open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Elia Speleota

**Elia Speleota** (Reggio Calabria, Italia Kusini, 863 hivi - Reggio Calabria, 11 Septemba 960 hivi) alikuwa Mkristo wa Mashariki aliyekimbia familia yake tajiri ili asilazimishwe kuoa.

Baada ya kufanya toba huko Sicilia, karibu na Roma akawa mmonaki wa Kibazili. Baada ya kwenda Ugiriki alirudi tena kwao kuishi pangoni pamoja na wenzake wachache. Hivyo alishika maisha ya ukaapweke na ya kijumuia vilevile . 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 11 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi 
## Marejeo 
* *La Nobiltà reggina antica e moderna fino al 1758* (Luigi Manzi): *famiglia Laboccetta*
* Paolo Martino, *S. Elia Speleota e il santuario delle Grotte presso Melicuccà,* Edizioni Officina Grafica, Villa San Giovanni, 2000, pp.127. 
* Giuseppe Antonio Martino, *Il cenobio italo-greco di S. Elia Speleota a Melicuccà*, in "Helios Magazine", Rivista di scienze, cultura e società, anno IV – 1999- nr.
* Vera Falkenhausen, ELIA lo Speleota, santo, in Dizionario biografico degli italiani, vol. 42, Roma, Istituto dell'Enciclopedia Italiana, 1993.
* Francesco Stilo, *La grotta eremitica di S. Elia lo Speleota*, in Bertocci S, Parrinello S., *Architettura eremitica, sistemi progettuali e paesaggi culturali*, atti del V convegno internazionale di studi, Edifir Edizioni, Firenze, 2020, pp. 41-45.

## Viungo vya nje 
* http://digilander.libero.it/galatrorc/g_calabria/melicucc_grotta_santelia_speleota.htm Pango la Mt. Elia Speleota 

Jamii:Waliozaliwa 863
Jamii:Waliofariki 960
Jamii:wakaapweke
Jamii:wamonaki
Jamii:Wabazili
Jamii:watawa waanzilishi
Jamii:Watakatifu wa Italia
Danieli wa Bangor

[thumb|[Sanamu yake katika kanisa kuu lenye jina lake huko Bangor.]]
**Danieli wa Bangor** (pia: **Deiniol, Denoual**; alifariki kisiwa cha Bardsey, Welisi, 572 hivi) alikuwa mmonaki, halafu abati mwanzilishi na askofu wa Bangor .

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki, Waorthodoksi na Waanglikana kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 11 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Vyanzo
*S. Baring-Gould and John Fisher. (1908). *The Lives of British Saints*
*C.J. Clark. *The Saints of Wales and Cornwall and such Irish Saints as have dedications in Britain*

## Viungo vya nje
* "The Life of St. Deiniol", Peniarth MS. 225 (1602), p. 155.
* T. M. Charles-Edwards, Deiniol

Jamii:Wamonaki
Jamii:watawa waanzilishi

Jamii:Watakatifu wa Wales
Petro wa Chavanon

usiangamize kanisa.]]
**Petro wa Chavanon, C.R.S.A.** (Lanjac, Ufaransa, 1008 hivi - Pebrac, Ufaransa, 8 Septemba 1080) alikuwa paroko ambaye, akitamani ukamilifu mkubwa zaidi, alianzisha shirika la kikanoni la Kiaugustino  ambalo aliliongoza hadi kifo chake.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 8 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Paris, Paulin. Histoire littéraire de la France: ou l'on traite de l'origine et du progrès, de la décadence (en francès). Boccard, 1841, p. vol.11, p.112.
Leudini

**Leudini** (kwa Kifaransa: **Leudin** au **Bodon**; pia: **Leudinus, Leudovinus, Leudvinus, Leudvin, Leudin, Lendin, Bodo**; 625 hivi - 11 Septemba 678 hivi) alikuwa askofu wa 17 wa Toul, leo nchini Ufaransa.

Kwanza alioa na kupata mtoto wa kike, lakini baadaye alikubaliana na mke wake Otilia waende kuishi kimonaki kama dada yake Salaberga. Mwisho akawa askofu kwa miaka si mingi, kama miwili.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 11 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
*  Paul Burns (2000), ''Butler's Lives of the Saints*, p.&nbsp;101.
*  Boudet Paul, *Le chapitre de Saint Dié en Lorraine, des origines au seizième siècle, Archives des Vosges'', édition Société d'émulation des Vosges, 280 pages.
*  Chanoine L. Leveque, *Petite histoire religieuse de nos Vosges*, Imprimerie Géhin, Mirecourt, 1947, 200 pages.

## Viungo vya nje
*  La commission sur le début du christianisme a lancé s ce thème de recherche en 1998 à la Société Philomatique Vosgienne

Jamii:Waliozaliwa 625
Jamii:Waliofariki 678
Jamii:wamonaki
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Adelfo wa Remiremont

**Adelfo wa Remiremont** (alifariki Luxeuil, leo nchini Ufaransa, 670) alikuwa mmonaki abati wa monasteri dabo ya Kikolumbani huko Habend iliyoanzishwa na jamaa yake Romariki pamoja na Amato wa Habend.

Alifidia kwa machozi ya muda mrefu ugomvi wa muda mfupi .

Alitangazwa na Papa Leo IX kuwa mtakatifu mwaka 1049 pamoja na Romariki na Amato.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 11 Septemba. 

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* André Laurent, « Saint Adelphe », dans André Laurent, Ils sont nos aïeux : les saints de chez nous, Saint-Dié, La Vie diocésaine de Saint-Dié, 1980, 284 p.   
* Saint Adelphe de Remiremont † 670   
* https://www.katolsk.no/biografier/historisk/adremire

Jamii:Waliozaliwa karne ya 7

Jamii:Wamonaki
Jamii:Wakolumbani
Jamii:Mapadri
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Ailbe

**Ailbe** (pia: **Albeus, Alibeus, Elvis, Eilfyw, Eilfw**; alifariki 528 hivi) alikuwa askofu katika nchi ya Ireland ambaye, akisafiri huku na huku alihubiri Injili na kuvuta wakazi wengi wa kisiwa hicho kwenye Ukristo kwa wema wake .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake ni tarehe 12 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* 
* 
* 

Jamii:Waliozaliwa karne ya 5
Jamii:Waliofariki 528
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Wamisionari
Jamii:Watakatifu wa Ireland
Nadhiri za daima

thumb|right|300px|Mtawa akiwa amelala kifudifudi wakati wa kuombewa kabla hajaweka nadhiri za daima.
**Nadhiri za daima** ni zile zinazowekwa hadi kufa, tofauti na nadhiri za muda ambazo mara nyingi zinawekwa kama maandalizi au jaribio kabla ya zile za daima katika mashirika ya kitawa.

Kadiri ya Mkusanyo wa Sheria za Kanisa la kilatini, muda huo ni kuanzia miaka 3 hadi 6.

Kwa kawaida nadhiri hizo zinahusu mashauri ya Kiinjili ya useja mtakatifu, ufukara na utiifu.

## Tanbihi
## Marejeo
* Columba Marmion, *Christ the Ideal of the Monk* (ch. VI "Monastic Profession")

Jamii:Mashirika ya kitawa
Monasteri dabo

thumb|Monasteri ya Fontevraud yenye sehemu nne tofauti. Picha inaonyesha mbili tu.
**Monasteri dabo** ni makao ya wamonaki ambayo yana sehemu kwa wanaume na nyingine kwa wanawake, lakini kanisa ni la pamoja. 

Mtindo huo ulianzia karne ya 4 katika Ukristo wa Mashariki  ukaenea Magharibi baada ya Kolumbani, lakini ulikatazwa na Mtaguso wa pili wa Nisea (787) . Uamuzi huo ulichukua muda kutekelezwa, lakini mtindo huo ulijitokeza tena baada ya karne ya 12 hasa Uingereza chini ya Gilberti wa Sempringham.

## Tanbihi
## Marejeo
*
*
*Gilchrist, Roberta. *Gender and Material Culture: The Archaeology of Religious Women*. London: Routledge, 1994.
*Hefele, Charles Joseph. *A History of the Christian Councils, from the Original Documents to the Close of the Council of Nicæa. Translated from the German and Edited by William R. Clark*. Edinburgh: T. & T. Clark, 1894.
*Hefele, Charles Joseph. *A History of the Councils of the Church*. London: T & T Clark, 1896.
*Hollis, Stephanie.* Anglo-Saxon Women and the Church: Sharing A Common Fate*. Rochester: Boydell, 1992.
*
*Ranft, Patricia. *Women and Spiritual Equality in Christian Tradition*. New York: St. Martin's, 1998.
*Lawrence, C.H. *Medieval Monasticism*. London: Longman, 1984.
*
*Ruggieri, S.J. *Byzantine Religious Architecture (582-867): Its History and Structural Elements. * Rome: Pont. Institutum Studiorum Orientalium, 1991.
*

Jamii:Mashirika ya kitawa
Jamii:historia ya Kanisa
Notburga

**Notburga** (Rattenberg, Austria, 1265 - Buch, Austria, 14 Septemba 1313) alikuwa bikira Mkristo wa ukoo fukara, ambaye aliishi kama mpishi katika nyumba ya kabaila akimtumikia Kristo katika maskini  na kuwaachia wakulima kielelezo cha utakatifu .

Papa Pius IX tarehe 27 Machi 1862 alithibitisha heshima aliyopewa tangu kale kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 14 Septemba .

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
Jamii:mabikira
Jamii:Watakatifu wa Austria
Nancy Alvarez (mwanasaikolojia)

**Nancy Álvarez** (amezaliwa 10 Oktoba 1951) ni mwimbaji wa Dominika, mtangazaji wa televisheni, na mwanasaikolojia wa kliniki, mtaalamu wa jinsia, na mshauri wa familia aliyepewa leseni. Anajulikana sana kwa kuendesha kipindi cha mazungumzo ¿Quién Tiene La Razón?, ambapo alisaidia kushauri familia na wanandoa kuhusu matatizo yao ya mahusiano.

Hivi sasa, anashirikiana kuendesha kipindi kinachoitwa “Desiguales” kwa Univision, kituo kikubwa cha televisheni cha Kihispania nchini Marekani, na kipindi cha kidijitali kinachoitwa Dra. Nancy, ambacho anakizalisha yeye mwenyewe kwa kushirikiana na rafiki yake wa karibu na mtayarishaji Catriel Leiras.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Marekani
Jamii:Watangazaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1951

Jamii:Wanamuziki wa Marekani
Jamii:Wanasaikolojia wa Marekani
Cándida Montilla de Medina

**Cándida Montilla de Medina** (alizaliwa Santo Domingo, 3 Oktoba 1962) ni mwanasaikolojia wa kliniki kutoka Jamhuri ya Dominika. Ni mke wa Danilo Medina, Rais wa Jamhuri ya Dominika kuanzia mwaka 2012 hadi 2020.

## Wasifu 
Cándida Montilla de Medina amekaa kwa muda mwingi wa maisha yake Santo Domingo. Alisomea katika Universidad Católica de Santo Domingo na kuwa mwanasaikolojia wa kliniki, akijikita katika tiba ya familia. Pia alisomea usimamizi wa rasilimali watu katika Taasisi ya Beck ya Tiba ya Tabia ya Kifahamu huko Philadelphia, Pennsylvania. Amefanya masomo na semina ndani ya taaluma zake, ikiwa ni pamoja na Shule ya Biashara ya INCAE nchini Costa Rica.

Montilla aliolewa na mumewe, Danilo Medina, mwaka 1987. Wana mabinti watatu: Candy Sibely, Vanessa Daniela, na Ana Paula.

Kuanzia mwaka 2004 hadi Agosti 2012, Cándida Montilla de Medina alihudumu kama mwanzilishi na mkurugenzi mwanzilishi wa Idara ya Maendeleo ya Binadamu na Ujumuishaji wa Familia (PDHIF) katika Benki Kuu ya Jamhuri ya Dominika. Aliacha nafasi hiyo ili kuwa Mke wa Rais wa nchi hiyo mnamo Agosti 2012.

Montilla de Medina alifanya kampeni kwa niaba ya mumewe wakati wa uchaguzi wa rais wa Jamhuri ya Dominika mwaka 2012. Aliongoza kundi lililoitwa "Mujeres Creciendo con Danilo" (Wanawake Wakikua na Danilo), likilenga wapiga kura wanawake kwa ajili ya mgombea Medina na Chama cha Ukombozi wa Dominika (PLD). Cándida Montilla de Medina alichukua wadhifa wa Mke wa Rais wa Jamhuri ya Dominika mnamo tarehe 16 Agosti 2012, wakati Danilo Medina alipochukua urais. Aliweka mkazo katika masuala ya afya na kijamii, ikiwemo huduma kwa watoto na wazee, elimu, na masuala ya wanawake wakati wa uongozi wake.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1962
Jamii:Wanawake wa Dominikana
Jamii:Wanasaikolojia wa Dominikana
Judith Patrick Singibala

**Judith Patrick Singibala (alizaliwa** 8 Januari 1989 ) ni  mwanamke wa Kitanzania mwanaharakati  wa maendeleo ya jamii  tanzania. kutokana na kujifunza kutoka kwa wazazi wake. ambao ni waajiriwa katika asasi binafsi, walimpa fursa mbalimbali za kujifunza kutokana na mazingira yao ya ajira.

Alianza kazi katika shirika lisilo la kiserikali kama mkutubi, hali iliyompa motisha na shauku ya kusaidia jamii, hasa zile zenye uhitaji, kwa kuwaunganisha na fursa mbalimbali za kielimu, kibiashara, na kiafya.

## Historia yake 
Mnamo mwaka 2012, Judith aliamua kuacha shughuli za ukutubi na kuingia kwenye maendeleo ya jamii. Alipata ajira kama mwalimu wa watoto wenye mahitaji maalum ( special needs teacher). Kwa wakati huo, ilikuwa ni kitu kigeni kwake na kwa jamii kwa ujumla, kwani ilikuwa nadra kukutana na watoto wa aina hiyo. Taratibu, alijifunza na kuzoea mazingira haya mapya yaliyo mkutanisha na watoto wenye upekee wa usonji kitaifa na hata kimataifa. Alikuwa akihudumia watoto 9 kutoka nchi mbalimbali ikiwa ni pamoja na Norway na Uholanzi.

Judith aliendelea kujifunza na kupata ujuzi zaidi kupitia semina, warsha, na mafunzo mbalimbali. Hii ilimsaidia kuimarisha uwezo wake katika kusaidia watoto wenye mahitaji maalum na familia zao. Alianza kushiriki kikamilifu katika miradi ya kijamii, akilenga hasa watoto na vijana waliokuwa wakikosa fursa muhimu za kielimu na kijamii, hasa wenye usonji.

Kupitia kazi yake, amekuwa kiungo muhimu kati ya jamii na fursa zinazopatikana kupitia mashirika yasiyo ya kiserikali na taasisi nyingine za msaada. Kupitia asasi aliyoisajili, wameweza kusaidia familia nyingi kupata elimu bora kwa watoto wao wenye usonji, huduma za afya, na hata fursa za kujiajiri na biashara ndogondogo.

Kwa sasa, Judith anaendelea na kazi zake za kijamii, akilenga kupanua wigo wa msaada kwa jamii nyingi zaidi na kuhakikisha kuwa watoto wote, bila kujali hali zao, wanapata fursa sawa za kuendeleza maisha yao. Ana vipaumbele vikuu vitatu katika kazi zake:

* Kuwajengea Wanawake Uwezo Judith anawasaidia wanawake kujiamini na kuchangamkia fursa za maendeleo ya biashara na kilimo. Amejiunga na Rural Women Assembly - Tanzania chapter, ambapo anashughulikia masuala ya land advocacy na Gender Based Violence, akitumia psychotherapy kama zana ya kuandaa shughuli zake.

* Msichana Wangu Project  Mradi huu unasaidia mabinti kupata fursa za kujifunza ushonaji, upishi, na elimu ya afya na miili. Kwa sasa, wanahudumia kata ya Kiranyi na shule tatu za msingi, wakitoa taulo za kujisitiri wakati wa hedhi.

* Watoto Wenye Upekee  Judith anasaidia familia za watoto wenye usonji na changamoto nyingine za ulemavu kwa kutoa elimu na zawadi za vitu vinavyothamini haki za binadamu.

Judith anafurahia shukrani kwa elimu aliyopata na kuaminika katika nyadhifa mbalimbali za uongozi katika mashirika binafsi, ambazo zimemjengea uwezo na stahimilivu katika kusaidia walio na uhitaji. Wazazi wake wana mchango mkubwa sana katika kumlea na kumtengeneza kuwa alivyo sasa.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Tanzania
Jamii:Waliozaliwa 1989
Jamii:Wanaharakati wa Tanzania
Jamii:Wanawake wa Kitanzania kwenye Wikipedia
Betty Bernardelli

**Betty Margaret Bernardelli** (7 Novemba 1919–1998) alikuwa mwanasaikolojia katika Chuo Kikuu cha Otago nchini New Zealand. Alipata shahada ya uzamili (MA) kutoka Chuo Kikuu cha Cambridge. Bernardelli alikuwa afisa msimamizi katika shule ya mafunzo ya WAAF kwa wakufunzi wa saikolojia. 

Baada ya vita, Bernardelli alifanya kazi katika timu iliyowashauri wafanyakazi wa anga walioachishwa kazi kuhusu matarajio yao ya ajira ya baadaye, na alianzisha kitengo cha upimaji kwa Jeshi la Wanamaji la Kifalme.Bernardelli pia alikuwa sehemu ya timu ya utafiti huko Cambridge, iliyolenga jinsi bora ya kusaidia wanaume na wanawake wenye umri wa miaka 35–40 waliolazimika kubadili kazi zao.

## Kazi 
Akiwasili New Zealand kwenye meli ya Rangitata mwaka 1948 ili kuchukua nafasi kama mhadhiri msaidizi katika saikolojia ya majaribio, Bernardelli alikuwa sehemu ya kundi la wahamiaji ambao walilalamika hadharani kuhusu hali ya meli hiyo wakati wa safari.

Wakati akiwa Dunedin, Bernardelli alichapisha utafiti kuhusu kupungua kwa akili kwa watoto wa shule nchini New Zealand. Baada ya mahojiano ya kina, alibaini kuwa akili ilikuwa imepungua kwa alama 1.43 katika kizazi kimoja. Hii ilikuwa ni kupungua kidogo kuliko ilivyogunduliwa nchini Uingereza, jambo ambalo halikumshangaza Bernardelli, ambaye alielezea: "kwa upande mmoja, tofauti katika udhibiti wa familia ni ndogo sana nchini New Zealand, na uteuzi wa uhamiaji, kwa upande mwingine, inafanya nadharia kwamba New Zealand iliweza kuanza historia yake ya hivi karibuni na idadi ndogo ya watu wenye akili ndogo, wanaorudi nyuma, na wenye akili dhaifu kuonekana inawezekana."

Bernardelli alijiunga na Idara ya Saikolojia ya Chuo Kikuu cha Auckland kama Mhadhiri Mwandamizi mwaka 1962, na aliongoza programu ya sayansi ya tabia kutoka mwaka 1976.

## Maisha Binafsi 
Bernardelli aliolewa na mume wake Mjerumani, Harro Bernardelli, mhadhiri wa uchumi katika Chuo Kikuu cha Otago; yeye pia alikuwa abiria kwenye meli ya Rangitata. Betty Bernardelli alifariki mwaka 1998.

## Tuzo na heshima 
Mwaka 2017, alichaguliwa kama mmoja wa wanawake 150 katika maneno 150 wa Royal Society of New Zealand.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1991
Jamii:Waliofariki 1998
Jamii:Wanawake wa New Zealand
Jamii:Wanasayansi wa New Zealand
Ana Abraido-Lanza

**Ana Abraído-Lanza** ni mwanamke  mwanasaikolojia wa tabia kutoka Marekani ambaye ni profesa katika Chuo Kikuu cha New York. Utafiti wake unahusu mambo ya kitamaduni na kimuundo yanayoathiri afya ya akili na mwili miongoni mwa jamii za Kilatino. Anafanya kazi kama Naibu Mkuu wa Shule ya Afya ya Umma.

## Maisha ya awali na elimu 
Ana Abraído-Lanza alikuwa mwanafunzi wa shahada ya kwanza katika saikolojia katika Chuo Kikuu cha New York. Alihamia Graduate Center ya Chuo Kikuu cha Jiji la New York kwa masomo ya juu, ambako alipata shahada ya uzamili na udaktari. Utafiti wake wa udaktari ulijadili utambulisho wa majukumu ya kijamii, msaada, na ustawi wa kisaikolojia miongoni mwa wanawake wa Kihispania. Baada ya kuhitimu, Abraído-Lanza alijiunga na Shule ya Afya ya Umma ya Columbia Mailman, ambako alifanya kazi kama mwanafunzi wa uzamili katika Epidemiolojia ya Tiba.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Marekani
Jamii:Wanasaikolojia wa Marekani
Jamii:Watu walio hai
Gladys Lomafu Pato

**Gladys Lomafu Pato** (amezaliwa 1930) ni mwandishi wa hadithi fupi, mwalimu na mhadhiri kutoka Eswatini (Swaziland).

## Wasifu 
Alizaliwa kama Gladys Lomafu Dlamini, karibu na mji wa Piggs Peak huko Swaziland mwaka 1930. Alikuwa binti wa chifu maarufu aliyekuwa na ng'ombe wengi na wake wengi, na alikuwa mmoja wa Waswazi matajiri zaidi nchini. Mama yake alikuwa mke wa nane wa chifu huyo.

Mnamo Januari 1, 1957, aliolewa na Petrus Phembuvuyo Pato (1929–2010), ambaye alikuwa mchungaji wa Kikristo kama baba yake, na walikuwa na wana watatu pamoja na walimchukua binti mmoja.

Alikuwa akisoma katika Chuo cha Biblia alipokutana na mume wake wa baadaye, na waliendesha huduma mbalimbali kote Swaziland. Alipata kuwa mwalimu mwenye sifa, na mnamo 1980, alipata shahada yake ya kwanza katika elimu kutoka Chuo Kikuu cha Swaziland. Aliendelea kufanya kazi katika Chuo cha Walimu cha William Pitcher kwa miaka minane kama mhadhiri, na baadaye alifundisha katika shule binafsi huko Lilongwe, Malawi, kwani mume wake alikuwa mkuu wa taaluma katika Chuo cha Biblia cha Nazarene cha Lilongwe.

Miongoni mwa machapisho yake ni Umtsango, kitabu chenye kurasa 117 cha hadithi fupi, kilichochapishwa na Swaziland Academic Services mwaka 1977.

## Machapisho 
* *Umtsango* (Swaziland Academic Services, 1977)

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1930
Jamii:Wanawake wa Eswatini
Jamii:Waandishi wa Eswatini
Javaune Adams-Gaston

**Javaune Marie Adams-Gaston** ni mwanasaikolojia na msimamizi wa masomo Mmarekani. Yeye ni rais wa saba wa Chuo Kikuu cha Norfolk State.

## Maisha 
Javaune Marie Adams-Gaston alihitimu Shahada ya Uzamivu (Ph.D.) katika Chuo Kikuu cha Iowa State. Amechapisha makala kadhaa katika kipindi cha kazi yake.

Kwa miaka 25, Adams-Gaston alifanya kazi kama mwanasaikolojia aliye na leseni na kama mwalimu. Katika Chuo Kikuu cha Maryland, Adams-Gaston alishikilia nafasi nyingi ikiwa ni pamoja na mwanasaikolojia, naibu wa mwandishi mkuu wa masuala ya masomo, mkurugenzi msaidizi wa michezo, msimamizi wa usawa, na mwanachama wa kitivo cha shahada ya uzamili.

Adams-Gaston alifanya kazi kama makamu rais mkuu wa masuala ya wanafunzi katika Chuo Kikuu cha Ohio State.

Adams-Gaston alikuwa rais wa saba wa Chuo Kikuu cha Norfolk State (NSU) mnamo Juni 2019. Alichukua nafasi ya rais wa mpito, Melvin Stith. Amekuwa mstari wa mbele katika kusukuma kwa msaada wa kifedha ili kuwanufaisha wanafunzi, wafanyakazi, na utulivu wa taasisi. Adams-Gaston aliongoza kupokea zawadi ya dola milioni 40 kutoka kwa mwanachama wa kifedha MacKenzie Scott, mchango mkubwa zaidi wa kipekee katika historia ya NSU. Amesimamia chuo kikuu katika juhudi za mafanikio za kupata ruzuku na ushirikiano kutoka kwa makampuni kama Microsoft, Netflix, Apple, IBM, Dominion Energy, na wengine.

Mnamo Machi 2022, Adams-Gaston alikuwa miongoni mwa wateuzi 18 wa bodi ya washauri wa rais wa Marekani Joe Biden kuhusu vyuo vikuu vya weusi vya kihistoria.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Marekani
Jamii:Wanasaikolojia wa Marekani
Jamii:Watu walio hai
Anne Brodsky

**Anne Ellen Brodsky** alizaliwa Juni 11, 1965, nchini Marekani.  ni Profesa katika idara ya saikolojia na Gender and Women's Studies katika Chuo Kikuu cha Maryland, Baltimore County (UMBC). Pia, ni Mkurugenzi wa Programu ya Gender and Women's Studies, na Mwenyekiti wa Idara ya Saikolojia. Pia, ameandika kitabu kiitwacho, "With All Our Strength: The Revolutionary Association of the Women of Afghanistan."

Brodsky ni binti wa Allan J. na Clementine Brodsky wa Shaler Township, Pennsylvania. Alihudhuria Shaler Area High School na alipata shahada yake ya kwanza (B.A.) kutoka Chuo Kikuu cha Vassar, Shahada ya Uzamifu (M.A.) kutoka Chuo Kikuu cha Maryland, na Shahada ya Uzamivu (Ph.D.) kutoka Chuo Kikuu cha Maryland, na aliendelea na masomo ya baada ya uzamivu kutoka Shule ya Afya ya Umma ya Johns Hopkins.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1965
Jamii:Wanawake wa Marekani
Jamii:Wanasaikolojia wa Marekani
Prisko wa Nocera

[thumb|[Sanamu yake.]]
**Prisko wa Nocera** (aliishi karne ya 3 hivi) alikuwa askofu wa kwanza wa Nocera Inferiore, Italia Kusini .

Paulino wa Nola alimsifu kwa ushairi kama ifuatavyo:

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 16 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Gennaro Orlando, Storia di Nocera de' Pagani, vol. 1, Napoli (NA), 1884, ISBN non esistente. 
* Mario Vassalluzzo, S. Prisco e successori nella plurimillenaria Chiesa Nocerina, In Cammino, 1994, ISBN non esistente. 
* Roberto Farruggio, Sulle orme dello spirito santo. Nel bimillenariocammino della chiesa priscana, Editrice Gaia, 2007, ISBN non esistente. 
* Agostino Russo, Egidio Valcaccia e Alessandra Cacace e Franco Gargiulo, Il restauro della statua di San Prisco vescovo cenni storici sulla vita del santo, N. Longobardi, 2012, ISBN 9788880903994. 
* Antonio Braca e Vincenzo Piccolo, La Cattedrale di San Prisco in Nocera Inferiore, 1º luglio 2023, ISBN 9788894503616. 

Jamii:waliofariki karne ya 3
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Ludmila

**Ludmila** (Melnik , 860 hivi - Tetin, 15 Septemba 921) alikuwa mke wa mtawala (*kníže*) wa Bohemia na bibi tena mlezi wa Wenseslaus I aliyejitahidi kumfanya ampende Yesu na Ukristo aliouongokea mwenyewe na mume wake kwa juhudi za Methodio.

Alinyongwa kwa njama ya mkwe wake na masharifu kadhaa.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Vyanzo
* Pekar, J., *Die Wenzels- und Ludmilla-Legenden und die Echtheit Christians* (Prag, 1906).
* Christianus Monachus, "Vita et Passio sancti Venceslai et sanctae Ludmilae avae eius," in  *Magnae Moraviae Fontes Historici* (Brno, 1967), 186–199.
* Ingham, N. W., "The Lost Church Slavonic Life of Saint Ludmila," in *Studia Slavica Mediaevalia et Himanistica. Riccardo Piccio dicata*. T. 1–2 (Roma, 1986), 349–360.

## Viungo vya nje
Jamii:wanasiasa wa Ucheki
Edith Achilles

**Edith Frances Mulhall Achilles** (Agosti 6, 1892 – Machi 1989) alikuwa mwanasaikolojia wa Kimarekani aliyefanya kazi katika saikolojia ya shule na kliniki. Katika kipindi cha taaluma yake, Achilles alijikita katika maendeleo ya kumbukumbu na utambuzi kwa watoto, na alichunguza mbinu za majaribio za kupima ujuzi huu.

## Maisha ya awali na elimu 
Edith Frances Mulhall Achilles alizaliwa Agosti 6, 1892, huko Boston, Massachusetts. Maisha ya awali ya Achilles hayajulikani sana hadi aliponza masomo yake katika Chuo cha Barnard katika Chuo Kikuu cha Columbia. Baada ya kupata shahada yake ya kwanza ya B.S. mnamo 1914, Achilles alipata shahada ya A.M. na Ph.D. katika Chuo Kikuu cha Columbia mnamo 1915 na 1918, mtawalia.

Mnamo 1917, Edith aliolewa na Paul Strong Achilles, mwanafunzi mwenzake katika Chuo Kikuu cha Columbia. Edith na Paul walikuwa na binti mmoja.

## Kazi 
Baada ya kupata Ph.D. yake mnamo 1918, Achilles alianza kufundisha katika Chuo Kikuu cha Columbia na kufanya kazi katika nyanja za saikolojia ya shule na kliniki. Mara baada ya Paul kupata Ph.D. yake na kuanza kufanya kazi katika uwanja wa saikolojia pia, kazi yake ilizidi kuonekana zaidi kuliko ya Edith. Edith alifanya kazi kwa miaka kadhaa katika Chuo Kikuu cha Columbia na Shirika la Saikolojia, ambalo Paul alikuwa mkurugenzi wake kutoka 1932 hadi 1946. Edith na Paul walitalikiana katika miaka ya 1930, lakini Edith aliendelea kufanya kazi katika uwanja wa saikolojia. Alishauriana na Chuo Kikuu cha Oxford na alikuwa mdhamini wa chuo chake cha zamani, Barnard College, kwa miaka kadhaa. Kazi ya Edith katika kipindi cha taaluma yake ilijikita kwenye jinsi watoto wanavyokua na kuendeleza kumbukumbu na utambuzi, na mbinu gani zinaweza kutumiwa kama vipimo vya kuaminika vya maendeleo haya.

## Kazi zinazo fanyika 
Edith alichapisha karatasi mbili mashuhuri wakati wa taaluma yake. Ya kwanza, iliyochapishwa mnamo 1920, iliitwa( Experimental Studies in Recall and Recognition.)

Karatasi ya pili ilichapishwa mnamo 1935, kwa ushirikiano na (Clairette Papin Armstrong na M.J. Sacks.) Iliitwa (A Report of the Special Committee on Immigration and Naturalization of the Chamber of Commerce of the State of New York Submitting a Study on Reactions of Puerto Rican Children in New York City to Psychological Tests.)

## Angalia pia 
* Developmental psychology
* Memory development
* School psychology
* Clinical psychology
* Psychological research and Psychological research methods

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Marekani
Jamii:Wanasaikolojia wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1892
Jamii:Waliofariki 1989
Mutinta C. Mazoka

**Mutinta Christine Mazoka** (alizaliwa 1949) ni mwanasiasa wa Zambia. Alikuwa mjumbe wa Bunge la Zambia kwa Jimbo la Pemba kuanzia 2011 hadi 2021.

## Biografia 
Mutinta Christine Mazoka alizaliwa mwaka 1949.   Aliolewa na Anderson Mazoka, mwanzilishi wa United Party for National Development, ambaye alifariki mwaka  2006.  Mazoka ni mwanachama wa UPND ya marehemu mumewe. Alichaguliwa mwaka 2011 kuwakilisha jimbo la Pemba katika Bunge la Zambia.
Kufikia 2019, aliiwakilisha Zambia katika Bunge la Umoja wa Africa. 

Mazoka anamiliki na kuendesha shamba, na ana cheti cha kilimo. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1949
Jamii:Wanawake wa Zambia
Jamii:Wanasiasa wa Zambia
Ujarabati

**Ujarabati** ni nadharia ya ujuzi inayozingatia tu mambo halisi yanayohisika kwa fikira na mishipa ya fahamu ya mtu. Kwa watetezi wa nadharia hii, ujuzi hupatika kwa hisi na ufahamu. Bayana ya namna hii huitwa bayana jarabati. Ujarabati ni msimamo mmojawapo katika nadharia za ujuzi, mingineyo mikuu ikiwa umantiki na ushuku.

## Marejeo 
Jamii:Falsafa
Jamii:Sayansi
Israel Mbonyicyambu

Ni maarufu kwa jina la Israel Mbonyi, alizaliwa tarehe 20 mwezi wa Tano mwaka 1992 katika kijiji cha Minembwe ( (Mulenge)  Kilichopo kusini mwa mji wa Bukavu katika nchi ya Jamuhuri ya Kidemokrasia ya Congo . Wazazi wote wawili ni wakristo na ni raia wa nchi ya Rwanda.
Jean Lau Chin

**Jean Lau Chin** (27 Julai, 1944 – 13 Mei 2020) alikuwa mwanasaikolojia wa kimatibabu wa Marekani anayejulikana kwa kazi yake kuhusu utofauti katika uongozi, umahiri wa kitamaduni katika huduma za afya ya akili, na masuala ya wanawake na usawa wa kijinsia. 

Alikuwa Profesa wa Saikolojia na aliyekuwa Mkuu wa Shule ya Saikolojia ya Gordon F. Derner katika Chuo Kikuu cha Adelphi. Chin alikuwa mwanasaikolojia wa kwanza wa Kiasia wa Marekani kupata leseni huko Massachusetts.

Chin aliwahi kuwa Rais wa Jumuiya ya Saikolojia ya Wanawake, Chama cha Kisaikolojia cha Marekani [APA], Kitengo cha 35,mwaka (2003). Mwaka (2020), Jumuiya ya Saikolojia ya Wanawake ilianzisha Tuzo ya Jean Lau Chin kwa Wataalamu wa Kazi za Mapema ili kutambua mchango wa wanawake wa Kiasia wa Pasifiki katika uongozi, utafiti wa kitaaluma, na mazoezi ya jamii.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Marekani
Jamii:Wanasaikolojia wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1944
Jamii:Waliofariki 2020
Claire Duck

**Claire Duck** (alizaliwa 29 Agosti 1985) ni mwanariadha wa mbio ndefu wa nchini Uingereza. 

Mnamo 2017, alishiriki katika mashidano ya mbio za wanawake huko Kampala, Uganda, katika mashinadno hayo alimaliza katika nafasi ya 62.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1985
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wanariadha wa Uingereza
El Chavo Animado

***El Chavo Animado*** ni mfululizo wa vipindi vya televisheni vya uhuishaji vya Mexiko kulingana na mfululizo wa vichekesho *El Chavo del Ocho*, ulioundwa na Roberto Gómez Bolaños, uliotayarishwa na Televisa na Ánima Estudios. Ilionyeshwa kwenye Canal 5, Las Estrellas na Cartoon Network kutoka 2006 hadi 2014.

## Washiriki
* Jesus Guzman kama El Chavo, Godínez
* Sebastián Llapur kama Quico na Señor Barriga (misimu ya 5-7)
* Mario Castañeda kama Don Ramón, Ñoño
* Erica Edwards kama Doña Florinda, La Popis
* Juan Carlos Tinoco (msimu wa 1-2) na Moisés Suárez Aldana (misimu ya 3-7) kama Profesa Jirafales
* Erika Mireles kama Doña Clotilde (La Bruja del 71)
* Víctor Delgado (misimu 1-5) kama Señor Barriga
* Maggie Vera kama Paty
* Leonardo García (misimu 1-5) na Hector Miranda (misimu 6-7) kama Jaimito, el cartero
* Julieta Rivera kama Gloria

## Marejeo 
## Viungo vya Nje 
* 

Jamii:Filamu za Mexiko
Jamii:filamu za 2006
Jamii:Katuni
Samson Oladeji Akande

**Samson Oladeji Akande** (anayejulikana kifupi kama **Baba Abiye**; 1896 - 1992) alikuwa mhudumu wa Kikristo na nabii kukota Nigeria ambaye alihudumu katika Kanisa la Kitume la Kristo akawa baadaye Mwinjilisti Mkuu Msaidizi, akifanya kazi kwa karibu na Joseph Ayo Babalola enzi za uhai wake.
Alionekana kuwa na uhusiano mzuri na Babalola,

Baba Abiye alisifiwa kwa uwezo wake wa kinabii na uponyaji, na pia alielezewa na Isaiah Ogedegbe kama "nabii aliyewaka moto kwa ajili ya Mungu" kwa heshima.
CAC Ori-Oke Baba Abiye huko Ede katika Jimbo la Osun, ambayo Samson Oladeji Akande alianzisha mnamo 1944, leo inaonekana kuwa moja ya Milima ya Maombi iliyotembelewa zaidi kusini magharibi mwa Nigeria, Alitoka Ede, mji wake wa asili. Alikuwa kipofu siku kumi na tano tu kwa sherehe ya harusi yake na upofu wake hatimaye ulimpeleka kwa Kristo.

Akifafanuliwa kama "mwinjilisti asiye na ubinafsi na mpanda kanisa", baadaye akawa Mwinjilisti Mkuu Msaidizi wa Kanisa la Kitume la Kristo. Inasemekana kwamba "alikabidhi makanisa yote aliyoyapanda kwa misheni ya Kanisa" hilo.

## Filamu ya maandishi
Kutolewa kwa filamu ya maandishi ya GACEM TV kuhusu maisha ya Samson Oladeji Akande kulifanyika Jumapili, Juni 4, 2023. Filamu hiyo yenye jina la "Baba Abiye: The Making of the Prophet", iliyoongozwa na Sola Oyin-Adejobi na kutayarishwa na Christiana Beckley ilifichua ushujaa wa kipekee wa marehemu Baba Abiye mmoja wa viongozi wa Kanisa la Kitume la Kristo.

## Viungo vya nje
* Official Website
* Official YouTube Channel

## Marejeo
Jamii:Wachungaji wa Nigeria
Ziji

[thumb|Ziji ya [Timbuktu]]
[thumb|Ziji ya [Khwarizmi]]
**Ziji** (kutoka Kiajemi: زيج, *zīj*) katika elimuanga ni kitabu chenye majedwali yatoayo mwendo wa gimba la angani (hasa nyota au sayari); yaani mahali na kasimwelekeo yake katika muda fulani. Ziji zikiwa muhimu sana kwa usafiri baharini, kuzikokotoa kulikuwa mojawapo kati ya matumizi ya kwanza ya tarakilishi za mitambo. Siku hizi, ziji hutolewa kielektroniki na hutumika kwa usafiri wa anga-nje.

## Ziji ya kisasa 
Ziji ya kisasa, badala ya kitabu kama zile za zamani, ni maunzilaini yaletayo mahali pa sayari, miezi, visayari, au nyotamkia, wakati wowote unaotakiwa na mtumiaji.

Baada ya kuanzishwa kwa tarakilishi za umeme miaka ya 1950, ikawezekana kutumia ukamilishaji wa namba ili kuhesabu ziji. Mfano bora ni Ziji ya Maendeleo ya Maabara ya Nguvu wa Jeti. Ziji zilizo sahihi kuliko zile za zamani zimeendelezwa, zinazojulikana kama ziji changanuzi ambazo hutumia upanuzi wa mfululizo ili kukokotoa majiranukta na njia. Hiyo imeanza kuwezekana kwa sababu ya ubuni wa tarakilishi ziwezazo kuhesabu makumielfu ya vipengele katika upanuzi. Ephemeride Lunaire Parisienne na VSOP ni mifano.

Ziji za Mfumo wa Jua ni muhimu kwa uongozaji wa vyombo vya angani na kwa aina mbalimbali za uchunguzi wa sayari, miezi, nyota, na majarra.

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
*Ziji ya mtandaoni ya JPL HORIZONS

Jamii:Umakanika wa anga
Kiduchu (hisabati)

Katika hisabati, **kiduchu** ni namba iliyo karibu na 0 kuliko namba yoyote, lakini siyo 0. 

Dhana hiyo hutumika sana katika kalkulasi.

## Marejeo 
Jamii:Namba
Mwananchi (maana)

Neno **mwananchi** lina maana mbili:

* Mwananchi, gazeti lenye makao makuu nchini Tanzania
* Uraia, hali ya mtu kutambulika chini ya sheria kama mwananchi mwenye haki zote katika nchi fulani.
Joseph Ayo Babalola

thumbnail|right|200px|Joseph Ayo Babalola
**Joseph Ayo Babalola** (anayejulikana kifupi kama **Joseph Babalola**; 25 Aprili 1904 - 26 Julai 1959) alikuwa Mwinjilisti Mkuu wa kwanza wa Kanisa la Kitume la Kristo, Nigeria. Alitoka Efon Alaaye katika Jimbo la Ekiti, ambako alifanya shughuli zake nyingi za uinjilisti.

Baba Abiye, hata hivyo, alisifiwa kwa hadithi ya kifo cha Babalola mnamo 1959.

## Filamu ya maandishi
Kutolewa kwa filamu ya maandishi ya Ogongo TV kuhusu maisha ya Joseph Ayo Babalola kulifanyika Jumamosi, Januari 19, 2019. Filamu hiyo yenye jina la "Ayipada Nla", iliyoongozwa na Adeoye Omoniyi na kutayarishwa na Adewale Omoniyi inasimulia jinsi Babalola alivyoanza huduma yake katika kijiji cha Kiyoruba na kutoka huko uamsho ulienea sehemu nyingine za Nigeria mnamo 1930.

## Marejeo
Jamii:Wachungaji wa Nigeria
Kili Paul

**Yusufu Paul Kimesera** (anafahamika kwa jina lake la mtandaoni kama **Kili Paul**; amezaliwa Mindu Tulieni, Lugoba, Mkoa wa Pwani, Tanzania, ) ni Mmasai maarufu kutoka nchini Tanzania. Anasifika zaidi kwa kucheza nyimbo za Kihindi, Kitamil na Kitelugu. Amejizolea mashabiki wengi kutoka bara Asia, hasa India. Huonyesha kipawa chake katika mitandao ya kijamii ,hasa Tiktok na Instagram.

## Maisha yake 
Wazazi wake wote wawili ni Wamasai wanaojishughulisha na ufugaji. Kabla ya kuwa maarufu kwenye mitandao ya kijamii kupitia maudhui yake yenye kuhusisha nyimbo na miziki ya Kihindi, Kili Paul alijihusisha zaidi na uandaaji wa maudhui yenye kuelezea maisha ya kila siku ya masai na tamaduni zao. Maudhui haya yalipendwa na wengi na mara kadhaa alikuwa akiimba na kucheza nyimbo za aina tofauti tofauti na taratibu mwaka 2021 yeye pamoja na dada yake afahamikaye kama Neema Paul akaanza kupata wafuasi wengi wenye kupendelea kila akipandisha maudhui yenye kuhusisha nyimbo za kihindi na ni hapo ndipo alipo amua kuwekeza muda mwingi katika maudhui za aina hiyo.

Mmoja ya watu maarufu walio na wanaopendezwa na maudhui za Kili Paul na dada yake ni Rais wa India anayefahamika kwa jina la Narendra Modi.

## Tuzo 
*Mtengeneza Maudhui bora (2022) - TDA

## Marejeo 
Jamii:Wanamuziki wa Tanzania
Rockeye

**Rockeye** ni albamu ya tano ya bendi ya Uingereza ya Outfield. Ilikuwa ni albamu ya pili ya bendi hiyo kutolewa chini ya lebo ya MCA. 

## Viungo Vya Nje
*
Roger Ward

**Roger Ward** (alizaliwa 1936) ni mwigizaji wa Australia ambaye amekuwa na taaluma kubwa katika filamu na televisheni,  aliyejulikana kwa majukumu ya "mtu mgumu" ambapo mara nyingi alifanya mambo yake mwenyewe.

## Marejeo
## Viungo Vya Nje
*  katika
Edward Berry (askari)

**Edward Berry** (1894 – 28 Januari 1920) alikuwa msomi wa kwanza wa Rhodes kutoka Chuo Kikuu cha British Columbia. Alifariki huko Oxford ndani ya mwaka mmoja wa kuanza usomi huo.

## Historia yake 
Berry alisoma katika Shule ya Msingi ya Murrayville na Chuo Kikuu cha British Columbia, ambako alisoma katika chuo cha Rhodes mwaka 1916 akiwa na umri wa miaka 22.

Aliandikishwa kama mpiga bunduki na Kikosi cha 46 mwezi Desemba 1915. Alihudumu Ufaransa na Kampuni ya Mawasiliano ya Divisheni ya Tatu katika Vita vya Somme mwaka 1916, na katika Vimy Ridge, Hill 70, na Passchendaele. Alipigwa na gesi huko Loos mwaka 1917 na kurejeshwa England, ambako baada ya kupona alijiunga na Jeshi la Anga la Kifalme kama afisa. Alikuwa Msomi wa kwanza wa Rhodes kutoka Chuo Kikuu cha British Columbia na alikaa katika Chuo cha St John's, Oxford, mwezi Aprili 1919. Alifariki huko Oxford mwaka mmoja baadaye kutokana na ugonjwa wa moyo, uliosababishwa na athari za gesi. Mabaki yake yalizikwa katika Makaburi ya Wolvercote, Oxford.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1894
Jamii:Waliofariki 1920
Jamii:watu wa Kanada
Chandra Currelley-Young

**Chandra Currelley-Young** (alizaliwa Agosti 30, 1961) ni mwigizaji na mwimbaji wa Marekani. 

Currelley amefanya kazi nyingi na mwongozaji na mwandishi Tyler Perry, na amecheza nafasi nyingi katika uzalishaji wake mbalimbali na michezo kadhaa ya jukwaani. Katika maonyesho yake yote ya jukwaani, anajulikana kwa kufanya "Holy Shake" yake maarufu ambapo anatikisa mabega yake wakati akiimba na watazamaji humshangilia kwa makofi.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1961
Jamii:Wanawake wa Marekani
Jamii:Waigizaji wa filamu wa kike wa Marekani
Jamii:Afrocreatives edit-a-thon 2024 in Tanzania
Milly Nassolo

**Milly Nassolo Kikomeko** ni mjasiriamali jamii, mwanaharakati na mwanasheria wa nchini Uganda. Ni mwanzilishi wa *Maisha Holistic Africa Foundation*, shirika lisilo la faida lenye makao yake katika Wilaya ya Kagadi.   

## Maisha ya awali na elimu 
Nassolo alizaliwa katika Kijiji cha Kikumbo, Kitongoji cha Kibibi, Wilaya ya Butambala. Alisoma Shule ya Msingi Gombe kwa elimu yake ya msingi, ikifuatiwa na Shule ya Sekondari Mpigi Mchanganyiko kwa ngazi sekondari (O-level), na kuendelea na masomo yake ya juu (A-level) katika Shule ya Sekondari ya Mpigi. Alipata Shahada ya Sheria kutoka Chuo Kikuu cha Kimataifa cha Kampala.

## Kazi 
Tangu 2014, Nassolo amekuwa akihudumu kama msaidizi wa kisheria huko Lubega, katika kampuni ya *Ssaka and Co. Advocates* alipokuwa bado mwanafunzi wa shahada ya kwanza.   

Mnamo 2014 alianzisha *Maisha Holistic Africa Foundation*,   shirika lisilo la faida lenye makao yake katika Wilaya ya Kagadi    hata hivyo shirika hilo lilizinduliwa mwaka  2019.  

## Maisha binafsi 
Nassolo alifunga ndoa na Robert Kikomeko Tumusabe mnamo 2016 katika kanisa la *Kamwokya Church of God*. Kwa pamoja, wana watoto wawili, Tyler Kaeb K. Tumusabe na Travis Silver K. Tumusabe.   

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Uganda
Jamii:Wanaharakati wa Uganda
Jamii:Wanasheria wa Uganda
Michèle Crider

thumb|Crider huko Semperoper Dresden, huko Aida mnamo 2017
**Michèle Crider** (alizaliwa 1959) ni mwimbaji wa opera wa Marekani mwenye sauti ya soprano aina ya lirico spinto. 

Ameonekana katika nyumba nyingi maarufu za opera duniani ikiwemo Royal Opera House Covent Garden, Metropolitan Opera huko New York, San Francisco Opera, Los Angeles Opera na opera za serikali za Vienna, Munich, Berlin na Hamburg. 

Ameimba chini ya viongozi wa muziki kama Riccardo Muti, Daniel Barenboim, Zubin Mehta, James Levine, Nello Santi, Christoph von Dohnányi, Semyon Bychkov, Seiji Ozawa, Riccardo Chailly na Colin Davis. 

Yeye ni profesa wa uimbaji katika Chuo Kikuu cha Mozarteum Salzburg.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1959
Jamii:Wanawake wa Marekani
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Kanisa la Kitume la Kristo

**Kanisa la Kitume la Kristo** (kwa Kiingereza: Christ Apostolic Church; kifupi: CAC) ni kanisa la kwanza la Kipentekoste nchini Nigeria. 

Mmoja wa waanzilishi wake, Joseph Ayo Babalola, aliliongoza kukua.

Baba Abiye kutoka Ede, Jimbo la Osun, pia alikuwa mmoja wa viongozi wa Kanisa la Kitume la Kristo ambaye baadaye alikuja kuwa Mwinjilisti Mkuu Msaidizi wa Kanisa hilo, akishirikiana kwa karibu na Joseph Ayo Babalola enzi za uhai wake.
Baba Abiye, hata hivyo, alisifiwa kwa hadithi ya kifo cha Babalola mnamo 1959.

## Marejeo
Jamii:Ukristo nchini Nigeria
Randy Crawford

**Veronica "Randy" Crawford** (alizaliwa Februari 18, 1952) ni mwimbaji wa jazba na R&B wa Marekani ambaye sasa amestaafu. Amefanikiwa zaidi barani Ulaya kuliko nchini Marekani, ambako hajawahi kuingia kwenye chati ya Billboard Hot 100 kama msanii wa kujitegemea. Hata hivyo, amewahi kuonekana kwenye chati ya Hot 100 mara mbili. Mara ya kwanza ilikuwa mwaka 1979 kama mwimbaji mgeni kwenye wimbo wa Crusaders uliopendwa "Street Life". Pia aliimba kwa duet na Rick Springfield kwenye wimbo "Taxi Dancing", ambao ulifikia nafasi ya 59 kama upande wa pili wa wimbo wa Springfield "Bop Til You Drop". Ameweza kuwa na vibao vitano vilivyofikia nafasi ya juu 20 nchini Uingereza, ikiwemo wimbo wake ulioshika nafasi ya pili mwaka 1980, "One Day I'll Fly Away", na pia albamu sita zilizoingia juu 10 nchini Uingereza. Licha ya uraia wake wa Marekani, alishinda tuzo ya Msanii Bora wa Kike wa Kujitegemea wa Uingereza katika tuzo za Brit Awards mwaka 1982 kutokana na umaarufu wake nchini Uingereza. Mwishoni mwa miaka ya 2000, alipata uteuzi wake wa kwanza wa Tuzo  za Grammy mbili.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1952
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Jamii:Wanawake wa Marekani
Judy Craig

**Judy Craig** (amezaliwa The Bronx, Juni 11, 1944, New York City) ni mwimbaji mkuu wa kikundi cha wasichana wa Marekani, The Chiffons. Aliiacha bendi hiyo mwaka 1969, lakini alirudi mwaka 1992 baada ya kifo cha Barbara Lee. Akiongozwa na Judy Craig Mann pamoja na binti yake na mpwa wake, The Chiffons walirudi tena mwaka 2009 na wanaendelea kufanya ziara na kutumbuiza Amerika Kaskazini na Ulaya.

## Maisha ya awali 
Craig alikuwa mwanafunzi wa mwaka wa mwisho wa shule ya upili wakati wimbo "He's So Fine" ulipopata umaarufu. Craig alihudhuria Shule ya Upili ya James Monroe.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1944
Jamii:Wanawake wa Marekani
Jamii:waimbaji wa Marekani
Jamii:Afrocreatives edit-a-thon 2024 in Tanzania
Sol Nascente

***Sol Nascente*** ni telenovela ya Brazil iliyoundwa na Walther Negrão, Suzana Pires na Júlio Fischer. Mfululizo ulionyeshwa kwa TV Globo huko Brazil mnamo 29 Agosti 2016. Mfululizo hiyo inaangazia tasnifu ambayo ni pamoja na Giovanna Antonelli, Bruno Gagliasso, Rafael Cardoso, Laura Cardoso, Luís Melo, Francisco Cuoco, Aracy Balabanian na Marcello Novaes.

## Washiriki 
* Giovanna Antonelli kama Alice Tanaka
* Bruno Gagliasso kama Mario de Angeli
* Letícia Spiller kama Lenita
* Marcello Novaes kama Vittorio
* Henri Castelli kama Ralf
* Rafael Cardoso kama César
* Aracy Balabanian kama Geppina
* Francisco Cuoco kama Gaetano
* Cláudia Ohana kama Loretta
* Laura Cardoso kama Sinhá
* Marcelo Faria kama Felipe
* Marcello Melo Jr kama Tiago
* Juliana Alves kama Dora
* Cinara Leal kama Vanda
* Pablo Morais kama Nuno
* Val Perré kama Quirino
* Emílio Orciollo Netto kama Damasceno
* Luma Costa kama Elisa
* Miwa Yanagizawa kama Mieko
* Jacqueline Sato kama Yumi
* Carol Nakamura kama Hiromi
* Paulo Chun kama Hideo
* Jean Pierre Noher kama Patrick
* Sylvia Bandeira kama Ana Clara
* Maria Joana kama Carol
* Flávia Guedes kama Kika
* Ana Lima kama Paula
* Caroline Verban kama Ciça
* Roberta Piragibe kama Nanda
* Rick Garcia kama Pescoço
* Felipe Mago kama Wagner
* Lucas Sapucahy kama Cauã
* Pâmela Tomé kama Paty

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* 
* 

Jamii:Telenovelas
Jamii:Filamu za Brazil
Jamii:Filamu za 2016
Doreen Kilimbe

**Doreen Kilimbe (Doddo)** (alizaliwa mkoa wa Mwanza, 9 Novemba 1996) ni mtunzi na mwandishi wa miswada ya filamu na vipindi vya runinga nchini Tanzania. 

## Historia
Doreen alisoma shahada ya uhasibu Chuo cha Usimamizi wa Fedha (IFM) pia alipata mafunzo ya utengenezaji filamu kutoka Chuo cha Multichoice Talent Factory nchini Kenya mwaka 2022.

## Kazi
### Filamu alizoandika
# Cheza
# Eastzuu
# The Midnight Bride

### Alizoshiriki kama msimamizi Mswada
# Cheza
# Stinger
# Mke mwenza

## Marejeo
Jamii:Wanawake wa Tanzania
Jamii:Afrocreatives edit-a-thon 2024 in Tanzania
Sumu kuvu

**Sumu kuvu** ni sumu zitolewazo na aina ya ukungu kuvu (fangasi) unaoota kwenye mbegu za nafaka jamii ya kunde, mazao ya mizizi, karanga, vyakula na malisho ya wanyama vikiwa shambani au kwenye ghala. 

Sumu hizo hazionekani kwa macho, hazina harufu, hazina kionjo wala rangi, lakini kuvu inayotoa sumu hizo inaweza kuwa na rangi ya kijani, chungwa, kijivu au njano na inaweza kutoa harufu ya uvundo .

Kuna aina mbalimbali za sumu kuvu ambazo zimegunduliwa, lakini zile ambazo zimeonekana kuwa na athari kwa afya ya binadamu na mifugo ni *aflatoxin, orchratoxin A, patulin, fumonisins, zearalenone* na *nivalenol/deoxynivalenol* 

Karibu asilimia 25 ya vyakula ulimwenguni vina maambukizi ya sumu kuvu na watu bilioni 2.5 wako katika hatari ya kudhurika . Kuvu inaotoa sumu hizo hustawi ikiwa mazao yamekumbwa na ukame yakiwa shambani au yameshambuliwa na wadudu waharibifu, na kwenye ghala ikiwa joto na unyevu viko katika kiwango cha juu.

Sumu kuvu huweza kukaa kwenye mchanga na hivyo kuvutwa sawia na rutuba wakati mimea mingine inapopandwa na kuanza kukua. Watu wanaweza kupata sumu kuvu wanapokula mimea iliyoathiriwa na sumu hizo au hata nyama ama bidhaa za maziwa kutoka kwa wanyama waliokula mimea iliyoathiriwa na sumu hizo. Watoto wako katika hatari kubwa ya kupata sumu kuvu, ambayo inahusishwa na ukandamizaji wa Kingamwili, pia kusababisha ukuaji uliodumaa 

## Athari za sumu kuvu kiafya
Sumu kuvu aina ya *aflatoxin* inasababisha ugonjwa wa *Aflatxicosis* ambao hutegemea wingi wa sumu kuvu kwenye chakula au kinywaji atakachotumia binadamu au mnyama. Binadamu aliyekula cahkula chenye sumu kuvu huonyesha dalili kama maumivu ya tumbo, kutapika, kuvimba tumbo, homa, kuharisha, kuwa wa njano sehemu za mwili (nyayo, viganya vya mikono na miguu), kujaa maji kwenye mapafu na degedege. Uonapo dalili hizo ni vema kuwahi katika kituo cha kutolea huduma za afya. 

Endapo mtu atakuwa akila chakula kilichoathiriwa na sumu kuvu kwa kipindi kirefu, husababisha madhara ya saratani ya ini, kupungua kwa kingamwili, udumavu kwa watoto na watoto kuzaliwa na mgongo wazi na damu kutokuganda kwa wakati.

## Kuzuia
Kupunguza na kuondokana na tatizo la uchafuzi wa sumu kuvu ni jukumu la kila mmoja kwenye mnyororo wa thamani wa chakula yaani, kuanzia shambani hadi mlaji wa mwisho. Hivyo kila mmoja atimize wajibu wake ili kuwa na chakula salama kwa afya bora. Njia kuu ya kudhibiti uchafuzi wa sumu kuvu ni usafi wa chakula. 

Ili kuhakikisha sumu hizo haziwaathiri watu, mamlaka husika zimetengeneza viwango vya sumu hizo katika vyakula  vinavyovumilika ili kulinda afya ya mlaji. Kwa muujibu wa sheria ya viwango Tanzania (2009) ya shirika la viwango, kiwango cha sumu kuvu ama *aflatoxin* katika chakula kimewekwa kuwa mls ya 5 ppb kwa *aflatoxinB1* na 10 ppb kwa ujumla ya sumu ya *aflatoxin* katika vyakula kwa matumizi ya binadamu nchini Tanzania. 

Pamoja na hayo, Shirika la Chakula na Kilimo la Umoja wa Mataifa (FAO) kwa kushirikiana na Shirika la Afya Duniani limeweka pia viwango vya sumu kuvu vinavyovumilika ili kulinda afya ya mlaji 

## Marejeo
Jamii:Afya
RCN Televisión

**RCN Televisión** ni mtandao wa televisheni wa Kolombia unaomilikiwa na Organización Ardilla Lulle. Ilianzishwa kama kampuni ya utengenezaji wa yaliyomo mnamo Machi 23, 1967 na ilizinduliwa rasmi kama chaneli ya Runinga mnamo Julai 10, 1998.

## Viungo vya nje 
* Tovuti ya RCN Televisión

Jamii:Kampuni za Kolombia
Jamii:Televisheni