open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Haji Dilunga

**Haji Dilunga** (amezaliwa tar. 19 Machi 1973) ni mwongozaji na pia mtunzi wa filamu kutoka nchini Tanzania. Yeye ni miongoni mwa watayarishaji vijana wanaochipukia katika fani ya  utengenezaji wa filamu za Kitanzania kwa kutayarisha filamu ya Ngome ya Mwanamalundi.

Mtayarishaji mkuu wa filamu hiyo alikuwa Ben Mtobwa na filam liongozwa na Hammie Rajabu. Baada ya hapo, alitayarisha sinema ya Lazima ufe Joram. Alianzisha kundi la sanaa linaloitwa Alwatan na kutayarisha filamu nyingine nyingi na kuziongoza mwenyewe.

Haji Dilunga anatoka katika ukoo wa wenye vipaji vingi kama wachezaji mpira na waigizaji. Mdogo wake ni Mwajuma Abdul, naye ni mwigizaji aliyejipatia umaarufu mkubwa zaidi baada ya kushiriki katika tamthilia ya Hukumu ya Tunu.

Filamu ambazo amezitengeneza hadi sasa ni, Uwanja wa Dhambi, I love You, Picnic, Bunge la Bachawi (Part I & II), Popobawa, Zindiko.Mbali ya utayarishaji na uongozaji wa sinema ni mwandishi wa habari,anayependa kuandika habari za burudani, utamaduni, sanaa, muziki, michezo, mila na jadi.

Kwa vile na penda kudadaisi vitu na kufanya uchunguzi,amefanikiwa kugundua mambo mbali mbali ya maisha na tabia za watu na hatimaye kuandika vitabu vya watoto vinavyotumika shuleni kama vitabu vya ziada ambavyo ni Sungura na  kassa, Jamila na pete ya ajabu. Vinatumika  katika shule za msingi. Pia ameandika vitabu vya mahusiano kama vile Penzi Starehe na Mapenzi ya Ajabu.

Baadhi ya ya magazeti aliyowahi kuandikia  ni pamoja na Motomoto,Tanganyika Leo,Bahari,Baraza,Democrat, Majira, Dar Leo, Jitambue, Tanzania leo kwa nyakati tofauti.Na sasa ni mhariri wa habari wa gazeti la Mtandao.

## Viungo vya Nje
* Tovuti Rasmi ya Haji Dilunga 

Jamii:Waongozaji Filamu wa Tanzania
Jamii:Watu walio hai
John Maynard Keynes

right|thumbnail|250px| John Maynard Keynes
**John Maynard Keynes** (5 Juni 1883 - 21 Aprili 1946) alikuwa mtaalamu wa hisabati na uchumi kutoka nchini Uingereza.

Yeye ni maarufu kwa mafundisho yake juu ya uchumi yaliyo na athira kubwa katika siasa ya kiuchumi katika nchi nyingi.

Katika nadharia yake aliandika ya kwamba uchumi wa soko huria peke yake hauelekei kumpa kila mtu kazi. Hapa alisema ya kwamba ni wajibu wa serikali kuingilia kati na kusukuma uchumi kwa kuingiza pesa katika mzunguko wa kiuchumi.

Keynes, John Maynard
K
Keynes, John Maynard
Keynes, John Maynard
Khwarizmi

[thumb|[Sanamu ya mbao ya karne ya 20 ikimsadifu Al-Khwarizmi.]]
**Muhammad ibn Musa al-Khwarizmi** (Kiarabu: محمد بن موسى الخوارزمي; **Al-Khwarizmi** kwa ufupi) alikuwa mtaalamu wa dola la Waabasiya aliyeishi muda mrefu mjini Baghdad na kuandika kazi za lugha ya Kiarabu zenye ushawishi mkubwa kwenye hisabati, elimuanga na jiografia.

Alizaliwa katika familia ya Kiajemi yenye asili katika kwenye milki ya Khwarezm. Haijulikani kama yeye mwenyewe alizaliwa huko. Hakuna habari alisoma wapi.

Khwarizmi alifanya kazi kwa muda mrefu katika Dar-al-Hikma (nyumba ya hekima) iliyokuwa kama chuo kikuu kilichoundwa na khalifa Harun ar-Rashid.

Katika kitabu chake juu ya "Mahesabu kwa kutumia namba za Kihindi" alionyesha faida ya hisabati ya Kihindi akaeleza namba sifuri. Hivyo aliweka msingi wa hisabati ya kisasa. Vitabu vyake vilitafsiriwa katika lugha mbalimbali vikasambazwa kwa Kilatini pia katika Ulaya.
thumb|left|Ukurasa kutoka kitabu cha Khwarizmi juu ya  hisabati

Aliandika pia juu ya jiografia ya Ptolemayo akashiriki katika uchoraji wa ramani ya dunia kwa matumizi ya khalifa. 

Utaalamu wake kuhusu falaki alitumia kwa vitabu vyake juu ya kalenda.

## Viungo vya nje
Jamii:wanasayansi wa Uajemi
Jamii:Wanahisabati wa Uajemi
Jamii:Wanasayansi Waislamu
Gottfried Leibniz

**Gottfried Wilhelm Leibniz** (pia Leibnitz au von Leibniz; 1 Julai 1646 - 14 Novemba 1716) alikuwa mwanasayansi na mwanafalsafa Mjerumani aliyeandika hasa kwa Kilatini na Kifaransa. Aliandika vitabu na insha nyingi kuhusu mada za siasa, sheria, historia, isimu na mengineyo. Anasemekana alikuwa mtu wa mwisho aliyeweza kushika ujuzi wote wa ustaarabu wake.

## Maisha
Alijisomea sheria na falsafa akahudumia familia mbili za kitemi nchini Ujerumani, kwanza katika mkoa wa Bavaria na baadaye Hannover. Katika utumishi wa watemi hao alisafiri kote Ulaya kama balozi wao. Sehemu ya mwisho ya maisha yake alikaa Hannover alipounda maktaba kubwa.

Alibuni hisabati ya kalkulasi (sambamba na Newton) na pia hisabati ya binari ambayo ni msingi wa teknolojia ya kompyuta. Alitengeneza pia mashine ya mahesabu.

Katika falsafa alitoa jibu la swali la theodisea, jinsi gani Mungu mwenye haki anaweza kuruhusu mabaya. Alisema ya kwamba dunia yetu jinsi ilivyo si mbaya lakini ndiyo dunia bora iliyoweza kuumbwa na Mungu.

Alishughulikia mambo mengi sana pamoja na:
# mipango ya kutengeneza nyambizi
# kuboresha kufuli za milango
# kifaa cha kupima mwendo wa upepo
# ushauri kwa waganga wapime homa mara kwa mara
# aliunda bima kwa mayatima na wajane

Jamii:Waliozaliwa 1646
Jamii:Waliofariki 1716
Jamii:Wanahisabati wa Ujerumani
Jamii:Wanafalsafa wa Ujerumani
John von Neumann

**John von Neumann** (28 Desemba 1903 - 8 Februari 1957) alikuwa mtaalamu wa hisabati nchini Marekani. Alizaliwa Budapest kama mtoto wa familia ya Wahungaria wa Kiyahudi aliyeonekana mapema kuwa na akili bora. Baada ya kumaliza shule alisoma uhandisi Berlin na Zürich akaendelea na msomo ya hisabati. Tangu 1926 alikuwa mwalimu na baadaye proofesa wa hisabati kwenye vyuo vikuu vya Berlin na Hamburg. 1930 alihamia Marekani alipokuwa profesa kwenye chuo kikuu cha Princeton.

Anahesabiwa kati ya wanahisabati muhimu zaidi ya karne ya 20. Hisabati yake yalisaidia kuelewa fizikia ya kwanta na kwa hiyo alishiriki katika kazi za kuanzisha bomu ya nyuklia wakati wa vita kuu ya pili ya dunia.

Jamii:Wanahisabati wa Marekani
Jamii:Watu wa Hungaria
Blaise Pascal

**Blaise Pascal** alikuwa mtaalamu mashuhuri wa hisabati, falsafa na teolojia kutoka nchi ya Ufaransa.

## Maisha 
Alizaliwa huko Clermont-Ferrand, mkoa wa Auvergne.

Alipokuwa na umri wa miaka 3 alifiwa na mama, Antoinette Begon. Hapo baba yake, Étienne Pascal (1588 - 1651), wakili na mwanahisabati, alishughulikia mwenyewe malezi yake. 

Mtoto Blaise alionyesha mapema uwezo wake mkubwa katika masomo, hasa ya hisabati na fizikia, hata akakaribishwa katika mikutano ya kisayansi iliyoongozwa na Marin Mersenne, aliyekuwa na mawasiliano na wansayansi bora wa wakati huo, kama vile Girard Desargues, Galileo Galilei, Pierre de Fermat, René Descartes na Evangelista Torricelli.

Tangu 1639 hadi 1647 aliishi Rouen, ambapo baba yake alipewa kazi fulani na kardinali Armand-Jean du Plessis de Richelieu. Huko, mwaka 1640, Blaise Pascal alitunga kitabu chake cha kwanza (*Essai pour les coniques*), na mwaka 1644 alitengenwa mashine yake ya kwanza kalkuleta. Tena mwaka 1646, pamoja na baba yake na ndugu zake alikumbatia itikadi kali ya dini ya Kikristo ya Wajanseni. 

Kutokana na afya mbaya, mwaka 1650, Pascal aliacha masomo ya hisabati mpaka mwaka 1653, alipoandika *Traité du triangle arithmétique*, alipofafanua pembetatu inayobeba jina lake.

Kisha kunusurika kiajabu katika ajali ya mwaka 1654, Pascal aliacha moja kwa moja masomo ya hisabati na fizikia ili kukazania falsafa na teolojia. Tangu hapo alijiunga na marafiki wa abasia ya Port-Royal, iliyoanzishwa na askofu  Janseni, akashiriki katika mabishano kati ya wafuasi wa askofu huyo mwenye itikadi kali na wanateolojia wa chuo kikuu cha Sorbone huko Paris.

Miaka 1656 na 1657, akitumia jina la bandia *Louis de Montalte*, alitolea barua zake za kwanza kwa rafiki yake mmojawapo kuhusu mabishano hayo. scritte da un provinciale ad uno dei suoi amici, sulle dispute della Sorbona. Lakini mwaka 1660, mfalme Alois XIV aliagiza ziteketezwe zote.

Lakini, wakati wa kuandika hizo "Barua toka mkoani", Pascal aliwaza kuandika kitabu kirefu zaidi cha kutetea Ukristo, mbali ya Ujanseni. Lakini afya yake mbovu ilikuwa imeharibika zaidi, hata akafa tarehe 19 Agosti 1662, akiwa na miaka 39 tu.

Miniti ya barua zake ilikusanywa na ndugu na marafiki katika kitabu maarufu kwa jina la *Mawazo*, mchanganyiko wa falsafa, maadili na teolojia unaotetea Ukristo.

## Viungo vya nje 
* Pascal: maisha na vitabu vyake 
* Uchambuzi wa vitabu vyake vya hisabati na falsafa
* Maisha, madondoo na picha zake

Pascal, Blaise
Pascal, Blaise
Pascal, Blaise
Pascal, Blaise
Alan Turing

**Alan Mathison Turing** (23 Juni 1912 - 7 Juni 1954) alikuwa mtaalamu wa hisabati na kompyuta nchini Uingereza.

Alikuwa kati ya watu wa kwanza walioshughulika na kompyuta tarakimu. Alielewa ya kwamba kompyuta inaweza kutumiwa hata kwa shughuli nje ya hisabati kama lugha ya programu yake inatafsiri shughuli hizi katika namba 0 na 1.

Alibuni programu ya mashine ya Turing ambayo ni mfano kwa kompyuta za baadaye.

Wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia Turing aliongeza jitihada za kuvunja siri ya mawasiliano ya jeshi la Ujerumani. Wajerumani walitumia mashine iliyoitwa enigma na mashine hii ilibadilisha kila ujumbe uliowasilishwa kwa redio kuwa mfululizo wa namba. Kundi la Turing liliofaulu kutambua mbinu wake na baadaye Waingereza walielewa ujumbe kutoka nyambizi za Kijerumani.

Mwaka 1952 kazi ya Tring ilivunjwa aliposhtakiwa kuwa basha; alipelekwa mahakamani akahukumiwa aingie ama jela au akubali kutumia madawa makali. Baada ya miaka 2 alijiua.

Turing, Alan
Turing, Alan
Turing, Alan
Faty Papy

**Faty Papy** (Bujumbura, 19 Januari 1990 - 25 Aprili 2019) alikuwa mchezaji wa mpira wa miguu kutoka nchini Burundi aliyechezea klabu maarufu ya Bidvest Wits nchini Afrika Kusini na pia alichezea timu ya taifa ya Burundi.

## Kucheza katika klabu yake ya Burundi
Faty Papy alianza kucheza mpira wa miguu nchini Burundi katika mji mkuu wa Bujumbura katika klabu ya Interstar iliyo mashuhuri Burundi. Kabla ya hapo alikua akiichezea klabu ya vijana ya Interstar, mwaka 2007 kijana huyo akaweka mkataba wa kujiunga na timu kubwa ya Interstar kubwa na kuwa mchezaji wa kulipwa na kushiriki na timu hiyo katika mechi kubwa.

## Kuuzwa kwake Uturuki
Katika mwaka 2008 mwezi Desemba Bwana Faty Papy alinunuliwa na klabu ya Trabzonspor ya Uturuki kutoka kwenye klabu ya Interstar kwa kiwango cha euro 20,000.

## Kitaifa
Aliichezea Timu ya taifa ya Burundi ya sasa, mechi yake ya kwanza kabisa ilikua tarehe 1 Juni 2008 dhidi ya timu ya taifa ya Shelisheli.

## Viungo vya Nje
* Kuhusu Faty Papy katika tovuti rasmi ya klub ya Trabzonspor 
* kuhusu mchezaji katika National Football Teams
* Fifa Profile 
* Papy Faty katika gazeti la Sabah la Kituruki 
* Kujiunga na klabu katika Lig Tv ya Kituruki 
* Mazowezi ya kwanza ya mchezaji huyu na klabu  Katika tovuti ya Klabu

Jamii:Waliofariki 2019
Sanamu ya Uhuru

300px|right|thumb|Sanamu ya Uhuru mjini New York
**Sanamu ya Uhuru** (Kiing.:**Statue of Liberty**) ni sanamu kubwa inayosimama katika bandari ya jiji la New York. Ilifika Marekani mwaka 1885 kutoka Ulaya kama zawadi ya watu wa Ufaransa kwa watu wa Marekani ikasimamishwa na kuzimikwa rasmi 1886..

Sanamu lina kimo cha mita 46.5 na pamoja na msingi wake linafikia mita 93. Inasimama kwenye kisiwa kidogo kilichopo mdomoni mwa bandari.

Imetengenezwa kwa kutumia mabati ya shaba yanayolala juu ya kiunzi cha feleji ndani yake. Kwa jumla uzito wake ni tani 225. Rangi imekuwa kibichi kwa sababu shaba imeoksidishwa kwa nje. 

Umbo la sanamu ni mwanamke anayeshika mwenge juu ya kichwa chake. Mwanamke ni ishara ya uhuru na mchongaji alitaka kuweka kumbukumbu ya kufutwa kwa utumwa katika Marekani mwaka 1861. Umbo linaiga mifano ya sanaa ya Ugiriki ya Kale na Roma ya Kale; mungu wa Kigiriki Helios alionyeshwa kwa mavazi yaleyale na pia na taji kama sanamu ya uhuru; kwa Helios ncha za taji zilikuwa ishara ya mishale ya jua; kwenye sanamu ya uhuru mishale saba inadokeza kwa bahari saba na mabara saba na ujumbe wa uhuru kwa wote. Mwenge ni ishara ya mwangaza unaotoka kwenye uhuru kwa mataifa yote. 

Kusudi la zawadi ilikuwa kuweka kumbukumbu kwa uhusiano mwema kati ya Marekani na Ufaransa na msaada uliofika Marekani kutoka Ufaransa wakati wa vita ya uhuru dhidi ya Uingereza.

Baadaye wahamiaji mamilioni waliofika Marekani kwa njia ya meli walisalimiwa na sanamu ya uhuru wakati wa kuingia bandarini.

Sanamu ni kati ya majengo ya Marekani yanayojulikana zaidi.

## Viungo vya nje 
*  Tovuti rasmi

Jamii:New York
Jamii:Urithi wa Dunia
Jamii:New York City
Parthenon

thumb|right|200px|Uso wa mashariki wa Parthenon
[thumb|right|200px|Jengo linaloiga Parthenon mjini Nashville,[Marekani]]

**Parthenone** (Kigiriki: Παρθενών) ni hekalu kwenye Akropoli mjini Athens iliyojengwa wakati wa Ugiriki ya Kale. Ni kati ya majengo mashuhuri duniani na kielelezo wa sanaa na usanifu wa Ugiriki ya Kale.

Ilikuwa hekalu ya mungu wa kike Pallas Athena aliyeabudiwa kama mungu mlinzi kwa mji wa Athens ya kale. 

Hekalu ilijengwa katika karne ya 5 KK baada ya ushindi wa Wagiriki juu ya Waajemi. Wagiriki waliamini ya kwamba mungu Pallas Athena aliwaokoa. Baadaye serikali ya Athens ilitumia kama jengo la kutunza hazina ya dola.

Baada ya uenezaji wa Ukristo hekalu iligeuzwa kuwa kanisa katika karne ya 6 KK. Baada ya Waosmani kutawala Ugiriki waliitumia kama ghala ya baruti kwa jeshi lao. Katika vita kati ya jamhuri ya Venesia na Milki ya Osmani hekalu ilipigwa na bunduki na mlipuko ulitokea uliovunja sehemu ya jengo.

Sehemu za mapambo ya nje ambayo ni uchongaji wa mawe zilipelekwa Uingereza mwaka 1807 na zinaonyeshwa katika makumbusho ya Britania mjini London. Serikali ya Ugiriki inadai kurudishwa kwa sehmu hizi.

Jamii:Ugiriki ya Kale
Jamii:Usanifu
Jamii:Mahekalu
Nikola Tesla

thumbnail|left|Nyumba alikozaliwa Tesla
**Nikola Tesla** (10 Julai 1856 – 7 Januari 1943; Kiserbokroatia: Никола Тесла) alikuwa mhandisi na mwanafizikia kutoka milki ya Austria-Hungaria aliyehamia baadaye Marekani. 

Tesla alizaliwa katika familia ya Kiserbia, alisoma uhandisi akajishughulisha hasa na umeme na sumakuumeme.

Mwaka 1884 alihamia Marekani alipoajiriwa na Thomas Edison lakini baadaye alitoka katika kampuni yake.

Kati ya mengi aliyobuni au aliyochangia kuna
* redio
* mkondo geu wa umeme

## Viungo vya Nje 
* Nikola Tesla Museum
* Tesla's Wardenclyffe Science Center Plaque http://www2.timesreview.com/SUN/stories/S121109_Tesla_psh
* NikolaTesla.fr  - More than 1,000 documents on Tesla

Jamii:Wanafizikia wa Serbia
Jamii:Wanafizikia wa Marekani
Jamii:Wavumbuzi
Simone de Beauvoir

** Simona de Beauvoir**  alikuwa mwandishi na mwanafalsafa wa kike nchini Ufaransa. Alijulikana kwa sababu aliandika juu ya hali ya wanawake katika jamii akachunguza jinsi walivyokandamizwa na juu ya njia ya kuondoka katika hali hii.

Kwa miaka mingi aliishi pamoja na mwanafalsafa Jean-Paul Sartre.

Aliona ya kwamba hali ya mwanamke si jambo la maumbile bali ya jamii na masharti yake. Aliandika "Mtu haziliwi kama mwanamke, anafanywa hivyo". Alipinga ya kwamba wanawake wanatazamiwa kama "jinsia ya pili" kwa sababu ni wanaume walioanzisha majadiliano na mafundisho juu ya jinsi na kuunda kanuni zake wakijitazama wenyewe kama hali ya kawaida na wanawake kama hali ya pekee isiyo kawaida.

## Viungo va Nje 
* kuhusu Simone de Beauvoir 
*  kuhusu Simone de Beauvoir 
* Maisha yake 
* Maisha yake tena 
* Maisha yake na Marion Kremer

Jamii:Waliofariki 1986
Jamii:Wanafalsafa wa Ufaransa
Jamii:Waandishi wa Ufaransa
Jamii:Waliozaliwa 1908
Noam Chomsky

thumb|Noam Chomsky (2005)
**Noam Avram Chomsky** (*7 Desemba 1928) ni mtaalamu wa isimu (sayansi inayochunguza lugha) nchini Marekani. Tangu 1955 amekuwa profesa kwenye chuo cha Massachusetts Institute of Technology (MIT).

Amekuwa maarufu kwa michango yake katika isimu na pia kwa kama mwanaharakati aliyepigania mara nyingi siasa zisizolingana na serikali ya Marekani. 

Alibuni sarufi inayofaa kwa lugha zote.

Chomsky, Noam
Chomsky, Noam
Wolfgang Lukschy

**Wolfgang Lukschy** (19 Oktoba 1905 - 10 Julai 1983 mjini Berlin) alikuwa mwigizaji wa filamu na na muundaji wa rekodi za muziki wa filamu kutoka nchini Ujerumani. Huyu, alishawahi kutumbuiza katika maukumbi, filamu, na vipindi vya  televisheni (tamthilia).

Amecheza zaidi ya filamu 75 pamoja na kuonekana katika vipindi vya TV kunako miaka ya  1940 na 1979. Inawezekana akawa ameanza kufahamika zaidi baada ya kucheza kama Alfred Jodi katika filamu ya kivita ya Kimarekani mnamo mwaka wa  1962 ya  *The Longest Day*. Pia anajulikana zaidi kwa kucheza kama John Baxter katika mkusanyika wa kwanza wa filamu iliyoongozwa na Sergio Leone ya *A Fistful of Dollars* kunako 1964, akiwa sambamba kabisa na Clint Eastwood na Gian Maria Volontè.

[thumb|left|300px|Lukschy akicheza kama John Baxter katika filamu ya *[A Fistful of Dollars* (1964) akiwa na Clint Eastwood.]]

## Viungo vya nje
* 

Jamii:Waigizaji filamu wa Ujerumani
Jamii:Spaghetti Western
Jamii:Waliozaliwa 1905
Jamii:Waliofariki 1983
Gian Maria Volonté

**Gian Maria Volonté** (9 Aprili 1933 – 6 Desemba 1994) alikuwa mwigizaji wa filamu wa Kiitalia. 

Huenda akawa anafahamika zaidi kwa kucheza kama adui mkubwa wa katika mkusanyiko wa filamu za mwongozaji Sergio Leone - *A Fistful of Dollars* (kacheza kama "Johnny Wels") na vilevile *For a Few Dollars More*.

## Filamu alizocheza 
* The Four Days of Naples (1962)
* A Fistful of Dollars (1964) (credited as "Johnny Wels")
* For a Few Dollars More (1965)
* L'armata Brancaleone (1966)
* Quien sabe? (also known as A Bullet for the General, 1966)
* Faccia a faccia (1967)
* A ciascuno il suo (1967)
* Le Cercle rouge (1970)
* Investigation of a Citizen Above Suspicion (1970)
* Sacco e Vanzetti (1971)
* Sbatti il mostro in prima pagina (1972)
* The Working Class Goes to Heaven (1972)
* The Mattei Affair (Il Caso Mattei, 1972)
* Lucky Luciano (1973)
* Giordano Bruno (1973)
* Todo modo (1976)
* Christ Stopped at Eboli (1979)
* Operación Ogro (1979)
* Il caso Moro (1986)
* Cronaca di una morte annunciata (1987)
* Un ragazzo di Calabria (1987)
* L'opera al nero (1988)
* Funes, un gran amor (1993)

## Viungo vya nje 
* 

Jamii:Waliozaliwa 1933
Jamii:Waliofariki 1994
Jamii:Waigizaji filamu wa Italia
Jamii:Waigizaji wa filamu za Western
Epifania

Balthasari, Melkiori na Gaspari, katika mozaiki ya karne ya 6 ndani ya Basilika la Sant'Apollinare Nuovo mjini Ravenna, Italia.]]
[300px|thumb|Mwaka wa Kanisa kadiri ya [kalenda ya liturujia ya Roma kama kielelezo cha kawaida kwa Wakristo wa magharibi.]]

**Epifania** ni neno linatokana na Kigiriki ἐπιφάνεια, *epifaneia*, yaani *udhihirishaji, tokeo, ujio, uwepo wa Mungu*. 

Kwa kifupi zaidi 'Eπιφάνια (Yohane Krisostomo) linamaanisha "Kuzaliwa kwa Yesu Kristo", kwa kuwa ndivyo Bwana alivyotutokea sisi binadamu kadiri ya imani ya Wakristo.

Kwa kawaida Epifania inaeleweka kama sikukuu muhimu mojawapo ya Ukristo ambayo inahusiana na Noeli na inaadhimishwa kimapokeo tarehe 6 Januari. Lakini, kuanzia mwaka 1970, Kanisa la Kilatini limeruhusu Wakatoliki wa nchi ambapo tarehe hiyo si sikukuu ya taifa, waiadhimishe katika Jumapili ya kwanza baada ya Januari mosi, isije ikasahaulika. Upande wao, Makanisa ya Kiorthodoksi yanayofuata bado Kalenda ya Juliasi wanaiadhimisha siku ambayo katika nchi nyingi ni tarehe 19 Januari, kutokana na tofauti ya siku 13 kati ya kalenda hiyo na ile ya Gregori.

Mbali ya kushiriki ibada kanisani, desturi zinazohusiana na Epifania ni pamoja na nyimbo maalumu, kuandika majina ya mamajusi katika milango kwa chaki, kubariki nyumba, kula keki ya mamajusi watatu, kuogelea na kuondoa mapambo ya Krismasi. 

## Historia
Neno ἐπιφάνεια lilitumiwa na Wagiriki wa kale kumaanisha tendo ambalo mungu mmojawapo aliweza kujidhirisha kwa binadamu (kwa njia ya miujiza, njozi, ishara, n.k.).

Katika karne ya 3 Wakristo walianza kulitumia kuhusu matendo ambayo Yesu alijidhirisha (kama vile miujiza yake, ishara n.k.).  

Kwa namna ya pekee, kati ya matendo hayo yalisisitizwa: 
* ujio wa mamajusi kutoka mashariki hadi Bethlehemu ili kumheshimu mfalme wa Wayahudi aliyezaliwa, 
* Ubatizo wa Yesu katika mto Yordani kwa mikono ya Yohane Mbatizaji, na 
* muujiza wake wa kwanza kwenye arusi ya Kana, alipogeuza maji kuwa divai. 

Katika adhimisho la Epifania, Wakatoliki wanasisitiza zaidi ujio wa mamajusi, kumbe Waorthodoksi wanasisitiza ubatizo wa Yesu, Utatu Mtakatifu ulipojitokeza: Baba katika sauti kutoka mbinguni, Mwana katika mwili alioutwaa, na Roho Mtakatifu katika umbo la njiwa aliyemshukia Yesu.

## Marejeo ya Kiswahili
* Masomo ya Breviari - Sikukuu za Bwana, za Bikira Maria na za Watakatifu - Ndanda Mission Press 1978, uk 12-14
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk 11-12 
* Maurice Soseleje, Kalendari yetu – Maisha ya Watakatifu – Toleo la pili – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1986 – ISBN 9976-63-112-X, uk. 10
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 7-9

## Viungo vya nje
* [Epifania katika Catholic Encyclopedia(https://sw.wikipedia.org/wiki/Catholic_Encyclopedia)]
Voltaire

**François-Marie Arouet** anayejulikana zaidi kwa jina la **Voltaire** alikuwa mwandishi na mtaalamu wa falsafa kutoka Ufaransa.

Anahesabiwa kati ya waanzilishaji wa Zama za Mwangaza nchini Ufaransa.
 
Alitetea uhuru wa mawazo na uhuru wa dini ingawa enzi zake sheria za Ufaransa zilikuwa kali na dini iliamriwa na serikali, kama ilivyokuwa katika nchi nyingi za Ulaya.

Kwa miaka 3 (kuanzia 1726 hadi 1729) aliondoka nchini na kuishi ugenini huko Uingereza ambapo mawazo yake yalikubalika zaidi. Inasemekana alikwenda akiwa msanii akarudi ni mwanafalsafa, akimfuata hasa Locke.

Baadaye alienda kuishi Berlin (Prussia, leo Ujerumani), halafu tena Uswisi. alipobaki mpaka karibu na kufa. 

Aliandika mengi pamoja na tamthiliya, shairi na maigizo. Maandiko yake yaliathiri Mapinduzi ya Marekani na Mapinduzi ya Ufaransa ya 1789.

Voltaire alipinga mafundisho mengi ya Kanisa Katoliki na ya dini nyingine zinazodai kutokana na Ufunuo wa Mungu, akiziita ushirikina. Kwa namna ya pekee alipinga maandishi ya Blaise Pascal.

Badala yake akasimama upande wa imani ya Mungu asiyetambulika na asiye na uhusiano na binadamu akimwamini kuwa tu chanzo cha ulimwengu na namna ya nishati ndani yake. 

Pia alijiunga na chama cha siri cha Umasoni.

Alipokufa hakuzikwa kanisani.

## Viungo vya Nje 
* An analysis of Voltaire's texts (in the "textes" topic) (in French)
* 
* Voltaire's writings from Philosophical Dictionary
* Société Voltaire 
* Voltaire's Candide and Leibniz 
* VisitVoltaire.com 
* Zama za Voltaire katika Catholic Encyclopedia

Jamii:Wanafalsafa wa Ufaransa
Rosa Luxemburg

thumb|right|Rosa Luxemburg
**Rosa Luxemburg** (5 Machi 1871 - 15 Januari 1919) alikuwa mwanasiasa na mwanafalsafa kutoka Polandi aliyeishi muda mrefu Ujerumani. 

Alizaliwa katika familia ya Wayahudi katika sehemu ya Polandi iliyokuwa sehemu ya milki ya Urusi. Tangu utoto alijiunga na vikundi vya kisoshalisti waliopinga utawala wa Kirusi. Alilazimishwa kukimbia akakaa Uswisi aliposoma falsafa, historia na uchumi. 1897 alimwoa Mjerumani akahamia Berlin aliposhiriki katika chama cha kisoshalisti SPD akawa mwalimu kwenye chuo cha chama. 

Aliendeleza mafundisho ya Kimarx katika vyama vya kisoshalisti vya Ulaya. 1914 alipinga vita kuu ya kwanza ya dunia akajitenga na chama cha kisoshialisti cha Ujerumani baada ya wabunge wa chama hiki kukubali mikopo ya kulipia gharama za vita kwenye bunge la Ujerumani. 

Rosa alikuwa kati ya waanzilishaji wa chama cha Kikoministi katika Ujerumani lakini wakati huohuo alipinga mweleko wa kidikteta kati ya Wakomunisti wa Urusi chini ya Lenin.

Baada ya mapinduzi ya Ujerumani ya 1918 yaliyomaliza utawala wa Kaisari aliendelea kupigania mapinduzi ya kisoshalisti. Wakati wa mgomo wa wafanyakazi Wakomunisti alikamatwa na vikosi vya wanamgambo waliopinga mapinduzi akauawa nao na maiti yake kutupwa mtoni.

Anakumbukwa kama mwanamapinduzi aliyependa uhuru. Kati ya misemo yake yanayokumbukwa ni "Uhuru wakati wote ni uhuru wa hao wasiokubaliana".

## Viungo vya nje
Jamii:Wanasiasa wa kike Ujerumani
Jamii:Wanafalsafa wa Ujerumani
Maricruz Delgado

thumb|Camille Guaty ni muhusika aliye tumia jina la **Maricruz Delgado** katika kipindi cha mfululizo wa televisheni cha Kimarekani cha Prison Break

**Maricruz Delgado** ni jina la mhusika katika kipindi cha mfululizo wa televisheni cha Kimarekani cha Prison Break. Uhusika ulichezwa na Camille Guaty. Mhusika huyu alicheza kama mwanamke wa Fernando Sucre. Alikutana na Sucre miaka mitatu nyuma kama jinsi inavyojieleza katika sehemu ya pilot, na akaendelea kuwa naye hadi hapo alipokuja kutiwa kizuizini. 

Akiwa jela, Sucre alimwomba Maricruz amsubirie hadi apo atakaporudi kisha wafunge ndoa na mama huyo alikubali. Maricruz baadaye akajijua kama ni mjamzito (ya Sucre). Tendo la Maricruz kuwa na mimba, Sucre alizidi kupata mzuka wa kutaka kutoroka jela.

Furaha yake ya kuwa baba haikudumu sana baada ya kugundua kuwa Hector ana mahusiano na Maricruz, hivyo Maricruz hatomtembelea Sucre kwa kufuatia mahusiano mpya yake mpya na Hector.

Hilo ndilo lilizidi kumfanya Sucre kuongeza juhudi zake za kutaka kutoroka. Maricruz akavishwa pete na Hector na kisha wakasafiri zao na kuelekea mjini Las Vegas kwenda kufungua ndoa, na kusabishia Sucre kujaribu kuzuiya harusi hiyo. 

Baadaye, ilikuja kugundulika kwamba Maricruz amempiga chini Hector kwenye kilele cha ndoa, kitendo ambacho kilimtia mtawasha Sucre kumfuatilia mama mtoto wake. Wawili hao walikuja kuungana tena kunako uwanja wa ndege wa mjini Ixtapa, Mexiko na kwenda kukaa katika nyumba ya shangazi yake Sucre.

## Tanbihi
Jamii:Wahusika wa Prison Break
Sun Tzu

thumb|right|

**Sun Tzu** aliyeishi manmo mwaka 500 KK alikuwa jenerali, mwandishi na mwanafalsafa kutoka nchini China.

## Maisha 
Hakuna mengi yanayojulikana kumhusu. Aliitwa Sun Wu akapewa jina la Sun Tzu kwa heshima na "Tzu" ilimaanisha "mwalimu". 

Alikuwa jemadari wa mfalme Helü katika ufalme Wu uliokuwepo kwenye mto Yangtse karibu na mdomo wake.

Kuna hadithi kumhusu kwamba siku moja mfalme alimwamuru kuonyesha utaalamu wake kama jenerali. Akampa hawara 300 wa nyumba yake. Sun Tzu aliwagawa katika vikosi viwili akaweka hawara 2 waliopendwa hasa na mfalme kama maafisa. Baadaye aliwaeleza amri kadhaa akawapa amri watekeleze. Hawara walianza kucheka tu bila kufanya kitu. Sun Tzu alisema: "Kama amri si dhahiri na askari hawaelewi ni kosa la jenerali" akaeleza shughuli tena na kurudia amri. Mabinti walicheka tena. Sasa alisema: "Kama amri zinaeleweka na askari hawatii ni kosa la maafisa" akatoa amri ya kukata vichwa vya hawara 2 waliopendwa na mfalme. Baada ya kuona vifo vya wenzao wengine walitii bila kusita tena.

Mfalme aliyeshtuka mwanzoni aliona huyu anafaa kuwa jenerali alimfanya jemadari wa ufalme.

## Mafundisho 
]]
Aliandika kitabu "Sanaa ya Vita" kinachosomwa hadi leo anamoeleza nadharia ya vita.

Mafundisho yake ni ya kwamba vita ni jambo la hatari ni afadhali kuepukana nayo ka sababu mara nyingi inaharibu taifa na dola. Vita inapaswa kufuata shabaha ya siasa inayoeleweka na kumaliza baada ya kufika shabaha.

Alisema ni bora kuvurugisha mipango ya adui kuliko kupambana naye, halau ni afadhali kuvunja ushikamano wake na wasaidizi na kwenye nafasi ya tatu tu ni kuingia vitani na kushinda.

## Athira 
Kitabu cha Sun Tzu inasomwa na kufundishwa hadi leo katika vyuo vya kijeshi mbalimbali. Kati ya viuongozi wa kijeshi waliotafakari ushauri wa kitabu hii ni 
* Napoleon Bonaparte
* Togo Heihachiro, jemadari wa wanajeshi wa Japan katika vita ya Japani na Urusi ya 1905
* Mao Tsedong kiongozi wa wakomunisti nchini China
* Norman Schwarzkopf, jemadari wa Marekani katika vita ya ghuba ya 1990

## Viungo vya nje
* 
* Kitabu cha *Sanaa ya Vita*  
* Sun Tzu and Information Warfare 

Jamii:Wanafalsafa wa China
Umma wa Wapanda Baiskeli Dar es Salaam

thumb|right|400px|Logo ya UWABA
**Umma wa Wapanda Baiskeli Dar es Salaam** (kifupi: **UWABA** au **UWABADAR**) ni jina la Shirika Lisilo la Kiserikali la umoja wa Wanabaiskeli kutoka Dar es Salaam, Tanzania. Umma huu unaruhusu mtu yeyote mwenye baiskeli kujiunga nao bila ada yeyote ile.
## Dhamira ya Umma
thumb|right|270px|Picha ya Msafara wa Wapanda Baiskeli Dar.
Malengo ya Umma ni kama yafuatavyo: 

* Kuhamasisha watu wa Dar es Salaam kutumia baisikeli
* Kuhamasisha wanawake kupanda baisikeli
* Kufanya utafiti kupata taarifa kuhusu wapanda baisikeli na maoni yao
* Kushirikiana na serikali na kuhamasisha na kuwashauri kuweka huduma kwa wapanda baisikeli na kuweka mazingira mazuri na salama kwa wapanda baiskeli (mfano sehemu maalumu ya barabara hasa kwa baisikeli, sehemu za kupaki baisikeli, sehemu za kuoga baada ya kupanda baisikeli)
* Kuhamasisha na kuwashauri serekali kuweka mazingira mazuri na salama kwa usafirishaji wa mizigo kwa baisikeli
* Kushirikiana na mashirika mengine ambayo yana malengo kama haya
* Kuhamasisha waendesha magari kuheshimu na kuwapa nafasi wapanda baisikeli na kuwapa haki zao barabarari
* Kuhamasisha wapanda baisikeli kuendesha salama, mfano kutumia taa usiku, kutumia kofia ngumu (helmet) na kujua sheria za barabarani
* Kuwasaidia watu ambao wameumizwa na waendesha magari wakati wa kupanda baisikeli ili kupata fidia zao
## Kamati
Wanakamati wa Umma:

*Mejah Mbuya, Mwenge - Mwenyekiti
*Elaine Baker, Kigamboni - Katibu
*Juma Ali Salehe Jongo, Manzese - Mweka Hazina
*Rashid Karanji, Manzese
*Sosthenes Amlima, Ubungo
## Marejeo
## Viungo vya Nje
*Tovuti Rasmi ya UWABA 

Jamii:Mashirika ya Tanzania
Jamii:Dar es Salaam
Jamii:Usafiri wa Tanzania
Mwaka mpya

[thumb|300px|Mianga ya Mwaka Mpya mjini [Sydney (Australia)]]

**Mwaka mpya** ni siku ya kwanza ya mwaka na mara nyingi ni sherehe na nafasi ya watu kutakiana heri na baraka za mwaka mpya.

Katika tamaduni mbalimbali nafasi hii ni sikukuu moja au zaidi pasipo na kazi za kawaida.

## Tarehe mbalimbali kufuatana na kalenda tofauti
Tarehe ya mwaka mpya inategemea kalenda yake. Kuna kalenda tofautitofauti zinazotumiwa dunani na kila moja ina mwaka wake wa pekee pamoja na siku tofauti ya kuanza, mfano kalenda yya kiraia, kalenda ya Kiislamu, mwaka wa Kanisa. 

### 1 Januari
Kalenda inayotumiwa zaidi kimataifa ni Kalenda ya Gregori na hapa mwaka mpya ni 1 Januari.

### Sikusare machipuo
Uajemi, Afghanistan, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan, Azerbaijan, Turkmenistan na Kashmir husheherekea mwaka mpya kufuatana na kalenda ya Kiajemi kwenye sikukuu ya Nouruz ambayo ni sawa na sikusare ya machipuo inayotokea kati ya tarehe 20 - 21 Machi kwenye kalenda ya Gregori lakini kwao mwezi na mwaka mpya unaanza

### Mwezi mwandamo baada ya solistasi
Wachina na Wavietnam husheherekea mwaka mpya wakati wa mwezi mwandamo wa pili baada ya solistasi ya Desemba na tarehe hii inatokea kati ya 21 Januari na 21 Februari.

### Mwaka wa Kiyahudi
Nchi ya Israeli na Wayahudi husheherekea mwaka mpya kufuatana na Kalenda ya Kiyahudi kwa jina la Rosh Hashana ambayo ni siku inayotokea kati ya Septemba na nusu ya kwanza ya Oktoba.

### Mwaka wa Kiislamu
Waislamu na nchi ya Saudia huwa na mwaka mpya kufuatana na kalenda ya Kiislamu. Kalenda hii inafuata Mwezi si Jua na kwa hiyo sikuu zake huzunguka katika mwaka wa jua. Hakuna desturi ya kusheherekea mwaka mpya wa Kiislamu.

### Diwali
Sikukuu ya Diwali inasheherekewa na jumuiya kadhaa za Wahindu pia kama mwaka mpya.

### Miaka ya kibiashara na kishule
Nje ya mahesabu haya kuna kalenda nyingine zisizoanzisha mwaka kwa sherehe. Mifano ni: 
* mwaka wa shule
* mwaka wa biashara ambako hesabu mpya inaanzishwa
* mwaka wa kanisa ambayo katika sehemu kubwa ya Ukristo unaanza kwenye jumapili ya Adventi (majilio) ya kwanza.

Jamii:Kalenda
OpenStreetMap

thumb|100px|OpenStreetMap Logo
[thumb|OpenStreetMap [Cape Town]]
[thumb|[GPS]]
**OpenStreetMap (OSM)** ni mradi shirikishi wa uundaji wa ramani haririfu na huria ya dunia. Ramani zinaumbwa kwa kutumia data kutoka kwenye kachombo kadogo cha mfumo wa GPS, yaani inachukua picha za hewani na vyanzo vingine huria.

## Viungo vya Nje 
* OpenStreetMap Website
* OpenStreetMap Wiki
* http://geo.topf.org/comparison/index.html 

Jamii:Topografia
Jamii:Teknolojia
Kiwangwa

**Kiwangwa** ni kata ya Wilaya ya Chalinze katika Mkoa wa Pwani, Tanzania yenye postikodi namba **61309  **. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 25,997 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  14,586  walioishi humo.  

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Chalinze   
Jamii:Kata za Mkoa wa Pwani
Vita ya Japani na Urusi ya 1905

thumb|250px|Picha za Vita kati ya Japani na UrusiJuu: Manowari; Picha kwa mwendo wa saa: Wanajeshi Wajapani, Wanafarasi Wajapani, Manowari 2 za Urusi, Wanajeshi Warusi wakitazama maiti za Wajapani mbele ya Port Arthur
thumb|250px|Eneo la vita: Nyekundu ni Manchuria; rasi ya Liaodong inaitwa "Daijan" (katikati ya ramani katika Manchuria kusini upande wa bahari)

**Vita kati ya Japani na Urusi ya 1905** ilipiganiwa katika Asia ya Mashariki. Japani ilishinda na Urusi ilishindwa. Ilikuwa mara ya kwanza ya kwamba taifa la Asia lilishinda nchi ya "watu weupe" wa Ulaya tangu zama za kati.

Tokeo muhimu ya vita lilikuwa mapinduzi ya Urusi ya 1905 na kupanuka kwa utawala wa Japani katika Korea na China.

## Sababu za vita 
Sababu kuu ya vita ilikuwa mashindano ya nchi zote mbili juu ya athira na kipaumbele katika Korea na Manchuria.

Tangu mwisho wa karne ya 19 Japani ilijaribu kupanusha athira yake katika Asia ya Mashariki. Baada ya vita ya kwanza kati ya Japani na China mwaka 1894 jeshi la Japani liliteka rasi ya Liaodong na bandari ya Port Arthur lakini ililazimishwa kuondoka tena baada ya matishio kutoka mataifa ya Ulaya. 

Urusi ilitafuta bandari mpya kwa jeshi la maji. Bandari ya pekee kwa manowari kubwa upande wa Pasifiki ilikuwa Vladivostok lakini mji huu ulikuwa kaskazini mno na wakati wa majira ya baridi bahari iliganda kuwa barafu ikazuia mwendo wa meli. Hivyo Warusi walitafuta bandari upande wa kusini pasipo na matatizo ya barafu. Walipatana na China juu ya mkataba wa kukodi rasi ya Liaodong pamoja na bandari ya Port Arthur iliyopo kwenye pwani la Bahari ya China upande wa magharibi wa Korea.

Hatua hii ilikasrisha Japani. Zaidi ya hapo Warusi walianza kuingia katika Korea kwa makampuni ya kibiashara wakakataa kukubali kipaumbele cha Japani katika rasi ya Korea.

Mwisho wa 1903 serikali ya Japani iliamua kuwashambulia Warusi.

Wanamaji wa Japani walishambulia manowari ya Urusi kwenye bandari ya Port Arthur katika usiku wa tar. 8/9 Februari 1904 na wakafaulu kuzamisha manowari kadhaa na kubomoa nyingine.

Wajapani walishinda pia mapigano kwenye nchi kavu hasa mapigano ya Mukden.

1905 Warusi walituma kundi la manowari kutoka Bahari Baltiki kwenda Asia ya Mashariki. Kwenye mapigano ya Tsushima likashindwa kabisa na wanamaji wa Japani.

## Amani na baadaye 
Urusi ilipaswa kutafuta amani. Kwa msaada wa Marekani nchi zote mbili zilipatana kumaliza vita. Urusi ilipaswa kujiondoa katika Manchuria na Korea na kukubali maeneo haya mawili kuwa chini ya athira ya Japani.

Japani iliendelea kutwaa na kutawala Korea kama koloni kuanzia 1910.

Katika Urusi habari za kushindwa zilisababisha ghasia ya wananchi na mapinduzi ya 1905.

## Viungo vya nje
Jamii:Historia ya Urusi
Jamii:Historia ya Japani
Jamii:Vita
Miss Independent

"**Miss Independent**" ni wimbo wa mwimbaji na mtunzi wa muziki wa R&B-pop wa Kimarekani - Ne-Yo. Ni wimbo wa pili kutoka katika albamu yake ya *Year of the Gentleman* na wimbo ulitayarishwa na Stargate.  Hii ni sampuli kutoka katika wimbo wa "Forget About Me" wa Little Bit (aka Lil' Bit).  Wimbo ulitungwa na  Ne-Yo kwa ushirikiano wa Stargate. Ulitolewa ukiwa kama muziki wa kupakua mkondoni mnamo tar.  26 Agosti 2008 na kutolewa kikawaida kunako mwezi Septemba, 2008.

## Muziki wa video
Ne-Yo amefanya muziki wa video wa "Miss Independent" na mwongozaji Chris Robinson mnamo Jumatatu ya tar. 11 Agosti 2008 mjini Santa Monica, California.  Video imeuzisha sura baadhi ya wasanii kama vile Keri Hilson, Gabrielle Union, Lauren London na Trey Songz.

## Chati
## Marejeo
## Viungo vya Nje
Jamii:Nyimbo za 2008
Jamii:Nyimbo za Ne-Yo
Jamii:Nyimbo zilizotayarishwa na Stargate
Magomeni (Bagamoyo)

*Kwa matumizi mengine ya jina hili tazama **hapa***

**Magomeni** ni sehemu ya mji mdogo wa Bagamoyo na kata ya Wilaya ya Bagamoyo katika Mkoa wa Pwani, Tanzania yenye postikodi namba **61302**. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 16,530 . 

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Bagamoyo   
Jamii:Kata za Mkoa wa Pwani
Tumbi

**Tumbi** ni jina la kata mbili nchini Tanzania:
*Tumbi (Tabora mjini) ndani ya manispaa ya Tabora
*Tumbi (Kibaha) katika wilaya ya Kibaha
Magindu

**Magindu** ni kata ya Wilaya ya Kibaha Vijijini katika Mkoa wa Pwani, Tanzania, yenye postikodi namba **61211 **. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 6,785 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  4,991  walioishi humo.  

Magindu imepakana na Wilaya ya Morogoro vijijini kwa upande wa kusini na magharibi, kata ya kwala kwa upande wa mashariki na Mji wa Chalinze kwa upande wa kaskazini. Kijiji cha Magindu kilitokana na neno la Kikwele "ng'indu" lenye maana ya kima kwa Kiswahili waliopatikana kipindi cha ujenzi wa reli ya kati toka Dar kwenda Kigoma iliyopitia kijiji hapo.

Wakazi wa kijiji na kata ya Magindu ni mchanganyiko wa Wakwele na Wamaasai hususani vijiji vya Gumba, Gwata na Magindu pia wakutu wanaopatikana kijiji cha Lukenge. Kijiji cha Magindu ni moja ya vijiji vichache vilivyojariwa rasilimali watu, misitu na ardhi ya rutuba. Wanakijiji wa Magindu kama ilivyo vijiji vingine Tanzania wana mila na desturi za kabila lao la Wakwele na hucheza ngoma za jando kwa wavulana na uny'ago kwa wasichana ambazo mara nyingi hufanyika kipindi cha mavuno au mlao kama inavyojulikana huko. 

Magindu ni kijiji ambacho pia kimejaliwa kupata huduma muhimu za kijamii kama shule ya msingi na sekondari, kituo cha afya na barabara yenye kiwango cha kokoto inayounganisha Magindu na Chalinze ya wilaya ya Bagamoyo ila bado kuna tatizo la umeme ambao serikali imeanza mipango ya kupeleka umeme huko. Vitongoji vya Magindu ni Mizuguni ambacho ni kijiji kipya, Magindu mjini, Lukarasi, Mnyonge na Kuyu.

Shughuli kuu ya kipato kwa wananchi wa magindu ni kilimo na biashara ndogondogo zinazofanyika eneo la magengeni lililopo Magindu mjini pia vijana hujishughulisha na uchomaji wa mkaa ili kujipatia kipato. 

Matatizo mengine yanayoikabili kata ya Magindu ni migogoro ya wakulima na Wamaasai ambalo ni tatizo kwa muda mrefu bila kupata ufumbuzi wa kudumu.

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Kibaha Vijijini   
Jamii:Kata za Mkoa wa Pwani
Chalinze

**Chalinze** ni jina la mji mdogo ambayo imekuwa makao makuu ya  Wilaya ya Chalinze katika Mkoa wa Pwani, Tanzania. Eneo la mji linaundwa na kata za Bwilingu (Chalinze yenyewe) na Pera. 

Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata hizo mbili zilikuwa na wakazi wapatao 48,000 walioishi humo.  

Chalinze iko km 110&nbsp;kutoka Dar es Salaam. Inajulikana kama njiapanda muhimu kwenye barabara kuu za Tanzania. A14 ya kwenda Kilimanjaro na Tanga inaachana hapa na A7  ya kuelekea Morogoro - Iringa ikiendelea kama A104 hadi Mbeya - Zambia/Malawi. Kwa madereva ni maarufu kwa sababu polisi wa barabarani hupima mwendokasi wa magari kwa kutumia mitambo na wengi wanalazimika kulipa faini.

Shughuli kuu za kiuchumi katika mji huo ni kilimo cha mazao ya chakula na biashara, pia ufugaji unafanyika kwa kiwango kidogo.

Mji wa Chalinze haujawahi kuandaliwa Mpango wa Jumla kwa ajili ya kusimamia, kuongoza na kudhibiti matumizi ya ardhi ya mji huo kulingana na Sheria ya Mipangomiji namba 8 ya mwaka 2007.

## Changamoto zinazokabili Mji wa Chalinze
Mji wa Chalinze, kama ilivyo katika miji mingi nchini, unakabiliwa na changamoto mbalimbali za kiuchumi, kijamii na kimazingira zinazosababisha mji huo kukua holela. Changamoto hizo ni pamoja na zifuatazo:
*Kuwepo kwa ongezeko kubwa la idadi ya watu ikilinganishwa na uwezo wa mamlaka ya upangaji kukidhi mahitaji ya upangaji, upimaji wa viwanja na uwekaji wa miundombinu na huduma za jamii.
*Kutokuwepo kwa mipango ya jumla na ya kina ya usimamizi wa mipango ya mji na udhibiti wa uendelezaji maeneo ya mji. Hii ni pamoja na kutokuwepo kwa rasilimali fedha za kutosha kwa ajili ya kuandaa mipango ya kusimamia uendelezaji wa mji na kudhibiti ukuaji wake (Mipango ya Jumla).
*Kuwepo kwa ongezeko la ujenzi holela na hivyo kuwa na makazi ambayo hayajapangwa inayosababishwa na kukosekana kwa mipango na kasi ndogo ya upimaji wa ardhi kwa ajili ya matumizi mbalimbali ikiwemo makazi, biashara, viwanda, uwekezaji, matumizi ya umma, n.k.
*Ongezeko la vijiji vinavyokua haraka na kuchukua sura ya kimji. Vijiji hivyo vinakua bila ya kuwa na mipango inayowezesha kutoa dira ya uendelezaji wa kimji na hivyo kusababisha kuendelezwa holela.
*Ushiriki mdogo wa sekta binafsi katika kupanga na kuendeleza miji.

## Marejeo
Jamii:Mkoa wa Pwani
Jamii:Wilaya ya Chalinze
Wilaya ya Kisarawe

[thumb|250px|Mahali pa Kisarawe (kijani) katika [mkoa wa Pwani.]] 
**Wilaya ya Kisarawe** ni wilaya mojawapo ya Mkoa wa Pwani yenye postikodi namba **61400**. 

Makao makuu ya wilaya yapo kwenye mji wa Kisarawe.

Katika sensa ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 95,614 . Katika sensa ya mwaka 2022 walihesabiwa 159,226 .

Kabila la Wazaramo ndilo kabila lenye watu wengi zaidi wilayani humo; watu wa kabila hilo husifika kwa uchangamfu wao na utayari wa kushirikiana katika mambo mbalimbali ya kijamii, kisiasa na hata kiuchumi.

Shughuli mbalimbali za kilimo  hufanyika katika wilaya hiyo. Zao la mhogo hustawi sana katika majira yote ya mwaka.

## Marejeo
K
Kisarawe (kata)

**Kisarawe** ni mji mdogo na makao makuu ya Wilaya ya Kisarawe katika Mkoa wa Pwani, Tanzania, yenye postikodi namba **61401**. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 11,506 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,838  walioishi humo.

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Kisarawe
Jamii:Kata za Mkoa wa Pwani
Msimbu

**Msimbu** ni kata ya Wilaya ya Kisarawe katika Mkoa wa Pwani, Tanzania yenye postikodi namba **61404**. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 18,705 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,147  walioishi humo.  

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Kisarawe   
Jamii:Kata za Mkoa wa Pwani
Msanga (Chamwino)

**Msanga** ni kata ya Wilaya ya Chamwino katika Mkoa wa Dodoma, Tanzania, yenye postikodi namba **41405**. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 13,992 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,663  waishio humo.

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Dodoma
Jamii:Wilaya ya Chamwino
Wilaya ya Mkuranga

[thumb|250px|Mahali pa Mkuranga (kijani cheusi) katika [mkoa wa Pwani.]] 
**Wilaya ya Mkuranga** ni wilaya mojawapo ya Mkoa wa Pwani. 

Katika sensa ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 187,428 .
Katika sensa ya mwaka 2022 walihesabiwa 533,033 .

## Eneo
Wilaya hii ilianzishwa mwaka 1995 kutokana na maeneo ya wilaya ya Kisarawe. Eneo lake ni km² 2,432 na kuna pwani ya Bahari Hindi yenye urefu wa kilomita 90. Vijiji saba viko kando ya pwani, navyo ni Hungubweni, Mpafu, Kerekese, Kisiju Pwani, Mdimni, Magawa na Kifumangao. Vijiji vya Boza, Kuruti, Kwale na Koma viko kwenye visiwa vidogo baharini, si mbali na pwani.

Kuna misitu ya mikoko na wanyama walio hatarini kuangamizwa bado wana hifadhi hapa.

## Wakazi
Wenyeji ni hasa Wazaramo, Wandengereko, Wamatumbi and Wamakonde.

Wakazi wa wilaya hukalia kata 25 zenye vijiji 120. Walio wengi (zaidi ya 90%) hudumisha maisha yao kwa njia ya kilimo hasa kilimo cha muhogo, mpunga na maharagwe. Mazao ya biashara ni korosho, nazi, mananasi na machungwa. Eneo hili ilikuwa kitovu cha kilimo cha korosho Tanzania takriban hektari 35,000 ilitumiwa kwa zao hili lakini tangu miaka ya 70 kilimo kilianza kupungua.

Wakazi wa vijiji vya pwani wanavua samaki.

Watu walio wengi ni maskini na utafiti wa mwaka 2005 ulionyesha kuwa familia ya wastani yenye watu 4.5 ilikuwa na pato la TSh 600,000 kwa mwaka (sawa na dola za Marekani 600) yaani chini ya dola 150 kwa mwaka kwa kila mtu.

## Marejeo
## Viungo vya Nje
*Mkuranga Governance Baseline (USAID) 

M
Mbezi (Mkuranga)

**Mbezi** ni kata ya Wilaya ya Mkuranga katika Mkoa wa Pwani, Tanzania, yenye postikodi namba ** 61503**. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 8,215 .
Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,759  walioishi humo. 

Kata hii inajumuisha vijiji saba ambavyo ni Msufini Kidete, Kisayani, Msolwa, Ngarambe, Mponga, Mihekela na Mwanzega.

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Mkuranga   
Jamii:Kata za Mkoa wa Pwani
Kibiti

**Kibiti** ni mji mdogo katika Wilaya ya Kibiti, Tanzania, yenye postikodi namba **61813**. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 29,533 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 15,156  walioishi humo.  

Msimbo wa Posta ni 61610.

Shughuli kuu katika kata ya Kibiti ni kilimo cha mihogo, ufuta, mpunga, korosho, mahindi na mtama.

## Marejeo
## Viungo vya nje
*Tovuti rasmi ya Wilaya ya Kibiti 
 
 
Jamii:Wilaya ya Kibiti   
Jamii:Kata za Mkoa wa Pwani
Ruaruke

**Ruaruke** ni kata ya Wilaya ya Kibiti katika Mkoa wa Pwani, Tanzania, yenye postikodi namba **61812**. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 11,283 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,229  walioishi humo.  

Wakazi ni hasa Wandengereko na Wamyagatwa (Wazaramo) pia kuna makabila mengine ya wahamiaji kama vile Wasukuma, Wamang'ati na Waha. 

Dini kuu ni Uislamu na Ukristo.

Wakazi wa Ruaruke wanajishughulisha zaidi na kilimo pamoja na ufugaji wa kuku wa kienyeji. Mazao yanayolimwa ni ya biashara na chakula. Mazao ya biashara ni korosho, ufuta na mihogo. Mazao ya chakula ni mpunga na mahindi; mihogo hutumika kama zao la chakula na la biashara.

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Kibiti   
Jamii:Kata za Mkoa wa Pwani
Maparoni

**Maparoni** ni kata ya Wilaya ya Kibiti katika Mkoa wa Pwani, Tanzania, iliyopo kwenye delta ya mto Rufiji ikitazama kisiwa cha Mafia, yenye postikodi namba **61803**. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 2,216 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata kabla haijamegwa ilikuwa na wakazi wapatao 5,783  walioishi humo.  

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Kibiti   
Jamii:Kata za Mkoa wa Pwani
Kanga (Mafia)

Kwa matumizi mengine ya jina hili angalia Kanga

**Kanga** ni kata ya Wilaya ya Mafia katika Mkoa wa Pwani, Tanzania, yenye postikodi namba **61708**. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 4,516 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 3,758  walioishi humo.  

Kanga iko kwenye sehemu ya kaskazini ya kisiwa cha Mafia.

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Mafia   
Jamii:Kata za Mkoa wa Pwani
Kiegeani

thumb|Kiegani kwenye kisiwa cha Mafia
**Kiegeani** ni kata ya Wilaya ya Mafia katika Mkoa wa Pwani, Tanzania, yenye postikodi namba **61702**. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 5,335 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 4,094  walioishi humo.  

Kiegani iko kusini-mashariki mwa kisiwa cha Mafia ikitazama visiwa vidogo vya Juani, Jibondo na Chole.

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Mafia   
Jamii:Kata za Mkoa wa Pwani