open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ramses Naguib

**Ramses Naguib** au **Ramsis Nagib** (8Juni 1921 - 4 Februari 1977) alikuwa mtayarishaji wa filamu, mwigizaji, na mwongozaji filamu kutoka Misri.

Alimuoa mwigizaji maarufu na mwenye mvuto Lobna Abdel Aziz, na alibadili dini yake kutoka Ukristo kwenda Uislamu, kama alivyoeleza Lobna Abdel Aziz katika mahojiano. Baadaye, walitalikiana kwa shinikizo la nje, kinyume na matakwa yao wote wawili.

Waliishi kwa upendo na furaha kabla ya talaka hiyo, na Lobna aligundua kuhusu talaka yake kupitia vichwa vya habari vya magazeti kabla hata ya kutolewa rasmi.

## Filamu alizoshiriki 
* 1974: *The Bullet is Still in My Pocket* – Mtayarishaji  
* 1968: *Three Women* – Mtayarishaji  
* 1968: *The Splendor of Love* – Mtayarishaji  
* 1967: ''My Wife's Dignity* – Mtayarishaji  
* 1963: *Bride of the Nile* – Mtayarishaji  
* 1962: *Letter from an Unknown Woman* – Msambazaji  
* 1962: *I Am the Fugitive* – Msambazaji  
* 1961: *Oh Islam* – Mtayarishaji mwenza  
* 1959: *Huda* – Mkurugenzi  
* 1957: *Ismail Yassine in the Navy* – Mtayarishaji mwenza  
* 1956: *The Leech* – Mtayarishaji mwenza  
* 1954: *Pity My Tears* – Mtayarishaji mwenza  
* 1946: *The Angel of Mercy* – Mtayarishaji mwenza  
* 1942: *Ibn El-Balad'' – Mwigizaji  

## Marejeo 
Jamii: Waliozaliwa 1921
Jamii: Waliofariki 1977
Jamii:Waigizaji Filamu
Jamii:Misri
Al-Adil II

**Al-Malik al-ʿĀdil Sayf ad-Dīn Abū Bakr ibn Nāṣir ad-Dīn Muḥammad** (anajulikana zaidi kama **al-Adil II**; 1221 hivi – 9 Februari 1248) alikuwa Ayyubid Sultani wa Misri kuanzia 1238 hadi 1240.

Baada ya kifo cha baba yake, al-Kamil, mjukuu wa Salah ad-Din, mwaka 1238, al-Adil II alichukua mamlaka akiwa hajawa tayari. Wakati nchi ikiteleza katika machafuko, ndugu yake aliyefukuzwa, as-Salih Ayyub, alitumia fursa hiyo na kumfuta madarakani. Al-Adil alikufa gerezani miaka minane baadaye.

Wanahistoria wa Kiislamu wa wakati huo waliandika kwa ukosoaji kuhusu mtindo wake wa maisha ya kifahari na maadili duni.[1]: 308 Hali hii inaonekana kuthibitishwa na baksi ya shaba iliyotengenezwa kwake na msanii bingwa Ahmad al-Dhaki al-Mawsili, yenye taswira ya uchi wa jumla—mfano pekee unaojulikana kutoka kwenye sanaa ya shaba ya Kuislamu ya kati.
File:Basin of al-Adil II Louvre OA5991.jpg|Baksi lililotengenezwa na Ahmad al-Dhaki al-Mawsili kwa ajili ya al-Adil II, 1238-1240. Louvre Museum.
File:Incense Burner of Sultan al-Adil II.jpg|Kibandiko cha uvumbi cha Sultani al-Adil II.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1221
Jamii:Waliofariki 1248
Jamii:Wanasiasa wa Misri
Sidney Toledano

[thumb|Sidney Toledano mwaka [2016.]]
**Sidney Toledano** (alizaliwa Casablanca, Moroko, 25 Julai 1951) ni mfanyabiashara Mfaransa-Mmoroko. Ameongoza kama Mkurugenzi Mtendaji (CEO) wa LVMH Fashion Group tangu Februari 2018 na alikuwa Mkurugenzi Mtendaji wa zamani wa *Fashion House Dior*.

## Familia
Sidney Toledano alizaliwa katika familia ya Wayahudi wa Moroko, mwana wa Boris Toledano, mfanyabiashara wa zamani na Rais wa jamii ya Kiyahudi ya Casablanca, na Ines Benezra. Alioa Assous tarehe 3 Julai 1981. Wana watoto watatu pamoja.

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1951
Jamii:Wayahudi
Jamii:Wafanyabiashara wa Moroko
Jamii:Wafanyabiashara wa Ufaransa
Rum Mehmed Pasha

**Rum Mehmed Pasha** alikuwa mwanasiasa wa Dola la Osmani, anayejulikana kwa kuwa waziri mkuu (Grand Vizier) wa Dola hilo kuanzia mwaka 1466 hadi 1469 na mpinzani mkuu wa Mahmud Pasha Angelović. Kama jina lake linavyopendekeza, alikuwa na asili ya Wagiriki.

Kwa ushawishi wa Karamanlı Mehmet Pasha, Sultan Mehmed wa Pili alimuondoa Rum Mehmed Pasha madarakani mwaka 1469 akaamuru auawe kwa kuzamishwa majini mwaka 1470.

## Tanbihi
Sigujana

**Sigujana kaSenzangakhona** (alifariki 1816) alikuwa Mfalme wa Wazulu mwaka 1816. Alikuwa mwana wa Senzangakhona kaJama na nusu ndugu wa Dingane kaSenzangakhona na Shaka kaSenzangakhona. Alirithi kiti cha kifalme cha baba yake karibu na mwaka 1816. Mama yake alikuwa Bhibhi kaSompisi. Mara baada ya kuwa kiongozi, aliuawa na nusundugu yake, Shaka Zulu. Haijulikani wazi kama Shaka aliwaua kwa mpango wa kikatili, Tarehe ya kuzaliwa kwake haijulikani, lakini alifariki mwaka 1816, muda mfupi baada ya kuwa Mfalme.

## Marejeleo
Jamii:Waliofariki 1816
Jamii:wanasiasa wa Afrika Kusini
Irene Charnley

**Irene Charnley** (alizaliwa 6 Mei 1960) ni mwanaharakati wa vyama vya wafanyakazi na mfanyabiashara wa zamani kutoka Afrika Kusini.

## Tabihi
Jamii:wanaharakati wa Afrika Kusini
Grace Wahu

**Grace Wahu Kenyatta** (1897 – 4 Aprili 2007) alikuwa mke wa kwanza wa Jomo Kenyatta, rais wa kwanza wa Kenya. Rekodi zinaonyesha kwamba Wahu alioana na Kenyatta, wakati huo akijulikana kama Johnstone Kamau, karibu mwaka 1917 au 1919. Wawili hao walikuwa na watoto wawili: Peter Muigai Kenyatta (1922–1979) na Margaret Wambui Kenyatta (1928–2017).

Grace Wahu alifariki dunia tarehe 4 Aprili 2007 akiwa na umri wa miaka 110.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1897
Jamii:Waliofariki 2007
Jamii:wanawake wa Kenya
Fernão do Pó

**Fernão do Pó** (pia anajulikana kama **Fernão Pó**, **Fernando Pó** au **Fernando Poo**; aliishi karne ya 15) alikuwa baharia na mchunguzi kutoka Ureno katika karne ya 15 aliyechunguza pwani ya Afrika Magharibi. Alikuwa Mzungu wa kwanza kuona visiwa vilivyoko katika Ghuba ya Guinea takribani mwaka 1472.

Kisiwa kimojawapo, kilichobeba jina lake hadi katikati ya karne ya 20, kilijulikana kama Fernando Pó au Fernando Poo. Sasa kisiwa hicho kinaitwa Bioko na ni sehemu ya Guinea ya Ikweta. Jina lake pia limepewa maeneo mengine kadhaa, ikiwemo kijiji cha Fernando Pó huko Ureno na kijiji cha Fernando Pó huko Sierra Leone.

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 15
Jamii:Waliofariki karne ya 15
Jamii:Wapelelezi kutoka Ureno
Jamii:Wapelelezi wa Afrika
Shawn Slovo

**Shawn Slovo** (alizaliwa 1950) ni mwandishi wa skrini (*screenwriter*) kutoka Afrika Kusini, anayejulikana zaidi kwa filamu yake *A World Apart*, iliyotokana na utoto wake chini ya mfumo wa ubaguzi wa rangi. Ni binti wa viongozi wa Chama cha Kikomunisti cha Afrika Kusini, Joe Slovo na Ruth First.

