open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bill Kouelany

**Bill Kouélany**, ambaye alizaliwa kwa jina Eulalie-Brigitte Kouélany tarehe 31 Oktoba 1965 huko Brazzaville, ni msanii, mwandishi na msanifu wa maigizo kutoka Kongo.

Mwaka 2007, alishiriki katika *documenta 12* huko Cassel. Alikuwa msanii wa kwanza kutoka Afrika Kusini mwa Jangwa la Sahara kuonesha kazi katika tamasha hili la kimataifa la sanaa, kupitia usanifu wa kazi ya kisanii ya mitazamo mingi (*installation multimédia*).

Anaishi Brazzaville, mji mkuu wa Jamhuri ya Kongo.

## Wasifu 
### Awali 
Bill Kouélany alizaliwa mwaka 1965.  . Tangu mwaka 2007, kazi zake zimekuwa zikisambazwa kimataifa na *galerie Peter Hermann* mjini Berlin na *galerie RDV* mjini Nantes, Ufaransa.  .

Mwaka 2001, alishiriki katika mpango wa wasanii wakazi wa ''ateliers urbains doual'art'' nchini Kamerun. Mwaka 2002, kazi yake ilichaguliwa kushiriki katika Biennale ya Dakar pamoja na wasanii kutoka Afrika ya Kati, na mwaka 2006 aliwasilisha tena kazi zake katika toleo la saba la Dak'Art. Mwaka 2004, aliteuliwa kuwa msanii mkazi mjini Nantes, Ufaransa, ambako alishiriki katika maonyesho yaliyopewa jina *Beautés d’Afrique*. Mwaka 2006, katika maonyesho ya Biennale ya Dak’Art, alipokea tuzo mbili: Tuzo ya Francophonie na Tuzo ya Montalvo Arts Center.  ,  . Kazi ya sanaa aliyowasilisha ilivutia watu wengi. Kazi hiyo, iliyopewa jina *Untitled* (Bila Kichwa), ni usanikishaji mkubwa sana unaoangazia athari za vita na ukatili  : ukuta uliotengenezwa kwa karatasi iliyochanganywa na gundi (papier mâché), ukiwa na dondoo za maandishi kutoka magazeti mbalimbali ya kimataifa na video zilizopotoshwa za uso wake, ambamo anaonyesha, kama mama na kama binti, huruma yake kwa watu wa Kongo. .

Mwaka 2012, Kouélany alianzisha kituo na warsha ya sanaa ya kisasa *Les Ateliers Sahm* mjini Brazzaville, ambako alikua mkurugenzi wa kisanii. Kituo hiki cha taaluma nyingi kinaunga mkono sanaa ya kisasa nchini Kongo na kinajitolea kusaidia wasanii wachanga, si tu kutoka nchini mwake, bali pia kutoka sehemu nyingine za bara la Afrika. Kwa mujibu wa *Foundation Prince Claus*, kuanzishwa kwa *Les Ateliers Sahm* “huenda ndiyo moja ya mafanikio yake makubwa zaidi.”  .

Anaendelea kuumba. Mwaka 2019, alishiriki katika maonyesho ya *Prête-moi ton rêve* nchini Morocco.  . Mwaka 2021, alichapisha kitabu **Kipiala ou la rage d’être soi**, kupitia wachapishaji *Les Avrils*, huko Paris. Kitabu hiki cha wasifu kinaelezea safari yake ya maisha.  .

## Tofauti 
* 2006 : Tuzo ya Francophonie (Ufaransa) 
* 2006 : Tuzo la Kituo cha Sanaa cha Montalvo (Marekani)  .
* 2013 : Tuzo ya Sanza ya Mfoa (Kongo)
* 2018 : Afisa wa Sanaa na Barua, iliyotolewa na Wizara ya Utamaduni ya Ufaransa 
* 2019 : Tuzo la Prince Claus nchini Uholanzi  .

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1965
Jamii:watu wa Jamhuri ya Kongo
Safi Nyembo

**Safi Nyembo** (alizaliwa Kinshasa, 23 Septemba 1984) ni mchezaji wa soka mzaliwa wa Kongo mwenye uraia wa Ujerumani anayechukua nafasi ya mshambuliaji.

## Wasifu 
Nyembo alianza kazi yake ya soka na FSV Schierstein na alihamia kutoka timu ya U-16 katika majira ya kiangazi ya mwaka 2001 kwenda SG Germania Wiesbaden kwenye ligi ya Oberliga. Kwa msimu wa 2004/2005, alijiunga na wapinzani wa karibu FFC Frankfurt na tarehe 5 Desemba 2004 alifanya mechi yake ya kwanza kwenye Bundesliga. Baada ya kucheza mchezo mmoja tu, alihamia kwa wapinzani wa jiji hilo, FSV Frankfurt, ambako alipata nafasi ya kucheza mechi 22. Mnamo mwaka 2006, alirudi FFC Frankfurt na kuchezea kikosi chao cha pili. Baada ya msimu mmoja kwenye Bundesliga ya pili, alibaki katika kikosi cha akiba cha timu ya 1st FFC Frankfurt. Nyembo aliamua kujiunga na 1st FC Lokomotive Leipzig. Haraka sana aligeuka kuwa nyota wa timu hiyo, akifunga magoli 35 katika mechi 79 ndani ya kipindi cha miaka mitano. Mnamo Machi 2012, Nyembo alisimamishwa baada ya kutoa ukosoaji dhidi ya bodi ya klabu, na tangu wakati huo anachezea kikosi cha pili pekee.

Baada ya miaka mitano akiwa Leipzig, Nyembo aliendelea kucheza hadi Juni 2012 kabla ya kujiunga na timu mpya iliyopandishwa daraja kwenye Bundesliga, VfL Sindelfingen. Baada ya majaribio yaliyofaulu, aliamua kuhamia FF USV Jena, ambako alisaini mkataba wa miaka miwili. Katika majira ya kiangazi ya mwaka 2013, alivunja mkataba wake ambao ulipaswa kumalizika tarehe 30 Juni 2014 huko Jena na kujiunga na FFV Leipzig, shirika jipya lililoanzishwa kuchukua nafasi ya timu za wanawake za FC Lokomotive Leipzig. Baada ya FFV Leipzig kujiondoa kwenye ligi ya Regionalliga msimu wa 2016/2017, alijiunga na klabu mpya iliyoanzishwa, FC Phoenix.

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* Safi Nyembo katika fussballdaten.de
* Safi Nyembo akiwa soccerdonna.de

Jamii:wachezaji mpira wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Jamii:wachezaji mpira wa Ujerumani
Simu Liu

thumb|250px|Simu mnamo 2019
**Simu Liu** (alizaliwa 19 Aprili 1989) ni mwigizaji wa filamu kutoka nchini Canada . Alipata umaarufu kwa kuigiza kama Shang-Chi katika filamu ya Marvel Cinematic Universe *Shang-Chi and the Legend of the Ten Rings* (2021).

Liu alizaliwa Harbin na kukulia Ontario. Ameigiza pia kama Paul Xie katika tamthilia ya uhalifu ya Omni Television *Blood and Water*, ambapo aliteuliwa kuwania tuzo ya Canadian Screen Award na ACTRA Award. Pia ameshiriki kama Jung Kim katika tamthilia ya vichekesho ya CBC Television ''Kim's Convenience* (2016–2021), na kama mmoja wa vibonzo vya Ken katika filamu ya vichekesho *Barbie* (2023). na kutajwa kati ya watu 100 wenye ushawishi mkubwa duniani na jarida la *Time''.
## Filmografia
## Marejeo
## Viungo vya nje 
* 
* 
* 
* 

Jamii:Waigizaji filamu wa Kanada
Dikanda Diba

**Dikanda Diba** (alizaliwa 10 Oktoba 1966) ni mwanariadha wa mbio ndefu kutoka Kongo. Alishiriki katika mbio za wanawake za mita 3000 kwenye Michezo ya Olimpiki ya Majira ya Kiangazi ya mwaka 1988.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1966
Jamii:wanariadha wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Elizabeth Steel

**Elizabeth Steel** (pia akijulikana kama **Betty Steel**; mnamo 1766 - 1795) alikuwa mfungwa wa Uingereza aliyetumwa Australia ndani ya meli ya Second Fleet. Alihukumiwa mwaka 1787 kwa wizi wa saa ya fedha yenye thamani ya shilingi thelathini, alihukumiwa kifungo cha miaka saba kwa usafiri wa adhabu ambayo alihudumu katika makazi ya Bandari ya Jackson na Kisiwa cha Norfolk. Aliachiliwa mnamo 1794 lakini alifariki miezi kumi baadaye.

