Ufeministi nchini Kenya

**Ufeministi nchini Kenya** unahusu juhudi zilizopangwa za kuboresha haki za wasichana na wanawake wa Kenya.   Vuguvugu la kisasa la kutetea haki za wanawake, ambalo lilianza mapema miaka ya 1960 na pia katika miaka ya 1970, lilipata msukumo kupitia kuanzishwa kwa mashirika mbalimbali kama vile Maendeleo ya Wanawake  na Baraza la Kisiasa la Wanawake Kenya (Chama cha Wabunge Wanawake Kenya).

## Historia 
Shughuli za kuwawezesha wanawake nchini Kenya ziliathiriwa na historia ya ukoloni katika taifa hilo pamoja na desturi zake za kitamaduni na muundo wa kisiasa. Wanawake walikuwa na uhuru mkubwa wa kijamii na kiuchumi kabla ya ukoloni kudhoofisha hadhi yao. Baada ya kupata uhuru, wanawake kama Margaret Wanjiru au Julia Ojiambo walitetea usawa wa kijinsia ambao walipata katika miaka ya baadaye.

**Haki ya wanawake na ushiriki wa kiraia**
Mnamo 1963, wanawake wa Kenya walipewa haki ya kupiga kura, ingawa ushiriki wao wa kisiasa ulibakia kuzuiliwa. Katika dunia ya sasa, wanawake wanajihusisha zaidi kisiasa, wanawania viti mbalimbali na nafasi nyingine za uongozi. Mashirika haya yanapigania haki za wanawake kushiriki katika siasa, kwa mfano, Shirikisho la Wanasheria Wanawake nchini Kenya (FIDA-K) na Baraza la Kisiasa la Wanawake.

**Mapambano ya mapema**
Katika miaka ya 1940 na '50, Mary Muthoni Nyanjiru na Margaret Wanjiru walikuwa miongoni mwa wale waliopigania haki za wanawake na pia ushiriki wa kisiasa.

**Uchaguzi wa 1963**
Kenya iliwapa wanawake haki ya kupiga kura na kugombea nyadhifa, hatua kuu. 

**1970-1980s: harakati za kisiasa za wanawake**
Mashirika kama vile Baraza la Kisiasa la Wanawake wa Kenya na Baraza la Kitaifa la Wanawake wa Kenya (NCWK) yaliibuka, yakitetea uwezeshaji wa wanawake kisiasa. 

**Miaka ya 1990: enzi ya vyama vingi**
Kwa kurejeshwa kwa siasa za vyama vingi, wanawake kama vile Charity Ngilu, Wangari Maathai, na Martha Karua walijitosa katika siasa kuu. 

**Miaka ya 2000: kuongezeka kwa uwakilishi**
Wanawake zaidi walichaguliwa bungeni, akiwemo Waziri wa Sheria Martha Karua na Waziri wa Masuala ya Jinsia na Watoto, Esther Murugi. 

**2010: mageuzi ya katiba**
Katiba mpya ilihifadhi viti maalum 47 kwa wanawake katika Bunge la Kitaifa na Seneti, na hivyo kuhakikisha uwakilishi wa angalau 33%. 

Baadhi ya ushiriki wa kiraia wa wanawake na ushiriki wa kisiasa nchini Kenya ni pamoja na:
* Wangari Maathai: mshindi wa Tuzo ya Amani ya Nobel na mwanzilishi wa Green Belt Movement, ambaye aligombea urais mwaka wa 1997. 
 
* Martha Karua: Waziri wa zamani wa Sheria na Mbunge, anayejulikana kwa utetezi wake juu ya unyanyasaji wa kijinsia na mageuzi ya kisiasa.

* Charity Ngilu: Waziri wa zamani wa Afya na Mbunge, ambaye alitetea mageuzi ya huduma ya afya na uwezeshaji wa wanawake. 
 
* Susan Kihika: Seneta na mbunge wa zamani, anayejulikana kwa kazi yake kuhusu unyanyasaji wa kijinsia na haki za wanawake. 

* Passaris: mfanyabiashara na mwanasiasa ambaye alikuwa mwanamke wa kwanza kuchaguliwa kuwa Gavana wa Kaunti ya Nairobi.

**Sheria za kupinga ubaguzi**
Nchini Kenya, wanawake wanalindwa dhidi ya kubaguliwa na sheria. Sheria hizi ni pamoja na (2010), kwa mfano, masharti ya kikatiba yanayopatikana katika Katiba ya Jamhuri ya Kenya pamoja na Sheria ya Ajira Namba 11 ya 2007 iliyotungwa mwaka (2007).  Sheria moja kama hiyo ni Sheria ya Makosa ya Kujamiiana Namba 3 ya 2006, ambayo inaharakisha unyanyasaji wa kijinsia. Tena, kuna nyingine inayoitwa Sheria ya Ndoa Namba 4 ya 2014 ambayo inakataza ndoa za utotoni miongoni mwa nyinginezo. Hata hivyo, kuzitekeleza bado ni tatizo.

**Sheria ya ubakaji katika ndoa**
Wanaharakati walishawishi dhidi ya kuharamishwa kwa ubakaji wa ndoa nchini Kenya kupitia sheria bila mafanikio.  Kuna utambuzi wa mahakama kwamba ubakaji wa ndoa ni aina ya ukatili unaozingatia jinsia; hata hivyo, mbinu za ulinzi lazima zienee kwa waathiriwa.

**Mateso ya wanaharakati**
Changamoto nyingi dhidi ya wanaharakati wanaotetea haki za wanawake zipo nchini Kenya zikiwemo unyanyasaji mtandaoni, vitisho na mashambulizi.  Wanaharakati fulani wamepandishwa hadhi ya kuwa 'wagawanyiko' au 'wapinga utamaduni' kwa sababu wanakosoa kanuni za mfumo dume. Hata hivyo, wanaharakati wa haki za wanawake nchini Kenya wameendelea kujitolea kupigania haki na usawa. 

## Marejeo 
Jamii:Wanawake
Jamii:Historia ya Kenya
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania