open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kitabu cha Mormoni

100px|right|Toleo la mwaka 1930.
250px|right|Kitabu cha Mormoni kwa Kiswahili.

**Kitabu cha Mormoni** ni mwandiko wa kidini wa jumuiya ya Wamormoni walioitwa hivyo kufuatana na jina la kitabu hicho. Wenyewe huamini ni kitabu kitakatifu chenye neno la Mungu. 

Mormoni anatajwa kama nabii na kiongozi wa kidini anayetambulishwa mle kama mhariri wa kitabu. Kitabu cha Mormoni kilitolewa mwaka 1830 na Mmarekani Joseph Smith, Mdogo aliyedai kuwa alitafsiri kitabu kutoka kwa mabamba ya dhahabu aliyopewa na malaika wa Mungu.

## Habari ndani ya Kitabu cha Mormoni 
300px|left|Kitabu cha Mormoni
Kufuatana na taarifa za kitabu, watu walihama nchi za Biblia mara tatu kwenda bara la Amerika. 

Kundi la kwanza walikuwa Wayaredi walioondoka Mesopotamia baada ya kukwama kwa ujenzi wa Mnara wa Babeli. 

Mnamo mwaka 600 KK kundi la Wayahudi walioongozwa na nabii Lehi waliondoka Yerusalemu kabla ya mji kuangamizwa na Wababuloni, wakajenga jahazi kubwa na kufika katika nchi mpya. Baada ya kifo cha Lehi wafuasi wa wanawe Nefi na Lamani walianza kugombana na kuwa makabila mawili adui. 

Wanefi walikutana baadaye na wafuasi wa Muleki aliyekuwa mwana wa mfalme Zedekia wa Yuda waliokimbia wakati wa anguko la Yerusalemu wa mwaka 587 KK. 
 
Kitabu cha Mormoni chaendelea kueleza jinsi Yesu alivyowatembelea Wanefi baada ya ufufuko wake na kuwapa mafundisho ya hotuba ya mlimani pamoja na chakula cha Bwana. 

Wanefi na Walamani waliungana baadaye kwa karne kadhaa na kuishi kwa amani, lakini amani hiyo ikavurugika na Wanefi waliangamizwa kabisa katika vita vikali. Kabla ya mwisho wa taifa, Mormoni mnamo mwaka 400 BK alipokea maagizo ya Mungu kukusanya habari zote na kuziandika katika mabamba ya dhahabu yaliyofichwa mahali alipoyakuta Joseph Smith.

## Historia au riwaya? 
Nje ya Wamormoni habari hizo hutazamwa kuwa si ya kihistoria. Wataalamu wasio Wamormoni huamini ya kwamba Joseph Smith alitunga mwenyewe taarifa hizo pamoja na hadithi ya mabamba ya dhahabu. Smith mwenyewe alieleza ya kwamba alirudisha mabamba ya maandiko kwa malaika baada ya kuyatafsiri. 

Hadi leo Kitabu cha Mormoni kimetafsiriwa katika lugha 72 za sehemu mbalimbali za dunia.

## Viungo vya Nje 
* Kitabu cha Mormoni kwa lugha ya Kiswahili
* Kitabu cha Mormoni kwa lugha ya Kiswahili pdf

Jamii:Umormoni
Negus Negesti

**Negus Negesti** ilikuwa cheo cha mfalme mkuu au Kaisari wa Ethiopia. Maana yake ni "mfalme wa wafalme".

Negus ni cheo cha kifalme kilichopatikana kwa watawala muhimu wa majimbo ya Ethiopia wenye kiwango kikubwa cha kujitawala chini ya mamlaka ya Negus Negesti. 

Cheo hiki cha "Mfalme wa wafalme" kilianza kutumiwa na watawala wa Axum iliyokuwa dola kubwa la kwanza katika Ethiopia. 

Negus Negesti wa mwisho alikuwa Haile Selassie kati ya 1930 hadi 1974 alipopinduliwa katika mapinduzi yaliyomaliza utawala wa kifalme katika Ethiopia.
Oliver Tambo

**Oliver Reginald Tambo** (27 Oktoba 1917 - 24 Aprili 1993) alikuwa kiongozi wa kisiasa aliyepiga vita dhidi ya ubaguzi wa rangi nchini Afrika Kusini. Tambo pia alikuwa rais wa chama cha African National Congress (kifupisho: ANC).

## Viungo vya nje
* ANC biography 
* SAHO biography
Almazán

thumb| Mji wa Almazán, Kastila-Leon
**Almazán** ni mji mdogo wa mkoa wa Soria katika jimbo la Kastila-Leon la Hispania. Kutokana na sensa iliyofanyika mwaka 2004 na (INE), manisipaa hiyo hadi sasa inaidadi ya wakazi wapatao 5,755.

Jamii:Miji ya Hispania
Jamii:Soria
Angelique Kidjo

**Angélique Kidjo** (amezaliwa tar. 14 Julai mwaka 1960 nchini Benin) ni mshindi mara tano wa tuzo ya Grammy kama mtunzi na mwimbaji bora. Kidjo anafahamika sana kwa mtindo wake wa kuchanganya miondoko mbali ya kimuziki, pia kuwa mbunifu mzuri wa sini za video. 

## Shughuli za kimuziki 
Kidjo alizaliwa mjini Ouidah, Benin. Wakati kidjo ana umri wa miaka sita alikuwa akijishughulisha na kikundi cha kibisa kilichokuwa kinamilikiwa na mama yake mzazi, mama yake akawa anampa kipaumbele sana katika muziki na kucheza pia.
Kuendelea kwa machafuko ya kisiasa nchini Benin kulimpelekea Kidjo kukimbilia Paris Ufaransa mnamo miaka ya 1982.

Alianza kama mwimbaji wa bendi za vichochoroni kabla ya kuanzisha bendi yake mwenyewe, na mwishoni mwa miaka ya 1980 akawa moja kati waimbaji maarufu wa jukwaani huko mjini Paris Ufaransa. Kidjo ameolewa na mwanamuziki pia mtaarishaji aitwae *Jean Hebrail* kwa pamoja wamezaa mtoto mmoja aitwae Naïma (alizaliwa 1993), na Kidjo kwa sasa anaishi mjini New York, Marekani.

## Mengineyo ya kujitolea 
Amekuwa balozi  wa kujitolea wa UNICEF tangu 2002.

Kidjo ameanzisha mfuko uitwao Batonga (Kwa kiing: Batonga Foundation) ni mfuko ambao unatoa elimu ya juu ya sekondari kwa wasichana kwa lengo la kuwapa mwongozo wa maisha katika kuibadilisha Afrika. 
Mfuko pia unakubali ufadhili wa wanafunzi, kujenga shule za sekondari, kuongeza uhandikishaji zaidi, kuboresha viwango vya ufundishaji, kukimu uenezaji wa shule, kusaidia mipango endelevu katika elimu, kutafuta njia ya mbadala ya elimu na kiuwakilisha katika jumuiya kuwa kama ndio kutambua thamani ya elimu kwa wasichana.

## Albamu alizotoa 
* Pretty  (Ilitolewa Afrika tu)
* Parakou (1990)
* Logozo (1991)
* Ayé (1994)
* Fifa (1996)
* Oremi (1998)
* Keep : Mchanganyiko wa nyimbo za Angelique Kidjo (2001)
* Black Ivory Soul (2002)
* Oyaya] (2004)
* Djin Djin (2007)

Kidjo pia aliwahi  kurekodi nyimbo nyingi tu kwa ajili ya filamu mbalimbali.
## Tuzo 
Octave RFI (1992) 
Prix Afrique en Creation (1992) 
Danish Music Awards: Mwimbaji bora wa kike (1995) 
Kora Music Awards: Mwimbaji bora kike wa Afrika(1997) 
Mobo Awards (2002) 
Grammy uteuzi ukiwemo na nyimbo bora ya Video ya mwaka 1995 na Albamu bora ya Dunia kwa mwaka wa 1999, 2003 na 2005.

## Viungo vya Nje 
* Tovuti rasmi ya Kidjo
* Mfuko wa Kidjo
* Afropop Worldwide Interview with Angélique Kidjo, February 2002 

Jamii:Wanamuziki wa Benin
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1960
Amélie Nothomb

Memsahib **Amélie Nothomb** (Etterbeek, Ubelgiji, 9 Julai 1966)  ni mwandishi na mshairi kutoka nchi ya Ubelgiji.
## Vitabu 
* *Hygiène de l’assassin*, 1992 
* *Le Sabotage amoureux*, 1993 
* *Légende un peu chinoise* 1993
* *Les Combustibles*, 1994
* *Les Catilinaires*, 1995 
* *Péplum*,  1996
* *Attentat*, 1997 
* *Mercure*, 1998
* *Stupeur et tremblements*, 1999 
* *Le Mystère par excellence*, 1999
* *Métaphysique des tubes*, 2000 
* *Brillant comme un casserolle*, 2000
* ''Cosmétique de l'ennemi*, 2001 
* *Aspirine*, 2001
* *Sans Nom*, 2001
* *Robert des noms propres*, 2002 
* *Antéchrista*, 2003 
* *L’Entrée du Christ à Bruxelles*, 2004
* *Biographie de la faim*, 2004 
* *Acide Sulfurique*, 2005 
* *Journal d’Hirondelle*, 2006
* *Ni d’Ève, ni d’Adam *, 2007
* *Le Fait du prince*, 2008
* *Le Voyage d'Hiver*, 2009
* *Une forme de vie*, 2010
* *Tuer le père*, 2011
* *Barbe-Bleue*, 2012
* *La Nostalgie heureuse*, Albin Michel, 2013
* *Pétronille*, Albin Michel, 2014
* *Le Crime du comte Neville*, Albin Michel, 2015
* *Riquet à la houppe*, Albin Michel, 2016 
* *Frappe-toi le cœur*, Albin Michel, 2017
* *Les Prénoms épicènes'', Albin Michel, 2018

## Viungo vya nje 
*  Official site at Éditions Albin Michel
*  Amélie Nothomb  Biblioweb
*  Fan site 

Jamii:Waandishi wa Ubelgiji
Jamii:Waliozaliwa 1967
Karen Blixen

**Karen Christence Blixen-Finecke** (jina la kiuandishi alilotumia kwenye nchi zinazozungumza Kiingereza: **Isak Dinesen**) (Rungsted/ Denmark 17 Aprili 1885 - 7 Septemba 1962) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Denmark. Alitumia pia majina ya **Tania Blixen**, kwenye nchi zinazozungumza Kijerumani, **Osceola** na **Pierre Andrézel**.

Aliishi Kenya -wakati ule: Afrika ya Mashariki ya Kiingereza- kati ya 1913 hadi 1931 akiongoza shamba la kahawa karibu na mji wa Nairobi. Eneo la shamba lake la zamani hadi leo laitwa "Karen" ni kitongoji cha Nairobi.

Aliandika kumbukumbu ya maisha yake Kenya na kitabu hiki kikawa msingi wa filamu "Out of Africa". Huko Denmark alijulikana sana kwa kazi yake iitwayo *Seven Gothic Tales*.

### Early years
 kwenye shamba la familia huko Kenya kwenye miaka ya 1920]]

Karen Dinesen alizaliwa Rungstedlund, kaskazini mwa Copenhagen. Baba yake, Wilhelm Dinesen (1845–1895), alikuwa ni mwandishi na ofisa wa kijeshi toka familia ya wamiliki wa mashamba ya Jutland yenye uhusiano wa karibu na ufalme, kanisa na siasa za mrengo wa kulia. Mama yake, Ingeborg Westenholz (1856–1939), alitoka kwenye familia tajiri inayofanya biashara. Karen Dinesen alikuwa ni mtoto wa pili kati ya watoto watatu wa kike na wawili wa kiume. Mdodo wake wa kiume, Thomas Dinesen, alipata tuzo ya Victoria Cross wakati wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia. Dinesen was known to her friends as "Tanne".

## Vitabu 
* *Eneboerne* (The Hermits), Agosti 1907, kilichapishwa kwa jina la *Tilskueren* kwa jina lake la uandishi Osceola
* *Pløjeren* (The Ploughman), Oktoba 1907, kwa jina la *Gads danske Magasin*,akitumia jina la Osceola
* *Familien de Cats* (The de Cats Family), Januari 1909, kwa jina la *Tilskueren* akitumia jina la Osceola 
* *Sandhedens hævn – En marionetkomedie*, Mei 1926, akitumia jina la Karen Blixen-Finecke
* *Seven Gothic Tales* (1934 nchini Marekani, 1935 nchini Denmark)
* *Out of Africa* (1937 Denmark na Uingereza, 1938 nchini Marekani)
* ''Winter's Tales* (1942)
* *The Angelic Avengers* (1946)
* *Last Tales* (1957)
* *Anecdotes of Destiny'' (1958) (pamoja na Babette's Feast)
* *Shadows on the Grass* (1960 Uingereza na Denmark, 1961 Marekani)
* *Ehrengard* (baada ya kufa 1963, Marekani)
* *Carnival: Entertainments and Posthumous Tales* (baada ya kufa 1977, Marekani)
* *Daguerreotypes and Other Essays* (baada ya kufa 1979, Marekani)
* *On Modern Marriage and Other Observations* (baada ya kufa 1986, Marekani)
* *Letters from Africa, 1914–1931* (baada ya kufa 1981, Marekani)
* *Karen Blixen in Danmark: Breve 1931–1962* (baada ya kufa1996, Denmark)
* *Karen Blixen i Afrika. En brevsamling, 1914–31 i IV bind* (baada ya kufa 2013, Denmark)

### Marejeo
## Viungo vya nje 
* Tovuti ya Karen Blixen – Isak Dinesen
* Wasifu mfupi wa Isak Dinesen/Karen Blixen 
* Karen Blixen's Kenya 
* Jumba la Makumbusho la Karen Blixen , Denmark
* Jumba la Makumbusho la Karen Blixen , Kenya

Jamii:Waandishi wa Denmark
Jamii:Waliozaliwa 1885
Jamii:Waliofariki 1962
Mbombela

thumbnail|right|280px|Mji wa Mbombela.
**Mbombela** (awali: **Nelspruit**) ni mji mkuu wa jimbo la Mpumalanga katika Afrika Kusini. Uko kando ya mto Crocodile (mamba) takriban km 330 upande wa mashariki wa Johannesburg na km 60 upande wa magharibi wa mpaka wa Msumbiji.

Mji wenyewe una wakazi 695,913 pamoja na vitongoji vilivyojenga wakati wa siasa ya apartheid viko mbali kidogo ni KaNyamazane, Msogwaba, Mpakeni na Matsulu.

Mbombela ni kitovu cha huduma na biashara kwa mazingira yenye kilimo kingi; kuna pia viwanda vinavyoshughulikia mazao kama machungwa, malimau, maembe, jozi na ndizi.

Kuna kituo cha reli pamoja na uwanja wa ndege. Kuna utalii kutokana na wageni wa hifadhi ya taifa ya Kruger iliyo karibu.

Mbombela ilikuwa mahali mojawapo pa kombe la dunia la soka mwaka 2010.

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya Afrika Kusini

## Tanbihi
## Viungo vya Nje 
* Ramani ya Google

Jamii:Miji ya Afrika Kusini
Jamii:Mpumalanga
Tekineti

thumbnail|right|200px|Tekineti

**Tekineti** (kutoka Kigiriki τεχνητός *teknitos* "bandia") ni elementi sintetiki na metali. Kikemia ni elementi ya mpito yenye kifupi cha Tc na namba atomia 43 katika mfumo radidia.
 
## Tabia 
Tekineti hupatikana kwa maumbo mbalimbali. Ikitokea kama vumbi ina rangi ya majivu. Ikitokea kama metali imara hufanana na platini.

Ni elementi nururifu inayopatikana kwa kawaida kama elementi sintetiki inayotengenezwa kwa matumizi yake. Hutokea pia kiasili kwa viwango vidogo sana katika mbunguo wa urani.

## Isotopi 
Isotopi inayopatikana zaidi ni 99mTc yenye nusumaisha ya miaka 211. Hutumiwa katika tiba kwa uchunguzi wa mwili hasa uaguzi wa kansa.

## Historia 
Kuwepo kwa elementi hii kulitabiriwa na Mendeleev tangu karne ya 19. Ilitambuliwa mara ya kwanza 1925 Ujerumani lakini jaribio halikuweza kurudiwa. 

Mwaka 1937 ilipatikana kwa njia iliyokubaliwa na umma wa sayansi kwenye chuo kikuu cha Palermo (Sisilia - Italia). Emilio Segrè na Carlo Perrier walipata elementi mpya katika ubamba wa Molibdeni uliowahi kupigwa kwa mnururisho wa kinyuklia. Hii ilikuwa elementi sintetiki ya kwanza iliyotengenezwa na binadamu. Wafumbuzi wakatoa jina la "technetium" kutokana na neno la Kigiriki kwa "bandia". 

Jamii:Elementi
Jamii:Metaloidi
Jamii:Elementi nururifu
Jamii:Elementi sintetiki
Lucía Etxebarria

270 px|right|thumb| Lucía Etxebarria

Memsahib **Lucía Etxebarria de Asteinza** (amezaliwa tarehe 7 Desemba 1966, mjini Valencia) ni mwandishi na mshairi kutoka nchi ya Hispania.

## Tuzo 
* 1998 Premio Nadal, na *Beatriz y los cuerpos celestes*.
* 2001 Premio Primavera, na *De todo lo visible y lo invisible*
* 2004 Premio Planeta, na *Un milagro en equilibrio*

## Vitabu 
: **Riwaya**
* *Amor, curiosidad, prozac y dudas* (1997).
* *Beatriz y los cuerpos celestes* (1998).
* *Nosotras que no somos como las demás* (1999).
* *De todo lo visible y lo invisible* (2001).
* *Una historia de amor como otra cualquiera* (2003).
* *Un milagro en equilibrio* (2004).
* *Cosmofobia* (2007)
* *Lo verdadero es un momento de lo falso* (2010)
* *El contenido del silencio* (2011)
* *Dios no tiene tiempo libre* (2013)
* *Cuentos clásicos para chicas modernas* (2013)
: **Ushairi**
* *Estación de infierno* (2001).
* *Actos de amor y placer* (2004).

: **Insha**
* *La historia de Kurt y Courtney: aguanta esto* (1996).
* *La Eva futura. La letra futura* (2000).
* *En brazos de la mujer fetiche* (2002), na Sonia Núñez Puente.
* *Courtney y yo* (2004).
* *Ya no sufro por amor* (2005).
* *El club de las malas madres* (2009), na Goyo Bustos.

## Viungo vya nje 
Jamii:Waandishi wa Hispania
Jamii:Waliozaliwa 1966
Jamii:Watu walio hai
Morgan Freeman

**Morgan Freeman** (amezaliwa 1 Juni 1937) ni mshindi wa tuzo ya Oscars (Academy Award) kama mwigizaji, mwongozaji na mtunzi bora wa filamu. Morgan alikuja kufahamika zaidi kuanzia miaka ya 1990, baada ya kuonekana katika mfululizo wa filamu zenye mafanikio huko Hollywood.

## Filamu alizoigiza Morgan 
# The Electric Company
# Roll of Thunder, Hear My Cry
# Brubaker
# The Marva Collins Story
# Teachers
# Marie
# That Was Then... This Is Now
# Street Smart
# Fight for Life
# Glory
# Driving Miss Daisy
# Lean on Me
# The Bonfire of the Vanities
# Robin Hood: Prince of Thieves
# Unforgiven
# The Power of One
# Bopha, mwongozaji tu.
# The Shawshank Redemption
# Se7en
# Outbreak
# Chain Reaction
# Moll Flanders
# Amistad
# Kiss the Girls
# Deep Impact
# Hard Rain
# Nurse Betty
# Under Suspicion
# Along Came a Spider
# The Sum of All Fears
# High Crimes
# Bruce Almighty
# Dreamcatcher
# Million Dollar Baby
# The Hunting of the President
# The Big Bounce
# An Unfinished Life
# War of the Worlds
# March of the Penguins
# Batman Begins
# Danny the Dog
# Edison Force
# The Contract
# Lucky Number Slevin
# 10 Items or Less
# Evan Almighty
# The Feast of Love
# Gone, Baby, Gone
# The Bucket List
# Wanted
# The Dark Knight
# The Code
# The Lonely Maiden
# Rendezvous With Rama
# The Human Factor
# The Last Full Measure

## Tuzo 
* Academy Awards.
* Crystal Globe award for.
* Karlovy Vary International Film Festival.
* Cairo International Film Festival.

## Marejeo 
# http://www.filmreference.com/film/24/Morgan-Freeman.html
# http://www.hellomagazine.com/profiles/morganfreeman/ 
# http://www.tiscali.co.uk/entertainment/film/biographies/morgan_freeman_biog/3 

## Viungo vya nje
* 
* ClickStar headed by Morgan Freeman and Lori McCreary
* Morgan Freeman  katika All Movie Guide
* Revelations Entertainment Production company co-founded by Freeman
* A detailed biography of his history as an actor 

Jamii:Waliozaliwa 1937
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Sergio Corbucci

**Sergio Corbucci** (6 Desemba mwaka 1927 - 1 Desemba mwaka 1990) alikuwa mwongozaji wa filamu wa kitaliano. Filamu zake nyingi zilikuwa na watu mafedhuri, kisha bado ni filamu zenye maarifa ya juu. Sergio alifahamika zaidi katika filamu za western ya Italia, maarufu kama spaghetti westerns.

## Filamu zilizoongozwa na Sergio Corbucci
* *Minnesota Clay* (1965)
* *Django* (1966)
* *Ringo and his Golden Pistol* (1966)
* *Navajo Joe* (1966)
* *The Hellbenders* (1967)
* *The Mercenary* (Mtaalam wa bunduki) (1968)
* *The Great Silence* (1969)
* *Companeros* (1970)
* *Di che segno sei?* (1975)
* *The Con Artists* (1976)
* *Il signor Robinson* (1975)
* *Trinity: Gambling for High Stakes* (1978)
* *Super Fuzz* (1980)
* *A Friend Is a Treasure* (1981)

## Ona pia
* Waongozaji na Waigizaji wa Filamu za Western.

## Viungo vya Nje
* 
* Find-A-Grave profile for Sergio Corbucci

Jamii:Waongozaji Filamu wa Italia
Jamii:Waongozaji wa Filamu za Western
Jamii:Waliozaliwa 1927
Jamii:Waliofariki 1990
Marianne Koch

**Marianne Koch** (amezaliwa tar. 19 Agosti 1931) ni daktari wa tiba na mwigizaji filamu mstaafu wa Ujerumani, aliyecheza filamu kati ya miaka ya 1950 na 1960, anafahamika zaidi kwa mwonekano wake katika filamu za western ya Italia, maarufu kama  spaghetti westerns, na filamu za kipelelezi za miaka ya 1960.

Marianne ameonekana katika zaidi ya filamu 65 kati ya mwaka 1950 na 1970 zikiwemo na filamu ziliongozwa na Sergio Leone, ambayo ni "A Fistful of Dollars" ya mwaka 1964 ambayo ndio picha inayoneka amekaa na Clint Eastwood.

1970 alipokuwa na umri wa miaka 39 akaamua kuacha uigizaji filamu akarudi chuo kikuu na kumaliza masomo yake ya tiba. 1974 akapata cheo cha daktari na kuanzisha kliniki yake ya tiba ya ndani mjini München. Alistaafu 1997. Ana watoto wawili wa kiume.

## Viungo vya nje
* 

Jamii:Waigizaji filamu wa Ujerumani
Jamii:Waigizaji wa filamu za Western
Jamii:Waliozaliwa 1931
Jamii:Watu walio hai
Once Upon a Time in the West

**Once Upon a Time in the West** (filamu halisi ilitolewa nchini Italia mnamo mwaka 1968 kwa jina la  C'era una volta il West) na ikaja kutolewa tena nchini Marekani mnamo mwezi Mei ya mwaka wa 1969. Ni utunzi wa filamu aina ya spaghetti western iliyoongozwa na Sergio Leone.

## Washiriki 
## Ona pia 
Waongozaji na Waigizaji wa Filamu za Western

## Marejeo 
# http://www.dvdtimes.co.uk/content.php?contentid=11651
# http://www.ruthlessreviews.com/movies/o/onceuponatimeinthewest.html 
# http://www.fistful-of-leone.com/articles/knox.html

## Viungo vya Nje 
* 
* *Once Upon a Time in the West*  katika the Spaghetti Western Database
* 
* List of bloopers and continuity errors in the film
* Review of DVD of film
* Stills of monument valley 

Jamii:Filamu za 1968
Jamii:Filamu za Western
Antonio Casale

**Antonio Casale** (Acceglio, 17 Mei 1932 – Civita Castellana, 4 Februari 2017) alikuwa mwigizaji wa filamu wa Italia kwa miaka ya 1960 na 1970, ambaye pia alionekana zaidi katika filamu za western ya Italia, maarufu kama Spaghetti Western kati ya mwaka 1965 na 1976.

Taratibu jina la Antonio lilikuja kuwa kubwa, Antonio Casale, anajulikana karibu dunia nzima kwa mwonekano wake wa mtindo wa jicho moja kama anavyoonekana kama anataka kufa hapo pembeni akiwa na Eli Wallach katika filamu ya *The Good, the Bad and the Ugly* ya mwaka 1966, ni filamu ilioongozwa na Sergio Leone, Antonio alitumia jina la Bill Carson, ni filamu ambayo pia iliwahi kuchaguliwa kuwa filamu bora kwa miaka yote.

## Viungo vya Nje
* 

Jamii:Waigizaji filamu wa Italia
Jamii:Waigizaji wa filamu za Western
Antonio Casas

**Antonio Casas** (La Coruña, Galicia, 11 Novemba 1911 - Madrid, Hispania, 14 Februari 1982) alikuwa mchezaji mpira wa miguu wa Hispania, aliyekuja kuwa mwigizaji wa filamu kati ya mwaka 1941 na 1982 kifo chake kilipowadia.

Casas awali alianza kama mchezaji mpira wa miguu lakini mwaka 1941 akajiingiza katika masuala ya ugizaji wa filamu mnamo  na akafanya karibuni filamu 170 za kawaida na TV pia hadi 1982. 

Casas alionekana katika filamu iliongozwa na Sergio Leone zile za Spaghetti Western, filamu yenyewe ilikuwa *The Good, the Bad and the Ugly* mnamo mwaka 1966, ni filamu ambayo iliwahi kuchaguliwa kuwa itakuwa bora kwa miaka yote.

Mnamo miaka ya 1970 alifanya kazi katika televisheni lakini akarudi tena katika uwanja filamu baada ya 1975 akuachia tena shughuliza uigizaji hadi kifo chake kilivyowadia mwaka 1982.

## Viungo vya Nje
* 

Jamii:Waigizaji filamu wa Hispania
Jamii:Waigizaji wa filamu za Western
Jamii:Waliozaliwa 1911
Jamii:Waliofariki 1982
Tatyana Ali

**Tatyana Marisol Ali** (alizaliwa mnamo 24 Januari 1979) ni mwigizaji wa filamu na mwimbaji wa muziki wa R&B kutoka nchini Marekani. Huenda akawa anafahamika zaidi kwa kucheza kama  Ashley Banks kutoka katika ucheshi wa Fresh Prince of Bel-Air, aliokuwa anaigiza na Will Smith.

## Wasifu
### Maisha ya awali
Ali alizaliwa mjini Long Island, New York, Marekani, ni binti wa Sonia, mwuguzi, na Sheriff Ali, askari mpelelezi. Mama yake ni mzaliwa wa Panama na baba yake ni mhindi asilia kutoka Trinidad na Tobago. Ali pia ana wadogo zake wa kike wawili, mmoja anaitwa Anastasia mwingine anaitwa Kimberly. Ali ni mwongeaji mzuri wa Kiingereza na Kihispania.

Tatyana alipata elimu yake ya sekondari katika shule ya Marymount High School iliyopo magharibi mwa Los Angeles, California, na Buckley School iliyopo Sherman Oaks, Los Angeles, California. Mnamo mwaka wa  2002, Ali alihitimu Chuo Kikuu cha Harvard (Harvard University) na kupata digrii ya sayansi ya jamii.

## Filamu alizoigiza Ali
## Almbamu alizotoa
* *Kiss the Sky* (1998)
* *The Light* (2007)

### Nyimbo maarufu
* "Daydreamin'" - #5 US, #6 UK
* "Boy You Knock Me Out" *(Akishirikiana na Will Smith)* - #3 UK
* "Everytime" - #20 UK
* "It's All Right"/"Somebody Loves You" - Bado kutolewa.

## Marejeo
## Viungo vya nje
* 
* Tovuti Rasmi ya Tatyana Ali's 
* Tatyana Ali Interview

Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Jamii:Wanamuziki wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1979
Jamii:Watu walio hai
Fuluwili

**Fuluwili** ni ndege wa jenasi *Canirallus* na *Sarothrura*, jenasi pekee za familia Sarothruridae. Ndege hawa wanafanana na viluwiri lakini wana rangi kali zaidi. Wanafanana nao kwa mwenendo pia.

Spishi zote zinatokea Afrika na Madagaska.

## Spishi
* *Canirallus beankaensis*, Fuluwili wa Tsingy (Tsingy Wood Rail)
* *Canirallus kioloides*, Fuluwili wa Madagaska (Madagascar Wood Rail)
* *Canirallus oculeus*, Fuluwili Koo-kijivu (Grey-throated Rail)
* *Sarothrura affinis*, Fuluwili Mkia-mwekundu (Striped Flufftail)
* *Sarothrura ayresi*, Fuluwili Mabawa-meupe (White-winged Flufftail)
* *Sarothrura boehmi*, Fuluwili Kidari-michirizi (Streaky-breasted Flufftail)
* *Sarothrura elegans*, Fuluwili Madoa-njano (Buff-spotted Flufftail)
* *Sarothrura insularis*, Fuluwili wa Madagaska (Madagascar Flufftail)
* *Sarothrura lugens*, Fuluwili Vidole-virefu (Chestnut-headed Flufftail)
* *Sarothrura pulchra*, Fuluwili Madoa-meupe (White-spotted Flufftail)
* *Sarothrura rufa*, Fuluwili Kidari-chekundu (Red-chested Flufftail)
* *Sarothrura watersi*, Fuluwili Domo-jembamba (Slender-billed Flufftail)

## Picha

Canirallus oculeus Museum de Genève.JPG|Fuluwili koo-kijivu
White-winged Flufftail, Middelpunt.jpg|Fuluwili mabawa-meupe
Male Buff-spotted Flufftail in Pigeon Valley, Durban, South Africa, on 26 Jan 2014.jpg|Fuluwili madoa-njano

Jamii:Korongo na jamaa
Jericho Rosales

** Jericho Vivar Rosales** (amezaliwa tar. 22 Septemba 1979 mjini Quezon, Ufilipino) ni mwigizaji wa kifilipino. Alianza kazi ya uigizaji baada ya kushinda katika mashindano ya Mr. Pogi (mashindano ya Urembo yanayohusisha wanaume) mwaka 1996. Echo, kama anavyojulikana na wengi, ameumbwa na vipaji vingi.Yeye ni muigizaji, muimbaji, mtunzi wa nyimbo, mchezaji(mnenguaji) na muongozaji(aliongoza video za nyimbo mbili na alishirikiana kuongoza na Gary Valenciano katika matamasha yake ya Music Music hapo 18 Oktoba mpaka 19, 2007).

Echo alijiunga Star Circle mnamo 1997. Katika maonesho madogo, Alishiriki katika tamthilia kama *Maalaala Mo Kaya*, *Pangako sa Yo*, ''Sana'y Wala Nang Wakas* na *Ang Panday*. Tamthilia ya *Pangako sa Yo* ilimfanya kuwa maarufu mno sio tu Phillipines bali hata katika mataifa ya Kusini-Mashariki Mwa Asia kama vile Malaysia.

Rosales alishiriki kama nyota katika filamu mahiri za *Tanging Yaman*, *Baging Buwan*, *Noon at Ngayon*, *Santa Santita* na *Nsaan Ka Man*. Yeye pia alishirikishwa katika timu ya wapenzi pamoja na Kristine Hermosa katika filamu za *Trip*, *Forevermore*, na *Ngayong Nandito Ka*. Filamu yake ya hivi karibuni ililenga maisha halisi ya Mwanandondi maarufu wa Ufilipino, Manny Pacquiao.

Mnaomo mwezi Machi mwaka 2006, EMI Malaysia walisaini na Rosales na Bendi yake ya Jeans (yeye ni mwimbaji kiongozi na mtunzi wa karibu nyimbo zote za hiyo bendi) album yao ya kwanza iliitwa *Loose Fit''.

## Filamu Alizocheza 
## Tamthilia Alizocheza 
## Tuzo 
## Kuchaguliwa 
### Kuchaguliwa Kwenye Filamu 
### Kuchaguliwa Kwenye Televisheni 
## Albamu  
## Viungo vya Nje
* Tovuti rasmi ya Jericho Rosales 
* http://www.imdb.com/name/nm1137883/ katika Internet Movie Database
* Jericho Rosales http://www.myspace.com/echorosales katika MySpace
* http://media.prepys.com/archives/category/philippine-music-artist/jericho-rosales/  at eradioportal.com

Jamii:Watu wa Ufilipino
Jamii:Waigizaji Filamu wa Ufilipino
Jamii:Telenovelas
Jamii:Tamthilia
Jamii:Waliozaliwa 1979
München

[right|thumb|350px|[Kanisa kuu na jumba la manispaa ya München]]
[thumb|right|[Nguzo ya Bikira Maria.]]
**München** (kwa Kibavaria: **Minga**; kwa Kiingereza **Munich**; tamka: Munik) ni mji mkubwa wa tatu nchini Ujerumani (baada ya Berlin na Hamburg) na mji mkuu wa jimbo la Bavaria lililopo kusini mwa Ujerumani. 

Uko kando ya mto Isar takriban mita 500 juu ya UB. 

Milima ya Alpi iko karibu.

Idadi ya wakazi ni 1,320,000, lakini rundiko la jiji lina wakazi milioni mbili na nusu.

München ni kati ya vitovu muhimu vya uchumi, utamaduni na sayansi vya Ujerumani.

Klabu ya soka ya Bayern München imeshinda mara 19 kombe la kitaifa na mara tatu kombe la Ulaya.

## Historia 
Jina la mji linatokana na makazi ya wamonaki waliokuwa na nyumba kando ya Isar yaliyotajwa mara ya kwanza katika hati ya mwaka 1158.

Mji ukawa soko kwenye daraja la kuvuka mto. 

Baada ya kuwa makao makuu ya watawala wa Bavaria mji ulianza kukua. Mnamo mwaka 1700 ulikuwa na wakazi 24,000 pekee walioongezeka kuwa 170,000 mnamo 1871 na 840,000 mwaka 1933.

## Trafiki 
### Usafiri wa masafa marefu 
 (nyuma) na kituo cha treni za mkoani Hackerbruecke (mbele)]]
* Kuna huduma za treni za masafa marefu katika kituo kikuu cha reli na kituo cha reli mashariki pia.
* Kuna huduma za mabasi ya masafa marefu kwenye Kituo cha mabasi ya masafa marefu München.
* Uwanja wa ndege wa München una huduma za taifa na kimataifa.

### Usafiri wa mjini na mkoani 
Kuna treni za barabarani, treni za mjini (U-Bahn) na treni za mkoani (S-Bahn) na mabasi ya mjini na mabasi ya kieneo pia.

## Tazama pia 
* Orodha ya miji ya Ujerumani

## Viungo vya nje
Jamii:Miji mikuu ya majimbo ya Ujerumani
Jamii:Miji ya Bavaria
Jamii:Miji ya Olimpiki
Jamii:Miji ya Ujerumani
Shaunge

**Shaunge** ni ndege wa jenasi *Porphyrio* katika familia ya Rallidae. Huitwa **kukutanda** pia. Wanafanana sana na kukuziwa lakini rangi yao ni buluu au zambarau. Wana kigao chekundu isipokuwa *Porphyrio flavirostris*, ambaye ana kigao njano, na *P. martinicus*, ambaye ana kigao buluu. Mwenendo wao ni kama kukuziwa.

## Spishi za Afrika
* *Porphyrio alleni*, Shaunge kijani au Kukutanda Mdogo (Allen’s Gallinule)
* *Porphyrio coerulescens*, Shaunge wa Réunion (Réunion Swamphen au “Oiseau bleu”) **imekwisha sasa** (kadiri ya 1730) - imeainishwa kutokana na ripoti za wasafiri
* *Porphyrio madagascariensis*, Shaunge wa Afrika au Kukutanda wa Afrika (African swamphen)
* *Porphyrio porphyrio*, Shaunge Magharibi, Kukutanda Zambarau au Kibite (Western swamphen)

## Spishi za mabara mengine
* *Porphyrio albus* (White au Lord Howe Swamphen) **imekwisha sasa** (mwanzo wa karne 19)
* *Porphyrio flavirostris* (Azure Gallinule)
* *Porphyrio hochstetteri* (Takahē au South Island Takahē)
* *Porphyrio indicus* (Black-backed Swamphen)
* *Porphyrio mantelli* (Mohoau au North Island Takahē) **imekwisha sasa** (miaka 1890)
* *Porphyrio martinicus* (American Purple Gallinule)
* *Porphyrio melanotus* (Australasian Swamphen)
* *Porphyrio paepae* (Marquesas Swamphen) **imekwisha sasa** kadiri ya 1900)
* *Porphyrio poliocephalus* (Grey-headed Swamphen)
* *Porphyrio pulverulentus* (Philippine Swamphen)

## Spishi za kabla ya historia
* *Porphyrio kukwiedei* (New Caledonian Swamphen) (Kaledonia Mpya, mwisho wa Quaternary)
* *Porphyrio mcnabi* (Huahine Swamphen) (Polynesia ya Kifaransa, mwisho wa Quaternary)
* *Porphyrio* sp. (Buka Swamphen) (Visiwa vya Solomon, mwisho wa Quaternary)
* *Porphyrio* sp. (Giant Swamphen) (Kisiwa cha New Ireland, Papua Guinea Mpya, mwisho wa Quaternary)
* *Porphyrio* sp. (New Ireland Swamphen) (Papua Guinea Mpya, mwisho wa Quaternary)
* *Porphyrio* sp. (Norfolk Island Swamphen) (Kisiwa cha Norfolk, mwisho wa Quaternary)
* *Porphyrio* sp. (Rota Swamphen) (Kisiwa cha Rota, Marianas, mwisho wa Quaternary)
* ?*Porphyrio* sp. (Mangaia Swamphen/Woodhen) (Kisiwa cha Mangaia, Visiwa vya Cook, mwisho wa Quaternary) - labda *Porphyrio*, *Gallinula* au *Pareudiastes*

## Picha

Porphyrio alleni Martien Brand.jpg|Shaunge kijani
Porphyrio coerulescens.png|Shaunge wa Reunion
African Purple Swamphen.jpg|Shaunge wa Afrika
Purpurhuhn.jpg|Shaunge magharibi

Porphyrio albus 1873.jpg|White swamphen
Azure Gallinule, Kernahan, Trinidad 3.jpg|Azure gallinule
Takahe in Te Anau.jpg|Takahē
Black-backed Swamphen - Muara Angke - West Java MG 5982 (29753578651).jpg|Black-backed swamphen
American Purple Gallinule in water.jpg|American purple gallinule
Western swamphen (Porphyrio porphyrio).jpg|Western swamphen 
Australasian Swamphen Humpbybong Creek, Queensland (6123079824).jpg|Australasian swamphen
Grey-headed swamphen (Porphyrio poliocephalus) male.jpg|Grey-headed swamphen

Jamii:Korongo na jamaa
George Minot

left|80px
thumb|George Minot
**George Richards Minot** (2 Desemba 1885 &ndash; 25 Februari 1950) alikuwa mwanafizioljia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza na kutibu upungufu wa damu. Mwaka wa 1934, pamoja na George Whipple na William Murphy alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Tiba**.

Jamii:Waliozaliwa 1885
Jamii:Waliofariki 1950
Jamii:Wanasayansi wa Marekani
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Tiba
George Whipple

left|80px

**George Hoyt Whipple** (28 Agosti 1878 – 1 Februari 1976) alikuwa daktari kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza sehemu za ugiligili katika mwili kama damu. Mwaka wa 1934, pamoja na George Minot na William Murphy alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Tiba**.

Jamii:Waliozaliwa 1878
Jamii:Waliofariki 1976
Jamii:Wanasayansi wa Marekani
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Tiba
William P. Murphy

**William Parry Murphy** (6 Februari 1892 &ndash; 9 Oktoba 1987) alikuwa daktari kutoka nchi ya Marekani. Hasa anajulikana kwa kuchunguza na kutibu upungufu wa damu. Mwaka wa 1934, pamoja na George Minot na George Whipple alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Tiba**.
Otto Loewi

left|80px

**Otto Loewi** (3 Juni 1873 – 25 Desemba 1961) alikuwa daktari kutoka nchi ya Ujerumani. Baadaye alihamia Marekani. Hasa alichunguza mawasiliano katika neva. Mwaka wa 1936, pamoja na Henry Dale alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Tiba**.

Jamii:Waliozaliwa 1873
Jamii:Waliofariki 1961
Jamii:Wanasayansi wa Marekani
Jamii:Wanasayansi wa Ujerumani
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Tiba
Kristine Hermosa

**Kristine Hermosa Orille** (Amezaliwa tar.  9 Septemba 1983 mjini Quezon City, Ufilipino) ni mwigizaji maarufu kutoka nchi  Ufilipino. Hermosa alizaliwa na matabaka mawili, mama yake ni mwispania , baba yake ni mfilino.

Hermosa pia ana dada yake aitwae Kathleen,  ambaye aliyekuwa na shauku ya kuwa nyota wa  ‘’ABS-CBN’’. Ingawaje, dada yake Hermosa alifeli kumvutia mwamuzi katika uchgauzi wa kwanza wa wasanii, badala yake akachaguliwa mdogo wake mrembo mwenye sura ya kuvutia iliopelekea mwamuzi kumchagua, ni Kristine Hermosa, aliyechaguliwa kuwa msanii wa  ‘’ABS-CBN’’.

Ilifikiriwa kuwa ni msanii mwingine tena mdogo mwenye urembo safi, aliyepatia umaarufu wake katika tamthlia ya "Pangako Sa 'Yo" (Kwa kiing The Promise) ambayo ndio iliomjengea umaarufu mkubwa sana kwa kuigiza kama mpenzi wake Angelo Buenavista (Jericho Rosales) ambaye baadae alikua kuwa mpenzi wake wa  kweli wa katika maishani.

Miaka ya mwanzo kabla Kristine kuwa maarufu,  aligiiza kama Baron Geisler katika tamhilia ya *Nagbibinata*. Baadae, alishriki katika mchezo mmoja wa kuigiza uliojulikana kwa jina la "Sa Sandaling Kailangan Mo Ako", mchezo huo ulikuwa ukionyesha kila siku za wiki, huku akiwa sambamba kabisa na mwigizaji mwenzake bwana Marvin Agustin.

## Filamu alizoingiza 
### Vipindi vya Televisheni 
### Filamu
### Mengineyo 
## Marejeo
# http://www.abs-cbnnews.com/storypage.aspx?StoryId=89904 
# http://www.imdb.com/name/nm1216694/bio

## Viungo vya Nje 
* Tovuti rasmi ya Kristine Hermosa 
* 
* Kristine Hermosa - Photo gallery
* kpopwiki: Kristine Hermosa

Jamii:Waigizaji Filamu wa Ufilipino
Jamii:Waliozaliwa 1983
Jamii:Tamthilia
Jamii:Telenovelas
Jamii:Watu walio hai
Albert Szent-Györgyi

left|80px

**Albert Szent-Györgyi** (16 Septemba 1893 – 22 Oktoba 1986) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Hungaria. Pamoja na nchi yake ya kuzaliwa alifanya kazi katika nchi mbalimbali kama Uholanzi, Ujerumani, Uingereza na Marekani. Alichunguza mambo mengi ya biokemia, na anajulikana hasa kwa utafiti wake wa vitamini C. Mwaka wa 1937 alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Tiba**.

Jamii:Waliozaliwa 1893
Jamii:Waliofariki 1986
Jamii:Wanasayansi wa Hungaria
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Tiba
Henrik Dam

left|80px

**Carl Peter Henrik Dam** (21 Februari 1895 – 17 Aprili 1976) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Denmark. Hasa anajulikana kwa kugundua vitamini K. Mwaka wa 1943, pamoja na Edward Doisy alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Tiba**.

Jamii:Waliozaliwa 1895
Jamii:Waliofariki 1976
Jamii:Wanasayansi wa Denmark
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Tiba
Corneille Heymans

left|80px
**Corneille Heymans** (28 Machi 1892 – 18 Julai 1968) alikuwa mwanafiziolojia kutoka nchi ya Ubelgiji. Hasa alichunguza mfumo wa damu mwilini. Mwaka wa 1938 alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Tiba**.

Mafanikio makubwa ya Heymans yalitokana na utafiti wake katika udhibiti wa shinikizo la damu na chemchemi za chemoreceptors (vipokezi vya kemikali) katika mishipa ya damu. Utafiti wake wa kina ulimsaidia kutambua jukumu la chemoreceptors katika kurekebisha viwango vya shinikizo la damu na kasi ya mapigo ya moyo.

Heymans aligundua kwamba chemoreceptors katika mishipa ya shingo inaweza kutoa ishara kwa ubongo kurekebisha viwango vya shinikizo la damu na kasi ya mapigo ya moyo, haswa kwa kubadilisha shughuli ya mfumo wa neva wa otonomu. Kazi yake ilikuwa na maana kubwa katika kuelewa mfumo wa udhibiti wa shinikizo la damu na ilikuwa msingi wa maendeleo katika tiba ya magonjwa ya moyo na shinikizo la damu.

Heymans pia alifanya kazi kama profesa na mwanasayansi katika Chuo Kikuu cha Ghent. Kwa mchango wake mkubwa katika utendaji kazi wake  wa fiziolojia, alipokea Tuzo ya Nobel ya Fiziolojia au Tiba mwaka 1938.

Jamii:Waliozaliwa 1892
Jamii:Waliofariki 1968
Jamii:Wanasayansi wa Ubelgiji
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Tiba
Edward Adelbert Doisy

thumb|Edward Doisy
left|80px

**Edward Adelbert Doisy** (13 Novemba 1893 – 23 Oktoba 1986) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza usanisi wa homoni mbalimbali na vitamini K. Mwaka wa 1943, pamoja na Henrik Dam alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Tiba**.

Jamii:Waliozaliwa 1893
Jamii:Waliofariki 1986
Jamii:Wanasayansi wa Marekani
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Tiba
Hermann Joseph Muller

**Hermann Joseph Muller** (21 Desemba 1890 &ndash; 5 Aprili 1967) alikuwa mwanajenetiki kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza mabadiliko ya jeni na chanzo chake. Mwaka wa 1946 alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Tiba**.
Alexander Fleming

thumbnail|right|200px|Alexander Fleming

left|80px
 

**Alexander Fleming** (6 Agosti 1881 – 11 Machi 1955) alikuwa daktari kutoka nchi ya Uskoti. Hasa anajulikana kwa kugundua penisilini. Alipewa cheo cha "Sir" mwaka wa 1944. Mwaka wa 1945, pamoja na Ernst Boris Chain na Howard Walter Florey alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Tiba**.

Jamii:Waliozaliwa 1881
Jamii:Waliofariki 1955
Jamii:Wanasayansi wa Uskoti
Jamii:Watu waliopewa cheo cha "Sir"
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Tiba
Ernst Boris Chain

left|80px

**Ernst Boris Chain** (19 Juni 1906 – 12 Agosti 1979) alikuwa daktari kutoka nchi ya Ujerumani. Kwa vile alikuwa Myahudi alihamia nchi wa Uingereza wakati wa Adolf Hitler kupokea utawala wa Ujerumani. Chain hasa alichunguza viua vijasumu. Mwaka wa 1945, pamoja na Alexander Fleming na Howard Walter Florey alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Tiba**. Mwaka wa 1969 alipewa cheo cha "Sir".

Jamii:Waliozaliwa 1906
Jamii:Waliofariki 1979
Jamii:Wanasayansi wa Uingereza
Jamii:Watu waliopewa cheo cha "Sir"
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Tiba
Howard Walter Florey

thumb|Howard Walter Florey
left|80px

**Howard Walter Florey** (24 Septemba 1898 &ndash; 21 Februari 1968) alikuwa daktari kutoka nchi ya Australia. Hasa anajulikana kwa utafiti wake wa penisilini. Alipewa cheo cha "Sir" mwaka wa 1944. Mwaka wa 1945, pamoja na Alexander Fleming na Ernst Boris Chain alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Tiba**.

Jamii:Waliozaliwa 1898
Jamii:Waliofariki 1968
Jamii:Wanasayansi wa Australia
Jamii:Watu waliopewa cheo cha "Sir"
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Tiba
Niobi

**Niobi** ni elementi haba na metali ya mpito yenye namba atomia 41 katika mfumo radidia. Hutokea ndani ya mitapo na rangi yake ni ya kijivu ikisafishwa. 

## Tabia 
Niobi ni metali laini yenye rangi ya kijivu. Tabia zake zafanana sana na Tantali. Niobi tupu inayokaa hewani inapata ganda la oksidi lenye rangi ya kijivu-buluu. 

## Kutokea 
Haitokei kama elementi tupu lakini ndani ya mitapo mbalimbali kwa kawaida pamoja na Tantali. 

Huchimbwa pale ambako mashapo yamekusanya kiasi kikubwa cha niobi ndani yake kwa mfano Brazil na Kanada. Kuna pia akiba zisizotumiwa bado huko Nigeria, Kongo (Kinshasa) na Urusi. Mwaka 2006 jumla la tani 60,000 ilitengenezwa. 

## Matumizi 
Niobi hutuumiwa hasa katika aloi za feleji na metali kadhaa. Aloi hizi huwa ni imara sana. 

Jamii:Elementi
Jamii:Metali
Kericho

thumbnail|right|280px|Kericho, Kenya

**Kericho** ni mji wa Kenya ya kusini magharibi na makao makuu ya kaunti ya Kericho katika Bonde la Ufa la Afrika Mashariki wenye wakazi 42,029 ambao pamoja na vitongoji wa nje hufikia 104,282 kwa eneo kubwa la mji.

## Jiografia
Kimo cha Kericho kutoka usawa wa bahari ni mita 2,070. Ni kitovu cha eneo la mashamba ya chai. Makampuni makubwa ya chai yana ofisi mjini. Chai inayokuzwa Kericho ni mashuhuru kwa ladha yake nzuri na rangi ya kuvutia. Pia wilaya hii ina wanariadha wa kukimbia mbio za mbali wa hali ya juu sana ambao mara kwa mara wanashinda medali za dhahabu katika mashindano mbalimbali.

Chanzo cha maji cha msitu mau ambacho ni kikubwa kuliko zote nchini Kenya kinapatikana mjini Kericho. Mji huu ni makao makuu ya sekta kubwa ya kilimo cha chai nchini Kenya. Makampuni makubwa ya chai kwa mfano Unilever Kenya' James Finlay na Williamson tea zinapatikana hapa. Chai inayokuzwa hapa huwa inasafirishwa na kuuzwa nchi za Uropa hasa Uingereza. Idadi ya watu wote kwenye kaunti hii ni 752,396 (sensa 2009). 

## Historia na Utamaduni
 cha kilimo cha chai nchini Kenya.]]
Eneo la mji hukaliwa kiasili ya Wakipsigis ambao ni sehemu ya Wakalenjin. Jamii ya wakipsigis wanasifika kuwa watu walioshika mila zao na pia watu wakarimu. Wanariadha wengi mashuhuri kwa mfano Kipchoge Keino wametoka katika jamii hii.

Chakula mashuhuri cha jamii hii ni kimyet(Ugali) ambayo inaliwa pamoja na mboga za majani, mursik(maziwa ya mgando) na nyama. Chai pia inanywewa sana katika jamii hii, hasa asubuhi na baada ya kula.

Jina la mjii huu linasemekana kwamba linatokana na mganga wa zamani wa Kikipsigis aliyeitwa Kipkerich.

## Usafiri
Usafiri unaotumiwa sana ni wa magari. Barabara za wilaya hii zipo katika hali nzuri ukilinganisha na wilaya zingine nyingi za nchini Kenya. Barabara kuu tatu zinaelekea mjini Kericho, barabara ya Kisumu-Kericho, barabara ya Kisii-Kericho na barabara ya Nakuru-Kericho. Mabasi na matatu yanatumiwa kwenda miji mingine.

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya Kenya

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* *Population of local authorities - Kericho* 

Jamii:Kaunti ya Kericho
Jamii:Miji ya Kenya
Shirika Lisilo la Kiserikali

**Shirika Lisilo la Kiserikali** (mara nyingi kwa kifupi cha Kiingereza kama **"NGO"** kwa "non-governmental organization") ni maungano ya watu wanaoshirikiana pamoja kwa kulenga shughuli za jamii kwa jumla. Haipokei maagizo kutoka kwa serikali wala hailengi faida ya kifedha kwa watu wanaoendesha shirika.

Mashirika yasiyo ya Kiserikali yako kwenye ngazi ya miji, maeneo, kitaifa na kimataifa.

Kati ya shirika zisizo za serikali zinazojulikana zaidi kimataifa ni Msalaba Mwekundu, makanisa na vyama vyao kama vile Caritas au Diakonia, shirikia nyingine za kidini zinazotoa huduma za umma, Amnesty International, Madaktari wasio na Mipaka-MSF, Oxfam na wengi wengine. Jumla la shirika zisizo za serikali zinazofanya kazi kwenye kiwango cha kimataifa hukadiriwa na Umoja wa Mataifa kufikia takriban 40,000. Umoja wa Mataifa hujaribu kuzikusanya kwenye mikutano za kijamii za dunia.

Shirika hizi zapata pesa zao kwa njia ya zawadi na michango kutoka kwa watu ama wanachama au umma kwa jumla. Mara nyingi zinatumia pia pesa kutoka serikali mbalimbali kwa sababu zina nafasi ya kufikia mahali ambako serikali haziwezi kutuma watumihsa kwa sababu za kisiasa.

Kwa mfano shirika zisizo za serikali zilifanya kazi ya kutunza wakimbizi katika Sudan ya kusini wakati wa vita ya wenyewe kwa wenyewe zikitumia pesa za Umoja wa Ulaya au serikali mbalimbali zilizotengwa kwa usaidizi wa watu matatizoni. Lakini kutokana na sababu za kisiasa serikali hizi hazikuweza kupeleka usaidizi kwa watu wenyewe pale walipokaa katika shida ila shirika zisizo za serikali zilikuwa na uhuru wa kujadiliana na pande zote na kuingia kila mahali ikiwezekana.

## Tazama pia 
* Transparency International

Jamii:Siasa
Jamii:Mashirika
Kokain

thumb|250px|Unga wa kokaini.
thumb|Mlin'ganyo wa kikemia wa cocaine.
**Kokain** (kutoka Kiingereza **Cocaine**, pia inajulikana kama **coke**), ni kisisimua-mwili au dawa ya kulevya inayotengenezwa kutokana na majani ya kituka cha koka kinachostawi katika milima ya Amerika Kusini. Umbo lake ni unga wa fuwele nyeupe. 

Ilianza kutumiwa kama dawa ya kutuliza maumivu, halafu ikatambuliwa kama dawa ya kulevya na hivyo kusambaa kimataifa.

Kwa kawaida hunuswa, huvutwa kama moshi, au kama suluhisho hudungwa katika mshipa ya damu. 

## Matumizi ya kiganga 
Tiba hutumia kokain kama dawa ya kutuliza maumivu hasa wakati wa upasuaji mdomoni na puani. 

## Dawa ya kulevya 
Kiasili wenyeji wa Amerika Kusini walitafuna majani ya koka jinsi watu wa Afrika ya Mashariki na Arabia hutafuna majani ya miraa, kwa jina lingine mirungi. 

Kiasi cha dawa kinachopatikana katika majani hakileti ulevi bali hutuliza njaa na kuondoa uchovu.

Tangu mwaka 1860 wanakemia wameweza kuondoa dawa tupu kutoka majani kama unga. Kutokana na matumizi ya tiba watu walianza kuonja dawa na kutambua uwezo wake wa kusababisha ndoto na hali ya kujisikia raha. Ilionekana baadaye ya kwamba kokain ina tabia kama madawa mengine ya kulevya ya kuwa watu huzoea haraka kiasi cha kutawaliwa na dawa: hawawezi kuiacha (uraibu).

Upande wa akili madhara yake yanaweza kujumuisha kukosa mawasiliano katika ubongo au fadhaa. Upande wa mwili dalili zake ni pamoja na kiwango kikubwa cha kasi ya moyo na jasho. Matumizi makubwa ya dozi yanaweza kusababisha shinikizo la damu la juu sana au joto la mwili. 

## Biashara 
Siku hizi sehemu kubwa ya kokain hutegenezwa kwa matumizi ya dawa ya kulevya. Nje ya masharti ya tiba matumizi yake ni marufuku, lakini watu hupenda ndoto wanazopata kutokana na matumizi yake. 

Mara wakitawaliwa na dawa huona haja ya kurudiarudia matumizi yake. Kwa sababu hiyo biashara ya kokain inazalisha pesa nyingi hata kama ni marufuku.

Majani ya koka huvunwa hasa katika nchi za Kolombia, Peru na Bolivia. Maabara kubwa za siri za kuondoa dawa ya kokain tupu ziko hasa Kolombia. 

Mabwana wa biashara hii ni matajiri wakitumia wanamgambo wanaolinda eneo la maabara dhidi ya polisi. Kiasi cha pesa inayopatikana kimetosha mara kwa mara kuhonga wanasiasa na maafisa wa juu serikalini na hivyo kupata nafasi ya kuendesha maabara pamoja na biashara inayotumia ndege ndogo zinazopeleka kokain nje, ama moja kwa moja hadi Marekani au hadi visiwa vya Karibi ambako hufikishwa kwenye meli kwa biashara ya kimataifa.

## Viungo vya nje 
* Kuhusu Cocaine
* Cocaine – Historia na madhara ya Kokain
* Maswali kuhusu Kokain
* Takwimu kuhusu biashara ya Kokain duniani

Jamii:Madawa
Jamii:Madawa ya Kulevya
Madaktari wasio na Mipaka-MSF

left|80px
thumb|+250px|Kliniki ya MSF huko Chadi yahudumia wakimbizi ktoka Darfur
**Madaktari wasio na Mipaka** (linajulikana mara nyingi kwa jina lake la Kifaransa **Médecins Sans Frontières** au kifupi chake **MSF**) ni shirika lisilo la serikali la kimataifa.

Ni maungano ya madaktari na wauguzi pamoja na wasaidizi wengine wanaojitolea kuwasaidia wagonjwa katika maeneo pasipo na huduma za kiafya hasa katika nchi penye vita za wenyewe kwa wenyewe au maafa asilia.

Shirika la MSF lilianzishwa 1971 na kundi la madaktari Wafaransa (kati yao Bernard Kouchner) baada ya vita ya Biafra huko Nigeria. 

MSF hutawaliwa siku hizi na kamati ya wakurugenzi wanaokutana kwenye makao makuu mjini Geneva (Uswisi). Kila mwaka takriban madaktari na wauguzi 3,000 waingia katika miradi mbalimbali kwenye nchi 70 na wengi wao hukitolea wakati wa likizo bila malipo yoyote. Kuna waajiriwa takriban 1,000. Makisio ya mwaka hufikia jumla la dola za Marekani milioni 400 na asilimia 80 zachangiwa kwa njia ya zawadi za watu wa binafsi. Inayobaki ni pesa za serikali mbalimbali au shirika za kimataifa kama UM au Umoja wa Ulaya.

Mifano ya miradi ya MSF ni mahali kama Kosovo wakati wa vita, Sudan ya Kusini, Darfur, Chechniya au maeneo yaliyoathiriwa na tsunami ya Bahari Hindi mwaka 2004.

MSF ilipokea tuzo ya Nobel ya Amani mwaka 1999.

## Viungo vya Nje 
* Médecins Sans Frontières International
* Official Nobel Peace Prize page for MSF 
* Essentialdrugs.org 
* Observatoire de l'action humanitaire 
* Drugs for Neglected Diseases Initiative

### Matawi ya MSF 
* Médecins Sans Frontières Australia
* Médecins Sans Frontières Canada / Doctors Without Borders 
* Médecins Sans Frontières UK 
* Médecins Sans Frontières USA / Doctors Without Borders
* Aid Watch 
* Intelligent Giving profile of MSF UK 

Jamii:Mashirika ya kimataifa
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Amani
Zirikoni

**Zirikoni** ni elementi na metali ya mpito yenye namba atomia 40 katika mfumo radidia. Hutokea ndani ya mitapo na rangi yake ni nyeupe-kijivu ikisafishwa. 

 
## Tabia 
Hutokea katika mitapo ya miamba kama graniti na zaidi kama mashapo. Kwa kawaida hutokea pamoja na elementi ya Hafni. Ni metali ngumu inayofanana na Titani haibabuiki kirahjisi.

Huchimbwa hasa Australia na Afrika Kusini. 

## Matumizi 
Matumizi yake ni hasa katika teknolojia ya tanuri nyuklia hasa kama koti za nondo za urani ndani ya tanuri nyuklia. Tabia ya kutobabua kirahisi imesababisha pia matumizi yake katika aloi za feleji za pekee kwa mfano kwa ajili ya vifaa vya upasuaji.

Jamii:Elementi
Jamii:Metali