Steel aliwasili ghuba ndogo ya Sydney kama mfungwa kwenye meli ya *Lady Juliana* mnamo 3 Juni 1790, kama sehemu ya Msafara wa Meli wa Pili, akiwa na umri wa miaka 23 au 24. Wakati wa kutoa hukumu yake mamlaka ilimtaja kama 'bubu kwa kutembelewa na Mungu', ambayo ni rekodi ya mapema zaidi ya kiziwi wa Australia, lakini hakuna ushahidi wa kihistoria kwamba alitumia lugha ya ishara. Malipo yake katika Old Bailey yalikuwa ya kuiba saa ya fedha kutoka kwa George Childs, ambaye alikuwa mteja katika jumba la umma alilofanya kazi kama kahaba.

## Jiwe la kichwa cha kaburi kupatikana 
Mnamo 1991, Jumba la Jiji la Sydney lilifanyiwa kazi kubwa ya urekebishaji, wakati ambapo uchimbaji wa kuweka bomba mpya za maji ya mvua chini ya Jumba la Mji wa Chini, wafanyakazi waligundua ushahidi wa mazishi. Kisha wanaakiolojia waliajiriwa kuchimbua eneo hilo na kurekodi matokeo yao. Juu ya kifuniko cha moja ya makaburi yaliyogunduliwa mwaka 1991 ilikuwa sehemu ya juu ya jiwe la kichwa cha kaburi la Georgia, lililofanywa kwa mchanga wa Sydney.  Mabaki ya maandishi yalionekana:

*Katika Kumbukumbu ya*

*Eliz Steel alikufa*

*Mwaka 1795 …*

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1766
Jamii:Waliofariki 1795
Jamii:Wanawake wa Uingereza
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania Phase 2
Andy Greig

**Andrew John Smith Greig** (19 Oktoba 1893 - 1925) alikuwa mchezaji wa mpira wa miguu wa nchini Uskoti ambaye alicheza kama golikipa katika Ligi ya mpira wa miguu ya Uskoti akiwa na klabu ya Aberdeen  na Darlington. Vile vile alicheze timu zingine mbalimbali kama Mugiemoss, Raith Rovers (alijunga kwa mkopo), Shildon, Peterhead na Montrose.

## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Uskoti
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania Phase 2
Louise Stern

**Louise Stern** (alizaliwa 1978) ni msanii na mwandishi wa mawasiliano ya lugha wa nchini Marekani.

Alikulia katika familia ya viziwi akiwa mtoto wa nne kuzaliwa upande wa baba yake, na wa tatu upande wa mama yake. Alisoma katika shule ya Viziwi California, Fremont.

## Marejeo 
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania Phase 2
Jamii:Waliozaliwa 1978
Jamii:wasanii wa Marekani
Ryan Lane

**Ryan Thomas Lane** (alizaliwa Fullerton, California, Novemba 23, 1987) ni muigizaji wa Marekani. Alianza taaluma yake ya uigizaji akiwa na umri wa miaka kumi na tisa, Lane anajulikana zaidi kwa kuigiza kama William Ellsworth Hoy, mchezaji wa katikati wa Cincinnati Reds, katika filamu ya wasifu *Dummy Hoy: **Shujaa Kiziwi*** iliyotolewa na kituo cha filamu za matukio halisi.  Pia anafahamika kwa kuigiza mhusika wa Travis Barnes katika mfululizo wa tamthilia wa ABC Family uitwao *Switched at Birth*, ambao ulimletea Tuzo ya RJ Mitte ya Utofauti kwenye tuzo za Media Access za mwaka 2013.

## Maisha ya awali
Lane alizaliwa na William, ambaye ni mwenye matatizo ya usikivu-hafifu, na Jill Lane.

Lane alizaliwa akiwa kiziwi na aligunduliwa akiwa na umri wa wiki mbili kuwa na hali ya ulemavu wa kusikia wa neva wa kuzaliwa (congenital nerve deafness).

Ana dada wawili wakubwa, Kristyn (alizaliwa 1983) na Hayley (alizaliwa 1986), ambao wote wanasikia. Wazazi wake walitalakiana alipokuwa na umri wa miaka minane, na baadaye aligawanya muda wake kati ya kuishi na baba yake huko Ontario, California na mama yake huko Diamond Bar, California.

Alihudhuria shule katika Wilaya ya Shule ya Kaunti ya Los Angeles na alihitimu kutoka California School for the Deaf, Riverside (CSDR) mwaka 2007.

## Marejeo 
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania Phase 2
Jamii:waigizaji filamu wa Marekani
Jamii:waliozaliwa 1987
Jamii:Watu walio hai
Chuo Kikuu cha Nicosia

**Chuo Kikuu cha Nicosia** ni chuo kikuu binafsi kilichoko Nikosia, Kupro. Kikiwa na takribani wanafunzi 12,000, ndicho chuo kikuu kikubwa zaidi nchini. Mnamo Septemba 2007, Intercollege kilibadilishwa jina na kuwa Chuo Kikuu cha Nicosia, na baadaye kikajitenga na taasisi nyingine ya elimu ya juu. Chuo kikuu hiki kinaenea kwenye eneo lenye ukubwa wa zaidi ya mita za mraba 100,000.

## Vitivo 
* Usanifu na huduma zinazohusiana
* Uchumi
* Mawasiliano na uandishi wa habari
* Informatics
* Sayansi ya habari na teknolojia
* Teknolojia za kiufundi
* Sayansi ya Tiba
* Sayansi ya Jamii na Sanaa Zinazoonekana
* Sanaa na kubuni

## Tanbihi
Jamii:vyuo vikuu vya Kupro
Jamii:Nikosia
Jack Ulrich

**John Daniel "Jack, Silent" Ulrich** (18 Machi 1890 - 23 Oktoba 1927) alikuwa mchezaji wa hoki ya barafu wa nchini Kanada. Alikuwa kiziwi na bubu  ,alicheza mchezo huo na Mamilionea mbali mbali wa Vancouver na Aristocrats katika Jumuiya ya mchezo wa hoki, Pwani ya Pasifiki mnamo  1912-1914.  Alichezea pia Montreal Wanderers na Toronto Blueshirts kwenye Chama cha Kitaifa cha Hoki mnamo 1914-1916..

Katika mchezo wa hoki Ulrich alijulikana kwa jina la utani "Silent", au "Silent Jack".

## Marejeo 
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania Phase 2
Jamii:Waliofariki 1927
Jamii:Waliozaliwa 1890
Jamii:Wachezaji wa Kanada
Fritz Moen

**Fritz Yngvar Moen** (17 Desemba 1941 – 28 Machi 2005) alikuwa mwanamume wa Norwei aliyehukumiwa kimakosa kwa mauaji mawili tofauti, akitumikia jumla ya miaka 18 jela. Baada ya hukumu hizo kufutiliwa mbali, uchunguzi rasmi ulianzishwa ili kubaini ni nini kilienda vibaya katika uendeshaji wa kesi hiyo, na tarehe 25 Juni 2007 tume ilitoa shutuma kali kwa polisi, upande wa mashtaka na mahakama katika kile kilichoitwa mara moja upotovu mbaya zaidi wa haki ya Norwei kuwahi kutokea wakati wote.

Moen alikuwa kiziwi na alikuwa na tatizo kubwa la kuongea. Pia alikuwa amepooza kwa kiasi, lakini alikuwa na akili ya kawaida na kumbukumbu nzuri.

## Maisha ya Awali 
Moen alikuwa mtoto wa mwanamke wa Norwei (Betzy Moen) na Koplo wa Ujerumani (Fritz Robert Hellmann). Baba yake alihudumu wakati wa uvamizi wa Wajerumani wa Norwei katika vita ya pili ya dunia. Moen alikuwa kiziwi tangu kuzaliwa, na mama yake aliamua kuwa hataweza kumtunza. Mnamo Juni 1943 aliwekwa katika kituo cha watoto yatima huko Skjeberg. Haijulikani kama aliishi na mama yake katika kipindi kabla ya hicho, au kama alikuwa tayari anakaa katika nyumba ya watoto wachanga.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1941
Jamii:Waliofariki 2005
Jamii:Wanaume wa Norwei
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania Phase 2
Mulan (filamu ya 1998)

**Mulan** ni filamu ya katuni ya muziki kutoka kwa Walt Disney Feature Animation, iliyotolewa na Walt Disney Pictures mwaka 1998. Ni filamu ya thelathini na sita katika mfululizo wa Walt Disney Animated Classics. Hadithi yake inatokana na hekaya ya Kichina ya Hua Mulan, msichana anayejifanya mwanaume ili achukue nafasi ya baba yake mgonjwa katika jeshi la China kupigana na Wahan.

## Muhtasari wa hadithi
Mulan ni msichana wa Kichina anayehisi haendani na matarajio ya jamii kuhusu mwanamke. Anapojaribu kujiandaa kuwa bibi harusi kupitia mchumbiaji, anashindwa na kuhisi fedheha. Wakati huo huo, Uchina iko vitani dhidi ya Wahan wakiongozwa na Shan Yu. Mwanaume mmoja kutoka kila familia anatakiwa kujiunga na jeshi. Baba wa Mulan, Fa Zhou, ambaye ni mzee na dhaifu, analazimika kujiandikisha, jambo ambalo linamhuzunisha Mulan.

Kwa nia ya kumlinda baba yake, Mulan anaiba silaha za baba yake na kujifanya mwanaume kwa jina la "Ping", ili ajiunge na jeshi. Akiwa jeshini, anakutana na Kapteni Li Shang na kupata mafunzo ya kuwa mwanajeshi hodari. Ingawa anakumbana na changamoto nyingi akijificha kuwa mwanaume, anazidi kuthibitisha ushujaa wake.

Mulan anasaidiwa na Mushu, joka dogo aliyefukuzwa na mababu zake, anayejitahidi kumrudisha Mulan kwa heshima. Katika vita, Mulan anafanikiwa kuokoa jeshi dhidi ya uvamizi wa Wahan kwa kutumia ujanja na ujasiri. Hata hivyo, wakati wa sherehe, ukweli kwamba yeye ni mwanamke unafichuliwa, na anafukuzwa jeshini licha ya kuwa ameokoa maisha yao.

Baada ya kugundua kuwa Shan Yu yuko njiani kuua mfalme, Mulan anarudi mjini kuokoa himaya. Kwa msaada wa Shang na marafiki wake wa zamani wa jeshi, anapambana na Shan Yu na kumshinda kwa kutumia mbinu na hila. Mfalme anamtunuku heshima ya juu na anaonyesha ishara ya kuungwa mkono na jamii. Mulan anarudi nyumbani, ambako baba yake anamkaribisha kwa furaha na heshima.

## Washiriki
* Ming-Na Wen kama Fa Mulan
* Eddie Murphy kama Mushu
* BD Wong kama Kapteni Li Shang
* Miguel Ferrer kama Shan Yu
* Pat Morita kama Mfalme
* Soon-Tek Oh kama Fa Zhou
* June Foray kama Bibi Fa
* George Takei kama roho ya babu (toleo maalum)

## Marejeo
* *Mulan* kwenye IMDb. Iliwekwa tarehe 4 Mei 2025.
* *Mulan* kwenye Disney Movies. Iliwekwa tarehe 4 Mei 2025.
* Smith, Dave. *Disney A to Z*, Third Edition, (2006), uk. 33.
* Solomon, Charles. "Disney's 'Mulan' a Warrior Princess With a Modern Twist". *Los Angeles Times*. 19 Juni 1998.
* Taylor, Drew. "How Disney's 'Mulan' Changed the Game". *Collider*. 27 Machi 2020.

Jamii:Filamu za katuni za Disney
Jamii:Filamu za 1998
Kislavoni cha Mashariki Kusini

**Kislavoni cha Mashariki Kusini** ni kundi la lahaja za lugha za Kislavoni zinazozungumzwa katika maeneo mapana ya Ulaya ya Mashariki, zikiwemo hasa Kirusi, Kiukraini, na Kibelarus. Lahaja hizo zinaunda kundi la mashariki la Lugha za Kislavoni Kusini. Zinazungumzwa hasa katika Bulgaria na Macedonia Kaskazini, pamoja na maeneo ya jirani katika nchi zinazopakana. Lahaja hizo zinaunda kile kinachoitwa eneo la lugha za Kislavoni za Balkani, ambalo linajumuisha sehemu ya kusini-mashariki ya mwendelezo wa lahaja za Kislavoni Kusini. 

## Historia 
Lugha hizo zilitokana na lugha moja ya Kislavoni cha Mashariki iliyotumiwa mnamo karne ya 10 hadi karne ya 12 BK. Baada ya muda, lugha hizo zilianza kuachana na kukuza tabia za pekee, hivyo kuunda lugha tofauti zinazotambulika leo.

## Bibliografia
* 
Jamii:Lugha za Kislavoni
Jamii:Lugha za Ulaya
Jamii:Lugha za Bulgaria
Jamii:lugha za Masedonia Kaskazini
Annie Sinanduku Mwange

**Annie Sinanduku Mwange** ni mchimba madini na mwanaharakati kutoka Kongo . Mnamo 2024, alijumuishwa katika wanawake 100  .

## Kazi 
Mnamo mwaka 2010, Mwange alianzisha programu kwa watoto yatima katika Wilaya ya Kailo, lakini hakuweza kufikia wengi wao kwa sababu walikuwa wakifanya kazi katika migodi. Mwange alijua umuhimu wa kuboresha maisha ya wanawake, jambo ambalo lingepunguza kisha kazi za watoto. Zaidi ya hayo, wanawake walikabiliwa na unyanyasaji wa kijinsia na ukosefu wa usawa katika mahali pa kazi  . Kwa sababu hii, Mwange alianzisha vuguvugu la chinichini la kupambana na ukosefu wa usawa na unyanyasaji wa kijinsia migodini.

Mwange alianzisha Asefa, shirika la kiraia lililoanzisha mpango wa awali unaolenga elimu na mafunzo kubadilisha mienendo ya jinsia na kuboresha afya na usalama wa wanawake wa Kailo wanaofanya kazi katika migodi.  .

Kama mkakati wa kuepuka ukosefu wa usawa na unyanyasaji wa kijinsia, Mwange anataka wanawake wa mtandao wake wawe na miliki na kuwa na nafasi za uongozi katika shughuli za madini, badala ya kazi za pembeni ambazo wamepewa, kama vile kuosha madini yaliyochimbwa.  . Ili kufanikisha hili, alianza kutafuta wawekezaji wa kutoa fedha kwa wajasiriamali wanawake (wakati mwingine majirani na familia). Alifanikiwa kupata angalau 56 kati yao kuwa 'mama bosi' au 'mama mlinzi' wa migodi  . Zaidi ya hayo, imepokea usaidizi kutoka kwa Mpango wa Kibinadamu wa Chuo Kikuu cha Harvard na ufadhili kutoka kwa Shirika la Marekani la Maendeleo ya Kimataifa .

## Shukrani 
Mnamo 2024, makala ya Mélanie Gouby kuhusu Annie Sinanduku Mwange iliteuliwa kuwania Tuzo la One World Media, ambalo linatambua utangazaji wa hadithi katika Global South  . Katika mwaka huo huo, Mwange alitambuliwa kama mmoja wa " wanawake 100 »na BBC.

## Marejeo 
Jamii:wanaharakati wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Goonga Pehelwan

**Goonga Pehelwan** (kutoka Kihindi गूंगा पहलवान, ikimaanisha **Mpiganaji Bubu**) ni filamu ya hati kuhusu maisha na mapambano ya Virender Singh Yadav ambaye anachukuliwa kuwa mmoja wa wanariadha viziwi waliotukuka zaidi nchini India. Filamu hiyo, iliyotolewa mwaka 2014, ni jaribio la kuonyesha matibabu yasiyo ya usawa na fursa finyu ambazo wanariadha wenye ulemavu wamekuwa wakipata kutoka kwa serikali na jamii. Lengo jingine la filamu hiyo ni kushinikiza mabadiliko katika ngazi ya sera yatakayowanufaisha wanariadha wenye ulemavu kupitia ujumuishaji na zawadi za fedha. Filamu hiyo imeongozwa na Mit Jani, Prateek Gupta na Vivek Chaudhary, na kutolewa na Drishti media. Vyama vyote viwili viko Ahmedabad, Gujarat.
## Marejeo 
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania Phase 2
Jamii:Filamu za 2004
Waarma

**Waarma** ni kundi la watu wa Afrika Magharibi linaloishi karibu na Mto Niger nchini Mali. Asili yao inatokana na majeshi ya Wamoroko walioivamia Dola ya Songhai katika karne ya 16. Watu hawa waliobaki katika maeneo ya Djenné, Gao, na Timbuktu baada ya uvamizi huo, waliunda jamii mpya kwa kuoa wenyeji wa eneo hilo. Hivyo Waarma ni jamii yenye mchanganyiko wa damu ya Kiarabu ya Kaskazini na jamii za ndani za Sahel.

Jina “Waarma” linatokana na neno la Kiarabu ar-rumah (الرماة), likiwa na maana ya "washambuliaji kwa bunduki" au wapiganaji wa silaha za moto. Jina hilo liliwapatikana kutoka kwa jamii nyingine, si wao wenyewe.

Waarma ni tofauti na Wazarma wa Niger ambao ni wengi zaidi (takriban milioni 3.6), na ambao walikuwepo kabla ya uvamizi wa Moroko. Ingawa majina yao yanafanana, makabila haya ni tofauti kimazingira na kihistoria.

Kwa mujibu wa makadirio ya mwaka 1986, kulikuwa na takriban Waarma 20,000 waliotambua utambulisho wao, wakienea zaidi katika maeneo ya Timbuktu, bendi ya kati ya Mto Niger, na Delta ya Ndani ya Niger.

Uvamizi wa Moroko wa mwaka 1591 ulikuwa na lengo la kuchukua udhibiti wa njia za biashara ya dhahabu na chumvi. Jeshi hilo lilijumuisha takriban wanajeshi 4,000 wa Kiarabu, Wamorisko (Waislamu waliofukuzwa Uhispania), na hata waasi wa Ulaya waliokuwa wamejiunga na Moroko. Walikuwa na silaha za moto aina ya “arquebus” zilizotokana na teknolojia ya Ulaya.

Baada ya kushinda, Moroko haikuweza kudhibiti maeneo hayo kikamilifu. Ndani ya miaka kumi, viongozi wa Moroko waliokuwa Afrika Magharibi waliachwa bila msaada kutoka kwa malkia wao. Wanajeshi waliobaki waliishi mijini, wakaoa wanawake wa wenyeji, na kizazi chao kikawa Waarma wa leo. Katika karne ya 17, makundi mengine kama Wabambara, Watuareg, na Wafula yalichukua nafasi za juu za kisiasa, na Waarma wakabaki kuwa jamii ya kawaida pasipo nguvu ya kisiasa.

Leo, Waarma ni wachache na wamechanganyika sana na makabila mengine. Wanazungumza hasa Kisoninke au lahaja za Kimande, na wengi ni Waislamu. Ingawa hawana utawala wa kifalme tena, historia yao bado ina nafasi muhimu katika kumbukumbu za Mali na maeneo ya Bonde la Niger.

## Bibliografia
* John O. Hunwick (1999). The African Diaspora in the Mediterranean Lands of Islam. Markus Wiener Publishers.
* Nehemia Levtzion (1973). Ancient Ghana and Mali. Methuen & Co Ltd.
* M. Delafosse (1912). Haut-Sénégal-Niger.
Mkoa wa Muchinga

za mkoa wa Muchinga katika Zambia]]
**Mkoa wa Muchinga** ni mmojawapo kati ya mikoa 10 ya kujitawala ya Zambia. Una wakazi 922,212 kwenye eneo la  km² 87,806. Mji mkuu ni Chinsali. 

Mkoa umegawanywa katika wilaya 8:
Chinsali, Isoka, Kanchibiya, Lavushimanda, Mafinga, Mpika, Nakonde, Shiwang'andu.

## Marejeo
* 

## Viungo vya nje
* 

!
Ugatuzi nchini Zambia

ya ugatuzi nchini Zambia.]]
**Ugatuzi nchini Zambia** umefanyika kwa kuigawa nchi katika wilaya 116 zinazounda mikoa 10 na kugawanywa katika maeneo-bunge (yaani majimbo ya uchaguzi) kama ifuatavyo: 

Mkoa wa Kati (11):
Chibombo, Chisamba, Chitambo, Kabwe,  Kapiri Mposhi, Luano, Mkushi, Mumbwa, Ngabwe, Serenje na Shibuyunji.

Mkoa wa Copperbelt (10):
Chililabombwe, Chingola, Kalulushi, Kitwe, Luanshya, Lufwanyama, Masaiti, Mpongwe, Mufulira na Ndola.

Mkoa wa Mashariki (15):
Chadiza, Chama, Chasefu, Chipangali, Chipata, Kasenengwa, Katete, Lumezi, Lundazi, Lusangazi, Mambwe, Nyimba, Petauke, Sinda na Vubwi.

Mkoa wa Luapula (12):
Chembe, Chiengi, Chifunabuli, Chipili, Kawambwa, Lunga, Mansa, Mlenge, Mwansabombwe, Mwense, Nchelenge na Samfya.

Mkoa wa Lusaka (6):
Chilanga, Chongwe, Kafue, Luangwa, Lusaka na Rufunsa.

Mkoa wa Kaskazini (12):
Chilubi, Kaputa, Kasama, Lunte, Lupososhi, Luwingu, Mbala, Mporokoso, Mpulungu, Mungwi, Nsama na Senga.

Mkoa wa Kaskazini-Magharibi (11):
Chavuma, Ikelenge, Kabompo, Kalumbila, Kasempa, Manyinga, Mufumbwe, Mushindamo, Mwinilunga, Solwezi na Zambezi.

Mkoa wa Kusini (15):
Chikankata, Chirundu, Choma, Gwembe, Itezhi-Tezhi, Kalomo, Kazungula, Livingstone, Mazabuka, Monze, Namwala, Pemba, Siavonga, Sinazongwe na Zimba.

Mkoa wa Magharibi (16):
Kalabo, Kaoma, Limulunga, Luampa, Lukulu, Mitete, Mongu, Mulobezi, Mwandi, Nalolo, Nkeyema, Senanga, Sesheke, Shang'ombo, Sikongo na Sioma.

