Gastroenteritisi

thumbnail|right|200px|Gastroenteritisi

**Gastroenteritisi** ni hali mbaya ya afya yenye sifa ya kuvimba (*"-itis"*) kwa eneo la utumbo ambayo inahusu tumbo (*"gastro"*-) pamoja na chango (*"entero"*-), na kusababisha kuhara, kutapika, maumivu ya tumbo na kupata kiharusi.
Ingawa haihusiani na mafua, imeitwa pia *mafua ya tumbo* na *homa ya tumbo*.

Kimataifa, kesi nyingi katika watoto husababiswa na rotavirusi. Kwa watu wazima, norovirusi na kampilobakteria ni kawaida zaidi. Chini ya kawaida ni pamoja na sababu nyingine bakteria (au sumu yao) na vimelea. 

Maambukizi yanaweza kutokana na matumizi ya vyakula visivyo tayari au maji yenye vimelea au kupitia mahusiano ya karibu na watu ambao wameambukizwa. Gastroenteritisi kimsingi huathiri watoto na wale walio katika nchi zinazoendelea.

Msaada muhimu zaidi ni kunywa maji yenye chumvi na sukari. Kwa kesi kali zaidi, maji katika mishipa inaweza kuhitajika. 

## Dalili na Ishara 
 inoanyesha aina 7 za kuharisha.]] 
Gastroenteritisi kwa kawaida inahusisha kuharisha na kutapika, Ikitokana na virusi, hali kawaida kusudi ndani ya wiki moja. Hata hivyo, katika nchi maskini matibabu kwa maambukizi makali ni mara nyingi nje ya urahisi wa kufikiwa na kuendelea kuharisha ni ya kawaida. Kuishiwa maji mwilini ni matatizo ya kawaida ya kuharisha,Maambukizo ya kurudia ni kawaida kuonekana katika maeneo yenye usafi duni wa mazingira, na utapiamlo, Rotavirus ni sababu ya  gastroenteritis katika watoto, Rotavirus ni sababu chini ya kawaida kwa watu wazima kutokana na kinga yachuma.

Norovirus ni sababu inayoongoza ya gastroenteritisi miongoni mwa watu wazima nchini Marekani, na kusababisha zaidi ya 90% ya kuzuka. Kwa watoto, bakteria ni sababu katika kuhusu 15% ya kesi, na aina ya kawaida kuwa *Escherichia coli*, *Salmonella*,*Shigella*,na aina *kampilobakta*. Katika nchi zinazoendelea , hasa Afrika kusini mwa Sahara na Asia, kipindupindu ni sababu ya kawaida ya gastroenteritis.Maambukizi hii ni kawaida ya zinaa na maji yenye vimelea au chakula.

*Clostridium difficile* ni sababu muhimu ya kuharisha kwamba hutokea mara nyingi zaidi katika wazee.*Staphylococcus aureus* kuharisha kuambukiza pia huweza kutokea katika wale ambao wamekuwa wakitumia kiuvijasumu. "Kuharisha traveler" ni kawaida ya aina ya gastroenteritis bakteria. Acid-kukandamiza dawa inaonekana kuongeza hatari ya maambukizi ya muhimu baada ya kukumbana na idadi ya viumbe, ikiwa ni pamoja*Clostridium difficile*, *Salmonella*, na aina *Kampylobakta*. Hatari ni kubwa zaidi katika wale kuchukuproton pump inhibitors kuliko na  H2 antagonists pinzani.Ni kawaida hutokea zaidi katika watu ambao alisafiri kwa maeneo yaliyo na kiwango cha maambukizi ya juu,watoto ambao kuhudhuria  siku ya huduma, wanaume wanafanya mapenzi na wanaume, na majanga kufuatia. and in na katika wale walio na hali ya awali iliyopo maskini wa lishe.

## Pathofiziolojia
Gastroenteritisi hufafanuliwa kama kutapika au kuharisha kutokana na maambukizi ya bowel ndogo au bowel kubwa. Mabadiliko katika tumbo ni kawaida enye aiko - uvimbe, wakati wale katika matumbo kubwa ni uchochezi . Nyingine muhimu matokeo(wakati kutumika katika macho ) ni pamoja na macho sunken,shughuli ilipungua, ukosefu wa machozi, na kinywa kavua. utambuzi tofauti unaweza kuwa mgumu kiasi fulani kama mtu ku onyesha  *tu* kutapika au kuharisha (kuliko wote).

### Chanjo
Kutokana na ufanisi wake wote na usalama, mwaka 2009 Shirika la Afya Duniani ilipendekeza kwamba Chanjo rotavirus itatolewa kwa watoto wote duniani. Mbili ya kibiashara  chanjo ya rotavirus zipo na zaidi kadhaa ni katika maendeleo. Chanjo hii pia inaweza kuzuia ugonjwa katika watoto wasio chanjo kwa kupunguza idadi ya maambukizi zinazozunguka. Tangu mwaka 2000, utekelezaji wa programu ya chanjo katika rotavirus Marekani imekuwa kikubwa kupungua idadi ya kesi ya kuhara kwa asilimia nyingi kama 80kwa kila mia. dozi ya kwanza itolewe kwa watoto wachanga kati ya wiki 6 na 15 ya umri.

## Utaratibu wa Kimatibabu
Gastroenteritis ni kawaida ugonjwa papo hapo na kujitegemea kikwazo kwamba hauhitaji dawa. Metoclopramide na/au ondansetron, hata hivyo, inaweza kuwa msaada katika baadhi ya watoto, nabutylscopolamine ni muhimu katika kutibu katika maumivu ya tumbo.

### Kuongeza maji
Matibabu ya msingi ya gastroenteritis katika bote watoto na watu ni kuweka maji. Hii ni ikiwezekana mafanikio kwa tiba ya mdomo ya kuweka maji, ingawa utoaji  katika mishipa kutakiwa kama kunangazi ilipungua fahamu kama maji mwilini ni kali. Mdomo badala tiba bidhaa kufanywa na wanga tata(i.e. yaani wale alifanya kutoka ngano au mchele)inaweza kuwa ni bora kuliko wale makao juu ya sukari. Vinywaji hasa yulu katika sukari, kama vile vinywaji baridi na juisi matunda, si ilipendekeza kwa watoto chini ya miaka umri 5 kama wanaweza *kuongeza* kuharisha. Probiotics  Baadhi wamekuwa umeonyesha kuwa na manufaa katika kupunguza muda wote wa ugonjwa na marudio ya stuliWanaweza pia kuwa na manufaa katika kuzuia na kutibu kiuvijasumu kuhusishwa kuharisha.
 Maziwa bidhaa mchachuko (kama vile mtindi) ni vile vile manufaa . Zinkinyongeza inaonekana kuwa na ufanisi katika wawili kutibu na kuzuia kuharisha miongoni mwa watoto katika nchi zinazoendelea.

### Antiemetics
Dawa Antiemetic inaweza kuwa na manufaa kwa ajili ya kutibu kutapika katika watoto.Ondansetron ina baadhi ya shirika, na dozi moja isihusishwe na haja kidogo kwa ajili ya maji katika mishipa, hospitalini wachache, na kutapika inapungua.  Hata hivyo, matumizi ya ondansetron pengine kuhusishwa na kiwango cha ongezeko la kurudi katika hospitali ya watoto.
Maandalizi katika mishipa ondansetron inaweza kutolewa kwa mdomo ikiwa vibali kliniki hukumu.Dimenhydrinate,wakati kupunguza kutapika, haionekani kuwa muhimu kliniki faida. au kama wanahusika sababu bakteria pekee au watuhumiwa. Kama  kiuvijasumu  ni kwa kuajiriwa,  macrolide ( kama vile azithromycin) ni ku penda zaidi   ya  fluoroquinolone kutokana na viwango vya juu vya upinzani na karibuni. *Salmonellatyphi*, na‘Giardia* spishi. Loperamide haifai kwa watoto, hata hivyo, kama inaweza kuvuka machanga damu-ubongo kizuizi na kusababisha kusumisha. Bismuth subsalicylate, tata hakuna wa  bismuth na salicylate,  inaweza kutumika katika kesi kali kwa wastani, kimsingi unaathiri watoto nayanayoendelea duniani. na zaidi ya hayo yanayotokea katika mataifa maskini zaidi duniani.Cholera Kipindupindu husababisha kesi kuhusu 3-5,000,000 ya ugonjwa na unaua takriban watu 100,000 kila mwaka. Viwango vya kifo walikuwa kupunguzwa kwa kiasi kikubwa (kwa takriban milioni 1.5 vifo kila mwaka) kwa mwaka 2000, kwa kiasi kikubwa kutokana na kuanzishwa na kuenea kwa matumizi yatiba  ya ndomo ya kuweka maji. Nchini Marekani, maambukizi kusababisha uvimbe wa tumbo ni maambukizi ya pili ya kawaida  ( baada ya  kawaida ya baridi), na wao kusababisha kesi kati ya 200 na 375 milioni ya kuharisha papo   Kabla ya wakati huu ni zaidi hasa inayojulikana kamahoma ya matumbo au "kipindupindu morbus", miongoni mwa wengine, au chini hasa kama "kushisha ya matumbo", "wingi", "Flux", "mchango", "malalamiko ya tumbo", au moja ya idadi ya majina mengine ya kizamani kwa kuharisha papo hapo.

## Jamii na utamadumi
Gastroenteritis ni kuhusishwa na majina mengi ya simo, ikiwa ni pamoja na "Montezuma wa kisasi", "Delhi tumbo", "la turista", na "sprint nyuma mlango", miongoni mwengine. In the United States gastroenteritis as a whole is believed to result in costs of 23&nbsp;billion USD per year Uvimbe wa tumbo na Marekani kwa ujumla inaaminika kusababisha gharama ya bilioni 23 mwaka USD kwa mwaka. Na kwamba kutokana na rotavirus peke kusababisha Makadirio ya gharama za dola bilioni 1 mwaka huu

## Katika wanyama
Gastroenteritisi katika paka na mbwa inasababishwa na wengi wa mawakala sawa kwa binadamu: wa kawaida ni:*Kampilobakteria*, *Clostridium difficile*, *Clostridium perfringens* na *Salmonella''. idadi kubwa ya mimea sumu huweza pia kusababisha dalili.  Baadhi ya mawakala ni maalumu zaidi ya aina fulani.Magonjwa gastroenteritis coronavirus(TGEV) hutokea katika nguruwe kusababisha kutapika, kuishiwa maji kuhara. Inaaminika kuwa vishawishi kwa nguruwe na ndege wa pori na hakuna tiba maalumu inapatikana. Ni si uambukizaji kwa binadamu. .

## Tanbihi
## Marejeo
*