open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jacqueline Mutere

**Jacqueline Mutere** ni mwanaharakati wa haki za wanawake wa Kenya, na mwanzilishi wa *Grace Agenda* linalo  hushughulika na kutoa usaidizi na ushauri kwa waathiriwa wa ubakaji nchini Kenya. Mutere pia ni mwanachama wa shirika la National Victims and Survivors Network, shirika ambalo linalenga kuendeleza ajenda ya fidia ya Tume ya Ukweli, Haki na Maridhiano (TJRC).

## Harakati 
Katika ghasia za baada ya uchaguzi wa 2007-2008 nchini Kenya kutokana na uchaguzi wenye utata, watu 1,000 waliuawa na takriban wanawake na wasichana 900 walifanyiwa ukatili wa kijinsia . Mutere vile vile alibakwa na kupachikwa mimba na jirani. Alitaka kutoa mimba, lakini kwa sababu sheria imekataza nchini Kenya, akajifungua binti, Princess. Uzoefu wake mwenyewe na uthabiti ulimtia motisha kusaidia waathirika wengine na watoto wao kwa kuanzisha Grace Agenda.

Mutere alianzisha Grace Agenda mnamo mwaka 2010 ili kusaidia watoto wa waathiriwa wa ubakaji kutoka kwenye wimbi hilo la ghasia za kikabila . Muda mfupi baada ya kuunda msingi huo, Mutere aligundua kuwa akina mama wengi wa watoto hawa pia walihitaji mahali salama kwa kujadili kiwewe chao, na kwamba kwa kutoa njia hiyo, akina mama wachache wangepitisha kiwewe chao kwa watoto wao . Kutokana na machafuko yaliyokuwepo wakati wa vurugu hizo, ugumu wa kuwatambua washambuliaji, wengi wao wakiwa polisi, na wahanga wengi kushindwa kujitokeza hadharani, shirika hili lilijitolea kuzungumza kwa ajili ya walionusurika. Shirika lake huwasaidia waathiriwa kwa kutuma manusura kama waangalizi wa kuwasindikiza katika ziara hizo za vituo vya afya baada ya kudhulumiwa.. Mutere anasema, "Kundi hili ni muhimu sana katika kuhamisha michakato inayowasaidia walionusurika; wawakilishi wanaripoti wao kwa wao, ikiwa ni pamoja na serikali, ili wajue nini cha kutarajia."

### Harakati za Janga la Korona 
Wakati wa janga la ugonjwa wa korona, kazi ya Mutere kama mtetezi wa haki za wanawake ilifanywa kuwa ngumu zaidi kwa hofu kwamba wanawake wanaotembelea vituo vya afya kwa sababu ya unyanyasaji wa kijinsia au unyanyasaji wa majumbani wangejaribiwa na kutengwa kwa lazima, na kwa shida za kiuchumi zinazoletwa na jamii. Mutere anaendelea kutetea na kusaidia waathiriwa katika kesi mpya, kama vile kutafuta haki kwa kutoa ushahidi katika vikao vya mahakama, kutembelea hospitali, na kuhudhuria ushauri nasaha, miongoni mwa masuala mengine ya matibabu ya baada ya kushambuliwa kwa waathiriwa wa unyanyasaji wa kijinsia.

Mutere pia anaangazia kuishinikiza serikali ya Kenya kufuata ahadi yake ya kusambaza fidia ya zaidi ya dola milioni 100 za Marekani kwa walionusurika kwa ubakaji wakati wa machafuko ya 2007-2008. Juhudi hizi zilijumuisha maandamano ya amani kuwasilisha ombi kwa seneti ya Kenya kuwakumbusha wanachama wake kuhusu ahadi walizotoa kwa walionusurika ubakaji. Kikundi pia kinatetea utu wa waathirika.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Kenya
Jamii:Wanaharakati wa Kenya
The Restorers

**The Restorers** ni kundi la wanaharakati sita wa Kenya: Dorcas Owinoh, Stacy Owino, Cynthia Otieno, Purity Achieng, Macrine Atieno na Ivy Akinyi. Wanatumia teknolojia kupiga vita ukeketaji wa wanawake (FGM). 

Wanaharakati hawa kutoka Kisumu waliletwa pamoja na mshauri wao Dorcas Owinoh kuunda ombi liitwalo i-Cut ambalo husaidia waathiriwa wa ukeketaji. Wanajulikana kama Waafrika pekee walioshiriki katika 2017 Technovation Challenge huko Silicon Valley.

## *i-Cut* 
i-Cut ni jina la programu ya simu. waathiriwa wa ukeketaji wanaweza kutumia programu ya i-Cut kuita usaidizi au kuripoti kwa polisi iwapo kutatokea dharura.

## Tuzo na Uteuzi 
*2018 - Washindi wa tuzo ya Waafrika bora wa mwaka (Daily Trust's 2018 ) 
*2019 - Aliteuliwa kwa Tuzo ya Sakharov ya Bunge la Ulaya ya Uhuru wa Mawazo

## Marejeo
Jamii:Wanawake wa Kenya
Jamii:Wanaharakati wa Kenya
Tatiana Vivienne

**Tatiana "Tati" Vivienne** ni mtetezi wa haki za binadamu kutoka Jamhuri ya Afrika ya Kati. Ndiye mwanzilishi na mkurugenzi wa Femmes Hommes Action Plus (FHAP), shirika linalolenga kusaidia wanawake na wasichana waliotengwa zaidi na waliopatwa na kiwewe.

## Maisha ya mwanzo 
Tatiana Vivienne alikulia kwenye ukingo wa Bangui, mmoja kati ya  watoto kumi, mabinti wanne na wavulana sita. Akiwa na umri wa miaka mitano hivi, baba yake alilazimika kuhamia Baboua, kaskazini-magharibi mwa nchi, kwa ajili ya kazi, naye akasomeshwa huko katika shule ya Kanisa Katoliki. Kwa sababu ya ukosefu wa utulivu huko CAR wakati huo, wazazi wake, ambao waliamini umuhimu wa elimu bora, walilazimika kumpeleka Afrika Magharibi ili kukamilisha masomo yake.

## Harakati 
Baada ya kukutana na wanawake na watoto ambao walikuwa wakilengwa na Lord's Resistance Army (LRA), Vivienne alianzisha Femmes Hommes Action Plus (FHAP) mnamo mwaka 2011. FHAP inalenga katika kuwasaidia wasiojiweza zaidi, wasichana na wanawake wachanga ambao wametelekezwa  na pia husaidia kuwaunganisha tena wanawake katika jumuiya zao  ikiwa ni pamoja na wale ambao wametoroka kutoka kwa LRA. Akizungumzia kuhusu FHAP  Vivienne amesema: "Sisi ni sauti kwa wasio na sauti." Shirika lake ni mojawapo ya machache yanayofuatilia  kuweka kumbukumbu na kuripoti ukiukaji wa haki za binadamu unaofanywa na (LRA) katika eneo la Mashariki. FHAP pia inatoa usaidizi wa kisheria na kisaikolojia kwa waathiriwa.Amekumbana na matatizo na changamoto nyingi katika kuendesha FHAP, ikiwa ni pamoja na kulazimishwa kufunga ofisi ya Bangui, wizi wa nyumba yake kwa kutumia silaha pamoja na uhaba wa fedha wa kudumu.

## Maisha binafsi 
Vivienne anaishi Bangui, "karibu na familia yake kubwa".
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Jamhuri ya Afrika ya Kati
Lydie Dooh Bunya

**Lydie Dooh Bunya** (anajulikana pia kwa jina lake la ndoa kama **Quan-Samé**; alizaliwa Douala, Kamerun, 1933) ni mhariri anayefanyia kazi huko Paris, mwandishi na pia ni mpiganaji wa haki za wanawake.

## Maisha yake 
Lydie Sophie Dooh Ebenye Bunya, baba yake alikuwa afisa wa forodha na mama yake alikuwa fundi wa kushona nguo. Baada ya kuanza masomo yake huko Kamerun, Dooh Bunya alihitimu masomo yake ya sekondari huko nchini Ufaransa, kwenye shule ya wasichana huko Saint-Gaultier. Akiwa kama mwanachuo huko, alianza kwa kusomea unesi na kemia kabla ya kujikita na shahada ya fasihi.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1933
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waandishi wa Kamerun
Jamii:USLW DOM
Jamii:AWC Zanzibar
Roshanara Ebrahim

**Roshanara Ebrahim** (alizaliwa Nairobi, 15 Oktoba 1993) ni mwanamitindo, mwandishi, mtangazaji wa televisheni nchini Kenya. 

Ni mshindi wa taji la shindano la urembo la Miss Universe Kenya Mwaka 2021. Akiwa Miss Universe Kenya, aliwakilisha Kenya katika Miss Universe 2021. Hapo awali Roshanara Ebrahim alitawazwa kuwa *Bi* kwenye Vyuo Vikuu mwaka 2014, Miss World Kenya 2016 (lakini aliondolewa) na Miss Supermodel International Kenya 2018.

## Maisha ya mwanzo, familia yake na elimu
Roshanara alizaliwa na baba Mwajemi, Mahmood Ebrahim, ambaye anatoka Iran, na mama yake Msomali Fatou Spirou, ambaye alikulia nchini Kenya. 

Ingawa alizaliwa Nairobi, alikulia Mombasa ambapo wazazi wake walihamia kwa sababu ya biashara yao ya vito. 

Mnamo 2005, alihudhuria Light Academy huko Nairobi, na mnamo 2006, alianza kuhudhuria Shule ya Kimataifa ya Doon huko Dehradun, Uttarakhand, India. Mnamo 2011, alilazwa katika Hospitali ya Aga Khan huko Mombasa, Kenya. Kuanzia 2011 hadi 2015, alisomea sheria za kimataifa na masomo ya sheria katika Chuo Kikuu cha Nairobi.

### Elimu
Mwaka 2005 alihudhuria Shule ya Ligh Academy  huko Nairobi. Mwaka 2006, alihudhuria Shule ya Kimataifa ya Dehradun huko, Uttarakhand, India.

Mwaka 2011, alihudhuria hospitali ya Aga Khan huko Mombasa, Kenya. Tangu 2011 hadi 2015, alijifunza sheria ya kimataifa na masomo ya kisheria katika Chuo Kikuu cha Nairobi.

Mnamo Machi 2012, alikuwa Modo mwakilishi wa Kenya wa Umoja wa Mataifa. Tangu Novemba 2012 hadi Desemba 2014, alikuwa mfano wa Strut it Afrika.

Mnamo Januari 2013, alifanya kazi kama mkurugenzi wa Muse Limited. Tangu Julai 2013 hadi Agosti 2013, alikuwa Mjumbe wa Umoja wa Mataifa wa Kimataifa wa Umoja wa Ulaya.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1993
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Kenya
Jamii:Wanamitindo wa Kenya
Jamii:AWC Zanzibar
Fidelis Wainaina

**Fidelis Wainaina** (1962 - 5 Machi 2008) alikuwa mwanzilishi wa Maseno Interchristian Child Self Help Group (MICH), shirika linalojiendeleza kupitia kilimo, kwa watu wa vijijini, magharibi mwa nchi ya Kenya. 

Fidelis alishinda Tuzo ya Yara mwaka 2006 pamoja na **Celina Cossa** wa Msumbiji. 

Wainaina aliacha kazi yake ya uwalimu baada ya kuchoshwa na mtaala uliotayarisha wanafunzi zaidi kwa mitihani kuliko uhalisia wa maisha nje ya darasa. Alifanya kazi ya kutokomeza umaskini na njaa kwa kusaidia familia maskini kulima ardhi yao kwa njia endelevu. Akiwa anajulikana sana na Wajaluo wa magharibi mwa Kenya kama Nyar Okuyo (binti wa Wakikuyu ), Wainaina alikuwa bingwa wa "mapinduzi ya kijinsia" katika utetezi wa uwezeshaji wa wanawake. Vikundi vyake katika maendeleo vilikuwa hasa watoto wa mitaani na wajane, hasa wale walioathirika na janga la VVU/UKIMWI.

Alifariki akiwa na umri wa miaka 46, baada ya kupatikana na saratani,

## Marejeo
Jamii:Wanawake wa Kenya

Jamii:AWC Zanzibar
Sheaffer Okore

**Scheaffer Okore** ni makamu mwenyekiti wa Ukweli Party  na kiongozi wa zamani wa programu za ushirika wa raia katika eneo la siasa nchini Kenya.  Ana shahada ya kwanza katika Uhusiano wa Kimataifa na Diplomasia kutoka Chuo Kikuu cha Nairobi .

Scheaffer ni mwanaharakati   ambaye amekuwa akiongea kuhusu haki ya kijamii, haki za binadamu, ufeministi, na unyanyasaji wa kijinsia. 

Mwaka 2018 Okore alionekana na Africa Youth Awards kama mmoja wa vijana mia moja mashuhuri zaidi katika uwanja wa sheria. 

## Tanbihi
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanaharakati wa Kenya
Jamii: Wiki4HumanRights 2024
One Jerusalem

**One Jerusalem**, yaani **Jerusalem Moja**, ni shirika lenye dhamira ya "kudumisha Yerusalemu iliyounganika kama mji mkuu usiogawanyika kwa Israeli". Ilianzishwa kama jibu kwa Mchakato wa Amani wa Oslo, haswa, kutokana na wasiwasi kuona kwamba suluhu hiyo inaweza kusababisha mamlaka ya Wapalestina juu ya Mlima wa Hekalu la Jerusalemu ili kuwa na amani.

## Wajumbe waanzilishi
Wajumbe waanzilishi wa wakfu huu ni pamoja na watu wafuatao:

*David Bar-Illan
*Rabbi Chaskel Besser
*The Baroness Cox
*Dore Gold
*Emil L. Fackenheim
*Douglas Feith
*David Horowitz
*Jean Kahn, Yechiel Leiter
*Jackie Mason
*Nancy Montgomery
*Libby Pataki
*Eli Pollack
*Tom Rose
*Natan Sharansky
*Michael D. Siegal
*Ron Silver
*David P. Steinmann

## Tanbihi
Jamii:Mashirika ya kimataifa
Jamii:Yerusalemu
Pierrette Adams

**Pierrette Adams** (anayeitwa "Mère Z"; amezaliwa Pointe-Noire, Jamhuri ya Kongo, 5 Mei 1962 ) ni mwimbaji kutoka Jamhuri ya Kongo, ambaye aliishi kwa miaka mingi huko Abidjan nchini Côte d'Ivoire, na tangu 2003, amekuwa akiishi huko Dakar nchini Senegal. 

Ametoa albamu saba tangu 1994, pamoja na diski kubwa zaidi ya 2004.

## Maisha ya zamani 
Kabla ya kufanya kazi kama mwimbaji kitaaluma, Adams alikuwa mhudumu wa anga wa shirika la ndege Air Afrique ambalo sasa limekufa. 

## Kazi 
Kama mwimbaji hakufaulu hadi alipohamia Abidjan, nchini Côte d'Ivoire.  Kwa usaidizi wa Boncana Maïga, wa Africando, aliweza kuanza kazi yake kama mwimbaji na kutoa albamu yake ya kwanza *Journal Intime* mwaka wa 1994. 

Mnamo 2003, alihamia Dakar huko Senegal, kwa sababu mumewe alilazimika kuhamia huko kufanya kazi.Albamu yake ya 2003 *Anesthésie* ilipokelewa vyema na aliteuliwa kwa Tuzo za Kora All Africa Music Awards za 2003.

Alikuwa na maisha magumu akiwa mtoto "utoto mgumu", na nyimbo zake zinashughulikia mada ikiwa ni pamoja na unyanyasaji wa watoto, ukosefu wa haki na ukafiri. 

## Diskografia 
* *Wakati wa Jarida* (1994)
* *Mal de Mère (1996)*
* *Je Vous Salue Maris (1999)*
* *Ukamilifu* (2000)
* *Anesthésie* (2003)
* *Bora Kati ya Ans 10 + Inédit "Nasuba"* (2004)
* *Coma Profford* (2007)
* *7e Jour* (2012)

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1962
Jamii:Wanaharakati wa Jamhuri ya Kongo
Jamii:Wanawake wa Jamhuri ya Kongo
Dadji Rahamata Ahmat Mahamat

**Dadji Rahamata Ahmat Mahamat** ni mwanaharakati wa haki za wanawake wa Chad. Yeye ni meneja wa ofisi ya CAMOJET, *Collectif des Associations et Mouvements de Jeunes du Tchad* (Mkusanyiko wa Vuguvugu na Mashirika ya Vijana nchini Chad).

## Maisha ya zamani 
Yeye ni binti wa Ahmat Dadji, Mkurugenzi Mtendaji wa zamani wa Kampuni ya Chadian Industrial Sugar Company (SONASUT)  na kiongozi wa watu wa Hadjeraï.

Hajamwona baba yake tangu akiwa na umri wa miaka miwili. Tarehe 28 Mei 1987 baba yake na kaka zake wawili wakubwa wenye umri wa miaka 20 na 17 walikamatwa na watu wanaodaiwa kutumwa na Rais wa Chad Hissène Habré.
 
Tangu wakati huo, yeye na familia yake wamefanya kampeni ya kujua nini kilimpata baba yake na hii  ndio sababu iliyo mvuta kwenye maswala  ya uanaharakati kwa ujumla zaidi.

## Kazi 
Amefanya kazi kwenye mashirika na vyama mbalimbali nchini Chad, na alijiunga na CAMOJET mwaka wa 2010.

Yeye ni conseillère du bureau (meneja wa ofisi) kwa Collectif des Associations et Mouvements de Jeunes du Tchad (Mkusanyiko wa Vuguvugu na Vyama vya Vijana nchini Chad) CAMOJET, "chama cha vijana kinachofanya kazi kwa ajili ya haki za binadamu" kilichoko  mji mkuu wa nchi hiyo. mjini N'Djamena.

Tarehe 6 Februari 2015 Dadji alikamatwa lakini aliachiliwa baadaye siku hiyo kwa masharti kwamba asizungumze na waandishi wa habari kuhusu kukamatwa kwake.   Alizungumza mara moja na akakamatwa tena na kuachiliwa pamoja na waandamanaji wengine 22 bila kufunguliwa mashtaka tarehe 8 Februari na kuamuru kutozungumza tena na vyombo vya habari isipokuwa alitaka "kuharibu maisha yake".

## Maisha binafsi 
Dadji anaishi katika mji mkuu wa Chad, N'Djamena.

## Marejeo
Jamii:Wanawake wa Chad
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanaharakati wa Chad
Nice Nailantei Leng'ete

'''Nice Nailantei Leng'ete''' ni mwanaharakati wa haki za binadamu wa Kenya, anayetetea utaratibu mbadala wa kupitishwa (ARP) kwa wasichana barani Afrika na kufanya kampeni ya kukomesha ukeketaji wa wanawake (FGM). Katika kazi yake na Amref Health Africa, Leng'ete ameokoa takriban wasichana 15,000  kukeketwa na ndoa za utotoni. Alitajwa na *Jarida la Time* mnamo 2018 kama mmoja wa watu 100 wenye ushawishi mkubwa ulimwenguni .

Nice Nailantei Leng'ete alizaliwa mwaka wa 1991 katika kijiji cha Kimana kwenye jamii ya Wamasai nchini Kenya . Alikuwa yatima kwani wazazi wake wote wawili walifariki mnamo 1997 na 1998. Alitumia miaka yake ya ujana kuhamahama kwenye nyumba mbalimbali kwenye kijiji chake. Alipokuwa na umri wa miaka minane, alipelekwa kwenye shule ya bweni. Ni katika shule ya bweni ambapo Leng'ete aligundua kwamba "kukatwa", ibada ya wasichana kubadilika na kuwa mwanamke katika utamaduni wake wa Kimasai, haikuhitajika. 

## Harakati za mapema 
Leng'ete alikuwa msichana wa kwanza kijijini kwao kwenda shule ya upili, Alianza kuonekana kijijini kwao kama msukumo kwa wasichana na wanawake wadogo. Baadaye, Leng'ete aliwaficha wasichana wadogo ambao waliomba usaidizi wake ili kuepuka "kukatwa", kitendo ambacho kilimfanya kuwa mtengwa katika jamii yake. Leng'ete aliendelea kuwatetea wasichana hao na kuwahimiza wanakijiji kujadili suala hilo nyeti na muhimu. 
left|thumb| Wanakijiji wa Masai 2013

* 2015 Tuzo ya Mwanamke Bora wa Mwaka kutoka kwa Wizara ya Ugatuzi ya Kenya 
* 2018 Inatambuliwa kama mmoja wa viongozi 300 wa vijana duniani na *Women Deliver* 
* 2018 Alimtunukia Annemarie Madison Tuzo kwa kujitolea kwake kukomesha ukeketaji. 
* 2018 Vijana 100 Wenye Ushawishi Zaidi - *Avance Media* 

## Tanbihi
Jamii:Wamasai
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1991
WYSIWYG

**WYSIWYG** (unaweza kutamka *wizi-wig*) ni akronimu au kifupi cha Kiingereza ***W**hat **Y**ou **S**ee **I**s **W**hat **Y**ou **G**et*. Ni mfumo katika fani ya kompyuta ambako yale yanayoonyeshwa kwenye skrini yanaonekana sawa na yale yatakayotokea wakati wa kuchapisha maandishi au kwenye tovuti inayotungwa. 

Mwanzoni maandishi ya kiwambo yalionekana kwa herufi za namna moja tu, ilhali mtumiaji aliongeza amri kwa misimbo isiyoonekana baadaye akitaka maandishi koze, herufi kubwa au rangi tofauti. Tofauti ilifanana na yale tunayoona katika wikipedia tukibadilisha mwonekano wa "Hariri chanzo" na "Hariri" (=WYSIWYG).

Mfano wa mfumo wa misimbo

Programu za kwanza zilizosambaa mfumo wa WYZIWYG zilikuwa za Apple na Windows.

## Marejeo 
Jamii:Kompyuta
Akronimu

**Akronimu** ni neno lililoundwa kutokana na herufi au silabi za mwanzo za majina. 

Mifano ni 
***BAKITA**, ambalo ni akronimu kwa "**Ba**raza la **Ki**swahili la **Ta**ifa", 
***TATAKI** kwa "**Ta**asisi ya **Ta**aluma ya **Ki**swahili",
***NATO** kwa **N**orth **A**tlantic **T**reaty **O**rganization

## Viungo vya Nje
* * Orodha za akronimu (Kiingereza)

Jamii:kifupi
Yawa Hansen-Quao

**Yawa Hansen-Quao** (alizaliwa Accra) ni mwanzilishi wa chama cha Ghana cha wajasiriamali wa kijamii na mwanamke.  Anakaa kwenye bodi ya Chuo kikuu cha Ashesi, anahudumu katika Bodi ya Ushauri, Taasisi ya Wanawake ya Uongozi wa Kimataifa, Chuo Kikuu cha Benedictine, mwanzilishi wa Mtandao wa Wanawake Wanaoongoza (LLN), na mwanachama wa Mtandao wa Uongozi wa Afrika na Jukwaa la Uchumi Duniani la Global. Jumuiya ya Shapers . Yeye ni mtetezi na anazingatia katika elimu na ustawi wa mtoto wa kike.    

## Maisha ya zamani 
Yawa Hansen-Quao ndiye binti mkubwa zaidi wa mwanasiasa wa Ghana ambaye alilazimika kuikimbia nchi mapema miaka ya 1980 katikati ya msimu wa machafuko ya kisiasa. Aliishi maisha yake ya utotoni akiwa mkimbizi huko Togo na kisha Marekani. Kama wakimbizi wengi wa Kiafrika waliolazimishwa kulikimbia bara lao, alilelewa kati ya tamaduni mbili na kuziweka ndani zote mbili. Haukuwa wakati rahisi kwa Yawa, akiishi kwa kutumainiwa kwamba wangerudi nyumbani wakati kukiwa salama zaidi, lakini utoto huu wa tamaduni mbili ulimfinyanga alivyo leo. Alirudi nyumbani mwishowe mwaka wa 1996 akiwa kijana. Vizuizi vya lahaja na kitamaduni vilizuia uhusiano wake na vijana wengine waliolelewa na Waafrika. Fursa zilizozuiliwa za maendeleo zilizokuwa zikipatikana kwa wasichana wa Kiafrika zilidhihirika haraka kwa Yawa na baada ya walezi wake kutengwa na familia ikaanguka katika nyakati ngumu za bajeti, alihitaji kuimarisha familia na kumtunza baba yake, ambaye alikuwa mgonjwa na kansa. 

Licha ya ugumu huu, alikuwa na mtandao wa kumuunga mkono babake, rafiki mkubwa na mshauri wake kutoka US Junior Achievement. Mshauri huyu aliona uwezo mkubwa ndani yake na alimlipia Yawa karo ya shule wakati wa matatizo ya kifedha ya familia ili aendelee kuwa shuleni. Shule ilikuwa chanzo cha uwezo wa uongozi wa Yawa na nishati ya ubunifu. Ukomavu na wajibu wake ulituzwa kwa majukumu kadhaa katika serikali ya wanafunzi. 

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1983
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanaharakati wa Ghana
Wilaya ya Dedza

**Wilaya ya Dedza** ni wilaya mojawapo katika Kanda ya Kati nchini Malawi. 

## Marejeo 
D
Jamii:Wilaya ya Dedza
Purity Kagwiria

**Purity Kagwiria** (alizaliwa kaunti ya Meru, Kenya, 1982) ni mwanaharakati wa haki za wanawake na mkurugenzi mtendaji wa Akili Dada nchini Kenya.

Kagwiria anapenda kuhamasisha rasilimali kwa ajili ya harakati za wanawake vijana kwa kurekodi hadithi za simulizi mbalimbali, upigaji picha, sanaa, kusoma na kupika.

## Elimu 
Kagwiria ana shahada ya Jinsia na Maendeleo kutoka Chuo Kikuu cha Nairobi.Alipata Shahada ya Uzamili mwaka 2018 kutoka chuo cha Biashara Africa Leadership University.

## Kazi 
Kagwiria amekuwa akitetea haki za wanawake tangu mwaka 2004. Yeye ni mwanachama hai wa harakati za haki za wanawake.Pia ni mshirika wa 2013 HOW FUND fellow  ambaye ni mshiriki wa Mkutano wa Uongozi wa Wasichana wa Afrika Mashariki.Purity ametoa wito uwezeshaji wa wanawake vijana ili kupunguza visa vya ukatili wa kijinsia.

Kagwiria alihudumu katika Muungano wa Kupambana na Unyanyasaji dhidi ya Wanawake, COVAW, ambapo alifanya kazi na Mkurugenzi Mtendaji wa wakati huo Anne Gathumbi ambaye alimsaidia kufichuliwa kuhusu masuala ya jinsia. Katika COVAW, alikusanya zaidi ya sahihi 10,000 ili kulazimisha Serikali ya Kenya kutia saini Itifaki ya Maputo ambayo iliidhinishwa mwaka wa 2010. Pia amefanya kazi na Girl Smart Africa kama Mratibu wa Mpango wa Ndani na Mshauri katika Kituo cha Rasilimali kwa wanawake weusi, Zurich, Uswizi ambapo alisaidia kujenga ujuzi wa wanawake vijana juu ya afya ya uzazi na kujitambua. Purity alifanya kazi kwa Asasi ya Vijana ya Kiafrika kati ya 2009-2011 kama Afisa Mradi. Alifanya kazi kujenga uwezo wa wanawake na washikadau wengine kuhusu Sheria ya Haki za Kibinadamu na utoaji wa katiba ya 2010.

## Akili Dada 
Kagwiria ni Mkurugenzi Mtendaji wa Akili Dada, kitengo cha uongozi cha kimataifa kilichoshinda tuzo na kukuza kizazi cha wasichana na wanawake vijana kutoka malezi duni ambao kujitolea kwao kutabadilisha jamii zao. Akili Dada ilianzishwa mwaka 2005 ili kushughulikia uwakilishi mdogo wa wanawake katika maswala ya uongozi.Akili Dada inashirikiana na MATCH International Women's Fund, Ford Foundation, Forum SYD, Hivos People Unlimited, Global Fund for Women, Segal Family Foundation,Women and Girls Lead Global, The Global Fund for Children, Millicom Foundation, JJP Family Foundation, Oracle, Mize Family Foundation, Global Fund for Women, American Jewish World Service, Present Purpose, One World Children's Fund,

## Tuzo na kutambuliwa 
Kagwiria alikuwa mzungumzaji mgeni wa kimataifa katika shirika la Northern California Grantmakers mwaka 2014.Alikuwa miongoni mwa wanafeministi 18 wa ajabu wa Kiafrika kujua na kusherehekea. Aliorodheshwa miongoni mwa Wanafeministi 8 Wenye Ushawishi Zaidi barani Afrika.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1982
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanaharakati wa Kenya
Jamii:Wanawake wa Kenya
Jamii:AWC Zanzibar
Wilaya ya Chitipa

'''''' ni wilaya mojawapo katika Kanda ya Kaskazini nchini Malawi. 

## Marejeo 
C
Jamii:Wilaya ya Chitipa
Monica Juma

]]
**Dkt. Monica Juma** (alizaliwa mwaka 1963) ni mwanadiplomasia wa Kenya ambaye kwa sasa ni Katibu wa Baraza la Mawaziri la Nishati na Petroli. Hapo awali aliwahi kuwa Waziri wa Ulinzi katika Jamhuri ya Kenya.

## Kazi
Kabla ya kushika nafasi hiyo Februari 2018, Juma aliwahi kuwa Katibu Mkuu wa Wizara ya Mambo ya Nje (MFA) kati ya Januari 2016 na Februari 2018.

Aliwahi kuwa Katibu Mkuu wa Idara ya Mambo ya Ndani, Wizara ya Mambo ya Ndani na Uratibu wa Serikali ya Kitaifa ambapo aliongoza timu iliyoendesha mageuzi na mabadiliko ya sera ya usalama wa taifa, usanifu na uendeshaji ndani ya Utawala wa Taifa, Uhamiaji na Usajili wa Watu kwenye idara, pamoja na Huduma ya Kitaifa ya Polisi. Pia alianzisha kazi iliyopelekea kubuniwa kwa mkakati wa Kenya wa Kukabiliana na Ugaidi na Misimamo mikali ya Ukatili na kuunda mbinu za mashirika mbalimbali katika kukabiliana na changamoto za usalama. Kwa pamoja, hatua hizi zilipunguza uwezekano wa Kenya kukabiliwa na mashambulizi ya kigaidi, kwa namna ya ajabu na kurejesha usalama kote nchini. Aidha, juhudi hizo ziliweka msingi mzuri wa kuendelea kuboresha usalama na ulinzi wa raia.

Kabla ya kutumikia katika Wizara ya Mambo ya Ndani, Juma aliwahi kuwa Katibu Mkuu katika Wizara ya Ulinzi ambapo alichangia pakubwa katika kuimarisha mifumo ya mchakato wa biashara ndani ya wizara hiyo, kufafanua mwelekeo wa kimkakati na kuimarisha hadhi ya taaluma ya Jeshi la Ulinzi la Kenya.
 na Mike Pompeo, Washington DC, 2018]]

## Elimu
Juma alisoma katika Chuo Kikuu cha Nairobi kwa *BA* na *MA* na Chuo Kikuu cha Oxford, Cheti cha Mafunzo ya Wakimbizi. Pia alipata Shahada yake ya Uzamivu katika Falsafa. Juma ana taaluma ya muda mrefu katika utumishi wa kidiplomasia, akiwa amehudumu kama balozi wa Kenya nchini Ethiopia, Djibouti, Umoja wa Afrika, Mamlaka ya Maendeleo ya Kiserikali (IGAD) na Tume ya Uchumi ya Umoja wa Mataifa ya Afrika (UNECA), yenye makao yake makuu. Addis Ababa. Mnamo tarehe 27 Juni 2013, aliapishwa kama Katibu Mkuu, katika Wizara ya Ulinzi ya Kenya, akitumikia katika wadhifa huo hadi alipohamishwa hadi Wizara ya Mambo ya Ndani ya Kenya, kama Katibu Mkuu.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1963
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Kenya
Jenny Darren

**Jenny Darren** ni mwimbaji wa muziki wa rock wa Uingereza. 

Alipata umaarufu kwa kuandika nyimbo zilizopendwa na wasikilizaji wengi. Nyimbo hizo ni pamoja na "Pat Benatar", "Heartbreaker". 

