open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jerry Rawlings

thumb|

**Jerry Rawlings** (Accra, koloni la Gold Coast, 22 Juni 1947 - 12 Novemba 2020) alikuwa rais Ghana na afisa wa zamani wa jeshi. Aliongoza nchi ya Ghana kutoka mwaka wa 1981 hadi mwaka wa 2001 na kwa muda mfupi mwaka wa 1979. Pamoja na viongozi wengine wa kijeshi, walitawala mpaka mwaka wa 1992. Baadaye, Rawlings aliunda National Democratic Congress (NDC) na aliwahi kuwa rais wa Ghana mara mbili.

## Maisha ya utotoni 
Wazazi wake waliitwa Victoria Agbotui na James Ramsey John. Mama alitokea Gold Coast. Baba aliishi katika ngome ya Douglas katika Kirkcudbrightshire, nchi ya Uskoti. Makabila ya mama yake yalikuwa Nzema na Ewe lakini hii haikuathiri siasa zake. 

## Elimu na huduma kwa jeshi 
Alienda shule ya upili ya Achimota kisha alisoma Chuo cha Achimota. Alijunga na Jeshi la Anga la Ghana muda mfupi baadaye. Katika Jeshi la Anga, aliishi Takoradi, katika Mkoa wa Magharibi wa Ghana, ili kuendelea na masomo. Yeye alihitimu mnamo mwezi wa kwanza mwaka 1969 na kuwa Afisa Mwanahewa. Yeye alikuwa luteni katika jeshi la anga la Ghana mwezi wa nne mwaka wa 1978.

Rawlings aliongoza vita mbili za mapinduzi katika mwaka wa 1979 dhidi ya Ignatius Kutu Acheampong na Jenerali Fred Akuffo na mwaka wa 1981 dhidi ya Rais Hilla Limann. Rawlings hakufurahishwa na serikali ya Ignatius Kutu Acheampong ambaye alipindua serikali nyingine na kuanza uongozi mwezi wa kwanza mwaka wa 1972. Rawlings hakumpenda Acheampong kwa sababu alishutumiwa kwa ufisadi na kuifanya nchi ya Ghana kutegemea mifumo ya serikali ya kabla ya ukoloni. Hii ilisababisha kuporomoka kwa uchumi na kuongezeka kwa viwango vya umaskini.

Tarehe 15 Mei 1979, wiki tano kabla ya uchaguzi wa kitaifa, Rawlings na askari wengine sita walifanya mapinduzi dhidi ya serikali ya Jenerali Acheampong, lakini walishindwa na alikamatwa na Jeshi la Ghana. Alihukumiwa hadharani kifo. Wakati wakingojea kuuawa kwake, Rawlings alitoroka kutoka kizuizini tarehe 4 mwezi wa sita mwaka wa 1979 na kikundi cha askari. Mnamo mwaka wa 1982 alijaribu mapinduzi mengine dhidi ya Rais Hilla Limann na akafanikiwa. Rawlings alitawala kupitia Provisional National Defence Council (PNDC) hadi mwaka wa 1992. Kisha akawania urais na akashinda.

## Familia 
Yeye alifunga ndoa na Nana Konadu Agyeman. Walikutana katika chuo Kikuu cha Achimota. Wameza watoto wanne; watatu wa kike wanaoitwa Ezanetor Rawlings, Yaa Asantewaa, na Amina Rawlings, pia mmoja wa kiume anayeitwa Kimith Rawlings.

## Maisha ya baada ya urais 
Mnamo mwezi Novemba mwaka wa 2000, Rawlings alipewa tuzo ya kwanza ya Year of Volunteers 2001 Eminent Person na katibu wa Umoja wa Mataifa. Baada ya kupokea tuzo, alizungumza kuhusu kujitolea. Mnamo mwezi Oktoba mwaka wa 2010, yeye alikuwa mwakilishi wa Jumuiya ya Afrika nchini Somalia. Baadaye alokuwa anatoa hotuba katika vyuo vikuu.

## Viungo vya nje
## Marejeo
Jamii:Marais wa Ghana
Wazito F.C.

**Wazito F.C.** ni klabu ya kandanda yenye makao yake katika mji wa Nairobi nchini Kenya.

Klabu hii ilianzishwa mwaka wa 2011 na wanafunzi wa Chuo Kikuu cha Nairobi.

Jamii:Vilabu Mpira vya Kenya
Calvin Klein

thumb|Calvin Klein mwaka 2011
**Calvin Richard Klein** (amezaliwa 19 Novemba 1942) ni mbunifu wa mitindo wa Amerika ambaye alizindua kampuni ambayo sasa inaitwa Calvin Klein Inc, mnamo 1968. Mbali na mavazi, pia ametoa jina lake kwa manukato, saa, na vito vya mapambo.

Jamii:Wanaume wa Marekani
Philip Anthony Jones

thumbnail|right|280px|Philip Anthony Jones
**Philip Anthony Jones** (amezaliwa 21 Februari 1992) ni mtaalam wa mpira wa miguu wa Uingereza anayechezea Klabu ya Ligi ya Primia Manchester United na timu ya taifa ya Uingereza. 

Kabla ya kujiunga na Manchester United, Jones alichezea Blackburn Rovers katika vijana na viwango vya juu. Ingawa kimsingi ni kituo cha nyuma, yeye pia amekuwa akitumiwa kama beki wa kulia au wa kujihami.

Jamii:Wachezaji mpira wa Uingereza
Super Singh

**Super Singh** ni filamu ya ucheshi ya Kihindi iliyoandikwa na kuongozwa na Anurag Singh. *Super Singh* ilitolewa ulimwenguni tarehe 16 Juni 2017. Iliashiria ushirikiano wa tano kati ya Diljit Dosanjh na mkurugenzi Anurag Singh. 

Jamii:Filamu za India
Daftari

**Daftari** (kutoka neno la Kiarabu) ni kitabu cha mazoezi ambacho hutumika hasa kunakili kazi za shule na vitini. 

Daftari linaweza kufanya kama rekodi ya msingi ya juhudi za wanafunzi za kujifunza. 

Kwa wanafunzi wadogo, vitabu mara nyingi hukusanywa mwishoni mwa kila somo kwa kukagua, kuweka alama au kuorodhesha. Karatasi za loose zinaweza kutiwa ndani ya kitabu ili zimefungwa na kazi nyingine.

Daftari ni pia kitabu cha kutunzia kumbukumbu za mapato na matumizi.

Katika Kiswahili ni maarufu msemo, "Mali bila daftari, hupotea bila habari".

Jamii:Vifaa
Jamii:Elimu
Orodha ya mito ya wilaya ya Buikwe

**Orodha ya mito ya wilaya ya Buikwe** inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya mito ya eneo hilo la Mkoa wa Kati nchini Uganda.

* Mto Balunginjuru  
* Mto Benji  
* Mto Buwaga  
* Mto Buzibye  
* Mto Kabale  
* Mto Kabawala  
* Mto Kafauta  
* Mto Kagonjo  
* Mto Kairira  
* Mto Kanyera  
* Mto Kasaala  
* Mto Kasangombe  
* Mto Kasate  
* Mto Kasenge  
* Mto Kasininya  
* Mto Kasota  
* Mto Kasulo  
* Mto Kasulu  
* Mto Katonya  
* Mto Kawolo Station  
* Mto Kayoboya  
* Mto Kigoya  
* Mto Kiira  
* Mto Kinyo  
* Mto Kinywa  
* Mto Kisisita  
* Mto Kitigoma  
* Mto Kitokolo  
* Mto Kizinda  
* Mto Kyabalende  
* Mto Kyamunwe  
* Mto Kyogo  
* Mto Lubaale  
* Mto Lubumba  
* Mto Luganzi  
* Mto Lugogo  
* Mto Lugudde  
* Mto Lugula  
* Mto Lusere  
* Mto Lutabasigire  
* Mto Lutamandwa  
* Mto Mabuguwe  
* Mto Makenge  
* Mto Mazilmaka  
* Mto Mobugwe  
* Mto Mubeya  
* Mto Musamya  
* Mto Mutanzige  
* Mto Muutwe  
* Mto Naava  
* Mto Nabanga  
* Mto Nakawali  
* Mto Nakibengo  
* Mto Nakibuli  
* Mto Nakimbolede  
* Mto Nakinyogoga  
* Mto Nakiza  
* Mto Nakulusuga  
* Mto Nakyeyendo  
* Mto Namaliga  
* Mto Namawundo  
* Mto Nampewo  
* Mto Namunda  
* Mto Namunyomba  
* Mto Namunywa  
* Mto Namwana  
* Mto Namyena  
* Mto Nangoma  
* Mto Nangunga  
* Mto Nanti  
* Mto Nawataka  
* Mto Nazinjenje  
* Mto Ndabozi  
* Mto Nkinze  
* Mto Nkongwe  
* Mto Nkundu  
* Mto Nkuse  
* Mto Nsiye  
* Mto Ntimve  
* Mto Sezibwa  
* Mto Wabuuka  
* Mto Wakalinya  
* Mto Wakigyu  
* Mto Waliga  
* Mto Wangege  
* Mto Wankabudida  
* Mto Wansenyi  
* Mto Watimba  
* Mto Vulu  

## Tazama pia
* Orodha ya mito ya Uganda

Jamii:Orodha za kijiografia
Jamii:Wilaya ya Buikwe
Jamii:Mito ya Uganda
Jamii:Mkoa wa Kati (Uganda)
Krrish 3

**Krrish 3** ni filamu ya superhero ya kihindi iliyotayarishwa na kuongozwa na Rakesh Roshan, na iliyoandikwa na Honey Irani na Robin Bhatt.

Ni filamu ya tatu katika safu ya Krrish, kufuatia Koi Mil Gaya (2003) na Krrish (2006). wahusika wa filamu ni Hrithik Roshan, Vivek Oberoi, Priyanka Chopra na Kangana Ranaut kwenye majukumu ya kuongoza.

Hadithi hiyo inafuatia maisha ya Rohit Mehra, mwanasayansi, na Krishna Mehra, a.k.a. Krrish, mtoto wake wa kishujaa, ambaye anakabiliwa na njama iliyoandaliwa na *genius* Kaal na jike wake wa kike. Katika mchakato huo, mke mjamzito wa Krishna Priya anatekwa nyara na Kaal na Kaya inayobadilisha fomu inachukua nafasi yake nyumbani kwa Mehra na mwishowe hupendana na Krishna.

Jamii:Filamu za India
Usubi (Phlebotominae)

**Usubi** (pia **kisubi**) ni mbu wadogo wa nusufamilia Phlebotominae katika familia Psychodidae na oda Diptera wanaofyonza damu. Spishi nyingi hueneza magonjwa kama vile homa ya usubi na lishmaniasisi. Kuna visubi wengine walio wana wa familia Ceratopogonidae. Visubi hao hufyonza damu pia na kueneza magonjwa. Halafu kuna visubi weusi wa familia Simuliidae ambao hueneza upofu wa mtoni.

Mbu hawa ni wadogo sana, mm 1.5-3. Kwa kawaida rangi yao ni njano lakini nyeupe na kijivu pia. Macho ni meusi. Mwili, miguu na mabawa yamefunikwa kwa manyoya. Wasiporuka usubi hubeba mabawa yakiwa wima.

Chakula cha usubi ni utomvu wa mimea, lakini majike wanahitaji damu ya mamalia, ndege, reptilia au amfibia ili mayai yaendelee. Hutoka usiku na kutafuta mwalishi. Hawatoi sauti kama mbu wa malaria k.m. Wanaweza kutoboa ngozi uchi tu, kwa sababu sehemu fupi za kinywa haziwezi kupitia nguo.

Umuhimu wa usubi ni kuwa vekta za magonjwa mbalimbali yanayosababishwa na protozoa wa jenasi *Leishmania* na kuitwa lishmaniasisi. Katika Afrika ya Mashariki kuna lishmaniasisi ya ogani za tumbo inayouitwa kala-azar pia. Hapo protozoa hao wanapitishwa na *Phlebotomus duboscqi*, *P. martini* na *P. pedifer*. Usubi wanaweza kueneza vidusia vingine pia, kama vile vinavyosababisha homa ya usubi na homa ya mkwaruzo wa paka.

## Spishi kadhaa za Afrika ya Mashariki
* *Phlebotomus aculeatus*
* *Phlebotomus duboscqui*
* *Phlebotomus longipes*
* *Phlebotomus martini*
* *Phlebotomus pedifer*
* *Sergentomyia africana*
* *Sergentomyia antennata*
* *Sergentomyia decipiens*

## Picha

Lutzomyia longipalpis-sandfly.jpg|Lutzomyia longipalpis

Jamii:Nzi na jamaa
Grant Margeman

**Grant Margeman** (alizaliwa Cape Town, 3 Juni 1998) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa Afrika Kusini ambaye anacheza kama kiungo wa kati wa Ajax Cape Town.

Grant Margeman alifanya kwanza kazi yake ya kitaalam katika msimu wa 2016/2017 akiwa na miaka 18 chini ya Kocha Mkuu Stanley Menzo.                                                

Grant Margeman alishindana kwenye Kombe la Mataifa la Afrika U-20 lililofanyika nchini Zambia na kusaidia timu yake ya kitaifa kufuzu kwa Kombe la Dunia la FIFA U-20.Baadaye majira ya joto mnamo 2017, Grant Margeman alifanya kwanza kwenye Kombe la Dunia la FIFA U-20 dhidi ya Japan. 

Grant Margeman alifunga bao lake la kwanza kwenye Kombe la Dunia na ingemalizika kuwa bao pekee lililofungwa kwa Afrika Kusini kwenye mashindano yote. Wakati wa Mashindano ya Kombe la Dunia la FIFA U20, nyuma nyumbani Cape Town, Grant Margeman alipewa tuzo ya Rookie ya Mwaka wa Mwaka na kilabu chake Ajax Cape Town.

Jamii:Wachezaji mpira wa Afrika Kusini
Dilwale (2015)

**Dilwale (2015)** (maana yake watu wenye moyo wa dhahabu) ni filamu ya Uhindi ya mwaka 2015 yenye mapenzi na ngumi iliyosimamiwa na Rohit Shetty, ilioandikwa na Yunus Sajawal na Sajid-Farhad, imetolewa na Rohit Shetty na Gauri Khan, chini ya Red Chillies Entertainment na Rohit Shetty productions.

Nyota wa filamu hii ni Shah Rukh Khan, Kajol, Varun Dhawan na Kriti Sanon, halafu Johnny Lever na Varun Sharma kwenye sapoti.

Filamu iliachiwa 18 Desemba 2015. Hii inaonyesha ya kwamba ilikuwa filamu ya mwisho ya Vinod Khanna ambaye alifariki tarehe 27 Aprili 2017, muda mfupi baada ya filamu kumalizika.

Dilwale ilizalisha Dola za kimarekani milioni 59 kwa dunia nzima, imekuwa filamu ya pili iliyotamba ambayo Shah Rukh Khan kaigiza ikifuatiwa na Chennai Express, iliyosimamiwa pia na Shetty. Dilwale pia ni filamu iliyotamba ambayo Shah Rukh Khan nje ya bara.Mwimbo "Gerua"pamoja na "janam janam" zilifanya vizuri katika chati.

Jamii:Filamu za India
Farasi mwitu

**Farasi mwitu** (jina la kisayansi: *Equus ferus*) ni spishi mojawapo ya jenasi Equus, ambayo inajumuisha farasi wa kisasa wa nyumbani (Equus ferus caballus), tarpan isiyokuwa na mwisho (farasi ya Equus ferus, sasa imekoma), na farasi wa Przewalski aliye hatarini (ferus przewalskii).

Farasi wa Przewalski alikuwa ameshafikia mwisho wa kutoweka lakini alikuwa akiandaliwa kwa mafanikio kurudi porini. 

Tarpan alikoma katika karne ya 19, ingawa ni babu wa farasi wa nyumbani; ilizunguka hatua za Ulaya wakati wa kutekwa. Walakini, aina nyingine za Equus ferus zinaweza kuwa zilikuwepo na zinaweza kuwa ni hisa ambazo farasi zilizotengwa zimeshuka. 

Tangu kumalizika kwa tarpan, majaribio yamefanywa kuunda tena muundo wake, na kusababisha ufugaji wa farasi kama vile farasi wa Konik na Heck. Walakini, maumbile na msingi wa damu ya mifugo hiyo hutoka kwa farasi waliokamatwa, hivyo mifugo hiyo inazo tabia za nyumbani.

### Marejeo
* Moelman, P.D. 2002. Equids. Zebras, Asses and Horses. Status Survey and Conservation Action Plan. IUCN/SSC Equid Specialist Group. IUCN, Gland, Switzerland.
* 

Jamii:Equus
Koi... Mil Gaya

**Koi ... Mil Gaya** (kwa Kiswahili: Kupatikana Mtu) ni filamu ya Kihindi iliyoongozwa na Rakesh Roshan. Ni awamu ya kwanza katika Krrish.

Wahusika wa filamu ni Hrithik Roshan na Preity Zinta kwenye majukumu ya kuongoza na Rekha akicheza jukumu muhimu la kusaidia.
Hapo awali, Aishwarya Rai alipewa jukumu la Nisha. Baada ya kukataa, jukumu hilo lilikwenda kwa Zinta.  

Filamu hiyo ilitolewa mnamo 8 Agosti 2003. Ilipigwa risasi huko Kasauli, Nanital, Bhimtal na nchini Canada. 

Jamii:Filamu za India
Samuel Julies

**Samuel Julies** (amezaliwa 28 Aprili 1991) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa Afrika Kusini ambaye anacheza kama kiungo wa kitengo cha timu ya taifa ya Daraja la Kwanza Chuo Kikuu cha Pretoria.

Alitumia misimu miwili mkopo katika kilabu cha Taifa cha Daraja la Kwanza Vasco Da Gama.

Jamii:Wachezaji mpira wa Afrika Kusini
Jody February

**Jody February** (alizaliwa 12 Mei 1996), ni [mchezaji] wa [mpira wa miguu] wa [Afrika Kusini]. 

Aliwakilisha Afrika Kusini katika shindano la mpira wa miguu katika Olimpiki ya Majira ya msimu wa 2016.

Jamii:wachezaji mpira wa Afrika Kusini
Jeff Bezos

**Jeffrey Preston Bezos** ni mjasiriamali wa teknolojia, mwekezaji, na mfadhili wa Marekani. Yeye ndiye mwanzilishi, mwenyekiti, Mkurugenzi Mtendaji, na rais wa kampuni ya Amazon.com, Inc.

## Maisha
Jeff Bezos alizaliwa huko Albuquerque, New Mexico, na alikulia Houston, Texas. Alihitimu kutoka Chuo Kikuu cha Princeton mnamo mwaka 1986 na alipata digrii yake ya uhandisi wa umeme na sayansi ya kompyuta. Alifanya kazi huko Wall Street katika nyanja mbali mbali kutoka mwaka 1986 hadi mwaka 1994. Alianzisha kampuni yake ya Amazon mwishoni mwa mwaka 1994 karibu na barabara kuu ya kutoka New York City kwenda Seattle. Kampuni hiyo ilianza kama duka la vitabu vya mtandaoni na hadi sasa imepanua bidhaa na huduma nyingine za e-commerce, pamoja na utayarishaji wa video na sauti,na akili bandia itumikayo kwenye kompyuta na biashara za mtandaoni. Kwa sasa ni kampuni kubwa zaidi ulimwenguni ya uuzaji wa bidhaa mtandaoni, kwa sasa ndio kampuni kubwa zaidi kwa mapato ya mtandaoni, na pia Jeffrey Preston Bezos ndio mtoaji mkubwa zaidi wa misaada mingi ulimwenguni na huduma za biashara za mitandaoni kupitia mkono wake yeye kwa kuanzanzisha Huduma ya Wavuti ya Amazon.

Jeff Bezos aliongezea masilahi yake ya kibiashara wakati alipoanzisha utengenezaji wa kampuni wa anga-nje dogo na huduma za anga-nje ndogo ya Bluebin mnamo mwaka 2000. Ndege ya uchunguzi ya kwanza ya Blue ilifanikiwa kufika kwenye anga-nje au anga la kati mnamo mwaka 2015, na kampuni iyo ina mipango ya kuanza biashara ndogo ya kusafiri au kwenda kwenye anga-nje au anga la kati ya mwaka wa 2019, kwa hiyo watu wanaweza kusafiri kwa kutumia kampuni yake ya ndege. Alinunua kampuni ya gazeti kuu la kila siku la Marekani The Washington Post mnamo mwaka 2013 kwa dola za kimarekani milioni 250 fedha tasirim, na anasimamia uwekezaji wake mwingine wa biashara kupitia mfuko wake uitwao, Bezos Expeditions.

Mnamo 27 Julai 2017, Jeff Bezos alikuwa tajiri wa kwanza kwa muda zaidi ulimwenguni wakati utajiri wake ulikadiriwa kuongezeka zaidi ya dola bilioni 90 za kimarekani. Utajiri wake ulizidi dola bilioni 100 kwa mara ya kwanza mnamo Novemba 24, 2017, na aliteuliwa rasmi kuwa mtu tajiri zaidi ulimwenguni na Forbes mnamo 6 Machi 2018, na mapato ya jumla ya dola bilioni 112 za Kimarekani. Meneja wa mabilionea wa kwanza kwenye faharisi ya utajiri wa Forbes, alipewa jina la "mtu tajiri zaidi katika historia ya sasa" baada ya kuvuka wavu wake kwa ongezeko la dola bilioni 150 za kimarekani mnamo Julai 2018. Mnamo Septemba 2018, Forbes alimtangaza Jeff Bezos kama "tajiri mkubwa kuliko mtu yeyote kwenye sayari hii" kwani aliongeza dola bilioni 1.8 kwa thamani yake katika soko la Amazon kwa kifupi ilifika trilioni 1za kimarekani.

Jamii:Wafanyabiashara wa Marekani
Tashreeq Morris

**Tashreeq Morris** (amezaliwa 13 Mei 1994) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa Afrika Kusini anayeichezea Ajax Cape Town kama mshambuliaji.

Jamii:Wachezaji mpira wa Afrika Kusini
Ramón Sánchez Pizjuán Stadium

thumb|289x289px|Huu ni uwanja wa *Ramón Sánchez Pizjuán*.
**Ramón Sánchez Pizjuán Stadium** ni uwanja wa mpira wa miguu uliopo huko Seville, Hispania. Ni uwanja wa nyumbani wa klabu ya Sevilla FC. 

Uwanja huu umeitwa jina la rais wa zamani wa klabu, Ramón Sánchez Pizjuán, ambaye alitumikia Sevilla kwa miaka kumi na saba katika karne ya 20 na alisaidia katika ujenzi wa kiwanja hicho.

Jamii:Viwanja vya michezo Hispania
Prince Nxumalo

**Prince Nxumalo** (amezaliwa 18 Mei 1990) ni mchezaji wa soka wa Afrika Kusini anayechezea Ajax Cape Town kama mshambuliaji.

Jamii:Wachezaji mpira wa Afrika Kusini
Mto Balunginjuru

'''''' unapatikana katika wilaya ya Buikwe, mkoa wa Kati, nchini Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

## Tazama pia
* Orodha ya mito ya Uganda
* Orodha ya mito ya wilaya ya Buikwe

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Wilaya ya Buikwe
Jamii:Mito ya Uganda
Jamii:Nile
Jamii:Mediteranea
Fupanyonga

**Fupanyonga** ni mfupa unaofanya umbo la duara katika eneo la mwili lililo chini ya kiuno na juu ya miguu: ndipo mifupa ya miguu na ya uti wa mgongo inapoungana.

Jamii:Mifupa
Ubavu

, 12 kila upande (kwa rangi nyekundu).]]
**Ubavu** (wingi: "mbavu") au **pambazi** ni mfupa mwembamba katika mwili wa viumbehai kadhaa onaoambaaambaa upande wa kulia na wa kushoto ili kuunganisha kifua na uti wa mgongo. 

Kwa maana nyingine ni upande wa pembezoni wa chombo au kitu chochote.

Jamii:Mifupa
Orodha ya mito ya wilaya ya Bukomansimbi

**Orodha ya mito ya wilaya ya Bukomansimbi** inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya mito ya eneo hilo la Mkoa wa Kati nchini Uganda.

* Mto Kasensero 
* Mto Lusamatu
* Mto Nabajuzi 
* Mto Nakayiba 

## Tazama pia
* Orodha ya mito ya Uganda

Jamii:Orodha za kijiografia
Jamii:Wilaya ya Bukomansimbi
Jamii:Mito ya Uganda
Jamii:Mkoa wa Kati (Uganda)
Tarafa ya Djouroutou

**Tarafa ya Djouroutou** (kwa Kifaransa: *Sous-préfecture de Djouroutou*) ni moja kati ya Tarafa 6 za Wilaya ya Tabou katika Mkoa wa San-Pédro ulioko Kusini Magharibi mwa Cote d'Ivoire .

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 71,651 

Makao makuu yako Djouroutou (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 17 vya tarafa ya Djouroutou na idadi ya wakazi mwaka 2014 :

## Marejeo

Jamii:Tarafa za Cote d'Ivoire
Peterson Munuhe Kareithi

**Peterson Munuhe Kareithi** alikuwa mwandishi, mwalimu na mwanasiasa wa nchi ya Kenya. 

## Maisha ya awali
Alizaliwa kwenye kijiji cha Mbari-ya-Hwai, katika Kaunti ya Nyeri. 

Alisomea shule ya Tumutumu na hatimaye kwenda shule ya Kagumo TTC, ambapo alihitimu kupata shahada ya ualimu wa shule za msingi. Alianza kufundisha mnamo 1954 huku akijieleimisha mwenyewe, na mwishowe akapata nafasi ya kuingia Chuo Kikuu cha Makerere. Baadaye, alienda kusoma Chuo cha Kent, Ohio, iliyoko Marekani.
    "Omite ta Kariithi" ni tashbihi ya lugha ya Kikuyu inayosema "Amejipamba kama Kariithi". Kariithi alirudi kutoka   ngambo akiwa amejitwika suti maridadi sana.

## Uandishi 
Munuhe alipata umaarufu baada ya kuchapisha kitabu chake "Kaburi Bila Msalaba" mnamo 1969. Katika kitabu hicho, anatoa kumbukumbu ya mambo aliyoshuhudia wakati wa Hali ya Hatari kabla Kenya haijajinyakulia uhuru. Kitabu hicho kimetafsiriwa hadi lugha ya Kiingereza.

## Siasa 
Munuhe aliwania ubunge wa Mathira mnamo 1974 lakini alishindwa na Davidson Ngibuini Kuguru. Enzi hizo, alikuwa katika kikundi cha kisiasa cha vijana kilichokuwa kikiongozwa na J.M. Kariuki waliosoma na ambao walitaka kuikomboa nchi kutoka uongozi wa wanamgambo ("homeguards"). Hata hivyo, alipata kazi katika ofisi za Wizara ya Elimu kule Jogoo House.

## Kifo 
Alifariki mwezi Juni mwaka wa 1977 katika ajali ya gari eneo la Kenol Junction, karibu na Kabati. Lori la kubeba mawe ya ujenzi liligonga gari lake. Hii ilitokea kabla ya uchaguzi wa 1977.

## Tanbihi
## Viungo vya Nje 
Jamii:Waliofariki 1977
Jamii:Waandishi wa Kenya
Jamii:Wanasiasa wa Kenya
Mtakatifu Helena

**Mtakatifu Helena** ni jina la:
* Helena Mtakatifu, mama wa Kaisari Konstantino Mkuu
* Saint Helena, kisiwa cha bahari ya Atlantiki
Mulendi

thumb
**Mulendi** ni aina mojawapo ya miti inayopatikana katika nchi za Mashariki na Kusini mwa Afrika. Jina lake la kisayansi ni *Sterculia quinqueloba*.

Mti huu unatumika kama eneo la maombi ya dini za jadi na Wandembu wa Zambia.

## Marejeo 
Jamii:Miti
Barakoa

thumb|Barakoa ya Kiafrika.
**Barakoa** (pia: **barkoa**) ni kitambaa au kinyago kinachovaliwa usoni au kichwani chenye tundu kwenye macho, pua na mdomo linalotumiwa kukinga uso.

## Aina
Kuna barakoa za kiutamaduni na barakoa za kinga.

Mfano mmoja wa barakoa za kiutamaduni ni Barakoa ya Sirige ya Wadogon wa Mali.

Pia ni nguo ya wanawake wa Kiislamu ambayo wanaivaa kwenye mapaji ya nyuso zao pamoja na buibui, ijulikanayo kama "burqa". 

Kamusi ya Kiswahili Sanifu (1981) inaifafanua hivi : "kipande cha kitambaa kinachovaliwa na baadhi ya wanawake kutoka paji la uso mpaka mdomoni." 

Na katika kamusi ya Frederick Johnson (1939) imeelezwa kwamba neno "barakoa" linatokana na Kiarabu برقع: "... kind of mask or veil covering the face down to the mouth, all but the eyes. Formerly worn in public by Muhammadan women, generally of the upper class, now rarely worn. As a rule the buibui is worn." 

Barakoa za kinga zinavaliwa kwa shughuli mbalimbali, zikilenga kuzuia au kupunguza athira hatari za vumbi, gesi, hewa chafu au viini vya ugonjwa. Tangu kutokea kwa ugonjwa wa corona matumizi yake yameongezeka sana katika nchi nyingi za Dunia.

Jamii:Mavazi
Jamii:Uislamu
Jamii:Afya
Sirige

thumb
**Sirige** ni aina ya barakoa inayotumika katika ngoma za kimila za Wadogon wa Mali.

Barakoa hii inatambulika kwa urefu wake ambao unaweza kuwa kutoka mita 4 hadi 6.

Ina mashimo mawili zinazokwenda sambamba kutoka juu hadi chini. Pia inatumia miundo ya pembetatu kuifanya iwe maridadi. Rangi yake kuu ni nyeusi na nyeupe, lakini rangi nyingine pia zinaweza kutumika. 

Mistari ya mshazari iliyo kwenye barakoa hii inaonyesha jinsi asili ya maisha duniani imeshikamana. Inavyochezeshwa mbele na nyuma huonyesha jinsi mchana na usiku hupita. Rangi nyekundu iliyo kwenye mavazi ya rapia humaanisha hedhi ya mwanamke.

## Marejeo 
Jamii:Mavazi
Jamii:Mali
Wambugu wa Nyingi

thumb|Picha ya Wambugu wa Nyingi akihojiwa na mwanahabari.
**Wambugu wa Nyingi** ni mpiganaji wa Mau Mau aliyestaafu. Alizaliwa Nyeri mwaka wa 1928. Miongo mitano baada ya uhuru wa Kenya, alihusika katika kuipeleka Ufalme wa Muungano kortini.

Kabla ya kukamatwa kwake, alifanya kazi kama dereva wa trekta na alikuwa mwanachama wa KAU. Ingawa alishikwa, hakuwa mmoja wa wale waliokula kiapo cha Mau Mau.

## Marejeo 
Jamii:Wanaharakati wa Kenya
TryBishop

**TryBishop** au **TRYBISHOP** (jina halisi: **Jeremy Hicks**; alizaliwa Saint Paul, Minnesota, Marekani, 1988), ni msanii wa hip-hop na mtayarishaji kutoka Minnesota, Marekani. 

## Kazi
Maslahi ya TryBishop katika muziki alianza wakati alikuwa na umri wa miaka 6. Maslahi yake katika muziki iliendelea kukua zaidi ya miaka kama alivyozalisha muziki wake na alifanya kazi na wasanii wengi maarufu wa hip-hop na R&B karibu na U.S. na pia ni mtayarishaji wa albamu "Ni Ngumu" na Da' T.R.U.T.H. Nyimbo nyingine zinazozalishwa na TryBishop zinajumuisha wimbo wa Big K.R.I.T. Pia alionyesha katika albamu na Curtis Williams.

Mnamo mwaka wa 2015, Jumuiya ya Jaribu ilikuwa imejumuishwa katika EP iliyoshirikiana na 1500 au Nothin', Childish Major, Da Internz, na Prem Midha.

Hivi karibuni katika 2019, TryBishop ilionekana kwenye albamu ya Vernia na Erick Sermon.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Jamii:Wanamuziki wa Marekani
Jamii:Hip hop
Jamii:Waliozaliwa 1988
Tarafa ya Amélékia

**Tarafa ya Amélékia** (kwa Kifaransa: ''Sous-préfecture d'Amélékia'') ni moja kati ya Tarafa 6 za Wilaya ya Abengourou katika Mkoa wa Indénié-Djuablin ulioko kusini-mashariki mwa Cote d'Ivoire.

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 25,238 .

Makao makuu yako Amélékia (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 9 vya tarafa ya Amélékia na idadi ya wakazi mwaka 2014:
# Amélékia  (8 634)
# Ameakro  (1 529)
# Anougbakro  (2 904)
# Elinso (2 961)
# Koitienkro  (2 338)
# Konan Konankro  (1 537)
# Kouadiokro  (599)
# Tahakro  (1 928)
# Zebenou  (2 808)

## Marejeo

Jamii:Tarafa za Cote d'Ivoire
Mto Walufumbe

'''''' unapatikana katika wilaya ya Kampala, mkoa wa Kati, nchini Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

## Tazama pia
* Orodha ya mito ya Uganda
* Orodha ya mito ya wilaya ya Kampala

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Wilaya ya Kampala
Jamii:Mito ya Uganda
Jamii:Nile
Jamii:Mediteranea
Orodha ya mito ya wilaya ya Kibaale

**Orodha ya mito ya wilaya ya Kibaale** inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya mito ya eneo hilo la Mkoa wa Magharibi nchini Uganda kabla ya kumegwa ili kuunda wilaya mpya ya Kagadi na ya Kakumiro.

* Mto Aswa  
* Mto Budzibwera  
* Mto Hema  
* Mto Kabikokwa  
* Mto Kadebede  
* Mto Kahomba  
* Mto Kajubia  
* Mto Kakagusa  
* Mto Kamira  
* Mto Kamusere  
* Mto Kanaga  
* Mto Kanalugenda  
* Mto Kanyabalogo  
* Mto Kibologota  
* Mto Kiri  
* Mto Luzade  
* Mto Masagi  
* Mto Masiba  
* Mto Mbaya  
* Mto Miginga  
* Mto Mpamba  
* Mto Musega  
* Mto Mususu  
* Mto Mutungulu  
* Mto Nabiko  
* Mto Nabisayi  
* Mto Nabisonko  
* Mto Nabutondo  
* Mto Nakigezi  
* Mto Namposo  
* Mto Nansimbi  
* Mto Ntengo  
* Mto Nyinawiri  
* Mto Orichinga  
* Mto Wesikire  

## Tazama pia
* Orodha ya mito ya Uganda

Jamii:Orodha za kijiografia
Jamii:Wilaya ya Kibaale
Jamii:Mito ya Uganda
Jamii:Mkoa wa Magharibi (Uganda)
Tarafa ya Ebilassokro

**Tarafa ya Ebilassokro** (kwa Kifaransa: *Sous-préfecture de Ebilassokro*) ni moja kati ya Tarafa 6 za Wilaya ya Abengourou katika Mkoa wa Indénié-Djuablin ulioko kusini-mashariki mwa Cote d'Ivoire .

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 19,433 .

Makao makuu yako Ebilassokro (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 3 vya tarafa ya Ebilassokro na idadi ya wakazi mwaka 2014 :
# Ebilassokro  (14 295)  
# Akati  (4 343)  
# Kouamétiémelekro (795)

## Marejeo

Jamii:Tarafa za Cote d'Ivoire
Tarafa ya Akoboissué

**Tarafa ya Akoboissué** (kwa Kifaransa: ''Sous-préfecture d'Akoboissué'') ni moja kati ya Tarafa 5 za Wilaya ya Agnibilékrou  katika Mkoa wa Indénié-Djuablin ulioko kusini-mashariki mwa Cote d'Ivoire  . 

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 28,647 .

Makao makuu yako Akoboissué (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 7 vya tarafa ya Akoboissué na idadi ya wakazi mwaka 2014 :
# Akoboissué  (6 206)
# Brindoukro  (2 598)
# Emanzoukro  (1 106)
# Manzanouan  (10 202)
# N'djorekro Agni  (1 424)
# Siakakro  (5 837)
# Sinikosson  (1 274)

## Marejeo

Jamii:Tarafa za Cote d'Ivoire
Usubi mweusi

**Usubi weusi** (pia **visubi weusi** au **nzi weusi**) ni mbu wadogo wa familia Simuliidae katika oda Diptera wanaofyonza damu. Spishi fulani hueneza upofu wa mtoni unaoitwa usubi pia. Kuna visubi wengine walio wana wa familia Ceratopogonidae na wa nusufamilia Phlebotominae katika familia Psychodidae. Visubi hao hufyonza damu pia na kueneza magonjwa.

Mbu hawa ni wadogo, mm 5-15. Kwa kawaida rangi yao ni nyeusi au kijivu. Vipapasio ni vifupi. Toraksi (kidari) imepindika na kwa hivyo kichwa kinaelekea chini.

Madume ya usubi weusi hula mbochi lakini majike yanahitaji damu, iliyo na kiwango juu cha protini, ili mayai yaendelee. Spishi nyingi sana hufyonza damu ya mamalia lakini spishi nyingine hufyonza damu ya ndege.

Spishi nyingi za usubi weusi hueneza vidusia vya mamalia na ndege. Katika Afrika wanapishia watu vinyoo wa *Onchocerca volvulus* tu lakini katika Amerika ya Kusini na ya Kati wanaeneza vinyoo wa *Mansonella ozzardi* pia. Dalili za wale wa mwisho si mahututi sana kwa kawaida. Kwa upande mwingine *O. volvulus* anasababisha upofu wa mtoni. Katika Afrika ya Mashariki hupishwa na *Simulium damnosum* na *S. neavei*.

Jina la upofu wa mtoni linatokana na mtazamo kama watu wanaoteseka na ugonjwa huu huishi karibu na mito. Sababu yake ni kwamba lava wa usubi weusi huishi majini kwa mito yenye mtiririko mkali. Kitembo cha kuokoka ni nyeti sana kwa kiwango cha uchafuzi wa maji. Mabuu hutumia ndoana ndogo kwenye ncha ya tumbo lao kushikilia dutu ya chini wakitumia mishikilizo na nyuzi za hariri kusogea au kushikilia mahali pao. Wana vipepeo vidogo vinavyoweza kukunjwa kuzunguka kinywa chao. Vipepeo hujitanua wakati wa kujilisha na kukamata vifusi vinavyopita (chembe ndogo za viumbehai, viani na bakteria). Mabuu hukwangua vitu vilivyokamatwa kutoka vipepeo ndani ya kinywa chao kila sekunde chache. Usubi weusi hutegemea makao ya mito yanayowaletea chakula. Hugeuka kuwa mabundo chini ya maji na kisha hutoka ndani ya kiputo cha hewa kama wapevu wanaoruka. Mara nyingi hutekwa na trouti au samaki wengine wakati wa kuibuka.

## Spishi kadhaa za Afrika ya Mashriki
* *Simulium damnosum*
* *Simulium kenyae*
* *Simulium mcmahoni*
* *Simulium neavei*

## Picha

Black Fly.png|Usubi mweusi akifyonza damu
Simulium vittatum larva.jpeg|Mchoro wa lava
Simulium-larva-pupae-vegetation.jpg|Lava na mabundo

Jamii:Nzi na jamaa
Tarafa ya Adaou

**Tarafa ya Adaou** (kwa Kifaransa: ''Sous-préfecture d'Adaou'') ni moja kati ya Tarafa 8 za Wilaya ya Aboisso katika Mkoa wa Sud-Comoé ulioko kusini-mashariki mwa Cote d'Ivoire . 

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 57,187 .

Makao makuu yako Adaou (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 15 vya tarafa ya Adaou na idadi ya wakazi mwaka 2014 :

## Marejeo

Jamii:Tarafa za Cote d'Ivoire
Orodha ya mito ya wilaya ya Luweero

**Orodha ya mito ya wilaya ya Luweero** inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya mito ya eneo hilo la Mkoa wa Kati nchini Uganda.

* Mto Gaira  
* Mto Kagoye  
* Mto Kasokanyanja  
* Mto Kiita  
* Mto Kiyanja
* Mto Lubenge 
* Mto Lumansi
* Mto Lwajjali
* Mto Lwamirindi  
* Mto Namunyaga  
* Mto Nayasandeku  
* Mto Wakibombo  

## Tazama pia
* Orodha ya mito ya Uganda

Jamii:Orodha za kijiografia
Jamii:Wilaya ya Luweero
Jamii:Mito ya Uganda
Jamii:Mkoa wa Kati (Uganda)
Orodha ya mito ya wilaya ya Mityana

**Orodha ya mito ya wilaya ya Mityana** inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya mito ya eneo hilo la Mkoa wa Kati nchini Uganda.

* Mto Fululu  
* Mto Kagembe  
* Mto Kigoye  
* Mto Kinyambala  
* Mto Lwambula  
* Mto Mate  
* Mto Mayanja Waswa  
* Mto Mugoja  
* Mto Muyobozi  
* Mto Nabajegele  
* Mto Nakatongoli  
* Mto Nana  
* Mto Nyanzi  
* Mto Sikyogere  

## Tazama pia
* Orodha ya mito ya Uganda

Jamii:Orodha za kijiografia
Jamii:Wilaya ya Mityana
Jamii:Mito ya Uganda
Jamii:Mkoa wa Kati (Uganda)
Dhabihu

[thumb|Dhabihu ya [mbuzi wakati wa jando.]]
**Dhabihu** (kutoka neno la Kiarabu) ni kitu, sanasana mnyama, kinachotolewa kama sadaka kwa minajili ya mizimu ama tambiko. Mahali penyewe panaitwa pia dhabihu au, vizuri zaidi, madhabahu. Dhabihu kwa jina lingine ni “kafara”, zilikuwepo sadaka za kafara na vile vile zilikuwepo zisizo za kafara.

Katika Kanisa Katoliki ni jina la vitu vinavyotolewa altareni wakati wa Misa (mkate na divai yenye maji kidogo) kwa ajili ya sadaka ya ekaristi.

Jamii:Dini
Jamii:Ekaristi
Usubi (Ceratopogonidae)

**Usubi** (pia **visubi**) ni mbu wadogo wa familia Ceratopogonidae katika oda Diptera wanaofyonza damu. Spishi nyingi hueneza magonjwa kama vile mansoneliasisi, ugonjwa wa ulimi buluu na ugonjwa wa farasi wa Afrika. Kuna visubi wengine walio wana wa nusufamilia Phlebotominae katika familia Psychodidae. Visubi hao hufyonza damu pia na kueneza magonjwa. Halafu kuna visubi weusi wa familia Simuliidae ambao hueneza upofu wa mtoni.

Mbu hawa ni wadogo sana, mm 1-5. Rangi yao ni kijivu, hudhurungi, kahawia au kahawianyekundu. Macho ni meusi kwa kawaida. Mara nyingi toraksi (kidari) imepindika na kwa hivyo kichwa kinaelekea chini.

Chakula cha usubi ni mbochi, lakini majike wanahitaji damu ya mamalia, ndege au reptilia ili mayai yaendelee. Spishi fulani hufyonza “damu” ya wadudu wengine.

Usubi wengi, spishi za jenasi *Culicoides* hasa, ni vekta za magonjwa mbalimbali kama vile mansoneliasisi, ugonjwa wa ulimi buluu, ugonjwa wa farasi wa Afrika na virusi nyingi nyingine. Vekta ya ulimi buluu katika Afrika ya Mashariki ni *Culicoides pallidipennis* na labda *C. cornutus*, *C. grahami*, *C. magnus* na *C. tororoensis* pia.

## Spishi kadhaa za Afrika ya Mashariki
* *Culicoides imicola*
* *Culicoides nairobiensis*
* *Culicoides pallidipennis*
* *Culicoides schultzei*

## Picha

Serromyia.femorata2.-.lindsey.jpg|Ceratopogoninae (*Serromyia femorata*)
Forcipomyia P1320028a.jpg|Forcipomyiinae (*Forcipomyia* sp.)
Mosquito (Ochlerotatus annulipes) and Midge (Culicoides impunctatus) biting human (me).jpg|Picha ya usubi karibu na mbu wa familia Culicidae inaonyesha udogo wa usubi

Jamii:Nzi na jamaa
Tarafa ya Assinie-Mafia

**Tarafa ya Assinie-Mafia** (kwa Kifaransa: ''Sous-préfecture d'Assinie-Mafia'') ni moja kati ya Tarafa 3 za Wilaya ya Adiaké katika Mkoa wa Sud-Comoé ulioko kusini-mashariki mwa Cote d'Ivoire. 

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 16,721.

Makao makuu yako Assinie-Mafia (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 8 vya tarafa ya Assinie-Mafia na idadi ya wakazi mwaka 2014 :
# Assinie-France  (1 729)
# Assinie-Mafia  (5 661)
# Assinie-Sagbadou  (1 014)
# Assouindé  (5 766)
# Ebotiam  (489)
# Essankro  (595)
# Mabianéha  (841)
# Mandjian  (626)

## Marejeo

Jamii:Tarafa za Cote d'Ivoire
Kia Mariga

**Kia Mariga** (pia: **Kwa Mariga**, ama **Mariga** tu) ni eneo katika Kaunti ya Embu nchini Kenya. Ni mahali ambapo sehemu ya vita vya Mau Mau vilifanyika.

Kikundi cha Mau Mau kilichopigana na Waingereza hapo kiliongozwa na anayejulikana kama Meja Blue.

## Marejeo 
Jamii:Historia ya Kenya
Jamii:Kaunti ya Embu
Mto Nabajegele

'''''' unapatikana katika wilaya ya Mityana, mkoa wa Kati, nchini Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

## Tazama pia
* Orodha ya mito ya Uganda
* Orodha ya mito ya wilaya ya Mityana

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Wilaya ya Mityana
Jamii:Mito ya Uganda
Jamii:Nile
Jamii:Mediteranea
Tarafa ya Yaou

**Tarafa ya Yaou** (kwa Kifaransa: *Sous-préfecture de Yaou*) ni moja kati ya Tarafa 8 za Wilaya ya Aboisso katika Mkoa wa Sud-Comoé ulioko kusini-mashariki mwa Cote d'Ivoire.

Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 19,004.

Makao makuu yako Yaou (mji).

Hapa chini ni majina ya vijiji 34 vya tarafa ya Yaou na idadi ya wakazi mwaka 2014:
# Ebikro-N'dakro  (5 374)
# Sanhoukro  (5 916)
# Yaou  (7 714)

## Marejeo

Jamii:Tarafa za Cote d'Ivoire
Orodha ya mito ya wilaya ya Mpigi

**Orodha ya mito ya wilaya ya Mpigi** inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya mito ya eneo hilo la Mkoa wa Kati nchini Uganda.

* Mto Kalungi  
* Mto Kasawsula  
* Mto Kasemulamba  
* Mto Kasenso  
* Mto Katonga  
* Mto Kibukuta  
* Mto Mayanja
* Mto Nakietema  
* Mto Namaya  
* Mto Nawandigi  

## Tazama pia
* Orodha ya mito ya Uganda

Jamii:Orodha za kijiografia
Jamii:Wilaya ya Mpigi
Jamii:Mito ya Uganda
Jamii:Mkoa wa Kati (Uganda)
Orodha ya mito ya wilaya ya Mubende

**Orodha ya mito ya wilaya ya Mubende** inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya mito ya eneo hilo la Mkoa wa Kati nchini Uganda kabla ya kumegwa ili kuunda wilaya mpya ya Kasanda.

* Mto Bimbye  
* Mto Bwala  
* Mto Kabale  
* Mto Kabalu  
* Mto Kabolokota  
* Mto Kachungiro  
* Mto Kageye  
* Mto Kakumiro  
* Mto Kamalenge  
* Mto Kamamba  
* Mto Kankwale  
* Mto Kasazi  
* Mto Katabagole  
* Mto Katabalanga  
* Mto Katabatimba  
* Mto Katugo  
* Mto Kiye  
* Mto Lusaba  
* Mto Lwamagembe  
* Mto Mugaja  
* Mto Muzinda  
* Mto Nabakazi  
* Mto Nabisisi  
* Mto Namwasa  
* Mto Tyabira  
* Mto Wabirombe  

## Tazama pia
* Orodha ya mito ya Uganda

Jamii:Orodha za kijiografia
Jamii:Wilaya ya Mubende
Jamii:Mito ya Uganda
Jamii:Mkoa wa Kati (Uganda)
Nadharia ya namba

.]]
**Nadharia ya namba** (kwa Kiingereza *Theory of numbers*; awali: *arithmetic*) ni tawi la hisabati linalochunguza hasa nambakamili. 

Mwanahisabati Mjerumani Carl Friedrich Gauss (1777–1855) alisema, "Hisabati ndiyo malkia wa sayansi zote, na nadharia ya namba ndiyo malkia wa hisabati zote." 

## Tanbihi
## Vyanzo
* 
*  (Subscription needed)
* 
*  1968 edition at archive.org
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  Volume 1 Volume 2 Volume 3 Volume 4 (1912)
*  For other editions, see Iamblichus#List of editions and translations
*  This Google books preview of *Elements of algebra* lacks Truesdell's intro, which is reprinted (slightly abridged) in the following book:
* 
* 
* 
* 

* 

## Marejeo mengine
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Viungo vya nje
* Number Theory Web

Jamii:Namba
Mto Mayanja

**Mto Mayanja** ni jina la mito mitano:
* Mto Mayanja (Bungoma), Kenya
* Mto Mayanja (Kafu), Uganda
* Mto Mayanja (Mubende), Uganda
* Mto Mayanja (Mukono), Uganda
* Mto Mayanja (Wakiso), Uganda

Pia nchini Uganda kuna:
* Mto Mayanja Kato
* Mto Mayanja Waswa
Orodha ya mito ya wilaya ya Mukono

**Orodha ya mito ya wilaya ya Mukono** inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya mito ya eneo hilo la Mkoa wa Kati nchini Uganda.

* Mto Buganda  
* Mto Jugula  
* Mto Kabale  
* Mto Kabira  
* Mto Kabumba  
* Mto Kafuwaluwa  
* Mto Kaira  
* Mto Kalunga  
* Mto Kame  
* Mto Kankindu  
* Mto Kanogola  
* Mto Kanyogoga  
* Mto Kanywa  
* Mto Kasala  
* Mto Kasinga  
* Mto Kasinina  
* Mto Kasininya  
* Mto Katamandwa  
* Mto Katambwa  
* Mto Katanywa  
* Mto Katoogo  
* Mto Kayirira  
* Mto Kayobe  
* Mto Kazi  
* Mto Kazibiride  
* Mto Kibembe  
* Mto Kibimba  
* Mto Kifu  
* Mto Kinyanyo  
* Mto Kisamba  
* Mto Kisasolima  
* Mto Kitambwa  
* Mto Kitanti  
* Mto Kiwembo  
* Mto Kyambade  
* Mto Kyere  
* Mto Kyeruza  
* Mto Kyetinda  
* Mto Lubamba  
* Mto Lubumba  
* Mto Lugogo  
* Mto Luguuga  
* Mto Luzibwe  
* Mto Lwajjali
* Mto Matumbwe  
* Mto Mayanja  
* Mto Mpwa  
* Mto Musamya  
* Mto Mwola  
* Mto Nabangobe  
* Mto Nabiyagi  
* Mto Nabulamba  
* Mto Nakabube  
* Mto Nakalaga  
* Mto Nakanda  
* Mto Nakanya  
* Mto Nakasagazi  
* Mto Nakatutire  
* Mto Nakingu  
* Mto Nakiyanja  
* Mto Nakkumbo  
* Mto Nalubale  
* Mto Namagaza  
* Mto Namamiya  
* Mto Namanve  
* Mto Namatta  
* Mto Namboga  
* Mto Namfuko  
* Mto Namokomo  
* Mto Namuntu  
* Mto Namuzingole  
* Mto Namyoya  
* Mto Nanyonga  
* Mto Natonga  
* Mto Natonka  
* Mto Natyaba  
* Mto Njogezi  
* Mto Nsomere  
* Mto Ntakasukwa  
* Mto Nyasa  
* Mto Sezibwa  
* Mto Wabuyimba  
* Mto Wadola  
* Mto Wakiso  
* Mto Waluke  
* Mto Wolekekata  
* Mto Zirimiti  

## Tazama pia
* Orodha ya mito ya Uganda

Jamii:Orodha za kijiografia
Jamii:Wilaya ya Mukono
Jamii:Mito ya Uganda
Jamii:Mkoa wa Kati (Uganda)
Jean-Clair Todibo

thumb|341x341px|Todibo akiwa katika timu yake ya taifa.
**Jean-Clair Dimitri Roger Todibo** (amezaliwa 30 Desemba 1999 ) ni mchezaji wa soka wa Ufaransa ambaye anacheza kama beki wa kati au kiungo mkabaji wa Klabu ya FC Barcelona.

Todibo alianza kazi yake na klabu ya Toulouse mwaka 2016, kutoka FC Les Lilas . Alicheza mechi yake ya kwanza ya Ligue 1 mnamo 19 Agosti 2018 dhidi ya wapinzani wa Garonne Bordeaux, akicheza dakika 89 na kuibuka na ushindi wa 2-1 nyumbani.

Mnamo tarehe 8 Januari 2019, Todibo aliingia makubaliano na FC Barcelona wakati mkataba wake na Toulouse ulipokuwa umeisha. Alipewa jezi namba 6 mgongoni.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1999
Jamii:Wachezaji mpira wa Ufaransa
Joel Castro Pereira

thumb|Pereira akifanya mazoezi ili kujiandaa dhidi ya Manchester United mnamo 2017
**Joel Dinis Castro Pereira** (amezaliwa 28 Juni 1996) ni mchezaji wa mpira wa miguu ambaye anacheza kama kipa wa kilabu cha Ligi Kuu ya Uingereza, Manchester United.

Jamii:Wachezaji mpira wa Ureno
Jamii:Wachezaji mpira wa Uswisi
Mto Katamandwa

'''''' unapatikana katika wilaya ya Mukono, mkoa wa Kati, nchini Uganda. 

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

## Tazama pia
* Orodha ya mito ya Uganda
* Orodha ya mito ya wilaya ya Mukono

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Wilaya ya Mukono
Jamii:Mito ya Uganda
Jamii:Nile
Jamii:Mediteranea
Baahubali 2

**Baahubali 2** ni filamu ya utendi ya India ya 2017 iliyoongozwa na S. S. Rajamouli na imeandikwa na baba yake K. V. Vijayendra Prasad. Ilitolewa na Shobu Yarlagadda na Prasad Devineni chini ya bendera Arka Media.

Imetolewa mnamo 28 Aprili 2017, muhusika mkuu wa filamu hii ni Prabhas, Rana Daggubati, Anushka Shetty na Tamannaah wakati Ramya Krishna, Sathyaraj, na Nassar wanaonekana katika majukumu maarufu. Sehemu ya pili ya sinema katika densi ya Baahubali, ni ufuatiliaji kwa Baahubali: Mwanzo, ukiwa kama safu na mfano wa kwanza. [6] Filamu hiyo imewekwa India ya zamani na inafuata ugomvi wa kindugu kati ya Amarendra Baahubali na Bhallaladeva; Mwishowe anamtetea yule wa zamani na akamwua Kattappa. Miaka kadhaa baadaye, mtoto wa Amarendra anarudi kulipiza kisasi cha baba yake.

Jamii:Filamu za India
Andriy Lunin

**Andriy Oleksiyovych Lunin** (alizaliwa 11 Februari 1999) ni mchezaji wa soka ambaye anacheza kama kipa wa klabu iliyopo nchini Hispania ya Real Madrid, na timu ya taifa ya Ukraina.

## Kazi ya klabu
### Real Madrid
Tarehe 19 Juni 2018, Real Madrid ilifikia makubaliano na  Lunin kusaini katika klabu hiyo kwa  milioni 8.5 na mpango wa nyongeza wa milioni 5.

Mpango huo ulihitimishwa siku nne baadaye, na akawa mchezaji wa kwanza kuichezea klabu hiyo kutoka ukraine.Mnamo 27 Agosti 2018, alikopwa na kwenda katika klabu ya karibu iitwayo CD Leganés, kwa msimu huo.

Jamii:waliozaliwa 1999
Jamii:watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Ukraine
Hospitali ya Kilutheri ya Haydom

thumb|Hospitali kutoka angani.
**Hospitali ya Kilutheri ya Haydom** (kifupi cha Kiingereza: HLH) ni hospitali iliyopo katika mji wa Haydom, magharibi mwa Mkoa wa Manyara. 

Hospitali iko karibu km 300 kusini-magharibi kwa Arusha. 

Hospitali ilianzishwa mnamo mwaka 1955 na wamisionari wa Kilutheri wa Norwei. Kwa sasa inamilikiwa na kuendeshwa na Dayosisi ya Mbulu ya Kanisa la Kiinjili la Kilutheri Tanzania

Jamii:Hospitali za Tanzania
Jamii:Mkoa wa Manyara
Soko la watumwa

thumb|Soko la watumwa la Zanzibar
**Soko la watumwa** lilikuwa mahali ambapo watumwa wananunuliwa na kuuzwa. Masoko hayo yalikuwa muhimu katika historia ya utumwa, hasa katika biashara ya utumwa ya kwenda Asia, Ulaya na Amerika.

Katika milki ya Osmani wakati wa karne ya 14, watumwa walikuwa bidhaa ya biashara katika maeneo maalumu ya wauzaji ambayo yaliitwa "Esir" au "Yesir". Kulikuwa na watumwa wa umri wowote na jinsia zote mbili, wakiwa uchi kabisa ili wanunuzi waweze kuwakagua. 

Kuanzia miaka ya 1800 hadi 1890, soko la watumwa la Zanzibar lilikuwa kubwa kulizo yote duniani. Kati ya watumwa 25000 – 50000 wa Kibantu waliletwa huko ili kuuzwa kwenda pwani ya Somalia na sehemu nyingine, hasa Uarabuni. Wengi wao walikuwa Wamakua, Wanyasa, Wayao, Wazaramo na Wazigua ambao ni makabila ya Tanzania, Msumbiji na Malawi za leo.

Jamii:Utumwa
Jamii:biashara
Mageuzi

**Mageuzi** (kwa Kiingereza: "reform") ni mabadiliko ya taratibu hasa katika siasa ya nchi, tofauti na mapinduzi ambayo yanafanyika haraka na mara nyingi kwa kutumia nguvu.

## Tazama pia
* Mageuko ya spishi

Jamii:Siasa
Ryan Kent

thumbnail|right|200px|Ryan Kent

**Ryan Kent** (amezaliwa 11 Novemba 1996) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa Uingereza ambaye kwa sasa anacheza kama winga wa kushoto wa klabu ya mpira wa miguu ya Fenerbahçe.

Kent alifanya kazi yake ya kwanza ya udadisi mnamo mwaka 2015, kabla ya kwenda kwa  mkopo kwenye klabu ya Coventry City. Mnamo mwaka wa 2017, aliondoka kwa mkopo tena, akajiunga na klabu ya freiburg inayoshiriki ligi ya ujerumaniBundesliga.

Yeye pia ni kijana wa zamani wa kimataifa wa vijana wa England, hapo awali aliwakilisha taifa lake katika viwango vya U18 na U20.

## Marejeo
Luka Jović

**Luka Jović** (amezaliwa 23 Desemba 1997) ni mchezaji wa soka wa Serbia ambaye anacheza katika klabu ya Hispania Real Madrid na timu ya taifa ya Serbia kama mshambuliaji.
thumb|275x275px|Jovic mwenye jezi nambari 19. (2018)
Jović alizaliwa katika kijiji kidogo cha Batar Serbia. Katika umri wa miaka mitano, alianza kucheza mpira huko Loznica. Jović alipewa nafasi ya kucheza katika klabu ya Red Star Belgrade mnamo 2005. Kabla ya kufanya hivyo, baba yake alimtaka afanye mazoezi na Partizan, ambaye alikuwa akijaribu kumsainisha Jović kwa muda mrefu na kushindikana. Mnamo Februari 2016, Jović alisaini na mabingwa wa Ureno Benfica hadi 2021.

Mkataba wa Jovic kukaa Benfica mpaka 2021 ulivunjwa na kusainiwa na Real Madrid kwa ada ya € milioni 60 mpaka mwaka 2025.

Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1997
Jamii:Wachezaji mpira wa Serbia
Ligi ya Mabingwa Ulaya

thumb|250px|Timu ya Real Madrid washindi wa Ligi ya Mabingwa Ulaya mwaka 2018
**Ligi ya Mabingwa Ulaya** au **Ligi ya Mabingwa ya UEFA** ni mashindano ya mpira wa miguu yaliyoanzishwa na UEFA na timu zinazoshiriki ni za Ligi kuu za Ulaya ili kupata bora Ulaya nzima. Maarufu kama *Champions League*, ndiyo mashindano ya hadhi kubwa zaidi katika kandanda barani Ulaya na katika moja ya hafla za kimichezo lililotazamwa zaidi duniani.

Ilifanyika kwanza mwakani 1955, na ilikuwa ikijulikana kama Kombe la Vilabu Bingwa barani Uropa (au Kombe la Uropa tu) hadi 1992. Awali mashindano haya yalipewa hili jina 1992, waliongeza hatua ya makundi na kuruhusu washiriki kutoka nchi kadhaa.

Haya ni mashindano ambayo hushirikisha timu bora kutoka kwa mataifa wanachama wa shirikisho la soka barani Ulaya isipokuwa tu Liechtenstein, ambayo ndilo taifa pekee barani humo lisilokuwa na ligi. Mwanzo ilikuwa kuwa mabingwa wa ligi pekee kutoka kila nchi ndio waliokuwa wakishiriki sawia na mabingwa watetezi wa kombe, lakini mpangilio huo ukabadilishwa mwaka 1997, kurusuhu timu nambari mbili kutoka ligi zilizopewa uzito zaidi zikishiriki na kubadilishwa tena mwaka 1999, kurusuhu timu nambari tatu na nne kutoka ligi hizo kushiriki. Mpangilio wa sasa wa kuruhusu mabingwa watetezi kushiriki makala yanayofuatia uliruhusiwa kuanzia mwaka 2005.

## Finali 
## Tanbihi
## Viungo vya nje 
* Tovuti rasmi 
* Ligi ya Mabingwa Ulaya katika DWelle 

Jamii:Ulaya
*
Jamii:Mpira wa Miguu
Injini ya ndege

ikiwa imefungwa katika ndege ya Avro York.]]
**Injini ya ndege** ni kifaa kinachosukuma eropleni katika urukaji wake. 

Kimsingi kuna aina mbili za injini zinazotumiwa 
*injini za pistoni inayoendesha parapela
*injini za tabo zinazotoa gesi kwa kasi kubwa, ni nguvu ya msukumo inayoendesha ndege yote.
*injini zinazounganisha tabo na parapela

Mara chache kuna majaribio ya kutumia injini za umeme au za roketi.
The Mask (filamu ya 1994)

**The Mask** ni filamu ya ucheshi ya Marekani ya Kaskazini iliyoongozwa na Charles Russell, iliyotayarishwa na Bob Engelman, na iliyoandikwa na Mike Werb, kwa msingi wa mfululizo wa vichekesho wa jina moja lililochapishwa na Jumuiya za dark Horse. 

Wahusika wakuu wa filamu hii ni Jim Carrey, Peter Greene, Amy Yasbeck, Peter Riegert, Richard Jeni, Ben Stein, Joely Fisher, na Cameron Diaz kwenye filamu. Inamzunguka Stanley Ipkiss (Carrey), karani wa benki ya bahati mbaya ambaye kinyago cha kichawi kinamgeuza kuwa mtu wa ajabu na kufanya matendo ambayo binadamu hawezi kuyafanya kiurahisi.

Jamii:Filamu za Marekani
Benjamin Pavard

**Benjamin Jacques Marcel Pavard** (alizaliwa 28 Machi 1996) ni mchezaji wa soka wa Ufaransa ambaye anacheza kama beki wa klabu ya Bayern Munich na timu ya taifa ya Ufaransa. Yeye huchezeshwa hasa kama beki wa kati lakini pia anaweza kucheza kama beki wa kulia.

Alianza kazi yake na klabu ya Lille ya Ufaransa na baadae 2016 kuhamishiwa VfB Stuttgart ya Ujerumani. Mnamo Januari 2019 alikubali kuhamia Bayern Munich kwa mkataba wa miaka mitano hadi juni 2024.

Kimataifa aliisaidia nchi yake ya Ufaransa kushinda Kombe la Dunia la 2018, Yeye ndiye mchezaji aliyefunga goli bora zaidi katika michuano hiyo.

## Tanbihi
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1996
Jamii:Wachezaji mpira wa Ufaransa
Son of the Mask

**Son of the Mask**  ni filamu ya ucheshi ya 2005 iliyoelekezwa na Lawrence Guterman. 

Mhusika mkuu wa filamu hii ni Jamie Kennedy kama Tim Avery, mchoraji katuni ambaye ametoka mji wa Fringe ambaye amezaa mtoto wake wa kwanza mwenye nguvu za kinyago cha kichawi. Ni mfano wa pekee wa filamu ya 1994 The Mask, muundo wa Jumuiya za darck horse ambayo iliigiza Jim Carrey na Cameron Diaz.

Jamii:Filamu za Marekani