open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pagieli

**Pagieli** alikuwa mwana wa Okran na kiongozi wa kabila la Asheri (Israeli) anayetajwa katika Biblia ya Kiebrania, ambayo ni sehemu ya Biblia ya Kikristo (Agano la Kale). Aliteuliwa kuhesabu kabila lake wakati wa sensa ya Wanaisraeli . 
Alitoa sadaka ya kabila lake kwenye siku ya 11 wakati wa uzinduzi wa maskani takatifu. Pagieli aliongoza kabila lake wakati wa kuondoka kwenye jangwa la Sinai. 

## Tanbihi
## Marejeo
*Pagiel , tovuti ya Biblia.com/factbook
Nikeli

**Nikeli** ni dutu sahili ya metali na elementi. Namba atomia yake ni 28 katika mfumo radidia, uzani atomia ni 58.6934. Katika mazingira ya kawaida ni metali ngumu yenye rangi nyeupe. Alama yake ni **Ni**. 

Nikeli huyeyuka kwa 1728 K (1455 °C) na kuchemka kwa 3186 K (2913&nbsp;°C). 

Inaonyesha uchumasumaku kama chuma. Haijibutiki rahisi na oksijeni, hivyo inatumiwa sana pamoja na chuma au metali kwa mchanganyiko au kama ganda la nje kwa kusidi la kuzuia kutu. 

Ina hatari kwa afya ya binadamu. Watu wasio wachache hupata mziro wakigusa nikeli mara kwa mara. Kwa sababu hiyo vifaa vya kiganga vilivyokuwa vya nikeli siku hizi vinatengenezwa ama na nikeli kidogo au bila.

Kiasi cha miligramu 50 kinatosha kumdhuru au hata kumwua mtu.  

Nikeli iligunduliwa mwaka wa 1751, lakini, muda mrefu kabla ya hapo, wachimbaji wa Saxon walijua vizuri madini hayo, ambayo yalionekana kama shaba na ilitumika katika utengenezaji wa glasi kwa uchoraji glasi kijani.

## Tanbihi 
Jamii:Metali
Jamii:Elementi
1640

Makala hii inahusu mwaka **1640 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
* 1 Desemba - João IV (Yohane IV) amekuwa mfalme wa Ureno akimaliza kipindi cha maungano ya kifalme wa Ureno na Hispania; ni siku ya Ureno kuwa nchi huru tena.

## Waliozaliwa
*9 Juni - Kaisari Leopold I wa Ujerumani

## Waliofariki
* 30 Januari - Mtakatifu Yasinta Marescotti, mmonaki wa Utawa wa Tatu wa Mt. Fransisko kutoka Italia
*30 Mei - Peter Paul Rubens, mchoraji kutoka Uholanzi

Jamii:Karne ya 17
Novemba

Mwezi wa **Novemba** ni mwezi wa kumi na moja katika Kalenda ya Gregori. Jina lake 
limetokana na neno la Kilatini *novem*, maana yake ni "tisa", kwa vile katika kalenda 
ya kale ya Warumi, mwezi huo ulikuwa wa tisa. Mwaka wa 153 KK lakini, 
mwanzo wa mwaka ulitanguliza miezi miwili kutoka Machi kwenda Januari, na maana ya 
jina lake Novemba ilipotea.

Novemba ina siku 30, na inaanza na siku ya juma sawa na mwezi wa Machi, na pia na 
Februari ila katika miaka mirefu yenye siku 366.

Jamii:Miezi
Jamii:Kalenda
Septemba

**Septemba** ni mwezi wa tisa katika Kalenda ya Gregori. Jina lake limetokana na neno la Kilatini *septem*, maana yake ni "saba". Mwaka wa 153 KK, mwanzo wa mwaka ulitanguliza miezi miwili kutoka Machi kwenda Januari, na maana ya jina lake Septemba ilipotea.

Tarehe 20, mwezi huo wa Septemba, ni siku mlingano (au **ikwinoksi** kutoka Kiingereza *equinox*) ambapo jua huvuka mstari wa ikweta, na muda wa usiku na mchana unalingana duniani kote (ila maeneo ya ncha ambapo nusu ya jua hubaki chini ya upeo wa macho na nusu nyingine juu kwa siku nzima).

Septemba ina siku 30, na inaanza na siku ya juma sawa na mwezi wa Desemba.

Jamii:Miezi
Jamii:Kalenda
Agosti

Mwezi wa **Agosti** ni mwezi wa nane katika Kalenda ya Gregori. Jina lake limetokana na jina la Kaisari Augustus wa Warumi. Kwa asili, mwezi huo wa Agosti ulikuwa mwezi wa sita katika kalenda ya Warumi, na jina lake lilikuwa *Sextilis* kulingana na neno la Kilatini *sextus*, maana yake ni "wa sita". Mwaka wa 153 KK, mwanzo wa mwaka ulitanguliza miezi miwili kutoka Machi kwenda Januari, na maana ya jina *Sextilis* ilipotea.

Agosti ina siku 31, na katika mwaka mrefu (wenye siku 366), inaanza na siku ya juma sawa na mwezi wa Februari.

Jamii:Miezi
Jamii:Kalenda
Muungano wa kifalme

**Muungano wa kifalme** ni hali ya kisiasa na ya kisheria ambako nchi mbili au zaidi zinachanga mtu yuleyule kama mfalme wao au mkuu wa dola. 

Nchi zote hizo zinaendelea kuwa madola ya pekee lakini mfalme ni yeye yule. 

Muungano wa aina hiyo hupatikana katika utaratibu wa utawala wa kifalme lakini haipatikani katika utaratibu wa kijamhuri.

## Wakati wa sasa 
### Jumuiya ya Madola 
Mifano ya siku hizi ni hasa Jumuiya ya Madola. Nchi nyingi za jumuiya hiyo zinamtambua mfalme Charles III wa Uingereza kama mkuu wa dola kufuatana na katiba ya nchi. Mfalme anamteua gavana mkuu kama mwakilishi wake nchini. Katika utaratibu huo nchi hizo zitamtambua pia mfalme au malkia atakayemfuata Charles III kufuatana na sheria za Uingereza kuwa mkuu mpya wa nchi yao. 

### Andorra 
Nchi ndogo ya Andorra kati ya Ufaransa na Hispania ni mfano wa pekee ambako rais wa jamhuri anakuwa mkuu wa dola wa nchi nyingine. Tangu mwaka 1607 nafasi ya mkuu wa dola wa Andorra hushirikishwa kati ya askofu wa Urgel (Hispania) na mfalme wa Ufaransa. Baada ya mapinduzi ya Ufaransa mwaka 1789 rais wa jamhuri alichukua nafasi ya mfalme wa awali.

## Mifano ya kihistoria 
Historia ina mifano mingi ya muungano wa kifalme kati ya nchi mbili zilizoendelea na taratibu zao za pekee lakini kumchanga mfalme yeye yule.

* Israeli na Yuda zilichanga wafalme Sauli, Daudi na Suleimani kati ya miaka 1025 KK na 926 KK hivi
* Austria na Hungaria zilikuwa na ushirikiano wa kifalme kati ya 1867 na 1918; Kaisari wa Austria alikuwa pia mfalme wa Hungaria.
* Uingereza na Uskoti zilikuwa na muungano wa kifalme kati ya miaka 1603 na 1707. Tangu 1707 falme zote mbili ziliunganishwa kuwa "Ufalme wa Britania Kuu" yaani nchi moja.
* Vilevile muungano wa kifalme wa Uingereza (tangu 1707 Britania Kuu) na Ueire kati ya miaka 1541 na 1801; tangu 1801 pande zote ziliunganishwa katika "Ufalme wa Muungano wa Britania Kuu na Ueire" hadi 1922. 
* Britania Kuu na Ufalme wa Hannover zilikuwa na muungano wa kifalme kati ya miaka 1714 na 1837 ilhali watemi wa Hannover walipokea taji la Uingereza.
* Hispania na Ureno zilikuawa na maungano ya kifalme kati ya 1580–1640
* nchi tatu za Skandinavia yaani Denmark, Uswidi na Norway zilikuwa na muungano wa kifalme chini ya mfalme wa Denmark kati ya miaka 1389 na 1521; unaitwa pia "Umoja wa Kalmar" 
** baada ya kuondoka kwa Uswidi katika umoja huo Denmark na Norway ziliendelea na muungano wa kifalme kati ya miaka 1521 na 1814
** Norway ilikuwa baadaye na muungano wa kifalme na Uswidi (1814 – 1905)

Jamii:Ufalme
Jamii:Serikali
Juni

Mwezi wa **Juni** ni mwezi wa sita katika Kalenda ya Gregori. Jina lake limetokana na jina la mungu wa Warumi *Juno*.

Tarehe 21 ya mwezi huo wa Juni (katika miaka mingine inawezekana kuwa tarehe 20 au 22) ni siku ya solistasi ya Kaskazini (kutoka Kiingereza *solstice*), yaani wakati jua linapokuwa kaskazini kabisa mwa Ikweta.

Juni ina siku 30, na hakuna mwezi mwingine unaoanza na siku ya juma sawa na mwezi wa Juni katika mwaka uleule.

Jamii:Miezi
Jamii:Kalenda
Aprili

Mwezi wa **Aprili** ni mwezi wa nne katika Kalenda ya Gregori. Jina lake limetokana na neno la Kilatini *aperire*, maana yake ni "kuchanua". Inafikiriwa kwamba linahusu majira ya kuchanua kwa maua.

Aprili ina siku 30, na inaanza na siku ya juma sawa na mwezi wa Julai; na katika mwaka mrefu (wenye siku 366), siku yake ya kwanza pia ni sawa na mwezi wa Januari.

Jamii:Miezi
Jamii:Kalenda
Februari

Mwezi wa **Februari** ni mwezi wa pili katika Kalenda ya Gregori. Jina lake limetokana na neno la Kilatini *februare*, maana yake ni "kusafisha". Mwanzoni ilikuwa mwezi wa mwisho katika kalenda ya Warumi, na kalenda hiyo ni asili ya kuongeza siku kwa mwezi wa Februari ili kusawazisha mwaka. Ndiyo maana, Februari ina siku 28 lakini katika mwaka mrefu ina siku 29. Ilitokea mara tatu katika historia Februari ilikuwa hata na siku 30.

Mwezi huo wa Februari unaanza na siku ya juma sawa na mwezi wa Machi na wa Novemba; ila katika mwaka mrefu (wenye siku 366), siku yake ya kwanza ni sawa na mwezi wa Agosti.

Jamii:Miezi
Jamii:Kalenda
Januari

Mwezi wa **Januari** ni **mwezi wa kwanza** katika Kalenda ya Gregori. Jina lake limetokana na jina la mungu *Ianus* wa Warumi. Kwa Kilatini, *ianua* maana yake ni "mlango".

Januari ina siku 31, na inaanza na siku ya juma sawa na mwezi wa Oktoba; ila katika mwaka mrefu (wenye siku 366), siku yake ya kwanza ni sawa na mwezi wa Aprili na wa Julai.

Jamii:Miezi
Jamii:Kalenda
Machi

Mwezi wa **Machi** ni mwezi wa tatu katika Kalenda ya Gregori. Jina lake limetokana na jina la mungu wa vita wa Warumi *Mars*.

Tarehe 20, mwezi huo wa Machi, ni siku mlingano (au **ikwinoksi** kutoka Kiingereza *equinox*) ambapo jua huvuka mstari wa ikweta, na usiku na mchana ziko sawasawa kimuda duniani popote (ila maeneo ya ncha ambapo nusu ya jua hubaki chini ya upeo wa macho na nusu nyingine juu kwa siku nzima).

Machi ina siku 31, na inaanza na siku ya juma sawa na mwezi wa Novemba, na pia katika miaka ya kawaida isiyo mirefu, siku yake ya kwanza ni sawa na mwezi wa Februari.

Jamii:Miezi
Jamii:Kalenda
Dionysius Exiguus

[frame|Dionysius Exiguus alianzisha hesabu "[baada ya Kristo"]]
**Dionysius Exiguus** (aliishi takriban 470 - 544) ni jina la mmonaki Mkristo aliyeishi mjini Roma mnamo mwaka 500 BK. Anajulikana zaidi kama mtaalamu aliyeanzisha hesabu ya miaka "baada ya Kristo".

Dionysio alikuwa mwenyeji wa Scythia (Romania ya leo) akawa mmonaki na kuhamia Roma alipoheshimiwa kwa sababu ya elimu yake. Alitafsiri maandiko mengi kutoka lugha ya Kigiriki mkwa Kilatini. 

Aliandika pia vitabu juu ya hisabati na hasa namna ya kupigia hesabu tarehe ya Pasaka. 

## Anno Domini 
Wakati wake ilikuwa jambo gumu kukadiria tarehe za kihistoria. Watu walitumia mahesabu mbalimbali. Wengi waliendelea na desturi ya zamani ya kutaja mwaka wa "konsuli" iliyokuwa cheo kikuu Roma mjini. Lakini makonsuli walibadilika kila mwaka ikawa utaratibu mgumu kwa kazi ya kihistoria. Wakristo wengi walifuata desturi ya Misri wakihesabu miaka tangu Diokletiano aliyekumbukwa kwa sababu mateso yake makali dhidi ya Wakristo. Lakini Dionysio hakupenda kukumbuka mtawala aliyedhulumu Wakristo. Hivyo alikadiria mwaka wa kuzaliwa kwake Yesu. 

Hesabu hii inaitwa "anno Domini" yaani "katika mwaka wa Bwana (Yesu)" (anno= kilat. "mwaka"; Domini = Kilat. "Bwana"). Kifupi chake ni "AD".

Haijulikani jinsi alivyofikia hesabu hii. Leo hii inajulikana ya kwamba kadirio lake lilikuwa na kosa ndogo. 

## Uenezaji wa hesabu ya Dionysio 
Mwanzoni hesabu ya Dionysio haikujulikana isipokuwa kati ya wataalamu wachache. Wafalme wa Ulaya walipendelea kuhesabu miaka ya utawala wao wakiiga mfano wa Waroma wa Kale. 

Lakini kanisa katoliki lilianza polepole kutumia hesabu yake. Mnamo mwaka 1000 ilikuwa kawaida katika hati rasmi za Ulaya. 

## Kosa la Hesabu ya Dionysio 
Hesabu ya Dionysio ina kosa la miaka kadhaa. Wakati wake Dola la Roma lilikuwa limeshakwisha katika Italia, Kaisari alikaa Bizanti au Roma ya Mashariki. Kumbukumbu za Roma yenyewe hazikutunzwa tena tangu miaka mingi. Leo hii wataalamu wengi hukubaliana ya kwamba kasoro la Dionysio ni takriban miaka 4 - 8; yaani mwaka halali wa kuzaliwa kwake Yesu ulikuwa kama miaka nne hadi nane kabla ya mwaka ambao tumezoea kuhesabu kama "1". 

Wengi walijaribu kusahihisha kosa hili lakini habari kamili kabisa hazipatikani tena.

Jamii:Kalenda
Dropping Knowledge

**Dropping Knowlege** ni shirika lisilo la kiserikali lenye lengo la kuleta majadiliano dunia nzima kuhusu matatizo makubwa yanayomkabili mwanadamu.

Tarehe 9 Septemba 2006 shirika hili liliandaa tukio linaloitwa "Meza ya Sauti Huru" (the Table of Free Voices), ambapo watu 112 toka katika nyanja mbalimbali kama za sayansi, teknolojia, utamaduni, na sanaa hukaa pamoja na kujibu maswali 100. Maswali haya huchujwa toka katika maswali ambayo huulizwa na watu mbalimbali duniani kupitia tovuti ya shirika hili.

Majibu ya maswali haya hurekodiwa na kuandikwa na kuhifadhiwa ili kwa msingi wa baraza liitwalo "Maktaba Hai" (Living Library) ambapo ushiriki utakuwa wazi kwa mtu yeyote yule.

Kampuni ya bima ya Munich, Ujerumani, Allianz inatoa msaada wa fedha kwa shirika hili kwa miaka miwili, toka mwaka 2005 - 2007.

## Maswali 
Sehemu kubwa ya mradi huu unaoendeshwa na shirika la Dropping Knowledge ni maswali yanayotumwa na watu toka sehemu mbalimbali duniani kupitia tovuti yao. Shirika hili linaamini kuwa tukiuliza maswali sahihi na tukayajibu, huo utakuwa ni mwanzo wa kujenga jamii bora zaidi duniani.

## Meza ya Sauti Huru (The Table of Free Voices) 
Tarehe 9 Septemba 2006 watu toka katika nyanja mbalimbali duniani watakutaka August-Bebel-Platz, Berlin, mahali ambapo serikali ya Kinazi ya Ujerumani ilichoma moto vitabu mwaka 1933 ili kujibu maswali 100 yaliyochaguliwa. Maswali haya yataulizwa na kujibiwa na washiriki wote 112 kwa wakati mmoja. Kila mshiriki atakuwa na kamera mbele yake itakayorekodi jibu lake. Majibu haya baadaye yataweka kwenye Intaneti.

## Maktaba Hai (Living Library) 
Maktaba Hai ni baraza ambapo watu wataweza kushiriki katika mijadala itakayotokana na majibu ya maswali 100 yaliyojibiwa.

## Viungo vya nje 
* Tovuti ya Dropping Knowledge
Jamii:Mashirika
Kiajemi

thumb|upright=1.25|Eneo la Kiajemi
**Kiajemi** (au **Kifarsi**, ; au **Kiparsi**, () ni lugha ya taifa ya Uajemi. Ni kati ya lugha za Kihindi-Kiirani, ambazo tena ni kati ya lugha za Kihindi-Kiulaya. 

Inaandikwa kwa herufi za Kiarabu ambamo herufi nne za ziada zimeongezwa kwa kutaja sauti zisizoweza kuonyeshwa kwa Kiarabu asilia. Hizo herufi za ziada ni پ *p*, چ *ch*, ژ *zh* na گ *g*.

Kiajemi kilikuwa na athira kubwa juu ya lugha mbalimbali hasa Kiarabu na Kituruki, lakini pia Kiswahili.

Kuna wasemaji wa lugha ya kwanza milioni 70, na takriban wasemaji wengine milioni 60 kama lugha ya pili. Inatumiwa hasa katika nchi zifuatazo:
* Uajemi (Iran)
* Tajikistan
* Afghanistan

* Katika Afghanistan, yenye wasemaji takriban milioni 15, lugha inaitwa "Kidari" (درى). 
* Katika Tajikistani, yenye wasemaji milioni 15 pia, lugha inaitwa "Kitajiki". 

Kutokana na uhamiaji wa karne ya 20 lugha inapatikana katika nchi nyingi za dunia. 

## Viungo vya nje 
*makala za OLAC kuhusu Kiajemi 
*lugha ya Kiajemi katika Glottolog
*Muhtasari kuhusu Kiajemi kwenye *Ethnologue*

Jamii:Lugha za Kiirani
Jamii:Lugha za Kihindi-Kiirani
Jamii:Lugha za Uajemi
Jamii:Lugha za Afghanistan
Jamii:Lugha za Tajikistan
Tehran

thumbnail|300px|Mji wa Tehran
**Tehran** (au **Teheran** -  kwa Kifarsi) ni mji mkuu wa Uajemi (Iran). Idadi ya wakazi inakadiriwa kuwa 
kati ya milioni 9 hadi 14. Siku hizi mji umeenea kwenye mtelemko wa kusini wa milima ya Elbrus kwenye kimo kati ya mita 1000 hadi 1700 juu ya UB. Kwa jumla mitaa maskini zaidi iko kusini mwa mji katika tambarare inayoelekea jangwa la Dasht-e-kavir. Mitaa tajiri iko upande wa kaskazini kwenye mitelemko ya milima. 

## Historia
Tehran ilijulikana mara ya kwanza kama kijiji upende wa kaskazini wa mji wa Ray uliokuwa mji wa biashara kwenye barabara ya hariri na pia mji mkuu wa watawala juu ya sehemu za Uajemi. Baada ya kuharibiwa kwa Ray mwaka 1220 na Wamongolia Teheran ilianza kupanuka. Tangu karne ya 17 mji ulipanushwa na watawala mbalimbali na kuviringishwa na ukuta. Mwaka 1789 mfalme mpya Lotf Ali Khan wa nasaba ya Khajari alihamisha mji mkuu kutoka Shiraz kwenda Teheran iliyokuwa karibu na maeneo ya kabila yake. Mnamo mwaka 1800 mji ulikuwa na wakazi 15,000.

Mfalme aliyemfuata Fath Ali Shah (1762−1834) alijenga msikiti na madarsa nyingi pia ikulu ya Golestan. Mtawala Naser al-Din Shah (1831−1896) aliongeza eneo la mji mara tano. Mwaka 1883 Teheran ilikuwa na wakazi zaidi ya 100,000 ikawa mji mkubwa wa Uajemi.

Tangu utawala wa Reza Shah Pahlavi (1925 - 1941) barabara na reli zikajengwa Teheran ikawa kitovu cha njia za mawasialiano nchini. Mji ukaendelea kukua haraka. Reza Shah alibomoa kuta zake na kuongeza mpango wa barabara pana; yeye mwenyewe alijijengea ikuli mpya kaskazini ya mji miguuni pa milima.

Mwaka 1943 Stalin, Winston Churchill na John D. Rockefeller viongozi wa mataifa ya ushirikiano ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia walikutana hapa kwa Mkutano wa Teheran walipopatana kuhusu mipango yao ya vita. 

Chini ya utawala wa Mohammad Reza Pahlavi katika miaka ya 1960 na 1970 barabara ziliendelea kupanushwa na karahani nyni kujengwa. Mji ukaendelea kukua; mwaka 1966 walikuwepo wakazi milioni 2.7, mwaka 1876 walikuwepo tayari milioni 4.5. 

Wakati wa vita ya Iraq dhidi Uajemi (1980-1998) mji ulishambuliwa kwa makombora ya Kiiraqi lakini hazikuweza kusimamisha upanuzi wa mji. 

Jamii:Miji Mikuu Asia
Jamii:Miji ya Uajemi

Jamii:Irani
Saint Thomas (Visiwa vya Virgin vya Marekani)

thumbnail|right|280px| Kisiwa cha Saint Thomas
[right|thumb|199px|Ramani ya St. Thomas katika [Visiwa vya Virgin vya Marekani]]
[thumb|350px|Picha ya bandari ya St. Thomas, mnamo [1900]]
**Saint Thomas** ni kisiwa kikubwa cha Visiwa vya Virgin vya Marekani katika bahari ya Karibi. Kuna wakazi 51,181 na eneo la kisiwa ni 80.9 km². Mji mkuu pia makao makuu ya utawala wa Kimarekani wa eneo hili ni mji wa Charlotte Amalie.

St. Thomas ilikuwa kisiwa kikuu cha India ya Magharibi ya Kidenmark kati ya 1672 - 1917. Tangu 1917 visiwa vimeuzwa kwa Marekani. Siku hizi ni eneo la Marekani, wakazi ni raia wa Marekani lakini hawashiriki katika uchaguzi wa rais au bunge la Washington.

## Viungo vya Nje 
*  Sensa ya 2002 katika Visiwa vya Virgin vya Marekani
* "US Virgin Islands" at Lonely Planet 
*  "St. Thomas Newspaper" 
*  St.Thomas at WhereToStay.com 

Jamii:Visiwa vya Virgin
Martinique

thumbnail|right|280px| Uwanja wa ndege wa Martinique

[thumb|330px|[Ramani ya Martinique.]]
**Martinique** (kwa Kifaransa; kwa Krioli: "Matinik" au "Matnik") ni kisiwa cha Antili Ndogo katika Bahari ya Karibi. Ni eneo la ng'ambo la Ufaransa na mkoa (departement) wa Ufaransa. Hivyo ni sehemu ya Umoja wa Ulaya.

Eneo lake ni km² 1,128. 

Makao makuu ni Fort-de-France. Miji mingine ni pamoja na Sainte-Anne na St. Pierre (iliyoharibiwa na mlipuko wa volkeno ya Mont Pelee mwaka 1902).

## Watu
Idadi ya wakazi ni 376,480. Takriban 83% ni wa asili ya Afrika au machotara wa aina mbalimbali. Wazee wao waliletwa huko kama watumwa kwa ajili ya kazi katika mashamba ya miwa. Kikundi kikubwa cha pili ni Wahindi (10%), Wazungu (6%). Waliobaki ni Waarabu, Wachina n.k. 

Lugha rasmi ni Kifaransa, lakini wengi wanaongea pia Krioli yenye asili ya Kifaransa ambayo hata hivyo haieleweki tena na Wafaransa wa Ulaya.

Upande wa dini, wengi ni Wakristo: 86% ni Wakatoliki, 5.6% Waprotestanti.

## Utamaduni
Martinique ni maarufu kwa muziki wake wa zouk. Mwanamuziki mashuhuri wa aina hii ni Kassav. 

## Tazama pia 
* Guadeloupe, eneo lingine la Ufaransa katika Bahari ya Karibi

## Viungo vya nje 
; Serikali
* Martinique : the island of flowers - Official French website (in English)
* Prefecture Région Martinique  - Official site
* Regional Council of Martinique  Tovuti rasmi
; Taarifa za jumla
*
*
; Safari
* Martinique Tourism Authority - Official site
* Zananas Martinique  - Informations site

Jamii:Antili Ndogo
Jamii:Karibi
Jamii:Eneo la ng'ambo la Ufaransa
Jamii:Mikoa ya Ufaransa
Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kijerumani

thumb|left|Bendera ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kijerumani
thumb|right|Ramani ya Ujerumani; sehemu ya kijani ni Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kijerumani
thumb|right|200px|Ujerumani, kanda za utawala wa washindi wa Vita Kuu ya Pili mw. 1946
**Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kijerumani** **(JKK)** ilikuwa jina la dola katika mashariki ya Ujerumani kati ya 1949 - 1990. Iliundwa 7 Oktoba 1949 katika eneo la ukanda wa utawala wa Kirusi kama nchi mshindi wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia.

Dola hili lilijulikana pia kama "**Ujerumani wa Mashariki**". Sehemu ya wakazi wake hawakupendezwa na jina hili kwa sababu katika historia na utamaduni wa nchi maeneo makubwa yalihesabiwa zaidi kuwa "Ujerumani wa Kati" au "Ujerumani wa Kaskazini". 

Mji mkuu ulikuwa Berlin lakini sehemu ya kiutawala iliyokuwa chini ya Urusi pekee.

Dola nyingine ya Kijerumani ilianzishwa katika maeneo ya kanda za utawala ya Marekani, Uingereza na Ufaransa kwa jina la *Shirikisho la Jamhuri ya Ujerumani* (SJU): Ujerumani ya Magharibi.

Wakazi wengi wa nchi hii hawakupendezwa na utaratibu wa kisiasa na maendeleo ya kiuchumi chini ya muundo wa ukomunisti.

Mwaka 1989 utawala wa chama cha kikomunisti uliporomoka. Serikali iliyochaguliwa katika uchaguzi huru ilianza majadiliano na serikali ya SJU kwa kusudi la kuunganisha pande zote mbili za Ujerumani. Mwishowe mikoa yote ya JKK iliamua kujiunga na SJU tarehe 3 Oktoba 1990.

thumb|left|Gari mashuhuri la *Trabi* ilikuwa moja kati ya modeli mbili za motokaa zilizotengenezwa katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kijerumani

Jamii:Historia ya Ujerumani
U
Jonas Savimbi

.]]
**Jonas Malheiro Savimbi** (3 Agosti 1934 - 22 Februari 2002) alikuwa kiongozi wa vita vya msituni nchini Angola. 

Mwaka 1966 alianzisha tapo la UNITA (kwa Kireno: *União Nacional para a Independência Total de Angola*) kama harakati ya kukomboa Angola kutoka ukoloni wa Ureno. UNITA ilikuwa moja kati ya harakati tatu zilizoshindana. 

UNITA ilianza kama kikundi cha kikomunisti kufuatana na itikadi ya Mao Zedong. Uadui kati ya Wakomunisti wa Uchina na Urusi ulionekana katika mashindano ya UNITA dhidi ya MPLA (kwa Kireno: Movimento Popular de Libertação de Angola - Partido do Trabalho) iliyosaidiwa na Urusi. 

Baada ya uhuru mwaka 1975 MPLA ilitawala mji mkuu na kuunda serikali rasmi lakini Savimbi aliendelea kuipinga.

Savimbi alipata kupokea baadaye usaidizi kutoka maadui wote wa MPLA bila kujali itikadi. UNITA ilipata misaada toka serikali mbalimbali duniani ili kuiondoa madarakani serikali ya MPLA. Savimbi alikuwa akipata misaada ya fedha na silaha toka serikali za Marekani, China, Afrika Kusini, Ivory Coast, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (wakati huo ikijulikana kama Zaire), Moroko, n.k. Serikali ya Angola ilikuwa ikipata misaada toka Urusi, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kijerumani, Kuba, na Nicaragua.

Savimbi aliuawa vitani tarehe 22 Februari 2002. Muda mfupi baadaye UNITA na MPLA zilikubaliana kusimamisha mapigano. UNITA ilichukua nafasi ya chama cha upinzani. Hata hivyo taratibu za kidemokrasia zilichelewa hadi chaguzi za miaka 2008 na 2012 na toleo la katiba mpya la mwaka 2010.

## Viungo vya nje
*Tamko la Ikulu ya Marekani kuhusu mkutano kati ya rais wa Marekani na Jonas Savimbi, June 30, 1988" .
*"The Coming Winds of Democracy in Angola" - Hotuba ya Jonas Savimbi nchini Marekani, Oktoba 5, 1989 
*Habari ya BBC kuhusu kifo cha Savimbi, 
*Tamko la serikali ya Angola kuhusu kifo cha Jonas Savimbi
Moshi

**Moshi** ni jina la kutaja mahali katika Tanzania kaskazini-mashariki:
*Wilaya ya Moshi Vijijini;
*Wilaya ya Moshi Mjini;
*Mji wa Moshi ambao ni makao makuu ya wilaya hiyo ya Moshi Mjini na pia ya Mkoa wa Kilimanjaro.

Kwa lugha ya kila siku ni wingu linalotokea juu ya moto
*Moshi (wingu)

Jamii:Tanzania
Jamii:Makala zinazotofautisha maana
Visiwa vya Virgin vya Marekani

frame|Ramani ya Visiwa vya Virgin vya Marekani
**Visiwa vya Virgin vya Marekani (United States Virgin Islands)** ni visiwa katika Bahari ya Karibi ambavyo viko chini ya Marekani, wakazi ni raia wa Marekani lakini hawashiriki katika uchaguzi wa Rais wala wa bunge la Washington DC. Viko takriban km 80 upande wa mashariki wa Puerto Rico. 

Ni sehemu ya funguvisiwa la Visiwa vya Virgin lililogawiwa kati ya Uingereza na Marekani. Kisiwa cha Saint John cha Marekani ni karibu sana na kisiwa cha Tortola upande wa Uingereza. Pande zote mbili za funguvisiwa kuna ushirikiano wa kiuchumi zikitumia dollar ya Marekani.

Ni hasa visiwa vya St. Thomas, St. John, St. Croix pamoja na visiwa vidogo 50 hivi.

Eneo lao kwa jumla ni km² 346.36. Sensa ya mwaka 2020 ilihesabu wakazi 87,146, ambao kati yao 76% wana asili ya Afrika na 15.7% ya Ulaya.

Karibu wote (94.8%) ni Wakristo, hasa Waprotestanti (65.5%), lakini pia Wakatoliki (27.1%). Lugha kuu ni aina za Kiingereza, halafu za Kihispania na za Kifaransa.

Visiwa hivyo ni sehemu pekee ya Marekani ambako magari yanasafiri upande wa kushoto wa barabara. 

Visiwa vilikuwa koloni la Denmark vikauzwa kwa Marekani tarehe 17 Januari 1917 .

Jamii:Karibi
Jamii:Antili Ndogo
Jamii:Visiwa vya Virgin
Jamii:Visiwa vya Atlantiki
Jamii:Eneo la ng'ambo la Marekani
Jamii:Visiwa vya Virgin vya Marekani
William Shija

Dakta **William Ferdinand Shija** (28 Aprili, 1947 - 4 Oktoba, 2014) alikuwa mwanasiasa kutoka Tanzania.

Aliwahi kuwa mbunge wa CCM wa jimbo la Sengerema toka mwaka 1990 hadi 2005.

Alichaguliwa Katibu Mkuu katika kikao cha 52 cha Bunge la Jumuiya ya Madola linalowakutanisha wawakilishi 700 kutoka mabunge ya nchi zilizo wanachama wa Jumuiya ya Madola. 

Jamii:Waliofariki 2014
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Antili Ndogo

[thumb|Antili Ndogo ni sehemu ya kusini ya pinde la [visiwa vya Karibi]]
**Antili Ndogo** ni kundi la visiwa vidogo katika bahari ya Atlantiki mbele ya pwani ya Amerika ya Kati. Ni sehemu ya kusini ya Visiwa vya Karibi. 

Antili ndogo ina umbo la upinde kati ya pwani ya Venezuela na kisiwa kikubwa cha Puerto Rico. 

## Jiolojia 
Upinde huo hufuata mstari wa mpaka wa bamba la Karibi. Visiwa vyote ni vya asili ya kivolkeno. Volkeno hai na mitetemeko ya ardhi ni kawaida. 

## Orodha ya visiwa 
* Visiwa vya Virgin vya Marekani: St. Thomas, St. John, St. Croix 
* Visiwa vya Virgin vya Uingereza: Tortola, Virgin Gorda, Anegada, Jost Van Dyke 
* Anguilla (Kiing.)
* Saint Martin (chini ya Ufaransa pamoja na Antili za Kiholanzi).
* Saint-Barthélemy (Kifar.)
* Saba (Kihol.)
* Sint Eustatius (Kihol.)
* Saint Kitts
* Nevis
* Barbuda
* Antigua
* Redonda
* Montserrat (Kiing.)
* Guadeloupe (Kifar.)
* La Désirade (Kifar.)
* Les Saintes (Kifar.)
* Marie-Galante (Kifar.)
* Dominica
* Martinique (Kifar.)
* Saint Lucia
* Barbados
* Saint Vincent
* Grenadines
* Grenada
* Trinidad and Tobago 

Visiwa karibu na pwani ya Venezuela:
* Aruba (Kihol.)
* Curaçao (Kihol.)
* Bonaire (Kihol.)
* Funguvisiwa la Venezuela

Jamii:Karibi
Jamii:Antili Ndogo
Jamii:Visiwa vya Atlantiki
Visiwa vya Virgin vya Uingereza

300px|thumb|right|Ramani ya Visiwa vya Virgin vya Uingereza
**Visiwa vya Virgin vya Uingereza (British Virgin Islands)** ni funguvisiwa katika Bahari ya Karibi karibu na Puerto Rico ambavyo ni eneo la ng'ambo la Uingereza. Wakazi ni raia wa Ufalme wa Muungano wa Britania na Eire ya Kaskazini lakini hawashiriki katika uchaguzi wa bunge la London.
 
Katika sehemu hii ya nyororo ya Visiwa vya Bikira (Virgins) kuna visiwa 16 vyenye wakazi na zaidi ya 30 visivyo na watu. Eneo lake ni km² 153. 

Idadi ya wakazi hufikia takriban 22,000. Wengi wao (85-90%) ni wa asili ya Kiafrika; mababu wao walikuwa watumwa kutoka Afrika waliopelekwa visiwani kufanya kazi kwenye mashamba ya miwa.

Visiwa vikubwa ni Tortola, Virgin Gorda, Anegada na Jost Van Dyke. Mji pekee na makao makuu ya kiutawala ni Road Town kwenye kisiwa cha Tortola.

Uchumi hutegemea zaidi utalii. Menginevyo kuna ushirikiano wa kiuchumi na sehemu ya Kimarekani ya visiwa vya Virgins na pesa inayotumika hata upande wa Kiingereza ni dola ya Marekani.

Jamii:Visiwa vya Virgin
Jamii:Antili Ndogo
Jamii:Karibi
Jamii:Visiwa vya Atlantiki
Jamii:Maeneo ya ng'ambo ya Ufalme wa Muungano
Road Town

thumbnail|right|280px|Mji wa Road

**Road Town** ni mji mwenye wakazi 2,500 kwenye kisiwa cha Tortola na mji mkuu wa Visiwa vya Virgin vya Uingereza katika Bahari ya Karibi. 

Mji upo kando la hori ya bahari ya Road Harbour kenye pwani la kusini ya kisiwa.

Road Town ni kitovu kimojawapo katika Bahari ya Karibi kwa ajili ya watalii wanaokodi maboti ya mapumziko.

## Viungo vya Nje
*  Ramani ya Road Town 
*  Ramani ya Kisiwa cha Tortola
Charlotte Amalie

thumbnail|right|280px|Mji wa Charlotte Amalie

**Charlotte Amalie** ni mji mwenye wakazi 19,000 kwenye kisiwa cha Saint Thomas na mji mkuu wa Visiwa vya Virgin vya Marekani. Hii ni funguvisiwa ambayo ni sehemu ya Antili Ndogo katika Bahari ya Karibi karibu na Puerto Rico.

Mji ulipewa jina lake kutoka kwa Charlotte Amalie (1650-1714), aliyekuwa mke wa mfalme Christian V wa Denmark. Wakati ule visiwa vilikuwa koloni ya Denmark.

## Viungo vya Nje 
* Ramani ya Charlotte Amalie 
* Sensa ya 2004

Jamii:Miji Mikuu Amerika
Jamii:Visiwa vya Virgin
68

Makala hii inahusu mwaka **68** (Baada ya Kristo).

## Matukio
## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
* 9 Juni - Kaisari wa Roma Nero anajiua.

Jamii:Karne ya 1
1534

Makala hii inahusu mwaka **1534 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
*9 Juni - Jacques Cartier ni Mzungu wa kwanza kugundua mto wa St. Lawrence.
*13 Oktoba - Uchaguzi wa Papa Paulo III

## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
*25 Septemba - Papa Klementi VII

Jamii:Karne ya 16
1651

Makala hii inahusu mwaka **1651 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
* 30 Aprili - Mtakatifu Yohane Baptista de La Salle, padri wa Kanisa Katoliki kutoka Ufaransa

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 17
1653

Makala hii inahusu mwaka **1653 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
* 1 Machi - Mtakatifu Pasifiko wa San Severino, padri wa shirika la Ndugu Wadogo kutoka Italia

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 17
1654

Makala hii inahusu mwaka **1654 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
*9 Julai - Reigen, Mfalme Mkuu wa Japani (1663-1687)
*15 Agosti - Mtakatifu Yohane Yosefu wa Msalaba, padre kutoka Italia

## Waliofariki 
* 8 Septemba - Mtakatifu Petro Claver, padri mmisionari kutoka Hispania
*30 Oktoba - Go-Komyo, mfalme mkuu wa Japani (1643-1654)

Jamii:Karne ya 17
1655

Makala hii inahusu mwaka **1655 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
* 7 Aprili - Uchaguzi wa Papa Alexander VII

