open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tamasha la Ariginya

**Tamasha la Ariginya** ni tamasha maarufu linalosherehekewa katika moja ya miji ya jimbo la Ondo iitwayo Ikare Akoko. Kulingana na lahaja na jinsi ya kutamka, wengine wanaliita **Aringinya**. Tamasha hili linadaiwa kuwa mojawapo ya tamasha la kiasili la zamani zaidi lililosherehekewa katika mji huu tangu kuanzishwa kwake. Ikare-Akoko ni mji mmoja ulipo katika eneo la kusini-magharibi mwa Nigeria, na katika eneo la Waya. Tamasha hili ni moja ya tamasha nyingi zinazoadhimisha usafi na mapenzi kati ya wanawake, kwani jimbo la Waya linajulikana kwa thamani na umuhimu wake kuhusu ustaarabu na unadhifu. Tamasha hili husaidia kuboresha mtazamo wa heshima na usafi pamoja na thamani ya mwanamke kubaki safi na mnyenyekevu hadi wakati wa ndoa na kwa mume wake pekee. Hii imeongeza kiwango cha ustaarabu katika mji huo kwa kuwa wasichana wadogo wanajua thamani ya usafi wao na kwamba sifa kubwa za mwanamke ni ubikira wake, ambayo pia ni njia ya kupinga unyanyasaji wa kijinsia na dhuluma.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Nigeria
Tamasha la Badagry

**Tamasha la Badagry** ni tukio la kila mwaka linalofanyika katika Badagry, mji ulioko katika Jimbo la Lagos, Nigeria. Tamasha hili linapangwa na *African Renaissance Foundation (AREFO)*. Tukio hili linaonyesha umuhimu wa mji wa kale wakati wa enzi za biashara ya watumwa. Ni mkusanyiko wa utamaduni na maonyesho ya urithi wa Kiafrika. Mwandalizi huleta wenyeji na wapenzi wa tamaduni kutoka pande zote za dunia kusherehekea tamasha hili. Moja ya mambo muhimu katika tamasha hili ni maonyesho ya kisanii kutoka katika vinyago, wanenguaji, na watu wanaoshika moto. Linajumuisha mashindano ya soka, kupiga ngoma ya Sato na Maadhimisho ya Siku ya Uhuru.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Nigeria
Tamasha la Durbar

**Tamasha la Durbar** ni tamasha la kale la kiasili la kila mwaka linalohusiana na utamaduni, dini na kupanda farasi na linasherehekewa kama sehemu muhimu ya tamaduni za Arewa Kaskazini mwa Nigeria za Wahausa. 

Durbar imedumu kwa karne nyingi na ni sehemu muhimu ya ufalme wa Hausa na tamaduni za Wahausa. Durbar ni sehemu kuu ya mila, desturi, na historia ya kitamaduni ya Wahausa, ambao wanajulikana katika historia kama wapanda farasi na mashujaa wa jangwa la Sahara na Sahel.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Nigeria
Driss el-Yazami

**Driss el-Yazami** (alizaliwa 1952 huko Fez, Moroko) ni mwanaharakati wa haki za binadamu wa Moroko. Alikuwa rais wa baraza la kitaifa la haki za kibinadamu (CNDH) nchini Moroko kati ya Machi 2011 na Desemba 2018.

## Marejeo
Mudawana

**Mudawana** (au Moudawana, Kiarabu: المدوّنة) ni msimbo unayojulikana kama msimbo wa familia, katika sheria za Morocco.
 
## Marejeo
Tamasha la Gani

**Tamasha la Gani** au **Sallar Gani** katika lugha ya Hausa, ni tamasha la kitamaduni la kila mwaka linalosherehekewa na falme kuu nne katika Kaskazini mwa Nigeria ambazo ni pamoja na ufalme wa Borno, ufalme wa Hadejia, ufalme wa Daura, na ufalme wa Gumel.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Nigeria
Tamasha la Golibe

**Tamasha la Golibe** ambalo linamaanisha *Kushangilia*, ni tamasha linalofanyika katika Jiji la Onitsha, ambalo lina lengo la kuonyesha kwa dunia historia tajiri ya kitamaduni ya jiji hilo. Ni tukio la sanaa, muziki, utamaduni, familia na jamii. Kuanzia usiku wa Krismasi hadi Mwaka Mpya, Golibe huwaleta pamoja wakazi wa Anambra na nchi zote za kusini mashariki na watu wa asili wanaotembelea kutoka Diaspora.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Nigeria
Tamasha la Igogo

**Tamasha la Igogo** ni tamasha la utamaduni wa Waya linalofanyika katika Owo, Nigeria. Huadhimishwa kila mwaka mwezi Septemba kwa heshima ya Malkia Oronsen, mke wa kimitindo wa Olowo Rerengejen. Wakati wa tamasha, Olowo wa sasa wa Owo, *Oba Ajibade Gbadegesin Ogunoye III*, na machifu wakuu wa Ufalme wa Owo huvaa kama wanawake wakiwa na shanga za matumbawe, magauni ya shanga na nywele zilizopangwa. Kuvaa vitambaa vya kichwa na kofia pamoja na kupiga ngoma na kufyatua bunduki ni marufuku wakati wa tamasha.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Nigeria
Tamasha la Igue

**Tamasha la Igue** (pia linajulikana kama **Tamasha la Mfalme**) ni sherehe yenye asili yake katika Ufalme wa Benin wa jimbo la Edo, kusini mwa Nigeria. Mojawapo ya mila inasema kuwa tarehe ya tamasha hilo iliambatana na ndoa ya Ewuare na mke aliyeitwa Ewere. Sherehe inayoadhimishwa kati ya Krismasi na Mwaka Mpya, tamasha hili linajumuisha baraka za Oba kwa ardhi na watu wake. Wakati wa msimu wa ibada ya Igue, Oba haruhusiwi kuwa mbele ya mtu yeyote ambaye si mzawa.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Nigeria
Tamasha la Ikeji

**Tamasha la Ikeji** ni tamasha la kila mwaka la siku nne linalosherehekewa na Watu wa Igbo wa Arondizuogu, katika Jimbo la Imo, Nigeria, kati ya miezi ya Machi na Aprili ili kusherehekea mavuno ya viazi vipya na utamaduni wa Igbo. Hii ni mojawapo ya sherehe za vinyago kubwa zaidi barani Afrika Magharibi. Mwanzo wa tamasha la Ikeji ulianza karne tano zilizopita na ni tamasha la Igbo ambalo linawashirikisha Wagoa wote duniani wanaporudi katika maeneo ya kusini-mashariki mwa Nigeria kushuhudia na kushiriki katika tamasha hili. Tamasha hili linajulikana kwa maonyesho ya vinyago vingi katika vijiji, muziki, na mazoezi ya dini ya kiasili ya Igbo.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Nigeria
Aimable Manirakiza

**Aimable Manirakiza** ni mwanzilishi na afisa mkuu mtendaji wa kituo cha maendeleo na biashara katika maziwa makuu, katika taasisi ya wasomi ya uhuru inayofanya kazi nchini Burundi, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, na Rwanda.

## Marejeo
Tamasha la Imo Awka

**Tamasha la Imo Awka** ni tukio la kiasili la zamani ambalo huadhimishwa kila mwaka na watu wa ufalme wa Awka, Nigeria katika mwezi wa Mei ili kuwaheshimu miungu yao. Eneo la ibada la Imo-Oka lina alama muhimu na linawakilishwa na nyani mwenye tumbo la mzunguko mweupe, anayeheshimika sana kama mjumbe wa eneo hilo la ibada.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Nigeria
Tamasha la Ito Ogbo

**Tamasha la Ito Ogbo** ni tamasha linalosherehekewa hasa na watu wa Obosi katika eneo la Serikali za Mitaa la Idemili North katika Jimbo la Anambra. Tamasha hili lina lengo la kusherehekea wazee walio na umri wa miaka 80 hadi 89 wakiwa bado hai. Tamasha hili hufanyika kila baada ya miaka mitatu katika jamii na linaadhimisha wazee walizaliwa wakati jamii hiyo ilianzishwa.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Nigeria
Tamasha la Vitabu na Sanaa la Kaduna

**Tamasha la Vitabu na Sanaa la Kaduna**, pia linajulikana kama **KABAFEST** ni tukio la kila mwaka la kijasusi, kitamaduni na sanaa lililofanyika kwa mara ya kwanza mwezi Julai mwaka wa 2017 katika Jimbo la Kaduna, Nigeria. Tamasha hili lilipangwa na **Book Buzz Foundation**, ambayo pia huandaa **Tamasha la Aké Arts and Book**, kwa ushirikiano na Serikali ya Jimbo la Kaduna na **Taasi la Gusau**. Pia lilikuwa tamasha la kwanza la vitabu linalofanyika kila mwaka katika kaskazini mwa Nigeria.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Nigeria
Jamii: Sanaa
Jamii: Nigeria
Tamasha la Kayo-Kayo

**Tamasha la Kayo-Kayo** ni tamasha la kila mwaka la kidini na kitamaduni linalosherehekewa na warithi wa Oba Kosoko kwa ajili ya kumbukumbu ya kuwasili kwa Mfalme Kosoko katika Epe mwaka wa 1851. Kayo-Kayo, ambalo kwa maana halisi linamaanisha “kula hadi kuridhika,” linajulikana katika jamii ya Epe ya Jimbo la Lagos.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Nigeria
Tamasha la Leboku

**Leboku**, jina la kisarufi linalomaanisha *Tamasha*, linajulikana kama Tamasha la Mavuno Mapya ya Viazi la watu wa Yakạạ kwa sababu neno hili ni lugha ya watu wa Yakurr. Tamasha hili linaadhimishwa katika eneo la kusini-mashariki mwa jimbo la Cross River, Nigeria.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Nigeria
Timothy James Curry

**Timothy James Curry** (amezaliwa 19 Aprili 1946) ni mwigizaji na mwimbaji wa Uingereza. 

Alipata umaarufu kama Dk. Frank-N-Furter katika filamu ya *The Rocky Horror Picture Show* (1975), akichukua nafasi aliyokuwa ameanzisha katika maonyesho ya muziki ya 1973 London na 1974 Los Angeles ya The Rocky Horror Show.
 
## Marejeo
Jamii:waigizaji filamu wa Uingereza
Jamii:Watu walio hai
Jamii:waliozaliwa 1946
Tamasha la Viazi Vipya la Igbo

**Tamasha la Viazi Vipya la watu wa Igbo** (linalojulikana kama **Orureshi** kwa lugha ya Idoma, au **Iwa ji**, **Iri ji**, **Ike ji**, au **Otute** kulingana na lahaja) ni tamasha la kitamaduni la kila mwaka linaloadhimishwa na watu wa Igbo,Nigeria mwishoni mwa msimu wa mvua mapema mwezi wa Agosti.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Nigeria
Tamasha la Viazi Vipya nchini Nigeria

**Tamasha la Viazi Vipya nchini Nigeria**, Viazi  ni chakula kikuu Afrika Magharibi na maeneo mengine yanayojulikana kama Orodha ya mazao ya mizizi na ni zao la Mimea ya kila mwaka au Mimea ya kudumu. Tamasha la Viazi vipya linaadhimishwa na karibu kila kabila nchini Nigeria na linaadhimishwa kila mwaka mwishoni mwa mwezi Juni.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Nigeria
Maonyesho ya Vitabu ya Kimataifa ya Nigeria

**Maonyesho ya Vitabu ya Kimataifa ya Nigeria (NIBF)** ni tukio la kitamaduni la kila mwaka katika jamhuri ya Nigeria, lililoanzishwa mwaka 2001. 

Inajulikana kuwa maonyesho ya vitabu yanayohudhuriwa zaidi barani Afrika, na kuwa maonyesho ya pekee ya kimataifa ya vitabu nchini Nigeria na maonyesho ya pili kwa ukubwa ya kimataifa ya vitabu barani Afrika. Kila mwaka NIBF huwakutanisha wapenzi wa vitabu kama vile waandishi na washairi ambao wanahusika kwa ujumla katika uundaji wa vitabu vya kuchapishwa, vya sauti na vya kidijitali kutoka kote nchini. Lengo kuu la tamasha hili ni kukuza na kuboresha utamaduni wa kusoma miongoni mwa Wanigeria na Waafrika kwa ujumla. Kila wiki ya pili ya mwezi wa Mei kila mwaka, NIBF huandaa wachapishaji, wauzaji vitabu, wachoraji, waandishi, waonyeshaji na wasomaji ambao huonyesha na kuuza vitabu vyao kwa bei zilizopunguzwa.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Nigeria
Tamasha la Nnewi Afiaolu

**Afiaolu** (**Tamasha la Nnewi Afiaolu**) ni tamasha la jadi linalofanyika kila mwaka huko Nnewi, Jimbo la Anambra, Nigeria. karibu Agosti. Tamasha la Afiaolu huanza siku ya *Eke* na kile kinachoitwa kijadi kama *Iwaji* (kupima viazi) na Ikpa Nku (kukusanya kuni), hili linatangaza upatikanaji wa viazi vipya pamoja na kutoa shukrani kwa miungu ya Chukwu. Tamasha hili linajumuisha burudani mbalimbali, ikiwemo kutekeleza taratibu za sherehe na Igwe wa Ufalme wa Nnewi (mfalme), ngoma za kitamaduni za wasichana na ngoma za vichwa vya nguo.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Nigeria
Tamasha la Uvuvi la Nwonyo

**Tamasha la Uvuvi la Nwonyo** ni tamasha linalosherehekewa na watu wa Ibi katika Jimbo la Taraba, Nigeria. Ziwa hili liko kilomita 5 kaskazini mwa jamii ya Ibi, na ni tamasha la kila mwaka ambapo Ibi na jamii za jirani hukusanyika kwa ajili ya uvuvi na kuungana tena. Ziwa hili linatajwa kuwa kubwa zaidi katika Magharibi mwa Afrika kwani linaenea kilomita 15 hadi Mto Benue. Jina la Nwonyo linamaanisha Mahali pa Kujificha kwa Wanyama Wakubwa na Hatari wa Majini kama Mamba, Nyoka, Kiboko na Wengine Wengi.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Nigeria
Tamasha la Ogun

**Tamasha la Ogun** ni sherehe ya kila mwaka inayosherehekewa na Watu wa Yoruba wa Jimbo la Ondo, Nigeria kwa ajili ya kumheshimu Ogun, shujaa na roho yenye nguvu katika kazi za chuma ambaye Wayaoba wanaamini ndiye mungu wa kwanza kufika duniani.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Nigeria
Ogwu Ekpeye

**Ogwu Ekpeye** ni sherehe ya viazi vipya kwa jadi inayoadhimishwa na kabila la Ekpeye katika Jimbo la Rivers. Inasherehekewa kila mwaka kabla ya viazi vipya kuliwa na kwa

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Nigeria
Tamasha la Ojude Oba

**Tamasha la Ojude Oba** (Eneo la Mfalme) ni sherehe za kale zinazosherehekewa na Waya wa Ijebu-Ode, mji mkuu katika Jimbo la Ogun, Kusini-Magharibi mwa Nigeria. Sherehe hii ya kila mwaka huadhimishwa siku ya tatu baada ya Eid al-Kabir (Ileya), ili kutoa heshima na kuonyesha heshima kwa Mfalme Mkuu, Awujale wa Ijebuland. Ni moja ya sherehe za kiroho na za kupendeza zaidi zinazosherehekewa katika Ijebuland na kwa ujumla katika Jimbo la Ogun.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Nigeria
Tamasha la Olokun

**Tamasha la Olokun** ni sherehe za kitamaduni za kila mwaka nchini Nigeria ambazo zinaadhimishwa katika Yorubaland na makundi mbalimbali ya Waya na pia na Wedo. Katika lugha ya Kiyoruba, Okun inamaanisha Bahari, wakati Osa inamaanisha Lagoon (bahari iliyozungushiwa ukuta). Olokun ni mungu wa bahari, wakati Olosa, ambaye pia anajulikana kama Osara, ni mungu wa lagoon na mambukizi. Wote wanasherehekewa na kuabudiwa katika sherehe tofauti.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Nigeria
Tyrannius Rufinus

thumb|Rufinus Aquileensis
**Tyrannius Rufinus** (pia anaitwa **Rufino wa Aquileia**, kwa Kilatini: **Rufinus Aquileiensis**; 344/345–411) alikuwa mmonaki, mwanafalsafa, mwanahistoria, na mwanateolojia ambaye alifanya kazi ya kutafsiri maandiko ya Kigiriki ya Mababu wa Kanisa, hasa kazi za Origen, kwenda katika lugha ya Kilatini.

## Marejeo 
Jamii:waandishi wa Kilatini
Pierre Claver Mbonimpa

mnamo 2017]]
**Pierre Claver Mbonimpa** ni mwanaharakati wa haki za binadamu wa Burundi. Alianzisha chama cha kulinda haki za binadamu na wafungwa (APRODH) mnamo agosti 2001.

## Maisha ya awali
Mbonimpa kabla ya kuanzisha chama cha APRODH, alifanya kazi kama mtumishi wa umma katika Wizara ya uchumi na fedha nchini Burundi. 

## Marejeo
Tamasha la Ovia-Osese

**Tamasha la Ovia-Osese** ni sherehe inayoadhimishwa kila mwaka na watu wa Ogori. Mji huu uko katika eneo la utawala la Ogori-Magongo katika Jimbo la Kogi, Nigeria. Wanapakana na Jimbo la Edo na Wakoroba. Mji huu huadhimisha Tamasha la Ovia-Osese kila mwaka ili kuingiza wasichana wachanga wenye umri wa miaka 15 na kuendelea katika umri wa ujana au inavyoitwa uhai wa mwanamke. Ujio huu unafanywa kwa wasichana ambao wamejilinda na kudumisha ubikira wao kwa miaka mingi. Sheria hii inalenga kukuza ubora wa usafi, utakatifu, kujizuia, na hali isiyoguswa kimwili na kihisia kwa wasichana wachanga. Sherehe hii inahimiza vijana wadogo kujiepusha na mambo ya mapenzi kabla ya ndoa.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Nigeria
Jamii: utamaduni
Jamii: Sanaa
Haki za mtu binafsi na za kikundi

ya haki za binadamu]]
**Haki za mtu binafsi na za kikundi**, pia zinazojulikana kama haki za asili, ni haki zinazoshikiliwa na watu binafsi kwa kualiwa (baadhi ya wanatheolojia wanaamini kwamba haki hizo hutolewa na Mungu). 

Kwa ujumla, haki ya mtu binafsi ni dai la kimaadili la uhuru wa kutenda.

## Marejeo
Jamii:haki za binadamu
Tamasha la Sango

**Tamasha la Sango** ni sherehe ya kila mwaka inayoadhimishwa miongoni mwa Wayoruba kwa heshima ya Sango, mungu wa mvua na moto ambaye alikuwa shujaa na mfalme wa tatu wa Dola la Oyo baada ya kumrithi Ajaka kaka yake mzazi. 

Ikijulikana kwa jina la **Tamasha la Dunia la Sango** mnamo mwaka 2013 na serikali ya jimbo la Oyo, Nigeria sherehe hii hufanyika kila mwaka mwezi wa Agosti katika ikulu ya Alaafin wa Oyo na pia kuadhimishwa katika nchi zaidi ya arobaini kote ulimwenguni.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Nigeria
Uhuru wa kujieleza

na Azimio la kimataifa la haki za binadamu (1948)—Kifungu cha 19 kinasema kwamba “Kila mtu ana haki ya uhuru wa maoni na kujieleza; haki hii inajumuisha uhuru wa kuwa na maoni bila kuingiliwa na kutafuta, kupokea na kutoa taarifa na mawazo kupitia njia yoyote ile. vyombo vya habari na bila kujali mipaka."]]
**Uhuru wa kujieleza ** ni kanuni inayounga mkono uhuru wa mtu binafsi au jamii kueleza maoni na mawazo yao bila hofu ya kulipizwa kisasi, kudhibitiwa au kuwekewa vikwazo vya kisheria. Haki ya uhuru wa kujieleza imetambuliwa kama haki ya binadamu katika Azimio la Kimataifa juu ya Haki za Binadamu na sheria ya kimataifa ya haki za binadamu na Umoja wa Mataifa.

## Marejeo
Jamii:haki za binadamu
Tamasha la Sharo

**Sharo** ni neno la watu wa Wafulani linalotumika kuonyesha mtihani wa utu wa kijana kwa kuanzisha mashambulizi ya mijeledi. Hivyo, Tamasha linaloitwa Tamasha la Sharo ni sherehe inayojulikana miongoni mwa Wafulani. Wafulani wanaishi Kaskazini mwa Nigeria. Sherehe hii hufanyika mara mbili kwa mwaka katika jamii ya Wafulani; mara ya kwanza hufanyika wakati wa msimu wa kiangazi wakati wa maandalizi ya mavuno ya mahindi ya guinea, na mara ya pili kwa mwaka hufanyika wakati wa sherehe ya Waislamu ya Eid al-Adha. Lengo la sherehe hii ni kupima Ujasiri na uvumilivu wa wavulana wanaokuwa waume.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Nigeria
Haki za kiraia na kisiasa

**Haki za kiraia na kisiasa** ni aina ya haki zinazolinda uhuru wa watu dhidi ya kuingiliwa na serikali, mashirika ya kijamii na watu binafsi. Pia kuhakikisha haki ya mtu kushiriki katika maisha ya kiraia na kisiasa ya jamii na serikali.

## Marejeo
Jamii:Siasa
Jamii:haki za binadamu
Tamasha la Nyimbo za Nigeria

**Tamasha la Nyimbo za Nigeria** (SONIFES) ni sherehe nchini Nigeria yenye lengo la kuhamasisha utofauti katika urithi wa kitamaduni wa Nigeria na hivyo kukuza maelewano ya amani kati ya Wana-Nigeria kwa njia ya sanaa na maonyesho mengine ya kitamaduni.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Nigeria
Tamasha la Oronna

**Tamasha la Oronna** ni sherehe ya kale inayoadhimishwa na Ufalme wa Ilaro. Ilaro ni mji ulio katika Jimbo la Ogun na ni makao makuu ya serikali ya mitaa ya YEWA kusini-magharibi, pia inajulikana kama Yewaland. Watu wa Ilaro wanasherehekea Tamasha la Oronna kila mwaka ili kuhifadhi, kuimarisha na kusherehekea urithi wa kitamaduni wa Ufalme wa Ilaro. Oronna alijulikana na watu wa Ilaro kama shujaa, mpiganaji jasiri ambaye alisifiwa kwa kuleta ushindi mwingi kwa ardhi wakati wa vita, hasa dhidi ya Jeshi la Dahomeans ambalo lilikuwa tishio kwa amani ya nchi. Alikuwa mtu aliyetambulika na alijitolea kwa usalama na ustawi wa ardhi kwa kupigana vita kulinda nchi dhidi ya wavamizi.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Nigeria
Haki hasi na chanya

**Haki hasi na chanya** ni haki zinazolazimisha ama kutotenda (haki hasi) ama kuchukua hatua (haki chanya). Wajibu huu unaweza kuwa wa tabia ya kisheria au ya kimaadili. Wazo la haki chanya na hasi pia linaweza kutumika kwa haki za uhuru wa binadamu.

## Marejeo
Jamii:haki za binadamu
Tamasha la Umatu

**Tamasha la Umatu** ni moja ya sherehe sita kuu zinazofanyika kila mwaka katika mji wa Onitsha Ado N'Idu. Sherehe nyingine ni Ajachi, Owuwaji, Ofala, Osisi-Ite na Ife-Jioku. Umatu inasherehekewa wakati mahindi ya kwanza yanapovunwa. Watu hukutana na Mfalme (Obi) na viongozi wake wa kofia nyekundu (Ndiche) ili kusherehekea ustawi wa mazao ya mahindi.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Nigeria
Haki za asili na haki za kisheria

Baadhi ya wanafalsafa hutofautisha aina mbili za haki, haki za asili na haki za kisheria.

* Haki za asili ni zile ambazo hazitegemei sheria au mila za tamaduni au serikali fulani, na vilevile ni za ulimwengu wote, za kimsingi na zisizoweza kubatilishwa (haziwezi kufutwa na sheria za binadamu, kama kukiuka haki za mtu mwingine). Sheria ya asili ni sheria ya haki za asili.
* Haki za kisheria ni zile zinazotolewa kwa mtu na mfumo fulani wa kisheria (zinaweza kurekebishwa, kufutwa na kuzuiwa na sheria za kibinadamu).

## Marejeo
Jamii:haki za binadamu
Mrisho Mashaka Gambo

**Mrisho Mashaka Gambo** ni mwanasiasa wa Tanzania.

Jamii:wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Bunge la Tanzania
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wiki4HumanRights 2024
Vizazi vitatu vya haki za binadamu

Mgawanyo wa haki za binadamu katika vizazi vitatu ulipendekezwa hapo awali mnamo mwaka 1979 na mwanasheria wa Ucheki Karel Vasak katika taasisi ya kimataifa ya haki za binadamu huko Strasbourg. 

Alitumia neno hilo mnamo Movemba 1977.

Nadharia za Vasak kimsingi zimekita mizizi katika sheria za Uropa.

## Marejeo
Maadili ya akili mnemba

**Maadili ya akili mnemba** inajumuisha mada mbalimbali ndani ya nyanja hiyo ambayo inachukuliwa kuwa na mihimili fulani ya kimaadili, ikiwemo ni pamoja algoriti, usawa, kufanya maamuzi kiotomatiki, uwajibikaji, faragha na udhibiti.
 

Pia inashughulikia changamoto mbalimbali zinazojitokeza au zinazoweza kutokea siku zijazo kama vile maadili ya mashine (jinsi ya kutengeneza mashine zinazofanya kazi kimaadili), mifumo hatari ya silaha zinazojiendesha, mienendo ya mbio za silaha, usalama na upatanishi, ukosefu wa ajira wa kiteknolojia, habari potofu zinazowezeshwa na mfumo bandia, jinsi ya kushughulikia mifumo ikiwa ina hadhi ya maadili ya akili bandia na hatari zinazowezekana.

## Marejeo
Jamii:maadili
Jamii:teknolojia
Mkataba wa kimataifa wa rasilimali za mimea kwa chakula na kilimo

**Mkataba wa kimataifa wa rasilimali za mimea kwa chakula na kilimo**  (pia unajulikana kama ITPGRFA, mkataba wa kimataifa wa mbegu au mkataba wa mimea ) ni makubaliano ya kimataifa kuhusu anuwai ya Biolojia, ambayo inalenga kuhakikisha upatikanaji wa chakula. 

## Marejeo
Jamii:mimea
Jamii:mikataba ya kimataifa
Monatik

**Dmytro Monatyk** (anajulikana kitaalamu kama MONATIK, alizaliwa Lutsk, 1 Aprili 1986) ni mwimbaji, mtunzi wa nyimbo, mcheza dansi, na mtunzi wa muziki wa Ukraine.

Alifungua nusu fainali ya kwanza ya Shindano la Wimbo wa Eurovision 2017 mnamo Mei 9.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1986
Jamii:Waimbaji wa Ukraine
Tamasha la Mawazine

**Tamasha la Mawazine** ni tamasha la kimataifa la muziki linalofanyika kila mwaka katika mji mkuu wa Morocco, Rabat.

## Marejeo 
Jamii:Matamasha nchini Moroko
Mikel Merino

thumb|337x337px|Mikel Merino (2018)
**Mikel Merino Zazon** (alizaliwa 22 Juni 1996) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Uhispania akicheza kama kiungo katika klabu ya mpira ya Arsenal nchini Uingereza.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1996
Jamii:Wachezaji mpira wa Hispania
Jamii:Watu walio hai
Claudia Mahler

**Claudia Mahler** (alizaliwa 1969) ni msomi wa Austria ambaye pia ni mtaalamu huru wa pili wa Umoja wa Mataifa kuhusu haki za binadamu za wazee katika Baraza la Haki za Binadamu la Umoja wa Mataifa.  Dk. Mahler alichukua jukumu la kuwa kama mtaalamu wa kujitegemea mnamo mei 2020. 

## Marejeo
Nina Kusturica

**Nina Kusturica**(1975) ni mkurugenzi wa filamu wa Austria aliyezaliwa Bosnia, mhariri wa filamu na mtayarishaji wa filamu.
 

## Marejeo
K
Felix Ermacora

**Felix Ermacora** (13 Oktoba 1923 – 24 Februari 1995) alikuwa mtaalamu mkuu wa haki za binadamu wa Austria na mwanachama wa chama cha watu wa Austria.

## Marejeo
Ute Bock

**Ute Bock** (27 Juni 1942 – 19 Januari 2018) alikuwa mwalimu wa Austria ambaye alijulikana kwa miradi yake ya kuwasaidia wanaotafuta hifadhi ya kuishi.

## Marejeo
Keir Starmer

thumb|375x375px|Picha rasmi ya kiserikali ya Sir Keir Starmer.
**Sir Keir Rodney Starmer** (amezaliwa 2 Septemba 1962) ni mwanasiasa na wakili wa Uingereza ambaye amehudumu kama Waziri Mkuu wa Uingereza tangu 5 Julai 2024, na amekuwa kiongozi wa 19 wa Chama cha Labour tangu mwaka 2020. Pia aliwahi kuwa Kiongozi wa Upinzani kutoka 2020 hadi 2024. Tangu mwaka 2015, amekuwa Mbunge wa Holborn na St Pancras, jimbo la ndani ya London. Starmer amechaguliwa tena kama Mbunge wa jimbo hilo katika uchaguzi mkuu wa 2017 na wa 2019.

## Kiongozi wa Labour
Mnamo Januari 2020, Starmer alitangaza kugombea nafasi ya Kiongozi wa Chama cha Labour katika uchaguzi wa 2020. Mnamo 4 Aprili 2020, Starmer alichaguliwa kuwa kiongozi wa Chama cha Labour, na kwa kuwa Labour ilikuwa na idadi ya pili ya viti katika Bunge la Commons, alifanywa kuwa Kiongozi wa Upinzani. Alishinda uongozi wa Chama cha Labour katika raundi ya kwanza ya upigaji kura kwa kutumia mbinu ya kura inayoweza kuhamishwa. Starmer alipata kura 275,780 (56.2%). Alipata asilimia 53.13% ya kura za , asilimia 56.07% ya kura za wanachama wa Chama cha Labour, na asilimia 78.64% ya kura za wafuasi waliosajiliwa.

## Maisha binafsi
Starmer ni haamini uwepo wa Mungu, lakini amesema kuwa anaamini katika imani na nguvu yake ya kuwaleta watu pamoja. Mke wake, Victoria Alexander, ni Myahudi, na watoto wao wawili wanalelewa katika imani hiyo.

## Marejeo
## Viungo vya Nje
* 
* 
* CPS
Manfred Nowak

2007 ]]
**Manfred Nowak** (26 Juni 1950,huko Bad Aussee) ni mtaalamu wa haki za binadamu wa Austria, ambaye aliwahi kuwa ripota maalum wa umoja wa mataifa kuhusu mateso mnamo mwaka 2004 hadi 2010.   

## Marejeo
Willi Resetarits

, 2007 ]]
**Wilhelm Resetarits** (21 Desemba 1948 - 24 Aprili 2022),   anayejulikana zaidi kama Willi Resetarits na Ostbahn Kurti, alikuwa mwimbaji , mcheshi na mwanaharakati wa haki za binadamu wa Austria.

## Marejeo
Catherine Lepère

**Catherine Lepère** (1601–1679) alikuwa mkunga wa Ufaransa. Alikuwa mshirika wa La Voisin na mmoja wa watuhumiwa katika sakata maarufu la Poison Affair.

Lepère alikuwa mkunga aliyeidhinishwa na alikuwa amezalisha watoto wa La Voisin mwenyewe. Alifanya utoaji mimba kwa wateja waliotumwa kwake na La Voisin.

Lepère alikamatwa mwaka 1679, kama walivyokamatwa washirika wengine wengi wa La Voisin, baada ya kutajwa na Marie Bosse. Alikiri kufanya utoaji mimba, ambao ulikuwa haramu wakati huo, lakini alisisitiza kwamba alikuwa amezuia kashfa nyingi zinazohusisha wanawake wa tabaka la juu kwa kufanya hivyo, na kwamba aliona alikuwa amefanya huduma kwa jamii. Alipokea wateja wake kutoka kwa La Voisin, ambaye alichukua karibu faida yote. Marie Bosse alidai kwamba fetusi zilizotolewa mimba mwishoni mwa ujauzito zilichomwa kwenye tanuri kwa La Voisin au kuzikwa kwenye bustani ya La Voisin, lakini hili halikuchunguzwa na hivyo halikuthibitishwa, kwani Louis XIV alikuwa ametoa agizo kwamba sehemu ya biashara ya La Voisin inayohusiana na utoaji mimba isifuatiliwe zaidi.

Lepère alihukumiwa kifo kwa kosa la utoaji mimba tarehe 11 Agosti 1679. Pia alihukumiwa kuteswa, lakini kwa sababu ya uzee wake, alifungwa tu kwenye kifaa cha mateso bila kifaa hicho kutumika, kwani kulikuwa na hofu kwamba angekufa kutokana na mateso badala ya kunyongwa ikiwa mateso yangetumika kweli. Alinyongwa kwa kamba.

## Katika tamthiliya 
* Catherine Lepère ni mhusika katika kazi ya Judith Merkle Riley: *The Oracle Glass* (1994).

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1601
Jamii:Waliofariki 1679
Jamii:Wanawake wa Ufaransa
Alexander Pollak

**Alexander Pollak** (16 Julai 1973, Vienna) ni mwanahistoria, mwandishi na mwanaharakati wa haki za binadamu wa Austria. 

## Marejeo
Terezija Stoisits

]] 
**Terezija Stoisits** (14 Novemba 1958 huko Stinatz, Austria) ni mwanasiasa wa Austria wa chama cha kijani. Alihudumu kama mpelelezi wa jamhuri ya Austria 2007-2013. Kabla ya hapo Stoisits alikuwa mbunge wa muda mrefu zaidi katika chama chake.

## Marejeo
Hélène Jégado

**Hélène Jégado** (1803 hivi – 26 Februari 1852) alikuwa Mfaransa mhudumu wa ndani na muuaji wa mfululizo. 

Inaaminiwa kwamba aliua watu hadi 36 kwa kutumia arseniki kwa kipindi cha miaka 18. Baada ya kipindi cha awali cha shughuli za mauaji, kati ya 1833 na 1841, inaonekana alisitisha kwa karibu miaka kumi kabla ya kufanya mauaji ya mwisho mwaka 1851.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Ufaransa
Jamii:Waliozaliwa 1803
Jamii:Waliofariki 1852
Jamii:wahalifu
Enguerrand de Marigny

**Enguerrand de Marigny, Baron Le Portie**r (1260 – 30 Aprili 1315) alikuwa mkuu wa chumba cha mfalme na waziri wa Philip IV wa Ufaransa.

## Maisha ya zamani 
Enguerrand de Marigny, alizaliwa Lyons-la-Forêt huko Normandy, katika familia ya zamani ya Norman ya tabaka la chini la mabaroni inayoitwa Le Portier, ambayo ilichukua jina la Marigny karibu na mwaka 1200.

Enguerrand aliingia katika huduma ya Hugues II de Bouville, mkuu wa chumba cha mfalme na katibu wa mfalme Philip IV, kama kijana mtumishi, na baadaye alijiunga na kikosi cha Malkia Jeanne, ambaye alimfanya kuwa moja ya watendaji wa wasia wake. Alioa mwanamke aliyekuwa mwandamizi wa malkia, Jeanne de St Martin. Mwaka 1298, alipewa ulinzi wa ngome ya Issoudun.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1260
Jamii:Waliofariki 1315
Jamii:Wanasiasa wa Ufaransa
Jeanne Harvilliers

right|thumb|292x292px|Ukurasa wa kichwa wa De la démonomanie des sorciers (1580), Jeanne Harvilliers anaonekana.
**Jeanne Harvilliers** (1528 – 30 Aprili 1578) alikuwa mwanamke Mfaransa anayedaiwa kuwa mchawi, maarufu kama sorcière de Ribemont ('mchawi wa Ribemont') au la sorcière de Verberie ('mchawi wa Verberie'). 

Aliuawa kwa kuchomwa moto kwa tuhuma za uchawi huko Ribemont. Jean Bodin aliongoza kesi yake na kutumia kesi yake kama kielelezo katika kitabu chake maarufu kuhusu uwindaji wa wachawi, De la démonomanie des sorciers (1580).
thumb|Mwanamke akichomwa kwenye mti katika karne ya 16, kama tu Jeanne Harvilliers. (Mwanamke aliyeonyeshwa ni Maria van Beckum).

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Ufaransa
Jamii:Waliozaliwa 1528
Jamii:Waliofariki 1578
Adrienne d'Heur

'''Adrienne d'Heur''' (1585 – 11 Septemba 1646) alikuwa mwanamke Mfaransa anayedaiwa kuwa mchawi.

Adrienne d'Heur alikuwa mjane wa mfua dhahabu Pierre Bacqueson wa Montbéliard. Tofauti na watu wengi waliotuhumiwa kwa uchawi nchini Ufaransa, alielezewa kuwa mwenye akili na elimu nzuri. Aliwekwa chini ya ulinzi na Inkwizisheni ya Kifaransa. Kupitia mateso, alishawishiwa kukiri kwamba alikuwa amefanya agano na Shetani. Licha ya masaa mengi ya mateso, alikataa kukiri. Alikuwa anatuhumiwa kwa kuua mumewe, kusababisha kifo cha farasi, kutekwa nyara kwa watoto, na mashtaka mengine mengi. Wakati wa uchunguzi, waligundua alama kwenye mwili wake ambayo iliamuliwa kuwa ni alama ya Shetani. Alihukumiwa na kupatikana na hatia na baadaye akatekwa na kuchomwa moto.

## Viongo vyaNje 
* , Guy Bechtel, Grasset, 1972

Jamii:Wanawake wa Ufaransa
Jamii:Waliozaliwa 1585
Jamii:Waliofariki 1646
Méric Casaubon

thumb|Mchoro wa Mstari wa Meric Casaubon na Pieter Stevens van Gunst, baada ya Adriaen van der Werff, uliochapishwa 1709
**Meric Casaubon** (14 Agosti 1599 huko Geneva – 14 Julai 1671 huko Canterbury), mwana wa Isaac Casaubon, alikuwa mwanazuoni wa Ufaransa-Uingereza wa masuala ya kiklasiki. 

Alikuwa wa kwanza kutafsiri Meditations ya Marcus Aurelius kwa Kiingereza.

Ingawa kamusi za kibiografia (ikiwa ni pamoja na Encyclopædia Britannica Eleventh Edition) mara nyingi zilisisitiza jina lake kuwa Méric, yeye mwenyewe hakufanya hivyo.

## Marejeo 
Jamii:Watu wa Ufaransa
Jamii:Waliozaliwa 1599
Jamii:Waliofariki 1671
Christophe Beys

thumb|Picha ya Magdalena Plantin (mama wa Beys), iliyopigwa na Adriaen Thomasz Key, inapatikana katika Makumbusho ya Plantin-Moretus huko Antwerp.
**Christophe Beys** (1575–1647) alikuwa mchapishaji katika Ufalme wa Ufaransa na Uholanzi ya Kihispania. Alikuwa mjukuu wa Christophe Plantin.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Ufaransa
Jamii:Waliozaliwa 1575
Jamii:Waliofariki 1647
Jamii:Historia ya Ufaransa
Catherine Cadière

thumb|Kutongozwa kwa Catherine Cadière na jesuit Jean-Baptiste Girard. Mchongo wa kisasa unaonyesha shetani akimwongoza Mjesuiti.
**Catherine Cadière**, au **Marie-Catherine Cadière** (Toulon, 12 Novemba 1709 - mwaka wa kifo haujulikani) alikuwa mwanamke Mfaransa anayedaiwa kuwa mchawi. 

Kesi ya Catherine Cadière mnamo 1731 ni moja ya zile maarufu zaidi katika historia ya Ufaransa, na imekuwa ikirejelewa mara nyingi katika fasihi, hasa katika riwaya ya ponografia Thérèse philosophe.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1709
Jamii:Wanawake wa Ufaransa
Sébastien Michaëlis

thumb|Sébastien Michaëlis
**Sébastien Michaelis** (aliishi katika karne ya 16 na mapema ya karne ya 17) alikuwa Mfaransa mchunguzi wa imani na mkuu wa Wadominiko. 

Kitabu chake, Histoire admirable de la possession et conversion d'une penitente (1612), kina orodha ya pepo ambayo imekuwa maarufu katika fasihi ya esoteriki.

## Marejeo 
* 
* 
* 
* 

Jamii:Karne ya 16
Jamii:Karne ya 17
Jamii:Watu wa Ufaransa
Jamii:mapadri
Jamii:Wadominiko
Nicholas Jacquier

**Nicholas Jacquier** (pia anajulikana kama Nicolaus Jaquerius, Nicolas Jacquier, Nicholas Jaquier; alifariki Lille, 1472) alikuwa Mdominiko Mfaransa na Mchunguzi wa imani. 

Alijulikana kama mtaalamu wa pepo na mwenezaji wa uwindaji wa wachawi.
thumb|Ukurasa wa kichwa wa Flagellum haereticorum fascinariorum kutoka Bibliotheque nationale de France

## Maisha 
Nicholas Jacquier alishiriki katika Baraza la Basel kutoka mwaka 1432 kuendelea, ambapo anatajwa mwezi wa Mei 1440 kama mwanachama wa deputatio fidei. Mwaka 1459, alishuhudia dhuluma dhidi ya Waldensians huko Arras. Baada ya mwaka 1464, alikaa katika monasteri ya Dominican huko Lille. Alienda Tournai mwaka 1465 na alihusika kama mchunguzi dhidi ya wafuasi wa kikundi cha Bohemia kati ya mwaka 1466 na 1468. Kurejea kwake tena kama mchunguzi katika Lille kunaandikwa rasmi mwaka 1468.

## Marejeo 
Jamii:Watu wa Ufaransa
Jamii:Waliofariki 1472
Jamii:mapadri
Jamii:Wadominiko
Saint-Hippolyte, Haut-Rhin

**Saint-Hippolyte** ([sɛ̃.t‿ipɔlit]; German: Sankt Pilt; Alsatian: Sàmpìlt) ni mji katika jimbo la Haut-Rhin katika eneo la Grand Est kaskazini-mashariki mwa Ufaransa. Inasemekana mara nyingi kuwa ni mahali alipozaliwa Mtakatifu Fulrad, abati wa karne ya 8, ambaye alijenga monasteri huko. Saint-Hippolyte iko karibu sana na ngome muhimu sana ya Haut-Koenigsbourg, na kwa karne nyingi, migogoro iliyohusiana na umiliki wa ngome hiyo ilikuwa na athari kubwa, hasa ya kuharibu, katika historia ya mji huo.
thumb|338x338px|Franz von Sickingen
right|thumb|270x270px|Nyumba iliyo na mbao nusu katika barabara ya 42 ya Saint-Fulrade hadi Saint-Hippolyte.

## Marejeo 
Jamii:Miji ya Ufaransa
Waziri Mkuu wa Uingereza

thumb|Waziri Mkuu wa sasa  Keir Starmer tangu Julai 5, 2024. Anatokea chama cha Labour.
**Waziri Mkuu wa Uingereza** ni kiongozi mkuu wa serikali ya Uingereza' na ni mkuu wa Baraza la Mawaziri la Uingereza. Huyu ndiye anayeongoza utekelezaji wa sera za serikali, usimamizi wa shughuli za serikali, na mara nyingi ndiye kiongozi wa chama kinachotawala Bungeni.

Cheo cha Waziri Mkuu kilianza rasmi mnamo mwaka 1721, wakati Sir Robert Walpole alipochukua nafasi hiyo na kuwa Waziri Mkuu wa kwanza wa Uingereza. Hata hivyo, ni muhimu kutambua kwamba cheo hiki hakikuwa rasmi kikatiba hadi karne ya 20, lakini Sir Robert Walpole ndiye anayejulikana kama Waziri Mkuu wa kwanza kutokana na jukumu lake kubwa katika serikali na bunge. Tangu tarehe 5 Julai, 2024 Waziri Mkuu amekuwa Keir Starmer wa chama cha Labour. 

## Orodha ya Mawaziri Wakuu
## Orodha ya Mawaziri Wakuu Waliojiuzulu 
## Marejeo
**Cannadine, David. The Prime Ministers We Never Had: Success and Failure from Butler to Corbyn. Oxford University Press, 2020.*
**Hennessy, Peter. The Prime Ministers: Reflections on Leadership from Wilson to Johnson. Penguin, 2020.*
**Jenkins, Roy. Churchill: A Biography. Pan Macmillan, 2002.*
**Dixon, Chris. Oliver Cromwell and the English Revolution. Blackwell, 2000.*
**Clarke, Peter. Hope and Glory: Britain 1900-2000. Penguin, 2004.*
**Fry, Michael. The Dundas Despotism. Edinburgh University Press, 1992.*
**Lynch, John. Sir Robert Walpole: The Making of a Statesman. Palgrave Macmillan, 1960.*
**Ball, Stuart. The Conservative Party and British Politics 1902-1951. Routledge, 2014.*
**Macinnes, Allan I. Union and Empire: The Making of the United Kingdom in 1707. Cambridge University Press, 2007.*
**Alderman, Geoffrey. The Prime Ministers of Britain 1721-1920. Palgrave Macmillan, 1991.*

Jamii:Orodha za watu
Jamii:Historia ya Uingereza
Jamii:Mawaziri Wakuu
Buster Keaton

thumb
**Buster Keaton** (Piqua, Kansas, Oktoba 4, 1895 - Woodland Hills, California, Februari 1, 1966) alikuwa mwigizaji maarufu na mwongozaji wa filamu kutoka Marekani.

Hakuwa na elimu rasmi ya juu, akianza kujulikana kupitia familia yake ya vaudeville. Keaton alifanikiwa sana katika uigizaji wa filamu za kimya-kimya katika miaka ya 1920, akishiriki katika filamu kama "The General" (1926), "Sherlock Jr." (1924), na "Steamboat Bill, Jr." (1928).

Buster Keaton alifariki dunia kutokana na kiharusi.

## Marejeo
*IMDB. (2024). Buster Keaton. Retrieved from IMDB.
*Britannica. (n.d.). Buster Keaton. Retrieved from Britannica.
*Turner Classic Movies. (n.d.). Buster Keaton Biography. Retrieved from TCM.
*American Masters PBS. (n.d.). Buster Keaton. Retrieved from PBS.
*The Guardian. (2024). Buster Keaton. Retrieved from The Guardian.

Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Mohamed Said Salim Bakhresa

**Mohamed Said Salim Bakhresa** ni mtoto wa mfanyabiashara na mwanaviwanda maarufu kutoka Tanzania, Said Salim Bakhresa. Mohamed Said Salim Bakhresa ni Mkurugenzi Mtendaji wa Bakhresa Grain Milling (Uganda) Limited, kiwanda kikubwa zaidi cha kusindika ngano nchini Uganda. Amehitimu masomo ya Sheria na Utunzaji Fedha kutoka chuo kikuu cha London South Bank, Uingereza.

## Marejeo
Jamii:Wajasiriamali wa Tanzania
Abubakar Said Salim Bakhresa

**Abubakar Said Salim Bakhresa** ni mtoto wa mfanyabiashara na mwanaviwanda maarufu kutoka Tanzania, Said Salim Bakhresa. Abubakar Said Salim Bakhresa akisimamia Bakhresa Malawi Limited, Bakhresa Grain Milling (Rwanda), Bakhresa Grain Milling Limitada (Msumbiji) na Bakhresa South Africa (Pty) Limited.
Abubakar Said Salim Bakhresa ana shahada ya kwanza ya Sayansi katika Usimamizi wa Biashara, somo kuu likiwa Fedha kutoka chuo kikuu cha George Town, Washington D.C USA.
Anajihusisha zaidi na biashara za manunuzi na usindikaji ngano kwa ajili ya Bakhresa Group of Companies.

## Marejeo
Jamii:Wajasiriamali wa Tanzania
Miklós Haraszti

**Miklós Haraszti** (amezaliwa 2 Januari 1945, Jerusalem) ni mwanasiasa wa Hungaria, mwandishi wa habari, wakili wa haki za binadamu na profesa wa chuo kikuu.Haraszti alihudumu kwa muda usiozidi mihula miwili kama mwakilishi wa OSCE kuhusu uhuru wa vyombo vya habari kutoka 2004 hadi 2010. 

## Marejeo
Legalize Belarus

**Legalize Belarus** ni kampeni ya vyama vya kiraia vya Belarusi inayolenga ukombozi wa dawa za kulevya, pamoja na elimu katika uwanja wa matumizi ya dutu za kisaikolojia.

## Marejeo
Lyudmila Alexeyeva

**Lyudmila Mikhaylovna Alexeyeva** (20 Julai 1927 - 8 Desemba 2018 alikuwa mwanahistoria wa urusi na mwanaharakati wa haki za binadamu ambaye alikuwa mwanachama mwanzilishi  wa kundi la waangalizi wa Helsinki la Moscow mwaka 1976  na mmoja wa wapinzani wa mwisho wa usovieti.

## Marejeo
Svetlana Agapitova

** ]]
**Svetlana Yurevna Agapitova''' (alizaliwa 8 Februari 1964) ni mwanaharakati wa haki za binadamu wa Urusi, mwanaharakati wa kijamii na kisiasa.

## Marejeo
Karnivali ya Awussu

**Karnivali ya Awussu**, au kwa Kifaransa '''carnaval d'Aoussou''' ni tukio la kila mwaka la sherehe na kitamaduni linalofanyika kila tarehe 24 Julai huko Sousse, Tunisia.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Tunisia
Tamasha la Kimataifa la Carthage

**Tamasha la Kimataifa la Carthage** au **Journées Théâtrales de Carthage**  ni tamasha la ukumbi wa michezo linaloandaliwa na serikali ya Tunisia ambalo lilianzishwa mwaka 1983. Likiwa linafanyika kila baada ya miaka miwili, tamasha hili la ukumbi wa michezo linabadilishana na Tamasha la Filamu la Carthage.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Tunisia
Tamasha la Kimataifa la Hammamet

**Tamasha la Kimataifa la Hammamet** ni tamasha la kila mwaka la muziki na sanaa katika mji wa pwani ya Hammamet nchini Tunisia. Ilianzishwa mwaka 1964 na hufanyika mwezi Julai na Agosti katika uwanja wa michezo   wenye viti 1000 ukiangalia Gulf of Hammamet. Linapangwa na Wizara ya Utamaduni ya Tunisia, ambayo inasimamia na kuteua mkurugenzi wa tamasha. Tangu mwaka 2014, Kituo na tamasha limeongozwa na *Kamel Ferjani*. Katika miaka ya 1980, *Ute Lemper*, *Mikis Theodorakis*, Miriam Makeba walijitokeza na hivi karibuni *Victoria Abril*, *Emir Kusturica*, *Tina Arena*, *Anouar Brahem*, *Raouf Ben Yaghlane*, *Leila Hjaiej* na kundi la rap la Kifaransa IAM4 wamejitokeza.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Tunisia
Tamasha la Kimataifa la Jangwa la Sahara

**Tamasha la Kimataifa la Jangwa la Sahara** ni tamasha la kila mwaka linalofanyika katika Douz, Tunisia.

## Historia
Tamasha hili, linaloitwa *Tamasha la Ngamia*, lilianza mwaka 1910 wakati Tunisia ilikuwa chini ya utawala wa Wafaransa. Mnamo mwaka 1967, lilipata utambulisho wake wa kisasa kulingana na mapenzi ya Habib Bourguiba, rais wa kwanza wa Jamhuri ya Tunisia mpya, ili kuwa tamasha la zamani zaidi na maarufu zaidi nchini Tunisia. M'hammed Marzougui, aliyejitolea maisha yake kwa kuhamasisha na kuthamini mtindo wa maisha wa kuhamahama na mila za jadi, ndiye alikuwa na jukumu kubwa katika kuanzisha tamasha hili. Tangu wakati huo, kila mwaka mwishoni mwa Desemba kwa muda wa siku nne, maelfu ya watu, hasa kutoka Tunisia nzima na nchi nyingine za Maghreb, hujumuika katika Douz.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Tunisia
Yusuph Said Salim Bakhresa

**Yusuph Said Salim Bakhresa** ni mtoto wa mfanyabiashara na mwanaviwanda maarufu kutoka Tanzania, Said Salim Bakhresa. Yusuph Said Salim Bakhresa ni Mkurugenzi Mkuu wa Azam Media Limited. Pia, anashiriki kikamilifu katika shughuli za kila siku za Bakhresa Food Products Ltd.
 Alizaliwa tarehe 6 mwezi wa 5

## Marejeo
Jamii:Wajasiriamali wa Tanzania
Tamasha la Mchana la Sbeitla

**Tamasha la Mchana la Kimataifa la Sbeitla**  ni tamasha la kila mwaka linalofanyika katika Sbeitla, Tunisia tangu mwaka 2000. Matukio ya tamasha yanafanyika katika kijiji cha kale cha Kirumi cha Sbeitla, na tamasha hili linaangazia maonyesho yenye rangi kutoka kwa vikundi vya ngoma za asili na mashairi kutoka Tunisia, nchi za Kiarabu, na Ulaya.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Tunisia
Shukrani

ya Moyo wa shukrani katika Palácio Nacional da Ajuda.]]
**Shukrani** (pia: **shukurani**; kutoka neno la Kiarabu) ni tendo la kukubali zawadi, hisani au fadhili yoyote kutoka kwa mwingine.

Moyo wa shukrani ni sifa mojawapo muhimu katika mafungamano ya watu na imezingatiwa na fasihi na dini mbalimbali hata upande wa Mungu. Wanaofuata dini wanaelekea kuwa na shukrani zaidi katika maisha yao yote.

Kinyume chake utovu wa shukrani ni jambo linalovuruga sana mahusiano katika jamii, kuanzia ndani ya familia, na imezingatiwa na elimunafsia katika kuchunguza chanzo chake, kwa kuwa inamzuia mtu kufaidika na moyo huo .

## Tanbihi
Jamii:saikolojia
Jamii:maadili
Jamii:dini
Shimunenga

**Shimunenga** ni sherehe ya watu wa Ba-Ila wa Maala katika Wilaya ya Namwala, Zambia. Sherehe hii inafanyika mwishoni mwa juma la mwezi kamili katika mwezi wa Septemba au Oktoba. Imepewa jina la shujaa maarufu Shimunenga, ambaye alishinda vita kwa ajili ya ardhi ya watu dhidi ya ndugu yake.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Zambia
Anasa

la anasa. ]]
**Anasa** (kutoka neno la Kiarabu) ni raha au starehe tele katika maisha ya binadamu.

Utafutaji wake mara nyingi unasababisha madhara kwake na kwa jamii, kuanzia afya ya mwili na ya nafsi, mbali ya maadili na maisha ya kiroho. 

Ndiyo sababu dini mbalimbali zinahimiza kudhibiti tamaa na kuishi kwa adili la kiasi.

## Tazama pia
* Ufukara wa hiari

Jamii:elimu jamii
Jamii:maadili
Lwiindi

**Lwiindi** ni sherehe ya kila mwaka ya watu wa Tonga wa kusini mwa Zambia. Ni sherehe ya kutoa shukrani kwa miungu kwa mvua nzuri na mavuno bora. Matunda ya mazao mengi huletwa kwa maonyesho. Sherehe hii kwa kawaida huvutia watu kutoka sehemu mbalimbali za nchi na nje ya nchi. Inafanyika katika eneo linaloitwa Gonde, karibu na makazi ya Mtemi Monze katika Wilaya ya Monze. Tarehe za sherehe hii kwa kawaida ni mwishoni mwa juma la kwanza la mwezi wa Julai wakati wa likizo za Siku ya Mashujaa na Siku ya Umoja.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Zambia
Taralily

**Taralily** ni sherehe ya mavuno ya mchele inayofanyika kila mwaka kwenye kisiwa cha Madagascar.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Madagaska
Windows Phone

thumb|375x375px|Nokia Lumia 520 Windows Phone 8.1
**Windows Phone** (**WP**) ni mfumo wa uendeshaji wa simu za mkononi ulioanzishwa na Microsoft. Windows Phone ilianzishwa rasmi tarehe 21 Oktoba 2010. Mfumo huu ulikuwa mrithi wa Windows Mobile. Mfumo ulikuja na maboresho makubwa na "kiolesura" (kusano au User Interface) kipya kabisa kilichoitwa "Metro."

Toleo la kwanza la Windows Phone, lililozinduliwa mwaka 2010, liliitwa Windows Phone 7. Toleo hili liliweka msingi kwa mifumo ya baadaye na lilikuwa na kiolesura cha "live tiles" kinachofanya kazi kwa njia ya kipekee. Baadaye, Windows Phone 8 ilizinduliwa mwaka 2012, ikiwa na maboresho ya msingi na ufanisi, pamoja na usaidizi kwa vifaa vipya na maazimio ya juu ya skrini. Windows Phone 8.1, iliyozinduliwa mwaka 2014, iliongeza vipengele vipya kama msaidizi wa sauti, Cortana, na maboresho katika mfumo wa arifa na duka la programu au vitumizi. Hatimaye, Windows 10 Mobile ilitolewa mnamo Novemba 2015, ikiwa ni hatua ya kuunganisha uzoefu wa simu na kompyuta kupitia mfumo mmoja wa uendeshaji wa Windows 10.

Pamoja na juhudi za Microsoft kuendeleza Windows Phone, haikuweza kushindana na mifumo mingine kama Android na iOS. Kwa sababu hiyo, Microsoft ilitangaza kusitisha matoleo mapya ya Windows Phone mnamo 2017. Tarehe 10 Desemba 2019, Microsoft ilisitisha sasisho rasmi kwa Windows 10 Mobile, toleo la mwisho la Windows Phone.

Hivi sasa, Windows Phone haipo tena katika uzalishaji na Microsoft haiundi tena matoleo mapya.

Windows Phone ilikuwa na ujumuishaji mzuri na huduma za Microsoft kama OneDrive kwa uhifadhi wa mtandaoni, Outlook kwa barua pepe, na Xbox Live kwa michezo. Hii iliwezesha watumiaji kuwa na uzoefu unaofanana kwenye vifaa vyote vya Microsoft. Windows Phone 8.1 ilianzisha Cortana, msaidizi wa sauti wa Microsoft, ambaye angeweza kusaidia katika kutuma ujumbe, kuweka vikumbusho, na kutoa taarifa za hali ya hewa na trafiki.

## Marejeo
## Tazama pia 
* Simujanja

## Viungo vya Nje 
* Official website (Archive)
Symbian

thumb|Taswira gandifu ya Nokia-e90 ikiwa na mfumo wa uendeshaji wa Symbian.
**Symbian** ulikuwa mfumo wa uendeshaji wa simu za mkononi uliotumika sana mwanzoni mwa miaka ya 2000. Ilianza mwaka 1998 kama matokeo ya ushirikiano kati ya kampuni nne: Nokia, Ericsson, Motorola, na Psion. Mwanzilishi mkuu wa Symbian alikuwa David Potter ambaye kimsingi ndiye mwanzilishi wa Psion. Mfumo huu ulitokana na mfumo wa awali wa Psion's EPOC, ambao ulitumika kwenye vifaa vya mkononi vya Psion.

Symbian ilitambulika kwa uwezo wake wa kuendesha vifaa vyenye rasilimali ndogo, na ulikuwa mfumo wa uendeshaji uliotumika sana kwenye simu za mkononi kabla ya ujio wa Android na iOS. Nokia ilikuwa mtumiaji mkubwa zaidi wa Symbian, ikitoa simu nyingi zilizoendeshwa na mfumo huu.

Mwanzoni mwa miaka ya 2000, Symbian ilikuwa na sehemu kubwa ya soko la simu za mkononi. Hata hivyo, ilianza kupoteza umaarufu wake baada ya ujio wa iPhone na Android, ambazo zilitoa uzoefu bora zaidi wa mtumiaji na uwezo mkubwa zaidi wa kiteknolojia.

Mnamo mwaka 2008, Symbian Foundation ilianzishwa ili kuendeleza na kusimamia mfumo wa uendeshaji wa Symbian kama mradi wa chanzo huria. Hata hivyo, juhudi hizi hazikuweza kuokoa mfumo huo kutoka kupoteza umaarufu. Nokia iliendelea kutumia Symbian hadi mwaka 2011, ambapo ilitangaza mpango wa kuhamia kwenye Windows Phone kama mfumo wake mkuu wa uendeshaji.

Hali ya Symbian kwa sasa ni kwamba mfumo huu hauendelezwi tena na umetoweka kutoka sokoni jumla. Simu mpya hazitolewi tena na Symbian, na watengenezaji wengi wa programu wameacha kuunga mkono mfumo huu. Hivyo, Symbian inaweza kusemekana kuwa sehemu ya historia ya teknolojia ya simu za mkononi, ikiwa na mchango mkubwa katika maendeleo ya mifumo ya uendeshaji ya simu za kisasa.

## Tazama pia 
* Simujanja

Jamii:Teknolojia
Jamii:Simu