Mkoa wa Muchinga (8):
Chinsali, Isoka, Kanchibiya, Lavushimanda, Mafinga, Mpika, Nakonde na Shiwang'andu.

## Tazama pia 
*Mikoa ya Zambia
*Orodha ya miji ya Zambia

## Tanbihi 
## Viungo vya nje 
* Zambia Desktop Mapping Tools for Microsoft Office  by Andy Lyons.

Z
Jamii:Zambia
Talk Talk

***Talk Talk*** ni riwaya ya mwaka 2006 iliyoandikwa na T. C. Boyle. Inahusu mwanamke kijana kiziwi anayekuwa mwathirika wa   ulaghai wa kadi ya mkopo na wizi wa utambulisho. Polisi waliposhindwa kutoa msaada wa kutosha, mwanamke huyo pamoja na mpenzi wake wakaamua kumtafuta mhalifu wao wenyewe.

## Marejeo 
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania Phase 2
Jamii:Fasihi ya Kiingereza
Kivinjari cha simu

[thumb|240x240px|Ukurasa wa [Wikipedia kwenye iPhone 2G kupitia kivinjari cha Safari]]
**Kivinjari cha simu** (pia: **kidurusu cha simu**) ni programu inayoruhusu mtu kuvinjari tovuti kwenye simujanja, PDA, au kishikwambi (tablet). Kivinjari hiki kimebuniwa kwa namna inayowezesha kurasa za mtandao kuonekana vizuri kwenye skrini ndogo za vifaa vya mkononi.

Baadhi ya vivinjari vya simu, hasa vile vya zamani, viliundwa kuwa vyepesi na vyenye matumizi madogo ya kumbukumbu na data ili kuweza kufanya kazi kwenye simu zenye uwezo mdogo wa kuhifadhi data na kasi ya mtandao isiyo kubwa. Simu ndogo za zamani zilikuwa na vivinjari vilivyopunguzwa uwezo wake, lakini simu nyingi za kisasa zina vivinjari kamili vinavyoweza kushughulikia teknolojia mpya za mtandao kama CSS 3, JavaScript, na Ajax.

Tovuti zilizobuniwa kufanya kazi vizuri kwenye vivinjari vya simu zinajulikana kama “mtandao wa simu.” Kwa sasa, zaidi ya 75% ya tovuti zinajulikana kuwa rafiki kwa simu kwa kutambua maombi yanayotoka kwenye vifaa vya mkononi na kuunda toleo linalofaa skrini ya kifaa hicho na kiolesura cha kugusa.

## Viungo vya nje
*W3C Mobile Web Initiative &mdash; “The Mobile Web Initiative's goal is to make browsing the Web from mobile devices a reality”, explains Tim Berners-Lee, W3C Director and inventor of the Web.
*Compact HTML for Small Information Appliances &mdash; W3C NOTE 9 February 1998
*Open Mobile Alliance
*Blackberry Browser Developer site

Jamii:Teknolojia
Wilaya ya Chibombo

'''''' ni wilaya mojawapo kati ya 116 zinazounda mikoa 10 ya Zambia. Inapatikana katika Mkoa wa Kati pamoja na nyingine 10. Kadiri ya sensa ya mwaka 2022 ina wakazi 421,315 katika eneo la kilometa mraba 13,423 . Makao makuu ya wilaya yako Chibombo.

## Tazama pia 
*Ugatuzi nchini Zambia
*Orodha ya miji ya Zambia

## Tanbihi 
Jamii:Mkoa wa Kati (Zambia)
Jamii:Wilaya za Zambia
Wabwa

**Wabwa** (pia: **Waarabwa**) ni kundi la watu wa Afrika Magharibi wanaopatikana hasa nchini Burkina Faso na pia kusini mashariki mwa Mali, kati ya mito ya Bani na Mouhoun. Idadi yao inakadiriwa kufikia watu 300,000. Wanaishi katika vijiji vya kujitegemea bila serikali kuu, wakiwa na mila na kanuni za kijamii zinazoongoza maisha yao ya kila siku.

Maarufu kwa utengenezaji wa vinyago vya mbao vya mabaraza na kwa michoro ya usoni (kutobolewa na kuchorwa ngozi). Kadhalika Waarabwa ni wakulima, wapiga muziki na wachuuzi wa sanaa. Kilimo ni chanzo kikuu cha maisha kwao, wanalima pamba, mtama, mchele, karanga na viazi vitamu. Muziki na sanaa ya uchongaji ni muhimu katika tamaduni na ibada zao za kiroho.

Katika karne ya 18, maeneo yao yalivamiwa na Dola la Bambara na baadaye Wafula waliowateka na kuwateka nyara mifugo. Mwisho wa karne ya 19, Waarabwa walikabiliwa na ushuru mkubwa kutoka kwa Wafaransa, pamoja na njaa kali kati ya 1911 na 1913. Mnamo mwaka 1915 waliasi, wakaanzisha Vita vya Volta-Bani, vita vilivyodumu mwaka mmoja na kuleta uharibifu mkubwa kwa vijiji vyao.

Baada ya mateso hayo, waligeukia jirani zao Wanuna na kununua haki ya kutumia vinyago na nyimbo za ibada kutoka kwao. Tangu hapo, sanaa na mila za Waarabwa zilibeba athari nyingi za Wanuna. Ingawa baadhi ya mila kama vile michoro ya usoni zimeanza kupungua, Waarabwa bado wanatunza utamaduni wao wa kifasihi, kisanii na kiimani.
## Bibliografia
** Bacquart, Jean-Baptiste (1998). *The Tribal Arts of Africa*. Thames and Hudson. 
** Decalo, Samuel (1994). *Burkina Faso: World Bibliographical Series, Volume 169.*Clio Press. 
** Dagan, Esther A (1997). *The Spirits Dance in Africa Evolution, Transformation, and Continuity in Sub-Sahara*. Galerie Amrad African Arts Publications. 
** Engberg-Pedersen, Lars (2003). *Endangering Development: Politics, Projects, and Environment in Burkina Faso*. Praeger Publishers. 
** LaGamma, Alisa (2002). *Genesis: Ideas of Origin in African Sculpture*. Metropolitan Museum of Art. 
** Roy, Christopher D.; Thomas G. B. Wheelock (2007). *Land of the Flying Masks: Art and Culture in Burkina Faso*. Prestel Verlag. 
** *Traditional Sculpture from Upper Volta: an Exhibition of Objects from New York Museums and Private Collections: the African-American Institute, October 24, 1978-March 24, 1979*. The Institute.
Kisaidizi binafsi cha kidijitali

[thumb|[Palm TX]]
**Kisaidizi binafsi cha kidijitali (**Kiingereza: **Personal digital assistant**; kifupi **PDA**) ni kifaa kidogo cha mkononi chenye matumizi mengi, ambacho hutumika kusaidia kupanga taarifa binafsi. Baada ya kuwa maarufu sana miaka ya 1990 na 2000, PDA nyingi zilianza kupoteza umaarufu baada ya watu wengi kuanza kutumia simujaja zenye uwezo mkubwa zaidi, hasa zile zinazotumia iOS na Android mwishoni mwa miaka ya 2000, na kwa hiyo matumizi yake yakapungua kwa haraka.

PDA huwa na skrini ya kuonyesha vitu kwa njia ya kielektroniki. Aina nyingi pia huwa na uwezo wa kutoa sauti, hivyo zinaweza kutumika kama kicheza media kidogo (kifaa cha kubeba na kucheza sauti/video), na zingine pia kama simu. Kufikia mwanzo wa miaka ya 2000, karibu kila PDA ilikuwa na uwezo wa kuunganishwa na Intaneti, intranets au extranets kwa kutumia Wi-Fi au WAN, zisizo na waya. Pia nyingi zikawa na kivinjari cha simu. Baadhi ya PDA za baadaye zilitumia kioo cha kupapasa badala ya vitufe.

## Historia 
thumb|Psion Organiser I (1984)
PDA ya kwanza kabisa iliitwa Organiser, na ilitolewa mwaka 1984 na kampuni ya Psion. Kisha ikafuata Psion Series 3 mwaka 1991, ambayo ilianza kufanana na PDA tunazozifahamu, ikiwa na kibodi kamili. Neno *PDA* lilitumiwa kwa mara ya kwanza tarehe 7 Januari 1992 na Mkurugenzi Mkuu wa Apple Inc., John Sculley, katika maonesho ya Consumer Electronics Show huko Las Vegas, Nevada, akimaanisha Apple Newton.

[thumb|[Apple Newton MessagePad (1993) – Computer History Museum]]
Mwaka 1994, IBM ilitoa PDA ya kwanza yenye uwezo wa kutumia simu ya analojia, iitwayo IBM Simon, ambayo pia inaweza kuchukuliwa kama simujanja ya kwanza. Kisha mwaka 1996, Nokia ilitoa PDA yenye simu ya kidigitali, iitwayo 9000 Communicator.

Kampuni nyingine iliyokuwa ya kwanza katika soko hili ni Palm, ambayo ilianza kuuza mfululizo wa bidhaa za PDA mwezi Machi 1996. Palm ilikuja kutawala soko la PDAs hadi zilipoanza kushindanishwa na vifaa vya Pocket PC mwanzoni mwa miaka ya 2000.

Kufikia katikati ya miaka ya 2000, karibu kila PDA ilianza kuwa simujanja, kwa kuwa zile ambazo hazikuwa na uwezo wa kupiga simu zilianza kupotea sokoni.

## Marejeo
Jamii:Teknolojia
Palm TX

[thumb|The [Palm TX]]
**Palm TX** (iliandikwa kama **Palm T|X**) ni kifaa cha kidigitali cha mkononi (PDA) kilichotengenezwa na kampuni ya Palm, Inc. Kifaa hiki kilizinduliwa mwezi Oktoba 2005 na kilitengenezwa hadi Machi 2009. Kimeundwa kwa matumizi ya kupanga taarifa binafsi na kuwasiliana kwa njia ya intaneti bila waya.

Palm TX ilikuwa na Palm OS Garnet 5.4.9, prosesa ya Intel XScale PXA270 yenye kasi ya 312 MHz, na kumbukumbu ya ndani ya 32 MB RAM na 128 MB ya mweko. Ilikuwa na skrini ya sentimita 9.9 kwa urefu (inchi 3.9), yenye uwezo wa kupapaswa (touchscreen), rangi milioni moja, na mpambunuko wa 320x480.

Pia ilikuja na teknolojia za Wi-Fi, Bluetooth, na IrDA kwa ajili ya mawasiliano ya bila waya. Kwa hifadhi ya ziada, Palm TX iliweza kutumia kadi za SD, SDIO, na MMC. Kifaa kilikuwa hakina kamera, na betri yake ilikuwa ya ndani aina ya Lithium-ion yenye uwezo wa 1250 mAh.

Palm TX ilikuwa maarufu miongoni mwa watu waliotaka kutumia PDA zenye uwezo wa juu bila kuhitaji simu, ingawa baada ya kupanda kwa umaarufu wa simujanja zenye mfumo wa Android au iOS, matumizi yake yalipungua sana.

## Marejeo
Jamii:Teknolojia
Psion Organiser

[thumb|[Psion Organiser I (1984)]]
**Psion Organiser** ilikuwa jina la chapa ya kompyuta ndogo za mfukoni zilizotengenezwa na kampuni ya Psion kutoka Uingereza katika miaka ya 1980. Kifaa cha kwanza, kilichoitwa **Organiser I**, kilizinduliwa mwaka 1984, na kilifuatiwa na **Organiser II** mwaka 1986. Vifaa hivi vilikuwa na kifuniko kigumu cha plastiki kilichoteleza, kilikuwa kinalinda kibodi ya herufi 6x6 iliyopangwa kwa mpangilio wa alfabeti.

Organiser I ilikuwa na prosesa ya 8-bit aina ya Hitachi 6301, ikifanya kazi kwa kasi ya 0.9 MHz, na kumbukumbu ya 4 KB ROM na 2 KB RAM. Ilikuwa na skrini ya mstari mmoja wa maandishi na ilitumia betri moja ya 9V. Kifaa hiki kilikuwa na uzito wa gramu 225.

Organiser II iliboresha toleo la awali kwa kuongeza skrini ya mistari minne, kumbukumbu kubwa zaidi, na lugha ya programu ya ndani iitwayo OPL (Organiser Programming Language). Ilikuwa na uwezo wa kutumia "Datapaks" kwa ajili ya kuhifadhi programu na data. Kifaa hiki kilitumiwa na mashirika mbalimbali kama vile Marks & Spencer, wataalamu wa upimaji ardhi, na hata serikali ya Uingereza kwa ajili ya mahesabu ya usalama wa jamii.

## Marejeo
Jamii:PDA
Jamii:Psion
Jamii:Teknolojia
Memnos Costi

**Memnos Costi** (alizaliwa 14 Agosti 1976) ni mtangazaji wa televisheni na mchezaji wa mpira wa miguu wa Uingereza ambaye ni kiziwi. Anajulikana zaidi kwa kazi yake kama mtangazaji wa kipindi cha televisheni kwa ajili ya jamii ya viziwi kinachoitwa *See Hear*. 

## Tanbihi
Jamii:Wachezaji mpira wa Uingereza
Jamii:Watangazaji wa Uingereza
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania Phase 2
Eugene Hairston

**Eugene "Silent" Hairston** (Julai 1, 1929 - Novemba 24, 2014) alikuwa bondia wa kwanza mweusi kiziwi wa Marekani. Alizaliwa Harlem mwaka wa 1929 na akawa kiziwi akiwa na umri wa mwaka 1 kutokana na kisa cha uti wa mgongo. Alikua, alikwenda kwa P.S. 47 hadi alipokuwa na umri wa miaka 15, alipolazimika kuacha shule ili kusaidia familia yake. Mnamo 1947, Hairston alikua bondia wa kitaalam. Zaidi ya hayo, inasemekana kwamba Eugene Hairston alihitaji taa zinazomulika kuashiria mechi ilipomalizika, jambo ambalo mashabiki wanamkumbuka kwa furaha.

## Maisha ya awali 
Kuna vyanzo vinavyopingana ikiwa Hairston alizaliwa mnamo 1929 au 1930. Hata hivyo, ni wazi kwamba alikua kiziwi katika mwaka wake wa kwanza wa maisha na ikabidi aache shule akiwa na umri wa miaka 15.

Hairston alitatizika kutaka kupendezwa na ndondi kuzingatiwa kwa uzito kutokana na yeye kuwa Viziwi na bubu lakini hatimaye akapata mafanikio katika Klabu ya Tremont Athletic inayoendeshwa na ndugu wa Italia Mike na Joe Miele. Mike Miele hatimaye akawa meneja wa Hairston na Joe Miele akawa mkufunzi wake. Walakini, katika kipindi chake kifupi kama bondia, alishindana na watu wengi maarufu na kushinda mataji anuwai.

### Kazi ya ndondi kwa ridhaa 
Baada ya miezi sita ya kuendelea kuuliza na kusubiri nje ya Klabu ya Tremont Athletic, pambano la kwanza la ndondi kwa Hairston lilikuwa mwaka wa 1945. Haya yalitokea wakati wamiliki wa klabu hiyo ya riadha walipoamua kumpa nafasi na kumfanya apige ngumi baadhi ya wachezaji wengine waliokuwa kwenye tovuti. Katika mechi hizi za kwanza, aliweza kuwashinda wapinzani wanne tofauti.Katika 1947, Hairston alipokea Chicago Intercity Golden Gloves (147 lb.) Welterweight Championship na New York Golden Gloves Championship, 137 lb. Open Division.

