Utafiti

[thumb|Vifaa vya utafiti wa [meno.]]
**Utafiti** (kutoka kitenzi "kutafiti") hujumuisha kazi ya ubunifu ambayo hufanywa kwa misingi ya utaratibu ili kuongeza maarifa ya elimu, ikiwa ni pamoja na ujuzi wa wanadamu, utamaduni na jamii, na matumizi ya hisa hii ya ujuzi wa kuunda maombi mapya. Inatumika kuanzisha au kuthibitisha ukweli, kuthibitisha matokeo ya kazi ya awali, kutatua matatizo mapya au yaliyopo, msaada wa nadharia, au kuendeleza nadharia mpya. Mradi wa utafiti unaweza pia kuwa upanuzi wa kazi ya zamani katika shamba. 

Miradi ya utafiti inaweza kutumika kwa kuendeleza ujuzi zaidi juu ya mada, au kwa mfano wa mradi wa utafiti wa shule, inaweza kutumika kwa kuendelea utafiti wa mwanafunzi wa uwezo wa kuwaandaa kwa ajira au ripoti za baadaye. 

Ili kuthibitisha uhalali wa vyombo, taratibu, au majaribio, utafiti unaweza kuiga vipengele vya miradi ya awali au mradi kwa ujumla. Madhumuni ya msingi ya utafiti wa msingi (kinyume na utafiti uliotumika) ni nyaraka, ugunduzi, ufafanuzi, au utafiti na maendeleo (R & D) ya njia na mifumo ya maendeleo ya ujuzi wa binadamu. Mbinu za utafiti hutegemea epistemologies, ambazo hutofautiana sana ndani na kati ya wanadamu na sayansi. Kuna aina kadhaa za utafiti: kisayansi, wanadamu, kisanii, kiuchumi, kijamii, biashara, masoko, utafiti wa wataalamu, maisha, teknolojia n.k.

## Ufafanuzi
Utafiti umeelezwa kwa njia mbalimbali.

Ufafanuzi mpana wa utafiti unatolewa na Godwin Colibao: "Katika maana pana zaidi ya neno, ufafanuzi wa utafiti unahusisha kukusanya mambo yoyote ya data, habari, na ukweli kwa ajili ya kuendeleza ujuzi."

Ufafanuzi mwingine wa utafiti unatolewa na John W. Creswell, ambaye anasema "ni mchakato wa hatua za kukusanya na kuchambua habari ili kuongeza uelewa wetu wa mada au suala". Inajumuisha hatua tatu: kuuliza swali, kukusanya data ili kujibu swali, na kutoa jibu la swali.

Utafsiri wa Merriam-Webster Online unafafanua utafiti kwa undani zaidi kama "uchunguzi wa uchunguzi au uchunguzi, hasa uchunguzi au majaribio yenye lengo la ugunduzi na ufafanuzi wa ukweli, marekebisho ya nadharia zilizokubaliwa au sheria kulingana na ukweli mpya, au matumizi ya nadharia mpya au marekebisho mapya".

Katika vyuo, wanafunzi wanafaa waandike tafiti kuhusu mada teule. Karatasi zao inafaa ziandikwe kwa kufuata kanuni za utafiti kama: kuanzia na mada nzuri, tumia teknolojia za kisasa, kufumbua na kutoa matokeo kwa njia sahihi.

## Aina za utafiti
*Utafiti wa awali* ni utafiti ambao si pekee unaozingatia muhtasari, mapitio au usanifu wa machapisho mapema kuhusu somo la utafiti. Nyenzo hii ni ya tabia ya msingi ya chanzo. Madhumuni ya utafiti wa mwanzo ni kuzalisha ujuzi mpya, badala ya kuwasilisha ujuzi uliopo katika fomu mpya (k.m., muhtasari au kutambulishwa). 

Utafiti wa awali unaweza kuchukua aina kadhaa, kulingana na fani inayohusika. Katika kazi ya majaribio, kwa kawaida inahusisha uchunguzi wa moja kwa moja wa somo la tafiti, kwa mfano, katika maabara au kwenye shamba, nyaraka njia, matokeo, na mahitimisho ya jaribio au seti ya majaribio, au hutoa tafsiri ya riwaya ya matokeo ya awali. Katika kazi ya uchunguzi, kuna kawaida baadhi ya mapya (kwa mfano) matokeo ya yaliyotolewa, au njia mpya ya kukabiliana na tatizo lililopo. Katika baadhi ya masomo ambayo hayafanyi majaribio au uchambuzi wa aina hii, uhalisi ni kwa namna fulani ya ufahamu uliopo tayari umebadilishwa au kutafsiriwa kulingana na matokeo ya kazi ya mtafiti.

Kiwango cha asili ya utafiti ni kati ya vigezo muhimu vya makala zinazochapishwa katika majarida ya kitaaluma na kwa kawaida imara kwa njia ya mapitio ya rika. Wanafunzi wa masomo wanahitajika kufanya utafiti wa awali kama sehemu ya kutafakari.

*Utafiti wa kisayansi* ni njia ya utaratibu wa kukusanya data na kuunganisha udadisi. Utafiti huu hutoa maelezo ya kisayansi na nadharia kwa ufafanuzi wa asili na mali za dunia. Inafanya maombi ya vitendo iwezekanavyo. Utafiti wa kisayansi unafadhiliwa na mamlaka ya umma, na mashirika ya usaidizi na kwa makundi binafsi, ikiwa ni pamoja na makampuni mengi. Utafiti wa kisayansi unaweza kugawanywa katika ugawaji tofauti kulingana na taaluma zao za kitaaluma na maombi. Utafiti wa kisayansi ni kigezo kinachotumiwa sana kwa kuzingatia hali ya taasisi ya kitaaluma, lakini wengine wanasema kwamba vile ni tathmini isiyo sahihi ya taasisi, kwa sababu ubora wa utafiti hauelezei ubora wa mafundisho.

*Utafiti katika wanadamu* unahusisha mbinu tofauti kama vile hermeneutics na semiotics. Wasomi wa wanadamu kwa kawaida hawataki jibu la mwisho kabisa kwa swali, lakini badala yake, tazama masuala na maelezo yaliyozunguka. Muda daima ni muhimu, na mazingira yanaweza kuwa ya kijamii, kihistoria, kisiasa, kitamaduni, au kikabila. Mfano wa utafiti katika wanadamu ni utafiti wa kihistoria, ambao unahusishwa na njia ya kihistoria. Wanahistoria hutumia vyanzo vya msingi na ushahidi mwingine ili kuchunguza kwa mada mada, na kisha kuandika historia kwa namna ya akaunti za zamani. Masomo mengine yanalenga kuchunguza tukio la tabia katika jamii na jamii, bila kuangalia kwa sababu au motisha za kuelezea haya. Masomo haya yanaweza kuwa ya ubora au kiasi, na inaweza kutumia mbinu mbalimbali, kama nadharia ya dhana au nadharia ya kike.

*Utafiti wa kitaaluma*, pia unaonekana kama 'utafiti wa msingi wa mazoezi', unaweza kuchukua fomu wakati kazi za ubunifu zinachukuliwa utafiti wote na kitu cha utafiti yenyewe. Ni mwili unaofaa wa mawazo ambayo hutoa njia mbadala ya kisayansi katika utafiti katika utafutaji wake wa ujuzi na ukweli.

## Tanbihi
Jamii:Elimu