open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jennie Shanahan

**Jennie Shanahan** (1897 – 29 Desemba 1936) alikuwa mshiriki wa Jeshi la Wananchi wa Ireland na alipigana katika Mapinduzi ya Pasaka na Vita vya Uhuru wa Ireland.

## Maisha na harakati 
Alizaliwa kwa Bw. na Bi. Michael Shanahan mnamo 1897, Jane alijulikana zaidi kama Jennie au Jinny. Familia yake waliishi kwenye chumba kimoja cha kupanga katika Mercer Street. Alitoka katika familia kubwa lakini ndugu zake watano walifariki wakiwa wadogo. Alipata kazi katika Kiwanda cha Biskuti cha Jacob. Alikuwa kiongozi mwenye ushawishi katika Irish Women Workers' Union na alihusishwa na mgomo wa kufungiwa nje.

Alijiunga na Jeshi la Wananchi wa Ireland (Irish Citizen Army) mwaka 1913, ambapo wanawake walichukuliwa sawa zaidi kuliko ilivyokuwa kawaida kwa wakati huo, na kutokana na hilo alishiriki katika mazoezi ya kijeshi na mafunzo ya uandikishaji. Wakati Mapinduzi ya Pasaka yalipotokea, alikuwa msimamizi wa duka la ushirika katika Liberty Hall. Akiwa askari wa ICA, alitumwa kuchukua Kasri la Dublin chini ya uongozi wa Sean Connolly.

## Marejeo
Jamii:Wanawake wa Ireland
Jamii:Wanasiasa wa Ireland
Marian Tobin

**Marian Tobin** aliendesha nyumba salama nchini Ireland wakati wa Vita vya huru vya Ireland  na Ualijulikana hasa kwa kuwahifadhi Dan Breen na Seán Treacy baada ya shambulio la Soloheadbeg, tukio lililoanzisha vita hivyo.

## Wasifu
Alizaliwa Mary Ann Carew mwaka 1873 huko Knockgraffon, Kaunti ya Tipperary. Mama yake alikuwa mkulima aliyeitwa Bridget Carew. Baba yake alikuwa tayari amefariki kufikia mwaka 1901. Alipata jina la Marian Tobin baada ya kuolewa na James Tobin, mkulima kutoka Tincurry House, mwaka 1902. Walibahatika kupata watoto watatu: May, Eva na John. Walikuwa familia ya warepublikan na walitumia nyumba yao kama makao makuu ya Kikosi cha kwanza cha Batalioni ya 6. Tobin alibaki mjane mwaka 1918.

## Marejeo
Jamii:Wanawake wa Ireland
Jamii:Wanasiasa wa Ireland
Kikusa cha Uprogramishaji cha Programu tumizi

**Kikusa cha Uprogramishaji cha Programu tumizi** (kwa Kiingereza: **Application Programming Interface**, ufupi: **API**) ni kikusa kinachowezesha programu mbili tofauti kubadilishana data bila kujalisha tofauti katika utekelezaji wa michakato ya data katika hizo programu mbili. Mfumo ulio na API, hubainisha jinsi data itakavyopokelewa. Sehemu ya kupokea data huwa wazi na sehemu ya kuchakata data huwa dhahania, ikiwa imefichwa kwa watumizi wasio na ruhusa.

Seva ya API hufichua aina ya data, viumbile na kadhia zitakazopokelewa. Mteja hutuma data ikiwa katika fomati inayohitajika na seva. Kwa mfano, benki linaweza kuwa na API ambayo inaruhusu wateja kutuma ombi la salio. Katika kikusa, linaweza kuhitaji kuwepo kwa namba ya akaunti, msimbo wa usalama na jina la kadhia (ambalo ni ombi la salio). Seva itachakata kwa undani, kisha itoe jibu katika fomati iliyobainiwa. Ni wajibu wa mteja kujua fomati ili aweze kutuma data inavyofaa na programisha programu yake iweze kupokea majibu yatakayotolewa na seva.

## Marejeo 
Jamii:kompyuta
Eileen Quinn

**Eileen Quinn** (**Gilligan**; 1895 au 1896 – 1 Novemba 1920) alikuwa mama mpya kutoka Kaunti ya Galway. Mnamo Siku ya Watakatifu, 1920, alipigwa risasi nje ya nyumba yake na Black and Tans wa Royal Irish Constabulary (RIC) katika kile kilichoelezewa kama "kivyocha cha risasi kutoka gari kinachosogea". Tukio hili lilikuwa mojawapo ya mauaji ya kisiasa yaliyojulikana zaidi ya raia wakati wa Vita vya Uhuru vya Ireland.

## Asili 
Eileen Gilligan alizaliwa katika Kaunti ya Galway. Mnamo 1920, alikuwa na umri wa miaka 24 na alikuwa mama wa watoto watatu wadogo. Katika majira ya spring ya mwaka huo, Black and Tans wa Halmashauri ya Polisi ya Kiraia ya Ireland walitumwa Ireland kupigana katika Vita vya Uhuru vya Ireland. Kama mji wa kambi, Gort katika Kaunti ya Galway ulikuwa na uwepo mkali wa vikosi vya Uingereza, ikiwa ni pamoja na wanajeshi na polisi. Mwezi wa Novemba ulikuwa kipindi cha ghasia kubwa katika kaunti. Eileen Quinn na familia yake waliishi katika Kiltartan karibu na Gort. Mume wake Malachy Quinn alikuwa mkulima. Shamba lao lilikuwa kando ya barabara kuu ya Galway/Gort.

## Mauaji 
Mnamo 1 Novemba 1920, Quinn alikuwa mjamzito wa miezi saba na alikuwa akimsubiri mume wake Malachy kurudi kutoka kwenye siku ya maonyesho mjini. Ilikuwa Siku ya Wote Watakatifu na alikuwa ameketi kando ya ukuta wa mbele wa nyumba yake akiwa na watoto wake watatu wadogo aliporipotiwa kupigwa risasi.

## Marejeo
Jamii:Wanawake wa Ireland
Mama Kayai

**Mary Kavere** (maarufu kama **Mama Kayai**) ni mwigizaji mkongwe nchini Kenya na mmoja wa waanzilishi wa waigizaji anayetambuliwa kwa utangulizi wa tasnia ya uigizaji nchini Kenya.  Amekuwa kwenye tasnia kwa takriban miongo minne. Mnamo 2018 alitunukiwa *Tuzo ya Grand Warrior* ambayo pia ni kuanzishwa kwa *Ukumbi wa Umaarufu wa Tuzo za Riverwood*.  

Alianza kujulikana hadharani katika miaka ya 1980 kufuatia kuzunduliwa  kipindi cha ucheshi cha familia, **Vitimbi,** mwaka wa 1985 katika Shirika la Utangazaji la Kenya lililokuwa likijulikana kama Sauti ya Kenya (VOK). Baadaye alihusika katika tamthilia nyingine maarufu *ya Vioja Mahakamani.*  Katika siku za hivi majuzi amekuwa akiigiza katika kipindi kingine cha televisheni cha Jungu Kuu https://web.facebook.com/Jungukuuke/ kinachopeperushwa kwenye K24. https://www.youtube.com/watch?v=LVl-D4ByWFE&ab_channel=K24TV

Mama Kayai alikuwa akiigiza kama mke wa mwigizaji mwingine maarufu, marehemu Benson Wanjau, almaarufu Mzee Ojwang'  na wawili hao waliadhimishwa kama wanandoa wa nguvu wa vichekesho vya Kenya.  Mzee Ojwang', aliyebatizwa jina la baba wa familia ya vichekesho alifariki kwa nimonia mwaka wa 2015. 

Waigizaji wa mchezo wa Vitimbi wakiongozwa na Mama Kayai na Mzee Ojwang' kila mara walikuwa wakipewa fursa ya kuburudisha taifa katika sikukuu zote za kitaifa. 

Rais mwanzilishi wa Kenya, Mzee Jomo Kenyatta mara nyingi alialika waigizaji wa vitimbi kumtumbuiza nyumbani kwake Gatundu. Marehemu rais Daniel Moi pia alipenda sana tamthilia za Mama Kayai na Mzee Ojwang na zaidi ya kuwapa fursa ya kutumbuiza sikukuu za kitaifa, pia aliwaalika ikulu.

Rais wa zamani Mwai Kibaki pia mara kwa mara alimwalika Mama Kayai na timu yake Ikulu.

## Maisha ya Awali 
Mary Kavere alifunga ndoa na Saidiel Matano na kuzaa wana watano. Sasa yeye ni bibi.

Alianza safari yake katika sekta ya ubunifu kama dansi na mwimbaji wa kitamaduni na kikundi, kinachojulikana kama The Black Golden Stars, huko Majengo, Pumwani alikokulia. Baadaye Kavere alikutana na Mzee Ojwang' na Lucy Wangui (ambaye alicheza jaji kwenye Vioja Mahakamani), katika mojawapo ya majaribio yake ya kaimu. Anawakubali wawili hao kwa kumshauri na kusaidia kukuza taaluma yake ya uigizaji. 

Mary Kavere alianza kuigiza kwa mara ya kwanza katika kipindi cha *Darubini* mwaka wa 1980 kabla ya kuhamia *Vitimbi* na *Vioja Mahakamani* mtawalia zote zikipeperushwa kwenye runinga la KBC.

## Tuzo 
Mama Kayai alitunukiwa *Tuzo ya Mafanikio ya Maisha* katika Tuzo za 6 za Kila Mwaka za Kalasha mnamo 2015  na pia alipata kutambulika katika Ukumbi wa tuzo *wa Riverwood Hall of Fame* mnamo Septemba 2018 baada ya kushinda *Tuzo ya Grand Warrior* katika Tuzo za Riverwood. 

## Marejeo 
Jamii:waigizaji filamu wa Kenya
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Pages with unreviewed translations
Catherine Rooney

**Catherine Rooney** (amezaliwa **Byrne**; 1896 – 1971) alikuwa mzalendo wa Ireland aliyejihusisha na Easter Rising ya mwaka 1916 na Vita vya Uhuru vya Ireland, Vita vya Uhuru.

## Maisha ya Awali
Catherine Elizabeth Byrne alizaliwa Dominick Street, Dublin mnamo 14 Aprili, 1896 kwa Peter Byrne na Catherine Dowling. Baba yake alikuwa mchoraji wa viti vya magari huko Dublin. Alikuwa mmoja kati ya watoto 12 waliopona. Aliacha shule akiwa na umri wa miaka 14 kuanza kufanya kazi kama msaidizi wa duka. Mnamo 1915, wakati kaka yake Paddy alijiunga na Irish Volunteers, yeye alijiunga na Cumann na mBan. Alishiriki katika mazoezi yote na kupata vyeti vya huduma ya kwanza.

## Easter Rising
Jumatatu ya Pasaka 1916, kaka yake alikuwa tayari nje akishiriki wakati Sean Flood alimsinformisha kwamba Mapinduzi ya Pasaka yalianza. Aliporudi nyumbani, mama yake alimwambia aandae vitu vyake na awaunge. Alielekea moja kwa moja kwenye makao makuu ya \[\[General Post Office (Dublin)#History|Posta Kuu]]. Alipofika hapo, wanaume hawakutaka kumuacha aingie, hivyo alipewa msaada kupanda dirishani upande na kulidaka. Mavazi aliyoyatumia kuponya majeruhi wa kwanza yalitengenezwa kutoka kwa petticoat yake.

## Marejeo
Jamii:Wanawake wa Ireland
Jamii:Wanasiasa wa Ireland
Josephine Ryan

**Mary Josephine Ryan** (29 Desemba 1884 – 16 Aprili 1977) alikuwa mzalendo wa taifa la Ireland. Mwanachama wa Cumann na mBan na katibu wa heshima wa kamati ya utendaji, alishiriki katika Mapinduzi ya Pasaka ya 1916 na Mapigano ya Uhuru.

## Historia ya awali
Alizaliwa Mary Josephine Ryan huko Tomcoole, karibu na Taghmon katika County Wexford kwa wazazi wake John Ryan na Eliza Sutton, na alikuwa anajulikana zaidi kama Min kwa marafiki zake. Alisoma katika Loretto Abbey Catholic Secondary School huko Gorey na Dublin na pia alihudhuria shule ya wanafunzi ya huko Thurles iitwayo The Ursuline. Baada ya kumaliza elimu ya sekondari, alihudhuria Chuo Kikuu cha Kifalme cha Ireland, akichagua masomo ya Lugha ya Kiingereza, Lugha ya Kijerumani na Lugha ya Kifaransa. Alihitimu mwaka 1908 kutoka Chuo Kikuu cha Taifa cha Ireland baada ya kutumia muda fulani nchini Ufaransa na Ujerumani.

Ryan alifundisha huko Ujerumani kwa miaka miwili akifundisha Kiingereza, kisha akafundisha London kwa miaka mingine minne. Baada ya kumaliza masomo, kila dada wa Ryan alifundisha Kiingereza nchini Ujerumani au Ufaransa. Kwa kuwa walikuwa katika nchi tofauti, dada hao walitumia njia tofauti ya mawasiliano. Walituma daftari kubwa ambapo kila dada alichangia kwa kuandika barua. Daftari hilo likawa njia nzuri ya mawasiliano kati ya dada wa Ryan na liliendelea kusafiri kote Ulaya.

## Marejeo
Jamii:Wanawake wa Ireland
Jamii:Wanasiasa wa Ireland
Mabel McConnell Fitzgerald

**Mabel Washington Fitzgerald** (4 Julai 1884 – 24 Aprili 1958) alikuwa mwanarepublikani wa Ireland, mwanaharakati wa haki za wanawake, na mshirika wa kijamaa (Msoshalisti). Alishiriki katika Easter Rising ya 1916 na Mapigano ya Uhuru wa Ireland. Alikuwa mama wa Taoiseach, Garret FitzGerald na mke wa Desmond FitzGerald (politician).

## Historia ya awali
Alizaliwa Mabel Washington McConnell mnamo 4 Julai 1884, alikuwa binti wa John McConnell, muuzaji wa whiskey kutoka Belfast, na mkewe Margaret Neill. Alikuwa mjukuu wa mkulima wa Kiprotestanti karibu na jiji. McConnell alipata elimu yake ya awali katika Victoria College huko Belfast, na baadaye alipata shahada ya Bachelor of Arts kutoka Queen's University Belfast mnamo 1906. Katika Queen's, alikuza msimamo wake kuhusu urépublican, haki za wanawake, na siasa zake za kijamii pamoja na dada yake Eilis. Alikuwa na shauku kubwa kuhusu Lugha ya Kieire. Alikuwa mwanachama wa Women's Social and Political Union, Sinn Féin, na Gaelic League.

## Marejeo
Jamii:Wanawake wa Ireland
Treni za mjini Vienna

**Treni za mjini Vienna**, Kijerumani: U-Bahn Wien, ni treni za mjini ya mji mkubwa na mji mkuu wa Austria, Vienna.

## Kuhusu 
Treni za mjini ya Vienna mistari mitano:
* Mstari U1 (nyekundu): Leopoldau - Oberlaa
* Mstari U2 (purple): Seestadt - Karlsplatz
* Mstari U3 (rangi ya machungwa): Ottakring - Simmering
* Mstari U4 (kijani): Huetteldorf - Heiligenstadt 
* Mstari U6: (rangi ya kahawia): Siebenhirten - Floridsdorf

Mstari wa U5 bado hamna lakini inapangaliwa.

## Treni 
Kuna tipi mbili ya treni, tipi U na tipi V.

Tipi U ni generationi ya kwanza ya mistari U1 - U4, kuanzia 2006, treni za tipi V zinaendeswa hapa pia.

Mstari wa U6 ilikuwa na tipi T na E, Leo tipi T na T1 zinaendeshwa,, (T1 kuanzia 2008), trneinza tipi E zimeuswa.

Kuna tipi mpya, X, itaendeshwa pia kuanzia mstari wa U5 imefunguwa.

Tipi V, T1 na X Zina "air condition" pia, tipi X zinaendeswa bila suka.

## Vituo 
Vituo vya treni za mjini ya Vienna zinatumikwa ya treni ya Veinn U-Bahn tu, kila mstari ina jukwaa yake, hamna shari ya jukwaa moja na mistari nyingine.

Kwa mfano kituo cha Karlsplatz ina jukwaa tatu, jukwaa ya U1, U2 na U4 pia, Karlsplatz ni kituo kubwa zaidi wote Austria.
Kila Kituo kina mashine ya tiketi, validatori, ratiba, tamani, skrini ya kutoka ya kieelektroniki, benchi na Mistari ya watu hawasione.
Pia vituo vyote zina elevatori, vituo vingi eskalatori pia.

## Garaji 
Garaji ya treni za mji ipo kata ya Erdberg (wilaya 3 (Landstrasse), karibu na Vienna International Busterminal, pale wafanyakazi wa Wiener Linien wanafanya matengenezo pia.
Pia pale ni Makao Makuu na offisi ya wateja ya Wiener Linien.

## Park & Ride 
Kuna huduma inaitawa Park & Ride, abiria ya U-Bahn Wien wanaweza kukopesha gari kwenye sehemu ya maegesho na kubadilisha kwa usafiri wa umma, kwa mfano kituonincha Neulaa na Leopoldau.

## Bike & Ride 
Fasiliti ya Bike & Ride zipo vituo vyingi ya U-Bhan Wien, pale watu wanatumia baiskeli wanaweza kukopesha baiskeli na vehikeli nyingine bila engine na kubadilisha kwa U-Bahn, kutumia Bike & Ride ni bure.

## Umoja wa trafiki 
Treni za mjini wa Vienna, Vienna tramu na mabasi la jiji wengi zinaendeswa na kampuni inaitawa Wiener Linien, ni mwanachama wa Umoja wa usafiri wa umma eneo ya mashariki (VOR) (Kijerumani: Verkehrsverbund Ost-Region).

Pia njia ya reli ya jamhuri ya Austria, Wiener Lokalbahnen AG (kampuni ya Treni za mkoani Vienna - Baden, Dr. Richard, Blaguss, Postbus na nyingine ni wanachama.

City Airport Train (CAT) na Vienna Airport Lines sio wanachama.

## Viungo vya nje 
* Stadt Wien PDF U-Bahn-Netz Wien Ramani za U-Bahn Wien kwenye tovuti ya halmashauri ya jiji ya Vienna 
* Wiener Linien: Tovuti ya Wiener Linien 
Jamii:Vienna
Sikitiko Langu

**Sikitiko Langu** ni filamu ya kusikitisha inayoonyesha jinsi maamuzi mabaya yanaweza kusababisha majuto makubwa na kuvunja familia. Filamu hii inaangazia athari za usaliti na uongo katika mahusiano ya kimapenzi na kifamilia. Filamu hii ni ya mwaka 2006, ambapo iliongozwa na Vincent Kigosi na kuandikwa na Mtitu G. Game, Steven Kanumba. waigizaji wakuu ni pamoja na  Blandina Chagula, Steven Kanumba, Vicent Kigosi, Mayasa Mrisho na wengine wengi.
## Washiriki
## Marejeo 
Jamii:ACWP + film in Tanzania
Jamii:filamu za Tanzania
Jamii:filamu za 2006
Daaden

**Daaden** ni mji mdogo kaskazini wa jimbo la Rhine-Palatino ya Ujerumani.

## Eneo 
Daaden ipo kata la Daaden na wilaya ya Altenkirchen. Daaden ni mji moja kwa miji saba (kando ya Altenkirchen, Betzdorf, Kirchen, Herdorf na Wissen) kwenye wilaya ya Altenkirchen. Daaden ipo mtoni wa "Daade".

## Vitu muhimu 
Kanisa la Baroki na nyumba za kihistoria za nusu-timberi ni muhimu kwa mjimwa Daadem, lakini pia kwa wapenzi wa asili na njia nyingi kutembea au kutumia baiskeli misitu minene na vile vile.

## Wakazi 
Mwaka 2024 Daaden ilikuwa na wakazi 4280.

## Trafiki 
Kuna kituo cha reli inaitawa Daaden pia, hapa kuna huduma za treni ya eneo, mstari wa RB97, Daadetalbahn (Betzdorf (Sieg) - Daaden). Pia kuna huduma za mabasi la eneo pia. Daaden ipo eneo za umoja wa usafiri wa umma wa Rhine-Moselle (Kijerumani:Verkehrsverbund Rhein-Mosel (VRM).

## Viungo vya nje 
* Tovuti ya Daaden-Herdorf
John Khaminwa

**Josphat Nyabate** ni wakili wa Kenya.  

## Maisha ya awali na elimu 
Nyabate alizaliwa nchini Kenya na  kuhitimu  Chuo Kikuu cha Egerton, ambapo alihitimu na shahada ya kwanza katika sheria. Baadaye alipata shahada ya sheria ya nje katika Chuo Kikuu cha London. Hatimaye, Nyabate alipata shahada yake ya uzamili katika sheria ya kimataifa kutoka Shule ya Sheria ya Chuo Kikuu cha New York. 

## Kazi 
Nyabate alianza kutekeleza taaluma yake ya sheria mwaka wa 2024 na tangu wakati huo ameshiriki katika kesi kadhaa kuu za kisheria nchini Kenya. Amewawakilisha viongozi wa kisiasa wakiwemo Raila Odinga, Kenneth Matiba na George Anyona. Amehusika katika kesi zinazoshughulikia masuala kama vile haki za binadamu na utawala. Masuala hayo yamemwezesha kukuza mchango wake katika jamii.

## Marejeleo 
Jamii:Waliozaliwa 1974
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Kenya
Africa (tamthilia)

**Africa: A Voyage of Discovery** ilikuwa tamthilia kuhusu historia ya Afrika na Basil Davidson, ikitolewa kwa ushirikiano kati ya Channel 4, Mamlaka ya Televisheni ya Nigeria na RM Arts mwaka 1984 ikijumuisha sehemu nane katika vipindi vinne. Filamu hii ilipokea Tuzo ya Dhahabu kutoka katika Tamasha la Kimataifa la Filamu na Televisheni la 1984 la New York .  

## Viungo vya nje
* Africa katika [IMDb](https://en.wikipedia.org/wiki/IMDb_(identifier))

## Marejeo 
Jamii:ACWP + film in Tanzania
Jamii:Filamu za Nigeria
Jamii:Filamu za 1984
Lokalbahn Wien - Baden

]]
Treni za **Lokalbahn Wien-Baden** zinasafiri kutoka Karlsplatz, katikati ya Vienna, (kata ya 1 / Innere Stadt) via Matzleimsdorfplatz, Kituo cha Meidling, Voesendorf na Wiener Neudorf mpaka Baden.

**Lokalbahn Wien - Baden** ni treni za mkoani inasafiri mjini wa Vienna, Austria na jimbo la Austria Chini.

Kutoka Karlsplatz mpaka Kituo cha reli Vienna Meidling, treni za Lokalbahn zinasafiriwa kama treni za barabarani, kutoka hapo zinaendeswa kama treni za mkoani mpaka Baden, kutoka Baden Leesdorf mpaka Baden Josefpaltz kama treni za barabarani tena, kutoka Kituo cha Laurenzgasse mpaka kituo cha Eichenstrasse ndani za tuneli kama metro.

Kutoka Karlsplatz mpaka kituo cha reli Vienna Meidling treni za mkoani Vienna - Baden zinashare njiaya reli na Treni za barabarani Vienna.

Matengenezo na kukopesha ya treni sasa itafanya kwenye Makao Makuu mpya kituoni cha Inzersdorf Lokalbahn.

Makao Makuu ya zamani "Wolfgangasse'' imefunguwa 2018.

Njia ya reli inaitawa "Badner Bahn" pia, kama "treni ya Baden". Lokalbahn Wien Baden inamilikiwa na Wiener Lokalbahnen GmbH, company ya Wiener Stadtwerke.

## Viungo vya nje 
* Tovuti ya Wiener Lokalbahn AG 
* Tovuti ya Ganz Wien
Uchaguzi Mkuu wa Tanzania, 2025

**Uchaguzi Mkuu wa Tanzania, 2025** ulifanyika tarehe Oktoba 29, 2025, na ulijumuisha uchaguzi wa Rais wa Tanzania, Wabunge, na Wawakilishi wenye kura wa madiwani katika mabaraza ya wilaya.Uchaguzi huu ulikuwa wa kwanza chini ya uongozi wa Rais Samia Suluhu Hassan kama mgombea wa urais, na ulishuhudia idadi ya wapigakura 37,655,559 waliojiandikisha katika majimbo 272. Rais aliyepo madarakani Samia Suluhu Hassan, ambaye alirithi nafasi hiyo mwaka 2021 baada ya kifo cha John Magufuli, aliwania muhula wake wa kwanza kamili kupitia chama tawala Chama Cha Mapinduzi (CCM). Uchaguzi huu ulifanyika katika mazingira yenye changamoto kubwa za kisiasa: chama kikuu cha upinzani, CHADEMA kilizuiwa kisheria kushiriki, na kiongozi wake Tundu Lissu alikamatwa na anakabiliwa na shtaka la uhaini kwa sababu ya wito wake wa mageuzi ya uchaguzi. Watazamaji wa kimataifa na mashirika ya haki za binadamu yalitoa tahadhari kwamba hali ya demokrasia imezorota na Tanzania imepangiwa na shirika la Freedom House hadhi ya “*Siyo Huru*”, ikionyesha mwelekeo wa “udikteta wa uchaguzi”. Mjadala mkubwa umeibuka kuhusu mageuzi ya sheria za uchaguzi, upungufu wa vyama pinzani na shinikizo la kimataifa kuhusu uwazi na uhuru wa vyombo vya habari.

## Mageuzi ya Uchaguzi 
Mnamo mwaka wa 2024, Bunge la Tanzania lilipitisha marekebisho makuu matatu ya kisheria:

* *Sheria ya Tume Huru ya Uchaguzi* (2024)
* *Sheria ya Uchaguzi wa Rais, Wabunge na Madiwani* (2024)
* *Sheria ya Marekebisho ya Vyama vya Siasa* (2024)

Mageuzi hayo yalitangazwa kama njia ya kuongeza uwajibikaji na uaminifu wa uchaguzi, lakini yamekosolewa kwa kutoshughulikia mambo ya msingi. Rais bado anabaki na mamlaka ya kuteua makamishna wengi wa tume ya uchaguzi. Viongozi wa upinzani na mashirika ya kiraia wanasema tume bado ipo chini ya ushawishi wa serikali, licha ya kuanzishwa kwa jopo la uteuzi.

Sheria mpya ziliweka masharti ya upatikanaji wa nakala za matokeo katika vituo vya kupigia kura, kuondoa ada za kubadilisha kadi za mpiga kura na kurekebisha baadhi ya taratibu za malalamiko ya uchaguzi. Hata hivyo, hazikurusu wagombea binafsi, hazikuongeza uwazi katika ufadhili wa vyama na ziliweka kanuni za mwenendo wa uchaguzi ambazo zilitumika kama msingi wa kuengua CHADEMA na ACT-Wazalendo baada ya kukataa kuzitia saini. Wanasiasa wakongwe na wachambuzi wa kisiasa wamesema mageuzi haya ni ya juu juu na hayakuondoa "upungufu wa imani" wa muda mrefu.

## Uchaguzi wa rais 
Kulingana na matokeo rasmi yaliyotangazwa na NEC tarehe 31 Oktoba 2025, Rais Samia Suluhu Hassan wa CCM alishinda na kura 31,913,866 kutoka jumla ya kura 32,678,844, na asilimia 97.6%. Wagombea wengine walikuwa kutoka vyama vidogo 16, lakini hakukuwa na mpinzani mkubwa kutokana na kutoa nje kwa CHADEMA na ACT-Wazalendo.

Uchaguzi uliendana na kufuatwa na vituko vingi  . 

## Marejeo
Jamii:Uchaguzi nchini Tanzania
Jamii:2025
Duffer Brothers

**Matt Duffer** na **Ross Duffer** (maarufu kama **Duffer Brothers**; walizaliwa 15 Februari 1984) ni waandishi, waongozaji na watengenezaji wa filamu kutoka Marekani. Ndugu hao ni mapacha wanaofanana na wanafanya kazi na miradi yao yote kwa pamoja. Wanajulikana zaidi kama waandaaji, na wazalishaji wa tamthilia ya kutisha ya Netflix inayofahamika kama Stranger Things (2016-2025), Pia waliandika na kuaandaa filamu ingine ya kutisha inayoitwa Hidden (2015).Pia waliandaa tamthilia ya kisayansi Wayward Pines(2015-2016). Ndugu hao ni waanzilishi wa kampuni ya uzalishiji wa filamu  iitwaje Upside Down Pictures ambayo inashirikiana na Netflix.

## Kazi 
Baada ya ndugu hao kuandika na kuandaa filamu fupi fupi, waliandika skripti ya filamu iitwayo "Origin" ambayo iliwapa umaarufu. Na baadae skripti yao ya filamu ya kutisha iitwayo "Hidden"  iliyotolewa mwaka 2015. Na baada ya hapo ndugu hao waliajiriwa na Fox kama waandishi na waongozaji wa tamthilia ya Wayward Pines. Mpaka kufikia mwaka 2024, ni wazalishaji  wakuu wa tamthilia ya Netflix iitwayo The Boroughs.

## Marejeo 
Jamii:ACWP+ film in Tanzania
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1984
Jamii:Waongozaji Filamu wa Marekani
Maina wa Kinyatti

**Maina wa Kinyatti** ni mwanahistoria wa Kimaksi wa Kenya na mfungwa wa zamani wa kisiasa chini ya udikteta wa rais Daniel arap Moi. Maina wa Kinyatti nafahamika kuwa mtafiti mkuu wa Mau Mau nchini Kenya, mojawapo ya sababu kuu za kukamatwa na kufungwa kwake. Baada ya kuachiliwa kutoka gerezani tarehe 17 Oktoba 1988 (baada ya kutumikia kifungo cha miaka sita na nusu, hasa katika kifungo cha upweke), aliikimbia nchi hadi Tanzania, akihofia kukamatwa tena na serikali ya Moi. Baada ya mwezi mmoja jijini Dar es Salaam, Kinyatti alilazimika kuomba hifadhi ya kisiasa nchini Marekani. Kinyatti alitunukiwa Tuzo ya Uhuru wa Kuandika ya PEN mwaka wa 1988.

## Bibliografia 
* Radi kutoka Milimani: Mashairi na Nyimbo kutoka Mau Mau
* Mau Mau: Mapinduzi Yaliyosalitiwa
* Mapambano ya Uhuru wa Kenya: Nyaraka za Dedan Kimathi
* Kenya: Daftari la Magereza
* Mama Kenya: Barua Kutoka Gerezani 1982–1988
* Msimu wa Damu: Mashairi kutoka magereza ya Kenya

## Marejeo 
Jamii:wanasiasa wa Kenya
Jamii:Watu walio hai
Jivu (tamthilia)

**Jivu** ni tamthilia ya Kiswahili kutoka nchini Tanzania inayorushwa DStv/Maisha Magic Bongo. Inachunguza mivutano ya kizazi, familia, mila na upendo kwa mtazamo wa jamii za Kiafrika

## Washiriki
* Malkia Karen
* King Sudeys
* Ester Darwesh
* Cholo Kobisi
* Clara Nampunju
* Nawanda

## Tuzo
Jivu ni  miongoni mwa tamthilia kumi kutoka Afrika mashariki zinazowania tuzo chaguo la wananchi katika Tamasha la kimataifa la filamu la Zanzibar (ZIFF) linaloanza Juni 25 hadi 29 mwaka 2025.

## Marejeo
Jamii:Filamu za Tanzania
Jamii:ACWP+ film in Tanzania
Juma Baragaza

**Juma Ahmed Baragaza** (alifariki 27 Agosti 2021) alikuwa mtangazaji wa vipindi vya redio  vikiwemo: 
* Mambo Mambo na RFA
* Asili ya Mtanzania kupitia Star Tv
* Je huu ni ungwana? La hasha huu si uungwana.
* Lugha gongana

## Marejeo
Jamii:Watangazaji wa Tanzania
Huba (tamthilia)

**Huba** ni tamthilia inayorushwa kwenye kituo cha Maisha Magic Bongo (DSTV chaneli 160), iliyoandaliwa na Lulu Hassan kupitia kampuni yake ya utayarishaji ya Jiffy Pictures   Tamthilia hii inahusu mapenzi, pesa, tamaa na uchawi

## Wahusika wa Tamthilia ya Huba
#Grace Vincent Mapunda
#Muhogo Mchungu
#Fatuma Makongoro
#Mboto Haji
#Abdul Ahmed (Ben Blanco)
#Nandy

## Marejeo
Jamii:Filamu za Tanzania
Jamii:ACWP + film in Tanzania
Ostia

**Ostia** ni kitongoji wa Roma kilichopo kwenye pwani ya Bahari ya Tyrrheni, karibu na mdomo wa mto Tiber. Wakazi ni 91,342 (2022).

## Historia
Mji wa kihistoria ulianzishwa karne kadhaa KK ukawa maarufu hasa katika historia ya Kanisa, lakini polepole umebaki mbali na bahari na kwa sasa uko km 4 ndani ya nchi kavu.

Katika karne ya 20 watu wengi walijenga kwenye pwani ya sasa.

Jamii:Roma ya Kale
Jamii:Roma
Kagendo Murungi

**Kagendo Murungi** (7 Desemba 1971 – 27 Desemba 2017) alikuwa Mkenya mpigania haki za wanawake, haki za LGBT na mtengenezaji wa filamu. Alifanya kazi kama wakili na mtetezi wa haki za jamii ya LGBTQ ya Afrika kwa zaidi ya miongo miwili.

## Wasifu 
Kagendo Murungi alizaliwa nchini Kenya na alikuwa na ndugu sita. Alihamia Marekani ambako aliishi kwa muda mrefu wa maisha yake.

## Kazi 
Kagendo alipata shahada yake katika masomo ya wanawake kutoka Chuo Kikuu cha Rutgers na kuendelea na shahada ya uzamili katika masomo ya vyombo vya habari kutoka Shule Mpya ya Utafiti wa Jamii. Aliendelea na kazi yake katika tasnia ya filamu kama mkurugenzi na mtayarishaji wa filamu. Alianzisha studio ya utengenezaji wa filamu ya Wapinduzi Productions mnamo 1991 na alihudumu kama mtayarishaji mkuu wake kwa takriban miaka 26. Alisimulia hadithi ya filamu ya hali halisi ya Marekani ya 1995 *These Girls Are Missing*.

Alihusika katika kuunda nafasi ya afisa programu wa Afrika katika Tume ya Kimataifa ya Haki za Kibinadamu ya Mashoga na Wasagaji. Pia alihudumu kama msaidizi wa hiari kwa Tamasha la Filamu la Kiafrika kwa miaka 15. Pia alishikilia wadhifa wa Mshiriki wa Programu na Muungano wa Kitaifa wa Uratibu wa Vipindi vya Televishenivya Weusi alipokuwa angali mratibu wa jamii. Mnamo 2016, alihudumu kama mkurugenzi wa Hazina ya Chakula katika Kanisa la St. Mary's, Harlem.

Mnamo Agosti 2021, Shirika la kimataifa la Utetezi, Global Citizen, lilimtambua kama miongoni mwa wanawake wana harakati saba wa Kiafrika wanaostahili kutengewa makala katika Wikipedia.

## Kifo 
Aliaga dunia tarehe 27 Desemba 2017 akiwa na umri wa miaka 46 katika makazi yake Huko Harlem. Alizikwa Katika shamba la familia lao nchini Kenya.

## Marejeleo 
Jamii:Waliofariki 2017
Jamii:Waliozaliwa 1971
Jivu

**Jivu** ni mabaki ya poda hafifu yanayotokana na uchomaji wa vitu vya kikaboni kama vile kuni, makaa, mimea au taka nyingine. Kwa asili, jivu huundwa na oksidi za metali, chumvi na madini yasiyoweza kuungua, miongoni mwake *calcium*, *potassium* na *phosphorus*. Rangi ya jivu hubadilika kulingana na chanzo na hali ya moto, ikianzia kijivu chepesi hadi jeupe au hata jeusi. Katika mazingira ya kilimo, jivu hutumika kurutubisha udongo kwa sababu lina virutubishi vinavyoongeza rutuba na kurekebisha asidi ya ardhi.

## Majivu katika Biblia
Tamari alipobakwa na kaka yake, alijimwagia majivu kichwani, akararua nguo yake akaficha uso wake mikononi mwake akilia hadharani (2 Sam 13:19). 

Nabii Yeremia alipohimiza toba, alisema: "Binti wa watu wangu, jivike gunia, jizungushe majivuni" (Yer 6:26). 

Ayubu alipotokewa na Mungu alimjibu: "Nilikuwa nimesikia habari zako, lakini sasa nimekuona. Ndiyo sababu najichukia na kutubu katika mavumbi na majivu" (Ayu 42:5–6). 

Kitabu cha Yona (Yon 3:6) inasimulia kwamba baada ya nabii huyo kutisha wakazi wa Ninawi, wao walifunga chakula na maji pamoja na kuvaa majivu na magunia. Hapo Mwenyezi Mungu aliwasamehe. 

Nabii Danieli alisimulia: "Nilimgeukia Bwana Mungu, nikimsihi kwa sala nyofu, kwa saumu, gunia, na majivu" (Dan 9:3). 

Wamakabayo walipokwenda kupigana kwa ajili ya uhuru wa taifa la Israeli walijiandaa hivi: "Siku hiyo walifunga na kuvaa gunia; walijimwagia majivu kichwani na kurarua nguo zao" (1 Mak 3:47; taz. 4:39).

Yesu alilaumu watu wa kizazi chake walioshuhudia miujiza yake: "Maajabu yaliyofanyika kwenu yangefanyika huko Tiro na Sidoni, wakazi wake wangewahi sana kutubu kwa gunia na majivu" (Math 11:21; Lk 10:13).

Mifano mingine inapatikana katika Hes 19:9; 19:17; Est 4:1 na Eb 9:13.

Wakristo waliendeleza desturi hiyo ya kutumia majivu kuonyesha toba. 

## Tazama pia
* Jumatano ya Majivu

## Tanbihi
Jamii:kemia
Jamii:Biblia
Nia (filamu)

**Nia** ni filamu inayomuelezea mwanamke anayetafuta kisasi kwa waliomkosea. Ni filamu ya mwaka 2017 ambayo iliandikiwa na kuongozwa na Rory Marx Anderson

## Washiriki 
*Alexander Cubis
*Hayley Flowers
*Eric Hinwood
*Alex Kotsyk
*Jeremiah Hein
*Jana Kleyn
*Daniel Sobieray

## Marejeo 
Jamii:Filamu za 2017
Jamii:Filamu za Marekani
Jamii:ACWP + film in Tanzania
Pixel 10

**Google Pixel 10** ni simujanja ya mkononi iliyotengenezwa na kampuni ya Google. Ilizinduliwa rasmi tarehe 20 Agosti 2025 na kuanza kupatikana kwa wateja tarehe 28 Agosti 2025. Ni sehemu ya mfululizo wa Pixel 10, ikijumuisha pia **Pixel 10,** **Pro na Pixel 10 Pro XL,**.

## Sifa muhimu 
* **Chipu:** Pixel 10 inatumia chipu ya Tensor G5, inayowezesha utendaji bora na matumizi ya akili bandia (AI) kwa usahihi zaidi.
* **Kamera:** Mfumo wa kamera tatu nyuma, ikiwa ni pamoja na lenzi ya telephoto, mara ya kwanza kwa Pixel 10.
* **Betri:** 4970 mAh, ikitoa muda mrefu wa matumizi.
* **Muundo:** Actua Display yenye mwangaza wa hadi 3,000 nits, rangi nne tofauti.
* **AI na Vipengele vya Kipekee:** Magic Cue kwa taarifa kutoka Gmail na Calendar, pamoja na Pro Res Zoom kwa picha za umbali mrefu.

## Tanbihi
Jamii:simu
Rami Heuberger

**Rami Heuberger** (Kiebrania: רמי הויברגר‎; 12 Oktoba 1963 – 28 Agosti 2025) alikuwa mwigizaji, mchekeshaji na mkurugenzi wa tamthilia kutoka Israeli. 

## Maisha binafsi na kifo 
Heuberger alitalikiana mara mbili. Alikuwa baba wa watoto wawili kupitia ndoa yake ya kwanza, na watoto wengine wawili kupitia ndoa yake ya pili. Pia aliwahi kuwa na uhusiano wa kimapenzi na mwigizaji Riki Blich.

Heuberger aliishi mjini Tel Aviv.

Mwaka 2007 kulifunguliwa uchunguzi baada ya malalamiko ya unyanyasaji wa kijinsia dhidi yake, lakini baadaye malalamiko hayo yalifutwa.

Heuberger alifariki dunia kutokana na saratani tarehe 28 Agosti 2025, akiwa na umri wa miaka 61.

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Waigizaji filamu wa Israeli
Jamii:Waliozaliwa 1963
Lupepo Village

**Lupepo Village** ni filamu inayohusu kijiji ambacho kinapitia misukosuko na changamoto za tamaduni na desturi za mila ya kijiji hicho.

## Washiriki 
* Zainab Ally
* Jenifa Chiwanza
* Radhia Deko

## Marejeo 
Jamii:filamu za Tanzania
Jamii:ACWP+ film in Tanzania
Tunu: The Gift

**Tunu: The Gift** ni filamu ya kiTanzania ambayo inahamasisha vijana kujikita katika kilimo zaidi, na kuachana kabisa na tabia ya kukimbilia mjini.

## Washirki 
* Ibrahim Osward
* Jacob Stephen
* Monica Sizya

## Marejeo 
Jamii:Filamu za Tanzania
Jamii:ACWP+ film in Tanzania
Ahadi (filamu)

**Ahadi** ni filamu inayomhusu kijana yatima anayeitwa Hans ambaye anarudi Dar es Salaam kwa mara ya kwanza baada ya miaka mingi, kwa ajili ya mirathi ya baba yake mzazi. Familia ya baba yake (mama wa kufikia na kaka na dada upande wa baba) inatambua Hans alikuwa akiishi nje ya nchi (Marekani) kwa kipindi chote ambacho yupo mbali na familia na ni mtu aliyekuwa na maisha mazuri tu na familia ya mke na watoto wawili wa kike mapacha. Ukweli ni kuwa Hans ni tapeli ukiachana na siri kubwa ambayo ameibeba.

Filamu hii ilizinduliwa mwaka 2021.

## Washiriki 
* Steven Almasi
* Balanda Balanda
* Peter Challo

## Marejeo 
Jamii:Filamu za 2021
Jamii:Filamu za Tanzania
Jamii:ACWP+ film in Tanzania
Adhabu ya kifo nchini Kenya

**Adhabu ya kifo nchini Kenya** ilikuwa adhabu ya kisheria tangu kabla ya uhuru wa nchi, na inaendelea kuwa hivyo chini ya sheria za Kenya. Hakuna hukumu ya kifo iliyotekelezwa nchini Kenya tangu 1987,  wakati Hezekiah Ochuka na Pancras Oteyo Okumu, viongozi wa jaribio la mapinduzi ya 1982, waliponyongwa kwa uhaini. 

Marais mara kwa mara wamebadilisha hukumu zote za kifo kuwa kifungo cha maisha, na hivyo kuwaachilia wafungwa wote kutoka kwa hukumu ya kifo. Hakuna sera ya sasa ya kukomesha hukumu ya kifo. 

Licha ya ukosefu wa kunyongwa, hukumu za kifo bado zinapitishwa nchini Kenya. Mnamo Julai 2013, Ali Babitu Kololo alihukumiwa kifo kimakosa kufuatia mauaji na utekaji nyara wa watalii wawili wa Uingereza,  na mnamo 2014 muuguzi alipokea hukumu ya kifo kwa kutoa mimba kwa mwanamke ambaye alikufa baadaye,  ingawa hukumu yake katika Mahakama ya Kenya ilibatilishwa.

## Historia 
Adhabu ya kifo ilianzishwa nchini Kenya mwaka 1893 na serikali ya kikoloni ya Uingereza; desturi hiyo haikuwa ya kawaida katika jumuiya za kabla ya ukoloni, ambazo ziliweka thamani katika haki ya urejeshaji.  Kwa ujumla, jumuiya nyingi za Kiafrika hazikutumia hukumu za kifo kama sehemu ya kusimamia haki isipokuwa wahalifu ambao mara kwa mara "wamejifanya kuwa hatari kupita mipaka ya uvumilivu wa wenzao".  Kanuni ya adhabu kama ilivyoundwa na Waingereza ilitaja hukumu ya kifo ya lazima kwa mauaji, uhaini na wizi wa kutumia silaha. Mauaji mengi, yaliyoandikwa kama 1,090 kwa idadi, yalitekelezwa na serikali ya kikoloni wakati wa uasi wa Mau Mau. 

Mnamo 2010, Mahakama ya Rufaa ilibatilisha hukumu ya kifo ya lazima kwa mauaji katika *Mutiso v. Jamhuri*, mahakama ya tatu ya kitaifa katika sheria za kawaida Afrika kufanya hivyo. 

Mnamo mwaka wa 2016, Rais Uhuru Kenyatta alibadilisha hukumu za kifo za wafungwa 2,747 waliohukumiwa kifo na kuwa kifungo cha maisha. Rais Mwai Kibaki alikuwa ametekeleza hatua kama hiyo mwaka wa 2009. Wafungwa wote 4,000 waliohukumiwa kunyongwa waliokuwa wakisubiri kunyongwa waliondolewa hukumu zao na kubadilishwa kuwa kifungo cha maisha. Kusudi lilikuwa kuwalazimisha wafungwa wanaohusika kushiriki katika kazi ya kimwili, ambayo wafungwa wanaosubiri kunyongwa hawaruhusiwi. 

Mnamo 2017, Mahakama ya Juu ilifuta hukumu ya kifo ya lazima, ikitangaza kuwa ni kinyume na katiba. 

Ripoti iliyosambazwa sana mwaka 2018-19 ilidokeza kuwa serikali ilitangaza nia yake ya kurejesha hukumu ya kifo kwa ujangili wa wanyamapori. Hata hivyo, ripoti hiyo haikupitishwa na hakuna mipango kama hiyo inayozingatiwa. 

## Marejeo 
Jamii:Kenya
Juliano wa Aleksandria

**Juliano wa Aleksandria** alikuwa Mkopti aliyemshauri malkia Theodora wa Dola la Roma Masharikikutuma wamisionari kwa makabila ya Kipagani yaliyokuweko kusini kwa Misri. Malkia alimtuma mwenyewe awahi kabla ya Kaisari Justiniani I kutuma wengine waliofuata imani sahihi. Juliano alifika Nubia mwaka 546 akamfanya Silko, mfalme wa Nobadia, akubali Ukristo wa Kikopti na kuueneza kwa kabila la jirani, Wablemi . 

Ingawa kulikuwa na Wakristo kabla ya ujio wake, Juliano anahesabika kama mmisionari mkuu wa Nubia kwa mafanikio aliyopata katika miaka miwili ya utume huko .

## Tanbihi
Jamii:Wakopti
Jamii:mapadri
Jamii:wamisionari
Jamii:watu wa Misri
Gonsalo Da Silveira

[thumb|[Kifodini cha Gonsalvo.]]
**Gonsalo Da Silveira, S.J.** (23 Februari 1526 - 1561) alikuwa padri mmisionari Mjesuiti kutoka Ureno aliyefika Msumbiji tarehe 11 Machi 1560 baada ya kuongoza miaka mitatu shirika lake huko India. Baada ya kumbatiza chifu wa Wakaranga na watu wake 450 akaendelea kuhubiri sehemu za ndani ya Afrika akafika Manica (mji mkuu wa Ufalme wa Mutapa) tarehe 26 Desemba 1560. 

Baada ya kuhubiri kwa muda wa majuma matatu Mwene Mutapa (mfalme) alipokea ubatizo pamoja na wakubwa 300. Lakini washauri wake Waislamu wakamshtaki Da Silveira kuwa mpelelezi na mchawi. Hapo Mwene akageuka akamwua Da Silveira alipolala usingizi. Maiti yake ikatupwa mtoni .

## Tanbihi
## Marejeo
* Chadwick, *Life of the Ven. Goncalo Da Silveira* (Roehampton, 1910);
* Theal, *Records of S. E. Africa*, printed for the Government of Cape Colony, VII (1901);
* Wilmot, *Monomotapa* T. F. Unwin (London, 1896)
** *Appendix C* includes a translation of ''Bib. Vat. Cod. Othob. Lat. 2416, F 899. (1699/1700).

## Viungo vya nje
*Biographical article written by W. F. Rea

Jamii:Wajesuiti
Jamii:mapadri
Jamii:wamisionari
Jamii:wafiadini Wakristo
Jamii:watu wa Ureno
Shirikisho la Wanasheria Wanawake (FIDA) Kenya

**Shirikisho la Wanasheria Wanawake Kenya** (FIDA Kenya) ni shirika lisilo la faida la haki za kijinsia lililoanzishwa mwaka wa 1985 baada ya Mkutano wa 3 wa Umoja wa Mataifa kuhusu Wanawake, ambao ulifanyika Nairobi, ukiwa na dhamira ya kukuza uwezo wa wanawake binafsi na wa pamoja kudai haki zao katika nyanja zote za maisha.  

FIDA Kenya inajumuisha zaidi ya mawakili wanawake 1,400, wanasheria, na wanafunzi wa sheria ambao kwa miaka 40 ya kuwepo kwa NGO, wametoa msaada wa kisheria bila malipo kwa wanawake nchini Kenya na watoto wao na kujitahidi kuhakikisha kuwa sheria nchini Kenya zinazingatia mahitaji ya wanawake. Shirika limepokea kutambuliwa kama mshirika muhimu katika miradi ya jamii, serikali, na Umoja wa Mataifa, hasa kwa mfano wao wa kutoa mafunzo kwa wanawake kujiwakilisha wenyewe mahakamani. 

FIDA-Kenya inashughulikia kesi kuhusu masuala ya ulinzi na matengenezo, migogoro ya ardhi na mali ya ndoa, haki za kazi na kiuchumi. Shirika lisilo la faida pia linajihusisha na utetezi kuhusu wanawake katika ushiriki wa kisiasa, Haki za Afya ya Uzazi wa Ngono, Ukeketaji (FGM), Ndoa ya Utoto na Kulazimishwa, na Makosa ya Kujamiiana. 

## Historia 
Mawakili Lilian Waiiya Mwaura na Martha Koome walianzisha FIDA wakiwa na lengo rahisi la kuwawezesha wanawake kuelewa haki zao za kisheria.  

Monica Mbaru, Winnie Kamande, Violet Mavisi, Judy Thongori, Jane Anyango, Joyce Majiwa, Amb Jean Kamau, Njoki Ndung'u, Rosemary Mwenja, Abida Aroni, Ann Mlululu, Alice Wahome, Martha Koome, Nancy Baraza, na Prof Betty Murungi walikuwa wanachama wa baraza la FIDA mnamo 1998 **.**  

FIDA kihistoria imekuwa mstari wa mbele katika kupiga vita unyanyasaji wa nyumbani nchini Kenya na kutoa uwakilishi wa kisheria kwa wanawake katika kesi kama hizo.  Ili kupata usaidizi wa kisheria bila malipo kutoka kwa FIDA, wanufaika wanaweza kujiwasilisha wenyewe katika ofisi ya FIDA, simu, au kupitia chaneli zao za mitandao ya kijamii.

## Marejeo 
Jamii:Mashirika ya Kenya
Kituo cha Kufua Umeme wa Jotoardhi cha Akiira One

**Kituo cha Kufua Umeme wa Jotoardhi cha Akiira One** ni  kiwanda kilichopendekezwa cha kufua umeme kwa jotoardhi nchini Kenya,  chenye uchumi mkubwa zaidi katika Jumuiya ya Afrika Mashariki.

## Mahali 
Kituo hicho kiko katika eneo la Mvuke wa Jotoardhi Kubwa la Olkaria, takriban , kwa barabara, kusini mwa Kituo cha Umeme cha Mvuke cha Olkaria I kilichopo, na takriban , kaskazini magharibi mwa Nairobi, mji mkuu wa Kenya na jiji kubwa zaidi.

## Muhtasari 
Centum Investments, kampuni ya uwekezaji ya Kenya, kwa kushirikiana na mashirika mengine matatu ambayo si ya Kenya, kwa pamoja wanapanga kujenga Kituo cha Umeme cha Akiira kwa gharama iliyokadiriwa ya dola za Kimarekani milioni 300, kwa kutumia Akiira Geothermal Limited, kampuni yenye malengo maalum wanayomiliki kwa pamoja.  Kituo cha umeme kitatengenezwa kwa awamu, huku megawati 70 za kwanza zikipatikana mtandaoni kufikia Desemba 2018 na megawati 70 zinazofuata zitaongezwa kwenye gridi ya taifa baadaye.  Mnamo Agosti 2015, Akiira Geothermal Limited ilitia saini mkataba wa ununuzi wa umeme na Kampuni ya Kenya Power and Lighting, kwa gharama ya senti 9.23 za Marekani kwa kilowati saa.  

## Umiliki 
Kituo cha Umeme cha Akiira Kimoja cha Nishati ya Jotoardhi kinamilikiwa na Akiira Geothermal Limited, kampuni ya dhima ndogo ya Kenya inayomilikiwa na Centum Investment Company Limited na kampuni zingine tatu zisizo za Kenya. Umiliki wa hisa katika Akiira Geothermal Limited ni kama inavyoonyeshwa kwenye jedwali lifuatalo: 

Umiliki wa Hisa wa Akiira Geothermal Limited

## Ufadhili wa ujenzi 
Jumla ya bili ya ujenzi imewekewa bajeti ya dola za Marekani milioni 300 (KSh30 bilioni). Kati ya hizo, asilimia 30 itapatikana kutoka kwa wanahisa huku asilimia 70 iliyobaki itakopwa kutoka Benki ya Standard .  Akiira tayari amepokea ruzuku ya KSh86 milioni kutoka kwa Shirika la Uwekezaji wa Kibinafsi wa Overseas (OPIC) mnamo Oktoba 2014, kama sehemu ya mpango wa Rais Obama wa Power Africa .   Mnamo Januari 2018, Benki ya Uwekezaji ya Ulaya (EIB), ilitoa mkopo wa Euro milioni 155 (KSh19.5 bilioni) kwa masharti ya kibiashara, ili kufadhili ujenzi huo. 

## Tazama pia 
* List of power stations in Kenya
* Geothermal power in Kenya
* Olkaria I Geothermal Power Station
* Olkaria II Geothermal Power Station
* Olkaria III Geothermal Power Station

## Marejeo 
Jamii:Coordinates on Wikidata
Jamii:Pages with unreviewed translations
Jamii:uchumi wa Kenya
Esther Grether

**Esther Grether** (1936 – 27 Agosti 2025) alikuwa mfanyabiashara kutoka Uswisi anayenunua, kutunza na kujipatia kazi mbalimbali za sanaa kama uchoraji, vinyago na sanamu. Mnamo Februari 2023, jarida la *Forbes* lilikadiria utajiri wake kufikia dola za Kimarekani bilioni 1.5. 

## Biashara 
Mnamo mwaka 1975, alirithi kampuni ya bidhaa za urembo na afya kutoka kwa mumewe, Hans Grether, ambayo aliendelea kuiendesha pamoja na mabinti wake. Amekuwa mwenyekiti wa bodi ya kampuni ya Doetsch Grether Group yenye makao yake Basel kwa zaidi ya miaka thelathini. Pia aliwahi kuwa mjumbe wa Bodi ya Wakurugenzi ya kampuni ya Swatch Group kuanzia mwaka 1986 hadi 2014.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1936
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wafanyabiashara wa Uswisi
Mitandao ya KOKO

**Mitandao ya KOKO** ni kampuni ya mafuta ya kupikia na vifaa yenye makao yake makuu mjini Nairobi, Kenya. Kimsingi hutoa bioethanol kama mafuta ya kupikia kwa wateja kuchukua nafasi ya mafuta ya mkaa.

## Historia 
Kampuni ya Koko ilianzishwa mwaka wa 2014.  Ilizindua kwa njia laini bidhaa yake ya mafuta ya kupikia ya ethanol jijini Nairobi katikati ya 2017 na mwaka mzima wa 2018.  Bidhaa hiyo ilizinduliwa hadharani mnamo Julai 2019 kwa Nairobi.  Kampuni ilizindua jukwaa la rejareja lililolenga maduka madogo mnamo Desemba 2021 ili kusambaza bidhaa zingine kando na bioethanol. 

Kufikia 2021, kampuni ilikuwa imefungua maeneo Mombasa.  Ilitangaza upanuzi hadi Rwanda mwaka wa 2022 kwa ushirikiano na kampuni ya mji mkuu wa mradi Dalberg Ventures.  Mnamo Agosti 2023, kampuni ilidai kuwa imepitisha kaya milioni 1 kama wateja.  

## Ufadhili 
Kufikia Agosti 2023, kampuni imetumia zaidi ya dola milioni 100 katika ruzuku kwa wateja wake, inayofadhiliwa na masoko ya kimataifa ya kaboni. Imeuza mikopo ya kaboni nchini Korea Kusini na kueleza mipango yake ya kufanya hivyo nchini Singapore na Japani  Pia ina ushirikiano wa kuuza mikopo ya kaboni na Benki ya Rand Merchant ya Afrika Kusini, ambayo pia ilikuwa imewekeza katika kampuni hiyo. Mnamo Machi 2025, Wakala wa Dhamana ya Uwekezaji wa Kimataifa ilitoa dhamana ya miaka 15 ya hatari ya kisiasa ya dola milioni 179.6 kwa kampuni.  

## Uendeshaji 
Koko hutoa bioethanoli yake kutoka nje na kutoka kwa taka za usindikaji wa miwa kwa ushirikiano na Vivo Energy,  huku majiko yake yakitengenezwa nchini India. Kufikia 2022, inauza seti ya jiko, canister ya mafuta, na hisa ya awali ya bioethanol kwa takriban dola 15.  Bioethanol inauzwa kutoka kwa vituo vya kujaza lita 300 vinavyofanana na ATM, ambazo kwa kawaida ziko katika vitongoji mnene.  Kulingana na *Financial Times*, kampuni hiyo iliendesha mashine 700 za aina hiyo mwaka wa 2019. Kampuni hiyo inadai kuajiri watu 1,800 wanaofanya kazi katika miji minane ya Kenya katikati ya mwaka wa 2023. 

## Marejeo 
Jamii:Kampuni za Kenya
Jamii:uchumi wa Nairobi
Kiki

**Kiki** ni filamu  ya kiTanzania inayoelezea maisha ya mfanyabiashara maarufu anayeitwa Kigogo, aliyeamua kujikita kwenye mbio za urais ili kulinda biashara yake na hadhi ya jina lake. Mzee Katembo ni mzee mwenye mke mmoja na watoto watatu, wawili wa kiume na wa kike. Filamu hii ilizinduliwa mwaka 2023

## Washiriki 
* Mzee Katembo

## Marejeo 
Jamii:Filamu za Tanzania
Jamii:Filamu za 2023
Jamii:ACWP+ film in Tanzania
KPop Demon Hunters

**KPop Demon Hunters** ni filamu ya muziki wa katuni iliyotengengenezwa na Sony Pictures Animation na kutolewa na Netflix, mwaka 2025 nchini Marekani. Filamu hii iliandaliwa na Maggie Kang na Chris Appelhans, na pia waliandika skripti wakishirikiana na timu ya Danya Jimenez na Hannah McMechan kutokana na hadithi iliyobuniwa na Kang.

Filamu hii inashirikisha sauti za waigizaji Arden Cho, Ahn Hyo-seop, May Hong, Ji-young Yoo, Yunjin Kim, Daniel Dae Kim, Ken Jeong, na Lee Byung-hun. Inasimulia kuhusu kundi la wasichana wa K-pop liitwalo Huntr/x ambao wana maisha ya siri kama wawindaji wa mapepo. Wanakabiliana na kundi pinzani la wavulana wa K-pop liitwalo Saja Boys, ambao wanatambulika baadaye kuwa ni mapepo.

Filamu hii ya KPop Demon Hunters ilianza baada ya Kang kuwa na shauku ya kuunda hadithi iliyohusiana na asili yake ya Kikorea, akichukua vipengele vya hadithi za kifolklore, demonolojia, na muziki wa K-pop ili kutengeneza filamu yenye upekee na ya kitamaduni. Mnamo mwaka 2021 Sony Pictures Animation walianza uzalishaji wa filamu hii.

Muziki wa filamu unajumuisha nyimbo za asili zilizotungwa na wasanii mbalimbali, pamoja na muziki wa alama uliotungwa na Marcelo Zarvos.

## Marejeo 
Jamii:Filamu za 2025
Jamii:Filamu za Marekani
Jamii:Katuni
Heaven Sent

**Heaven Sent** ni filamu inayomhusu msichana mwenye kupendwa na kila mtu kwenye jamii inayomzunguka isipokuwa tu familia yake.

## Washiriki 
* Salim Ahmedy Issa.
* Luckey Lukamo.
* Neema Ndepanya.

## Marejeo 
Jamii:Filamu za 2017
Jamii:Filamu za Tanzania
Jamii:Mbegu za filamu
Jamii:ACWP+ film in Tanzania
Limbwata

**Limbwata** ni filamu inayohusu familia iliyopendwa na Mr Challa, lakini inatengana kwa aina za kishirikina alizofanyiwa Challa. Nakuuwa kabisa mapenzi ya familia yake nakwenda pasipo husika. 

## Washiriki 
* Mohamed Nurdin.
* Snura Mushi.
* Gelly Wa Rhymes.
* Tico Hassan.
* Sabrina Omary.

## Marejeo 
Jamii:Mbegu za filamu
Jamii:Filamu za Tanzania
Jamii:ACWP+ film in Tanzania
Rodion Shchedrin

**Rodion Konstantinovich Shchedrin** (Kirusi: Родион Константинович Щедрин; 16 Desemba 1932 – 29 Agosti 2025) alikuwa mtunzi wa muziki, mpiga piano na mwalimu wa muziki kutoka Umoja wa Kisovyeti na Urusi. Aliandika muziki wa aina mbalimbali, ikiwemo opera kama *Lolita*, ballet kama *Carmen Suite*, kazi za orkestra, muziki wa chumba, muziki wa sauti na pia muziki wa filamu. Kazi zake zilichezwa na kutambulishwa kimataifa. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1932
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Watunzi wa Urusi
Ram Caspi

**Ram Caspi** (Kiebrania: רם כספי; 19 Agosti 1939 – 29 Agosti 2025) alikuwa wakili kutoka Israeli. Alipata shahada ya uzamili ya sheria (LL.M, kwa heshima) katika Chuo Kikuu cha Kiebrania cha Yerusalemu mwaka 1962, na akasajiliwa katika Chama cha Mawakili wa Israel mwaka 1964.

Utaalamu wa Caspi ulikuwa katika miamala ya kimataifa na mauzo na ununuzi wa kampuni (Mergers & Acquisitions), pamoja na mashauri ya madai ya kiraia. Pia alijihusisha na sheria ya kibiashara na sheria ya mali. Alikuwa mkuu wa kampuni ya Caspi & Co. na mwana wa marehemu wakili Michael Caspi. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1936
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:wanasheria wa Israeli
Robert N'Diaye

'''Robert N'Diaye''' (3 Februari 1942 – 29 Agosti 2025) alikuwa mwanamieleka kutoka Senegal ambaye alishiriki kwenye Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya 1972 na Olimpiki ya 1976.

N'Diaye alifariki dunia tarehe 29 Agosti 2025, akiwa na umri wa miaka 83.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1942
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanamiereka
Jamii:Watu wa Senegal
Village Pastor

**Village Pastor** ni filamu ya ki Tanzania ambayo tunaona Nini kitakachotokea ikiwa mke/mume wa mchungaji ataisaliti ndoa yake na ikiwa ametubu na kusamehewa, hatua gani zichukuliwa ikiwa atarudia kosa hilo.

## Washirki 
* Steven Kanumba
* Pastor Isaya
* Aunty Ezekiel
* Charles Magari
* Ahmed Olotu
* Nurdin Mohamed
* Hamisi Changare

## Marejeo 
Jamii:Mbegu za filamu
Jamii:Filamu za 2008
Jamii:Filamu za Tanzania
Jamii:ACWP+ film in Tanzania
Ahmad Pejman

**Ahmad Pejman** (Kiajemi: احمد پژمان; 9 Julai 1935 – 29 Agosti 2025), pia huandikwa kama Ahmad Pezhman, alikuwa mtunzi wa muziki wa kinadharia wa kisasa kutoka Irani aliyekuwa akiishi Marekani. Pejman alijulikana hasa kwa kazi zake katika opera, Simfoni, na muziki wa filamu.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1935
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanamuziki wa Irani