open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Severino Poletto

**everino Poletto** (18 Machi 1933 – 17 Desemba 2022) alikuwa kardinali wa Italia katika Kanisa Katoliki ambaye alihudumu kama Askofu Mkuu wa Torino kuanzia mwaka 1999 hadi 2010. Alikuwa askofu tangu mwaka 1980 na alipewa hadhi ya kardinali na Papa Yohane Paulo II mwaka 2001.

## Wasifu 
Poletto alizaliwa Salgareda, Veneto, tarehe 18 Machi 1933, akiwa mtoto wa mwisho kati ya watoto 11, ambapo 9 walinusurika utotoni. Familia yake ilihamia Piemonte mwaka 1952 kutafuta kazi. Alisoma katika seminari ya Treviso na kisha katika seminari kuu ya Casale Monferrato, wilaya ya Alessandria. Alipadrishwa tarehe 29 Juni 1957 na Askofu Giuseppe Angrisani wa Casale Monferrato.
 

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1933
Jamii:waliofariki 2022
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:Makardinali
Mario Francesco Pompedda

**Carlo Mario Francesco Pompedda** (18 Aprili 1929 – 18 Oktoba 2006) alikuwa kardinali wa Italia katika Kanisa Katoliki na Mkuu wa Idara ya Kitume ya Apostolic Signatura katika Curia ya Roma. 

Alitumikia kwa karibu miaka hamsini katika nyadhifa mbalimbali ndani ya mfumo wa mahakama za Kanisa Katoliki, kuanzia mwaka 1955 hadi 2004.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1929
Jamii:waliofariki 2006
Jamii:wanasheria wa Italia
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:Makardinali
Bromfenac

**Bromfenac** ni dawa isiyo ya steroidi (homoni) ya kupunguza maumivu na kuvimba (nonsteroidal anti-inflammatory drug) ambayo hutumiwa kutibu maumivu na uvimbe baada ya upasuaji wa kuondoa ukungu kwenye lenzi ya jicho (cataract surgery). Dawa hii inatumika kama tone la jicho mara mbili kwa siku kwa muda wa wiki mbili. Nchini Uingereza mililita 5 ya myeyusho wake hugharimu Huduma ya Afya ya Kitaifa pauni 8.5.

## Marejeo 
Jamii:madawa
Anneli Ahven

**Anneli Ahven** (alizaliwa Tallinn, 27 Januari 1972) ni mtayarishaji wa filamu kutoka Estonia. 

Kuanzia mwaka 1993 hadi 1999 alihitimu kutoka Taasisi ya Binadamu ya Estonia katika masuala ya lugha ya Kijerumani. Mwaka 2002 alitetea tasnia yake ya uzamili katika Chuo Kikuu cha Hamburg. 

Tangu mwaka 1995 amekuwa akifanya kazi kwa Exitfilm. Ameshiriki katika uzalishaji wa filamu zaidi ya 30.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1972
Jamii:Watu walio hai
Jamii:watengenezaji filamu wa Estonia
Gianfranco Ravasi

**Gianfranco Ravasi** (alizaliwa Merate, wilaya ya Lecco, 18 Oktoba 1942) ni kiongozi wa Italia katika Kanisa Katoliki na mtaalamu wa Biblia. Akiwa kardinali tangu mwaka 2010, alikuwa Rais wa Baraza la Kipapa la Utamaduni kuanzia mwaka 2007 hadi 2022. Aliongoza Maktaba ya Ambrosiana ya Milano kuanzia mwaka 1989 hadi 2007.

## Wasifu 
Ravasi ni mtoto mkubwa kati ya watatu, alizaliwa katika Ufalme wa Italia. Baba yake alikuwa wakala wa hazina aliyekuwa dhidi ya ukandamizaji ambaye alihudumu Sicily wakati wa Vita vya Kidunia vya pili, lakini baadaye alikimbia jeshi; ilichukua muda wa miezi 18 kwake kurejea kwa familia yake. Ravasi baadaye alisema: "Utafutaji wangu umekuwa daima kwa kitu cha kudumu, kwa kile kilichoko nyuma ya mabadiliko, kile kisichokuwa na msingi. Ninapambana na kupoteza na kifo, ambayo labda inahusiana na kukosekana kwa baba yangu katika miaka yangu ya awali." Mama yake alikuwa mwalimu wa shule.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1942
Jamii:watu walio hai
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:Makardinali
Omar Adorno

**Omar Adorno** (alizaliwa 1 Agosti 1972) ni bondia kutoka Puerto Rico. 

Alishiriki katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya kiangazi ya mwaka 1996.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1972
Jamii:mabondia wa Puerto Rico
Ugonjwa unaotokana na kasoro ya chembeuzi X

**Ugonjwa unaosababishwa na kasoro ya kromosomu** (kwa Kiingereza: **Turner syndrome,** kifupi: **TS**; pia unajulikana kama **45,X**, au **45,X0**) ni tatizo la kijenetikia ambapo mwanamke anakosa kabisa au sehemu ya Chembeuzi X. 

Ishara na dalili zake hutofautiana miongoni mwa walioathirika. Matatizo ya kuona na kusikia hutokea mara nyingi zaidi.

Kwa kawaida haurithiwi; badala yake, hutokana na kasoro ya kijenetikia inayotokea wakati wa utengenezaji wa seli za uzazi kwa mzazi au katika mgawanyiko wa mapema wa seli wakati wa ukuaji. Hakuna hatari za kimazingira zinazojulikana, na umri wa mama hauna mchango wowote katika kuusababisha. 

Ugonjwa unaosababishwa na kasoro ya kromosomu unatokana na hali isiyo ya kawaida ya kromosomu ambapo yote au sehemu ya mojawapo ya kromosomu ya X inakosekana au imebadilika. Kasoro hiyo ya kromosomu inaweza kuwa katika baadhi ya seli, hali ambayo inajulikana kama TS inayofanya baadhi ya seli kuwa na mabadiliko ya kijenetiki ilhali nyingine hazina mabadiliko hayo (mosaicism). Katika hali hizi, dalili zake kwa kawaida huwa chache na labda hazitokei kabisa. Utambuzi wake hutegemea dalili za kimwili na vipimo vya kijenetiki.

Ugonjwa huu hauna tiba inayojulikana.

Ugonjwa unaosababishwa na kasoro ya kromosomu hutokea kwa mtu mmoja kati ya 2,000  na mtu mmoja kati ya wanawake 5,000 wakati wa kuzaliwa. Maeneo yote ya ulimwengu na tamaduni huathiriwa kwa karibia kiwango sawa. Kwa ujumla, watu wenye TS wana muda mfupi wa kuishi, hasa kutokana na matatizo ya moyo na kisukari. Henry Turner alielezea ugojwa huo kwa mara ya kwanza mwaka wa 1938.

## Marejeo
Suvorexant

**Suvorexant**, inayouzwa kwa jina la kibiashara **Belsomra**, ni dawa inayotumika kutibu matatizo ya kulala, ikiwa ni pamoja na matatizo ya kusinzia na kusalia usingizini. Dawa hii inaweza kuwa na ufanisi kwa angalau mwaka mmoja Dawa hii ni kipinzani cha kipokezi cha orexin (orexin receptor antagonist). Nchini Marekani, inagharimu takriban dola 380 za Marekani kwa mwezi kufikia mwaka wa 2021. Nchini Marekani, ni dutu inayodhibitiwa na Ratiba ya IV.

## Marejeo 
Jamii:madawa
Tirzepatide

**Tirzepatide**, inayouzwa kwa jina la chapa **Mounjaro**, ni dawa inayotumika kutibu kisukari cha aina ya 2 na unene uliopitiliza.  Inatumika pamoja na lishe maalumu na mazoezi 

Tirzepatide iliidhinishwa kwa ajili ya matumizi ya kimatibabu nchini Marekani, Ulaya na Uingereza mwaka wa 2022. Nchini Marekani, inagharimu takriban dola 1,000 za Marekani kwa wiki 4 kufikia mwaka wa 2022.

## Marejeo 
Jamii:madawa
Reli ya Georgia Florida na Alabama

**Reli ya Georgia, Florida na Alabama**    (GF&A), iliyojulikana kama Njia ya Majani ya Sumatra, na kwa jina la utani Gopher, Chura na Mamba , ilikuwa reli yenye urefu wa maili 180 (kilomita 290) kutoka Richland, Georgia hadi Carrabelle, Florida. Ilianzishwa mwaka 1895 kama reli ya kusafirisha mbao, kwa jina la Georgia Pine Railway.

## Marejeo 
Jamii:Reli
Jamii:Florida
Jamii:Georgia (jimbo)
Jamii:Alabama
Kiwewe sugu cha ubongo cha Encephalopathy

**Ugonjwa wa Kiwewe sugu cha ubongo cha Encephalopathy** ni ugonjwa wa mfumo wa neva unaosababishwa na majeraha ya kichwa yanayorudiarudia. Dalili zake huwa hazianzi hadi miaka kadhaa baada ya majeraha na zinaweza kujumuisha matatizo ya kitabia, matatizo ya hisia na matatizo ya kufikiri. Ugonjwa huu mara nyingi huwa mbaya zaidi baada ya muda na unaweza kusababisha shida ya akili (dementia).  Sababu zingine za hatari ni pamoja na kuwa jeshini, unyanyasaji wa nyumbani wa hapo awali na kupigwa kichwa mara kwa mara. Viwango vya ugonjwa huu vimepatikana kuwa karibu 30% kati ya wale walio na historia ya majeraha mengi ya kichwa,  hata hivyo viwango vya idadi ya watu havijulikani. Utafiti wa uharibifu wa ubongo kutokana na majeraha ya kichwa mara kwa mara ulianza katika miaka ya 1920, wakati huo hali hiyo ilijulikana kama *dementia pugilistica* au "punch drunk syndrome". Imependekezwa kuwa sheria za baadhi ya michezo zibadilishwe kama njia ya kuuzuia.

## Marejeo 
Jamii:ubongo
Jamii:magonjwa
Kenton Hills Porcelains

**Porcelain za Kenton Hills** zilikuwa bidhaa za porcelain laini zilizochomwa moto sana, zilizotengenezwa na kampuni ya Kenton Hills Porcelains, Inc.. Bidhaa za vigae hivi zilizalishwa kati ya mwaka 1940 hadi 1943 huko Erlanger, Kentucky, huku mauzo yakiendelea hadi mwaka 1944. Bidhaa zote za vigae zilifanywa kwa kutumia udongo wa asili. Bidhaa hizi zilijumuisha vase, vitako vya vitabu, sanamu ndogo, misingi ya taa, na sufuria za maua.

## Marejeo 
Jamii:Kampuni za Marekani
Jamii:Sanaa
Mafuta ya Kawaida ya Louisiana

**Mafuta ya Kawaida ya Louisiana** ya Shreveport, Louisiana iliundwa mwaka 1909 kama tawi la kampuni ya Standard Oil ya New Jersey (Esso, sasa sehemu ya ExxonMobil), ambayo ilikuwa sehemu ya trusti ya Standard Oil. Ilijulikana kama Stanocola hadi mwaka 1924. Mwaka 1944, Standard Oil ya Louisiana iliunganishwa na kampuni yake mama.

## Marejeo 
Jamii:Kampuni za Marekani
Jamii:Marekani
Omrit

**Omrit** (Kiebrania: חורבת עומרית, kwa maandiko ya Kilatini: Horvat Omrit), au Khirbat ‘Umayrī (jina la Kiarabu), ni eneo la hekalu la kale la Warumi. Lipo mahali ambapo miteremko ya magharibi ya Uwanda wa Golan hukutana na Bonde la Yordani la Juu, katika eneo lisilo na jeshi la Israeli-Syria tangu mwaka 1949.

## Marejeo 
Jamii:majengo ya Syria
Sextus Afranius Burrus

**Sextus Afranius Burrus** (Vasio, Gallia Narbonensis, 1 BK huko  - 62 BK) alikuwa mkuu wa Walinzi wa Praetoria na, pamoja na Seneca Mdogo, mshauri wa mfalme wa Roma, Nero, jambo ambalo lilimfanya awe mtu mwenye nguvu sana katika miaka ya mwanzoni ya utawala wa Nero.

## Marejeo 
Jamii:Watu wa Roma ya Kale
Kai Aareleid

**Kai Aareleid** (alizaliwa Tartu, 26 Septemba 1972) ni mwandishi wa insha, mshairi, na mkalimani kutoka Estonia.

Kuanzia mwaka 1979 hadi 1990 alihudhuria Shule ya Sekondari ya 21 ya Tallinn.

Aareleid alihudhuria Chuo cha Sanaa ya Kuigiza cha Helsinki kuanzia mwaka 1991 hadi 1997, akijifunza ufundi wa jukwaa, na hatimaye kupokea shahada ya uzamili. Kuanzia mwaka 1996 hadi 2006, alifanya kazi kama msaidizi wa kiutawala katika ofisi ya British Council huko Tallinn. Kuanzia mwaka 2012 hadi 2017, alikuwa mhariri wa Loomingu Raamatukogu.

Aareleid ameweza kutafsiri, miongoni mwa wengine, Jorge Luis Borges kwa Kiestonia. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1972
Jamii:waandishi wa Estonia
Pierbattista Pizzaballa

**Pierbattista Pizzaballa,** O.F.M. (alizaliwa 21 Aprili 1965) ni kiongozi wa Kanisa Katoliki kutoka Italia ambaye amehudumu kama Patriarki wa Kilatini wa Yerusalemu tangu tarehe 6 Novemba 2020. Akiwa mtawa wa Shirika la Wafransiskani, alihudumu kama Msimamizi wa Nchi takatifu kuanzia mwaka 2004 hadi 2016 na kama Msimamizi wa Kitume wa Upatriarki wa Kilatini kutoka 2016 hadi 2020. Papa Fransisko alimfanya kardinali mwaka 2023.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1965
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wafransisko
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:Makardinali
Emmanuel Eni

**Emmanuel Eni** (akijulikana pia kwa jina la utani Mtumweusi; alizaliwa Nigeria, 1967), ni msanii na mshairi  wa Ujerumani. Anajulikana kama mchoraji, mchongaji, msanii wa media titika, msanii wa uigizaji na mshairi.

## Wasifu 
Emmanuel Eni alizaliwa mwaka 1967 mjini Igbanke, Nigeria. Alisomea sanaa katika chuo cha Igbobi College mjini Lagos, Chuo cha Ufundi cha Auchi, na Chuo Kikuu cha Benin.

Kimataifa, Eni ameonesha kazi zake katika Biennale d'art contemporain de Lyon, Biennale ya Dakar (Dak'Art), na pia katika maonyesho yaliyofanyika sambamba na *documenta 12* mjini Kassel. Aidha, amekuwa akifanya kazi kama mhadhiri katika taasisi mbalimbali za umma na binafsi.

Yeye ndiye mvumbuzi na mmiliki wa hati miliki ya *New LightPaintings Art* na pia mwanafalsafa wa nadharia ya “sanaa ya kisasa ya baroque”, dhana inayounganisha nyanja zote za sanaa. Ni mwandishi na mcheza katika kazi ya *Blackman in European Kitchen*, na anafahamika pia kama “msanii wa sanamu za tembo” na “Baba wa Tembo 100”.