Anajulikana kwa sauti yake ya uimbaji wa muziki wa rock, kwenye nyimbo kama vile "Ladykiller", na  "Slay Me Like a Lady". Darren ametoa albamu kumi na moja hadi sasa, na ameonekana kwenye albamu nyingine mbalimbali alizoshirikishwa na wasanii wengine. Mtindo wake  wa uimbaji ni wa kipekee, akiwa mmoja wa waimbaji wachache wa kike wa muziki wa rock.

## Marejeo
## Viungo vya nje
*Official website 
*www.legacyproject.co.uk 
*www.robingeorge.co.uk

Jamii:waliozaliwa 1949
Jamii:watu walio hai
Jamii:wanawake wa Uingereza
Jamii:wanamuziki wa Uingereza
Jennifer Maidman

alt=Maidman akiitumbuiza moja kwa moja, 2013|thumb|Maidman akiitumbuiza moja kwa moja, 2013
**Jennifer Maidman** (zamani alijulikana kama **Ian Maidman**; alizaliwa 24 Januari 1958) ni mwanamuziki, mwimbaji, mtayarishaji, mtunzi wa nyimbo, mwigizaji na mwandishi wa nchini Uingereza ambaye ameshirikiana sana na vikundi na wasanii wengi wanaojulikana kimataifa. 

Kazi yake inaonekana kwenye mamia ya rekodi tangu mwaka 1976 na kuendelea na amepokea tuzo nyingi, ikiwa ni pamoja na tuzo ya platinamu kutoka kwa British Phonographic Industry (BPI) kwa ajili ya albamu yake iliyojulikana kama "Hormonally Yours", ambapo alifanya kazi kama sehemu ya bendi ya "Dada Shakespears". 

Alikuwa ni moja ya washiriki wakuu wa Penguin Cafe Orchestra kutoka mwaka 1984 hadi 2007. Anajulikana zaidi kama mpiga gitaa la besi lakini pia huimba na kucheza, kibodi, ngoma, midundo, ukulele, cuatro na Chapman Stick. Mnamo Juni 2016 tovuti yake ilitangaza kwamba alikuwa akifanya kazi kwenye albamu ya solo huko Woodstock, New York akishirikiana na watu wengine wengine kama Jerry Marotta (ex Peter Gabriel), Annie Whitehead, na David Torn. Albamu hiyo iliyojulikana kama  "Dreamland" ilitolewa tarehe 1 Agosti 2017 na alishirikisha wasanii wengine kama Marotta, Torn na Whitehead,
Tangu 2017 pia amekuwa akishirikiana mara kwa mara na shirika la sanaa la "New York The Secret 

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1958
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Uingereza
Sandra van der Aa

**Sandra van der Aa** (alizaliwa 28 Juni 1972 ni mchezaji wa zamani wa tenisi kutoka nchini Uholanzi. 

Mnamo tarehe 16 Novemba 1992, alifikia kiwango cha juu zaidi cha uchezaji hadi 263 katika Chama cha Tenisi cha Wanawake (WTA).

## Marejeo
Jamii:Wanawake wa Uholanzi
Susanna Al-Hassan

thumbnail|right|200px|Susanna Al-Hassan**Susanna Al-Hassan** au **Susan Alhassan** (27 Novemba 1927 – 17 Januari 1997) alikuwa mwandishi na mwanasiasa kutoka Ghana, ambaye mwaka 1961 alikua mwanamke wa kwanza wa Ghana kuteuliwa kuwa waziri. Alikuwa mwanamke wa kwanza Mwafrika kushikilia wadhifa wa baraza la mawaziri uko Ghana na akawa mbunge wa eneo  la Kanda ya Kaskazini wakati huo kati ya 1960 na 1966. Pia aliandika vitabu kadhaa vya watoto.

## Maisha ya zamani 
Al-Hassan alizaliwa Tamale na akasoma katika Shule ya Achimota. Kuanzia 1955 hadi 1960 aliongoza kama mwalimu mkuu wa Shule ya Kati ya Wasichana ya Bolgatanga. Pia ni mama wa mtangazaji wa zamani wa GTV News Selma Ramatu Alhassan ambaye baadaye alikuja kuwa Selma Valcourt, Victor Alhassan wa Sky Petroleum, Kassem Alhassan na Tihiiru Alhassan. 

## Kazi 
Mfaidika wa Mswada wa Uwakilishi wa Watu (Wanachama Wanawake) wa 1960, Al-Hassan alirudi bila kupingwa kama mbunge anayewakilisha Mkoa wa Kaskazini mnamo Juni 1960. Alichukua nyadhifa mbalimbali za uwaziri, baadhi yake zilidumu kwa muda mfupi huku nyingine zikiunganishwa au kuongezwa. Kuanzia 1961 hadi 1963, alikuwa Naibu Waziri wa Elimu katika serikali ya jamhuri ya Nkrumah. Kuanzia 1963 hadi 1966, na tena mnamo 1967, alikuwa Waziri wa Masuala ya Jamii. Katika kipindi hicho mwaka 1965, Nkrumah alimteua kuwa Waziri wa Ustawi wa Jamii na Maendeleo ya Jamii.

## Maandishi 
* *Issa na Amina*, 1963
* *Asana na kibuyu cha uchawi*, Longman, 1963. Imechapishwa tena, 1998
* *Hadithi mbili*, 1966
* *Mto uliogeuka kuwa ziwa : ujenzi wa Bwawa la Volta*, 1979
* *Mto uliogeuka kuwa ziwa: Hadithi ya mradi wa mto Volta*, 1979 
* *Sauti za hekima*, 1994
* 'Wajibu wa Wanawake katika Siasa nchini Ghana', *Mitazamo ya Kifeministi*, Ottawa: Kituo cha Kimataifa cha MATCH, 1994, 9–18.

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1927
Jamii:Waliofariki 1997
Jamii:Wanawake wa Ghana
Jamii:Waandishi wa Ghana
Jamii:Wanasiasa wa Ghana
Kristina M. Johnson

thumbnail|right|200px|Kristina M. Johnson
**Kristina M. Johnson** (amezaliwa 7 Mei 1957) ni mhandisi na afisa wa zamani wa serikali ya Marekani ambaye aliwahi kuwa chansela wa 13 wa Chuo Kikuu cha Jimbo la New York kutoka Septemba 2017 hadi Juni 2020. 

Mnamo Juni 2020, bodi ya Wadhamini ya Chuo Kikuu cha Jimbo la Ohio ilimtaja kama raisi wa 16 wa chuo hicho, akimrithi Michael V. Drake anayestaafu.  Amekuwa kiongozi katika ukuzaji wa mifumo ya usindikaji wa optoelectronic, upigaji picha wa 3-D, na mifumo ya usimamizi wa rangi. 

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1957
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wanawake wa Marekani
Dounia Bouzar

alt=Dounia Bouzar mnamo 2016|thumb|Dounia Bouzar mnamo 2016
**Dounia Bouzar** (pia **Dominique Bouzar**; alizaliwa Grenoble, 9 Februari 1964) ni mwanaanthropolojia wa Ufaransa, mwandishi na mwalimu ambaye amefanya na kukubalika vyema na Waislamu, hasa wanawake wa Kiislamu, nchini Ufaransa.   Amewahi kushika nyadhifa za hali ya juu ambapo amechangia katika kukuza uelewa wa Waislamu lakini siku zote hajaonana na mamlaka.

Bouzar ni binti wa baba wa Algeria na mama Mfaransa.  Alikatisha masomo yake ya sekondari kabla ya kuhitimu masomo ya baccalauréat . Baada ya kuzaliwa kwa binti yake wa kwanza alifanya na kufaulu mtihani uliomruhusu kufanya masomo ya chuo kikuu. Baada ya kozi ya miaka miwili katika Msalaba Mwekundu wa Ufaransa huko Lyon, mnamo 1991 aliweza kujiunga na kozi ya PJJ (Ulinzi wa Vijana wa Mahakama) huko Tourcoing kama mwalimu. Mnamo 1999, aliendelea na masomo yake katika Chuo Kikuu cha Lille III, na kusababisha M.Sc. katika elimu. 

## Marejeo
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1964
Jamii:Wanawake wa Ufaransa
Suzanne Lilar

**Suzanne Lilar** (née Baroness *Suzanne Verbist*; 21 Mei 1901 - 11 Desemba 1992 ) alikuwa mwandishi wa insha,riwaya na tamthilia wa Ubelgiji

Alikuwa mke wa Waziri wa Sheria wa Ubelgiji Albert Lilar na mama wa mwandishi Françoise Mallet-Joris na mwanahistoria wa sanaa Marie Fredericq-Lilar.

Alikuwa mwanachama wa Chuo cha Kifalme cha Lugha na Fasihi ya Kifaransa kutoka 1952 hadi 1992.

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1901
Jamii:Waliofariki 1992
Jamii:Waandishi wa Ubelgiji
Maryse Condé

alt=Maryse Condé mnamo 2008|thumb|Maryse Condé mnamo 2008.
**Maryse Condé** (née **Boucolon**; 11 Februari 1937 - 2 Aprili 2024) alikuwa mwandishi wa riwaya na wa maigizo, pia mkosoaji wa Ufaransa, kutoka Eneo la ng'ambo la Ufaransa na mkoa wa Guadeloupe. 

Condé anafahamika zaidi kwa riwaya yake ya *Ségou* (1984–85). 

Riwaya zake zinachunguza diaspora ya Waafrika iliyotokana na utumwa na ukoloni huko Karibi. Riwaya zake, zilizoandikwa kwa lugha ya Kifaransa, zimetafsiriwa kwa Kiingereza, Kijerumani, Kiholanzi, Kiitalia, Kihispania, Kireno na Kijapani.  

Ameshinda tuzo mbalimbali, kama vile Grand Prix Littéraire de la Femme (1986), Prix de l'Académie française (1988), Prix Carbet de la Carraibe (1997)  na New Academy Tuzo katika Fasihi (2018) kwa kazi zake.

## Marejeo
Jamii:Waliofariki 2024
Jamii:Waliozaliwa 1937
Jamii:Waandishi wa Ufaransa
Amina Gerba

thumbnail|right|200px|Amina Gerba

**Amina Gerba** CQ (amezaliwa Machi 14, 1961) ni mfanyabiashara wa Kanada. 

Ndiye mwanzilishi na Mkurugenzi Mtendaji wa Upanuzi wa Afrique, Jukwaa la Upanuzi wa Afrique, na jarida la *Upanuzi* la Afrique. Pia alianzisha chapa za urembo za Kariliss na Kariderm–hizi ni bidhaa ya kwanza duniani ya siagi ya shea kupata uidhinishaji wa kikaboni . Mnamo 2014, alikuwa mpokeaji wa Agizo la Kitaifa la Quebec. Yeye ni mkurugenzi wa Baraza la Kanada la Afrika, Jedwali la Biashara la Afrika, na Fonds Afro-Entrepreneurs, na ni rais wa bodi ya wakurugenzi ya Entreprendre Ici. Mnamo 2021, Waziri Mkuu Justin Trudeau alimteua katika Seneti ya Kanada, kama Seneta wa Quebec. 

## Marejeo
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1961
Jamii:Wanasiasa wa Kanada
Leïla Slimani

**Leïla Slimani** (3 Oktoba 1981) ni mwandishi na mwanahabari kutoka Ufaransa-Moroko. Yeye pia ni mwanadiplomasia wa Ufaransa kwenye nafasi yake kama mwakilishi binafsi wa rais wa Ufaransa Emmanuel Macron katika *Shirika la kimataifa la Francophonie*.   Mnamo 2016 alitunukiwa tuzo ya Prix Goncourt kutokana na riwaya yake ya *Chanson douce* .

## Maisha 
Bibi mzaa mama wa Slimani Anne Dhobb (née Ruetsch, aliyezaliwa 1921) alikulia Alsace. Mnamo 1944 alikutana na mume wake Lakhdar Dhobb, kanali wa Morocco kwenye Jeshi la Kikoloni la Ufaransa, wakati wa ukombozi wa Ufaransa. Baada ya vita waliamua kurudi Morocco, ambako waliishi Meknes . Riwaya yake ya tawasifu ilichapishwa mnamo 2003; akawa mwandishi wa kwanza katika familia. Binti yake - mama wa Slimani - ni Béatrice-Najat Dhobb -Slimani, daktari wa macho, ambaye aliolewa na mwanauchumi wa Morocco aliyesoma uko Ufaransa Othman Slimani . Wanandoa hao walikuwa na binti watatu; Leïla Slimani ndiye wa kati. Leïla alizaliwa Rabat tarehe 3 Oktoba 1981; alikulia kwenye familia huria, iliyozungumza Kifaransa na alihudhuria shule za Kifaransa. Kujulikana kwa utoto wa Slimani kulitokea mwaka wa 1993 wakati baba yake alihusishwa kwa uwongo katika kashfa ya fedha na kutimuliwa kutoka wadhifa wake kama rais wa Benki ya CIH (baadaye alifukuzwa rasmi. )  
[thumb| Slimani mwaka [2015]]

### Siasa 
Mnamo tarehe 6 Novemba 2017, rais wa Ufaransa Emmanuel Macron alimteua Leila Slimani kuwa mwakilishi wake binafsi kwenye *Shirika la kimataifa la Francophonie* .  

## Marejeo
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1981
Jamii:Wanawake wa Ufaransa
Dami Elebe

thumbnail|right|200px|Dami Elebe

**Dami Elebe** ni mwandishi wa filamu kutoka nchini Nigeria anayejulikana kwa mfululizo wa filamu mtandaoni kama vile *Skinny Girl In Transit* na *Rumor Has It*.  

Pia yeye ni msanii na mwanamuziki. Elebe alisomea utangazaji na sanaa. 

## Kazi 
Elebe alikuwa mhusika wa (OAP) kwenye Classic FM, Beat FM na Naija FM kwenye kipindi cha miaka 7 na aliandika filamu kama, ambayo iliongozwa na Tope Oshin . Katika Tuzo za ELOY mnamo 2018, alipokea tuzo ya Scriptwriter Of The Year.  Filamu yake ya kwanza ilikuwa *From Lagos With Love*, ambayo ilikuwa kwenye kumbi za sinema mnamo Agosti 2018. Alifanya kazi na Sharon Ooja, Nonso Bassey, Jon Ogah, Etim Effiong, Damilola Adegbite, na Shaffy Bello .  

Mnamo Agosti 7 2018, alitangaza kwenye ukurasa wake rasmi wa Instagram kwamba ataondoka Beat FM, akielezea wakati wake katika kituo hicho cha redio kama 'safari nzuri'.  
 
## Marejeo
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Waandishi wa Nigeria
Omawumi

thumbnail|right|200px|Omawumi

obox Person
|jina        = Omawumi magbele
|picha       = Labo Daniel and Omawunmi.png|Labo_Daniel_and_Omawunmi]]
|maelezo_ya_picha     = 
|tarehe_ya_kuzaliwa  = 13 Aprili 1982
|mahala_pa_kuzaliwa = [Nigeria ]
|tarehe_ya_kufariki  = 
|mahala_alipofia = 
|majina_mengine = 
|anafahamika kwa   = omawumi
|kazi_yake  = mwimbaji na mtunzi 
|nchi = [Nigeria ]
**Omawumi Megbele** (anajulikana kwa jina lake la kisanii kama **Omawumi** tu; alizaliwa 13 Aprili 1982) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo kutoka Nigeria na mwigizaji wa kabila la Itsekiri  Yeye ni balozi wa chapa ya Globacom,  Konga.com, na Malta Guinness. Yeye pia ni sehemu ya kampeni inayoitwa "Inuka na Nishati ya Afrika(Rise with the Energy of Africa)".  Alitangazwa kama mshindi wa pili 2007 kwenye tuzo za Idols za Afrika Magharibi, kipindi cha televisheni cha uhalisia sehemu ya franchise ya Idols .  Albamu yake ya pili, *The Lasso of Truth*, iliripotiwa kuwa na mafanikio ya kibiashara nchini Nigeria. 

## Maisha binafsi 
Omawumi alizaliwa tarehe 13 Aprili 1982 na Chifu Dk. Frank na Bi. Aya Megbele.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1982
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wanamuziki wa Nigeria
Jeanne Cressanges

alt=Jeanne Cressanges kwenye tamasha la Les Imaginales la Épinal Mei 2016|thumb|Jeanne Cressanges kwenye tamasha la Les Imaginales  la Épinal Mei 2016
**Jeanne Cressanges**  (jina halisi: **Jeanne Mouchonnier**; Noyant-d'Allier, 6 Mei 1929 - 27 Julai 2024) alikuwa mwandishi wa insha na wa riwaya za filamu wa Ufaransa.

## Wasifu 
Jeanne Cressanges alizaliwa kwenye familia ya kawaida ya Bourbonnais. Familia ya baba yake ilikuwa familia ya wachoraji-plasta kutoka Dompierre-sur-Besbre,  Familia yake ilikuwa familia maskini ya Noyant-d'Allier. Baba yake, Jules Mouchonnier, alifanya kazi katika shirika la reli. Alilelewa huko Saint-Sornin, mashambani mwa Bourbonnaise.

Kati ya 1960 na 1970, alikuwa msomaji kwenye Éditions Julliard na mwandishi wa safu kwenye *Les Nouvelles littéraires*. Mnamo 1968, alihamia Épinal, kumfuata mume wake. Idara ya Vosges ilikuwa mpangilio wa riwaya zake kadhaa, kama vile *Les Eaux rouges* na *Le Luthier de Mirecourt* . 

## Maandishi 
; Riwaya

* 1959: *La Femme et le manuscrit*, Éditions Grasset
* 1962: *La Feuille de bétel*, Casterman . 
* 1963: *Le Cœur en tête*, Casterman - Prix de la ville de Vichy 1964
* 1967: *La Part du soleil*, Julliard
* 1969: *La Chambre interdite,* Julliard
* 1973: *Mourir à Djerba,* Éditions Denoël
* 1984: *La Mariée de Saint-Médard*, Flammarion - Jeanne Cressanges alikuwa mwenyeji wa Bernard Pivot katika *Apostrophes* kwa riwaya hii.
* 1988: *Les Eaux rouges*, F. Bourin - Jeanne Cressanges alikuwa mwenyeji wa Bernard Pivot katika *Apostrophes* kwa riwaya hii
* 1995: *Les Trois Naissances de Virgine,* Julliard - Prix Allen
* 1997: *Un Amour de 48 heures*, Flammarion
* 1999: *Le Luthier de Mirecourt*, Denoël
* 2002: ''Les Ailes d'Isis'', Le Cherche midi [ fr ] - Feuille d'or de la ville de Nancy
* 2005: *Le Soleil des pierres*, Le Cherche midi - Prix Erckmann-Chatrian
* 2019: *Un père en heritage*, S. Domini ed.

; Insha

* 1976: ''Les chagrins d'amour*, Grasset
* 1979: *La vraie vie des femmes commence à quarante ans*,  Grasset
* 1982: *Ce que les femmes n'ont jamais dit*, Grasset - Jeanne Cressanges alikuwa mwenyeji wa Bernard Pivot katika *Apostrophes* kwa insha hii
* 1986: *Parlez-moi d'amour*, Flammarion
* 1992: Seles François *Bourin*

; Hadithi

* 1995: *La Petite Fille aux doigts tachés d'encre*, Flammarion

; Hadithi fupi

* 2012: *Soledades'', Mh. du Kunung'unika
* 2014: *Rencontres*, Ed. du Kunung'unika
* 2016: *Entre deux sourires*, S. Domini éd.

## Marejeo
Jamii:Waliofariki 2024
Jamii:Waliozaliwa 1929
Jamii:Wanawake wa Ufaransa
Jamii:Waandishi wa Ufaransa
Gene Tierney

thumb| Fremu kutoka kwa trela ya *Laura* (1944)
**Gene Eliza Tierney** (19 Novemba 1920 – 6 Novemba 1991) alikuwa mwigizaji wa filamu na jukwaa wa Marekani. Alisifiwa kwa uzuri wake mkubwa, alijidhihirisha kama mwanamke anayeongoza.   Tierney alijulikana sana kwa uigizaji wake wa mhusika mkuu katika filamu *Laura* (1944), na aliteuliwa kushinda Tuzo ya Chuo cha Mwigizaji Bora wa Mwigizaji kwa uigizaji wake kama Ellen Berent Harland katika *Mwache Mbinguni* (1945). 

Majukumu (uhusika) kwenye filamu nyingine Tierney ni pamoja na Martha Strable Van Cleve huko *Heaven Can Wait* (1943), Isabel Bradley Maturin kwenye ''The Razor's Edge* (1946), Lucy Muir katika *The Ghost na Bi.* *Muir* (1947), Ann Sutton katika *Whirlpool* (1949), Maggie Carleton McNulty katika *The Mating Season* (1950), na Anne Scott katika *The Left Hand of God* (1955).

## Maisha ya Awali 
Gene Eliza Tierney alizaliwa mnamo Novemba 19, 1920, huko Brooklyn, New York City, binti ya Howard Sherwood Tierney na Belle Lavinia Taylor. Alipewa jina la mjomba wake mpendwa, ambaye alikufa mchanga.   Alikuwa na kaka mkubwa, Howard Sherwood "Butch" Tierney Jr., na dada mdogo, Patricia "Pat" Tierney. Baba yao alikuwa dalali aliyefanikiwa na mwenye asili ya Ireland, mama yao alikuwa mwalimu wa elimu ya viungo. 

right|thumb| Trela ya *The Ghost na Bi.* *Muir* (1947)

## Maisha binafsi 
Tierney aliolewa mara mbili. Mumewe wa kwanza alikuwa Oleg Cassini, mwana mavazi na mbunifu wa mitindo, mnamo Juni 1, 1941, ambaye alijitenga naye. Alikuwa na umri wa miaka 20. Wazazi wake walipinga ndoa hiyo, kwani alitoka katika familia ya Kirusi-Italia na alizaliwa Ufaransa.  Alikuwa na binti wawili, Antoinette Daria Cassini (Oktoba 15, 1943 - Septemba 11, 2010)  na Christina "Tina" Cassini (Novemba 19, 1948 - Machi 31, 2015).

Mnamo Juni 1943, akiwa mjamzito wa Daria, Tierney alipata rubela (surua ya Kijerumani), yawezekana kutokana na shabiki aliyekuwa na ugonjwa huo.  Antoinette Daria Cassini alizaliwa kabla ya wakati wake huko Washington, DC, akiwa na uzito wa pauni tatu, kilogramu(1.42)kg) na kuhitaji kuongezewa damu jumla. Rubela ilisababisha uharibifu na kusababisha kuzaliwa ivyo, Daria alikuwa kiziwi, kipofu kwa kiasi na ana mtoto wa jicho, na mlemavu mkubwa wa akili. Tukio hili lote lilikuwa msukumo wa kuanda riwaya ya Agatha Christie ya 1962 *The Mirror Crack'd from Side to Side''.
 
## Marejeo
Jamii:Watu kutoka Brooklyn
Jamii:Waigizaji wa filamu wa kike wa Marekani
Jamii:Waliofariki 1991
Jamii:Waliozaliwa 1920
Michelle Perrot

alt=Perrot mnamo 2016|thumb|Perrot mnamo 2016
**Michelle Perrot** (amezaliwa Paris, 18 Mei 1928) ni mwanahistoria wa Ufaransa, na profesa wa Historia ya Kisasa katika Chuo Kikuu cha Paris Diderot.  Alishinda tuzo ya Prix ya 2009 Femina Essai. 

## Maisha 
Amefanya kazi kwenye shirika la historia ya mienendo ya wafanyikazi, na alisoma na Ernest Labrousse, na Michel Foucault, na Robert Badinter .

Yeye ni mwanzilishi wa kuibuka kwa historia ya wanawake na masomo ya jinsia nchini Ufaransa. Alihariri pamoja na Georges Duby, *Histoire des femmes en Occident* ("Historia ya wanawake katika nchi za Magharibi"; 5 vols. ), Plon, 1990–1991).

Kazi yake inaonekana kwenye *Libération*, na alitayarisha na kuwasilisha "History Mondays" ( ''les lundis de l'histoire* ) kwenye redio ya *France Culture* .

Mnamo 2014, alipokea Tuzo ya Simone de Beauvoir . 

Kwake, ufeministi ni uhuru wa ulimwengu wote.  Yeye ni mwandishi mwenza wa kitabu "A History of Women in the West". 

## Maandishi 
* *Délinquance et système pénitentiaire en France au XIXe siècle*, Annales: Economies, Sociétés, Civilisations, 1975.
* Georges Duby na Michelle Perrot (wahariri. ), *Histoire des femmes en Occident*, Paris: Plon, 1990–1991 (vols 5. )
* *Picha de femmes*, (imeandikwa pamoja na) Georges Duby, Paris: Plon, 1992, 189 p.
* *Les femmes ou les silences de l'histoire*, Paris: Flammarion, 1998.
* *Les Ombres de l'Histoire.* *Crime et châtiment au XIXe siècle* , Paris: Flammarion, 2001.
* *Mon histoire des femmes*, Paris: Éditions du Seuil, 2006, 251 p. (  ).
* *Histoire de chambres*, Paris: Le Seuil, 2009 - Prix Femina Essai 2009.
* *George Sand kwa Nohant : Une maison d'artist'', 2018

## Marejeo
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1928
Jamii:Wanawake wa Ufaransa
Temi Dollface

**Temi DollFace** (amezaliwa Agosti 2) ni mwimbaji wa muziki wa electro-pop-soul kutoka Nigeria aliyeishi Uingereza. Muziki wake unaelezewa kama "chapa ya muziki ambayo ni jazzy".  Anajulikana zaidi kwa wimbo wake wa 2013 "Pata Pata", ambao ulishinda tuzo nne za AFRIMA kwenye Tuzo za All Africa Music Awards kwa "Video Bora", "Ufunuo wa Bara la Afrika", "Wimbo Bora wa Kisasa wa Kiafrika" na "Msanii Anayekubalika Zaidi wa Afrika Kwenye Bara". Mnamo mwaka  2016, Temi DollFace alitoa wimbo "Beep Beep", kabla ya kutoa albamu.

Dollface, ambaye ni mpenda mazoezi ya mwili,  amepokea umakini mkubwa kwa hisia zake za mitindo.  

## Marejeo
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanamuziki wa Nigeria
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Ada Ehi

**Ada Ogochukwu Ehi** (anajulikana zaidi kwa jina lake la kisanii kama **Ada Ehi**: alizaliwa 18 Septemba 1987) ni mwimbaji wa nyimbo za Injili, mtunzi wa nyimbo, msanii wa kurekodi na kuigiza wa nchini Nigeria.  

Alianza kazi yake ya muziki akiwa na umri wa miaka 10 kama mwimbaji mbadala wa nyota mtoto Tosin Jegede. Tangu aanze taaluma yake ya muziki chini ya Loveworld Records mnamo 2009, amezidi kupata umaarufu wa ndani na kimataifa kupitia nyimbo na video zake za muziki.  

## Wasifu 
### Maisha ya mapema na ya binafsi 
Alizaliwa na Victor na Mabel Ndukauba, Ehi na kaka zake watatu walipenda kusikiliza muziki wa injili. Yeye ni mzaliwa wa Jimbo la Imo nchini Nigeria.  Akiwa na umri wa miaka 10, alichaguliwa kuwa mwanachama wa bendi ya Wasichana ya mtoto nyota wa Nigeria Tosin Jegede.

Yeye ni mhitimu wa Chuo Kikuu cha Jimbo la Lagos, (B.Sc Chemical & Polymer Engineering). Alipokua kua chuo kikuu, alishiriki kikamilifu kwenye Ushirika wa Campus ya Believers Loveworld.  Muda mfupi baadaye, alijiunga na Kwaya ya Christ Embassy na tangu wakati huo amekuwa akishiriki kwaya kanisa. Ehi alijiunga na Loveworld Records mwaka wa 2009. 

Alikutana na mumewe, Moses Ehi, kwenye kanisa la Christ Embassy wakati wa moja ya vipindi vyake vya mazoezi akiwa bado chuo kikuu. Walifunga ndoa mnamo 2008 na wanandoa hao wana watoto wawili.  

### Albamu za studio 
* *Undenied* (2009)
* *Lifted* (2013)
* *So Fly* (2013)
* *Future Now* (2017)
* ''Ada's EP Vol 1* (2019)
* *Born Of God* (2020)
* *Everything'' (2021)

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1987
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wanamuziki wa Nigeria
Carrie Underwood

**Carrie Marie Underwood** (alizaliwa 10 Machi 1983) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo wa Marekani. 

Alipata umaarufu baada ya kushinda msimu wa nne wa *American Idol* mnamo mwaka 2005. Wimbo wa kwanza wa Underwood, unaojulikana kama "Inside Your Heaven", uliofanya kuwa  msanii wa kipekee kuibuka katika nafasi ya kwanza kwenye chati ya *Billboard* Hot 100 na ndiye msanii pekee wa nchini humo katika miaka ya 2000 kuwa na wimbo nambari moja kwenye Hot 100. Albamu yake ya kwanza, iliyoitwa *Some Hearts* mnamo  2005.

## Marejeo
Jamii:Wanawake wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1983
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Uche Jombo

thumbnail|right|200px|Uche Jombo

**Uche Jombo Rodriguez** (amezaliwa Abiriba, Jimbo la Abia, Nigeria, Disemba 28, 1979), ni mwigizaji, mwandishi na mtayarishaji wa filamu wa Nigeria.

## Maisha ya zamani 
Uche Jombo ni mhitimu wa Hisabati na Takwimu kutoka Chuo Kikuu cha Calabar na Programu ya Kompyuta kutoka Chuo Kikuu cha Shirikisho cha Teknolojia Minna . Aliwahi kuolewa na Mmarekani anayeitwa Kenny.  

## Kazi 
Uche Jombo alijitosa katika tasnia ya sinema ya Nigeria mwaka wa 1999 katika filamu ya *Visa to Hell* . Akiwa msanii wa filamu za bongo ameandika na kuandika pamoja filamu kadhaa ambazo baadhi yake ni pamoja na: *The Celebrity, Games Men Play, Girls in the Hood &#x26; A Time to Love.* Jombo aliendelea kutengeneza filamu kama vile *Nollywood Hustlers, Holding Hope* na kazi yake ya *Damage* ambayo inahusu masuala ya ukatili majumbani. Jombo ni balozi wa Globacom . 

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1979
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waigizaji filamu wa Nigeria
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Wendy Lawal

**Yewande Lawal Simpson** (awali alijulikana kama **Yewande Lawal Adebisi**) ni mwigizaji na mwanamitindo kutoka Nigeria. 

Alishinda Miss Lagos Carnival Pageant mnamo mwaka wa 2012.  

## Wasifu 
Ni mtoto wa 5 kati ya watoto 6. Lawal aliolewa na Wanri Simpson mnamo 2018.  Alimpoteza mamake mwaka wa 2020.  

### Elimu 
Alipata elimu ya msingi na sekondari Nigeria, pia ana shahada ya kwanza ya Sanaa ya Ubunifu kutoka Chuo Kikuu cha Lagos . 

### Kazi 
Kazi ya uigizaji ya Lawal ilianza kitaaluma mwaka wa 2009 baada ya kushiriki katika kipindi cha televisheni cha Nigeria *Living in Lagos* .   Alishinda Tamasha la Miss Lagos Carnival na mwaka huo huo, alipata jukumu la kushiriki kama Shoshanna katika tamthilia ya televisheni ya Nigeria ya Tinsel mwaka wa 2012.   Pia ameigiza katika filamu fupi, TV na mfululizo wa wavuti kama vile: The men's club, *Jemeji*, Journey to self, *The room*, *Out of sight*, *Foreign Love,* miongoni mwa zingine. 

## Filamu 
** *Tinsel* (2008)
** *Journey to Self* (2012)
** ''The Men's Club* (2018)
** *The Auction* (2018)
** *Jimeji* (20)
** *The Room* (20)
** *Unbreakable* (2019)
** *The Set up'' (2019)

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1991
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Waigizaji filamu wa Nigeria