open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alexandra Morton

**Alexandra Bryant Hubbard Morton** (alizaliwa 13 Julai 1957) ni mtafiti na mwanabiolojia wa viumbe hai wa baharini  huko nchini Marekani mwenye asili ya Kanada anayejulikana zaidi kutokana na utafiti wake wa nyangumi kwa takribani miaka 30 katika Visiwa vya Broughton huko British Kolumbia. Tangu miaka ya 1990,baada ya hapo kazi aliamua kuhamia kwenye utafiti wa athari za ufugaji wa samaki pori huko  Kanada. 

Alexandra Bryant Hubbard Morton (amezaliwa tarehe 13 Julai 1957) ni mtafiti wa viumbe hai wa baharini Mmarekani na Mkanada maarufu kwa utafiti wake wa miaka 30 kuhusu nyangumi wauaji porini katika Arkipelago ya Broughton huko British Columbia. Tangu miaka ya 1990, kazi yake imeelekezwa zaidi katika utafiti wa athari za ufugaji wa samaki wa samaki kwenye samaki pori wa Canada.
## Marejeo 
Jamii:wanabiolojia wa Marekani
Jamii:wanabiolojia wa Marekani
Jamii:Swahili climate voices
Koko Warner

**Koko Warner** ni mtaalamu wa mabadiliko ya hali ya hewa na wa uhamaji na uhamisho wa binadamu. Ana shahada ya uzamivu katika uchumi kutoka Chuo Kikuu cha Vienna.  Mnamo mwaka 2014, Baraza la Kimataifa la Sayansi lilimtaja Warner kama mmoja wa wanawake 20 wa juu wanaotoa michango katika mjadala wa mabadiliko ya hali ya hewa. 

## Elimu 
Warner alihudhuria Shule ya Upili ya Davis huko Kaysville, Utah, na kuhitimu mwaka wa 1990.  Baada ya kuhitimu, Warner alihudhuria Chuo Kikuu cha Brigham Young na kumaliza Shahada ya Awali katika uhusiano wa kimataifa na maendeleo ya kiuchumi.  Alihudhuria Chuo Kikuu cha George Washington na kumaliza shahada ya uzamili katika maendeleo ya uchumi wa mazingira na maendeleo ya kimataifa.    Aliendelea na utafiti katika Chuo Kikuu cha Vienna hadi mwaka 2003. 

## Marejeo 
Jamii:wanasayansi wa Marekani
Jamii:Swahili climate voices
Brianna Fruean

thumb|337x337px|Brianna Fruean
**Brianna Fruean** (alizaliwa 18 Mei 1998) ni mwanaharakati na mtetezi wa mazingira wa Samoa; yeye ni mwanafunzi wa mwaka wa pili katika Chuo Kikuu cha Auckland.

## Marejeo 
Jamii:wanaharakati wa Samoa
Jamii:Swahili climate voices
Jamii:waliozaliwa 1998
Mary-Margaret McMahon

thumbnail|right|200px|Mary-Margaret McMahon

**Mary-Margaret McMahon** (amezaliwa 6 Julai 1966) ni mwanasiasa wa Kanada. Alichaguliwa kuwa MPP kwa ajili ya Ontario Liberal Party katika Fukwe-East York katika uchaguzi wa mkoa wa Juni 2022.  

Hapo awali, McMahon alihudumu katika Halmashauri ya Jiji la Toronto kutoka 2010 hadi 2018, akiwakilisha Fukwe za Wadi 32-East York.

## Marejeo 
Jamii:wanasiasa wa Kanada
Jamii:Swahili climate voices
Margaretha Guidone

**Margaretha Guidone** (alizaliwa 1956) ni mama wa nyumbani kutoka Helmond (Uholanzi) anayeishi Kapellen (Ubelgiji) ambaye alipata umaarufu katika Flandria kwa sababu ya kampeni yake ya mazingira dhidi ya ongezeko la joto duniani.   Alifanikiwa kuwasihi wanasiasa kwenda kutazama filamu mpya ya hali ya hewa iliyoandikwa na Al Gore, *Ukweli Usiofaa* .  Wanasiasa 200 na wafanyakazi wa kisiasa walikubali mwaliko wake, miongoni mwao ni waziri mkuu wa Ubelgiji Guy Verhofstadt na Waziri-Rais wa Flanders, Yves Leterme . 

Waziri wa mazingira wa shirikisho la Ubelgiji Bruno Tobback alitoa muda wake wa hotuba katika mkutano wa hali ya hewa mjini Nairobi, Kenya kwake.  Alihutubia mkutano tarehe 15 Novemba 2006, lakini hakufanikiwa kuvutia watu wengi, kwa kuwa vyombo vya habari vya kimataifa havikumtilia maanani sana.  Tangu wakati huo, alighairi Groen yake ya mwaka mzima! uanachama kwa ajili ya Tobback's Different Socialist Party  na kuchapisha kitabu. 

## Marejeo 
Jamii:wanaharakati wa Uholanzi
Jamii:wanaharakati wa Ubelgiji
Jamii:Swahili climate voices
Deborah B. McGregor

**Deborah B. McGregor** ni mwanamazingira wa nchini Kanada. Pia ni profesa na mwenyekiti wa utafiti wa Kanada katika haki za asili ya mazingira katika shule ya sheria ya Osgoode Hall.

McGregor alizaliwa Kisiwa cha Birch, Ontario, kwa Mzee Marion McGregor. Alipata PhD yake ya misitu kutoka Chuo Kikuu cha Toronto.

## Marejeo 
Jamii:wanaharakati wa Kanada
Jamii:Swahili climate voices
Femke Merel van Kooten

thumb|Femke Merel Arissen
**Femke Merel van Kooten-Arissen** (amezaliwa 9 Novemba 1983) ni mwanasiasa kutoka Uholanzi na mjumbe wa zamani wa Baraza la Wawakilishi.

Alichaguliwa kwa mara ya kwanza katika uchaguzi mkuu wa 2017, ambapo alisimama kama mwanachama wa Chama cha Wanyama (Partij voor de Dieren - PvdD).  Kuanzia tarehe 15 Oktoba 2018 hadi 4 Februari 2019, alikuwa kwenye likizo ya uzazi.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Uholanzi
Jamii:wanawake wa Uholanzi
Jamii:Swahili climate voices
Lynn McDonald CM

**Lynn McDonald CM** (alizaliwa 15 Julai 1940) ni mwanaharakati wa hali ya hewa na Mbunge wa zamani nchini Kanada. Yeye ni rais wa zamani wa Kamati ya Kitaifa ya Utekelezaji kuhusu Hali ya Wanawake na alikuwa Mbunge wa New Democratic Party (NDP) wa Broadview-Greenwood kutoka 1982 hadi 1988. McDonald ni profesa anayeibuka wa Sosholojia katika Chuo Kikuu cha Guelph.

## Marejeo 
Jamii:wanasiasa wa Kanada
Jamii:Swahili climate voices
Angela Meder

**Angela Meder** ni mtaalamu wa *primata* na mhifadhi wa Ujerumani. Dk. Meder alikuwa mmoja wa watu wa kwanza kufanya utafiti wa kina kuhusu sokwe waliotekwa (mapema miaka ya 1980). Alizingatia athari za mazingira ya mateka kwenye tabia na uzazi wao, na juu ya athari za tabia za ufugaji wa mikono, ikiwa ni pamoja na tatizo gumu la kuunganisha watoto wachanga waliolelewa kwa mikono katika vikundi vilivyoanzishwa. 

Mnamo 1992, Meder alijiunga na kikundi cha uhifadhi kilichoanzishwa hivi karibuni, *Berggorilla und Regenwald Direkthilfe (B&RD)*.   Anasema kuwa mashirika ya uhifadhi katika ulimwengu ulioendelea yana jukumu maalum la kusaidia jamii za wenyeji kuandaa na kudumisha mipango yao ya uhifadhi, na chini ya uongozi wake B&RD imesaidia biashara zilizopangwa ndani ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na kwingineko. Pia bodi yake hutembelea mara kwa mara miradi hii ya kijamii kusaidia na kutoa msaada wa nyenzo.

## Marejeo 
Jamii:wanaharakati wa Ujerumani
Jamii:Swahili climate voices
Sara Cognuck

**Sara Cognuck** ni mwanaharakati wa hali ya hewa kutoka Kosta Rika.

## Maisha ya awali na elimu 
Katika maisha yake ya awali, Cognuck aliishi Peñas Blancas. Kwa sasa anaishi Esparza.  Ni mhitimu wa Chuo Kikuu cha Costa Rica . 

## Harakati 
Alianza harakati zake alipokuwa na umri wa miaka 15.  Moja ya harakati zake zilianza mnamo mwaka 2015's alipojiunga na Baraza la Kitaifa la Vijana la Costa Rica ambalo lilikuwa sehemu ya harakati za kujumuisha hatua za hali ya hewa katika Sera ya Umma ya Vijana mwaka 2020 hadi sasa.  Cognuck pia alikuwa mratibu wa Kongamano la Vijana la Mitaa (LCOY), ambalo ni tukio lililotangulia kabla ya  *COP 25,* na sehemu ya Chama cha Vijana cha Mkataba wa Umoja wa Mataifa juu ya Mabadiliko ya Hali ya Hewa ambayo iliundwa na vijana 70.  Yeye pia ni mmoja wa wawakilishi wa vijana wa Azimio la Watoto na Vijana katika Hatua za Hali ya Hewa. 

## Marejeo 
Jamii:wanaharakati wa Kosta Rika
Jamii:Swahili climate voices
Rachel Anne McAdams

thumbnail|right|200px|Rachel Anne McAdams

**Rachel Anne McAdams** (amezaliwa 17 Novemba 1978) ni mwigizaji wa Kanada. Baada ya kuhitimu kutoka kwa programu ya digrii ya uigizaji katika Chuo Kikuu cha York mnamo 2001, alifanya kazi katika utengenezaji wa televisheni na filamu wa Kanada, kama vile filamu ya tamthilia ya Perfect Pie (2002), ambayo alipata uteuzi wa Tuzo la Genie, filamu ya vichekesho ya My Name Is Tanino ( 2002), na safu ya vichekesho ya Slings and Arrows (2003-2005), ambayo alishinda Tuzo la Gemini.

Mnamo 2002, alitengeneza filamu yake ya kwanza ya Hollywood katika vichekesho vya The Hot Chick. Alipata umaarufu mnamo 2004 na vichekesho vya Mean Girls na tamthilia ya kimapenzi The Notebook. Mnamo 2005, aliigiza katika vichekesho vya kimapenzi vya Wedding Crashers, msisimko wa kisaikolojia wa Red Eye, na tamthilia ya vicheshi ya The Family Stone. Alisifiwa na vyombo vya habari kama "it girl" mpya wa Hollywood, na akapokea uteuzi wa Tuzo la BAFTA kwa Nyota Bora Anayechipuka.

## Marejeo 
Jamii:waigizaji filamu wa Kanada
Jamii:Swahili climate voices
Lucy Gray

**Lucy Gray** (amezaliwa mwezi Desemba 2006) ni mwanaharakati wa mabadiliko ya hali ya hewa wa New Zealand.

## Wasifu
Lucy Gray ni mwanafunzi wa shule ya Ao Tawhiti mjini Christchurch  na hapo awali alikuwa katika shule ya Upili ya Cashmere. Yeye ni mwenyekiti wa kitaifa wa Mgomo wa Shule 4 za hali ya hewa, ikiwa ni pamoja na maandamano kwa wanafunzi wa shule.

## Marejeo 
Jamii:wanaharakati wa New Zealand
Jamii:Swahili climate voices
Jamii:waliozaliwa 2006
Elizabeth Evans

**Elizabeth Evans May OC Mbunge** (amezaliwa Juni 9, 1954) ni mwanasiasa, mwanamazingira, mwandishi, mwanaharakati, na wakili  wa Kanada ambaye anahudumu kama kiongozi wa Chama cha Kijani cha Kanada tangu 2022, na hapo awali aliwahi kuwa kiongozi kutoka 2006 hadi 2019. Alikuwa mbunge  wa Saanich—Visiwa vya Ghuba tangu 2011. May ndiye kiongozi mwanamke aliyehudumu kwa muda mrefu zaidi katika chama cha shirikisho cha Kanada.

May alizaliwa jijini Hartford, Connecticut, Elizabeth May alihamia Kanada na familia yake akiwa kijana. Alihudhuria Chuo Kikuu cha Mtakatifu Francis Xavier, alihitimu kutoka Chuo Kikuu cha Dalhousie na shahada ya sheria mwaka wa 1983, na baadaye alisoma theolojia katika Chuo Kikuu cha Saint Paul. ambapo aliambia Anglican Journal katika mahojiano ya 2013 kwamba alipaswa kujiondoa kwenye programu kutokana na mahitaji ya ratiba yanayokinzana. Kufuatia kuhitimu kwake kutoka Chuo Kikuu cha Dalhousie, May alifanya kazi kama wakili wa mazingira huko Halifax kabla ya kuhamia Ottawa mnamo 1985, akijiunga na Kituo cha Utetezi wa Maslahi ya Umma kama mshauri mkuu msaidizi. Mnamo 1986, aliteuliwa kuwa Mshauri Mkuu wa Sera kwa Thomas McMillan, Waziri wa Mazingira wa wakati huo katika serikali ya Mulroney ya Maendeleo ya Kihafidhina. Kama mshauri mkuu wa sera, May alihusika sana katika mazungumzo ya Itifaki ya Montreal, mkataba wa kimataifa ulioundwa kulinda tabaka la ozoni. Alijiuzulu kwa kanuni katika nafasi hiyo mwaka 1988 kutokana na vibali vya ujenzi wa bwawa lililotolewa bila tathmini ya mazingira, ambayo baadaye iliamuliwa kuwa kinyume cha sheria na mahakama ya shirikisho. May alianzisha na kutumika kama mkurugenzi mtendaji wa Sierra Club Canada kutoka 1989 hadi 2006.

## Marejeo 
Jamii:wanasiasa wa Kanada
Jamii:Swahili climate voices
Jamii:waliozaliwa 1954
Adelaïde Charlier

**Adélaïde Charlier** (alizaliwa 9 Disemba 2000) ni mwanaharakati wa Ubelgiji  anayepambana kwaajili ya hali ya hewa na haki ya kijamii. Alianzisha harakati ya Vijana kwa Ajili ya Hali ya Hewa nchini Ubelgiji. Anajulikana hasa kwa ushiriki wake katika kupambana na mabadiliko ya hali ya hewa. Iliyoongozwa na vitendo vya Greta Thunberg, Yeye ni mmoja wa watu wanaoongoza, pamoja na *Kyra Gantois* na Anuna De Wever, Ya mgomo wa kwanza wa shule kwa ajili ya hali ya hewa nchini Ubelgiji.
 

## Maisha ya Awali 
Adélaïde Charlier alizaliwa Disemba 9, 2000, mji wa Namur.
Mnamo 2018, Adélaïde Charlier ni mwanzailishi wa harakati ya Vijana kwa ajili ya Hali ya Hewa nchini Ubelgiji kwa lengo la kuongeza uelewa na kuhamasisha vijana kuchukua hatua dhidi ya mabadiliko ya hali ya hewa. Tangu wakati huo, ameandaa maandamano na migomo kadhaa ya hali ya hewa na amekuwa akishiriki katika vyombo vya habari kuzungumzia mabadiliko ya hali ya hewa na haki ya kijamii.
Kati ya 2018 na 2019, akawa mwakilishi wa Ubelgiji anayezungumza Kifaransa kwa *Amnesty International*. 

## Marejeo 
Jamii:wanaharakati wa Ubelgiji
Jamii:Swahili climate voices
Jakob Blasel

thumbnail|right|200px|Jakob Blasel

**Jakob Blasel** (alizaliwa mwaka 2000) ni Mjerumani, mwanaharakati wa hali ya hewa   na mwanasiasa wa Chama cha Kijani cha Ujerumani.

## Maisha 
Jakob Blasel alikulia Kronshagen karibu na Kiel. Ana kaka wawili na alilelewa katika dhehebu la katoliki.  Alisoma shule ya upili huko Kronshagen, ambapo alikuwa naibu mwakilishi wa wanafunzi katika mwaka wa shule wa 2017/18,  na kuhitimu kutoka shule ya upili mwaka 2019. Amekuwa akisoma sheria tangu kipind cha majira ya baridi 2020/21. 

## Marejeo 
Jamii:wanasiasa wa Ujerumani
Jamii:Swahili climate voices
Josephine Mandamin

**Josephine Mandamin** (21 Februari 1942 - 22 Februari 2019]) alikuwa mwanachama mwanzilishi wa harakati za kulinda maji nchini Kanada.

Mandamin alikuwa mnusurika wa mfumo wa shule ya makazi ya lazima kwa Waindio wa Kanada na mwanzilishi mwenza wa Mother Earth Water Walkers. Katika umri wa miaka 77, alitembea takribani maili 25,000 kuzunguka mwambao wa Maziwa Makuu]] yote, na njia nyingine za maji za Amerika Kaskazini, akiwa amebeba ndoo ya maji, ili kuleta ufahamu juu ya hitaji la kulinda maji dhidi ya uchafuzi wa mazingira.

## Marejeo 
Jamii:wanaharakati wa Kanada
Jamii:Swahili climate voices
Mina Guli

**Mina Guli** ni mfanyabiashara wa Australia, anayefanya kazi katika sekta ya mazingira.  Yeye ni Mkurugenzi Mtendaji. 

## Maisha ya awali 
Guli alizaliwa katika Mlima Waverley, kitongoji cha Melbourne  akasoma katika Chuo Kikuu cha Melbourne. Mnamo 1993 Guli alichaguliwa kama raisi wa Muungano wa Wanafunzi wa Chuo Kikuu cha Monash.  Guli alipata ajali ya kuanguka katika bwawa la kuogelea na kuvunjika mgongo na madaktari walimwambia kwamba hataweza kukimbia tena.

## Kazi
Baada ya kuhitimu, Guli alifanya kazi kama wakili kwenye sekta binafsi ya nishati na miundombinu. Mnamo mwaka 1999 alihamia Sydney Futures Exchange, ambapo alihusika katika maendeleo ya masoko ya uzalishaji wa kaboni ya Australia.Mnamo mwaka 2002 aliombwa kujiunga na Benki ya Dunia na kusaidiwa katika kuendeleza miradi ya biashara ya kaboni nchini China, India, Nepal na Indonesia.
Mwaka wa 2012, Guli alianzisha kundi la Thirst, linalopigania uhifadhi wa maji kwa vijana. Guli alijaribu kukimbia marathoni kwa siku mia moja ili kuhamasisha ufahamu juu ya uhaba wa maji, lakini alivunjika mfupa wa paja na kulazimika kuachana na kampeni hiyo siku ya sitini na tatu.

## Marejeo 
Jamii:wanawake wa Australia
Jamii:Swahili climate voices
Krithi Karanth

**Dk. Krithi Karanth** ni mwanasayansi wa Uhindi.

Krithi Karanth ana Ph.D kutoka Duke (2008), M.E.Sc kutoka Yale (2003), na, digrii za B.S na B.A kutoka Chuo Kikuu cha Florida (2001). Utafiti wake nchini India na Asia ulichukua miaka 22 unajumuisha masuala mengi katika nyanja za kibinadamu za uhifadhi wa wanyamapori. Amefanya tafiti za kiwango kikubwa kutathmini mifumo ya mgawanyo na kutoweka kwa spishi, athari za utalii wa wanyamapori, matokeo ya makazi mapya kwa hiari, mabadiliko ya matumizi ya ardhi na kuelewa mwingiliano wa binadamu na wanyamapori.

## Marejeo 
Jamii:Swahili climate voices
Jamii:wanasayansi wa Uhindi
Marianne Durano

**Marianne Durano** (alizaliwa Lyon, 10 Julai 1991) ni mwandishi wa insha na mwanafalsafa wa Kifaransa, na mwanachama wa bodi ya wahariri wa jarida la *Limite.* 

## Wasifu
Durano ni mmoja wa wananadharia wa Kifaransa wa ekolojia, akishirikiana  na Eugénie Bastié pamoja na Gaultier Bès . Durano ni mhitimu  wa falsafa huko Lyon, yeye pia  ni profesa wa falsafa katika shule ya upili. 
Ameolewa na Gaultier Bès tangu 2014; na kupata watoto wawili.

## Marejeo 
Jamii:wanafalsafa wa Ufaransa
Jamii:Swahili climate voices
Adenike Adebukola Akinsemolu

**Adenike Adebukola Akinsemolu** ni mwalimu, mwandishi na mjasiriamali nchini Nigeria.Adenike ni mhadhiri katika Chuo Kikuu cha Obafemi Awolowo (Kampasi ya Chuo cha Adeyemi). Anajulikana kama mmoja wa wataalamu  wa utunzaji wa mazingira.

## Marejeo 
Jamii:waandishi wa Nigeria
Jamii:Swahili climate voices
Clarence Ashley

thumb|Clarence Ashley
**Clarence "Tom" Ashley** (29 Septemba 1895 - 2 Juni 1967) alikuwa mwanamuziki na mwimbaji kutoka nchini Marekani, ambaye alicheza na kutumbuiza muziki wa banjo wa clawhammer na gitaa. 

Alianza kuigiza kwenye maonyesho ya mambo ya dawa katika eneo la Kusini mwa Appalachian mapema katika miaka ya 1911, na alipata umaarufu awali mwishoni mwa miaka ya 1920 kama msanii wa kurekodi  na kama mshiriki wa bendi mbalimbali za kupiga gitaa.Ashley alitumia miaka ya mwisho ya maisha yake akicheza kwenye matamasha ya muziki wa kitamaduni, pamoja na kuonekana kwenye Ukumbi wa Carnegie huko New York na kwenye tamasha la Watu wa Newport huko Rhode Island . 

## Maisha ya awali 
Ashley alizaliwa **Clarence Earl McCurry** huko Bristol, Tennessee mnamo 1895, mtoto pekee wa George McCurry na Rose-Belle Ashley. Wale waliomjua George McCurry walimtaja kwa njia tofauti kama "mchezaji mwenye jicho moja, mfufuaji wa kuzimu, na muongeaji sana."  Muda mfupi kabla ya Clarence kuzaliwa, babake Rose-Belle, Enoch Ashley, aligundua kwamba mkwe wake George alikuwa mzinzi na kufanya mapenzi na wasichana tofautitofauti aliokuwa akikutana nao. George alilazimika kuondoka mjini. Rose-Belle alirudi nyumbani na baba yake, katika mwaka 1900 familia ilihamia Shouns, Tennessee, njiapanda kusini mwa mji ujulikanayo kama mji wa mlima, ambapo Enoch aliishi katika nyumba ya kupanga. Clarence alipokuwa mchanga sana, alipewa na babu yake Enoch jina la utani la "Tommy Tiddy Waddy", na hivyo kujulikana kama 'Tom'. Alipokuwa akilelewa na wazazi wa mama yake, jina "McCurry" liliondolewa na kuwekwa jina la  "Ashley". 

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 1967
Jamii:Waliozaliwa 1895
Jamii:Wanamuziki wa Marekani
Vin Garbutt

thumb|Vin Garbutt mwaka 2010
**Vincent Paul Garbutt** (20 Novemba 1947 - 6 Juni 2017)  alikuwa mwimbaji na mtunzi wa nyimbo za kitamaduni wa Uingereza. 

Sehemu kubwa ya mkusanyiko wake wa nymbo ulijumuisha nyimbo za maandamano zinazoshughulikia mada kama vile "Matatizo" yaliyokuwa yakitokea huko Ireland Kaskazini (*Welcome Home Howard Green*, *Troubles of Erin, To Find Their Ulster Peace*), ukosefu wa ajira, na masuala ya kijamii. Ingawa mada ya nyimbo zake iliangazia masuala mbali mbali ya kisiasa na kijamii, ustadi wa Garbutt jukwaani, ucheshi na usimulizi wa hadithi kati ya nyimbo ulivuma sana katika  hadhira yake  na ambayo ilimfanya kujulikana sana. 

## Maisha ya awali 
thumb|Vin Garbutt  akipumzika wakati wa ziara yake ya Australia, 1994
Garbutt alizaliwa huko Coral Street, South Bank, Middlesbrough, Uingereza, mtoto wa baba Mwingereza na mama wa Ireland.  Ingawa maonyesho yake ya kwanza ya moja kwa moja yalikuwa katika bendi ya muziki wa pop iitwayo "The Mystics", aligundua muziki wa kitamaduni akiwa bado shuleni na akaanza kutembelea na kutumbuiza katika Klabu ya Rifle katika mtaa wa Cannon, Middlesbrough, na baadaye katika klabu ya Eston Folk karibu na nyumbani kwake.  .

## Diskografia 
** *The Valley of Tees* (1972)
** *The Young Tin Whistle Pest (live)* (1974)
** *King Gooden* (1976)
** *Eston California* (1977)
** ''Tossin' a Wobbler* (1978)
** *Little Innocents* (1983)
** *Shy Tot Pommy* (1985) [live – Mount Isa, Queensland, Australia]
** *When The Tide Turns*  (1989)
** *The By-Pass Syndrome*  (1991)
** *Bandalised* (1994)
** *Plugged!* (1995) [live – Red Lion Folk Club, Birmingham, UK.]
** *When the Tide Turns Again*  (1998) [reissue of 1989 album with one additional track]
** *Word of Mouth* (1999)
** *The Vin Garbutt Songbook Vol 1* (2003)
** *Persona ... Grata* (2005)
** *Teesside Troubadour* documentary feature & live DVD (2011)
** *Synthetic Hues'' (2014)

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 2017
Jamii:Waliozaliwa 1947
Jamii:Wanamuziki wa Uingereza
Luciano Quiñones

**Luciano Quiñones Lugo**  (amezaliwa Juni 22, 1948), ni mpiga kinanda na mtunzi wa Danzas ya Kisasa ya Puerto Rico .

## Maisha ya awali 
Quiñones, alizaliwa katika mji wa San German, Puerto Rico ambapo pia alipata elimu yake ya msingi. Alishawishiwa kimuziki na familia yake iliyomfundisha mambo ya msingi katika muziki akiwa bado mdogo. Mnamo 1960, alipelekwa katika Shule ya Muziki ya Mayagüez ambapo alianza elimu yake rasmi ya muziki. 

Mnamo 1965, Quiñones alijiunga na Chuo Kikuu cha Interamerican cha Puerto Rico huko San German ambapo aliendelea na mafundisho yake ya muziki. Mnamo 1969, alipata digrii  katika muziki na piano. Pia alitunukiwa nishani ya "Mwanafunzi Bora Zaidi wa Idara ya Muziki".  

## Kazi 
Baada ya kuhitimu kutoka Chuo Kikuu cha Interamerican cha Puerto Rico, Quiñones alifanya kazi kama mwalimu wa piano katika Idara ya Elimu ya Puerto Rico. Alibahatika kufunga ndoa na Sylvia Rodriguez ambaye kwa ukaribu wake alimtolea densi yake ya kwanza  ikiitwa "A Sylvia" mnamo 1977, alipoanza kazi yake kama mtunzi. Danza hii ilishinda tuzo ya 2 katika shindano la Taasisi ya Utamaduni ya Puerto Rico. Kufikia 2014, ngoma zake 33 zilishinda tuzo, na kuwa mtunzi aliye na tuzo nyingi zaidi hadi sasa. "El Abanico" (Shabiki), "Wimbo Rasmi wa Jiji la Hormigueros " na " Himno a Mayagüez " ni baadhi ya nyimbo zilizo na mashairi yaliyotolewa rasmi kwa watu, kwani nyingi zilitungwa kwa ajili ya solo ya piano. Ngoma mbili za mwisho zilipitishwa kama nyimbo rasmi za miji yao. Ngoma yake ya "Linda Mayagüezna", pia iliyotolewa kwa mkewe, imechezwa kwenye Tamasha la Pablo Casals huko Puerto Rico.  Mojawapo ya nyimbo zake ni danza yake iitwayo "Amor Eterno", (Upendo wa Milele) aliyoiweka na kuitoa rasmi kwaajili ya  mke wake baada ya kifo chake mwaka wa 2004. 

## Nyimbo za Danza 
** Amor Eterno (Eternal Love)
** Aniversario (Anniversary)
** A Sylvia (To Sylvia)
** Campanas Nupciales (Wedding Bells)
** Días Felices (Happy Days)
** El Abanico (The Fan)
** Fantasia en Azul (Blue Fantasy)
** Fiesta de Acabe
** Fiestas de la Candelaria
** Fiestas de Santa Rosa (Festival of Saint Rose)
** Irma
** Isla Hermosa (Lovely Island)
** Linda Flor (Beautiful Flower)
** Linda Mayagüezana (Beautiful Girl from Mayagüez)
** Matices
** Mis Tesoros (My Treasures)
** Nuestro Amor (Our Love)
** Pensando en Tí (Thinking of You)
** Princesita Juguetona (Playful Princess)
** Quinceañera (15th Birthday)
** Renacer (Reborn)
** Sueño de Amor (Dream of Love)
** Sueño Español (Spanish Dream)
** Tarde Gris (Gray Afternoon)
** Tierno Amor (Tender Love)
** Virgencita del Pozo
** Torbellino de Pasiones
** Soñando con tus Besos (Dreaming of your kisses)
** Fiestas de la Calle San Sebastián

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1948
Jamii:Wanamuziki wa Puerto Rico
Irma Thomas

**Irma Thomas** (née **Lee**; amezaliwa 18 Februari 1941)  ni mwimbaji kutoka New Orleans, Marekani. 

Thomas anaishi na kufanya kazi zake wakati mmoja na Aretha Franklin na Etta James, lakini hakuwahi kupata mafanikio ya kibiashara makubwa zaidi yao.  Mnamo 2007, alishinda tuzo ya Grammy ya Albamu Bora ya Kisasa ya Blues ya *After the Rain*, Grammy yake ya kwanza katika taaluma iliyochukua zaidi ya miaka 50 ya maisha yake. 

## Maisha na kazi 
Alizaliwa na kupewa jina la Irma Lee, huko Ponchatoula, Louisiana, Marekani,  alikuwa binti wa Percy Lee, fundi wa vyuma , na Vader Lee, ambaye alifanya kazi za ndani kwenye nyumba za waajiri wake.  Akiwa katika umri wa kati ya  miaka 13 hadi 19 , aliimba pamoja na kwaya ya kanisa la Baptist. Alifanya majaribio ya Rekodi Maalum akiwa na umri wa miaka 13. Kufikia umri wa miaka 19, alikuwa ameolewa mara mbili na alikuwa na watoto wanne. Akihifadhi jina la mume wake wa pili wa zamani, alifanya kazi kama mhudumu huko New Orleans, mara kwa mara akiimba na kiongozi wa bendi Tommy Ridgley, ambaye alimsaidia kupata mkataba wa rekodi na lebo ya eneo la Ron . Wimbo wake wa kwanza, "Don't Mess with My Man",  

### Washawishi 
* Etta James
* Mahalia Jackson
* Pearl Bailey
* Nancy Wilson
* Brook Benton
* John Lee Hooker
* Percy Mayfield 

## Diskografia 
### Miziki isiyo katika albamu 
### Albamu 
### Washiriki walioalikwa
## Filamu 
## Marejeo 
Jamii:Washindi wa Tuzo za Grammy
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1941
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Detroit Junior

**Emery "Detroit Junior" Williams, Jr.** (Oktoba 26, 1931 &#x2013; 9 Agosti 2005)  alikuwa mpiga kinanda wa muziki wa blues, mwimbaji na mtunzi wa nyimbo wa Marekani kutoka Chicago. Anajulikana kwa nyimbo kama vile "So Unhappy", "Call My Job", "If I hadn't Been High", "Ella" na "Money Tree". Nyimbo zake zimekuwa zikiimbwa tena mara kwa mara na wasanii wengine  kama  Koko Taylor, Albert King na wasanii wengine wa blues.

## Kazi 
Mzaliwa wa Haynes, Arkansas,  Detroit alirekodi wimbo wake wa kwanza uitwao, "Money Tree", na lebo ya Bea & Baby mnamo 1960. Albamu yake ya kwanza  iliitwa *Chicago Urban Blues*, ilitolewa mapema miaka ya 1970 kwenye lebo ya Blues on Blues.  Pia ana rekodi kwenye Alligator, Suti ya Bluu, Rekodi za Sirens, na Delmark .

Detroit Junior alianza kazi yake huko Detroit, Michigan, akiunga mkono wanamuziki watalii kama vile Eddie Boyd, John Lee Hooker, na Amos Milburn . Boyd alimleta Chicago mnamo 1956, ambapo aliishi huko kwa muda wa miaka kumi na miwili iliyofuata . Mapema miaka ya 1970, Detroit alitembelea na kurekodi na Howlin' Wolf .  Baada ya kifo cha Wolf mwaka wa 1976, Detroit alirudi Chicago, ambako aliishi na kucheza hadi kifo chake,kifo chake kilitokana na kushindwa kwa moyo kufanya kazi mwaka  2005.  Alikuwa kila wiki mara kwa mara katika vilabu vya Chicago blues BLUES na Kingston Mines.

Alimuachia kakake Kenneth H. Williams. Kenneth H. Williams ni mtunzi wa nyimbo, mpiga gitaa na mhandisi mashuhuri wa sauti ambaye kwa sasa anawatengenezea kazi Erykah Badu, Donald Glover Jr. AKA Childish Gambino na wengine wengi.

## Diskografia 
### Albamu 
## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 2005
Jamii:Waliozaliwa 1931
Jamii:Wanamuziki wa Marekani
John Meyer (msanii)

**John Meyer** (alizaliwa Bloemfontein, Afrika Kusini, 13 Agosti 1942  ) ni mchoraji mbobea wa Afrika Kusini.

Amefanya maonyesho mengi ndani na nje ya nchi akibobea katika mandhari za nchi na picha (pamoja na picha za washindi wa Tuzo ya Nobel Nelson Mandela na FW De Klerk na mpiga kinanda katika matamasha Vladimir Horowitz ) kwa mtindo wa uhalisia wa picha . Hivi majuzi zaidi ameelezea kazi zake kuwa zinaangukia katika kile anachokitaja kuwa "aina ya simulizi" ambapo picha za kuchora mara nyingi huwa sehemu ya mfululizo (kawaida tatu hadi sita) za matukio kwa mpangilio.

Ameonyesha michoro yake katika Jumba la Makumbusho la Slater Memorial (Connecticut) na Jumba la sanaa la Everard Read (Johannesburg). 

## Tanbihi
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachoraji wa Afrika Kusini
Jamii:Waliozaliwa 1942
Barbara Minishi

**Barbara Minishi** ni mwigizaji, msanii, mpiga picha wa mitindo na mkurugenzi wa sanaa zinazoendeleza mada za hadithi za binafsi, Asili, Alchemy & Arcana na sanaa za kuona za kujieleza kutoka Kenya. 

Kama mkurugenzi wa sanaa amefanya kazi kwenye filamu na video ya muziki, na pia kwa *Kapringen* ( *A Hijacking* ), filamu ya kipengele cha Denmark kutoka 2003.  Nchini Kenya, yeye ni mpiga picha wa kitaalamu wa mitindo anayezingatiwa sana. Msururu wa picha za Minishi umeangaziwa katika kitabu cha *Wapiga Picha 9 kutoka Kenya* kilichochapishwa kwa ushirikiano na Makumbusho ya Kitaifa ya Kenya 

## Wasifu 
Barbara Minishi alihitimu na shahada ya BA katika mawasiliano mwaka wa 2003. Kazi yake kama mpiga picha mtaalamu ilianza alipogundua picha za uhusiano wa moyo zilizojitokeza ndani yake.

"Upigaji picha ulianzisha  uvumbuzi wangu wa kibunifu na  kamera ikawa chombo changu cha kufichua, kuunda upya, na kucheza na maandishi kama haya ya utambulisho. Ilikuwa ni 'sauti' yangu na njia ya kuunda 'matukio' ya kujihusisha na mandhari kama vile dhana potofu na ukabila, ardhi na mali, usemi wa hisia, ushawishi wa mijini na uzuri.

Licha ya 'mafanikio' ya kibiashara nilianza kutilia shaka jukumu langu kama mwasiliani wa picha za kike wa kiafrika na jinsi maono yangu, mwelekeo na muundo wa kazi ungebadilika  na kuanza kujihusisha na uchunguzi na kushirikisha yale ambayo yalihusisha watazamaji na pia kuunda nafasi za kuhusika na kujihusisha na watazamaji.

Mazoezi yangu yanabadilika na nimeweza kutumia zana mpya  ambazo sasa zinajumuisha filamu, ngoma, uchoraji wa nishati, kazi ya ndoto na Intuitive Sound +Movement.

Nimejipata  katika nafasi wazi na kuanza kushiriki katika mabadiliko yanayohusisha mazungumzo ya kuona yaliyowekwa safu, simulizi za uchunguzi wa maarifa yaliyojumuishwa, swali la kimungu la kike na la kutafakari.

Mwingiliano na nia iliyofichika na ushirikiano na usemi umejitokeza na mabadiliko haya yanazingatia uundaji wa ufahamu na mazingira mapya, utamaduni na mawazo."

Kazi yake imebadilika na ameanza kujihusisha na uelekezi wa filamu yake ya kipengele na miradi mingine kama filamu fupi za majaribio, video za mitindo, maandishi yaliyoagizwa, Uchoraji, na Uandishi.

## Tuzo 
Minishi ameshinda tuzo la  Mkurugenzi Bora wa Sanaa  katika filamu ya *Nairobi Half Life katika* Tuzo za African Magic Viewer's Choice za 2014 mwezi Machi 2014. 

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wanawake wa Kenya
Maafa ya Chernobyl

**Maafa ya Chernobyl** yalikuwa maafa ya nyuklia yaliyotokea 26 Aprili 1986 katika tanuri la nyuklia la Chernobyl karibu na mji wa Pripyat, Ukraine. Wakati ule Ukraine ilikuwa jimbo la Umoja wa Kisovyeti. Kituo hicho kilikuwa karibu kilomita 110 kaskazini mwa mji mkuu, Kyiv.

Tukio hilo lilikuwa moja ya ajali mbaya zaidi katika historia ya nishati ya nyuklia. Jengo la tanuri halikuwa na zuio la mionzi na hivyo mnururisho wa nyuklia ulisambaa katika sehemu za magharibi mwa Umoja wa Kisovyeti, Ulaya ya Mashariki na Ulaya ya Kati, Skandinavia, Uingereza, na mashariki mwa Marekani . Maeneo makubwa ya Ukraine, Belarus na Urusi yalichafuliwa vibaya. Takriban 60% ya athari ya mionzi ilitua Belarus.   Takriban watu 360,000 walipaswa kuhamia maeneo mengine. 

Watu wengi waliteseka na athira ya mionzi na magonjwa ya muda mrefu kama saratani ya tezi.  

## Chanzo cha ajali 
## Marejeo 
Jamii:Umoja wa Kisovyeti
Jamii:Historia ya Ukraine
Jamii:Ekolojia
Jamii:1986
Daniel Kamau (mwandishi)

**Dan Kamau** ni mwandishi mzaliwa wa nchini Kenya, anatoka katika familia ya watu watano. Alihudhuria Chuo Kikuu cha Kenyatta.

Daniel Kamau aliandika kitabu *Gambling with Destiny*, ambacho kimechochewa na mashambulizi yaliyofanyika kaskazini mwa Uganda dhidi ya watalii. Kamau pia ni mwandishi wa kitabu *DayDreamer*, na mwanzilishi wa jarida *Jamhuri*. 

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waandishi wa Kenya
Obinna

**Obinna** ni jina la Kiigbo. Wakati mwingine Obinna huwa ni jina la ukoo. Asili ya jina Obinna ni kutoka kwa jamii ya Igbo iliyoko kusini mashariki mwa Nigeria.Jina Obinna hutumiwa kwa kawaida kuwataja wanaume lakini linaweza kutumiwa na watu wa tamaduni zingine .Tafsiri ya moja kwa moja ya jina Obinna katika lugha ya kiingereza ni, "father's heart".  Jina hilo pia linamaanisha "kiti cha enzi cha Baba" kulingana na muktadha. Hii inafafanua zaidi kwa nini ni kawaida jina la wana wa kwanza wa familia za Igbo. Watu mashuhuri walio na jina ni pamoja na:

## Jina la kupewa 
* Obinna Anyanwu, (aliyezaliwa 1983) mwimbaji na mtunzi wa nyimbo kutoka Nigeria, anayejulikana kama Waconzy.
* Obinna Chidoka (aliyezaliwa 1974), mwanasiasa wa Nigeria
* Obinna Ekezie (aliyezaliwa 1975), mchezaji wa mpira wa vikapu wa Nigeria
* Obinna Eregbu (aliyezaliwa 1969), mwanariadha wa Nigeria
* Obinna Eze (aliyezaliwa 1998), mchezaji wa kandanda wa Marekani kutoka Nigeria
* Obinna Metu (aliyezaliwa 1988), mwanariadha wa Nigeria
* Obinna Nwachukwu (aliyezaliwa 1992), mwanasoka wa Nigeria
* Obinna Nwaneri (aliyezaliwa 1982), mwanasoka wa Nigeria
* Obinna Nwosu (aliyezaliwa 1971), mchezaji wa mpira wa vikapu wa Nigeria, anayejulikana zaidi kama Julius Nwosu
* Obinna Oleka (aliyezaliwa 1993), mchezaji wa mpira wa vikapu wa Marekani

## Jina la ukoo 
* Mikel John Obi (aliyezaliwa John Michael Nchekwube Obinna mwaka wa 1987), mchezaji kandanda wa Nigeria anayeichezea Chelsea FC.
* Eric Obinna Chukwunyelu (aliyezaliwa 1982), mwanasoka wa Nigeria anayechezea klabu ya St. George's FC.
* Victor Nsofor Obinna (aliyezaliwa 1987), mwanasoka wa Nigeria anayechezea SV Darmstadt 98.
* Ezebuiro Obinna (1947-1999), mwimbaji wa Nigeria

## Angalia pia 
* Obina, jina la utani la mwanasoka wa Brazil Manoel de Brito Filho

## Marejeo 
Jamii:Waigbo
Eisha Stephen Atieno Odhiambo

**Eisha Stephen Atieno Odhiambo** (1945 - 25 Februari 2009)  alikuwa msomi Mkenya aliyezaliwa Muhoroni. Eisha anajulikana kwa mchango wake katika kuelewa hatari zilizomo katika siasa za maarifa na sosholojia ya mamlaka. Dkt Odhiambo alikuwa profesa wa historia katika Chuo Kikuu cha Rice nchini Marekani, ambako aliongoza katika utafiti wa tamaduni. Alisoma katika Chuo Kikuu cha Makerere nchini Uganda na Chuo Kikuu cha Nairobi nchini Kenya.

Odhiambo alistaafu kutoka Chuo Kikuu cha Rice baada ya kupatwa na ugonjwa uliokatiza kazi yake na kumazimisha arudi nyumbani kwa mkewe Ndere, kaunti ya Siaya, Kenya, kabla ya kifo chake 2009 katika Hospitali ya Aga Khan huko Kisumu. 

## Bibliografia 
* *Historia ya Afrika Mashariki* .  (Addison-Wesley Longman Ltd, 10/01/1978)
* *Mau Mau na Utaifa: Silaha, Mamlaka, na Simulizi*, ed. John Lonsdale,  ( Ohio University Press - 01/01/2003)
* *Vihatarishi vya Maarifa: Uchunguzi wa Kifo cha Mhe.* *Waziri John Robert Ouko Nchini Kenya, 1990* (pamoja na David William Cohen)  (Ohio University Press, 11/01/2004)
* 978-0-8214-0902-2 

## Viungo vya Nje
* Wasifu wa Chuo Kikuu cha Rice

## Marejeo 
Jamii:Waandishi wa Kenya
Jamii:Waliofariki 2009
Jamii:Waliozaliwa 1945
Sarah Hassan

**Sarah Hassan** (alizaliwa tarehe 5 Septemba 1988) ni Mkenya mwigizaji, mwanamitindo na mtangazaji wa zamani wa televisheni.

Sarah ameonekana katika filamu na mfululizo wa televisheni mojawapo ikiwa jukumu lake katika kipindi cha Runinga cha Citizen kama vile, *Tahidi High*, *Kipindi cha Harusi* na *Zora.* 

## Maisha ya Awali na Elimu 
Sarah Hassan ambaye alizaliwa Mombasa, Kenya ni mtoto pekee wa wazazi wake. Safari yake ya uigizaji ilianza mapema maishani akiwa na umri wa miaka mitano.  Kwa elimu yake ya shule ya upili, alisoma katika Shule ya Upili ya Wasichana ya Machakos na baadaye akajiunga na Chuo Kikuu cha Kilimo na Teknolojia cha Jomo Kenyatta, ambako alisomea Shahada ya Kwanza ya Sayansi katika Sayansi ya Aktuari. 

## Kazi 
Sarah Hassan alicheza kwa mara ya kwanza kwenye televisheni mwaka wa 2009 kama  mmoja wa wahusika wakuu  katika  mfululizo wa tamthilia ya shule ya upili ya Kenya *Tahidi High. J*ina lake la uigizaji likiwa Tanya. Sarah pia alikuwa mwigizaji katika mfululizo kadhaa ikiwemo *Demigods*, *Saints* and *Changes. Sarah aliendelea na kazi yake* na hata wa mwenyeji wa kipindi cha Ngoma cha Afrika Mashariki *Sakata Mashariki*. Mnamo 2013 alichukua nafasi ya Noni Gathoni katika *Onyesho la Harusi* kama mtangazaji mkuu hadi Desemba 2014. Kando na uigizaji, yeye ni balozi wa chapa kwa mitindo kadhaa ya Kenya  Kwa sasa yuko Nairobi, Kenya.

## Maisha binafsi 
Sara Hassan alifunga ndoa mnamo Februari 25, 2017 na mme wake Martin Dale. Wamebarikiwa kupata mtoto mmoja wa kiume. 

## Filamu 
## Tuzo 
## Marejeo 
Jamii:Watu kutoka Mombasa
Jamii:Waliozaliwa 1988
Jamii:Watu walio hai
Jamii:waigizaji filamu wa Kenya
Jamii:wanamitindo wa Kenya
Eric

**Eric** ni jina la:
*Juni Eric-Udorie
*Eric Rutanga
*Eric Balfour
*Eric Freeman
*Eric Engstrom
*Eric Betzig
*Eric Kandel
*Eric Wikramanayake
*Eric Wieschaus
*Eric Dusingizimana
*Eric Abidal
*Eric Wainaina
*Eric Dier
*Eric Bassler
*Eric Bailly
*Eric Bach
*Eric Njuguna
*Eric Garner
*Eric Cornell
*Eric Allender
*Eric Shigongo
*Eric Michael Swalwell
*Tuzo ya Eric Gregory
Joan

**Joan** ni jina la:
*Joan Rivers
*Joan Miró
*Joan Baez
*Joan Croll
*Joan Oumari
*Joan Carling
*Joan Fuster
*Joan Manuel Serrat
*Joan Nabirye
*Joan Hambidge
*Melissa Joan Hart
Chama cha skauti nchini Nigeria

**Chama cha skauti nchini Nigeria** kilianzishwa katika Ukoloni na Ulinzi wa Nigeria mnamo mwaka 1915 na kuwa mwanachama wa Jumuiya ya harakati za Skauti Ulimwenguni mnamo mwaka 1961. Chama cha skauti cha Nigeria kina wanachama wapatao 750,210 kufikia 2015 

## Marejeo
Jamii:Nigeria
Usimamizi wa Pwani

**Usimamizi wa pwani** ni ulinzi dhidi ya mafuriko na mmomonyoko wa ardhi, na mbinu zinazozuia mmomonyoko wa ardhi .  Ulinzi dhidi ya kupanda kwa viwango vya bahari katika karne ya 21 ni muhimu, kwani kupanda kwa kina cha bahari kunaongezeka kwa sababu ya mabadiliko ya hali ya hewa . Mabadiliko katika fuo za uharibifu wa kina cha bahari na mifumo ya pwani inatarajiwa kuongezeka kwa kasi, na kusababisha mashapo ya pwani kutatizwa na nishati ya mawimbi.

## Marejeo 
Jamii:Jiografia
Jamii:Mazingira
Jamii:Swahili climate voices
Jamii:Ekolojia
Mafuriko ya pwani

**Mafuriko ya pwani** kwa kawaida hutokea wakati ardhi kavu ya chini inapozamishwa na maji ya bahari . Masafa ya mafuriko ya pwani ni matokeo ya mwinuko wa maji ya mafuriko ambayo hupenya ndani ya nchi ambayo yanadhibitiwa na topografia ya ardhi ya pwani inayokabiliwa na mafuriko.  Muundo wa uharibifu wa mafuriko ulikuwa mdogo kwa mizani ya ndani, kikanda au kitaifa. Hata hivyo, pamoja na kuwepo kwa mabadiliko ya hali ya hewa na ongezeko la idadi ya watu, matukio ya mafuriko yameongezeka na kutaka shauku ya kimataifa ya kutafuta mbinu tofauti zenye mienendo ya anga na ya muda. Maji ya bahari yanaweza kufurika ardhini kupitia njia kadhaa tofauti: mafuriko ya moja kwa moja, kuvuka kwa kizuizi,  uvunjaji wa kizuizi.

## Marejeo 
Jamii:Jiografia
Jamii:Maafa asilia
Jamii:Mazingira
Jamii:Swahili climate voices
Jamii:Ekolojia
Mmomonyoko wa pwani

mashariki mwa Uingereza]]

**Mmomonyoko wa pwani** ni upotevu au uhamishaji wa ardhi, au uondoaji wa muda mrefu wa mashapo na miamba kando ya ufuo kutokana na hatua ya mawimbi, mikondo, mafuriko, maji yanayoendeshwa na upepo, barafu inayopeperushwa na maji, au athari zingine za dhoruba .  Marudio ya kuelekea nchi kavu ya ufuo yanaweza kupimwa na kuelezewa kwa kiwango cha muda cha mawimbi, misimu, na michakato mingine ya muda mfupi ya mzunguko.  Mmomonyoko wa ardhi wa pwani unaweza kusababishwa na kitendo cha majimaji, mkwaruzo, athari na kutu kwa upepo na maji, na nguvu nyinginezo, za asili au zisizo za asili.

## Marejeo 
Jamii:Jiografia
Jamii:Maafa asilia
Jamii:Mazingira
Jamii:Swahili climate voices
Jamii:Ekolojia
Makaa ya mawe nchini India

]]
**Makaa ya mawe nchini India** yamechimbwa tangu mwaka 1774, na India ni nchi ya pili kwa uzalishaji na utumiaji wa makaa ya mawe baada ya china, ikichimba  katika Mwaka wa Fedha wa mwaka 2022. Karibu asilimia 30% ya makaa ya mawe huagizwa kutoka nje. Kwa sababu ya mahitaji makubwa na ubora duni wa wastani, India huagiza makaa ya mawe kutoka nje ya nchi ili kukidhi mahitaji ya mitambo yake ya chuma . Dhanbad, jiji kubwa zaidi linalozalisha makaa ya mawe, limeitwa mji mkuu wa makaa ya mawe wa India. Makaa ya mawe yanayomilikiwa na serikali ya India yalikuwa na ukiritimba wa uchimbaji wa makaa ya mawe kati ya kutaifishwa kwake mwaka wa 1973 na 2018.

## Marejeo 
Jamii:Jiografia
Jamii:Mazingira
Jamii:Swahili climate voices
Jamii:Ekolojia
Makaa ya mawe huko Australia

]]
]]

Makaa ya mawe huchimbwa katika kila jimbo la Australia. Makaa ya mawe makubwa zaidi ya makaa ya mawe hutokea katika Queensland na New South Wales .  Asilimia 70 ya makaa ya mawe yanayochimbwa huko Australia husafirishwa hadi nchi za nje, hasa kuelekea mashariki mwa Asia  na kiasi cha makaa hayo hutumiwa kuzalisha  umeme. Mnamo 2019-2020 Australia iliuza nje milima 390  ya makaa ya mawe  na kuwa msafirishaji mkuu zaidi duniani wa makaa ya mawe ya metallurgiska na msafirishaji wa pili kwa ukubwa wa makaa ya joto 

## Marejeo 
Jamii:Jiografia
Jamii:Mazingira
Jamii:Swahili climate voices
Jamii:Ekolojia
Ade Adekola

**Ade Adekola** (alizaliwa Nigeria, 3 Machi 1966) ni msanii mwenye fani nyingi kama kupiha picha, mchoraji, msanii wa nguo, msanii wa digitali, na mwandishi.  Anaishi Lagos. 

Ade Adekola alihitimu Shahada ya Usanifu mwaka wa 1992 kutoka Shule ya Usanifu huko London, na kupata mafunzo katika Chuo Kikuu cha Manchester kabla.  

## Viungo vya nje 
* Tovuti rasmi 

## Marejeo 

Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1966
Jamii:wasanii wa Nigeria
Harry Kimani

**Harrison Mungai "Harry" Kimani** (alizaliwa 1982 hivi) ni mwanamuziki na mtunzi wa Kenya.

## Wasifu 
Kimani alikua na muziki, akijifunza kupiga gitaa kwa kumtazama kaka mkubwa akitumbuiza. Alisomea Shule ya Upili ya Kirangari jijini Nairobi, ambapo tayari alionyesha kupendezwa sana na muziki; aliimba, akatunga nyimbo, alishiriki katika sherehe za muziki na, wakati mmoja, aliongoza kwaya ya shule. Mapenzi yake ya kwanza katika shule ya upili yalimpa motisha ya kutunga wimbo ulioitwa “African Woman,” ambao ulipokelewa vyema na marafiki zake; walimhamasisha kurekodi wimbo huo.

Mnamo 1999, Kimani aliacha shule na kutafuta studio ya kurekodia. Hatimaye, mnamo 2000, alikutana na mtayarishaji Maurice Oyando wa Next Level Productions; kwa usaidizi wa Oyando, alirekodi wimbo wa "African Woman," ambao ulitolewa kama wimbo mmoja. Wimbo huo ulianza kuchezwa katika vituo kadhaa vya redio huko Nairobi. Alivyotiwa moyo na mafanikio yake haya ya mapema, Kimani alirudi studio ili kurekodi albamu kamili, iliyopewa jina la *African Woman* . Wimbo wa pili, "Tuohere" (God Forgive Us), ulitolewa kwa kucheza redioni. Ingawa albamu ya *African Woman* ilikamilika mnamo 2001, haikutolewa kwa sababu ya ukosefu wa fedha. Bila hofu, Kimani alirejea studio kutayarisha albamu nyingine huku ya kwanza ikisubiri kutolewa. Tangu wakati huo amerekodi na kutoa albamu mbili, *Unborn* na *Tiushi Mi Nawe* .

Wakati Viongozi wa Tamasha la Mundial walipotembelea Kenya mnamo Septemba 2002, walivutiwa na kipaji cha Kimani. Alitumbuiza katika Tamasha la Sarakasi mnamo 2003 jijini Nairobi na alikuwa sehemu ya kikundi cha wasanii wa Kenya walioalikwa kutumbuiza katikaTamasha la Mundial mnamo Juni 2003 nchini Uholanzi .

Harry Kimani pia alishirikishwa katika filamu ya Hip-hop ya Kiafrika iliyoshinda tuzo ya Hip-hop Colony.

Mnamo 2009, Harry alitoa albamu yake ya hivi karibuni, *The Quest* .

## Mtindo 
Mtindo wa muziki wa Kimani umeelezewa kama " nafsi ya Kiafrika na rumba kidogo na R&B ." Anaimba katika lugha tatu—Kiingereza, Kikuyu na Kiswahili —na maneno yake yanazungumzia masuala ya maisha ya kila siku na jamii. Maonyesho yake ya hivi karibuni yamejumuisha Tamasha la North Sea Jazz huko Rotterdam, North Sea Jazz Salute Nairobi, na uzinduzi wa Mradi wa Umoja wa Bløf huko Amsterdam.

## Diskografia 
* *Jitihada* - 2009
* *Tuishi Mi Nawe* - Sawa Sawa Fair Trade Label 2006
* *Kutozaliwa*- 2005 (juhudi za ushirikiano pamoja na Bamboo, Mtazamo, Mercy Myra na zaidi)
* *Mwanamke wa Kiafrika* - 2001 (haijatolewa)

## Tuzo 
**Alishinda:**
* Tuzo za Muziki za Kisima za 2005 za Video Bora ya Muziki na Wimbo bora

**Aliteuliwa:**
* Tuzo za Kora za 2005 - Msanii Wa Kiume wa kuahidi Zaidi 

## Tanbihi

## Marejeo 
* Wasifu wa Kimani kwenye Sarakasi.org

## Viungo vya nje 
* Ukurasa wa MySpace wa Harry
Jamii:Wanamuziki wa Kenya
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1982
Janko de Beer

**Janko de Beer** (alizaliwa Februari 24, 1980) ni mchongaji wa Afrika Kusini na msanii wa kuona, huko Somerset West, Afrika Kusini.

## Kazi 
De Beer alipata Shahada yake ya sheria (LLB) mnamo 2003 na alifanya kazi kama Wakili wa Mahakama Kuu ya Afrika Kusini kwa miaka 12. Mnamo 2005, De Beer alianza kazi yake kama mchongaji. Mnamo 2010, alikuwa na maonyesho yake ya kwanza ya sanamu za solo huko Cape Town katika Nyumba ya sanaa ya Long Street. Mnamo 2014, alipata nafasi ya maonyesho katika onyesho lake la kwanza la kikundi kwenye Jumba la sanaa la Youngblood la Cape Town. Maumbo ya asili na umbile la majani  ya bahari yaliyokaushwa yaliyokusanywa kutoka katika fukwe mbalimbali kote Afrika Kusini inatia moyo kazi yake ya sasa. Kwa miaka mingi, Alishiriki katika maonyesho mengi ya makundi.     

## Kazi za sanaa zilizochaguliwa 
thumb| *Imetakaswa*, Njia ya Sanaa ya Century City, Cape Town, SA
thumb| *Ufisadi* na sanamu ya mchongo wa farasi na Janko De Beer
thumb| *Mysticism* na Janko de Beer

; 2021

* *Uundaji wa maumbo*Wine Estate, Hermanus, SA 
* Maonyesho ya pekee, Denzil's & Jo, Johannesburg, Afrika Kusini
* Majambazi Mwendo (sanaa ya skateboard kunufaisha ngazi za mapenzi), Galleryone11, Cape Town, SA

; 2020

* Klein Karoo Nasionale Kunstefees, Oudtshoorn, SA
* Hermanus FynKuns, Hermanus, SA

; 2018

* Maonesho ya Sanaa ya Turbine (TAF), S Gallery, Johannesburg, SA
* Mnada wa Sanaa wa Bespoke, Malaika Wadogo, Idiom Wine Estate, Cape Town, SA
* Mnada wa Sanaa wa Dennis Goldberg, S Gallery, Johannesburg, SA 
* Maonyesho ya Kundi la Alhamisi ya Kwanza, Nyumba ya sanaa ya Youngblood, Cape Town, SA
* Maonyesho ya kikundi, Matunzio ya RED, Constantia, SA

; 2016

* Maonyesho ya Solo, Matunzio ya ODA, Franschhoek, SA
* Maonyesho ya kikundi, S Matunzio, Houtbay, SA

; 2015 

* *Asili*, maonyesho ya kikundi, Oude Libertas Matunzio, Stellenbosch, SA
* *Farasi*, maonyesho ya kikundi, Oude Libertas matunzio, Stellenbosch, SA
* *Asili ya Sanaa*, maonyesho ya kikundi, ABSA KKNK, Oudshoorn, SA

; 2014

* Maonyesho ya Equus, Cavalli Estate, Somerset West, SA
* Maonyesho ya Kundi la Alhamisi ya Kwanza, Jumba la sanaa la Youngblood, Cape Town, SA
* Maonyesho ya kikundi, matunzio, Youngblood, Cape Town, SA

; 2010

* Maonyesho ya pekee, Matunzio ya Mtaa Mrefu, Cape Town, SA

; 2008

* Maonyesho ya kikundi, Matunzio ya Artapart, Muizenberg, SA

; 2007

* Maonyesho ya kikundi, Matunzio ya Breytenbach, Wellington, SA

; 2006

* Maonyesho ya kikundi, Hifadhi ya Tamthilia ya Drop Street, Stellenboch, SA

## Marejeo 

Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1980
Jamii:wachongaji wa Afrika Kusini
Noel Salekwa

**Noel James Salekwa** C.S.Sp. (alizaliwa 29 Desemba 1989) ni Mtanzania, Padre Mkatoliki, mtetezi wa theolojia ya upatanisho, na mwanashirika wa Shirika la Roho Mtakatifu nchini Tanzania. 

Amekuwa mtetezi wa theolojia ya upatanisho Afrika Mashariki, akisisitiza kwamba uvumilivu wa kidini ni jambo la msingi katika kukuza mshikamano wa kitaifa unaohimiza amani na kuepusha vurugu na kwamba lengo la utu wa mwanadamu ni kutendewa kwa usawa bila kujali dini, rangi, na tofauti za kikabila.   

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1982
Jamii:Wanateolojia wa Tanzania
Kituo cha umeme cha makaa ya mawe

**Kituo cha nishati ya makaa ya mawe** au **kituo cha nishati ya makaa ya mawe** ni kituo cha nishati ya joto ambacho huchoma makaa ya mawe ili kuzalisha umeme . Ulimwenguni kote kuna zaidi ya vituo 2,400 vya nishati ya makaa ya mawe, vyenye jumla ya uwezo wa gigawati 2,000.  Huzalisha karibu theluthi moja ya umeme duniani,  lakini husababisha magonjwa mengi na vifo vya mapema zaidi,  hasa kutokana na uchafuzi wa hewa .  

## Marejeo 
Jamii:Jiografia
Jamii:Mazingira
Jamii:Swahili climate voices
Jamii:Ekolojia
MunaLove

**Rose Alphonce** (alizaliwa Dar es Salaam, 1 Januari, 1989) ni mwigizaji, mfanyabiashara na mtu anayejihusisha na masuala ya kijamii, hususani watoto. Alianza rasmi shughuli za kijamii baada ya kifo cha mtoto wake PATRICK

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1989
Jamii:waigizaji filamu wa Tanzania
Karabo Poppy

**Karabo Poppy Moletsane** (alizaliwa Vereeniging, 1992) ni mchoraji, mbunifu wa picha, na msanii wa mitaani wa Afrika Kusini. 

Poppy alisoma katika Taasisi ya Open Window jijini Pretoria na ana shahada ya Visual Communication. 

Poppy amefanyia kazi Wall Street Journal, Google, Coca-Cola, na Nike, na kubuni viatu vinavyovaliwa na LeBron James.  Aliunda michoro ya filamu ya kwanza ya Kiafrika ya mfululizo Netflix, *Queen Sono*, na *When They See us* .  Alishirikiana na RICH MNISI kwenye mkusanyiko wa mavazi ya jinsia moja, unaoitwa Running Errands, mwaka wa 2020.   Mural yake ya Utah Jazz imesakinishwa Salt Lake City, Utah.

Mnamo 2021, aliagizwa na Wikipedia, pamoja na Jasmina El Bouamraoui, kubuni alama 101 kwa ajili ya maadhimisho ya miaka 20 ya Wikipedia. 

Michoro yake inaonyeshwa kama mitambo ya mijini kote Johannesburg, na imeonekana katika Times Square, katika video za muziki, na kwenye minara ya Soweto. 

Alitajwa kwenye orodha *ya Forbes* ya "30 Under 30" katika kitengo cha wabunifu wa 2019.  Ubunifu wake wa mwaka wa 2019 wa Nike ulishinda Tuzo la Ushirikiano wa BASA Beyond Border Mnamo mwaka wa 2020 alipewa jina la "Ubunifu wa Mwaka" na *Kati ya 10 na 5* . 

## Tanbihi
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1992
Jamii:wachoraji wa Afrika Kusini
Usambazaji wa gesi ya makaa ya mawe

Katika kemia ya viwandani, **gesi ya makaa ya mawe** ni mchakato wa kuzalisha gasi yenye -mchanganyiko unaojumuisha hasa monoksidi ya kaboni, hidrojeni , dioksidi kaboni , methane, na mvuke wa maji  kutoka makaa ya mawe na maji, hewa na/au oksijeni.Kihistoria, makaa ya mawe yalitiwa gesi ili kuzalisha gesi ya makaa ya mawe, pia inajulikana kama "gesi ya mji". Gesi ya makaa ya mawe inaweza kuwaka pia ilitumiwa kwa kuzalisha joto na kuwasha taa za manispaa, kabla ya ujio wa uchimbaji mkubwa wa gesi asilia kutoka kwenye visima vya mafuta.

## Marejeo 
Jamii:Jiografia
Jamii:Mazingira
Jamii:Swahili climate voices
Jamii:Ekolojia