Slovo pia aliandika skrini za filamu kama Catch a Fire (2006), filamu ya kihistoria kuhusu apartheid, na Captain Corelli's Mandolin (2001). Mwanzoni mwa miaka ya 1970, alihudumu kama msaidizi binafsi wa Robert De Niro wakati wa utengenezaji wa filamu Raging Bull na The King of Comedy. Pia aliandika screenplay ya Muhammad Ali's Greatest Fight.

Slovo anaishi London na mara nyingi hufanya kazi kwa Working Title Films. Dada zake, Gillian Slovo na Robyn Slovo, pia ni mwandishi na mtengenezaji wa filamu mtawalia. Familia ya Slovo ni Kiyahudi.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1950
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Noto

'''''' ni mji wa mkoa wa Sicilia, Italia visiwani wenye wakazi 23,704 (sensa ya mwaka 2011).

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya Italia

## Tanbihi
Jamii:Miji ya Italia
Jamii:Sisilia
Augustine Gbao

**Augustine Gbao** (pia anajulikana kama **Augustine Bao**; alizaliwa 13 Agosti 1948) ni kiongozi wa zamani wa kikosi cha *Revolutionary United Front* (RUF) wakati wa Vita vya wenyewe kwa wenyewe vya Sierra Leone. Mnamo Februari 2009, alihukumiwa na Mahakama Maalum ya Sierra Leone kwa makosa ya kivita na uhalifu dhidi ya binadamu, na kupewa kifungo cha miaka 25 jela. Alihudumu kama kiongozi mkuu wa RUF kuanzia 1991 hadi alipokamatwa mwaka 2002.

Baada ya kuhudumia kifungo chake kuanzia mwaka 2009, Gbao alirudishwa Blama mnamo 23 Desemba 2020 ili kumalizia baki la kifungo chake cha miaka 25.

## Marejeleo
Jamii:Waliozaliwa 1948
Jamii:wanasiasa wa Sierra Leone
Professor Peller

**Professor Moshood Abiola Peller** (Iseyin, 1941 – Onipanu, 2 Agosti 1997) alikuwa mchawi wa Nigeria na mmoja wa wachawi mashuhuri zaidi barani Afrika.

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1941
Jamii:Waliofariki 1997
Jamii:wanaume wa Nigeria
Castrovillari

'''''' ni mji wa mkoa wa Calabria, Italia Kusini, wenye wakazi 20,566 (mwishoni mwa mwaka 2024).

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya Italia

## Tanbihi
Jamii:Miji ya Italia
Jamii:Calabria
Mustafa Fahmy (mwigizaji)

**Mustafa Fahmy Mahmoud** (7 Agosti 1942 – 30 Oktoba 2024) alikuwa mwigizaji wa Misri, aliyecheza katika filamu na televisheni kwa zaidi ya miaka 50. Alifariki tarehe 30 Oktoba 2024, akiwa na umri wa miaka 82.

## Filamu zilizochaguliwa
* 1974: *Where Is My Mind?*
* 1976: *Face to Face*
* 1983: *Ayoub*
* 1993: *A Maid...However*
* 1994: *Five-Star Thieves*
* 2000: *The Red Rose*

## Marejeo
## Viungo vya nje
*

Jamii:Waliozaliwa 1942
Jamii:Waliofariki 2024
Jamii:Waigizaji filamu wa Misri
Idza Luhumyo

**Idza Luhumyo** (alizaliwa Mombasa, Kenya, 1993) ni mwandishi wa hadithi fupi kutoka Kenya, ambaye kazi yake huchunguza utambulisho wa watu wa pwani ya Kenya. Mnamo Julai 2020, Luhumyo alitangazwa kuwa mshindi wa kwanza wa tuzo la Margaret Busby New Daughters of Africa Award.Alikuwa mshindi wa Tuzo la Short Story Day Africa ya 2021 na hadithi yake "Five Years Next Sunday", ambayo pia ilishinda Tuzo la Caine.

## Maisha 
Idza Luhumyo ana shahada ya sheria kutoka Chuo Kikuu cha Nairobi. Anaishi kati ya Kilifi na Nairobi, na anafanya kazi kama mwandishi wa skripti na mwandishi wa nakala.Mnamo tarehe 21 Julai 2020 ilitangazwa kwamba yeye ndiye alikuwa mshindi wa kwanza wa ufadhili wa masomo uliowezeshwa na uchapishaji wa mkusanyiko wa Margaret Busby wa mwaka wa  2019 uitwao *New Daughters of Africa* na Myriad Editions,na kwamba Luhumyo angeanza masomo ya uzamili katika Chuo Kikuu cha SOAS,London katika muhula wa vuli wa mwaka 2020 huku makazi yakitolewa na International Students House.Akizungumzia kozi yake, Luhumyo alisema:"Kitu ninachokipenda zaidi kuhusu programu ya Uzamili ya Fasihi Linganishi ni mchanganyiko wake wa taaluma mbalimbali. Wakati mwingine napenda kuifikiria kama ‘fasihi bila mipaka inayokutana na nadharia muhimu,’ jambo ambalo ni kamilifu kabisa.

Luhumyo aliendelea kuwa mwanafunzi na mshiriki wa udhamini wa Rose katika mpango wa MFA Creative Writing katika Chuo Kikuu cha Jimbo la Texas.

Kazi ya Luhumyo imechapishwa na *Popula*,*Jalada Africa*, *The Writivism Anthology*, *Baphash Literary & Arts Quarterly*, ''MaThoko's Books*, *Gordon Square Review'', Amsterdam's *ZAM Magazine*, *Short Story Day Africa*, *The New Internationalist,* *The Dark* and *African Arguments.*Kazi zake zimeorodheshwa kwa Tuzo ya Short Story Day Africa, Miles Morland Writing Scholarship, na Tuzo ya Gerald Kraak.Luhumyo aliendelea kuwa mshindi, akichaguliwa kati ya kazi 349 kutoka nchi 27 za Afrika.Mwenyekiti wa jopo la waamuzi wa Tuzo ya Caine Okey Ndibe alielezea "Five Years Next Sunday"kama hadithi ya "incandescent", ambayo ilitumia "lugha ya kupendeza".Luhumyo alikuwa mwandishi wa tano wa Kenya kutunukiwa Tuzo ya Caine.

Mnamo Disemba 2022, Luhumyo aliorodheshwa na jarida la *New African* kati ya "Waafrika 100 Wenye Ushawishi Zaidi" wa mwaka huo.

## Marejeo
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1993
Jamii:waandishi wa Kenya
Hassan Cissé

**Hassan Cisse** (1945–2008) alikuwa msemaji wa Usufii wa Tijani nchini Senegal.

## Uandishi
Miongoni mwa machapisho yake ni:

* “Shaykh Ibrahim Niasse”, Utangulizi wa *Pearls from the Divine Flood: Selected Discourses from Shaykh al-Islam Ibrahim Niasse* (African American Islamic Institute, 2006).
* “Khutbat al-Kitab”, Utangulizi wa *Shaykh Ibrahim Niasse: Kashif al-Ilbas*. Cairo: Sharikat al-Dawliyya, 2001.
* *Sincere Advice*. New York: MIJ Publishing, 2000.
* *Spirit of Good Morals of Shaykh Ibrahim Niasse*, Tafsiri na Maelezo. Detroit: African American Islamic Institute, 1998.
* *Shaykh Ibrahim Niasse: Revivalist of the Sunnah*. Tariqa Tijaniyya of New York, 1984.

* *Flash Tourisme*, “Hassan Ali Cisse: Le Cheikh Mystique de Kaolack”, No. 10, Novemba 2007.
* *Nouvel Horizon*, “Cheikh Hassane Cisse, Imam de Medina Baye,” No. 522, 18 Mei 2006.
* *Black Pilgrimage to Islam*, Robert Dannin, Oxford University Press, 2005. p. 82, 251.
* *African American Islam*, Aminah Beverly McCloud, Routledge Press, 1994. p. 93.
* *On the Path of the Prophet*, Zachary Wright, African American Islamic Institute, 2003.

