Mamlaka ya mahakama nchini Niger

**Mfumo wa sasa wa mamlaka ya mahakama nchini Niger** Imeanzishwa kwa kuundwa kwa Jamhuri ya Nne mwaka 1999. Katiba ya Desemba 1992 ilifanyiwa marekebisho kupitia kura ya maoni ya kitaifa tarehe 12 Mei 1996 na, tena kupitia kura ya maoni, ikarekebishwa hadi kufikia toleo la sasa tarehe 18 Julai 1999.

Ni mfumo wa uchunguzi wa kisheria (inquisitorial system) unaotegemea Kanuni ya Napoléon, ulioanzishwa nchini Niger wakati wa utawala wa kikoloni wa Kifaransa pamoja na katiba ya Niger ya mwaka 1960.

Mahakama ya Rufaa hushughulikia masuala ya ukweli na sheria, wakati Mahakama ya Juu hushughulikia utekelezaji wa sheria na masuala ya kikatiba. Mahakama Kuu ya Haki hushughulikia kesi zinazohusisha maafisa waandamizi wa serikali.

Mfumo wa mahakama pia unajumuisha mahakama za kiraia na jinai, mahakama za kimila, usuluhishi wa jadi, pamoja na mahakama ya kijeshi. Mahakama ya kijeshi hutoa haki sawa na zile za mahakama za kiraia na jinai; hata hivyo, mahakama za kimila hazifanyi hivyo. Mahakama ya kijeshi haiwezi kuwahukumu raia.

## Muundo wa mahakama 
Mfumo huru wa mahakama nchini Niger unaundwa na mahakama nne za juu Mahakama ya Rufaa, Mahakama Kuu, Mahakama Kuu ya Haki na Mahakama ya Usalama wa Taifa pamoja na mahakama za chini za jinai, kiraia na rufaa.

### Mahakama Kuu ya Niger 
**Mahakama Kuu ya Niger** ni chombo cha juu zaidi cha kisheria cha taifa kinachohusika na masuala ya kiutawala, kisheria na kifedha. Mahakama Kuu hushughulikia rufaa zinazotolewa na mahakama za chini za kiraia na jinai, ikihukumu tu juu ya utekelezaji wa sheria na masuala ya kikatiba. Mahakama za rufaa za chini zinaweza kuhukumu rufaa zinazohusu masuala ya ukweli na sheria.

### Mahakama ya Rufaa ya Niger 
**Mahakama ya Rufaa ya Niger,** mojawapo katika kila mojawapo ya mikoa minane ya Niger, hushughulikia masuala ya ukweli na sheria katika kesi za jinai na kiraia, na maamuzi yake yanaweza kupanuliwa kwa rufaa mbele ya Mahakama Kuu ya Niger.

Inaweza kuombwa kutoa uamuzi kutokana na vikwazo fulani vya kikatiba (uchaguzi, kura ya maoni, marekebisho ya katiba) au kwa ombi la Rais, Rais wa Bunge la Kitaifa, au kwa kura ya wanne wa tano wa wanachama wa Bunge la Kitaifa. Wakati inapoombwa kutoa uamuzi wa lazima (binding decision), ni mwamuzi wa mwisho na maamuzi lazima yafanyike ndani ya siku 30. Hivi karibuni, ilijulikana zaidi wakati ilipoombwa kutoa uamuzi usio wa lazima kuhusu mpango wa Rais Mamadou Tandja wa kuandaa kura ya maoni juu ya katiba mpya. Upinzani wake, ulioletwa tarehe 26 Mei 2009, ulisababisha kufukuzwa kwa Rais wa Bunge la Kitaifa,.

### Mahakama Kuu ya Haki 
Mafisadi au makosa yanayofanywa na maafisa wa serikali wakati wa kutekeleza majukumu yao hukaguliwa na Mahakama Kuu ya Haki, ambayo ni mahakama ya kipekee. Mahakama hii ina wanachama saba wa Bunge, waliochaguliwa kwa muda wa kuwakilisha, na inapangwa na kuongozwa na Mahakama Kuu ya Niger.

### Mahakama ya Usalama wa Jimbo 
**Mahakama ya Usalama wa Taifa,** iliyoundwa wakati wa utawala wa Seyni Kountché katika miaka ya 1970, ni mahakama ya kijeshi inayohusika na kuhukumu makosa yaliyofanywa na wanajeshi na polisi, lakini pia ilikuwa ikiruhusu wanajeshi wa Niger kuhukumu raia waliotuhumiwa kwa makosa yanayohusiana na siri za taifa, ulinzi, kijasusi, au usalama wa ndani.

Kufungwa kwa mahakama hii ilikuwa mojawapo ya matendo ya kwanza ya Bunge la Kitaifa la 1991, ambayo ilisababisha kuundwa kwa Jamhuri ya Tatu. Mwaka 2007, baadhi ya vipengele vya mahakama vilirekebishwa, lakini haiwezi tena kuhukumu raia.

Mahakama hizi zinaongozwa na mwanasheria aliyepewa mafunzo ya kisheria ya msingi, akisaidiwa na mshauri anayejua desturi za jamii.

Hatua za kisheria za viongozi wa jadi na mahakama za jadi hazidhibitiwi na sheria rasmi, na watuhumiwa wanaweza kufanya rufaa dhidi ya hukumu katika mfumo rasmi wa mahakama.

Ufisadi na ukosefu wa ufanisi vinaendelea kuwa tatizo ndani ya mfumo wa mahakama. Majaji mara nyingine wanahofia kuhamishwa au kupunguzwa mafao yao ya kifedha ikiwa watatoa uamuzi usiopendeza serikali.

Katika masuala ya kiraia, imeripotiwa kwamba uhusiano wa kifamilia na kibiashara unavyoathiri uamuzi wa mahakama za chini. Katika baadhi ya kesi, majaji hutoa uhuru wa muda (liberté provisoire) kwa watuhumiwa mashuhuri wakiwa wanangojea kesi zao. Watuhumiwa hawa mara chache wanarudiwa kuhukumiwa, wanapata uhuru kamili wa kusafiri na wanaweza kuondoka nchi.

Wakati huo huo, mahakama za kiraia za mitaa zinachukuliwa na serikali ya Marekani kuwa kwa ujumla huru na zisizo na upendeleo, na inawezekana kuomba fidia kwa uvunjaji wa haki za binadamu.

Moja ya kesi hizo ni kesi maarufu ya mwanamke aliyeishinda serikali ya Niger mwaka 2008 kwa kushindwa kutekeleza sheria za kupinga utumwa.

## Tazama pia 
## Maelezo na Marejeo 
Jamii:Niger