open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Viambishi awali vya vipimo sanifu

**Viambishi awali vya vipimo sanifu** vinaeleza viwango vya vipimo sanifu vya kimataifa kuwa uwingi au sehemu ya vipimo hivi.

Mfumo huu haujui sehemu kama nusu au robo bali unatumia hatua za kidesimali yaani hatua za sehemu au wingi wa kumi.

Kwa kawaida uwingi wa kipimo huandikwa kwa herufi kubwa kama vile T (tera..), G (giga..) na M (mega..). Kinyume sehemu za kipimo huandikwa kwa herufi ndogo kama vile d (desi..), c (senti) na m (mili..) huandikwa kwa herufi ndogo. Viambishi awali vya "k" (kilo..), h (hekto..) na da (deka..) havifuati kawaida hii kwa sababu zilikuwa kawaida kabla ya mapatano kuhusu mtindo huu.

Mifano ya kawaida iko katika matumizi ya sehemu za mita: desimita (sehemu ya 10) na sentimita (sehemu ya 100) na milimita (sehemu ya 1000), na pia kilomita. Kwa wingi zaidi si kawaida kutaja "megamita" ambayo ingekuwa sawa na kilomita 1000.

Kwa kutaja uwezo wa kompyuta au ukubwa wa data za dijiti viambishi awali za juu zimekuwa kawaida kwa kutaja idadi ya baiti: megabaiti, gigabaiti na terabaiti.

## Marejeo
*[Tangazo rasmi ya Ofisi ya Kimataifa ya Vipimo(https://sw.wikipedia.org/wiki/Ofisi_ya_Kimataifa_ya_Vipimo) kuhusu viambishi awali vya vipimo sanifu]  

Jamii:Vipimo sanifu vya kimataifa
Utumbo mwembamba

thumbnail|right|200px|Utumbo mwembamba

**Utumbo mwembamba** ni sehemu ya mfumo wa mmeng'enyo wa chakula iliopo kati ya tumbo na utumbo mpana. Ni sehemu ndefu ya mfumo huo yenye urefu wa mita 4.5 - 9.6 kwa mtu mzima. Ndiyo sehemu ambapo virutubishi vingi hufyonzwa na kuingizwa katika mfumo wa damu ili kusambazwa sehemu mbalimbali za mwili.

Sehemu kubwa ya mmeng'enyo wa chakula inatokea hapa, yaani ni katika sehemu hii kwamba mwili unatoa virutubishi vyake kutoka ujiuji wa chakula kilichotafunwa mdomoni na kupasuliwa kikemia tumboni.

Utumbo mwembamba huwa na sehemu tatu
*duodeno
*jejuno
*ileo

Inapokea kiowevu cha nyongo na cha kongosho kwa njia ya kipito cha nyongo. Upande wa ndani wa utumbo huwa na mikunjo mingi pamoja na vili ambayo ni vimbe kama vidole vidogo vyote vinayoongeza eneo linalopatikana kwa mmeng'enyo wa chakula. 

Ujiuji wa chakula unatoka kwenye tumbo na kuingia katika sehemu ya duodeno lenye urefu wa sentimita 24. Hapa kiwango cha asidi katika tope la chakula kinapunguzwa. 

Katika jejuno kiowevu cha kongosho kinapasua wanga, protini na mafuta kwa sehemu zinazoweza kupokewa na damu. Kiowevu cha nyongo kinasaidia upasuaji wa mafuta. Molekuli zinazopatikana baada ya hatua hiyo zinapita katika ngozi ya utumbo na kupelekwa katika ini ambako zinashughulikiwa tena. Utumbo mwembamba unapokea pia sehemu kubwa ya maji yanayohitajika mwilini na kuiondoa katika tope la chakula.

Katika sehemu ya ileo ni hasa vitamini zinazopokewa na kupitishwa kwenda damu.

Kutoka hapo mabaki ya chakula yanaendelea katika utumbo mpana.
ILAB

thumb|Nembo ya ILAB
**ILAB** ni kifupisho cha International Labour Affairs Bureau yaani Shirika la Kimataifa la Masuala ya Kazi.

## Viungo vya nje
* United States Department of Labor Official Website
* Bureau of International Labor Affairs Official Website
* Selected Bureau of International Labor Affairs Publications and Documents 
* Official Website of the International Labor Organization (ILO)
*US Department of State Office to Monitor and Combat Trafficking in Persons Website (G/TIP)

Jamii:Mashirika ya kimataifa
Jamii:Kifupi
IBB

**IBB** ni kifupisho cha **International Broadcasting Bureau** yaani Shirika la Kimataifa la Utangazaji. Liko chini ya serikali ya Marekani.

## Viungo vya nje 
* 

Jamii:Mashirika ya Marekani
Jamii:Kifupi
ICSU

ICSU ni kifupisho cha International Council of Scientific Unions yaani Baraza la Kimataifa la Mashirika ya Kisayansi. Jina lingine ni International Council for Science, yaani Baraza la Kimataifa kwa ajili ya Sayansi.

Makao makuu yako Paris, Ufaransa. Ina wawakilishi wa nchi 140.

## Marejeo 
* Greenaway, Frank (2006) *Science International: A History of the International Council of Scientific Unions* Cambridge University Press ISBN 9780521028103
* Frängsmyr, Tore (1990) ''Solomon's house revisited: the organization and institutionalization of science*. Science History Publications, U.S.A. ISBN 9780881350661
* Crawford, Elisabeth (2002) *Nationalism and Internationalism in Science, 1880-1939''. Cambridge University Press ISBN 9780521524742

## Viungo vya nje
* ICSU.org , the official website
* ICSU  at University of Waterloo Scholarly Societies directory
* ICSU  at United Nations

Jamii:Sayansi
Jamii:Mashirika ya kimataifa
Mkutano wa mawaziri wa Afrika kuhusu mazingira

**Mkutano wa mawaziri wa Afrika kuhusu mazingira** (**African Ministerial Conference on the Environment** kifupi **AMCEN**) ni ushirikiano wa mawaziri husika wa nchi za Afrika. 

Mawaziri hao walikutana mara ya kwanza mwaka 1985 mjini Kairo, Misri. Baadaye mkutano ulianzishwa kama taasisi ya kudumu mwenye shabaha ya 
*Kuunganisha jitihada za hifadhi ya mazingira
*kuunganisha kinga ya mazingira na kupatikana kwa mahitaji ya kimsingi ya wananchi kwa namna ya uendelevu
* kuhakikisha kuwa kilimo kinalingana na mahitaji ya uhakika wa chakula wa Afrika

AMCEN ilishiriki katika maandalizi ya mradi wa New Partnership for Africa 's Development (NEPAD) upande wa mazingira.

Mkutano unashirikiana na Mradi wa Umoja wa Mataifa Kuhusu Mazingira (UNEP).

Masahihisho ya Mkataba wa Afrika kuhusu hifadhi ya mazingira na maliasili yaliandaliwa katika AMCEN.

Mkutano wa mawaziri unafanyika kila baada ya miaka miwili. Ofisi ya UNEP-Afrika inatoa huduma ya ofisi ya kudumu kwa AMCEN pia.

Jamii:Umoja wa Afrika
Jamii:Ekolojia
UNRWA

thumb|Nembo ya Shirika la Usaidizi na Kazi la Umoja wa Mataifa kwa Wakimbizi wa Palestina katika Mashariki ya Karibu
UNRWA ni kifupisho cha United Nations Relief and Works Agency yaani Wakala wa Misaada na Kazi wa Umoja wa Mataifa.

## Viungo vya nje
* Official UNRWA homepage
* UNRWA 'Peace Starts Here' video series 
* UNRWA Facebook profile
* UNRWA Twitter profile 
* UNRWA YouTube channel
* UNRWA in Syria 
* American Friends of UNRWA
* UNRWA Spanish Committee
* Collection of relevant documents 
* United States GAO report on UNRWA  (pdf)
* Map showing all camps serviced by UNRWA

*Israel Feuds With Agency Set Up to Aid Palestinians (New York Times: 18 October 2004)
*Fixing UNRWA: Repairing the UN's Troubled System of Aid to Palestinian Refugees  (By James G. Lindsay, Washington Institute for Near East Policy: January 2009)

Jamii:Umoja wa Mataifa
UNDESA

**UNDESA** ni kifupisho cha "United Nations Department for Economic and Social Affairs" yaani *Idara ya Masuala ya Uchumi na ya Jamii ya Umoja wa Mataifa*.

## Viungo vya nje
* Department of Economic and Social Affairs (DESA)

Jamii:Umoja wa Mataifa
Jamii:Uchumi
Jamii:Jamii
Jamii:Kifupi
UNECA

thumb|Nembo ya UNECA
**UNECA** ni kifupisho cha United Nations Economic Commission for Africa yaani Tume ya Umoja wa Mataifa kuhusu Uchumi wa Afrika. Kifupisho kingine ni ECA.

Makao makuu yako Addis Ababa, Ethiopia.

## Viungo vya nje
* UN Economic Commission for Africa

Jamii:Umoja wa Mataifa
Jamii:Afrika
Jamii:Kifupi
UNCSW

**UNCSW** ni kifupisho cha "United Nations Commission on the Status of Women" yaani *Tume ya Umoja wa Mataifa ya Hali ya Wanawake*.
thumb|nembo

## Marejeo
*Alston, Phillip. The United Nations and human rights : a critical appraisal. New York: Oxford University Press, 1992.
*CSW March 1, 2010 meeting. 
*Jain, Devaki. Women, Development, and the UN. Bloomington, IN: Indiana University Press, 2005
*NGO CSW
*UN CSW 2010 

## Viungo vya nje
*UN CSW
*Short History of the Commission on the Status of Women

Jamii:Umoja wa Mataifa
Jamii:Jinsia
Jamii:Kifupi
UNDPKO

**UNDPKO** ni kifupisho cha United Nations Department of Peace Keeping Operations yaani Idara ya Umoja wa Mataifa ya Shughuli za Kulinda Amani

## Viungo vya nje
*United Nations Department of Peacekeeping Operations Official Website
*United Nations Rule of Law: The Department of Peacekeeping Operations , on the rule of law work conducted by the Department of Peacekeeping Operations.
* SPIA - Soldiers of Peace International Association 

Jamii:Umoja wa Mataifa
Jamii:Kifupi
UNIDIR

**UNIDIR** ni kifupisho cha United Nations Institute for Disarmament Research yaani Taasisi ya Umoja wa Mataifa ya Utafiti wa Upokonyaji Silaha.

## Viungo vya nje 
*[Tovuti(https://sw.wikipedia.org/wiki/Tovuti) rasmi]

Jamii:Umoja wa Mataifa
Jamii:Vita
Jamii:Kifupi
UNODC

yake.]]
thumb|Ofisi kuu za UNODC.
**UNODC** ni kifupisho cha *United Nations Office on Drugs and Crime* yaani "Ofisi ya Umoja wa Mataifa kuhusu Mihadharati na Jinai".

Makao makuu yako Vienna, Austria.

## Viungo vya nje
* 
* About Us, United Nations Office on Drugs and Crime.
* International Narcotics Control Board (INCB)
* United Nations Rule of Law: The United Nations Office on Drugs and Crime , on the rule of law work conducted by the United Nations Office on Drugs and Crime.
* Organization of the United Nations Office on Drugs and Crime, Secretary-General's bulletin, ST/SGB/2004/6, 15 March 2004.
* World Drug Report
* Asia & Pacific Amphetamine-Type Stimulants Information Centre  – an extensive information source on Amphetamine-Type Stimulants in Asia managed by the United Nations Office on Drugs and Crime
* UNODC Field Offices

Jamii:Umoja wa Mataifa
Jamii:Kifupi
Jamii:Madawa ya Kulevya
UNIDO

thumb|Nembo ya UNIDO
thumb|UNIDO-ISEC (Kituo cha Kimataifa cha Nishati ya Sola) makao makuu huko Lanzhou, China
**UNIDO** ni kifupisho cha **United Nations Industrial Development Organization** yaani Shirika la Maendeleo ya Viwanda la Umoja wa Mataifa.

Jamii:Kifupi
Jamii:Umoja wa Mataifa
UNIFEM

thumb|Mkutano wa UNIFEM mwaka 2010 huko Ecuador
**UNIFEM** ni kifupisho cha United Nations Development Fund for Women yaani Hazina ya Maendeleo ya Wanawake ya Umoja wa Mataifa.

## Viungo vya nje
*UNIFEM website  now redirects to **UN Women** website.
*Goodwill Embassy 
*United Nations Rule of Law: The United Nations Development Fund for Women , on the rule of law work conducted by the United Nations Development Fund for Women.

Jamii:Umoja wa Mataifa
Jamii:Jinsia
Jamii:Kifupi
Wakalvini

mjini Geneva, Uswisi, unawaonyesha wanne kati ya Wakalvini wa kwanza; kutoka kushoto kwenda kulia ni: William Farel, John Calvin, Theodore Beza, na John Knox.]]

**Wakalvini** ni Wakristo Waprotestanti wanaofuata kimsingi mafundisho yaliyotolewa awali na Uldrik Zwingli na hasa John Calvin katika karne ya 16.

Tofauti na Luther, Zwingli na Calvin walijaribu moja kwa moja kujenga kanisa jipya kwenye msingi wa Biblia. 

Hawakupenda kuchukua urithi wowote wa Kanisa Katoliki, wakaunda kila kitu upya kufuatana na jinsi walivyoelewa Biblia. 

Katika utawala walikataa cheo cha uaskofu wakaona kanisa liongozwe na wazee wa kuchaguliwa. Kutokana na neno wazee katika lugha ya Agano Jipya (Kigiriki) "presbyuteroi", kanisa lake linaitwa pia la "Wapresbiteri". 

Wafuasi wao huitwa pia "Wareformati" (to reform = kutengeneza upya). Maana yake walikataa desturi zote wasizoziona katika Biblia, wakati Luther alizikubali zile alizoziona hazipingi Biblia.

Katika ibada zao, Wareformati wanakataa altari, picha za kupamba kanisa au kuimba liturujia, wakati ibada ya Kilutheri ni Misa ya Kikatoliki iliyobadilishwa kufuatana na mawazo ya Luther. Katika jambo hilo hawakupatana na ndiyo sababu kwa muda mrefu Walutheri na Wareformati walishindwa kuwa na ibada za pamoja, lakini siku hizi wanaelewana.

Mafundisho hayo kutoka Uswisi yalienea katika nchi kama Ufaransa, Uskoti na Uholanzi. Hata Wamoravia walichukua sehemu ya mafundisho ya Wareformati, hasa juu ya Chakula cha Bwana, wakimfuata Luther katika mambo mengine. 

Afrika Kusini urithi wa kidini wa Makaburu ni wa Kireformati kwa sababu babu zao walitokea Uholanzi na Ufaransa. 

Vilevile ni wamisionari kutoka Uswisi na Uskoti walioanzisha mapema makanisa ya Kipresbiteri Malawi, Kenya na Afrika Magharibi.

Kadiri ya asili, madhehebu yao yanaitwa kwa Kiingereza Reformed, Congregationalists au Presbyterians.

Leo yana jumla ya waamini zaidi ya milioni 80, wengi wao wakiwa wameunganika katika "World Communion of Reformed Churches".

