open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sidy Keita

**Sidy Keita** (alizaliwa 20 Novemba, 1987), anayejulikana zaidi kama **Keita**, ni mchezaji wa soka wa kitaaluma wa Senegal anayefanya kazi kama kiungo wa kati wa kiulinzi.

## Kazi ya Klabu
### Senegal
Keita alianza kazi yake ya soka ya kitaaluma mwaka 2003 na klabu ya Senegal Premier League, US Rail. Alifunga mabao 4 kwa klabu hiyo yenye makazi yake Thiès katika msimu wa 2003–04.

Mwaka 2004, alihama kwenda Dakar na kusaini mkataba wa miaka miwili na klabu nyingine ya Senegal Premier League, AS Douanes (Dakar). Katika kipindi chake cha miaka miwili na klabu hiyo ya Dakar, alisaidia kuipatia ushindi wa Senegal FA Cup mwaka 2005.

### Ufaransa
Keita alihama kutoka Senegal kwa mara ya kwanza mwaka 2007 kwenda Ufaransa, ambapo Januari 2007 alisaini mkataba wa miezi sita na klabu ya Championnat de France amateur 2, Olympique Noisy-le-Sec. and scored his first and only goal for the club on 15 May 2010 in a 2–1 win over FC Drouais.

### Oman
Mnamo Juni 2012, Keita alianza tena kucheza nje ya Senegal na mara hii akaelekea Mashariki ya Kati nchini Oman ambapo alisaini mkataba wa mwaka mmoja na Fanja SC, mabingwa wa 2011–12 Oman Elite League. Alifunga goli lake moja na pekee kwa klabu hiyo katika Oman Professional League mnamo 4 Mei, 2013 katika ushindi wa 3–0 dhidi ya Al-Musannah SC.

## Kazi ya Kimataifa
Keita alikuwa sehemu ya kikosi cha akiba cha Senegal national football team kilichoshiriki katika mashindano ya LG Cup (association football) ya mwaka 2004 na 2005, yaliyofanyika huko Lagos, Nigeria na Cairo, Misri, mtawalia. Alisaidia timu yake kushinda toleo la mwaka 2004 la mashindano hayo na pia kusaidia timu yake kuwa mabingwa wa pili katika toleo la mwaka 2005.

Keita alifunga goli lake la kwanza kwa timu ya taifa mnamo 25 Desemba 2005 katika nusu-fainali za LG Cup ya mwaka 2005, katika ushindi wa 2–1 dhidi ya Ecuador national football team. Pia alionyesha uchezaji katika fainali za toleo la mwaka 2005 mnamo 29 Desemba 2005, ambapo timu yake ilipoteza 4–2 dhidi ya timu ya taifa ya soka ya Misri.

## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Senegal
Abdoulaye Khouma Keita

**Abdoulaye Khouma Keita** (alizaliwa 23 Oktoba, 1978) ni mchezaji wa zamani wa soka wa Senegal aliyekuwa akicheza kama kiungo wa ulinzi. Alicheza mchezo mmoja tu wa timu ya taifa ya Senegal mwaka 1999.

Alicheza katika viwango vya kitaalamu katika Ligi 1 akiwa na klabu ya AS Nancy.

## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Senegal
Saidou Kébé

**Saidou Kébé** (alizaliwa Dakar 16 Agosti, 1976) ni mchezaji wa soka wa Senegal. Anachezea klabu ya La Chaux-de-Fonds.

Kébé amekuwa akicheza nchini Uswisi kwa karibu miaka kumi.

Aliungana na La Chaux-de-Fonds mnamo Februari 2005 baada ya kuachiliwa na SR Delémont katika msimu wa kiangazi wa 2004.

## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Senegal
Ibra Kébé

**Ali Ibrahim Kébé Baye** (alizaliwa 24 Desemba, 1978), anayejulikana kwa jina la **Ibra Kébé**, ni mchezaji wa soka wa Senegal aliyeacha kazi ya kitaalamu, aliyekuwa akicheza kama kiungo wa kati wa ulinzi.

## Kazi ya Klabu
Mnamo 2002, Kébé aliingia klabu ya Spartak Moscow na kufanya debuti yake ya Ligi ya Mabingwa ya UEFA katika mchezo wa ugenini dhidi ya FC Basel.

Licha ya kuanza vizuri katika Spartak, Kébé hakudumu vizuri katika klabu hiyo ya Urusi. Aliondoka Spartak baada ya misimu miwili na baadaye alicheza kwa Spartak Nizhny Novgorod na, baada ya klabu hiyo kushuka daraja kutoka Ligi ya Kwanza ya Urusi aliichezea FC Dila Gori. Mnamo Januari 2009, Kébé alitarajiwa kujiunga na klabu mpya iliyopandishwa daraja ya FC Rostov, lakini makubaliano hayakafanikiwa kutokana na jeraha kubwa la goti.

Kaka yake mdogo, Pape Maguette Kebe, alicheza kwa FC Rubin Kazan.

## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Senegal
Franck Kanouté

**Elimane Franck Kanouté** (alizaliwa 13 Desemba, 1998) ni mchezaji wa soka wa Senegal anayecheza kama kiungo katika klabu ya Serbia, Radnički Niš.

## Kazi ya Klabu
Kanouté alifanya debut yake katika Serie B akiwa na Pescara mnamo 8 Septemba, 2017 katika mchezo dhidi ya Frosinone. Mnamo 1 Agosti, 2019, alijiunga na Cosenza kwa mkopo hadi 30 Juni, 2020.

## Kazi ya Kimataifa
Kanouté alifanya mechi yake ya kwanza kwa timu ya taifa ya Senegal tarehe 15 Novemba, 2020 katika mchezo wa kufuzu kwa Kombe la Mataifa ya Afrika 2021, akicheza kwenye ushindi wa 1–0 dhidi ya Guinea-Bissau.

## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Senegal
Jamii:Waliozaliwa 1998
Diomansy Kamara

**Diomansy Mehdi Moustapha Kamara** (alizaliwa 8 Novemba, 1980) ni mchezaji wa zamani wa soka ambaye aliichezea nafasi ya shambulizi (striker). Alizaliwa Paris, Ufaransa, na alichezea timu ya taifa ya Senegal, akiwakilisha taifa hilo katika mashindano matatu ya Kombe la Mataifa ya Afrika (Africa Cup of Nations).

Katika kazi yake ya kitaalamu ya miaka 17, Kamara alichezea vilabu vya soka nchini Italia, Uingereza, Scotland, Uturuki, India, pamoja na Ufaransa.

## Kazi ya Klabu
### Mwanzo wa Kazi
Kamara alilelewa Gennevillier. Alianza kazi yake ya kitaalamu na klabu ya Red Star 93 kabla ya kujiunga na Catanzaro katika msimu wa 1999–2000.

### Fulham
Mnamo 9 Julai, 2007, Kamara alisaini mkataba wa miaka minne na Fulham kwa £6 milioni, na uhamisho huo ukawa rekodi ya juu zaidi ya klabu kutoka West Bromwich Albion.

Mnamo 7 Februari, Kamara alifunga goli lake la kwanza kwa Celtic dhidi ya Dunfermline katika Scottish Cup kwa shuti kutoka kwenye kingo ya kisanduku; pia mchezo huo ulikuwa goli la kwanza la Celtic kwa mshirika wake wa kushambulia, Robbie Keane.

## Kazi ya Kimataifa
Kamara alicheza mechi 50 kwa timu ya taifa ya Senegal, na alifunga mabao 9 kwa taifa hilo katika kipindi cha kimataifa.

## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Senegal
Julie Hanta Razafimanahaka

**Julie Hanta Razafimanahaka** ni mwanabiolojia wa uhifadhi wa Madagaska. Amekuwa mkurugenzi wa Madagasikara Voakajy, shirika lisilo la faida la uhifadhi linalofanya kazi Mashariki mwa nchi ya  Madagaska, tangu mwaka 2011.   Alianza kazi yake kama mtafiti wa popo, kuanzia mwaka 2004 hadi 2007.  Mnamo mwaka wa 2015, alipewa Tuzo ya Wanawake Vijana katika Uhifadhi na Kongamano la Kimataifa la Biolojia ya Uhifadhi. 

## Wasifu
Julie Hanta Razafimanahaka kwa mara ya kwanza alipata hamasa ya mambo ya uhifadhi akiwa katika umri wa miaka 13 tu, wakati akiwa kambini katika hifadhi ya Taifa ya Andasibe na akakutana Indris Lemurs. Alisema kutokana na uzoefu kwamba "Ninaupenda Wimbo wa Indri. Ulinihamasisha nyuma ya Akili yangu kadri nilivyoendelea na masomo yangu"

## Marejeo
Jamii:wanabiolojia wa Madagaska
Nicolas Jackson

**Nicolas Jackson** (alizaliwa 20 Juni, 2001) ni mchezaji wa kitaalamu wa soka anayekicheza kama mshambuliaji kwa klabu ya FC Bayern Munich kwa mkopo kutoka klabu ya Chelsea, na pia kwa timu ya taifa ya Senegal.

Jackson alicheza kwa Casa Sports huko Senegal kabla ya kujiunga na Villarreal CF mwaka 2019. Baada ya mkopo wa kucheza kwa CD Mirandés katika Segunda División, alishinda nafasi yake kwenye timu ya akiba na kufanya debi yake ya kwanza kwa timu kuu katika La Liga mwaka 2021. Mwaka 2023, alisaini mkataba wa miaka minane na Chelsea kwa ada iliyoripotiwa ya pauni 32 milioni.

Jackson alifanya debi yake ya kimataifa kwa timu ya Senegal mwaka 2022. Aliteuliwa kwenye kikosi cha Senegal kwa FIFA World Cup ya mwaka 2022 na Shirikisho la Soka Afrika (CAF) ya mwaka 2023 na 2025 Africa Cup of Nations, akishinda mashindano ya mwisho.

## Maisha ya awali
Mahali pa kuzaliwa kwa Jackson hakijulikani: vyanzo kadhaa vinaarifu kuwa alizaliwa Banjul, The Gambia.

### Chelsea
Mnamo 30 Juni 2023, Jackson aliingia mkataba na klabu ya Premier League ya Chelsea F.C. kwa mkataba wa miaka nane hadi 2031 kwa ada iliyoripotiwa kuwa Pound sterling|£ 32 milioni.

## Kazi ya Kimataifa
Jackson aliwakilisha timu ya taifa ya Senegal chini ya umri wa miaka 20 (Senegal U‑20), akipata mwito wake wa kwanza mnamo Novemba 2018.Baadaye alipewa nafasi ya kucheza kwa kikosi cha wakubwa na kocha Aliou Cissé, akifanya debut yake ya kimataifa ya kwanza na Senegal mwaka 2022.

## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Senegal
Pape Gueye

**Pape Alassane Gueye** (alizaliwa 24 Januari, 1999) ni mchezaji wa kitaalamu wa mpira wa miguu anayecheza nafasi ya kiungo cha kati wa ulinzi kwa klabu ya Villarreal CF nchini Uhispania. Alizaliwa Ufaransa, lakini anawakilisha timu ya taifa ya Senegal.

## Kazi ya klabu
### Le Havre
Gueye alicheza mchezo wake wa kwanza wa kitaalamu kwa Le Havre AC katika sare ya 0–0 dhidi ya [Chamois Niortais F.C. mnamo [5 Mei, 2017.  Alisaini mkataba wake wa kwanza wa kitaalamu mnamo 20 Juni, 2017.

### Villarreal
Mnamo 5 Julai 2024, Gueye aliungana na klabu ya La Liga ya Villarreal CF kwa uhamiaji wa bure na mkataba wa miaka minne.

## Kazi ya Kimataifa
Gueye alizaliwa Ufaransa na ana uraia wa Senegal kupitia wazazi wake.

## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Senegal
Eucharia Oluchi Nwaichi

**Eucharia Oluchi Nwaichi** ni mtaalamu wa biokemia wa mazingira wa Nigeria, mwanasayansi wa udongo na mtaalamu wa sumu.

Utafiti wake unalenga katika usimamizi wa taka, kuzuia uchafuzi wa mazingira na urekebishaji wa mimea, ambao unahusisha matibabu ya matatizo ya mazingira ( urekebishaji wa kibiolojia ) kupitia matumizi ya mimea ya ndani ambayo hupunguza tatizo la mazingira bila kuhitaji kuchimba nyenzo zenye uchafu na kuzitupa kwingineko. Ni mtaalamu wa kuondoa metali nzito zenye sumu kama vile kadimiamu, shaba, zebaki, risasi na arseniki kutoka kwenye udongo uliochafuliwa  

## Elimu na Kazi
Nwaichi ana shahada ya kwanza, shahada ya Uzamili, na shahada ya Uzamivu(PhD) katika masuala ya Biokemia, shahada zote alizipata kutoka chuo kikuu cha Port Harcourt ambapo baadaye alikuja kuwa mhadhiri mwandamizi katika chuo hicho. Kabla ya kufanya Kazi katika chuo kikuu cha Port Harcourt, alishawahi kufanya Kazi katika Kampuni ya mafuta ya Shell kwa mwaka mmoja(2009-2010)

## Marejeo
Jamii:wanasayansi wa Nigeria
Chuo cha Maendeleo ya Jamii Tengeru

**Chuo cha Maendeleo ya Jamii Tengeru** (kwa Kiingereza: *Tengeru Institute of Community Development* - **TICD**) ni taasisi ya umma ya elimu ya juu nchini Tanzania inayojihusisha na mafunzo, utafiti, na ushauri wa kitaalamu katika nyanja za maendeleo ya jamii. Chuo hiki kipo chini ya Wizara ya Maendeleo ya Jamii, Jinsia, Wanawake na Makundi Maalumu.

## Historia 
Chuo kilianzishwa mnamo mwaka 1963 kikiwa kama kituo cha mafunzo ya maendeleo ya jamii kwa ajili ya maafisa wa serikali. Tangu wakati huo, kimepitia mabadiliko mbalimbali ya kisheria na kitaaluma ili kuendana na mahitaji ya nchi. Mwaka 2013, chuo kilianzishwa rasmi kisheria kama taasisi inayojitegemea chini ya Sheria ya TICD (Sura ya 444).

## Mahali 
Chuo kipo katika eneo la Tengeru, mkoa wa Arusha, kaskazini mwa Tanzania. Kipo kando ya barabara kuu inayounganisha Arusha na Moshi, chini ya mteremko wa Mlima Meru.

## Taaluma 
TICD inatoa programu mbalimbali kuanzia ngazi ya Astashahada (Certificate) hadi Shahada za Uzamili. Baadhi ya maeneo ya kimasomo ni pamoja na:
* **Maendeleo ya Jamii** (Community Development)
* **Usimamizi wa Miradi** (Project Management)
* **Mipango ya Maendeleo** (Development Planning)
* **Jinsia na Maendeleo** (Gender and Development)
* **Usimamizi wa Mashirika Yasiyo ya Kiserikali** (NGO Management)

## Ithibati 
Chuo kinatambuliwa na kusajiliwa na Baraza la Taifa la Elimu ya Ufundi na Mafunzo ya Ufundi Stadi (**NACTVET**) pamoja na Tume ya Vyuo Vikuu Tanzania (**TCU**) kwa ajili ya programu za shahada.

## Tanbihi
## Marejeo 
# Tovuti Rasmi ya TICD: https://www.ticd.ac.tz
# The Tengeru Institute of Community Development Act, Cap 444.
# Orodha ya Vyuo Vilivyosajiliwa, NACTVET Tanzania.

Jamii:elimu ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Arusha
Mazzella Maniwavie

**Mazzella Maniwavie** (alizaliwa 1987) ni mwanasayansi wa mikoko na mwanaharakati wa mabadiliko ya tabianchi kutoka nchi ya Papua Guinea Mpya.

## Kazi
Maniwavie anaunganisha tishio la mikoko kwa mabadiliko ya Hali ya Hewa na uhifadhi wa utamaduni wa  Papua New Guinea akisema:

"Changamoto yetu kubwa katika Pasifiki ni mabadiliko ya Hali ya Hewa. Tusipotumia mikoko yetu vizuri, hatutakuwa na zuio la madhara ya mabadiliko ya Hali ya Hewa, na tutaishia kupoteza namna ya kuishi na utambulisho wetu."

## Marejeo
Jamii:wanasayansi wa Papua Guinea Mpya
Bingourou Kamara

**Bingourou Kamara** (alizaliwa 21 Oktoba 1996) ni mchezaji wa soka wa kitaalamu anayekipiga kama mlinda mlango kwa klabu ya Ufaransa ya Lorient. Alizaliwa Ufaransa, lakini anawakilisha timu ya taifa ya Senegal.

## Kazi ya Klabu 
### Maisha ya mapema na mafunzo 
Baada ya kuanza na Sainte-Geneviève Sports, Kamara alijiunga na Brétigny Foot CS, awali akiwa beki wa kati. Hata hivyo, akiwa na umri wa miaka tisa, Bingourou Kamara alibadilika kuwa mlinda mlango, baada ya kuumia kwa mlinda mlango wa kawaida wa timu. Kamara kisha alijiunga na Tours Football Club academy mwaka 2012. Alishinda Ubingwa wa U19 wa Ufaransa mwaka 2014 baada ya kuokoa penati mbili katika fainali dhidi ya Évian Thonon Gaillard.

### Kazi ya Klabu 
#### Kazi ya awali katika Tours FC (2014–2017) 
Wakati wa msimu wa 2014–2015, alijiunga na kikosi cha kitaalamu kama mlinda mlango wa tatu. Hata hivyo, kutokana na adhabu, majeraha, na utendaji mbaya wa walinda mlango waliokuwa juu yake katika mlolongo, alicheza mchezo wake wa kwanza katika mechi ya 13 ya Ligue 2 dhidi ya Stade Lavallois, na baadaye akawa mlinda mlango wa kwanza wa Tours.

#### RC Strasbourg (2017–2022) 
Kamara alisaini mkataba wa miaka minne na Racing Club de Strasbourg mnamo 13 Julai, 2017.

## Kazi ya Kimataifa
Kamara alizaliwa Ufaransa na ana asili ya Mauritania na Senegal.

## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Senegal
Jamii:Wachezaji mpira wa Ufaransa
Margaret Adebisi Sowunmi

**Margaret Adebisi Sowunmi** (Jadesimi; alizaliwa Kano, Septemba 24, 1939) ni mtaalamu wa mimea na akiolojia wa mazingira wa Nigeria.  Alikuwa Profesa wa Palynology na Akiolojia ya Mazingira katika Chuo Kikuu cha Ibadan. Alianzisha utafiti wa akiolojia ya mazingira na palaeoethnobotania nchini Nigeria   na ndiye mwanzilishi na raisi wa Chama cha Palynological cha Nigeria. 

## Maisha ya Awali
Sowunmi alizaliwa Kaskazini mwa Nigeria mnamo Septemba 24, mwaka 1939. Baba yake alikuwa mchungaji wa Kanisa la Nigeria. Alisoma shule ya mtakatifu Anne mjini Ibadan kwa Elimu yake ya Sekondari. Alisomea shahada ya masuala ya Botania Maalumu katika idara ya Botania, katika chuo kikuu cha Ibadan, alihitimu mnamo mwaka 1962. Alipokea ufadhili wa masomo ya shahada ya Uzamivu mwaka 1963 ili kusomea shahada ya Uzamivu katika utafiti wa masuala ya palynologia. Ili kufanikisha masomo haya  Sowunmi alisafiri kuelekea nchini Sweden ili kusomea pamoja na Gunnar Erdtman, ambaye alimsimamia kwenye masomo yake hayo. Alipata shahada yake ya Uzamivu (PhD) katika masuala ya Botania kutoka chuo kikuu cha Ibadan mwaka 1967.

## Marejeo
Jamii:wanabiolojia wa Nigeria
Tengeru

**Tengeru** ni mji mdogo wa mkoa wa Arusha, nchini Tanzania. Mji huu upo umbali wa takriban kilomita 12 hadi 15 mashariki mwa jiji la Arusha, kando ya barabara kuu iendayo Moshi na Dar es Salaam. Tengeru inajulikana sana kama kitovu cha elimu, utalii wa kitamaduni, na kilimo cha mbogamboga na maua kutokana na rutuba ya udongo wa mteremko wa Mlima Meru.

## Historia na Umuhimu 
Tengeru ina historia ya pekee, ikiwemo kuwa makao ya wakimbizi kutoka Poland wakati wa Vita ya Pili ya Dunia. Pia, imekuwa kitovu cha harakati za maendeleo ya jamii tangu enzi za mkoloni hadi sasa, ikihifadhi alama nyingi za kihistoria za Kaskazini mwa Tanzania.

## Elimu na Taasisi 
Tengeru ni nyumbani kwa taasisi maarufu nchini ambazo ni:
* **Chuo cha Maendeleo ya Jamii Tengeru (TICD)**
* **Chuo cha Ualimu Patandi**
* **Chuo cha Kilimo Tengeru (LITI/MATI)**

## Soko 
Soko la Tengeru ni moja ya masoko makubwa mkoani Arusha ambalo huchangamka sana siku za Jumatano na Jumamosi. Bidhaa kuu zinazopatikana ni mazao ya kilimo yanayolimwa kwenye mteremko wa Mlima Meru.

Linajulikana sana kwa kuwa kitovu cha biashara ya matunda, mbogamboga, na nafaka zinazozalishwa katika miteremko ya Mlima Meru.

Soko hili huchangamka zaidi katika siku maalum za soko ambazo ni Jumatano na Jumamosi. Katika siku hizi, wafanyabiashara na wakulima kutoka maeneo ya jirani kama Leguruki, King'ori, na Poli hufika kuuza mazao yao. Soko hili pia ni maarufu kwa watalii wanaopita kuelekea mbuga za wanyama, ambao mara nyingi husimama kujifunza utamaduni wa biashara wa wenyeji.

Soko la Tengeru ni maarufu kwa bidhaa mbichi na za asili, zikiwemo:

* **Ndizi:** Aina mbalimbali za ndizi za chakula na tunda.
* **Mbogamboga:** Kama vile kabeji, nyanya, na mchicha.
* **Matunda:** Maparachichi ya Tengeru ni maarufu kwa ubora wake nchi nzima.
* **Kuku wa kienyeji na mayai.**

Soko hili ni tegemeo kubwa kwa uchumi wa wakazi wa Wilaya. Mbali na kutoa kipato kwa wakulima, soko hili linachangia mapato ya Halmashauri ya Wilaya ya Meru kupitia ushuru wa bidhaa. Pia, kutokana na umaarufu wake, limekuwa kivutio cha utalii wa kiutamaduni.

## Marejeo 
Jamii:mkoa wa Arusha
Papa Gueye

**Papa Gueye** (alizaliwa 7 Juni, 1984) ni mchezaji wa zamani wa soka wa Senegal aliyecheza kama beki wa kati na sasa ni makamu wa rais wa FC Metalist Kharki.

## Kazi ya Klabu
Alizaliwa Dakar, Senegal, Gueye alikulia katika familia ya mkurugenzi wa shule (baba) na mwalimu (mama). Alianza kucheza soka akiwa na umri wa miaka 6, akijiunga na klabu ya shule. Mwaka 1999, aliingiza jina lake katika klabu ya soka ya shule ya AS Douanes (Senegal).

### Metalist Kharkiv
Mnamo 2006, Gueye alihama kutoka FC Volyn Lutsk kwenda FC Metalist Kharkiv ambapo alicheza kama beki wa kati na kiungo wa kati wa kulinda. Baada ya zaidi ya miaka 10 Kharkiv, aliweka saini ya mkataba na FC Dnipro Dnipropetrovsk.

### Rostov
Mnamo 31 Agosti, 2016, Gueye aliweka saini na klabu ya Ligi Kuu ya Urusi FC Rostov.

## Kimataifa 
Wakati kocha wa Metalist Kharkiv, Myron Markevych, alipoteuliwa kuwa **kocha mkuu wa timu ya taifa ya Ukraine mwaka 2010, kulikuwa na mazungumzo juu ya uwezekano wa kumpa uraia wa Ukraine Papa Gueye ili aichezee timu hiyo ya taifa ya Ukraine. Hata hivyo, hilo halikufanikiwa na Gueye baadaye aliendelea kufuzu na kucheza kwa timu ya taifa ya Senegal.

## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Senegal
Ibrahima Gueye

**Ibrahima Khoume Gueye** (alizaliwa 19 Februari, 1978) ni mchezaji wa zamani wa soka kutoka Senegal aliyecheza kama mlinzi.

## Kazi ya klabu 
Gueye alianza kazi yake ya kitaalamu ya soka akiwa na Dakar UC nchini Senegal kabla ya kujiunga na klabu nyingine ya Senegal, AS Douanes. Wakati wa majira ya joto ya mwaka 2001, alianza kucheza soka la Ulaya aliposhaini mkataba na klabu ya Bulgaria inayoshikilia rekodi ya mataji ya taifa, CSKA Sofia. Gueye alishinda mataji mawili ya taifa wakati wa kipindi chake huko CSKA Sofia, mwaka 2003 na 2005.

## Maisha Binafsi 
Gueye ana uraia wa Bulgaria na Senegal. Ana watoto wawili na mke wake wa zamani, Fatou Touré. Mtoto wa kwanza ni Marième Gueye (miezi 15) na mtoto wa pili Jupiter Amadou Gueye (miaka 13). Alifutiana ndoa na Touré mwaka 2016. Kwa sasa anaishi Senegal huku watoto wake wakiishi Ubelgiji na mama yao.

## Heshima 
**Lokeren**

* Kombe la Ubelgiji (Belgian Cup): 2011–12

## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Senegal
Djibril Guèye

**Djibril Guèye** (alizaliwa 19 Novemba, 1996) ni mshambuliaji wa soka wa Senegal anayekichezea klabu ya Latvia Liepāja.

## Klabu
Mnamo 19 Desemba,2024, Guèye aliingia mkataba na Liepāja.

## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Senegal
Chuo cha Mafunzo ya Mifugo Tengeru

**Chuo cha Mafunzo ya Mifugo Tengeru** (kwa Kiingereza: *Livestock Training Agency* - **LITA Tengeru**) ni taasisi ya umma nchini Tanzania inayotoa mafunzo ya kitaalamu katika sekta ya mifugo na uzalishaji. Chuo hiki ni moja kati ya kampasi zinazosimamiwa na Wakala wa Mafunzo ya Mifugo (LITA) chini ya Wizara ya Mifugo na Uvuvi. Kikiwa kipo katika mazingira yenye rutuba ya Tengeru, mkoa wa Arusha. Chuo hiki kimekuwa nguzo muhimu katika kuzalisha wataalamu wa mifugo nchini tangu kuanzishwa kwake.

## Historia na Majukumu 
LITA Tengeru ilianzishwa kwa lengo la kuwapatia maarifa ya kisasa vijana na watumishi wa sekta ya mifugo ili kuongeza tija katika uzalishaji wa mazao ya wanyama kama nyama, maziwa, na ngozi. Chuo hiki hakishughuliki na mafunzo pekee, bali pia kinaendesha miradi ya mfano ya ufugaji wa ng'ombe wa maziwa, kuku, na mbuzi ili kutoa darasa la vitendo kwa jamii inayokizunguka.

## Programu za Masomo 
LITA Tengeru inatoa mafunzo katika ngazi mbalimbali, ikiwemo:

* **Stashahada (Diploma):** Katika fani za Afya ya Mifugo na Uzalishaji (Animal Health and Production).
* **Astashahada (Certificate):** Katika fani za mifugo.
* **Mafunzo ya Muda Mfupi:** Yanayolenga wakulima na wafugaji wadogo kuhusu mbinu bora za ufugaji wa kisasa, usindikaji wa maziwa, na utengenezaji wa malisho.

Chuo kimesajiliwa na Baraza la Taifa la Elimu ya Ufundi na Mafunzo ya Ufundi Stadi (**NACTVET**).

## Miundombinu 
Chuo kina miundombinu inayowezesha mafunzo ya vitendo, kama vile:

* Shamba la chuo kwa ajili ya malisho na majaribio.
* Maabara za afya ya wanyama.
* Karakana za usindikaji wa mazao ya mifugo.
* Maktaba na hosteli kwa ajili ya wanafunzi wa bweni.

## Tanbihi
## Marejeo 
* Wakala wa Mafunzo ya Mifugo (LITA) - 
Jamii:elimu ya Tanzania
Jamii:mkoa wa Arusha
Dame Gueye

**Dame Gueye** (alizaliwa 12 Agosti, 1995//) ni mchezaji wa soka wa Senegal anayecheza kama mchezaji wa pembeni au mshambuliaji kwa klabu ya Kifaransa Le Mans.

## Maisha ya awali
Gueye aliungana na akademia ya vijana ya klabu ya Senegal Diambars FC akiwa na umri wa miaka kumi na moja.

## Kazi ya soka
Gueye alijaribiwa na vilabu vya Kifaransa Brest na Auxerre.
Mnamo 2019, aliingia mkataba na klabu ya Kifaransa Iris Club de Croix, lakini akaondoka kutokana na matatizo ya kiutawala.

## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Senegal
Soko Jipya la Kariakoo

**Soko Jipya la Kariakoo]]** ni soko kuu na la kisasa zaidi nchini Tanzania, likiwa katikati ya mtaa wa Kariakoo, mkoani Dar es Salaam. Soko hili limejengwa upya na kufanyiwa ukarabati mkubwa baada ya soko la kihistoria kuungua kwa moto mnamo Julai 2021. Soko hili jipya ni kitovu cha biashara kwa nchi za Afrika Mashariki na Kati, likihudumia maelfu ya wafanyabiashara na wateja kila siku.

## Historia na Ujenzi 
Soko la asili la Kariakoo lilijengwa mwaka 1974 na sanifu yake ilitayarishwa na mhandisi Beda Amuli. Baada ya ajali ya moto ya mwaka 2021, Serikali ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, chini ya Rais Dr.Samia Suluhu Hassan, iliamuru ujenzi wa soko jipya la ghorofa sita (pamoja na ghorofa mbili za chini ya ardhi). Ujenzi huu ulikusudia kuongeza nafasi kwa wafanyabiashara na kutoa huduma za kisasa zaidi.

## Sifa za Soko Jipya 
Soko jipya la Kariakoo limejengwa kwa kuzingatia viwango vya kisasa vya kimataifa, likiwa na sifa zifuatazo:

* **Uwezo mkubwa:** Soko lina uwezo wa kuchukua zaidi ya wafanyabiashara 3,000, likiwa na maeneo maalum ya bidhaa za jumla na rejareja.
* **Mifumo ya Usalama:** Limefungwa mifumo ya kisasa ya kuzuia moto, kamera za usalama (CCTV), na mfumo wa udhibiti wa taka.
* **Mawasiliano na Usafiri:** Ndani ya soko kuna lifti (elevators) na eskaleta (escalators) kurahisisha mzunguko wa watu na bidhaa.
* **Maegesho:** Kuna ghorofa za chini ya ardhi (basements) maalum kwa ajili ya kupakia na kupakua bidhaa pamoja na maegesho ya magari.

## Umuhimu wa Kiuchumi 
Kariakoo inachukuliwa kuwa "moyo" wa biashara nchini Tanzania. Soko jipya linachangia kwa kiasi kikubwa katika:

# **Biashara ya Kimataifa:** Kutumika kama soko kuu kwa wafanyabiashara kutoka nchi jirani kama DR Congo, Zambia, Malawi, na Uganda.
# **Ajira:** Kutoa maelfu ya ajira za moja kwa moja na zisizo za moja kwa moja.
# **Mapato ya Serikali:** Kuongeza makusanyo ya kodi na ushuru kupitia mifumo mipya ya kidijitali.

## Tanbihi
## Marejeo 
# Ofisi ya Rais - TAMISEMI: Ripoti ya Miradi ya Maendeleo ya Kimkakati.
# Tovuti ya Shirika la Masoko ya Kariakoo (Kariakoo Market Corporation).
# Taarifa za Habari: Uzinduzi wa Soko la Kisasa la Kariakoo, 2024/2025.
Jamii:Dar es Salaam
Uwanja wa Samia Suluhu Hassan

**Uwanja wa Samia Suluhu Hassan** (pia unajulikana kama *Samia Stadium*) ni uwanja wa kisasa wa mpira wa miguu unaojengwa jijini Arusha, nchini Tanzania. Uwanja huu unajengwa mahususi kwa ajili ya fainali za Kombe la Mataifa ya Afrika (AFCON 2027), ambapo Tanzania itakuwa mwenyeji wa pamoja akishirikiana na nchi za Kenya na Uganda pamoja.

## Historia na Muktadha 
Ujenzi wa uwanja huu ni sehemu ya mikakati ya Serikali ya Tanzania kuboresha miundombinu ya michezo nchini ili kukidhi viwango vya Shirikisho la Mpira wa Miguu Barani Afrika (CAF). Mkataba wa ujenzi wa uwanja huu ulisainiwa mnamo Machi 2024 kati ya Wizara ya Utamaduni, Sanaa na Michezo na kampuni ya ujenzi ya CRCEG kutoka nchini China.

## Mahali 
Uwanja upo katika eneo la Olasiti, jijini Arusha. Eneo hili lilichaguliwa kutokana na urahisi wa kufikika, ukaribu wake na uwanja wa ndege, na nafasi kubwa ya ardhi inayoruhusu ujenzi wa miundombinu mikuu ya michezo.

## Sifa za Kiufundi na Miundombinu 
Uwanja huu unatarajiwa kuwa na sifa zifuatazo:
* **Uwezo:** Unatarajiwa kuchukua watazamaji **30,000** walioketi kwenye viti.
* **Muundo:** Sanifu ya uwanja huu imechochewa na madini ya Tanzanite na mlima Kilimanjaro, ikionyesha utambulisho wa kipekee wa mkoa wa Arusha.
* **Viwango:** Uwanja utakuwa na nyasi za asili, mifumo ya kisasa ya mwanga (floodlights), vyumba vya mikutano, na sehemu za watu mashuhuri.
* **Matumizi:** Zaidi ya mpira wa miguu, uwanja huu utatumika kwa shughuli za riadha na matamasha makubwa ya sanaa.

## Umuhimu wa Kiuchumi na Kimichezo 
Uwanja huu unatarajiwa kubadilisha sura ya jiji la Arusha kwa:
# **Kukuza Utalii:** Arusha ikiwa ni kitovu cha utalii, uwanja huu utaongeza utalii wa michezo (Sports Tourism).
# **Ajira:** Maelfu ya ajira zinatengenezwa wakati wa ujenzi na baada ya kukamilika kwake.
# **Maendeleo ya Michezo:** Utakuwa uwanja wa nyumbani kwa timu za taifa na klabu za mkoa wa Arusha, hivyo kuinua kiwango cha soka kaskazini mwa Tanzania.

## Tanbihi
## Marejeo 
# Wizara ya Utamaduni, Sanaa na Michezo, Tanzania.
# Shirikisho la Mpira wa Miguu Tanzania (TFF) - Taarifa za AFCON 2027.
# Taarifa ya Ujenzi: Mkataba wa Uwanja wa Arusha na Kampuni ya CRCEG (2024).
Jamii:Arusha
Jamii:viwanja vya Michezo Tanzania
Chuo cha Ualimu Patandi

**Chuo cha Ualimu Patandi** (kwa Kiingereza: ''Patandi Teachers' Training College'') ni kati ya taasisi kongwe na muhimu za elimu ya juu nchini Tanzania, inayomilikiwa na Serikali chini ya Wizara ya Elimu, Sayansi na Teknolojia. Tofauti na vyuo vingine vingi vya ualimu, Patandi imejipatia sifa ya kipekee nchini kote kama kitovu kikuu cha mafunzo ya **Elimu Maalumu** (Special Needs Education). Chuo hiki kimekuwa mstari wa mbele kuandaa walimu wenye ujuzi wa kusaidia watoto wenye changamoto za ulemavu wa kuona, kusikia, na ulemavu wa akili.

## Mahali na Mazingira 
Chuo kipo katika eneo la Tengeru, mkoa wa Arusha. Mazingira ya chuo hicho yanatofautishwa na utulivu wa mteremko wa Mlima Meru, hali inayotoa mazingira rafiki kwa ajili ya masomo. Kipo jirani na taasisi nyingine kubwa za kimaendeleo, jambo linalofanya eneo hilo kuwa na mwingiliano mkubwa wa kitaaluma.

## Dhamira na Taaluma 
Lengo kuu la kuanzishwa kwa chuo hiki lilikuwa kuhakikisha kuwa mfumo wa elimu nchini Tanzania unakuwa shirikishi (inclusive education). Chuo kinatoa programu za mafunzo katika ngazi ya Stashahada (Diploma) na Astashahada (Certificate).

Maeneo makuu ya kimasomo ni pamoja na:
* **Mbinu za kufundishia watoto wasioona:** Hii inajumuisha matumizi ya maandishi ya nuktanundu (Braille).
* **Lugha ya Alama:** Kwa ajili ya walimu wanaokwenda kufanya kazi na watoto wenye ulemavu wa kusikia.
* **Saikolojia na Usimamizi wa Elimu Maalumu:** Inayosaidia walimu kutambua na kulea vipaji vya watoto wenye mahitaji maalumu.

Chuo kimesajiliwa na Baraza la Taifa la Elimu ya Ufundi na Mafunzo ya Ufundi Stadi (**NACTVET**), na wahitimu wake wamekuwa nguzo muhimu katika shule za msingi na sekondari nchini kote.

## Maisha ya Chuo na Miundombinu 
Mbali na madarasa, chuo kina miundombinu inayowezesha mafunzo ya vitendo, ikiwemo maabara maalum za vifaa saidizi. Maisha ya wanafunzi chuoni hapo yanajumuisha michezo, shughuli za kijamii, na mafunzo ya vitendo (Teaching Practice) yanayofanyika katika shule mbalimbali mkoani Arusha na kanda ya kaskazini kwa ujumla.

## Tanbihi
## Marejeo 
# Wizara ya Elimu, Sayansi na Teknolojia - 
# Baraza la Taifa la Elimu ya Ufundi (NACTVET) - Orodha ya Vyuo Vilivyosajiliwa.
# Taarifa ya Kitaifa ya Elimu Shirikishi na Maalumu, Tanzania.
Jamii:elimu ya Tanzania
Jamii:mkoa wa Arusha
Coleen Vogel

**Coleen Vogel** ni mtaalamu wa hali ya hewa wa Afrika Kusini anayehusika katika kazi ya kimataifa kuhusu mabadiliko ya hali ya hewa. Yeye ni Profesa Maarufu katika Chuo Kikuu cha Witwatersrand. Mnamo mwaka 2009 alikuwa mshindi wa tatu wa Tuzo ya Burtoni kwa kazi yake.

## Maisha na Kazi
Vogel alifunzwa kama mtaalamu wa hali ya hewa. Akifanya Kazi katika chuo kikuu cha Witwatersrand jijini Johannesburg ambapo alikuja kuwa Profess maarufu kwenye chuo cha Global Change Institute. Alikuwa Mwandishi kiongozi wa ripoti ya nne ya ukaguzi wa mdahalo wa Serikali mbali mbali kuhusu mabadiliko ya Hali ya Hewa, kikundi cha pili kilichofanya Kazi kwa upande wa Afrika, na pia alikuwa Mwenyekiti wa kamati ya kimataifa ya Sayansi na programu ya vipimo vya kibinadamu katika mabadiliko ya Hali ya Hewa.

Mnamo mwaka 2009 alichaguliwa kuwa mtu wa tatu kupokea Tuzo ya Burtoni.

Mnamo mwaka 2022 alichapisha onyo pamoja na Francois Engelbrecht, Alize le Roux na Aimee-Noel Mbiyozo likisema kwamba Afrika Kusini inahitaji kuwa tayari zaidi kukabiliana na mabadiliko ya tabianchi. Hili lilifuata mafuriko ya KwaZulu-Natal ya 2022 yaliyoua angalau watu 435, kuwaacha watu 40,000 bila makazi na kuharibu nyumba 4,000. Walikubali kwamba mafuriko ya kiwango hicho yamewahi kutokea hapo awali, lakini tofauti sasa ni kwamba yanatokea mara kwa mara zaidi kutokana na mabadiliko ya tabianchi. Hapo awali, baada ya wimbi la joto la mwaka 2021, alikuwa amesisitiza umuhimu wa maandalizi bora zaidi, akibainisha haja ya kudumisha mawasiliano mazuri na nchi za Kaskazini ya dunia na kwamba Afrika pamoja na vyuo vikuu vyake vinapaswa kushiriki zaidi.

Vogel anatambulika kama mtaalamu mashuhuri katika Usimamizi wa Maafa nchini Afrika Kusini, akiwa amehusika katika kuandaa mapendekezo ya kijani, nyaraka za sera (white papers), na kusaidia katika Sheria ya Usimamizi wa Maafa. Mnamo mwaka 2022 alikuwa kiongozi wa Jiji la Johannesburg katika masuala ya Uhimilivu na Mabadiliko ya Tabianchi.

## Marejeo
Jamii:wanasayansi wa Afrika Kusini
Jackline Kemigisa

**Jackline Kemigisa** ni mwandishi wa habari wa masuala ya wanawake kutoka Uganda, mwandishi, mtafiti, mwanaharakati wa haki za binadamu na mtangazaji wa podikasti. Kama mwandishi wa habari, anaandika kwa ajili ya machapisho ya kitaifa na kimataifa.   Kemigisa, kama mwanaharakati, alishiriki katika utekelezaji wa kitendo cha kupinga ushoga nchini Uganda.  Pia ameandika makala nyingi kuhusu mifumo ya kikoloni katika nchi ya Uganda na mifumo ya sasa, hasa zile zinazohusu haki za binadamu kama vile magereza na mifumo ya elimu,  ufeministi, vyombo vya habari, historia, kuondoa ukoloni, demokrasia, na utawala. 

## Elimu
Kemigisa alihitimu chuo kikuu cha Makerere mwaka 2016 akiwa na shahada ya Sanaa katika Usimamizi wa Biashara, Mawasiliano na Uandishi wa Habari. Alijiunga na chuo kikuu cha New York mwaka 2018 ambapo alihitimu akiwa na shahada ya pili ya Uandishi wa Habari na Mawasiliano ya kidigitali.

## Marejeo
Jamii:wanaharakati wa Uganda
Jamii:WikiMalkia
Rapcha

​**Rapcha** (jina lake halisi ni Cosmas Paul Mfoy) ni mwanamuziki, mtunzi wa nyimbo, na mwandishi wa mashairi ya kurap (rapper) kutoka nchini Tanzania. Rapcha anajulikana kwa uwezo wake mkubwa wa kuandika mashairi yenye ujumbe mzito na mtiririko (flow) wa kipekee, jambo lililomfanya atambulike kama mmoja wa wasanii vijana wenye vipaji vikubwa katika muziki wa Hip Hop nchini Tanzania.

## Maisha ya Awali na Kazi
​Rapcha alizaliwa mkoani Iringa na kuanza kupenda muziki tangu akiwa mdogo. Alianza kupata umaarufu baada ya kujiunga na lebo ya Bongo Records chini ya mtayarishaji mkongwe wa muziki nchini Tanzania, P Funk Majani. Chini ya usimamizi wa P Funk, Rapcha alifanikiwa kutoa kazi zilizomfanya ajizolee mashabiki wengi na kuleta ladha mpya ya muziki wa kizazi kipya.

​Mnamo mwaka 2021, Rapcha aliachia albamu yake ya kwanza iitwayo "To The Top Vol.1", ambayo ilijumuisha nyimbo maarufu kama:

Lisa: Wimbo uliopata umaarufu mkubwa kutokana na simulizi yake ya kusisimua.

Limo: Wimbo unaoelezea harakati zake.

Majani: Wimbo maalum kwa ajili ya kumuenzi bosi wake, P Funk Majani.

Rapcha anasifika kwa mtindo wake wa "Storytelling" (kusimulia hadithi) kwenye nyimbo zake, akifuata nyayo za wakongwe kama Professor Jay na Fid Q.

## Mafanikio
Tangu kuanza kwake, Rapcha amekuwa akitajwa kwenye tuzo mbalimbali za muziki nchini Tanzania na ameshiriki katika majukwaa makubwa ya tamasha za muziki. Uwezo wake wa kuchanganya mada za kijamii na maisha ya vijana umemfanya kuwa kioo kwa rappers wengi wanaochipukia.

## Marejeo
​Jamii:wanamuziki wa Tanzania
Babacar Gueye

**Babacar Mbaye Gueye**   (alizaliwa tarehe 2 Machi, 1986) ni mchezaji soka wa zamani wa kulipwa wa mpira wa miguu kutoka Senegal aliyekuwa akicheza kama mshambuliaji. Katika ngazi ya kimataifa, aliichezea Timu ya taifa ya Senegal ya mpira wa miguu.

## Kazi ya klabu
Mzaliwa wa Dakar, Gueye alianza taaluma yake katika klabu ya Génération Foot kabla ya kujiunga na FC Metz mwaka 2002. Tarehe 27 Januari, 2009, mshambuliaji huyo wa Senegal alikopeswa kwa klabu ya CS Sedan ambako alibaki hadi Juni 2009.

Mnamo tarehe 23 Julai, 2009, alisaini mkataba wa miaka minne na klabu ya Ujerumani Alemannia Aachen kwa ada ya uhamisho ya euro 500,000.

Katika mapumziko ya majira ya joto, alikubali kujiunga kwa mkopo wa mwaka mmoja na FSV Frankfurt. Gueye alicheza mechi yake ya kwanza kwa klabu hiyo mpya katika mchezo wa ufunguzi wa msimu nyumbani dhidi ya 1. FC Union Berlin tarehe 15 Julai, 2011. Alikosa kufunga kutoka penalti katika sekunde za mwisho za muda wa nyongeza, na hivyo mchezo huo kumalizika kwa sare ya 1–1.

## Kazi ya kimataifa
Gueye alikuwa mchezaji wa Timu ya taifa ya Senegal ya mpira wa miguu, akiichezea jumla ya mechi 25 na kufunga mabao sita.

## Maisha binafsi
Ndugu yake mdogo ni aliyekuwa kiungo wa FC Metz, Ibrahima Gueye (mchezaji wa soka aliyezaliwa 1987), ambaye kwa sasa anachezea CS Louhans-Cuiseaux. Binamu yake ni Momar N'Diaye, ambaye pia aliwahi kuichezea klabu ya Metz.

## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Senegal
Morgaro Gomis

thumb|Gomis akiwa na Birmingham City F.C. mwaka 2011
**Morgaro Lima Gomis** (alizaliwa 14 Julai, 1985) ni mchezaji wa kulipwa wa mpira wa miguu kutoka Senegal anayekipiga kama kiungo mkabaji kwa klabu ya East Stirlingshire F.C.

Alianza taaluma yake ya soka nchini Ufaransa, ambapo Gomis alitumia sehemu kubwa ya awali ya kazi yake akicheza soka la ngazi zisizo za ligi nchini Uingereza kabla ya kuhamia klabu ya Scottish Football League Cowdenbeath F.C. Uchezaji wake mzuri ulimwezesha kujiunga na [Dundee United F.C. mnamo Januari 2007, ambako alizidi matarajio na kuchaguliwa kuwa mchezaji chipukizi bora wa mwaka kwa msimu wa 2007–08. Alikuwa sehemu ya kikosi cha Dundee United kilichotwaa Scottish Cup mwaka Fainali ya Kombe la FA la Uskochi 2010 na alikuwa Mwafrika wa kwanza kucheza mechi 100 kwa klabu hiyo. Aliondoka klabuni baada ya mkataba wake kumalizika mwishoni mwa msimu wa 2010–11 na kujiunga na klabu ya Fainali ya Kombe la Scotland ya mwaka 2010 kulingana na mtindo unaotumia Birmingham City F.C. Gomis aliondoka Birmingham City Julai 2013, baada ya kucheza jumla ya mechi 43. Kisha alirejea Dundee United kwa msimu mmoja kabla ya kusaini na Heart of Midlothian F.C. mwaka 2014. Mwaka 2016, alitolewa kwa mkopo kwenda Motherwell F.C. na alicheza mechi 10 kabla ya kujiunga na Kelantan FA Julai 2016. Baada ya kukaa kwa muda katika klabu ya Oman Sur SC mwaka 2018, alirejea Uskochi Januari 2019 kwa mara ya tatu kuichezea Dundee United, na kisha kujiunga na Falkirk F.C. kwa msimu wa 2019–20. Baada ya kuachiliwa na Falkirk Mei 2021, alisaini kujiunga na klabu ya Scottish League One Clyde F.C.

Ingawa alizaliwa [Paris na anajitambulisha kama Mfaransa, Gomis aliwakilisha Senegal katika ngazi ya kimataifa, ambako alistahili kuchezea taifa hilo kupitia wazazi wake wa asili ya Senegal.

## Kazi ya soka
### Kazi ya awali
Gomis alipitia akademi ya Montpellier HSC akiwa kijana na alifanya majaribio yasiyofanikiwa na klabu za Chelsea, SC Freiburg na FC Lausanne-Sport.

### Uingereza
Gomis alitumia miaka kadhaa akicheza katika soka la ngazi zisizo za ligi nchini Uingereza. Mwaka 2004, alisaini kujiunga na Windsor & Eton F.C. (1892) na alicheza mechi 18 za ligi, akifunga bao moja. Mnamo Januari 2005, Gomis alihamia Dagenham & Redbridge F.C..

## Kazi ya kimataifa
Mnamo Machi 2009, Gomis alipata wito wake wa kwanza wa kuitwa timu ya taifa, akijumuishwa katika kikosi cha Timu ya taifa ya Senegal kwa mechi za kirafiki dhidi ya Timu ya taifa ya Omanna Timu ya taifa ya Iran.

## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Senegal
Lys Gomis

**Lys Gomis** (alizaliwa 6 Oktoba, 1989) ni mchezaji wa soka kutoka Senegal anayefanya kazi kama mlinda mlango kwa klabu ya Serie D ya Italia, USD Pont Donnaz Hône Arnad Evançon. Alizaliwa Italia, na anachezea timu ya taifa ya Senegal kimataifa.

## Kazi ya klabu
### Torino na mikopo
Gomis alianza taaluma yake ya kucheza soka mjini Turin kwa klabu ya Torino F.C.. Baada ya mfululizo wa mikopo, alifanya debuti yake katika Serie B dhidi ya U.C. AlbinoLeffe. Mnamo 28 Novemba 2012 alicheza mara yake ya kwanza katika Coppa Italia dhidi ya Robur Siena S.S.D., mchezo uliomalizika 2–0 kwa faida ya timu ya Tuscan.

Mnamo 31 Januari 2013, alikopwa kwenda Ascoli Calcio 1898 kwa miezi 6. Mnamo 6 Machi, 2013, alifanya debuti yake na *bianconeri* katika mechi dhidi ya A.C. Cesena, ambayo Ascoli iliibuka na ushindi wa 2–1. Mwisho wa msimu alikusanya michezo akipokea mabao 9 

## Kazi ya kimataifa
Gomis aliteuliwa na timu ya taifa ya Senegal ya soka kwa mechi ya kirafiki dhidi ya Mali mnamo 5 Machi, 2014, ambayo ilimalizika kwa suluhu ya 1–1.

## Maisha binafsi
Gomis ni mtoto wa wazazi wahamiaji kutoka Senegal waliokuwa wakikaa Italia katika Cuneo na alipata uraia wa Italia rasmi mnamo 11 Julai, 2012.

## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Senegal
Oscar Kikoyo

**Dkt. Oscar Ishengoma Kikoyo** (alizaliwa 22 Februari 1970) ni mtaalamu wa sheria na mdau wa elimu, pia mwanasiasa wa Tanzania katika chama cha CCM na sasa ni Mbunge wa jimbo la Muleba Kusini tangu 2020.

## Familia 
Mwaka 2001 alifunga ndoa na Levina Apolinary Kikoyo (kwa sasa ni Mkurugenzi wa Pact nchini Tanzania),na kujaliwa nae watoto wanne; Cuthbert Kikoyo, Carlin Kikoyo, Cassian Kikoyo na Carson Kikoyo.

## Mwanasiasa 
Mwaka 2020, kama mwana chama cha CCM mwenye haki zote za kugombea na kupigiwa kura halali aliamua kuwania kiti cha ubunge jimbo lake la Muleba Kusini na kupata ushindi wa kura 90,610 sawa na asilimia 70 mwaka huo huo 2020 na kuwa mbunge wa jimbo hilo kwa awamu ya kwanza.

Mwaka 2025 aligombea tena nafasi ya ubunge jimbo la Muleba Kusini kwa ajili ya kuwatumikia wananchi wa jimbo hilo kwa awamu ya pili kupitia chama chake; Chama cha Mapinduzi na kushinda kwa kura 167, 291 sawa na asilimia 97.6 ya kura halali zilizopigwa kwenye jimbo hilo na kuendelea kuwa mbunge wa jimbo hilo. 

## Marejeo 
Jamii:wanasiasa wa Tanzania
Louis Gomis

**Louis Gomis** (alizaliwa Dakar, Senegal 3 Desemba, 1974) ni mchezaji wa zamani wa soka wa kitaaluma aliyekuwa akicheza kama mshambuliaji.Louis Gomis alicheza haswa katika Bundesliga ya Ujerumani akiwa na 1. FC Nürnberg, klabu ambayo ilimpa fursa kubwa ya kuonyesha uwezo wake wa ushambuliaji katika ligi ya juu ya Ujerumani.

## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Senegal
Ahmed Fakhry

**Ahmed Fakhry** (alizaliwa katika Gavana ya Faiyum mwaka 1905 – alifariki Paris, 7 Juni 1973) alikuwa mwanakiolojia wa Misri aliyefanya kazi katika jangwa la Magharibi la Misri (ikiwa ni pamoja na uchimbaji wa mwaka 1940 huko El Haiz, na baadaye huko Siwa), pamoja na katika makaburi ya kale huko Dahshur.

## Marejeo
Nazli Gad-El-Mawla

**Nazli Mohamed Gad-El-Mawla** (1929 – 2001) alikuwa daktari bingwa wa magonjwa ya saratani kutoka Misri. Alisoma katika Chuo Kikuu cha Cairo na ndiye aliyeanzisha Idara ya Tiba ya Saratani katika Taasisi ya Taifa ya Saratani nchini Misri (NCI).

## Marejeo
Honore Gomis

**Honore Gomis** (alizaliwa 27 Februari, 1996) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Senegal anayekicheza kama mchezaji wa pembeni kwa klabu ya FC Kyzylzhar.

## Maisha na taaluma 
Mnamo 20 Januari, 2025, alijiunga na klabu ya mpira wa miguu ya Belarus, ML Vitebsk.

Mnamo 18 Julai, 2025, Gomis alirudi katika Erovnuli Liga, akiingia Dinamo Tbilisi. Mnamo 11 Januari, 2026, Dinamo ilitangaza kuwa Gomis ameondoka baada ya mkataba wake kumalizika.

Mnamo 5 Februari, 2026, klabu ya Kazakhstan Premier League, Kyzylzhar, ilitangaza kusaini Gomis.

## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Senegal
Birahim Gaye

**Birahim Gaye** (alizaliwa 27 Februari, 1994) ni mchezaji wa soka wa Senegal anayeshiriki kama mshambuliaji.

## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Senegal
Yannick Gomis

thumb|Gomis akichezea RC Lens mwaka 2018.
**Yannick Arthur Gomis** (amezaliwa 3 Februari, 1992) ni mchezaji wa kulipwa wa mpira wa miguu kutoka Senegal anayekipiga kama mshambuliaji kwa klabu ya Cyprus Aris Limassol FC. Ameichezea Timu ya taifa ya Senegal ya mpira wa miguu mara mbili na kufunga bao moja.

## Kazi ya klabu
Gomis alianza kazi yake ya soka nchini kwao Senegal akiwa na Olympique de Ngor na alipata nafasi mbili za kuichezea Timu ya taifa ya Senegal ya mpira wa miguu mwaka 2013 kabla ya kujiunga na Orléans katika majira ya kiangazi ya 2015.

Mnamo 30 Juni 2022, Gomis alisaini mkataba na klabu ya Cyprus Aris Limassol FC.

## Takwimu za kazi
## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Senegal
Rémi Gomis

**Rémi Gomis** (alizaliwa 14 Februari, 1984) ni mchezaji wa zamani wa kulipwa wa mpira wa miguu aliyekuwa akicheza kama kiungo. Alizaliwa Ufaransa, lakini aliichezea timu ya taifa ya Senegal.

## Kazi ya klabu
Gomis alianza taaluma yake na Stade Lavallois na alisaini kujiunga na Stade Malherbe Caen katika majira ya joto ya 2007. Tarehe 13 Julai, 2009, alihamia Valenciennes FC kwa mkataba wa miaka minne baada ya kukaa miaka miwili akiwa Caen. Alihamia klabu ya Hispania Levante UD katika majira ya joto ya 2013, lakini miezi sita baadaye alivunja mkataba na kuondoka Levante, akarejea Ligue 1 na kujiunga na FC Nantes. Mnamo Agosti 2016, alihamia klabu ya Uswisi FC Wil.

## Kazi ya kimataifa
Gomis alicheza mechi yake ya kwanza na Senegal mwaka 2008.

## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Senegal
Mohamed Guessous

**Mohamed Guessous** (1938 – 7 Februari 2014) alikuwa mwanasosholojia wa Moroko. Pia alikuwa mwanasiasa hai katika chama cha *Socialist Union of Popular Forces* (USFP).
## Marejeo
Emmanuel Gyimah-Boadi

**Emmanuel Gyimah-Boadi** ni mwanasayansi wa siasa wa Ghana na mwasisi mwenza wa Afrobarometer, mradi wa utafiti wa bara zima la Afrika unaochunguza mitazamo ya umma kuhusu mageuzi ya kisiasa, kijamii, na kiuchumi katika nchi za Afrika.
 
## Marejeo
Lamine Gassama

**Lamine Gassama** (alizaliwa 20 Oktoba, 1989) ni mchezaji wa soka wa kitaalamu kutoka Senegal ambaye hivi karibuni alicheza kama beki wa kulia katika klabu ya Uswisi FC Stade Lausanne Ouchy.

## Kazi ya Uchezaji
### Awali ya Kazi
Gassama alikulia katika jirani ya La Castellane katika jiji la Marseille. Alianza kazi yake ya soka akicheza kwa FC Martigues, kaskazini kidogo ya mji wake. Baada ya miaka miwili katika mfumo wa vijana, alirudi Marseille na kujiunga na klabu ya kienyeji ya Aubagne. Hapo, alivutia macho ya Olympique Lyonnais na kujiunga na akademi ya klabu mwaka uliofuata.

### Lyon
Kabla ya kuanza kwa msimu wa 2008–09, Gassama alipandishwa katika kikosi cha kwanza na kushiriki katika ziara ya mazoezi ya kabla ya msimu ya Lyon. Alishiriki katika mechi zote tano ikiwa ni pamoja na kuanza dhidi ya Nîmes Olympique, FC Rapid București, na AS Nancy. Mnamo 2 Septemba, 2008, Lyon ilitangaza kwamba Gassama alikuwa amesaini mkataba wa kitaalamu uliomweka na mabingwa hao hadi 2011.

## Kazi ya Kimataifa
Gassama hakuwahi kuonekana katika kikosi chochote cha vijana wa Ufaransa. Hata hivyo, kutokana na utendaji wake na Lyon, alipokea wito wa kushangaza kujiunga na kikosi cha chini ya miaka 21 cha Ufaransa, ambao walikuwa wanataka kuanza upya baada ya kuondolewa katika 2009 UEFA European Under-21 Football Championship, kwa mechi ya kirafiki dhidi ya Denmark national under-21 football team. Alifunga historia ya kwanza katika kikosi cha chini ya miaka 21 katika mechi hiyo, akianza katika nafasi ya beki wa kulia kabla ya kuchukuliwa nje dakika ya 82. Ufaransa iliendelea kushinda mechi hiyo kwa 1–0.

## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Senegal
Harkhebi

**Harkhebi** (takriban mwaka 300 KK) alikuwa mwanaastronomia aliyeishi katika Misri ya Ptolemaio wakati wa utawala wa nasaba ya Ptolemaio. Alijulikana kama kuhani wa Selket (mwangalia nyota) alibobea katika matibabu ya kuumwa na nyoka na kuchomwa na ng'e.

## Marejeo
Riad Higazy

**Riad Abdel-Magid Higazy** (Septemba 13, 1919, Tanta – Machi 7, 1967, Cairo, Misri) alikuwa mwanasayansi wa ardhi na mwanajiolojia mashuhuri nchini Misri.
## Marejeo
Abd al-Qadir ibn Shaqrun

**Ibn Shaqrūn au Abū Muḥammad** (pia akijulikana kama Abū Naṣr) alifariki mwaka 1727/28) alikuwa daktari na mshairi wa Moroko, na aliishi wakati mmoja na mtawala Moulay Ismaël.
## Marejeo
Cheikh Gadiaga

**Cheikh Gadiaga** (alizaliwa 30 Novemba, 1979) ni mchezaji wa kati wa soka wa Senegal ambaye anacheza kwa klabu ya Gamma Ethniki ya Asteras Amaliada F.C. nchini Ugiriki. Alipata wito wa kujiunga na timu ya taifa ya Senegal mwaka 2001.

## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Senegal
Abd al-Rahman al-Jadiri

**Abu Zayd Abd al-Rahman Mohammed al-Jadiri** (alizaliwa Meknes mwaka 1375 na kufariki Fez, mwaka 1416) alikuwa muwaqqit (mtunza muda) katika Msikiti wa Qarawiyyin.

## Marejeo
Francis Lelo

**Francis K. Lelo** ni mwanataaluma wa Kenya, mtafiti, na msimamizi wa masuala ya kitaaluma. Francis ni Profesa Mshiriki wa Masomo ya Mazingira katika Chuo Kikuu cha Egerton.
## Marejeo
Mikayil Faye

**Mikayil Ngor "Mika" Faye** (alizaliwa 14 Julai, 2004) ni mchezaji wa soka wa kitaalamu wa Senegal anayechukua nafasi ya beki wa kati, akicheza kwa mkopo katika klabu ya Serie A US Cremonese kutoka Stade Rennais F.C., pamoja na timu ya taifa ya Senegal.

Mikayil Faye alitumia muda mfupi tu katika FC Barcelona, akiwa na FC Barcelona B na timu ya kwanza, kabla ya kuuzwa kwenda Rennes kwa mujibu wa kanuni na taratibu za uhamisho za UEFA na FIFA katika soka la dunia.

## Kazi ya Klabu
### Awali ya Kazi
Akiwa beki wa kati anayependelea upande wa kushoto, Faye alikulia katika akademi ya Diambars FC] nchini Senegal pamoja na Bamba Dieng.

## Kazi ya Kimataifa
Faye alifikia hatua ya 16 bora (Round of 16) katika FIFA U-17 World Cup ya 2019 akiwa na timu ya Senegal U17. Katika mashindano hayo nchini Brazil, Senegal U17 ilifaulu kufuzu hatua hiyo kabla ya kutoka mashindano.

## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Senegal
Alexander Badawy

Alexander Badawy (Novemba 29, 1913 – Mei 1986) alikuwa mtaalamu wa Misri ya kale mwenye asili ya Misri. Alizaliwa wakati wa utawala wa Dola la Uingereza na alifundisha elimu ya Misri ya kale nchini Marekani.

## Marejeo
Ibn al-Yasamin

'''Abu Muhammad 'Abdallah ibn Muhammad ibn Hajjaj ibn al-Yasmin al-Adrini al-Fessi** (anajulikana zaidi kama **ibn al-Yasamin'''; alifariki 1204) alikuwa mwanahisabati wa Moroko wakati wa Zama za Kati.

## Marejeo
Jamii:waliozaliwa karne ya 12