open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sundar Pichai

thumb|Picha yake ya mwaka 2023.
**Pichai Sundararajan** anayejulikana zaidi kama Sundar Pichai (/ˈsʊndɑːr pɪˈtʃaɪ/) (amezaliwa Juni 10, 1972) ni mtaalamu wa biashara aliyezaliwa India na kuwa raia wa Marekani. Yeye ni Afisa Mtendaji Mkuu (CEO) wa Alphabet Inc. na kampuni yake tanzu, Google.

Pichai alianza kazi yake kama mhandisi wa vifaa. Baada ya kipindi kifupi katika kampuni ya ushauri wa usimamizi ya McKinsey & Co. Pichai alijiunga na Google mwaka 2004, ambapo aliongoza juhudi za usimamizi wa bidhaa na uvumbuzi kwa suite ya programu za wateja wa Google, ikiwa ni pamoja na Google Chrome na ChromeOS, pamoja na kuwa na jukumu kubwa la Google Drive. Aidha, aliendeleza maendeleo ya programu nyingine kama Gmail na Google Maps. Mwaka 2010, Pichai alitangaza pia ufunguzi wa msimbo wa codec mpya ya video VP8 na Google na kutambulisha fomati mpya ya video, WebM. Chromebook ilitolewa mwaka 2012. Mwaka 2013, Pichai aliongeza Android kwenye orodha ya bidhaa za Google alizozisimamia.

Pichai alichaguliwa kuwa CEO mpya wa Google mnamo Agosti 10, 2015, baada ya hapo awali kuteuliwa kuwa Mkuu wa Bidhaa na CEO wa wakati huo Larry Page. Mnamo Oktoba 24, 2015, alichukua nafasi hiyo mpya baada ya kukamilika kwa uundaji wa Alphabet Inc., kampuni mpya inayoshikilia familia ya kampuni za Google. Aliteuliwa kwenye Bodi ya Wakurugenzi ya Alphabet mwaka 2017.

Jamii:watu wa Marekani
Bonfili

[thumb|[Sanamu yake huko Foligno.]]
**Bonfili, O.S.B.** (Osimo, Marche, Italia, 1040 hivi - Cingoli, Marche, 22 Machi 1115) alikuwa abati wa monasteri halafu askofu wa Foligno kuanzia 1070 hivi.

Miaka 1096-1104 aliishi katika Nchi takatifu na kuwa mkaapweke.

Aliporudi Italia aliacha moja kwa moja jimbo lake na kwenda tena monasterini, lakini huko alidhulumiwa hata akamalizia maisha yake upwekeni.

Habari zake ziliandikwa na Silvesta Guzzolini.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 27 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Saint Bonfilius, in Enciclopedia Britannica, Encyclopædia Britannica, Inc. 
* Ugolino Nicolini, BONFIGLIO, santo, in Dizionario biografico degli italiani, vol. 12, Istituto dell'Enciclopedia Italiana, 1971. 

## Viungo vya nje
*catholic.org St. Bonfilius

Jamii:Waliozaliwa 1040

Jamii:wamonaki
Jamii:Wabenedikto

Jamii:wakaapweke
Patricia Amira

**Patricia Amira** ni mtetezi wa haki za wanawake na wasichana, mtangazaji, mzungumzaji wa hadhara na msimamizi wa mkutano wa Kenya, akitambuliwa kwa kipindi chake cha televisheni kilichotambuliwa kama *The Patricia Show*, ambacho kilitambulika Afrika kote, na pia Ulaya na Marekani, kuanzia 2009 hadi 2013.

## Maisha ya Awali
Amira alizaliwa Nairobi nchini Kenya. Alisoma Shule ya Kimataifa ya Geneva kati ya 1981 na 1985, na Chuo Kikuu cha Regent London kutoka 1989 hadi 1992.

## Tasnia ya habari
Mnamo mwaka wa 2000 Amira alianza kufanya kazi kituo cha redio cha masafa ya 98.4 *Capital FM*, kituo cha pili cha redio huru kuanzishwa baada ya uhuru wa vyombo vya habari nchini Kenya. Baadaye alihamia katika runinga, akiunda, kutayarisha na kusimamia kipindi cha *The Patricia Show,* ambacho kilirushwa Afrika, na pia huko Ulaya na Amerika, kati ya 2009 na 2013. Hivi karibuni, amewasilisha onyesho la saa 3 katika kipindi cha redio kilichotolewa kwa anuwai ya mitindo ya muziki ya Kiafrika.  

Ameonekana katika filamu moja iliyoitwa *Rafiki,* iliyooneshwa kwa mara ya kwanza katika Tamasha la Filamu la Cannes 2018, filamu ya kwanza ya Kenya kuonyeshwa kwenye tamasha hilo. Filamu hii ni hadithi ya mapenzi kati ya wasichana wawili katika shinikizo la familia na kisiasa nchini Kenya. Amira aliigiza kama mama wa mmoja wa wasichana hao.

## Utetezi wa haki za wanawake
Amira ni mwenyekiti mwenza wa bodi ya **Usawa ni sasa** yaani *Equality Now,* (kwa lugha ya kiingereza) shirika lisilo la kiserikali la kimataifa lililoanzishwa mwaka 1992 ili kutetea ulinzi na uendelezaji wa haki za binadamu za wanawake na wasichana. Linafanya kazi ya kuhimiza serikali kupitisha, kuboresha na kutekeleza sheria zinazolinda na kukuza haki za wanawake na wasichana duniani kote, zikilenga katika kukomesha unyanyasaji wa kijinsia, kukomesha mila mbaya kama vile ndoa za utotoni na ukeketaji, kukomesha unyonyaji wa kijinsia ikiwa ni pamoja na biashara haramu ya kijinsia kwa wanawake na wasichana, na kukomesha ubaguzi wa kijinsia kisheria.

## Marejeo
Jamii: Wiki4HumanRights 2024
Jamii:Watu kutoka Nairobi
Jamii:wanawake wa Kenya
Jamii:wanaharakati wa Kenya
Jamii:Mashindano ya uandishi wa makala za haki za binadamu
Arnau Tenas

thumbnail|right|200px|Arnau Tenas

**Arnau Tenas Ureña** (alizaliwa 30 Mei 2001) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Uhispania, ambaye anacheza kama golikipa katika klabu ya Paris Saint-Germain F.C. inayoshiriki Ligue 1 ya Ufaransa.
## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Hispania
Jamii:Waliozaliwa 2001
Senny Mayulu

**Senny Mayulu** (alizaliwa 17 Mei 2006) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Ufaransa, ambaye anacheza kama kiungo katika klabu ya Paris Saint-Germain F.C. inayoshiriki Ligue 1 ya Ufaransa.
## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Ufaransa
Jamii:Waliozaliwa 2006
Milan Škriniar

[thumb|240x240px|Škriniar mnamo [2024]]

**Milan Škriniar ** (alizaliwa 11 Februari 1995) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Slovakia, ambaye anacheza kama beki katika klabu ya Paris Saint-Germain F.C. inayoshiriki Ligue 1 ya Ufaransa na timu ya taifa ya Slovakia.
## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Slovakia
Jamii:Waliozaliwa 1995
Lucas Beraldo

[thumb|240x240px|Beraldo akiwa na [São Paulo  2022]]

**Lucas Lopes Beraldo ** (alizaliwa 24 Novemba 2003) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Brazil, ambaye anacheza kama beki katika klabu ya Paris Saint-Germain F.C. inayoshiriki Ligue 1 ya Ufaransa na timu ya taifa ya Brazil.
## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Brazil
Jamii:Waliozaliwa 2003
Patcho Mwamba

**Patcho Mwamba** ni msanii wa Muziki wa dansi na mwigizaji wa filamu na tamthilia nchini Tanzania asili yake ni Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo 
## Kazi
Patcho Mwamba ni msanii katika kundi la muziki wa dansi FM Academia pia mwigizaji *Bongo movie*
### Filamu alizoshiriki
### Nyimbo alizoimba
## Marejeo
Jamii:Waigizaji filamu wa Tanzania
Jamii:Afrocreatives edit-a-thon 2024 in Tanzania
Akshay Kumar

**Akshay Kumar** (amezaliwa na jina la **Rajiv Hari Om Bhatia**; tarehe 9 Septemba 1967) ni mwigizaji maarufu wa filamu za Bollywood nchini India. Ameigiza katika zaidi ya filamu 150 na anajulikana kwa ujuzi wake wa kucheza filamu za aina mbalimbali kama vile za vichekesho, mapenzi, na za kiutendaji. Pia ni mtaalamu wa sanaa za mapigano na amepata tuzo kadhaa za filamu kwa kazi yake bora. Zaidi ya kuwa mwigizaji, Akshay ni mtayarishaji wa filamu na mfanyabiashara.

## Maisha ya awali 
Akshay Kumar alizaliwa Amritsar, Punjab, India, na kukulia katika mtaa wa Chandni Chowk huko Delhi. Alipata elimu yake ya msingi huko Don Bosco School na aliendelea na masomo ya juu huko Guru Nanak Khalsa College, Mumbai.

## Uigizaji 
Akshay Kumar alianza kazi yake ya uigizaji mwishoni mwa miaka ya 80 na mwanzoni mwa miaka ya 90. Alipata umaarufu kupitia filamu za "Khiladi" na kujiimarisha kama nyota wa filamu za mapigano. 

### Filamu maarufu 
Hapa kuna orodha ya baadhi ya filamu zake maarufu:

# **Khiladi** (1992)
# **Main Khiladi Tu Anari** (1994)
# **Mohra** (1994)
# **Sabse Bada Khiladi** (1995)
# **Tu Chor Main Sipahi** (1996)
# **Khiladiyon Ka Khiladi** (1996)
# **Insaaf** (1997)
# **Mr. and Mrs. Khiladi** (1997)
# **Dil To Pagal Hai** (1997)
# **Aflatoon** (1997)
# **Keemat: They Are Back** (1998)
# **Angaaray** (1998)
# **Barood** (1998)
# **International Khiladi** (1999)
# **Jaanwar** (1999)
# **Hera Pheri** (2000)
# **Dhadkan** (2000)
# **Khiladi 420** (2000)
# **Ek Rishtaa: The Bond of Love** (2001)
# **Ajnabee** (2001)
# **Awara Paagal Deewana** (2002)
# **Khakee** (2004)
# **Mujhse Shaadi Karogi** (2004)
# **Aan: Men at Work** (2004)
# **Waqt: The Race Against Time** (2005)
# **Garam Masala** (2005)
# **Phir Hera Pheri** (2006)
# **Bhagam Bhag** (2006)
# **Namastey London** (2007)
# **Welcome** (2007)

## Maisha binafsi 
Akshay Kumar alioa mwigizaji Twinkle Khanna, ambaye ni binti wa nyota wa zamani Rajesh Khanna na Dimple Kapadia, mnamo mwaka 2001. Wana watoto wawili pamoja.

## Marejeleo 
## Viungo vya nje 
* Akshay Kumar kwenye IMDb
* Akshay Kumar kwenye Wikipedia ya Kiingereza

Jamii:Waigizaji filamu wa India
Jamii:Waliozaliwa 1967
Akeel Henry

**Akeel Henry** ni mtayarishaji na mwandishi wa muziki kutoka Kanada. 

Alikuwa mshindi wa Tuzo ya Jack Richardson ya Mtayarishaji Bora wa Mwaka kwenye Tuzo za Juno za 2023 kwa kazi yake kwenye "For Tonight" ya Giveon na "Splash" ya John Legend.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanaume wa Kanada
Jamii:Watayarishaji muziki wa Kanada
Naisula Josephine Lesuuda

**Naisula Josephine Lesuuda** (alizaliwa Samburu, 30 Aprili 1984 ) ni mwanasiasa na mwanaharakati wa haki za wanawake wa Kenya. Pia ni Mbunge wa Bunge la Kenya.

## Maisha ya Awali
Lesuuda alizaliwa ni mtoto wa kwanza kati ya watatu kwa mama yao ambaye ni askofu wa Kianglikana na mfanyabiashara.Alihitimu shahada ya mawasiliano na maendeleo ya jamii kutoka Chuo Kikuu cha Daystar.

## Kazi
Lesuuda alifanya kazi kama mwandishi wa habari katika Shirika la Utangazaji la Kenya, ikiwa ni pamoja na kuandaa na kuendesha kipindi cha *Good Morning Kenya* yaani *Habari ya asubuhi Kenya*. Mnamo 2009, baada ya watu kumi kuuawa katika wizi wa mifugo huko Laikipia, alikua mwanachama mwanzilishi wa Msafara wa Amani wa Laikipia. Hili nalo lilipelekea kuanzishwa kwa idadi ya mashirika mengine ya amani ya ndani, yanayoungwa mkono na serikali ya Kenya na Marekani (USAid). Mnamo 2010, kazi yake na shirika hili ilimpelekea kuwa mwanamke mdogo zaidi wa Kenya kushinda Tuzo ya urais ya *Grand Warrior.*

Mnamo 2013, Lesuuda aliacha kazi yake na kuanzisha *"Naisula Lesuuda Peace Foundation"* ambayo inatetea elimu ya wasichana na kutokomeza ukeketaji na ndoa za utotoni.

Lesuuda alishiriki katika kampeni ya Rais Uhuru Kenyatta mwaka wa 2013,na kisha kuteuliwa kwa tiketi ya chama chake cha TNA kuwakilisha Kaunti ya Samburu katika Seneti mwaka wa 2013, na kuwa mwanachama mdogo zaidi wa kike. Kisha alichaguliwa kuwa Makamu Mwenyekiti wa Chama cha Wabunge wa Wanawake wa Kenya.

Mnamo 2016, alitangaza kwamba angeondoka kwenye Seneti kutafuta kuchaguliwa kama mwanachama wa Bunge la Kitaifa la Samburu Magharibi, kisha mwaka wa 2017 akihama kutoka Jubilee hadi chama cha KANU.

Katika uchaguzi wa 2017, Lesuuda alichaguliwa kwa kura 14,560, akimshinda Jonathan Lelelit aliyemaliza muda wake aliyepata kura 13,970, na kuwa mbunge wa kwanza mwanamke katika eneo/jimbo hilo. Bunge lilipoketi mnamo Agosti 2017, alitangaza nia yake ya kuomba nafasi ya Naibu Spika, lakini akashindwa kuwasilisha ombi lake kabla ya kupiga kura.

Alichaguliwa tena katika Eneo la Bunge la Samburu Magharibi katika uchaguzi mkuu wa 2022.

## Maisha binafsi
Lesuuda ameolewa, na ana mabinti wawili.

## Marejeo
Jamii:Wiki4HumanRights 2024
Jamii:wanasiasa wa Kenya
Jamii:Wanawake wa Kenya
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Mashindano ya uandishi wa makala za haki za binadamu
Tamasha la Hip-Hop Asili

**Tamasha la Hip-Hop Asili** (HAF) ni sherehe ya kila mwaka ya muziki na utamaduni wa Hip hop nchini Tanzania. Linaandaliwa na wasanii wa ndani na kuungwa mkono na Ubalozi wa Ufaransa nchini Tanzania.

## Historia
Tamasha la Hip-Hop Asili lilianza mnamo Juni 2021, kwa kusaidia vipaji vya Hip-hop vya Tanzania na Afrika Mashariki na kuwasaidia kusonga mbele na kazi za kitaalamu, kuwapa wasanii jukwaa sahihi la kuonyesha vipaji vyao na kuboresha ujuzi wao wa tasnia ya muziki. Hili ni Tamasha la Kimataifa la Hip Hop la kwanza Afrika Mashariki, likifanyika katika Alliance Française na Nafasi Arts Space jijini Dar es Salaam. Tamasha hili lina lengo la kuboresha maonyesho ya kitamaduni ya Hip-hop kwa kuwawezesha vijana kutumia ujuzi wao kwa njia inayoinua jamii zao na kuwahamasisha kuchukua hatua kwa njia endelevu na yenye uwajibikaji wa kijamii.

## Marejeo
Jamii:Matamasha ya muziki nchini Tanzania
Jamii:Matamasha nchini Tanzania
Hilari wa Bremur

**Hilari wa Bremur** (alifariki katika ngome ya Bremur, karibu na Duesme, Ufaransa, 408 hivi) alikuwa Mkristo anayesemekana aliuawa na Wavandali kwa upanga pamoja na Fiorentino wa Bremur kwa ajili ya imani yake ya Kikatoliki.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 27 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Northwood Shukrani na Ukumbusho wa Heshima

[thumb|kumbukumbu iliyoko Irvine, [California]]
**Northwood Gratitude and Honor Memorial** ni kumbukumbu iliyoko Irvine, California, kwa wanajeshi wa Marekani waliokufa katika vita vya Iraq na Afghanistan. Majina yaliyo kwenye kumbukumbu hiyo yanatoka kwenye rekodi za majeruhi za Wizara ya Ulinzi ya Marekani kwa Operesheni Enduring Freedom, Operesheni Iraqi Freedom, na Operesheni New Dawn. Iko katika Hifadhi ya Jamii ya Northwood, kwenye kona ya Yale na Bryan huko Northwood, Irvine, California, na ni kumbukumbu pekee inayojulikana nchini Marekani inayoorodhesha kwa majina wanajeshi wote wa Marekani waliouawa katika vita vya Afghanistan na Iraq.

Wanajamii wa eneo hilo walikusanyika kila mwaka kutoka 2003 hadi 2010 kujenga kumbukumbu ya muda karibu na ishara ya asili ya hifadhi hiyo, kufanya sherehe za umma Siku ya Ukumbusho, Julai 5, Septemba 11, Siku ya Wanajeshi na kuendesha ibada za mishumaa kila usiku mwezi Juni na mwanzoni mwa Julai. Kumbukumbu ya kudumu ilijengwa kama mradi wa pamoja wa jamii na jiji katika eneo lile lile la kumbukumbu ya muda kama sehemu ya hifadhi ya jamii ya ekari 14 (mita za mraba 57,000). Ilizinduliwa rasmi katika sherehe mnamo Novemba 14, 2010.

## Marejeo 
Jamii:Marekani
Jamii:Makumbusho ya Marekani
Sanamu ya Garfield (San Francisco)

**Sanamu ya Garfield** imewekwa katika Golden Gate Park huko San Francisco, katika jimbo la California, Marekani.

## Marejeo 
Jamii:San Francisco, California
Tamasha la Adaakoya

**Tamasha la Adaakoya** ni tamasha la mavuno linaloadhimishwa kila mwaka na machifu na watu wa Wagurunsi huko Bolgatanga na Zuarungu katika Mkoa wa Upper East wa Ghana. Kawaida husherehekewa kati ya miezi ya Januari na Februari.

## Marejeo 
Jamii:Matamasha nchini Ghana
Sanamu ya wapanda farasi ya Antonio Aguilar

**Sanamu ya farasi ya Antonio Aguilar** imewekwa katika Mnara wa Kihistoria wa El Pueblo de Los Ángeles huko Los Angeles, katika jimbo la California, Marekani. Sanamu hiyo iko kwenye kona ya Mtaa wa Los Angeles na Mtaa wa Alameda, mbele ya Kituo cha Union cha jiji.

## Marejeo 
Jamii:Historia ya Marekani
Tamasha la Adae

**Tamasha la Adae**  ni sherehe inayoadhimishwa katika Mkoa wa Ashanti. Inachukuliwa kama siku ya kupumzika, na ni desturi ya zamani sana ya kihistoria ya watu wa Ashanti.

## Kutekelezwa 
Ndani ya mzunguko wa wiki sita, Adae ina siku mbili za sherehe, mara moja Jumapili (*Akwasidae*) na tena Jumatano (*Awukudae*). Mzunguko wa Adae unarudiwa mara tisa katika mwaka mmoja. Kulingana na kalenda ya Akan, Tamasha la Adae la tisa, linaloitwa *Tamasha la Adae Kese* (*Adae kubwa*), hutokea wakati wa sherehe ya Mwaka Mpya. Kwa hivyo, sherehe hii hufanyika kushukuru miungu na mababu kwa mavuno mapya. Matamasha ndani ya Adae hayawezi kubadilishwa badilishwa, kwa sababu yalifungwa tangu enzi za kale.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Ghana
Youssou N'Dour

'''Youssou N'Dour''' (amezaliwa 1 Oktoba, 1959) ni mwimbaji, mtunzi wa nyimbo, na mwanamuziki maarufu kutoka Senegal. Anajulikana kimataifa kwa sauti yake ya kipekee na mchango wake katika muziki wa Afrika. Baadhi ya nyimbo zake maarufu ni pamoja na 7 Seconds (1994) - ft. Neneh Cherry, Birima (2000), Nelson Mandela (1986), Ob-La-Di, Ob-La-Da (1995) (cover ya Beatles), Set (1990), Shaking the Tree (1990) - ft. Peter Gabriel, New Africa (1989), Medina (1997), My Hope is in You (1994) na Africa Dream Again (1996).
## Muziki na maisha
Youssou N'Dour alianza kufanya muziki katika miaka ya 1970 akiwa kijana. Alianzisha bendi yake ya kwanza, Super Étoile de Dakar, ambayo ilichochea ukuaji wa aina ya muziki wa "Mbalax." Muziki ambao ni mchanganyiko wa muziki wa asili wa Senegal na muziki wa kisasa.

Baadaye, N'Dour alipata umaarufu ulimwenguni kwa kipawa chake cha sauti yake ya kipekee. Pia kuweza  kuchanganya mitindo mbalimbali ya muziki. Aliendelea kutoa albamu nyingi zilizofanikiwa, ambazo zilimfanya awe mmoja wa wanamuziki mashuhuri kutoka Afrika.

Katika safari yake ya kumuziki, amefanikiwa kujishindia tuzo mbalilimbali. Ikiwa ni pamoja na Grammy kwa albamu zake za "Egypt" na "Rokku Mi Rokka," ambazo zilikuwa na athari kubwa kwa tasnia ya muziki wa dunia. Pia amekuwa balozi wa utamaduni wa Senegal ulimwenguni kote.

## Siasa 
Mbali na muziki, Youssou N'Dour amewahi kujihusisha sana na siasa na shughuli za kijamii nchini Senegal. Alijitupa katika kinyang'nyiro cha kuwania urais wa Senegal mwaka 2012, akigombea dhidi ya rais wa wakati huo, Abdoulaye Wade.

## Diskografia 
Baadhi ya albamu maarufu za Youssou N'Dour ni pamoja na:
* *Immigrés* (1984)
* *The Lion* (1989)
* *Eyes Open* (1992)
* *Egypt* (2004)
* *Rokku Mi Rokka* (2007)

## Marejeo 
# *Biography of Youssou N'Dour* - BBC News
# *Youssou N'Dour: The Voice of Senegal* - CNN
# *Official Website of Youssou N'Dour *

## Viungo vya Nje 
* Official Website of Youssou N'Dour 
* Youssou N'Dour on YouTube
Tamasha la Kwafie

**Tamasha la Kwafie** ni tamasha la kila mwaka linalosherehekewa na machifu na watu wa Wenchi katika Mkoa wa Bono na Techiman na katika Mkoa wa Bono Mashariki, ambayo yote yalikuwa awali sehemu ya Mkoa wa Brong-Ahafo wa Ghana. Kawaida hufanyika mwezi wa Julai.  

Watu wa Dormaa, Berekum na Nsoatre pia husherehekea tamasha hili mwezi wa Novemba/Desemba.

## Sherehe 
Wakati wa tamasha, wageni wanakaribishwa kushiriki chakula na vinywaji. Watu huvaa mavazi ya kitamaduni na kuna durbar ya machifu. Pia kuna ngoma na kucheza. 
Tamasha la Kwafie linasherehekewa katika Dormaa Ahenkro, Berekum, na Nsuatre katika Mkoa wa Brong Ahafo wa Ghana kuadhimisha kuletwa kwa moto katika eneo hilo, ikisemekana hufanywa na mababu waliohamia eneo hili zamani. Sherehe hii huchukua takriban siku tatu na inaweza kufanyika mwezi wa Novemba, Desemba, au Januari. Katika Dormaa Ahenkro, tamasha huanza na maandamano ya jioni ya mwangaza wa tochi kutoka ikulu hadi nyumbani ambako vinara vitakatifu huhifadhiwa. Mababu huabudiwa kwa kumiminia pombe, kisha maandamano hurudi ikulu. Asubuhi inayofuata kila mtu hukusanyika ikulu ambako mkuu wa kabila huongoza "kuweka magogo," au Nkukuato, ambapo maafisa wa ngazi ya chini huleta magogo mabegani mwao kumpatia mkuu. Afisa wa ngazi ya juu zaidi huchagua magogo matatu ya kuanzisha moto, ambao hutumiwa kupika mlo wa kiibada.

Baadaye siku hiyo, maandamano makubwa zaidi hubeba vinara vya mababu hadi kwenye sehemu ya maji iliyo karibu kwa ajili ya utakaso wa kiibada. Sherehe nyingine takatifu pia hufanywa. Kisha siku ya mwisho ya tamasha huadhimishwa kwa kucheza kwa furaha, muziki, na sherehe za kula katika eneo la ikulu.

## Marejeo
Jamii:Matamasha ya muziki nchini Ghana
Jamii:Matamasha nchini Ghana
Dream (Salas)

**Dream** ni kazi ya sanaa ya umma iliyoundwa mwaka 2001 na Roberto Salas, imewekwa kando ya Martin Luther King Jr. Promenade huko San Diego, katika jimbo la California, Marekani. 

Kazi hiyo, ambayo inajumuisha sanamu tano za mikono za shaba, ni mojawapo ya kazi kadhaa zinazomkumbuka Martin Luther King Jr. kando ya promenade, ikijumuisha pia Breaking of the Chains ya Melv Edwards na Shedding the Cloak ya Jerry na Tama Dumlao pamoja na Mary Lynn Dominguez.

File:San Diego, 2016 - 250.jpg|Bamba la sanamu, 2016

## Marejeo 
Jamii:San Diego County, California
Tamasha la Adikanfo

**Tamasha la Adikanfo** ni tamasha la kila mwaka linalosherehekewa na machifu na watu wa Hwidiem katika Mkoa wa Ahafo, uliokuwa awali sehemu ya Mkoa wa Brong-Ahafo wa Ghana. Kawaida husherehekewa mwezi wa Septemba. Wengine wanadai kuwa sherehe hii pia husherehekewa mwezi wa Machi au Aprili.

## Sherehe 
Wakati wa tamasha, wageni hukaribishwa kushiriki chakula na vinywaji. Watu huvaa nguo za kitamaduni na kuna durbar ya machifu. Pia kuna kucheza na kupiga ngoma. Dhabihu za wanyama hufanywa kwa miungu yao na mababu.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Ghana
Rufaa ya Mwisho ya Columbus kwa Malkia Isabella

thumbnail|right|200px|Rufaa ya Mwisho ya Columbus kwa Malkia Isabella
**Columbus Last Appeal to Queen Isabella** ni kikundi cha sanamu ambacho awali kiliwekwa katika Jengo la Capitol la Jimbo la California huko Sacramento mnamo 1883. Kazi hii iliundwa na Larkin Goldsmith Mead (1835-1910). Sanamu hizo zilitolewa mwaka 2020.

## Marejeo 
Jamii:Sacramento, California
Recessional (shairi)

thumb|Malkia Victoria mwaka 1897 hivi
**"Recessional"** ni shairi lililoandikwa na Rudyard Kipling. Lilitungwa kwa ajili ya Jubilee ya Almasi ya Malkia Victoria mnamo mwaka 1897.

## Marejeo 
Jamii:Fasihi ya Kiingereza
Tamasha la Afrochic Diaspora

**Tamasha la Afrochic Diaspora** ni tamasha la sanaa lenye disiplini nyingi linalofanyika kila mwaka lililoanzishwa mwaka 2010 na Amoye Henry, Natassia Parson-Morris, Natasha Morris, na Nijha Frederick-Allen ili kusisitiza utamaduni na sanaa ya jamii ya Kiafrika-Kanada ndani na karibu na Toronto. Tamasha la muziki la kila mwaka linasisitiza vipaji vya vijana na wanaojitokeza kutoka kwa Wakanada wenye asili ya Kiafrika kupitia sanaa ya kuona, mitindo na muziki.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Ghana
Tamasha la Agbamevo

**Tamasha la Agbamevo** (Tamasha la Kente) ni tamasha la kila mwaka linalosherehekewa na machifu na watu wa Eneo la Jadi la Agotime. Liko kilomita kadhaa mashariki mwa Ho katika Mkoa wa Volta nchini Ghana. Kawaida husherehekewa mwezi wa Agosti. Wao ni Watu wa Ga-Adangbe. Neno Agbamevo linamaanisha 'loom-cloth' katika Lugha ya Ewe. 

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Ghana
Bibi Victorine

**Madame Victorine** (karne ya 19) alikuwa mbunifu wa mitindo wa Ufaransa (couturier). 

Madame Victorine awali alikuwa mwanafunzi na mshirika wa biashara wa Madame Guérin maarufu, mtengenezaji wa kofia za kifahari wakati wa Urejesho wa Bourbon.

Alikuwa mbunifu wa mitindo aliyekubalika wakati wa Urejesho wa Bourbon na Ufalme wa Julai. Alifurahia kazi yenye mafanikio, akapata nafasi yenye ushawishi ndani ya sekta ya mitindo ya Ufaransa na alikuwa miongoni mwa wabunifu wa mitindo wa hali ya juu huko Paris. Labda alikuwa mbunifu maarufu zaidi wa mitindo huko Paris katika miaka ya 1830, pamoja na Madame Palmyre, Madame Oudot-Manoury na Beaudran.

Alikuwa mtengenezaji wa kofia aliyependwa na Malkia Victoria.

Anatajwa mara kadhaa kama mshonaji bora wa Paris katika fasihi ya Balzac.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Ufaransa
Jamii:Wanamitindo wa Ufaransa
Jamii:Karne ya 19
Jamii:Watu wa Ufaransa
The Doughboy (San Francisco)

**Sanamu ya askari wa vita** (doughboy) iliyoundwa na Melvin Earl Cummings imewekwa katika Golden Gate Park huko San Francisco, katika jimbo la California, Marekani.

Jamii:Historia ya Marekani
Tamasha la Akrokre

Tamasha la **Akrokre** linasherehekewa nchini Ghana katika sehemu ya kusini mwa Mkoa wa Ashanti. Mkuu wa mji lazima afanye baadhi ya dhabihu kuanza tamasha. Wakati wa tamasha, kuna chakula cha jadi cha wenyeji, ambacho ni unga wa mihogo uliokandwa na karanga "Nkatiegari".

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Ghana
Annie MacDonald

**Annie MacDonald née Mitchell** (1832–1897) alikuwa mfanyakazi wa ikulu ya Uingereza. Alikuwa mjakazi wa malkia Victoria kati ya mwaka 1862 na 1897.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1832
Jamii:Waliofariki 1897
Jamii:Wanawake wa Uingereza
Tamasha la Akwantutenten

**Tamasha la Akwantutenten** ni tamasha la kila mwaka linalosherehekewa na machifu na watu wa Worawora katika Wilaya ya Jasikan katika Mkoa wa Oti nchini Ghana, ambao awali walikuwa sehemu ya Mkoa wa Volta na ni watu wa Akans. Kawaida husherehekewa mwezi wa Septemba.

## Sherehe 
Wakati wa tamasha, kuna durbar kubwa la machifu ambapo wanakaa katika hali ya kifalme na kupokea heshima kutoka kwa raia wao. Watu kutoka maeneo mbalimbali na Akans wengine hufika katika mji wa Worawora kuonyesha ubora wao. Maadhimisho ya kutakasa na kutuliza vinara na mahekalu hufanywa kwa mavazi meusi.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Ghana
Lucy Leuchars

**Lucy Leuchars** (kufariki 1847) alikuwa mjasiriamali na mtengenezaji wa masanduku kutoka Uingereza.

Lucy Leuchars alikuwa mke wa James Leuchars, ambaye alianzisha kampuni ya kutengeneza masanduku ya vipodozi huko Piccadilly, London, mwaka 1794. Baada ya kuwa mjane mwaka 1822, alichukua uongozi wa kampuni hiyo chini ya jina L. Leuchars.

Mwaka 1837, Lucy Leuchars alipokea waraka rasmi wa kifalme kutoka kwa Malkia Victoria, na kupewa cheo cha "Mtengenezaji wa Masanduku" wa malkia. Mwaka 1841, mwanae William Leuchars alijiunga naye kama mshirika katika biashara, na jina la kampuni likabadilishwa kuwa Lucy Leuchars & Son.

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 1847
Jamii:Watu wa Uingereza
Tamasha la Akwasidae

**Tamasha la Akwasidae** (pia linajulikana kama **Akwasiadae**) linaadhimishwa na watu wa Ashanti na machifu katika Mkoa wa Ashanti, pamoja na diaspora ya Ashanti. Tamasha hilo husherehekewa siku ya Jumapili, mara moja kila wiki sita.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Ghana
Tamasha la Akyempem

**Tamasha la Akyempem** ni tamasha la kila mwaka linalosherehekewa na machifu na watu wa Eneo la Jadi la Agona katika Mkoa wa Ashanti nchini Ghana. Kawaida husherehekewa mwezi wa Septemba. Muda mwingine husherehekewa mwezi wa Oktoba.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Ghana
Sakata la Trent

right|thumb|San Jacinto (kulia) wakisimamisha Trent
**Sakata la Trent** lilikuwa tukio la kidiplomasia mnamo mwaka 1861 wakati wa Vita vya wenyewe kwa wenyewe vya Marekani ambalo lilitishia kuzuka kwa vita kati ya Marekani na Uingereza. Jeshi la Wanamaji la Marekani lilikamata wajumbe wawili wa Muungano kutoka kwenye meli ya posta ya Kifalme ya Uingereza; serikali ya Uingereza ilipinga vikali hatua hiyo. Maoni ya umma na wasomi wa Marekani yaliunga mkono vikali kukamatwa kwa wajumbe hao, lakini hatua hiyo ilidhoofisha uchumi na kuharibu uhusiano na taifa lenye uchumi na jeshi la wanamaji lenye nguvu zaidi duniani. Rais Abraham Lincoln alimaliza mgogoro huo kwa kuwaachilia wajumbe hao.

Mnamo Novemba 8, 1861, USS San Jacinto, ikiongozwa na Kapteni Charles Wilkes wa Muungano, iliikamata meli ya posta ya Kifalme ya Uingereza RMS Trent na kuwaondoa, kama bidhaa za vita, wajumbe wawili wa Muungano: James Murray Mason na John Slidell. Wajumbe hao walikuwa wakielekea Uingereza na Ufaransa kushinikiza utambulisho wa kidiplomasia wa Muungano na kuomba msaada wa kifedha na kijeshi.

Majibu ya umma nchini Marekani yalikuwa kusherehekea kukamatwa kwa wajumbe hao na kuchochea chuki dhidi ya Uingereza, ikitishia vita. Katika Nchi za Muungano, matumaini yalikuwa kwamba tukio hilo lingepelekea kuvunjika kwa kudumu kwa uhusiano wa Anglo-Marekani na labda hata vita, au angalau utambulisho wa kidiplomasia na Uingereza. Muungano ulitambua kuwa suala lao lilitegemea sana uingiliaji kati wa Uingereza na Ufaransa. Nchini Uingereza, kulikuwa na upinzani mkubwa dhidi ya uvunjaji huu wa haki za upande usiohusika na dhihaka kwa heshima ya kitaifa. Serikali ya Uingereza ilidai msamaha na kuachiliwa kwa wafungwa hao na ikachukua hatua za kuimarisha vikosi vyake vya kijeshi huko Amerika ya Kaskazini ya Uingereza (Kanada) na Atlantiki ya Kaskazini.

Rais Abraham Lincoln na washauri wake wakuu hawakutaka kuhatarisha vita na Uingereza juu ya suala hili. Baada ya wiki kadhaa za mvutano, mgogoro huo ulitatuliwa wakati utawala wa Lincoln ulipoachilia wajumbe hao na kukataa matendo ya Kapteni Wilkes, ingawa bila msamaha rasmi. Mason na Slidell waliendelea na safari yao kuelekea Ulaya.

Jamii:1861
Jamii:historia ya Marekani
Tamasha la Akwantukese

**Tamasha la Akwantukese** ni tamasha linalosherehekewa na watu wa eneo la jadi la New Juaben katika Mkoa wa Eastern nchini Ghana. Sherehe hii inaadhimisha safari ya kihistoria ya watu kutoka Juaben katika Mkoa wa Ashanti nchini Ghana.

## Historia
Tamasha la Akwantukese linakumbuka uhamiaji mkubwa wa Juabens na washirika wao kutoka makazi yao ya asili huko Asante ili kuanzisha makazi ya New Juaben katika Mkoa wa Eastern, hasa huko Koforidua, miaka 135 iliyopita. 

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Ghana
Tamasha la Amu

**Tamasha la Amu** au **Tamasha la Mchele** ni tamasha la mavuno linaloadhimishwa kila mwaka na machifu na watu wa Vane ambao ni mji mkuu wa jadi wa watu wa Avatime. Iko katika Wilaya ya Ho Magharibi katika Mkoa wa Volta nchini Ghana. Kawaida husherehekewa katika wiki ya mwisho ya mwezi wa Novemba hadi Desemba. Wengine pia wanadai kwamba sherehe hii husherehekewa karibu na mwezi wa Septemba au Oktoba.

## Sherehe 
Kuna upigaji ngoma, kucheza na kuimba wakati wa tamasha.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Ghana
Tamasha la Alluolue

**Tamasha la Alluolue (Yam, Eluo)** ni tamasha la kila mwaka linalosherehekewa na machifu na watu wa Sefwi Wiawso na Sefwi Bekwai katika Mkoa wa Kaskazini Magharibi mwa Ghana, awali sehemu ya Mkoa wa Magharibi wa Ghana. Kawaida husherehekewa mwezi wa Julai. Wengine pia wanadai kwamba sherehe hii husherehekewa mwezi wa Novemba au Desemba. 

## Sherehe 
Wakati wa tamasha, wageni wanakaribishwa kushiriki chakula na vinywaji. Watu huvaa nguo za kitamaduni na kuna durbar ya machifu. Pia kuna kucheza na kupiga ngoma.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Ghana
Kensington System

thumb|Princess Victoria akiwa na umri wa miaka minne
Mfumo wa **Kensington** ulikuwa seti kali na yenye maelezo makini ya sheria zilizobuniwa na Victoria, Duchess wa Kent, pamoja na msaidizi wake, Sir John Conroy, kuhusu malezi ya bintiye Duchess, ambaye baadaye alikuwa Malkia Victoria. Unaitwa hivyo kwa sababu ya Kasri la Kensington huko London, walikokuwa wakiishi kabla Malkia Victoria hajapanda kiti cha enzi.

## Marejeo
Tamasha la Apafram

**Tamasha la Apafram** ni tamasha la kila mwaka linalosherehekewa na machifu na watu wa Akwamu katika Mkoa wa Eastern wa Ghana. Husherehekewa mwezi wa Januari.

## Sherehe 
Wakati wa tamasha, kuna durbar ya machifu. Viongozi wa jamii husafiri kwenye mapambo. Pia kuna kupiga ngoma na kucheza.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Ghana
Tamasha la Apenorto

**Tamasha la Apenorto** (pia linajulikana kama **Afenortoza**) ni tamasha la kila mwaka linalosherehekewa na machifu na watu wa Eneo la Jadi la Mepe, katika Wilaya ya North Tongu ya Mkoa wa Volta nchini Ghana. Ni mojawapo ya matamasha makubwa zaidi nchini Ghana. Kawaida husherehekewa kuanzia mwezi wa Julai na kuendelea hadi mwezi wa Agosti Afenorto maana yake ni kipindi cha kukaa au kupumzika nyumbani. Ni kipindi ambacho shughuli zote za kikazi husitishwa. Raia wote, wa nyumbani na wale walioko nje ya nchi, huenda likizo ya kila mwaka wakati huu. Kukutana kwa familia au kutatua migogoro ya kifamilia, majadiliano kuhusu miradi ya maendeleo kwa mwaka ujao, maombi ya taasisi za kidini kumshukuru Mungu kwa mwaka uliofaulu, kumwaga sadaka na mazishi ni baadhi ya shughuli zinazofanya tamasha hili kuwa la kipekee. Durbar kuu hufanyika Jumamosi ya kwanza ya mwezi wa Agosti.

## Sherehe 
Wakati wa tamasha, kuna durbar ya machifu. Watu huvaa mavazi ya kifahari kwa ajili ya sherehe.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Ghana
Orodha ya wapokeaji wa Msururu wa Ushindi wa Kifalme

Ifuatayo ni orodha ya wapokeaji wa Msururu wa Ushindi wa Kifalme:

## Edward VII (1902–1910) 
## George V (1910–1936) 
## George VI (1936–1952) 
## Elizabeth II (1952–2022) 
## Marejeo 
Jamii:orodha za watu
Jubilii ya Dhahabu ya Malkia Victoria

right|thumb|Rangi ya maji ya William Lionel Wyllie inayoonyesha yacht ya kifalme ikikagua mistari ya meli za kivita kwenye ukaguzi wa Spithead.
alt=Two sides of a coin, with head view of Victoria on one side and a design on the other|thumb|Victoria's Golden Jubilee silver double florin, ilifanyika 1887
**Jubilii ya Dhahabu ya Malkia Victoria** ilifanyika tarehe 20 na 21 Juni 1887 kwa kusherehekea miaka 50 tangu Malkia Viktoria achukue kiti cha enzi tarehe 20 Juni 1837. 

Sherehe hizo zilijumuisha Ibada ya Shukrani katika Kanisa la Westminster Abbey, na karamu ambayo wafalme na wakuu 50 wa Ulaya walialikwa.

## Marejeo 
Jamii:1887
Jamii:historia ya Uingereza
Anthony Hardy

**Anthony John Hardy** (31 Mei 1951 – 25 Novemba 2020) alikuwa mwuaji wa mfululizo wa Kiingereza ambaye alijulikana kama Camden Ripper kwa kuwakata viungo baadhi ya waathiriwa wake. Mnamo Novemba 2003, alihukumiwa vifungo vitatu vya maisha kwa mauaji matatu, lakini polisi wanaamini huenda alikuwa na hatia ya mauaji mengine hadi sita zaidi.

## Marejeo
Mauaji ya Hammersmith

**Mauaji ya Hammersmith** ni mfululizo wa mauaji sita yaliyotokea Magharibi mwa London, Uingereza, mnamo 1964 na 1965. Waathiriwa, ambao wote walikuwa makahaba, walikutwa wakiwa wamevuliwa nguo katika au karibu na Mto Thames, na kusababisha vyombo vya habari kumpachika jina muuaji huyo kama Jack the Stripper (rejeleo kwa Jack the Ripper).

Mauaji mawili ya awali, yaliyotendwa Magharibi mwa London mnamo 1959 na 1963, pia yamehusishwa na baadhi ya wachunguzi na mtenda uhalifu huyo huyo.

Licha ya "nia kubwa ya vyombo vya habari na moja ya msako mkubwa zaidi katika historia ya Scotland Yard," kesi hii haijatatuliwa. Ushahidi wa kielelezo uliokusanywa wakati huo unaaminika kuwa umeharibiwa au kupotea.

## Marejeo 
Jamii:London
Jamii:Historia ya Uingereza
Uuaji wa Kingston Hill

**Uuaji ya Kingston Hill** ni tukio la uuaji wa Polisi Konstebo 356 V Fred Atkins, ambaye aliuawa huko Kingston Hill, Kingston, Surrey, mnamo mwaka 1881.

Mauaji haya bado hayajatatuliwa. Jarida la Punch lilichapisha katuni yenye kichwa "An Unequal Match" mwezi Oktoba mwaka huo, ikionyesha hatari zinazowakabili maafisa wa polisi wasio na silaha. Kesi hii ilikuwa muhimu katika kuanzisha utaratibu wa kuwapa silaha maafisa wa polisi, ingawa ilihitaji tukio la pili la kuuawa kwa risasi, la P.C. George Cole na mwizi, mwaka 1882 na jaribio la mauaji la P.C. Patrick Boans, mwaka 1883 kabla ya mamlaka kutoa ruhusa kwa makamanda wa polisi kuwapa silaha askari wao kwa ajili ya doria za usiku.

Fred Atkins alizaliwa Walton-on-Thames mnamo mwaka 1859, mwana wa muuza mboga, na alijiunga na polisi tarehe 14 Mei 1877; 356 Division V (Wandsworth). Mwaka 1881 alikuwa akiishi kwa John Pearmain, Mkaguzi wa Polisi, na familia yake katika Kituo cha Polisi, Richmond, ambacho kilikuwa kwenye 35 George Street hadi mwaka 1912. Alihamishwa kutoka Richmond kwenda Kingston tarehe 15 Agosti.

## Marejeo 
Jamii:1881
Jamii:Historia ya Uingereza
Sakata la Whitehall

thumb|250x250px|Picha ya gazeti la wakati huo kuhusu Sakata la Whitehall, inayoonyesha kugunduliwa kwa kiwiliwili cha mwathiriwa.
**Sakata la Whitehall** ni mauaji yasiyotatuliwa yaliyotokea London mnamo 1888. Mabaki ya mwili wa mwanamke yaliyokatwa vipande vipande yaligunduliwa katika maeneo matatu katikati mwa jiji, ikiwa ni pamoja na eneo la ujenzi la New Scotland Yard, makao makuu mapya ya polisi. Tukio hili ni sehemu ya mauaji yanayojulikana kama Thames Torso Murders.

## Marejeo 
Jamii:1888
Jamii:Historia ya Uingereza
Uchunguzi wa faragha

**Uchunguzi wa faragha**,  ni desturi ya kisheria nchini Marekani ambapo mwanamke aliyeolewa aliyependa kuuza mali yake alipaswa kuchunguzwa kando na jaji au hakimu nje ya uwepo wa mume wake na kuulizwa ikiwa mumewe alikuwa akimshinikiza kusaini hati hiyo. Desturi hii, ambayo ilitokana na sheria ya kawaida ya Kiingereza, ilionekana kama njia ya kulinda mali ya wanawake walioolewa kutoka kwa waume wenye mamlaka kupita kiasi. Baadhi ya majimbo ya Marekani yaliendelea kudai uchunguzi wa faragha hadi mwishoni mwa karne ya 20.

## Marejeo 
Jamii:Sheria za Marekani
Makumbusho ya Eneo la Peterboro

**Makumbusho ya Eneo la Peterboro**, 4608 Peterboro Road, Peterboro, New York, iko katika jengo la zamani la shule ya Home for Destitute Children of Madison County. Makumbusho haya yana vitu vya kumbukumbu vinavyohusiana na harakati na watu wa jamii hiyo: harakati za kukomesha utumwa, Gerrit Smith na familia yake, haki za wanawake, soka, na ng'ombe wa Holstein-Friesian waliokuwa wakifugwa na mjukuu wa Smith, Gerrit Smith Miller. Mnamo mwaka 2022, makumbusho haya yalifunguliwa Jumapili saa 8 mchana hadi saa 10 jioni, kuanzia Juni hadi Septemba, au kwa miadi maalum.

## Marejeo 
Jamii:Makumbusho ya Marekani
Jamii:New York
Tamasha la Apomasu

**Tamasha la Apomasu (Yam)** ni tamasha la mavuno linaloadhimishwa kila mwaka na machifu na watu wa Ntotoroso-Asutifi katika Mkoa wa Ahafo, awali Mkoa wa Brong-Ahafo, Ghana. Kawaida husherehekewa mwezi wa Januari.

## Sherehe 
Wakati wa tamasha, wageni wanakaribishwa kushiriki chakula na vinywaji. Watu huvaa nguo za kitamaduni na kuna durbar ya machifu. Pia kuna kucheza na kupiga ngoma.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Ghana
Caroline Mwatha

**Caroline Mwatha Ochieng’** alikuwa mwanaharakati wa haki za binadamu wa Kenya na mwanzilishi wa kituo cha jamii cha Dandora (kinachochunguza na kurekodi kesi za mauaji ya polisi huko Dandora).

Alipotea tarehe 6 Februari 2019 mwenye umri wa miaka 37.

## Marejeo
Tamasha la Apoo

**Tamasha la Apoo** ni tamasha linaloadhimishwa kila mwaka katika magharibi mwa Ghana hasa katika miji ya Techiman na Wenchi, likidumu kwa wiki moja mwezi wa Machi na Aprili. Tamasha hili lina maana ya kuwatakasa watu dhidi ya maovu ya kijamii, pamoja na kuwaunganisha watu na familia, na linajumuisha shughuli mbalimbali za kitamaduni. Neno 'apoo' linatokana na neno la mzizi *po*, linalomaanisha *kukataa*.

Tamasha hili lina uhusiano mkubwa na watu wa Bono. Sio tu kwamba linafanyika Techiman, moja ya miji muhimu zaidi kwa watu na ufalme wa Bono, lakini pia matusi, methali, misemo, nyimbo, na simulizi za kihistoria za Ufalme wa Bono hubadilishana wakati wa maandamano ya Apoo; mengi ya matusi, methali, na nyimbo hizi zinalenga Watu wa Ashanti, ambao waliteka Ufalme wa Bono.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Ghana
11:11 (albamu)

***11:11*** ni albamu ya kumi na moja ya studio kutoka kwa mwimbaji maarufu Chris Brown wa Marekani, ambayo ilizinduliwa rasmi mnamo Novemba 10, 2023. Kabla ya uzinduzi wake, albamu ilipokea umakini mkubwa kupitia nyimbo zake za matangazo kama "Summer Too Hot", "Sensational", na "Nightmares", ambazo zilisifika kwa uwezo wake wa kushangaza kwenye mizani ya muziki. *11:11* inaleta sauti za kipekee zinazochanganya R&B, pop, Afrobeats, na dancehall, ikionyesha talanta ya Brown katika kila wimbo.

Albamu hii inaleta pamoja vionjo vya wasanii kama Maeta, Byron Messia, Future, Fridayy, Davido, na Lojay, na toleo lake la deluxe linaongeza ufanisi na ushirikiano kutoka kwa wasanii kama Lil Wayne, Bryson Tiller, Joyner Lucas, Tee Grizzley, na Mario, kuifanya kuwa kazi yenye mvuto zaidi. Ni kazi ya kufuatilia kwa karibu albamu ya kumi ya studio ya Brown, Breezy (2022), na imepokea sifa kubwa kutoka kwa wachambuzi wa muziki kwa uwasilishaji wake mzuri na ubunifu wa sauti.

*11:11* ilipata uteuzi katika Tuzo za Grammy za 66, huku wimbo wake "Summer Too Hot" ukiteuliwa kwa Tuzo ya Grammy kwa Uigizaji Bora wa R&B, ikithibitisha umuhimu wake katika tasnia ya muziki. Kibiashara, albamu ilifanikiwa kuingia moja kwa moja kwenye nafasi ya tisa kwenye chati ya Billboard 200 ya Marekani, ikithibitisha umaarufu na ushawishi wa Brown katika soko la muziki duniani kote. 

Kwa jumla, *11:11* inatoa uzoefu wa muziki uliojaa nguvu na kuburudisha, ikichanganya sauti za kipekee na nyimbo zenye kuvutia, ambazo zinaendelea kushikilia nafasi ya juu kwenye mapenzi ya mashabiki na wachambuzi wa muziki.

Jamii:Albamu za 2023
Litha Musyimi-Ogana

**Litha Musyimi-Ogana** (amezaliwa Kenya, 1959) amefanya kazi kama mtumishi wa umma wa kimataifa na mshauri wa maendeleo. Tangu 2022, amekuwa mjumbe aliyechaguliwa wa tume ya Afrika ya haki za kibinadamu, akiongoza kamati zinazohusika na watu wa kiasili na watu wanaoishi na VVU.

## Marejeo
Grace Lolim

**Grace Lolim** ni mwanaharakati wa haki za binadamu na amani kutoka Kenya, pia ni mwenyekiti wa kamati ya amani ya Isiolo, mwanzilishi na mkurugenzi mkuu wa dawati la jinsia la isiolo. 

## Marejeo
Bildad Kaggia

mwaka 1949 ]]
**Bildad Mwaganu Kaggia** (1921 – 7 Machi 2005) alikuwa mzalendo, mwanaharakati, na mwanasiasa wa Kenya. 

Kaggia alikuwa mwanachama wa kamati kuu ya Mau Mau. Baada ya uhuru akawa mbunge. 

Alijidhihirisha kuwa mwanajeshi, mzalendo mkali ambaye alitaka kuwatumikia watu maskini na wasio na ardhi. Kwa sababu hii alitofautiana bila maelewano na Jomo Kenyatta. 

## Marejeo
Kung'u Karumba

'''Kung'u Karumba''' alikuwa mzalendo na mpigania uhuru wa Kenya. 

Alikuwa mwanachama wa Kapenguria Six, pamoja na Bildad Kaggia, Jomo Kenyatta, Fred Kubai, Paul Ngei, na Ochieng Oneko.

## Marejeo
Fred Kubai

**Fred Kubai** (1917 – 1 Juni 1996) alikuwa mmoja wa wanachama wa Kapenguria six, waliopigania Umoja wa Afrika wa Kenya waliokamatwa mwaka wa 1952, na kutuhumiwa kifungo.
 

## Marejeo
Stanley Mathenge

**Stanley Mathenge** wa Mirugi (alizaliwa 1919; alipotea 1955) alikuwa kiongozi wa kijeshi wa Kenya wakati wa uasi wa Mau Mau. 

## Marejeo
Jamii:waliofariki 1955
Musa Mwariama

**Musa Mwariama**, EBS (1928–1989) alikuwa kiongozi wa mapinduzi wa Kenya wa Mau Mau huko Meru na kiongozi wa ngazi ya juu zaidi wa Mau Mau ambaye alinusurika vita bila kuuawa au kutekwa. 
## Marejeo
Sheria ya Fidia kwa Waathiriwa wa Ponografia

**Sheria ya Fidia kwa Waathiriwa wa Ponografia** ya mwaka 1991 ilikuwa ni muswada, S. 983, katika Bunge la Marekani. 

Mdhamini wa muswada huu katika Seneti alikuwa Seneta Mitch McConnell pamoja na wadhamini wenza wanane. 

Kamati ya Seneti ilifanya vikao vya kusikiliza kuhusu muswada huo. Hata hivyo, muswada haukupigiwa kura, haukupitishwa, na haukuwa sheria.

## Marejeo 
Jamii:Siasa ya Marekani
Tamasha la Apour

**Tamasha la Apour** ni tamasha la kila mwaka linaloadhimishwa na machifu na watu wa Nwoase na Eneo la Kitamaduni la Wenchi katika Nwoase na Nsawkwa katika Mkoa wa Bono, ambao zamani uliitwa Mkoa wa Brong-Ahafo wa Ghana. Huadhimishwa kwa kawaida mwezi wa Mei au Juni huko Nsawkaw, Novemba au Desemba katika mji wa Nwoase na Mei au Juni huko Wenchi.

## Sherehe 
Wakati wa tamasha, wageni wanakaribishwa kushiriki chakula na vinywaji. Watu huvaa nguo za kitamaduni na kuna durbar ya machifu. Pia kuna kucheza ngoma.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Ghana
Ng'ethe Njoroge

'''Ng'ethe Njoroge''' (10 Novemba 1928 – 24 Desemba 2023) alikuwa mwanahabari na mwanadiplomasia mashuhuri wa Kenya. 

## Marejeo
Dennis Akumu

**Dennis Akumu** (1934-2016) alikuwa mwanasiasa, mwanaharakati wa vyama vya wafanyakazi na mpigania uhuru wa Kenya. Alikuwa katibu mkuu wa kwanza wa muungano wa vyama vya wafanyakazi Afrika (OATUU).
## Marejeo
Francis Atwoli

**Francis Lipwoni Atwoli**, NOM (DZA) CBS, EBS, MBS (6 Juni 1949) ni mwanaharakati wa vyama vya wafanyakazi wa Kenya ambaye kwa sasa anahudumu kama katibu mkuu wa shirika la vyama vya wafanyakazi, COTU.

## Marejeo
Ochola Ogaye Mak'Anyengo

'''Ochola Ogaye Mak'Anyengo**, pia anajulikana kama **George Philip Ochola''' (1930-1990) alikuwa mwanaharakati wa vyama vya wafanyakazi nchini Kenya na mbunge wa Ndhiwa, Nyanza Kusini, Kenya. 

Alihusika katika kupigania uhuru wa Kenya na alifaidika katika usafirishaji wa anga na Mboya-Kennedy.

## Marejeo
Esau Khamati Oriedo

Nairobi, Kenya]]
**Esau Khamati Sambayi Oriedo** (29 Januari 1888 - 1 Desemba 1992) alikuwa mwinjilisti wa Kikristo, mfadhili, mjasiriamali na mwanaharakati wa vyama vya wafanyakazi, mkongwe wa vita vya Kwanza vya Dunia na vita vya pili vya Dunia kama mwanajeshi wa King's African Rifles (KAR), wakili, na mwanaharakati dhidi ya ukoloni kutoka Kenya.

## Marejeo
Rose Omamo

**Rose Aumo Omamo** ni mwanaharakati wa vyama vya wafanyakazi nchini Kenya.
Omamo alifanya kazi kwa takribani miaka thelathini kwenye eneo la kuunganisha magari na mabasi huko Mombasa. Akiwa mmoja wa wanawake wawili pekee wanaofanya kazi katika kiwanda hicho, aliamua kulinda haki zake kwa kujiunga na chama cha wafanyakazi wa vyuma wa Kenya (AUKMW) na kuwa msimamizi wa duka.

## Marejeo
Makhan Singh

1947 ]]
**Makhan Singh Jabbal** (27 Desemba 1913 - 18 Mei 1973) alikuwa kiongozi wa chama cha wafanyakazi wa Kenya ambaye anasifiwa kwa kuweka misingi ya muungano wa wafanyakazi nchini.

## Marejeo
Orie Rogo Manduli

**Orie Rogo Manduli** (Mary Slessor Orie Rogo, 1948 - 8 Septemba 2021) alikuwa mwanadiplomasia, mwanaharakati wa wanawake na mwanahabari wa Kenya. 

Alishinda shindano la urembo la Miss Kenya mwaka 1964 na 1974, pamoja na Sylvia Omino, akiwa mwanamke wa kwanza mwenye asili ya Afrika na kutoka Kenya kushiriki katika mbio za magari ya Afrika Mashariki.

## Marejeo
Kubu Kubu

**Kubu Kubu** (au Kubukubu; alizaliwa **Njagi wa Ikutha**) alikuwa kiongozi na jenerali wa Mau Mau katika kabila la Waembu. Jina lake la utani, Kubu Kubu, linamaanisha "mlio mzito" kwa Kiembu, likirejelea mlio wa miguu yake kutokana na uzito wake mkubwa.

## Marejeo
Jean-Marie Seroney

**Jean-Marie Seroney** (25 Julai 1927 – 6 Desemba 1982) alikuwa mtetezi wa haki za binadamu wa Kenya, mbunge, na mfungwa wa dhamiri wa Amnesty International. Alifungwa kama mfungwa wa dhamiri kwa siku 1,155.
## Marejeo
Abdul Ali Bahari

**Abdul Ali Bahari** ni mwanasiasa wa Kenya. Mwanachama wa muungano wa kitaifa wa Kenya, Ali alichaguliwa kuwakilisha eneobunge la Isiolo Kusini katika Bunge la Kenya uchaguzi wa 2007. 

## Marejeo
Abdullswamad Sherrif Nassir

**Abdullswamad Sheriff Nassir** ni mwanasiasa wa Kenya na gavana wa kaunti ya Mombasa. Alichaguliwa kwa tiketi ya ODM chini ya azimio la Umoja, muungano wa Kenya kwenye uchaguzi mkuu wa 2022. Hapo awali alihudumu kama mbunge wa eneo Mvita kuanzia 2012 hadi 2022 .

## Marejeo
Mohamed Abdi Affey

ya kutia saini kuundwa kwa jimbo la shirikisho la Hiran la Somalia na Shabelle ya Kati huko Mogadishu, Somalia, Agosti 8, 2015. ]]
**Mohamed Abdi Affey** (alizaliwa 1968) ni mwanasiasa wa Kenya ambaye kwa sasa anahudumu kama mjumbe maalumu wa Shirika la Umoja wa Mataifa la Kuhudumia Wakimbizi (UNHCR) katika pembe ya Afrika na mjumbe maalum wa zamani wa UNHCR katika hali mbalimbali za wakimbizi nchini Somalia. 

## Marejeo
Samuel Moroto

**Samuel Chumel Moroto** (alizaliwa 1960) ni mwanasiasa wa Kenya. Mwakilishi wa eneo bunge la Kapenguria katika bunge la kitaifa la Kenya. Samuel ni mwanachama wa chama cha Kenya African National Union (KANU) akiwa ni mwalimu wa taaluma na mwanaharakati wa vyama vya wafanyakazi. Alichaguliwa kwa mara ya kwanza kuwa mbunge mwaka 2002. Samuel anatokea katika jamii ya Wapokot ambayo inakaa zaidi katika Kaunti ya Pokot Magharibi. 

## Marejeo
Nicholas Biwott

**Nicholas Kipyator Kiprono arap Biwott** (1940 - 11 Julai 2017) alikuwa mfanyabiashara, mwanasiasa, na mfadhili wa Kenya, ambaye alifanya kazi katika serikali ya baba wa uhuru wa Kenya, Jomo Kenyatta na Daniel arap Moi.

## Marejeo
Paul Kiplimo Boit

**Paul Kiplimo Boit** (1906 - 2005) alikuwa mwanasiasa mashuhuri wa KANU wakati wa utawala wa Moi.

## Marejeo
Gladwell Jesire Cheruiyot

**Gladwell Jesire Cheruiyot** ni mwanasiasa wa Kenya na mwanachama wa chama cha Kenyan Africa National Union (KANU) tangu 2017. Gladwell ni mwakilishi wa wanawake katika Kaunti ya Baringo.

## Marejeo
George Muchai

**George Muchai** (1955/6 - 7 Februari 2015) alikuwa mwanasiasa na mwanachama wa wafanyakazi wa Kenya . Alihudumu kama mwanachama wa bunge la kitaifa kwa Eneo bunge la Kabete tangu uchaguzi wa 2013. Alikuwa mwanachama wa Muungano wa Jubilee. 

## Marejeo
Reuben Chesire

**Reuben Kiplagat Chesire** (27 Machi 1941 - 22 Novemba 2008 ) alikuwa mwanasiasa wa Kenya ambaye aliwahi kuwa mbunge wa Jimbo la Uchaguzi la Eldoret Kaskazini kuanzia mwaka 1988 hadi 1997.

## Marejeo
Abu Chiaba

**Abu Mohamed Abu Chiaba** (alizaliwa 1947) ni mwanasiasa wa Kenya ambaye amekuwa mwanachama wa seneti ya Kenya tangu 2013 hadi 2017.

Abu ni mzaliwa wa Barawa, Somalia, alichaguliwa kwa mara ya kwanza katika bunge la kitaifa la Kenya katika uchaguzi wa 1992 kwa kushinda kiti katika eneo la Lamu mashariki kwa tiketi ya chama cha KANU. Alitwaa tena kiti katika uchaguzi wa 2002, bado akiwakilisha KANU. Katika uchaguzi wa ubunge wa 2007 alihifadhi kiti hicho, lakini kwa tiketi ya chama cha umoja wa kitaifa..
## Marejeo
James Gichuru

**James Samuel Gichuru** (1914–1982) alikuwa mwanasiasa wa Kenya. Aliwahi kuwa waziri wa Fedha, waziri wa ulinzi  na mbunge wa zamani wa eneo la Limuru.  Akiwa miongoni mwa waanzilishi wa chama cha Kenya African National Union (KANU) mwaka  1960  vile vile mwenyekiti wa muda kwa niaba ya jomo Kenyatta aliyekuwa gerezani) hadi1961.

## Marejeo