Eni hutengeneza sanamu kwa kutumia shaba na udongo wa mfinyanzi, ingawa katika miaka ya karibuni amejikita zaidi katika kutumia vifaa vilivyotumika na vya kawaida. Mojawapo ya kazi zake maarufu ni “Tembo”. Kwa msanii huyu, tembo anawakilisha mama wa wanyama wote na ndiye mnyama mkubwa zaidi wa ardhini. Anadai kuwa bila tembo, mazingira ya asili yangeangamia. Sanamu hii ya kumbukumbu ilivutia umma kwa umbo lake la kipekee, ukubwa wake, uzito wa tani 20, na rangi yake. Ilichongwa kwa kutumia saruji iliyowekwa nondo na kupakwa rangi za udongo, kana kwamba imetoka kuoga matope.

Baada ya maonyesho, sanamu hiyo ya tani 20 ilipangwa kuhamishiwa katika bustani ya sanamu ambayo haikuwa imeanzishwa bado. Hata hivyo, kwa kuwa bustani hiyo haikuwahi kujengwa na hakukuwa na matumizi mengine yaliyopatikana, Eni aliiharibu sanamu hiyo mbele ya watazamaji 3,000 katika onesho la moja kwa moja, kama tamko la kielelezo la ikolojia kuhusu hatari ya kutoweka kwa wanyama. Onesho hilo, aliloliita *Junking of the Elephant*, lilifanyika tarehe 23 Septemba 2006.

## Marejeo
Jamii:wasanii wa Nigeria

Jamii:wasanii wa Ujerumani
Izates II

**Izates II** (Kigiriki: Ἰζάτης, Kiebrania: זוטוס בן מונבז; takriban mwaka 1 – 54) alikuwa mfalme wa Adiabene, ufalme mteja wa Parthia, kutoka takriban mwaka 30 hadi 54. 

Anajulikana kwa kugeukia dini ya Uyahudi. Alikuwa mwana wa Malkia Helena wa Adiabene na Monobaz I wa Adiabene. Inasemekana pia kuwa Malkia Helena alikuwa mke wa Mfalme Abgarus wa Edessa na hivyo kuwa malkia wa Edessa pia.

## Marejeo 
Jamii:wanasiasa wa Uturuki
Jamii:Wanasiasa wa Iraq
Jamii:wanasiasa wa Uajemi
Jamii:Wayahudi
Sunday Jack Akpan

**Sunday Jack Akpan** (aliyezaliwa Ikot Ide Etukudo, 1940) ni mchongaji kutoka Nigeria ambaye amefafanuliwa kama "Mwafrika wa kisasa sawa na fundi wa enzi za kati".

## Wasifu 
Sunday Jack Akpan (amezaliwa tarehe 1 Agosti 1940, katika kijiji cha Ikot Ide Etukudo, Nigeria) ni msanii wa kisasa wa baada ya vita kutoka Nigeria anayejulikana zaidi kwa sanamu zake za saruji.

Akpan alianza kazi yake kwa kushiriki hasa katika maonyesho ya pamoja, na pia aliwahi kuandaa onesho la pekee. Anatambulika hasa kwa kuunda sanamu kubwa za majabali zenye kuakisi wahusika wa kitamaduni na sanaa zinazohusiana na makaburi. Kazi nyingi za sanaa zake zimehusishwa na viongozi wa kikabila na imani za kijamii, zikionyesha mara nyingi vipengele vya kidini na kitamaduni vya jamii za Kiafrika.

Sanaa yake imepata umaarufu wa kimataifa, ambapo kazi zake zimewahi kuonyeshwa barani Ulaya na nchini Japani. Kupitia kazi zake, Akpan hulenga kuwasilisha mtazamo wake kuhusu historia na utamaduni wa Afrika, mara nyingi akionyesha watu wa Kiafrika na desturi za kitamaduni.

Mafanikio ya Akpan yamepatikana katika jukwaa la kimataifa la sanaa, na aliorodheshwa miongoni mwa wasanii 100,000 bora duniani, ambapo kiwango cha juu cha mafanikio yake kilifikiwa mwaka 2001.

## Marejeo
Jamii:wachongaji wa Nigeria
Dipo Doherty

**Dipo Doherty** (alizaliwa 1991) ni mchoraji kutoka Nigeria. 

## Elimu na taaluma 
Alizaliwa mwaka 1991, Dipo ana shahada ya kwanza ya Uhandisi wa Mitambo kutoka Chuo Kikuu cha Virginia. Alikamilisha shahada yake ya uzamili katika fani ya Ubunifu na Usimamizi Shirikishi kutoka Chuo Kikuu cha Teknolojia cha Massachusetts. Kazi yake inalenga zaidi katika jiometri ya nafasi.

## Tuzo na maonyesho 
Aliteuliwa kama mmoja wa washiriki wa maonyesho ya ART X Lagos mwaka 2017. Kazi zake zilikuwa miongoni mwa kazi za sanaa zilizotolewa katika mnada wa hisani wa Arthouse Affordable Art Auction mjini Lagos. Alichaguliwa kuwania tuzo katika kipengele cha Sanaa za Kuona kwenye Tuzo za The Future Awards Africa mwaka 2019.

## Marejeo
Jamii:wachoraji wa Nigeria
George Edozie

**George Edozie** (alizaliwa 11 Mei 1972) ni mchoraji kutoka Nigeria akiishi Lagos, Nigeria.

## Maisha ya awali na elimu 
George Edozie alizaliwa tarehe 11 Mei 1972. Alisoma katika Shule ya Msingi ya University Primary School, Nsukka, Jimbo la Enugu, na Washington Memorial School, Onitsha, Jimbo la Anambra. Edozie alisomea Sanaa za Kupaka Rangi (Fine & Applied Arts) katika Chuo Kikuu cha Benin kilichopo Jiji la Benin, Jimbo la Edo, ambapo alihitimu na shahada ya BA mwaka 1996.
 

## Marejeo
Jamii:wachoraji wa Nigeria
Daddy K

**Akpojivi Joel Onoriode** (anajulikana pia kama **Daddy K**; alizaliwa 19 Aprili 1989) ni mchoraji wa Nigeria anayeishi Dubai. 

## Maisha ya Awali 
Joel Onoriode alizaliwa tarehe 19 Aprili 1989 katika jimbo la Delta State, nchini Nigeria. Alipata elimu ya msingi katika Shule ya Msingi ya Samrute iliyoko Ovwian, Warri, na baadaye aliendelea na elimu ya sekondari katika Shule ya Sekondari ya Ovwian. Mnamo mwaka 2013, alitunukiwa shahada ya kwanza ya Sanaa Nzuri na Sanaa Tumia kutoka Chuo Kikuu cha Jimbo la Delta (Delta State University).

Joel ni mmiliki wa kampuni ya Finishing Glance Limited na mkurugenzi mkuu wa Porsh and Glance General Trading, kampuni yenye makao yake Dubai, Falme za Kiarabu. Anajulikana pia kwa shughuli zake za kutoa misaada kwa jamii, ambapo mwaka 2019 alitunukiwa Tuzo ya Huduma za Kibinadamu (Humanitarian Service Award) kutoka kwa taasisi ya MC Orange Foundation.

## Kazi 
Kazi za sanaa za Onoriode zimejikita katika sanaa mchanganyiko (mixed media) na michoro ya penseli, ambapo hutumia rangi, umbile na alama (symbolism) kuwasilisha ujumbe wake wa kisanaa. Kazi yake ya kwanza ya sanaa iliibuliwa mwaka 2008, ikiangazia ukosefu wa miundombinu na teknolojia katika baadhi ya maeneo ya Afrika.

## Maonyesho 
Kwa kushirikiana na Art Smiley Gallery ya Dubai, Onoriode ameshiriki katika maonyesho ya pamoja ya sanaa nchini humo, ikiwemo maonyesho ya toleo la sita la World Art Dubai. Baadhi ya kazi zake zilizowekwa katika maonyesho hayo ni pamoja na:
* Dubai Frame
* World Pandemic
* Brothers Keeper
* Music Lives Forever
* Technology is the New Learning
* All Races Are Equal

## Marejeo
Jamii:wachoraji wa Nigeria
Jimoh Buraimoh

**Chifu Jimoh Buraimoh** (akijulikana pia kama **Jimoh Adetunji Buraimoh**; alizaliwa 1943) ni mchoraji na msanii kutoka Nigeria. 

Chief Buraimoh ni mmoja wa wasanii wenye ushawishi mkubwa walioibuka kutoka kwa warsha za miaka ya 1960 zilizoendeshwa na Ulli Beier na Georgina Beier huko Osogbo, jimbo la Osun, Nigeria. 
## Maisha ya Awali na Elimu 
Jimoh Buraimoh alizaliwa Osogbo, Osun State, Nigeria, mwaka 1943 katika familia ya kifalme ya Kiislam ya mji huo. Alishiriki katika warsha za miaka ya 1960 zilizoendeshwa na Ulli Beier, na pia alikuwa fundi mwanga katika tamthilia za Duro Ladipo.

## Kazi 
Kazi za Jimoh Buraimoh zinachanganya mbinu za kisasa za Magharibi na mitindo ya Yoruba. Anatajwa kuwa mchoraji mkuu wa kwanza barani Africa alipobuni mnamo 1964 sanaa ya kisasa iliyochochewa na utamaduni wa Yoruba wa kuingiza miundo ya shanga kwenye nguo za sherehe na taji za shanga. Mnamo 1972, aliiwakilisha Nigeria katika Maonesho ya Kwanza ya Biashara ya Waafrika wote yaliyofanyika Nairobi, Kenya. Moja ya michoro yake maarufu iliwasilishwa katika World Festival of Black Arts, Festac '77. Alikuwa Mnigeria wa kwanza kutunukiwa uanachama katika Chama cha Dunia cha Wasanii wa Mosaic wa Kisasa.

## Ualimu 
Jimoh Buraimoh pia ni msanii mwalimu mwenye ufanisi. Mnamo 1974, alifundisha katika Haystack Mountain School of Crafts huko Maine. Pia alifundisha katika Chuo Kikuu cha Bloomington na shule nyingine mjini New York, Boston na Los Angeles.

## Marejeo
Jamii:wachoraji wa Nigeria
Selma Lønning Aarø

**Selma Lønning Aarø** (alizaliwa 13 Julai 1972) ni mwandishi wa riwaya, mchekeshaji, mwandishi wa vitabu vya watoto, na mwandishi wa makala kutoka Norway.

Alifanya uzinduzi wake wa kifasihi mwaka 1995 kwa riwaya Den endelige historien, inayohusu safari za ngono za msichana mdogo. Riwaya hiyo ilishinda tuzo ya riwaya bora ya kwanza kutoka kwa nyumba ya uchapishaji J.W. Cappelens Forlag. Riwaya nyingine ni Spekulum kutoka mwaka 1996, na Bebudelse kutoka mwaka 1999. Riwaya Vill ni åka mera? kutoka mwaka 2003 ilipendekezwa kwa Tuzo ya Brage.

Alitunga kitabu cha ucheshi Scener fra et ekteskap mwaka 2003, na Stormfulle høyder mwaka 2005. Aliandika Vekevis mwaka 2010, riwaya rahisi kusoma kwa watu wazima. Mwaka 2012 alichapisha kitabu cha watoto Vampyrlus!, na mwaka 2016 riwaya Hennes løgnaktige ytre. Amehariri toleo tatu za mfululizo wa antolojia ya waandishi wapya Signaler, kwa pamoja na Nils-Øivind Haagensen.

Aarø amekuwa mwandishi wa makala kwenye magazeti kwa miaka kadhaa, akifanya kazi kwa Dagbladet na Klassekampen.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1972
Jamii:watu walio hai
Jamii:Waandishi wa Norwei
Fola David

**Adefemi Gbadamosi** (pia anajulikana kama Fola David, alizaliwa 5 Septemba 1993) ni daktari kutoka Nigeria ambaye ni msanii wa uhalisia.

## Kazi 
Fola David anajihusisha na sanaa ya kuchora haraka, ambapo huchora picha za watu walioko jukwaani, huku akitumia kamba ya rangi inayozunguka au kugeuzwa.

Ametumia kipaji chake cha kuchora kwa vitambaa kuandaa picha za watu maarufu kama Ooni wa Ife, Adeyeye Enitan Ogunwusi; Patoranking; Trey Songz; Wale; Keri Hilson; R. Kelly; Jidenna; 2Baba (2face); Iyanya; DJ Jimmy Jatt; Alibaba Akpobome, miongoni mwa wengine.

Kwa kampeni dhidi ya mitazamo hasi kuhusu magonjwa ya ngozi, kazi zake huchunguza changamoto mbalimbali za ngozi kama makovu, vitiligo, madoa ya ngozi, mikunjo, alama za mguu, ichthyosis, pamoja na magonjwa mengine ya ngozi.

Kupitia Taasisi ya Fola David Foundation, analenga kuongeza uelewa na ufahamu wa masuala ya kiafya yanayohusiana na magonjwa haya. 

Mnamo Novemba 2024, Fola alianzisha taasisi ya Evvdee Art Academy ili kuziba mapengo yaliyobainika katika sekta ya sanaa.

## Marejeo
Jamii:wasanii wa Nigeria
Yan Guang

**Yan Guang** (Kichina: 嚴光; jina la heshima Ziling, kwa Kichina: 子陵; pia anajulikana kama Zhuang Guang, kwa Kichina: 莊光, takriban mwaka 1 – 75), alikuwa mmoja wa watu wanne maarufu wenye hekima kutoka Yuyao.

## Marejeo 
Jamii:Watu wa Uchina
1.Cuz

**Abas Abdikarim Bakar** (anayejulikana kama **1.Cuz**; amezaliwa 23 Septemba 1997) ni msanii wa rap kutoka Uswidi mwenye asili ya Somalia kutoka Hässelby, Stockholm.Anajulikana kwa kutumbuiza akiwa amevaa balaclava nyeupe kufunika kichwa chake, na hajawahi kufichua jina lake halisi kwa umma.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1997
Jamii:Waimbaji wa Uswidi
Jamii:Watu walio hai
Samson Bakare

thumb|Samson Bakare
**Samson Bakare** ni mzaliwa wa Nigeria, msanii wa fani mbalimbali anayeishi Lagos, ambaye anajulikana kwa kuonyesha miili yenye rangi ya giza katika mandhari ya maua yenye mtiririko wa nguvu. 

## Maisha ya Awali na Elimu 
Bakare alianza kuchora vichekesho na kuiga sinema akiwa na umri mdogo. Alihamasishwa na baba yake, ambaye ni mbunifu wa majengo na mhitimu wa Chuo Kikuu cha Lagos. Mnamo 2012, alihudhuria mafunzo ya ufundi katika chuo cha *Universal Studios of Art kilichoopo National Theatre, Nigeria.*

Alihitimu kutoka katika shule ya sanaa na ubunifu *Yaba College of Technology*, ambapo alisoma sanaa ya uchoraji, akishiriki alma mater na Oresegun Olumide.

Samson ni mwanachama wa Ushirika wa Sanaa katika Dawa, na Jumuiya ya Wasanii wa Nigeria, tawi la Lagos.

## Marejeo
Jamii:wasanii wa Nigeria
Kingsley Ayogu

**Ayogu Kingsley Ifeanyichukwu ** (alizaliwa tarehe 23 Septemba 1994) ni msanii wa Nigeria anayejulikana kwa mtindo wake wa uhalisia mkubwa katika kuigiza.

## Maisha ya Awali na Kazi 
Ayogu alizaliwa tarehe 23 Septemba 1994. Anatoka Aji, katika Halmashauri ya Serikali za Mitaa ya Igboeze Kaskazini, Jimbo la Enugu, Nigeria.

Katika mahojiano na BBC Igbo, alisema alianza kuchora akiwa mtoto kabla ya kuendeleza mtindo wake wa **hyperrealism**.

