open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ruiru

**Ruiru** ni mji wa Kaunti ya Kiambu, ipatikanayo katikati ya Kenya.

## Jiografia
Mji huu uko katika umbali wa takribani kilomita 3 kutoka katika Mpaka wa Nairobi.

Una eneo la km2 292 na umezungukwa na mashamba ya Kahawa. Ruiru ni mmoja kati ya miji inayotambulika zaidi nchini Kenya, ambao unaweza kufikika kwa urahisi kupitia barabara au reli.

## Idadi ya Wakazi
Mji huu umekuwa na ongezeko la idadi ya watu, kutokana na uhaba wa nyumba mjini Nairobi.

Mwaka 2009 ulikuwa na wakazi 238,858.

Hata hivyo, mji huu umeng'ang'ana kuwatosheleza wakazi wake.

## Uchumi
Wengi wa wakazi wa Ruiru ni wafanyabiashara wenye asili ya Kikuyu. 

Mji huu pia una matawi ya benki kadhaa kama vile Benki ya Equity, Benki ya Family, Benki ya Cooperative na Benki ya Barclays.

Pia kuna viwanda mbalimbali katika mji huo.

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya Kenya

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*Kituo cha Urekebishaji wa Watoto, Ruiru 

Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Kaunti ya Kiambu
Mukurwe-ini

thumb|Mukurwe-ini, Kenya

**Mukurwe-ini** ni mji wa Kenya katika Kaunti ya Nyeri. Eneo lake linajulikana kwa majina mashuhuri ya waliopigania Uhuru wa Kenya.

Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Kaunti ya Nyeri
Thika

thumb|Thika

**Thika** ni mji wa Kenya katika Kaunti ya Kiambu.

Mwaka 2009 ulikuwa na wakazi 139,853.

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya Kenya
* Mto wa Thika 

## Tanbihi
Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Kaunti ya Kiambu
Gatundu

thumbnail|right|280px|Mji wa Gatundu 
**Gatundu** ni mji uliopo eneo la kati la Kenya katika Kaunti ya Kiambu. Mji huu una umaarufu kwa kuwa rais wa kwanza wa Kenya, Jomo Kenyatta na mwana wake rais Uhuru Kenyatta, waliishi karibu na hapa. Unapatikana juu ya kilima kilichozingirwa na Mto Thiririka na Mto Muthurumbi.  

## Utawala 
Mji huu uko chini ya utawala wa serikali ya Kaunti. Gatundu ndio makao makuu ya eneo bunge la Gatundu Kusini na kaunti ndogo ya Gatundu Kusini. 

Mbunge wa eneo hili ni Moses Kuria (pia MK). Rais wa sasa wa Jamuhuri ya Kenya, Uhuru Muigai Kenyatta, alikuwa mbunge wa eneo hili miaka 2002-2013.

Mahakama ya Gatundu yapatikana karibu na Hospitali ya Wilaya ya Gatundu. Ilifunguliwa mwaka 2014.

## Uchumi 
thumb|Soko la Gatundu
Shughuli kuu ya kiuchumi ni uuzaji wa bidhaa. Soko lenye maghorofa mawili huwa linavutia wafanyabiashara kutoka vijiji vinavyozunguka mji huu. Vijiji hivi hukuza bidhaa za kilimo ambazo huchangia katika uchumi wa eneo hili.

## Afya 
Hospitali ya Ngazi ya 4 ya Gatundu huhudumia kanda ya Gatundu Kusini na Kaskazini. Upanuzi wa hospitali ulifanywa kati ya mwaka 2013 hadi Aprili 2016 ambapo jengo mpya liliadhimishwa na Rais Uhuru. Jengo hili lina vitanda 12 vya huduma ya dharura, vitanda 84, maabara, kitengo cha uzazi, thieta ya upasuaji, wadi, skana za CT, eksirei na lifti nne. Lilijengwa kwa usaidizi wa Uchina. 

Hospitali nyingine zinazopatikana Gatundu ni pamoja na:
* St. Jude Nursing Home
* St. Mary's International Hospital

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya Kenya

## Viungo vya nje
Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Kaunti ya Kiambu
Ol Donyo Sabuk

thumb|Ol Donyo Sabuk

**Ol Donyo Sabuk** ni jina la mlima na la mji wa Kenya katika kaunti ya Machakos.

Pia ni jina la Hifadhi ya Taifa katika eneo hilo.

Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Milima ya Kenya
Jamii:Kaunti ya Machakos
Bomet

thumbnail|right|280px|Barabara ya Narok-Bomet katika Mji wa Bomet 

**Bomet** ni mji mkuu wa kaunti ya Bomet nchini Kenya katika Bonde la Ufa la Afrika Mashariki.

Wakazi walikuwa 110,963 wakati wa sensa ya mwaka 2009.

## Tanbihi
Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Kaunti ya Bomet
Eldama Ravine

thumb|Eldama Ravine

**Eldama Ravine** ni mji wa Kenya, kaunti ya Baringo, katika Bonde la Ufa la Afrika Mashariki.

Wakazi walikuwa 45,799 wakati wa sensa ya mwaka 2009.

Maeneo yenye watu wengi ni nyanda za juu kama maji mazuri, timboroa, torongo na viunga vya mji wenyewe. Nyanda za chini ni kame na yana watu wachache.

Eneo hili lina misitu ya asili pamoja na inayopandwa. Eneo Chemususu lina eneo kubwa zaidi yenya miti ya asili. Maeneo mengine yana misitu za kupandwa yenye mita kama Cypress, Pine na Eucalyptus, maeneo haya ni Sabatia, Timboroa, Maji Mazuri na Esageri.

Mazao ni mahindi, viazi vyekundu, machungwa, mboga na matunda mbalimbali.

## Tanbihi
Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Kaunti ya Baringo
Eliye Springs

thumb|Eliye Springs

**Eliye Springs** ni kijiji cha Kenya katika Bonde la Ufa la Afrika ya Mashariki, mto Turkwel unapoingia ziwa Turkana.

Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Ziwa Turkana
Embobut

**Embobut** ni kijiji cha Kenya katika Kaunti ya Elgeyo-Marakwet.

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya Kenya

Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Kaunti ya Elgeyo-Marakwet
Gilgil

thumb|Mmojawapo wa wafugaji Gilgil	
thumb|Kilimo cha umwagiliaji Gilgil

**Gilgil** ni mji wa Kenya, kaunti ya Nakuru katika Bonde la Ufa la Afrika Mashariki.

Wakazi walikuwa 35,293 wakati wa sensa ya mwaka 2009.

'''''' ni pia kata ya eneo bunge la Gilgil.

## Tanbihi
Jamii:Kata za Kenya
Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Kaunti ya Nakuru
Kajiado

thumb|Ramani ya Kajiado

**Kajiado** ni mji wa Kenya katika Bonde la Ufa la Afrika Mashariki. Mji wa Kajiado ni makao makuu ya Kaunti ya Kajiado. 

## Wakazi
Idadi ya watu wanaoishi Kajiado ni 18,281 (sensa ya 2009) http://treasury.go.ke/cbs.go.ke/pdf/authority.pdf . Idadi kubwa ya watu wanaoishi Kajiado ni Wamasai.

## Jina
Jina la Kajiado linatokana na neno "Orkejuado" ambalo linamaanisha "mto mrefu" katika lugha ya Kimasai. Mto huu upo magharibi mwa mji huu. 

Jina halisi wa mji huu ni "Olopurupurana", ambalo lina maana ya "kilima cha mviringo".

## Usafiri
Mji huu upo kusini kwa jiji la Nairobi katika barabara kuu Nairobi - Arusha. 

Mji wa Kajiado una kituo katika reli ya Magadi Soda Railway ambaye inatokea Konza mpaka Magadi.

Pia kuna vituo vya matatu za kwenda Namanga na Nairobi.

## Viungo vya nje
* http://www.kajiado-district-dev-trust.org.uk/kajiado.htm 
* http://www.kajiadochildrenshome.com

Jamii:Kaunti ya Kajiado
Jamii:Miji ya Kenya
Kakuma

thumb|Kambi ya wakimbizi Kakuma

**Kakuma** ni mji wa Kenya, kata ya kaunti ya Turkana, eneo bunge la Turkana Magharibi.. 

Wakazi walikuwa 65,814 wakati wa sensa ya mwaka 2009, wengi wakiwa wakimbizi.