## Fasihi Muhimu
* 

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Tijani 
* Earthlink 
* Medina Baay
* Ansaroudine 
* Iman Hassan
* AAII
* Bay Tubarham 
* The Faydah 

Jamii:Waliozaliwa 1945

Jamii:Waandishi wa Senegal
Charlotte Wassef

**Charlotte Wassef** (15 Julai 1912 – 17 Januari 1988) alikuwa mrembo wa Misri na Miss Universe wa mwaka 1935. 

Alizaliwa Alexandria katika familia ya Wakristo wa Misri. Alikabidhiwa taji la Miss Misri mwaka 1934 pia alishinda mashindano ya kimataifa ya urembo, yanayojulikana kama Miss Universe, mwaka 1935 yaliyofanyika Brussels.

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1912

Jamii:Wanawake wa Misri
Jamii:Wakopti
Seeiso wa Basutoland

**Simon Seeiso Griffith** (anajulikana pia kama **Seeiso**; 1905 – 26 Desemba 1940) alikuwa Mkuu wa Basutoland kuanzia 23 Juni 1939 hadi kifo chake. Alikuwa baba wa Mfalme Moshoeshoe II wa Lesotho na babu wa Mfalme Letsie III wa Lesotho.

## Marejeleo
Jamii:Waliozaliwa 1905
Jamii:Waliofariki 1940
Jamii:wanasiasa wa Lesotho
Henriette Lagou Adjoua

**Henriette Lagou Adjoua** (alizaliwa 22 Juni 1959) ni mwanasiasa wa Côte d'Ivoire aliyewahi kuwa waziri. Alikuwa mmoja wa wanawake wawili wa kwanza kuwania urais nchini Côte d'Ivoire katika uchaguzi wa rais wa mwaka 2015, akiwa pamoja na Jacqueline-Claire Kouangoua, ambaye alipata matokeo duni zaidi.

## Maisha na siasa
Henriette Lagou Adjoua mwanzo alikuwa mwanachama wa PDCI, lakini baadaye aliungana na *National Congress for Resistance and Democracy* (CNRD), harakati zilizo karibu na Rais Laurent Gbagbo. Baada ya kuhudumia kama mlezi wake, sasa ni Rais wa harakati ya Wasichana Milioni Mbili kwa Gbagbo.

Lagou pia amewahi kuwa Rais wa Bodi ya Wakurugenzi ya Air Ivoire. Wakati wa kura ya maoni kuhusu katiba ya tatu ya Côte d’Ivoire, alijitangaza kuunga mkono kura ya Hapana. Katika mahojiano na gazeti la kila siku la Ivorian, alikosoa mchakato huo kwa maneno: *Tunasema hapana, kwa udanganyifu.*

Mnamo Januari 2022, binti yake, ambaye alikuwa balozi wa Côte d’Ivoire nchini Uswisi, alifariki kutokana na ugonjwa.

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1959
Jamii:Wanawake wa Cote d'Ivoire
Jamii:wanasiasa wa Cote d'Ivoire
Steve Mounié

**Steve Michel Mounié** (alizaliwa 29 Septemba 1994) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa kitaalamu kutoka Benin anayecheza kama mshambuliaji katika klabu ya Süper Ligi kutoka Alanyaspor, kwa mkopo kutoka klabu inao shiriki katika Ligi ya Bundesliga ya FC Augsburg na pia anaiwakilisha timu ya taifa ya Benin.

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1994
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji mpira wa Benin
Stephane Sessègnon

**Stéphane Sessègnon** (alizaliwa 1 Juni 1984) ni mchezaji wa zamani wa soka wa kimataifa kutoka Benin. Alijulikana kwa uwezo wake wa kucheza katika nafasi mbalimbali, ikiwemo mshambuliaji, winga, na kiungo mshambuliaji.

Sessègnon aliwakilisha timu ya taifa ya Benin katika mashindano ya Kombe la Mataifa ya Afrika ya miaka 2008, 2010, na 2019. Kwa mafanikio yake, anashikilia rekodi kama mfungaji bora wa muda wote wa Benin na mchezaji aliyecheza mechi nyingi zaidi kwa taifa hilo, akiwa amefunga magoli 24 katika mechi 88 za kimataifa.

## Tanbihi
Jamii:waliozaliwa 1984
Jamii:Wachezaji mpira wa Benin
Jamii:Watu walio hai
Genzano di Roma

'''''' ni mji wa mkoa wa Lazio, Italia ya Kati, wenye wakazi 23,780 (sensa ya mwaka 2011).

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya Italia

## Tanbihi
Jamii:Miji ya Italia
Jamii:Lazio
Michael Poté

**Michael Grant Pote** (alizaliwa 21 Desemba 1989) ni mchezaji wa kriketi kutoka Afrika Kusini, anayewakilisha timu za ndani za Cape Cobras na Western Province. Anacheza kama mpigaji wa mwanzo na pia ni mchezaji wa leg-spin wa muda.

Pote alicheza mechi yake ya kwanza ya daraja la kwanza mwaka 2012 akiichezea Western Province, lakini alilazimika kuondoka uwanjani akiwa ameumia kabla ya kupata alama (0*). Baada ya kurejea kutoka kwenye jeraha hilo, alifanya marejeo ya kuvutia kwa kufunga mfululizo wa alama za juu — *119, 100, 80, 90, na 122**. Kutokana na mafanikio hayo, alisaini mkataba wa nusu-professional na Cape Cobras.

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*

Jamii:Waliozaliwa 1989
Jamii:Wachezaji wa Afrika Kusini
Jamii:Watu walio hai
Joel Mogorosi

**Joel Mogorosi** (alizaliwa 2 Agosti 1984) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Botswana, anayecheza kama mshambuliaji katika timu ya Gaborone United inayoshiriki Ligi Kuu ya Botswana, pamoja na timu ya taifa ya Botswana. Anajulikana kwa kasi yake, ustadi wa miguu, na uwezo wa kufunga mabao ya kuvutia.

Mogorosi alifunga bao lake la kwanza la kimataifa kwa kupiga volley nje ya kisanduku dhidi ya Togo mnamo 4 Septemba 2010, na bao lake la pili lilikuwa dhidi ya Uswidi tarehe 19 Januari 2011.

Mnamo Julai 2012, ilithibitishwa kwamba klabu ya Afrika Kusini, Bloemfontein Celtic, ilisaini rasmi mkataba wa miaka mitatu na Mogorosi baada ya kufikia makubaliano na Gaborone United.

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1984
Jamii:Wachezaji mpira wa Botswana
Jamii:watu walio hai
Mogakolodi Ngele

**Mogakolodi Ngele** (alizaliwa 6 Oktoba 1990) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Botswana ambaye kwa sasa anachezea klabu ya Township Rollers inayoshiriki Ligi Kuu ya Botswana na timu ya taifa ya Botswana kama kiungo. Alijiunga na Bidvest Wits akitokea Mamelodi Sundowns. Alishiriki katika Kombe la Mataifa ya Afrika 2012.

Mnamo mwaka 2014, alisaini mkataba wa miaka mitano na Mamelodi Sundowns F.C., ingawa alibaki na klabu yake ya wakati huo hadi mwisho wa msimu wa 2014–15. Bidvest Wits baadaye walimsaini tena kwa mkopo hadi mwisho wa msimu wa 2016–17, ambapo Bidvest Wits na Ngele walishinda taji la Absa Premiership baada ya kuwashinda timu kama Cape Town, Mamelodi Sundowns na Kaizer Chiefs. MTN 8 winner with Platinum stars: 2013

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1990
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji mpira wa Botswana
Bertrand Traoré

**Bertrand Isidore Traoré** (alizaliwa 6 Septemba 1995) ni mchezaji wa soka wa kimataifa kutoka Burkina Faso, anayekipiga kama mshambuliaji au winga wa kulia katika klabu ya Sunderland inayoshiriki Ligi Kuu. Pia ni nahodha wa timu ya taifa ya Burkina Faso.

Traoré alianza taaluma yake ya soka katika klabu ya Auxerre, kisha akamalizia mafunzo yake katika Chelsea. Alicheza mechi zake za kwanza kwa mkopo wa mwaka mmoja na nusu katika Vitesse ya ligi ya Eredivisie. Baada ya msimu mmoja akiwa Chelsea katika Ligi kuu ya Uingereza, alirudishwa tena kwa mkopo kuichezea Ajax mwaka 2016. Mwaka uliofuata, alisajiliwa na Lyon kwa dau la €10 milioni, na baadaye alichezea İstanbul Başakşehir kwa mkopo hadi mwaka 2023.

Akiwa mchezaji wa timu ya taifa tangu akiwa na umri wa miaka 15, Traoré ameshiriki Burkina Faso katika michuano mitano ya Kombe la Mataifa ya Afrika.

## Tanbihi
Jamii:waliozaliwa 1995
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji mpira wa Burkina Faso
Dango Ouattara

**Dango Aboubacar Faissal Ouattara** (alizaliwa 11 Februari 2002) ni mchezaji wa soka wa kimataifa kutoka Burkina Faso anayekipiga kama winga au winga-mbali wa kulia katika klabu ya Brentford inayoshiriki Ligu Kuu ya Uingereza na pia ni mchezaji wa timu ya taifa ya Burkina Faso.

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 2002
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji mpira wa Burkina Faso
Charles Kaboré

**Charles Kaboré** (alizaliwa 9 Februari 1988) ni mchezaji wa soka wa zamani wa kimataifa kutoka Burkina Faso aliyekuwa akicheza kama kiungo wa ulinzi. Alihudumu katika timu ya taifa ya Burkina Faso kuanzia 2006 hadi 2021 na ndiye mchezaji aliyepata mechi nyingi zaidi nchini humo.

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1988
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji mpira wa Burkina Faso
Aristide Bancé

[thumb|Bancé mwaka [2013]]
**Aristide Bancé** (alizaliwa 19 Septemba 1984) ni mchezaji wa soka wa zamani kutoka Burkina Faso, aliyekuwa akicheza kama kiungo mshambuliaji.

Bancé alianza taaluma yake ya Ulaya katika klabu ya Lokeren, akifunga mabao 27 katika mechi 87 za Jupiler Pro League. Baada ya msimu mmoja nchini Ukraine akiwa na Metalurh Donetsk, alihamia klabu ya Mainz 05 ya Ujerumani.

Katika msimu wake wa kwanza Mainz, Bancé aliisaidia klabu kupandishwa daraja hadi Bundesliga, akifunga mabao 14, na pia kufikisha nusu-fainali ya DFB-Pokal, akiwa amefunga mabao 4 katika mashindano hayo. Msimu ufuatao, chini ya kocha Thomas Tuchel, aliisaidia Mainz kubaki kwenye Bundesliga na kufika nafasi ya 9, akifunga mabao 10 katika msimu wa 2009–10.

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1984
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji mpira wa Burkina Faso
Lina Sagaral Reyes

**Lina Sagaral Reyes** (6 Julai 1961 - 14 Desemba 2024) alikuwa mwandishi wa habari kutoka nchini Ufilipino. Reyes aliwahi kushinda tuzo. Reyes pia alikuwa mshairi aliyeshinda tuzo na alitetea uwezeshaji kwa wanawake. 

## Maisha ya awali na elimu
Reyes alizaliwa Villalimpia, Bohol na kukulia huko. Alichukua kozi za uandishi wa habari na uandishi wa ubunifu katika Chuo Kikuu cha Silliman kuanzia 1978 hadi 1983. 
 
## Marejeo
Albenga

'''''' ni mji wa mkoa wa Liguria, Italia Kaskazini, wenye wakazi 23,540 (sensa ya mwaka 2011).

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya Italia

## Tanbihi
Jamii:Miji ya Italia
Jamii:Liguria
Saido Berahino

**Saido Berahino** (alizaliwa 4 Agosti 1993) ni mchezaji wa soka  kutoka Burundi, anayechezea nafasi ya kiungo mshambuliaji katika timu ya taifa ya Burundi.

Baada ya kukimbia Burundi akiwa mtoto, Berahino alipata hifadhi ya kisiasa mjini Birmingham, Uingereza, na anaona soka kama njia muhimu iliyomsaidia kuunganishwa na jamii ya Uingereza. Alijiunga na West Bromwich Albion akiwa na umri wa miaka 11 na kuwa mchezaji wa kitaalamu miaka saba baadaye. Katika maisha yake ya soka, alitumia muda mrefu akiwa amekopeshwa kwenye vilabu vya Northampton Town, Brentford na Peterborough United.

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1993
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji mpira wa Burundi
Gaël Bigirimana

**Gaël Bigirimana** (matamshi ya Kirundi: [ɡaˈeːl βiɟiriˈmaːnaː]; alizaliwa 22 Oktoba 1993) ni mchezaji wa soka wa kitaalamu kutoka nchini Burundi. Anaichezea klabu ya Dungannon Swifts katika NIFL Premiership, na pia ni mchezaji wa timu ya taifa ya Burundi katika nafasi ya kiungo.

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1993
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji mpira wa Burundi
Muhammad B. S. Jallow

**Muhammad B. S. Jallow** (alizaliwa 1960) ni mwanasiasa na mtumishi wa serikali wa Gambia ambaye amehudumu kama Makamu wa Rais wa Gambia tangu 24 Februari 2023. Aliteuliwa katika cheo hiki baada ya kifo cha mtangulizi wake, Badara Joof. 

## Maisha ya Awali na Elimu 
Jallow alianza safari yake ya kielimu katika chuo cha Gambia, ambako alipata cheti chake cha awali cha ualimu mwaka 1985 na cheti cha ualimu ngazi ya juu mwaka 1988 

## Kazi ya utumishi wa umma 
Kazi ya Jallow katika utumishi wa umma wa Gambia ilidumu kwa miongo kadhaa. Alianza kama mwalimu na akaendelea kushika majukumu mbalimbali ya kiutawala ndani ya Wizara ya Elimu. 

Baadaye aliwahi kuwa Katibu Mkuu katika wizara nyingi. Mnamo Agosti 2019, Rais Adama Barrow alimteua kuwa Katibu Mkuu na Mkuu wa Utumishi wa Umma, nafasi aliyoshikilia hadi alipostaafu Mei 2020. 

## Makamu wa Rais 
Kufuatia kifo cha Makamu wa Rais Badara Joof mnamo Januari 2023, Rais Barrow alimteua Jallow kama Makamu wa Rais mnamo 24 Februari 2023.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Gambia
Louis Liebenberg

**Louis Liebenberg** (amezaliwa 23 Mei 1964) ni mwekezaji kutoka Afrika Kusini. Yeye ni mshirika wa Rais wa zamani wa Afrika Kusini Jacob Zuma, ambaye amemwita "ufafanuzi ya uaminifu".  Alikamatwa kwa wizi wa  almasi mwaka wa 2024,  baada ya kuwalaghai wawekezaji kati ya $225 milioni. 

## Marejeleo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1964
Elisabeth Valerio

**Elisabeth Isabel Valerio** ni mfanyabiashara na mwanasiasa wa Zimbabwe ambaye ni kiongozi  wa Muungano wa Zimbabwe (UZA). Valerio pia alikuwa mwanamke pekee mgombea urais katika uchaguzi mkuu wa Zimbabwe wa 2023.

## Marejeo
Juan Jesús Vivas

thumb|Meya-Rais wa Ceuta
 **Juan Jesús Vivas Lara** (alizaliwa 27 Februari 1953) ni mwanasiasa wa Uhispania ambaye ni Meya-Rais wa sasa wa jiji la Ceuta, tangu tarehe 8 Februari 2001.  Pia ni mwanachama wa People's part (PP).

## Wasifu 
Juan Jesus Vivas alizaliwa Ceuta mwaka wa 1953,  Juan Jesus Vivas alipata shahada ya Sayansi ya Uchumi kutoka Chuo kikuu Malaga.  Alikuwa mjumbe wa Bunge la Ceuta mwaka wa 1999 na aliteuliwa kama Meya-Rais wa jiji hilo mwaka wa 2001,baada ya azimio la kutokuwa na imani lililofanikiwa dhidi ya Meya-Rais wa GIL, Antonio Sampietro . 

Vivas alipatikana na COVID-19 mnamo tarehe 10 Januari 2022.

## Marejeleo 
Jamii:Waliozaliwa 1953
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wanasiasa wa Hispania
Ilyess El Kortbi

**Ilyess El Kortbi** ni mwanaharakati wa hali ya hewa kutoka Ukraini. Amepinga mgogoro wa hali ya hewa na vita ya Urusi na Ukraini.