## Waliozaliwa 
* 13 Mei - Papa Innocent XIII
* 4 Juni - Mtakatifu Thomas wa Cori, padri wa shirika la Ndugu Wadogo kutoka Italia

## Waliofariki 
* 7 Januari - Papa Innocent X

Jamii:Karne ya 17
1656

Makala hii inahusu mwaka **1656 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa
**bila tarehe**
* Mtakatifu Kateri Tekakwitha, mkazi wa asili wa Amerika Kaskazini na mmoja wa Wakristo wa kwanza wao

## Waliofariki 
**bila tarehe**
* Antonio de Bellis, mchoraji kutoka Italia

Jamii:Karne ya 17
1657

Makala hii inahusu mwaka **1657 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
## Waliozaliwa
## Waliofariki
*2 Aprili - Kaisari Ferdinand III wa Ujerumani

Jamii:Karne ya 17
1658

Makala hii inahusu mwaka **1658 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 17
1714

Makala hii inahusu mwaka **1714 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
## Waliozaliwa 
## Waliofariki
* 27 Machi - Charlotte Amalie, malkia wa Denmark

Jamii:Karne ya 18
1660

Makala hii inahusu mwaka **1660 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa
* 27 Desemba - Mtakatifu Veronika Giuliani, mmonaki wa Wakapuchini nchini Italia

## Waliofariki 
* 6 Agosti - Diego Velazquez, mchoraji kutoka Hispania
* 27 Septemba - Mtakatifu Vinsenti wa Paulo, padri Mkatoliki kutoka Ufaransa

Jamii:Karne ya 17
1662

Makala hii inahusu mwaka **1662 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
* 19 Agosti - Blaise Pascal, mtaalamu wa hisabati, falsafa na teolojia kutoka Ufaransa

Jamii:Karne ya 17
1663

Makala hii inahusu mwaka **1663 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
* 18 Septemba - Mtakatifu Yosefu wa Kopertino, mtawa wa shirika la Ndugu Wadogo kutoka Italia

Jamii:Karne ya 17
1664

Makala hii inahusu mwaka **1664 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
* Amerika ya Kaskazini - Koloni ya "Nieuw Amsterdam" (Amsterdam Mpya) ya Uholanzi yatwaliwa kivita na Uingereza na kupewa jina jipya la "New York".

## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 17
1668

Makala hii inahusu mwaka **1668 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa
* 13 Novemba - Krispino wa Viterbo, mtawa wa shirika la Ndugu Wadogo nchini Italia

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 17
1669

Makala hii inahusu mwaka **1669 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
* 23 Septemba - Kuundwa kwa Chuo Kikuu cha Zagreb

## Waliozaliwa 
* 19 Oktoba - Mtakatifu Anjelo wa Acri, padri wa shirika la Ndugu Wadogo Wakapuchini kutoka Italia

## Waliofariki 
* 4 Oktoba - Rembrandt, mchoraji kutoka Uholanzi
* 9 Desemba - Papa Klementi IX

Jamii:Karne ya 17
1670

Makala hii inahusu mwaka **1670 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
*29 Aprili - Uchaguzi wa Papa Klementi X

## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
* 6 Januari - Mtakatifu Karolo wa Sezze, bradha wa shirika la Ndugu Wadogo kutoka Italia
***Desemba** - Bartholomeus van der Helst, mchoraji wa Uholanzi

Jamii:Karne ya 17
1671

Makala hii inahusu mwaka **1671 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
*Denmark hupata kisiwa cha St Thomas kama ukoloni.
*Mji wa Panama umeharibiwa na mharamia Henry Morgan.

## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 17
1672

Makala hii inahusu mwaka **1672 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
## Waliozaliwa
*9 Juni - Tsar Peter I wa Urusi

## Waliofariki
*24 Septemba - Tupac Amaru, Inka wa mwisho, amenyongwa

Jamii:Karne ya 17
1673

Makala hii inahusu mwaka **1673 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
*Kampuni ya Kiingereza ya Uhindi ya Mashariki linaanza kutumio kisiwa cha Saint Helena kama kituo.

## Waliozaliwa
* 31 Januari - Mtakatifu Alois Maria wa Montfort, padri wa Kanisa Katoliki kutoka Ufaransa

## Waliofariki
*17 Februari - Moliere, mshairi kutoka Ufaransa

Jamii:Karne ya 17
1674

Makala hii inahusu mwaka **1674 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
*Tunisia - Wakapuchini wanafungua misheni yao katika nchi ya Tunisia.

## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
*Februari/Machi - Johann Paul Schor, mchoraji katika jiji la Roma kutoka Austria

Jamii:Karne ya 17
1675

Makala hii inahusu mwaka **1675 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
* Tanganyika - Ruhinda V amekuwa mfalme wa Karagwe

## Waliozaliwa 
* 31 Machi - Papa Benedikt XIV
* 21 Oktoba - Higashiyama, Mfalme Mkuu wa 113 wa Japani (1687-1709)

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 17
1666

Makala hii inahusu mwaka **1666 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
* 26 Diciembre,BEATA MARIA DE JESUS RUANO,escritora mistica.ESPAÑA

Jamii:Karne ya 17
1676

Makala hii inahusu mwaka **1676 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
* 21 Septemba - Uchaguzi wa Papa Innocent XI

## Waliozaliwa 
* 30 Oktoba - Mtakatifu Teofilo wa Corte, mtawa wa shirika la Ndugu Wadogo kutoka Italia
* 20 Desemba - Mtakatifu Leonardo wa Portomaurizio, mtawa wa shirika la Ndugu Wadogo kutoka Italia

## Waliofariki 
* 22 Julai - Papa Klementi X

Jamii:Karne ya 17
1678

Makala hii inahusu mwaka **1678 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa
* 4 Machi - Antonio Vivaldi, mtungaji wa muziki kutoka Italia
* 26 Julai - Kaisari Joseph I wa Ujerumani

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 17
1681

Makala hii inahusu mwaka **1681 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
* 6 Agosti - Mtakatifu Fransisko Antoni Fasani, mtawa wa shirika la Ndugu Wadogo kutoka Italia

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 17
1682

Makala hii inahusu mwaka **1682 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
* 20 Oktoba - Mtakatifu Maria Kresensya Hoess, mmonaki kutoka Ujerumani

## Waliofariki 
* 3 Aprili - Bartolomé Esteban Murillo, mchoraji kutoka Hispania

Jamii:Karne ya 17
1684

Makala hii inahusu mwaka **1684 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 17
1687

Makala hii inahusu mwaka **1687 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
* 2 Mei - Reigen, Mfalme Mkuu wa Japani, anajiuzulu kwa ajili ya mwana wake Higashiyama

## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 17
1689

Makala hii inahusu mwaka **1689 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
* 6 Oktoba - Uchaguzi wa Papa Alexander VIII

## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
* 12 Agosti - Papa Innocent XI

Jamii:Karne ya 17
1691

Makala hii inahusu mwaka **1691 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
* 12 Julai - Uchaguzi wa Papa Innocent XII

## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
* 1 Februari - Papa Alexander VIII

Jamii:Karne ya 17
1683

Makala hii inahusu mwaka **1683 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
* 12 Septemba - jeshi la Waturuki Waosmani lashindwa mbele ya Vienna (Austria) 
 
## Waliozaliwa 
* 30 Novemba - Mfalme George II wa Uingereza
* 19 Desemba - Mfalme Philip V wa Hispania

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 17
1694

Makala hii inahusu mwaka **1694 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
* 3 Januari - Mtakatifu Paulo wa Msalaba, padri mwanzilishi wa shirika la Wapasionisti kutoka Italia
* 21 Novemba - Voltaire, mwanafalsafa kutoka Ufaransa

## Waliofariki 
* **Julai** - John Michael Wright, mchoraji wa Uingereza
* 28 Novemba - Matsuo Bashō, mshairi Mjapani

Jamii:Karne ya 17
1696

Makala hii inahusu mwaka **1696 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
* Waarabu wa Omani waliwaondoa Wareno kutoka katika Lamu.

## Waliozaliwa 
* 27 Septemba - Alfonso Maria wa Liguori, askofu Mkatoliki na mwalimu wa Kanisa kutoka Italia

## Waliofariki 
* 4 Desemba - Meisho, mfalme mkuu wa kike wa Japani (1629-1643)

Jamii:Karne ya 17
1697

Makala hii inahusu mwaka **1697 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
* 6 Agosti - Kaisari Karoli VII wa Ujerumani

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 17
1650

Makala hii inahusu mwaka **1650 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa
* 6 Januari - Mtakatifu Nikolasi Saggio wa Longobardi, mtawa wa shirika la Waminimi kutoka Italia
* 27 Machi - Charlotte Amalie, malkia wa Denmark

## Waliofariki 
* 1 Februari - René Descartes, mwanafalsafa kutoka Ufaransa

Jamii:Karne ya 17
1700

Makala hii inahusu mwaka **1700 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
* 23 Novemba - Uchaguzi wa Papa Klementi XI

## Waliozaliwa 
* 26 Mei - Nikolaus von Zinzendorf, askofu wa Kanisa la Moravian nchini kwa Ujerumani

## Waliofariki 
* 27 Septemba - Papa Innocent XII

Jamii:Karne ya 17
1703

Makala hii inahusu mwaka **1703 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
## Waliozaliwa 
## Waliofariki
Jamii:Karne ya 18
1704

Makala hii inahusu mwaka **1704 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
## Waliozaliwa 
* 22 Aprili - Immanuel Kant, mwanafalsafa kutoka Prussia

## Waliofariki 
* 28 Oktoba - John Locke (mwanafalsafa Mwingereza)

Jamii:Karne ya 18
1705

Makala hii inahusu mwaka **1705 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
* 31 Oktoba - Papa Klementi XIV

## Waliofariki 
* 5 Mei - Kaisari Leopold I wa Ujerumani

Jamii:Karne ya 18
1707

Makala hii inahusu mwaka **1707 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
* 15 Aprili - Leonhard Euler, mwanahisabati kutoka Uswisi
* 23 Mei - Carl Linnaeus, mwanabiolijia kutoka Uswidi

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 18
1708

Makala hii inahusu mwaka **1708 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
*7 Oktoba - Guru Gobind Singh wa jumuiya ya Kalasinga anatangaza kitabu kitakatifu cha Adi Granth kama mfuasi wake kwa jina Guru Granth Sahib

## Waliozaliwa 
* 8 Desemba - Kaisari Francis I wa Ujerumani

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 18
1710

Makala hii inahusu mwaka **1710 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
* 16 Januari - Higashiyama, Mfalme Mkuu wa 113 wa Japani (1687-1709)

Jamii:Karne ya 18
1701

Makala hii inahusu mwaka **1701 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
**bila tarehe**
* Mtakatifu Ignas wa Laconi, mtawa wa shirika la Ndugu Wadogo kisiwani kwa Sardinia

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 18
1702

Makala hii inahusu mwaka **1702 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
* 14 Januari - Nakamikado, Mfalme Mkuu wa 114 wa Japani (1709-1735)

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 18
1711

Makala hii inahusu mwaka **1711 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
* 7 Mei - David Hume, mwanafalsafa wa Uskoti

## Waliofariki 
* 17 Aprili - Kaisari Joseph I wa Ujerumani

Jamii:Karne ya 18
1713

Makala hii inahusu mwaka **1713 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
## Waliozaliwa 
* 15 Machi - Nicolas-Louis de Lacaille, mwanaastronomia kutoka Ufaransa
* 24 Novemba - Mtakatifu Junipero Serra, padre na mmisionari kutoka Hispiania

## Waliofariki
Jamii:Karne ya 18
1715

Makala hii inahusu mwaka **1715 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
* 25 Machi - Mtakatifu Maria Fransiska wa Madonda Matano, mtawa wa kike kutoka Italia
* 5 Novemba - Mtakatifu Felix wa Nicosia, mtawa wa shirika la Ndugu Wadogo kutoka Sicilia

## Waliofariki 
* 1 Septemba - Mfalme Louis XIV wa Ufaransa

Jamii:Karne ya 18
1718

Makala hii inahusu mwaka **1718 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
## Waliozaliwa 
## Waliofariki
Jamii:Karne ya 18
1719

Makala hii inahusu mwaka **1719 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
## Waliozaliwa 
## Waliofariki
* 7 Aprili - Mtakatifu Yohane Baptista de La Salle, padri wa Kanisa Katoliki kutoka Ufaransa

Jamii:Karne ya 18
1720

Makala hii inahusu mwaka **1720 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
*8 Februari - Sakuramachi, Mfalme Mkuu wa 115 wa Japani (1735-1747)

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 18
Pak sarzamin shad bad

**Pak sarzamin shad bad** (Kiajemi: „Ibarikiwe ardhi iliyo safi“) ni wimbo wa taifa wa Pakistan.

Muziki ulitungwa na Ahmed G. Chagla (1902-1953), maneno na Abul Asar Hafeez Jullundhri. *Pak sarzamin shad bad* ilikuwa wimbo wa taifa mwaka 1954.

*(Wikipedia ya Kiingereza Tarana inataja wimbo la "Quaumi Tarana" kama wimbo rasmi na kuongeza "Pak sarzamin shad bad" kama "wimbo mpya" lakini bila kueleza badiliko lilitokea lini)*

## Viungo vya nje
* Sauti (Real Player)

Jamii:Wimbo wa Taifa
Jamii:Pakistan
Jamhuri

[thumb|400px|**Aina za jamhuri duniani**  ***Nyekundu** - [Serikali ya kiraisi
***Kijani** - Serikali ya raisi pamoja na athira kubwa ya bunge 
***Kijani-kizeituni** - Serikali ya kiraisi pamoja na waziri mkuu 
***Machungwa** - Serikali ya kibunge
***Kahawiya** - Jamhuri zinazoruhusu chama kimoja pekee 
**Mengine**: Ufalme au serikali ya kijeshi
**Angalizi**: Nchi mbalimbali zinazojiita "jamhuri" hutazamiwa na wengine kama udikteta. Ramani inaonyesha hali ya kisheria si hali halisi. 
]]

**Jamhuri** inataja aina za serikali zisizo na mfalme, malkia, sultani au mtemi wowote.

Mara nyingi wananchi humchagua kiongozi wao akiitwa mara nyingi rais. Kuna pia vyeo vingine.

Katika nadharia jamhuri inatakiwa kufuata muundo wa demokrasia. Lakini kuna pia jamhuri pasipo na serikali inayochaguliwa zikifuata kwa mfano muundo wa udikteta au utawala wa kijeshi. 

Kinyume chake kuna pia muundo wa ufalme pamoja na demokrasia, kwa mfano Uingereza au Uswidi.

Jamii:Siasa
Jamii:Serikali
Pakistani

250px|left|Ramani ya Pakistan

**Pakistani** ni nchi ya Asia ya Kusini. Imepakana na Ghuba ya Uarabuni upande wa kusini, Afuganistani na Uajemi upande wa magharibi, Uhindi upande wa mashariki na Uchina kaskazini-mashariki.

Mipaka yake na Uhindi na Uchina haitambuliki kimataifa. Pakistan na Uhindi zote mbili zinadai eneo la Kashmir zikitawala kila moja sehemu za eneo hili.

Jina la **Pākistān** lina maana ya "nchi ya watu safi" kwa Kiurdu.

Pakistani ina nafasi ya sita kati ya nchi duniani zenye watu wengi.

Ni nchi yenye Waislamu wengi duniani baada ya Indonesia.

## Historia
### Wakati wa ukoloni
Pakistani ilikuwa sehemu ya Uhindi wa Kiingereza hadi 1947.

Mwaka 1857 Wahindi walipinga utawala wa Kampuni ya Kiingereza kwa Uhindi wa Mashariki. Matokeo yake utawala ulishikwa na serikali yenyewe ya Uingereza kama koloni (1858).

Mwisho wa karne ya 19 harakati za Wahindi kutafuta uhuru zilianza upya. Mwaka 1885 chama cha INC (Indian National Congress) kiliundwa na Wahindu na Waislamu pamoja waliodai uhuru. 

Mwaka 1906 viongozi Waislamu walitoka katika INC na kuunda "Shirikisho la Waislamu". 

Mwaka 1917 Uingereza ulitamka ya kwamba ulitaka kuelekea polepole hali ya kujitawala kwa Wahindi. Viongozi wa wenyeji hawakuridhika na mkasi wa mabadiliko. Chini ya uongozi wa Mahatma Ghandi mwendo wa kupigania uhuru bila mabavu ulipata nguvu. Ghandi alipigania hasa umoja wa Wahindu na Waislamu lakini alipingwa na viongozi wenye itikadi kali wa pande zote mbili.

Baada ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia Waingereza walikubali kujiondoa katika Uhindi. Swali kubwa lilikuwa kama nchi itabaki kama nchi moja au kama maeneo ya Waislamu yatajitenga. 

### Baada ya uhuru
Tarehe 14/15 Agosti 1947 utawala wa Uingereza ulikwisha. Bara Hindi iligawanywa katika nchi mbili za Uhindi na Pakistan. Mgawanyo wa Uhindi ulikuja na vita na kumwaga kwa damu nyingi. 

Tarehe 30 Januari 1948 Ghandi mwenyewe aliuawa na Hindu mkali aliyemchukia kwa sababu alitaka usawa wa Waislamu na Wahindu. 

Wakati ule ilikuwa nchi moja pamoja na Bangla Desh ya leo, lakini mwaka 1971 hizo pande mbili zilitengana baada ya vita kati yao.

## Utawala
Nchi ni shirikisho la majimbo manne ya Punjab, Sindh, Jimbo la mpaka wa kaskazini-magharibi na Baluchistan, mbali ya maeneo matatu.

## Watu
Lugha rasmi nchini Pakistan ni Kiurdu na Kiingereza. Lugha nyingine ni zaidi ya 60, lakini ni ndogo, zenye wasemaji wachache; karibu zote ni lugha za Kihindi-Kiulaya (angalia orodha ya lugha za Pakistan). Robo tatu za wakazi wanaelewa Kiurdu.

Asilimia 96.4 za wakazi ni Waislamu, hasa Wasuni. Ndiyo dini rasmi. Wahindu ni 2.14% na Wakristo 1.27%.

## Tazama pia 
* Orodha ya nchi kufuatana na wakazi

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
*  Tovuti rasmi
* 
* Pakistan  from *UCB Libraries GovPubs*
* 
* Pakistan from the BBC News
* Pakistan at *Encyclopædia Britannica*
* 
* Key Development Forecasts for Pakistan from International Futures
* Population Of Pakistan 
* World Bank Pakistan Summary Trade Statistics


Jamii:Nchi za Asia
Jamii:Jumuiya ya Madola

Jamii:Nchi
Kashmir

thumbnail|right|280px|Moja ya Sehemu ya mji ndani ya jimbo la wa Kashmir
[thumb|250px|**Kashmir**: Utemi wa kihistoria ya [Jammu na Kashmir (mstari mwekundu) na mgawanyo kwa maeneo ya Uhindi, Pakistan na Uchina.]]
**Kashmir** (Kihindi: कश्मीर, Kiurdu: کشمیر) ni eneo katika kazkazini ya Bara Hindi kwenye milima ya Himalaya. Eneo hili limegawiwa kati ya Pakistan na Uhindi tangu 1947. Sehemu ndogo katika milima ya juu ya Kazkazini imevamiwa na Uchina tangu 1962.

Fitina ya Kashmir imesababisha tayari vita tatu za 1947, 1965 na 1999 kati ya India na Pakistan. Imekuwa pia chanzo cha ugaidi ndani ya Uhindi.

## Jiografia 
Kijiografia kiini cha "Kashmir" ni Bonde la Kashmir ambalo ni bonde kubwa la mto Jheam lenye rutba kati ya Himalaya ya Juu na milima ya Pir Panjal. Katika karne ya 19 bonde liliunganishwa na maeno jirani ya Jammu na Ladakh jumla 222,236 km² penye milima na chanzo cha mto Indus (Hindi). Eneo hili liligawiwa 1947. 

* **Sehemu ya Kihindi** ni jimbo la kujitawala ndani ya shirikisho la Uhindi linatumia jina la kihistoria "**Jammu na Kashmir**". Eneo lake ni km² 101,387 kuna wakazi milioni 10.1. 
* **Sehemu ya Pakistan** inaitwa **Asad Kaschmir** *("Kashmir Huru")*. Eneo lake ni km² 83.888 kuna wakazi milioni 1.3. 
* **Sehemu ya kichina** ni **Aksai Chin**. Eneo hili ni jangwa baridi la chumvi lenye km² 38,000 kwenye kimo cha m 5000. Wakazi ni wachache sana. 

## Historia 
Hadi 1947 sehemu zote za Kashmir zilikuwa eneo la dola la maharaja wa "Jammu na Kashmir". Alitawala chini ya ulinzi wa Uingereza. 

Mwaka 1947 Uhindi wa Kiingereza iligawanywa kuwa madola mawili mapya ya Pakistan na Uhindi. Sheria ya Uingereza ilisema ya kwamba maeneo penye Waislamu wengi wangekuwa upande wa Pakistan na maeneo penye Wahindu wengi upande wa Uhindi. Madola ya kitemi chini ya ulinzi wa Uingereza yalitakiwa kujiunga na upande mmoja. 

Maharaja Hari Singh wa Jammu na Kashmir alijaribu kutetea uhuru wa utemi wake bila kujiunga na upande wowote. Lakini Pakistan ilichochea upinzani ikadai ya kwamba eneo hili lenye Waislamu kiasi cha 70% ya wakazi ilipaswa kuwa sehemu ya Pakistan. Aliposhambuliwa na wanamgambo Waislamu waliosaidiwa na kungozwa na jeshi la Pakistan maharaja alitangaza kujiunga na shirikisho la Uhindi akaomba msaada wa kijeshi. Vita ilipiganiwa kati ya Oktoba 1947 hadi mwisho wa mwaka 1948. Tokeo lake lilikuwa mgawanyiko wa Kashmir kwenye mstari wa mapigano.

 Jamii:Uhindi
Jamii:Pakistan
Bara Hindi

[thumb|350px|Bara Hindi inavyoonekana kutoka [angani.]]
**Bara Hindi** (Kiing. *Indian subcontinent*) ni eneo kubwa la Asia kusini kwa milima ya Himalaya lenye kilomita za mraba milioni 4.5. Eneo hili huitwa pia mara nyingi "Asia ya Kusini".

Inaingia ndani ya bahari Hindi kama rasi kubwa sana lenye umbo la pembetatu.

## Nchi za Bara Hindi 
Nchi zifuatazo ni sehemu za Bara Hindi:
* India
* Pakistan
* Bangladesh
* Nepal
* Bhutan

Pia kuna nchi zifuatazo katika visiwa vya jirani:
* Maldivi
* Sri Lanka

## Jiografia 
Kijiografia kuna sehemu tatu:
* maeneo ya Himalaya (kaskazini mwa Uhindi na mwa Pakistan, Nepal, Bhutan)
* rasi ya Uhindi 
* maeneo ya visiwa vya Bahari Hindi (Sri Lanka, Maldivi)
 
Kijiolojia Bara Hindi si sehemu ya Asia. Inakaa juu ya Bamba la Uhindi ambalo ni bamba la gandunia lililokuwa kama kisiwa kikubwa ndani ya Bahari Hindi hadi kujisukuma dhidi ya Bamba la Asia takriban miaka milioni 10 iliyopita. Mshtuko wa mgongano huu ulisababisha kukunja kwa ganda la dunia na kutokea kwa nyororo za milima ya Himalaya ambayo inazidi kurefuka kidogokidogo kila mwaka.

Jamii:Bara
Jamii:Asia
Jamii:Rasi za Asia