open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Charly Körbel

**Karl-Heinz Körbel**, anayejulikana kama **“Charly” Körbel** (amezaliwa 1 Desemba 1954), ni mchezaji wa zamani wa kulipwa wa mpira wa miguu kutoka Ujerumani aliyekuwa akicheza kama beki.

Alitumia karibu taaluma yake yote katika klabu ya Eintracht Frankfurt, ambako alijijengea hadhi ya kuwa mmoja wa wachezaji muhimu zaidi katika historia ya klabu hiyo. Körbel anashikilia rekodi ya kucheza mechi nyingi zaidi katika Bundesliga, akifikia zaidi ya mechi 600 akiwa na Frankfurt, jambo linalomfanya kuwa mmoja wa mabeki mashuhuri katika soka la Ujerumani.

Baada ya kustaafu kucheza, aliendelea kuitumikia Eintracht Frankfurt katika majukumu ya uongozi. Kwa sasa ni sehemu ya uongozi wa masuala ya soka wa klabu hiyo na pia anaendesha akademi ya vijana, akichangia kukuza vipaji vipya vya soka nchini Ujerumani.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1954
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji mpira wa Ujerumani
Harald Konopka

**Harald Konopka** (alizaliwa 18 Novemba 1952, Düren, Ujerumani Magharibi) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu wa Ujerumani aliyebadilika kutoka mshambuliaji hadi beki wa pembeni (full-back), nafasi aliyojulikana nayo zaidi.

Konopka alijiunga na 1. FC Köln akiwa kijana na kusaidia timu hiyo kushinda ubingwa wa vijana wa Ujerumani (U19) mwaka 1971, mwaka ule ule aliogeuka mchezaji wa kulipwa. Alikuwa mchezaji muhimu wa kikosi cha kwanza kwa miaka mingi, akijulikana kwa ukabaji wake mkali na uimara wa ulinzi.

Katika kipindi chake na Köln, alishinda Kombe la Ujerumani mara tatu na kuwa mshindi wa pili mara mbili. Mafanikio makubwa yalikuja mwaka 1978 alipokuwa sehemu ya kikosi kilichoshinda Bundesliga chini ya kocha Hennes Weisweiler, na kukamilisha “double” ya ligi na kombe la taifa msimu huo.

Baadaye alihamia Borussia Dortmund kwa sehemu ya mwisho ya taaluma yake. Kwa ujumla, alicheza mechi 352 za Bundesliga na kufunga mabao 21, rekodi inayoonyesha uimara wake na mchango wake katika soka la Ujerumani.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1952
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji mpira wa Ujerumani
Heinz-Josef Koitka

**Heinz-Josef Koitka** (alizaliwa 12 Februari 1952), anayejulikana kama *Jupp Koitka*, ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu wa Ujerumani aliyekuwa akicheza kama kipa.

Alianza taaluma yake mwaka 1971 katika SG Wattenscheid 09, kabla ya kuhamia Eintracht Frankfurt ambako alipata mafanikio makubwa na kucheza mechi nyingi za Bundesliga. Akiwa Frankfurt, alijijengea sifa kama kipa mwenye utulivu na uwezo mzuri wa kusoma mchezo.

Kwa msimu wa 1979–80 alijiunga na Rot-Weiß Lüdenscheid katika 2. Bundesliga Nord, lakini alikaa kwa msimu mmoja tu kabla ya kuhamia Hamburger SV.

Kwa ujumla, Koitka alicheza mechi 142 za Bundesliga, ambapo 91 kati ya hizo zilikuwa akiwa Eintracht Frankfurt, na kumfanya kuwa mmoja wa makipa waliotoa mchango muhimu katika klabu hiyo wakati wa miaka ya 1970 na mapema 1980.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1952
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji mpira wa Ujerumani
Peer Kluge

**Peer Kluge** (alizaliwa 22 Novemba 1980) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu wa kulipwa kutoka Ujerumani aliyekuwa akicheza nafasi ya kiungo wa kati.

Alianza kujulikana kupitia akademi ya Hertha BSC, kabla ya kujipatia uzoefu katika vilabu mbalimbali vya Ujerumani. Umaarufu wake uliongezeka alipocheza kwa mafanikio katika Arminia Bielefeld, ambapo alikuwa sehemu muhimu ya kikosi kilichopambana katika Bundesliga.

Baadaye alijiunga na Schalke 04, moja ya vilabu vikubwa nchini Ujerumani, ambako alionyesha uthabiti na nidhamu kubwa uwanjani. Kluge alijulikana kwa uwezo wake wa kukaba, kupiga pasi sahihi, na kufanya kazi kubwa katikati ya uwanja.

Katika kipindi chote cha taaluma yake, aliheshimika kama kiungo mwenye kujituma na mchango mkubwa katika timu alizochezea kabla ya kustaafu soka la kulipwa.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1980
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji mpira wa Ujerumani
Olusegun Daramola

**Olusegun Daramola** (alizaliwa Septemba 4, 1989)   ni mwalimu wa kiroho wa Nigeria, mwandishi, Babaláwo, msomi wa Ifá, na mwanzilishi wa World Builder,  jukwaa la kuelimisha ulimwengu. Anajulikana kwa mafundisho yake kuhusu Ifá na Òrìṣà kiroho na ni mtetezi wa ufufuo wa mifumo ya maarifa ya asili ya Kiafrika kupitia mazoezi ya kisasa ya kiroho, uandishi, na ushiriki wa umma.  

## Safari ya Kiroho 
Mnamo 2016, Daramola alikubali rasmi njia yake ya kiroho kama mwalimu na kiongozi katika mila ya Ifá  . Anafundisha kiroho cha kitamaduni cha Yoruba, akisisitiza ufahamu wa Orí (ubinafsi wa hali ya juu), heshima ya mababu, na matumizi ya vitendo ya maarifa ya kimetafizikia katika maisha ya kila siku.  

Yeye ni kuanzishwa katika mbalimbali Òrìṣà mila, ikiwa ni pamoja na Ọbàtálá, Ogoko, Èṣù, Ogun, Obaluaye, Osun, Egúngún, na wengine. Yeye hutumia mafundisho haya kufundisha watu binafsi kote ulimwenguni, kuwasaidia kufunua kiini chao cha kimungu na kusafiri mabadiliko ya kibinafsi. 

Daramola pia amechangia katika majadiliano ya umma juu ya makutano ya kiroho ya Kiafrika na teknolojia, haswa akisisitiza Ṣìgìdì  (wazo la kiroho la Yoruba) Msingi wa Akili bandia na Ulimwengu wa Roboti.

## Marejeo 
Jamii:watu wa Nigeria
Jamii:Wayoruba
Jamii:Waliozaliwa 1989
Jamii:Watu walio hai
Mai Padmore

**Edith Mai Padmore**, née **Wiles**, (amezaliwa 20 Agosti, 1916 – amefariki 3 Julai, 1988) alikuwa mwanasiasa wa Liberia. Alikuwa mwanamke wa kwanza kushika wadhifa wa uwaziri nchini Liberia alipoteuliwa kuwa Waziri wa Afya na Ustawi wa Jamii mwaka 1972.

## Maisha
Mai Wiles alizaliwa 20 Agosti, 1916, mjini Monrovia. Alikuwa binti wa Richard Wiles, Spika wa Baraza la Wawakilishi la Liberia, na Mai Grimes, dada yake Louis Arthur Grimes, aliyewahi kuwa Jaji Mkuu wa Liberia.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Liberia
H. A. Rey

**H. A. Rey** (16 Septemba 1898 - 26 Agosti 1977) alikuwa mchoraji na mwandishi kutoka Marekani aliyezaliwa Ujerumani, aliyejulikana zaidi kwa mfululizo wa vitabu vya picha vya watoto ambavyo yeye na mkewe Margret Rey waliunda kuhusu Curious George
.
## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1898
Jamii:Waliofariki 1977
Jamii:Waandishi wa Marekani
Jamii:Wachoraji wa Marekani
Antoine Revoy

**Antoine Revoy** (alizaliwa 1977, Paris, Ufaransa) ni mwandishi na mchoraji wa Ufaransa. Yeye ndiye muundaji wa riwaya za picha za hadithi za kutisha *ANIMUS* (hapo awali iliitwa *The Playground*)  iliyochapishwa na First Second Books,  na *The Harrowing Game,*   (hapo awali iliitwa *Ghost Notes)*,  iliyochapishwa na *23rd St. Books*. Revoy ameolewa na mchoraji Kelly Murphy. 

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1977
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waandishi wa Ufaransa
Jamii:Wachoraji wa Ufaransa
Jeff Kinney

**Jeffrey Patrick Kinney** (alizaliwa 19 Februari 1971)  ni mwandishi na mchoraji wa Marekani. Alijulikana zaidi kwa kuunda, kuandika na kuchora mfululizo wa vitabu vya watoto Diary of a Wimpy Kid. Pia aliunda tovuti inayolenga watoto Poptropica.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1971
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waandishi wa Marekani
Jamii:Wachoraji wa Marekani
Nathan J. Robinson

**Nathan James Robinson** (alizaliwa 23 Agosti 1989) ni mwandishi wa Uingereza-Marekani, mchambuzi wa siasa, na mhariri mkuu wa jarida la mrengo wa kushoto la Current Affairs, ambalo alilianzisha mwaka wa 2015.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1989
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waandishi wa Uingereza
Mauri Kunnas

Mauri Tapio Kunnas (alizaliwa 11 Februari 1950) ni mchoraji katuni wa Ufini na mwandishi wa watoto.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1950
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waandishi wa Ufini
Jamii:Wachoraji wa Ufini
Milan Kundera

**Milan Kundera** (Alizaliwa 1 Aprili 1929 -Alifariki 11 Julai 2023) alikuwa mwandishi wa riwaya wa Ucheki na Ufaransa. Kundera alienda uhamishoni Ufaransa mwaka 1975
## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa  1929
Jamii:Waliofariki  2023
Jamii:Wasanii wa Ucheki
Jamii:Watu wa Ucheki
Fariha al-Berkawi

**Fariha al-Berkawi** alikuwa mwakilishi wa Libya katika General National Congress ambaye aliuawa tarehe 17 Julai, 2014.

## Kazi
Berkawi alikuwa mwakilishi wa Derna District katika Bunge la Kitaifa la Libya. Alikuwa mwanachama wa muungano usio wa Kiislamu wa National Forces Alliance na pia mjumbe wa kamati ya bajeti.

## Kifo
Berkawi alipigwa risasi na mtu mwenye silaha tarehe 17 Julai 2014 katika kituo cha mafuta mjini Derna.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Libya
Najla El Mangoush

**Najla Mohammed El Mangoush** (aliyezaliwa tarehe 7 Juni, 1973) ni mwanadiplomasia na wakili wa Libya.Alikuwa Waziri wa Mambo ya Nje wa Libya katika serikali ya Abdul Hamid Dbeibeh kuanzia tarehe 15 Machi, 2021.

## Maisha ya awali na elimu
Najla Mohammed El Mangoush alizaliwa mjini Cardiff, Wales, katika familia yenye watoto wanne waliotoka Libya. Hata hivyo, alikulia mjini Benghazi, ambako familia ilirejea alipokuwa na umri wa miaka sita.

### Waziri wa Mambo ya Nje
Tarehe 15 Machi, 2021, aliteuliwa kuwa Waziri wa Mambo ya Nje katika baraza la mawaziri la Abdul Hamid Dbeibeh, ambalo ni sehemu ya Government of National Unity. Yeye ni mwanamke wa kwanza kushika wadhifa wa Waziri wa Mambo ya Nje wa Libya, na wa tano kushika nafasi hiyo katika Ulimwengu wa Kiarabu, baada ya Naha Mint Mouknass (2009–2011) na Vatma Vall Mint Soueina (2015) wa Mauritania, Fawzia Yusuf H. Adam (2012–2014) wa Somalia, na Asma Mohamed Abdalla (2019–2020) wa Sudan.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Libya
Francisca Tirona

**Francisca Tirona-Benitez** (4 Juni 1886 – 17 Novemba 1974) alikuwa mwanataaluma, mwanaharakati wa kibinadamu, kiongozi wa kijamii, na msimamizi wa Ufilipino. Yeye ni mmoja wa waanzilishi wa Chuo Kikuu cha Wanawake cha Ufilipino (PWU).  
## Marejeo
Lalao Ravalomanana

**Neny Lalao Rakotonirainy Ravalomanana** (aliyezaliwa mwaka 1953) ni mfanyabiashara na mwanasiasa wa Madagascar ambaye alihudumu kama Mama wa Kwanza wa Madagascar kuanzia mwaka 2002 hadi 2009, wakati mume wake, Marc Ravalomanana, alipokuwa Rais wa Madagascar.

Ravalomanana alizaliwa kwa jina la Lalao Harivelo Rakotonirainy mjini Antananarivo, katika French Madagascar. 

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Madagaska
Amara Mohamed Konneh

**Amara M. Konneh** (aliyezaliwa tarehe 7 Desemba, 1972) ni raia wa Liberia anayehudumu kama Seneta kutoka Kaunti ya Gbarpolu County, Magharibi mwa Liberia. Hapo awali, aliwahi kuwa mshauri mwandamizi wa masuala ya Afrika katika World Bank. Katika nafasi hiyo, aliishauri Benki ya Dunia kuhusu ujumuishaji wa uchumi wa kikanda ili kuunda vituo vya kiuchumi kwa minyororo ya thamani, na kusaidia kujenga ushirikiano wa kimkakati na jumuiya za kikanda za kiuchumi barani Afrika. Kabla ya hapo, alihudumu kama mshauri mkuu katika shughuli za Benki katika nchi zilizoathiriwa na udhaifu, migogoro, vurugu na uhamaji wa kulazimishwa, kwa msisitizo nchini Ethiopia, Eritrea, Kenya na Nigeria.

Katika 2023 Liberian general election, Konneh alichaguliwa kuingia katika Senate of Liberia, akiwakilisha Kaunti ya Gbarpolu kama mgombea huru.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Liberia
J. Nagbe Sloh

**Jaybloh Nagbe Sloh Sr.** (amezaliwa 9 Septemba, 1964 – amefariki 30 Juni, 2020) alikuwa mwandishi mashuhuri wa habari za siasa wa Liberia mwenye uzoefu mkubwa, ambaye baadaye aliingia katika siasa. Alihudumu kama mjumbe wa House of Representatives of Liberia kuanzia mwaka 2017 hadi alipofariki dunia mwaka 2020.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Liberia
Julia Duncan-Cassell

**Julia Duncan-Cassell** (aliyezaliwa mwaka 1960) ni mwanasiasa wa Liberia. Alihudumu kama Waziri wa Masuala ya Jinsia, Watoto, na Ulinzi wa Kijamii kuanzia mwaka 2012 hadi 2018, akiwa sehemu ya baraza la mawaziri la pili la Rais Ellen Johnson Sirleaf.

## Wasifu
Duncan-Cassell alizaliwa mwaka 1960. Alikimbia First Liberian Civil War na kuhamia Marekani.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Liberia
Florence Chenoweth

**Florence Alletta Chenoweth** (amezaliwa 2 Aprili, 1945 – amefariki 26 Juni, 2023) alikuwa mwanasiasa wa Liberia na mtaalamu wa kilimo na usalama wa chakula. Kama Waziri wa Kilimo wa Liberia, alikuwa mwanamke wa kwanza kushika wadhifa huo barani Afrika. Pia alishikilia nafasi kadhaa za juu katika United Nations Food and Agriculture Organization (FAO).

## Kazi ya awali
Chenoweth alizaliwa mjini Robertsport, Liberia. Alipata shahada ya BSc kutoka University of Liberia mwaka 1967 na kupata shahada ya Uzamili (Master’s) katika uchumi wa kilimo kutoka University of Wisconsin–Madison Marekani mwaka 1970. Aliporudi Liberia, alifanya kazi mbalimbali katika Wizara ya Kilimo hadi mwaka 1977, wakati alipoapishwa kuwa Waziri wa Kilimo wa Liberia.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Liberia
Williametta Saydee-Tarr

**Williametta Saydee-Tarr** ni mwanaharakati na mwanasiasa wa Liberia. Alisomea katika jimbo la Minnesota, na alihudumu kama Waziri wa Masuala ya Jinsia, Watoto na Ulinzi wa Kijamii kuanzia mwaka 2018 hadi 2024.

## Wasifu
Williametta Saydee-Tarr alisomea elimu ya juu katika jimbo la Minnesota, akipata AS katika Usimamizi wa Biashara kutoka Minneapolis Community and Technical College, BA katika Masomo ya Mawasiliano kutoka University of St. Thomas (Minnesota), na shahada ya uzamili katika utetezi na uongozi wa kisiasa kutoka University of Minnesota Duluth.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Liberia
Margaret Tor-Thompson

Dk. Mchungaji **Margaret J. Tor-Thompson** (amezaliwa 9 Septemba, 1962 – amefariki 4 Aprili, 2007) alikuwa mwanasiasa wa Liberia na mwanachama wa Freedom Alliance Party of Liberia (FAPL). Alikamilisha shahada yake ya udaktari katika Masomo ya Biblia.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Liberia
Keketso Rantso

**Keketso Rantso** (au **Rantšo**) alikuwa Waziri nchini Lesotho. Alihudumu kama Waziri wa Kazi na Ajira nchini Lesotho aliyeapishwa mwezi Juni 2017.

## Elimu na kazi
Rantso alikamilisha elimu yake ya msingi katika Siloe Primary School. Alipata cheti chake cha shule ya upili katika Masentle High School na diploma katika Masomo ya Biashara na diploma ya Masomo ya Usiriari. Rantso alichaguliwa kuwa Katibu Msaidizi wa Chama cha Vijana cha Lesotho Congress for Democracy mwaka 2003. Mwaka 2005, alikua Katibu Mkuu. Rantso aliwakilisha Lesotho Congress for Democracy mwaka 2012 na alihudumu kama Waziri wa Ujenzi na Usafirishaji wa Umma. Alishikilia nafasi mbalimbali katika serikali kabla ya kuteuliwa kuwa Waziri wa Kazi na Ajira.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Lesotho
Arisoa Razafitrimo

**Arisoa Lala Razafitrimo** (aliyezaliwa tarehe 26 Aprili, 1954) ni mwanasiasa wa Madagascar ambaye aliwahi kuwa Waziri wa Mambo ya Nje wa Madagascar kuanzia mwaka 2014 hadi 2015.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Madagaska
Mats'eliso Moshabesha

'''Virginia Mats'eliso Moshabesha''' (aliyeaga mwaka 2000) alikuwa mwanasiasa wa Lesotho. Alikuwa miongoni mwa kundi la mwanamke wa kwanza waliyochaguliwa kuingia katika National Assembly of Lesotho mwaka 1993.

## Wasifu
Akipewa elimu yake nchini Afrika Kusini, Moshabesha alifundishwa kuwa muuguzi katika hospitali za Chris Hani Baragwanath Hospital na MacCord, ambapo alipata cheti cha uuguzi wa jumla na diploma ya ujauzito. Mwanzoni mwa miaka ya 1970, alihudhuria Taasisi ya Afya ya Umma huko Kolkata (Calcutta) kusomea uuguzi wa afya ya umma, na pia University of California, Santa Cruz, ambapo alifundishwa kuwa mtaalamu wa upangaji uzazi wa familia. Alifanya kazi kama muuguzi wa kitengo na pia kama mratibu wa Lesotho Red Cross.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Lesotho
'Mamoshebi Kabi

**Mamoshebi Kabi** (amezaliwa 7 Machi, 1936 – amefariki 9 Mei, 1999) alikuwa mwanasiasa wa Lesotho. Alikuwa miongoni mwa kundi la mwanamke wa kwanza waliyochaguliwa kuingia katika National Assembly of Lesotho mwaka 1993.

## Wasifu
Kabi alizaliwa katika Khubetsoana mwaka 1936, akiwa mtoto wa nane wa Eliza Phakisi na mchungaji Elijah Phakisi.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Lesotho
Ellen 'Maposholi Molapo

'''Ellen 'Maposholi Molapo''' alikuwa mwanasiasa wa Lesotho. Mwanamke wa kwanza kucheza nafasi muhimu katika siasa za Lesotho, alikua mwanamke wa kwanza kuingia katika Parliament of Lesotho alipoteuliwa kujiunga na Senate (Lesotho) mwaka 1965.

## Wasifu
Katika miaka ya 1950, Molapo aliishi katika eneo la Newclare, ambapo alikuwa mwanachama wa Southern African Clothing and Textile Workers Union (Garment Workers Union) na kuwa mwanaharakati kwa niaba ya African National Congress.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Liberia
'Matšepo Ramakoae

**Matšepo Ramakoae** (**Molise**; aliyezaliwa 3 Machi, 1954) ni mwanasiasa wa Lesotho. Alihudumu kama Minister of Foreign Affairs and International Relations kuanzia Mei 2020 hadi Oktoba 2022. Yeye ni mbunge wa kata ya Matsieng constituency No. 45. Ramakoae pia alihudumu kama Makamu Waziri wa Fedha kuanzia mwaka 2012 hadi 2015.

## Maisha ya awali na kazi
'Matšepo Molise alizaliwa tarehe 3 Machi, 1954 mjini Morija, akiwa mtoto wa pili kati ya watoto tisa wa James Koko Molise na 'Mamolise Molise. Baba yake alikuwa mchimbaji madini nchini South Africa, wakati mama yake alikuwa msaidizi wa nyumbani kwa mapadre wa Kifaransa. Molise alisoma katika Lesotho High School. Mara baada ya kumaliza shule, alioa na kuchukua jina la ukoo la mumewe.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Liberia
Mathabiso Lepono

**Mathabiso Angeline Lepono** (aliyezaliwa 1942) ni mwanasiasa wa Lesotho. Alikuwa Waziri wa Masuala ya Jinsia, Vijana na Michezo kwa muda mrefu katika serikali ya Waziri Mkuu Pakalitha Mosisili.

## Maisha ya awali na elimu
Mathabiso Angeline Lepono alizaliwa mwaka 1942 katika kijiji cha Thibella, kilicho katika Kaunti ya Maseru District.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Lesotho
Lebohang Ntsinyi

**Lebohang Ntsinyi** ni balozi wa zamani wa Lesotho nchini People's Republic of China.

Ntsinyi ni Katibu Msaidizi Mkuu wa chama cha Lesotho Congress for Democracy.

Ntsinyi pia alikuwa Waziri wa Utalii wa Lesotho hadi mwaka 2010.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Lesotho
Pontso Sekatle

**Pontso S. M. Sekatle** (aliyezaliwa 26 Mei, 1957) ni mwanasiasa na mhadhiri nchini Lesotho. Sekatle alifundisha katika National University of Lesotho kuanzia mwaka 1984 hadi 2001.

Mwezi Juni 2001, aliteuliwa kujiunga na Senate of Lesotho, na tarehe 6 Julai, 2001 aliteuliwa kuwa Waziri wa Afya na Ulinzi wa Kijamii.

Alikuwa mbunge wa kata ya Qacha's Nek constituency kwa mara ya tatu baada ya ushindi katika uchaguzi wa mwaka 2012, na kuteuliwa kuwa Waziri wa Serikali za Mitaa na Masuala ya Viongozi wa Kijamii.

Dk. Sekatle, akiwa Waziri wa Serikali za Mitaa, alitekeleza uchaguzi wa mitaa mwaka 2005, uchaguzi wa aina yake nchini Lesotho na uliopangwa awali mwaka 1968.

## Maisha ya awali
Sekatle alizaliwa tarehe 26 Mei 1957 katika Kaunti ya Quthing District. Alikamilisha elimu yake ya msingi katika Quthing Primary, elimu ya sekondari katika Mopeli Secondary School, na kupata Cheti cha Shule ya Cambridge katika Masitise High School.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Lesotho
Jien-Wei Yeh

**Jien-Wei Yeh** ni profesa katika Idara ya Sayansi na Uhandisi wa Nyenzo katika Chuo Kikuu cha Taifa cha Tsing Hua (NTHU), huko Hsinchu, Taiwan.
## Marejeo
Ying Fuk-tsang

**Ying Fuk-tsang** ni mwanahistoria wa Kikristo, Profesa, Mhadhiri wa Ukristo wa Pommerenke, na alikuwa mkurugenzi wa Shule ya Teolojia ya Chuo cha Chung Chi, katika Chuo Kikuu cha Kichina cha Hong Kong (CUHK).

## Marejeo
Yiting Li

**Yiting Li** ni mwanauchumi, Profesa Mashuhuri katika Chuo Kikuu cha Taifa cha Taiwan (NTU). Mnamo mwaka 2022, alichaguliwa kuwa mwanachama wa Academia Sinica, ambayo ni taasisi ya juu zaidi ya kitaaluma nchini Taiwan.

## Marejeo
Chelagat Mutai

**Philomena Chelagat Mutai** (amezaliwa 29 Januari, 1949 – amefariki 6 Julai, 2013) alikuwa mwanasiasa mashuhuri wa kike wa Kenya na mlezi wa haki za binadamu, anayejulikana kwa maneno yake ya kishujaa ndani na nje ya Parliament of Kenya. Maarufu kama 'Chelagat Mutai', alianza kama mwanafunzi mkali wa harakati za kisiasa na mwandishi wa habari, kisha akaingia katika siasa za kuchaguliwa mapema maishani mwake na kuwa mkosoaji mkali wa serikali ya Kenya.

Alikua Amnesty International prisoner of conscience wakati utawala wa Rais Jomo Kenyatta ulipokandamiza upinzani na kumfungulia gereza. Baadaye alifukuzwa nchini Kenya, akijiunga na kundi la wanakikeni waliokuwa wakikimbia utawala mkandamizaji wa Mzee Jomo Kenyatta na Daniel Moi.
On November 11, 1981, Attorney General Joseph Kamere made a formal request for her repatriation from Tanzania but Brig. Kimario stated that Chelagat’s request for political asylum was being considered under existing international regulations.

Mnamo Oktoba 1974, akiwa na umri wa miaka 25, alikua mtu mchanga zaidi kuchaguliwa katika Bunge la Kenya, akishinda kati ya wagombea 11 wa kiume katika kiti cha Eldoret North. Mara moja alijiunga na siasa za kushoto nchini Kenya, akawa mkosoaji mkali wa serikali ya Kenyatta, na kufungwa gerezani kutokana na hali hiyo. Baada ya muda mfupi gerezani, alirudi katika siasa akishinda tena kiti alichopoteza. Hata hivyo, hakudumu muda mrefu na hatimaye alifukuzwa kutoka Kenya, akikimbia kile alichoamini kuwa ni awamu nyingine ya kufungwa kisiasa. Alikaa katika uhamisho nchini Tanzania kwa miaka kadhaa. 

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Kenya
Yun Il-seon

**Yun Il-seon** (5 Oktoba 1896 – 22 Juni 1987) alikuwa mwanasiasa, mtaalamu wa elimu ya magonjwa, na mtaalamu wa anatomia wa Korea Kusini.
## Marejeo
Khatijah Yusoff

**Khatijah Mohamad Yusoff** (alizaliwa 1956) ni mwanataaluma na mtaalamu wa virusi kutoka Malaysia. Utafiti wake kuhusu virusi vya ugonjwa wa mdondo au kideri (NDV), ambao huathiri kuku, umepata kutambuliwa ndani ya nchi na kimataifa.  

## Marejeo
Zayn al-Din al-Amidi

'''Zayn al-Din 'Ali ibn Ahmad al-Amidi''' (alifariki takriban mwaka 712 Hijiria/1312 Miladi*) alikuwa msomi kipofu wa Kikurdi anayejulikana zaidi kwa kuvumbua mfumo wa kusoma kabla ya mfumo wa Braille, uliomwezesha kusoma na kutambua vitabu vyake. Njia yake ilihusisha matumizi ya mbegu za matunda (kokwa) kama njia ya kusoma kwa wasioona.

## Marejeo
Zaleha Kamarudin

**Zaleha binti Kamarudin** (alizaliwa tarehe 26 Novemba 1961 huko Raub, Pahang, Malaysia) ni profesa wa sheria wa Malaysia,Jaji wa Mahakama ya Rufaa ya Sharia ya Terengganu tangu tarehe 16 Oktoba 2017, na alikuwa Reka wa Chuo Kikuu cha Kimataifa cha Kiislamu cha Malaysia (IIUM) kuanzia tarehe 2 Agosti 2011 hadi 31 Julai 2018.
## Marejeo
Zohadie Bardaie

**Muhamad Zohadie bin Bardaie** ni kiongozi wa kitaaluma nchini Malaysia, Makamu Mkuu wa nne wa Chuo Kikuu cha Putra Malaysia (UPM), akihudumu kuanzia tarehe 18 Aprili 2001 hadi 31 Desemba 2005. Kwa sasa Muhamad ni mmoja wa Makamu Wakuu wa Heshima watatu wa UPM; wengine wawili ni Tengku Amir Shah na Peter Chin Fah Kui.
## Marejeo
Behrooz Abdolvand

**Behrooz Abdolvand** (alizaliwa 22 Juni 1956) ni mwanauchumi na mwanasayansi wa kisiasa wa Iran anayejulikana kwa utafiti wake kuhusu siasa za nishati duniani. 

## Marejeo
Muzaffar Ahmed

**Muzaffar Ahmad** (27 Machi 1936 – 22 Mei 2012) alikuwa mwanauchumi wa Bangladesh na profesa mstaafu mashuhuri katika Taasisi ya Utawala wa Biashara (IBA) ya Chuo Kikuu cha Dhaka. 
## Marejeo
Yiu-Chung Cheng

**Patrick Cheng Yiu-chung CBE, JP** (alizaliwa 9 Februari 1939) ni mwanafizikia, mwanasayansi wa nyenzo, na mhandisi wa kielektroniki aliyehudumu kama Makamu Mkuu wa zamani wa Chuo Kikuu cha Hong Kong (HKU) na wa Chuo Kikuu cha Jiji la Hong Kong (CityU).

## Marejeo
Takeshi Amemiya

**Takeshi Amemiya** (alizaliwa 29 Machi 1935, mjini Tokyo, Japani) ni mwanauchumi aliyebobea katika masuala ya uchumi na uchumi wa Ugiriki ya kale.

## Marejeo
Tahir R. Andrabi

**Tahir Raza Shah Andrabi** ni mwanauchumi ambaye ni Profesa wa Uchumi mwenye kiti cha heshima cha Stedman-Sumner katika Chuo cha Pomona huko Claremont, California.
## Marejeo
Masanao Aoki

**Masanao Aoki** (14 Mei 1931 – 24 Julai 2018) alikuwa mhandisi na mwanauchumi wa Japani, profesa mstaafu mashuhuri wa uchumi katika Chuo Kikuu cha California, Los Angeles (UCLA).
## Marejeo
Ofer Azar

**Ofer H. Azar** ni profesa wa uchumi katika Chuo Kikuu cha Ben-Gurion cha Negev huko Beersheba, Israeli. Pia, ni Mhariri Mkuu wa jarida la kisayansi la *Journal of Behavioral and Experimental Economics.*

## Marejeo
Jushan Bai

**Jushan Bai** ni mwanauchumi wa Marekani mwenye asili ya China, profesa wa uchumi katika Chuo Kikuu cha Columbia mjini New York.
## Marejeo
Nirupam Bajpai

**Nirupam Bajpai** ni mwanataaluma na mwanauchumi wa Marekani mwenye asili ya India pia ni Mtafiti Mwandamizi katika Taasisi ya Ardhi ya Chuo Kikuu cha Columbia na Mshauri Mwandamizi wa Maendeleo na Mkurugenzi wa Mpango wa Asia Kusini katika taasisi hiyo.

## Marejeo
Dipak Banerjee

**Dipak Banerjee** (1930–2007) alikuwa mwanauchumi wa India, alipata shahada yake ya kwanza na baadaye Shahada ya Uzamivu kutoka Chuo cha Uchumi cha London (LSE) na alifundisha katika Chuo cha Presidency, Calcutta, ambapo hatimaye akawa mkuu wa idara ya uchumi.
## Marejeo
Reza Baqir

**Reza Baqir** ni mwanauchumi wa Pakistan aliyehudumu kama Gavana wa 20 wa Benki Kuu ya Pakistan, kuanzia tarehe 4 Mei 2019 hadi 4 Mei 2022.

## Marejeo
Nadine Baudot-Trajtenberg

**Nadine Baudot-Trajtenberg** ni mwanauchumi wa Israeli na aliyekuwa Naibu Gavana wa Benki Kuu ya Israeli.
## Marejeo
Surjit Bhalla

**Surjit Bhalla** ni mwanauchumi na mwandishi wa makala wa India aliyehudumu kama Mkurugenzi Mtendaji wa India katika Shirika la Fedha la Kimataifa (IMF). Bhalla pia amekuwa mwanachama wa Baraza la Ushauri la Kiuchumi katika serikali ya pili ya Modi.
## Marejeo
Santosh Bhattacharyya

**Santosh Bhattacharyya** (1 Novemba 1924 – 10 Machi 2011) alikuwa mwanauchumi wa India, aliyehudumu kama Makamu Mkuu wa Chuo Kikuu cha Calcutta, mjini Kolkata, India.
## Marejeo
Georges Corm

**Georges Corm** (1940 – 14 Agosti 2024) alikuwa mwanauchumi wa Lebanon. Alihudumu kama Waziri wa Fedha katika serikali ya Salim Hoss kuanzia mwaka 1998 hadi 2000.

## Marejeo
Takero Doi

**Takero Doi** (alizaliwa 17 Agosti 1970 mjini Nara, Nara) ni mwanauchumi wa Japani. Doi alipata shahada yake ya kwanza (B.A.) kutoka Chuo Kikuu cha Osaka mwaka 1993 na Shahada ya Uzamivu (Ph.D.) kutoka Chuo Kikuu cha Tokyo mwaka 1999. 
## Marejeo
Eprime Eshag

**Eprime Eshag** (alizaliwa Urmia, Iran, 6 Novemba 1918 – alifariki Oxford, Uingereza, 24 Novemba 1998) alikuwa mwanauchumi wa kisoshalisti wa mwelekeo wa Keynes mwenye asili ya Waashuru wa Iran. 
## Marejeo
Reem Alabali Radovan

**Reem Alabali Radovan** (Kiarabu: ريم العبلي ; alizaliwa Mei 1, 1990) ni mwanasiasa wa Ujerumani wa Chama cha Kidemokrasia cha Jamii (SPD) ambaye amekuwa akihudumu kama Waziri wa Ushirikiano wa Kiuchumi na Maendeleo katika serikali ya Kansela Friedrich Merz tangu Mei 2025. 

Alabali Radovan ni Mwanachama wa Bundestag tangu 2021.  Mbali na kazi yake ya ubunge, amewahi kuhudumu kama Waziri wa Nchi katika Ofisi ya Kansela na Kamishna wa Shirikisho wa Uhamiaji, Wakimbizi, na Ujumuishaji katika baraza la mawaziri la Kansela Olaf Scholz kuanzia mwaka 2021 hadi 2025. Pamoja na Muhanad Al-Halak, alikuwa mtu wa kwanza mwenye asili ya Iraq katika Bundestag,  na  yeye ndiye mtu wa kwanza mwenye asili ya Syria bungeni na mbunge mdogo zaidi katika baraza la mawaziri la Merz .  

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1990
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wanasiasa wa Ujerumani
Tokuzō Fukuda

**Tokuzō Fukuda** (12 Februari 1874 – 8 Mei 1930) alikuwa mwanzilishi na mwanaharakati wa kwanza wa uchumi wa kisasa nchini Japani.
## Marejeo
Gao Shangquan

**Gao Shangquan** (10 Septemba 1929 – 27 Juni 2021) alikuwa mwanauchumi wa China.) was a Chinese economist.
## Marejeo
Indermit Gill

**Indermit Gill** ni mwanauchumi wa Marekani ambaye amebobea katika masuala ya ukuaji wa uchumi, umaskini, taasisi, migogoro, na mabadiliko ya tabianchi.Pia ni Mwanauchumi Mkuu wa Kikundi cha Benki ya Dunia na pia Makamu wa Rais Mwandamizi wa Uchumi wa Maendeleo katika taasisi hiyo.
## Marejeo
Nader Habibi

**Nader Habibi** ni mwanauchumi wa Marekani mwenye asili ya Iran pia ni Profesa wa Henry J. Leir katika fani ya Uchumi wa Mashariki ya Kati katika Chuo Kikuu cha Brandeis.
## Marejeo
Sanjay Hansda

**Sanjay Hansda** ni mfanyakazi wa benki na mwanauchumi wa India anayeishi na kuhudumu kama mkurugenzi mtendaji wa Benki Kuu ya India (RBI).
## Marejeo
Ziaul Haque

**Ziaul Haque** (alifariki mwaka 1998) alikuwa msomi wa Pakistan katika fani za historia ya uchumi na masomo ya Kiislamu. Ziaul alifanya kazi katika Taasisi ya Utafiti wa Kiislamu mjini Islamabad kuanzia Septemba 1964 hadi Juni 1984 kama Mtafiti na Profesa Mshiriki.
## Marejeo
Abu Hena Mohammad Razee Hassan

**Abu Hena Mohammad Razee Hassan** ni mtendaji mwandamizi wa serikali ya Bangladesh na mkuu wa Kitengo cha Ujasusi wa Kifedha cha Bangladesh (BFIU) tangu mwaka 2012.
## Marejeo
Zvi Hercowitz

**Zvi Hercowitz** (alizaliwa 21 Desemba 1945, mjini Rosario, Argentina) ni profesa mstaafu katika Shule ya Uchumi ya Chuo Kikuu cha Tel Aviv na amekuwa mwanachama wa kamati ya sera za kifedha ya Benki Kuu ya Israeli tangu mwaka 2017.
## Marejeo
Franklin Ho

**Franklin Lien Ho** (1895–1975) alikuwa mwanauchumi wa China mwenye ushawishi mkubwa katika kipindi cha Jamhuri ya China. Franklin alikuwa mkurugenzi wa Idara ya Kisiasa ya Baraza la Mawaziri na baadaye akahudumu kama Naibu Waziri wa Masuala ya Kiuchumi.
## Marejeo
Honda Toshiaki

**Honda Toshiaki** (1744 – 25 Januari 1821, alizaliwa Murakami, Mkoa wa Niigata) alikuwa mwanauchumi wa kisiasa wa Japani katika kipindi cha mwisho cha Edo.
## Marejeo
Ismael Hossein-zadeh

**Ismael Hossein-zadeh** ni mwanauchumi mwenye asili ya Kikurdi kutoka Iran.Ismael alienda Marekani mwaka 1975 kama mwanafunzi wa kigeni kusomea uchumi.
## Marejeo
Hu Deping

**Hu Deping** (alizaliwa Novemba 1942) ni mwanasiasa wa China na aliyekuwa Makamu Mwenyekiti wa Shirikisho la Viwanda na Biashara la China (ACFIC). 
## Marejeo
Nobuo Ikeda

**Nobuo Ikeda** (alizaliwa 1953) ni mwanauchumi wa Japani mwenye asili ya Mkoa wa Kyoto. Aliwahi kuwa profesa katika Chuo Kikuu cha Jobu hadi mwaka 2012.

## Marejeo
Muinul Islam

**Muinul Islam** (alizaliwa 1 Julai 1950) ni mwanauchumi na msomi wa Bangladesh. Alitunukiwa tuzo ya Ekushey Padak na Serikali ya Bangladesh mwaka 2018.

## Marejeo
Takatoshi Ito

**Takatoshi Ito** (6 Oktoba 1950 – 20 Septemba 2025) alikuwa mwanauchumi wa Japani, profesa katika Shule ya Masuala ya Kimataifa na Umma ya Chuo Kikuu cha Columbia na profesa mwandamizi katika Taasisi ya Kitaifa ya Wahitimu wa Masomo ya Sera (GRIPS) nchini Japani.
## Marejeo
Jaffar Hussein

**Jaffar bin Hussein** (11 Juni 1931 – 11 Agosti 1998) alikuwa mfanyakazi wa benki na mwanauchumi wa Malaysia aliyehudumu kama Gavana wa 4 wa Benki Kuu ya Malaysia kuanzia mwaka 1985 hadi 1994.
## Marejeo
Peris Chepchumba

**Peris Chepchumba Simam** (aliyezaliwa mwaka 1968, Kapkoi karibu na Eldoret) ni mwanasiasa wa Kenya. Ni mwanachama wa Orange Democratic Movement na alichaguliwa kuwakilisha Eldoret South Constituency katika National Assembly of Kenya kwenye 2007 Kenyan parliamentary election.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Kenya
Nyiva Mwendwa

**Winfred Nyiva Mwendwa** ni mwanasiasa wa Kenya. Alikuwa mwanamke wa kwanza wa Kenya kuhudumu kama waziri wa baraza la mawaziri.

## Maisha ya awali na elimu 
Alisoma katika Alliance Girls High School, na alikuwa miongoni mwa walimu wa kwanza Waafrika kiasili kufundisha katika The Kenya High School katikati ya miaka ya 1960, akifundisha masomo ya sayansi ya nyumbani (Domestic Science). Alichaguliwa kuwa Mbunge wa Kitui West Constituency mara tatu: mwaka 1974 na 1992 akiwania kupitia Kenya African National Union (KANU), na mwaka 2002 kupitia National Rainbow Coalition (NARC).

Katika uchaguzi wa mwaka 2007, aligombea kiti hicho kupitia ODM-Kenya lakini alishindwa na Charles Mutisya Nyamai. Mwaka 2013, alichaguliwa kuwa mwakilishi wa kwanza wa wanawake wa Kitui County katika uchaguzi wa ndani wa Kaunti ya Kitui, akigombea kwa tiketi ya Wiper Democratic Movement-Kenya (WDM-K). Mwaka 2016, alitangaza nia yake ya kustaafu siasa za ushindani baada ya miaka 40 tangu aanze safari yake ya kisiasa.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Kenya
Esther Okenyuri Anyieni

**Esther Okenyuri Anyieni** (alizaliwa 18 Februari, 1991), anayejulikana kwa jina la utani **Essy** na kwa jina la kienyeji **Nyaituga**, ni Seneta katika Senate of Kenya ya 4 na Parliament of Kenya ya 13. Aliteuliwa kuwa seneta na chama tawala cha Kenya, United Democratic Alliance (UDA).

Ni mwanachama wa Chama cha Wabunge Wanawake wa Kenya(KEWOPA). Pia ni Makamu Mwenyekiti wa Kamati ya Kudumu ya Seneti ya Biashara, Viwanda na Utalii; mwanachama wa Kamati ya Kudumu ya Seneti ya Afya; na Kamati ya Mamlaka na Haki za Bunge (Powers and Privileges).

Kwa sasa, ni Naibu Katibu Mkuu wa Chama cha Wabunge Vijana wa Kenya na Katibu wa Mipango wa Chama cha Maseneta Wanawake wa Kenya. Aidha, ni Mjumbe Mtendaji wa Commonwealth Parliamentary Association (CPA), Tawi la Kenya.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Liberia
Ravi Jagannathan

**Ravi Jagannathan** ni mwanauchumi wa Marekani profesa mwenyekiti msimamizi katika Shule ya Usimamizi ya Kellogg kwenye Chuo Kikuu cha Northwestern.
## Marejeo
Kazuya Kamiya

**Kazuya Kamiya** (alizaliwa 20 Julai 1957) ni mwanauchumi wa Japani, profesa katika Chuo Kikuu cha Kobe.

## Marejeo
Winnie Odinga

**Winnie Chogo Odinga** (alizaliwa 6 Machi, 1990) anayejulikana pia kama **Kazi**, ni mwanasiasa wa Kenya anayehudumu kama Mbunge wa Jumuiya ya Afrika Mashariki katika Bunge la Tano la Jumuiya ya Afrika Mashariki (EALA) mjini Arusha, akiwakilisha Serikali ya Kenya.

Odinga aliteuliwa kujiunga na Bunge hilo la kikanda (EALA) na Chama cha Orange Democratic Movement (ODM), chama cha kisiasa cha kitaifa nchini Kenya, mnamo Novemba 2022, na baadaye akachaguliwa na mabunge yote mawili ya Bunge la Kenya.

## Maisha ya awali na elimu 
Winnie Odinga ni mtoto wa nne na binti wa mwisho wa aliyekuwa Waziri Mkuu wa Kenya, marehemu Raila Odinga, na Ida Odinga. Pia ni mjukuu wa Makamu wa Rais wa kwanza wa Kenya, Jaramogi Oginga Odinga, ambaye alikuwa mwanasiasa mashuhuri nchini Kenya na barani Afrika katika harakati za kupigania uhuru.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Kenya
Mohammad Nurul Islam

**Mohammad Nurul Islam** (1924 – 22 Desemba 2007) alikuwa mwanauchumi wa Bangladesh aliyehudumu kama Gavana wa tatu wa Benki Kuu ya Bangladesh kuanzia mwaka 1976 hadi 1987.

## Marejeo
Jacinta Mwatela

**Jacinta Wanjala Mwatela** ni mwanasiasa na mwanabenki wa Kenya ambaye aliwahi kuwa Gavana Kaimu wa Central Bank of Kenya. Pia alikuwa mwanamke wa kwanza kuteuliwa kuwa Naibu Gavana wa benki hiyo kuu ya taifa.

## Maisha ya awali na elimu 
Jacinta Wanjala Mwatela alizaliwa katika kijiji cha Njawuli, eneo la [Mghange, Kaunti Ndogo ya [Wundanyi, Kaunti ya Taita Taveta. Alisoma shule ya msingi katika Shule ya Msingi ya Njawuli huko Mghange kabla ya kujiunga na Bura Girls High School kwa masomo ya O-Level. Baadaye alihamia Loreto Limuru High School kwa masomo ya kidato cha tano na sita.

Alisomea Shahada ya Biashara (Bachelor of Commerce) katika University of Nairobi. Aliingia katika siasa mwaka 2013 na kugombea nafasi ya Gavana wa Kaunti ya Taita Taveta, lakini hakufanikiwa kushinda.

## Kazi 
Alianza kufanya kazi katika Central Bank of Kenya tarehe 1 Desemba, 1977 kama Graduate Trainee, akifanya kazi katika idara mbalimbali. Mnamo tarehe 12 Mei, 2005, aliteuliwa kuwa Naibu Gavana wa Central Bank of Kenya. Mwezi Machi 2006, aliteuliwa kuwa Gavana Kaimu wa benki hiyo kwa kipindi cha mwaka mmoja. 

Kwa mafanikio hayo, Jacinta Wanjala Mwatela alikua mwanamke wa kwanza nchini Kenya kuhudumu kama Naibu Gavana na pia Gavana Kaimu wa Benki Kuu ya Kenya.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Liberia
Joyce Laboso

**Joyce Cherono Abonyo** (alizaliwa **Laboso**; 25 Novemba 1960 – 29 Julai 2019) alikuwa mwanasiasa wa Kenya. Alihudumu kama Gavana wa pili wa Bomet County kuanzia mwaka 2017 hadi kifo chake tarehe 29 Julai, 2019. Kabla ya hapo, alikuwa Mbunge wa Jimbo la Sotik.

Alikuwa ameolewa na Dkt. Edwin Abonyo, na walibarikiwa na wana wawili. Mwaka 2008, aliacha kutumia jina la mume wake na kurejea jina [Laboso, baada ya hali yake ya ndoa (kuolewa na mtu kutoka jamii nyingine) kutumiwa na wapinzani wake kumdhalilisha katika safari yake ya kisiasa.

## Maisha ya Kisiasa 
Joyce Laboso alichaguliwa kuwa Mbunge wa Parliament of Kenya akiwakilisha Sotik Constituency katika uchaguzi mdogo (by-election) uliofanyika tarehe [25 Septemba, 2008. Alimrithi dada yake, Lorna Laboso, aliyefariki katika ajali ya ndege.

Akiwa mgombea wa Jubilee Party, aliwashinda wagombea wengine 11 baada ya kupata kura 23,880, akishinda kwa tofauti ya kura 10,000 dhidi ya mpinzani wake wa karibu, Brigedia mstaafu Alexander Sitienei (aliyewahi kuwa msaidizi wa Daniel arap Moi), aliyepata kura 13,843.

## Marejeo 
Jamii:wanasiasa wa Kenya
Michihiro Kandori

**Michihiro Kandori** (alizaliwa 21 Agosti 1959) ni mwanauchumi wa Japani na profesa katika Chuo Kikuu cha Tokyo . Kandori ni Rais wa Jumuia ya Nadharia ya Michezo akichukua nafasi ya Matthew O. Jackson tangu mwaka 2023.
## Marejeo
Masaru Kaneko

Masaru Kaneko (alizaliwa 25 Juni 1952) ni mwanauchumi wa Kimaksi kutoka Japani aliyebobea katika uchumi wa kitaasisi, fedha za umma, na fedha za serikali za mitaa.
## Marejeo
Betty Maina

**Betty Maina** ni mwanasiasa wa Kenya ambaye kwa sasa ni Katibu wa Baraza la Mawaziri wa Viwanda, Biashara na Maendeleo ya Biashara katika cabinet of Kenya.

Kabla ya kuchukua wadhifa wake katika baraza la mawaziri mwaka 2020, alishikilia nafasi katika Kenya Association of Manufacturers, pia alifanya kazi katika United Nations, na pia alikuwa Katibu Mkuu wa Idara ya Viwanda, Biashara na Maendeleo ya Biashara.

## Elimu
Maina alipata Shahada ya Uzamili wa Sayansi (MSc) katika Usimamizi wa Maendeleo na Mipango kutoka University College London mwaka 1998.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Kenya
Margaret Wanjiru

**Margaret Wanjirū** ni mwanasiasa wa Kenya na Askofu katika Jesus Is Alive Ministries (JIAM).

## Kazi na Maisha ya Kisiasa 
Wanjirū pia anajulikana kwa jina la utani “Mama Na Kazi.” Ni mwanachama wa Jubilee Party, baada ya kujiondoa katika Orange Democratic Movement (ODM). Alichaguliwa kuwakilisha Starehe Constituency katika National Assembly of Kenya kwenye uchaguzi wa wabunge wa Kenya wa mwaka 2007.

Kuanzia mwaka 2010 hadi 2013, aliteuliwa kuingia serikalini kama Naibu Waziri wa Nyumba (Assistant Minister for Housing).

## Marejeo 
Jamii:wanasiasa wa Kenya
Cecily Mutitu Mbarire

**Cecily Mutitu Mbarire** (alizaliwa Ndamunge, 26 Desemba 1972) ni mwanasiasa wa Kenya anayehudumu kama Gavana wa kaunti ya Embu kuanzia 25 Agosti 2022. Pia ni kiongozi wa chama tawala cha Kenya, United Democratic Alliance na pia ni mchungaji wa The Kenya Scouts Association (kaunti ya Embu).

## Maisha ya awali na Elimu 
Cecily Mbarire alizaliwa katika kijiji kilichojulikana kwa kilimo cha chai, kilicho Kanja, Runyenjes Constituency. Baba yake, Joseph Njagi Mbarire (marehemu), alikuwa kiongozi maarufu wa kisiasa, akihudumu kama mwakilishi wa baraza la mtaa na baadaye kuwa Mbunge wa Embu North kutoka 1974 hadi 1983. Mama yake, Margaret, alikuwa mwalimu wa shule ya msingi aliyejitolea.

Mbarire alisoma katika Muragari Primary School na Sacred Heart Kyeni Girls. Alihitimu kutoka Egerton University na baadaye akapata shahada ya uzamili kutoka Chuo Kikuu cha Kimataifa cha Marekani - Afrika.

## Marejeo 
Jamii:wanasiasa wa Kenya
Judi Wakhungu

**Judi Wangalwa Wakhungu** **Judi Wakhungu** ni mwanasiasa, balozi, na jiolojia wa Kenya aliyeapishwa na Rais Uhuru Kenyatta kama balozi wa France tarehe 26 Januari, 2018. Kabla ya nafasi hii, aliwahudumia kama Katibu wa Baraza la Mawaziri wa Mazingira na Mamlaka za Maendeleo ya Kanda kuanzia 25 Aprili,2013 hadi 17 Januari, 2018.

## Historia na Elimu 
Profesa Judi Wakhungu ni binti wa Grace, meneja katika Kenya Reinsurance na Consolidated Bank na Marehemu Mathew Wakhungu. Majomba wake ni Moody Awori, aliyewahi kuwa Makamu wa Rais na Profesa Nelson Awoori, daktari wa kwanza wa figo wa Kenya.

Alionyesha shauku ya sayansi tangu utotoni, jambo lililopelekea kupata Shahada ya Sayansi (BSc) katika St. Lawrence University katika jiolojia mwaka 1983. Pia ana Shahada ya Uzamili (MSc) katika jiolojia ya mafuta kutoka Acadia University, iliyotolewa mwaka 1986.

## Marejeo 
Jamii:wanasiasa wa Kenya
Naomi Shaban

**Naomi Namsi Shaban** **Naomi Shaban** ni mwanasiasa wa Kenya kutoka mji wa mpaka wa Taveta. Asili yake ni wa Pare people. Alikuwa mwanamke wa kwanza kuchaguliwa kuwakilisha Taveta Constituency katika Bunge la Kenya mwaka 2002 kupitia tiketi ya Kenya African National Union (KANU). Alilinda kiti hicho katika uchaguzi wa 2007 kupitia KANU na kushinda. Baadaye alijiunga na The National Alliance (TNA) na kuchaguliwa tena mwaka 2013 kuwakilisha Taveta. Katika uchaguzi wa 2017, alichaguliwa tena kwa muhula wa nne, jambo lililozua mabishano pale mpinzani wake mkuu Morris Mutiso alipohoji uhalali wa matokeo na kuomba yafutwe kutokana na madai ya utovu wa utaratibu na ukatili wa sheria.

## Marejeo 
Jamii:wanasiasa wa Kenya
Sonia Birdi

'''Sunjeev 'Sonia' Kaur Birdi** **Sonia Birdi''' ni mwanachama aliyepewa tiketi ya Bunge la Kenya. Alikuwa mwanamke wa kwanza wa Kenyan Asian kuhudumu katika Bunge la taifa.

## Maisha ya awali na elimu 
Sonia Birdi alizaliwa Nairobi katika familia ya Sikh yenye asili ya Punjabi. Wazazi wake walikuwa Surinder na Kuljiridei Birdi. Alisoma katika shule ya kanisa la wakatoliki na baadaye katika chuo cha nchini India kwa shahada ya kwanza. Alipata shahada ya uzamili (MBA) katika usimamizi wa biashara kutoka Sheffield University.

Kutoka 1998 hadi 2005, alifanya kazi kama mwanahabari kwa Radio Africa's East FM.

## Kazi ya kisiasa 
Birdi alianza siasa kama jibu kwa mateso aliyoona wakati wa kufanya kazi ya msaada baada ya moto wa mafuta wa Sinai.

## Marejeo 
Jamii:wanasiasa wa Kenya
Sabina Chege

**Sabina Wanjirū Chege** **Sabina Wanjiru Chege** ni mwanasiasa wa Kenya na mwanamichezo wa televisheni na mwandishi wa redio wa zamani. Yeye ni mwanachama wa Bunge la Kenya.

Alihudumu kama Mwakilishi wa Wanawake wa Kaunti katika National Assembly of Kenya akiwakilisha Murang'a County kuanzia 2013 hadi 2022.

## Elimu na kazi ya awali 
Chege alisoma katika Our Lady Consolata Mūgoiri Girls High School huko Murang'a County, kisha akaendelea na Kenya Institute of Management na University of Nairobi, ambapo alipata shahada ya kwanza ya Elimu na shahada ya uzamili katika mawasiliano.

## Marejeo 
Jamii:wanasiasa wa Kenya
Irene Mrembo Njoki

**Irene Mrembo Njoki** **Irene Mrembo Njoki**, anayejulikana pia kama **Irene Njoki**, ni mwanasiasa wa Kenya aliyechaguliwa kuwa mwanachama wa bunge wa National Assembly of Kenya mnamo 9 Agosti, 2022, akiwakilisha Bahati Constituency katika kipindi cha uchaguzi cha 2022–2027. Alikimbilia bunge akiwa mwanachama wa Jubilee Party. Kabla ya kujiunga na siasa za kiserikali, alikuwa msaidizi binafsi wa James Wainaina Macharia, aliyekuwa katibu wa wizara ya Usafirishaji, Miundombinu, Makazi, Maendeleo ya Miji, na Ujenzi wa Meli na Baharini (2017–2022).

## Asili na elimu 
Njoki alizaliwa katika Bahati Constituency mnamo Desemba 1975. Alisoma katika Africa Nazarene University, akipata shahada ya kwanza katika Masoko (Marketing). Shahada yake ya pili, ya Uzamili katika Usimamizi Mkakati, ilitolewa na Daystar University.

## Marejeo 
Jamii:wanasiasa wa Kenya
Mary Emaase

**Mary Emaase Otucho** Mary Emaase Otucho ni mhasibu na mwanasiasa wa Kenya. Alichaguliwa kuwa mwanachama wa National Assembly of Kenya mnamo 2013, lakini hakuchaguliwa tena mwaka wa 2017. Alirudi kuchaguliwa tena mnamo 2022, akiwakilisha Teso South Constituency.

## Maisha na elimu 
Otucho alisoma katika St. Monica Chakol Girls Secondary School kuanzia 1983 hadi 1988, kisha akaendelea na Kenyatta University mnamo 1989 na kuhitimu mwaka wa 1992.

## Kazi ya kitaaluma na siasa 
Kabla ya kuingia bunge, alifanya kazi kama mhasibu. Alichaguliwa kwa mara ya kwanza kama Mwakilishi wa Wanawake wa Busia mnamo 2013 na kuhudumu hadi 2017. Alikuwa mwanachama wa Kamati ya Fedha na pia Makamu Mwenyekiti wa Kamati ya Bajeti na Matumizi ya Fedha.

## Marejeo 
Jamii:wanasiasa wa Kenya
Alice Wambui Ng'ang'a

'''Alice Wambūi Ng'ang'a** au **Alice Wambūi** **Alice Wambui Ng'ang'a''' ni mwanasiasa wa Kenya aliyechaguliwa kuwa Mwanachama wa Bunge wa Thika Town Constituency.

## Maisha na elimu 
Wambūi alianza elimu yake ya awali katika St. Annes Lioki mnamo 1989 na kuhitimu mwaka wa 1992. Baadaye alienda Africa Nazarene University mnamo 2003 na kuhitimu mwaka wa 2006 akiwa na shahada ya Banki na Fedha. Mnamo 2015, alikamilisha kwa mafanikio MBA kutoka Daystar University.

## Kazi ya kisiasa 
Wambūi alishiriki katika uchaguzi mdogo wa 2010 akiwa mgombea wa Kenya National Congress, akipata karibu kura 25,000 huku mshindi akipata 42,000. Katika uchaguzi wa 2017, alishindwa na Patrick Wainaina. 

## Marejeo 
Jamii:wanasiasa wa Kenya
Rosalyn Nandwa

**Rosalyn Waseka Nandwa** (alizaliwa 22 Juni 1968) ni mwanasiasa wa Kenya ambaye kwa sasa ni Naibu Kiongozi wa Kitengo cha Ofisi (Deputy Chief of Staff) kwa Naibu Rais wa Kenya, William Ruto na pia ni Kiongozi wa Kitengo cha Ofisi (Chief of Staff) kwa Mke wa Pili, Rachel Ruto.

## Maisha ya Awali 
Rosalyn Waseka alisoma katika Chuo Kikuu cha Nairobi na kupata Shahada ya Sheria (Bachelor of Laws). Baada ya kufanya kazi kwa mafanikio katika Sheria za Kampuni, aliunda ofisi yake binafsi ya sheria iitwayo Deche, Nandwa, Bryant. Baada ya miaka kadhaa katika kazi binafsi, alisoma Shahada ya Uzamili ya Sheria (LLM) katika Sheria ya Kimataifa kutoka University of Alabama Law School. Pia ana daktari katika Ushauri na Huduma ya Kidini.

## Utawala wa Ruto 
Alijiunga na utawala wa Ruto mnamo Aprili 2014 kama Naibu Kiongozi wa Kitengo cha Ofisi (Deputy Chief of Staff) kwa Naibu Rais William Ruto, akichukua nafasi iliyokuwa chini ya Linnet Hamasi.

## Maisha binafsi 
Nandwa ameolewa na Harrison Nandwa, na wana watoto wanne: Eugene, Nicole, Natalie, na Ethan.

## Marejeo 
Jamii:wanasiasa wa Kenya
Umul Ker Kassim

**Umul Ker Kassim** au **Sheikh Umul Ker Kassim** **Umul Ker Kassim** ni mwanasiasa wa Kenya wa chama cha United Democratic Movement (Kenya) (UDM). Alichaguliwa mnamo 2022 kuwa Mwanachama wa Bunge la Kitaifa kwa niaba ya Mandera County.

## Elimu na Maisha 
Kassim alihitimu kutoka Kenya Methodist University. Kabla ya hapo, alihudhuria Kenya Medical Training College kati ya mwaka 2001 hadi 2007.

## Marejeo 
Jamii:wanasiasa wa Kenya
Frank Saborowski

**Frank Saborowski** (alizaliwa tarehe 14 Machi 1958) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu kutoka Ujerumani aliyekuwa akicheza katika nafasi ya beki.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1958
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji mpira wa Ujerumani
Janet Jepkemboi Sitienei

**Janet Jepkemboi Sitienei** ni mwanasiasa wa Kenya aliyechaguliwa kuwa Mwanachama wa Bunge la Kitaifa mnamo 2017 kwa chama cha United Democratic Alliance (Kenya) na tena mnamo 2022 kwa United Republican Party. Mnamo 2024 alipewa cheo cha Chief of the Order of the Burning Spear of Kenya na Rais William Ruto.

## Elimu na Maisha 
Sitienei alisoma katika Turbo Girls Secondary School kutoka 1979 hadi 1982. Alihitimu kutoka Egerton University mnamo 2011.

Kutoka 2007 hadi 2012, alifanya kazi kama District Agriculture Development Officer katika Bungoma. Alianza kushiriki siasa mnamo 2012 na katika uchaguzi wa 2013 wa Turbo Constituency, alipata kura 200 tu.

## Marejeo 
Jamii:wanasiasa wa Kenya
Millie Odhiambo

**Millie Grace Akoth Odhiambo Mabona** (alizaliwa 1 Novemba, 1966) ni mwanasiasa wa Kenya. Awali alifundishwa kuwa wakili, na amekuwa mbunge tangu mwaka 2008. Kwanza aliteuliwa kisha kisha kuchaguliwa kuwa Mbunge wa Jimbo la Suba Kaskazini.

## Maisha ya Awali
Odhiambo alizaliwa mwaka 1966 huko Homa Bay kwa wazazi Harrison Odhiambo na Damaris Auma Odhiambo.

## Marejeo 
Jamii:wanasiasa wa Kenya
Günter Sawitzki

**Günter Sawitzki** (alizaliwa 22 Novemba 1932 – 14 Desemba 2020) alikuwa mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Ujerumani.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1932
Jamii:Waliofariki 2020
Jamii:Wachezaji mpira wa Ujerumani
Lilian Gogo

**Lilian Achieng Gogo** ni mwanasiasa wa Kenya kutoka Orange Democratic Movement (ODM). Anawakilisha Jimbo la Rangwe katika Bunge Kuu.

Katika Chaguzi Mkuu za Kenya za 2017 alikua mwanamke wa kwanza kuchaguliwa kuwa Mbunge wa jimbo hilo.

## Marejeo 
Jamii:wanasiasa wa Kenya
Marcel Schäfer

**Marcel Schäfer** (alizaliwa tarehe 7 Juni 1984) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu wa kulipwa kutoka Ujerumani. Kwa sasa ni mkurugenzi mtendaji wa masuala ya michezo katika klabu ya RB Leipzig.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1984
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji mpira wa Ujerumani
Björn Schlicke

**Björn Schlicke** (alizaliwa tarehe 23 Juni 1981) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu wa kulipwa kutoka Ujerumani aliyekuwa akicheza katika nafasi ya beki wa kati.

Alianza taaluma yake katika klabu ya Greuther Fürth, na baadaye akacheza katika vilabu vya Hamburger SV, 1. FC Köln, MSV Duisburg na FSV Frankfurt kabla ya kurejea Greuther Fürth kuchezea timu ya akiba ya klabu hiyo.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1981
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji mpira wa Ujerumani