open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Innoss'B

thumb|306x306px|Innoss B akitumbuiza.

**Innocent Didace Balume** (anajulikana sana kwa jina la '''Innoss'B'''; alizaliwa 5 Mei 1997) ni mwanamuziki na mwandishi wa nyimbo kutoka katika nchi ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Ni mwanamuziki mzuri mwenye uwezo wa kucheza na kurapu.

## Maisha 
Innoss'B alizaliwa kwenye familia ya wanamuziki, mama yake alikuwa mwimbaji wa kanisa, baba yake alikuwa mwanamuziki wa popu. Na yeye, baada ya kufikisha miaka 16, alianza kuimba na kaka zake kwenye kundi la Maisha Soul. 

Tangu mwaka 2014 amefanya kolabo nyingi na wasanii wakubwa mbalimbali kama Akon, Fally Ipupa, Diamond Platnumz, Navio na wengineo.

Amepata mafanikio makubwa kupitia hope remix ambayo amefanya na Diamond Platnumz ambayo iliweza kufikisha watazamaji milioni 25 ndani ya mwezi mmoja ambayo imezidi hope original ambayo ilifikisha watazamaji milioni 10 tu ndani ya mwezi mmoja.

Jamii:Waliozaliwa 1997
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanamuziki wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Boyz N Da Hood

**Boyz N Da Hood** ni kikundi cha rap ya Marekani Kusini cha *gangsta* Atlanta, Georgia. Zamani kiliitwa 'Bad Boy Record na ilikuwa na vijana kama Jeezy, Jody Breeze, Gorilla Zoe, Big Gee, na Big Duke. 

Wameshirikiana mara kadhaa na Atlanta wenzake, msanii wa Georgia na studio ya Block Ent Yung Joc.

Jamii:Wanamuziki wa Marekani
Andreas Ulmer

**Andreas Ulmer** (alizaliwa 30 Oktoba 1985) ni mchezaji wa mpira wa miguu huko Austria ambaye kwa sasa anacheza kama beki wa FC Red Bull Salzburg na timu ya Taifa ya Austria.

## Kazi ya klabu
Mnamo 28 Januari 2009 ilitangazwa kuwa Ulmer alihamishiwa Red Bull Salzburg. Katika msimu wa 2017-2018 Salzburg walikuwa na uwezo wao bora kabisa katika mashindano ya Ulaya Walimaliza katika nafasi nzuri katika kundi lao la Ligi ya Europa,kujiweka katika nafasi nzuri baada ya kumpiga Real Sociedad na Borussia Dortmund na hivyo kufanya muonekano wao wa kwanza na kuingia nusu fainali ya Ligi ya Europa.

Mnamo 3 Mei 2018, alicheza mchezo wa nusu fainali ya Ligi ya Europa League dhidi ya Olmpique de Marseille ambapo walitoka sare ya 1-1 lakini ushindi wa jumla ni 3-2 ili kupata nafasi kwenye Fainali ya Ligi ya Mabadiliko ya UEFA ya 2018.

Jamii:waliozaliwa 1985
Jamii:watu walio hai
Jamii:Wachezaji mpira wa Austria
Venom

**Venom** ni filamu ya Amerika ya Kaskazini, ya kwanza katika Unique ya Sony. 
	
Kuelekezwa na Ruben Fleischer kutoka kwa uchunguzi wa Jeff Pinkner, Scott Rosenberg, na Kelly Marcel, inaangazia Tom Hardy kama Eddie Brock / Venom, pamoja na Michelle Williams, Riz Ahmed, Scott Haze, na Reid Scott. 

Huko Venom, mwandishi wa habari Brock anapata uwezo mkubwa baada ya kufungwa kwa mgeni ambaye spishi zake zinapanga kuvamia Dunia.

Jamii:Filamu za Marekani
Jamii:Filamu za 2018
Wilfredo Leòn

thumb|Picha ya Wilfredo Leòn (2015)
**Wilfredo León Vimong** (amezaliwa 31 Julai 1993) ni mchezaji wa kitaifa wa mpira wa wavu aliyezaliwa nchini Cuba.

Wilfredo Leòn ni mwanachama wa timu ya kitaifa ya mpira wa wavu ya Cuba (2007-2002) na mwanachama wa sasa wa timu ya kitaifa ya mpira wa wavu ya Polandi na klabu ya Italia ya Sir Sicoma Conad Perugia.

Leòn alizawadiwa medali ya fedha katika Mashindano ya Dunia ya mpira wa wavu mwaka 2010, mshindi wa NORCECA (2009, 2011), bingwa wa mchezo wa mpira wa wavu wa Cuba (2009, 2010, 2011), bingwa wa mchezo wa mpira wa wavu wa Urusi (2015, 2016, 2017).

## Maisha binafsi 
Wilfredo Leòn alizaliwa huko Santiago de Cuba, Cuba. 

Yeye ni mtoto wa Alina Vimong Boza (mchezaji wa zamani wa mpira wa wavu). Alisoma katika Escuela Nacional del Voleibol Cubano. León Vimong aliishi Polandi kwa muda mfupi na mpenzi wake wa Kipolishi. 

Mnamo tarehe 14 Julai 2015 alipokea uraia wa Kipolishi na alionyesha hamu yake ya kucheza katika timu ya kitaifa ya wachezaji wa mpira wa wavu wa Polandi. Mnamo tarehe 24 Juni 2016 alimuoa Małgorzata (mzaliwa wa Gronkowska). Mnamo tarehe 13 Mei 2017 binti yao Natalia alizaliwa.

## Viungo vya nje 
Jamii:Wanamichezo wa Polandi
Jimbo Kuu la Kananga

**Jimbo Kuu la Kananga** (kwa Kilatini Archidioecesis Kanangana) ni mojawapo kati ya majimbo 47 ya Kanisa Katoliki nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma kadiri ya utamadunisho maalumu.

Kikanisa lina majimbo ya Kabinda, Kole, Luebo, Luiza, Mbujimayi, Mweka na Tshumbe chini yake.

Askofu mkuu wake ni Marcel Madila Basanguka.

## Historia
## Uongozi
## Takwimu
Eneo ni la kilometa mraba 33,000, ambapo kati ya wakazi 3,156,000 (2016) Wakatoliki ni 2,160,000 (68.4%) katika parokia 70. 

## Viungo vya nje
* Catholic Hierarchy 

Kananga
Jamii:Mkoa wa Kasai Kati
Mto Sao Francisco

thumb|Mto Sao Francisco, Brazil
right|thumb|235px| Rio Sao Francisco karibu na mdomo wake
**Mto Sao Francisco** (kwa Kireno: **São Francisco**; kabla ya kufika kwa Wareno wenyeji waliuita **Opara**) ni mto wa huko Brazil.

Urefu wake ni karibu kilomita 3,100. Matawimto makuu yake ni mito Paropeba, Abaeté, das Velhas, Jequitaí, Paracatu, Urucuia, Verde Grande, Carinhanha, Corrente, na Grande. 

Ni mto mrefu kabisa unaopita ndani ya Brazil kuanzia chanzo hadi mdomo, ni mto mrefu wa nne katika Amerika Kusini, baada ya Amazonas, Mto Parana na Mto Madeira. 

Jina lilichaguliwa na Amerigo Vespucci aliyekuwa Mzungu wa kwanza kuona mdomo wa mto alipopita huko kwenye 4 Oktoba 1501, sikukuu ya mtakatifu Fransisko wa Assisi katika Kanisa Katoliki.

Jamii:Bahia
Jamii:Mito ya Brazil
Jimbo Kuu la Kinshasa

**Jimbo Kuu la Kinshasa** (kwa Kilatini Archidioecesis Kinshasana) ni mojawapo kati ya majimbo 47 ya Kanisa Katoliki nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma kadiri ya utamadunisho maalumu.

Kikanisa lina majimbo ya Boma, Idiofa, Inongo, Kenge, Kikwit, Kisantu, Matadi na Popokabaka chini yake.

Askofu mkuu wake ni kardinali Fridolin Ambongo Besungu, O.F.M.Cap.

## Historia
## Uongozi
## Takwimu
Eneo ni la kilometa mraba 8,500, ambapo kati ya wakazi 11,323,000 (2016) Wakatoliki ni 6,378,000 (56.3%) katika parokia 143. Kwa hilo linaongoza duniani kote.

## Viungo vya nje
* Catholic Hierarchy

Jamii:Kinshasa
Mto Tocantins

**Mto Tocantins** ni mto ambao unapita katika mashariki mwa nchi ya Brazil. Chanzo chake kinapatikana kwenye milima ya jimbo la Goiás upande wa magharibi wa mji mkuu Brazilia.  

Mto unaishia kwenye Rio Para ambayo ni hori ya Atlantiki ambako maji ya Tocantins yanakutana na maji ya mkono wa kando wa Amazonas.

Jina la mto limetokana na lugha ya Maindio wenyeji na neno lao kwa ndege wa tukani. Jina la mto limekuwa pia jina la jimbo la Tocantins nchini Brazil linalopitiwa na mto huo.

Nguvu ya mto hukamatwa kwa njia ya malambo na vituo vya umememaji.

## Viungo vya Nje 
* *Ramani ya beseni (Kireno)*
*

Jamii:Mito ya Brazil
Yamuna

thumb| Mto Yamuna katika mji wa Agra, Uhindi.
**Yamuna** (kwa Kihindi: यमुना, *yamunā*; pia: जमुना, **Jamuna**; kwa Kiurdu: جمنا) ni mto mkubwa huko Uhindi Kaskazini. Ni tawimto kubwa zaidi la mto Ganga. 

Huanza kwenye milima ya Himalaya katika jimbo la Uttarakhand. Unaendelea katika majimbo ya Uhindi ya Haryana, eneo la mji mkuu Delhi na Uttar Pradesh. Mwishowe, kwenye mji wa Allahabad, inaishia katika mto Ganga baada ya mwendo wa kilomita 1,370.  

Matawimto yake muhimu zaidi ni mito Tons na Chambai. 

## Picha 

Picha:YamunaRiver.jpg|Yamuna kama inavyoonekana karibu na Taj Mahal, Agra. 
Picha:Madan Mohan temple, on the Yamuna, Vrindavan, 1789.jpg|Hekalu la Madan Mohan, kwenye Yamuna, Vrindavan, 1789. 
Picha:Keshighat Vrindavan.JPG|'Keshi Ghat' kwenye Yamuna, Vrindavan . 
Picha:Yamuna_River_Near_Allahabad.jpg|Yamuna karibu na Allahabad, kilomita chache tu kabla ya kukutana na Ganga . 
Picha:Yamuna_river,_Allahabad.jpg|Yamuna karibu na Allahabad wakati wa mvua. 

## Tovuti za Nje 
* Jiografia ya Rigveda  
* Mpango wa utekelezaji wa Yamuna  

Jamii:Mito ya Uhindi
Mto Irrawaddy

300px|thumb|Beseni ya Irrawaddy

**Mto Irrawaddy** (pia **Ayeyarwady**) ndio mto muhimu zaidi nchini Myanmar. Ni mto mkubwa zaidi ya nchi hii ma pia njia ya maji muhimu zaidi inayotumiwa kwa biashara.  

## Njia ya mto
Maji yake yanatiririka kwenye mitelemko ya milima ya Himalaya katika Tibet (China). Mito inayouunda mto Irrawaddy huingia nchi ya Myanmar na kwenye maungano ya mito N'mai na Mali katika jimbo la Kachin huanza Irrawaddy yenyewe.  

Mto unaishia kwenye Bahari ya Andamani.  

Beseni la mto lina eneo la km2 404,200.  

## Delta ya Irrawaddy 
Delta ya Irrawaddy huanza karibu  kaskazini mwa mji wa Hinthada. Sehemu ya magharibi ya delta iliyo karibu zaidi ni Mto Pathein (Bassein) na upande wa mashariki ni Mto Yangon. Ardhi katika delta ni ya chini lakini si ghorofa. Udongo umetengenezwa kwa hariri nzuri. 

Idadi kubwa ya watu wanaishi katika mkoa wa delta. Kwa sababu mchanga unaweza kuwa chini kama mita 3 tu juu ya usawa wa bahari, ni eneo muhimu kwa kukua kwa mchele.  

Mvua ya kila mwaka katika mkoa wa delta ni karibu mm 2,500.  Mvua nyingi zinanyesha wakati wa monsters ambayo hufanyika kati ya Mei na Novemba. 

## Ikolojia 
[thumb|[Pomboo wa Irrawaddy.]]
Hakuna orodha kamili ya aina zote za samaki zinazopatikana kando ya Mto Irrawaddy. Mnamo mwaka wa 2008, ilikadiriwa kuwa eneo hilo ni nyumbani kwa spishi 119-195 za samaki hazipatikani mahali pengine ulimwenguni.  

## Matawimto 
Irrawaddy Mto ina matawimto makuu matano. Jamii ni mito ambayo inapita ndani ya mto mkubwa. Mito inayojiunga na Irrawaddy iko, kutoka kaskazini hadi kusini: 

# Mto Taping 
# Mto Shweli  
# Mto Myitnge 
# Mto Mu 
# Mto Chindwin 

## Majiji na miji 
thumb|Mto wa Irrawaddy karibu na Bhamo.
Mto unapita au kupita katika miji ifuatayo: 
* Myitkyina
* Bhamo
* Katha
* Tagaung
* Kyaukmyaung
* Mandalay
* Sagaing
* Yenangyaung
* Chauk
* Bagan
* Nyaung-U
* Magway
* Pyay
* Hinthada
* Pantanaw

## Marejeo 
Jamii:Mito ya Myanmar
Mto Umfolozi

thumb| Mto Msunduzi unaonekana upande wa kushoto (kusini), Umfolozi katikati, na mifereji ya maji tangu kutelekezwa, na mto wa Mtakatifu Lucia kulia (kaskazini).
**Mto Umfolozi** unapatikana katika jimbo la KwaZulu-Natal, Afrika Kusini. Mto huu unafahamika pia kama **Imfolozi** au **Mfolozi**.  *ImFolozi* ni jina lenye asili ya Kizulu na linafafanua mwonekano wa mto ulivyo: hujipinda ukifuatiwa na vijito vyake.

Mto huu hutiririsha maji yake kuelekea bahari ya Hindi upande wa mashariki. Asili ya kujipinda kwa mto huu huanzia maeneo tambarare ya monzi kisha hujigawanya katika mifereji mingi yenye tabia ya kutiririsha maji taratibu na kuchangia upatikanaji wa aina mbalimbali za viumbehai katika eneo hilo.

## Marejeo
Jamii:Mito ya KwaZulu-Natal
Moriso Lewa

**Moriso Lewa** (au Félix Morisseau-Leroy kwa Kifaransa; Grand-Gosier, Haiti, 13 Machi 1912 - Miami, Marekani, 5 Septemba 1998) alikuwa mwanahabari, mwalimu, mwandishi wa tamthilia na mshairi nchini Haiti. 

Aliandika vitabu vyake kadhaa kwa Kihaiti badala ya Kifaransa. Ni mwandishi mkuu wa Kihaiti.

Morisso Lewa alisomea Jacmel, halafu kuanzia mwaka 1940 alisomea New York katika Chuo Kikuu cha Columbia.

## Vitabu vyake 
* 1940 ː *Plénitudes* (ushairi)
* 1948 ː *Natif-natal (hadithi)*
* 1951 ː *Dyakout* (*Diacoute*) (ushairi)
* 1953 ː *Wa Kreyon* (*Antigone*) (tamthilia)
* 1991 ː *Haitiad and Oddities* (ushairi)
* 1995 ː ''Les Djons d'Haiti Tom* (hadithi)
* 1996 : *Ravinodyab - La Ravine aux diables* (hadithi)

## Marejeo 
* (Kiingereza) Michael R. Hall, *Historical Dictionary of Haiti*, Scarecrow Press, 2012, p. 178  ()
* (Kiingereza) Verity Smith, « Félix Morisseau-Leroy (1912-). Haitian playwright, poet and novelist », in *Encyclopedia of Latin American Literature'', Taylor & Francis, 1997, p. 568-569  ()

Jamii:Waandishi wa Haiti
Jimbo Kuu la Lubumbashi

**Jimbo Kuu la Lubumbashi** (kwa Kilatini Archidioecesis Lubumbashiensis) ni mojawapo kati ya majimbo 47 ya Kanisa Katoliki nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma kadiri ya utamadunisho maalumu.

Kikanisa lina majimbo ya Kalemie-Kirungu, Kamina, Kilwa-Kasenga, Kolwezi, Kongolo, Manono na Sakania-Kipushi chini yake.

Askofu mkuu wake ni Fulgence Muteba Mugalu, S.D.B.

## Historia
## Uongozi
## Takwimu
Eneo ni la kilometa mraba 61,828, ambapo kati ya wakazi 2,997,648 (2016) Wakatoliki ni 1,648,912 (55%) katika parokia 75.

## Viungo vya nje
* Catholic Hierarchy

Jamii:Mkoa wa Katanga Juu
Jimbo Katoliki la Basankusu

**Jimbo Katoliki la Basankusu** (kwa Kilatini Dioecesis Basankusuensis) ni mojawapo kati ya majimbo 47 ya Kanisa Katoliki nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma kadiri ya utamadunisho maalumu.

Kikanisa liko chini ya Jimbo Kuu la Mbandaka-Bikoro.

Askofu wake ni Joseph Mokobe Ndjoku.

## Historia
## Uongozi
## Takwimu
Eneo ni la kilometa mraba 77,000, ambapo kati ya wakazi 639,000 (2015) Wakatoliki ni 246,000 (38.5%) katika parokia 20.

## Viungo vya nje
* Catholic Hierarchy

Jamii:Mkoa wa Équateur
Frankétienne

thumb|Mwandishi mkuu wa Haiti 
**Frankétienne** (jina kamili: '''Jean-Pierre Basilic Dantor Franck Étienne d'Argent**; Ravine Sèche, 12 Aprili 1926 - 20 Februari 2025) alikuwa mshairi, mwandishi wa tamthilia, mchoraji, mwanamuziki, mwimbaji, na mwalimu nchini Haiti. 

Aliandika tamthilia na hadithi zake kwa Kihaiti. Aliandika zaidi ya vitabu arubaini.

## Mazongomo 
Frankétienne alibuni ushairi mpya ambao huitwa "Mazongomo" ("Les spirales" kwa Kifaransa). Mazongomo ni ushairi kwamba lazima ukamate "mwendo na maisha" kwa maneno. Harakati za Mazongomo zimevuviwa na utamaduni wa Afrika.

## Vitabu vyake 
### Kwa Kihaiti 
**Tamthilia'*
* *Pèlin-Tèt*. Port-au-Prince: Éditions du Soleil, 1978 ; *Pelentet*, tafsiri mpya. Lawrence, KS / Port-au-Prince : Enstiti Etid Ayisyen Inivesite Kannzas / Édition Espiral, 2002.
* *Troufobon*. (1977) Port-au-Prince : Imprimerie Les Presses port-au-princiennes, 1979.
* *Bobomasouri*. (1984) Port-au-Prince : collection Espiral, 1986.
* *Kaselezo*. (1985) Dérives 53/54 (1986/1987) : pp. 125-163.
* *Totolomannwèl*. Port-au-Prince, 1986.
* *Melovivi*. Port-au-Prince, 1987.
* *Minywi mwen senk*. Port-au-Prince, 1988.
* *Kalibofobo*. Port-au-Prince, 1988.
* *Foukifoura*. Port-au-Prince: Creacom, 2000.

**Hadithi**
* *Dézafi''. Port-au-Prince : Édition Fardin, 1975 ; Châteauneuf-le-Rouge : Vents d'ailleurs, 2002.

### Kwa Kifaransa 
* *Au Fil du temps* (ushairi). Port-au-Prince: Imprimerie des Antilles, 1964.
* *La Marche* (ushairi). Port-au-Prince: Éditions Panorama, 1964.
* *Mon côté gauche* (ushairi). Port-au-Prince : Imprimerie Gaston, 1965.
* *Vigie de verre* (hadithi). Port-au-Prince: Imprimerie Gaston, 1965.

## Marejeo 
* Rachel Douglas, *Frankétienne and rewriting : a work in progress*, Lexington Books, Lanham (Md.), 2009, 195 p. (ISBN 978-0-7391-2565-6) 
* Bernard Hadjadj, ''Frankétienne, l'universel haïtien : entretiens*, Riveneuve éd., Marseille, 2012, 195 p. (ISBN 978-2-360-13099-3) 
* Jean Jonassaint (éd;), *Typo-topo-poéthique sur Franketienne'', l'Harmattan, Paris, Torino, etc., 2008, 368 p. (ISBN 978-2-296-06787-5) 
* Lilyan Kesteloot, « Frankétienne », in *Anthologie négro-africaine. Histoire et textes de 1918 à nos jours*, EDICEF, Vanves, 2001 (nouvelle éd.), p. 472-473 

Jamii:Waandishi wa Haiti
Jolene Marie Rotinsulu

**Jolene-Marie Cholock-Rotinsulu** (anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii **Jolene Maria**; amezaliwa 15 Mei 1996, asili yake Santa Ana, California – Marekani) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo za pop dansi kutoka nchini Indonesia.

## Albamu 
* Realize *(Selamat Malam Kekasihku)* (2013) feat Revo Marty

## Filamu 
* I AM HOPE (2016)

## Tanbihi
## Viungo vya Nje 
* 
* 

Jamii:Waliozaliwa 1996
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanamuziki wa Indonesia
Mto Salawin

**Mto Salawin** (kwa Kiingereza: **Salween**) ni mto mkubwa katika Asia ya Kusini-Mashariki. Chanzo chake kipo Tibet (China) halafu unapita Myanmar na Uthai kwenye mwendo wake wa takriban kilomita 2,400.   

Majina yake hutofautiana kadiri ya nchi ambako unapita: Watibet huuita Nag Qu, pale China huitwa 怒江 Nù Jiāng, pale Myanmar Thanlwin Myit (pamoja na majina mengine) na mwishoni katika Uthai Maenam Salawin (แม่น้ำสาละวิน). 

Mto huo unatokea kwenye Nyanda za Juu za Tibet na kuelekea magharibi mwanzoni. Lakini baadaye unageuka mashariki na kusini ukiishia katika Bahari ya Andamani huko Mawlamyaing, Myanmar.

Kwa njia ya kilomita 120 hivi mto huu ni mpaka baina ya Uthai na Myanmar, sehemu yake ya mwisho kabla ya bahari unarudi tena ndani ya Myanmar.

## Marejeo
### Marejeo mengine
*Three Parallel Rivers of Yunnan Protected Areas at whc.unesco.org
*Three Parallel Rivers Protected Area at www.eoearth.org
*Nature Conservancy: Gongshan Nature Reserve The Nature Conservancy
*Rivers Watch East and Southeast Asia 
*NuJiang River Project 
*Hydrometeorological Approach to the Upper Salween River (USRB)  - copyright by Dr. Christophe Lienert, Geographical Institute of the University of Berne and Kunming Institute of Botany
*China Rivers Project 
*Last Descents River Expeditions 
*A history of first raft and kayak descents of the Salween in Tibet and Yunnan, China. 

### Viungo vya Nje
* Phoel, Cynthia M., "Bargaining Power", in *Oxfam Exchange*, Fall 2004.
*Salween River Watch NGO
*Three Parallel Rivers of Yunnan Protected Areas
*Three Parallel Rivers Protected Area
*NuJiang River Project 
*Salween First Descent
*Water Diversion from the Salween to the Chaophraya River
*Joint Statement of Concern by Shan Civil Society Organizations Regarding Public Meeting by Burmese Government and Hydrochina to Promote Dams on the Salween and Nam Ma Rivers 

Jamii:Mito ya Uthai
Jamii:Mito ya Myanmar
Jamii:Mito ya China
Mto Krishna

[thumb| Bonde la  mto Krishna karibu na Srisailam, [Andhra Pradesh, Uhindi]]
**Mto Krishna** (kwa Kiingereza: Krishna River) ni kati ya mito mikubwa ya Uhindi ukiwa mto mrefu wa tano katika nchi hii. Uko katika kusini ya Uhindi. Mto ndio chanzo kikuu cha umwagiliaji katika majimbo ya Telangana, Maharashtra, Karnataka na Andhra Pradesh. 

Chanzo chake kipo kwenye milima ya Ghat ya Magharibi halafu unaendelea kuvuka rasi ya Uhindi hadi kuishi upande wa mashariki, katika Ghuba ya Bengali.

Jina la mto ni ya kukumbuka mungu Krishna wa dini ya Uhindu.

Jamii:Andhra Pradesh
Jamii:Karnataka
Jamii:Maharashtra
Jamii:Mito ya Uhindi
Milima ya Ghat

thumb| Ramani ya vilima vya India
**Miima ya Ghat** ni safu mbili za milima zinazofuatana na pwani ya Uhindi Kusini. Milima hii haiko ufukoni moja kwa moja lakini safu zake kufuata mwenyo wa pwani.   

Ghat za Magharibi hutazama Bahari ya Uarabuni na Ghat za Mashariki huangalia Ghuba ya Bengali. Kati yake ziko nyanda za juu za Dekkani. 

Ghat za Mashariki zinavunjwa katika makundi ya vilima visivyofanana.   

Ghats za Magharibi ni kama safu mfululizo. Mitelemko yake ni mikali upande wa bahari lakini za taratibu upande wa bara.   

## Chanzo 
* Gets ; Encyclopædia Britannica

Jamii:Milima ya Uhindi
Mto Daugava

thumbnail|right|200px|Mto Daugava
**Mto Daugava** (pia: **Dvina ya Magharibi**) ni mto nchini Urusi unaoanza kwenye Milima ya Valdai. 

Inapita Urusi, Belarusi, na Latvia na kuingia katika Ghuba ya Riga.  

Urefu wa mto huu ni km 1,020: km 325 ziko nchini Urusi, km 338 ziko Belarusi na km 352 ziko Latvia.  

Ndani ya Latvia Daugava inapita miji ya Latgale, Zemgale, Vidzeme na Riga, kabla ya kuishia kwenye Ghuba ya Riga.  

## Marejeo 
Jamii:Mito ya Urusi
Jamii:Mito ya Belarus
Jamii:Mito ya Latvia
Jimbo Katoliki la Mogadishu

**Jimbo Katoliki la Mogadishu** (kwa Kilatini "Dioecesis Mogadiscensis") ni jimbo pekee la Kanisa Katoliki nchini Somalia na linafuata mapokeo ya Kiroma.

Makao makuu yake yako Mogadishu. 

Kanisa kuu lilibomolewa kabisa mwaka 2008 na Waislamu walio jirani na Al-Qaeda

Askofu wa mwisho alikuwa Pietro Salvatore Colombo, O.F.M., aliyeuawa mwaka 1989.

## Takwimu
Eneo ni la kilometa mraba 637,657, ambapo kati ya wakazi 12,000,000 (2021) Wakatoliki ni 100 hivi (0%), wakihudumiwa na padri mmoja. 

Jamii:Mogadishu
Kihaiti

**Kihaiti** au **Krioli ya Haiti** (kwa Kihaiti: *kreyòl ayisien)* ni lugha ya Krioli iliyozaliwa nchini Haiti na kuwa moja ya lugha rasmi katika nchi hiyo. Ndiyo Krioli kubwa zaidi duniani kwa kuwa lugha hiyo inaongelewa na watu milioni 10-12.

Asili ya lugha ni kukutana kwa watumwa kutoka nchi za Afrika na mabwana wao waliosema Kifaransa huko Haiti.

Kifaransa na Krioli ya Haiti zinafanana sana katika msamiati; takriban asilimia 90 za maneno ya Krioli zimepokewa kutoka Kifaransa. Lakini mara nyingi maana ya maneno imebadilika, na kwa msemaji wa Kifaransa cha Kisasa si rahisi kuelewa Krioli hiyo moja kwa moja. Vilevile Kifaransa ni lugha ya pili kwa wazawa wengi wa Haiti. 

Kwa miaka mingi Kifaransa sanifu kilikuwa lugha rasmi pekee lakini katiba ya mwaka 1987 ilitambua Kikrioli kama lugha rasmi ya pili.

## Marejeo
Jamii:Lugha za Haiti
Jamii:Krioli
Jamii:Lugha za Kirumi
Mto Tajo

thumb| Tajokaribu na mpaka wa Hispania - Uremo

**Mto Tajo** (pia: **Tejo**; kwa Kihispania: Tajo; kwa Kireno: Tejo; kwa Kiingereza: Tagus) ni mto mrefu zaidi katika rasi ya Iberia yaani kwenye nchi za Hispania na Ureno. Urefu wake ni km 1,007 kwa jumla, ikiwa km 716 ziko nchini Hispania na km 275 huko Ureno. Kwa km 47 mto huu ni mpaka kati ya Ureno na Hispania. Tejo inaishia katika ya Bahari Atlantiki karibu na mji mkuu wa Ureno, Lisbon.  

Beseni lake ni km2 80,100. Tajo-Tejo hutumiwa sana kwa shughuli za umwagiliaji katika sehemu inapopita kozi yake yote. Mabwawa kadhaa yanakusanya maji ya kunywa kwa maeneo mengi ya Hispania, pamoja na Madrid, na ya Ureno. Kuna vituo kadhaa vya umeme vinavyotengeneza umeme. Kwenye mdomo wake baharini mto unapanuka sana na ndipo bandari ya Lisbon inapopatikana. 

Chanzo cha Tajo kipo katika milima ya Mkoa wa Teruel nchini Hispania. Miji mikubwa zaidi ambako hupitia ni Aranjuez, Toledo, Talavera de la Reina na Alcántara huko Uhispania, halafu Abrantes, Santarém, Almada na Lisbon huko Ureno. 

Jamii:Mito ya Ulaya
Jamii:Mito ya Hispania 
Jamii:Mito ya Ureno
Ziwa Nikaragua

thumb
**Ziwa Nicaragua** ndilo ziwa kubwa zaidi katika Amerika ya Kati. Liko kusini mwa Nikaragua, karibu na mpaka na Kosta Rika. Ziwa hilo linapokea sehemu ya maji yake kutoka Ziwa Managua kupitia mto mdogo wa Tipitapa. 

Ndani ya Ziwa Nikaragua kuna visiwa vidogo zaidi ya 400, visiwa vikubwa vitatu na volkeno mbili. 

Maji ya ziwa hutoka kupitia Mto San Juan ambao ni pia mpaka na Kosta Rika na kuelekea Bahari ya Karibi. 

Jamii:Maziwa ya Amerika ya Kaskazini
Jamii:Jiografia ya Nikaragua
Ziwa Vostok

250px|thumb|Ziwa Vostok chini ya barafu ya Antaktiki
150px|thumb|Ziwa Vostok jinsi linavyoonekana kutoka satelaiti
**Ziwa Vostok** ni ziwa lililopo kwenye Bara la Antaktiki chini ya ngao ya barafu. Ni moja kati ya maziwa 400 yaliyotambuliwa chini ya barafu ya Antaktiki; ni ziwa kubwa la bara hilo. 

Ni ziwa lenye maji ya kumiminika yaliyo mita 4000 chini ya uso wa barafu ya Antaktiki. 

Jina lake limetokana na Kituo cha Vostok cha Urusi kilichopo kwenye uso wa barafu juu yake.   

Kuwepo kwa ziwa hilo liligunduliwa na wanasayansi wa Urusi na Uingereza waliotumia mitambo ya rada. 

Ziwa lina maji safi. Jotoridi ya maji ni karibu -3 °C lakini hayagandi, hubaki kiowevu kwa sababu ya shinikizo kubwa la barafu juu yake.     

## Uhai 
Hakuna uthibitisho bado kama huna uhai wowote katika maji ya ziwa hili. Sehemu hii haikuwa na uhusiano na nje kwa miaka milioni kadhaa kwa sababu imefungwa chini ya ngao ya barafu ya Antaktiki. Wanasayansi walitoboa barafu hadi uso wa ziwa mara 3 wakakuta baadaye bakteria katika sampuli za maji lakini imegunduliwa baadaye kwamba bakteria wote ni machafuko yaliyoingizwa na vifaa vya kutobolea barafu. Enzymes ya kinga. 

Mazingira katika ziwa yanaaminiwa kufanana na yale ya mwezi Europa wa Mshtarii (Jupiter) au mwezi Enceladus wa Zohali. Kupata uhai katika ziwa hilo kungeongeza uwezekano wa kukuta uhai umekuwepo katika moja ya miezi hiyo.  

## Marejeo 
## Tovuti za Nje 
* Mailiya Chini ya barafu ya Antarctic, Maisha ya Ziwa La Maji Meupe la Bahari ya Maji . Robert Lee Hotz, *Los Angeles Times* . 
* Columbia.edu: About Lake Vostok
* Columbia.edu: "Lake Vostok: A Curiosity or a Focus for Interdisciplinary Study?"  (1998)
* ASOC.org: Lake Vostok Letter of Appeal to Russia 
* OperationReality.org: video documentary about Lake Vostok

Jamii:Maziwa ya Antaktiki
Ziwa Peipus

**Ziwa Peipus** (kwa Kiestonia: *Peipsi-Pihkva järv*; kwa Kirusi: *Чудско-Псковское озеро*; kwa Kijerumani: *Peipussee*) ni ziwa kubwa la maji safi katika Ulaya ya Kaskazini. Liko kwenye mpaka baina ya Estonia na Urusi.   

Ziwa Peipus ni ziwa la nne kubwa zaidi Ulaya likiwa na eneo la kilomita za mraba 3,500. Kina cha wastani ni mita 7, sehemu ndefu zaidi ni mita 15.   

Ziwa hutumiwa kwa uvuvi na burudani. 

Tarehe 5 Aprili 1442 ziwa hilo lilikuwa mahali pa mapigano ambayo ni mashuhuri katika historia ya Ulaya. Jeshi la Wamisalaba Wajerumani lilishindwa na jeshi la Warusi wa Novgorod na hivyo uenezi wa Dola la Wamisalaba Wajerumani ulisimamishwa. Mapigano yakitokea kwenye barafu ya Ziwa Peipus lililokuwa limeganda kutokana na baridi ya mwezi Aprili.

Jamii:Maziwa ya Estonia
Jamii:Maziwa ya Urusi
Jamii:Maziwa ya Ulaya
Jimbo Katoliki la Luebo

'''''' (kwa Kilatini Dioecesis Lueboënsis) ni mojawapo kati ya majimbo 47 ya Kanisa Katoliki nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma kadiri ya utamadunisho maalumu.

Kikanisa liko chini ya Jimbo Kuu la Kananga.

Askofu wake ni Pierre-Célestin Tshitoko Mamba.

## Historia
## Uongozi
## Takwimu
Eneo ni la kilometa mraba 32,000, ambapo kati ya wakazi 2,181,416 (2016) Wakatoliki ni 1,318,924 (60.5%) katika parokia 21.

## Viungo vya nje
* Catholic Hierarchy

Jamii:Mkoa wa Kasai
Dioskoro wa Qais

**Dioskoro wa Qais** (alifia dini Aleksandria, Misri, 305 hivi) alikuwa Mkristo wa Qais, Misri, mtoto wa msomaji. 

Baada ya kukaa muda mrefu gerezani na kuteswa kwa namba mbalimbali kwa ajili ya imani yake, alikatwa kichwa wakati wa dhuluma ya kaisari Diokletian.  

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 18 Mei au 13 Oktoba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 3

Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Misri
Syr Darya

thumb| Picha ya mto Syr Darya iliyopigwa kutoka anga-nje.
**Syr Darya** (kwa Kigiriki cha Kale ilijulikana kama Ἰαξάρτης, *Iaxartes*), ni mto wa Asia ya Kati. 

Chanzo cha maji yake kipo katika Milima ya Tian Shan huko Kirgizia na mashariki mwa Uzbekistan. Mto wenyewe unaanza Kirgizia katika bonde la Ferghana ambako matawimto mikubwa ya Naryn na Kara Darya inaungana. Unaendelea kupita kwa km 2,212 katika Tajikistan,  Uzbekistan na Kazakhstan hadi kuishia katika Ziwa Aral.   

Pamoja na Amu Darya ni mmoja kati ya mito mikubwa kwenye beseni la Ziwa Aral. Wakati wa utawala wa Umoja wa Kisovyeti maji ya mito hiyo miwili yalitumiwa kwa miradi mikubwa ya umwagiliaji iliyosababisha kukauka kwa asilimia 90 za Ziwa Aral.   

## Marejeo 
## Viungo va Nje 
* Britannica.com
* Livius.org: Jaxartes
* BBC News: Syn Darya in pictures

Jamii:Mito ya Kirgizia
Jamii:Mito ya Kazakhstan
Jamii:Mito ya Uzbekistan
Jamii:Mito ya Tajikistan
Bonde la Fergana

450px|thumb|Ramani ya kijiografia ya Bonde la Fergana.
**Bonde la Fergana** ni bonde katika Asia ya Kati linaloenea mashariki mwa Uzbekistan, kusini mwa Kirgizia na Tajikistan kaskazini. 

Bonde hilo linapata umuhimu wake likiwa eneo lenye maji na rutuba linaloweza kulisha watu wengi kiasi katika mazingira yabisi ya Asia ya Kati. 

## Jiografia na jiolojia 
right|thumb|300x300px|Bonde la Fergana kwenye ramani ya kihistoria.
Bonde la Fergana linaenea baina ya milima ya Tienshan upande wa kaskazini na milima ya Alai kusini. Bonde hilo lina eneo la takriban kilomita za mraba 22,000, urefu wake ni kama km 300 na upana wake km 70. Bonde lina umbo la pembetatu lilipokea rutuba kutokana na mito inayotelemka kutoka milima ya karibu ambayo ni mito ya Naryn na Kara Darya inayoungana kuunda mto Syr Darya.  

## Tabianchi 
Tabianchi ya bonde hilo ni kavu na ya joto. Mnamo Machi joto linafikia 20°C, kisha huongezeka kwa kasi hadi 35°C mnamo Juni, Julai na Agosti. Wakati wa miezi mitano ifuatayo mvua ni ya nadra, lakini huongezeka kuanzia Oktoba. Wakati wa miezi ya baridi halijoto hushuka hadi -20°C  mnamo Desemba na Januari. 

## Historia 
Tangu nyakati za kale lilikuwa mahali ambako watu wa makabila, mataifa na tamaduni mbalimbali walikutana na kuishi pamoja. Habari za historia ya bonde hilo zinaanzia zaidi ya miaka 2,300 iliyopita.

## Tanbihi 
## Vyanzo 
Na Vasily Bartold : 
* "Sart" *Encyclopaedia of Islam* Vol. IV SZ (Leiden & London) 1934 
* "Фергана" *Работы по Исторической Географии* (Moscow) 2002 pp527-539 (Pia inapatikana kwa Kiingereza katika Vol. II ya toleo la awali la *Encyclopaedia of Islam* ) 

Waandishi wengine: 
* Rahmon Nabiyev, *Из История Кокандского Ханства (Феодальное Хозяйство Худояр-Хана)*, Tashkent, 1973
* Beisembiev T.K. "Ta'rikh-i SHakhrukhi" kak istoricheskii istochnik. Alma Ata: Nauka, 1987. 200 p. Summaries in English and French.
* S. Soodanbekov, *Общественный и Государственный Строй Кокандского Ханства*, Bishkek, 2000
* Beisembiev T. K. Kokandskaia istoriografiia : Issledovanie po istochnikovedeniiu Srednei Azii XVIII-XIX vekov. Almaty, TOO "PrintS", 2009, 1263 pp., ISBN 9965-482-84-5.
* Beisembiev T. "Annotated indices to the Kokand Chronicles". Tokyo: Research Institute for Languages and Cultures of Asia and Africa, Tokyo University of Foreign Studies. Studia Culturae Islamica. № 91, 2008, 889 pp., ISBN 978-4-86337-001-2.
* Beisembiev T. "The Life of Alimqul: A Native Chronicle of Nineteenth Century Central Asia". Published 2003. Routledge (UK), 280 pages, ISBN 0-7007-1114-7.

## Viungo vya nje 
* Ferghana.Ru Information Agency 
* Satellite picture by Google Maps
* Fine arts of Fergana Valley and Uzbekistan 
* Enclaves of the World
Kipanjabi

**Kipanjabi** ni hasa jina la:
*Kipunjabi cha Mashariki
lakini linatumika pia kwa:
*Kipunjabi cha Magharibi (Kilahnda)
Lugha za Kianatolia

**Lugha za Kianatolia** ni jina la kundi la lugha za kale zilizotumika hasa katika rasi ya Anatolia (leo Uturuki). Kundi hilo linaainishwa kama mojawapo kati ya yale ya lugha za Kihindi-Kiulaya.

Maarufu zaidi ilikuwa ile ya Wahiti. Zote zilikoma kufikia mwanzo wa milenia ya 1 BK kwa kuzidiwa na Kigiriki.

## Viungo vya nje 
* 
* 
* 
*  Luwian, Lycian and Lydian.
* 

Jamii:Lugha za Kihindi-Kiulaya
Ghil'ad Zuckermann

'''Ghil'ad Zuckermann'* (*1 Juni 1971) (D.Phil., Oxford, 2000; Ph.D., Cambridge, 2003) ni mtaalamu wa isimu (sayansi inayochunguza lugha) mwenye asili ya Kiyahudi kutoka nchi ya Israeli, Italia, Uingereza na Australia. 

Tangu 2011 amekuwa profesa kwenye chuo cha Chuo Kikuu cha Adelaide, Australia Kusini, Australia.

## Maandishi yake ya kisayansi 
### Vitabu 
* *Revivalistics: From the Genesis of Israeli to Language Reclamation in Australia and Beyond*, Oxford University Press, 2020. ISBN 9780199812790 / ISBN 9780199812776
* *Language Contact and Lexical Enrichment in Israeli Hebrew*. Palgrave Macmillan. 2003. ISBN 9781403917232
* 
* *Burning Issues in Afro-Asiatic Linguistics* , 2012.
* *Jewish Language Contact*, *International Journal of the Sociology of Language* 226), 2014.
* *Engaging – A Guide to Interacting Respectfully and Reciprocally with Aboriginal and Torres Strait Islander People, and their Arts Practices and Intellectual Property* , 2015.
* *Dictionary of the Barngarla Aboriginal Language* , 2018 
*   *Barngarlidhi Manoo'' II

### Vinginevyo 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 

## Filamu 
* Fry's Planet Word, Stephen Fry na Ghil'ad Zuckermann
* SBS: Living Black: S18 Ep9 - Linguicide, 
* Babbel: Why Revive A Dead Language? - Interview with Prof. Ghil'ad Zuckermann
* Barngarla people rediscover their language, SBS News
* edX MOOC ''Language Revival: Securing the Future of Endangered Languages’’

## Marejeo
## Viungo vya Nje 
* University of Adelaide: Researcher Profile: Ghil'ad Zuckermann
* University Staff Directory: Ghil'ad Zuckermann 
* Ghil'ad Zuckermann, Academia 
* Ghil'ad Zuckermann's website

Jamii:Waliozaliwa 1971
Jamii:wanaisimu
Jamii:Wanasayansi wa Australia
Jamii:Wanasayansi wa Israeli
Jamii:Wanasayansi wa Italia
Jamii:Wanasayansi wa Uingereza
Lugha za Kiumbria

[thumb|Katika [ramani hii ya Italia lugha za Kiumbria zinaonyeshwa kwa rangi ya kijivu na kijivu kilichokolea.]]
**Lugha za Kiumbria** ni jina la kundi la lugha za kale zilizotumika hasa katikati na kusini mwa rasi ya Italia. Kundi hilo linaainishwa kama mojawapo kati ya yale ya lugha za Kihindi-Kiulaya.

Zote zilikoma kufikia mwanzo wa milenia ya 1 BK kwa kuzidiwa na Kilatini.

## Chanzo 
*

## Marejeo mengine
*Adams, Douglas Q., and James P. Mallory. 1997. "Italic languages." In *The encyclopedia of Indo-European culture.* Edited by James P. Mallory and Douglas Q. Adams, 314–19. Chicago: Fitzroy Dearborn.
*Baldi, Philip. 2002. *The foundations of Latin.* Berlin: de Gruyter.
*Beeler, Madison S. 1952. "The relation of Latin and Osco-Umbrian." *Language* 28: 435–43.
*————. 1966. "The interrelationships within Italic." In *Ancient Indo-European dialects: Proceedings of the Conference on Indo-European Linguistics held at the University of California, Los Angeles, April 25–27, 1963.* Edited by Henrik Birnbaum and Jaan Puhvel, 51–58. Berkeley: Univ. of California Press.
*Buck, Carl Darling. 1928. *A grammar of Oscan and Umbrian, with a collection of inscriptions and a glossary.* 2nd edition. Boston: Ginn.
*Clackson, James. 2015. "Subgrouping in the Sabellian Branch of Indo‐European." *Transactions of the Philological Society* 113 (1): 4–37.
*Coleman, Robert. 1986. "The Central Italic languages in the period of the Roman expansion." *Transactions of the Philological Society* 84(1): 100–131.
*de Vaan, Michiel. 2008. *Etymological dictionary of Latin and the other Italic languages.* Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series 7. Leiden, The Netherlands: Brill.
*Dupraz, Emmanuel. 2012. *Sabellian Demonstratives: Forms and Functions.* Leiden: Brill.
*Mercado, Angelo. 2012. *Italic Verse: A Study of the Poetic Remains of Old Latin, Faliscan, and Sabellic.* Innsbruck: Institut für Sprachen und Literaturen der Universität Innsbruck.
*Poultney, James. 1951. "Volscians and Umbrians." *American Journal of Philology* 72: 113–27.
*Tikkanen, Karin. 2009. *A comparative grammar of Latin and the Sabellian languages: The system of case syntax.* PhD diss., Uppsala Univ.
*Weiss, Michael L. 2010. *Language and Ritual In Sabellic Italy: The Ritual Complex of the Third and the Fourth Tabulae Iguvinae.* Leiden: Brill.
*Woodard, Roger D. 2008. *The Ancient Languages of Europe.* Cambridge: Cambridge University Press.

Jamii:Lugha za Kihindi-Kiulaya
Lugha za Kiitalia

[thumb|[Ramani ya Italia na lugha zake katika Zama za Chuma.]]
**Lugha za Kiitalia** ni jina la kundi la lugha za kale zilizotumika hasa katika rasi ya Italia. Kundi hilo linaainishwa kama mojawapo kati ya yale ya lugha za Kihindi-Kiulaya.

Kufikia mwanzo wa milenia ya 1 BK zote zilimezwa na Kilatini, lugha muhimu zaidi ya kundi hilo.

## Viungo vya nje 
*TM Texts Italic A list of all Italic texts in Trismegistos.
*Michael de Vaan (2008) *Etymological Dictionary of Latin and the other Italic Languages* p.826, Leiden Indo-European Etymological Dictionaries Series, Brill Academic Publishers, (part available freely online)
*
*

Jamii:Lugha za Kihindi-Kiulaya
Lugha za Kinuristani

**Lugha za Kinuristani** ni jina la kundi la lugha hai zinazotumika hasa katika Nuristani (Afghanistan mashariki) lakini pia Pakistan magharibi. Kundi hilo linaainishwa kama mojawapo kati ya yale ya lugha za Kihindi-Kiirani, hivyo kati ya kundi kuu la lugha za Kihindi-Kiulaya.

Wasemaji wanahesabika kuwa 130,000 hivi.

## Viungo vya nje 
* Reiko and Jun's Japanese Kalash Page 
* Hindi/Urdu-English-Kalasha-Khowar-Nuristani-Pashtu Comparative Word List 
* Richard Strand's Nuristân Site This site is the primary source on the linguistics and ethnography of Nuristân and neighboring regions, collected and analyzed over the last forty years by the leading scholar on Nuristân.
Lugha za Kitokari

**Lugha za Kitokari** ni jina la kundi la lugha za kale zilizotumika hasa katika mkoa wa Xinjiang (leo nchini China). Kundi hilo linaainishwa kama mojawapo kati ya yale ya lugha za Kihindi-Kiulaya.

Maarufu zaidi ilikuwa ile ya Wahiti. Zote zilikoma kufikia karne ya 9 BK.

## Viungo vya nje 
* Tocharian alphabet (from Omniglot)
* Thesaurus Indogermanischer Text- und Sprachmaterialien (TITUS):
** Tocharian alphabet
** Conjugation tables for Tocharian A and B
** Tocharian A manuscripts from the Berlin Turfan Collection
* Mark Dickens, "Everything you always wanted to know about Tocharian" 
* Tocharian Online from the University of Texas at Austin
* Online dictionary of Tocharian B, based upon D. Q. Adams's *A Dictionary of Tocharian B* (1999)
* Tocharian B Swadesh list (From Wiktionary)
* Comprehensive Edition of Tocharian Manuscripts, University of Vienna, with images, transcriptions and (in many cases) translations and other information.
*  Transcriptions of Tocharian A manuscripts.
* 

Jamii:Lugha za Kihindi-Kiulaya
Moussa Wague

thumbnail|right|200px| Moussa Wague

**Moussa Wagué** (amezaliwa 4 Oktoba 1998) ni mchezaji mashuhuri wa Senegal ambaye anacheza kama beki wa kulia wa Klabu ya Uhispania FC Barcelona na timu ya taifa ya Senegal.

Jamii:Wachezaji mpira wa Senegal
Viktor Kovalenko

thumb|Huyu ni Viktor Kovalenko
**Viktor Kovalenko** (alizaliwa 14 Februari 1996) ni mchezaji wa soka wa Kiukraini ambaye anacheza kama kiungo wa klabu ya FC Shakhtar Donetsk katika Ligi Kuu ya Ukraini na timu ya taifa ya Ukraini.

## Kazi ya klabu
Kovalenko ni moja ya zao la timu ya vijana ya klabu ya FC Shakhtar Donetsk.Alicheza kwa mara ya kwanza katika Ligi ya kuu ya Ukraini katika klabu hiyo ya Shakhtar kwenye mechi dhidi ya FC Vorskla Poltava mnamo 28 Februari 2015.

Mnamo 9 Mei 2015, alitoa mchango wake wa kwanza katika timu yake kwa mara ya kwanza wakati akiifungia timu yake magoli mawili goli la tano na la sita katika ushindi wa 7-1 dhidi ya FC Hoverla Uzhhorod.

## Kazi ya kimataifa
Kovalenko aliitwa na timu ya taifa ya Ukraini kucheza kwenye Kombe la Dunia la FIFA chini ya miaka 20 huko New Zealand. Alifunga mabao mawili katika ushindi wa magoli 6-0 dhidi ya Myanmar na kushinda "hat-trick" yaani magoli matatu dhidi ya Merika kupata ushindi wa magoli 3-0 kwenye Uwanja wa Bandari ya North huko Auckland, wakati timu hiyo ilifikia hatua ya 16 bora. Alishinda tuzo ya "Golden Boot" yaani mfungaji bora wa Kombe la Dunia la FIFA chini ya miaka 20 akiwa na magoli 5.

Jamii:waliozaliwa 1996
Jamii:watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Ukraine
Ilia Vlasov

alt=Ilia Vlasov|thumb|Ilia Vlasov (2017)
**Ilia Sergeyevich Vlasov** (alizaliwa tarehe 3 Agosti 1995) ni mchezaji wa mpira wa wavu huko Urusi. Ni mwanachama wa timu ya taifa ya mpira wa wavu ya Urusi na klabu ya mpira wa wavu ya Fakel. 

Alipata medali ya shaba katika Ligi ya mpira wa wavu ya Dunia miaka ya 2015.

## Viungo vya nje 
* profile katika *FIVB.org*

Jamii:Wanamichezo wa Urusi
Lugha za Kibalti-Kislavoni

thumb|

**Lugha za Kibayi-Kislavoni** ni jina la kundi la lugha zinazotumika hasa katika Ulaya Mashariki na Ulaya Kusini Mashariki, lakini pia Asia Kaskazini. Kundi hilo linaainishwa kama mojawapo kati ya yale ya lugha za Kihindi-Kiulaya.

Zinagawanyika kati ya lugha za Kibalti, lugha za Kislavoni za Mashariki, lugha za Kislavoni za Magharibi na lugha za Kislavoni za Kusini.

Lugha hizo zilienea hasa katika karne ya 6 na karne ya 7 BK. Kwa sasa wasemaji wake ni kama milioni 320.

## Viungo vya nje 
* Balto-Slavic Accentuation, by Kortlandt; a very idiosyncratic approach to Balto-Slavic accentuation
*  (Bernstein and Trubachev on the Balto-South-Slavic isoglosses)
* Biennial International Workshop on Balto-Slavic Natural Language Processing 

Jamii:Lugha za Kihindi-Kiulaya
Yevhen Shakhov

thumb|Huyu ni Yevhen Shakhov
**Yevhen Shakhov** (alizaliwa 30 Novemba 1990) ni mchezaji wa soka wa Ukraine ambaye anacheza kama kiungo wa klabu ya Lecce na Timu ya taifa ya Ukraine. 

## Kazi ya klabu
### Lecce
Mnamo tarehe 29 Juni, 2019 alisaini mkataba na klabu ya ligi kuu ya Italia iitawayo Leece. 

## Kazi ya kimataifa
Alichaguliwa katika kikosi timu ya taifa katika mashindano ya Euro 2016.Aliitwa pia kwenye kikosi cha wachezaji 31 wa mechi ya kufuzu Kombe la Dunia la FIFA 2018 dhidi ya Iceland mnamo 5 Septemba 2016.

Mnamo 15 Novemba  2016, alifunga goli lake la kwanza akiwa na timu ya taifa ya Ukraine kwenye mchezo wa nyumbani wa marudiano ambao walishinda 2-0 dhidi ya timu ya taifa ya Serbia.

 
Jamii:waliozaliwa 1990
Jamii:watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Ukraine
Spider-Man: Homecoming

**Spider-Man: Homecoming** ni filamu ya Amerika ya Kaskazini. Ni filamu ya pili ya Spider-Man na filamu ya kumi na sita katika Marvel Cinematic Universe (MCU). Filamu hiyo imeandaliwa na Jon Watts, kutoka kwa uchunguzi wa video na timu za uandishi za Jonathan Goldstein na John Francis Daley, Watts na Christopher Ford, na Chris McKenna na Erik Sommers. 

Muhusika mkuu wa filamu hii ni Tom Holland kama Peter Parker / Spider-Man, pamoja na Michael Keaton, Jon Favreau, Zendaya, Donald Glover, Tyne Daly, Marisa Tomei, na Robert Downey Jr. Katika Spider-Man: Homecoming, Peter Parker anajaribu kukaa maisha ya shule na pili  kuwa spider-man wakati unakabiliwa na adui mkuu.

Jamii:filamu za Marekani
Jamii:Filamu za Columbia Pictures
The Avengers (filamu ya 2012)

**The Avengers** ni filamu kubwa ya Amerika ya Kaskazini yenye msingi wa Marvel Comics superhero, iliyotengenezwa na Marvel Studios na kusambazwa na Picha za Walt Disney Studios Motion.Ni filamu ya sita kwenye Marvel Cinematic Universe (MCU)). Filamu hiyo iliandikwa na kuongozwa na Joss Whedon na inaangazia tasnifu ambayo ni pamoja na Robert Downey Jr, Chris Evans, Mark Ruffalo, Chris Hemsworth, Scarlett Johansson, na Jeremy Renner kama timu ya titven Avengers, pamoja na Tom Hiddleston, Clark Gregg, Cobie Wacheza smeld, Stellan Skarsgård, na Samuel L. Jackson. Katika filamu hiyo, Nick Fury, mkurugenzi wa shirika la upelelezi S.H.I.E.L.D., anawaajili Tony Stark, Steve Rogers, Bruce Banner, na Thor kuunda timu ambayo lazima imzuie kaka wa Thor Loki kutoka kushika Dunia.

Jamii:filamu za Marekani
Yuya Osako

[thumb|251x251px|Yuya Osako akiwa kwenye [Kombe la Dunia la FIFA 2018.]]
**Yuya Osako** (大迫 勇也; amezaliwa 18 Mei 1990) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa Kijapani ambaye anachezea kwa Werder Bremen na timu ya taifa ya Japani kama mshambuliaji. 

Osako alicheza kwa mara ya kwanza katika timu ya taifa ya Japani tarehe 21 Julai 2013 dhidi ya China. Osako alicheza Japani katika mechi 45, akifunga mabao 15.

## Takwimu
## Tanbihi
Jamii:Wachezaji mpira wa Japani
Captain America: Civil War

thumb|picha ya captain america
**Captain America: Civil War** ni filamu ya superhero ya Amerika ya Kaskazini inayotokana na tabia ya Marvel Comics Nahodha wa Amerika, iliyotengenezwa na Marvel Studios na kusambazwa na Picha za Walt Disney Studios Motion. Ni njia inayofuata ya Nahodha wa Amerika wa 2011: Avenger ya Kwanza na Captain  America wa 2014: Askari wa Baridi, na filamu ya kumi na tatu katika Marvel Cinematic Universe (MCU). 

Filamu hiyo imeelekezwa na Anthony na Joe Russo, ikiwa na picha ya kuandikiwa na timu ya uandishi ya Christopher Markus na Stephen McFeely, na muhusika mkuu Chris Evans kama Steve Rogers / Captain America, kando na jumba la Ensemble pamoja na Robert Downey Jr., Scarlett Johansson, Sebastian Stan , Anthony Mackie, Don Cheadle, Jeremy Renner, Chadwick Boseman, Paul Bettany, Elizabeth Olsen, Paul Rudd, Emily VanCamp, Tom Holland, Frank Grillo, William Hurt, na Daniel Brühl. Huko Captain Amerika: Civil war, kutokubaliana juu ya usimamizi wa kimataifa wa Avenger kuwachanganya katika vyama vya kupingana-moja ikiongozwa na Steve Rogers na nyingine na Tony Stark.        

Jamii:filamu za Marekani
Gitaa kavu

]]
**Gitaa kavu** (au **gitaa lisilotumia umeme**)  ni chombo cha muziki katika familia ya gitaa, ambacho nyuzi zake hutoa sauti kikavukavu hewani. Kiasili liliitwa **gitaa** tu, neno kavu lilikuja kutumika baada ya kukua kwa teknolojia na kutofautishwa kwake na matumizi ya gitaa la umeme—ambalo hutumia nguvu ya umeme kutengeneza mfumo wake wa sauti.
## Picha za magitaa

File:Wartburg-Laute.JPG|Gittern (1450)
File:Musee-de-la-musique-2.jpg|Baroque (17th century)
File:078_Museu_de_la_M%C3%BAsica,_lla%C3%BCts.jpg|Lute (17th century)
File:Jean-Nicolas_Grobert_-_Early_Romantic_Guitar,_Paris_around_1830.jpg|Romantic (c. 1830)
File:Admira_Juanita.JPG|Classical/Spanish
File:JME_ten_string_guitar.jpg|Ten-string
File:Acoustic_guitar.jpg|Folk/country
File:Steel_guitar-KayEss.1.jpeg|Resonator
File:Chitarra_battente_(2).jpg|Battente
File:Guitarra-lira.jpg|Lyre-guitar
File:Pikasso_Guitar_(lowres).jpg|Pikasso
File:Kay Kraft guitar & Kona Hawaiian guitar (1920s), Museum of Making Music.jpg|Hawaiian (c. 1920)
File:Harp_Guitars_2,_Museum_of_Making_Music.jpg|Harp guitar
File:Vihuela_Mexicana.jpg|Mexican vihuela

## Marejeo
## Jisomee
* 
*
Ziwa Maracaibo

**Ziwa Maracaibo** () ni eneo kubwa la maji nchini Venezuela karibu na Bahari ya Atlantiki. Limeunganishwa na Bahari Karibi kwa njia ya mfereji wenye upana wa km 5.5. Kupitia mfereji huo maji ya chumvi hungia ndani yake. Kwa upande mwingine ziwa linalishwa na mito mingi. Upande wa kaskazini maji yake huwa ya chumvi-chumvi, upande wa kusini huwa maji matamu. Hivyo lina tabia ya hori ya bahari lakini pia ya ziwa    . Kwa kawaida huitwa "ziwa", si "hori".   

Jina lake limetokana na mji wa Maracaibo, ambao upo upande wa mashariki mwa mfereji wa kuingia baharini. Pale Maracaibo mfereji huwa na upana wa km 8.5 ukivukwa kwa daraja refu.  

Ziwa Maracaibo huwa na vipimo vya km 160 kwa km 110. Idadi ya mito inayoishia humo ni 135 na mkubwa kati yake ni Mto Catatumbo.  

## Umuhimu wa uchumi 
Meli za baharini zinaweza kuingia ndani ya Ziwa Maracaibo na kupeleka mizigo kwenda bandari za Maracaibo na Cabimas. 

Tangu mwaka 1914, mafuta ya petroli yamepatikana katika ziwa. Hadi leo ziwa na mazingira yake ni kitovu cha uzalishaji wa mafuta nchini Venezuela.   Takribani robo ya wakazi wa Venezuela wanaishi katika bonde karibu na ziwa. 

## Shida za mazingira 
Ekolojia ya ziwa huwa na matatizo, Miji mikubwa kando yake humwaga majitaka mle. Pia uzalishaji wa mafuta husababisha mara kwa mara machafuko.  

## Marejeo 
Jamii:Maziwa ya Venezuela
Maracaibo

**Maracaibo** *(tamka ma-ra-ka-i-bo)* ni mji mkubwa wa pili nchini Venezuela; ni jiji lenye wakazi 2,658,355 ilhali rundiko la mji huwa na watu 5,278,448 (mwaka 2010). Maracaibo uko upande wa magharibi wa mfereji mpana unaounganisha Ziwa Maracaibo na Bahari Karibi. 

Maracaibo hutazamwa kuwa kitovu cha uchumi cha magharibi mwa Venezuela. Kuna tasnia muhimu inayotumia mafuta ya petroli yanayopatikana kwenye mwambao wa Ziwa Maracaibo. Ilikuwa mji wa kwanza wa nchi uliokuwa na umeme.

Wakazi asilia walikuwa Maindio wa makabila ya Waarawak na Wakaribi. Wajerumani na Wahispania walianzisha mji mara kadhaa lakini ulibomolewa tena na Maindio hadi kuwa na makazi ya kudumu kuanzia mnamo 1574. Mafuta yaligunduliwa mnamo mwaka 1917 na kuanzia mwaka huu idadi ya wakazi iliongezeka sana kutokana na watu wengi waliohamia eneo la Macaraibo wakitafuta ajira.

Maracaibo huwa na Uwanja wa Ndege wa Kimataifa wa La Chinita. Daraja refu la mita 8,678 linaunganisha Maracaibo na sehemu nyingine za Venezuela.

## Marejeo
Jamii:Miji ya Venezuela
Ziwa Poyang

**Ziwa Poyang** ndilo ziwa kubwa zaidi la maji safi nchini China. Linapatikana katika Jimbo la Jiangxi. Ziwa hilo linapokea maji yake hasa kutoka mto Gan, pamoja na mito ya Xin na Xiu. Gan inatoka tena ziwani na kupeleka maji yake kwenda mto Yangtze. 

Kiasi cha maji kwenye ziwa hilo hubadilikabadilika kufuatana na majira na hivyo ukubwa wake huchezacheza. Kwa sasa ukubwa wa kawaida ni mnamo km2 3210 lakini mwaka 2016 lilipungua hadi kuwa na km2 200 pekee. Lilipungua tangu kuundwa kwa Lambo la Magenge Matatu kwenye mto Yangtse.

## Marejeo
Lugha hai

**Lugha hai** ni lugha yoyote inayoendelea kutumika kwa mawasiliano ya kila siku. Hata akibaki mtu mmoja tu ambaye kwake lugha fulani ni lugha mama, hiyo inahesabika bado hai.

Kati ya lugha hai, zilizo na wasemaji asili wengi zaidi ni:
* Kichina, milioni 918 hivi
* Kihispania, milioni 460 hivi
* Kiingereza, milioni 379 hivi
* Kihindi, milioni 341 hivi
* Kiarabu, milioni 324 hivi
* Kibengali, milioni 228 hivi
* Kireno, milioni 221 hivi
* Kirusi, milioni 154 hivi
* Kijapani, milioni 128 hivi

Jamii:Lugha
Michel Micombero

**Michel Micombero** (26 Agosti 1940 - 16 Julai 1983) alikuwa mwanasiasa na askari wa Burundi aliyetawala nchi kama rais wa kwanza na kihalisia kama dikteta kwa miaka kumi kati ya 1966 na 1976. 

Alikuwa wa kabila la Watutsi.

Jamii:Marais wa Burundi