open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hadiqa Kiani

**Hadiqa Kiani** (kwa Kiurdu: حدیقہ کیانی, TI (c); amezaliwa 11 Agosti 1974) ni mwandishi wa nyimbo, mwimbaji, mpiga gitaa, mtunzi, na mfadhili wa nchini Pakistani. Amepokea tuzo nyingi za ndani na za kimataifa na pia ametumbuiza katika kumbi za kifahari zaidi ulimwenguni, ikiwemo Royal Albert Hall na The Kennedy Center.

Mnamo 2006, Kiani alipokea tuzo ya nne ya juu zaidi ya raia wa Pakistan, Tamgha-e-Imtiaz, kwa michango yake katika uwanja wa muziki.

Mnamo mwaka wa 2016, Kiani alipewa jina la "Wanawake wenye Nguvu na Ushawishi Mkubwa Pakistan" na kikundi kinachoongoza cha habari nchini humo, Jang Group of Magazeti, kama sehemu ya toleo la "Nguvu".

## Maisha ya awali na kazi 
Kiani alizaliwa Rawalpindi kama mtoto wa mwisho kati ya ndugu 3, kaka yake mkubwa (Irfan Kiani) na dada (Sasha). Baba yake alifariki akiwa na umri wa miaka 3. Mama yake, mshairi Khawar Kiani, alikuwa mkuu wa shule ya wasichana ya serikali. Baada ya kuona uwezo wake wa muziki, Khawar alimwandikisha Kiani katika Baraza la Sanaa la Pakistan. Alipata elimu ya mapema katika muziki kutoka kwa mwalimu wake, Madam Nargis Naheed.

Wakati anasoma katika Shule ya Upili ya Wasichana ya Viqar-un-Nisa, Kiani aliwakilisha Pakistan kwenye sherehe za watoto za kimataifa huko Uturuki, Jordan, Bulgaria, na Ugiriki, akishinda medali anuwai njiani na kuwatumbuiza maelfu ulimwenguni. Kiani pia alikuwa sehemu ya mpango wa watoto wa Sohail Rana "Rang Barangi Dunya," muziki wa kila wiki kwenye PTV.

Kama mwanafunzi wa darasa la nane, Kiani alihama kutoka mahali alipozaliwa Rawalpindi kwenda Lahore ambapo aliendelea na mafunzo yake ya kitamaduni na Ustad Faiz Ahmed Khan na Wajid Ali Nashad. Kiani aliendelea na kuhitimu kutoka taasisi za juu za Pakistan, akipata shahada ya Saikolojia kutoka Chuo cha Kinnaird cha Chuo Kikuu cha Wanawake na Masters yake katika Saikolojia kutoka Chuo Kikuu cha Chuo Kikuu cha Serikali (Lahore).

Mwanzoni mwa miaka ya 1990, Kiani alikuja kwenye Runinga kuandaa kipindi cha muziki cha watoto kiitwacho "Angan Angan Taray". Katika kipindi cha miaka 3 1⁄2, alikuwa ameimba zaidi ya nyimbo elfu moja kwa watoto wakati akiandaa kipindi hicho pamoja na mtunzi mashuhuri wa muziki Amjad Bobby na baadaye na mtunzi wa muziki Khalil Ahmed. Kwa sababu ya idadi kubwa ya nyimbo ambazo Kiani aliimba wakati wa programu hii, alipewa jina la "Msanii" kwa niaba ya PTV akiungana na wapenzi wa Noor Jehan, Naheed Akhtar, na Mehnaz. Kiani pia alionekana kama VJ kwa kipindi cha chati za muziki kinachoitwa Video Junction kwenye NTM.

Kiani alianza kuimba nyimbo kama mwimbaji wa kucheza kwa sinema mwanzoni mwa miaka ya 90, haswa ilikuwa sinema maarufu ya Pakistan inayoitwa Sargam, ambayo ilikuwa ikicheza na kutungwa na Adnan Sami Khan. Mwaka huo huo, alipokea tuzo anuwai kwa uimbaji wake wa kucheza pamoja na Tuzo za kifahari za Nigar kwa Mwimbaji Bora wa Uchezaji wa Kike.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1974
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Pakistan
Jamii:Wanamuziki wa Pakistan
Jamii:Feminism and Folklore 2021 in Tanzania
Reshma

**Reshma** (kwa Kiurdu: ریشماں; m 1947 hivi - 3 Novemba 2013) alikuwa mwimbaji wa Pakistan. Alipatiwa tuzo na Sitara-e-Imtiaz (Star of Distinction), tuzo ya tatu ya juu zaidi na tuzo ya raia nchini Pakistan kati ya tuzo nyingine, anakumbukwa kwa nyimbo za kitamaduni na sauti yake ya nguvu ya kuimba.

Mzaliwa wa Rajasthan, India katika familia ya Banjara ya kuhamahama mnamo 1947, familia yake ilirejeshwa Karachi baada ya kugawanyika kwa India. Aligunduliwa na mtayarishaji wa ndani akiwa na umri wa miaka kumi na mbili wakati akiimba kwenye kaburi la Lal Shahbaz Qalandar huko Sehwan, Sindh. Reshma aliendelea kurekodi nyimbo anuwai za lebo kama vile Redio ya Pakistan. Mradi wake wa kwanza na kampuni ya "Laal Meri" ulikuwa maarufu mara moja na alijivunia umaarufu na maonyesho kadhaa ya runinga miaka ya 1960.

Reshma aliendelea kurekodi nyimbo kwa tasnia ya filamu ya Pakistani na India. Baadhi ya nyimbo zake za kukumbukwa ni pamoja na "Laal Meri", "Hai O Rabba Nahion Lagda Dil Mera", "Ankhiyan Nu Rehen De" na "Lambi Judai" kati ya zingine. Alifariki tarehe 3 Novemba 2013 huko Lahore, Pakistan, baada ya kuugua saratani ya koo kwa miaka kadhaa. Baba yake, Haji Muhammad Mushtaq, alikuwa mfanyabiashara wa ngamia na farasi kutoka Malashi.  Alikuwa wa kabila ambalo lilikuwa limeingia Uislamu. Kabila lake lilihamia Karachi muda mfupi baada ya sehemu ya India, wakati alikuwa na mwezi mmoja tu.

Hakupata elimu yoyote rasmi na alitumia muda mwingi wa utoto wake kuimba katika "mazars" (makaburi) ya watakatifu wa siri wa Sindh, Pakistan. Alikuwa mlaji mboga kwa hiari na vyakula vyake alivyopenda vilikuwa 'saag' (mboga ya haradali iliyopikwa), 'makai roti' (mkate wa mahindi), na 'missi roti'.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1947
Jamii:Waliofariki 2013
Jamii:Wanawake wa Pakistan
Jamii:Waimbaji wa Pakistan
Jamii:Feminism and Folklore 2021 in Tanzania
Ali Zafar

**Ali Zafar** (kwa Kiurdu: علی ظفر; amezaliwa 18 Mei 1980) ni mwimbaji-mwandishi wa nyimbo, mwanamitindo, muigizaji, mtayarishaji na mwandishi wa filamu wa Pakistan. 

Zafar alianza kazi kwenye runinga ya Pakistan kabla ya kuwa mwanamuziki maarufu. Baadaye pia alianza kazi ndani ya Bollywood na mafanikio yake yalisababisha waigizaji wengi wa Pakistan kujitosa katika filamu za Kihindi. Amepokea tuzo tano za Sinema ya Lux na Tuzo ya Filamu za kuteuliwa.

Zafar alianza kazi yake kama mtunzi wa muziki na alipata umaarufu kwa wimbo wake wa "Channo" kutoka kwa albamu yake ya kwanza ya Huqa Pani, ambayo iliuza zaidi ya nakala milioni tano ulimwenguni. "Channo" ilifanikiwa sana, kuongoza chati nyingi za muziki na kumpatia tuzo kadhaa za Albamu Bora ya Muziki na Msanii. Zafar alifanya maonyesho yake ya kwanza akiwa kama muhusika mkuu katika filamu ya Bollywood ya 2010 Tere Bin Laden, mafanikio ya wastani kwenye box office. Utendaji wake katika filamu ulipata kuthaminiwa sana na kumpatia uteuzi kadhaa katika kitengo cha Wanaume Bora wa Kwanza, pamoja na Filamu. Pia alifanya kazi katika filamu kadhaa ikiwa pamoja na Mere Brother Ki Dulhan, Chashme Baddoor, na Dear Zindagi.

Pamoja na kazi yake ya uigizaji na uimbaji, Zafar anashiriki katika ziara, matamasha na maonyesho ya jukwaa, anafanya kazi ya kibinadamu na ana mikataba kadhaa ya idhini. Mnamo 2013, Zafar alichaguliwa kama "Mwanaume wa Kiasia mwenye mvuto zaidi duniani", kulingana na kura ya maoni ulimwenguni na gazeti la Uingereza la Eastern Eye.

## Maisha ya awali 
Ali Zafar alizaliwa tarehe 18 Mei 1980 huko Lahore, Punjab, Pakistan kwa familia ya Kipunjabi. Wazazi wake, Mohammad Zafarullah na Kanwal Ameen, walikuwa maprofesa katika Chuo Kikuu cha Punjab. Ana kaka wawili, Zain na Danyal; wa mwisho ni mwanamitindo wa kibiashara ambaye alilenga kuanza taaluma nyingine kama mwimbaji na mwigizaji hivi karibuni. Zafar alipata elimu yake ya mapema kutoka kwa C.A.A. Shule ya Umma. Alihitimu kutoka Chuo cha Serikali cha Lahore na Chuo cha Sanaa cha Kitaifa.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1980
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waimbaji wa Pakistan
Jamii:Feminism and Folklore 2021 in Tanzania
Arif Lohar

**Arif Lohar** (amezaliwa 18 Aprili 1966) ni mwimbaji wa Kipanjabi kutoka Pakistan. Kwa kawaida anaimba akifuatana na ala ya muziki ya asili inayofanana na koleo (iitwayo 'Chimta'). Muziki wake wa kiasili ni mwakilishi wa urithi wa jadi wa watu wa Punjab. Yeye ni mtoto wa mwimbaji mashuhuri Alam Lohar.

## Maisha ya awali 
Arif Lohar alizaliwa mnamo 1966 huko Lalamusa, Punjab Pakistan. Baba yake alikuwa Alam Lohar, ambaye alikuwa wa kijiji cha Achh huko Lalamusa karibu na Gujrat Tehsil, na alikuwa mwimbaji mashuhuri.

## Kazi 
Arif Lohar ametumbuiza katika zaidi ya ziara 50 za kigeni ulimwenguni kote katika kipindi cha miaka 20 iliyopita, pamoja na ziara za Uingereza, Marekani na UAE. Mnamo 2004, alitumbuiza nchini China kwaajili ya ufunguzi wa Michezo ya Asia, ambayo ilikuwa na umati wa watu karibu milioni 1. Aliwahi kutumbuiza huko Korea Kaskazini kwa Katibu Mkuu wa Marehemu Kim Jong-il kama sehemu ya ujumbe wa kimataifa wa amani na nia njema. Ameshiriki pia majukumu mengi ya kuongoza katika sinema za Kipunjabi, na ametunga nyimbo tatu kwa sauti ya filamu ya Syed Noor ya Jugni (2012), filamu ya juu kabisa ya Pakistan ya 2012.

Mnamo 2005, Arif Lohar alipewa tuzo ya hadhi ya Utendaji na Serikali ya Pakistan - tuzo ya juu zaidi ya raia nchini Pakistan. Kufikia sasa, ana zaidi ya Albamu 150 (pamoja na Singles nyingi - LP's), na amerekodi nyimbo zaidi ya 3,000, haswa katika lugha ya Kipunjabi.

Mnamo 2006, aligonga vichwa vya habari katika ulimwengu wa muziki wa Punjabi akitoa albamu yake ya "21st Century Jugni", na muziki uliotayarishwa, kupangwa, na kutunzwa na Mukhtar Sahota huko Wolverhampton, Uingereza, ambayo ilitolewa na Internalmusic UK.

Mnamo Juni 2010, Arif Lohar alishiriki katika Coke-Studio (kipindi cha kikao cha moja kwa moja cha Pakistani na Rohail Hayat). Wakati wa Coke-Studio msimu wa 3, Arif Lohar alicheza "Alif Allah (Jugni)" na mwanamuziki chipukizi Meesha Shafi. Utendaji wa Lohar kwa Coke Studio ulionyesha nyimbo zingine mbili: "Mirza" na "Alif Allah Chambey Dey Booti / Jugni", mwisho huo ushirikiano ulifanikiwa kimataifa. Msanii wa filamu Saif Ali Khan alinunua haki za "Jugni" kwa matumizi kama wimbo wa sinema katika sinema yake ya Boolywood. Matoleo mengine ya "Jugni" pia yameonyeshwa kwenye sinema za Bollywood, pamoja na toleo lililobadilishwa ambalo lilionekana kwa mara ya kwanza kwenye albamu ya "21st Century Jugni" katika filamu Diary of a Butterfly. Aliimba pia katika filamu ya Bollywood Bhaag Milkha Bhaag (2013).

Ameimba pia katika filamu nyingi za Punjabi huko Pakistan na India.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1966
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waimbaji wa Pakistan
Jamii:Feminism and Folklore 2021 in Tanzania
Cherero Shingo-njano

**Cherero (au kasuku-mapenzi) shingo-njano** (pia **cherero uso-mweusi**; kisayansi *Agapornis personatus*) ni ndege wa kundi la kasuku katika familia Psittaculidae. Msambao wa asili ni Tanzania ya kaskazini na ya kati.

## Maelezo
Cherero shingo-njano ni kasuku mdogo aliye kijani hasa na kuwa na urefu wa sm 14.5. Upande wa juu ni kijani iliyoiva zaidi kuliko upande wa chini. Uso wake ni mweusi na ana domo jekundu kali na miviringo myeupe ya macho. Rangi ya manjano kwenye kidari inaendelea kwenye ukosi njano na upanuzi wa njano kwenye kisogo. Dume na jike wana muonekano wa nje unaofanana.

Ndege huyu huleta nyenzo za kiota katika domo lake kwenye shimo la mti ili kujenga kiota chao. Mayai ni meupe na kwa kawaida huwa na manne hadi matano kwenye kiota. Jike huatamia mayai kwa muda wa takriban siku 23 na makinda huondoka kwenye kiota kama siku 42 baada ya kuanguliwa.

## Msambao
Cherero shingo-njano ni wa asili ya Tanzania ya kaskazini na ya kati na ametambulishwa kwa Burundi na Kenya. Ingawa wameonekana katika pori huko Puerto Rico, labda ni matokeo ya ndege wa kipenzi waliotoroka, na hakuna uzazi uliorekodiwa. Pia wamezingatiwa huko Arizona. Katika Ulaya makoloni makubwa hutokea karibu na Nice, Ufaransa.

Ndege walioachiliwa nje ya msambao wa asili mara nyingi ni mvyauso kutokana na cherero uso-machungwa. Uso wao ni kijivu zaidi kuliko mweusi. Uvyausaji pia hutokea porini ambapo spishi hizo huingiliana, haswa ndani na karibu na Hifadhi ya Serengeti.

## Mahusiano na watu
Kama cherero wengine, cherero shingo-njano hufugwa duniani kote na watu wanaofurahi kuifanya. Ufugaji huu umesababisha rangi mpya ambazo hazitokei porini. Ndege zinazotokea nje ya msambao wao wa asili ni ama watorokaji au vizazi wao. Ndege kama hao wanaweza kupatikana katika pembe ya kaskazini mashariki mwa Tanzania na katika na karibu na Dar es Salaam, Mombasa, Nairobi na Naivasha. Kuna pia idadi ya ndege hao huko Ulaya na Amerika ya Kaskazini.

Ndege hawa wanaweza kujilisha nafaka anuwai, kama mahindi na mtama, mbegu za alizeti na matunda na wanaweza kutokea kwa makundi makubwa kiasi. Kwa hivyo wanaweza kuwa wasumbufu katika mashamba, k.m. katika maeneo ya karibu na Dodoma, Singida na Manyara, ambapo huitwa **selengwa** kwa lugha ya kieneo. Mnamo mwaka wa 2021 serikali ya Tanzania ilitangaza hatua za kudhibiti spishi hiyo, ingawa matumizi ya dawa za kemikali (kama inavyotumika dhidi ya kwelea domo-jekundu) ilikataliwa. Ilipendekezwa kwamba ndege hao wanapaswa kutegwa.

## Picha

Agapornis personatus -Serengeti, Tanzania-8.jpg|Serengeti
Lovebirds in Tanzania 0446 cropped Nevit.jpg|Tarangire
Agapornis personatus MWNH 0579.JPG|Mayai

Jamii:Kasuku na jamaa
Wassily Kandinsky

right|thumb|375x375px| *Kwa Sauti isiyojulikana*, 1916

**Wassily Kandinsky**  (16 Desemba 1866 - 13 Desemba 1944) alikuwa mchoraji kutoka nchini Urusi na mtaalamu wa nadharia ya sanaa.

Anahesabiwa kati ya wasanii muhimu zaidi wa karne ya 20. Alikuwa mkubwa katika sanaa ya kisasa kwenye mwanzo wa karne ya 20 akaumba taswira ambazo ni kati ya kazi za kwanza za sanaa isiyoshikika *(abstract art)* . Sanaa yake ilibadilika mara kadhaa wakati wa maisha yake. 

## Maisha 
Alizaliwa Moscow lakini miaka ya utoto wake aliishi huko Odessa kwenye mwambao wa Bahari Nyeusi. Alijiunga na Chuo Kikuu cha Moscow akasoma sheria na uchumi. Alifanikiwa kabisa katika taaluma yake - alialikwa kuwa profesa wa sheria katika Chuo Kikuu cha Dorpat - alianza kuchora akiwa na umri wa miaka 30.

Mnamo 1896 alihamia Munich (Bavaria - Ujerumani) na kusoma kwanza katika shule ya binafsi, kisha katika Chuo cha Sanaa cha Munich. Alirudi Moscow mnamo 1914 baada ya mwanzo wa Vita ya Kwanza ya Dunia. Hakupendezwa na mafundisho rasmi ya kufundisha sanaa baada ya mapinduzi ya Urusi akarudi Ujerumani mnamo 1921. Huko alifundisha katika shule ya sanaa na usanifu Bauhaus kuanzia 1922 hadi 1833 wakati Wanazi walipokifunga. Kisha alihamia Ufaransa ambako aliishi maisha yake yote, na kupata kuwa raia wa Ufaransa mnamo 1939. Alifariki huko Neuilly-sur-Seine mnamo 1944.

## Vipindi vya kisanii 
* 1 Kijana na msukumo (1866-1896)
* 2 Metamofosisi
* 3 Kipindi cha Mpanda Farasi Buluu (1911-1914)
* 4 Kurudi Urusi (1914-1921)
* 5 Bauhaus (1922-1933)
* 6 Usanisi Mkubwa (1934-1944)

## Picha

Picha:A Riding Amazon.jpg|*Amazon inayoendesha*, 1911
Picha:Fugue.JPG|*Fugue*, 1914
Picha:P1010981copyv Abbemuseum.jpg|Schilderij Blick a Murnau mit Kirche, 1920
Picha:RR5217-0009R В. В. Кандинский.gif|Sarafu ya kumbukumbu,|Kandinsky ya *The Ark* kuonyeshwa nje ya makumbusho katika Genoa

## Marejeo
Jamii:Waliofariki 1944
Jamii:Waliozaliwa 1866
Jamii:Wachoraji wa Urusi
Jamii:Wachoraji wa Ufaransa
Jamii:Watu kutoka Moscow
Sanaa isiyoshikika

thumb|Ukuu ("suprematism") pamoja na Pembetatu Buluu na Mraba Mweusi  (Malevich 1915).
thumb|Muziki wa Fugi, Kandinsky, 1914.
thumb|Xdx - Manierre Dawson.
**Sanaa isiyoshikika** ni sanaa ya kisasa ambayo hailengi kuonyesha picha za dunia yetu ya kila siku. Inatumia rangi, mistari na maumbo (fomu), lakini si kwa nia ya kuwakilisha vitu au viumbe vilivyo hai. Mara nyingi wasanii wa aina hiyo waliathiriwa na maoni na falsafa za kutoshikika. 

Sanaa isiyoshikika hupatikana hasa katika uchoraji na uchongaji. Pia kuna kazi nyingi za sanaa ambazo kwa sehemu hazishikiki, na kwa sehemu zinawakilisha uhalisia. Wasanii wengi walifanya kazi kwa aina ya sanaa ya kisasa na aina nyingine.

Sanaa isiyoshikika ni uvumbuzi wa karne ya 20. Ilikuwa kati ya aina za kwanza za sanaa ya kisasa, lakini labda ni harakati moja ambayo ni ya kisasa kabisa. Haina mizizi katika sanaa ya mapema (kama tunavyotumia neno leo). 

## Mianzo 
Mmoja wa kwanza aliyechora picha isiyoshikika kabisa alikuwa Kazimir Malevich, ambaye aliwasilisha mraba mweusi kabisa mnamo 1913. Katika sanaa yake aliyoitumia tu tangu na maumbo ya kijiometri. 

Kuna mamia ya wasanii ambao walichora kazi zisizoshikika. Piet Mondrian na mchongaji Henry Moore wanastahili kutajwa kwa ushawishi wao mkubwa kwa wasanii wengine.

## Marejeo 
Jamii:Sanaa
Patricia Barber

. 2017]]
**Patricia Barber** (amezaliwa 8 Novemba 1955) ni mwimbaji wa jazz na blues, mcheza kinanda, mwandishi wa nyumba na kiongozi wa bendi kutoka Marekani.
 
## Biografia
Baba yake Floyd alikuwa mcheza "saxophone"  ya jazz ambaye alicheza pamoja na Bud Freeman na Glenn Miller. Patricia Barber alijifunza "saxophone" na kinanda  katika ujana na alianza kuimba katika shule za sekondari za muziki.  Alijikita katika kinanda katika chuo kikuu cha lowa (University of lowa) mwanzoni mwa mwaka 1970. Baada ya kumaliza chuo, alitumbuiza katika baa na vilabu huko Chicago. Albamu yake *Mythologies* imeegemea kwenye hadithi za mshairi wa Kirumi Ovid.

## Maisha binafsi
Barber ni msagaji, mahojiano na yeye yanaonyesha hajaribu kuficha ukweli huo.

## Tuzo na Heshima
*Alipewa Guggenheim Fellowship mnamo 2003 katika eneo la Sanaa Bunifu – Utunzi wa Muziki.
*Alichaguliwa kwenda "American Academy of Arts and Sciences".

## Diskografia
Alama (*) inaashiria kwamba mwaka ni ule wa kutolea

Chanzo:

## Viungo nje
* Patricia Barber collection at the Internet Archive's live music archive
* Review of Mythologies by JazzChicago.net

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1955
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Marekani
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Jamii:Wanamuziki wa Marekani
Jamii:Feminism and Folklore 2021 in Tanzania
Guillermo Lasso

thumb|Lasso (2017)
**Guillermo Alberto Santiago Lasso Mendoza** (amezaliwa 16 Novemba 1955) ni mwanasiasa wa Ecuador ambaye ndiye Rais wa sasa wa Ecuador, madarakani tangu Mei 2021.

Jamii:Waliozaliwa 1955
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Marais wa Ekuador
Centre de Recherche sur l’Anti-Corruption

**Kituo cha Utafiti juu ya Kupambana na Rushwa** ni shirika lisilo la kiserikali lenye asili ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo ambalo wito wake mkuu ni vita dhidi ya ufisadi katika taasisi za serikali na taasisi za umma. . 

Ilianzishwa na Heri Bitamala mnamo 2017 na leo ina ufikiaji wa kitaifa, na ofisi katika majimbo 3 ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo.

## Historia 
Shirika lilianzishwa na Heri Bitamala mnamo 2017 huko Uvira , mkurugenzi wa zamani wa mipango katika shirika Chirezi Foundation kati ya 2013-2017. Tangu 2020, shirika hili limekubaliwa kuwa mwanachama katika mashirika za kimataifa za kupiganisha Ufisadi na Uhalifu ikiwemo wa Muungano wa Utekelezaji wa Mkataba wa Umoja wa Mataifa dhidi ya Rushwa  na Muungano wa Shirika za Kuzuia Uhalifu na wa Haki ya Jinai.

## Marejeo 
Jamii:Mashirika
Cherero Uso-machungwa

**Cherero (au kasuku-mapenzi) uso-machungwa** (kisayansi *Agapornis fischeri*) ni ndege wa kundi la kasuku katika familia Psittaculidae. Msambao wa asili ni mashariki na kusini mwa Ziwa Viktoria katika Tanzania.

## Maelezo
Cherero uso-machungwa ni kasuku mdogo aliye kijani hasa na kuwa na urefu wa sm 14. Uso wake una rangi ya machungwa na domo ni jekundu kali. Kisogo ni njano-dhahabu na utosi una rangi ya zeituni. Kuna miviringo myeupe kuzunguka macho. Upande wa juu wa mkia una manyoya buluu au zambarau. Dume na jike wana muonekano wa nje unaofanana.

Ndege huyu hujenga kiota katika shimo la mti. Jike hutaga mayai matatu hadi manane lakini manne au matano ni kawaida. Rangi yao ni nyeupe. Jike huatamia mayai kwa muda wa takriban siku 23 na makinda huondoka kwenye kiota siku 38-42 baada ya kuanguliwa.

## Msambao
Cherero uso-machungwa ni wa asili ya Tanzania: mashariki na kusini mwa Ziwa Viktoria, katika Hifadhi ya Serengeti na mpaka Arusha. Ikiwa hali ya hewa ni kavu sana huhama mpaka Rwanda na Burundi ili kutafuta hali nyevu zaidi. Ametambulishwa kwa Dar es Salaam na mazingira yake na kwa mahali pengi katika Kenya. Ndege hao wameonekana porini huko Puerto Rico na Florida, lakina labda ni matokeo ya ndege wa kipenzi waliotoroka, na hakuna uzazi uliorekodiwa. Katika Ulaya wanazaana katika eneo la Algarve, Ureno ya kusini.

Ndege walioachiliwa nje ya msambao wa asili mara nyingi ni mvyauso kutokana na cherero shingo-njano. Uso wao ni kijivu. Uvyausaji pia hutokea porini ambapo spishi hizo huingiliana, haswa ndani na karibu na Hifadhi ya Serengeti.

## Mahusiano na watu
Kama cherero wengine, cherero uso-machungwa hufugwa duniani kote na watu wanaofurahi kuifanya. Ufugaji huu umesababisha rangi mpya ambazo hazitokei porini. Ndege zinazotokea nje ya msambao wao wa asili ni ama watorokaji ama vizazi wao. Ndege kama hao wanaweza kupatikana katika na karibu na Dar es Salaam, Mombasa, Nairobi, Naivasha na Isiolo na maeneo kuelekea kaskazini mashariki.

Ndege hawa wanaweza kujilisha nafaka anuwai, kama mahindi na mtama, mbegu za alizeti na matunda na wanaweza kutokea kwa makundi makubwa kiasi. Kwa hivyo wanaweza kuwa wasumbufu katika mashamba, k.m. katika maeneo ya Manyara mpaka Arusha. Jina la kieneo **selengwa** linatumika labda kwa spishi hiyo pia pamoja na cherero shingo-njano. Mnamo mwaka wa 2021 serikali ya Tanzania ilitangaza hatua za kudhibiti spishi hiyo, ingawa matumizi ya dawa za kemikali (kama inavyotumika dhidi ya kwelea domo-jekundu) ilikataliwa. Ilipendekezwa kwamba ndege hao wanapaswa kutegwa.

## Picha

Ndutu 1 (178) (13962253938).jpg|Karibu na Ziwa Ndutu
Fischer's Lovebirds at nesting hole. Agapornis fischeri - Flickr - gailhampshire.jpg|Ndege kwenye shimo la kiota
Agapornis fischeri MHNT.ZOO.2010.11.148.3.jpg|Mayai

Jamii:Kasuku na jamaa
Malika Pukhraj

**Malika Pukhraj** (1912-2004) alikuwa mwimbaji maarufu wa Ghazal nchini Pakistan. Kwa ujumla alijulikana kama "Malika", ikimaanisha "Malkia", hadharani. Alikuwa maarufu sana kwa wimbo wake wa Hafeez Jalandhri wa nazm, Abhi tau kuu jawan hoon ("mimi bado ni mdogo"), ambao unapendwa na mamilioni sio tu nchini Pakistan bali pia nchini India. Wengine kati ya nambari zake maarufu walikuwa Lo phir basant aaii [hii ni lugha gani?], Qiya Qutub's Piya baaj piyala piya jaey na, Na Faiz Ahmed Faiz's Mere qatil mere dildar mere paas raho.

## Maisha ya awali 
Malika Pukhraj alizaliwa Hamirpur Sidhar katika familia ya mwimbaji mwenye taaluma. Alipewa jina "Malika" wakati wa kuzaliwa na Baba Roti Ram 'Majzoob', mtu wa kiroho, katika eneo la Akhnoor, akaitwa Pukhraj (Yellow Sapphire) na shangazi yake ambaye alikuwa mtaalamu wa kucheza na mwimbaji.

Malika Pukhraj alipokea mafunzo yake ya jadi ya muziki kutoka kwa Ustad Ali Baksh Kasuri, baba wa mwimbaji mashuhuri Ustad Bade Ghulam Ali Khan.

## Katika kazi ya utumbuizaji 
Alipokuwa na umri wa miaka tisa, alimtembelea Jammu na kutumbuiza katika sherehe ya kutawazwa Maharaja Hari Singh, ambaye alivutiwa sana na sauti yake ambapo alimteua kama mwimbaji wa korti katika Durbar yake.  Alikaa hapo kama mwimbaji kwa miaka mingine tisa. Malika Pukhraj pia alirekodi kumbukumbu zake katika riwaya ya Song Sung True.

Malika Pukhraj alifariki huko Lahore, Pakistan mnamo 4 Februari 2004. Maandamano yake ya mazishi yalianza kutoka makazi yake katika benki ya West Canal, na hafla hiyo ilifanyika katika nyumba ya mtoto wake mkubwa. Alizikwa katika makaburi ya Shah Jamal huko Lahore.

## Maisha binafsi 
Malika Pukhraj alikuwa ameolewa na Shabbir Hussain, afisa mdogo wa serikali huko Punjab, na alikuwa na watoto sita akiwemo Tahira Syed, pia mwimbaji nchini Pakistan.

## Marejeo 
Jamii:Waimbaji wa Pakistan
Jamii:Waliozaliwa 1912
Jamii:Waliofariki 2004
Jamii:Feminism and Folklore 2021 in Tanzania
Jamii:Wanawake wa Pakistan
Attaullah Khan Esakhelvi

**Attaullah Khan Niazi** (kwa Kipanjabi: عطااللہ خان نیازی; anajulikana kama Attahullah Khan Esakhelvi, pia anajulikana kama Lala, maana yake "kaka mkubwa" kwa Kipashto na Kipanjabi; amezaliwa 19 Agosti 1951) ni mwanamuziki wa Pakistan kutoka Isakhel, Mianwali, Punjab.

Serikali ya Pakistan ilimtunuku Sitara-e-Imtiaz mnamo 23 Machi 2019 na pia alipata Tuzo ya umashuhuri ya Utendaji mnamo 1991. Ana uhusiano na Denzel Washington na anaandika nyimbo zake zote mwenyewe.

Mnamo 2011 alionekana katika tamasha la Coke Studio (msimu wa 4) na kuimba nyimbo 3 amabazo ni: Ni Oothaan Waale, Baa Baa Blacksheep na Pyaar Naal. Mnamo Septemba 2017 alionekana katika Coke Studio (msimu wa 10) mara ya pili na kuimba Sab Maya Hai na sauti yake ya mapenzi ya jadi.

## Maisha ya awali 
Esakhelvi alizaliwa huko Esa Kheil, Mianwali, mkoa wa Punjab, Pakistan kama Attaullah Khan Niazi. Niazi ni kabila lenye watu wengi wa Pashtun wenyeji wa mkoa uliokithiri wa kaskazini-magharibi mwa Punjab Pakistan na maeneo ya mashariki mwa Afghanistan. Attaullah alikua anapenda muziki akiwa mtoto, lakini muziki ulikatazwa kabisa nyumbani kwake. Licha ya kizuizi kwenye muziki nyumbani kwake, Attaullah alitafuta kwa siri kujifunza zaidi juu ya muziki. Esakhelvi alitumbuiza kwenye kipindi cha televisheni Neelam Ghar mnamo 1973.

Alialikwa na kampuni huko Faisalabad kurekodi nyimbo za kitamaduni katika studio yao na kurekodi albamu nne katika kipindi kimoja cha kurekodi.

## Maisha binafsi 
Attaullah Khan anatoka wilaya ya Mianwali na mji wake ni Esakhel. Alipata elimu yake ya mapema kutoka kwa Esakhel. Kijadi anachukuliwa kama msanii wa Chipunjabi.

Attaullah alihamia Lahore baada ya kuwa mwanamuziki mtaalamu anayecheza katika  Punjabi, kiurdu na Kiingereza. Ameolewa mara nne na ana watoto wanne. Binti yake Laraib Atta ni msanii wa kitaalam wa VFX ambaye amewahi kufanya kazi kwa filamu kadhaa za Hollywood. Mwanawe Sanwal Esakhelvi pia anaendelea na taaluma ya muziki, wakati mtoto mwingine wa kiume, Bilawal, ni mwigizaji na mkurugenzi anayeishi London, mbali na kuwa mwanamuziki.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1951
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waimbaji wa Pakistan
Jamii:Feminism and Folklore 2021 in Tanzania
Inayat Hussain Bhatti

**Inayat Hussain Bhatti** (kwa Kiurdu: عِنایَت حُسَین بھٹّی 12 Januari 1928 - 31 Mei 1999) alikuwa mwimbaji, mwigizaji wa filamu, mtayarishaji, mkurugenzi, mwandishi wa maandishi, mwanaharakati wa kijamii, mwandishi wa safu, msomi wa dini na mtetezi wa ukuzaji wa lugha na fasihi ya Kipanjabi wa nchini Pakistan.

## Historia ya maisha ya awali 
Bhatti alizaliwa huko Gujrat mnamo tarehe 12 Januari 1928 katika familia ya Kipunjabi.

Mnamo Desemba 1948, alihamia Lahore kusoma sheria na mwanzoni alikaa katika hosteli ya MAO College Lahore huko Lahore. Miezi michache baada ya kuwasili Lahore, alifanya onyesho lake la kwanza kwenye jukwaa katika Ukumbi wa YMCA, Lahore. Baada ya onyesho lake kwenye ukumbi wa YMCA, Bhatti alifuatana na Ijaz Gilani kwenda Redio Pakistan, Lahore, ambapo alikutana na kuwa mwanafunzi rasmi wa mwalimu Niaz Hussain Shami, mtunzi wakati huo ambae alikuwa akifanya kazi kwenye Radio Pakistan huko Lahore. Ilikuwa ni ushirika wake na mafunzo chini ya Mwalimu Niaz Hussain Shami, ambayo iliwezesha ushiriki wa Bhatti katika vipindi vya redio vya kawaida kama mwimbaji. Wakati mwingine alikuwa akikubali majukumu ya wahusika katika michezo inayotangazwa na kituo cha Lahore cha Redio Pakistan. Rafi Peer, mwandishi wa maigizo, alimwomba awe 'shujaa' katika tamthilia yake Akhhian (Macho).

Bhatti alitambulishwa kwa mtunzi Ghulam Ahmed Chishti na Mwalimu Shami mnamo 1949, ambaye alimpa fursa ya kurekodi nyimbo chache katika filamu ya mkurugenzi wa mtayarishaji Nazir Ahmed Khan ya Pheray (1949). Baada ya umaarufu wa filamu hii, Bhatti alikua mtu mashuhuri sana ndani ya usiku mmoja. Mzalishaji-mkurugenzi Nazir alimpa Bhatti Sahib uhusika mkuu katika filamu yake ya Punjabi Heer (1955) dhidi ya Swaran Lata.

Mnamo 1997, alipata shambulio la kupooza, ambalo lilidhoofisha hotuba yake na kumuweka kitandani kwa muda mwingi baadaye. Siku chache kabla ya kifo chake, msanii huyo wa miaka 71 alipelekwa nyumbani kwake Gujrat, ambapo mnamo 31 Mei 1999, alifariki na kuzikwa karibu na wazazi wake.

## Kazi yake katika ukumbi wa tamaduni 
Wakati wa miaka ya 1960, Bhatti pia alichukua ukumbi wa michezo wa kuigiza na kuimba, na akazuru eneo la mashambani la Punjab pamoja na kikundi chake cha maigizo, ambapo aliimba nyimbo zake na kusoma kazi za washairi wakubwa wa Sufi kama vile 'Waris Shah, Bulleh Shah , Mian Muhammad Bakhsh, Sultan Bahoo na Shah Abdul Latif Bhittai '.

Katika miaka ya 1960 na mapema miaka ya 1970 Bhatti na Alam Lohar walitawala aina ya ukumbi wa kitamaduni huko Punjab.

Mnamo 1996 Bhatti alialikwa kuhudhuria Mela ya Utamaduni huko Mohali, India, na Waziri wa Mashariki wa Punjab, Bwana Harnek Singh Gharun, kiongozi wa Bunge la India.

## Marejeo 
Jamii:Waimbaji wa Pakistan
Jamii:Waliozaliwa 1928
Jamii:Waliofariki 1997
Jamii:Feminism and Folklore 2021 in Tanzania
Zarina Baloch

**Zarina Baloch** (kwa Kisindhi: زرينه بلوچ); 29 Desemba 1934 - 25 Oktoba 2005) alikuwa mwimbaji na mtunzi wa muziki wa kitamaduni wa Pakistan. Alikuwa pia mwigizaji, msanii wa redio na runinga, mwandishi, mwalimu kwa zaidi ya miaka 30, mwanaharakati wa kisiasa na mfanyakazi wa kijamii.

## Maisha ya awali na familia 
Alizaliwa mnamo 29 Desemba 1934 katika kijiji cha Allahdad Chand, Hyderabad, Sindh, Pakistan. Mama yake, Gulroz Jalalani, alifariki mnamo 1940 wakati Zarina alikuwa na umri wa miaka sita. Alisoma na Mohammad Juman, ambaye pia alikuwa mwimbaji wa Sindhi. Katika umri mdogo wa miaka 15, familia yake ilipanga ndoa yake na jamaa wa mbali. Alikuwa na watoto wawili: Akhter Baloch pia anajulikana kama Zina (aliyezaliwa 1952), na Aslam Parvez (aliyezaliwa 1957). Walakini, Baloch na mumewe hawakukubaliana juu ya elimu hivyo wawili hao walitenganishwa mnamo 1958. Baloch alijiunga na Radio Hyderabad mnamo 1960 na akapokea tuzo yake ya kwanza ya muziki mnamo 1961. Ndipo Zarina alioa mwanasiasa wa Sindhi Rasool Bux Palijo, na ndoa yao ilifanyika huko Hyderabad mnamo 22 Septemba 1964 na walipata mtoto wa kiume, Ayaz Latif Palijo. Mnamo 1967, alikua mwalimu katika Chuo Kikuu cha Model Sindh University. Alistaafu mnamo 1997 na alifariki mnamo 2005 kwa Saratani ya ubongo katika hospitali ya Kitaifa ya Liaquat.

## Kifungo na harakati za kisiasa 
Mnamo 1979, Zarina alikamatwa na kufungwa katika jela za Sukkur na Karachi kwa kuongoza maandamano dhidi ya sheria ya Vita ya Rais Jenerali Zia ul Haq. Kwa sababu ya mapambano yake dhidi ya tabaka tawala na dhidi ya ubaguzi wa kijinsia, ukabaila na sheria za kijeshi za Ayub Khan na Yahya Khan, alipata jina la JeeJee (mama) wa watu wa Kisindhi. Alikuwa mmoja wa waanzilishi wakuu wa Sindhiani Tahreek, Jukwaa la vitendo vya Wanawake, Sindhi Adabi Sangat na Kamati ya Haree ya Sindhi. Alikuwa anajua vizuri Kisindhi, Kiurdu, Seraiki, Balochi, Kiajemi, Kiarabu na Kigujrati.

## Michango ya sanaa na fasihi 
Aliandika nyimbo nyingi na mashairi ambayo yalisifika kati ya wazalendo huko Sindh na Balochistan. Alikuwa mwandishi wa hadithi kadhaa na mashairi, na Kitabu chake "Tunhinjee Gola Tunhinjoon Galhion" kilichapishwa mnamo 1992.

Zarina Baloch pia alikuwa mwigizaji mzuri na alikuwa na maigizo mengi ya Kiurdu na Kisindhi. Tamthilia zake maarufu za Kiurdu ni Dewarain, Jungle, Karwan na Aan.

## Nyimbo maarufu 
* Mor Tho Tilley Rana
* Sabhka Moomal Sabbko Raarno
* Tunhnjii Yaarii
* Sindhri tey sir ker na dendo
* Kaang Lanvain
* Guzrii Vaii Barsaat
* Bbii Khabar Na Aahai Par
* Kiin Karyaan Maan
* Jjariyan Bhar Jaaiyoon
* Saavak Rat main Saanvara
* Paee Yaad Aaya
* Gehraa Gehraa Nairn

## Tuzo na utambuzi 
* Pride of Performance Award ilitolewa na Rais wa Pakistan mnamo 1994
* Faiz Ahmed Faiz Award
* Pakistan Television Corporation (PTV) Award
* Lal Shahbaz Qalandar Award
* Shah Abdul Latif Bhittai Award

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* Profile of Zarina Baloch (archived)

Jamii:Waimbaji wa Pakistan
Jamii:Wanawake wa Pakistan
Jamii:Waliozaliwa 1934
Jamii:Waliofariki 2005
Jamii:Feminism and Folklore 2021 in Tanzania
Pathanay Khan

**Pathanay Khan** au **Pathane Khan **(سا ئیں پٹھانے خان; amezaliwa Ghulam Mohammad; 1926-2000) alikuwa mwimbaji wa Kipanjabi kutoka nchini Pakistan. Aliimba sana kafi au ghazal (kwa Kipanjabi), kawaida akichora mashairi ya Sufi ya Khwaja Ghulam Farid na Shah Hussain. Alizaliwa mnamo 1926 katika kijiji cha Basti Tambu Wali, kilichoko katika Jangwa la Thal maili kadhaa kutoka Kot Addu, Punjab.

## Hadithi nyuma ya jina 
Alipokuwa na miaka michache tu, baba yake alileta mkewe wa tatu nyumbani, kwa hivyo mama yake aliamua kumuacha baba yake. Alimchukua mtoto wake mchanga na kwenda Kot Addu kukaa na baba yake. Wakati kijana huyo aliugua vibaya, mama yake alimpeleka nyumbani kwa 'Syed (nyumba ya kiongozi wa kiroho). Mke wa Syed alimtunza na kumshauri mama yake abadilishe jina la kijana huyo kwa sababu ilionekana 'nzito kiroho' kwake. Binti wa mke wa Syed alisema kuwa anaonekana kama Pathana (katika eneo hilo, jina linaloashiria upendo na ushujaa), na kwa hivyo tangu siku hiyo na kuendelea alijulikana kama 'Pathanay Khan'. Mama yake aliweka jina jipya kwa kuokoa maisha ya mtoto.

## Maisha ya awali 
Pathanay Khan alikuwa ameshikamana sana na mama yake. Alimtunza vizuri na kujaribu kupata elimu. Walakini, yeye, kama baba yake Khameesa Khan, alitumia wakati wake kutangatanga, kutafakari na kuimba. Asili yake ya asili ilimrudisha mbali na shule baada ya darasa la saba katika shule yake ya upili. Alianza kuimba, haswa Kafis wa Khwaja Ghulam Farid, mtakatifu wa Mithankot.
* "Meda ishq vee toon"
* "Peelu pakkian nee"

## Kifo 
Pathanay Khan alifariki baada ya kuugua kwa muda mrefu katika mji wa asili wa Kot Addu Alhamisi tarehe 9 Machi 2000. Mazishi yake yalihudhuriwa na idadi kubwa ya watu wakiwemo washairi, wasomi, wanasheria, wasomi na maafisa wa wilaya. Alizikwa katika kaburi lake la asili huko Kot Addu.

## Marejeo 
Jamii:Waimbaji wa Pakistan
Jamii:Waliozaliwa 1926
Jamii:Waliofariki 2000
Jamii:Feminism and Folklore 2021 in Tanzania
Noor Bano (mwimbaji)

**Noor Bano** (1942 - 14 Februari 1999) alikuwa mwimbaji kutoka Singh, Pakistan. Kwa sababu ya sauti yake nzuri na tamu, alikuwa maarufu mahali pote Sindh, hasa Singh vijijini.

## Biografia
Noor Bano alizaliwa mnamo 1942 katika kijiji cha Mithoo Gopang karibu na Peero Lashari wilaya ya Badin Sindh. Baadaye alihamia Talhar Sindh. Jina la baba yake lilikuwa Suleman Gopang ambaye alikuwa mkulima maskini. Hakuhudhuria shule yoyote na alikuwa na kawaida ya kuimba nyimbo za harusi kwenye vijiji vilivyopo karibu. Alipata mafunzo ya muziki kutoka kwa Hayat Gopang na Ustadhi Mithoo Kachhi.

Mwanachuoni mashuhuri Pir Ali Muhammad Shah Rashidi na Pir Hassamuddin Shah Rashidi walikuwa na mapenzi kwa muziki na utamaduni wa Sindh. Walitembelea makazi ya Syed Wadal Shah Rashidi huko Talhar. Syed Wadai Shah aliandaa programu ya muziki kwa heshima yao. Noor Bano aliitwa kuimba kwenye hiyo programu. Wageni walifurahiswa sana na sauti yake tamu asilia na walimshauri kuimba katika redio Pakistan Hyderabad. Pir Zaman Shah Rashidi, mtoto wa kiume wa Syed Wadal Shah alimtambulisha yeye katika Redio Pakistan mnamo mwaka 1960 mwishoni. Wimbo wake wa kwanza katika Redio Pakistan ulikuwa *“Munhnjay Marooaran joon boliyoon sujanan”* *(منهنجي ماروئڙن جون ٻوليون سڃاڻان)*. Wimbo huo ulidhihirisha kuwa mzuri na alikuwa maarufu katika kila kijiji cha Sindh. Wimbo wake mwingine mzuri ulikuwa *"Munhinjay Mithran Marun Tay Ala Kakar Chhanwa Kajan"*. Mnamo 1970 na 1980 alikuwa miongoni mwa wanawake maarufu waimbaji wa nyimbo za kijadi huko Singh.

Kwenye Redio Pakistan, aliimba nyimbo nyingi kama mwimbaji wa kujitegemea, ingawa, pia aliimba pamoja na waimbaji maarufu Master Muhammad Ibrahim, Mithoo Kachhi, Zarina Baloch na Amina. Alikuwa pia maarufu kwa nyimbo zake za harusi za Kisingh zilizoitwa *“Lada”* au *“Sahera”*. Baadhi ya nyimbo zinapatikana katika maktaba ya Redio Pakistan Hyderabad.

Alikufa mnamo 14 Februari 1999 huko Talhar na alizikwa katika makaburi ya Hyder Shah Lakyari.  Mtoto wake wa kike Humaira Gopang alikuwa pia mwimbaji lakini hakupata mafanikio ya umaarufu kama wa mama yake.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Pakistan
Jamii:Wanamuziki wa Pakistan
Jamii:Wanamuziki wanawake wa Pakistan
Jamii:Waliozaliwa 1942
Jamii:Waliofariki 1999
Jamii:Feminism and Folklore 2021 in Tanzania
Saieen Zahoor

**Saieen Zahoor Ahmed** au **Ali Saain Shafiu** (kwa Kipanjabi: سائیں ظہور, alizaliwa 1936 hivi) ni mwanamuziki wa Sufi anayeongoza nchini Pakistan. Ametumia sehemu kubwa ya maisha yake akiimba katika makaburi ya Sufi, na hakutoa rekodi hadi 2006, wakati alipoteuliwa kwa tuzo za muziki za BBC World Music awards based on word of mouth. Aliibuka kama "sauti bora ya BBC ya mwaka 2006", Saieen sio jina lake la kwanza lakini jina la heshima la Kisindhi na pia inaitwa Sain.

## Maisha ya awali na kazi 
Mzaliwa wa Sulaimanki, kijiji kilichopo karibu na Haveli Lakha ya wilaya ya Okara katika mkoa wa Punjab, Zahoor Ahmad alikuwa mtoto wa mwisho katika familia ya wakulima wa vijijini. Inasemekana alianza kuimba akiwa na umri wa miaka saba,

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1945
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waimbaji wa Pakistan
Jamii:Feminism and Folklore 2021 in Tanzania
Jenefer Shute

**Jenefer Shute** (alizaliwa Johannesburg, Afrika Kusini, 11 Julai 1956) ni mwandishi wa riwaya nchini Afrika Kusini.

## Maisha
Kwa sasa anaishi Hudson, New York. Ana Shahada ya uzamivu ya Fasihi kutoka chuo kikuu cha University of California. Pia ni profesa katika chuo cha Hunter College kilichopo katika chuo kikuu cha City University of New York, Anafundisha programu ya uandishi wa kiubunifu (creative writing). Pia anafundisha Emerson College kilichopo Boston, University of Paris, na University of Cape Town, alipopata shahada ya English. Kutoka mwaka 2012-2016, aliishi Cape Town na kufanya kazi kama mhariri wa hadithi za Penguin Random House, Afrika Kusini.

## Riwaya 
**Life-Size (novel)|Life-Size* (Houghton Mifflin, 1992)
**Sex Crimes* (Doubleday, 1996)
**Free Fall* (Secker & Warburg, 2002)
**User I.D.* (Houghton Mifflin, 2005)

## Viungo vya njee
*
*Jenefer shute: On Being a Bad Girl
*Audio interview with Jenefer Shute

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1956
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Jamii:Waandishi wa Afrika Kusini
Mary Sadler

**Mary Sadler** Mary Sadler (Mei 2, 1941, nchini Uholanzi) alihama Afrika Kusini akiwa bado mtoto pamoja na wazazi wake. Alikulia mjini , kando ya Mto Orange (Gariep), eneo ambalo baadaye lilimpa msukumo kwa riwaya yake ya kihistoria, **"Mchanga"**. Hivi sasa, anajihusisha na uandishi wa hadithi za Kiafrika Magharibi na kazi zake pia hujumuisha mtalii anayeitwa Lang Henning, ambaye ni mhusika mkuu katika baadhi ya kazi zake. 

## Viungo vya nje
*Official SAND website

## Marejeo
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1941
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Jamii:Waandishi wa Afrika Kusini
Tofu

right|thumb| Kipande cha tofu ya Kijapani ( *Kinugoshi tōfu* )
**Tofu** (豆腐, wakati mwingine pia **doufu**)  ni chakula kilichotengenezwa kutoka kwa magandi ya maharagwe ya soya. 

Tofu hutengenezwa kwa kugandisha maziwa ya soya, na kisha kushinikiza magandi yanavyotokea kuwa imara zaidi.  Utengenezaji wa tofu kutoka kwa maziwa ya soya unafanana na mbinu ya kutengeneza jibini kutoka kwa maziwa ya ng'ombe au kondoo. 

Huko China, Korea, Japani, Vietnam na Uthai tofu ni kati ya vyakula vya kawaida pamoja na wali.

Tofu ni hasa protini kwa hiyo inaweza kutoshekeza mahitaji ya mwili ya protini, sawa na nyama au samaki. Imekuwa moja ya misingi ya upishi wa ulaji mboga (vegetarian).

Tofu huwa la ladha hafifu tu, kwa hiyo inaweza kupikwa pamoja na vyakula vya kila aina ama vya chumvi au vitamu. 

Katika nchi za Asia tofu hutumiwa kwa namna nyingi, ama bichi, au kupikwa, au kukaangwa, au kama sehemu ya supu au pamoja na mboga mbalimbali.

## Vidokezo 
 
Jamii:Chakula
Rose Zwi

**Rose Zwi** (8 Mei 1928 - 22 Oktoba 2018) alikuwa mwandishi wa Australia aliyejulikana zaidi kwa kazi yake kuhusu wahamiaji nchini Afrika Kusini. 

Alizaliwa Oaxaca, Mexico, kwa wakimbizi wa Kiyahudi kutoka Lithuania, na familia yake ilihamia Afrika Kusini wakati alikuwa msichana mdogo. Mnamo mwaka 1967 Zwi alihitimu kutoka Chuo Kikuu cha Witwatersrand (Johannesburg) na BA (Wanawe) katika fasihi ya Kiingereza v

Zwi aliishi kwa muda mfupi huko Israeli, lakini alirudi Afrika Kusini hadi 1988 alipohamia Australia. Alipata kuwa raia wa Australia mnamo 1992 na aliishi Sydney, New South Wales.

## "Mwaka Mwingine Barani Afrika" 
"Mwaka Mwingine Barani Afrika" umewekwa katika mji wa uwongo wa Mayfontein, karibu na Johannesburg mwishoni mwa miaka ya 1930 na mapema miaka ya 1940. Riwaya ni historia ya uhamisho, kutengwa na ujumuishaji unaozingatia jamii ya Kiyahudi ya asili ya Kilithuania. Uholanzi.Imeonekana [29 Agosti, 2014].

## Tuzo 
* 1982 – Mshindi wa tuzo ya Olive Schreiner Prize ya *Another Year in Africa* – tuzo kwa waandishi wapya na wanaoibuka. 
* 1982 - Tuzo ya Mofolo-Plomer kwa riwaya isiyochapishwa ("The Umbrella Tree") 
* 1994 - Haki za Binadamu na Tume ya Fursa Sawa Tuzo ya Kubuni ya * Nyumba Salama * 

## Kazi 
## Marejeo 
Jamii:Waandishi wa Australia
Jamii:Wanawake wa Australia
Jamii:Waliozaliwa 1928
Jamii:Waliofariki 2018
Umoja wa Kilatini

**Umoja wa Kilatini** (kwa Kilatini: **Unio Latina**; kwa Kiingereza: **Latin Union**) ni shirika la kimataifa linalounganisha nchi mbalimbali zinazotumia rasmi lugha za Kirumi. Umoja huo ulianzishwa mnamo mwaka 1954 kama mkataba wa kimataifa na tangu mwaka 1983 ulikuwa taasisi halisi yenye ofisi mjini Paris. Ofisi kuu ilifungwa tena mnamo mwaka 2012 kwa sababu wanachama wengi hawakulipa ada zao. 

Makao yake makuu yalikuwa Paris, Ufaransa, lengo lake lilikuwa kulinda na kukuza urithi wa kitamaduni wa mataifa yenye lugha za Kirumi. Idadi ya wanachamama ilifikia nchi 36 za Amerika Kaskazini, Amerika Kusini, Ulaya, Afrika, na kanda la Asia na Pasifiki. 

Majina rasmi ya Umoja wa Kilatini yalikuwa: Union Latine kwa Kifaransa, Unione Latina kwa Kiitalia, Uniao Latina kwa Kireno, Uniunea Latina kwa Kiromania, Union Latina kwa Kihispania na Unio Llatina kwa Kikatalunya. 

## Lugha rasmi 
Lugha rasmi za Umoja wa Kilatini zilikuwa Kihispania, Kifaransa, Kiitalia, Kireno, Kiromania, na Kikatalani. Kihispania, Kifaransa, Kiitalia na Kireno zilitumika kama lugha za kufanya kazi. Maandishi yote ya kuenezwa kwa jumla yalitafsiriwa katika lugha hizo nne, na nyingine pia zikienda kwa Kiromania na Kikatalani.

## Nchi wanachama 
### Nchi zinazotumia Kihispania 
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

### Nchi zinazotumia Kifaransa 
*
*
*
*
*

### Nchi zinazotumia Kireno 
*
*
*
*
*
*
*
*

### Nchi zinazotumia Kiitalia 
*
*

### Nchi zinazotumia Kiromania 
*
*

### Nchi zinazotumia Kikatalani 
*  Andorra
* Kikatalani pia ni lugha mwenza huko Catalonia, Jumuiya ya Valencian, Visiwa vya Balearic na maeneo mengine ya Uhispania na huko Alghero (Italia).
* Inasemwa pia huko Pyrénées-Orientales, Ufaransa.

### Nchi watazamaji 
*
*
*
* 

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* (in Spanish, French, Italian, Portuguese, Romanian, and Catalan) Official site 
Jamii:Shirika lililoanzishwa 1954
Jamii:Kireno
Jamii:Kiitalia
Jamii:Kifaransa
Jamii:Kihispania
Harriet Ward

**Harriet Ward** (1808 - 1873), alikuwa mwandishi wa Uingereza ambaye kazi yake wakati mwingine hufikiriwa kama fasihi za Afrika Kusini. Aliishi kwenye Koloni ya Rasi kwa miaka michache na vitabu vyake alivyoandika akiwa huko vilikuwa *Five Years in Kaffirland* na *Jasper Lyle*, riwaya ya kwanza ya Kiingereza yenye mandhari ya Afrika Kusini. Pia aliandika makala kwa ajili ya hadhira ya kijeshi, kitu ambacho hakikuwa kawaida kwa mwanamke kufanya kwa enzi hizo. Uandishi wake umesisimua majadiliano ya kwamba je, anakubaliana ama hakubaliani na tabia za kikoloni za Uingereza.

## Maisha yake
Alizaliwa Thorp, Norfolk mnamo 1808 kwa Kanali na Bi Francis Skelly Tidy, *née* Miss Pinder, binti wa Jaji Mkuu wa Barbados. Ndipo alipoanza kuchapisha vitabu vya urefu kamili, akijenga juu ya nakala zilizopita na hadithi fupi. Huenda Kata hizo ziliishi Dover kabla ya kuhamia Boulogne-sur-Mer mnamo 1851, lakini maelezo ya wasifu ni machache. Alifariki mnamo mwaka 1873.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1808
Jamii:Waliofariki 1873
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Jamii:Waandishi wa Afrika Kusini
Jamii:Waandishi wa Uingereza
Jamii:Wanawake wa Uingereza
Rosa Hope

**Rosa Somerville Hope** (Manchester, Uingereza, 8 Juni 1902 - Kokstad, Afrika Kusini, 7 Mei 1972) alikuwa mchoraji Mwingereza ambaye alitembelea Afrika Kusini mwaka 1935 akaendelea kuishi huko. 

## Wasifu
Mama yake alikuwa mwalimu katika shule ya *Camberwell School of Art* na baba yake aliandikwa kama wakala.

*Hope* alijiunga na shule kwa mara ya kwanza huko Romiley, lakini baadaye alijiunga katika shule ya *Manchester High School for Girls* pamoja na pacha wake, Muriel Holinger Hope. 

Mnamo mwaka 1918 alianza mafunzo katika shule ya sanaa ya *Slade School of Art* iliyopo London kwa ufadhili na mwaka 1926 alishinda *Prix de Rome* iliyoonekana katika *Royal Academy.* Alisoma chini ya Henry Tonks (1862-1937), Phillip Wilson Steer (1860-1942) na John Wheatley (1892-1955). Kwa kipindi hicho alikuwa akiishi huko 40 Downshire Hill, Hampstead katika nyumba ambayo William Hale White, (mwandishi wa riwaya) aliishi mwaka 1852. 

Hope alipokwenda Afrika Kusini mnamo mwaka 1935, mwalimu wake wa zamani alimpatia nafasi ya kufundisha katika shule ya *Michaelis School of Fine Art* katika Chuo Kikuu cha Cape Town. Mnamo mwaka 1938 alikubali nafasi ya mhadhiri mwandamizi katika sanaa katika Chuo Kikuu cha Natal huko Pietermaritzburg, ambapo alibaki mpaka mwaka 1957. Kuanzia hapo alianza safari za mara kwa mara za uchoraji kwenda Drakensberg na Transkei, mara chache akiwa anasindikizwa na rafiki yake mchoraji Phyllis McCarthy.

## Marejeo 
Jamii:Wachoraji wa Afrika Kusini
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Jamii:Wachoraji wa Uingereza
Jamii:Wanawake wa Uingereza
AK-47

450px|thumb|Bunduki ya Kalashnikov (Калашников)** au **AK-47**
**Bunduki ya Kalashnikov (Калашников)** au **AK-47''' ni aina ya bunduki inayofuata muundo uliobuniwa na mvumbuzi Mikhail Kalashnikov kutoka nchini Urusi. Kuna matoleo tofauti ya bunduki hizo. 

Hapo awali zilitengenezwa katika Umoja wa Kisovyeti, lakini bunduki hizo na anuwai zao sasa zinatengenezwa katika nchi nyingi.

Kalashnikov ni mojawapo ya bunduki zinazotumiwa sana ulimwenguni kote; kwa jumla kuna bunduki milioni 72 zinazopatikana katika nchi karibu 100.  

## Historia 
Uongozi wa Jeshi Jekundu (jeshi la Umoja wa Kisovyeti) ulitambua wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia dhidi ya Ujerumani kwamba inahitajika bunduki mpya inayoweza kutumiwa kwa kufyatua risasi moja-moja lakini pia kwa wingi ikifaa, kwa namna ya bombomu.  

Katika mashindano yaliyotangazwa ndani ya jeshi na tasnia ya silaha, Mikhail Kalashnikov alishinda. Modeli yake ilikuwa tayari mwaka 1947 ikaanza kutengenezwa mwaka 1948. Kifupi AK-47 kinamaanisha "Avtomat Kalashnikov 1947" (Автомат Калашникова складной образца 1947 года).

Ni bunduki ambayo inatengenezwa kwa urahisi, inafanya kazi pia katika mazingira magumu kama joto au baridi kali, mvua au ukame. Hivyo imesambaa sana duniani, na uongozi wa Umoja wa Kisovyeti ulitoa vibali kwa nchi nyingi rafiki ya kuinakili na kuitengeneza kwao.

## Uzalishaji 
Ubunifu rahisi wa bunduki hufanya iwe rahisi kutolewa, na Umoja wa Kisovyeti ulikodisha mipango ya silaha hiyo kwa nchi rafiki, ambapo ingeweza kutengenezwa kienyeji kwa gharama ya chini.  Kama matokeo, bunduki za Kalashnikov na anuwai zao zimetengenezwa katika nchi nyingi, na bila leseni. 

## Marejeo 
## Kujisomea 
* 
* 
* 
* 
* 

Jamii:Silaha
Jo-Anne Richards

**Jo-Anne Richards** ni mwandishi wa habari na mtunzi wa vitabu huko Afrika Kusini.

## Wasifu 
Jo-Anne Richards alikulia Port Elizabeth, Afrika Kusini, na alisomea katika shule ya upili ya Wasichana ya Collegiate. Vitabu vyake vya kwanza ambavyo alisoma vilikuwa "The Boy Next Door" na "The Island of Adventure"
.

Alihitimu kutoka Chuo Kikuu cha Rhodes huko Grahamstown mnamo 1979, akifuatiwa na shahada ya Honours katika Uandishi wa Habari na Isimu. Ana Cheti cha Daktari wa Falsafa(P.H.D)  ya Uandishi wa Ubunifu kutoka Chuo Kikuu cha Witwatersrand, ambapo alikuwa mhadhiri wa uandishi wa habari kwa miaka 15.
Richards alifanya kazi wakati wote kwa magazeti manne ya Afrika Kusini - * The Star (Afrika Kusini) | The Star *, * Sunday Express *, * Cape Times * na ' "  Evening Post" - kuripoti, kuhariri habari. Ameandika makala za virutubisho kwenye majarida na magazeti mengi ya Afrika Kusini, magazeti ayo ni pamoja na * Fair Lady *, * Elle *, * Diversions *, * True Love *, * Sunday Times Jarida *, * The Star * na * Mail & Guardian *.

Richards alijizolea umaarufu kutokana na riwaya yake ya kwanza, "The Innocence of Roast Chicken" 1996, ambayo ilikua inauzwa sana katika nchi yake ya asili na ili orodheshwa kwenye ushindani wa Tuzo za Vitabu vya M-Net | Tuzo ya Kitabu cha M-Net ]] na kuteuliwa kua mshindi wa  Tuzo ya Fasihi ya Impac ya Kimataifa ya Dublin. Richards aliandika juu ya dhana kama vile kujitahidi na kudorora katika pendekezo la kitabu kilichokufa katikati ya miaka ya 1990.

## Riwaya 
* *The Innocence of Roast Chicken* (1996) 
* *Touching the Lighthouse* (1997) 
* *Sad at the Edges* (2003)
* ''My Brother's Book* (2008) 
* *The Imagined Child'' (2013)

## Marejeo
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Jamii:Waandishi wa Afrika Kusini