Agda Montelius

**Agda Georgina Dorothea Alexandra Montelius** (23 Aprili 1850 – 27 Oktoba 1920) alikuwa mfadhili na mwanaharakati wa haki za wanawake kutoka Uswidi. Alikuwa kiongozi mashuhuri katika harakati za misaada ya kijamii na kampeni za usawa wa kijinsia, hasa katika kupigania haki ya wanawake kupiga kura. Aliongoza Chama cha Fredrika Bremer kutoka mwaka 1903 hadi 1920.

## Wasifu 
Montelius alizaliwa mwaka 1850 katika mji wa Köping, akiwa mtoto wa Luteni Jenerali Alexander Reuterskiöld, waziri wa ulinzi na ofisa wa jeshi la kifalme, na Anna Schenström. Alipata elimu yake katika shule ya wasichana ya Hammarstedtska flickskolan mjini Stockholm.

Mnamo tarehe 20 Septemba 1871, aliolewa na mwanakiolojia na profesa wa Kiswidi, Oscar Montelius (1843–1921).

Montelius alielezewa kama mwanamke mdogo kwa umbo, mtulivu, mwenye huruma, maadili imara na mawazo ya kina. Alijitolea sana katika shughuli mbalimbali za kijamii, licha ya changamoto ya kupoteza uwezo wa kuona katika jicho moja kadiri alivyozeeka. Maisha yake binafsi yaliakisi maadili ya unyenyekevu na nidhamu ya hali ya juu.

Alitambuliwa kama kielelezo miongoni mwa wanawake wa tabaka la kati la juu jijini Stockholm. Lydia Wahlström alimualika mara kwa mara kushuhudia mitihani ya wanafunzi katika shule ya wasichana Åhlinska skolan.

## Kazi ya Kijamii na Misaada 
Montelius alikuwa mmoja wa viongozi wakuu wa misaada ya kijamii nchini Uswidi mwanzoni mwa karne ya 20. Kauli mbiu yake kuu ilikuwa: "Kuwasaidia watu ili wajisaidie wenyewe."

Alikuwa mwanachama wa Nya Idun (Idun Mpya) kuanzia mwaka 1885 hadi 1901, na aliwahi kuwa mwenyekiti wake mwaka 1900–1901. Vilevile, alihudumu katika Maria skyddsförening (Chama cha Ulinzi wa Maria) kati ya 1879 na 1892. Mwaka 1889, alishirikiana kuanzisha Föreningen för välgörenhetens ordnande (Chama cha Kupanga Misaada ya Kijamii), ambacho alikiongoza hadi mwaka 1911, na kisha kuwa mkurugenzi wa kamati yake kuu hadi kifo chake mwaka 1920.

Alikuwa pia mwanachama wa kamati kuu ya Sällskapet för uppmuntran av öm och sedlig modersvård (Chama cha Kuhamasisha Malezi ya Maadili kwa Akina Mama) kuanzia 1901 hadi 1920. Alisaidia kuanzisha Centralförbundet för socialt arbete (CSA) (Shirikisho Kuu la Kazi za Kijamii) na Svenska fattigvårdsförbundet (Chama cha Huduma kwa Maskini cha Uswidi), ambapo alihudumu katika nafasi mbalimbali kati ya 1903 na 1920.

## Uanaharakati wa Haki za Wanawake 
 wakimkabidhi Waziri Mkuu Erik Gustaf Boström ombi la haki ya wanawake kupiga kura, mwaka 1899]]

Kupitia shughuli zake za misaada ya kijamii, Montelius alihusika kikamilifu katika harakati za kupigania haki za wanawake. Alifuata mtazamo wa feminismu ya utofauti (difference feminism), akisisitiza umuhimu wa ushiriki wa wanawake katika siasa na uundaji wa jamii kwa ajili ya kuwalinda wagonjwa, wanyonge, na wahitaji kwa lengo la kuifanya jamii kuwa "kama nyumbani kwa wote."

Mwaka 1886, alijiunga rasmi na Chama cha Fredrika Bremer (Fredrika Bremer Association, FBF), shirika lililoanzishwa na Sophie Adlersparre. Hata hivyo, alihusika tangu mwaka 1884 kama mmoja wa waanzilishi.

Kitaasisi, chama kilikuwa chini ya uongozi wa mwanaume, Hans Hildebrand, ili kupata heshima zaidi kijamii ingawa kwa uhalisia Adlersparre ndiye aliyekuwa akiongoza kwa vitendo. Baada ya kifo cha Adlersparre mnamo 1895, Montelius alichukua uongozi. Awali alikuwa makamu wa mwenyekiti, lakini mnamo mwaka 1903 aliteuliwa rasmi kuwa mwenyekiti, na kuwa mwanamke wa kwanza kuliongoza chama hicho kwa cheo rasmi.

## Marejeo 
Jamii:Wanaharakati wa Uswidi
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania