open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Offenbach am Main

thumb|left|Offenbach
**Offenbach am Main** au **Offenbach** ni mji wa Hesse nchini Ujerumani. Iko kando ya mto Main. Idadi ya wakazi wake ni takriban 118,770. Mji ulianzishwa 977. Umbali na Jiji la Frankfurt am Main ni 3&nbsp;km.

## Trafiki 
Kuna huduma za mistari wa S1, S2, S8 na S9 ya Treni za mkoani Rhine / Main, pia kituo kikuu cha reli Offenbach (Offenbach Hauptbahnhof) kuna huduma za treni za eneo, zamani Treni za barabarani Frankfurt / Main zinasafirishwa huko Offenbach pia, lakini tuneli ya treni za mkoani imetengenezwa tayari huduma imeacha, leo mstari 16 ya treni za barabarani inaachwa kituo cha "Offenbach Stadtgrenze" kwenye mpaka na Frankfurt na Offenbach.

Kuna huduma za treni za masafa marefu huko kituo cha Frankfurt kusini na Kituo kikuu cha reli Frankfurt. Huduma za mabasi la masafa marefu ipo Kituo cha mabasi la masafa marefu Frankfurt / Main.

## Tazama pia 
* Orodha ya miji ya Ujerumani

Jamii:Miji ya Hesse
Jena

thumb|left|250px|Jena
[thumb|left|250px|[Chuo Kikuu cha Jena]]
**Jena** ni mji wa Thuringia nchini Ujerumani. Iko kando ya mto Saale. Idadi ya wakazi wake ni takriban 104,449. Mji ulianzishwa 1182. 

## Tazama pia 
* Orodha ya miji ya Ujerumani

Jamii:Miji ya Thuringia
Freiburg im Breisgau

:*Freiburg inaelekezwa hapa.*

thumb|left|Freiburg im Breisgau
thumb|left|Chuo Kikuu cha Freiburg
**Freiburg** au **Freiburg im Breisgau** ni mji wa Baden-Württemberg nchini Ujerumani. Mji upo kando ya Misitu Myeusi (Schwarzwald). Idadi ya wakazi wake takriban 219,665. Mji ulianzishwa 1120. 

## Tazama pia 
* Orodha ya miji ya Ujerumani

Jamii:Miji ya Baden-Württemberg
Kabumbu

**Kabumbu** ni ndege wadogo wa familia Remizidae. Wanafanana na domofupi lakini domo lao ni jembamba zaidi lenye ncha kali zaidi. Mabawa yao ni mafupi na yameviringa, na mkia una mkato wa V mwishoni. Wana rangi ya kijivu pamoja na njano na nyeupe na pengine nyeusi au nyekundu. Wanatokea Afrika, Asia, Ulaya na Amerika ya Kaskazini katika maeneo yenye miti. Hula wadudu. Tago lao lina umbo wa pea, hujengwa kwa nywele za wanyama, nyuzinyuzi za mimea na utando wa buibui, na huning'inizwa kutoka kitawi, mara nyingi juu ya maji, na mwingilio uko kando yake. Kabumbu wa Afrika hutengeneza mwingilio mdanganyifu juu ya mwingilio wa kweli unaoelekea katika chumba kidanganyifu. Mwingilio wa kweli umefunikwa. Tago la *Auriparus* hujengwa kwa vitawi vyenye miiba.

## Spishi za Afrika
* *Anthoscopus caroli*, Kabumbu Uso-njano (Grey au African Penduline-tit)
* *Anthoscopus flavifrons*, Kabumbu Paji-njano (Forest Penduline-tit)
* *Anthoscopus minutus*, Kabumbu Kusi (Southern or Cape Penduline-tit)
* *Anthoscopus musculus*, Kabumbu Kijivu (Mouse-coloured Penduline-tit)
* *Anthoscopus parvulus*, Kabumbu Manjano (Yellow Penduline-tit)
* *Anthoscopus punctifrons*, Kabumbu wa Saheli (Sennar Penduline-tit)
* *Anthoscopus sylviella*, Kabumbu Tumbo-kahawia (Buff-bellied Penduline-tit)

## Spishi za mabara mengine
* *Auriparus flaviceps* (Verdin)
* *Remiz consobrinus* (Chinese Penduline-tit)
* *Remiz coronatus* (White-crowned Penduline-tit)
* *Remiz macronyx* (Black-headed Penduline Tit)
* *Remiz pendulinus* (European Penduline Tit)

## Picha

File:Southern Penduline-Tit (Anthoscopus minutus).jpg|Kabumbu kusi

File:Auriparus flaviceps 1 (1).jpg|Verdin
Remiz consobrinus southern Japan (cropped).jpg|Chinese penduline-tit
White-crowned Pendulin Tit - Uzbekistan S4E6533.jpg|White-crowned penduline-tit
Remiz pendulinus (Marek Szczepanek) zoom.jpg|European penduline-tit

Jamii:Kucha na jamaa
Hudiksvall

thumb|200px| *Hudiksvall*
thumb|200px|
**Hudiksvall ** ni mji na manispaa nchini Uswidi. Kuna wakazi 14,850 (mwaka 2005). Mji ulianzishwa 1582.

## Jiografia 
Eneo lake ni 9.71 km². Iko kando ya Bahari ya Baltiki.

Picha:Hudiksvall2010.JPG| *Kati ya Hudiksvall*
Picha:Hälsinglandsmuseum6.JPG| *Jumba la makumbusho*
Picha:Hudiksvall2010d.JPG| * Nyumba ya manispa na maktabani*

## Viungo vya nje 
* www.hudiksvall.se

Jamii:Miji ya Uswidi
Sandviken

thumb|200px| *Kiwanja cha michezo katika Sandviken*
thumb|200px|
**Sandviken** ni mji na manispaa nchini Uswidi. Kuna wakazi 22,574 (mwaka 2005). Mji ulianzishwa 1862.

## Jiografia 
Eneo lake ni 15.46 km². 

Picha:Sandviken.jpg| *Sandviken* (kiswahili: hori ya mchanga)
Picha:JensasParken Sandviken.JPG| *Hifadhi ya Jensa* 
Picha:Valhalla, Sandviken.JPG| *Valhalla, Sandviken*

## Viungo vya nje 
* www.sandviken.se

Jamii:Miji ya Uswidi
Tauragė

thumb|250px|*Tauragė*
**Tauragė** (Kijerumani: *Tauroggen*; Kipoland: *Taurogi*; Kiyiddish: * טאווריק/Tovrik*) ni mji nchini Lituanya. Kuna wakazi 28,504 (mwaka 2005).

## Jiografia 
Eneo lake ni 15,7 km². 

thumb|right|180px|

Picha:TauragėsVEstrada.JPG | *Kazi ya sanaa*
Picha:TauragėsVersmėsGimn.JPG |*Shule ya upili katika Tauragė*
Picha:AkmuoTauragės500.JPG|*Akmuo Tauragės* (Jiwe la Tauragė)

## Viungo vya nje 
* www.taurage.lt 

Jamii:Lituanya
Jamii:Miji ya Lituanya
Ukmergė

thumb|250px|*Ukmergė*
**Ukmergė** ni mji nchini Lituanya. Kuna wakazi 26,970 (mwaka 2010). Mji ulianzishwa 1486.

## Jiografia 
Umbali na Jiji la Vilnius ni 78&nbsp;km.

thumb|right|180px|

Picha:UkmergesPiliakalnis.JPG | *Boma la mlima*
Picha:Ukmerge001.JPG | Ndia ya Antakalnis*
Picha:Ukmergė 1.jpg |*Kati ya Ukmergė''

## Viungo vya nje 
* www.ukmerge.lt

Jamii:Lituanya
Jamii:Miji ya Lituanya
2016

Makala hii inahusu mwaka **2016 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa
## Waliofariki 
* 16 Februari - Boutros Boutros-Ghali, mwanasiasa wa Misri, na Katibu Mkuu wa UM (1992-1996)
* 19 Februari - Harper Lee, mwandishi kutoka Marekani
* 26 Aprili - Lucy Kibaki, Mwanamke wa Kwanza wa Kenya (2003-2013)
* 3 Juni - Muhammad Ali, mwanamasumbwi kutoka Marekani
* 27 Juni - Bud Spencer, mwigizaji wa filamu kutoka Italia
* 27 Julai - James Alan McPherson, mwandishi kutoka Marekani
* 16 Septemba - Edward Albee, mwandishi Mmarekani, na mshindi wa Tuzo ya Pulitzer miaka ya 1967, 1976 na 1992

Jamii:Karne ya 21
*
2017

Makala hii inahusu mwaka **2017 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa
## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 21
*
2018

Makala hii inahusu mwaka **2018 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa
## Waliofariki 
* 27 Juni - Jose Kaimlett kasisi na mmisionari wa Kanisa Katoliki kutoka Uhindi.

Jamii:Karne ya 21
*
2021

Makala hii inahusu mwaka **2021 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
* 19 Machi, Samia Suluhu Hassan, aliapishwa kuwa rais wa Tanzania akishika nafasi ya Magufuli aliyefariki kwa tatizo la moyo mnamo tarehe 17 Machi.

## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
* 17 Machi, John Pombe Magufuli - aliyekuwa rais wa awamu ya tano nchini Tanzania alifariki dunia.

Jamii:Karne ya 21
*
2022

Makala hii inahusu mwaka **2022 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
* Tarehe 9 Agosti uchaguzi mkuu nchini Kenya

## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 21
*
2014

Makala hii inahusu mwaka **2014 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa
## Waliofariki 
* 6 Februari - Maxine Kumin, mshairi kutoka Marekani
* 12 Machi - Fortunatus Lukanima, askofu Mkatoliki kutoka Tanzania
* 20 Machi - Hennie Aucamp, mwandishi kutoka Afrika Kusini
* 17 Aprili - Gabriel García Márquez, mwandishi kutoka Kolombia
* 30 Mei - George Tyson, mwongozaji wa filamu kutoka Kenya
* 4 Septemba - Joan Rivers, mwigizaji wa filamu kutoka Marekani
* 7 Septemba - Don Keefer, mwigizaji wa filamu kutoka Marekani
* 10 Septemba - Richard Kiel, mwigizaji wa filamu kutoka Marekani
* 4 Oktoba - William Shija, mwanasiasa kutoka Tanzania
* 9 Oktoba - Carolyn Kizer, mshairi kutoka Marekani
* 28 Oktoba - Galway Kinnell, mshairi kutoka Marekani
* 29 Novemba - Mark Strand, mshairi kutoka Marekani
* 4 Desemba - Claudia Emerson, mshairi kutoka Marekani

## Viungo vya nje
Jamii:Karne ya 21
*
2015

Makala hii inahusu mwaka **2015 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa
## Waliofariki 
* 6 Februari - André Brink, mwandishi kutoka Afrika Kusini
* 14 Februari - Philip Levine, mshairi kutoka Marekani
* 27 Februari - Boris Nemtsov, mwanasiasa kutoka Urusi
* 28 Februari - John Damiano Komba, mwanasiasa kutoka Tanzania
* 14 Mei - Franz Wright, mshairi kutoka Marekani
* 7 Juni - Christopher Lee, mwigizaji filamu kutoka Uingereza
* 11 Juni - Ornette Coleman, mwanamuziki kutoka Marekani
* 8 Julai - James Tate, mshairi wa Marekani
* 12 Septemba - Frank D. Gilroy, mwandishi kutoka Marekani
* 20 Septemba - C. K. Williams, mshairi kutoka Marekani
* 4 Oktoba - Christopher Mtikila, mwanasiasa kutoka Tanzania
* 10 Oktoba - Richard Heck, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia, mwaka wa 2010
* 18 Desemba - Placidus Gervasius Nkalanga, askofu Mkatoliki nchini Tanzania
* 23 Desemba - Alfred Gilman, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba mwaka wa 1994

## Viungo vya nje
Jamii:Karne ya 21
*
2024

Makala hii inahusu mwaka **2024 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
* 10 Februari - Edward Ngoyai Lowassa, waziri mkuu wa Tanzania

Jamii:Karne ya 21
*
Albert Küchler

thumb| *Albert Küchler* (1882)
**Albert Küchler** (2 Mei 1803 - 16 Februari 1886) alikuwa mchoraji kutoka Denmaki. Yeye alizaliwa katika Copenhagen na alisoma katika Chuo cha Sanaa mjini Copenhagen. Mwaka 1886 alikufa katika Roma

## Mifano ya picha zake 

Image:Correggio's Death (1834 painting).jpg| *Kifo cha Correggio* (1834)
Image:Hans Christian Andersen (1834 painting).jpg|*Hans Christian Andersen* (1834)
Image:Portrait of Constantin Hansen (1837 painting).jpg|*Constantin Hansen* (1837

Jamii:Waliozaliwa 1803
Jamii:Waliofariki 1886
Jamii:Wasanii wa Denmark
Xiaogan, Hubei

thumb|Mji wa Xiaogan, Hubei
[right|thumb|260px|Mahali pa Xiaogan katika [Hubei na China]]
**Xiaogan** (kwa Kichina: 孝感市, *Xiàogǎn Shì*) ni mji wa China katika mkoa wa Hubei. 

Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, kuna wakazi wapatao milioni 4.7 wanaoishi katika mji huu.  

Mji uko mita 28 juu ya usawa wa bahari. 

Eneo lake ni km² 8922.72.

## Viungo vya nje
Jamii:Miji ya China
Jamii:Hubei
Ab urbe condita

**Ab Urbe condita** (kifupi: **A.U.c. AUC, AVC, a.U.c. hata AU**) ilikuwa namna ya Waroma wa Kale kuhesabu miaka. Maneno hayo ni ya Kilatini na yanamaanisha "tangu kuundwa kwa mji". Kwa hiyo Waroma wa Kale walihesabu miaka tangu kuundwa kwa mji wa Roma. Tendo hili liliaminiwa kutokea mwaka 753 KK iliyohesabiwa kuwa mwaka A.U.c. 1.

Haikuwa hesabu pekee katika Roma ya Kale; kwa kawaida walitaja mwaka kwa kutumia majina ya makonsuli wawili waliochaguliwa pamoja kuongoza serikali kwa mwaka mmoja. 

Tarehe halisi ya kuundwa kwa Roma haijulikani. Mwanahistoria Mroma Marcus Terentius Varro alikadiria tarehe inayolingana na 21 Aprili 753 KK kuwa siku ambako mji wa Roma uliundwa.

## Kutafsiri miaka A.U.c. kwa miaka ya Kalenda ya Gregori 
### Fomula 
Miaka kabla ya kuundwa kwa Roma *(ante Urbem conditam)* hukadiriwa hivyo:
* Mwaka x ante u.&nbsp;c. ni mwaka (x + 753) KK
* Mwaka y KK ni mwaka (y - 753) ante U.&nbsp;c.

Miaka baada ya kuundwa kwa Roma *(ab Urbe condita)* na kabla ya kuzaliwa kwa Kristo hukadiriwa hivyo:
* Mwaka x a.&nbsp;u.&nbsp;c. ni mwaka (754 - x) KK
* Mwaka y KK ni mwaka (754 - y) a.&nbsp;U.&nbsp;c.

Baada ya kuzaliwa kwa Kristo:
* Mwaka x a.&nbsp;U.&nbsp;c. ni mwaka (x - 753) BK
* Mwaka y BK ni mwaka (y + 753) a.&nbsp;U.&nbsp;c.

### Mifano 
:Mwaka 440 kabla ya kuundwa kwa Roma *(ante Urbem conditam)* = 440 + 753 = 1193 KK (mwaka ulioaminiwa uharibifu wa Troia ulitokea)

: 245 a.&nbsp;U.&nbsp;c. = 754−245 = 509 KK (mwanzo wa Jamhuri ya Roma)
: 2 ante Urbem conditam = 755 KK
: 1 ante Urbem conditam = 754 KK
: 1 ab Urbe condita = 753 kabla ya Kristo (mwaka wa kuundwa kwa mji wa Roma)
: 2 a.&nbsp;U.&nbsp;c. = 752 KK
: usw.

: 750 a.&nbsp;U.&nbsp;c. = 4 KK (mwaka wa kifo cha Herode Mkuu);
: 751 a.&nbsp;U.&nbsp;c. = 3 KK;
: 752 a.&nbsp;U.&nbsp;c. = 2 KK;
: 753 a.&nbsp;U.&nbsp;c. = 1 KK;
: 754 a.&nbsp;U.&nbsp;c. = 1 baada ya Kristo;
: 755 a.&nbsp;U.&nbsp;c. = 2 BK
:  a.&nbsp;U.&nbsp;c. =  BK
: na kadhalika

Jamii:Roma
Miaka ya 1980

[thumb|Anguko la [Ukomunisti Ulaya ya Mashariki.]]
Makala hii inahusu miaka 1980 - 1989.

## Matukio 
### Afrika 
### Amerika ya Kaskazini 
### Amerika ya Kusini 
### Asia 
### Australia na Pasifiki 
### Ulaya 
## Utamaduni 
### Filamu 
### Muziki 
## Sayansi 
## Watu 
### Tuzo 
## Viungo vya nje
Ana Lucia Cortez

**Ana Lucia Cortez** ni jina la mhusika wa kipindi maarufu cha televisheni cha Kimarekani cha Lost ambacho hurushwa hewani na ABC. Uhusika umechezwa na Michelle Rodriguez. Ana Lucia alianza kuonekana katika kipindi cha mwisho wa msimu wa kwanza wa mfululizo huu. Baada ya ajali, ndege ya Oceanic 815 ilipasuka mara mbili: kichwa na mkia wa ndege hii ilianguka mahali pawili tofauti. Ana Lucia ndiye aliyekuwa akiwaongoza waathiriwa waliotokamana na mkia wa ndege hii. Kabla ya ajali hii, Ana Lucia alikuwa akifanya kazi kama afisa wa polisi.

## Historia
Kabla ya ajali ya Oceanic 815, Ana Lucia alikuwa afisa wa LAPD. Alikuwa na mimba, lakini mimba hii ilitoka baada ya kupigwa risasi na majambazi. Hatimaye, Ana Lucia aliwacha kazi LAPD na kujiunga kama afisa wa uwanja wa ndege. Alikutana na Christian Shepherd anayemuomba awe mlinzi wake pindi atakapoenda Sydney.

Baada ya ndege ya Oceanic kuanguka baharini, Ana Lucia anajaribu kadri awezavyo kuwaokoa wenzake.

## Tuzo
Michelle ROdriguez alishinda tuzo la "ALMA Award" ya  "Outstanding Supporting Actress in a TV Series".

## Marejeo
Jamii:Wahusika wa Lost
Mwongo

**Mwongo** (pia: **dekadi** kutoka Kigiriki / Kiingereza "decade") ni kipindi cha miaka 10. Miongo 10 hufanya karne moja.

Kila miaka 10 ya mfululizo hufanya mwongo lakini mara nyingi neno hutumiwa kutaja ile miaka kumi inayoanza kwa 1960 - 1969 au 1990 hadi 1999.

Njia nyingine ni kusema "mwongo baada" au "mwongo kabla" ya tukio fulani kwa mfano "Mwongo baada ya vita kuu ya pili" kwa kutaja miaka ya 1945-1955 baada ya mwisho wa vita kuu ya pili ya dunia.

!
Majusi

[thumb|200px|Mamajusi walivyochorwa huko [Ravenna (Italia), katika Basilika la Sant'Apollinare in Classe, mwaka 600 hivi.]]
**Majusi** (Kiing. *magus*, *magi*) ni mtaalamu wa nyota katika fani ya unajimu.

## Historia ya neno 
Neno la Kiswahili limetokana na Kiarabu مجوس *majus* lililopokewa kutoka Kiajemi cha kale *magâunô* kupitia Kigiriki  μάγος *magos*. 
 
Kwa kuwa mara nyingi jina hilo linatumika katika wingi, linatokea ma-majusi; baadhi ya watu wakisikia au kusoma mwanzoni mwa neno silabi dabo *ma-ma* wanakuja kudhani ni wanawake, kumbe sivyo.

Kwa asili lilimaanisha makuhani wa dini ya Uajemi ya Kale, hasa wafuasi wa Zoroaster.

Wagiriki waliamini ya kwamba makuhani hao walikuwa na elimu ya siri hasa kuhusu nyota na utabiri wa nyota. 

Kwa hiyo katika lugha kadhaa neno limeendelea kumaanisha ama wanajimu au watu waliojua maarifa ya ushirikina.

## Matumizi yake ya kawaida leo
Leo kwa kawaida jina hilo linatumika kuwataja watu wa namna hiyo ambao kadiri ya Injili ya Mathayo (2:1-12) walitokea mashariki kwa Israeli wakifuata nyota ya pekee ili kumfikia Mfalme wa Wayahudi aliyezaliwa, yaani Yesu.

Walipofika Yerusalemu kwenye ikulu ya Herode Mkuu walimfanya afadhaike kwa habari hiyo, lakini walielekezwa Bethlehemu kadiri ya utabiri wa nabii Mika.

Walifika na kumkuta mtoto Yesu akiwa na mama yake, Bikira Maria, wakamtolea zawadi: dhahabu, ubani na manemane.

Halafu wakaonywa wasimrudie Herode, bali warudi kwao kwa njia nyingine.

Kumbe Herode, alipoona hawarudi, akikusudia kumuua mtoto, aliagiza wauawe watoto wote wa kiume wenye umri chini ya miaka 2 katika eneo la Bethlehemu. 

Liturujia ya madhehebu mbalimbali ya Ukristo inakumbuka ujio wa mamajusi kwa Yesu kama mwanzo wa maandamano ya watu wa mataifa wanaokuja kumuabudu. 

Sikukuu husika inaitwa *Epifania*, yaani *Tokeo (la Bwana kwa...)*.

Pia kuna sikukuu yao wenyewe, tarehe 24 Julai.

## Tanbihi
Jamii:Unajimu
Jamii:Watu wa Biblia
Jamii:Yesu Kristo
Milenia ya 1

Makala hii inahusu milenia ya 1 BK (miaka 1 - 1000).

## Matukio 
[thumb|350px|Ramani ya [Afrika katika milenia ya 1 (500 KK - 1500 BK)]]

## Watu 
## Viungo vya nje
Milenia ya 2 KK

Makala hii inahusu milenia ya 2 KK (miaka 2000 KK - 1001 KK).

## Matukio 
### Karne ya 20 KK 
### Karne ya 19 KK 
### Karne ya 18 KK 
### Karne ya 17 KK 
### Karne ya 16 KK 
### Karne ya 15 KK 
### Karne ya 14 KK 
### Karne ya 13 KK 
### Karne ya 12 KK 
### Karne ya 11 KK 
## Watu 
## Viungo vya nje 
Jamii:Milenia
Milenia ya 1 KK

**Milenia ya kwanza KK** ilikuwa milenia ya mwisho kabla ya Kristo. Ilikuwa kipindi cha miaka elfu moja na ndani yake ni karne 10, kuanzia karne ya 10 KK hadi karne ya 1 KK. Ilifuatwa na karne ya 1 BK.

Ilianza kwenye 1 Januari 1000 KK ikaishia tarehe 31 Desemba 1 KK. Katika kalenda hii hakuna mwaka 0 KK wala mwaka 0.

## Matukio 
### Karne ya 10 KK 
### Karne ya 9 KK 
### Karne ya 8 KK 
### Karne ya 7 KK 
### Karne ya 6 KK 
### Karne ya 5 KK 
### Karne ya 4 KK 
### Karne ya 3 KK 
### Karne ya 2 KK 
### Karne ya 1 KK 
## Watu 
## Viungo vya nje
Milenia ya 3 KK

Makala hii inahusu milenia ya 3 KK (miaka 3000 KK - 2001 KK).
## Hali mnamo mwisho wa milenia ya tatu kabla ya Kristo (kuelekea mwaka 2000 KK)
 ya hali za jamii duniani kwenye mwisho wa milenia ya 3 KK

]]

## Matukio 
Mnamo mwaka 3000 watu wanaanza kusambaa kwenye Visiwa vya Karibi

### Karne ya 30 KK 
### Karne ya 29 KK 
### Karne ya 28 KK 
### Karne ya 27 KK 
### Karne ya 26 KK 
[thumb|[Mwandiko wa Kisumeri]]

### Karne ya 25 KK 
### Karne ya 24 KK 
### Karne ya 23 KK 
### Karne ya 22 KK 
### Karne ya 21 KK 
## Watu 
## Viungo vya nje
Milenia ya 4 KK

Makala hii inahusu milenia ya 4 KK (miaka 4000 KK - 3001 KK).

## Matukio 
### Karne ya 40 KK 
### Karne ya 39 KK 
### Karne ya 38 KK 
### Karne ya 37 KK 
### Karne ya 36 KK 
### Karne ya 35 KK 
### Karne ya 34 KK 
### Karne ya 33 KK 
### Karne ya 32 KK 
### Karne ya 31 KK 
## Watu 
## Viungo vya nje
Milenia ya 5 KK

Makala hii inahusu milenia ya 5 KK (miaka 4999 KK - 4000 KK).

## Matukio 
### Karne ya 50 KK 
### Karne ya 49 KK 
### Karne ya 48 KK 
### Karne ya 47 KK 
### Karne ya 46 KK 
### Karne ya 45 KK 
### Karne ya 44 KK 
### Karne ya 43 KK 
### Karne ya 42 KK 
### Karne ya 41 KK 
## Watu 
## Viungo vya nje
Milenia ya 3

Makala hii inahusu milenia ya 3 BK (miaka 2001 - 3000).

## Matukio 
* 2099 – Utafiti fulani umetabiri kuwa mwaka huo 83% za msitu wa Amazon utakuwa umekwisha.
* 2100 - Utafiti mwingine umetabiri kuwa mwaka huo 12% (1,250) za spishi za ndege zilizokuwepo mwanzoni mwa karne ya 21 zitakuwa zimekoma au kukaribia kukoma.

## Watu 
## Tanbihi
## Viungo vya nje
Miaka ya 1400

Makala hii inahusu miaka 1400 - 1409.

## Matukio 
### Afrika 
### Amerika ya Kaskazini 
### Amerika ya Kusini 
### Asia 
### Australia na Pasifiki 
### Ulaya 
## Utamaduni 
### Fasihi 
### Muziki 
## Sayansi 
## Watu 
## Viungo vya nje
Miaka ya 40

Makala hii inahusu muongo ya miaka 40 - 49.

## Matukio 
## Utamaduni 
## Sayansi 
## Watu 
[thumb|[Mtakatifu Paulo]]

## Viungo vya nje
Herode Mkuu

250 px|right|Herode Mkuu.
[250px|right|thumb|Herode akiteka [Yerusalemu.]]
[thumb|250px|right|[Hekalu la Yerusalemu.]]
[250 px|right|thumb|[Mamajusi mbele ya Herode.]]
[250px|thumb|right|[Mchoro wa Duccio di Buoninsegna kuhusu *Mauaji ya watoto wachanga* yaliyoagizwa na Herode.]]
**Herode Mkuu** (73 KK hivi - 4 KK) ni jina la heshima linalotumika kumtajia mtu maarufu zaidi wa ukoo wa kifalme wa Yudea katika karne ya 1 KK, yaani Herode (kwa Kiebrania הוֹרְדוֹס, *Hordos*, kwa Kigiriki: Ἡρῴδης, *Hērōdēs*). Akiwa kwa asili mtu wa kabila la Waedomu upande wa baba na Myahudi upande wa mama, alitawala Yudea yote chini ya himaya ya Dola la Roma. Mkatili hasa, aliua hata mke wake mmojawapo na watoto watatu.

Ingawa alifuata dini ya Uyahudi na kuanza kazi kubwa ya kupanua na kupamba hekalu la Yerusalemu, alizingatia zaidi ustaarabu wa Kigiriki na kuendeleza miji kipagani. 

Ni maarufu zaidi kutokana na taarifa za Injili ya Mathayo kuhusu jinsi alivyopokea kutoka kwa Mamajusi habari ya kuzaliwa kwa Mfalme wa Wayahudi, Yesu. Kwa hofu yake aliposhindwa kumtambua mtoto huyo, aliagiza wauawe watoto wote wa kiume chini ya umri wa miaka 2.

## Tanbihi
## Marejeo
*
*
* Günther, Linda-Marie (hg.) *Herodes und Jerusalem* (Stuttgart: Franz Steiner Verlag, 2009).
* Günther, Linda-Marie (hg.) *Herodes und Rom* (Stuttgart: Franz Steiner Verlag, 2007).
* Jacobson, David M. and Nikos Kokkinos (eds). *Herod and Augustus: Papers Held at the Institute of Jewish Studies Conference, University College London, 21–23 June 2005* (Leiden, Brill, 2009) (IJS Studies in Judaica, 6).
* Knoblet, Jerry.  *Herod the Great*.  Lanham, Maryland:  University Press of America, 2005. 
* Kokkinos, Nikos. *The Herodian Dynasty: Origins, Role in Society and Eclipse* (Sheffield: Sheffield Academic,1998).
*
* Netzer, Ehud. *The Architecture of Herod, the Great Builder* (Tübingen: Mohr Siebeck, 2006).
*
* Richardson, Peter. *Herod the King of the Jews and Friend of the Romans* (Edinburgh: 1999).
*
*
* Schwentzel, Christian-Georges (2011). *Hérode le Grand*. Paris: Pygmalion.
* Witztum, Eliezer. *King Herod: A Persecuted Persecutor. A Case Study in Psychohistory and Psychobiography* (Berlin and New York, Walter de Gruyter, 2006).
*
*

## Viungo vya nje
* "Herod the Great: The King’s Final Journey", The Israel Museum, Jerusalem, February 13, 2013 – October 5, 2013. Curators: Dudi Mevorach and Silvia Rozenberg.
* Herod and the Herodian Dynasty  The Jewish History Resource Center - Project of the Dinur Center for Research in Jewish History, The Hebrew University of Jerusalem
* "Herod I" in the *Jewish Encyclopedia*.

Jamii:Waliozaliwa 73 KK
Jamii:Waliofariki 4 KK
Jamii:Watu wa Biblia
Jamii:Wafalme wa Israeli
Jamii:Yesu Kristo
424 KK

Makala hii inahusu mwaka 424 KK.

## Matukio 
## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
## Viungo vya nje 
Jamii:Karne ya 5 KK
Chuo Kikuu cha York

**Chuo Kikuu cha York** ni chuo kikuu cha mji wa York katika Uingereza. Chuo hiki kilianzishwa mwaka 1963. Kuna zaidi ya idara 30 zinazofundisha fani nyingi. York ni maarufu hasa kwa utafiti wa kisayansi katika utathmini wa mwaka 2008 chuo hiki kiltajwa kuwa na nafasi ya 6 kati ya taasisi za uchunguzi wa kisayansi katika Ufalme wa Maungano.

## Marejeo
## Viungo vya Nje
*University of York – tovuti rasmi
*University of York Students' Union ("YUSU") 
*University of York LGBT Website 

Jamii:Vyuo vikuu vya Uingereza
Utaifa

**Utaifa** ni itikadi ya mtu kupenda taifa lake kupita kiasi, hata kudharau watu wa mataifa mengine. Hivyo ni tofauti na uzalendo unaomfanya mtu apende nchi yake kwa kutambua mema mengi aliyopata kutoka kwake.

Mara nyingi unajitokeza pia kama dharau kwa wananchi walio tofauti na kawaida kwa utamaduni, lugha n.k.

Katika ngazi ya chini, tunakuta ukabila. 

Bendera ya taifa, wimbo wa taifa na alama nyingine za utambulisho ni muhimu katika kuchochea uzalendo, lakini mara nyingine zinachangia utaifa.

Elimunafsia inaeleza kwamba pendo kwa taifa linatokana na haja ya kuhusiana na wengine, lakini ni tofauti na mapendo mengine, k.mf. pendo kwa dini au kwa mchumba. 

Kwa vyovyote ukomavu unadai mtu ajali wenzake asiwaone kama maadui kwa sababu tu ni tofauti naye.

## Tanbihi
## Marejeo
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* 

## Marejeo mengine
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Viungo vya nje
* 
* 

Jamii:Siasa
Jamii:Saikolojia
483 KK

Makala hii inahusu mwaka 483 KK.

## Matukio
## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
*Siddhārtha Gautama, anayejulikana zaidi kama Gautama Buddha, mwanzilishi wa dini ya Ubuddha, nchini Uhindi

## Viungo vya nje
490 KK

Makala hii inahusu mwaka 490 KK.

## Matukio
*Mapigano ya Marathoni nchini ya Ugiriki; jeshi la Wagiriki linashinda uvamizi wa Waajemi chini ya mfalme Dareio I

## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
## Viungo vya nje
Run!

"**Run!**" ni sehemu ya kumi na tatu ya msimu wa kwanza wa mfululizo wa igizo la ubunifu wa kisayansi linalorushwa hewani na kituo cha televisheni cha NBC, *Heroes*. Washiriki wa kawaida Milo Ventimiglia (Peter Petrelli) na Santiago Cabrera (Isaac Mendez) hawajaonekana kwenye kipengele hiki.

## Hadithi
Meredith anampigia simu Nathan na kumtaarifu kwamba binti yao Claire bado yu hai. Anatambua kwamba kashfa ya uzinzi inaweza kuharibu mpango mzima wa kisiasa hapo baadaye, Nathan anaamua kumpa Meredith $100,000 ili anyamaze kimya.

Penginepo, afya ya Mrs. Bennet inaanza kudhoofika, inasabisha mzozo baina ya Claire na Mr. Bennet, kwa kuwa anamlaumu Bennet kwa hali ya mama'ke. Anaamua kumpiga mkwara na kumwekea mipaka hakuna kutembea baada ya shule, hiyo imepelekea Claire kuwa na jazba mno.

Baadaye, Claire anaonekana kumwona Meredith kama msaliti, akiwa na matumaini ya kuwa babake mzazi anaweza kumsaidia Bi. Bennet. Meredith anamwambia Claire kwamba atamsononesha tu, na Meredith mwenyewe anarudi zake mjini Mexico. Baada ya hapo, anampiga picha Claire ikiwa kama ukumbusho, ambayo baadaye alionesha kwa Nathan alipomtembelea.

Meredith kajitolea kuwatambulisha wote, lakini Nathan kakakataa - hii ilimshtua sana Claire aliyekuwa akisikiliza habari kwa kisiri. Alionekana ana huzuni, Nathan anaingia kwenye limo lake na kuondoka. Claire katupa jiwe kwenye kioo cha nyuma ya gari kwa hasira.

## Viungo vya Nje
* Watch "Run!" at NBC.com
* Beaming Beeman: Episode 15: Run! - Director's blog on the filming of this episode.

Jamii:Sehemu za Heroes
Karne ya 6 KK

ya dunia kwenye mwaka 500 KK.]]
**Karne ya 6 KK** (= kabla ya Kristo) ni kipindi cha miaka mia kuanzia tarehe 1 Januari 600 KK na kuishia tarehe 31 Desemba 501 KK.

## Matukio 
 ya kichwa cha Soloni.]]
*Mashariki ya Kati inatawaliwa kwanza na Babuloni Mpya ya Wakaldayo, halafu na Uajemi uliozidi kuenea hadi kuwa dola kubwa kuliko yote yaliyotangulia. 
*Ufalme wa Yuda unakoma mwaka 586 KK, Nebukadneza II alipoteka Yerusalemu na kuhamisha Wayahudi hadi Babuloni. Koreshi Mkuu, mara baada ya kushinda Babuloni, aliwaruhusu kurudi kwao (538 KK).
*Huko Uajemi, Zoroasta anaanzisha dini inayokiri vyanzo viwili vya vyote. 
*Zama za chuma barani Ulaya, wanapozidi kuenea Waselti.
*Bahari ya Kati: mwanzo wa falsafa ya Kigiriki.
*Falsafa ya Kichina inakubalika nchini China; Ukonfusio na Utao.
*Gautama Buddha na Mahavira wanaanzisha Ubuddha na Ujain.
*Huko Amerika Kusini, ustaarabu wa Olmec unadumaa.
*515 KK: Ujenzi wa Hekalu la Yerusalemu unakamilika: litadumu hadi mwaka 70 BK.
*510 KK: Wa mwisho kati ya wafalme 7 wa mapokeo ya Roma ya Kale anafukuzwa madarakani; mwanzo wa jamhuri.

## Watu muhimu 
*Soloni wa Athene, mtunzi wa Katiba ya Soloni iliyoweka wazi misingi ya demokrasia.
*Pāṇini, huko India, alitunga sarufi ya Kisanskrit, ya zamani kuliko sarufi zote zilizotufikia. 
*Nabii Ezekieli, kuhani wa Yerusalemu aliyefanya kazi katika uhamisho wa Babeli.
*Isaya wa pili, nabii kwa Waisraeli wa uhamishoni.
*Nabii Hagai aliyefanya kazi Yerusalemu (520 KK)
*Nabii Zekaria aliyefanya kazi Yerusalemu (520 KK-518 KK)
*Kambise II, mfalme wa Uajemi.
*Dario I, mfalme wa Uajemi.
*Laozi huko China.
*Esopo, mwandishi wa Ugiriki wa Kale.
*Pitagora, mwanafalsafa na mwanahisabati wa Ugiriki wa Kale.
*Heraklito, mwanafalsafa Ugiriki wa Kale.

## Tanbihi
## Viungo vya nje 
Jamii:Karne ya 6 KK
Miaka ya 530 KK

Makala hii inahusu muongo ya miaka 539 - 530 KK.

## Matukio 
*Milki ya Uajemi inapanuka kwa Koreshi Mkuu anayetwaa Babeli halafu kuvamia majirani ya mashariki kama Baktria na Sogdia

## Utamaduni 
## Sayansi 
## Watu 
*Agosti 530  Mfalme wa Wafalme Koreshi II wa Uajemi anaaga dunia

## Viungo vya nje
Miaka ya 550 KK

Makala hii inahusu muongo ya miaka 559 - 550 KK.

## Matukio 
* 550: Koreishi Mkuu anashinda Wamedi, kuwa "mfalme wa Uajemi na Medi"

## Utamaduni 
## Sayansi 
## Watu 
## Viungo vya nje
Karne ya 10 KK

ya dunia mwaka 1000 KK hivi.

]]
**Karne ya 10 KK** (= kabla ya Kristo) ni kipindi cha miaka mia kuanzia tarehe 1 Januari 1000 KK na kuishia tarehe 31 Desemba 901 KK.

## Matukio 
*967 KK: Huko Yerusalemu Solomoni anakuwa mfalme wa Israeli badala ya baba yake, Daudi.
*965 KK: Kifo cha mfalme Daudi mjini Yerusalemu
*925 KK: Kifo cha mfalme Solomoni mjini Yerusalemu; Rehoboamu anaanza kutawala
*909 KK: Kifo cha mfalme Yeroboamu I aliyeongoza uasi wa makabila ya kaskazini ya Israeli dhidi ya Rehoboamu
*900 KK hivi: Ufalme wa Kush (Sudan ya leo)
*Walatini wanahamia Italia; uanzishaji wa Roma.

## Watu muhimu 
## Viungo vya nje 
Jamii:Karne ya 10 KK
Karne ya 9 KK

**Karne ya 9 KK** (= kabla ya Kristo) ni kipindi cha miaka mia kuanzia tarehe 1 Januari 900 KK na kuishia tarehe 31 Desemba 801 KK.

## Matukio 
*874 KK: Ahabu anakuwa mfalme wa Israeli
*813 KK: Wafilisti wanaunda Kartago katika eneo la Tunisia ya leo

## Watu muhimu 
*Nabii Elia anaokoa imani ya Mungu pekee YHWH katika ufalme wa Israeli
*Elisha, nabii katika Israeli kwa zaidi ya miaka 60

## Viungo vya nje 
Jamii:Karne ya 9 KK
Kassel

thumb|left|kituo cha reli cha Kassel

**Kassel** ni mji wa Hesse nchini Ujerumani. Iko kando ya mto Weser. Idadi ya wakazi wake ni takriban 194,700. Mji ulianzishwa 913. 

## Tazama pia 
* Orodha ya miji ya Ujerumani

Jamii:Miji ya Hesse
Bad Homburg vor der Höhe

thumbnail|right|280px|Sehemu ya mji wa Bad Homburg vor der Höhe

**Bad Homburg vor der Höhe** ni mji wa Hesse nchini Ujerumani. Idadi ya wakazi wake ni takriban 51.820. Umbali na Jiji la Frankfurt am Main ni 15&nbsp;km. 

## Tazama pia 
* Orodha ya miji ya Ujerumani

Jamii:Miji ya Hesse
Bad Nauheim

thumbnail|right|280px|Picha ya angani ya Bad Nauheim**Bad Nauheim** ni mji wa Hesse nchini Ujerumani. Idadi ya wakazi wake ni takriban 31.111.

## Watu maarufu 
James Peace (*1963 - )

Elvis Presley (1935 - 1977)

## Tazama pia 
* Orodha ya miji ya Ujerumani

Jamii:Miji ya Hesse
Ngai

**Ngai** ni jina analoitwa mungu katika kabila la Agikuyu nchini Kenya. Jina hili latumiwa pia kati ya Wamassai na Wakamba.

Kama ilivyo katika makabila mengineo ya Afrika Ngai hutolewa kafara, ni muumba, anauwezo dhidi ya viumbe na hata vitu visivyo kuwa na uhai na kadhalika. makazi yake kulingana na hadithi ya asili ya Agikuyu ni mlima Kenya (Kirinyaga). Kulingana na hadithi hii, Ngai alimuumba Gikuyu na mkewe Muumbi. Akawapa eneo la Muranga kama makazi yao. Akawabariki na mabinti tisa, kisha akaumba vijana tisa wa kiume iliwawaoe walipobaleghe. Kizazi baada ya kizazi jamii ya wakikuyu ilichipuka kutoka kwa nyumba hizi tisa. Majina ya Nyumba hizi hufanana na yale ya mabinti wa Gikuyu.

## Marejeo
* 

## Viungo vya Nje
*Ngai, The High God of the Kikuyu 

Jamii:Dini za Afrika
Jamii:Wakikuyu
Idstein

thumbnail|right|280px|Sehemu ya mji 

**Idstein** ni mji wa Hesse nchini Ujerumani.

## Trafiki 
Huku Idstein kuna kituo cha reli ya treni za eneo, mistari wa RE20 na RB22 (Frankfurt - Limburg) ya Main-Lahn-Bahn.

## Tazama pia 
* Orodha ya miji ya Ujerumani

Jamii:Miji ya Hesse
Marburg

thumb|Marburg.
**Marburg** ni mji wa Hesse nchini Ujerumani, makao makuu ya wilaya ya Marburg-Biedenkopf  (*Landkreis*). Mji huo unaenea kando ya mto Lahn.

Idadi ya wakazi wake ni takriban 79.454.  

## Historia
Ilipokea hati ya haki ya mji mnamo mwaka 1222. Baadaye ilikuwa mji mkuu wa utemi wa kujitegemea wa Hessen-Marburg wakati wa karne za 16 - 17. 

Mnamo mwaka 1527 Chuo Kikuu cha Marburg kiianzishwa kama chuo cha Kiprotestanti. 

Marburg ni pia kitovu kimojawapo cha tasnia ya dawa nchini Ujerumani. Ugonjwa wa Marburg ulitambuliwa mara ya kwanza hapa katika maabara. Kuna pia kiwanda cha dawa ya kampuni ya BioNTech inayotoa dawa za Covid-19.

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya Ujerumani

## Marejeo 
## Viungo vya nje
Jamii:Miji ya Hesse
Unexpected (Heroes)

"**Unexpected**" ni sehemu ya kumi na sita ya msimu wa kwanza wa mfululizo wa kipindi cha ubunifu wa kisayansi kinachorushwa hewani na televisheni ya NBC, *Heroes*.
Washiriki wa kawaida Noah Gray-Cabey (Micah Sanders), Ali Larter (Niki Sanders) na Leonard Roberts (D.L. Hawkins) hawajaonekana kwenye kipengele hiki. Stan Lee anaingiza mwonekano wake kwenye sehemu hii akiwa kama dereva wa basi ambalo Hiro amepanda. Ingawa Ali Larter hakuonekana kwenye sehemu hii, ametia sauti ya *Previously on Heroes*, ambayo ni hiyo pekee ambayo imetiwa sauti na mwigine tangu kipande cha kwanza hadi sasa.

## Hadithi
Nje kidogo ya jangwa la Nevada, Ted Sprague anaishi kwenye kijumba kidogo mbali kabisa ya makazi ya watu wa kawaida. Alishangazwa alivyoona kuna mtu anawasiliana naye kupitia ujumbe wa haraka kwenye laptopu yake, japokuwa hajaunganisha kwenye Internet. Yule mtu asiyejulikana kajitambulisha yeye mwenyewe kama Hana Gitelman, mwanamke wa Kissraeli mwenye uwezo wa kufungua na kutumia mawasiliano ya redio na mitandao mingine kwa kutumia fikra zake. Amemfumbua mambo Ted kwamba zile alama walizonazo kwenye shingo zinatumiwa kuwasaka na Primatech Paper Co. Hana anamshawishi waongozane wote, kwa sababu yeye ana uwezo wa kumpata Mr. Bennet, halafu wa mlipue.

Claire Bennet, anakerekwa zaidi pale aonapo mama'ke hawezi kumkumbuka yeye wala Mr. Muggles, wakati anamwita ndugu yake aje chini kutoa msaada - anakuta mama'o yu salama na anawakumbuka wote wawili. Baadaye, Claire anajaribu kuanzisha mjadala unaohusu na suala la upumbazaji wa akili anaofanyiwa mama'ke. Wakati anaanza kumweleza mama'ke hapaswi kumwamini baba'ke na kuleta uwezekano wa hali ya mama kuwa mbaya zaidi, Sandra anapoteza fahamu na kuanguka jikoni. Claire anatoka mbio huku akimlilia, huku anathubutu kumwamsha mama'ke.

## Viungo vya nje
* Watch "Unexpected" at NBC.com
* Beaming Beeman: Episode 16: Unexpected - Director's blog on the filming of this episode.

Jamii:Sehemu za Heroes
Orodha ya miji ya Ubelgiji

[thumb|[Brussels]]
[thumb|[Antwerpen]]
[thumb|[Gent]]
[thumb|[Charleroi]]
[thumb|[Liège]]
[thumb|[Brugge]]
[thumb|[Namur]]

Hii ni orodha ya **miji ya Ubelgiji** yenye angalau idada ya wakazi 30,000 (2008).

## Orodha 
## Marejeo 
!
Ubelgiji
Agualva-Cacém

thumbnail|right|280px|Mji wa Agualva-Cacém

**Agualva-Cacém** ni mji wa mkoa wa Lisbon nchini Ureno. 

## Tazama pia 
* Orodha ya miji ya Ureno

## Viungo vya nje
Jamii:Miji ya Ureno
Orodha ya miji ya Hesse

Hii ni orodha ya **miji ya nchi ya jimqbo ya Hesse**, Ujerumani yenye angalau idadi ya wakazi 15,000 (2009).

## Orodha 
## Tazama pia 
* Orodha ya miji ya Ujerumani

!
Jamii:Orodha za kijiografia
Hesse
Orodha ya miji ya Kroatia

[thumb|none|230px|[Zagreb]]
[thumb|none|230px|[Split]]
[thumb|none|230px|[Rijeka]]
[thumb|none|230px|[Osijek]]

Hii ni orodha ya **miji ya Kroatia** yenye angalau idada ya wakazi 20,000.

## Orodha 
## Marejeo 
!
Kroatia
Bjelovar

thumbnail|right|280px|Sehemu ya mji wa Bjelovar

**Bjelovar** ni mji nchini Kroatia.  Idadi ya wakazi wake ni takriban 27,738.

## Tazama pia 
* Orodha ya miji ya Kroatia

Jamii:Miji ya Kroatia
Đakovo

thumbnail|right|280px|Kanisa la Dakovo 

**Đakovo** ni mji nchini Kroatia.  Idadi ya wakazi wake ni takriban 20,912.

## Tazama pia 
* Dakova

Jamii:Miji ya Kroatia
Mwendamiti

**Wendamiti** ni ndege wadogo wa jenasi *Sitta* katika familia Sittidae. Wana kichwa kikubwa kwa kulinganisha, mkia mfupi na domo na miguu zenye nguvu. Takriban spishi zote zina rangi ya kijivu au buluu juu, nyekundu au nyeupe chini na mstari mweusi machoni. Spishi nyingi zinatokea kanda za wastani za nusudunia ya kaskazini, lakini spishi kadhaa zimejirekebisha na maeneo makavu ya joto. Spishi mbili (mwendamiti wa Atlasi na mwendamiti wa Aljeria) zinatokea Afrika ya Kaskazini.

Wendamiti hula wadudu na invertebrata wengine, hata konokono, na mbegu na makokwa pia hasa wakati wa majira ya baridi. Hulitengeneza tago lao katika tundu mtini au mwanya kwenye mwamba. Jike huyataga mayai 4-10.

## Spishi za Afrika
* *Sitta europaea*, Mwendamiti wa Ulaya (Eurasian Nuthatch)
** *Sitta e. atlas*, Mwendamiti wa Atlasi (Moroccan Nuthatch)
* *Sitta ledanti*, Mwendamiti wa Aljeria (Algerian Nuthatch)

## Spishi za mabara mengine
* *Sitta arctica* (Siberian Nuthatch)
* *Sitta azurea* (Blue Nuthatch)
* *Sitta canadensis* (Red-breasted Nuthatch)
* *Sitta carolinensis* (White-breasted Nuthatch)
* *Sitta cashmirensis* (Kashmir Nuthatch)
* *Sitta castanea* (Indian Nuthatch)
* *Sitta cinnamoventris* (Chestnut-bellied Nuthatch)
* *Sitta europaea* (Eurasian Nuthatch)
** *Sitta e. asiatica* (Asian Nuthatch)
** *Sitta e. europaea* (European Nuthatch)
* *Sitta formosa* (Beautiful Nuthatch)
* *Sitta frontalis* (Velvet-fronted Nuthatch)
* *Sitta himalayensis* (White-tailed Nuthatch)
* *Sitta krueperi* (Krüper's Nuthatch)
* *Sitta leucopsis* (White-cheeked Nuthatch)
* *Sitta magna* (Giant Nuthatch)
* *Sitta nagaensis* (Chestnut-vented Nuthatch)
* *Sitta neglecta* (Burmese Nuthatch)
* *Sitta neumayer* (Western Rock Nuthatch)
* *Sitta oenochlamys* (Sulphur-billed Nuthatch)
* *Sitta przewalskii* (Przevalski's Nuthatch)
* *Sitta pusilla* (Brown-headed Nuthatch)
* *Sitta pygmaea* (Pygmy Nuthatch)
* *Sitta solangiae* (Yellow-billed Nuthatch)
* *Sitta tephronota* (Eastern Rock Nuthatch)
* *Sitta victoriae* (White-browed Nuthatch)
* *Sitta villosa* (Snowy-browed au Chinese Nuthatch)
* *Sitta whiteheadi* (Corsican Nuthatch)
* *Sitta yunnanensis* (Yunnan Nuthatch)

## Picha

Algerian nuthatch by Aissa Djamel Filali.jpg|Mwendamiti wa Aljeria

Red-breasted Nuthatch 57.jpg|Red-breasted nuthatch
Sitta-carolinensis-001.jpg|White-breasted nuthatch
Chestnut-bellied_Nuthatch_(Sitta_cinnamoventris)_at_Jayanti,_Duars,_West_Bengal_W_IMG_5838.jpg|Chestnut-bellied nuthatch
Sitta frontalis -Assam -India-8.jpg|Velvet-fronted nuthatch
090503 Krupers nuthatch east of Gulf of Kalloni.jpg|Krüper's nuthatch
White-cheeked Nutthatch I IMG 7384.jpg|White-cheeked nuthatch
Westernrocknuthatch Sitta neumayer.jpg|Western rock nuthatch
Brown-headed Nuthatch-27527-4c.jpg|Brown-headed nuthatch
Sitta pygmaea NPS.jpg|Pygmy nuthatch

Jamii:Tambarazi na jamaa
Bengo

**Mkoa wa Bengo** ni kati ya mikoa kumi na nane ya Angola.

Una wakazi 196.100 kwenye eneo la km² 31,371. Makao makuu ya mkoa yapo Caxito.

## Tazama pia 
* Wilaya za Angola

thumb|left|300px|Bengo

Jamii:Mikoa ya Angola
!
Cuanza Kusini

**Cuanza Kusini** (kwa Kireno: *Cuanza Sul*) ni kati ya mikoa kumi na nane ya Angola.

Una wakazi 1.881.873 (2014) kwenye eneo la km² 55,660. Makao makuu ya mkoa yapo Sumbe.

## Tazama pia 
* Wilaya za Angola

Jamii:Mikoa ya Angola
!
Bottrop

thumb|left|250px|Movie Park Germany katika Bottrop

**Bottrop** ni mji wa Rhine Kaskazini-Westfalia nchini Ujerumani. Iko kando ya mto Emscher. Idadi ya wakazi wake ni takriban 117.241. Mji ulianzishwa 1092. 

## Tazama pia 
* Orodha ya miji ya Ujerumani

Jamii:Miji ya Rhine Kaskazini-Westfalia
Orodha ya mikoa ya Hispania

Hii ni **orodha ya mikoa ya Hispania**:

## Tazama pia 
* Hispania
* Orodha ya miji ya Hispania

Jamii:Hispania
Jamii:Jiografia ya Hispania
Hispania
Mkoa wa Alicante

**Alicante** ni mmoja kati ya mikoa 52 ya kujitawala ya Hispania. 

Idadi ya wakazi wake ni takriban 1.825,332. 

Mji wake mkuu ni Alicante.

## Tazama pia 
* Mikoa ya Hispania

## Viungo vya nje
Alicante
!
SW

**SW**, sw au s/w ni kifupi cha:

## Kodi 
* Kodi ya IATA ya Air Namibia
* Kodi ya ISO 639-1 ya Kiswahili
* South West (Kiingereza) = Kusini-Magharibi

## Sayansi na teknolojia 
* Short Wave, aina za redio ambako mawasiliano 
* Software (Kiingereza) = bidhaa pepe 

## Mashirika na makampuni 
## Michezo 
* Star Wars

## Watu 
Jamii:Kifupi
Angoche

thumb|ramani ya Angoche

alt=Bandari ya Angoche, Msumbiji|thumb|Bandari ya Angoche, Msumbiji
**Angoche** ni mji wa Nampula nchini Msumbiji. Idadi ya wakazi wake ni takriban 93.777. 

## Tazama pia 
* Orodha ya miji ya Msumbiji

Jamii:Miji ya Msumbiji
Beira (Msumbiji)

thumb|Beira,Msumbiji
thumb|Ramani ya Beira,Msumbiji

**Beira** ni mji mkuu wa mkoa wa Sofala nchini Msumbiji. Idadi ya wakazi wake ni takriban 530.706. 

## Tazama pia 
* Orodha ya miji ya Msumbiji

Jamii:Miji ya Msumbiji
Chibuto

thumb|Raman ya Chibuto,Msumbiji

alt=Siku ya kuzaliwa ya Msumbiji katika sehemu ya Chibuto|thumb|Siku ya kuzaliwa ya Msumbiji katika sehemu ya Chibuto
**Chibuto** ni mji wa mkoa wa Gaza nchini Msumbiji. Idadi ya wakazi wake ni takriban 59.165. 

## Tazama pia 
* Orodha ya miji ya Msumbiji

Jamii:Miji ya Msumbiji
Chimoio

thumb|Kituo cha ndege cha Chimoio kilichopo ndani ya mji wa Chimoio ndani ya mkoa wa Manica

**Chimoio** ni mji wa mkoa wa Manica nchini Msumbiji. Idadi ya wakazi wake ni takriban 256.992. 

## Tazama pia 
* Orodha ya miji ya Msumbiji

Jamii:Miji ya Msumbiji
Mkoa wa Barcelona

thumbnail|right|200px|Mkoa wa Barcelona

**Barcelona** ni moja ya mikoa 52 ya kujitawala ya Hispania. Idadi ya wakazi wake ni takriban milioni 5.5. Mji wake mkuu ni Barcelona.

## Tazama pia 
* Mikoa ya Hispania

Barcelona
!
Catandica

thumb|Halmashauri ya Manispaa ya Catandica, Msumbiji

**Catandica** ni mji wa mkoa wa Manica nchini Msumbiji. Idadi ya wakazi wake ni takriban 177,193 mwaka 2015. Mji huo, ulio karibu na mpaka wa Zimbabwe, umepata jina lake kutoka kwa mtoto wa chifu wa eneo hilo ambaye aliwahi kutumikia jeshini 

## Tazama pia 
* Orodha ya miji ya Msumbiji
## Marejeo
Jamii:Miji ya Msumbiji
Gurué

thumb|Mlima wa Murresse upatikanao katika mji wa Gurué, ndani ya mkoa wa Zambezia

**Gurué** ni mji wa mkoa wa Zambezia nchini Msumbiji. Idadi ya wakazi wake ni takriban 125.042. 

## Tazama pia 
* Orodha ya miji ya Msumbiji

Jamii:Miji ya Msumbiji
Vilanculo

thumb|Sehemu nzuri ya pwani huko Vilaculo.
**Vilanculo** (pia: *Vilanculos*) ni mji wa mkoa wa Inhambane nchini Msumbiji. 

Idadi ya wakazi wake ni takriban 21.709 (2005). 
thumb|Pwani ya Vilaculo.

## Tazama pia 
* Orodha ya miji ya Msumbiji

## Viungo vya nje
Jamii:Miji ya Msumbiji
Jamii:Mkoa wa Inhambane
Aalst

thumbnail|right|280px|Sehemu ya mji wa Aalst

thumb
**Aalst** ni mji wa Flandria nchini Ubelgiji. Idadi ya wakazi wake ni takriban 77.360. 

## Tazama pia 
* Orodha ya miji ya Ubelgiji

Jamii:Miji ya Ubelgiji
Jamii:Flandria
Ulongué

thumb|Ramani ya Ulongué,Mozambique

[alt=Ulongué, Msumbiji|thumb|[Ulongué|Ulongué, Msumbiji]]
**Ulongué** ni mji wa mkoa wa Cabo Delgado nchini Msumbiji. Idadi ya wakazi wake ni takriban 23.528. 

## Tazama pia 
* Orodha ya miji ya Msumbiji

Jamii:Miji ya Msumbiji
Company Man

"**Company Man**" ni sehemu ya kumi na saba ya msimu wa kwanza wa mfululizo wa kipindi cha ubunifu wa kisayansi kinachorushwa hewani na televisheni ya NBC, *Heroes*. Ni kipenge cha kwanza cha *Heroes* kutelekeza muundo kamili wa hadithi na kufululiza kwenye hadithi moja tu, muundo ambao haujarudiwa tena hadi kwenye msimu wa 3 "Vita Baridi". Kwa maana hiyo, washiriki wengi wa kawaida hawajonekana kwenye kipengele hiki.

## Hadithi
Kipengele hiki kinaelezea pande mbili kuhusu teka nyumbani kwa Bennet na vikumbusho vya Noah Bennet wakati anafanyakazi Primatech.

### Vikumbusho
Kikumbusho cha kwanza kinaonesha Bennet kama anaanza kazi yake ya kificha undani wa Primatech Paper Company.  Bosi asiyejulikana wa Bennet, Thompson, anamtaarifu kwamba kila wakala ana mwenzake ambaye ana nguvu za ajabu. Mwenzi wa Bennet ni Claude, ambaye nguvu zake ni za kutoonekana kwa hiari.

Katika kikumbusho kingine, kunaoneshwa mtoto anayekabidhiwa kwa Bennet juu kabisa ya jengo la Deveaux mjini New York.  Bennet, Claude, na Kaito Nakamura wanazungumza kwa Kijapani, na Mr. Nakamura anasema kuwa mtoto, "Ni mali yetu. Iwapo akibainika, tunamchukua." Pia kunaoneshwa Hiro Nakamura wakati yungali mdogo sana amekaa pembeni, akicheza mchezo wa video.

Kikukumbusho kingine kinachukua nafasi nje ya nyumbani kwa Bennet, ambapo Bennet anamweleza Thompson kwamba mkewe ameanza kuwa na mashaka kuhusu kazi yake. Thompson anamweleza Bennet kwamba kuna mtoto kagundulika huko nchini Haiti ambaye yeye ana uwezo wa kufuta kumbukumbu. Kwa mara ya kwanza katika mara zote, Bennet ana mruhusu the Haitian aingie nyumbani kwake aende kufuta mashaka ya mkewe.

Katika kikumbusho kingine, Bennet yupo chini ya agizo la kumwua Claude kwa kuvunja usalama wa kumficha mtu mwingine mwenye uwezo. Claude hakushangazwa, kwa vile alikuwepo kwenye ofisi ya Bennet, aonekani, wakati agizo linatolewa. Wakiwa wawili wakasimamisha gari juu ya daraja, Claude anatoa pointi zilezile kwamba Bennet anafanya kitu kilekile cha kumlinda Claire. Lakini wapi Bennet anamtandika risasi Claude, ambaye alipotea na Bennet amehakiki kwamba mwili wake ulianguka chini ya daraja.

Kwenye kikumbusho cha mwisho, Bennet anajaribu kuvaa miwani, anamwuliza binti yake Claire ushauri wake. Claire anashangaa iwapo siku atahitaji miwapi pia, ikiwa wote babu na baba walihitaji miwani. Bennet anatoa siri ya kwamba yule si mwanawe wa kumzaa - bali mlezi tu, kitendo ambacho kilimsikitisha kwa mara ya kwanza. Alimwakikishia kwamba wao ni familia yake ya ukweli. "Hujakulia kwenye tumbo la uzazi wa mama'ko, umekulia kwenye mioyo yetu." Claire anampa miwani aliyoona inamfaa baba'ke ajaribu kuvaa. Pale Bennet alipomwuliza Claire anaonekanaje, anajibu, "Kama baba'ngu."

## Viungo vya Nje
* Watch "Company Man" at NBC.com
* Beaming Beeman: Episode 17: Company Man - Director's blog on the filming of this episode.

Jamii:Sehemu za Heroes
Bergen

thumbnail|right|200px|
**Bergen** ni mji wa pili kwa ukubwa nchini Norwei. Mji una wakazi takriban 262,500 kulingana na makisio ya 31 Julai 2011. Bergen ni kitovu cha ngazi ya utawala ya jimbo la Hordaland. Maeneo ya Mji Mkuu wa Bergen kama yalivyoelezwa na Statistics Norway, una wakazi 386,400 ifikapo 31 Julai 2011.

## Marejeo 
## Viungo vya Nje 
* Municipality website in **Norwegian** 
* Bergen Guide
* 

Jamii:Miji ya Norwei
Orodha ya miji ya Denmark

Hii ni orodha ya **miji ya Denmark** yenye angalau idada ya wakazi 50,000 (2006).

## Orodha 
## Marejeo 
* Statistics Denmark
* CityPopulation.de

!
Denmark
Aalborg

thumbnail|right|280px|Mji wa Aalborg

**Aalborg** ni mji nchini Denmark. Idadi ya wakazi wake ni takriban 193,529. 

## Tazama pia 
* Orodha ya miji ya Denmark

Jamii:Miji ya Denmark
Apeldoorn

thumbnail|right|280px|Mji wa  Apeldoorn

**Apeldoorn** ni mji wa mkoa wa Gelderland nchini Uholanzi. Idadi ya wakazi wake ni takriban 155,065. 

## Tazama pia 
* Orodha ya miji ya Uholanzi

Jamii:Miji ya Uholanzi
Jamii:Gelderland
Utrecht

thumbnail|right|280px|Sehemu ya mji wa Utrecht

**Utrecht** ni mji mkuu na wenye idadi kubwa zaidi ya watu katika jimbo la Utrecht nchini Uholanzi. Kwa idadi ya wakazi takriban 361,000 (2023), ni jiji la nne kwa ukubwa nchini. Utrecht ni kitovu muhimu cha utamaduni, uchumi, na usafiri, ikijulikana kwa mji wake wa kihistoria, usanifu wa enzi za kati, na chuo kikuu mashuhuri.

Jiji hili ni makazi ya Chuo Kikuu cha Utrecht, ambacho ndicho chuo kikuu kikubwa zaidi nchini Uholanzi, na pia hutoa makao makuu kwa kampuni kadhaa za kitaifa na kimataifa. Eneo lake la kati linaifanya kuwa kitovu kikuu cha reli na vifaa vya usafirishaji, huku kituo cha Utrecht Centraal kikiwa kituo cha treni chenye shughuli nyingi zaidi nchini.

## Tazama pia 
* Orodha ya miji ya Uholanzi

## Marejeo
Jamii:Miji ya Uholanzi
Jamii:Mkoa wa Utrecht
Mkoa wa Castellón

**Castellón** ni moja ya mikoa 52 ya kujitawala ya Hispania. Idadi ya wakazi wake ni takriban 600,000. Mji wake mkuu ni Castellón de la Plana.

## Tazama pia 
* Mikoa ya Hispania

Castellon
!
Mkoa wa Cáceres

thumb| Mkoa wa Cáceres
**Cáceres** ni mmoja kati ya mikoa 52 ya kujitawala ya Hispania. Idadi ya wakazi wake ni takriban 413,633. Mji wake mkuu ni Cáceres.

## Tazama pia 
* Mikoa ya Hispania

Caceres
!
Mkoa wa Cádiz

**Cádiz** ni moja ya mikoa 8 ya Jimbo la Andalusia katika Hispania. Idadi ya wakazi wake ni takriban 1,230,594. Mji wake mkuu ni Cádiz.

## Tazama pia 
* Mikoa ya Hispania

Cadiz
!
Jamii:Andalusia
Córdoba

**Córdoba** ni jina la:
*Mkoa wa Córdoba (Argentina)
**Córdoba, Argentina
*Mkoa wa Córdoba (Hispania)
**Córdoba, Hispania
*Córdoba, Veracruz katika Mexiko
Mkoa wa Córdoba (Hispania)

**Mkoa wa Córdoba** ni moja ya mikoa 8 ya Jimbo la Andalusia katika Hispania.. Idadi ya wakazi wake ni takriban 803,038. Mji wake mkuu ni Córdoba.

## Tazama pia 
* Mikoa ya Hispania

Cordoba
!
Jamii:Andalusia