Mwaka 2021, Ayogu alitengeneza mchoro wa Malcolm X, uliokuwa wa kwanza katika mfululizo wake wa *Icons in the White House*, ambao ulienea sana kwenye mtandao. Mfululizo huu uliwasilishwa katika maonyesho ya "*Just My Imagination (Running Away With Me)*" katika ukumbi wa Hangar mjini Lisbon.

## Marejeo
Jamii:wasanii wa Nigeria

Jamii:Waigbo
Chike Aniakor

**Chike C. Aniakor** (alizaliwa Abatete, Jimbo la Anambra, 21 Agosti 1939) ni msanii, mwanahistoria wa sanaa, mwandishi, na mshairi wa Nigeria ambaye kazi yake inashughulikia mada za kifalsafa, kisiasa, na kidini zinazohusiana na jamii ya Waigbo na watu wa Nigeria kwa jumla.
 

## Maisha ya Awali 
Chike Cyril Aniakor alizaliwa mashariki mwa Nigeria tarehe 21 Agosti 1939. Mama yake alikuwa msanii wa Uli, mtindo wa sanaa unaotokana na utamaduni wa Igbo.

## Elimu 
Kuanzia mwaka 1960 hadi 1964, Aniakor alisoma katika Chuo cha Sanaa, Sayansi na Teknolojia cha Nigeria, Zaria, Jimbo la Kaduna (kilichokuja kubadilishwa jina kuwa Chuo Kikuu cha Ahmadu Bello, Zaria), ambako alipata shahada yake ya kwanza katika uchoraji. Wakati akiwa Chuo Kikuu cha Indiana, michoro na mashairi yake yalionyeshwa katika maonyesho mengi ya sanaa, jambo lililompatia utambulisho wa umahiri na ufadhili wa kitaaluma, yakiwemo Tuzo la Rockefeller. Baada ya kuhitimu, alifundisha katika Chuo Kikuu cha Kusini huko New Orleans, UCLA, na Chuo Kikuu cha Howard.

## Heshima na Tuzo
* Uchoraji wa tuzo ya kwanza, Tamasha la Kwanza la Kitaifa la Kitamaduni la Wanafunzi wa Nigeria, Chuo Kikuu cha Ibadan, 1964
* Ufadhili wa masomo ya Uzamili katika historia ya sanaa, British Council, Lagos, 1972
* Tuzo ya Rockefeller, 1984

## Marejeo
Jamii:wasanii wa Nigeria
1da Banton

**Godson Ominibie Epelle** (anajulikana kitaaluma kama **1da Banton**, amezaliwa 27 Juni 1994) ni msanii wa muziki, mtunzi wa nyimbo, na mtayarishaji wa rekodi kutoka Nigeria. Anajulikana zaidi kwa wimbo wake wa 2021 "No Wahala," ambao ulifanyiwa remix na kutolewa tena mwaka 2022, ukiwashirikisha wasanii wa Nigeria Kizz Daniel na Tiwa Savage.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1994
Jamii:Wanamuziki wa Nigeria
Kenji Fujimitsu

**Kenji Fujimitsu** (藤光 謙司, *Fujimitsu Kenji*, alizaliwa 1 Mei 1986) ni mwanariadha nchini Japani ambaye alibobea katika mbio za mita 200.Ni bingwa wa Asia mara moja na bingwa wa kitaifa mara mbili katika hafla hiyo ana kiwango bora cha kibinafsi cha sekunde 20.13.Pia ni mshindi wa nishani ya shaba katika mbio za kupokezana za mita 4 × 100 katika mashindano ya dunia ya mwaka 2017.Anashikilia mshindi bora wa Asia katika mita 300 ambazo hazijashindaniwa sana.

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1986
Shigeki Yano

**Shigeki Yano** (矢野 繁樹, *Yano Shigeki*) ni mwanariadha mlemavu kutoka Japani alishiriki hasa katika matukio ya mbio za T11.
Shigeki alishiriki katika mbio za mita 100 na 200 katika Michezo ya Olimpiki ya Walemavu mara tatu mfululizo mwaka wa mwaka 1996, 2000 na 2004, hata hivyo alishinda medali moja tu na ilikuwa ni medali ya fedha kama sehemu ya timu ya Wajapani ya mbio za 4 × 100 m mwaka 2000.

## Tanbihi
Jamii:Wanariadha wa Japani
Jamii:Watu walio hai
Tadashi Hoshino

**Tadashi Hoshino** (星野 直志, *Hoshino Tadashi*) ni mwanariadha mlemavu nchini Japani alieshiriki hasa katika matukio ya mbio za T13.
Tadashi alishindana katika mbio za mita 100 na 200 katika Michezo ya Olimpiki ya Walemavu ya Majira ya joto mwaka 2000 lakini ilikuwa kama sehemu ya timu ya Wajapani ya kupokezana vijiti 4 × 100 m ambapo alishinda medali ya fedha.

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Jamii:Watu walio hai
Koji Saito

**Koji Saito** (斉藤 晃司, *Saitō Kōji*) ni mwanariadha mlemavu nchini Japani aliyeshindana hasa katika matukio ya mbio za mbio za T11.

Koji alishiriki katika mbio za mita 100 na 4 × 100 katika Michezo ya Olimpiki ya Walemavu ya  Majira ya joto mwaka 2000 akishinda medali ya fedha na wenzake katika mbio za 4 × 100 m.Pia alishiriki katika mbio za mita 100 na mita ​​200 mwaka 2004 lakini hakuweza kupata medali katika mashindano yoyote mawili.

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Jamii:Watu walio hai
Koichi Takada

**Koichi Takada**(高田 幸一, *Takada Kōichi*) ni mwanariadha mlemavu nchini Japani alieshiriki hasa katika mashindano ya mbio ndefu ya F11 na T11.
Koichi alishiriki katika Michezo mitatu ya Walemavu, yake ya kwanza mwaka 1992 alipata medali ya shaba katika mbio ndefu ya B3. Baada ya kukosa michezo ya mwaka 1996 alishindana tena mwaka wa 2000 katika mbio ndefu na mita 100 lakini akashinda medali ya fedha katika 4 × 100 m kama sehemu ya timu ya Japani.Alikosa tena Michezo ya Olimpiki ya Walemavu kabla ya kushiriki Olimpiki ya Walemavu ya Majira ya joto mwaka 2008 licha ya kushiriki mbio za mita 100 na kuruka mbali  ilikuwa michezo ya kwanza ambayo Koichi alishindwa kushinda medali.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Jamii:Watu walio hai
Ryota Yamagata

**Ryota Yamagata** (山縣 亮太, *Yamagata Ryōta*,alizaliwa 10 Juni 1992) ni mwanariadha nchini Japani ambaye alishikilia rekodi ya Japani ya 9.95 katika 100m.
Akishinda medali ya shaba katika mbio za kupokezana vijiti katika mashindano ya dunia ya vijana katika Riadha ya mwaka 2009. 
Katika Michezo ya Olimpiki ya mwaka 2016 huko Rio de Janeiro, Yamagata alikuwa sehemu ya timu ya Japani ya mbio za 4 × 100, ambayo ilitwaa medali ya fedha katika fainali. 
Aliwahi kuwa nahodha wa timu ya Japani katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya mwaka 2020 Tokyo. 
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1992
Takumi Kuki

**Takumi Kuki** (九鬼 巧, *Kuki Takumi*,alizaliwa 18 Mei 1992) ni mwanariadha nchini Japani ambaye alibobea katika mbio za mita 100.
Akishinda medali ya shaba katika mbio za kupokezana vijiti za Medley kwenye Mashindano ya Dunia ya Vijana ya mwaka 2009 katika Riadha.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1992
Masahide Jinno

**Masahide Jinno** (神野 正英, *Jinno Masahide*, alizaliwa 7 Agosti 1948) ni mwanariadha wa zamani nchini Japani ambaye alishiriki katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto mwaka  1976.

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1948
Eitaro Okano

**Eitaro Okano** (岡野 栄太郎, *Okano Eitarō*,14 Juni 1930 – 17 Novemba 2020) alikuwa mwanariadha wa Japani ambaye alishiriki Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto mwaka 1952.

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Kazuma Ōseto

**Kazuma Ōseto**  (大瀬戸一馬, *Ōseto Kazuma*,alizaliwa 5 Agosti 1994) ni mwanariadha nchini Japani.
Alishinda medali ya fedha katika mbio za mita 100 katika mashindano ya dunia ya Vijana ya mwaka 2011 katika riadha, nyuma ya Odail Todd.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1994
Kanji Akagi

**Kanji Akagi**(赤木 完次, *Akagi Kanji*,alizaliwa 3 Aprili 1933) ni mwanariadha wa zamani nchini Japani ambaye alishiriki Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto mwaka  1956.
Akagi alishinda medali tatu za dhahabu katika Michezo ya Asia,mbili katika riadha katika Michezo ya Asia ya mwaka 1954 na moja katika riadha katika Michezo ya Asia mwaka 1958.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1933
Yoshitaka Muroya

**Yoshitaka Muroya** (室矢 芳隆, *Muroya Yoshitaka*, 6 Aprili 1930 - 23 Machi 2019) alikuwa mkimbiaji wa mbio za kati wa Japani ambaye alishiriki Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya mwaka 1952 na 1956.

Muroya alifariki tarehe 23 Machi 2019 akiwa na umri wa miaka 88.

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Hideo Iijima

thumbnail|right|200px|Hideo Iijima
**Hideo Iijima** (飯島 秀雄, *Iijima Hideo*,alizaliwa Januari 1, 1944) ni mwanariadha aliyestaafu wa mbio nchini Japani na mchezaji mtaalamu wa besiboli.Alishiriki katika Michezo ya Olimpiki ya mwaka 1964 na 1968 katika hafla za kupokezana za mita 100 na 4 × 100, lakini alitolewa katika nusu fainali mara zote. Katika Michezo ya mwaka 1968 alikimbia vyema katika mashindano yote (sekunde 10.24–10.34 kulingana na upepo).
Baada ya Michezo ya Olimpiki ya mwaka 1968 Iijima alikua mchezaji mtaalamu wa besiboli .Alistaafu mwaka 1971 na kwa mwaka mmoja alifanya kazi kama mkufunzi wa besiboli.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1944
Naoki Abe

**Naoki Abe**(阿部 直紀, *Abe Naoki*, alizaliwa 8 Aprili 1945) ni mrukaji mrefu wa zamani nchini Japani ambaye alishiriki Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto 1968. Alishinda mbio ndefu katika Universiade ya  Majira ya joto ya mwaka 1967, na vile vile taji la kitaifa katika mita 100 kwenye mashindano ya mwaka 1965 ya Japan katika Riadha.

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1945
Shinji Ogura

**Shinji Ogura**(小倉 新司, *Ogura Shinji*, alizaliwa 28 Agosti 1944) ni mrukaji mrefu wa zamani nchini Japani ambaye alishiriki katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto mwaka 1968.

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1944
Hiroomi Yamada

**Hiroomi Yamada**(山田 宏臣, *Yamada Hiroomi*, 4 Machi 1942 – 21 Oktoba 1981) alikuwa mrukaji nchini Japani ambaye alishiriki katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya mwaka 1964 na 1968.
Yamada alikuwa Mwasia wa kwanza kuruka mita nane, akifanya hivyo kwa kuruka 8.01 huko Odawara mnamo Juni 7, 1970.

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Masaki Nashimoto

**Masaki Nashimoto** (梨本 真輝, *Nashimoto Masaki*, alizaliwa Disemba 12, 1993) ni mwanariadha nchini Japani.

Nashimoto alishiriki katika mbio za mita 100 katika Michezo ya Vijana ya Asia mwaka 2009 na Michezo ya Olimpiki ya Vijana ya Majira ya joto mwaka 2010, zilizofanyika Singapore, na kushinda medali ya dhahabu na fedha. Mwishowe, Nashimoto alishindwa na Odean Skeen lakini akamshinda David Bolarinwa kwa medali ya fedha katika tamati ya picha.

Ubora wake wa kibinafsi katika mita 100 ni sekunde 10.38 alizoweka mnamo 2011. 
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1993
Takayuki Okazaki

**Takayuki Okazaki** (岡崎 高之, Okazaki Takayuki, alizaliwa 28 Machi 1940) ni mrukaji wa zamani nchini Japani ambaye alishiriki Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya mwaka 1960 na 1964.

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1940
Kimitada Hayase

**Kimitada Hayase**(早瀬 公忠, *Hayase Kimitada*,5 Septemba 1940 – 7 Mei 2012) alikuwa mwanariadha wa Japani ambaye alishiriki katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya mwaka 1960 na 1964.  
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Kei Takase

**Kei Takase**(髙瀬 慧, *Takase Kei*, alizaliwa Shizuoka, 25 Novemba 1988) ni mwanariadha nchini Japani ambaye alishiriki katika mita 200 katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto mwaka 2012 huko London, na alikuwa sehemu ya timu ya Kijapani ya 4 × 400 m.Alishiriki pia Mashindano ya Dunia ya Riadha ya mwaka 2013, yaliyofanyika Moscow,alishiriki katika mbio za mita 100 katika mikutano mbalimbali, akitumia 10.09 kwenye upepo mdogo wa kichwa huko Kawasaki mnamo Mei 2015, akifanya vyema kuiwakilisha Japan katika mbio za mita 100 kwenye Mashindano ya Dunia ya 2015 na vile vile katika mita 200.Alishiriki katika Michezo ya Olimpiki mwaka 2016 katika mita 200 pekee.

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1988
Abciximab

**Abciximab**, inayouzwa kwa jina la biashara **Reopro**, ni dawa iliyotumiwa wakati wa Upasuaji wa moyo bila kufungua kifua (percutaneous coronary angioplasty). Dawa hii inatolewa kwa njia ya sindano kwenye mshipa.

## Marejeo 
Jamii:madawa
Netarsudil

**Netarsudil**, inayouzwa kwa jina la chapa **Rhopressa** na **Rhokiinsa**, ni dawa inayotumika kutibu shinikizo la ndani ya jicho lililoongezeka ikiwa ni pamoja na glakoma ya pembe-wazi (open-angle glaucoma). Dawa hii inatumika kama tone la jicho. Dawa hii inapatikana pia kama mchanganyiko wa netarsudil/latanoprost.

## Marejeo 
Jamii:madawa
Rolapitant

**Rolapitant**, inayouzwa kwa jina la chapa **Varubi** miongoni mwa mengine, ni dawa inayotumika kutibu kichefuchefu na kutapika kunakosababishwa na tiba ya saratani (chemotherapy-induced nausea and vomiting). Inatumika zaidi kwa kichefuchefu ambacho hutokea zaidi ya masaa 24 baada ya  tiba ya saratani (chemotherapy). Dawa hii inatumika kwa njia ya mdomo au kwa njia ya sindano kwenye mshipa. Iliidhinishwa barani Ulaya mnamo mwaka wa 2017 lakini idhini hiyo iliondolewa baadaye. Nchini Marekani, inagharimu takriban dola 670 za Marekani kwa kila dozi.

## Marejeo 
Jamii:madawa
Tesamorelin

**Tesamorelin**, inayouzwa kwa jina la chapa **Egrifta**, ni dawa inayotumika kutibu lipodystrophy inayohusishwa na HIV. Hasa hutumiwa kwa mafuta ya ziada ya tumbo na inatolewa kwa sindano chini ya ngozi.

## Marejeo 
Jamii:madawa
Keiji Ogushi

**Keiji Ogushi** (大串 啓二, *Ōgushi Keiji*,3 Aprili 1934 – 17 Machi 2020) alikuwa mruka viunzi wa Japani ambaye alishiriki katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya mwaka 1956, 1960 na 1964.

Alifariki tarehe 17 Machi 2020 kutokana na nimonia. 

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Sargramostim

**Sargramostim**, inayouzwa kwa jina la chapa **Leukine**, ni dawa inayotumika kuongeza seli nyeupe za damu kwa watu walio na viwango vyake vya chini au kabla ya utaratibu unaohusisha kuondolewa kwa seli nyeupe za damu kutoka kwenye damu (leukapheresis). Dawa hii inatolewa kwa njia ya sindano ndani ya mshipa au chini ya ngozi. Dawa hii imetengenezwa kutoka kwa chachu iliyobuniwa mahususi ya aina ya *Saccharomyces cerevisiae*.

## Marejeo 
Jamii:madawa
Azilsartan

**Azilsartan**, inayouzwa kwa jina la chapa **Edarbi**, ni dawa inayotumika kutibu shinikizo la juu la damu. Matumizi yake mengine yanaweza kujumuisha ugonjwa wa kisukari wa figo na kushindwa kwa moyo. Dawa hii inachukuliwa kwa njia ya mdomo. Dawa hii ni kizuizi cha vipokezi vya angiotensin II. Kiasi hiki nchini Marekani ni kama dola 160.

## Marejeo 
Jamii:madawa
Risdiplam

**Risdiplam**, inayouzwa kwa jina la chapa **Evrysdi**, ni dawa inayotumika kutibu atrofiki ya misuli ya uti wa mgongo.  Hii ni pamoja na ugonjwa wa aina 1, aina 2 na aina 3. Dawa hii inatumika kwa wale ambao ni angalau wa umri wa miezi miwili Dawa hii ni maisha ya kirekebishaji cha kuunganisha cha neuron 2 kinachoelekezwa cha RNA. Nchini Uingereza, kiasi hiki kinagharimu Huduma ya Afya ya Kitaifa (NHS) takriban £7900.

## Marejeo 
Jamii:madawa
Ravidasvir

**Ravidasvir** ni dawa inayotumiwa kutibu homa ya ini C (hepatitis C). Dawa hii inaweza kutumika kwa watu walioambukizwa na homa ya ini C na HIV/UKIMWI 

Madhara yake kwa ujumla ni madogo. Kwa watu wenye ugonjwa wa kisukari, sukari ya chini ya damu inaweza kutokea.

Ravidasvir iliidhinishwa kwa ajili ya matumizi ya kimatibabu nchini Malaysia na Misri mnamo mwaka wa 2021. Kuitumia kwa ajili ya matibabu kwa wiki 12 kunatarajiwa kugharimu takriban dola 300 za Marekani hadi 500.

## Marejeo 
Jamii:madawa
Sacrosidase

**Sacrosidase**, inayouzwa kwa jina la chapa **Sucraid**, ni dawa inayotumika kutibu upungufu wa kuzaliwa kwa enzaimu za sukrasi-isomalti  (sucrase-isomaltase). Matumizi yake yanaweza pia kusaidia utambuzi wa hali inayohusika. Huko Ulaya ni dawa yatima.

## Marejeo 
Jamii:madawa
Ischemia

**Ischemia** ni kizuizi cha usambazaji wa damu kwenye tishu na kusababisha upungufu wa oksijeni. Aina zake ni pamoja na ugonjwa wa moyo wa ischemia, kiharusi, ugonjwa wa mishipa ya pembeni na mesenteric ischemia. Dalili zake hutegemea eneo la mwili lililoathirika.

Juhudi za kuzuia hali hiyo ni pamoja na maisha yenye afya nzuri. Neno hili linatokana na neno la Kigiriki *ischein* linalomaanisha "kuzuia" pamoja na *haima* ambalo maana yake ni "damu".

## Marejeo 
Jamii:magonjwa
Amifostine

Hasa hutumika kuzuia sumu ya figo kutokana na uharibifu wa tezi ya cisplatin na parotidi kutoka kwa mionzi ya kichwa na shingo.

Amifostine iliidhinishwa kwa ajili ya matumizi ya kimatibabu nchini Marekani mwaka wa 1995.

## Marejeo 
Jamii:madawa
William Gay

**William Gay** (alizaliwa Januari 1, 1985) ni kocha wa kitaalamu wa futiboli ya Marekani na mchezaji wa zamani wa nafasi ya pembeni wa safu ya ulinzi, ambaye kwa sasa ni kocha msaidizi  wa timu ya *Washington Commanders* katika ligi ya NFL. Alicheza futiboli ya chuo katika timu ya *Louisville Cardinals*  na alichaguliwa na *Pittsburgh Steelers* katika raundi ya tano ya ligi ya NFL mwaka 2007. Gay alikuwa mshiriki wa timu iliyoshinda *Super Bowl XLIII* msimu uliofuata na alicheza katika timu za *Arizona Cardinals* na *New York Giants* kabla ya kuwa kocha mwaka 2019.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1985
Krimu ya urea

**Krimu ya urea** (pia inajulikana kama **krimu iliyo na carbamidi**) hutumiwa kama dawa na kutumika kwa ngozi kutibu ukavu na kuwasha kama vile inaweza kutokea kwa hali ya seli za ngozi kujikusanya na kutengeneza gamba na mabaka makavu yanayowasha (psoriasis), ugonjwa wa ngozi au ichthyosis. Inaweza pia kutumika kulainisha kucha. Mara kwa mara inaweza kusababisha kuwasha kwa ngozi. Maandalizi yake kwa ujumla yana urea 5 hadi 50%. Iko kwenye Orodha ya Dawa Muhimu ya Shirika la Afya Ulimwenguni  na inapatikana kwenye kaunta. Nchini Uingereza, gramu 100 ya krimu ya 10% hugharimu Huduma ya Afya ya Kitaifa (NHS) takriban pauni 4.37.

## Marejeo 
Jamii:madawa
Prednicarbate

**Prednicarbate**, inayouzwa kwa jina la chapa **Dermatop** miongoni mwa zingine, ni kotikosteroidi inayotumika kutibu magonjwa ya ngozi kama vile ugonjwa wa ngozi wa atopiki, hali ya seli za ngozi kujijenga na kutengeneza mabaka makavu na yanayowasha (psoriasis), na ugonjwa wa ngozi unaotokana na mguso. Dawa hii inatumika kwa ngozi.

## Marejeo 
Jamii:madawa
Mardy Gilyard

**Marshawn "Mardy" Gilyard** (alizaliwa Desemba 2, 1986) ni mchezaji wa zamani wa kitaalamu wa futiboli ya Marekani aliyekuwa mpokeaji mpana na kwa sasa ni msaidizi wa safu ya mashambulizi katika timu ya *Massachusetts Pirates* katika ligi ya IFL. Alichaguliwa na *St. Louis Rams* katika raundi ya nne ya ligi ya NFL mwaka 2010. Alicheza futiboli ya chuo katika Chuo Kikuu cha Cincinnati.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1986
Yoshihiro Azuma

**Yoshihiro Azuma** (東 佳弘, *Azuma Yoshihiro*, alizaliwa 7 Mei 1991 huko Takamatsu) ni mwanariadha nchini Japani ambaye alishiriki katika tukio la kupokezana la 4 × 400 m kwenye  Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya mwaka 2012.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1991
Mitsuhiro Abiko

**Mitsuhiro Abiko** (安孫子 充裕, *Abiko Mitsuhiro*,alizaliwa Oktoba 25, 1988 katika Wilaya ya Yamagata) ni mwanariadha nchini Japani ambaye aliyebobea katika mbio za mita 400. Abiko alishiriki katika mbio za kupokezana za mita 4 × 400 kwa wanaume katika  Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya mwaka 2008 mjini Beijing, pamoja na wachezaji wenzake Kenji Narisako, Dai Tamesue, na Yoshihiro Horigome. Alikimbia kwenye mguu wa kuanzia wa joto la pili, na wakati wa mgawanyiko wa mtu binafsi wa sekunde 46.70. Abiko na timu yake walimaliza mchujo katika nafasi ya sita kwa muda bora wa msimu wa 3:04.18, na kushindwa kuingia fainali.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1988
Hideyuki Hirose

**Hideyuki Hirose** (廣瀬 英行, *Hirose Hideyuki*,alizaliwa 20 Julai 1989) ni mwanariadha nchini Japani ambaye alibobea katika mbio za mita 400. Alishiriki katika Mashindano ya Dunia ya mwaka 2009 bila kufika fainali. Alishinda medali kadhaa katika michuano ya kikanda mara nyingi katika mbio za kupokezana.
Ubora wake wa kibinafsi katika hafla hiyo ni sekunde 45.84, ambayo alifanikiwa mnamo mwaka 2009 na 2011.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1989
Shintaro Sato

**Shintaro Sato** (佐藤 真太郎, *Satō Shintarō*; alizaliwa Tsurugashima, 20 Agosti 1980) ni mwanariadha mstaafu nchini Japani.

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1980
Hirokazu Yasuda

**Hirokazu Yasuda**(alizaliwa Mei 31, 1936) ni mchezaji mstaafu nchini Japani ambaye alishiriki Michezo ya Olimpiki ya  mwaka 1964.Alishinda medali mbili za shaba katika mbio za mita 110 kuruka viunzi kwenye michezo ya Asia.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1936
Abdul Hakim Sani Brown

thumbnail|right|200px|Abdul Hakim Sani Brown
**Abdul Hakim Sani Brown**(alizaliwa 6 Machi 1999) ni mwanariadha nchini Japani ambaye aliyebobea katika matukio ya mbio fupi.Sani Brown mama yake wa Japani na baba wa Ghana.Sani Brown alishinda mbio za mita 100 katika mashindano ya dunia ya vijana katika riadha ya mwaka 2015 akiweka rekodi ya ubingwa wa 10.28 (-0.4) katika fainali.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1999
Kotaro Taniguchi

**Kotaro Taniguchi**(谷口耕太郎, *Taniguchi Kōtarō*,alizaliwa 3 Novemba 1994) ni mwanariadha nchini Japani ambaye alishiriki  kimsingi katika mita 200. Alimaliza wa nne kwenye Mashindano ya Asia ya mwaka 2015. Kama sehemu ya mbio za Japani za 4 × 100 za kupokezana, alishinda medali kwenye Mashindano ya Dunia ya IAAF ya 2015 na Universiade ya Majira ya joto 2015.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1994
Takamasa Kitagawa

**Takamasa Kitagawa** (北川 貴理, *Kitagawa Takamasa*,alizaliwa 5 Septemba 1996) ni mwanariadha nchini Japani ambaye alibobea katika mbio za mita 400. Ameshinda medali kadhaa na timu ya Japani ya 4 × 400 kupokezana.
Ubora wake wa kibinafsi katika mita 400 ni sekunde 45.52 alioweka Niigata mwaka 2015.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1996
Takuya Nagata

**Takuya Nagata** (長田 拓也, *Nagata Takuya*, alizaliwa 12 Desemba 1993) ni mwanariadha nchini Japani ambaye alishiriki katika tukio la kupokezana la mita 4 × 100 kwenye mashindano ya dunia ya riadha ya mwaka 2015 huko Beijing, Uchina.

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1993
Hisatsugu Suzuki

**Hisatsugu Suzuki** (鈴木 久嗣, *Suzuki Hisatsugu*,alizaliwa 22 Novemba 1970) ni mwanariadha mstaafu nchini Japani ambaye alibobea katika matukio ya mbio fupi.Aliwakilisha nchi yake kwenye Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto mwaka 1992 na vile vile mashindano ya dunia ya ndani na nje mawili.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1970
Yusuke Ishitsuka

**Yusuke Ishitsuka** (石塚 祐輔, *Ishitsuka Yūsuke*,alizaliwa 19 Juni 1987 katika Wilaya ya Ibaraki) ni mwanariadha nchini Japani ambaye alibobea katika mbio za mita 400. Aliwakilisha nchi yake kwenye Mashindano ya Dunia ya mwaka 2007 na 2011.
Ubora wake wa kibinafsi katika hafla hiyo ni sekunde 45.87 iliyowekwa huko Fukuroi mwaka 2013.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1987
Yoshitaka Ito

**Yoshitaka Ito** (伊藤 喜剛, *Itō Yoshitaka*, alizaliwa 23 Juni 1970) ni mwanariadha mstaafu nchini Japani ambaye alibobea katika mashindano ya mbio, Aliwakilisha nchi yake kwenye Mashindano ya Dunia ya mwaka 1995 katika Riadha. Alishinda medali ya dhahabu kwenye Michezo ya Asia ya mwaka  1994 katika mbio za kupokezana za mita 4 × 100, huku mafanikio yake bora ya kibinafsi yalikuwa kushinda shaba kwenye Mashindano ya Riadha ya Asia ya mwaka 1995 katika mbio za 100 m.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1970
Hisashi Miyazaki

**Hisashi Miyazaki**(宮崎 久, *Miyazaki Hisashi*, alizaliwa 19 Machi 1981 huko Unzen) ni mwanariadha mstaafu nchini Japani na mwanariadha wa mbio fupi.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1981
Tomoya Tamura

**Tomoya Tamura** (田村 朋也, *Tamura Tomoya*, alizaliwa 20 Agosti 1992) ni mwanariadha nchini Japani ambaye alishiriki katika mbio za mita 4 × 400 za kupokezana vijiti katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto mwaka 2016.

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1992
Ichiro Kaga

**Ichiro Kaga** (Kijapani: 加賀 一郎, Hepburn: *Kaga Ichirō*, 10 Juni 1898 – 5 Novemba 1946) alikuwa mwanariadha wa Japani ambaye alishiriki katika mbio za mita 100 na 200 za wanaume kwenye Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto mwaka 1920. Mpwa wake ni mwigizaji Mariko Kaga. 
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Iwao Aizawa

**Iwao Aizawa** (相沢 巌夫, *Aizawa Iwao*,29 Agosti 1906 - Oktoba 1945) alikuwa mwanariadha wa Japani ambaye alishiriki katika mbio za mita 100 za wanaume katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto mwaka 1928. Alihudumu wakati wa Vita ya pili ya dunia, alifariki katika Gereza la New Bilibid baada ya vita kutokana na malaria.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Monta Suzuki

**Monta Suzuki** (鈴木 聞多, *Suzuki Monta*, 1 Aprili 1913 – 10 Julai 1939) alikuwa mwanariadha wa Japani ambaye alishiriki katika mbio za mita 100 za wanaume katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto mwaka1936.Alifariki akiwa mbele nchini Uchina tarehe 10 Julai 1939 wakati wa Vita vya Pili vya Sino-Japani alipokuwa akihudumu kama luteni katika Jeshi la Imperial Japan.
 
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Tomio Hosoda

**Tomio Hosoda** (細田 富男, 19 Januari 1926 – 27 Julai 2008) alikuwa mwanariadha wa Japani ambaye alishiriki katika mbio za mita 100 za wanaume kwenye Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto mwaka 1952.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Kyohei Ushio

**Kyohei Ushio** (Kijapani: 潮 喬平, Hepburn: *Ushio Kyōhei*, pia linandikwa *Kyoshei Ushio*, 2 Desemba 1934 – 25 Machi 2010) alikuwa mwanariadha wa Japani ambaye alishiriki katika mbio  za mita 100,200 na mbio za kupokezana za mita 4x100 za wanaume katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto mwaka 1956.
Ushio alikimbia sekunde 10.5 katika mbio za mita 100 mara mbili, mwaka 1956 huko Nerima na mwaka 1957 (huko Kumamoto), mara zote mbili alishinda maonyesho. 

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani