open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fatou Kanteh

**Fatoumata Kanteh** (alizaliwa tarehe 8 Mei 1997), anajulikana pia kama Fatou, ni mchezaji wa kulipwa wa mpira wa miguu wa wanawake anayekipiga kama kiungo au mshambuliaji katika klabu ya mpira ya Sevilla inayoshiriki Ligi F nchini Hispania. 

Alizaliwa Hispania, lakini anaiwakilisha timu ya taifa ya wanawake ya Gambia katika ngazi ya kimataifa. Pia anachezea timu ya taifa ya Catalonia, ambayo haijatambuliwa rasmi na FIFA. 

## Kazi ya klabu 
Kanteh amechezea UE Porqueres, EdF Logroño, na Sporting Huelva nchini Uhispania. Alionekana katika Primera División ya wanawake mnamo msimu wa 2021–22.

## Kazi ya kimataifa 
Kanteh ni mchezaji wa mpira wa miguu mzaliwa wa Uhispania mwenye asili ya Gambia na Senegal. Mnamo 25 Oktoba 2021, alicheza mechi yake ya kwanza ya kikosi cha wakubwa nchini Gambia. Mnamo 9 Februari 2022, aliitwa kujiunga na timu ya taifa ya Gambia kushiriki katika hatua ya pili ya kufuzu Kombe la Mataifa ya Wanawake la Afrika 2022.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1997
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Gambia
Jamii:wachezaji mpira wa Gambia
Choro Mbenga

**Choro Mbenga** ni mchezaji wa zamani na kocha wa mpira wa miguu kutoka Gambia. Kwa sasa ni kocha mkuu wa klabu ya Red Scorpions FC ya Gambia, na pia ni kocha msaidizi wa timu ya taifa ya wanawake ya Gambia.

Choro Mbenga ni ndugu wa Des Samba, ambaye pia alikuwa kocha na meneja wa Red Scorpions FC, na baadaye akawa mkuu wa soka la wanawake katika Shirikisho la Mpira wa Miguu la Gambia (zamani likijulikana kama Gambia Football Association) kwa mihula miwili isiyofuatana.

## Kazi 
Mbenga alichezea Gambia Red Scorpions FC kama kipa. Mnamo 2011, aliandaa kozi ya ukufunzi wa mpira wa miguu wa wanawake kwa Shirikisho la Soka la Afrika huko Addis Ababa, Ethiopia. Kuanzia 2014-15, alikuwa mratibu wa mpira wa miguu wa wanawake wa Shirikisho la Soka la Gambia, na katika nafasi hiyo aliandaa tamasha la kwanza la mpira wa miguu la wanawake nchini Gambia, likiwa limehusu wasichana wenye umri kati ya miaka 6 na 12 katika Yundum.

Mbenga amefanya kazi kama kocha mkuu wa Red Scorpions FC, na pia kama kocha msaidizi wa timu ya taifa ya wanawake ya Gambia na timu ya taifa ya wanawake wa chini ya miaka 17. Yeye ndiye mwanamke pekee wa Gambia mwenye leseni ya daraja B ya FIFA. Aliiongoza Red Scorpions hadi nafasi ya pili katika Mashindano ya Ligi ya Daraja la Kwanza ya 2009.

Mnamo 2016, Mbenga na msaidizi wake Dodou Faye walisimamishwa kwa kumshambulia mwamuzi. Alikuwa kocha wa mchezaji wa mpira wa miguu wa Gambia na Red Scorpions Fatim Jawara, ambaye alifariki mwaka wa 2016 baada ya kujaribu kuvuka Bahari ya Mediterania. Mbenga pia aliiongoza Red Scorpions kwenye Mashindano ya Ligi ya Daraja la Kwanza ya 2019.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Gambia
Jamii:Wachezaji mpira wa Gambia
Seynabou Mbengue

**Seynabou Mbengue** (aliyezaliwa tarehe 15 Machi 1992) ni mchezaji wa soka wa kulipwa kutoka Senegal anayecheza katika nafasi ya mshambuliaji kwa klabu ya Metz inayoshiriki Ligi ya Daraja la Pili (Seconde Ligue). Amekuwa mchezaji wa timu ya taifa ya Senegal.

Mbengue amewahi kuchezea vilabu vya Valenciennes FC na Yzeure nchini Ufaransa. Pia aliichezea timu ya taifa ya Senegal katika ngazi ya wakubwa wakati wa mechi za kufuzu Kombe la Mataifa ya Afrika kwa Wanawake mwaka 2016. 

## Kazi ya Klabu 
Mbengue amechezea Valenciennes FC na Yzeure nchini Ufaransa.

## Kazi ya Kimataifa 
Mbengue alichezea Senegal katika kiwango cha juu wakati wa kufuzu kwa Kombe la Mataifa ya Wanawake la Afrika 2016.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1992
Jamii:Wanawake wa Senegal
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji wa Senegal
Ivania Moreira

**Ivânia Tavares Moreira** (alizaliwa  13 Mei 1993) ni mchezaji wa soka kutoka Cabo Verde anayecheza katika nafasi ya mshambuliaji kwa klabu ya Amora inayoshiriki Campeonato Nacional II Divisão Feminino, pamoja na timu ya taifa ya wanawake ya Cape Verde. 

## Maisha ya Awali 
Moreira alianza kucheza kandanda akiwa mdogo, akicheza pamoja na kaka yake. Alilelewa katika Santa Cruz, Cape Verde. Mnamo mwaka wa 2023, alifikia kiwango cha juu kama mfungaji bora wa Mkoa wa Santiago Sul, akiwa na malengo 18.

## Maisha binafsi
Moreira anapewa jina la utani la "Vá".

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1993
Jamii:Wanawake wa Cabo Verde
Jamii:Wachezaji mpira wa Cabo Verde
Juliette Nana

**Juliette Nebnoma Nana** (16 Agosti 2000) ni mchezaji wa soka wa wanawake kutoka Burkina Faso anayecheza katika nafasi ya kiungo wa kati. Anachezea klabu ya Fatih Vatan inayoshiriki Ligi Kuu ya Wanawake ya Uturuki pamoja na timu ya taifa ya wanawake ya Burkina Faso.

Nana alianza kucheza soka akiwa mdogo, akicheza na wavulana katika mtaa wake akiwa na umri wa takribani miaka saba au minane.

Amechezea pia klabu ya ZhFK Neman Grodno nchini Belarus. 

## Kazi ya Klabu 
Nana alianza kucheza mpira wa miguu akiwa na umri wa miaka saba au minane, akicheza pamoja na wavulana katika mtaa wao.

Katika ngazi ya klabu, aliwahi kuichezea ZhFK Neman Grodno ya Belarus. Mnamo Oktoba 2022, alihamia Uturuki na kusaini mkataba na Hatayspor kwa ajili ya msimu wa Ligi Kuu ya Wanawake ya Uturuki 2022–23. Katika nusu ya pili ya msimu huo, alihamia Hakkarigücü.

Kwa msimu wa 2023–24, alijiunga na klabu ya Amed yenye makao yake makuu Diyarbakır. Baadaye, kwa msimu wa 2025–26, alihamia Fatih Vatan ya Istanbul.

## Kazi ya kimataifa 
Nana aliichezea Burkina Faso katika kiwango cha juu wakati wa kufuzu Kombe la Mataifa ya Wanawake la Afrika 2022).

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 2000
Jamii:Wanawake wa Burkina Faso
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji mpira wa Burkina Faso
Wolimata Ndiaye

**Wolimata Ndiaye** (aliyezaliwa tarehe 10 Januari 2004) ni mchezaji wa soka wa kulipwa kutoka Senegal anayecheza katika nafasi ya beki. Anachezea klabu ya Thonon Évian Grand Genève FC inayoshiriki Ligi ya Daraja la Pili ya Wanawake nchini Ufaransa (Seconde Ligue) pamoja na timu ya taifa ya wanawake ya Senegal.

Mnamo Machi 2024, Ndiaye alisaini mkataba wake wa kwanza wa kulipwa nje ya nchi, akijiunga na klabu ya Thonon Évian GG FC ya Divisheni ya Pili ya Wanawake nchini Ufaransa. 

## Kazi ya Klabu 
Mnamo Machi 2024, Ndiaye alisaini mkataba wake wa kwanza wa kitaaluma nje ya nchi, akijiunga na timu ya Féminine ya Daraja la 2 ya Ufaransa *Thonon Evian GG FC*. 

## Kazi ya Kimataifa 
Ndiaye alianza kuiwakilisha Senegal katika ngazi ya chini ya miaka 20 mwaka 2021, akishiriki katika kampeni za kufuzu Kombe la Dunia la Wanawake la FIFA U-20 za mwaka 2022 na 2024. Pia alichangia mafanikio ya timu hiyo kwa kushinda mfululizo Mashindano ya WAFU Eneo la A mwaka 2023 na 2024, akiwa nahodha wa timu katika toleo la mwisho.

Mnamo Januari 2023, akiwa na umri wa miaka 19, alipokea wito wake wa kwanza wa kujiunga na timu ya taifa ya wakubwa kwa ajili ya Kombe la Wanawake la WAFU Eneo la A 2023 lililofanyika Cape Verde. Tangu wakati huo, amejiimarisha kama mchezaji wa kudumu katika kikosi cha Senegal.

Mnamo tarehe 22 Mei 2025, alifunga bao lake la kwanza la kimataifa katika ushindi wa mabao 2–1 dhidi ya Guinea, katika Kombe la Wanawake la WAFU Eneo la A 2025.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 2004
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Senegal
Jamii:Wachezaji mpira wa Senegal
Ndew Niang

**Ndew Niang** (alizaliwa 20 Agosti 1954) ni mwanaridha wa mbio za kati kutoka Senegal. Alishiriki katika mbio za mita 800 za wanawake katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya Joto ya mwaka 1976. Alikuwa mwanamke wa kwanza kuwakilisha Senegal katika Michezo ya Olimpiki.

Niang pia alikuwa mchezaji wa soka na alikuwa nahodha wa klabu ya Gazelles ya Dakar, timu inayoongoza ya wanawake nchini Senegal. Mnamo Septemba 1977, alisaini mkataba na klabu ya kitaalamu ya Ufaransa, Red Star de Champigny Cœully; siku chache kabla ya hapo, alikuwa mshindi wa medali ya dhahabu katika mbio za mita 1500 katika Michezo ya Afrika Magharibi iliyofanyika Lagos.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1954
Jamii:Wanawake wa Senegal
Jamii:Wanariadha wa Senegal
Mbayang Sow

**Mbayang Sow** (alizaliwa 21 Januari 1993) ni mchezaji wa soka kutoka Senegal anayecheza kama beki kwa klabu ya Ligi ya Daraja la Pili (Seconde Ligue) ya Marseille na timu ya taifa ya wanawake ya Senegal.

Alikuwa sehemu ya timu ya Senegal katika Kombe la Afrika la Wanawake mwaka 2012. Katika mechi dhidi ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (DR Congo), alipata kadi nyekundu kwa kosa la kugusa mpira kwa mkono ndani ya eneo la penalti.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1993
Jamii:Wanawake wa Senegal
Joseph A. Adesunloye

**Joseph A. Adesunloye** ni mtengenezaji wa filamu kutoka Uingereza-Nigeria, mkurugenzi wa televisheni, na mwandishi. Alijulikana kwa filamu yake ya mwaka wa 2016, *White Color Black*, iliyoigizwa na Dudley O'Shaughnessy, na tamthilia yake ya kimapenzi ya 2025 LGBT Vanilla, iliyoigizwa na Yann Gael. Kampuni yake ya uzalishaji ni Dreamcoat Productions.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa mwaka usiojulikana
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Watu wa Nigeria
Nafisat Abdullahi

**Nafisat Abdullahi** (alizaliwa 23 Januari , 1991) ni mwigizaji wa Nigeria, mwongozaji wa filamu, na mtengenezaji wa filamu ambaye alifanya kazi katika tasnia ya filamu ya Kannywood na Nollywood. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1991
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Watu wa Nigeria
Jamii:Waigizaji filamu wa Nigeria
Emamode Edosio

**Emamode Edosio**, maarufu kama **Ema**, ni mtengenezaji wa filamu na mwongozaji wa filamu kutoka Nigeria.  

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa mwaka usiojulikana
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Watu wa Nigeria
Jamii:Waongozaji Filamu wa Nigeria
Sam Loco Efe

**Samuel Arase Efeimwonkiyeke**   (alizaliwa 25 Desemba 1939 - alifariki 7 Agosti 2011), aliyejulikana zaidi kwa jina lake la kisanii Sam Loco Efe, alikuwa mwigizaji wa Nigeria, mtayarishaji wa filamu na mwongozaji wa filamu.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1939
Jamii:Waliofariki 2011
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Watu wa Nigeria
Jamii:Waigizaji filamu wa Nigeria
Jamii:Waongozaji Filamu wa Nigeria
Steve Egboro

**Steve Egboro** ni msanii na mtengenezaji wa filamu wa Nigeria .Anayeishi Atlanta, meneja wa hafla, Mtendaji wa Mafuta na Gesi. Yeye ndiye mwanzilishi na Mkurugenzi Mtendaji wa *Antilia Height Productions*, kampuni ya utayarishaji wa huduma kamili iliyofanya kazi katika sanaa na burudani. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1970
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Watu wa Nigeria
Toyin Abraham

**Toyin Abraham Ajeyemi**(alizaliwa 5 Septemba 1980)  ni mwigizaji na mtengenezaji wa filamu kutoka Nigeria. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1980
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watengenezaji filamu wa Nigeria
Jamii:Waigizaji filamu wa Nigeria
Adebayo Tijani

**Adebayo Tijani** (alizaliwa 24 Machi 1975)ni mtayarishaji wa filamu kutoka Nigeria, mwongozaji wa filamu na mwigizaji.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1975
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Watu wa Nigeria
Jamii:Waigizaji filamu wa Nigeria
Jamii:Waongozaji Filamu wa Nigeria
Onuora Abuah

**Anthony Onuora Abuah**  ni mwigizaji Nigeria-Uingereza, mwongozaji wa filamu, mtayarishaji na mwandishi.
## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa mwaka usiojulikana
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Watu wa Nigeria
Jamii:Waigizaji filamu wa Nigeria
Jamii:Waongozaji Filamu wa Nigeria
Chinelle Henry

**Chinelle Akhalia Henry** (alizaliwa 17 Agosti, 1995) ni mchezaji wa mchezo wa kriketi kutoka Jamaika anayesifika kama mpiga mipira ya kasi ya kati kwa mkono wa kulia (right-arm medium-fast bowler) na pia mpigaji wa mpira wa mkono wa kulia.

Mnamo Oktoba 2018, alichaguliwa kuingia katika kikosi cha *West Indies* kwa ajili ya mashindano ya *ICC Women’s World Twenty20* ya mwaka 2018, yaliyofanyika West Indies. Mnamo Julai 2019, Cricket West Indies ilimpa mkataba wa kitaifa (central contract) kwa mara ya kwanza, kuelekea msimu wa 2019–2020.

Mwezi Januari 2020, Henry aliteuliwa tena kuwakilisha West Indies katika Kombe la Dunia la ICC Women’s T20 la mwaka 2020 lililofanyika Australia. Baadaye, mnamo Mei 2021, alipata tena mkataba wa kitaifa kutoka Cricket West Indies, kuthibitisha nafasi yake kama mchezaji muhimu katika timu ya taifa.

Katika kriketi ya ndani, Chinelle Henry huichezea timu za Jamaica na Barbados Royals.

Mnamo Julai 2, 2021, yeye na mwenzake Chedean Nation walianguka uwanjani ndani ya dakika kumi wakati wa mechi ya pili ya wanawake ya T20I kati ya West Indies na Pakistan katika Uwanja wa Kriketi wa Coolidge, Antigua. Wote wawili walipelekwa hospitalini mara moja, na iliripotiwa kuwa walikuwa katika hali nzuri na thabiti.

Mnamo Oktoba 2021, aliteuliwa katika kikosi cha West Indies kwa ajili ya mashindano ya kufuzu Kombe la Dunia la Kriketi la Wanawake 2021 nchini Zimbabwe. Mnamo Februari 2022, aliteuliwa tena katika kikosi cha West Indies kwa ajili ya Kombe la Dunia la Kriketi la Wanawake 2022 nchini New Zealand.

Aliteuliwa katika kikosi cha West Indies kwa ajili ya Kombe la Dunia la Wanawake la ICC 2024.

Henry alikuwa sehemu ya kikosi cha West Indies kilichoshiriki Kufuzu Kombe la Dunia la Kriketi la Wanawake 2025, kilichofanyika Pakistan mwezi Aprili 2025.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1995
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Jamaika
Jamii:Wachezaji wa Jamaika
Toni-Ann Williams

**Toni-Ann Natasha Williams** (alizaliwa 20 Novemba 1995) ni mchezaji wa mazoezi ya viungo (gymnastics) wa asili ya Jamaika na Marekani. Aliwahi kushiriki mashindano ya gymnastics ya vyuo vikuu akichezea timu ya wanawake ya Cal Bears. She is the inaugural Jamaican gymnast to compete in the Olympics, in 2016. Pia amekuwa mjumbe wa timu ya taifa ya gymnastics ya Jamaica tangu mwaka 2010. Alikuwa mwanamichezo wa kwanza kabisa kuwakilisha Jamaica katika mashindano ya kimataifa ya gymnastics. Aidha, ndiye mwanamichezo wa kwanza wa gymnastics kutoka Jamaica kushiriki Michezo ya Olimpiki, mwaka 2016.

## Maisha ya Kibinafsi 
Williams alizaliwa katika jimbo la Maryland, Marekani, tarehe 20 Novemba 1995, akiwa mtoto wa Tony na Marlene Williams. Kwa kuwa wazazi wake wote wanatoka Jamaika, Williams anastahili kuiwakilisha nchi hiyo katika mashindano ya kimataifa ya FIG. Kupitia mama yake, Williams ni mpwa wa mwanasiasa wa Jamaika, Anthony Hylton.

Alikulia Randallstown, Maryland, na alisoma katika Greenspring Montessori School kwa miaka kumi na moja. Baadaye alihitimu kutoka Roland Park Country School mwaka 2014. Aliendelea na masomo katika Chuo Kikuu cha California, Berkeley, ambapo alikuwa mwanachama wa timu ya mazoezi ya viungo ya Golden Bears.

Ana dada watatu, Maya, Kristine, na Zitafa. Dada yake Maya pia ni mchezaji wa mazoezi ya viungo na ni mwanachama wa timu ya taifa ya Jamaika.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1995
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Jamaika
Jamii:Wachezaji wa Jamaika
Jamii:Wanawake wa Marekani
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Error, Fix, and Contribute Campaign 2025-26 in Tanzania
Alicia Ashley

**Alicia Ashley** (aliyezaliwa tarehe 23 Agosti 1967) ni bondia wa kulipwa mwenye asili ya Jamaika na Marekani. Alishiriki mashindano ya ndondi za kulipwa kuanzia mwaka 1999 hadi 2018. Aliwahi kushikilia taji la Dunia la Baraza la Ndondi Duniani (WBC) katika uzito wa super bantamweight kwa wanawake mara mbili kati ya mwaka 2011 na 2016. Mwaka 2023, Alicia Ashley aliingizwa rasmi katika Ukumbi wa Umaarufu wa Ndondi wa Kimataifa (International Boxing Hall of Fame).

## Maisha ya Kibinafsi 
Amezaliwa Jamaika, Ashley alihamia Marekani akiwa na umri mdogo. Pia ni dada mdogo wa grandmaster wa chess Maurice Ashley na bingwa wa zamani wa kickboxing duniani Devon Ashley.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1967
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Jamaika
Jamii:Mabondia wa Jamaika
Shamera Sterling

**Shamera Sterling-Humphrey** (alizaliwa Shamera Sterling tarehe 21 Oktoba 1995) ni mchezaji wa netiboli kutoka Jamaika. Anachezea klabu ya Adelaide Thunderbirds katika ligi ya Suncorp Super Netball, na mwaka 2023 alitajwa kuwa Mchezaji Bora wa Mwaka wa Suncorp Super Netball. 

## Kazi ya ndani 
Sterling alichezea Loughborough Lightning katika Netball Superleague mwaka 2018, ambapo alishinda tuzo ya Mchezaji Bora wa Msimu pamoja na tuzo ya Mchezaji wa Wachezaji.

Baadaye alihamia Adelaide Thunderbirds katika ligi ya Suncorp Super Netball ya Australia kwa msimu wa 2019. Mnamo mwaka 2023, Sterling aliisaidia Thunderbirds kutwaa ubingwa wao wa kwanza baada ya takriban muongo mmoja, ambao pia ulikuwa ubingwa wake wa kwanza akiwa na klabu hiyo.

Katika msimu huo, aliteuliwa kuwania Tuzo ya Bingwa wa Klabu na pia alitangazwa kuwa Mchezaji Bora wa Mwaka wa Suncorp Super Netball, baada ya kuongoza ligi kwa kufanya intercepts 118.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1995
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Jamaika
Jamii:Wachezaji wa Jamaika
Jamii:Error, Fix, and Contribute Campaign 2025-26 in Tanzania
Romelda Aiken-George

**Romelda Aiken-George** (alizaliwa kwa jina Romelda Aiken tarehe 19 Novemba 1988) ni mchezaji wa netiboli kutoka Jamaika. Alianza kuichezea timu ya taifa ya Jamaika mwaka 2005 kama mbadala wa mshambuliaji wa kawaida, Elaine Davis. Akiwa na urefu wa mita 1.96 (futi 6 na inchi 5), Aiken alipata umaarufu wa kimataifa wakati wa Mashindano ya Dunia ya Netiboli ya mwaka 2007. Mwaka 2008, alisaini mkataba na klabu ya Queensland Firebirds ili kushiriki katika Ligi ya ANZ iliyokuwa ikichezwa Australia na New Zealand. 

## Kucheza kazi 
### Queensland Firebirds 
Nahodha wa zamani wa Australia, Liz Ellis, aliwahi kutabiri kwamba iwapo Aiken angeendelea na kiwango hicho kwa muda mrefu, basi angekuwa mmoja wa wachezaji bora zaidi kuwahi kutokea katika mchezo huo.

Mnamo mwaka 2014, Aiken aliweka historia kwa kuwa mchezaji wa kwanza kufunga mabao 3,500 katika Mashindano ya ANZ. Pia amewahi kushinda tuzo ya Mchezaji Bora wa Msimu (MVP) mara mbili, mwaka 2008 na 2009. Aidha, alichangia kwa kiwango kikubwa mafanikio ya Queensland Firebirds, akiisaidia kutwaa mataji matatu ya ligi kuu katika kipindi cha taaluma yake.

Msimu wa kipekee wa Suncorp Super Netball wa 2020 ulikuwa wa mafanikio makubwa kwake. Katika msimu huo, aliongoza ligi kwa marudio ya mashambulizi 110 na kumaliza katika nafasi ya pili kwa idadi ya mabao yaliyofungwa, akiwa na jumla ya 583.

### New South Wales Swifts 
Baada ya kuitumikia Queensland Firebirds kwa misimu 14, Aiken-George alisajiliwa na New South Wales Swifts kama mshirika wa mazoezi kwa msimu wa Suncorp Super Netball 2023, akichukua nafasi ya mshambuliaji aliyejeruhiwa, Sam Wallace.

Mwisho wa msimu wa 2023, Aiken-George aliondoka Swifts baada ya kucheza mechi 17 akiwa amevaa jezi nyekundu ya timu hiyo.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1988
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Jamaika
Jamii:Error, Fix, and Contribute Campaign 2025-26 in Tanzania
Carla Borrego

**Carla Borrego** (alizaliwa tarehe 11 Novemba 1983), anayejulikana pia kama Carla Williams au Carla Williams-Borrego, ni mchezaji wa zamani wa netiboli wa kimataifa kutoka Jamaica. Alikuwa miongoni mwa wachezaji wa timu ya taifa ya Jamaica iliyotwaa medali ya shaba katika Mashindano ya Dunia ya Netiboli ya mwaka 2003. Baadaye alihamia kwenye mpira wa kikapu wa wanawake, akichezea timu za Broward Seahawks na Miami Hurricanes.

Mwaka 2009, baada ya kurejea kwenye netiboli, Borrego alianza kuichezea klabu ya Adelaide Thunderbirds katika Ligi ya ANZ. Alikuwa mchezaji muhimu katika kikosi cha Thunderbirds kilichoshinda mataji ya ligi hiyo mwaka 2010 na 2013. Aidha, amewahi kuichezea timu ya Sirens katika Netball Superleague na klabu ya Garville katika Ligi Kuu ya Netiboli ya Australia Kusini.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1983
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Jamaika
Jamii: Error, Fix, and Contribute Campaign 2025-26 in Tanzania
Simone Edwards

**Simone Ann-Marie Edwards** (17 Novemba 1973 – 16 Februari 2023) alikuwa mchezaji wa mpira wa kikapu kutoka Jamaika. Aliwahi kuchezea timu za New York Liberty na Seattle Storm, na alikuwa Mjamaika wa kwanza kucheza katika Ligi ya Taifa ya Mpira wa Kikapu ya Wanawake ya Marekani (WNBA). Akiwa na urefu wa futi 6 na inchi 4 na akicheza nafasi ya kituo (center), alijulikana sana na mashabiki kwa jina la utani “Kimbunga wa Jamaica” (Jamaican Hurricane). 

## Kazi 
Edwards hakucheza mpira wa kikapu alipokuwa shule ya upili. Aligunduliwa na kocha wa mpira wa kikapu wa chuo kikuu nchini Marekani alipokuwa akishiriki mashindano ya mbio za kukimbia nchini Jamaica, ambako alikuwa sprinter hodari na hakuwahi kushindwa katika shule yake ya upili.

Alianza kujulikana zaidi akiwa katika ngazi ya chuo cha kati, alipochezea Seminole State College huko Seminole, Oklahoma. Huko, aliiongoza timu yake kufikia rekodi ya kutopoteza katika mkutano wao na kuiwezesha kuingia kwenye orodha ya timu 10 bora za NJCAA. Wakati wa uongozi wake, alikua mchezaji wa kwanza katika historia ya shule hiyo kutambuliwa kama Kodak All-American. Katika msimu wa 1996-97, akiwa na Iowa Hawkeyes, aliongoza timu kwa asilimia bora ya mabao ya uwanjani (.557) katika mwaka wake wa mwisho wa masomo.

Edwards alikuwa mmoja wa wachezaji watatu waliochaguliwa kutoka kwa zaidi ya wanariadha 300 katika kambi ya majaribio ya New York Liberty. Alisajiliwa kama mchezaji wa maendeleo mwaka 1997, lakini hakupata nafasi ya kucheza hadi alipojiunga na Seattle Storm mwaka 2000. Alikuwa mchezaji pekee wa timu hiyo aliyeshiriki katika kila mchezo wa misimu yake sita ya kwanza. Mwaka 2004, alishinda ubingwa wa WNBA akiwa na Seattle Storm.

Mnamo tarehe 19 Mei 2006, muda mfupi kabla ya kuanza kwa msimu wa WNBA wa mwaka huo, Edwards alitangaza kustaafu kucheza. Alistaafu akiwa kinara wa muda wote wa Seattle Storm katika idadi ya rebounds, dakika za kucheza, na michezo aliyocheza.

Mbali na kucheza nchini Marekani, Edwards pia alicheza mpira wa kikapu wa kulipwa barani Ulaya na nchini Israel kati ya mwaka 1997 na 2007. Baadaye aliingia kwenye ukocha, ambapo aliifundisha timu ya taifa ya wanawake ya Jamaica na kuwaongoza katika Mashindano ya Karibi ya mwaka 2014. Mnamo tarehe 5 Agosti 2007, aliajiriwa kama kocha msaidizi katika Chuo Kikuu cha Radford, na baadaye akahudumu katika Chuo Kikuu cha George Mason kuanzia 2008 hadi 2011.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1973
Jamii:Waliofariki 2023
Jamii:Wachezaji wa Jamaika
Jamii: Error, Fix, and Contribute Campaign 2025-26 in Tanzania
Lydwine Baradahana

[thumb|mwaka 2024Inajulikana kwa Waziri wa Afya ya Umma na Mapambano dhidi ya [UKIMWI]]
**Lydwine Baradahana** alikuwa Waziri wa Afya ya Umma na Kupambana na UKIMWI wa Burundi mwaka 2023. Amekuwa akijihusisha na kudhibiti mlipuko wa Mpox na kuanzisha chanjo ya kawaida dhidi ya malaria kwa watoto wadogo.

## Maisha 
Baradahana aliteuliwa kuwa Waziri wa Afya ya Umma na Kupambana na UKIMWI chini ya Rais Evariste Ndayishimiye tarehe 3 Septemba 2023. Waziri wa awali alikuwa Thaddée Ndikumana.

Mnamo Julai 2024, alihakikishia umma baada ya kutuhumiwa kuwa na mlipuko wa Monkeypox nchini Burundi; hata hivyo, mwishoni mwa mwezi huo ilithibitishwa kuwa walikuwa na kesi tatu katika mji mkuu. Mnamo Agosti, alitangaza mpango wa $15 milioni kushughulikia tishio la Mpox nchini kutokana na kuwepo kwa kesi zaidi zilizothibitishwa. Mwezi huo alitangaza kwamba idadi ya kesi ilipita 150. Mwishoni mwa mwaka, Kituo cha Afrika cha Kudhibiti na Kuzuia Magonjwa kilitoa vifaa vyenye thamani ya $300,000 ambavyo viliruhusu uthibitisho wa maambukizi ya Mpox. Hii iliruhusu wizara kuthibitisha kuwa walikuwa na zaidi ya kesi 3,000 mnamo Aprili 2025.

Mnamo Aprili 2025, Angeline Ndayishimiye, Mke wa Rais wa Burundi, alihudhuria uzinduzi wa chanjo ya kawaida ya malaria nchini Burundi. Alitoa shukrani kwa mashirika yaliyosaidia mpango wa serikali. Uzinduzi uliratibiwa na wizara na mashirika yakiwemo UNICEF. Baradahana alikaribisha kuwasili kwa dozi 544,000 ambazo zingetolewa kwa watoto wadogo chini ya umri wa miaka mitano, ambazo zingesababisha kuisha kwa vifo kutokana na malaria.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Burundi
Debbie Dunn

**ebbie Dunn** (26 Machi 1978) ni mwanariadha wa mbio fupi kutoka Marekani, aliyezaliwa Jamaica, anayebobea katika mbio za mita 400. Alisoma katika Fairmont Heights High School huko Maryland, kisha akaendelea na masomo yake katika Norfolk State University. Baadaye alipata uraia wa Marekani mwaka 2004.

Katika Mashindano ya Dunia ya Riadha ya 2009 yaliyofanyika Berlin, Dunn aliweka rekodi yake bora binafsi ya sekunde 49.95 katika mbio za mita 400 na kufuzu hadi fainali, ambako alimaliza katika nafasi ya sita. Katika mbio za kupokezana vijiti za 4 × 400 m, alishinda medali ya dhahabu pamoja na wenzake Allyson Felix, Lashinda Demus, na Sanya Richards.

Mnamo Septemba 2012, alipewa adhabu ya kufungiwa kushiriki mashindano kwa muda wa miaka miwili.

## Bora za kibinafsi 
* Mita 200 – sekunde 22.73 (2009)
* Mita 400 – sekunde 49.64 (2010)

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1978
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Jamaika
Shericka Jackson

**Shericka Jackson** (alizaliwa tarehe 16 Julai 1994) ni mwanariadha wa mbio fupi kutoka Jamaika anayeshiriki katika mbio za mita 60, mita 100, mita 200, na mita 400. Katika mbio za mita 100, Jackson anashika nafasi ya mwanamke wa sita kwa kasi zaidi kuwahi kutokea katika historia, akilingana na Marion Jones na Sha’Carri Richardson. Kwa upande wa mbio za mita 200, yeye ndiye mwanamke wa pili kwa kasi zaidi katika historia. 

## Kazi 
### 2008-2014: Kazi ya Awali 
Kufikia mwaka wa 2009, Jackson alikuwa ameshinda medali za dhahabu za kundi la umri katika Michezo ya CARIFTA na Mashindano ya Vijana wa CACAC. Alifika fainali ya mita 200 ya Olimpiki ya Vijana ya 2010, Mashindano ya Vijana wa Dunia ya 2011 (ya tatu), na Mashindano ya Vijana wa Dunia ya 2012.

Mnamo 2014, Jackson alifanya onyesho lake la kwanza la kitaaluma Jamaica, akishindana katika mbio za 4 × 400 m katika mbio za kwanza Mibio za Dunia huko Nassau, akishinda medali ya fedha.

### 2015-2016: Medali za mafanikio, Dunia na Olimpiki 
Katika Mashindano ya Jamaika yaliyofanyika mwezi Juni, Jackson aliboresha rekodi yake binafsi katika mbio za mita 400 hadi sekunde 50.31, akimaliza katika nafasi ya pili na hivyo kujihakikishia nafasi ya kushiriki Mashindano ya Dunia ya Beijing. Baadaye aliendeleza kiwango chake kizuri kwa kushinda mbio za mita 200 katika mkutano wa Spitzen Leichtathletik Luzern uliofanyika mjini Lucerne, kwa muda wa sekunde 22.87.

Katika Mashindano ya Dunia, Jackson alifanya vizuri kwa kushinda medali ya shaba katika mbio za mita 400, baada ya kukimbia kwa muda wa sekunde 49.99, ikiwa ni mara yake ya kwanza kushuka chini ya sekunde 50 katika mbio hizo. Pia alikuwa sehemu ya timu ya Jamaika iliyoshinda medali ya dhahabu katika mbio za kupokezana vijiti za 4 × 400 m, ikipewa ushindi dhidi ya Marekani.

Mwaka uliofuata, mwezi Juni, Jackson alianza msimu wake kwa kukimbia kwa mara ya kwanza chini ya sekunde 51, aliposhinda mbio za mita 400 katika Racers Grand Prix kwa muda wa sekunde 50.72. Katika Mashindano ya Jamaika ya mwaka huo, alimaliza katika nafasi ya tatu katika mbio za mita 400 na hivyo kufuzu kushiriki Olimpiki ya Rio de Janeiro.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1994
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Jamaika
Jamii:Wanariadha wa Jamaika
Tiffany James

**Tiffany Donnama James** (alizaliwa tarehe 31 Januari 1997) ni mwanariadha wa mbio fupi kutoka Jamaika anayejikita katika mbio za mita 400 na mbio za mitaa 4 × 400.

## Kazi
Alishinda medali nyingi za dhahabu na nyinginezo katika CARIFTA Games za mwaka 2012, 2013, 2014, 2015 na 2016.

Katika World Youth Championships ya mwaka 2013, alipata medali ya shaba katika mbio za mita 400, lakini timu yake ilifutwa kwenye mbio za medley relay. Timu yake pia ilifutwa katika World Junior Championships ya mwaka 2014, na pia hakuweza kufika fainali ya mbio za mita 400 binafsi katika mashindano hayo. Katika Summer Youth Olympics ya mwaka 2014 hakuweza kufika fainali yoyote, iwe za mita 400 au za relay. Hata hivyo, medali yake ya dhahabu katika World Youth Championships ya 2013 ilimfanya kuwa "mwanamke wa kwanza kutoka Jamaika kushinda dhahabu katika mbio hii katika mashindano ya kimataifa".

Katika World U20 Championships ya mwisho aliyoshiriki mwaka 2016, alishinda dhahabu katika mita 400 na shaba katika 4 × 400 metres relay.
Mnamo mwaka 2018, James alianza kushiriki mara kwa mara katika timu ya taifa ya Jamaica ya mbio za kupokezana vijiti. Alikimbia kwa mara ya kwanza katika hatua za mchujo katika Mashindano ya Dunia ya Ndani ya 2018, kisha akashiriki katika Penn Relays, na katika Kombe la Dunia la Riadha 2018 ambapo alimaliza katika nafasi ya pili kabla ya kushinda medali za fedha katika Mashindano ya Amerika ya Kati na Karibiani ya 2018 na pia Mashindano ya NACAC ya 2018. Kwenye mashindano ya mtu mmoja mmoja, alishinda medali ya dhahabu katika Mashindano ya Amerika ya Kati na Karibiani ya 2018.

Mnamo mwaka 2019, alishiriki tena katika Penn Relays pamoja na Mashindano ya Dunia ya Riadha ya 2019. Mafanikio yake binafsi yalikuwa machache mwaka huo, ambapo hakufanikiwa kufika fainali katika Mashindano ya NACAC U23 ya 2019, lakini alihitimisha msimu akiwa na medali tatu muhimu katika mbio za kupokezana vijiti: medali ya shaba katika Mashindano ya Pan American ya 2019, kisha katika Mashindano ya Dunia ya Riadha ya 2019 alisaidia timu kushinda fedha katika mbio mchanganyiko za 4 × 400 mita na shaba katika mbio za 4 × 400 mita za wanawake.

James alikosa sehemu kubwa ya mwaka 2020 na alishiriki zaidi katika mashindano nchini Jamaica na Marekani mwaka 2021.

Mnamo mwaka 2022, alikimbia kwa timu ya kupokezana vijiti katika hatua za mchujo kwenye Mashindano ya Dunia ya Ndani ya 2022 pamoja na Mashindano ya Dunia ya 2022. Alirudia jukumu lake katika hatua ya fainali ya mbio mchanganyiko za 4 × 400 mita katika Mashindano ya Dunia ya 2022, ambapo timu yake ilimaliza katika nafasi ya tano.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1997
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Jamaika
Anastasia Le-Roy

thumb|Anastasia Le-Roy
**Anastasia Le-Roy** (alizaliwa 11 Septemba 1987) ni mwanariadha wa Jamaica katika michezo ya mbio za mashindano, anayejikita hasa katika mbio za mita 400.

Le-Roy katika kipindi cha hivi karibuni amejitambulisha kama mwanachama muhimu wa timu ya wanawake ya 4 × 400 metres ya Jamaica na aliwasaidia kusaidia timu hiyo kuweka rekodi ya michezo kwa muda wa dakika 3:23.82 (3:23.82) katika Commonwealth Games ya 2014.

## Rekodi za mashindano
Alishiriki katika mchujo pekee.  Alifungiwa (disqualified) katika fainali.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1987
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Jamaika
Jamii: Error, Fix, and Contribute Campaign 2025-26 in Tanzania
Natasha Morrison

**Natasha Morrison** (alizaliwa 17 Novemba 1992) ni mwanariadha kutoka Jamaika. Aliwakilisha nchi yake katika Mashindano ya Dunia ya 2015 yaliyofanyika Beijing, ambapo alimalizia nafasi ya saba katika mbio za mita 100 za kibinafsi na kushinda dhahabu katika mbio za 4 × 100 metres relay..
## Mashindano ya kimataifa 
## Rekodi binafsi 
**Nje ya ukumbi**
* Mbio za mita 100 – 10.85 (+0.8&nbsp;m/s, Eugene 2023)
* mbio za mita 200 – 22.74 (+0.8&nbsp;m/s, Kingston 2021)

**Ndani ya ukumbi**
* Mbio za mita 60 – 7.15 (Houston 2016)
## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1992
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Jamaika
Jamii:Wanariadha wa Jamaika
Patience Oghre Imobhio

**Patience Oghre Imobhio** ni mtayarishaji filamu na mwigizaji kutoka Nigeria. Mhitimu wa Chuo Kikuu cha Jos  alijulikana zaidi kwa kuongoza filamu kama vile *Dominos*, *Spider* na *Household*, na mfululizo wa TV kama vile *Dear Mother* and *Everyday People*. Mnamo 2015 gazeti la Pulse lilimtaja kama mmoja wa "waelekezi 9 wa filamu za Nigeria  ambao walipaswa kuwafahamika " katika tasnia ya filamu za Nollywood. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa mwaka usiojulikana
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Watu wa Nigeria
Stephenie Ann McPherson

thumb|Stephenie Ann McPherson
**Stephenie Ann McPherson** (alizaliwa 25 Novemba 1988) ni mwanariadha wa zamani wa Jamaica aliyebobea katika mbio za mita 400. Amefanikiwa kushinda medali ya shaba katika mashindano ya Dunia ya 2013, na baadaye kufika fainali katika Michezo ya Olimpiki ya Rio 2016 na Tokyo 2020, pamoja na mashindano manne ya Dunia mfululizo kati ya 2015 na 2022. McPherson pia alipata medali ya shaba katika Mashindano ya Dunia ya Ndani ya 2022. Ameongeza medali katika mbio za 4 × 400 metres relay, akishinda fedha katika Olimpiki ya 2016, dhahabu Beijing 2015, na shaba mwaka 2019.

Mnamo Juni 2021, McPherson alipita chini ya sekunde 50 kwa mara ya kwanza tangu 2013, mwaka pekee aliyeweza kufanya hivyo, akipata rekodi yake binafsi mpya. Alistaafu baada ya kushiriki katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya 2024.

## Kazi 
McPherson alikuwa mshindi wa medali ya fedha katika Mashindano ya Dunia ya Ndani ya Riadha ya 2014 kama sehemu ya timu ya mbio za kupokezana vijiti za mita 4 × 400. Alishinda medali mbili za dhahabu katika Michezo ya Jumuiya ya Madola ya 2014, akishinda mbio za mita 400 na pia mbio za kupokezana vijiti za mita 4 × 400. Katika mwaka huo huo, aliongeza medali ya dhahabu katika Kombe la Bara la IAAF la 2014 akiwa sehemu ya timu ya Amerika katika mbio za mita 4 × 400. Mnamo mwaka 2022, McPherson alishinda medali yake ya pili ya kimataifa baada ya ile ya shaba aliyopata katika Mashindano ya Dunia ya 2013, aliposhinda tena medali ya shaba katika mbio za mita 400 kwenye Mashindano ya Dunia ya Ndani ya Riadha yaliyofanyika Belgrade, Serbia, kwa muda wa sekunde 50.79, ambao ulikuwa rekodi ya taifa ya ndani.

Kwa kufanya hivyo, aliboresha nafasi yake ya nne aliyopata katika Mashindano ya Dunia ya Ndani ya mwaka 2016. McPherson pia alikuwa mkimbiaji wa mwisho katika timu ya wanawake ya Jamaica ya mbio za kupokezana vijiti za mita 4 × 400 iliyoshinda medali ya dhahabu pamoja na wachezaji wenzake Junelle Bromfield, Janieve Russell na Roneisha McGregor.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1988
Jamii:Watu walio hai
Jamii: Error, Fix, and Contribute Campaign 2025-26 in Tanzania
Cynthia Thompson

**Cynthia Annabelle Thompson** (29 Novemba 1923 – 8 Machi 2019) alikuwa mkimbiaji wa mbio fupi kutoka Jamaika. Alizaliwa mjini Kingston, Jamaica.

## Maisha na kazi 
Alikuwa miongoni mwa wanariadha wanne wa kike waliowakilisha Jamaika katika Michezo ya Olimpiki ya kwanza kwa nchi hiyo, Olimpiki za Majira ya Joto za 1948. Baada ya kumaliza taaluma yake ya riadha, alijihusisha na tiba za watoto (pediatrics) na alistaafu mwaka 2000.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1923
Jamii:Waliofariki 2019
Jamii:Wanawake wa Jamaika
Jamii:Wanariadha wa Jamaika
Sanya Richards-Ross

**Sanya Richards-Ross** (alizaliwa Februari 26, 1985) ni mwanariadha wa Marekani aliyestaafu, ambaye alishiriki mashindano ya kimataifa akiwakilisha Marekani katika mbio za mita 400. Mafanikio yake makuu katika mbio hizi ni pamoja na kuwa bingwa wa Olimpiki mwaka 2012, bingwa wa dunia mwaka 2009, mshindi wa medali ya shaba ya Olimpiki mwaka 2008, na mshindi wa medali ya fedha ya dunia mwaka 2005. Kwa ushindi wake wa mwaka 2012, alikua mwanamke wa pili wa Marekani kushinda mbio za mita 400 katika Michezo ya Olimpiki na mwanamke wa kwanza wa Marekani kupata mataji mengi ya kimataifa katika mbio hizi. Katika umbali huu, Richards-Ross pia alikua bingwa wa kitaifa wa Marekani mara sita (2003, 2005, 2006, 2008, 2009, na 2012).

## Maisha ya Awali 
Richards-Ross alizaliwa Februari 26, 1985, huko Kingston, Jamaika kwa Archie na Sharon Richards. Alianza kukimbia akiwa na umri wa miaka saba na aliwakilisha shule yake ya Vaz Prep katika mashindano ya kila mwaka ya vijana. Alipokuwa na umri wa miaka kumi na miwili, familia yake ilihamia Fort Lauderdale, Florida, ili aweze kuhudhuria shule ya upili ya Marekani, na kuongeza nafasi zake za kupata udhamini wa riadha katika chuo kikuu cha Marekani. Baadaye akawa raia wa Marekani aliyepata uraia.

Katika St. Shule ya Upili ya Thomas Aquinas huko Fort Lauderdale, alikuwa bingwa mara tisa wa jimbo la shule ya upili ya Florida akiwa na mataji manne ya mita 100, mataji matatu ya mita 200, taji moja la mita 400 na taji moja la kuruka kwa muda mrefu. Mnamo Juni 20, 2002, Richards alikimbia mita 400 kwa sekunde 50.69 katika Mashindano ya Vijana ya Marekani huko Stanford Chuo Kikuu, muda wa shule ya upili wa kasi zaidi kuwahi kurekodiwa katika tukio hilo na bado upo mwaka wa 2025.

Alihitimu kutoka Aquinas mwaka wa 2002 akiwa na jumla ya alama 4.0 za GPA na alitajwa kuwa Mwanariadha Bora wa Mwaka wa Wasichana wa Shule ya Upili ya Kitaifa ya Gatorade na Mwanariadha Bora wa Vijana wa Mwaka wa Marekani wa Kukimbia na Kukimbia. Richards-Ross alihudhuria Chuo Kikuu cha Texas, Austin kuanzia 2002 hadi 2005, akijikita katika biashara na kuigiza katika timu ya wanawake ya riadha na uwanjani.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1985
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Jamaika
Adelle Tracey

thumb|Tracey mnamo mwaka 2019
**Adelle Tracey** (alizaliwa Mei 27, 1993) ni mwanariadha wa mbio za umbali wa kati, hasa katika mbio za mita 800. Tracey amewakilisha Jamaica tangu mwaka 2022, baada ya awali kushiriki akiwakilisha Uingereza.

Alimalizia nafasi ya nne katika mashindano ya mbio za Ulaya mwaka 2018, lakini alipata medali ya shaba katika mashindano sawa ya Amerika Kaskazini, NACAC 2022, akiwakilisha nchi yake mpya, Jamaica. Siku iliyofuata, Tracey alipata medali ya fedha kwa Jamaica katika mbio za mita 1500 katika mashindano hayo hayo.

## Maisha ya awali na elimu 
Tracey alizaliwa Seattle, Marekani, ambapo mama yake Mwingereza alikutana na baba yake Mjamaika, ambaye alikuwa huko kwa ufadhili wa masomo ya riadha ya chuo kikuu. Familia hiyo iliishi Jamaika kabla ya kuhamia Surrey, Uingereza akiwa na umri wa miaka 7 na mama yake na dada yake. Tracey alisoma katika Shule ya Msingi ya Camelsdale huko Cameldale, nje kidogo ya Haslemere, pamoja na Shule ya Msingi ya St Batholomew huko Haslemere na Chuo cha Midhurst Rother. Tracey baadaye alihitimu katika sayansi ya michezo kutoka Chuo Kikuu cha St Mary, Twickenham.

Tracey alikuwa mmoja wa wabebaji mwenge katika Sherehe ya Ufunguzi wa Olimpiki ya Majira ya Joto ya 2012 ambao, pamoja na vijana wengine sita wenye vipaji vya michezo wa Uingereza, waliwasha Jua la Olimpiki. Alichaguliwa na Kelly Holmes.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1993
Jamii:Watu walio hai
Antoinette Batumubwira

**Antoinette Batumubwira** (alizaliwa mwaka 1956, katika Ngozi, Burundi) ni mwanasiasa kutoka Burundi. Alikuwa Waziri wa Mambo ya Nje wa Burundi kuanzia mwaka 2005 hadi 2009. Amepata talaka kutoka kwa waziri wa zamani wa mambo ya nje, Jean-Marie Ngendahayo.

## Maisha 
Batumubwira alizaliwa mwaka 1956 katika Ngozi, ambayo wakati huo ilikuwa sehemu ya Ruanda-Urundi. Alizaliwa katika familia maarufu ya Kitutsi. Kuanzia mwaka 1979 hadi 1981 alikamilisha masomo yake ya shahada ya kwanza, na baadaye alifanya kazi kama mwandishi wa habari katika gazeti "La Voix de la Révolution du Burundi" huku akipata shahada ya uzamili katika mawasiliano.

Baada ya Pierre Buyoya kuchukua uongozi wa Urais wa Burundi mwaka 1996, aliondoka nchini na kufanya kazi kama kiongozi wa mahusiano ya umma kwa ICO Global Communications, akimwelezea Buyoya kama mtawala. Alirudi Burundi kwa muda mfupi, lakini alihamia Afrika Kusini baada ya kuanzishwa tena kwa Vita vya wenyewe kwa wenyewe vya Burundi mwaka 2003. Katika miaka miwili iliyofuata alikaa Helsinki, Finland kama mkimbizi wa kisiasa, ambapo alijifunza Kifinnish katika Vantaa. Wakati wa kukaa kwake huko, alikabiliwa na FDD ili kujiunga na serikali mpya kama Waziri wa Mambo ya Nje, walipokuwa wanahitaji watu wakiwa na elimu na walio katika siasa. Hii ilikuwa serikali ya kwanza baada ya vita vya wenyewe kwa wenyewe.

Mwishoni mwa mwaka 2007, Batumubwira aliteuliwa kama mgombea wa kumrithi Alpha Oumar Konaré kama Mwenyekiti wa Tume ya Umoja wa Afrika katika uchaguzi wa wadhifa huo mwanzoni mwa mwaka 2008. Serikali ilijaribu kupata msaada wa nchi nyingine za Afrika kwa ajili ya ugombeaji wake, na nchi za Maziwa Makuu ya Afrika ziliahidi kumsaidia; hata hivyo, serikali baadaye iliondoa mgombea wake na ikamuunga mkono Jean Ping wa Gabon.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1956
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Burundi
Jamii:Mbegu za watu
Hellen Obiri

**Hellen Onsando Obiri** (alizaliwa 13 Desemba 1989) ni mwanariadha wa Kenya wa mbio za kati na umbali mrefu. Yeye ndiye mwanamke pekee aliyewahi kushinda medali za dunia katika mbio za ndani (indoor track), nje (outdoor track) na mbio za msitu (cross country).

Obiri ni mshindi wa medali ya fedha mara mbili katika mbio za mita 5,000 kwenye Michezo ya Olimpiki ya Rio 2016 na Tokyo 2020, ambapo pia alipata nafasi ya nne katika mbio za mita 10,000. Yeye pia ni bingwa wa dunia mara mbili baada ya kushinda mbio za mita 5,000 mwaka 2017 na tena mwaka 2019, wakati alipoweka rekodi mpya ya mashindano.

Aidha, Obiri alipata medali ya shaba ya dunia katika mbio za mita 1,500 mwaka 2013 na fedha katika mbio za mita 10,000 mwaka 2022. Alishinda mbio za mita 3,000 kwenye Mashindano ya Dunia ya Mbio za Ndani (World Indoor Championships) mwaka 2012, alipata fedha mwaka 2014, na nafasi ya nne mwaka 2018. Yeye ndiye bingwa wa Dunia wa Mbio za Msitu mwaka 2019.

Obiri pia alishinda Marathoni ya Boston mwaka 2023, ambayo ilikuwa marathon yake ya pili. Yupo nafasi ya tano katika rekodi za dunia za nusu marathon (half marathon) kwa wakati wote.

### Ushindi wa Circuit na mataji 
* Ligi ya Diamond bingwa (2) (5000&nbsp;m): 24x24px 2017, 24x24px 2018
** 2013 (1): Eugene Prefontaine Classic (mita 1500)
** 2014 (2): Ligi ya Diamond ya Doha (mita 3000), Eugene (mita 1500,  MR)
** 2016 (2): Eugene (mita 5000, PB), Monaco Herculis (mita 3000)
** 2017 (5): Ligi ya Almasi ya Shanghai (mita 5000, WL PB), Rome Golden Gala (mita 5000, WL ), London Grand Prix (Mile, MR NR), Monaco (mita 3000, WL), Brussels Memorial Van Damme (mita 5000)
** 2018 (2): Rabat Meeting International (mita 5000), Weltklasse Zürich (mita 5000)
** 2019 (2): Doha (mita 3000, WL), London (mita 5000, WL MR)
** 2020 (2): Monaco (mita 5000, WL MR), Doha (mita 3000, WL)
** 2021 (1): Michezo ya Oslo Bislett (mita 5000)

## Marejea 
Jamii:Waliozaliwa 1989
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Kenya
Jamii:Wanariadha wa Kenya
Helah Kiprop

**Helah Kiprop Jelagat** (alizaliwa 7 Aprili 1985) ni mwanariadha wa Kenya wa mbio za umbali mrefu anayeshindana katika nusu marathoni na marathoni. Rekodi zake binafsi katika mashindano haya ni dakika 1:07:39 kwa nusu marathoni na saa 2:21:27 kwa marathoni.

Amefanikiwa kushinda nusu marathoni ya Berlin, nusu marathoni ya Egmond, na nusu marathoni ya Zwolle. Pia alikuwa mshindi wa Marathoni ya Kimataifa ya Seoul mwaka 2014 na alipata nafasi ya nne kwenye Marathoni ya Berlin mwaka 2013.

## Kazi 
Kiprop alipata ushindi wake wa kwanza katika mbio za barabarani za Ulaya mnamo 2005 katika Nogent-sur-Marne, akiwa amemaliza 10K kwa muda wa dakika 32:55. Alianza mazoezi yake na GS Valsugana Trentino, klabu ya riadha iliyoko Trento, Italia, na mnamo Septemba 2005 alishiriki nusu marathon ya kwanza kwa mafanikio, akimaliza katika nafasi ya tatu katika Lille Half Marathon kwa muda wa dakika 74:02.

Mnamo 2006 na 2007, alishiriki katika mbio za track akiwa klabuni humo, ingawa hakuwa na matokeo bora kama alivyokuwa akishiriki mbio za barabarani ugenini. Mnamo 2007, alishinda Corrida di San Geminiano 15K, kisha alirudi Kenya mwaka wa 2008, na mwishoni mwa mwaka akashinda Tuskys Wareng Cross Country.

Mfululizo wa ushindi wa barabarani ulianza mwaka 2009. Kiprop alipata 69:29 katika Nice Half Marathon, muda ambao ulimweka katika nafasi ya arobaini bora katika historia ya mbio hiyo mwaka huo. Mnamo mwaka huo, alishinda katika Merano-Lugundo Half Marathon, Cuneo Run, na 10K de la Provence huko Marseille.Alishindana kwa karibu na Meseret Mengistu katika Marseille-Cassis Classique Internationale, lakini aliishia nafasi ya pili nyuma ya mpinzani wake kutoka Ethiopia.

Mnamo 2010, Kiprop alikuwa mshindi wa pili mara kadhaa, akianzia na Alicante Half Marathon, kisha Paderborner Osterlauf, Hamburg Alsterlauf, na Singelloop Utrecht. Alishinda Poznan Half Marathon na Sotokoto Safari Half Marathon, na pia akarekodi 10K bora kwa muda wa dakika 32:20 katika mbio za Oelde. Hakushiriki mbio za mwaka 2011.

Mnamo 2012, alifikia kilele kipya cha utendaji wake: aliishia nafasi ya pili katika Berlin Half Marathon kwa muda wa dakika 68:26, sekunde moja tu nyuma ya Philes Ongori. Ushindi katika World Bangalore 10K ulifuata mwezi mmoja baadaye. Mnamo Juni, alishinda Zwitserloot Dak Run kwa muda bora wa dakika 31:44 na pia akashinda Zwolle Half Marathon. Baadaye mwaka huo, alisafiri Amerika Kusini kwa mara ya kwanza na kushika nafasi ya tatu katika Bogotá Half Marathon. Mnamo Novemba, aliishia karibu na theluthi moja katika Delhi Half Marathon, ambayo ilikuwa mojawapo ya mbio zake za mwisho za barabarani mwaka huo.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1985
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Kenya
Jamii:Wanariadha wa Kenya
Veronica Nyaruai

thumb| Veronica Nyaruai

**Veronica Nyaruai Wanjiru** (alizaliwa 29 Oktoba 1989 katika Nyahururu) ni mwanariadha wa Kenya anayejikita katika mbio za mita 1500. Anaishi Kaptagat, ambapo anashiriki mafunzo katika kambi ya PACE.

Alishiriki katika Mashindano ya Dunia mwaka 2007, lakini alimaliza nafasi ya 12 kwa jumla na kushindwa kufuzu fainali ya mita 1500.

Mnamo mwaka 2008, angekuwa na uwezo wa kulinda taji lake la Dunia la Vijana, lakini alimaliza nafasi ya nne katika majaribio ya Kenya na hakuingizwa timu.

Nyaruai amesalia katika kambi ya mafunzo ya PACE Sports Management huko Kaptagat.

Alishinda mashindano ya Cross Internacional de Venta de Baños mwaka 2009, akimshinda Steph Twell.

### Bora binafsi 
* Mita 1500 – Dakika 4:08.21 (2006)
* Mita 3000 – Dakika 8:52.9 (2005)
* Mita 5000 – Dakika 15:13.1 (2005)

### Tuzo 
Katika tuzo za Mwanamichezo Bora wa Kenya za Mwaka 2005, Wanjiru alichaguliwa kuwa mwanamichezo mwanamke mwenye matumaini zaidi wa mwaka. Alimaliza wa tatu katika kundi la wanamichezo mwanamke bora wa mwaka, nyuma ya Catherine Ndereba na bondia Conjestina Achieng.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1989
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Kenya
Jamii:Wanariadha wa Kenya
Mo Abudu

**Mosunmola "Mo" Abudu** (alizaliwa 11 Septemba 1964) ni maarufu wa vyombo vya habari nchini Nigeria, mfadhili, na mshauri wa zamani wa usimamizi wa rasilimali watu. 
## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1964
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Nigeria
Adasa Cookey

**Adasa Rawlinson Cookeygam** (alizaliwa 1981) maarufu kama Adasa Cookeygam ni mwongozaji wa video za muziki mzaliwa wa Nigeria, mpiga sinema, mkurugenzi wa kibiashara, mchoraji, na mtengenezaji wa filamu.Anafanya kazi kwa Squareball Media Productions Limited ambapo yeye pia ni Afisa Mkuu Mtendaji wa kampuni hiyo, ambayo pia ni inamilikiwa na 1da Banton & Eli Jae. 
## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1981
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Watu wa Nigeria
Toyin Adegbola

**Toyin Adegbola**  maarufu kama **Toyin Asewo to re mecca**, **Toyin Tomato**  (aliyezaliwa 28 Desemba 1961)  ni mwigizaji  kutoka Nigeria, mtayarishaji na mwongozaji wa filamu.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1961
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Watu wa Nigeria
Jamii:Waigizaji filamu wa Nigeria
Jamii:Waongozaji Filamu wa Nigeria
Desmond Elliot

**Desmond Oluwashola Elliot** (alizaliwa 4 Februari 1974) ni mwigizaji wa Nigeria, mwongozaji wa filamu na mwanasiasa. Alichaguliwa kama mbunge wa Bunge la Jimbo la Lagos katika uchaguzi wa mwaka 2015,. Elliot alikuwa balozi wa Mradi wa Face of Hope, shirika lisilo la faida la kupambana na kutojua kusoma na kuandika miongoni mwa vijana wa Nigeria.
## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1974
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Watu wa Nigeria
Jamii:Waigizaji filamu wa Nigeria
Jamii:Waongozaji Filamu wa Nigeria