open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Chris Hardwick

**Christopher Ryan** "**Chris**" **Hardwick** (amezaliwa tar. 23 Novemba 1971) ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Marekani.

* *Verliefde Courtney* (1998)
* *Art House* (1998)
* *Beach House* (1998)
* *Jane White Is Sick & Twisted* (2002)
* *House of 1000 Corpses* (2003)
* *Terminator 3: Rise of the Machines* (2003)
* *Spectres* (2004)
* *Johnson Family Vacation* (2004)
* *The Life Coach* (2005)
* *Terug bij de Barnyard* (2007-2011) (stem)
* *The Mother of Invention* (2009)
* *Halloween II* (2009)
* *Lego: De Avonturen van Clutch Powers* (2010) (stem)
* *Extreem luid & ongelooflijk dichtbij* (2011)

## Marejeo
## Viungo vya Nje
*
Kigbiri-Niragu

**Kigbiri-Niragu** ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wagbiri-Niragu. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kigbiri-Niragu imehesabiwa kuwa watu 25,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kigbiri-Niragu iko katika kundi la Kikainji.

## Viungo vya nje
*lugha ya Kigbiri kwenye Multitree
*makala za OLAC kuhusu Kigbiri 
*lugha ya Kigbiri katika Glottolog
*http://www.ethnologue.com/language/grh

Jamii:Lugha za Nigeria
Kibosho

**Kibosho** ni jina la eneo kwenye miteremko ya mlima Kilimanjaro katika Tanzania. Wakazi wake ni Wachagga. Mwaka 2012 ni sehemu ya kata za Kibosho Kati, Kibosho Magharibi na Kibosho Mashariki katika wilaya ya Moshi Vijijini.

Katika siku za kwanza za ukoloni eneo lake lilikadiriwa kuwa na kilomita za mraba 45 zilizokaliwa na watu wengi kati ya mpaka wa msitu wa mlima Kilimajaro kwa uwiano wa mita 1650 na kutelemka hadi mita 1200 juu ya UB. Mto Karanga unapita katika nchi hii. 

Kwa upande wa dini Wakibosho wengi ni Wakatoliki kwa sababu wamisionari waliofika eneo hilo walijenga kanisa kubwakubwa, shule na hospitali pia. 90% ya wakazi ni wa madhehebu hayo japo kuna dini nyingine ila kwa uchache.

Kanisa hili la Kibosho limejengwa kwa mawe matupu, huenda ni kwa sababu lipo katikati ya Mto Karanga kushoto na Mto Nsoo kulia.

## Wamangi wa Kibosho
Katika karne ya 18 na 19 na chini ya ukoloni hadi uhuru Kibosho kilikuwa eneo la utemi mdogo wa Kichagga na watawala wake walijulikana kwa cheo cha "Mangi". Kuhusu Wamangi wa kwanza majina yamehifadhiwa lakini tarehe za utawala hazina uhakika. 

.... - ....                Yansanya [1st ruler]
.... - ....                Orio
.... - ....                Kimboka
.... - ....                Irongo
.... - ....                Iweri
takr. 1810                     Kirenga
takr. 1850                     Kashenge
takr. 1850 - af.1862           Tatua
18.. - 18..                Ngaluma
18.. - 18..                Lokila
18.. - takr. 1872              Mamka *(wa kike)*
takr. 1872 - 1897              Sina  
1897 - 1900                Molelia                   
1900 - 1911                Sianga
1911 - 1917                Malamya
1917                       Barnabas Ngowi (mtendaji)
1917 - 1946                Ngulisho I (+ 1962)
1946 - 1961                Alex Ngulisho II

Mangi Sina alitawala wakati wa kufika kwa wakoloni Wajerumani. Mwaka 1889 alifaulu kumshinda Mangi Rindi wa Moshi lakini kuingilia kwa Wajerumani chini ya Hermann von Wissmann ilikuwa chanzo cha kumaliza mashindano kati ya Wamangi na utawala wa wakoloni katika Uchagga wote.

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Moshi Vijijini
Kigibanawa

**Kigibanawa** ni lugha ya pijini nchini Nigeria iliyotokana na Kihausa. Idadi ya wasemaji wa Kigibanawa haijulikani, na kwa vyovyote, inaongelewa kama lugha ya pili tu, yaani hakuna wanaoiongea kama lugha ya mama.

## Viungo vya nje
*lugha ya Kigibanawa kwenye Multitree
*makala za OLAC kuhusu Kigibanawa 
*lugha ya Kigibanawa katika Glottolog
*http://www.ethnologue.com/language/gib

Jamii:Lugha za Nigeria
Kigupa-Abawa

**Kigupa-Abawa** ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wagupa-Abawa. Mwaka wa 1989 idadi ya wasemaji wa Kigupa-Abawa imehesabiwa kuwa watu 15,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kigupa-Abawa iko katika kundi la Kinupoidi.

## Viungo vya nje
*lugha ya Kigupa kwenye Multitree
*makala za OLAC kuhusu Kigupa
*lugha ya Kigupa katika Glottolog
*http://www.ethnologue.com/language/gpa

Jamii:Lugha za Nigeria
Waindio

wa kabila la Quechua katika wilaya ya Andahuaylillas, Peru, 2007.]]
**Waindio** au **Wahindi wekundu** ni watu wanaotokana moja kwa moja na waliokuwa wenyeji wa Amerika kabla ya bara hilo kufikiwa na Christopher Columbus kutoka Ulaya (1492).

## Asili
 ya uenezi wa binadamu duniani]]
Utafiti uliofanywa kwa muda mrefu na kwa njia mbalimbali umekadiria kwamba mababu wao walioenea katika Amerika yote wakitokea Asia kaskazini mashariki miaka 14,500 BK.

Inadhaniwa kwamba hao mababu waliishi muda mrefu na kuzaliana bila mawasiliano na binadamu wengine, labda katika eneo ambalo leo limefunikwa na maji kwenye mlangobahari wa Bering. Inakadiriwa DNA yao ilitokana na ile ya Waasia mashariki (2/3) na Waeurasia (1/3).

Baada ya kuingia bara hilo, ambalo ni la mwisho kukaliwa na watu (tukiacha Antaktiki), kwa karne chache walienea hadi kusini kabisa, kwenye Chile na Argentina ya leo. Katika kusambaa kwao, lugha na utamaduni vilizidi kutofautiana.

## Hali ya sasa
Idadi yao inaweza kuwa milioni 60, wengi wao wakiishi Meksiko, Peru, Bolivia na Guatemala.

Hesabu hii haijumlishi machotara.

## Tanbihi
## Vyanzo
*
*
*
*Woodhead, M. (1998). Children's perspectives on their working lives: A participatory study in Bangladesh, Ethiopia, the Philippines, Guatemala, El Salvador and Nicaragua.
*
*Gaskins, S. (2006). 13 The Cultural Organization of Yucatec Mayan Children's Social Interactions. Peer relationships in cultural context, 283.

## Marejeo
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Marejeo mengine
*Hamilton, Charles (ed) (1950). ''Cry of the Thunderbird; the American Indian's own story*. New York: Macmillan Company

## Viungo vya nje
* The Peopling of the American Continents, *Early California History''
* Indigenous Peoples in Brazil. Instituto Socioambiental (ISA)
* America's Stone Age explorers, *PBS Nova*
* A history of Native people of Canada - The Canadian Museum of Civilization''

Jamii:Amerika
Mzungu Kichaa

**Mzungu Kichaa** (pia anajulikana kama **Espen Sørensen**) ni mwimbaji na vilevile mwanamuziki kutoka nchini Denmark. Alizaliwa nchini Denmark, lakini kakulia nchini Tanzania, ambapo wazazi wake walikuwa wakifanya kazi katika masuala ya Maendeleo ya Ushirika. Walikwenda nchini Tanzania akiwa na umri wa miaka sita.

Huko Tanzania amejifunza Kiswahili fasaha na baadaye kujihusisha na masuala ya muziki hasa katika utayarishaji wa muziki wa Bongo Flava katika studio ya Bongo Records. Matokeo ya hivi karibuni katika kujihusisha kwake na muziki huko Afrika ya Mashariki ni albamu yake ya kwanza ya kujitegemea iliyokwenda kwa jina la "Tuko Pamoja".

## Shughuli za Muziki 
Mwishoni mwa miaka ya 1990 Espen Sørensen alikuwa miongoni mwa wasanii wa mwanzo kabisa kurekodi katika Studio ya Bongo Records huko mjini Dar Es Salaam. Wengineo walikuwepo kina Juma Nature, TID, Mangwair, Ferooz na Professor Jay. Wakati huo ilikuwa pia, ndipo alipopata jina lake la kisanii la Mzungu Kichaa. Kwa bahati mbaya hakuonekana katika orodha ya wasanii chipukizi wa Tanzania kwa kipindi hicho, lakini pia alifanikiwa kufanya viitikio kadha wa kadha katika nyimbo kibao kwa kipindi cha mwaka wa 2001.

Baadaye akaenda zake nchini Uingereza kusomea masuala ya Utamaduni wa Muziki na Anthropolojia. Baada ya kumaliza elimu ya masomo ya Kiafrika, akarudi tena katika shughuli zake za muziki, na kuanzisha kundi lililoitwa Effigong mnamo mwaka 2006. Mwaka wa 2008, akaamua kuwa msanii wa kujitegemea hadi kufanikiwa kutoa albamu yake ya kwanza kunako mwaka wa 2009 katika studio ya kujitegemea iliyoitwa Caravan Records.

Albamu ilitolewa kwa mara ya kwanza Afrika Mashariki, lakini baada ya kupata kupigwa sana katika baadhi ya vituo vya maredio kadhaa nchi za Ulaya, basi ikapelekea albamu pia kutolewa Ulaya mnamo mwezi Mei 2009. Baadhi ya nyimbo kutoka katika albamu ni pamoja na "Jitolee" (akiwa na Professor Jay) na "Wajanja" ambazo zote zimeimbwa kwa Kiswahilii, lugha ambayo inatumika sana katika Bongo Flava Afrika Mashariki.

Mashairi ya nyimbo zake yanalenga hasa matatizo ya kijamii huko nchini Tanzania, hasa umaskini. Sørensen ametumia wiki tatu kufanya ziara ya kuitangaza albamu yake kuanzia mwezi wa Februari 2009, hasa nchini Tanzania na Kenya, lakini pia alipata kutumbuiza nchini Denmark akiwa na msaada wa kundi la ReCulture. Kibao cha *Jitolee* imepata kuwika sana nchini Tanzania na Kenya.

## Diskografia 
* *Tuko Pamoja* (2009)
* *Hustle* (2012)
* *Relax* (2014)

## Marejeo 
## Viungo vya Nje
* African HipHop
* Mzungu Kichaa to Launch Debut Album
* Inside World Music - CD-Review

Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanamuziki wa Tanzania
Jamii:Wanamuziki wa Denmark
Kiguruntum-Mbaaru

**Kiguruntum-Mbaaru** ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Nigeria inayozungumzwa na Waguruntum na Wambaaru. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kiguruntum-Mbaaru imehesabiwa kuwa watu 15,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiguruntum-Mbaaru iko katika kundi la Kichadiki.

## Viungo vya nje
*lugha ya Kiguruntum kwenye Multitree
*makala za OLAC kuhusu Kiguruntum 
*lugha ya Kiguruntum katika Glottolog
*http://www.ethnologue.com/language/grd

Jamii:Lugha za Nigeria
Kiholma

**Kiholma** ilikuwa lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Nigeria iliyozungumzwa na Waholma. Hakuna wasemaji wa Kiholma wabakio kwa vile wote wamebadili lugha yao kuwa Kifulfulde siku hizi. Maana yake, lugha ya Kiholma imetoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiholma iko katika kundi la Kichadiki.

## Viungo vya nje
*lugha ya Kiholma kwenye Multitree
*makala za OLAC kuhusu Kiholma 
*lugha ya Kiholma katika Glottolog
*http://www.ethnologue.com/language/hod

Jamii:Lugha za Nigeria
Kihyam

**Kihyam** (au **Kijabba**) ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wahyam. Mwaka wa 1994 idadi ya wasemaji wa Kihyam imehesabiwa kuwa watu 100,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kihyam iko katika kundi la Plateau.

## Viungo vya nje
*lugha ya Kihyam kwenye Multitree
*makala za OLAC kuhusu Kihyam 
*lugha ya Kihyam katika Glottolog
*http://www.ethnologue.com/language/jab

Jamii:Lugha za Nigeria
Kiibilo

**Kiibilo** ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Waibilo. Idadi ya wasemaji wa Kiibilo imehesabiwa kuwa watu 5000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Ki iko katika kundi la Kiedoidi.

## Viungo vya nje
*lugha ya Kiibilo kwenye Multitree
*lugha ya Kiibilo katika Glottolog
*http://www.ethnologue.com/language/ibi

Jamii:Lugha za Nigeria
Kiija-Zuba

**Kiija-Zuba** ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Waija na Wazuba upande wa Kusini wa Abuja. Idadi ya wasemaji wa Kiija-Zuba haijulikani. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, lugha ya Kiija-Zuba haijaainishwa zaidi ya kuwa ndani ya kundi la Kibenue-Kongo.

## Viungo vya nje
*lugha ya Kiija kwenye Multitree
*makala za OLAC kuhusu Kiija 
*lugha ya Kiija katika Glottolog
*http://www.ethnologue.com/language/vki

Jamii:Lugha za Nigeria
Kiijo-Mashariki

**Kiijo-Mashariki** (pia **Kinembe**) ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wanembe na Waakassa. Mwaka wa 1977 idadi ya wasemaji wa Kiijo-Mashariki imehesabiwa kuwa watu 71,500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiijo-Mashariki iko katika kundi la Kiijoidi.

## Viungo vya nje
*lugha ya Kiijo kwenye Multitree
*makala za OLAC kuhusu Kiijo 
*lugha ya Kiijo katika Glottolog
*http://www.ethnologue.com/language/ijs

Jamii:Lugha za Nigeria
Koypu

**Koypu** (kutoka Kimapuche: koypu) au **panya-mito** (kutoka Kiingereza: river rat) ni mnyama mgugunaji mkubwa kiasi na spishi pekee ya familia Myocastoridae. Kinyume na jina lake “panya-mito” mnyama huyu si panya wa kweli, kwa sababu panya ni wana wa familia Muridae. Koypu wanatokea Amerika ya Kusini kwa asili lakini wamewasilishwa sasa katika Amerika ya Kaskazini, Ulaya, Asia na Afrika, na wafugaji wa wanyama-sufu hasa. Sikuhizi Kenya ni nchi pekee katika Afrika ambapo wanaendelea kuishi porini. Hata kama wanaendelea kutathminiwa kwa ajili ya sufu yao, katika nchi nyingi wanafikiriwa kama spishi mvamizi kwa sababu ya mwenendo wake mharibifu wa kula na kuchimba.

Koypu anafanana na biva mdogo lakini mkia wake si mpana. Urefu wake ni sm 40-60 na mkia wa sm 30-45. Uzito ni kg 5-9. Wana meno ya mbele makubwa yenye rangi ya machungwa. Manyoya yake ni mazito na magumu yenye rangi ya kahawia lakini malaika yake meupe ni laini. Ana doa jeupe puani. Miguu ya nyuma ina ngozi kati ya vidole. Chuchu za jike zipo mbavuni ili kunyonyesha watoto wakati jike yupo majini. Wanyama hawa huishi katika matundu kando ya maji na hula mimea ya maji. Humeza chakula sawa na 25% ya uzito wao lakini hupoteza takriban 90% ya uoto wakila.

## Marejeo
## Soma pia
*Sandro Bertolino, Aurelio Perrone, and Laura Gola (2005) Effectiveness of coypu control in small Italian wetland areas. *Wildlife Society Bulletin* **33** (2): 714–72.
*Carter, Jacoby and Billy P. Leonard (2002) A Review of the Literature on the Worldwide Distribution, Spread of, and Efforts to Eradicate the Coypu (*Myocastor coypus*). *Wildlife Society Bulletin* **30** (1): 162–175.
*Carter, J., A.L. Foote, and L.A. Johnson-Randall (1999) Modeling the effects of nutria (*Myocastor coypus*) on wetland loss. *Wetlands* **19**(1): 209-219.
*Lauren E. Nolfo-Clements (2006) *Seasonal variations in habitat availability, habitat selection, and movement patterns of* Myocastor coypus *on a subtropical freshwater floating marsh.* (Dissertation) Tulane University. New Orleans. ISBN 0-542-60916-9
*Sheffels, Trevor and Mark Systma (2007) *Report on Nutria Management and Research in the Pacific Northwest* Center for Lakes and Reservoir Environmental Sciences and Resources, Portland State University.  Available on-line: http://www.clr.pdx.edu/docs/CLR_nutria_report.pdf 

## Viungo vya nje
*Historia, usambazaji na chamko ya uwasilisho wa koypu ulimwenguni; jitihada za kumkomesha  yenye viungo kuelekea tovuti nyingine za koypu
*Athari ya koypu juu ya upotezaji wa vinamasi katika pwaa ya mashariki ya chini ya Maryland ripoti ya USGS bila tarehe
*Chuo Kikuu cha Dola la Portland  Ripoti kuhusu koypu katika Magharibi-kaskazi ya Pasifiki ya Amerika ya Kaskazini.
* Maelezo mafupi ya spishi - Koypu (*Myocastor coypus*)  Kituo cha Taifa cha Maelezo kuhusu Spishi Wavamizi Maktaba ya Taifa ya Kilimo ya Muungano ya Madola ya Amerika. Maelezo ya ujumla na habari kuhusu koypu.

Jamii:Nungunungu na jamaa
Polandball

thumb|200px|User-yanayotokana uwakilishi wa Polandball.
**Polandball**, pia inajulikana kama **countryball**, ni user-generated internet Meme ambayo asili ya int / / bodi ya www.krautchan.net Kijerumani imageboard katika nusu ya mwisho ya 2009. Meme imedhihirika katika idadi kubwa ya online Jumuia, ambapo nchi ni iliyotolewa kama ni spherical persona kwamba kuingiliana kwa lugha ya Kiingereza mara nyingi kuvunjwa, poking fun katika ubaguzi wa kitaifa na mahusiano ya kimataifa. style Jumuia pengine inayoelezewa wote kama Polandball (hata katika kesi hakuna Polandi kati ya wahusika katuni) na countryball (au, kwa pamoja, countryball).

## Polandball 
Polandball ina mizizi yake katika Agosti ya 2009 cyberwar 'kati ya watumiaji wa Kipolishi mtandao na wengine wa dunia juu ya drawball.com. Tovuti, ambayo inatoa canvas virtual, inaruhusu ya watumiaji wa mtandao kuteka chochote wanachotaka, na kukusanya zaidi ya michoro ya wengine. Kwenye mtandao Kipolishi, wazo kufufuliwa ili kuteka bendera Kipolishi kwenye mpira, na maelfu ya Poles pamoja imeweza kuchukua drawball na uchoraji ya nyeupe juu ya nyekundu, na neno "Polska" imeandikwa katika katikati. Baada ya uratibu kutoka 4chan, hii ilikuwa kisha kufunikwa juu kwa swastika kubwa.

Krautchan.net ni imageboard Kijerumani lugha ambaye / Int / bodi ni kwa mara nyingi kuongea lugha ya Kiingereza netizen s. mwanzo wa Meme Polandball ni sifa kwa *Falco*, Brit on / Int /, ambaye Septemba 2009 umba Meme kutumia MS Paint katika njia apolitical ya Troll *Wojak*, Pole kwenye bodi hiyo ambao huchangia kwa , ambapo baada ya katuni Polandball walikuwa enthusiastically inayotolewa na Warusi.

Nguzo ya Polandball, ambayo ilipata umaarufu kutokana na ajali katika Smolensk ambayo kuuawa Kipolishi Rais Lech Kaczyński, ni inawakilisha Polandi na historia yake, mahusiano na nchi nyingine, na stereotype s,  anaelekeza Kipolishi megalomania na kitaifa complexes.

## Nyingine countryball 
thumb|right|upright|uwakilishi user-generated wa Ossetia katika Polandball-style
Polandball pia ni pamoja na Jumuia ya nchi nyingine, lakini kwa mkataba wa Jumuia hizi ni kawaida bado inajulikana kama Polandball, 

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* Polandball katika knowyourmeme.com 
* Polandball katika militaryphotos.net
Kiito

**Kiito** ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria ambayo huzungumzwa na Waito. Mnamo mwaka 1988 idadi ya wazungumzaji wa lugha ya Kiito ilifikia watu 5000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiito iko katika kundi la Cross River.

## Viungo vya nje
*lugha ya Kiito kwenye Multitree
*makala za OLAC kuhusu Kiito 
*lugha ya Kiito katika Glottolog
*http://www.ethnologue.com/language/itw

Jamii:Lugha za Nigeria
Kiizon

**Kiizon** ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Waizon. Kufuatana na uainishaji wa lugha wa ndani zaidi, Kiizon iko katika kundi la Kiijoidi.

Mwaka wa 1989 idadi ya wasemaji wa Kiizon ilihesabiwa kuwa watu milioni moja. 

## Viungo vya nje
*lugha ya Kiizon kwenye Multitree
*makala za OLAC kuhusu Kiizon 
*lugha ya Kiizon katika Glottolog
*http://www.ethnologue.com/language/ijc

Jamii:Lugha za Nigeria
Jamii:Lugha za Kiniger-Kongo
Uvimbe wa koromeo usababishwao na streptokoki

**Uvimbe wa koromeo usababishwao na streptokoki** (kwa Kiingereza *Streptococcal pharyngitis* au *strep throat*) ni  ugonjwa ambao unasababishwa na bakteria inayoitwa “*Streptococcus* ya kundi A”. Maambukizi yanaathiri koo na findo (tezi mbili katika koo nyuma ya mdomo). Maambukizi katika koo pia yanaweza kuathiri zoloto. 

Dalili za kawaida ni pamoja na homa, uchungu kwa koo na tezi iliyofura (inayoitwa kivimbe timfu) katika shingo. Maambukizi katika koo inasababisha asilimia 37 ya uchungu wa koo miongoni mwa watoto.

Kunaweza kuwa dalili nyingine kama vile:
* Maumivu ya kichwa 
* Kutapika au kichefuchefu Bakteria au virusi vingine pia husababisha kuumwa na koo. Mifano ya umati ni pamoja na kwatu katika jeshi au katika shule. 

Bakteria ya GAS inaweza kukauka katika vumbi, lakini haiwezi kufanya watu wawe wagonjwa. Kama bakteria yamewekwa katika mazingira ya unyevunyevu inaweza kufanya watu wawe wagonjwa hadi siku 15.

## Utambuzi wa ugonjwa
Orodha inayoitwa alama ya Kituo Kilichobadilishwa inasaidia madaktari kuamua jinsi ya kutunza watu walio na uchungu kooni. Alama ya kituo ina vipimo au uchunguzi tano za kliniki. Inaonyesha uwezekano wa jinsi vile mtu ana maambukizi katika koo. ya kujua kama mtu anayo maambukizi katika koo. Kipimo hiki ni sahihi kwa asilimia 90 hadi 95. Utambuzi huu unaweza kuamuliwa na uchunguzi wa damu. Hatahivyo hakuna tiba maalum kwa ajili ya kuambukiza ya mononucleosis.

## Kinga
Baadhi ya watu hupata strep throat mara nyingi kuliko wengine. Kuondoa findo ni njia moja ya kuzuia watu hawa kutopata strep throat tena. Kupata strep throat mara tatu au zaidi kwa mwaka moja inaweza kuwa sababu nzuri ya kuondoa findo. Kusubiri pia ni sahihi. Kwa kawaida hizi ni pamoja na NSAID aur paracetamol ambayo pia inajulikana kama acetaminophen. Steroidi pia ni muhimu Aspirini inaweza kutumiwa kwa watu wazima. Si vizuri kuwapa watoto aspirini kwa sababu inawafanya kuwa na uwezekano wa kupata Ugonjwa wa Reye. Nchini India sanasana ni ya watu wanaopata homa ya yabisi. Kwa sababu hiyo, dawa ya kudunga inayoitwa benzathine penicillin G ni tiba ya kawaida. Madhara mazuri ya kiua vijasumu inapaswa iwe na uwiano na uwezekano wa athari zake. Dawa erythromycin (na dawa zingine, zinazoitwamacrolide) zinapaswa zitumike kwa watu ambao wana mizio mbaya kwa penicillin.Matibabu na viua vijasumu hupunguza hatari ya magonjwa mabaya zaidi. Pia huifanya vigumu kueneza ugonjwa. Watoto wanaweza kurejea  shuleni masaa 24 baada ya kuchukua kiua vijasumu.
* Glomerulonephritis Hii ni shida ya kinga maradhi ambayo inasababisha shida ya ghafla, wakati mwingine shida za mwenendo.

## Uwezekano
Strep throat ni pamoja na kundi pana la uchungu wa koo au uvimbe wa koromeo. Kadiri ya watu milioni 11 hupata kidonda kooni nchini Marekani kila mwaka. Kesi nyingi za vidonda vya koo husababishwa na virusi. Bakteria Kundi A Streptokokasi beta-hemolytic husababisha asilimia 15-30 ya vidonda vya kooni kwa watoto. Husababisha asilimia 5 hadi 20 ya vidonda vya kooni kwa watu wazima. Kesi kwa kawaida hutokea katika majira ya baridi na mapema katika majira ya kuchipua.

## Marejeo
Jamii:Magonjwa ya bakteria
Kijilbe

**Kijilbe** ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Nigeria inayozungumzwa na Wajilbe. Mwaka wa 1999 idadi ya wasemaji wa Kijilbe imehesabiwa kuwa watu 100 tu. Kwa hiyo inawezekana kuwa lugha ya Kijilbe itatoweka hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kijilbe iko katika kundi la Kichadiki.

## Viungo vya nje
*lugha ya Kijilbe kwenye Multitree
*makala za OLAC kuhusu Kijilbe 
*lugha ya Kijilbe katika Glottolog
*http://www.ethnologue.com/language/jie

Jamii:Lugha za Nigeria
Jeremy Renner

**Jeremy Lee Renner** (amezaliwa tar. 7 Januari 1971) ni mwigizaji wa filamu na vilevile mwanamuziki kutoka nchini Marekani. Renner ameonekana kwenye filamu katika kipindi cha miaka ya 2000, hasa katika nyusika za usaidizi, kama vile kwenye *Dahmer* (2002), *S.W.A.T.* (2003), *Neo Ned* (2005), na *28 Weeks Later* (2007).

Hatimaye akaja kuwa maarufu na ufahamiko wa haja kwa kucheza nyusika kadhaa katika filamu ya *The Hurt Locker* (2009), *The Bourne Legacy*, na *The Avengers* (2012). Alizapata kuchaguliwa kama Mwigizaji Bora katika Tuzo za Academy Award kwa uhusika wake wa mwaka wa 2009 kwenye filamu iliyoshinda tuzo hizo *The Hurt Locker*. Mwaka uliofuata kaonekana kwenye mafilamu makubwakubwa kama vile *The Town*.

## Marejeo 
## Viungo vya Nje 
* 

Jamii:Waliozaliwa 1971
Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Jamii:Watu walio hai
Josh Duhamel

**Josh Duhamel** (amezaliwa tar. 14 Novemba 1972) ni mwigizaji wa filamu na tamthilia kutoka nchini Marekani.

## Filamu
## Marejeo 
## Viungo vya Nje 
* 
* 
* 
* 
* 

Jamii:Waliozaliwa 1972
Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Jamii:Watu walio hai
Kikami

**Kikami** ni jina la lugha mbalimbali tofauti, k.m.

*lugha ya Kikami nchini Tanzania,
*lugha ya Kikami nchini Nigeria.
Kikami (Nigeria)

**Kikami** ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wakami. Isichanganywe na lugha ya Kikami nchini Tanzania. Mwaka wa 1992 idadi ya wasemaji wa Kikami imehesabiwa kuwa watu 5000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikami iko katika kundi la Kinupoidi linalofanana na lugha za Kibantu.

## Viungo vya nje
*lugha ya Kikami kwenye Multitree
*makala za OLAC kuhusu Kikami 
*lugha ya Kikami katika Glottolog 
*http://www.ethnologue.com/language/kmi

Jamii:Lugha za Nigeria
Kikaningkom-Nindem

**Kikaningkom-Nindem** ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Waninkyob na Wanindem. Mwaka wa 2008 idadi ya wasemaji wa Kikaningkom-Nindem imehesabiwa kuwa watu 12,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikaningkom-Nindem iko katika kundi la Plateau.

## Viungo vya nje
*lugha ya Kikaningkom kwenye Multitree
*makala za OLAC kuhusu Kikaningkom 
*lugha ya Kikaningkom katika Glottolog
*http://www.ethnologue.com/language/kdp

Jamii:Lugha za Nigeria
Kikanuri

**Kikanuri** ni jina la kundi la lugha za Kinilo-Sahara nchini Nigeria, Niger, Chad na Kamerun. Idadi ya wasemaji wa lugha zote za Kikanuri inakaribia watu milioni nne. Baadhi ya lugha za Kikanuri kuna Kikanuri ya Kati, Kikanuri-Manga na Kikanuri-Tumari. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikanuri kiko katika kundi la Kisahara la Mashariki.

## Viungo vya nje 
*makala za OLAC kuhusu Kikanuri 
*lugha za Kikanuri katika Glottolog
* http://www.ethnologue.org/show_language.asp?code=kau 
 

Jamii:Nigeria
Kikanuri-Manga

**Kikanuri-Manga** ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Niger na Nigeria inayozungumzwa na Wakanuri. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kikanuri-Manga nchini Niger imehesabiwa kuwa watu 280,000. Pia kuna wasemaji 200,000 nchini Nigeria. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikanuri-Manga iko katika kundi la Kisahara ya Mashariki.

## Viungo vya nje
*lugha ya Kimanga kwenye Multitree
*makala za OLAC kuhusu Kimanga 
*lugha ya Kimanga katika Glottolog
*http://www.ethnologue.com/language/kby

Jamii:Lugha za Niger
Jamii:Lugha za Nigeria
Keith Ferguson

**Keith James Ferguson** (amezaliwa tar. 26 Februari 1972) ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Marekani.

* ''The Avengers: Earth's Mightiest Heroes'' .... General 'Thunderbolt' Ross
* *Adventure Time* .... Frog / Lenny / Ripped Lumpy / Mr. Candy Cane
* *Legion of Super Heroes* .... Karate Kid / Nemesis Kid
* *Bambi II* .... Friend Owl
* ''Cars Toons: Mater's Tall Tales* / *Tokyo Mater* .... Lightning McQueen (seasons 1-3)
* *Foster's Home for Imaginary Friends* .... Bloo
* *The Grim Adventures of Billy and Mandy'' .... Various

## Marejeo
## Viungo vya Nje
*
Terry Crews

**Terrence Alan** "**Terry**" **Crews** (amezaliwa tar. 30 Julai 1968) ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Marekani.

## Marejeo
## Viungo vya nje
*
Jeff Bennett

**Jeff Bennett** (2 Oktoba 1962) ni mwigizaji wa sauti kutoka Marekani. Ametoa sauti kwa wahusika wengi maarufu, akiwemo mhusika mkuu wa Johnny Bravo, baba yake Dexter na Dee Dee katika Dexter's Laboratory, pamoja na Ace, Grubber na Big Billy katika The Powerpuff Girls.

Alitoa pia sauti ya Peter Puppy katika *Earthworm Jim*, Brooklyn katika *Gargoyles*, Hämsterviel katika *Lilo & Stitch*, Clay Bailey katika *Xiaolin Showdown*, na Petrie katika mfululizo wa *The Land Before Time*. Aidha, amekuwa The Man with the Yellow Hat katika *Curious George*, Clank katika *Tinker Bell*, na Kowalski katika *Penguins of Madagascar* (akichukua nafasi ya Chris Miller).

Mnamo mwaka 2012, Bennett alituzwa Tuzo ya Annie kwa uhusika wake katika *The Penguins of Madagascar*, na mwaka 2016 akapokea Tuzo ya Emmy kwa mchango wake katika *Transformers: Rescue Bots*.

Amejulikana na kutambuliwa kama mmoja wa wahusika bora na wenye ushawishi mkubwa katika tasnia ya uigizaji wa sauti.

## Viungo vya nje
* 

## Tanbihi
Jamii:Waigizaji wa sauti
Jamii:Watu walio hai
Tay Zonday

**Adam Nyerere Bahner** (amezaliwa tar. 6 Julai 1982) ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Marekani. Jina lake la kisanii ni **Tay Zonday**.

## Marejeo
## Viungo vya nje
*
Bees for Development

**Bees for Development** ni shirikisho la misaada la kimataifa, maalumu kwa kazi ya kupunguza umaskini kwa njia ya ufugaji nyuki. Ufugaji nyuki unachangia kusaidia maslahi endelevu ya kuishi katika jumuiya za maskini na nyuki kutoa huduma muhimu ya mazingira bora ya kuishi. Bees for Development inaendesha miradi Uganda, Zanzibar, Ethiopia na Kirgizia. Ofisi zake ziko Monmouth, Wales Kusini.

## Historia na falsafa
Ilianzishwa mwaka wa 1993, inafanya kazi kwa kushirikiana na waweka nyuki na mashirika ya kimataifa,kama vile Apimondia, Wakfa wa Keystone na shirika la Chakula na Kilimo la Umoja wa Mataifa.Ufadhili huu unakusudia kusaidia ufugaji nyuki ili kusaidia jamii maskini na vivjiji vilivyo mashinani na kulinda viumbe hai.Inalenga matumizi ya teknolojia sahihi na maadili, na kuheshimu ujuzi wa kienyeji. Ina imani kuwa kujitegemea na kuwawezesha maskini kunaweza kuimarishwa kwa njia ya upatikanaji wa maarifa na habari, na kwa njia ya biashara ya mazao ya nyuki.Pia inadai kuingilia uzalishaji wa nyuki kuwa kiwango cha chini kabisa, na thamani ya kutumia mizinga ambayo haina fremu za ndani.

## Shughuli
*Jarida la Bees for Development* linachapishwa kila baada ya miezi mitatu.Linaangazia teknolojia mwafaka za ufugaji nyuki, kubadilishana masomo yaliyosomwa katika nchi mbalimbali, na inajumuisha taarifa ya kisasa kuhusu ufugaji nyuki duniani kote.
Mradi wa Biashara ya Asali wa Uganda pamoja na vyama vya wafuga nyuki wa kiasili pamoja na ApiTrade Afrika, kusaidia kukuza mapato kwa njia ya kuimarisha biashara ya asali. Huko Zanzibar *Bees for Development* inatekeleza mradi wa ushirikiano na shirika lisilo la kiserikali la Denmark, DANTAN, ikiangazia kutia nguvu sekta ya asali huko Unguja, kisiwa kikuu cha Zanzibar na katika kisiwa cha Pemba.
Huko Kirgizia, fedha kutoka Mpango wa Darwin, ambao hupea moyo viumbe hai katika nchi maskini zimepatikana, na *Bees for Development* inafanya kazi na Wakfu wa Maendeleo Vijijini kusaidia wafuga nyuki kufikia haki ya kupata ardhi ya malisho ya ufugaji nyuki. *Bees for Development* pia inasambaza rasilimali za mafunzo duniani kote, inasimamia maktaba maktaba ya mtandao yenye habari kuhusu ufugaji wa nyuki na safari za kwenda kujionea ufugaji wa nyuki huko Trinidad, Tobago,na Uturuki.

## Viungo vya nje
* Bees for Development Website
* ApiTrade Africa and their youtube channel
* UEPB 
* TUNADO 
Jamii:mashirika ya kimataifa
Toshiro Mifune

thumb|Toshiro Mifune

**Toshiro Mifune** (1 Aprili 1920 – 24 Desemba 1997) alikuwa mwigizaji na mwongozaji wa filamu wa Japani. Filamu nyingi za Mifune zilikuwa maarufu sana nchini humo na kupendwa na watu wengi duniani kote.

## Viungo vya nje 
* 

Jamii:Waongozaji Filamu wa Japani
Jamii:Waliozaliwa 1920
Jamii:Waliofariki 1997
Makumbusho ya reli Nairobi

**Makumbusho ya reli Nairobi** yako karibu na kituo cha reli katika Nairobi, mji mkuu wa Kenya.

Makumbusho hayo yana maonyesho ya injinitreni na mabehewa ya kihistoria kutoka zamani za shirika ya Reli ya Afrika Mashariki.

Makumbusho yalifunguliwa mwaka 1971 na Shirika la reli na bandari la Afrika Mashariki. Baada ya kusambaratika kwa Jumuiya ya Afrika Mashariki ya kwanza yakaendelea kuendeshwa na Shirika la Reli la Kenya. 

Makumbusho hadi leo yameunganishwa na njia za reli kwa hiyo ni rahisi kwa mabehewa kutolewa nje kwa matengenezo katika karakana ya reli yenyewe. Vilevile mabehewa mapya yanaweza kuongezwa kirahisi kama sehemu mpya za maonyesho.

Kuna injinitreni za moshi 3 ambazo ziko tayari kufanya kazi; zinatumiwa kwa safari maalumu kama maonyesho nje ya makumbusho.

Injinitreni zinazoonyeshwa kwenye makumbusho zilitengenezwa nje ya Kenya zikafika mwaka 1940 na kupewa majina kufuatana na wilaya za Kenya na Uganda wakati wa ukoloni.

Kiasili injinitreni 10 za makumbusho yalikuwa na namba 77 - 88, baadaye zikawa EAR 5701 - 5712.

## Injinitreni za maonyesho 
Makumbusho huonyesha injinitreni mbalimbali pamoja na:

Injinitreni *Hugh F Marriott* ilitengenezwa na kampuni ya W.G. Bagnall mwaka 1951 katika mji wa Stafford nchini Uingereza ikafanya kazi kwa Magadi Soda Company hadi 1970.

## Tazama pia
*Bomas of Kenya
*Gedi
*Jumba la Mtwana
*Makumbusho ya Garissa
*Makumbusho ya Kabarnet
*Makumbusho ya Kapenguria
*Makumbusho ya Kitale
*Makumbusho ya Narok

## Tanbihi
Injinitreni

**Injinitreni** (pia: **kichwa cha treni**; kwa Kiingereza **locomotive**) ni sehemu ya treni yenye injini na nguvu ya kuvuta au kusukuma treni yote. Ni kama gari kubwa lisilobeba abiria wala mizigo. Badala yake inabeba ndani yake injini moja au zaidi kubwa pamoja na tangi. 

## Aina za injinitreni
### Injinitreni diseli
Injinitreni ya diseli huwa na injini ya diseli. Kuna aina mbili
*mara nyingi injini inasukuma magurudumu kupitia giaboksi.
*aina nyingine inatumia nguvu ya injini ya diseli kwa njia ya jenereta kutumia umeme unaoendesha injini ya umeme.

### Injinitreni ya mvuke
Injinitreni ya mvuke hutumia joto la kuwasha kuni, makaa au mafuta kuchemsha maji na kusukuma injini kwa nguvu ya mvuke wa maji.

Hii ilikuwa aina asilia ya injinitreni lakini siku hizi hazitumiwi tena, isipokuwa mahali pachache kwa ajili ya maonyesho au utalii.

### Injinitreni ya umeme
Katika nchi nyingi injinitreni zinatembea kwa nguvu ya umeme inayopatikana kwa njia ya nyaya za umeme kando ya njia ya reli.

Aina hii ina gharama ndogo kwa harakati lakini gharama ni kubwa kujenga nyavu za umeme kando ya njia za reli.
Carlos Knight

**Carlos Knight** (amezaliwa tar. 22 Oktoba 1993) ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Marekani.

* *Fred 2: Night of the Living Fred* (2011)
* *Fred: The Show* (2012)

## Viungo vya Nje 
* 
* http://www.carlosknight.com The Carlos Knight Website!
Marc Silk

**Marc Silk** (amezaliwa tar. 20 Desemba 1972) ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Marekani.

* *Johnny Bravo*

## Marejeo
## Viungo vya Nje
* 
* http://www.marcsilk.com The Marc Silk Website!
Nick Nolte

**Nicholas King** "**Nick**" **Nolte** (amezaliwa tar. 8 Februari 1941) ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Marekani.

* *Over the Hedge*
* *Cats & Dogs: The Revenge of Kitty Galore*

## Marejeo
## Viungo vya Nje
*
Alec Baldwin

**Alec Baldwin**, pia **Alexander Rae Baldwin III** (3 Aprili, 1958) ni muigizaji na mtayarishaji wa filamu kutoka Marekani. Anajulikana kwa kucheza nafasi za uongozi na za kusaidia katika filamu za aina mbalimbali, kuanzia vichekesho hadi tamthilia. Katika kazi yake, ameshinda tuzo nyingi zikiwemo Tuzo tatu za *Primetime Emmy*, Tuzo tatu za *Golden Globe*, na Tuzo nane za *Screen Actors Guild*, pamoja na uteuzi wa Tuzo ya Academy, Tuzo ya BAFTA na Tuzo ya Tony.

Akiwa sehemu ya *familia ya Baldwin*, safari yake ya uigizaji ilianza kwa msururu wa majukumu kuanzia mwaka 1988 katika filamu kama Beetlejuice, Working Girl, na Married to the Mob, kabla ya kuigiza kama Jack Ryan katika filamu *The Hunt for Red October* (1990). Aliwahi kuteuliwa kuwania Tuzo ya Oscar kwa nafasi yake kama meneja wa kasino katika *The Cooler* (2003) na BAFTA kwa nafasi yake katika filamu ''It's Complicated* (2010). Ameonekana pia katika filamu maarufu kama Glengarry Glen Ross (1992), The Royal Tenenbaums (2001), Along Came Polly (2004), The Aviator (2004), The Departed (2006), na Blue Jasmine (2013), pamoja na filamu mbili za Mission: Impossible — Rogue Nation (2015) na Fallout (2018).

Kuanzia 2017 hadi 2021, Baldwin alitoa sauti ya mhusika mkuu katika filamu na mfululizo wa *The Boss Baby*. Aidha, kati ya 1999 na 2003, alikuwa msimulizi wa matoleo ya Marekani ya misimu 5 na 6 ya *Thomas & Friends''.

## Viungo vya nje
* 

## Tanbihi
Kikpan

**Kikpan** ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wakpan. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kikpan imehesabiwa kuwa watu 11,400. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikpan iko katika kundi la Kijukunoidi.

## Viungo vya nje
*lugha ya Kikpan kwenye Multitree
*makala za OLAC kuhusu Kikpan 
*lugha ya Kikpan katika Glottolog
*http://www.ethnologue.com/language/kpk

Jamii:Lugha za Nigeria
Margerita wa Cortona

**Margerita wa Cortona** (Laviano 1247 – Cortona 22 Februari 1297) alikuwa mwanamke wa Italia aliyefanya toba katika Utawa wa Tatu wa Mt. Fransisko baada ya kuishi na mwanamume bila ndoa kwa muda wa miaka kumi.

Kwa kushtushwa sana na kifo cha ghafla cha huyo hawara wake, alifidia kwa malipizi makali dhambi za ujanani akazama katika mambo ya mbinguni kwa kujazwa na Mungu karama za pekee sana .

Papa Benedikto XIII alimtangaza mtakatifu tarehe 16 Mei 1728.

Sikukuu yake ni tarehe ya kifo chake au 16 Mei.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo ya Kiswahili
* Sala ya Kanisa ya Ki-fransisko - Benedictine Publications Ndanda - Peramiho, 1996, uk 90-96
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 63-64
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 447-449

## Viungo vya nje
*Catholic encyclopedia: *St. Margaret of Cortona*
*Eternal Word Television Network, excerpt from "Saints for Sinners"
Demi Lovato

**Demetria Devonne "Demi" Lovato** (alizaliwa 20 Agosti 1992) ni mwigizaji wa filamu na mwimbaji wa kike wa nchini Marekani. Alianza kuigiza filamu akiwa na umri wa miaka kumi tu. Baadaye akaanza kuimba pia katika bendi, na kutoa albamu kama ''Don't Forget*, *Here we go Again* na *Unbroken''.

## Filamu Alizoigiza 
Jamii:Mbegu za watu
Jamii:Waliozaliwa 1992
Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Jamii:Wanawake wa Marekani
Kikubi

**Kikubi** ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Nigeria inayozungumzwa na Wakubi. Idadi ya Wakubi ni takriban 1500 lakini wote huongea Kihausa na hakuna awezaye kuongea Kikubi. Maana yake, lugha ya Kikubi imetoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikubi iko katika kundi la Kichadiki.

## Viungo vya nje
*lugha ya Kikubi kwenye Multitree
*makala za OLAC kuhusu Kikubi 
*lugha ya Kikubi katika Glottolog
*http://www.ethnologue.com/language/kof

Jamii:Lugha za Nigeria
Kikpati

**Kikpati** ilikuwa lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria iliyozungumzwa na Wakpati. Siku hizi hakuna wasemaji wa Kikpati, maana yake lugha imetoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikpati iko katika kundi la Grassfields linalofanana na lugha za Kibantu.

## Viungo vya nje
*lugha ya Kikpati kwenye Multitree
*makala za OLAC kuhusu Kikpati 
*lugha ya Kikpati katika Glottolog
*http://www.ethnologue.com/language/koc

Jamii:Lugha za Nigeria
Kulungu Mwekundu wa Atlas

**Kulungu mwekundu wa Atlas** ni mnyama mkubwa wa jenasi *Cervus* katika familia Cervidae anayetokea Afrika ya kaskazini magharibi na visiwa vya Korsika na Sardinia. Zamani alifikiriwa kuwa nususpishi ya kulungu mwekundu wa Ulaya (*Cervus elaphus barbarus*), lakini wanyama wa Afrika wana mnasaba karibu na wale wa Korsika na Sardinia. Uchunguzi wa ADN unapendekeza kwamba wanyama hawa ni spishi tofauti.

## Tabia
Kulungu huyu ni mdogo kuliko yule wa Ulaya. Rangi ya mwili ni kahawia na kuna madoa meupe kwenye mbavu na mgongo. Hakuna tawi la pili juu ya pembe zake.

## Msambao
Spishi hii ni kulungu wa pekee wa Cervidae ambaye anatokea Afrika, katika misitu ya Aljeria, Maroko na Tunisia. Kuhusu nadharia moja watu wa zamani sana wamewasilisha spishi hii kwenye visiwa vya Korsika na Sardinia. Huko Maroko kulungu walimalizwa kwa uwindaji, lakini wanyama wengine waliwasilishwa kutoka Tunisia wakati wa miaka 1990

## Maadui
Maadui wa kulungu mwekundu wa Atlas ni au walikuwa simba wa Barbari, dubu wa Atlas na chui wa Barbari, lakini wanyama hawa wamekwisha sasa au wamekuwa nadra.

## Viungo vya nje
* [Kitomeo cha Fish & Wildlife Service ya MMA(https://sw.wikipedia.org/wiki/MMA) kuhusu kulungu mwekundu wa Atlas]
* Maelezo  (Kihispania)
* Kujumuisha kwa *Cervus elaphus barbarus* katika kiambatisho I cha CITES  (pamoja na maelezo ya spishi hii)

## Marejeo
Jamii:Ng'ombe na jamaa
Jamii:Wanyama wa Afrika
Bendera ya Somaliland

**Bendera ya Somaliland** ina milia mitatu ya kulala ya rangi kijani, nyeupe na nyekundu. 

Ndani ya mlia nyeupe kuna nyota nyeusi.

Kuna maandishi ya Kiarabu ndani ya sehemu ya kijani yanayosema "la ilaha ill-Allah, Muhammadan Rasulullah ( لا إله إلاَّ الله محمد رسول الله, Hakuna Mungu isipokuwa Allah na Muhammad ni mtume wa Allah).

Hii bendera ni bendera rasmi ya nchi ya Somaliland isiyotambuliwa kimataifa; iko katika kaskazini ya Somalia.
Kilaka

**Kilaka** ni jina la lugha mbalimbali tofauti, yaani:

*lugha ya Kinilo-Sahara inayozungumzwa nchini Chad;
*lugha ya Kiniger-Kongo inayozungumzwa nchini Nigeria.
Kilala-Roba

**Kilala-Roba** (pia **Kigworam**) ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Walala na Waroba. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kilala-Roba imehesabiwa kuwa watu 46,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kilala-Roba iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.

## Viungo vya nje
*lugha ya Kilala kwenye Multitree
*makala za OLAC kuhusu Kilala 
*lugha ya Kilala katika Glottolog
*http://www.ethnologue.com/language/lla

Jamii:Lugha za Nigeria
Kikuturmi

**Kikuturmi** ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wakuturmi. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kikuturmi imehesabiwa kuwa watu 10,500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikuturmi iko katika kundi la Plateau.

## Viungo vya nje
*lugha ya Kikuturmi kwenye Multitree
*makala za OLAC kuhusu Kikuturmi 
*lugha ya Kikuturmi katika Glottolog
*http://www.ethnologue.com/language/khj

Jamii:Lugha za Nigeria
Kilufu

**Kilufu** ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Walufu. Mwaka wa 2006 idadi ya Walufu imehesabiwa kuwa watu 3200 lakini wengi wao wamebadilisha lugha kuongea Kijukun. Kwa vile hasa ni wazee tu ambao wameendelea kuongea Kilufu inawezekana kwamba Kilufu kitatoweka hivi karibuni. Ingawa uainishaji wa lugha ya Kilufu kwa ndani zaidi haujulikani, imesemekana kuwa ilifanana na lugha ya Kibete ambayo ni katika kundi la Kijukunoidi linalofanana na lugha za Kibantu.

## Viungo vya nje
*lugha ya Kilufu kwenye Multitree
*makala za OLAC kuhusu Kilufu 
*lugha ya Kilufu katika Glottolog
*http://www.ethnologue.com/language/ldq

Jamii:Lugha za Nigeria
Kijukun

Jina la **Kijukun** hurejea lugha mbili tofauti:

*Kijukun-Takum, lugha nchini Kamerun, na
*Kidyugun, lugha nchini Australia.
Kimada

**Kimada** ni jina la lugha tofauti, yaani:

*lugha ya Kimada inayozungumzwa nchini Kamerun;
*lugha ya Kimada inayozungumzwa nchini Nigeria.
Kimbe

**Kimbe** ni jina la mambo tofauti, yaani:

*kata ya Kimbe nchini Tanzania;
*lugha ya Kimbe nchini Nigeria.
Kimambila cha Nigeria

**Kimambila cha Kinigeria** ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wamambila. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kimambila cha Kinigeria imehesabiwa kuwa watu 99,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimambila cha Kinigeria iko katika kundi la Kimambiloidi linalofanana na lugha za Kibantu.

## Viungo vya nje
*lugha ya Kimambila kwenye Multitree
*makala za OLAC kuhusu Kimambila 
*lugha ya Kimambila katika Glottolog
*http://www.ethnologue.com/language/mzk

Jamii:Lugha za Nigeria
Kimarghi cha Kati

**Kimarghi ya Kati** ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Nigeria inayozungumzwa na Wamarghi. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kimarghi ya Kati imehesabiwa kuwa watu 158,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimarghi ya Kati iko katika kundi la Kichadiki.

## Viungo vya nje
*lugha ya Kimarghi ya Kati kwenye Multitree
*makala za OLAC kuhusu Kimarghi ya Kati 
*lugha ya Kimarghi ya Kati katika Glottolog
*http://www.ethnologue.com/language/mrt

Jamii:Lugha za Nigeria
Kimawa (Nigeria)

**Kimawa** ilikuwa lugha nchini Nigeria iliyozungumzwa na Wamawa. Ni tofauti na lugha ya Kimawa inayozungumzwa nchini Chad. Hakuna wasemaji wa Kimawa wanaobaki, maana yake lugha ya Kimawa imetoweka kabisa. Uainishaji wa lugha ya Kimawa haujulikani.

## Viungo vya nje
*lugha ya Kimawa kwenye Multitree
*makala za OLAC kuhusu Kimawa 
*lugha ya Kimawa katika Glottolog
*http://www.ethnologue.com/language/wma

Jamii:Lugha za Nigeria
Kimbembe cha Cross River

**Kimbembe ya Cross River** ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wambembe. Mwaka wa 1982 idadi ya wasemaji wa Kimbembe ya Cross River imehesabiwa kuwa watu 100,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimbembe ya Cross River iko katika kundi la Cross River.

## Viungo vya nje
*lugha ya Kimbembe kwenye Multitree
*makala za OLAC kuhusu Kimbembe 
*lugha ya Kimbembe katika Glottolog
*http://www.ethnologue.com/language/mfn

Jamii:Lugha za Nigeria
Kimbula-Bwazza

**Kimbula-Bwazza** ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wambula na Wabwazza. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kimbula-Bwazza imehesabiwa kuwa watu 40,600. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimbula-Bwazza iko katika kundi la Kijarawan linalofanana na lugha za Kibantu.

## Viungo vya nje
*lugha ya Kimbula kwenye Multitree
*makala za OLAC kuhusu Kimbula 
*lugha ya Kimbula katika Glottolog
*http://www.ethnologue.com/language/mbu

Jamii:Lugha za Nigeria
Kimingang-Doso

**Kimingang-Doso** ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wadoso. Mwaka wa 1995 idadi ya wasemaji wa Kimingang-Doso imehesabiwa kuwa watu 3000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimingang-Doso iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.

## Viungo vya nje
*lugha ya Kimingang kwenye Multitree
*makala za OLAC kuhusu Kimingang 
*lugha ya Kimingang katika Glottolog
*http://www.ethnologue.com/language/mko

Jamii:Lugha za Nigeria
Kimiship

**Kimiship** ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Nigeria inayozungumzwa na Wamiship. Mwaka wa 1976 idadi ya wasemaji wa Kimiship imehesabiwa kuwa watu 6000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimiship iko katika kundi la Kichadiki.

## Viungo vya nje
*lugha ya Kimiship kwenye Multitree
*makala za OLAC kuhusu Kimiship 
*lugha ya Kimiship katika Glottolog
*http://www.ethnologue.com/language/mjs

Jamii:Lugha za Nigeria
Leigh Francis

thumb| Leigh Francis

**Leigh Szaak Francis** (amezaliwa tar. 1973) ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Uingereza.

* ''Bo' Selecta!''

## Marejeo
## Viungo vya Nje
*
Eric Freeman

**Eric Freeman** (amezaliwa tar. 1965) ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Marekani.

* *Silent Night, Deadly Night*

## Marejeo 
## Viungo vya Nje 
*
Kinde-Nsele-Nta

**Kinde-Nsele-Nta** ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wande, Wansele na Wanta. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kinde-Nsele-Nta imehesabiwa kuwa watu 19,500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinde-Nsele-Nta iko katika kundi la Kiekoidi linalofanana na lugha za Kibantu.

## Viungo vya nje 
*makala za OLAC kuhusu Kinde 
*lugha ya Kinde katika Glottolog
*http://www.ethnologue.com/language/ndd
*lugha ya Kinde kwenye Multitree

Jamii:Lugha za Nigeria
Kinumana-Nunku-Gbantu-Numbu

**Kinumana-Nunku-Gbantu-Numbu** ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wanumana, Wanunku, Wagbantu na Wanumbu. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kinumana-Nunku-Gbantu-Numbu imehesabiwa kuwa watu 30,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinumana-Nunku-Gbantu-Numbu iko katika kundi la Plateau.

## Viungo vya nje
*lugha ya Kinumana kwenye Multitree
*makala za OLAC kuhusu Kinumana
*lugha ya Kinumana katika Glottolog
*http://www.ethnologue.com/language/nbr

Jamii:Lugha za Nigeria
Ernie Sabella

**Ernest** "**Ernie**" **Sabella** (amezaliwa tar. 19 Septemba 1949) ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Marekani.

## Marejeo 
## Viungo vya Nje 
*
Jeremy Irons

**Jeremy John Irons** (amezaliwa tar. 19 Septemba 1948) ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini.

## Marejeo
## Viungo vya Nje
*
Cam Clarke

**Cameron Arthur** "**Cam**" **Clarke** (amezaliwa mnamo 6 Novemba 1957) ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Marekani.

## Viungo vya nje
*
Ian McShane

**Ian David McShane** (amezaliwa 29 Septemba 1942) ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Uingereza.

## Marejeo
## Viungo vya Nje
* 

Jamii:waigizaji filamu wa Uingereza
Michael Clarke Duncan

**Michael Clarke Duncan** (amezaliwa tar. 10 Desemba 1957 - 3 Septemba 2012) alikuwa mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Marekani.

## Marejeo 
## Viungo vya Nje 
*
Kinyam

**Kinyam** ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Nigeria inayozungumzwa na Wanyam. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kinyam imehesabiwa kuwa watu 100 tu. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinyam iko katika kundi la Kichadiki.

## Viungo vya nje
*lugha ya Kinyam kwenye Multitree
*makala za OLAC kuhusu Kinyam
*lugha ya Kinyam katika Glottolog
*http://www.ethnologue.com/language/nmi

Jamii:Lugha za Nigeria
Loren Bouchard

**Loren Hal Bouchard** ( 1969 /1970) ni mchoraji, mwandishi, mtayarishaji, mkurugenzi, na mtunzi wa filamu wa Marekani. Pia ndiye muundaji wa vipindi kadhaa maarufu vya katuni vya televisheni, ikiwa ni pamoja na ''Bob's Burgers*, *Lucy, the Daughter of the Devil*, na *Central Park*. Zaidi ya hayo, Bouchard ni muundaji mwenza wa *Home Movies* akiwa na Brendon Small, na pia ndiye mtayarishaji mkuu wa *The Great North''. Kazi yake inajulikana kwa mtindo wake wa ubunifu na wa kipekee wa uigizaji wa katuni unaochanganya ucheshi wa kipekee na hadithi zinazogusa.

## Viungo vya nje 
* 

## Tanbihi
Jamii: Waliozaliwa 1969
Jamii: Waliozaliwa 1970
Jamii:Marekani
Jamii:Waigizaji filamu nchi kwa nchi
Kiobolo

**KiObolo** (pia **KiAndoni**) ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Waobolo. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa KiObolo imehesabiwa kuwa watu 318,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, KiObolo iko katika kundi la Cross River.

## Viungo vya nje
*lugha ya Kiobolo kwenye Multitree
*makala za OLAC kuhusu Kiobolo
*lugha ya Kiobolo katika Glottolog
*http://www.ethnologue.com/language/ann

Jamii:Lugha za Nigeria