Dola ya Australia

**Dola ya Australia** (AUD) ni sarafu rasmi ya Australia na maeneo yake ya nje, yakiwemo Kisiwa cha Krismasi, Visiwa vya Cocos (Keeling), na Kisiwa cha Norfolk. Pia inatumiwa katika mataifa ya Kiribati, Nauru, na Tuvalu. 

Dola ya Australia inafupishwa kama AUD na inawakilishwa kwa alama ya $, huku "A$" au "AU$" ikitumiwa kuitofautisha na sarafu nyingine za dola.

## Historia 
### Sarafu kabla ya desimali
Kabla ya kupitisha dola ya Australia, Australia ilitumia pauni ya Australia, ambayo ilikuwa imefungwa thamani yake kwa pauni ya Uingereza. Pauni ya Australia ilifuata mfumo wa Uingereza, ambapo £1 = 20 shilingi = peni 240, jambo lililofanya mahesabu kuwa magumu. Wito wa kutumia mfumo wa desimali uliongezeka katikati ya karne ya 20 ili kurahisisha na kuboresha mfumo wa sarafu.

### Ubadilishaji wa sarafu na utangulizi wa dola
Mnamo 14 Februari 1966, Australia rasmi ilibadilisha pauni na kupitisha dola, ikichukua mfumo wa desimali ambapo $1 = senti 100. Kiwango cha ubadilishaji kilikuwa £1 = A$2, jambo lililofanya mchakato wa mpito kuwa rahisi kwa umma. Serikali ya Australia ilizindua kampeni kubwa ya uhamasishaji, ikiwa ni pamoja na kutumia "Dollar Bill" kama nembo maarufu ya kuelezea kuhusu sarafu mpya.

### Uachiliwaji huru wa sarafu
Hapo awali, dola ya Australia ilikuwa imefungwa thamani yake kwa pauni ya Uingereza na baadaye kwa dola ya Marekani chini ya mfumo wa Bretton Woods. Hata hivyo, mnamo 1983, chini ya uongozi wa Waziri Mkuu Bob Hawke na Waziri wa Fedha Paul Keating, serikali iliamua kuachia dola ya Australia huru kwenye soko, kuruhusu thamani yake kuamuliwa na nguvu za soko. Hatua hii iliongeza ujumuishaji wa Australia katika masoko ya fedha ya kimataifa.

## Sarafu na noti
### Sarafu
Sarafu za Australia hutolewa na Royal Australian Mint iliyoko Canberra. Sarafu za kwanza za mfumo wa desimali zilianzishwa mnamo 1966 kwa dhamani za senti 1, 2, 5, 10, 20, na 50, huku sarafu za $1 na $2 zikitolewa mwaka 1984 na 1988 mtawalia.

Sarafu za senti 1 na 2 ziliondolewa kwenye mzunguko mnamo 1992 kutokana na kupungua kwa thamani yake, lakini sarafu zote za Australia bado zinakubalika kisheria. Sarafu za $1 na $2 zina muundo wa kipekee, zikiwa na picha za wanyama wa Australia na sanaa za asili.

### Noti
Noti za Australia hutolewa na Benki Kuu ya Australia (RBA). Australia ilikuwa nchi ya kwanza duniani kuanzisha noti za polima mnamo 1988, zikifanya noti zake kuwa za kudumu zaidi na ngumu kughushi.

Mfululizo wa noti za sasa unajumuisha dhamani za $5, $10, $20, $50, na $100, zikiwa na picha za watu mashuhuri wa Australia kama Edith Cowan, David Unaipon, Banjo Paterson, na Dame Nellie Melba. Noti hizi pia zina vipengele vya juu vya usalama kama madirisha yenye uwazi na wino unaobadilika rangi.

## Matumizi ya kimataifa
Dola ya Australia ni sarafu inayobadilishwa kwa uhuru, na thamani yake hubadilika kulingana na hali ya masoko ya kimataifa. Inachukuliwa kuwa sarafu ya bidhaa, maana yake inategemea sana mauzo ya nje ya madini, metali, na bidhaa za kilimo za Australia.

AUD ni mojawapo ya sarafu zinazouzwa zaidi duniani, na mara nyingi hutumiwa kama sarafu ya akiba na nchi nyingine. Pia inakubalika katika baadhi ya mataifa ya visiwa vya Pasifiki, kama Kiribati, Nauru, na Tuvalu, ambako inatumika pamoja na sarafu za kienyeji.

## Umuhimu 
Dola ya Australia ina jukumu muhimu katika uchumi wa nchi, hasa katika biashara ya kimataifa. Washirika wakuu wa kibiashara wa Australia, kama China, Marekani, na Japani, wana athari kubwa kwa thamani ya AUD. Mabadiliko ya thamani ya sarafu huathiri mauzo ya nje, utalii, na mfumuko wa bei nchini Australia.

## Marejeo
Jamii:pesa
Jamii:uchumi wa Australia