open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Frank Edwards

**Frank Ugochukwu Edwards** (amezaliwa 22 Julai 1989) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo za kusifu na kuabudu kutoka Nigeria afro-highlife kutoka Jimbo la Enugu .  Yeye ndiye mwanzilishi na mmiliki wa studio ya Rocktown Records, ambayo ni nyumbani kwa wasanii kurekodi kama vile Edwards mwenyewe, Gil, Divine, King BAS, Nkay, David, Dudu na Micah Heavens, miongoni mwa wengine. Anaishi Lagos, Nigeria.
## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1989
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:1lib1ref 2023
Gambino Akuboy

**Muhammed Hakeem Mahoney** (anajulikana pia kama **Gambino Akuboy**; alizaliwa nchini Gambia) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo wa muziki wa *Afrobeats*, mwigizaji na mwandishi wa skrini kutoka Gambia. 

Kwa sasa anaishi Ufalme wa Muungano. Muhammed H. Mahoney anajulikana kwa uigizaji na uandishi wa hati za filamu, ameiandikia TV ya taifa ya Gambia . Mnamo 2016 alishinda tuzo ya Video bora ya muziki katika tuzo za Muziki za Wah Sa Halat  nchini Gambia. Na muziki wake huchezwa mara kwa mara kwenye redio ya BBC.  Muhammed H Mahoney pamoja na Ousman Jarju walianzisha RebelVZN, kampuni huru ya utengenezaji wa media titika, ambayo ilitoa filamu fupi kama vile *MEBET*.

## Marejeo 
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1985
Jamii:Wanamuziki wa Gambia
Blaaze

**Lakshmi Narasimha Vijaya Rajagopala Sheshadri Sharma Rajesh Raman** (amezaliwa 15 Oktoba 1975), anajulikana kitaalamu kama **Blaaze** ( /ˈb lɑː z eɪ / ),  ni mwimbaji  wa lugha ya Kitamil na rapa wa sinema za Kihindi ambaye ni mtaalamu wa uandishi na kufanya muziki wa rap .   alizaliwa Chennai, alikulia Zambia na baadaye alipata elimu yake nchini Uingereza na Marekani .

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1975
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:wanamuziki wa India
Jamii:1lib1ref 2023
Diana Nwaiwu

**Diana Esther Nwaiwu** (alizaliwa 10 Oktoba, 1973)  ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake kutoka nchini Nigeria ambaye alicheza kama golikipa wa klabu ya mpira ya Kakanfo na timu ya taifa ya wanawake ya Nigeria. 

Alishiriki na timu yake ya taifa katika Kombe la Dunia la FIFA la 1991 na 1995.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1973
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Rita Nwadike

**Rita Nwadike** (alizaliwa 3 Novemba 1974)  ni mchezaji wa mpira wa miguu wa Nigeria ambaye alicheza katika klabu ya  Mito Angels na timu ya taifa ya Nigeria katika michuano ya Olimpiki ya mwaka 2004. Alifunga bao la kwanza na timu yake ya taifa katika Kombe la Dunia la FIFA la Wanawake dhidi ya Kanada mwaka 1995 huko Sweden..

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1974
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
AP Dhillon

**Amritpal Singh Dhillon** ni mwimbaji, rapa, mtunzi wa nyimbo na mtayarishaji  kutoka nchini Kanada na  mzaliwa wa nchini India,  anayejihusisha na muziki wa Kipunjabi .   Nyimbo zake tano zimefikia kilele kwenye chati za Kampuni Rasmi za Chati za Uingereza za Asia na Kipunjabi, huku "Majhail" na "Brown Munde" zikiwa zimeongoza chati. AP Dhillon, pamoja na washirika wake Gurinder Gill, Shinda Kahlon na Gminxr wanafanya kazi chini ya lebo ya watatu 'Run-Up Records'.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1993
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:1lib1ref 2023
10 Billion: What's on Your Plate?

'''10 Billion: What's on Your Plate?** (kwa Kijerumani: **10 Milliarden – Wie werden wir alle satt?''') ni filamu iliyotolewa mwaka wa 2015 na Valentin Thurn kuhusu suluhu za kusambaza chakula kwa watu wa duniani hapo baadaye. Ilikuwa filamu iliyotazamwa zaidi mwaka 2015 katika sinema za Ujerumani.

## Marejeo 
Jamii:Filamu za 2015
Jamii:Wiki4HumanRights USW
Jamii:filamu za Ujerumani
Mohana Bhogaraju

thumb|Mohana Bhogaraju
**Mohana Bhogaraju** ni mwimbaji wa Uhindi ambaye amerekodi nyimbo katika filamu za lugha ya Kitelugu. 

Alipata kutambuliwa na wimbo "Manohari" kutoka kwenye filamu ya *Baahubali: The Beginning* ambayo alishinda tuzo ya Radio Mirchi–Mirchi Music ya mwimbaji ujao wa kike wa 2015 katika sinema ya Telugu.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waimbaji wa Uhindi
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Chima Nwosu

**Chima Nwosu** (alizaliwa 12 Mei, 1986) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake kutoka nchini Nigeria. 

Alishiriki na timu ya taifa ya wanawake ya Nigeria katika michezo ya Olimpiki ya mwaka 2004. Na anacheza kwenye klabu ya mpira ya wanawake ya *Inneh Queens*.
 
## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1986
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Biodun Obende

**Biodun Obende** (alizaliwa 14 Juni 1987) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake wa zamani kutoka nchini Nigeria.
## Maisha ya Awali
Obende alizaliwa huko Ajegunle mwaka 1987 katika nyumba yenye ndugu tisa. Alikuwa na kaka saba na dada mmoja.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1987
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Parineeta Borthakur

alt=Parineeta Borthakur|thumb|Parineeta Borthakur
**Parineeta Borthakur** ni mwigizaji wa filamu na mwimbaji raia wa India kutoka Assam.  Anajulikana kwa kucheza Sharmishta Bose huko *Swaragini*, Anjana Hooda huko *Bepannah* na Ganga Shiv Gupta katika *Gupta Brothers* .  Dada yake mdogo Plabita Borthakur .

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1985
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:Wanamuziki wa India
Jaliba Kuyateh

**Jaliba Kuyateh** ni mwanamuziki nchini Gambia ,  Akijulikana kimataifa kama  "King of Kora".  Muziki wake unachanganya midundo ya kitamaduni ya kora na muziki wa kisasa wa pop na mara nyingi hujulikana kama "kora pop".   Kuyateh ni mwalimu wa zamani wa shule, mkazi wa Brikama, akifanya kazi nyingi nje ya nchi.

## Maisha 
Jina Jaliba linamaanisha mwimbaji mkuu wa sifa au griot katika lugha yake ya asili ya Mandinka . Baba yake, Kebba Sankung Kuyateh, pia ni mchezaji mashuhuri wa Kora, alimpa jina hilo kwa kutarajia ukuu wake wa siku zijazo.  

## Marejeo 
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanamuziki wa Gambia
Ijeoma Obi

**Ijeoma Obi** (alizaliwa 1 Aprili, 1985) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake wa zamani kutoka nchini Nigeria ambaye anacheza katika klabu ya mpira ya Delta Queens katika Ligi Kuu ya Wanawake ya Nigeria. 

Amewakilisha timu ya taifa ya wanawake ya mpira wa miguu ya Nigeria katika michuano ya wanawake ya Afrika. Ameelezewa kuwa na kasi kubwa na mbinu ya kukimbia akiwa uwanjani. 

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1985
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Pine Creek Wilderness

**Pine Creek Wilderness** ni eneo la nyika lililotengwa na bunge mwaka 1984. Linapatikana ndani ya jimbo la Kalifornia na linasimamiwa na mamlaka ya misitu ya Marekani kama sehemu ya msitu wa taifa wa Cleveland.

Nyika hii ina ukubwa wa ekari 13,261 (sawa na kilometa za mraba 53.67) na mwinuko wa futi 2000 (mita 610) kutoka  kusini na futi 4000 (mita 1200) kutoka kaskazini, unapatikana ndani ya jimbo la kalifonia na imepakana na nyika ya Hauser kusini mwake. Uoto unaopatikana  hapo ni kama chaparral ( iliyotawalwa na chamise na scrub oak) pamoja na miti ya oak kwenye vijito vya chini.

Vibali vya nyika hii huitajika kwaajili ya matumizi ya mchana na pia usiku 

## Marejeo 
Jamii:Wiki4HumanRights USW
Jamii:Hifadhi ya mazingira
Anamika Choudhari

**Anamika Choudhari** ni mwimbaji raia wa India. Alikuwa mshindi katika shindano la kuimba la watoto  Zee TV la Sa Re Ga Ma Pa L'il Champs International . Baadaye, alishiriki katika Chota Packet Bada Dhamaka, ambapo alishika nafasi ya nne. Kisha alishiriki shindano la shujaa Honda SaReGaMaPa Mega anayewakilisha Assam pamoja na Biswajit Ray na Joy Chakraborty.  

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:Waimbaji wa Uhindi
Yusupha Ngum

alt=Yusupha Ngum|thumb|Yusupha Ngum
**Yusupha Ngum** ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo kutoka  nchini Gambia, pia anajulikana kwa jina la sanaa la "Joloffman". Ameimba katika mitindo mbalimbali, ikiwa ni pamoja na mbalax, rap, jazz, na muziki wa Afro. Yusupha kwa sasa anaishi Australia.

## Maisha 
Baba yake Yusupha alikuwa Musa Ngum (mara nyingi ikiandikwa "Moussa Ngom"). Musa Ngum alikuwa griot, na mwimbaji aliyefanikiwa sana huko Gambia na Senegal.  Yusupha pia alifuata mila ya baba yake. 

Alipokuwa mdogo, Yusupha alisoma katika shule ya Franco-Arab huko Senegal. 

## Marejeo 
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanamuziki wa Gambia
Bhitali Das

thumb|Bhitali Das

**Bhitali Das**(alizaliwa Juni 6 1969 – 21 Aprili 2021) Majgaon, Guwahati Kaskazini. Alisoma katika Sekondari ya Senairam.  

## Kazi 
Aliimba zaidi ya nyimbo 5,000 za Bihu na wasanii mbalimbali akiwemo **Zubeen** **Garg**, **Anindita Paul, Tarali Sarma** n.k. Alitoa albamu kadhaa za Bihusuriya. 

**Bhitali Das** aliimba zaidi ya nyimbo 3000 za Waassamese pamoja na mwimbaji maarufu **Zubeen Garg**. Albamu maarufu ya Bhitali Das ni **Jonbai**, **Rangdhali, Bogitora, Enajori, n.k.** 

## Kifo 
Mnamo tarehe 14 Aprili 2020, **Bhitali Das** aliambukizwa COVID-19 na alilazwa katika kituo cha uangalizi cha Kalapahar cha Guwahati cha Kalapahar. Mnamo tarehe 21 Aprili, alikuwa katika hali mahututi kutokana na matatizo ya COVID-19 na kuhamishwa katika chumba cha wagonjwa mahututi **(ICU).**
Bhitali Das alifariki akiwa na umri wa miaka 51 mnamo 21 Aprili katika kituo cha utunzaji cha Kalapahar **COVID**. 

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 2021
Jamii:Waliozaliwa 1969
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:Watu wa Uhindi
Jamii:Wanamuziki wa India
Jamii:Arts and Feminism 2023
Gloria Ofoegbu

thumb|180px|right|Gloria Ofoegbu
**Gloria Ofoegbu** (alizaliwa 3 Januari, 1992) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake wa zamani kutoka nchini Nigeria ambaye alicheza kama beki wa kushoto kwenye klabu ya mpira ya *Mito Angels* na timu ya taifa ya wanawake ya Nigeria. 

Aliiwakilisha Nigeria mara mbili katika mashindano ya Kombe la Dunia la FIFA la wanawake chini ya miaka 20 mwaka 2010. Gloria pia aliiwakilisha Nigeria katika michuano ya wanawake ya Afrika mwaka 2014 huko Namibia. 

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1992
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Plumage League

**Plumage League** ni kampeni inayofanyika kulaani utumiaji wa manywea ya ndege uliopitiliza kwa ajili ya mitindo iliyoanzishwa na Mchungaji Francis Orpen Morris na Lady Mount Temple Disemba mwaka 1885. 

## Marejeo 
Jamii:Mazingira
Jamii:Umoja wa Mataifa
Jamii:Ekolojia
Jamii:Biolojia
Jamii:Wiki4HumanRights USW
Marie Samuel Njie

**Marie Samuel Njie** alikuwa mwanamuziki na mwimbaji maarufu kutoka nchini Gambia.  

## Maisha na familia 
Marie Samuel Njie alikuwa mwimbaji muhimu wa griot na nembo wa tamaduni katika nchi yake ya asili, Gambia.  Alitoka katika familia ambayo ilikuwa imetoa waimbaji kadhaa wakuu wa griot.  Nyimbo zilihusu hasa masuala ya kijamii na kisiasa, pamoja na maisha ya kila siku.  

## Marejeo 
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:Waliofariki karne ya 20
Jamii:Waliozaliwa karne ya 20
Jamii:Wanamuziki wa Gambia
Glory Ogbonna

**Glory Ogbonna** (alizaliwa 25 Desemba, 1998) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake kutoka nchini Nigeria ambaye anacheza kama beki wa klabu ya mpira ya Umea IK nchini Uswidi na timu ya taifa ya wanawake ya Nigeria. Amecheza na klabu ya mpira ya *Edo Queens* katika Ligi ya Wanawake ya Nigeria.

Mnamo tarehe 16 Julai 2021 akiwa nchini Austria na klabu nyingine ya Super Falcons katika kambi ya Aisha Buhari katika mashindano ya kimataifa klabu ya soka ya Umea yenye makao yake makuu mjini Elitetan ilitangaza kumsajili Glory Ogbonna kama mchezaji wao mpya mpaka mwisho wa 2022.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1998
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Alice Ogebe

**Alice Ogebe**  (alizaliwa 30 Machi 1995) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake kutoka nchini Nigeria.

Ogebe anacheza kama mshambuliaji wa klabu ya mpira ya *KKP Bydgoszcz* katika ligi ya Ekstraliga nchini Poland na timu ya taifa ya wanawake ya Nigeria.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1995
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Saint (rapa)

**Mohammed Sillah** (anajulikana kwa jina la kisanii **Saint**, alizaliwa Serekunda, Gambia, 8 Februari 1997) ni msanii, mtunzi wa nyimbo na mtayarishaji wa nchini Gambia anayeishi Uswidi kwa sasa. 

Mnamo 2015, alipata umaarufu nchini Uswidi na baada ya kutolewa kwa wimbo wake wa kwanza wa *Chillin*. 

## Maisha ya awali 
Akiwa kijana mkimbizi alikimbilia Uswidi mwaka 2012 akiwa na mkoba tu na nguo mgongoni.  Alipofika aliomba hifadhi nchini Uswidi. 

## Orodha ya kazi za muziki 
* "Chillin" (2015)
* "Badman" (2015)
* "LeFunkyIntro" (2015)
* "Holly" feat. HB (2016)

## Marejeo 
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:wanamuziki wa Gambia
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1997
Postcautionary principle

**Postcautionary principle** ni kanuni ya kusimamia mazingira iliyoundwa na John Paul mwaka 2007. ilipendekezwa kama kuipinga kanuni ya precautionary, inayoongoza usimamiaji wa mazingira kwa jinsi inavyotumika 

Kufuatia mwaka 1982 jijini Rio kanuni hii ilipoundwa kama muongozo, kanuni hii inasema "Palipo na ishara za hatari na uharibifu wa kudumu, mbinu zisizo za kisayansi zitatumika ili kutekeleza hatua zisizo za gharama mpaka pale uharibifu wa mazingira utakapokuwa umetokea"

## Marejeo 
Jamii:Ekolojia
Jamii:Wiki4HumanRights USW
Zubeen Garg

**Zubeen Garg** (jina la kuzaliwa: **Zubeen Borthakur**; 18 Novemba 1972 - 18 Septemba 2025) alikuwa mwimbaji, mkurugenzi wa muziki, mtunzi wa nyimbo, mtayarishaji wa muziki, mwigizaji, mtayarishaji wa filamu, mwandishi wa tamthilia na philanthropist raia wa India.  Alifanya kazi na kuwa mwimbaji katika tasnia ya muziki ya Kiassam, Kibengali na Kihindi, lakini ameimba lugha nyingine nyingi na lahaja, pamoja na Bishnupriya Manipuri, Boro, Kiingereza, Goalpariya, Kannada, Karbi, Khasi, Kimalayalam, Marathi, Mising, Nepali, Odia, Sanskrit, Sindhi, Tamil, Telugu, Tiwa. Pia alikuwa mpiga ala na hucheza ala 12 zikiwemo dhol, dotara, ngoma, gitaa, harmonica, harmonium, mandolini, kinanda, tabla na ala mbalimbali za midundo. Alikuwa ndiye mwimbaji mwenye kulipwa pesa nyingi zaidi katika Assam. 

## Maisha ya awali 
Garg alizaliwa katika familia ya Brahmin ya Tura, Meghalaya kwa Mohini Mohon Borthakur na Ily Borthakur. Alijulikana kwa jina Zubin Mehta kabla ya kuwa mwimbaji

## Marejeo
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Waliozaliwa 1972
Jamii:wanamuziki wa India
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:1lib1ref 2023
Jamii:Arts and Feminism 2023
Foday Musa Suso

alt=Foday Musa Suso ndani ya 2017|thumb|Foday Musa Suso ndani ya 2017
**Foday Musa Suso** (9 Desemba 1953  - 25 Mei 2025) alikuwa mwanamuziki na mtunzi wa nyimbo wa nchini Gambia. Kabila lake ni Mandinka. 
* 1982 - Mandingo Griot Society: *Mighty Rhythm* (Flying Fish 
* 1984 - *Hand Power* (Flying Fish
* 1984 - Mandingo Featuring Foday Musa Suso: Watto Sitta (Celluloid), produced by Bill Laswell 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1953
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:wanamuziki wa Gambia
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Mehnaz Hoosein

alt=Mehnaz akiwa Neumos, Seattle, Washington (4 Machi 2011)|thumb|Mehnaz akiwa Neumos, Seattle, Washington (4 Machi 2011)
**Mehnaz Hoosein** (alizaliwa 30 Januari 1973) ni mwimbaji wa pop na mtunzi wa nyimbo kutoka Mumbai, India, maarufu kwa wimbo wake wa 'Banoongi Main Miss India'. Yeye ni mhitimu kutoka Chuo cha St. Xavier, Mumbai . Katika umri wa miaka 13, Mehnaz alianza kujifunza  sauti katika muziki wa kitamaduni wa Hindustani chini ya ulezi wa Pandit Bhavdeep Jaipurwale. 

Alianza mafunzo kama dansi na Shiamak Davar kutoka 1988 na akatumbuiza na Taasisi ya Sanaa ya Maonyesho ya Shiamak Davar hadi 1995. Mehnaz alipata mafanikio na wimbo wake Miss India ambao ulishinda Tuzo ya Muziki ya Channel V la 1996 la Mwimbaji Bora wa Kike wa Pop.    

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1973
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:Waimbaji wa Uhindi
Mavis Ogun

**Mavis Ogun** (alizaliwa 24 Agosti, 1973) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake kutoka nchini Nigeria ambae anacheza kama beki wa timu ya taifa ya wanawake ya Nigeria. 

Alishiriki na timu yake ya taifa katika Kombe la Dunia la FIFA la wanawake la 1991, 1995 na Kombe la Dunia la Wanawake la FIFA mwaka 1999.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1973
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Raageshwari Loomba

alt=Raageshwari Loomba|thumb|Raageshwari Loomba
**Raageshwari Loomba** ni mwimbaji, mwigizaji, mtangazaji wa televisheni na mzungumzaji wa masuala ya akili na raia wa India.

## Wasifu 
Raageshwari alihudhuria Shule ya Upili ya Auxilium Convent.  Akiwa kijana, alicheza filamu yake ya kwanza kama mwigizaji, *Zid* (iliyotolewa mwaka wa 1994).Raageshwari alisaini mkataba na Coca-Cola kufanya matamasha kote India. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1977
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:Wanamuziki wa India
Jamii:1lib1ref 2023
Shweta Mohan

alt=Shweta Mohan|thumb|Shweta Mohan
**Shweta Mohan** (alizaliwa 19 Novemba 1985)  ni mwimbaji raia wa India. Amepokea Tuzo nne za Filamu kama Mwimbaji Bora wa Kike, Tuzo moja ya Filamu ya Jimbo la Kerala na Tuzo moja ya Filamu ya Jimbo la Tamil Nadu . Amerekodi zaidi ya nyimbo 700 za muziki wa filamu na albamu katika lugha zote nne za kusini mwa India ambazo ni Kimalayalam, Kitamil, Kitelugu, Kikannada pamoja na filamu za Kihindi na amejiimarisha kama mwimbaji anayeongoza kwa uchezaji wa sinema ya Kusini mwa India .

## Maisha binafsi 
Yeye ni binti wa Krishna Mohan na mwimbaji Sujatha Mohan . Alimaliza shule huko Good Shepherd Convent, Chennai na kuhitimu kutoka Chuo cha Stella Maris, Chennai .  Ameolewa na rafiki yake wa siku nyingi, Ashwin Shashi.  Shweta Mohan na Ashwin Shashi wana binti, Sresta Ashwin, ambaye alizaliwa mwaka wa 2017. 

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1985
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:waimbaji wa Uhindi
Juldeh Camara

**Juldeh Camara** (alizaliwa Basse, Gambia, 1966) ni griot, vilevile ni mwanamuziki wa blues ambaye ametokea kwenye albamu 21. Anajulikana kwa ustadi wake wa kucheza na kwa kushirikiana na wasanii wa Ulaya na Afrika.   

## Orodha ya kazi za muziki 
Juldeh Camara ametokea kwenye albamu zifuatazo: 
* *Moto Moto*, Batanai Marimba (2000)
* *Mudzimu Mudzimu*, Batanai Marimba (Sterns, 2002) 
* *Madirisa*, Daykil Chosan Group (2003) 
* *ZubopGambia Live*, ZubopGambia (2004)
* *The Drummer*, Boka Halat (Taps, 2004)
* *Afro-Mandinka Soul*, Seckou Keita Quartet (ARC Music, 2006) 
* *Soul Science*, Justin Adams and Juldeh Camara (World Village Records,  2007) 
* *Kanaké*, Ebraima Tata Dindin Jobarteh (2008) 
* *Tell No Lies*, Justin Adams and Juldeh Camara (Real World Records, 2009) 
* *The Trance Sessions*, Justin Adams and Juldeh Camara (Real World Records,  2010) 
* *In Trance* - JuJu (band of Justin Adams and Juldeh Camara) (Real World Records, 2011) 
* *Traders*, Julaba Kunda, Juldeh Camara,  and Griselda Sanderson  (Waulk Records,  2011) 

## Marejeo 
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanamuziki wa Gambia
Boby Techi

**Boby Techi** (alizaliwa 9 Januari 1990) ni mwimbaji wa nyimbo za India na mwigizaji. Katika Shindano la K-Pop India 2013, alitunukiwa LG SONGSTAR ya mwaka.   Kama mwimbaji, Techi amewahi kushirikiana na The Vinyl Records . Kando na kazi yake ya muziki, Techi pia amejikita katika uigizaji. Alifanya filamu yake ya kwanza ya *Stranger in My Land* mnamo 2014.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1990
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:Waimbaji wa Uhindi
Usha Uthup

**Usha Uthup** (alizaliwa 7 Novemba 1947) ni mwimbaji wa pop wa India, Filamu, jazz, ambaye aliimba nyimbo mwishoni mwa miaka ya 1960, 1970 na 1980.  "Darling", ambayo alirekodi na Rekha Bhardwaj kwa filamu ya *7 Khoon Maaf*, alishinda Tuzo ya Filamu ya Mwimbaji Bora wa Kike mnamo 2012.

## Maisha binafsi 
Usha alizaliwa katika familia ya Kitamil huko Mumbai mwaka wa 1947. Baba yake alikuwa Vaidyanath Someshwar Sami.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1947
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Mami Varte

alt=Mami Varte ni mwimbaji kutoka Mizoram|thumb|Mami Varte ni mwimbaji kutoka Mizoram
**Lalrinkimi Varte** (alizaliwa 19 Aprili 1988), anajulikana zaidi kwa jina lake la kisanii **Mami Varte**,  ni mwimbaji wa Mizoram mashuhuri zaidi Kaskazini-mashariki mwa India.

## Kazi ya muziki 
Mami Varte alianza kuimba akiwa na umri wa miaka 12, katika programu mbalimbali kama vile kanisani na shuleni wakati wa utoto wake. 

Alitoa albamu yake ya kwanza *Damlai Par* mnamo 2007.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1988
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:Waimbaji wa Uhindi
Malick Koly

thumb| Malick Koly akiwa bendi ya na Wallace Roney.
**Malick Koly** ni mpiga ngoma na mtunzi wa Kodivaa na Ufaransa anayejulikana zaidi kwa kazi zake pamoja na bendi ya Wallace Roney . 

## Orodha ya kazi za muziki 
* *WAF* iliyotolewa na Les Go de Koteba , 2008 
* *Ala Ta* iliyotolewa na Awa Sangho, 2014, motema music 
* *Jazz Traficantes* iliyotolewa na Le Deal, 2020

## Marejeo 
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanamuziki wa Cote d'Ivoire
Christy Ohiaeriaku

**Christy Ohiaeriaku** (alizaliwa 13 Desemba, 1996) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake kutoka nchini Nigeria ambae anacheza kama golikipa wa klabu ya mpira ya Osun na timu ya taifa ya wanawake ya Nigeria. 

Mnamo mwaka 2016 hadi sasa anacheza katika klabu ya mpira ya IFK Ostersund nchini Sweden..

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1996
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Osinachi Ohale

thumbnail|right|200px|Osinachi Ohale

**Osinachi Marvis Ohale** (alizaliwa 21 Desemba 1991) ni mchezaji wa mpira wa miguu nchini Nigeria ambae anacheza kama beki wa klabu ya Alavés katika ligi ya Primera División nchini Hispania na timu ya taifa ya Wanawake ya Nigeria.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1991
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Jizzle (msanii)

**Jizzle** (jina la kuzaliwa **Jerreh Jallow**, 1994 ) ni msanii wa Afro-pop kutoka Gambia.  Alipokea tuzo 5 za muziki za tuzo za Wah Sa Halat, ikiwa ni pamoja na tuzo ya msanii bora wa mwaka 2018. 

## Orodha ya kazi za muziki 
### Albamu 
* *The Next Big Thing* (2018) 
* *Finally* (2019) (featuring Dip Doundou Guiss, Shaydee, Samba, Peuzzi, Bm Jaay, and Hakill) 
* *Scorpion* (2020) 

## Marejeo 
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1994
Jamii:Wanamuziki wa Gambia
Chidinma Okeke

**Chidinma Nkeruka Okeke** (alizaliwa 11 Agosti, 2000) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake kutoka nchini Nigeria ambae anacheza katika klabu ya mpira ya Madrid CFF. 

Awali alikuwa katika klabu ya *FC Robo* katika Ligi Kuu ya Wanawake ya Nigeria na pia alicheza katika timu ya taifa ya wanawake ya Nigeria. Alishiriki na timu ya Nigeria ambayo ilishinda Kombe la Wanawake la WAKU la mwaka 2019 huko Ivory Coast. 

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 2000
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Martina Ohadugha

**Martina Ohadugha** (alizaliwa 5 Mei, 1991) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake kutoka nchini Nigeria ambaye anacheza kama kiungo wa klabu ya mpira ya wanawake ya *Rivers Angels* na timu ya taifa ya wanawake ya Nigeria.

## Ushiriki Kimataifa
Alikuwa sehemu ya timu ya taifa ya Nigeria katika mashindano ya Wanawake ya Afrika mwaka 2012 na 2014, na kuishinda ile ya mwisho. Pia alikuwa sehemu ya Kombe la Dunia la FIFA la Wanawake manamo mwaka 2015.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1991
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Amarachi Okoronkwo

**Amarachi Grace Okoronkwo** (alizaliwa 12 Desemba 1992) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake kutoka nchini Nigeria ambae anacheza katika klabu ya mpira ya *Nasarawa Amazons* kwenye Ligi Kuu ya Wanawake ya Nigeria na timu ya taifa ya wanawake ya Nigeria. 

Kabla ya hapo, alikuwa akichezea klabu ya mpira ya *Kokkola F10* katika Liga ya Finland.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1992
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Adaku Okoroafor

**Adaku Okoroafor** (alizaliwa 18 Novemba 1974) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka nchini Nigeria ambae anacheza kama mshambuliaji wa timu ya taifa ya Nigeria. 

Alishiriki na timu ya taifa katika uzinduzi wa Kombe la Dunia la FIFA la 1991 na Kombe la Dunia la Wanawake la FIFA 1995.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1974
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Vera Okolo

**Vera Okolo** (alizaliwa 5 Januari 1985) ni mchezaji wa mpira wa miguu nchini Nigeria ambae anacheza timu ya taifa ya Nigeria. Alicheza na klabu ya Delta Queens katika michuano ya wanawake ya Nigeria.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1985
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Ngozi Okobi-Okeoghene

**Ngozi Sonia Okobi-Okeoghene** (alizaliwa 14 Desemba, 1993) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake kutoka nchini Nigeria ambae anacheza kama mshambuliaji wa klabu ya mpira ya Eskilsua United DFF nchini Uswidi na timu ya taifa ya wanawake ya Nigeria.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1993
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Esther Okhae

**Esther Ochae** (alizaliwa 12 Machi,1986) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake kutoka nchini Nigeria ambae anacheza kama golikipa wa timu ya taifa ya wanawake ya Nigeria. 

Alishiriki na timu yake ya taifa katika Kombe la Dunia la FIFA la wanawake mnamo mwaka 2003.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1986
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Nkiru Okosieme

**Nkiru Doris NK Okosieme** (alizaliwa 1 Machi, 1972) ni nahodha wa zamani wa timu ya taifa ya mpira wa miguu wa wanawake ya Nigeria (Super Falcons) ambaye alicheza timu ya taifa ya wanawake ya Nigeria katika mashindano manne ya Kombe la Dunia la FIFA la wanawake (1991, 1995, 1999 na mwaka 2003) na michezo ya Olimpiki ya mwaka 2000. 

Okosieme aliitwa jina la utani la "Bibi Mkuu" kwa tabia yake ya kufunga mabao muhimu kwa kichwa chake.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1972
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Tochukwu Oluehi

**Tochukwu Oluehi** (alizaliwa 2 Mei 1987) ni mchezaji wa mpira wa miguu nchini Nigeria ambaye anacheza kama golikipa wa klabu ya ligi Daraja la kwanza ya Israel Maccabi Kishronot Hadera na timu ya taifa ya wanawake ya Nigeria.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1987
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Florence Omagbemi

**Florence Omagbemi** (alizaliwa 2 Februari, 1975) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake kutoka nchini Nigeria ambae anacheza kama kiungo. 

Alishiriki na timu yake ya taifa katika mashindano manne ya Kombe la Dunia la FIFA la Wanawake, Kombe la Mataifa ya Afrika kwa Wanawake na katika michuano ya michezo ya Olimpiki ya mwaka 2000. 

Mnamo mwaka 2016 alitajwa kuwa kocha wa muda wa timu ya taifa ya Nigeria baada ya hapo awali kuwa kocha msaidizi wa timu ya taifa ya wanawake chini ya miaka 20. 

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1975
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Sophia Omotola Omidiji

**Sophia Omotola Omidiji** (alizaliwa 18 Juni 1997) ni mchezaji wa mpira wa miguu nchini Nigeria ambae anacheza katika timu ya taifa ya wanawake ya Nigeria amesajiliwa katika Klabu ya S.B.V. Excelsior nchini Uholanzi baada ya  kutoka katika klabu ya KAA Gent nchini Ubelgiji mwezi Juni 2017.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1997
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Eustrasi Mtendamiujiza

[thumb|Mt. Eustrasi akifukuza [shetani|pepo.]]
**Eustrasi Mtendamiujiza** (karne ya 8 - karne ya 9) alikuwa abati wa monasteri ya Abgar juu ya mlima Olimpo huko Bitinia, katika Uturuki ya leo.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 9 Januari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 8
Jamii:Waliofariki karne ya 9
Sona Jobarteh

alt=Sona Jobarteh katika Mapitio ya Kimataifa ya Msaada kwa Biashara mnamo 2017|thumb|Sona Jobarteh katika Mapitio ya Kimataifa ya Msaada kwa Biashara mnamo 2017
**Sona Jobarteh** (alizaliwa 1983 ) ni mwimbaji na mtunzi wa Uingereza mwenye asili ya Gambia. 

Anatoka katika moja ya familia kuu tano za griot za kora za Afrika Magharibi, na ni mchezaji wa kwanza wa kike wa kora  kutoka katika familia ya griot. 

Ni binamu wa mchezaji maarufu wa kora Toumani Diabate, na ni dada yake mchezaji wa kora Tunde Jegede . 

## Marejeo 
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1983
Jamii:Wanamuziki wa Uingereza
Honorati wa Buzancais

**Honorati wa Buzancais** (alifariki Thénézay, karibu na Poitiers, Akwitania, huko Ufaransa, 1250) alikuwa mfanyabiashara ya mifugo, aliyekuwa akiwagawia fukara pesa zake hadi alipouawa na matapeli aliokuwa amewakanya.

Alitangazwa mtakatifu na Papa Eugeni IV mwaka 1444.

Sikukuu yake inaadhimishwa tarehe 9 Januari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo 
* *Notice historique sur Saint Honoré, Laïque, né à Buzançais (Indre), décapité à Buzay (Deux-Sèvres), vénéré en Berry et en Poitou*, par M. l’Abbé Oudoul, curé de Buzançais, auteur de plusieurs ouvrages de Piété, Paris, À la librairie de Piété et d’éducation, 1846.
* *Notice historique sur Saint Honoré de Thénezay ou de Buzançais*, par Paul Vigué, prêtre, Poitiers chez Levrier-Bonamy et Rapharin-Jamin en 1908.
**Parole et Prière* numéro 67 de janvier 2016, page 103
Ujunwa Okafor

**Ujunwa Ekaristi Okafor** (alizaliwa 20 Desemba 1992) ni mchezaji wa mpira wa miguu nchini Nigeria ambae anacheza kama beki wa klabu ya ALG Spor katika Ligi ya Wanawake ya Uturuki akivaa jezi nambari 44. Mwaka 2018 aliitwa katika timu ya taifa ya wanawake ya Nigeria.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1992
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Petronio wa Die

'''''' (alifariki Die, leo nchini Ufaransa, 463 hivi) alikuwa askofu wa 4 wa mji huo, karibu na Vienne, aliyewahi kuwa mmonaki katika kisiwa cha Lérins.

Baada yake, jimbo liliongozwa na ndugu yake, Marselo wa Die.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Kanisa la Kiorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake ni tarehe 10 Januari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 5

Jamii:Wamonaki

Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Valeri wa Limoges

**Valeri wa Limoges** (pia: **Valéric, Vaulry, Vaury, Valery, Valère, Valerius** wa Bernage; 537 - 620) alikuwa Mkristo aliyechagua kuishi upwekeni katika mkoa wa Akwitania, leo nchini Ufaransa. 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake inaadhimishwa tarehe 10 Januari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Arkonsi wa Viviers

''''* (alifariki Viviers, leo nchini Ufaransa, karne ya 8) alikuwa askofu wa mji huo, kwenye mto Rhone.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Kanisa la Kiorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake ni tarehe 10 Januari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo 
* Jacques Rouchier, *Histoire religieuse, civile et politique du Vivarais*, tomo I, Parigi 1861, p. 556
* Jean-Barthélemy Hauréau, *Gallia christiana*, vol. XVI, Parigi 1865, coll. 546-547
* Louis Duchesne, *Fastes épiscopaux de l'ancienne Gaule*, vol. I, Paris 1907, pp. 238-239
* Francesco Russo, *Arconzio, vescovo di Viviers, santo, martire'', in «Bibliotheca Sanctorum», vol. II, coll. 383-384

Jamii:Waliofariki karne ya 8
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Louis-Charles Nkoa

**Louis-Charles Nkoa** ni mshawishi, mwigizaji na mchekeshaji wa Ufaransa na Kamerun.

## Wasifu 
Louis-Charles Nkoa alizaliwa mnamo Machi 7, 1999 huko Sarcelles, mji wa Ufaransa ulioko katika wilaya ya Val-d'Oise katika mkoa wa Île-de-France. Yeye ana asili ya Kamerun kutoka kwa wazazi wake Benedic Nkoa na Christiane Mebenga Eyenga. 

Akiwa na umri wa miaka 6, alikwenda kuishi na dada na baba yake huko Kamerun ambapo alisoma hadi kupata diploma ya elimu ya sekondari mnamo 2019.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1999
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wahandisi wa Kamerun
Jamii:Wasanii wa Kamerun
Jamii:Wahandisi wa Ufaransa
Jamii:Wasanii wa Ufaransa
Sheria ya Uhifadhi Wanyamapori ya 1997 (Jimbo la Sabah)

**Sheria ya Uhifadhi Wanyamapori ya 1997** (Kimalay: *Enakmen Pemeliharaan Hidupan Liar 1997*) ni sheria ya kikanda inayotekelezwa katika jimbo la Sabah katika fukwe za Borneo huko Malaysia. Malengo yake ni kulinda viumbe(spishi) walio katika hatari ya kupotea ambao ni mimea pamoja na wanyama katika eneo hili  pamoja na kudhibiti biashara ya kimataifa ya spishi hizi.Pia inaelezea adhabu maalum kwa wale wanaovunja sheria na kanuni zilizowekwa katika sheria.

## Marejeo 
Jamii:Mazingira
Onyinyechi Zogg

**Onyinyechi Salome Zogg** (alizaliwa 3 Machi 1997) ni mchezaji wa mpira wa miguu nchini Nigeria ambaye anacheza kama beki wa klabu ya wanawake ya *Zürich FC* kwenye ligi ya Super League nchini Uswisi na timu ya taifa ya Nigeria.

## Maisha ya awali
Zogg alizaliwa na kukulia huko Bern. Baba yake ni Mswizi na mama yake ni Mnaijeria.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1997
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Maria Fransiska wa Yesu

[thumb|right|[Picha halisi ya Mt. Maria Fransiska wa Yesu.]]
**Maria Fransiska wa Yesu** (jina la awali: **Anna Maria Rubatto**; Carmagnola, Torino, Italia, 14 Februari 1844 &ndash; Montevideo, Uruguay, 6 Agosti 1904) alikuwa mwanzilishi wa shirika la *Masista Wakapuchini wa Mama Rubatto*. 

Jumuiya hiyo ilianzia Italia na kufanya kazi hasa Amerika Kusini kati ya wahamiajifukara, alipokwenda mwenyewe walau mara saba hadi alipofariki dunia. 

Tarehe 10 Oktoba 1993 Papa Yohane Paulo II alimtangaza mwenye heri, halafu tarehe 15 Mei 2022 Papa Fransisko mtakatifu, akiwa mtu wa kwanza wa Uruguay kupewa heshima za namna hiyo. 

Sikukuu yake ni tarehe 6 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*Hagiography Circle
*Saints SQPN

Jamii:Waliozaliwa 1844
Jamii:Waliofariki 1904
Jamii:Mabikira
Jamii:Watawa waanzilishi
Jamii:Wafransisko
Jamii:Watakatifu wa Italia
Jamii:Watakatifu wa Uruguay
Maria wa Yesu Santocanale

[thumb|right|[Picha halisi ya Mt. Maria wa Yesu.]]
**Maria wa Yesu Santocanale** (jina la awali: **Carolina Santocanale**; Palermo, Sicilia, Italia, 2 Oktoba 1852 &ndash; Cinisi, Italia, 27 Januari 1923) alikuwa mwanzilishi wa shirika la *Masista Wakapuchini wa Imakulata wa Lourdes* ili wamsaidie kuhudumia maskini . 

Papa Fransisko alimtangaza mwenye heri tarehe 12 Juni 2016, halafu  mtakatifu tarehe 15 Mei 2022.  

Sikukuu yake ni tarehe 27 Januari.
 
## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*Hagiography Circle
*Saints SQPN

Jamii:Waliozaliwa 1852
Jamii:Waliofariki 1923
Jamii:Mabikira
Jamii:Watawa waanzilishi
Jamii:Wafransisko
Jamii:Watakatifu wa Italia
Lazaro Devasahayam Pillai

[thumb|[Sanamu yake huko Kottar.]]
''''* (23 Aprili 1712 - 14 Januari 1752) alikuwa Mkristo wa India aliyefia dini yake nchini mwake kwa kukataa kurudia dini ya Uhindu.

Papa Benedikto XVI alimtangaza mwenye heri tarehe 2 Desemba 2012 halafu Papa Fransisko akamtangaza mtakatifu tarehe 15 Mei 2022.

Sikukuu yake huadhimishwa kila mwaka tarehe 14 Januari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
**The Nectar of the Gods*, King Marthanda Varma and Devasahayam, A play in three acts, Gopikrishnan Kottoor, 2015
*Leita, Clement Joseph C. *Martyrdom of Devasahayam.* An Extract from the Report submitted to Pope Benedict XIV on the occasion of the Ad Limina Visit by Most Rev. Clement Joseph C. Leita, S.J., Bishop of Cochin, 15 November 1756 Clemens Joseph Colaco Leitao. Canonization Committee, Diocese of Kottar, 2009.
**National Symposium on Devasahayam Pillai*. Department of History and Tourism & Historical Commission for the Cause of Martyr Devasahayam. Nagarkoil, 2008.
*Mathavadiyan, A. *Devasahayampilla Charthram''. [Malayam. History of Devasahayam Pilla.] Trivandrum: City Press, 2006.
* J. Rosario Narchison,"Towards a Historiography of Martyr Devasahayam,"  in "India's Christian Heritage" Ed. O. L. Snaitang and George Menachery, CHAI, Bangalore, 2011, pp.&nbsp;135–145.
*Ferroli, D. *Jesuits in Malabar*. Vol. II. Bangalore, 1951.
*Ibrahim Kunhu, A.P. *Marthanda Varma: The Rise of Modern Travancore*. [Malayalam.] Thiruvananthapuram: Cultural Publications Department, Govt. of Kerala, 2005.
*Kottukapally, Joseph. "Devasahayam Pilla: Convert, Apostle, Revolutionary, Martir [sic], I." *Vidyajyoti Journal of Theological Reflection* 76/1 (2012) 27-42.
*Kottukapally, Joseph. "Devasahayam Pilla: Convert, Apostle, Revolutionary, Martyr, II." *Vidyajyoti Journal of Theological Reflection* 76/2 (2012) 108-120.
*Narchison, Rosario J. *Martyr Devasahayam. A Documented History.* Nagarcoil: Canonization Committee, 2009.

## Viungo vya nje
*Official Website  (Bibliography )

Jamii:Waliozaliwa 1712
Jamii:Waliofariki 1752
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa India
Kuuawa kwa Daunte Wright

Mnamo Aprili 11, 2021, Daunte Wright (27 Oktoba 2000 — 11 Aprili 2021), mwanamume Mweusi mwenye umri wa miaka 20, aliuawa kwa kupigwa risasi na afisa wa polisi Kimberly Potter wakati wa kusimama kwa trafiki na kujaribu kukamatwa kwa hati miliki katika Brooklyn Center, Minnesota, Marekani. Baada ya mapambano mafupi na maafisa, Potter alimpiga Wright kifuani mara moja karibu. Kisha akaendesha gari kwa umbali mfupi, lakini gari lake liligongana na lingine na kugonga kizuizi cha zege. Maafisa walisimamia CPR kwa Wright, lakini hawakuweza kumfufua, na alitangazwa kuwa amekufa kwenye eneo la tukio. Potter alisema alikusudia kutumia huduma yake ya Taser, akipaza sauti "Taser! Taser! Taser!" kabla tu ya kufyatua bastola yake ya huduma badala yake.

Daunte Demetrius Wright alikuwa mwenye umri wa miaka 20, anayeishi Minneapolis, akiwa amehamia huko hivi majuzi kutoka Chicago. Alikuwa mtoto wa baba Mweusi na mama Mzungu. Wright alicheza mpira wa vikapu katika shule ya upili, lakini kulingana na babake, aliacha shule kwa sababu ya ulemavu wa kusoma takriban miaka miwili kabla ya kupigwa risasi. Alifanya kazi katika rejareja na kazi za vyakula vya haraka ili kumsaidia mtoto wake wa kiume mwenye umri wa karibu miaka miwili, na alikuwa amejiandikisha katika shule ya ufundi

Jamii:Waliofariki 2021
Jamii:Wamarekani Weusi
Jamii:USLW Iringa
Domisyano wa Melitene

[thumb|[Mazishi ya Mt. Domisyano.]]
**Domisyano wa Melitene** (550 hivi - 602) alikuwa askofu wa Melitene, Armenia ya Kale, leo Malatya, nchini Uturuki, kuanzia mwaka 580 hivi hadi kifo chake.

Alishughulikia sana uongofu wa Waajemi.
 
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake ni tarehe 10 Januari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo 
*
*Phil Booth, The Ghost of Maurice at the Court of Heraclius, ,Byzantinische Zeitschrift, volume 112, issue 3, 2019,  pages 781–826
* Charles-Louis Richard e Jean Joseph Giraud, *Biblioteca sacra*, tomo VII, Milano 1833, p.&nbsp;322
*
*
*
*
*
*
*
*
*

Jamii:Waliozaliwa 550
Jamii:Waliofariki 602
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Uturuki
Jamii:Watakatifu wa Armenia
Paulino wa Akwileia

[thumb|Mt. Paulino [baraka|akibariki wanajeshi.]]
**Paulino wa Akwileia** (Premariacco, karibu na Cividale, leo nchini Italia, 726 hivi - Cividale, 11 Januari 802 hivi) alikuwa askofu mkuu wa mji huo kuanzia mwaka 787 hivi hadi kifo chake . 

Alijitahidi kuinjilisha Waavari na Wasloveni. Mwanateolojia na mwandishi maarufu, alimtolea kaisari Karolo Mkuu utenzi maarufu kuhusu Kanuni ya Imani.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 11 Januari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Pio Paschini,  *Le vicende politiche e religiose del territorio friulano da Costantino a Carlo Magno (secc. IV-VIII)*, Memorie storiche forogiuliesi, Vol. 8, 1912, pag. 51-64.
* Gianfranco Ellero, *Storia dei friulani*, Grafiche Fulvio Spa, Udine, 1974.

## Viungo vya nje
* *Martyrologium Romanum*, Editio Altera, (Citta del Vaticano: Libreria Editrice Vaticana, 2004) 94.
* History of the Christian Church, Volume IV: Mediaeval Christianity http://www.ccel.org/ccel/schaff/hcc4.i.xiv.xvii.html
* Attwater, Donald and Catherine Rachel John. *The Penguin Dictionary of Saints*. 3rd edition. New York: Penguin Books, 1993. ISBN|0-14-051312-4}
* Nicholas Everett, "Paulinus, the Carolingians and *famosissima* Aquileia", in ''Paulino d'Aquileia e il contributo italiano all'Europa carolingia'', ed. Paolo Chiesa (Udine, 2003), pp.&nbsp;115–154
* Nicholas Everett, "Paulinus of Aquileia's *Sponsio Episcoporum*: written oaths and clerical discipline in Carolingian Italy", in W. Robins (ed), *Textual Cultures of Medieval Italy* (University of Toronto Press, 2011), pp.&nbsp;167–216 (includes new edition of Latin text with Eng. translation of the *Sponsio*).
* Carl Giannoni, Paulinus II, *Patriarch von Aquileia*, (Wien: Verlag, 1896) https://books.google.com/books?id=S-AO-k8RIVAC&pg=PA84&dq=Paulinus+von+Aquileia&lr=&ei=IIPeSuWkFI7-zQTg2KW5Dg#v=onepage&q=&f=false
* Dag Norberg, L'oeuvre poétique de Paulin d'Aquilée. Stockholm, 1979 (edition of all poetic texts)

Jamii:Waliozaliwa 726
Jamii:Waliofariki 802

Jamii:Watakatifu wa Italia
Jamii:Wanateolojia wa Italia
Jamii:Washairi wa Italia
Jamii:Waandishi wa Kilatini
Kuuawa kwa David McAtee

Mnamo tarehe 1 Juni 2020, David McAtee, mwanamume mwenye asili ya Afrika na umri wa miaka 53, aliuawa kwa kupigwa risasi na Walinzi wa Kitaifa wa Jeshi la Kentucky huko Louisville wakati wa maandamano ya kitaifa kufuatia mauaji ya George Floyd na mauaji ya Breonna Taylor. 

Idara ya Polisi ya Metro ya Louisville (LMPD) na Walinzi wa Kitaifa walikuwa katika eneo hilo kutekeleza amri ya kutotoka nje. Kulingana na maafisa, polisi na wanajeshi walifyatuliwa risasi na McAtee, na maafisa wawili wa Louisville na walinzi wawili wa Kitaifa walirudisha moto. McAtee aliuawa kwa risasi iliyofyatuliwa kutoka kwa mlinzi. Kamera za miili ya polisi waliohusika zilizimwa wakati wa ufyatuaji risasi, kinyume na sera ya idara. Saa chache baadaye, mkuu wa polisi Steve Conrad alifutwa kazi na Meya wa Louisville Greg Fischer.

Jamii:Waliofariki 2020
Jamii:Wamarekani Weusi
Jamii:USLW Iringa
Kuuawa kwa Anthony Weber

Mnamo Februari 4, 2018, Anthony Weber, mwanamume mwenye asili ya Kiafrika mwenye umri wa miaka 16, aliuawa kwa kupigwa risasi na manaibu kutoka Idara ya Sheriff ya Kaunti ya Los Angeles huko Westmont, California.  Manaibu walifika eneo la tukio kwa sababu walipokea simu ya 911. Mpiga simu alidai kuwa mtu fulani alikuwa amemnyooshea bunduki. 

## Marejeo
Jamii:Waliofariki 2018
Jamii:Wamarekani Weusi
Jamii:USLW Iringa
Jeremy McDole

**Jeremy "Bam Bam" McDole** alikuwa mlemavu wa Kiafrika mwenye umri wa miaka 28 ambaye alipigwa risasi na kuuawa na polisi huko Wilmington, Delaware mnamo Septemba 23, 2015, saa 3:00 usiku. McDole alikuwa kwenye kiti cha magurudumu wakati wa kupigwa risasi. Polisi waliitikia wito kuhusu mtu aliyekuwa na bunduki. Picha za kamera kutoka kwa mtu aliye karibu zilionyesha maafisa wakimuamuru McDole kuangusha silaha yake na kuinua mikono yake, huku McDole akipigwa risasi baada ya risasi kufikia eneo la kiuno chake. Idara ya Jimbo la Delaware iliwaondolea maafisa hao makosa, lakini ikahitimisha kuwa mmoja wa maafisa waliohusika alikuwa ameonyesha kazi ya polisi "mbaya sana". Ukaguzi wa 2020 wa Ofisi ya Mwanasheria Mkuu wa Delaware ulifikia hitimisho sawa. Wote waliamua kutowasilisha mashtaka yoyote. Familia ya McDole ilishtaki jiji la Wilmington, na mnamo Januari 2017, suluhu ya dola milioni 1.5 ilifikiwa na jiji hilo.

## Marejeo
Jamii:Wamarekani Weusi
Jamii:Waliofariki 2015
Jamii:USLW Iringa
Marcos A. Orellana

**Marcos A. Orellana** ni mwanasheria wa kimataifa wa mazingira. Yeye ndiye Ripota Maalum wa Baraza la Haki za Kibinadamu la Umoja wa Mataifa kuhusu sumu na haki za binadamu.

## Kazi 
Alihitimu kutoka Chuo cha Sheria cha Washington, na Chuo Kikuu cha Kikatoliki cha Kipapa cha Chile . 

Anafundisha katika Chuo Kikuu cha Sheria cha George Washington,  na Chuo cha Sheria cha Washington . 

Mnamo 2021, alitoa ripoti juu ya haki za binadamu, kuhusu bidhaa za hatari.     Aliunga mkono uidhinishaji wa Mkataba wa Escazú,  Alitembelea Mauritius ili kuona matokeo ya maafa ya Wakashio. 

## Marejeo
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanaharakati
Maina Kiai

**Maina Kiai** ni mwanasheria wa Kenya na mwanaharakati wa haki za binadamu ambaye hapo awali alihudumu kama Ripota Maalum wa Umoja wa Mataifa kuhusu haki za uhuru wa kukusanyika kwa amani na kujumuika kuanzia Mei 1, 2011, hadi Aprili 30, 2017.Tangu 2018, ameongoza mpango wa Muungano na Ushirikiano wa Human Rights Watch

Kiai pia anashiriki katika kazi ya haki za binadamu nchini Kenya, ambako amelenga katika kupambana na ufisadi, kuunga mkono mageuzi ya kisiasa, na kupigana dhidi ya kutoadhibiwa kufuatia ghasia za baada ya uchaguzi zilizokumba Kenya mwaka wa 2008.

## Marejeo
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Kenya
Joy Ezeilo

**Joy Ngozi Ezeilo** ni mwanazuoni wa sheria kutoka Nigeria. Alianzisha Jumuiya ya Msaada wa Wanawake (WACOL), Kituo cha Rufaa cha Unyanyasaji wa Kijinsia cha Tamar na Muungano wa Haki za Wanawake wa Afrika Magharibi (WAWORC). Profesa Ezeilo ni mwanaharakati na msomi. Yeye ndiye mshindi wa 2019 wa Tuzo ya Kitaifa ya Haki za Kibinadamu nchini Nigeria na mpokeaji wa Heshima ya Kitaifa ya Afisa wa agizo la Niger (OON) kwa uharakati na mchango wake katika maendeleo ya binadamu. Kwa sasa yeye ni Naibu mwenyekiti wa mtandao wa Uongozi wa wanawake wa Afrika (AWLN) sura ya Nigeria na pia mjumbe wa Jopo la Mahakama ya Jimbo la Enugu la Uchunguzi kuhusu Ukatili wa Polisi na Mauaji ya Kinyume na Kisheria.

## Marejeo
Jamii:Watu wa Nigeria
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Uuaji wa Antwon Rose Jr.

**Antwon Rose II** alikuwa Mmarekani mwenye umri wa miaka 17 ambaye aliuawa kwa kupigwa risasi huko Pittsburgh Mashariki mnamo Juni 19, 2018, na Afisa wa polisi Michael Rosfeld baada ya kushukiwa kwa jaribio la kuua kwa kushiriki katika ufyatuaji risasi akiwa garini. Rose alikuwa na jarida tupu la bunduki mfukoni na mabaki ya risasi mkononi mwake. Mkaguzi wa Kitiba wa Kaunti ya Allegheny Daniel Wolfe alisema kuwa mabaki yanaelekea kuwa matokeo ya Rose kufyatua bunduki. Alisafirishwa hadi Hospitali ya McKeesport ambako baadaye alitangazwa kuwa amefariki.

Kufuatia kupigwa risasi, Rosfeld alishtakiwa kwa mauaji ya jinai.  Baada ya kesi ya siku 4, Rosfeld aliachiliwa kwa makosa yote. Mnamo Oktoba 25, 2019, Rosfeld na East Pittsburgh walisuluhisha kesi ya madai ya kifo cha Rose kwa $2 milioni. 

## Marejeo
Jamii:Waliofariki 2018
Jamii:Waliozaliwa 2001
Jamii:Watu wa Marekani
Jamii:USLW Iringa
Judith Ablett-Kerr

**Judith Mary Ablett-Kerr** ONZM QC ni wakili wa utetezi wa jinai na Wakili wa Malkia nchini New Zealand. 

## Maisha na elimu 
Ablett-Kerr alizaliwa na kukulia Wales . Mama yake Bessie alifariki akiwa na umri wa miaka minane, na baba yake Henry alimlea Ablett-Kerr na kaka yake. Baba yake alikuwa mhubiri wa Kibaptisti na mwanasiasa wa kihafidhina. Ablett-Kerr alijiunga na Wahafidhina Wachanga wa Wales akiwa kijana na kuwa mwenyekiti wa tawi akiwa na umri wa miaka 15. Pia alikuwa bingwa wa mijadala wa kitaifa katika miaka yake ya ujana. 

## Marejeo 
Jamii:Haki za binadamu
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania