Haganah

thumb|Haganah wakiwa mazoezini.
**Haganah** ilikuwa kundi la kijeshi la Uyahudi lililoanzishwa mnamo mwaka 1920, Palestina, wakati eneo hilo lilipokuwa chini ya utawala wa Uingereza (British Mandate). Jina "*Haganah*" linamaanisha "*ulinzi*" kwa Kiebrania, na kundi hili lilianzishwa kwa lengo la kuwalinda Wayahudi dhidi ya mashambulizi kutoka kwa Waarabu wa Palestina na kujenga msingi wa jeshi la baadaye la taifa la Israeli. Ingawa mwanzoni lilikuwa jeshi la kujihami, baadaye Haganah ilihusika katika operesheni kubwa za kijeshi na ikawa sehemu muhimu ya mchakato wa kuanzishwa kwa Jeshi la Ulinzi la Israeli (IDF) mwaka 1948.

### Historia ya Kuanzishwa 
Haganah ilianzishwa kama mrithi wa vikundi vya ulinzi vya Kiyahudi vilivyokuwepo mwanzoni mwa karne ya 20, kama vile Bar-Giora na Hashomer, ambavyo vilikuwa vikundi vidogo vya walinzi wa Kiyahudi waliolinda mashamba na makazi yao dhidi ya mashambulizi ya Waarabu wa Palestina. Kufuatia ghasia kubwa za Kiarabu dhidi ya Wayahudi mnamo 1920 na 1921, viongozi wa jamii ya Kiyahudi (Yishuv) waliamua kuunda jeshi lenye muundo bora zaidi kwa ajili ya kujilinda. Haganah ilikuwa tofauti na makundi mengine kama Irgun na Lehi, kwa sababu ilikuwa na msimamo wa wastani zaidi na iliendeshwa kwa ukaribu na uongozi wa Wazayuni wa Kisiasa.

### Muundo na Uendeshaji 
Katika miaka ya 1920 na 1930, Haganah ilikuwa jeshi la kujitolea, lenye wanachama wengi ambao walikuwa wakulima na wafanyakazi wa kawaida wa Kiyahudi. Jeshi hili lilikuwa na mtandao mpana wa wanachama, waliopokea mafunzo ya msingi ya kijeshi, ingawa lilikuwa na silaha chache.

Mwaka 1936-1939, wakati wa Maasi ya Waarabu wa Palestina dhidi ya utawala wa Uingereza na uhamiaji wa Kiyahudi, Haganah ilianza kupata nguvu zaidi. Serikali ya Uingereza, licha ya kuwa na sera zisizoeleweka kuhusu uhamiaji wa Kiyahudi, ilishirikiana na Haganah kupambana na wanamgambo wa Kiarabu. Ilipokea mafunzo kutoka kwa Uingereza na hata kuunda kikosi maalum cha wanamgambo wa Kiyahudi kinachojulikana kama Special Night Squads (SNS), kilichoongozwa na maafisa wa Kiingereza kama Orde Wingate.

Baada ya Vita vya Pili vya Dunia, Haganah ilianza kupinga sera za Uingereza zilizozuia uhamiaji wa Wayahudi waliokuwa wakikimbia mauaji ya Holocaust na kwenda Palestina. Ilihusika katika operesheni za usafirishaji wa wahamiaji haramu (Aliyah Bet) na pia ilifanya mashambulizi ya kijeshi dhidi ya miundombinu ya Uingereza, ingawa mara nyingi kwa tahadhari kubwa zaidi kuliko vikundi vya msimamo mkali kama Irgun na Lehi.

### Nafasi ya Haganah Katika Vita vya Kiarabu na Israeli vya 19484 
Haganah ilikuwa chombo muhimu katika Vita vya Waarabu na Israeli vya 1948. Ilipofika mwanzoni mwa vita, ilikuwa tayari imekua kutoka kundi la kujihami hadi jeshi lenye muundo wa kitaalamu. Kuanzia Novemba 1947 hadi Mei 1948, wakati mapigano kati ya Wapalestina na vikosi vya Kiyahudi yalipozidi kuongezeka, Haganah ilihusika katika operesheni mbalimbali za kijeshi, kama vile:

*Operesheni Nachshon (Aprili 1948)*: Hii ilikuwa operesheni ya kwanza kubwa ya Haganah, iliyolenga kuvunja mzingiro wa Yerusalemu na kuhakikisha kuwa njia za usambazaji wa chakula na silaha kwa Wayahudi wa Yerusalemu zinafunguliwa.

*Operesheni Yiftach*: Ilifanywa katika kaskazini mwa Palestina, ambapo Haganah ilidhibiti maeneo muhimu kama Safed.

*Operesheni Danny*: Ililenga kudhibiti maeneo kati ya Tel Aviv na Yerusalemu, ikiwa ni pamoja na miji ya Lydda na Ramla.

Baada ya Israeli kutangaza uhuru wake mnamo 14 Mei 1948, Haganah iligeuzwa rasmi kuwa Jeshi la Ulinzi la Israeli (IDF) mnamo 26 Mei 1948. Vikundi vingine vya kijeshi vya Kiyahudi kama Irgun na Lehi vilivunjwa na wanachama wao walijumuishwa ndani ya IDF.

### Mchango wa Haganah katika kuanzishwa jeshi la Israeli 
thumb|Gwaride la Haganah (1948)
Haganah iliweka msingi wa miundo ya kijeshi, itikadi ya kijeshi, na falsafa ya ulinzi ya Jeshi la Ulinzi la Israeli (IDF). Kupitia uzoefu wa kupigana na wanamgambo wa Kiarabu na baadaye mataifa ya Kiarabu, Haganah ilisaidia kuandaa askari wa kwanza wa Israeli. Pia ilihusika katika kuanzisha mifumo ya silaha na usafirishaji wa vifaa vya kijeshi kutoka nje ya nchi, hasa kutoka Chekoslovakia.

### Hitimisho 
Haganah ilikuwa zaidi ya jeshi la kujihami; ilikuwa nguzo muhimu ya kuundwa kwa taifa la Israeli. Ingawa ilianza kama kundi la kujitetea dhidi ya mashambulizi ya Waarabu wa Palestina, baadaye ilibadilika kuwa jeshi lenye nguvu na lililoongoza kampeni za kijeshi zilizochangia kuundwa kwa taifa la Israeli. Ingawa historia yake ina utata, hasa kutokana na operesheni zake dhidi ya Wapalestina na waarabu wa Palestina, hakuna shaka kwamba Haganah ilichukua nafasi muhimu katika mwelekeo wa kisiasa na kijeshi wa Mashariki ya Kati katika karne ya 20.

## Marejeo 
* 1948: A History of the First Arab-Israeli War. *- Morris, Benny.* (Yale University Press, 2008).
* The Iron Wall: Israel and the Arab World. *- Shlaim, Avi.* (W.W. Norton & Company, 2000).
* A History of Modern Palestine: One Land, Two Peoples*.* *- Pappe, Ilan.* (Cambridge University Press, 2004).
* A Job Well Done: A History of the Palestine Police Force, 1920-1948*.* *- Horne, Edward.* (Book Guild Publishing, 2003).
* Palestine 1948: War, Escape and the Emergence of the Palestinian Refugee Problem. - *Gelber, Yoav.* (Sussex Academic Press, 2001).

Jamii:Historia ya Israeli
Jamii:Historia ya Palestina