## Maisha Yake 
El Kortbi alikulia Ukraini na Moroko. Pia ni mwanachama mwanzilishi wa tawi la *Fridays for Future* la mji wa Kharkiv nchin Ukraini. Alikuwa mratibu wa ujumbe wa Ukraini katika Mkutano wa 16 wa Umoja wa Mataifa kuhusu mabadiliko ya tabia ya nchi kwa vijana.

Alipinga katika mkutano wa Umoja wa Mataifa wa mabadiliko ya tabia ya nchi ya mwaka  2022.

## Marejeo 
Jamii:Wanaharakati wa Ukraine
Jamii:Wiki4HumanRights 2025
Sofie Petersen

**Sofie Petersen** (alizaliwa mwaka 1955) ni askofu wa Kilutheri kutoka Grinilandi. Alikuwa Askofu wa Grinilandi kuanzia mwaka 1995 hadi 2020.

## Maisha ya awali na elimu 
Alizaliwa tarehe 23 Novemba 1955 mjini Maniitsoq, nchini Grinilandi. Alisomea teolojia na kuhitimu kutoka Chuo Kikuu cha Kopenhagen mwaka 1986. Mnamo tarehe 28 Mei 1995, akiwa na umri wa miaka 39, Petersen aliteuliwa na kuwekwa wakfu kuwa Askofu wa Grinilandi katika Kanisa la Kiinjili la Kilutheri nchini Udeni.

## Huduma 
Alibarikiwa kuwa askofu katika Kanisa la Hans Egede, ambalo ni kanisa kuu la Grinilandi, mbele ya Malkia Margrethe wa Pili. Alikuwa mwanamke wa pili kuwa askofu katika Kanisa la Kilutheri la Denmark, na pia askofu wa pili mwenye asili ya Kiinuki.

Petersen amekuwa mtetezi mashuhuri wa haki za mazingira na mabadiliko ya tabianchi. Alishirikiana kwa karibu na serikali ya Grinilandi kuhakikisha kwamba sheria inaruhusu wanandoa wa jinsia moja kuoana katika makanisa na majengo mengine ya kidini. Alistaafu mnamo Desemba 2020.

Jamii:AWC Zanzibar
Jamii:Wiki4HumanRights 2025
Jamii:Maaskofu
Abu'l Abbas Ahmad wa Morocco

**Mulay Ahmed Dehbi** (anajulikana pia kama **Moulay Ahmad ad Dahabi** au kwa jina kamili **Abul Abbas Mulay Ahmad ud-Dhahabi bin Ismail as-Samin**; 1677 – 5 Machi 1729), alikuwa Sultani wa Moroko kati ya mwaka 1727–1728 na tena 1728–1729.

Alizaliwa Meknes mwaka 1677, akiwa ni mwana wa Ismail Ibn Sharif. Kati ya mwaka 1699 na 1700 alikuwa Khalifa wa Tadla. Alipanda madarakani tarehe 22 Machi 1727 baada ya kifo cha baba yake.

Alipinduliwa mwaka 1728 na Abdalmalik wa Moroko, lakini alirudishwa madarakani kwa muda mfupi baadaye huko Oued Beht. Alipinduliwa tena siku ya kifo chake tarehe 5 Machi 1729 mjini Meknes. Alifuatwa na kaka yake wa kambo Abdallah wa Moroko.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1677
Jamii:Waliofariki 1729
Jamii:Wanasiasa wa Moroko
Marina Dubina

**Marina Dubina** ni mwanamazingira wa Belarusi na wakili wa haki za binadamu, akihudumu kama mkurugenzi mkuu wa NGO ya Ecohome, iliyoanzishwa mwaka 1996, ikiwa ni mojawapo ya mashirika yasiyo ya faida ya muda mrefu zaidi nchini Belarusi, inayokuza maendeleo endelevu na nishati mbadala.

## Marejeo
Jamii:wanaharakati wa Belarus
Hadiza Lantana Oboh

**Hadiza Lantana Oboh** (1959 – 8 Februari 1998) alikuwa rubani wa kwanza mwanamke kutoka nchini Nigeria katika Shirika la ndege la Nigeria. 

Aliuawa tarehe 8 Februari nyumbani kwake, katika tukio linaloshukiwa kuwa ni uporaji ulioshirikisha wafanyakazi wake wa ndani.

## Maisha 
Alipojiunga na Shirika la ndege la Nigeria, alianza kazi yake kama Afisa wa Ndege kwenye ndege aina ya Boeing 737-200, hatua iliyomfanya kuwa miongoni mwa wanawake wachache waliovunja rekodi katika sekta ya anga nchini Nigeria.

## Kifo 
Hadiza Lantana Oboh alikuwa na umri wa miaka 39 alipouawa. Polisi waligundua mwili wake uliokuwa ukioza ndani ya tangi la maji taka lililoko nyumbani kwake, baada ya kumkamata mtunza bustani wake aliyekuwa akijaribu kuuza baadhi ya mali zake binafsi.

Uchunguzi wa awali ulionesha kuwa baadhi ya wafanyakazi wake wa nyumbani walihusishwa na tukio hilo. Walikamatwa na baadaye kuachiliwa kwa dhamana, lakini walitoroka na ilipogunduliwa baadaye, walikuwa wametoa anuani za uongo kwa mamlaka.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1959
Jamii:Waliofariki 1998
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Watu wa Nigeria
Ronald Chagoury

**Ronald Chagoury** (amezaliwa 8 Januari 1949) ni mfanyabiashara kutoka nchini Nigeria, mwanzilishi mwenza (pamoja na kaka yake bilionea Gilbert Chagoury), na Mkurugenzi Mtendaji wa Kikundi cha Chagoury.

## Wasifu 
Ronald Chagoury alizaliwa nchini Nigeria tarehe 8 Januari 1949, mtoto wa Ramez na Alice Chagoury, ambao walihamia kutoka Lebanon katika miaka ya 1940. Alisoma katika Chuo cha Ndugu Wakristo nchini Lebanon na baadaye alisomea masomo ya biashara katika Chuo Kikuu cha Jimbo la California, Long Beach, Marekani.

Chagoury amemuoa Berthe, na wamejaliwa watoto wawili.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1949
Jamii:wafanyabiashara wa Nigeria
Jamii:watu walio hai
Osagyefo Agyemang Badu I

**Nana Agyemang Badu I** alikuwa mtawala wa jadi nchini Ghana na chifu mkuu wa Eneo la Jadi la Dormaa katika Mkoa wa Bono. Cheo chake rasmi kilikuwa Dormaahene - yaani chifu wa Dormaa. Alikuwa rais wa sita wa Baraza Kuu la Kitaifa la Machifu na alihudumu kuanzia mwaka  1978 hadi mwaka 1982.  Pia alikuwa mkuu wa Baraza la Machifu wa Brong Ahafo. Yeye ndiye baba mwanzilishi wa Shule ya Sekondari  *Dormaa* inayojulikana pia kama *Dormas* ambayo iko katikati ya Mkoa wa Dormaa Ahenkro Bono . Osagyefo alikuwa rafiki wa karibu wa marehemu Rtd.Ft. Luteni Jerry John Rawlings ambaye mara nyingi alionekana kwenye Tamasha la Kwafie .  Katika maisha yake ya kibinafsi, Osagyefo alikuwa daktari.

Osagyefo alifariki mnamo Januari 1998. Mrithi wake ni Dk. Nana Agyemang Badu II, ambaye ni mpwa wake, alichukua uongozi mwaka 1999. 

## Marejeleo 
Jamii:wanasiasa wa Ghana
Jamii:Waliofariki 1998
Adewale Ademoyega

**Adewale Ademoyega** (alifariki 21 Februari 2007) alikuwa afisa wa jeshi la Nigeria na mmoja wa waandaaji wakuu wa mapinduzi ya kijeshi ya tarehe 15 Januari 1966, ambayo yalivuruga demokrasia changa ya Nigeria na kuweka msingi wa utawala wa kijeshi nchini humo.

## Maisha ya awali na elimu 
Adewale Ademoyega alizaliwa mjini Ode Remo, katika jimbo la sasa la Ogun, kusini magharibi mwa Nigeria. Alipata shahada ya Historia kutoka Chuo Kikuu cha London. Alikuwa miongoni mwa wahitimu wa kwanza wa vyuo vikuu walioungana na Jeshi la Nigeria kama maafisa, sambamba na Luteni Kanali Chukwuemeka Odumegwu-Ojukwu, Victor Banjo, Majors Olufemi Olutoye, Emmanuel Ifeajuna, na Oluwole Rotimi mwaka 1966. Adewale Ademoyega alikuwa mmoja wa wahitimu wa mwisho waliopata hadhi ya afisa moja kwa moja katika Jeshi la Miguu la Nigeria.

## Tanbihi
Jamii:Waliofariki 2007
Jamii:Waliozaliwa karne ya 20
Jamii:Wanasiasa wa Nigeria
Ali ibn al-Hassan Shirazi

**Sultan Ali ibn al-Hassan Shirazi** (aliishi karne ya 10 hivi) alikuwa mwanzilishi wa Usultani wa Kilwa. Kulingana na hadithi za kale, Ali ibn al-Hassan Shirazi alikuwa mmoja wa wana saba wa Emir Al-Hassan wa Shiraz, Persia, na mama yake alikuwa mtumwa wa Abyssinia. Baada ya kifo cha baba yake, Ali alikimbizwa pamoja na ndugu zake waliokuwa wanapigana kuhusu urithi. Akiwa amekimbia bandarini Hormuz, Ali ibn al-Hassan aliandamana na familia yake na kundi dogo la wafuasi wake kuelekea Mogadishu, bandari muhimu ya kibiashara kwenye pwani ya Afrika Mashariki. Hata hivyo, hakukubaliana na wafalme wa mji wa Wasomali na hatimaye alikimbizwa kutoka mji huo.

Akiwa kando ya pwani ya Afrika, inasemekana Ali alinunua Kisiwa cha Kilwa kutoka kwa wakazi wa asili wa Bantu. Kulingana na maandishi ya kale, Kilwa hapo awali ilikuwa chini ya mfalme wa Bantu wa bara, Almuli, na ilikuwa imeunganishwa na bara kwa daraja dogo la ardhi lililoonekana wakati wa maporomoko ya maji. Mfalme alikubali kuiuza kwa Ali ibn al-Hassan kwa kitambaa cha rangi kilichoweza kufunika mduara wa kisiwa. Hata hivyo, mfalme alibadilisha mawazo yake na kujaribu kuliinua, akakata daraja la ardhi, na hivyo Kilwa ikawa kisiwa huru.

## Tanbihi
Jamii:wanasiasa wa Uajemi
Jamii:watu wa historia ya Tanzania
Jamii:wilaya ya Kilwa
Mustapha Dahleb

**Mustapha Dahleb** (alizaliwa 8 Februari 1952) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu wa Algeria ambaye alicheza kama kiungo wa kati . Alianza kazi yake ya uchezaji katika vilabu vya Sedan na CR Belouizdad, alitumia muda mwingi wa uchezaji wake huko Paris Saint-Germain kabla ya kucheza msimu wa mwisho huko Nice. Katika ngazi ya kimataifa, Dahleb aliwakilisha timu ya taifa ya Algeria .

Anashikilia rekodi za kuwa mfungaji wa nne bora kwa klabu ya Paris Saint-Germain katika ligi ya daraja la kwanza ya Ufaransa na mfungaji wa saba wa muda wote katika mashindano yote.

## Kazi 
Dahleb alicheza na timu ya taifa ya Algeria katika Kombe la Dunia la FIFA la 1982, ambapo Algeria ilishindwa kuendelea  hatua ya makundi. 

Alishikilia rekodi ya kuwa mfungaji bora wa muda wote kwa Paris Saint-Germain katika ligi ya daraja la kwanza ya Ufaransa akiwa na mabao 85  kabla ya kuzidiwa na Zlatan Ibrahimovic.  Dahleb ndiye mfungaji wa sita wa muda wote wa klabu katika mashindano yote, akiwa na mabao 98. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1952
Jamii:Watu wa Algeria
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Algeria
Peta Teanet

**Peta Teanet** (Juni 1966 – 13 Julai 1996) alikuwa msanii maarufu wa muziki wa disco kutoka Afrika Kusini, mwenye asili ya kabila la Watsonga.

## Maisha
Peta Teanet alizaliwa Afrika Kusini na alikaa kijiji cha Thapane, Bolobedu Kusini, Ga-Modjadji. Alisoma shule ya upili katika *Kgwekgwe High School*, kijiji cha Moleketla, Bolobedu Kusini. Alijua vizuri lugha ya Shona na pia aliimba baadhi ya nyimbo zake katika Shona.

Albamu yake ya kwanza, *Maxaka* (“We Are Relatives”), ilirekodiwa mwaka 1988. Muziki wake uliathiriwa sana na mtindo wa Paul Ndlovu. Peta alikuwa mtoto wa tatu wa Emma Teanet, ambaye pia alikuwa msanii. Katika kipindi chake, alikubalika kama “Mfalme wa Xitsonga Disco Music,” akishirikiana na wasanii kama Penny Penny (rafiki yake), Foster Teanet (kaka yake mdogo), Joe Shirimane, na wengine wengi. Kijiji cha ward 11 chini ya Greater Tzaneen Local Municipality, Mopani District, kimepewa heshima ya kumtaja Peta Teanet.

Kupitia Peta Teanet Productions, aliwahusisha familia yake na washirika wake wa karibu, ikiwemo: Emma Teanet (mama), Foster Teanet (kaka), Jeanet Teanet (binti), Vuyelwa na Shamila (wake), pamoja na wasanii wengine kama Ashante, Girlie Mafurha, Linah Khama, Samsom Mthombheni, The BIG T, Wireless Julius Bomba, Luz de Sá, na Tinito kutoka Mozambique.

Peta pia alisaidia kukuza vipaji vipya katika muziki, akiwasaidia wasanii kama Soul Lovers, General Musca, Penny Penny, Sunglen Chabalala, Nurse Matlala, na Candy N'wayingwani jinsi ya kutengeneza muziki na kuendeleza taaluma yao.

## Kifo
Teanet alifariki mnamo 13 Julai 1996 huko Acornhoek baada ya kupigwa risasi na polisi kufuatia ugomvi.

## Albamu
*(1988) Maxaka  
*(1989) Divorce Case  
*(1990) More Hits From Peta Teanet  
*(1991) The Gospel Album with The Special Servants  
*(1991) The Real Peta Teanet  
*(1992) Saka Naye Jive  
*(1992) The Heroes Peta Teanet and Paul Ndlovu  
*(1993) Jahman Teanet  
*(1993) Uta ku Tsakisa  
*(1994) Peta Will Excite You  
*(1995) Double Pashash  
*(1996) King Of Shangaan Disco  

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1966
Jamii:Waliofariki 1996
Jamii:Waimbaji wa Afrika Kusini
Jamii:Wanaume wa Afrika Kusini
Scandiano

'''''' ni mji wa mkoa wa Emilia-Romagna, Italia Kaskazini, wenye wakazi 24,792 (sensa ya mwaka 2011).

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya Italia

## Tanbihi
Jamii:Miji ya Italia
Jamii:Emilia-Romagna
Chukwuebuka Godrick

**Chukwuebuka Jason "Chu" Godrick** (alizaliwa Aguleri, Nigeria, 11 Oktoba 2000) ni mtaalamu wa Nigeria anayekabiliana na mashambulizi ya Futiboli ya Marekani kwa Wakuu wa Jiji la Kansas la Ligi ya Soka ya Kitaifa (NFL).  Aliajiriwa kupitia mpango wa NFL wa International Player Pathway (IPP). 

## Maisha ya awali 
Godrick alianza shughuli yake ya michezo ya kucheza mpira wa kikapu kupitia programu ya Kikristo iitwayo Elimu ya mpira wa Kikapu iliyoanzishwa Lagos . Uwezo wake wa kucheza soka ulipogunduliwa, Godrick aliingia katika programu ya International Player Pathway (IPP) na alianza mazoezi mwaka 2022 katika kituo cha L.Bentley O-line Performance kilichoanzishwa na mchezaji wa zamani wa NFL LeCharles Bentley huko Chandler, Arizona . 

## Tanbihi
Jamii:Wachezaji wa Nigeria
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 2000
Jamii:Waigbo
Grace Malie

**Grace Malie** ni mwanaharakati wa hali ya hewa kutoka Tuvalu, anayezingatia athari za mabadiliko ya hali ya hewa huko Tuvalu. Aliyewahi nukuliwa mbele ya Mahakama ya Kimataifa ya Haki, na ameshawahi kuwasilisha maswala ya nchi yake mbele ya Umoja wa Mataifa. Yeye ni mjumbe wa vijana wa *Rising Nations Initiative*.

## Maisha Yake 
Grace Malie alilelewa katika kisiwa cha Funafuti huko Tuvalu. Alienda shuleni huko Fiji alipokuwa watoto, kutoka Tuvalu, walidhihakiwa kuwa wanatoka "*kisiwa kinachozama"* 

Malie anazungumza waziwazi kuhusu athari za mabadiliko ya hali ya hewa katika nchi yake.  Mwishoni mwa 2023, alihudhuria COP28 huko Dubai, ambapo alimshawishi mbalimbali Mfalme wa Uingereza Charles III. Alitambulishwa kwake na katibu mkuu wa jumuiya ya madola aitwaye Patricia Scotland, na Malie alisema alipata usaidizi wa Mfalme.

Tarehe 8 Septemba ya mwaka 2024, Malie na waziri mkuu wa Tuvalu aitwaye Feleti Teo walihutubia kikao cha sabini na tisa cha Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa kuhusu kupanda kwa kina cha bahari. Aliuambia mkutano ule kuwa Tuvalu imepambana katika kuhakikisha kuwa kuna mabadiliko mazuri ya hali ya hewa lakini inaombwa kuchukua maamuzi zaidi, akisema, "*Mnapojadiliana, mawimbi ya bahari yanaharibu sehemu ya kisiwa hicho. Unapoendelea kujadili, matumaini ya vijana wa Tuvalu yanatoweka. Unapochelewa kutekeleza Mkataba wa Paris au kulipa kwa hasara na uharibifu, sisi ni wakazi wengine wa* *watu wa Tuvalu tumefanya angalau kusababisha mgogoro, lakini tunalipia bei ya juu zaidi.*" Kesi ilitolewa kuhusu kuongezeka kwa kina cha bahari na kutishia Tuvalu na wanachama wengine wa Muungano wa Nchi za Visiwa Vidogo. Vanuatu ilipanga ICJ kutoa ushauri kuhusu msimamo wa kisheria wa nchi zinazoshtakiwa. Mahakama iliambiwa kwamba hilo lilikuwa tishio kubwa zaidi kwa kuwepo kwa visiwa vya Tuvalu. Profesa Phillipa Webb alimnukuu Malie akisema, "*Tuvalu haitaingia katika bahari inayoinuka kimyakimya*." 

Malie pia amewasilisha katika TEDxLondon.

## Marejeo 
Jamii:Wanaharakati wa Tuvalu
Jamii:Wiki4HumanRights 2025
Ruhila Adatia-Sood

**Ruhila Adatia-Sood** (29 Agosti 1982 - 21 Septemba 2013) mwenye asili ya India alikuwa mwandishi wa habari na alitangaza kwa Televisheni na Radio nchini Kenya https://web.archive.org/web/20130924044049/http://www.mwakilishi.com/content/articles/2013/09/21/radio-journalist-ruhila-adatia-killed-in-westgate-attack.html.

## Maisha
Ruhila Adatia alizaliwa na kulelewa Kisumu na jijini Nairobi.   Alihitimu masomo ya msingi katika shule ya Aga Khan Academy jijini Nairobi na mwaka wa 2007akahitimu kutoka chuo kikuu cha Rhodes kilichoko Grahamstown Afrika Kusini.Baada ya kuhitimu mwaka wa 2007, alifanya kazi nchini Kenya katika vyombo vya habari tofauti ikiwemo Radio Africa Group kama msomaji wa habari, msimamizi wa kipindi cha Rankingshow katika radio ya Kiss 100 na Metro East FM,kituo cha radio kinacholenga jamii ya Wahindi nchini Kenya.Kuanzia mwaka wa 2011 walikuwa na kipindi cha Televisheni cha watoto kupika walichokuwa wakirekodi kila mwezi katika jumba la maduka la Westgate jijini Nairobi wakiwa na msimamizi wa kipindi hicho Kamal Kaur.

Alikuwa mwanachama wa jamii ya Kiislamu ya Ismaili.Mwezi wa January mwaka wa 2012, aliolewa na Ketan Sood mwanachama wa shirika la USAID jijini Nairobi. Harusi ilifanyika katika Hekalu ya Arya Samaj ilioko eneo la Parklands jijini Nairobi.

Ruhila alijeruhiwa katika kisa cha ufyatuaji risasi katika jumba hilo la maduka la Westgate alipokuwa akiandaa mashindano ya kupika ya watoto katika paa la jumba hilo. Aliaga dunia njiani akikimbizwa katika hospitali ya Aga Khan kwa matibabu. Wakati wa kifo chake akiwa na umri wa miaka 31, alikuwa na mimba ya kati ya miezi sita na saba ya mtoto wake wa kwanza.

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1982
Jamii:Waliofariki 2013
Jamii:watangazaji wa Kenya
Vita vya wenyewe kwa wenyewe vya Nigeria

**Vita vya wenyewe kwa wenyewe vya Nigeria** (vinatambulika pia kama **Vita vya Biafra**) vilidumu tangu tarehe 6 Julai 1967 hadi tarehe 15 Januari 1970). Vilikuwa mgongano wa kijeshi kati ya Nigeria na Jamhuri ya Biafra, jimbo lililojitenga na kujitangaza huru mwaka 1967. Wakati wa vita hivi, Yakubu Gowon alikuwa kiongozi wa Nigeria, huku Biafra ikiongozwa na Chukwuemeka "Emeka" Odumegwu Ojukwu.

Mgongano huu ulizuka kutokana na mchanganyiko wa migongano ya kisiasa, kikabila, kitamaduni na kidini ambayo ilitokea baada ya Umoja wa Uingereza kuhamishia madaraka Nigeria kati ya 1960 na 1963. Sababu za haraka za vita mwaka 1966 zilihusisha mapinduzi ya kijeshi, upinduzi wa pili, na vikwazo dhidi ya Wazee wa Igbo katika Kaskazini mwa Nigeria.

Kutokana na vikwazo hivi na uhamisho mkubwa wa Wazee wa Igbo kutoka Kaskazini kwenda Mashariki, viongozi wa Mkoa wa Mashariki (ambao walikuwa wengi wa asili ya Igbo) waliona kuwa serikali ya shirikisho haiwezi kuhakikisha usalama wao. Suluhisho pekee lilionekana ni kuanzisha taifa huru la Biafra.

Ndani ya mwaka mmoja, majeshi ya serikali ya Nigeria yalizunguka Biafra, wakishika bandari za mafuta na jiji la Port Harcourt. Baada ya kuzungukwa kwa sehemu kubwa ya Biafra, kizuizi kilitekelezwa kwa nia ya kuumiza adui, jambo lililosababisha njaa kubwa miongoni mwa wananchi wa Biafra.

Katika vita ya miaka mi wili na nusu, kulikuwa na takriban vifo 100,000 vya kijeshi, huku kati ya 500,000 hadi 2 milioni ya wananchi wa Biafra wakipoteza maisha kwa njaa.

## Tanbihi
Jamii:Historia ya Nigeria
Jamii:Vita
Kamel Rabat Bouralha

**Kamel Rabat Bouralha** (alizaliwa Algeria, 1958) ni raia wa Uingereza ambaye ameshutumiwa na Huduma ya Usalama ya Shirikisho la Urusi (FSB) kwa kuwa msaidizi mkuu wa mbabe wa vita wa waasi wa Chechen Shamil Basayev katika kupanga tukio la utekaji nyara katika shule ya Beslan. 

Wachunguzi wa Urusi wanadai kwamba Bouralha alisafiri kutoka London hadi Chechnya mwaka 2001. Washirika wa zamani wa Scotland Yard huko London walithibitisha kwamba Bouralha alikuwa akiishi London na alikuwa mgeni wa mara kwa mara katika msikiti wa Finsbury Park mwaka 2000. Aliripotiwa kuzuiliwa Septemba 2004 huko Chechnya alipokuwa akijaribu kukimbilia Azabajani jeraha la kifua kutibu kifua chake. &#x5B; '''' &#x5D;

## Marejeo 
Jamii:wanaume wa Uingereza
Robbie Wessels

**Robert Albert Wessels** ni mwimbaji na mwigizaji wa Afrikaans kutoka Afrika Kusini.

## Diskografia 
Robbie Wessels alitoa albamu zifuatazo:

* *My Vissermanvriend se Pa*  (2005)
* *Halley se Komeet* (2006)
* *Afrika Sonsak* (2009)
* *Kaalvoet* (2011)
* *Als Wat Ek Het* (2014)
* *Woestyn* (2017)
* *Staan Saam (2019)*
* *Die Sluise van die Hemel (2020)*
* *Hiep Hiep Hoera (2023)*
* *Racheltjie De Beer (2025)*
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Makaburu
Jamii:waimbaji wa Afrika Kusini
Chima Anyaso

**Chima Anyaso** (jina kamili: **Chimaobi Desmond Anyaso**) ni mfanyabiashara, mwanasiasa, na mmiliki wa hoteli kutoka Nigeria, anayejulikana hasa kwa shughuli zake za uuzaji na usambazaji wa mafuta na gesi nchini humo.

Anyaso amejitambulisha kama kiongozi wa biashara mwenye ushawishi mkubwa katika masuala ya kiuchumi na maendeleo ya sekta binafsi, akichangia katika ukuaji wa sekta ya nishati na uwekezaji wa kibiashara nchini Nigeria.

## Maisha ya Awali na Elimu
Anyaso alisoma shahada ya kwanza na pia masomo ya uzamili katika Chuo Kikuu cha Lagos, ambako alipata Shahada ya Sayansi (B.Sc.) katika lugha ya Kiingereza na Shahada ya Uzamili (M.Sc.) katika usimamizi.

## Siasa
Mnamo mwaka 2019, Anyaso alipata uteuzi kwenye chama cha *PDP* kugombea nafasi ya Bunge la Shirikisho la *Bende Federal Constituency,* jimbo la Abia. Hata hivyo, alizidiwa kura na mgombea wa APC, Benjamin Kalu, katika uchaguzi mkuu wa mwaka huo.

## Angalia pia
*Ayo Sogunro
*Japheth Omojuwa
*Adebola Williams

## Marejeo
Jamii:Wafanyabiashara wa Nigeria
Jamii:Wanasiasa wa Nigeria
Mansa Qu

**Mansa Qu** (anajulikana pia kwa matamshi **Gao**, na katika historia ya mdomo kama **Kon Mamadi**) alikuwa Mansa wa Dola la Mali kati ya takriban mwaka 1300 hadi 1305.

Qu alikabidhiwa kiti cha enzi baada ya mauaji ya mdundo wa kiti, Sakura, ambaye alikuwa amepanda kutoka hajj. Kulingana na historia za mdomo, Kon Mamadi ndiye aliyemuuwa Sakura kwa msaada wa binti yake. Uraia wake ulimaliza mzozo wa urithi uliohusiana na Gbara dhidi ya jeshi na chama cha wawindaji tangu kifo cha Sundiata Keita.

Alitawala hadi mwaka 1305, wakati mwanawe Mohammad ibn Qu alipomrithi kiti cha enzi.

## Angalia pia
*Dola la Mali
*Nasaba ya Keita

## Marejeo
Jamii:wanasiasa wa Mali
Edhem Pasha

**Edhem Pasha** (1844–1909) alikuwa Mturuki wa Dola la Osmani na field marshal, aliyeongoza katika ueneaji wa doktrina ya kijeshi ya Uosmani.

Alijulikana kwa mchango wake katika kuimarisha na kuboresha mbinu za kijeshi za Uosmani, akichangia katika ufundishaji, mafunzo, na mikakati ya kijeshi ndani ya jeshi la Uosmani.

## Marejeo
Jamii:wanasiasa wa Uturuki
Jamii:Waliozaliwa 1884
Jamii:Waliofariki 1909
Mohamed Ahmed Zaki

thumb|Zaki mwaka 2019**Mohamed Ahmed Zaki Mohamed** (alizaliwa 29 Januari 1956) ni jenerali mkuu wa Jeshi la Misri aliyehudumu kama Waziri wa Ulinzi wa Misri kuanzia 14 Juni 2018 hadi 2 Julai 2024. Kabla ya hapo, alishikilia amri ya Misri Paratroopers kuanzia Desemba 2008 hadi Agosti 2012, na baadaye akawa kiongozi wa Mabaki ya Republican Guard hadi Juni 2018.

Zaki alifikishwa madarakani mnamo 14 Juni 2018, akichukua nafasi ya Sedki Sobhy kama Waziri wa Ulinzi. Uteuzi wake unaaminika kuwa ni tambu la zawadi kutokana na nafasi yake wakati wa kushikilia aliyekuwa Rais wa Misri, Mohamed Morsi, wakati wa mapinduzi ya 2013 nchini Misri.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1956
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wanasiasa wa Misri
Koca Yusuf Pasha

**Koca Yusuf Pasha** alikuwa mwanasiasa wa Milki ya Osmani. Alikuwa grand vizier kuanzia 25 Januari 1786 hadi 28 Mei 1789 (wakati wa utawala wa Abdul Hamid I ), na Kapudan Pasha (Grand Admiral wa Ottoman Navy) baada ya 19 Desemba 1789.  Akawa grand vizier tena, wakati huo akihudumu kuanzia 12 Februari 1791 hadi (katikati ya 1792 Seliduring ). Anachukuliwa kuwa mmoja wa makamanda bora wa Ottoman wa kipindi chake, 

Alikuwa Mgeorgia aliyesilimu na pia aliwahi kuwa Gavana wa Peloponnese. 

## Marejeo 
Jamii:waliozaliwa karne ya 18
Jamii:wanasiasa wa Georgia
Jamii:wanasiasa wa Uturuki
Manuel Serifo Nhamadjo

**Manuel Serifo Nhamadjo** (25 Machi 1958 – 17 Machi 2020) alikuwa mwanasiasa wa Guinea Bisau aliyewahi kuhudumu kama rais wa Bunge la Wananchi wa Guinea-Bissau.

Alikuwa mgombea katika uchaguzi wa urais wa 2012, ambapo alishika nafasi ya tatu katika raundi ya kwanza. Baada ya kundi la kijeshi la Aprili 2012 kumrudisha madarakani, Nhamadjo aliteuliwa kuwa rais wa muda kama sehemu ya mpangilio wa mpito.

## Marejeo
Jamii:Waliofariki 2020
Jamii:Wanasiasa wa Guinea Bisau
Bilal al-Sudani

**Bilal al-Sudani** (anayejulikana pia kama **Suhayl Salim Abd el-Rahman**, alifariki 25 Januari 2023) alikuwa mwanachama wa kundi la al-Shabaab na baadaye alijiunga na Dola la Kiislamu nchini Somalia.

Alitambuliwa kama gaidi na Marekani mnamo 2012 kwa kazi yake ya kusaidia kugharamia wageni waliokuwa wakielekea kwenye kambi za mafunzo za al-Shabaab. Baadaye, alianza kusaidia kugharamia ISIS barani Afrika na katika nchi nyingine, ikiwemo Afghanistan. Mnamo 2022, Marekani ilimdai alishirikiana na Mkasisi wa Afrika Kusini, Abdella Hussein Abadigga, kuwachagua vijana nchini humo kwa ajili ya ISIS na kuwatuma kwenye kambi za mafunzo ya silaha.

Al-Sudani alihusishwa na ofisi ya ISIS nchini Somalia, ambayo ilikuwa na ushawishi katika Afghanistan, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, na Mozambique.

Al-Sudani aliuawa na wanajeshi wa DEVGRU katika shambulio la pango kaskazini mwa Somalia mnamo 25 Januari 2023. Shambulio hilo lililenga kumpata hai, na wanachama kumi wa kundi lake pia waliuawa bila kuathiri raia au wanajeshi wa Marekani.

## Marejeo
Jamii:waliozaliwa karne ya 20

Jamii:Wanasiasa wa Somalia
Elizaphan Ntakirutimana

**Elizaphan Ntakirutimana** (1924 – 22 Januari 2007) alikuwa mchungaji wa Kanisa la Waadventista Wasabato kutoka Rwanda. Alikuwa kasisi wa kwanza kuhukumiwa kwa jukumu maalum la uongozi katika mauaji ya kimbari ya 1994 ya Rwanda .
Jamii:watu wa Rwanda
Jamii:Waliofariki 2007
Jamii:Waliozaliwa 1924