## Tanbihi
## Marejeo
* 
* 
* 
* 
* .
* 
* 
* 
* .
* 
* .
* .
* 

## Marejeo mengine
* 
* 
* Balserak, Jon (2014). *John Calvin as Sixteenth-Century Prophet.* Oxford: Oxford University Press. ISBN 9780198-703259
* Bratt, James D. (1984) *Dutch Calvinism in Modern America: A History of a Conservative Subculture* excerpt and text search
* Hart, D.G. (2013). *Calvinism: A History.* New Haven, CT: Yale University Press, excerpt and text search
* 
* 
* 
* 
* Picken, Stuart D.B. (2011)  *Historical Dictionary of Calvinism* (2011) excerpt
* 

## Viungo vya nje
*  "Five Points of Calvinism"  by Robert Lewis Dabney.

Jamii:Ukristo
Jamii:Uprotestanti
Jamii:Wakalvini
1175 KK

Makala hii inahusu mwaka **1175 KK** (kabla ya Kristo).

## Matukio
## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 12 KK
Yosia

za Mungu zilizopatikana hekaluni.]]
**Yosia** (kwa Kiebrania יֹאשִׁיָּהוּ, Yoshiyyáhu|Yôšiyyāhû, maana yake "aliyeponywa na YHWH" au "aliyetegemezwa na Yah"; kwa Kigiriki: Ιωσιας; kwa Kilatini: Josias; 649 KK – 609 KK) alikuwa mfalme wa 16 wa Yuda (641 KK – 609 KK) aliyejitahidi kufanya urekebisho upande wa dini ya Israeli ili kufuata zaidi Torati iliyoelekea kukamilika wakati huo, kwa mchango wake pia.

Hasa alitumia nguvu zake zote kutekeleza agizo la gombo lililopatikana mwaka 622 KK likidai sadaka zote zitolewe katika hekalu la Yerusalemu tu, kadiri ya msimamo wa Kumbukumbu la Torati: "Mungu mmoja, hekalu moja".

Ndiyo maana Biblia inamsifu kwa namna ya pekee pamoja na Hezekia kati ya wafalme wote wa Israeli na Yuda, mbali na Daudi aliyebaki kielelezo cha kudumu cha mtawala aliyempendeza Mungu. 

## Familia
Mwana wa mfalme Amon na Jedidah, Yosia alirithi utawala akiwa mtoto wa miaka 8 tu, kutokana na uuaji wa baba yake, akatawala miaka 31, kuanzia 641/640 KK hadi 610 KK/609 KK.

Anatajwa pia katika Injili ya Mathayo (1:10-11) kati ya mababu wa Yesu.

Lakini nje ya Biblia hatajwi popote.

Babu yake, Manase, anatajwa na Biblia kama mmojawapo kati ya wafalme waovu zaidi wa ukoo wa Daudi kwa jinsi alivyoelekeza raia zake kuacha ibada ya Mungu pekee ili kufuata dini za mataifa makuu ya wakati huo, hata kutumia Hekalu la Yerusalemu, kinyume cha uaminifu wa baba yake Hezekia.

Yosia alizaa watoto wa kiume wanne: Yohane, Eliakimu, Matania na Shalumu.

Kwanza Shalumu alimrithi Yosia kwa jina la Yehoahazi. lakini baada ya miezi miatu tu nafasi yake ilishikwa na Eliakimu kwa jina la Yehoyakimu, halafu na mtoto wa huyo, Yekonia; hatimaye alitawala Matania kwa jina la Sedekia. Huyo akawa mfalme wa mwisho wa Yuda kwa kushindwa na Babuloni aliyoisaliti, akapelekwa uhamishoni huko pamoja na Wayahudi wengi mwaka 586 KK.

## Urekebisho
.]]
Kwa miaka 13 tu (622 - 609 K.K.) Yosia alifanya urekebisho wa kidini kuanzia Yerusalemu hadi kwa mabaki ya Waisraeli wa kaskazini, akizuia wote wasiabudu miungu mingine wala wasimtolee Mwenyezi Mungu sadaka nje ya hekalu la Yerusalemu. 

Kipindi hicho mji mkuu wa Ashuru uliangamizwa alivyotabiri kwa furaha nabii Nahumu (612 hivi K.K.).

Lakini Yosia alipokufa vitani kabla ya wakati mambo yakaharibika haraka sana, kwa sababu urekebisho ulitokana zaidi na juhudi zake binafsi, mbali ya kuungwa mkono na watu wachache kama nabii Yeremia. 

## Tanbihi
## Marejeo
*''The Bible Unearthed: Archaeology's New Vision of Ancient Israel and the Origin of Its Sacred Texts'' for the possible role of Josiah in creation of the Bible.
*Hertz J.H. (1936) The Pentateuch and Haftoras. Deuteronomy. Oxford University Press, London.
*Friedman, R. (1987) Who wrote the Bible? New York: Summit Books

## Viungo vya nje
*Jewish Encyclopedia: Josiah
*Catholic Encyclopedia: Josias
*Jewish Virtual Library Josiah
Sedekia

katika  *Promptuarii Iconum Insigniorum*]]
**Sedekia** (kwa Kiebrania **צִדְקִיָּהוּ**, Tsidkiyyahu|Ṣiḏqiyyā́hû, "Haki yangu ni YHWH"; kwa Kigiriki Ζεδεκίας, *Zedekías*; kwa Kilatini Sedecias; karne ya 7 - karne ya 6) alikuwa mfalme wa mwisho wa Yuda, baada ya Yekonia, mtoto wa kaka yake, Yehoyakimu. 

Alikuwa mwana wa tatu wa mfalme Yosia na kuitwa awali **Matania**. 

Kisha kuwekwa madarakani na Nebukadneza II, mfalme wa Babuloni, kwa kiapo cha kuwa mwaminifu kwake, aliasi na kusababisha Yerusalemu izingirwe tena na jeshi na hatimaye itekwe na kuteketezwa mwaka 597 KK. 

Ilitokea hivyo kwa sababu Sedekia alishindwa kutekeleza maelekezo aliyopewa na nabii Yeremia, ambaye utabiri wake ulitimia daima, lakini mfalme aliogopa mawaziri wake waliomuendesha walivyotaka. Kwa kushindwa kutii Neno la Mungu na kwa kuvunja kiapo chake, Biblia inamhukumu kwamba "alitenda yaliyo mabaya mbele ya Bwana". (2Fal 24:19-20; Yer 52:2-3)

Nebukadneza aliagiza watoto wote wa Sedekia wauawe mbele yake na hatimaye alimpofusha na kumpeleka uhamishoni Mesopotamia alipobaki hadi kufa.

## Tanbihi 
## Viungo vya nje
Trojany

**Trojany** ni kijiji cha Polandi, katikati ya miji ya Wołomin na Warshawa katika wilaya ya Wołomin. Kina wakazi 490 (2014).

Jamii:Polandi
Yuda (ufalme)

**Ufalme wa Yuda** (kwa Kiebrania מַמְלֶכֶת יְהוּדָה, *Mamlekhet Yehuda*) ulikuwa nchi ya Mashariki ya Kati katika karne ya 10 KK hadi karne ya 6 KK.Mara nyingi unaitwa ufalme wa Kusini kwa sababu ulitokana na mgawanyiko wa Ufalme wa Israeli ulioendelea upande wa kaskazini.

Ufalme huo uliongozwa daima na ukoo wa Daudi, isipokuwa miaka 6 (842 KK - 837 KK) aliposhikwa utawala malkia Atalia, binti au dada wa mfalme wa Israeli Ahabu. Hata hivyo kwa muda mrefu watawala wa Yuda walikuwa vibaraka wa Ashuru au nchi nyingine za jirani.).

Hatimaye, chini ya mfalme Sedekia, mfalme Nebukadneza II wa Babuloni aliangamiza ufalme huo na mji mkuu wake, Yerusalemu, mwaka 587, akihamisha kwa awamu tatu wakazi wake hadi Mesopotamia. 

Mwaka 539 Koreshi Mkuu, mfalme wa Persia, aliteka Babuloni na kuruhusu Wayahudi warudi kwao, si tena kama ufalme, bali kama wilaya iliyoitwa Yehud, chini ya Zerubabeli, kitukuu wa Yekonia, wa pili kuanzia mwisho kati ya wafalme wa Yuda. 

## Tanbihi
### Marejeo
*
*
*
* 
* 
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
Robert Ssentongo

**Robert Ssentongo** (amezaliwa 5 Juni 1986 mjini Kampala, Uganda) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka nchini Tanzania.

## Viungo vya nje 
Jamii:Wachezaji mpira wa Tanzania
Jamii:Waliozaliwa 1986
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu kutoka Kampala
Gerardus 't Hooft

'''Gerardus 't Hooft** (amezaliwa 5 Julai, 1946) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Uholanzi. Hasa alichunguza mambo ya nyota na ya kwanta. Mwaka wa 1999, pamoja na Martinus Veltman, alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Fizikia'''.

Jamii:Waliozaliwa 1946
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasayansi wa Uholanzi
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Fizikia
Martinus Veltman

**Martinus Justinus Godefriedus Veltman** (27 Juni 1931 - 2021) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Uholanzi. Hasa alichunguza nadharia ya chembe za atomu. 

Mwaka wa 1999, pamoja na mwanafunzi wake Gerardus 't Hooft, alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Fizikia**.

Jamii:Waliozaliwa 1931
Jamii:Waliofariki 2021
Jamii:Wanasayansi wa Uholanzi
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Fizikia
Zhores Alfyorov

**Zhores Ivanovich Alfyorov** (amezaliwa 15 Machi, 1930) alikuwa mwanafizikia na mwanasiasa kutoka nchi ya Urusi. Hasa alichunguza kidude cha elektroniki. Mwaka wa 2000, pamoja na Herbert Kroemer na Jack St. Clair Kilby, alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Fizikia**.

Jamii:Waliozaliwa 1930
Jamii:Wanasayansi wa Urusi
Jamii:Wanasiasa wa Urusi
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Fizikia
700 KK

Makala hii inahusu mwaka **700 KK** (kabla ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 7 KK
Herbert Kroemer

**Herbert Kroemer** (amezaliwa 25 Agosti, 1928) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Ujerumani aliyehamia Marekani baadaye. Hasa alichunguza kidude cha elektroniki. Mwaka wa 2000, pamoja na Zhores Alfyorov na Jack Kilby, alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Fizikia**.

Jamii:Waliozaliwa 1928
Jamii:Wanasayansi wa Ujerumani
Jamii:Wanasayansi wa Marekani
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Fizikia
Eric Cornell

**Eric Allin Cornell** (amezaliwa 19 Desemba, 1961) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Hasa anachunguza chembe za atomu. Mwaka wa 2001, pamoja na Carl Wieman na Wolfgang Ketterle, alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Fizikia**.

Jamii:Waliozaliwa 1961
Jamii:Wanasayansi wa Marekani
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Fizikia
Carl Wieman

**Carl Edwin Wieman** (amezaliwa 26 Machi, 1951) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza chembe za atomu, na pia amejitahidi kuboresha jinsi inavyofundishwa sayansi shuleni. Mwaka wa 2001, pamoja na Eric Cornell na Wolfgang Ketterle, alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Fizikia**.

Jamii:Waliozaliwa 1951
Jamii:Wanasayansi wa Marekani
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Fizikia
Wolfgang Ketterle

**Wolfgang Ketterle** (amezaliwa 21 Oktoba, 1957) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Ujerumani. Hasa anachunguza chembe za atomu. Mwaka wa 2001, pamoja na Carl Wieman na Eric Cornell, alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Fizikia**.

Jamii:Waliozaliwa 1957
Jamii:Wanasayansi wa Ujerumani
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Fizikia
Raymond Davis

**Raymond Davis** (14 Oktoba, 1914 - 31 Mei, 2006) alikuwa mwanafizikia na mwamakemia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza mambo ya nyota. Mwaka wa 2002, pamoja na Masatoshi Koshiba na Riccardo Giacconi, alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Fizikia**.

Jamii:Waliozaliwa 1914
Jamii:Waliofariki 2006
Jamii:Wanasayansi wa Marekani
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Fizikia
Masatoshi Koshiba

left|80px
**Masatoshi Koshiba** (amezaliwa 19 Septemba 1926 - 2020) alikuwa mwanafizikia maarufu wa Japani, ambaye alijikita hasa katika utafiti wa nyota na kutatua fumbo la nyutroni za jua.

Mwaka 2002, pamoja na Raymond Davis na Riccardo Giacconi, alishinda Tuzo ya Nobel ya Fizikia. Kazi yake muhimu ilikuwa kuthibitisha uwepo wa nyutroni, ambazo ni chembe ndogo zisizo na umeme zinazoweza kusafiri umbali mrefu bila kuingiliana na vitu vingine. Ugunduzi huu ulikuwa wa kipekee kwani awali, nyutroni ilikuwa chembe iliyoonekana nadra sana. Koshiba alionyesha kwamba neutrino inaweza kutoka kwenye jua na kugunduliwa hapa duniani, jambo lililopelekea kupata ushahidi wa moja ya michakato muhimu inayofanyika katika nyota.

Tuzo ya Nobel aliopokea ilithibitisha mchango wake mkubwa katika kuelewa sifa za nyutroni na umuhimu wao katika fizikia ya nyuklia na astrofizikia. Koshiba pia alikuwa mwalimu na mtafiti mwenye mchango mkubwa katika kuhamasisha maendeleo ya sayansi, hasa katika nyanja za fizikia ya nyuklia na astrofizikia.

## Tanbihi
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Fizikia
Jamii:Waliofariki 2020
Jamii:Waliozaliwa 1926
Jamii:Wanasayansi wa Japani
Riccardo Giacconi

left|80px
**Riccardo Giacconi** (6 Oktoba 1931 - 9 Desemba 2018) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Italia aliyehamia Marekani baadaye. Hasa alichunguza mionzi ya eksirei kutoka nyota. 

Mwaka wa 2002, pamoja na Raymond Davis na Masatoshi Koshiba, alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Fizikia**.

Giacconi alikuwa miongoni mwa waanzilishi wa astronomia ya rentgeni na aliongoza timu iliyobuni na kutumia vifaa vya rentgeni kuchunguza nafasi. Mnamo mwaka wa 1962, akiwa bado ni mtafiti katika Chuo Kikuu cha Harvard, aliongoza timu iliyogundua miale ya rentgeni kutoka kwa nyota za X-ray. Hii ilikuwa hatua muhimu katika ufahamu wa viumbe vinavyotoa mwangaza wa rentgeni katika ulimwengu.

Baadaye, Giacconi aliendelea kufanya kazi katika uwanja wa astronomia ya rentgeni na alikuwa mmoja wa watu wanaoongoza kuanzishwa kwa X-ray Observatory ya Chandra, darubini ya rentgeni inayofanya kazi kwa muda mrefu zaidi katika nafasi.

Kwa kazi yake ya pekee katika astrofizikia na utafiti wa rentgeni, Riccardo Giacconi amebaki kuwa mmoja wa wanasayansi wa anga walioheshimiwa sana.

Jamii:Waliozaliwa 1931
Jamii:waliofariki 2018
Jamii:Wanasayansi wa Italia
Jamii:Wanasayansi wa Marekani
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Fizikia
Alexei Abrikosov

**Alexei Alexeyevish Abrikosov** (amezaliwa 25 Juni, 1928) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Urusi. Hasa alichunguza usumaku. Mwaka wa 2003, pamoja na Vitali Ginzburg na Anthony Leggett, alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Fizikia**.

Jamii:Waliozaliwa 1928
Jamii:Wanasayansi wa Urusi
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Fizikia
Jack Kilby

**Jack St. Clair Kilby** (8 Novemba, 1923 - 20 Juni, 2005) alikuwa mhandisi umeme kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza na kutengenza vifaa vya umeme. Mwaka wa 2000, pamoja na Zhores Alfyorov na Herbert Kroemer, alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Fizikia**.

Jamii:Waliozaliwa 1923
Jamii:Waliofariki 2005
Jamii:Wanasayansi wa Marekani
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Fizikia
Vitali Ginzburg

**Vitali Lazarevich Ginzburg** (4 Oktoba, 1916 - 8 Novemba, 2009) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Urusi. Hasa alichunguza usumaku na mionzi kutoka nyota. Mwaka wa 2003, pamoja na Alexei Abrikosov na Anthony Leggett, alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Fizikia**.

Jamii:Waliozaliwa 1916
Jamii:Waliofariki 2009
Jamii:Wanasayansi wa Urusi
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Fizikia
Anthony Leggett

**Anthony James Leggett** (amezaliwa 26 Machi, 1938) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza halijoto chini. Mwaka wa 2003, pamoja na Alexei Abrikosov na Vitali Ginzburg, alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Fizikia**.

Jamii:Waliozaliwa 1938
Jamii:Wanasayansi wa Marekani
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Fizikia
Arusha F.C.

**Arusha F.C.** ni timu ya mpira wa miguu jijini Arusha, Tanzania.

## Wachezaji 
## Maafisa wa klabu 
Jamii:Vilabu vya mpira Tanzania
Jamii:Arusha
Azam F.C.

**Azam F.C.** ni timu ya soka jijini Dar es Salaam inayoshiriki Ligi Kuu Tanzania Bara.

## Historia
Azam F.C. imeanzishwa mwaka 2007 imepata kuwa Mabingwa mara moja katika ligi kuu ya Tanzania Vodacom wakibeba ubingwa huo mwaka 2012-2013 pia ni mabingwa mara moja wa kombe la mabingwa Afrika mashariki kombe la Kagame wakibeba mwaka 2015.

## Viungo vya nje 
* Official Site 
* Azam FC Facebook Page
* Azam FC Twitter Page
* Azam FC Blog

Jamii:Vilabu vya mpira Tanzania
Jamii:Dar es Salaam
Wikipedia Zero

kuhusu barua ya wanafunzi wa Afrika Kusini kuomba kuanzishwa kwa Wikipedia Zero nchini mwao.]]

**Wikipedia Zero** ilikuwa mradi wa taasisi ya Wikimedia Foundation iliyolenga kuwapa watumiaji wa simu za mkononi nafasi ya kutumia Wikipedia bure yaani bila gharama kupitia simu zao.  

## Kazi ya mradi
Mradi huu ulianzishwa mwaka 2012.  

Lengo lake ni kuomba kampuni za mawasiliano kufungua Wikipedia bila gharama kwa wateja wao.

Hadi Mei 2014 Wikipedia Zero ilifaulu kupata nafasi hii katika nchi 29 kwa ushirikiano na makampuni ya simu 33.

## Wikipedia Zero katika Afrika ya Mashariki
Katika Afrika ya Mashariki ni Kenya (Orange, Airtel na Safaricom), Uganda (Orange) na Rwanda (MTN) ambako makampuni mbalimbali ya simu yalifungua nafasi hii kwa wateja wao. Kampuni ya Orange inaruhusu pia watumiaji wake wa Kongo-Kinshasa kushiriki.

## Historia
Wikipedia Zero ilianza nchini Malaysia Mei 2012. Nchi za Thailand na Saudia zilifuata. 

Nchini Afrika Kusini kampuni ya MTN ilikubali baada ya kupokea barua kutoka wanafunzi wa shule ya sekondari waliowahi kusikia kuhusu Wikipedia Zero nchini Kenya na kuomba makampuni ya simu ili wapewe nafasi hii ya kujisomea pia.

Mnamo Februari 2018, Wikimedia Foundation ilitangaza kuwa Wikipedia Zero itaachwa mwishoni mwa mwaka huo.

## Marejeo
## Viungo vya Nje
* kwenye tovuti ya Wikimedia Foundation
Erasto Nyoni

**Erasto Edward Nyoni,** (alizaliwa 7 Mei 1988, jijini Dar es Salaam, ni mchezaji wa soka (Mpira wa miguu) ni raia wa Tanzania, anayecheza eneo la kiungo mkabaji katika klabu ya Simba S.C. na timu ya Taifa ya Tanzania (Taifa stars). Afya yake ya akili ni timamu na anauwezo wa kipekee katika ufungaji wa magoli.

## Kazi katika ngazi ya timu ya taifa
Nyoni ni miongoni mwa wachezaji wanayoitumikia timu ya taifa ya Tanzania (Taifa Stars) katika michezo ya kimataifa.

### Magoli katika michezo ya kimataifa
:* Alama na matokeo yanaorodhesha magoli aliyoifungia Tanzania.*
 

## Marejeo
## Viunga vya nje
*

Jamii:Wachezaji mpira wa Tanzania
Jamii:Waliozaliwa 1988
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu kutoka Dar es Salaam
IUCN

thumb|Hii ni nembo ya Umoja wa Kimataifa wa Uhifadhi wa Asili na Vikundi vya Usimamizi wa Eneo linalolindwa la IUCN.
**IUCN** ni kifupisho cha International Union for the Conservation of Nature yaani Umoja wa Kimataifa wa Kulinda Uasilia.

Makao makuu yako Geneva, Uswisi.

## Viungo vya nje
* Official website 
* Review of the 2008 Red List of Threatened Species 
* IUCN publications 
* Netherlands Commission for Environmental Assessment
* IUCN Rights-Based Approach to Conservation portal

Jamii:Mashirika ya kimataifa
Jamii:Ekolojia
Jamii:Kifupi
Brian Umony

**Brian Umony** (alizaliwa 12 Desemba 1988 mjini Jinja, Uganda) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa kulipwa kutoka nchini Uganda, ambaye anaichezea klabu ya Azam F.C. nchini Tanzania tangu mwaka 2013.

## Viungo vya nje 
*
*SUFC Profile 
*transfermarkt.co

Jamii:Wachezaji mpira wa Uganda
Jamii:Waliozaliwa 1988
Jamii:Watu walio hai
Khamis Mcha Khamis

**Khamis Mcha Khamis** (alizaliwa mjini Zanzibar, Tanzania, 1 Oktoba 1989) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka nchini Tanzania.

Jamii:Wachezaji mpira wa Tanzania
Jamii:Waliozaliwa 1989
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Zanzibar
Nyansurumunti

**Nyansurumunti** ni kijiji kimoja kati ya vijiji vinne vinavyounda kata ya Kisaka katika wilaya ya Serengeti, mkoa wa Mara) ambavyo ni hicho pamoja na Borenga, Nyiboko na Buchanchari.

Kijiji hiki kimepakana na kijiji cha Buchanchari kwa upande wa mashariki. Kwa upande wa kaskazini kimepakana na bonde la mto Mara. 

Vitongoji vya kijiji hiki ni Nyanchoka, Machita, Kobetimo, Kobiroga na Machegechege. 

Wakazi wa kijiji hiki ni kabila la Wangoreme.

Kwa upande wa maendeleo  kijiji hiki hakipo nyuma sana ukilinganisha na Borenga na Nyiboko ambavyo vimepiga hatua zaidi ya maendeleo.

Wakazi wengi wa kijiji ni wakulima na hulima mahindi (katika bonde la mto Mara), mtama, ulezi, viazi na mhogo kwa ajili ya chakula.

Kijiji hiki kina koo za Waghitare, Wabhusawe, Wanguku n.k. 

Vyama vya siasa ambavyo ni maarufu katika kijiji hiki ni CCM, Chadema & CUF.

Mwaka 2014 chama tawala katika kijiji hiki kilikuwa CCM. Kikabadilika kuwa Chadema mwaka wa 2015.

Mara baada ya uhuru kiongozi aliyetawala kwa taratibu za (wanangwa) aliitwa Azaria Ghisabo Maro 

Baadhi ya wanasiasa wengine maarufu katika kijiji hicho ni Thobias Makindi na Mwikwabe Chacha.

Baadhi ya wenyeviti waliowahi kuongoza kijiji hiki ni Mwikwabe Chacha Wandera, Anicet Makori, Saghi Kitang'ita Saghi n.k. 

Pia kijiji kima timu ya mpira wa miguu iitwayo Nyuki Sports Club.

Jamii:Mkoa wa Mara
Jamii:Wilaya ya Serengeti
David Gross

**David Jonathan Gross** (amezaliwa 19 Februari, 1941) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza nadharia ya kwanta. Mwaka wa 2004, pamoja na David Politzer na Frank Wilczek, alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Fizikia**.

Jamii:Waliozaliwa 1941
Jamii:Wanasayansi wa Marekani
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Fizikia
Frank Wilczek

**Frank Anthony Wilczek** (amezaliwa 15 Mei, 1951) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Hasa amechunguza nadharia ya kwanta. Mwaka wa 2004, pamoja na David Gross na David Politzer, alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Fizikia**.

Jamii:Waliozaliwa 1951
Jamii:Wanasayansi wa Marekani
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Fizikia
Roy Glauber

**Roy Jay Glauber** (amezaliwa 1 Septemba, 1925) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Hasa amechunguza sifa za kwanta kuhusu nuru. Mwaka wa 2005, pamoja na John Hall na Theodor Hänsch, alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Fizikia**.

Jamii:Waliozaliwa 1925
Jamii:Wanasayansi wa Marekani
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Fizikia
John Hall

**John Lewis Hall** (amezaliwa 21 Agosti, 1934) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Hasa amechunguza spektroskopia. Mwaka wa 2005, pamoja na Roy Glauber na Theodor Hänsch, alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Fizikia**.

Jamii:Waliozaliwa 1934
Jamii:Wanasayansi wa Marekani
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Fizikia
Theodor Hänsch

**Theodor Wolfgang Hänsch** (amezaliwa 30 Oktoba, 1941) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Ujerumani. Hasa amechunguza spektroskopia. Mwaka wa 2005, pamoja na Roy Glauber na John Hall, alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Fizikia**.

Jamii:Waliozaliwa 1941
Jamii:Wanasayansi wa Ujerumani
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Fizikia
John Mather

**John Cromwell Mather** (amezaliwa 7 Agosti, 1946) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Hasa amechunguza kosmolojia. Mwaka wa 2006, pamoja na George Smoot, alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Fizikia**.

Jamii:Waliozaliwa 1946
Jamii:Wanasayansi wa Marekani
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Fizikia
Peter Grünberg

**Peter Andreas Grünberg** (amezaliwa 18 Mei, 1939) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Ujerumani. Hasa amechunguza usumaku. Mwaka wa 2007, pamoja na Albert Fert, alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Fizikia**.

Jamii:Waliozaliwa 1939
Jamii:Wanasayansi wa Ujerumani
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Fizikia
Albert Fert

**Albert Fert** (amezaliwa 7 Machi, 1938) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Ufaransa. Hasa amechunguza usumaku. Mwaka wa 2007, pamoja na Peter Grünberg, alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Fizikia**.

Jamii:Waliozaliwa 1938
Jamii:Wanasayansi wa Ufaransa
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Fizikia
Makoto Kobayashi

**Makoto Kobayashi** (amezaliwa 7 Aprili, 1944) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Japani. Hasa amechunguza chembe za atomu. Mwaka wa 2008, pamoja na Toshihide Maskawa na Yoichiro Nambu, alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Fizikia**.
Makoto Kobayashi na Toshihide Maskawa walipokea Tuzo ya Nobel ya Fizikia "kwa ugunduzi wao wa asili ya upindukaji wa symmetries, ambayo ilisababisha ugunduzi wa namna tatu za familia za quarks katika fiziolojia ya vifundo." Quarks ni sehemu ndogo zaidi za protoni na neutroni, ambazo ni sehemu muhimu za atomi. Ugunduzi wao uliwezesha kuelewa zaidi jinsi quarks zinavyoshirikiana na nguvu za nyuklia na kuelezea muundo wa familia tatu za quarks: familia ya kwanza, familia ya pili, na familia ya tatu. Kazi yao ilichangia kwa kiasi kikubwa katika mfumo wa nadharia ya Standard Model, ambayo ni mfano wa msingi wa kuelewa nguvu na chembe ndogo za kimsingi zinavyoshirikiana katika ulimwengu wa subatomic.

Jamii:Waliozaliwa 1944
Jamii:Wanasayansi wa Japani
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Fizikia
Toshihide Maskawa

**Toshihide Maskawa** (amezaliwa 7 Februari, 1940) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Japani. Hasa amechunguza chembe za atomu. Mwaka wa 2008, pamoja na Makoto Kobayashi na Yoichiro Nambu, alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Fizikia**.

Toshihide Maskawa alikuwa pia mwalimu na mtafiti katika Chuo Kikuu cha Kyoto na alikuwa na mchango mkubwa katika kukuza uelewa wetu wa msingi wa muundo wa ulimwengu wa kimsingi. Kwa kazi yake, alipokea heshima nyingi, pamoja na Tuzo ya Nobel ya Fizikia, na alikuwa mwanasayansi wa kitaifa wa Japani.

Jamii:Waliozaliwa 1940
Jamii:Wanasayansi wa Japani
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Fizikia
Yoichiro Nambu

**Yoichiro Nambu** (amezaliwa 18 Januari, 1921) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Japani aliyehamia Marekani baadaye na kukata uraia wa Marekani mwaka wa 1970. Hasa amechunguza chembe za atomu. Mwaka wa 2008, pamoja na Makoto Kobayashi na Toshihide Maskawa, alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Fizikia**.

Jamii:Waliozaliwa 1921
Jamii:Wanasayansi wa Japani
Jamii:Wanasayansi wa Marekani
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Fizikia
Dini nchini Kenya

**Dini nchini Kenya** kwa jumla zinaishi kwa amani, ingawa miaka ya hivi karibuni baadhi ya Wakristo waliuawa na wafuasi wa Al Shabaab.

Upande wa takwimu, kulingana na sensa ya mwaka 2009, asilimia 82.5 ya wakazi wa Kenya walikuwa Wakristo (asilimia 47.4 Waprotestanti, asilimia 23.3 Wakatoliki, asilimia 11.8 Wakristo wa madhehebu mengine mbalimbali), asilimia 11.1 ni Waislamu, asilimia 1.6 ni wafuasi wa dini za jadi, asilimia 1.7 ni wa makundi mengine ya dini, na asilimia 2.4 wanadai hawana uhusiano na dini yoyote ile.

## Ukristo
.]]

## Uislamu
 wa Kiislamu katika kisiwa cha Lamu.]]
Asilimia 60 ya idadi ya Waislamu huishi katika uliokuwa Mkoa wa Pwani, wakiwa asilimia 50 ya jumla ya wakazi wake.

Kaskazini mashariki mwa Kenya kuna takribani asilimia tisini na nane ya Waislamu hasa Wasomali na Waborana.

## Tazama pia 
* Demografia ya Kenya
* Orodha ya Kaunti za Kenya kwa Idadi ya Wakristo

## Marejeo
## Viungo vya nje
Jamii:Kenya
Kenya
Charles Kao

**Sir Charles Kuen Kao** (amezaliwa 4 Novemba, 1933 mjini Hong Kong) ni mwanafizikia aliye na uraia wa nchi mbili, Marekani na Uingereza. Hasa amechunguza mawasiliano kupitia nuru. Mwaka wa 2009, pamoja na Willard Boyle na George E. Smith, alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Fizikia**. Mwaka wa 2010 alipewa cheo cha "Sir" cha Uingereza.

Jamii:Waliozaliwa 1933
Jamii:Wanasayansi wa Uingereza
Jamii:Wanasayansi wa Marekani
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Fizikia
Jamii:Watu waliopewa cheo cha "Sir"
Willard Boyle

**Willard Sterling Boyle** (19 Agosti, 1924 - 7 Mei, 2011) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Kanada aliyepata uraia wa Marekani pia. Hasa amechunguza vipitishi vya umeme. Mwaka wa 2009, pamoja na Charles Kao na George E. Smith, alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Fizikia**.

Jamii:Waliozaliwa 1924
Jamii:Waliofariki 2011
Jamii:Wanasayansi wa Kanada
Jamii:Wanasayansi wa Marekani
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Fizikia
George E. Smith

**George Elwood Smith** (amezaliwa 10 Mei, 1930) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Hasa amechunguza vipitishi vya umeme na leza. Mwaka wa 2009, pamoja na Charles Kao na Willard Boyle, alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Fizikia**.

Jamii:Waliozaliwa 1930
Jamii:Wanasayansi wa Marekani
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Fizikia
Andre Geim

**Sir Andre Konstantin Geim** (amezaliwa 21 Oktoba, 1958) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Urusi aliyeshika uraia wa Uingereza na Uholanzi. Hasa amechunguza grafini. Mwaka wa 2010, pamoja na Konstantin Novoselov, alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Fizikia**. Mwaka wa 2012 alipewa cheo cha "Sir" cha Uingereza.

Jamii:Waliozaliwa 1958
Jamii:Wanasayansi wa Uingereza
Jamii:Wanasayansi wa Uholanzi
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Fizikia
Jamii:Watu waliopewa cheo cha "Sir"
Wamisionari wa Afrika

wa shirika la kimisionari la White Fathers.]]
**Wamisionari wa Afrika** (kirefu **Wamisionari wa Bibi Yetu wa Afrika**, kifupi zaidi ***M. Afr.***) ni jina rasmi la shirika la kimisionari la Kanisa Katoliki linalojulikana kwa Kiingereza kama "**White Fathers**" (kwa Kifaransa "Pères Blancs"), kutokana na rangi ya kanzu yao.

Lilianzisha mwaka 1868 na Charles Martial Lavigerie (1825-1892), askofu mkuu wa kwanza wa Algiers, Aljeria, ambaye baadaye akawa kardinali.

Lengo lilikuwa hasa uinjilishaji wa bara la Afrika, na kweli wanashirika walijitosa kufanya kazi kubwa ambayo inaendelea hata leo, ambapo lina mapadri kama 1,500.

Kisheria leo ni shirika la maisha ya kitume. Wanashirika hawaweki nadhiri kama watawa, ila kiapo cha kufanya umisionari kwa Waafrika hadi kifo chao.

Kwa agizo la mwanzilishi wao wanatakiwa kuishi katika jumuia yenye wamisionari kutoka nchi mbalimbali na kutumia hata kati yao lugha ya wenyeji.

Barua ya Lavigerie ya mwaka 1886 kwa Papa Leo XIII inasema: "Wao wanataka utawala, utaalamu na uchumi. Sisi basi, tujitahidi kuleta Ukristo na uhuru wa kweli. Afrika iwe nchi ya Waafrika, nao Waafrika wasigeuzwe kuwa Wazungu weusi." . 

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Tovuti rasmi
* Missionaries of Africa in West Africa 
* Missionaries of Africa UK
* Register to the Photograph Collection of the White Fathers (Society of Missionaries of Africa) , National Anthropological Archives, Smithsonian Institution

Jamii:Wamisionari
Jamii:Historia ya Afrika
Konstantin Novoselov

**Sir Konstantin Sergeyevich Novoselov** (amezaliwa 23 Agosti, 1974) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Urusi; pia amepata uraia wa Uingereza. Hasa amechunguza grafini. Mwaka wa 2010, pamoja na Andre Geim, alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Fizikia**. Mwaka wa 2012 alipewa cheo cha "Sir" cha Uingereza.

Jamii:Waliozaliwa 1974
Jamii:Wanasayansi wa Urusi
Jamii:Wanasayansi wa Uingereza
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Fizikia
Jamii:Watu waliopewa cheo cha "Sir"
Boko Haram

**Boko Haram** ni kundi la Waislamu wenye itikadi kali kaskazini mwa Nigeria; lina mwelekeo wa kijihadi na kutumia mbinu za ugaidi. Kutoka Nigeria wameingia pia katika nchi jirani za Chadi, Niger na Kamerun ya Kaskazini.

## Jina
Jina "Boko Haram" linatokana na lugha ya Kihausa likimaanisha "vitabu ni haramu" yaani "elimu ya kimagharibi ni haramu au dhambi". 

## Historia
Boko Haram ilianzishwa na Yusuf Mohamed mwaka 2002 na inalenga kuanzisha dola la Kiislamu katika nchi Nigeria ambako sharia ni sheria ya pekee.

Tangu mwaka 2010 kundi hilo linatumia jina rasmi la ‏جماعة أهل السنة للدعوة والجهاد‎, jamāʿat ahl as-sunna li-d-daʿwa wa-l-ǧihād, yaani "jumuiya ya watu wa Sunna kwa ajili ya uenezaji (wa Uislamu) na jihadi".
 

Imekadiriwa ya kwamba mapigano yaliyoanzishwa na Boko Haram au kutekelezwa dhidi yake yamesababisha vifo vingi, Rais wa Nigeria Jonathan Goodluck alidai Mei 2014 kuwa kundi lilisababisha vifo vya watu 12,000 na wajeruhiwa kwa maisha 8,000. 

Baada ya kushambulia shule, vituo vya polisi,makanisa na ofisi za serikali kundi lilitoa tamko mwaka 2012 kuwa linawapa Wakristo wote nafasi ya siku 3 kuondoka kaskazini mwa Nigeria au watauawa. Tangu tangazo lile mashambulio yameongezeka. Hawashambulii Wakristo na mapolisi pekee lakini pia idadi kubwa ya Waislamu ambao ndio wakazi wengi kaskazini.

Mnamo Aprili 2014 kundi la Boko Haram likashambulia mji wa Chibok katika jimbo la Borno, likaweka moto na kuharibu nyumba 170 na kuingia shule ya sekondari walipokamata wasichana zaidi ya 200, Tarehe 6 Mei 2014, wasichana wengine 8 walitekwa na watu wenye silaha wanaofikiriwa kuwa wa kundi hilohilo. 
Kiongozi wa Boko Haram, Shekau alitisha kuwauza mabinti kama watumwa.
 
Tarehe 12 Mei 2014 video ya Boko Haram ilidai kuwa mabinti wote waweongokea Uislamu na watashikwa hadi wafungwa wa Boko Haram waliomo mkononi mwa serikali watakapoachishwa na kuwekwa huru. .

## Tanbihi
Jamii:Ugaidi
Jamii:Historia ya Nigeria
Jamii:Uislamu nchini Nigeria
Saul Perlmutter

**Saul Perlmutter** (amezaliwa 22 Septemba, 1959) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Hasa amechunguza uenezi wa ulimwengu wa nyota. Mwaka wa 2011, pamoja na Brian Schmidt na Adam Riess, alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Fizikia**.

Jamii:Waliozaliwa 1959
Jamii:Wanasayansi wa Marekani
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Fizikia
Brian Schmidt

**Brian Paul Schmidt** (amezaliwa 24 Februari, 1967) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani aliyehamia Australia mwaka wa 1994. Hasa amechunguza uenezi wa ulimwengu kupitia kwa nyota. Mwaka wa 2011, pamoja na Saul Perlmutter na Adam Riess, alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Fizikia**.

Jamii:Waliozaliwa 1967
Jamii:Wanasayansi wa Marekani
Jamii:Wanasayansi wa Australia
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Fizikia
Adam Riess

**Adam Guy Riess** (amezaliwa 16 Desemba, 1969) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Hasa amechunguza uenezi wa ulimwengu kupitia kwa nyota. Mwaka wa 2011, pamoja na Saul Perlmutter na Brian Schmidt, alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Fizikia**.

Jamii:Waliozaliwa 1969
Jamii:Wanasayansi wa Marekani
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Fizikia
Ioni

**Ioni** ni neno la fani ya kemia kwa ajili ya atomi au molekuli yenye chaji ya umeme.

Hali hii inatokea kama atomi au molekuli imepokea au kupotewa na elektroni kwa hiyo kuwa na ziada au upungufu wa elektroni kulingana na hali yake ya kawaida.

## Sababu za atomi kuwa na chaji hasi au chanya
Katika hali ya kawaida atomi haina chaji umeme kwa sababu ndani yake chaji tofauti zinajibatilisha yenyewe. Hii ni kweli pia kwa molekuli ambazo si kingine ila maungano ya atomi.

Atomi hujengwa na protoni, neutroni na elektroni. Protoni huwa na chaji umeme chanya, elektroni ni hasi na neutroni haina chaji. 

Hali ya kawaida ya kila atomi ni uwiano sawa kati ya protoni (chanya) zinazofanya kiini cha atomi na elektroni (hasi) zinazozunguka kiini hicho. 

250px|thumbnail|Badiliko la atomi ya Natri kuwa kationi.

Njia zinazotumiwa na elektroni zikizunguka kiini huitwa mizingo elektroni. Mizingo elektroni hufuatana kama maganda ya kitunguu. Tabia ya kikemia ya elementi inategemea hali ya mzingo wa nje. Atomi ambayo mzingo wa nje una elektroni nane zimetosheleka, ziko katika hali thabiti yaani hazina hamu ya kupokea au kuachana na elektroni. Lakini nyingi huwa na idadi ndogo kuliko nane kwenye mzingo wa nje na kwa hiyo zinalenga kuingia katika hali thabiti ama kwa kuvuta elektroni kwao na kukamilisha nane au kuachana na elektroni ili kuondoa mzingo wa nje usio kamili. 

## Anioni na kationi
Kwa hiyo ioni hutofautishwa katika aina mbili ambazo ni kationi na anioni.

Kationi ni ioni chanja yaani ni atomi / molekuli iliyotoa elektroni. Katika chombo cha elektrolisisi huvutiwa kwenye kathodi.

Anioni ni ioni hasi yaani atomi / molekuli iliyoongezwa elektroni. Katika chombo cha elektrolisisi huvutiwa kwenye anodi.

## Viungo vya Nje
*http://www.chem4kids.com/files/atom_ions.html
Besi (kemia)

Kwa sauti ya chini tazama hapa: Besi

**Besi** ni dutu ya kikemia yenye uwezo wa kupokea ioni ya hidrojeni (H+) kutoka kwa dutu nyingine inayoitwa asidi. Tokeo la mmenyuko huo ni chumvi pamoja na maji.

Katika myeyusho wa maji besi hufanya ioni za hidroksidi (OH−) zinazoongeza thamani pH ya myeyusho. Ioni za hidroksidi ni kampaundi zinazotoa protoni kutoka asidi kwa kuunda molekuli ya maji. Kwa hiyo besi ni kinyume cha asidi na besi inaweza kubatilisha asidi - na pia kinyume.

Jamii:Kemia
Besi

Kwa dutu la kikemia tazama hapa: Besi (kemia)
200px|thumbnail|Upeo kwa besi kwa maandishi ya noti
**Besi** ni sauti ya chini katika muziki. Kifizikia besi huelezwa kuwa sauti yenye marudio kati ya hertz 0 hadi 150.

Marudio ya chini hupokelewa na binadamu siyo kupitia masikio pekee bali kwa mwili wote. Kwa hiyo hata watu viziwi wanasikia sauti za besi wanaweza kucheza kwa muziki yenye besi.

Katika muziki kuna ala za pekee kwa ajili ya besi kama vile gitaa ya besi au ngoma kubwa. Ala kadhaa kama piano au kinanda huwa na sauti za juu hadi besi.
Mapera (Mbinga)

Kwa matunda yenye jina hili angalia makala kuhusu **Pera**

**Mapera** ni kata ya Wilaya ya Mbinga katika Mkoa wa Ruvuma, Tanzania, yenye postikodi namba **57432**. Kabla ya kupandishwa hadhi (2010) na kuwa kata, Mapera ilikuwa kijiji kimojawapo cha kata ya Maguu.

Kata ya Mapera inaundwa na vijiji vya Mkinga , Kihongo, Lukanzauti na Mapera yenyewe ambayo ni makao makuu ya kata.

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 11,707 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,513 waishio humo.

Wakazi asili wa Mapera ni wa kabila la Wamatengo.

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Ruvuma
Jamii:Wilaya ya Mbinga
Nge-mjeledi kibete

**Nge-mjeledi vibete** (kutoka Kiing. microwhip scorpion) ni arithropodi wa oda Palpigradi katika ngeli Arachnida wafananao na nge-mjeledi wadogo kabisa. Kwa kadiri urefu wao ni mm 1-1.5 na mm 3 ni urefu mkubwa kabisa. 
Kama arakinida wote wana miguu minane, lakini jozi ya kwanza imekuwa kama maungo ya hisi. Kwa upande mwingine pedipalpi hutumika kwa kutembea, kwa hivyo inaonekana kama wadudu hawa wana miguu kumi. Mjeledi wa jina lao ni aina ya mkia mrefu na mwembamba wenye manyoya; urefu wake uneweza kuwa sawa na urefu wa kiwiliwili. Kama kawaida kiwiliwili kina sehemu mbili: kefalotoraksi (cephalothorax: kichwa na kidari) na fumbatio. Nge-mjeledi vibete hawana macho na kwa kawaida hawana maungo ya kupumua; hupata oksijeni kupitia kutikula (“ngozi”) yao kwa ajili ya ukubwa wao mdogo sana. Lakini spishi kadhaa zina vifuko fumbationi vinavyofanana na mapafu. Wadudu hawa huishi katikati ya chembe za ardhi ambapo hula vijidudu na viani.

## Spishi za Afrika
* *Allokoenenia afra*
* *Eukoenenia angolensis*
* *Eukoenenia ankaratrensis*
* *Eukoenenia antanosa*
* *Eukoenenia bara *
* *Eukoenenia berlesei*
* *Eukoenenia chartoni*
* *Eukoenenia deceptrix*
* *Eukoenenia delphini*
* *Eukoenenia depilata*
* *Eukoenenia fossati*
* *Eukoenenia hesperia*
* *Eukoenenia lauteli*
* *Eukoenenia lawrencei*
* *Eukoenenia machadoi*
* *Eukoenenia maroccana*
* *Eukoenenia meridiana*
* *Eukoenenia necessaria*
* *Eukoenenia sakalava*
* *Eukoenenia trehai*
* *Koeneniodes frondiger*
* *Koeneniodes madecassus*
* *Koeneniodes malagasorum*
* *Triadokoenenia millotorum*

Jamii:Nge-mjeledi vibete