## Tanbihi
Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Kaunti ya Turkana
Jamii:Kata za Kenya
Kalokol

thumbnail|right|280px|Mji wa Kalokol 

**Kalokol** ni mji wa Kenya kaskazini, kata ya kaunti ya Turkana, Eneo bunge la Turkana ya Kati, nchini Kenya.

## Tanbihi
Jamii:Kata za Kenya
Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Kaunti ya Turkana
Jamii:Ziwa Turkana
Kapenguria

[thumb|Chuo cha [Biblia cha Kapenguria.]]

**Kapenguria** ni mji wa Kenya katika Bonde la Ufa la Afrika Mashariki, kaunti ya Pokot Magharibi. Ni kata ya Eneo bunge la Kapenguria.

Wakazi walikuwa 71,477 wakati wa sensa ya mwaka 2009.

## Tanbihi
Jamii:Kata za Kenya
Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Kaunti ya West Pokot
Kabarnet

thumb|Barabara Iten-Kabarnet.

**Kabarnet** ni mji wa magharibi mwa Kenya, kaunti ya Baringo, katika Bonde la Ufa la Afrika Mashariki. 

Mji upo mita 1,815 kutoka juu ya usawa wa bahari.

Una wakazi 27,278 (2009).

 ni kata ya eneo bunge la Baringo ya Kati.

## Tanbihi
Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Kata za Kenya
Jamii:Kaunti ya Nandi
Kabartonjo

**Kabartonjo** ni mji wa Kenya katika Bonde la Ufa la Afrika Mashariki.

 ni kata ya kaunti ya Baringo, eneo bunge la Baringo Kaskazini.

## Tanbihi
Jamii:Kata za Kenya
Jamii:Kaunti ya Baringo
Jamii:Miji ya Kenya
Kapsabet

[thumb|[Barabara Eldoret-Kapsabet.]]

**Kapsabet** ni mji wa Kenya, katika Bonde la Ufa la Afrika Mashariki.

Wakazi walikuwa 91,030 wakati wa sensa ya mwaka 2009.

 ni kata ya kaunti ya Nandi, eneo bunge la Emgwen, magharibi mwa Kenya.

## Tanbihi
Jamii:Kata za Kenya
Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Kaunti ya Nandi
Kapsaon

**Kapsaon** ni kijiji cha Kenya katika kaunti ya Nandi.

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya Kenya

## Tanbihi
Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Kaunti ya Nandi
Kaptagat

**Kaptagat** ni mji wa Bonde la Ufa la Afrika ya Mashariki. Ni kata ya kaunti ya Uasin Gishu, eneo bunge la Ainabkoi, magharibi mwa Kenya.

## Tanbihi
Jamii:Kata za Kenya
Jamii:Kaunti ya Uasin Gishu
Jamii:Miji ya Kenya
Kitale

thumbnail|right|280px|Kitale, Kenya

**Kitale** ni mji wa Kenya katika Bonde la Ufa la Afrika Mashariki. Ni makao makuu ya kaunti ya Trans-Nzoia.  

Mji uko mita 1900 juu ya usawa wa bahari. 

Hifadhi ya Taifa ya Saiwa Swamp iko karibu na mji, ambao unajulikana pia kwa makumbusho ya Kitale .

Mazao ya sokoni inayokuzwa katika sehemu hii ni majani ya chai, kahawa, pareto, alizeti, maharagwe na mahindi. Kitale ni soko la mazao ya kilimo na kituo cha kilimo cha mseto. 

Mji huu ulianzishwa mwaka wa 1908 na Wazungu walowezi. Reli ya Uganda kutoka Eldoret ilifika Kitale mwaka wa 1926 na ilichangia kukuza mji huu. Kadiri ya sensa ya mwaka 2009, mji ulikuwa na wakazi 106,187.

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya Kenya

## Marejeo 
## Viungo vya nje
* ramani-mwiinuko =mita 1896 (alama nyekundu ni reli)
* manispaa ya Kitale 

Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Kaunti ya Trans-Nzoia
Kitengela

thumbnail|right|280px|Mji wa Kitengela 

**Kitengela** ni mji wa kaunti ya Kajiado, Kenya, katika Bonde la Ufa la Afrika Mashariki.

Wakati wa sensa ya mwaka 2009, mji ulikuwa na wakazi 58,167.

Kitengela ni kata ya Eneo bunge la Narok Mashariki.

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya Kenya

## Tanbihi
Jamii:Kata za Kenya
Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Kaunti ya Kajiado
Mtaguso wa kwanza wa Konstantinopoli

[thumb|right|300px|Mchoro wa mtaguso wa kwanza wa [Konstantinopoli.]]

**Mtaguso wa kwanza wa Konstantinopoli** ndio wa pili katika orodha ya mitaguso ya kiekumene ya Kanisa wakati wa mababu wake.
Uliitishwa na kaisari Theodosius I ukafanyika Konstantinopoli mwaka 381.

Maaskofu 150 waliohudhuria walilaani aina mbalimbali za uzushi, hasa ule wa Masedoni wa Konstantinopoli aliyekanusha umungu wa Roho Mtakatifu, wakathibitisha maamuzi ya mtaguso mkuu wa kwanza (Mtaguso wa kwanza wa Nisea), uliofanyika mwaka 325. 

Hivyo walikiri kwamba Roho Mtakatifu pia, kama vile Yesu Mwana wa Mungu, anachanga dhati ileile ya Baba. 

Pamoja na hayo, walikamilisha kanuni ya imani ya Nisea ambayo kwa sababu hiyo inaitwa sasa kanuni ya imani ya Nisea-Konstantinopoli na ambayo inatumika sana hata leo katika madhehebu mbalimbali ya Ukristo, hasa katika liturujia.

## Viungo vya nje
*[Mtaguso wa kwanza wa Konstantinopoli katika Catholic Encyclopedia(https://sw.wikipedia.org/wiki/Catholic_Encyclopedia)] 
Jamii:381

Jamii:Historia ya Ukristo
Jamii:Istanbul
Rafael Correa

**Rafael Vicente Correa Delgado** (alizaliwa 6 Aprili 1963) ni mwanasiasa nchini Ekuador na tangu Januari 2007 hadi 2017 alikuwa rais wa nchi hiyo. 

Ni Mkristo wa Kanisa Katoliki, humanist na mchumi. Alipata elimu yake katika vyuo vikuu vya Ekuador, Ubelgiji na Marekani. Yeye anasema Kihispania, Kiingereza, Kiquechua na Kifaransa.

## Familia 
Correa alimwoa Anne Malherbe. Wana mabinti wawili, Sofía Correa Malherbe na Anne Dominique Correa Malherbe, na mwana wa kiume Rafael Miguel Correa Malherbe.

Jamii:Marais wa Ekuador
Lodwar

thumb|Picha ya Lodwar
thumb|Picha ya Lodwar na kituo cha ndege ya Lodwar
thumb|Picha ya Lodwar

**Lodwar** ni mji wa Kenya katika Bonde la Ufa la Afrika Mashariki, kaunti ya Turkana.

Wakati wa sensa ya mwaka 2009, mji ulikuwa na wakazi 48,316.

Lodwar ina mito miwili na kiwanja cha ndege ndogo. Mto mkubwa ni mto Turkwel. 

Watalii wanasafiri Lodwar kuona pahali ya masalia ya zamadamu (kama kijana wa Turkana, aliyefumwa na Kamoya Kimeu, Meave Leakey na Richard Leakey) na kupumzika karibu na ziwa la Turkana.

## Tanbihi
Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Kaunti ya Turkana
Magadi, Kenya

, kaskazini mashariki mwa Ziwa Natron nchini Tanzania (click map to enlarge)]]
**Magadi** ni mji uliopo kando ya Ziwa Magadi upande wa mashariki, katika Bonde la Ufa la Afrika Mashariki. Pia mji wa Magadi upo kaskazini mashariki mwa Ziwa Natron in Tanzania.

Magadi ni kata ya Eneo bunge la Kajiado Magharibi, nchini Kenya.

Magadi ni makao makuu ya kaunti ndogo ya Magadi katika kaunti ya Kajiado. Kampuni ya Magadi Soda Company ipo katika mji huu. 

Idadi ya watu wanaoishi Magadi ni 980 (sensa ya 1999) na kimo juu ya usawa wa bahari ni mita 595 

Magadi imepata huduma za mtandao, na matumizi ya kompyuta, kwa njia ya Unite Nations Development Program-Kenya kwa ajili ya kompyuta zinazotumia nguvu ya jua. Mpango huu ulianza Julai 2002: na mwisho wa 2003, zaidi ya wakazi 10,000 (48%) walikuwa wametembelea vituo tano vya huduma za mtandao.

Mji wa Magadi ulitumiwa katika filamu ya Fernando Meirelles ya *The Constant Gardener*.

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya Kenya

## Tanbihi 
## Viungo vya nje 
* Photo of Great Rift Valley: showing vegetation and desert [full web page from PBase.com].

Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Kaunti ya Kajiado
Jamii:Kata za Kenya
Maralal

thumb|right|200px|Mji wa Maralal

**Maralal** ni mji wa Kenya katika Bonde la Ufa la Afrika Mashariki, kaunti ya Samburu. Ni kata ya Eneo bunge la Pokot Kusini, nchini Kenya.

Wakati wa sensa ya mwaka 2009 ulikuwa na wakazi 35,472.

## Tanbihi
Jamii:Kata za Kenya
Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Kaunti ya Samburu
Matira

**Matira** ni kijiji cha Kenya katika Kaunti ya Elgeyo-Marakwet.

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya Kenya

Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Kaunti ya Elgeyo-Marakwet
Mtaguso wa kwanza wa Nisea

[thumb|225px|Konstantino I akialika maaskofu wafike Nisea kwa mtaguso ([Hagia Sophia, Istanbul, mwaka 1000 hivi)]] 

**Mtaguso wa kwanza wa Nisea** (pia: **Nikea**) ndio mtaguso wa kwanza kuitwa (tangu mwaka 338) mtaguso wa kiekumeni, yaani mtaguso wa dunia yote au mtaguso mkuu. Ndiyo sababu inashika nafasi ya pekee kati ya mitaguso yote.

Uliitishwa na kusimamiwa na kaisari Konstantino Mkuu, aliyehofia mabishano kati ya raia wake Wakristo kuhusu Yesu Kristo, ambayo yalihatarisha umoja na usalama wa Dola la Roma lililoanza kuelekea kusambaratika. Yeye aliwaalika maaskofu wote wa dola, waliokuwa kama 1000 mashariki na kama 800 magharibi. Washiriki walitokea hata nje ya dola hilo, kama vile Persia na Armenia.
[thumb|left|250px|Picha ya Kirusi ya Konstantino I kati ya wanamtaguso wa Nisea: gombo limeandikwa maneno ya [Kanuni ya Imani ya Nisea.]]

Katika hali hiyo mtaguso ulianza katika mji wa Nikea (leo:Iznik, Uturuki) tarehe 20 Mei 325; washiriki walikuwa kama 318, wengi wao wakitokea upande wa mashariki wa dola hilo. Upande wa magharibi uliwakilishwa na watu 4 kutoka Ulaya na 1 kutoka Afrika. Papa Silvesta I (314-335) aliwakilishwa na mapadri wawili. 

Asili ya mabishano ilitokea katika Kanisa la Aleksandria (Misri), ambapo kasisi Arios alikuwa amekanusha umungu wa Yesu, na hivyo alihukumiwa na Sinodi ya Aleksandria ya mwaka 321, iliyoitishwa na askofu Aleksanda wa Aleksandria. Hata hivyo Arios hakuacha mafundisho yake, akakimbilia Palestina kwa rafiki yake Eusebio wa Nikomedia.

Basi, mtaguso ulikiri karibu kwa kauli moja kwamba Yesu Kristo ni Mwana wa Mungu kwa maana ana *ousìa* (yaani *dhati*) ileile ya Kimungu aliyonayo Baba. Ndiyo kiini cha Kanuni ya imani ya Nisea iliyopitishwa na mtaguso.

Uamuzi mwingine wa mtaguso ulikuwa kupanga siku ya Pasaka, sherehe kuu ya Kanisa, iwe Jumapili inayofuata mbalamwezi ya kwanza ya majira ya kuchipua, tofauti na kalenda ya Kiyahudi. Pia zilitungwa kanuni 20 kuratibu mambo mbalimbali.

Mtaguso ulipomalizika tarehe 25 Julai 325, Konstantino alifikiri uamuzi juu ya dogma utamaliza mabishano, lakini haikuwa hivyo, kwa sababu Wagiriki wengi, ingawa hawakukubaliana na Arios, hawakuridhika na msamiati uliotumika kuelezea uhusiano wa Baba na Mwana.

## Marejeo
## Viungo vya nje 
* Hati zote za mtaguso katika lugha mbalimbali
* Atanasi wa Aleksandria, *Utetezi wa Tamko la Nisea*; *•	Atanasi wa Aleksandria, Barua ya Sinodi kwa watu wa Afrika*
* Eusebio wa Kaisarea, *•	Eusebio wa Kaisarea, Barua kwa watu wa jimbo lake kuhusu Mtaguso wa kwanza wa Nisea* Account of the Council of Nicea; *Maisha ya mwenye heri kaisari Konstantino*, kitabu III, sura VI-XXI zinahusu Mtaguso wa kwanza wa Nisea
* Eustazio wa Antiokia, *Barua iliyorekodiwa katika Historia ya Kanisa iliyoandikwa na Theodoreto 1.7*
* [Mtaguso wa kwanza wa Nisea katika Catholic Encyclopedia(https://sw.wikipedia.org/wiki/Catholic_Encyclopedia)]

Jamii:Mitaguso
Jamii:Historia ya Ukristo
Jamii:325
Jamii:Dola la Roma
Metkei

**Metkei** ni mji wa Kenya magharibi, katika Bonde la Ufa la Afrika Mashariki. Ni kata ya kaunti ya Elgeyo-Marakwet, eneo bunge la Keiyo Kusini.

## Tanbihi
Jamii:Kata za Kenya
Jamii:Kaunti ya Elgeyo-Marakwet
Jamii:Miji ya Kenya
Molo, Kenya

**Molo** ni mji wa Kenya katika Kaunti ya Nakuru.

Wakati wa sensa ya mwaka 2009 ulikuwa na wakazi 107,806.

Molo ni pia kata ya eneo bunge la Molo.

Molo inatoa viazi kwa wingi.

## Tanbihi
Jamii:Kata za Kenya
Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Kaunti ya Nakuru
Narok

thumbnail|right|280px|Narok, Kenya

**Narok** ni mji wa Kenya ulio makao makuu ya Kaunti ya Narok.

Mwaka 2009 ulikuwa na wakazi 67,505.

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya Kenya

## Tanbihi
Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Kaunti ya Narok
Sacho

**Sacho** ni mji wa magharibi mwa Kenya, katika Bonde la Ufa la Afrika Mashariki.

 ni kata ya kaunti ya Baringo, eneo bunge la Baringo ya Kati.

## Tanbihi
Jamii:Kata za Kenya
Jamii:Kaunti ya Baringo
Jamii:Miji ya Kenya
Athi River

:*Hii ni makala juu ya mji wa Athi River.* *Angalia pia Mto wa Athi-Galana-Sabaki* 

**Athi River** (inajulikana pia kama **Mavoko**) ni mji nchini Kenya kando ya jiji la Nairobi. 

Mji huo ni makao ya Baraza la Mji wa Mavoko na ni mji mkuu wa divisheni ya Mavoko ambayo ni sehemu ya kaunti ya Machakos. Pia ni kata ya kaunti ya Machakos, Eneo bunge la Mavoko.

Idadi ya wakazi wa mjini ni 22,000 na jumla ya wakazi ni 139,380 (sensa ya 2009
). 

Mji huu umeendelea kiasi, ukiwa pamoja na kiwanda kikubwa cha saruji kinachoendeshwa na kampuni ya Athi River Mining. Mji wa Athi River pia unakua kuwa eneo la makazi kutokana na ukaribu wake na Nairobi.

## Uchukuzi
Mji huu una kituo cha reli kilicho jengwa mwaka wa 1920 kwenye njia ya reli Mombasa - Nairobi. Chuo Kikuu cha Daystar kina tawi katika mji wa Athi River. Jina la mji huu linatokana na Athi, sehemu ya kwanza ya mfumo wa mto Athi-Galana .

Mji wa Athi River unafuatana na uko kilometa tatu kutoka mji wa Kitengela , lakini ni sehemu ya Wilaya ya Machakos katika Mkoa wa Mashariki, ilhali Kitengela uko kwenye Wilaya ya Kajiado katika Mkoa wa Bonde la Ufa.

Mavoko ilichongwa kutoka kwa Baraza la Mji wa Nairobi mwaka 1963, wakati Baraza hilo lilipofutiliwa mbali. Manisipaa ya Mavoko ina kata sita (Athi River Magharibi, Katani, Kinanie/Mathani, Makadara, Muthwani na Sophia). Zote hizi zimo kwenye eneo bunge la Kathiani, ambayo ina jumla ya wadi kumi. Wadi nne zilizobaki zimo kwenye Baraza ya Mji wa Masaku.

## Marejeo
Jamii:Kata za Kenya
Jamii:Kaunti ya Machakos
Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Mto Galana
Chogoria

thumb|Wanafunzi wa Chogoria wakati wa ukoloni.

**Chogoria** ni mji wa Kenya na kata ya kaunti ya Tharaka-Nithi, eneo bunge la Maara.

## Tanbihi
Jamii:Kata za Kenya
Jamii:Kaunti ya Tharaka-Nithi
Jamii:Miji ya Kenya
Chuka

thumb|Chuo Kikuu cha Chuka

**Chuka** ni mji wa Kenya Mashariki katika kaunti ya Tharaka-Nithi.

Wakazi walikuwa 43,470 wakati wa sensa ya mwaka 2009.

## Tanbihi
Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Kaunti ya Tharaka-Nithi
El Molo

thumb|Mwanamke na mtoto wa El Molo 1979

**El Molo** ni mji wa Kenya mashariki, katika kaunti ya Marsabit.

Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Kaunti ya Marsabit
Jamii:Ziwa Turkana
Garba Tula

'''''' ni mji mdogo wa Kenya.

Wakati wa sensa ya mwaka 2019 ulikuwa na wakazi 17,443.

Ni kata ya kaunti ya Isiolo, eneo bunge la Isiolo Kusini, nchini Kenya.

## Tanbihi
Jamii:Kata za Kenya
Jamii:Kaunti ya Isiolo
Jamii:Miji ya Kenya
Ngong, Kenya

thumbnail|right|280px|Ngong Hills, Kenya

**Ngong** ni mji ulio karibu na Ngong Hills, sambamba na Bonde la Ufa, kusini magharibi kwa Nairobi, kusini mwa Kenya. Kuna vitongoji vya Nairobi kama Ongata Rongai, Kiserian, Matasia na Kitengela ambapo wakazi (ambao kimsingi ni wa Nairobi) hujenga nyumba katika maeneo ya utulivu mkubwa kuliko ya mji.

Ngong ni kata ya kaunti ya Kajiado, Eneo bunge la Kajiado Kaskazini.

"Ngong" ni neno la Kimasai linalomaanisha "nguyu" kutokana na vilele vinne vya ushi, ambayo inasimama peke yake kutoka eneo tambarare la Nairobi. Vilima vya Ngong, kutoka mteremko wa mashariki, vinaangalia Hifadhi ya Taifa ya Nairobi, na kaskazini mwa mji wa Nairobi. Vilima vya Ngong, kutoka mteremko wa magharibi, vinaangalia Bonde la Ufa futi 4000 chini, ambapo vijiji vya Wamaasai vimekuwa vikiendelezwa.

Idadi ya jumla ya wakazi wa Ngong ni 107,188 (sensa ya mwaka 2009), na mwinuko wa Ngong ni mita 1961 katika urefu, lakini urefu wa milima ni kama mita 2460 juu ya usawa wa bahari.
 

Katika miaka ya utawala wa ukoloni wa Uingereza, eneo kuzunguka vilima vya Ngong ilikuwa sehemu ya kilimo ya walowezi, nyumba nyingi za jadi za ukoloni bado zinaonekana katika eneo hilo.

Katika filamu ya 1985 Out of Africa, vilele vinne vya Ngong hutokea katika usuli kadhaa karibu na nyumba ya Karen Blixen's. Bado wakazi wa mitaa huripoti kuona simba katika vilima wakati wa miaka ya 1990.

Kaburi la wapweke la Denys Finch Hatton, iliyo na alama ya obelisk na bustani, iko kwenye mteremko wa mashariki wa vilima vya Ngong, inayoelekea hifadhi kubwa ya mbuga.

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya Kenya

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*Picha ya vilima vya Ngong kutoka hifadhi ya wanyama:  yaonyesha nguyu, na Bonde la Ufa likiwa nyuma
*Picha ya vilima vya Ngong kutoka Blixen lawn 
*Picha ya vilima vya Ngong kutoka Bonde la Ufa
*Picha ya vilima vya Ngong kutoka Bonde la Ufa, picha ya karibu

## Tanbihi
Jamii:Kata za Kenya
Jamii:Kaunti ya Kajiado
Jamii:Miji ya Kenya
Ileret

thumb|Maelezo ya kina ya mchoro wa nyayo ya mtu huko Laetoli

**Ileret** ni kijiji cha kaunti ya Marsabit, Kenya kaskazini. Pia ni kata ya eneo bunge la Horr Kaskazini.

## Tanbihi
Jamii:Kata za Kenya
Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Kaunti ya Marsabit
Jamii:Ziwa Turkana
Isiolo

thumbnail|right|280px|Isiolo, Kenya

**Isiolo** ni mji wa Kenya na makao makuu ya kaunti ya Isiolo.

Wakazi walikuwa 46,128 wakati wa sensa ya mwaka 2009.

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya Kenya

## Tanbihi
Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Kaunti ya Isiolo
Kanyuambora

thumb|Kanyuambora
**Kanyuambora** ni kijiji cha Kenya katika Kaunti ya Embu.

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya Kenya

Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Kaunti ya Embu
Kibwezi

thumb|Kibwezi

**Kibwezi** ni mji wa Kenya Mashariki, kaunti ya Makueni. Wanaoishi mjini ni watu 4,695, lakini kata nzima inao 80,236.

## Tazama pia
* Jimbo la Uchaguzi la Kibwezi

Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Kaunti ya Makueni
Kitui

thumb|Kitui

**Kitui** ni makao makuu ya kaunti ya Kitui, Kenya.

Wakati wa sensa ya mwaka 2009, mji huo ulikuwa na wakazi 155,896.

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya Kenya

## Tanbihi
Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Kaunti ya Kitui
Loiyangalani

thumb|Mji wa Loiyangalani kusini mashariki mwa Ziwa Turkana

**Loiyangalani** ni mji wa Kenya kaskazini katika kaunti ya Marsabit. Pia ni kata ya eneo bunge la Laisamis.

## Tanbihi
Jamii:Kata za Kenya
Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Kaunti ya Marsabit
Jamii:Ziwa Turkana
Mado Gashi

**Mado Gashi** ni mji mdogo wa Kenya Mashariki. Uko upande wa kaunti ya Isiolo na kaunti ya Garissa vilevile.

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya Kenya

## Tanbihi
Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Kaunti ya Garissa
Jamii:Kaunti ya Isiolo
Maisha Bora

**Maisha Bora** ni kijiji cha Kenya mashariki, katika kaunti ya Isiolo.

Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:kaunti ya Isiolo
Naivasha

thumbnail|right|280px|Naivasha, Kenya
thumb|360px|right|Mji wa Naivasha uko kaskazini magharibi mwa Nairobi (chini katikati),upande wa Uganda mpakani(click ramani to kufanya kubwa).
**Naivasha** ni mji wa soko katika Bonde la Ufa la Afrika ya Mashariki, nchini Kenya. Umelala kaskazini magharibi kwa Nairobi, kwenye mwambao wa Ziwa Naivasha na kando ya njia kuu ya Nairobi-Nakuru kupinduka na Reli ya Uganda.

Naivasha ni sehemu ya Kaunti ya Nakuru. Mji una idadi ya wakazi wa 181,966 (sensa ya mwaka 2009).

Sekta kuu ni kilimo, hasa upanzi wa maua.

Naivasha pia ni maarufu kama kituo cha utalii. Hifadhi za Hell's Gate na Mlima Longonot ni vivutio vya karibu. Ziwa Naivasha hutembelewa na watalii wanaotazama viboko au kutembea kwenye mbuga wa binafsi wa Crescent Island ndani ya ziwa. 

Tangu miaka ya 1990 maeneo makubwa kando ya ziwa yameona upanuzi wa mashamba ya maua yanayolimwa hapa kwa soko la Ulaya.

Mwaka 2004/2005 Naivasha ilikuwa mahali pa mikutano kati ya wawakilishi wa maadui katika vita ya wenyewe kwa wenyewe ya Sudan na mapatano ya "Comprehensive Peace Agreement" inajulikana pia kama "Mapatano ya Naivasha".

## Takwimu 
* Kimo = 2,085m

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya Kenya

## Tanbihi 
## Viungo vya nje
* ramani

Jamii:Kaunti ya Nakuru
Jamii:Miji ya Kenya
Moyale

**Moyale** ni mji wa mpakani: sehemu kubwa iko upande wa Ethiopia, na ile ndogo upande wa Kenya katika kaunti ya Marsabit. 

Wakazi upande wa Kenya walikuwa 37,378 wakati wa sensa ya mwaka 2009.

## Tanbihi
Jamii:Miji ya Ethiopia
Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Kaunti ya Marsabit
Ikanga

**Ikanga** ni mji wa Kenya katika Kaunti ya Kitui.

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya Kenya
* Ikanga/Kyatune

Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Kaunti ya Kitui
Mukaa

'''''' ni kata ya kaunti ya Makueni, Eneo bunge la Kilome, nchini Kenya.

## Tanbihi
Jamii:Kata za Kenya
Jamii:Kaunti ya Makueni
Siakago

**Siakago** ni kijiji cha Kenya katika Kaunti ya Embu.

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya Kenya

Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Kaunti ya Embu
Tala, Kenya

thumb|Tala, Kenya
**Tala** ni mji wa Kenya ambao umeunganika na Kangundo katika halmashauri moja kubwa (ya tisa nchini).

Tala ni kata ya kaunti ya Machakos, Eneo bunge la Matungulu.

## Tanbihi
Jamii:Kata za Kenya
Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Kaunti ya Machakos
Wote

thumb|Wote

**Wote** ni mji wa Kenya Mashariki. Ni makao makuu ya kaunti ya Makueni. Ni kata ya Eneo bunge la Makueni.

Wakazi wa eneo lake ni 56,419 (sensa ya mwaka 1999).

## Tanbihi
Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Kata za Kenya
Jamii:Kaunti ya Makueni
Busia, Kenya

thumb|Ramani ya Busia
**Busia** ni mji wa Kenya Magharibi, makao makuu ya kaunti ya Busia.

Kadiri ya sensa ya mwaka 2009, mji ulikuwa na wakazi 51,981, na hivyo kuwa mkubwa kuliko yote ya kaunti.

## Tazama pia
*Orodha ya miji ya Kenya
*Busia, Uganda
*Wilaya ya Busia, Uganda
*Wilaya ya Busia, Kenya

## Tanbihi
Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Kaunti ya Busia
Kimilili

thumb|Pikipiki huko Kimilili.

**Kimilili** ni mji wa Kenya Magharibi, kaunti ya Bungoma.

Katika sensa ya mwaka 2009, ulikuwa na wakazi 94,927.

 ni kata ya Eneo bunge la Kimilili.

## Tanbihi
Jamii:Kata za Kenya
Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Kaunti ya Bungoma
Malaba, Kenya

**Malaba** ni mji wa Kenya katika Kaunti ya Busia, mpakani mwa Uganda. 

Mwaka 1999 ulikuwa na wakazi 7,302.

Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Kaunti ya Busia
Mbale, Kenya

**Mbale** ni mji wa Kenya katika Kaunti ya Vihiga, moja kati ya kaunti 43 nchini Kenya. Ni makao makuu yake. Huitwa pia Maragoli ambalo ni jina la wenyeji wa eneo hili. Hapa ndipo Sherehe za Kitamaduni za Wamaragoli hufanyikia kila mwaka tarehe 26 Desemba.

Kuna mji nchini Uganda ulio na jina sawa.

Mbale una jumla ya wakaazi kutoka makabila tofautitofauti na ni pamoja na Wakikuyu, Wakisii, Wajaluo na makabila mengine ya Waluhya ambayo wenyeji wa mji huo, Wamaragoli, ni baadhi yao. Mji wa bale hoteli kuu 5 na baa kuu 4 ambazo huwahudumia watu kutoka maeneo ya Kisumu, Kakamega na mazingira yake.

Mji wa Mbale pia ni makao makuu ya Wilaya ya Vihiga inajivunia kwa kuwa na makao makuu ya kisasa zaidi kwa wafanyikazi wake wa serikali na polisi wa utawala ambayo yaamejengwa kwa muundo wa majumba yakukodisha ya kisasa. Mji wa Mbale una benki 3 kuu na benki ya Mashirika moja, benki ya Barclays , benki ya Equity na benko ya Kenya Commercial Bank(KCB) na benki ya Mashrika ikiwa Kakamega Teachers Sacco Society ambayo bado haijazinduliwa rasmi lakini inafanya kazi kwa sasa. Mji wa Mbale una zaidi ya wafanyi biashara mia moja na aina za biashara kwa mfano, maduka, ushonaji,usambazaji wa mikate, maduka ya shughuli za tovuti, mahoteli n.k. 

## Shule
Mji huu una zaidi ya shule za msingi kumi na shule za sekondari tano  - shule kuu zikiwemo Shule ya Msingi ya Hambale , Shalom Academy, Shule ya Msingi ya Mukuli ,Shule ya Sekondari ya Mbale, Shule ya Sekondari ya Kegoye Shule ya Sekondari ya Mbihi.

## Marejeo
Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Kaunti ya Vihiga
Mumias

**Mumias** ni mji wa Kenya magharibi katika kaunti ya Kakamega.

Wakati wa sensa ya mwaka 2009 ulikuwa na wakazi 116,358.

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya Kenya

## Tanbihi
Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Kaunti ya Kakamega
Namboboto

**Namboboto** ni mji wa Kenya Magharibi. Ni kata ya kaunti ya Busia, eneo bunge la Funyula.

## Tanbihi
Jamii:Kata za Kenya
Jamii:Kaunti ya Busia
Jamii:Miji ya Kenya
Shibuli

**Shibuli** ni mji wa Kenya Magharibi katika kaunti ya Kakamega. Uko kilometa 12 magharibi kwa Kakamega na 20 mashariki mwa Mumias.

Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Kaunti ya Kakamega
Luanda, Kenya

thumb|Daraja la Mto Yala lililopo Luanda, Kenya

**Londiani** ni mji wa Kenya magharibi, katika Bonde la Ufa la Afrika Mashariki, kaunti ya Vihiga.

Wakati wa sensa ya mwaka 2009, mji ulikuwa na wakazi 49,346.

## Tanbihi
Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Kaunti ya Vihiga
Lugari

**Lugari** ni mji wa magharibi mwa Kenya katika kaunti ya Kakamega.

 ni kata ya Eneo bunge la Lugari, nchini Kenya.

## Tanbihi
Jamii:Kata za Kenya
Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Kaunti ya Kakamega
Mikoa ya Uturuki

thumb|Mikoa ya Uturuki
**Uturuki** imegawanyika katika mikoa ya takriban 81, inaitwa *il* kwa Kituruki (wingi wake ni *iller*, tazama alfabeti ya Kituruki kwa maelezo zaidi).
## Orodha ya mikoa 

* Data za idadi ya wakazi inafuata mwongozo wa sensa ya mwaka wa 2000.

## Tazama pia 
* Wilaya za Uturuki
* Kanda za Uturuki
* Miji vya Uturuki

## Marejeo 
## Viungo vya Nje 
!
Uturuki
Vihiga

**Vihiga** ni mji wa Kenya magharibi ulioko upande wa mashariki wa Msitu Kakamega. Mji huu uko kando ya barabara ya Kisumu na Kakamega na kilomita tano tu kaskazini kwa ikweta. 

Vihiga imetoa jina lake kwa kaunti ya Vihiga ambayo makao makuu yake yako Mbale iliyoko katika manispaa ya Vihiga. Manispaa hiyo ina wakazi 118,696 (sensa ya mwaka 2009).

Manispaa ya Vihiga ina wadi sita, mbili kati ya hizo (Central Maragoli na Wamuluma) ziko katika eneo bunge la Vihiga huku nne zilizobaki (Chavakali, Izawa, Lyaduywa na Maragoli Kaskazini) ni sehemu ya eneo bunge la Sabatia. Katika uchaguzi mkuu wa mwaka 2002, viti vyote sita vya baraza vililishindwa na National Rainbow Coalition.

Wamaragoli ndio kabila kuu katika eneo hili na mji huu hujulikana pia wakati mwingine kama *Maragoli.* Watu wanaoishi Vihiga hujitambulisha kimsingi kama "Wamaragoli" na wanazungumza lugha inayoitwa Kimaragoli. Lugha hiyo ni tofauti kabisa kati ya makabila mengine ya Waluhya na ndiyo lugha ya kwanza ya Kiluhya kutumika kutafsiria Biblia. Wengi wa Wamaragoli waliongokea Ukristo ndani ya madhehebu ya ya Quaker, ambayo bado inafuatilia hadi leo. Watiriki, Waidakho na Wabanyore ndio makabila mengine katika eneo hili. 

Vihiga pia ni jina la moja ya divisheni ndani yake. Divisheni nyingine ni pamoja na Sabatia, Hamisi, Lwanda na Emuhaya. 

## Tanbihi
Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Kaunti ya Vihiga
Liboi

**Liboi** ni mji wa Kenya Mashariki. Ni kata ya kaunti ya Garissa, eneo bunge la Dadaab.

## Tanbihi
Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Kata za Kenya
Jamii:Kaunti ya Garissa
Ijara

thumb|Mojawapo ya wanakijiji wa Ijara,Kenya

**Ijara** ni mji wa Kenya Mashariki, kaunti ya Garissa. Ni kata ya eneo bunge la Ijara.

## Tanbihi
Jamii:Kata za Kenya
Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Kaunti ya Garissa
El Wak

thumb|Uwanja wa mpira uliopo El Wak

**El Wak** ni mji wa Kenya Mashariki, kaunti ya Mandera.

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya Kenya

## Tanbihi
Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:kaunti ya Mandera
Mkoa wa Trabzon

thumbnail|right|260px|Mahali pa Mkoa wa Trabzon

**Trabzon** ni jina la mkoa uliopo katika pwani ya Bahari Nyeusi huko nchini Uturuki. Upo kwenye kanda muhimu kabisa, Trabzon ni moja kati ya bandari ya kibiashara ya zamani zamani sana katika miji ya Anatolia. Idadi ya wakazi wa hapa ni 1,061,055 (makadirio ya 2006). Mikoa ya jirani pamoja na  Giresun kwa upande wa magharibi, Gümüşhane kwa upande kusini-magharibi, Bayburt kwa upande wa kusini-mashariki na Rize kwa upande mashariki mwa nchi. Mji mkuu wake ni Trabzon. Mkoa huu ndiyo nyumbani kwa jumuiya ndogo ya Wagiriki Wakiislamu wanaongea lugha ya Kipontiki .

## Wilaya za mkoani hapa 
Trabzon province is divided into 18 districts (capital district in **bold**):

* Akçaabat
* Araklı
* Arsin
* Beşikdüzü
* Çarşıbaşı
* Çaykara
* Dernekpazarı
* Düzköy
* Hayrat

* Köprübaşı
* Maçka
* Of
* Şalpazarı
* Sürmene
* Tonya
* **Trabzon**
* Vakfıkebir
* Yomra

## Historia 
## Historia ya wakazi
* 2000 - 979,081 
* 1997 - 858,687
* 1990 - 795,849
* 1985 - 786,194
* 1980 - 731,045
* 1975 - 719,008
* 1970 - 659,120
* 1965 - 595,782
* 1960 - 532,999
* 1955 - 462,249
* 1950 - 420,279
* 1945 - 395,733
* 1940 - 390,733
* 1935 - 360,679
* 1927 - 290,303

## Marejeo 
## Viungo vya Nje 
* All about Trabzon 
* Trabzon Governorate
* Trabzon Municipality 
* Trabzonspor S.K. 
* Unions of Europe Trabzon Associations
Mkoa wa Zonguldak

thumbnail|right|260px|Zonguldak

**Zonguldak** ni jina la mkoa uliopo mjini magharibi mwa  pwani ya kanda ya Bahari Nyeusi huko nchini Uturuki. Mkoa unachukua eneo la kilomita za mraba zipatazo 3.481 na idadi ya wakazi takriban 558,645. Mikoa inayopakana karibu na mkoa huu ni pamoja na Duzce kwa upande wa kusini-magharibi, Bolu kwa upande kusini, Karabük kwa upande wa kusini-mashariki, na Bartın kwa upande wa mashariki mwa nchi. Mji mkuu wake ni Zonguldak.

## Wilaya za mkoani hapa
Mkoa wa Zonguldak umegawnyika katika wilaya 6 (mji mkuu **umekoozeshwa**):
* Alaplı
* Çaycuma
* Devrek
* Ereğli (Heraclea Pontica)
* Gökçebey
* **Zonguldak**

## Viungo vya Nje
Bayat, Afyonkarahisar

**Bayat** ni kamji na wilaya ya Mkoa wa Afyonkarahisar katika Kanda ya Aegean huko nchini Uturuki. 

## Viungo vya nje
* Bayat in Afyonkarahisar  
* District governor's official web site
Mkoa wa Sinop

thumbnail|right|260px|Muonekano mji wa Sinop

**Sinop** ni jina la kutaja mkoa uliopo nchini Uturuki, katika eneo la Bahari Nyeusi. Mji umechukua eneo la kilomita za mrabva zipatazo  5,862. Mikoa inayopakana na mkoa huu ni pamoja na Kastamonu kwa upande wa magharibi, Çorum kwa upande kusini, na Samsun kwa upande wa kusini-mashariki mwa nchi. Mji mkuu wa mkoa huu ni  Sinop.
## Wilaya za mkoani hapa
Mkoa wa Sinop umegawanyika katika wilaya 9 (mji mkuu **umekoozeshwa**):
*Ayancık
*Boyabat
*Dikmen
*Durağan
*Erfelek
*Gerze
*Saraydüzü
***Sinop**
*Türkeli

## Viungo vya Nje
* *Sinop, Turkey Governorship Website* 
* Official Web Site of Sinop
Mkoa wa Tokat

**Tokat** ni jina la mkoa uliopo mjini kaskazini mwa nchi ya Uturuki. Mkoa unapakana karibu kabisa na mikoa ya jirani kama vile  Amasya kwa upande wa kaskazini-magharibi, Yozgat upande wa kusini-magharibi, Sivas kwa upande wa kusini-mashariki, na Ordu kwa upande wa kaskazini-mashariki. Mji mkuu wake ni  Tokat, ambao umelalia katika kwenye eneo la Kanda ya Bahari Nyeusi, takriban kilomita 422 kutoka mjini Ankara. 

## Wilaya za mkoani hapa 
Mkoa wa Tokat umegawanyika katika wilaya 12 (mji mkuu **umekoozeshwa**):
* Almus
* Artova
* Başçiftlik
* Erbaa
* Niksar
* Pazar
* Reşadiye
* Sulusaray
* **Tokat**
* Turhal
* Yeşilyurt
* Zile

## Viungo vya Nje 
* Pictures of the capital of this province, with links to others nearby
Köyceğiz

**Köyceğiz** ni mji na wilaya ya Mkoa wa Muğla katika Kanda ya Aegean nchini Uturuki. 

## Viungo vya nje
* Köyceğiz in Muğla  
* District governor's official web site 

Jamii:Miji ya Uturuki
Jamii:Wilaya za Uturuki
Kim Tae Jung

thumb|right|250px|Picha ya Rais Kim.
**Kim Dae Jung** (Kikorea: **김대중 金大中**) (6 Januari 1925 - 18 Agosti 2009) alikuwa rais wa zamani wa nchi ya Korea Kusini. Mnamo mwaka wa 2000, amepata **Tuzo ya Nobel ya Amani**. Huyu ndiye mtu wa kwanza kutoka Korea kupata Tuzo ya Nobel.. Yeye ni Mroma tangu mwaka wa 1957, alikuwa kiitwa "Nelson Mandela" wa Asia . Kim Tae Jung alikuwa rais na aliyekuja kupokelewa na Kim Young-sam kuanzia mwaka wa 1998 hadi 2003. Alizaliwa mjini Haui-do, Mkoani South Jeolla, kisiwa kilichopo kwenye Pwani ya Korea Kusini.

## Marejeo 
## Viungo vya Nje 
* Official Nobel page for Kim 
* Kim Dae-jung Presidential Library
* BBC article on his legacy

Jamii:Marais wa Korea Kusini
Orodha ya miji ya Sri Lanka

thumb|250px|Ramani ya Sri Lanka

Hii ni **orodha ya miji ya Sri Lanka**.

[thumb|250px|[Colombo]]
[thumb|250px|[Negombo]]
[thumb|250px|[Kandy]]
[thumb|250px|[Trincomalee]]
[thumb|250px|[Jaffna]]

[thumb|250px|[Nuwara Eliya]]

## Marejeo
* 


Sri Lanka
Mkoa wa Çankırı

**Çankırı** ni jina la kutaja mkoa uliopo nchini Uturuki, ambao umelalia karibu kabisa na mji mkuu wa nchi, Ankara. Mji mkuu wake ni Çankırı.

## W	ilaya za mkoani hapa 
Mkoa wa Çankırı umegawanyika katika wilaya 12 (mji mkuu **umekoozeshwa**):
* Atkaracalar
* Bayramören
* **Çankırı**
* Çerkeş
* Eldivan
* Ilgaz
* Kızılırmak
* Korgun
* Kurşunlu
* Orta
* Şabanözü
* Yapraklı

## Viungo vya Nje 
* Çankırı news in Turkish 
* Municipality's official website
Mkoa wa Eskişehir

thumb|Mkoa wa Eskişehir

**Eskişehir** (inatafsiriwa kama: *mji wa kale*) ni jina la mkoa uliopo mjini kaskazini-magharibi mwa nchi ya Uturuki. Mikoa inayopatikana na mkoa huu ni pamoja na Bilecik kwa upande wa kaskazini-magharibi, Kütahya kwa upande wa magharibi, Afyon kwa upande wa kusini-magharibi, Konya kwa upande wa kusini, Ankara kwa upande wa mashariki, na Bolu kwa upande kaskazini. Mji mkuu wake ni Eskişehir. 
## Wilaya za mkoani hapa 
Mkoa wa Eskişehir umegawanyika katika wilaya 14:
* Alpu
* Beylikova
* Çifteler
* Odunpazarı
* Tepebaşı
* Günyüzü
* Han
* İnönü
* Mahmudiye
* Mihalgazi
* Mihalıççık
* Sarıcakaya
* Seyitgazi
* Sivrihisar

## Viungo vya Nje 
*  Anadolu University in Eskişehir 
*  Eskişehir Osmangazi University 
*  Eskişehir Weather Forecast 
* Eskişehir Valiliği
* Eskişehir Büyükşehir Belediyesi
* Eskişehir Emniyet Müdürlüğü
* Eskişehir Barosu
* Eskişehir Organize Sanayi Bölgesi
* 9. Bölge Eskişehir Eczacı Odası
* MMO Eskişehir Şubesi 
* Eskişehir Gezilecek Yerler 
* Eskişehir İl Özel İdaresi 
* Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Senfoni Orkestrası Information
Mkoa wa Karaman

**Karaman** ni jina la mkoa uliopo katikati mwa nchi ya  Uturuki. Mkoa unachukua eneo la kilomita za mraba zipatazo 9,163. Mji una wakazi wapatao 252,377 (makisio 2006). Kwa mujibu wa sensa ya mwaka wa 2000, wakazi wa hapa walikuwa kiasi cha 243,210. Mji mkuu wa mkoa huu ni Karaman. 
## Wilaya za mkoani hapa 
Mkoa wa Karaman umegawanyika katika wilaya 7 (mji mkuu **umekoozeshwa**):
* Ayrancı
* Başyayla
* Ermenek
* **Karaman**
* Kazımkarabekir
* Sarıveliler
* Görmeli
Mkoa wa Kayseri

**Mkoa wa Kayseri** ni mkoa uliopo katikati mwa nchi ya Uturuki. Upo kwenye eneo la Anatolia, na umezungukwa na Mlima Erciyes,  Mlima Hasan na Mlima Ali. Mlima umepewa jina kama hili ikiwa kama heshima tu kwake - kwa sababu aliomba kuishi katika eneo hilo.

## Wilaya za mkaoni hapa 
Mkoa wa Kayseri umegawanyika katika wilaya 16 (mji mkuu **umekoozeshwa**):

* Akkışla
* Bünyan
* Develi
* Felahiye
* **Hacılar**

* **İncesu**

* **Kocasinan**

* **Melikgazi**

* Özvatan
* Pınarbaşı
* Sarıoğlan
* Sarız
* **Talas**

* Tomarza
* Yahyalı
* Yeşilhisar

## Viungo vya Nje 
* Official Government Web Site
* Pictures of the capital of this province and its sights
* Kayseri Weather Forecast Information
Mkoa wa Kırıkkale

**Kırıkkale** ni jina la kutaja mkoa uliopo nchini Uturuki. Mji mkuu wa mkoa huu ni Kırıkkale.
## Wilaya za mkoani hapa 
Mkoa wa Kırıkkale umegawanyika katika wilaya 9 (mji mkuu **umekoozeshwa**):
* Bahşılı
* Balışeyh
* Çelebi
* Delice
* Karakeçili
* Keskin
* **Kırıkkale**
* Sulakyurt
* Yahşihan

## Viungo vya Nje 
* Kırıkkale Üniversitesi Öğrenci Platformu
Mkoa wa Kırşehir

**Mkoa wa Kırşehir** ni mkoa uliopo katikati mwa nchi ya  Uturuki, unaunda kuwa kama moja kati ya sehemu za kanda ya Anatolia ya kati.  Upo mita 985 kutoka juu ya usawa wa bahari. Mji mkuu wake ni Kırşehir.

## Wilaya za mkaoni hapa
Kırşehir province is divided into 7 districts (capital district in **bold**):
*Akçakent
*Akpınar
*Boztepe
*Çiçekdağı
*Kaman
***Kırşehir**
*Mucur

## Viungo vya Nje
* Official site of Kırşehir
* Kırşehir web portal 
* Kırşehir tourist information
* Kırşehir haber 
* Kırşehir  haberler
Mkoa wa Konya

**Konya** ni mkoa uliopo katikati mwa nchi ya Uturuki. Mji mkuu wa mkoa huu ni Konya. Huu ni mkoa mkubwa kabisa katika Uturuki kieneo.

## Wilaya za mkoani hapa 
Mkoa wa Konya umegawanyika katika wilaya 32 (mji mkuu **umekoozeshwa**):

* Ahırlı
* Akören
* Akşehir
* Altınekin
* Beyşehir
* Bozkır
* Çeltik
* Cihanbeyli
* Çumra
* Derbent
* Derebucak
* Doğanhisar
* Emirgazi
* Ereğli
* Güneysınır
* Hadım

* Halkapınar
* Hüyük
* Ilgın
* Kadınhanı
* Karapınar
* Karatay
* **Konya**
* Kulu
* Meram
* Sarayönü
* Selçuklu
* Seydişehir
* Taşkent
* Tuzlukçu
* Yalıhüyük
* Yeniceoba
* Yunak

## Viungo vya Nje
Mkoa wa Nevşehir

**Nevşehir** ni jina la mkoa uliopo katikati mwa nchi ya Uturuki. Mji mkuu wake ni Nevşehir. Mikoa inayopakana na mkoa huu ni pamoja na Kırşehir upande wa kaskazini-magharibi, Aksaray kwa upande wa kusini-magharibi, Niğde kwa upande wa kusini, Kayseri kwa upande wa kusini-mashariki, na Yozgat kwa upande wa kaskazini-mashariki mwa nchi. 
## Wilaya za mkaoni hapa 
Mkoa wa Nevşehir umegawanyika katika wilaya 8 (mji mkuu **umekoozeshwa**):
* Acıgöl
* Avanos
* Derinkuyu
* Gülşehir
* Hacıbektaş
* Kozaklı
* **Nevşehir**
* Ürgüp

## Viungo vya Nje 
* Nevşehir Weather Forecast Information
Mkoa wa Niğde

**Niğde** ni kaji mkoa kadogo kaliopo vijijini mwa sehemu ya kaskaini mwa kanda ya Kati ya Anatolia huko nchini Uturuki. Idadi ya wakazi kwa mwaka wa 2007 ilikuwa 331.677, ambao wengine 100,418 wanaishi katika jiji la Niğde. Mkoa umechukua eneo la kilomita za mraba zipatazo 7,312. Mikoa ya karibu na mkoa huu ni pamoja na Kayseri, Adana, Mersin, Konya, Aksaray na Nevşehir.

## Wilaya za mkoani hapa 
Mkoa wa Niğde umegawanyika katika wilaya 6 (mji mkuu **umekoozeshwa**):
* Altunhisar
* Bor
* Çamardı
* Çiftlik
* **Niğde**
* Ulukışla
## Viungo vya Nje 
* Niğde University
* Bor; From Past to the Present
Mkoa wa Sivas

**Sivas** ni jina la mkoa uliopo mjini mashariki mwa sehemu ya kanda ya Anatolia ya Kati huko nchini Uturuki. Huu ni mji wa pili kwa ukubwa katika orodha ya miji ya Uturuki. Mikoa inayopakana karibu na mkoa huu ni pamoja na Yozgat kwa upande wa magharibi, Kayseri kwa upande wa kusini-magharibi, Kahramanmaraş kwa upande wa kusini, Malatya kwa upande wa kusini-mashariki, Erzincan kwa upande wa mashariki, Giresun kwa upande wa kaskazini-mashariki, na Ordu kwa upande wa kaskazini. Mji mkuu wake ni Sivas.

## Wilaya za mkoani hapa 
Mkoa wa Sivas umegawanyika katika wilaya 17 (mji mkuu **umekoozeshwa**):

* Akıncılar
* Altınyayla
* Divriği
* Doğanşar
* Gemerek
* Gölova
* Gürün
* Hafik
* İmranlı

* Kangal
* Koyulhisar
* Şarkışla
* **Sivas**
* Suşehri
* Ulaş
* Yıldızeli
* Zara

## Viungo vya Nje 
* Sivaslılar Vakfı - Everything about Sivas and Sivas Culture 
* Bizim Sivas - Sivas' Biggest Local Newspaper  
* The Football Team of Sivas City - Sivasspor - supporters meet here 
* Sivas Kültürü - Cultural Informations about Sivas city
Mkoa wa Yozgat

**Yozgat** ni mkoa uliopo katikati mwa nchi ya Uturuki. Mikoa inayopakana karibu na mkoa huu ni pamoja na Çorum kwa upande wa kaskazini-magharibi, Kırıkkale kwa upande wa magharibi, Kırşehir kwa upande wa kusini-magharibi, Nevşehir kwa upande kusini, Kayseri kwa upande wa kusini-mashariki, Sivas kwa upande wa mashariki, Tokat kwa upande wa kaskazini-mashariki, na Amasya kwa upande wa kaskazini. Mji mkuu wake ni Yozgat.
## Wilaya za mkoani hapa 
Mkoa wa Yozgat umegawanyika katika wilaya 14 (mji mkuu **umekoozeshwa**):
* Akdağmadeni
* Aydıncık
* Boğazlıyan
* Çandır
* Çayıralan
* Çekerek
* Kadışehri
* Saraykent
* Sarıkaya
* Şefaatli
* Sorgun
* Yenifakılı
* Yerköy
* **Yozgat**

## Viungo vya Nje 
* Yozgat
Mkoa wa Ankara

**Mkoa wa Ankara** (Kituruki: Ankara ili) ni mkoa uliopo katikati mwa nchi ya Uturuki, ambao pia ni mji mkuu wa nchi (**Ankara**).

## Wilaya za mkoani hapa 
* Akyurt
* Altındağ
* Ayaş
* Bala
* Beypazarı
* Çamlıdere 
* Çankaya
* Çubuk
* Elmadağ
* Etimesgut
* Evren
* Gölbaşı
* Güdül
* Haymana
* Kalecik
* Kazan
* Keçiören
* Kızılcahamam
* Mamak
* Nallıhan
* Polatlı
* Sincan
* Yenimahalle
* Şereflikoçhisar

## Viungo vya Nje 
Ankara travel & tourism information
Orodha ya miji ya Urusi

thumb|right|220px|Ramani ya Urusi

Hii ni **orodha ya miji ya Urusi** yenye angalau idadi ya wakazi 50,000.

[thumb|right|220px|[Moscow ]]
[thumb|right|220px|[Sankt Peterburg ]]
[thumb|right|220px|[Novosibirsk ]]
[thumb|right|220px|[Yekaterinburg ]]
[thumb|right|220px|[Nizhniy Novgorod ]]
[thumb|right|220px|[Samara ]]
[thumb|right|220px|[Omsk ]] 
[thumb|right|220px|[Kazan ]]
[thumb|right|220px|[Chelyabinsk ]]
[thumb|right|220px|[Rostov-on-Don ]]
[thumb|right|220px|[Ufa ]]
[thumb|right|220px|[Perm ]]
[thumb|right|220px|[Krasnojarsk ]]
[thumb|right|220px|[Saratov ]]
[thumb|right|220px|[Voronezh ]]
[thumb|right|220px|[Tolyatti ]]
[thumb|right|220px|[Ulyanovsk ]]
[thumb|right|220px|[Izhevsk ]]
[thumb|right|220px|[Yaroslavl ]]
[thumb|right|220px|[Barnaul ]]
[thumb|right|220px|[Vladivostock ]]
[thumb|right|220px|[Irkutsk ]]
[thumb|right|220px|[Habarovsk ]]
[thumb|right|220px|[Novokuznetsk ]]
[thumb|right|220px|[Orenburg ]]
[thumb|right|220px|[Ryazan ]]
[thumb|right|220px|[Penza ]]
[thumb|right|220px|[Tyumen ]]
[thumb|right|220px|[Tomsk ]]
[thumb|right|220px|[Kemerovo ]]
[thumb|right|220px|[Tula, Russia|Tula ]]
[thumb|right|220px|[Makhachkala ]]

[thumb|right|220px|[Cheboksary ]]

Jamii:Urusi

Urusi
Humphrey Bogart

**Humphrey DeForest Bogart** (25 Desemba 1899 – 14 Januari 1957) alikuwa mwigizaji wa filamu wa nchini Marekani. Huyu ameonekana katika zaidi ya filamu sabini na tano. Miongoni mwa filamu mashuhuri alizocheza ni pamoja na *The Maltese Falcon* (1941), *Casablanca* (1942) na *The African Queen* (1951).

## Filamu alizocheza Bogart 
* The Petrified Forest (1936)
* Angels with Dirty Faces (1938)
* The Roaring Twenties (1939)
* The Maltese Falcon (1941)
* Casablanca (1942)
* To Have and Have Not (1944)
* The Treasure of the Sierra Madre (1948)
* Key Largo (1948)
* In a Lonely Place (1950)
* The African Queen (1951)
* The Caine Mutiny (1954)
* Sabrina (1954)
* The Desperate Hours (1955)

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* Humphrey Bogart at the Internet Movie Database (IMDb)

* Documentary 42': Humphrey Bogart... Behind the Legend 

Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Jim Carrey

**James Eugene** "**Jim**" **Carrey** (alizaliwa 17 Januari 1962) ni mshindi wa Tuzo ya Golden Globe, akiwa kama mwigizaji filamu na mchekeshaji bora wa Kanada. 

Anafahamika kwa kucheza filamu za kuchekesha kama vile *Ace Ventura: Pet Detective*, *Ace Ventura: When Nature Calls*, *The Mask*, *Dumb and Dumber*, *Me, Myself & Irene*, *The Cable Guy*, *Liar Liar*, na *Bruce Almighty*. Carrey pia amepata mafanikio katika filamu za maigizo kama vile *The Truman Show*, *Man on the Moon*, na *Eternal Sunshine of the Spotless Mind*. Ameshinda tuzo ya Golden Globe mnamo mwaka wa 1999 na 2000. Mnamo mwaka 2008, ameigiza filamu ya *Yes Man*.

## Filamu
## Viungo vya Nje
* 
* 
* Carrey: Life Is Too Beautiful , a summary of a Novemba 2004 *60 Minutes* interview with Carrey
* Jim Carrey Biography - Cinema.com
* Top 11 Jim Carrey Film Roles  on Moviefone

Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Jamii:Waigizaji filamu wa Kanada
Jamii:Washindi wa Tuzo ya Golden Globe
Robert De Niro

**Robert De Niro** (amezaliwa tar. 17 Agosti 1943 mjini New York City) ni mwigizaji filamu kutoka nchini Marekani. Miongoni mwa filamu zake maarufu ni pamoja na *Mean Streets* (1973), *The Godfather: Part II* (1974), *Taxi Driver* (1976), *The Deer Hunter* (1978). Katika miaka ya karibuni, amepata kucheza katika filamu kama *Casino* (1995) na *The Good Shepherd* (2006).

## Filamu
## Viungo vya nje 
* AMC's Photo Gallery: Robert De Niro, Hollywood Icon 
* Tiscali UK: Robert De Niro 
* 
* Robert De Niro Videography by NIAF
* Finding Aids for Robert De Niro's papers  and costumes and props collection  at the Harry Ransom Center

Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani