Mpango wa Maendeleo ya Taifa

**Mpango wa Maendeleo ya Kitaifa ** (National Development Plan-**NDP** , kwa lugha ya kimombo ) ni jina lililotolewa na Serikali ya Ayalandi kwa mfuko wa matumizimakubwa yaliyopangwa (hasa) kwa miundombinu ya kitaifa.  Kipindi cha mpango huu ambao unachukua muda wa miaka saba unaendeshwa kuanzia mwaka wa 2000 hadi 2006. Mpango wa Maendeleo ya Kitaifa wa pili sasa unaendelea na inatarajiwa kuendeshwa mpaka mwaka wa 2013 (kutumia yuro(€) milioni 70 kila siku kuanzia mwaka wa 2007 hadi mwaka wa 2013). Mambo katika mpango wa awali ulikuwa maendeleo ya mtandao wa barabara wa Kitaifa (motorway kwa lugha ya Kiingereza) kati ya miji mikubwa katika Jamhuri ya Ayalandi.  Kuboreshwa kwa mtandao wa reli ulikuwa mfuko wa sekondari.

## Maendeleo
### Mtandao wa barabara
Kuanzia mwaka wa 2009 ,maendeleo mwafaka yalikuwa yamefanywa kwenye mtandao wa barabara, na sehemu zote za barabara 5 kuu kati ya miji kubwakubwa aidha ujenzi ulikuwa umeanza au umekamilika. Barabara ya M1 kutoka Dublin ikielekea Belfast imekamilika hadi kwenye mpaka wa Ireland na Northern Ireland. Sehemu ya mwisho ya msafara ya N1/M1 kukamilika ilikuwa barabara iliyoboreshwa na ambayo ilivuka mpaka na kuwa msafara uliyoboreka na umbali wake ulikuwa hadi Newry. Huu ulikuwa mradi wa kwanza wa barabara ya kuvuka mpaka na ulifunguliwa mnamo 2 Agosti 2007, hivyo basi kukamilisha msafara wa N1/M1.

Barabara ya M7 kutoka Dublin ikielekea Limerick imekamilika upande wa kusini magharibi mwa Portlaoise.  Mradi uliokamilika hivi karibuni katika misafara ulikuwa ule wa kuboresha barabara ya NAAS, ambao ulikamilika mwezi Agosti mwaka wa 2006. Hii ilihusisha upanuzi wa sehemu ya msafara kuwa na leni tatu katika kila mwelekeo na kuondolewa kwa "junctions" kadhaa.  Kufikia Februari 2009,sehemu zote zilizobakia katika msafara mpya wa N7/M7 zililkuwa zimeanza kujengwa.  Sehemu hizi ni mfuko wa M7 wa barabara ya kilomita 38 inayoanzia Limerick hadi Nenagh (inayotaarajiiwa kufunguliwa mwishoni mwa mwaka wa 2009), mfuko wa kilomita 36 kuanzia Castletown hadi Nenagh (inayotaarajiiwa kufunguliwa mwishoni mwa mwaka wa 2010) na mpfuko wa kilomita 28 kuanzia Portlaoise hadi Castletown ambao abiria watalipa ada kuitumia barabara hiyo(inayotaarajiiwa kufunguliwa mwishoni mwa mwaka wa 2010).

Msafara wa M4/N4 kutoka Dublin kuelekea Sligo (na ambao huungana na msafara wa N6/M6 kwa Galway) umbali wake sasa unafika Midlands. Kufikia septemba mwaka wa 2008 barabara ya m6 ilikuwa inaendelea bila mkato wowote kutoka Kinnegad hadi Athlone.  Sehemu iliyobaki ya msafara wa N6/M6 bado inajengwa na imefika Galway (ambako itaungana pamoja na mfuko wa msafara uliyopendekezwa wa M17/M18).  Sehemu zote za barabara ya M9 kuelekea Waterford pia zimeanza kujengwa.  "Bypass" ya Carlow ya M9 ilifunguliwa mnamo Mei mwaka wa 2008, ilhali mfuko wa Waterford-Knocktopher inatarajiwa kufunguliwa katika nusu ya pili ya mwaka wa 2009. Barabara ya M8 Dublin-Cork ilielekea kukamilika mwaka wa 2008 kufuatia ufunguzi wa mpango wa Cashel-Mitchelstown ambao una umbali wa kilomita 37 na kubuniwa upya kwa "bypass" ya Cashel kuwa barabara ya kawaida.  Mnamo Desemba mwaka wa 2008, mfuko wa M8 Cullahill-Cashel ambao una umbali wa kilomita 40 ulifunguliwa kwa trafiki. Sehemu zinginezo za msafara huu zilikuwa bado zinajengwa kufikia mwishoni mwa 2007. Sehemu ya Fermoy hadi Mitchelstown ambayo ni kilomita 16 ilifunguliwa kwa trafiki tarehe 25 Mei 2009. Msafara wa N11/M1 inaboreshwa pamoja na barabara mpya ya M3 yenye utata na ambayo ina umbali wa kilomita 47.

Mwaka 2009, kazi zinaendelea ili kuboresha barabara ya pete ya M50 mjini Dublin ambayo imekamilika sasa.  Kuboreshwa kwa sehemu za M50 inatarajiwa kuongezwa katika NDP. Mradi wa M50 Dublin Port Tunnel ulikuwa moja kati ya maboresho ambayo ilihusisha kutengenezwa kwa "tunnel" ya msafara wa M1 kutoka kaskazini mwa kati ya jiji, kupitia kwa Docklands hadi mashariki mwa kati ya jiji.  Tunnel lilifunguliwa rasmi na Taoiseach, Bertie Ahern, tarehe 20 Desemba 2006.  Maboresho mengine yalijumuisha kubadilishwa kwa msafara wa N4/M50 kuwa na uhuru wa kuenda katika sehemu moja na uboresho wa barabara kuwa na leni tatu au nne katika kila mwelekeo.  Kazi zinaendelea kuboresha "junctions" za N7/M50 na M1/M50 ili ziwe na uhuru wa kuenda katika sehemu moja , na kuboresha sehemu zilizobaki za msafara kuwa barabara za leni tatu au nne.

Kufikia mapema 2009, baadhi ya maendeleo yalikuwa yamefanyika katika Atlantic Corridor, ambayo yalilenga kuunganisha Letterkenny na Waterford, kupitia maboresho ya N15, N17, N18, N20 na N25.  Maboresho haya yangewezesha viungo vya barabara vyenye leni mbili kati ya Letterkenny na Sligo, Sligo na Galway, Galway na Limerick, Limerick na Cork na Cork na Waterford.  Mnamo Novemba 2008 kazi ilianzia kwenye sehemu ya kilomita 22 ya N18 HQDC kutoka Crusheen hadi Gort. Sehemu zingine mbalimbali za msafara huu ziko katika hatua za mpango. Msafara wa M20 Cork-Limerick uko katika hatua ya kushauriana na umma na hatua ya EIS na uamuru wa barabara zinatarajiwa kuchapishwa Aprili mwaka ujao.   Msafara wa M17 kutoka Galway hadi Tuam iko katika hatua za kwanza za ubuni.  Msafara wa N18/M18 kutoka Oranmore-Gort (ambayo inaungana na M17 iliyotajwa hap awali) pia iko katika hatua ya kwanza ya ubuni. "Bypass" ya M25 katika mji wa Wateford imeanza kutengenezwa, na inatarajiwa kukamilika mwaka ujao.  "Bypass" ya N25/M25 ya New Ross iko katika hatua ya kwanzaya ubuni.

: *Angalia pia: Barabara nchini Ireland*
: *Angalia pia: Motorways in the Republic of Ireland*

### Mtandao wa reli
Karibu uendeshaji wote wa mtandao wa reli katika Jamhuri ya Ireland umeboreshwa kuwa reli inayoendelea bila mkato- hata hivyo, kazi nyinigi zilianza kabla ya NDP kama sehemu ya programu ya kuboresha mtandao wa reli wa Ontrack

Misafara ya sehemu ndogo za mji wa Dublin zimefaidika na kiasi kikubwa cha hisa mpya, katika fomu ya magari ya reli ya miji ndogo.  Gari hizi za reli huendeshwa kutoka Dundalk, kaskazini magharibi hadi Maynooth, kusini magharibi hadi Kildare na kusini hadi Arklow. Sehemu yenye stima ya msafara wa kaskazini-kusini kupitia Dublin ilikuwa na EMU ziadi iliyoletwa katika huduma. Dublin pia imeshuhudia ufunguzi wa mfumo mpya wa gari la moshi, Luas.

Miradi kubwa kubwa zilizoratibiwa zilikuwa uboresho wa stesheni ya Heuston mjini Dublin kuwa jukwaa tisa na gari mpya la moshi katika Drogheda.  Stesheni zinginezo nyingi, hasa kituo cha Dublin, zimeboreshwa na kuwekwa vifaa vipya.  Hatua zinginezo za kuboresha upatikanaji uliolemaa zimetekelezwa

Usafiri baina ya miji umefaidika kutokana na magari mapya ya reli na hivyo basi kukomboa hisa zilizokuwa zinatumika hapo awali. Magari moshi 67 zinazosafiri baina ya miji zilianzishwa.  Magari ya moshi zaidi ya 100 katika eneo hilo pia yameorodheshwa.Magari haya ya moshi yatakuwa DMU yatakayo tumiwa katika huduma zisizo za abiria pekee.  Huduma zimeongezwa katika misafara kama vile kutoka Limerick hadi Ennis.

Maendeleo yaliyopangwa yanajumuisha kuimarisha reli katika sehemu ya Cork, sehemu ya reli ikiwa karibu kufunguliwa tena katika sehemu ya Midleton, mashariki mwa mji.  Miradi mingine ambayo bado inajadiliwa, baadhi au yote ambayo yanaweza kuanzishwa katika hatua moja, ni pamoja na:

* Reli kutoka Dublin hadi Navan
* Kujenga reli inyounganishwa na uwanja wa ndege wa Dublin (kama inawezekana ipitie chini ya ardi)
* Ufunguzi wa kituo cha reli katikati mwa mji wa Sligo na huduma za wakazi wa magharibi katika Spencer Dock.
* Kuunda "Tunnel" unganishi kusini kutoka kituo cha reli cha Docklands katika Spencer Dock hadi kituo cha Pearse na magharibi mwa kituo cha Heuston.
* Ufunguzi tena wa ukundar ya reli ya Magharibi kutoka Limerick hadi Sligo.Kazi za kwanza za kufunguliwa tena kwa Ennis hadi Athenry, na sehemu ya Athenry hadi Tuam, na vilevile kuhifadhi njia halali kaskazini mwa Tuam zimeanza.

: *Angalia pia: usafiri wa reli nchini Ireland*

### Maendeleo Mengine
Kampuni ya kitaifa inayoendesha shughuli za basi,Bus Éireann Fleet,ina basi ambazo zinamiaka tano au chini ya miaka tano.  Kampuni hiyo sasa inafuatilia sera sawa na ya wamiliki wa baadhi ya magari; kustaafisha mabasi wakati umri wao bado ni mdogo na wakati baadhi ya mabasi haya bado yana thamana.Pia kuweka huduma ya kisasa.

Hiki ni kipengele kinachoonekana cha NDP, mabasi mengi yalikuwa na umri wa miaka 20 hapo awali.

## Angalia Pia 
* Usafiri nchni Ireland
* Usafiri 21
* Historia ya barabara nchini Ireland
* Historia ya mabarabara nchini Ireland]

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* Official website - Narional Development Plan  
* Platform 11
* Usafiri 21