Wakati wa Mfecane katika karne ya 19 wazungumzaji wa lugha ya Kizulu walihama hadi Zimbabwe, Zambia, Msumbiji na Tanzania ambapo lugha imebadilika kiasi kikubwa na kuwa, kwa mfano, Kindebele au Kingoni.

## Mfano 
Tafsiri ya ukurasa katika Kizulu

## Viungo vya nje
*lugha ya Kizulu kwenye Multitree
*makala za OLAC kuhusu Kizulu
*lugha ya Kizulu katika Glottolog
*http://www.ethnologue.com/language/zul

Jamii:Lugha za Afrika Kusini
Jamii:Lugha za Kibantu
Jamii:Lugha za Botswana
Jamii:Lugha za Lesotho 
Jamii:Lugha za Malawi
Jamii:Lugha za Msumbiji
Jamii:Lugha za Eswatini
Jamii:Lugha
Posferi

thumb|Posferi nyekundu kwenye kioo
**Posferi** (pia: **fosferi**, **posiforasi**, **fosforasi**) ni elementi simetali yenye namba atomia 15 katika mfumo radidia na uzani atomia 30.973762 . Alama yake ni **P**. Jina latokana na kigiriki φως-φορος (foos-foros - "yenye nuru") kwa sababu posfori nyeupe hung'aa ikijibutika na oksijeni. 

Posferi inamenyuka haraka na elementi nyingine hivyo haitokei dunaini peke yake katika hali asilia bali katika kampaundi mbalimbali hasa katika miamba na madini. Kampaundi zake ziko hasa katika fosfati na mata hai. 
Matumizi yake ni katika aloi, viberiti na mbolea wa chumvichumvi.

## Tazama pia 
* Mfumo radidia
* Orodha ya elementi

Jamii:Elementi
Jamii:Simetali
Mfululizo safu wa kikemia katika mfumo radidia

**Mfululizo safu wa kikemia katika mfumo radidia** (*:en:chemical series*) humjumlisha kundi la elementi za kikemia zenye tabia za pamoja. Tabia hizo huendelea kubadilika ndani ya mfululizo huo hatua kwa hatua.

Kwa mfano: Kiwango cha kuyeyuka kinapungua na ukali wa mmenyuko unaongezeka katika mfululizo wa  metali alkali.

Mifululizo kadhaa ni sawa na makundi ya mfumo radidia kwa mfano metali alkali ni sawa na kundi 1.

Jamii:Kemia
Jamii:Fizikia
Elektroni

[thumb|Mfano wa mpangilio wa elektroni kwenye mizingo elektroni ndani ya ganda la atomi cha [natiri]]
**Elektroni** ni chembe ndani ya atomi yenye chaji hasi. Iko nje ya kiini cha atomi na kukizunguka kwa njia yake katika ganda la atomi. Njia hizi zaitwa mizingo elektroni.

Masi ya elektroni ni ndogo sana imekadiriwa kuwa sehemu ya 1/1836 ya protoni. Jumla ya elektroni zote haifikii asilimia moja ya masi ya atomi yote mengine ni kiini. Idadi ya elektroni katika atomi hulingana idadi ya 

Elektroni hukaa ndani ya atomi lakini kuna pia elektroni zilizotoka kwenye atomi yao.

Mwendo wa elektroni kutoka atomi mmoja kwenda nyingine unasababisha umeme.

## Tazama pia 
* protoni
* neutroni

Jamii:Umeme
Jamii:atomi
Butiama

**Butiama** ni mji mdogo ulio makao makuu ya wilaya ya Butiama katika Mkoa wa Mara (Tanzania) yenye postikodi namba **31201**. Uko karibu na Ziwa Viktoria.

Wakazi asilia ni kabila la Wazanaki. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 24,871 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 19,217 waishio humo.

Wilaya ya Butiama ilianzishwa rasmi mnamo Machi 2012.

Butiama imejulikana kimataifa kwa sababu ni mahali ambako alizaliwa rais wa kwanza wa Tanganyika halafu wa Tanzania, Julius Nyerere. Aliendelea kuwa na nyumba kijijini alikorudi baada ya kustaafu kama rais na baadaye pia kama mwenyekiti wa chama tawala cha CCM. Baada ya kufariki kwake (London 14 Oktoba 1999), makazi yake yamekuwa jumba la Makumbusho. Pia kaburi lake liko katika kijiji cha Butiama.

Kuna pia meli inayoitwa "Butiama" inayozunguka ziwani kati ya Mwanza na Ukerewe.

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Butiama
Jamii:kata za Mkoa wa Mara
Ali bin Muhammad

**Ali bin Muhammad** alikuwa kiongozi wa uasi wa watumwa wa Zanj katika Iraki ya kusini wakati wa karne ya 9 BK. 

Habari zake zajulikana kutoka kitabu cha 36 cha Tarikh al-Tabari maandishi ya mwanahistoria Mwajemi Muhammad ibn Jarir al-Tabari aliyeandika wakati wa karne ileile historia yake .

## Ujumbe wa Ali bin Muhammad
Ali alikuwa Mwislamu Mshia wa asili ya Kiajemi lakini alidai alitoka katika ukoo wa Ali ibn Abu Talib na Fatimah bint Muhammad. Akaanzisha uasi wa watumwa wa Zanj akiwahotubia kuwa kutendewa kwao na mabwana hakulingana na amri za dini ya Kiislamu. Ali alisema ya kwamba Allah alimtuma kuwaokoa watumwa na kuwaongoza katika jihadi akajitangaza yeye ni mahdi. Akifuata mafundisho ya Wakhariji alihotubia ya kwamba Mwislamu yeyote wa kweli anafaa kuwa khalifa hata mtumwa mweusi.

## Kiongizi wa Wazanj
Katika Septemba 869 uasi ulianza. Kwa miaka iliyofuata Wazanj walishinda majeshi ya khalifa wa Waabbasi. Ali alijenga mji mkuu wake na kuuita al-Mukhtara ("ulioteuliwa").

## Mwisho wake
Baada ya khalifa kuunganisha nguvu zake za kijeshi dhidi ya dola la Wazanj kuanzia mwaka 879 mwisho ulianza kuonekana.

Katika Agosti 883 jemadari wa khalifa al-Muwaffaq aliteka mji wa al-Mukhtara. Ali bin Muhammad aliuawa kichwa chake ikakatwa na kuonyeshwa katika barabara za Baghdad. 

## Viungo vya Nje
* Tovuti kuhusu uasi wa Wazanj na Ali 

Jamii:Watu wa Uajemi
Jamii:Historia ya Uislamu
Jamii:Historia ya Iraq
Klorini

**Klorini** ni elementi yenye namba atomia 17 katika mfumo radidia maana yake kiini atomia chake kina protoni 17. Uzani atomia ni 35.453 na alama yake **Cl**. Ni elementi ya pili katika safu ya halojeni.

Katika hali sanifu ni gesi yenye rangi njanokijani. Inamenyuka haraka na elementi nyingine na ni sumu kwa wanyama na binadamu. 

Inapatikana kwa wingi katika maji ya bahari kama sehemu ya chumvi ya kawaida NaCl na pia ndani ya chumvi ya KCl. 
 
Matumizi yake ni kusafisha maji au kung'arisha karatasi kiwandani. Imewahi kutumiwa kama sehemu ya silaha kama gesi ya sumu.

Klorini inapotumika kusafisha maji, kuna uwezekano kwamba kiasi cha klorini hubaki mwenye maji. Hivyo basi kuna mbinu mwafaka ambazo hutumika ili kusafisha hayo maji na kuondoa harufu na pia elementi za klorini. Mfano wa baadhi ya hizi mbinu ni uvukizi, klorini dioxide, kubadili myonzo, na njia ya kuchuja.  

## Picha

image:Chlor amp.jpg|Klorini katika chupa
image:Chlor_1a.jpg

## Viungo vya nje 
Jamii:Elementi
Jamii:Halojeni
Sulfuri

**Sulfuri** (pia **salfa** au **kibiriti**, ing. *sulfur*) ni elementi simetali yenye namba atomia **16** kwenye mfumo radidia na uzani atomia 32.065. Alama yake ni **S**. Kwenye hali sanifu ni imara kuwa fuwele zenye rangi ya njano. 

## Kutokea duniani 
Hutokea duniani kama elementi tupu hasa kwenye volkeno, lakini zaidi kwenye kampaundi ndani ya madini ya sulfidi. Leo hii inapatikana kutokana na mafuta ya petroli wakati yakisafishwa.    

Sulfuri ni elementi ya lazima kwa maada hai na seli zote zinatumia sulfuri. 

## Matumizi ya kibiashara 
Matumizi yake ya kiuchumi ni hasa kwa mbolea ya chumvi, lakini pia katika baruti, viberiti na dawa za kuulia wadudu. 

## Sulfuri - kibiriti 
Jina jingine la sulfuri ni "kibiriti" (kutoka Kiarabu **كبريت**) linalopatikana kwa mfano katika tafsiri za Biblia (k.m. Luka 17,29, Ufunuo 9,17). Matumizi ya neno hilo kwa ajili ya "vibiriti" yalijitokeza kwa sababu mwanzoni kichwa cha vijiti kilikuwa na mchanganyiko wa dawa zenye sulfuri au "kibiriti" ndani yake. Hivyo tafsiri nyingine ya "vibiriti" ni "vijiti vyenye sulfuri".  

## Viungo vya Nje 
* WebElements.com – Sulfur
* EnvironmentalChemistry.com – Sulfur

## Tazama pia 
* Mfumo radidia
* Orodha ya elementi

Jamii:Elementi
Jamii:Simetali
Kibiriti

** Kwa elementi ya kikemia tazama sulfuri**
thumb|Vibiriti vya vijiti
thumb|Kibiriti cha gesi
**Kibiriti** (kutoka Kar. **كبريت** *kibrit*) ni kifaa cha kuwashia moto.

## Maana asilia: elementi 
Kiasili neno lataja elementi ya rangi njano inayoitwa zaidi sulfuri kwa jina la kikemia. Kwa maana hiyo neno lapatikana katika Biblia kwa mfano Ufunuo 9.17.

## Vijiti vya sulfuri au kibiriti 
Dawa la kiberiti au sulfuri latumiwa pia kwa vijiti vya kuwashia moto na hivyo neno "kibiriti" limepata maana yake ya kawaida. Kichwa cha kuwaka kina sulfuri ndani yake pamoja na posferi.

## Kibiriti cha gesi au petroli 
Jina la kibiriti latumiwa pia kwa ajili ya vifaa vinavyowacha moto hata kama hakuna kibiriti chenyewe au sulfuri ndani yao. Siku hizi ni kama chombo kidogo chenye gesi ndani yake pamoja na mtambo wa kutengeneza kimota cha kuwashia gesi. Kuna aina ya bei ya duni inayotupwa baada ya gesi kukwisha na aina nyingine inayojaziwa upya.

Kuna pia aina nyingine inayotumia petroli pamoja na utambi.

Jamii:Vifaa
Waabbasi

thumb|450px|Milki wa Waabbasi (kijani) kati ya milki kubwa duniani mnamo mwaka 820

**Waabbasi** (Kar. **العبّاسيّون** *al-‘abbasiyun*) ni jina la nasaba ya makhalifa waliotawala milki kubwa ya Kiislamu kati ya 750 hadi 1258 BK. Mfululizo huo ulianzishwa na wajukuu wa Abbas ibn Abd al-Muttalib aliyekuwa mjomba wa Mtume Muhammad.

Mji mkuu wa Waabbasi ulikuwa Baghdad.

Waabbasi walichukua nafasi ya Wamuawiya waliokuwa nasaba ya kwanza wa makhalifa baada ya makhalifa wanne wa kwanza.

Khalifa wa kwanza Mwabbasi alikuwa Abu al-'Abbas as-Saffah aliyemshinda Marwan II na kutumia cheo cha khalifa. Al Mansur aliyemfuata alipeleka mji mkuu kwenda Baghdad.

Milki ilistawi kwa zaidi ya karne mbili. Baadaye watawala wa Bghdad walipaswa kukabidhi sehemu kubwa ya madaraka kwa watawala wadogo wa maeneo chini yao. Waturuki waliofika Baghdad kama wanajeshi wa ulinzi wa khalifa walipata polepole nafasi kubwa katika utawala wa milki. Khalifa ikawa cheo cha heshima kubwa lakini bila madaraka mengi.

Mashambulio ya Wamongolia  yalivunja yale yaliobaki. Mwaka 1258 jemadari Hulagu aliteka Baghdad akamwua khalifa wa mwisho Al-Musta'sim Billah. 

Mjomba wale Al Mustansir alifaulu kukimbia Misri alipoendelea kutumia cheo cha khalifa lakini bila mamlaka yoyote akiwa chini ya usimamizi wa watawala wa Misri waliojipamba na mwenye cheo hicho. Cheo kikaendelea kutumiwa hapa Misri kajini kwa jina tu hadi mnamo mwaka 1517 ambako Mwaabbasi wa mwisho mweye cheo hiki alipelekwa kwenda Konstantinopoli (Istanbul) kama mfungwa wa sultani wa Waosmani waliochukua cheo kutoka kwake.

## Orodha ya Makhalifa Waabbasi 
### Makhalifa Wabbasi huko Baghdad 
* Abu'l Abbas As-Saffah 750 - 754
* Al-Mansur 754 - 775
* Al-Mahdi 775 - 785
* Al-Hadi 785 - 786
* Harun al-Rashid 786 - 809
* Al-Amin 809 - 813
* Al-Ma'mun 813 - 833
* Al-Mu'tasim 833 - 842
* Al-Wathiq 842 - 847
* Al-Mutawakkil 847 - 861
* Al-Muntasir 861 - 862
* Al-Musta'in 862 - 866
* Al-Mu'tazz 866 - 869
* Al-Muhtadi 869 - 870
* Al-Mu'tamid 870 - 892
* Al-Mu'tadid 892 - 902
* Al-Muktafi 902 - 908
* Al-Muqtadir 908 - 932
* Al-Qahir 932 - 934
* Ar-Radi 934 - 940
* Al-Muttaqi 940 - 944
* Al-Mustakfi 944 - 946
* Al-Muti 946 - 974
* At-Ta'i 974 - 991
* Al-Qadir 991 - 1031
* Al-Qa'im 1031 - 1075
* Al-Muqtadi 1075 - 1094
* Al-Mustazhir 1094 - 1118
* Al-Mustarshid 1118 - 1135
* Ar-Rashid 1135 - 1136
* Al-Muqtafi 1136 - 1160
* Al-Mustanjid 1160 - 1170
* Al-Mustadi 1170 - 1180
* An-Nasir 1180 - 1225
* Az-Zahir 1225 - 1226
* Al-Mustansir 1226 - 1242
* Al-Musta'sim 1242 - 1258

### Makhalifa Wabbasi huko Kairo
* Al-Mustansir 1261
* Al-Hakim I (Cairo) 1262-1302
* Al-Mustakfi I of Cairo 1303-1340
* Al-Wathiq I 1340-1341
* Al-Hakim II 1341-1352
* Al-Mu'tadid I 1352-1362
* Al-Mutawakkil I 1362-1383
* Al-Wathiq II 1383-1386
* Al-Mu'tasim 1386-1389
* Al-Mutawakkil I (restored) 1389-1406
* Al-Musta'in 1406-1414
* Al-Mu'tadid II 1414-1441
* Al-Mustakfi II 1441-1451
* Al-Qa'im 1451-1455
* Al-Mustanjid 1455-1479
* Al-Mutawakkil II 1479-1497
* Al-Mustamsik 1497-1508
* Al-Mutawakkil III 1508-1517

Jamii:Madola
A
A
Mark Wahlberg

**Mark Robert Michael Wahlberg** (amezaliwa tar. 5 Juni mwaka 1971 huko mjini Dorchester, Boston, Massachutts) ni mwigizaji wa filamu na mtayarishaji wa vipindi vya televisheni kutoka nchini Marekani.

Alikuwa akifahamika kama Marky Mark katika siku zake za awali, na pia alipata umaarufu sana akiwa kama mwanamuziki wa rap katika bendi yake iitwayo *Marky Mark and the Funk Bunch*.

## Filamu Alizoigiza
## Viungo vya Nje
* Mark Wahlberg Ubao wa Ujumbe 
* Mark Robert Wahlberg Tovuti za Washabiki Uingereza
* Mark Wahlberg Mahojiano na Moviehole.net 
* Mark Wahlberg Mahojiano na "Fresh Air"
* Mark Wahlberg Kwenye Masaa
* Mark Wahlberg Mfuko wa Vijana

Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1971
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Boston, Massachusetts
Elvis Presley

[thumb|Elvis Presley [mwaka 1970.]]
**Elvis Aaron Presley** (8 Januari 1935 – 16 Agosti 1977) alikuwa mwimbaji kutoka Marekani.

## Viungo vya nje
Presley, Elvis
Presley, Elvis
Presley, Elvis
Jamii:Mississippi
Jamii:Memphis, Tennessee
Jamii:Muziki wa rock
Seleni

**Seleni** ni elementi simetali yenye namba atomia **34** kwenye mfumo radidia na uzani atomia 78.96. Alama yake ni **Se**. Kwenye hali sanifu ni imara. 

Ni haba sana duniani lakini imo ndani ya seli za mada hai. 

Hupatikana kwa maumbo mbalimbali yenye tabia tofauti yanayotofautiana kwa rangi.

## Tazama pia 
* Mfumo radidia
* Orodha ya elementi

Jamii:Elementi
Jamii:Simetali
Kiwango cha kuyeyuka

**Kiwango cha kuyeyuka** ni halijoto ambako dutu mango hubadilika na kuingia katika hali ya kiowevu.
Dutu nyingi haziyeyuki mara moja lakini kuna upeo fulani wa sentigredi kadhaa ambako dutu yalainika hadi kuyeyuka kabisa. Kiwango cha kuyeyuka ni hali ambako tabia za hali imara na hali kiowevu ziko kwa uwiano sawa.

Kwa dutu safi (isiyochanganyikwa) kiwango cha kuyeyuka ni sawa na kiwango cha kuganda kama kiowevu chageukia kuwa imara kwa mfano maji kuwa barafu au kinyume chake barafu kuwa maji. 
 
Kiwango cha kuyeyuka na pia cha kuganda cha maji ni 0°C au 273,15 K).

Jamii:Kemia
Kiwango cha kuchemka

thumb|Maji yachemkayo

**Kiwango cha kuchemka** ni halijoto ambako kiowevu huchemka. 

Kiwango hiki ni halijoto ya juu ambako dutu yaendelea kuwa kiowevu. Kuongezeka kwa kiasi kidogo sana cha nishati kutabadilisha kiowevu kuwa gesi. 

Kugeuka kwa kiowevu kuwa gesi hutokea pia chini ya kiwango cha kuchemka kwa njia ya uvukizaji lakini hii inahusu molekuli karibu na uso wa kiowevu tu. 

Kwenye kiwango cha kuchemka molekuli mahali popote ndani ya kiowevu huanza kugeukia kuwa gesi hivyo kutokea kwa viputo ndani yake ambavyo ni gesi inayopanda juu.

## Kimo, kanieneo na kiwango cha kuchemka
Halijoto ya kiwango cha kuchemka hutegemea kanieneo au shindikizo la angahewa juu ya uso wa kiowevu. Kwa kanieneo sanifu kiwango cha kuchemka kwa maji ni 100 °C. Lakini mlimani halijoto hii inapungua kwa sababu mlimani urefu wa nguzo ya hewa juu ya uso wa kiowevu umepungua na hivyo pia kanieneo hupungukiwa. 

Ongezeko la kimo juu ya UB la mita 300 hupunguza halijoto ya kiwango cha kuchemka kwa takriban sentigredi moja. Maana yake maji yakichemka Dar es Salaam na Mombasa (0 m juu ya UB) kwa 100 °C yatachemka Nairobi au Mbeya (1,700 m juu ya UB) kwenye 94 - 95 °C na kwenye kilele cha mlima Kilimanjaro (5,895 m juu ya UB) kwenye 80-81 °C.

Jamii:Kemia
Arigoni

**Arigoni** (pia: **argoni**, ing. Argon, kut. kigiriki ἀργό(ν) „mvivu“ kwa sababu haipende kumenyuka kikemia) ni elementi yenye namba atomia **18** na uzani wa atomi 39.948. Alama yake ni **Ar**. 

Duniani yapatikana katika angahewa kama gesi adimu na bwete isiyo na rangi wala ladha. Kwa sababu ya tabia yake ya ubwete kampaundi asilia hazijulikani ila tu zimetengenezwa katika maabara. Katika angahewa ni gesi adimu inayopatikana kwa wingi kwa sababu asilimia moja ya hewa yote ni arigoni. 

Inapatikana wakati wa kupoza hewa kwa shabaha ya kupata oksijeni au hidrojeni ya kiowevu.

Kutokana ubwete wake hutumiwa kama gesi ya kuzuia mmenyuko kwa mfano katika vizima moto au ndani ya balbu inapochelewesha kuchomwa kwa nyuzi za balbu.

file:Argon ice 2.jpg|Kipande cha barafu ya arigoni katika tesitubu kikiyeyuka
file:ArTube.jpg

Jamii:Elementi
Jamii:Simetali
Jamii:Gesi adimu
Kizima moto

thumb|right|170px|Kizima moto chenye dawa la unga
thumb|right|170px|Kizima moto chenye CO2 chazima TV inayowaka

**Kizima moto** ni chombo kinachotoa kiowevu, gesi au dawa la unga vinavyozuia mwako na kuzima moto. Giligili ndani yake huntunzwa kwa shindikizo inatoka kwa mbio kama vali yake inafunguliwa.

## Madawa ya pekee kwa aina za moto 
Madawa ndani ya kizimamoto hutofautiana kulingana na aina ya moto inayotakiwa kuzimwa. 
* Maji hufaa kwa moto ya ubao, karatasi, makaa, vitambaa, matairi na aina kadhaa za plastiki kwa hiyo kwa moto ya kawaida katika nyumba pasipo na vifaa vikubwa vya umeme. Haifai kwa moto ya vifaa vya umeme au petroli na mafuta.
* Moto za petroli, mafuta na aina nyingi za plastiki ni hatari kutumia maji kwa hiyo kuna madawa kama pofu, dawa la unga au kaboni dioksidi (CO2). 

Siku hizi kuna aina nyingi za moto hasa viwandani au gatika ghala penye kemikali mbalimbali. Walinzi wa moto huwa na vifaa vya pekee kwa aina hizi za moto. 

Katika ghala au penye mashine kuna pia mitambo ya kuzima moto yasiyobebwa lakini yametengenezwa mahali penye hatari yakiwaka otomatia kwa kutumia vifaa vya kupima joto, gesi n.k.

Jamii:Mitambo ya usalama
Amani ya Westfalia

thumb|400px|Ulaya baada ya Amani ya Westfalia 1648; mstari mwekundu: Mipaka ya Dola Takatifu.
**Amani ya Westfalia** ilikuwa mapatano yaliyofanyika mwaka 1648 ili kumaliza vita ya miaka 30 katika Ujerumani na nchi za jirani. Mapatano yalimalizika katika mikutano kwenye miji ya Münster na Osnabrück. 

Washiriki katika mapatano hayo walikuwa Kaisari Ferdinand III wa Dola Takatifu la Kiroma, watawala wengine wa madola ndani ya Ujerumani, halafu Hispania, Ufaransa, Uswidi na Uholanzi.

Kati ya matokeo ya kudumu yalikuwa uhuru wa Uswisi na Uholanzi zilizohesabiwa awali kama sehemu za Dola Takatifu, mapatano kuhusu uvumilivu kati ya Wakatoliki, Walutheri na Wareformed kama madhehebu makubwa ya Kikristo katika Ujerumani na kupungukiwa kwa madaraka ya Kaisari lakini kuongezeka kwa haki za madola madogo ndani ya Ujerumani.

Mataifa ya nje kama Uswidi na Hispania yalikuwa sasa na maeneo ndani ya Dola Takatifu na Ujerumani yenyewe; madola ya Ujerumani kama Habsburg-Austria na Brandenburg-Prussia yalitawala pia maeneo nje ya Dola Takatifu.

Jamii:Historia ya Ulaya
Jamii:Historia ya Ujerumani
Amani ya Westfalia 1648
Jamii:Vita vya dini
Zanj

**Zanj** (Kiarabu na Kifarsi **زنج**) ni neno lililotumiwa na waandishi Waislamu wa zamani kutaja watu weusi kutoka Afrika ya Mashariki na pia kwa maana ya kijiografia kutaja eneo la Afrika ya Mashariki.

## Zanj kijiografia
Wanajiografia Waislamu walihesabu pwani takriban kati ya Mogadishu na kisiwa cha Pemba kuwa "Zanj". Kusini yake waliita nchji ya Sofala  na kaskazini yake nchi ya Berbera kufuatana na mabandari ya nyakati ziule zilizojulikana kwao. 

Uwezekano mkubwa ni neno hili Zanj latokana na jina la kijiografia la awali "Azania" likatumiwa baadaye kutaja hasa kisiwa cha  Zanzibar. 

Baadaye Zanj imejulikana kama nchi ya Waswahili.

## Zanj kama watu
Waandishi Waarabu wa kale waliita hasa watu weusi kutoka Afrika ya Mashariki kwa jina hili la "Zanj". Waliwatofautiana na Waafrika weusi wengine kama Wanubia (taz. Nubia) au Wahabash (taz. Uhabeshi). Walitazamiwa kuwa watu wenye hali na maendeleo ya duni kulingana na wenyeji wengine wa Afrika iliyojulikana kwa Waarabu.

Watu wa Zanji walipelekwa kama watumwa kaskazini katika nchi za Waislamu. 

## Watumwa wa Zanj katika Iraki
Katika historia ya Kiislamu jina la Zanj lajulikana hasa kutokana na watumwa wa Zanj katika Iraki ya kusini.

Katika karne ya 9 BK watumwa wengi Waafrika walipatikana katika mazingira ya mji wa Basra. Waarabu walianza kubadilisha maeneo ya kinamasi katika kusini kuwa mashamba makubwa ya miwa. Maeneo haya yalifunikwa na ganda la chumvi. Chumvi hii ilipaswa kundolewa hadi ardhi yenyewe ilipatikana. Kazi ilifanywa na watumwa weusi waliopaswa pia kuchimba mifereji ya kuondoa maji na kulima.  

Watumwa hawa waliitwa kwa ujumla "Zanj" kwa maana walikuwa hasa Waafrika hata kama wengine walikuwa Wanubia au Wahabeshi. Idadi kubwa ya wakazi wa Irak kusini walikuwa watumwa weusi wakati ule.

## Uasi wa Zanj 869 - 883
Maisha ya watumwa yalikuwa ngumu mno wakitendewa vibaya na mabwana na kuanzia Septemba 869 BK walianza kuasi dhidi ya hali hiyo.

Wakiongozwa na Mwajemi Ali bin Muhammad walichukua silaha na kupigania uhuru wao. Huyu Ali alidai ya kwamba alitoka katika ukoo wa Ali ibn Abu Talib akajitangaza kuwa mahdi na kudai ni yeye atakayekamilisha Uislamu wa kweli.

Wazanj walifaulu mara kadhaa kushinda jeshi za Khalifa wa Baghdad wakateka mji wa Basra mwaka 871. Wakajenga miji yao na Mukhtara ikawa mji mkuu wa mahdi.
 
Mwishowe Baadaye jeshi la khalifa lililoimarishwa kwa vikosi kutoka Misri likafaulu katika mwezi wa Agosti 883 kuteka al-Mukhtara na kumaliza uasi. Ali alikatwa kichwa na Wazanj wasiouawa wakarudishwa utumwani.

Baadaye Waarabu hawakuweka tena watumwa wengi hivi mahali pamoja kwa hofu ya uasi mpya.

## Viungo vya Nje
* Tovuti kuhusu uasi wa Wazanj na Ali 

Jamii:Utumwa
Jamii:Afrika ya Mashariki
Jamii:Historia ya Uislamu
Jamii:Historia ya Iraq