### Taaluma ya Ndondi. 
Katika msimu wa joto wa 1947, Hairston aliingia katika safu ya wataalamu, akishinda mapigano yake 16 ya kwanza mfululizo. Alipoanza kukusanya tahadhari ya umma, alipewa majina ya utani "Silent Hairston" na "The Deaf Wonder." Zaidi ya hayo, alikuwa kwenye mechi ambazo zilionekana kwenye TV ya Taifa mara 13. Wakati wake kama bondia wa kulipwa, alipigana na watu binafsi kama vile Jake LaMotta, Kid Gavilán, Johnny Bratton, Paul Pender, na Paddy Young. Zaidi ya hayo, mapambano ya Hairston dhidi ya LaMotta yametajwa katika wasifu wa LaMotta, Raging Bull.

## Marejeo 
Jamii:mabondia wa Marekani
Nasaba ya Joseon

**Nasaba ya Joseon** (pia: **Chosun**) ilikuwa nasaba ya Korea iliyotawala miaka 505, kuanzia mwaka 1392 hadi 1897. 

Iliunga mkono Ukonfusio dhidi ya Ubuddha na Ukristo. Wafuasi wa dini hizo mbili, hasa ya pili, walidhulumiwa pengine kwa ukatili mkubwa.

## Angalia pia 
* Wafiadini wa Korea

## Tanbihi
## Marejeo
* 
* .
* .
* 
* .
* 
* .
* .

## Marejeo mengine 
* *A Cultural History of Modern Korea*, Wannae Joe, ed. with intro. by Hongkyu A. Choe, Elizabeth, N.Y., and Seoul Korea: Hollym, 2000. 
* *An Introduction to Korean Culture*, ed. Koo & Nahm, Elizabeth NJ, and Seoul Korea: Hollym, 1998. 2nd ed. 
* *Noon Eu Ro Bo Neun Han Gook Yuk Sa #7* by Jang Pyung Soon. Copyright 1998 Joong Ang Gyo Yook Yun Goo Won, Ltd, pp.&nbsp;46–47.
* Alston, Dane. 2008. "Emperor and Emissary: The Hongwu Emperor, Kwŏn Kŭn, and the Poetry of Late Fourteenth Century Diplomacy". *Korean Studies* 32. University of Hawai'i Press: 104–147. 
* Kye, Seung B.. 2010. "Huddling Under the Imperial Umbrella: A Korean Approach to Ming China in the Early 1500s". The Journal of *Korean Studies* 15 (1). University of Washington Center for Korea Studies: 41–66. 
* Robinson, David M.. 2004. "Disturbing Images: Rebellion, Usurpation, and Rulership in Early Sixteenth-century East Asia" – "Korean Writings on Emperor Wuzong". *The Journal of Korean Studies* 9 (1). University of Washington Center for Korea Studies: 97–127. 
* Robinson, Kenneth R. 1992. "From Raiders to Traders: Border Security and Border Control in Early Chosŏn, 1392–1450". *Korean Studies* 16. University of Hawai'i Press: 94–115. 
* Ji-Young Lee. 2020. "The Founding of the Korean Chosŏn Dynasty, 1392". in ''''. Cambridge University Press.
* .
* .
* .

## Viungo vya nje 
* 
* 
* Cultural Values of the Choson Dynasty – from Instrok.org, created by the East Rock Institute.
* "Click into the Hermit Kingdom" (Written by Yang Sung-jin and published by Dongbang Media in Seoul, South Korea) – 100 articles in English on the Joseon dynasty
* Korean royal family website – currently available only in Korean.
* Choson dynasty
* "Japanese Document Sheds New Light on Korean Queen's Murder" – Ohmynews.com's uncovered document about murder of Queen Minbi
* "E-Annals Bring Chosun History to Everyman", *The Chosun Ilbo*, January 27, 2006.
* "Korean Lee (Yi) Dynasty Granite Sculptures"

Jamii:Historia ya Korea
Orodha ya maziwa ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo

**Orodha ya maziwa ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo** inajumuisha maziwa yafuatayo: 
* Albert
* Ambale
* Balengwa
* Balukila
* Batuli
* Benaît
* Bita
* Boya
* Delcommune (Nzilo)
* Dikolongo
* Edouard
* Fwa
* Gongalo
* Kabamba
* Kabele
* Kabumba
* Kabwe
* Kafakumba
* Kalenga
* Kalombwe
* Kalumbe
* Kana
* Kapandwe
* Kapondwe
* Kapumbwe
* Kasuku
* Kayumba
* Kazibaziba
* Kibala
* Kibunga
* Kifukulu
* Kilombwe
* Kilumbe
* Kinda
* Kirwa
* Kisale
* Kishiba-Pande
* Kitombole
* Kitoponti
* Kitulu
* Kiubo
* Kivu
* Kuibo
* Kwada
* Libanda
* Lukanga
* Lukulu
* Lunda
* Lungwe
* Lutembale
* Mai-Ndombe (Léopold II)
* Makamba
* Mayumbwe
* Molanda
* Mugumba
* Mukushi
* Mulenda
* Musala
* Muyumbwe Alphonse
* Mwero
* Mwipotondo
* Nanu
* Ndalaga
* Niange
* Nyanwe
* Nyeba
* Ondo
* Paku
* Showa
* Tambe
* Tanganyika
* Tshangalele
* Tshinene
* Tukanga
* Tukenga
* Tumba
* Tumgwe
* Upemba
* Vundu
* Zibanza
* Ziba-Ziba
* Zimbambo

Jamii:maziwa ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Jamii:orodha za kijiografia
Wilaya ya Mwansabombwe

'''''' ni wilaya mojawapo kati ya 116 zinazounda mikoa 10 ya Zambia. Inapatikana katika Mkoa wa Luapula pamoja na nyingine 11. Kadiri ya sensa ya mwaka 2022 ina wakazi 58,919 katika eneo la kilometa mraba 1,187.3 . Makao makuu ya wilaya yako Mwansabombwe.

## Tazama pia 
*Ugatuzi nchini Zambia
*Orodha ya miji ya Zambia

## Tanbihi 
Jamii:Mkoa wa Luapula
Jamii:Wilaya za Zambia
Hamu

**Hamu** (pia: *hamumu*, kutoka neno la Kiarabu) ni ono mojawapo la msingi linalompata mtu au mnyama kwa kuona au kufikiria jambo la kumpendeza.

Hamu ikifikia lengo lake inasababisha furaha. Ikipingwa inasababisha hasira.

## Marejeo 
*Marks, Joel. *The Ways of Desire: New Essays in Philosophical Psychology on the Concept of Wanting*. Transaction Publishers, 1986
*Jadranka Skorin-Kapov, *The Aesthetics of Desire and Surprise: Phenomenology and Speculation*. Lexington Books 2015

Jamii:saikolojia
John Louis Clarke

**John Louis Clarke** ("**Cutapuis**"; 10 Mei 1881 – 20 Novemba 1970) alikuwa msanii na mchongaji wa miti kiziwi na bubu kutoka kabila la Blackfeet huko Mashariki mwa Glacier, Montana. Alikuwa maarufu kwa uchoraji na uchongaji  wake wa wanyamapori unaohusiana na Hifadhi ya Taifa ya Glacier. Jina lake la Kiblackfoot lilikuwa "Cutapuis" (Mtu Asiyesema).

= Marejeo=

Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania Phase 2
Jamii:Waliofariki 1970
Jamii:Waliozaliwa 1881
Jamii:Wachoraji wa Marekani
Jamii:Wachongaji wa Marekani
Graham Lusk

**Graham Lusk** FRS(For) FRSE  (15 Februari 1866 – 18 Julai 1932) alikuwa mwanafiziolojia na mtaalamu wa lishe kutoka Marekani. Alihitimu kutoka Chuo Kikuu cha Columbia, na Chuo Kikuu cha Munich akiwa na shahada ya uzamivu (PhD). Alikuwa mtaalamu wa kisukari. Alipoteza uwezo wa kusikia na kuwa kiziwi kabisa kuanzia umri wa miaka 30.

## Marejeo 
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania Phase 2
Jamii:Waliofariki 1932
Jamii:Waliozaliwa 1866
Jamii:Wanabiolojia wa Marekani
Bernardino wa Asti

**Bernardino wa Asti** (pia: **Bernardinus Palladius, Bernardino Palli, Bernardino Pallido**; Asti, 1484 hivi - Roma, 1557) alikuwa mkuu wa urekebisho wa Ndugu Wadogo Wakapuchini miaka 1535-1538 halafu 1546-1552. Aliposhika uongozi wao Bernardino alilipa shirika hilo jipya sura ya kiroho ya kudumu, hasa kwa njia ya katiba iliyotungwa mwaka 1535 na kupitishwa mwaka uliofuata, halafu ikatumika hadi mwaka 1968 bila mabadiliko makubwa. Aliitwa "baba wa shirika la Wakapuchini" na kwamba "Mathayo wa Bascio alilipa kanzu, Ludoviko wa Fossombrone alilipa ndevu, na Bernardino wa Asti alilipa roho."

Akiwa mkuu wa utawa huo alishiriki Mtaguso wa Trento na kutoa hotuba kuhusu hatua ya awali ya mtu kufanywa na Mungu kuwa mwadilifu (14 Julai 1546) . Miaka miwili ya mwisho ya maisha yake alifundisha teolojia huko Roma.

## Maandishi
 Orationum spiritualium…,Milan, 1535
 Litterae P. Bernardini Astensis Generalis Ordinis nostri ad Fratres Provinciae Sancti Angeli, in Analecta Ordinis min. capuccinorum, XXIV, 1 (1908), pp. 20-21
 Judicium de Minoritani Pallii usu (cité sans autre indication par Bernard de Bologne, Bibliotheca..., p.46).

## Tanbihi
## Marejeo
 Raffaele Romanelli, Dizionario Biografico degli Italiani, Fondazione Treccani 
 Bernardino da Colpetrazzo, Historia Ordinis fratrum min. capuccinorum (1525-1593), a c. di Melchiorre da Pobladura, lib. II, in Monum. historica Ordinis min. capuccinorum, III, Assisi, 1940, pp. 180-194
 Matteo da Salò, Historia capuccina, a c. di Melchiorre da Pobladura, parte II, ibid., VI, Romæ, 1950, pp. 6-32
 Z. Boverio, Annalium seu sacrarum historiarum Ordinis min. s. Francisci qui capuccini nuncupantur..., I, Lyon, 1632, pp. 510-526
 Bernard da Bologna, Bibliotheca scriprorum Ordinis min. s. Francisci capuccinorum, Venetia, 1747, pp. 45-46
 Felice da Mareto, Tavolo dei capitoli gen. dell'ordine dei FF. MM. Cappuccini..., Parma, 1940, pp. 33-36
 Ilarino da Milano, Ifrati minori cappuccini e il concilio di Trento, in Italia francesc., XIX (1944), pp. 56-57
 Melchiorre da Pobladura, Historia generalis Ordinis fratrum minorum capuccinorum…, 1525-1619, Romae, 1947, pp. 44-48, 511-52, 214-222; Lex. capuccinum, Roma 1951, coll. 200-201.

Jamii:mapadri
Jamii:Wafransisko
Umontani

wakimpokea Roho Mtakatifu siku ya Pentekoste kadiri ya Matendo ya Mitume. Montanus alidai kumpata vilevile.]]
**Umontani** ulikuwa aina ya Ukristo iliyopewa jina la mwanzilishi wake , Montanus , mtu wa Frigia (leo nchini Uturuki) wa karne ya 2. Huyo alijidai kumpata Roho Mtakatifu kama nabii, lakini Kanisa Katoliki kwa jumla lilimuona yeye na wafuasi wake kama wazushi . Hata hivyo Umontani ulienea hata Ulaya na Afrika Kaskazini na kudumu kwa namna moja au nyingine katika karne zilizofuata .

## Tanbihi
## Marejeo
* 
* .
*
* 
* .
* .
* 
* 

## Marejeo mengine
* Groh, Dennis E. 1985. "Utterance and exegesis: Biblical interpretation in the Montanist crisis," in Groh and Jewett, *The Living Text* (New York) pp 73–95.
* Heine, R.E., 1987 "The Role of the Gospel of John in the Montanist controversy," in *Second Century* v. 6, pp 1–18.
* Heine, R.E., 1989. "The Gospel of John and the Montanist debate at Rome," in *Studia Patristica* 21, pp 95–100.
* .
* .
* .
* .
* 
* .

## Viungo vya nje
* 
* .  An extensive listing of references by 67 ancient and medieval writers to the Montanists.
* .  Extensive bibliography and on-line articles.

Jamii:Historia ya Kanisa
Mababu wa Kitume

**Mababu wa Kitume** walikuwa Wakristo waandishi wa karne ya 1 na ya 2 BK ambao wanashika nafasi ya pekee kati ya Mababu wa Kanisa kutokana na ujirani wao na Mitume wa Yesu, ambao baadhi yao waliweza kuwafahamu au walau waliathiriwa nao sana kupitia mtu aliyewafahamu . Ingawa baadhi ya maandishi yao yalitungwa wakati uleule wa vitabu kadhaa vya Agano Jipya na pengine yalitumika sana katika Kanisa la mwanzoni, hatimaye hayakupokewa katika Biblia ya Kikristo . 

## Maandishi yao
*Barua zinazohusiana na Papa Klementi I
**Barua ya kwanza ya Klementi
***Barua ya pili ya Klementi* (wengi wanaona si ya kwake)
*Barua saba za Ignas wa Antiokia
**Kifodini cha Ignas*
*Barua ya Polikarpo
**Kifodini cha Polikarpo*
*Mabaki ya maandishi ya Papia wa Hierapoli
*Sehemu ndogo iliyobaki ya Apolojia ya Kwadrato wa Athens
**Didake*
**Barua ya Barnaba*
**Barua kwa Diogneto*
*Mchungaji, kazi ya Herma

Baadhi wanakubali pia Tenzi za Solomoni kama maandishi ya mwanafunzi wa Mtume Yohane ya katikati ya karne ya 1.

## Matoleo ya kitaalamu
* The Apostolic Fathers. Vol. 1. I Clement. II Clement. Ignatius. Polycarp. Didache. Barnabas. Loeb Classical Library. Cambridge: Harvard University Press, 1912 Kirsopp Lake
* The Apostolic Fathers. Vol. 2. Shepherd of Hermas. Martyrdom of Polycarp. Epistle to Diognetus. Loeb Classical Library. Cambridge: Harvard University Press, 1913 Kirsopp Lake
* The Apostolic Fathers. Vol. 1. I Clement. II Clement. Ignatius. Polycarp. Didache. Loeb Classical Library. Cambridge: Harvard University Press, 2003 Bart Ehrman (replaced Lake)
* The Apostolic Fathers. Vol. 2. Epistle of Barnabas. Papias and Quadratus. Epistle to Diognetus. The Shepherd of Hermas. Loeb Classical Library. Cambridge: Harvard University Press, 2005 Bart Ehrman (replaced Lake)
*The Apostolic Fathers: Greek Texts and English Translations. 3rd Edition. Grand Rapids: Baker, 2007 Michael Holmes
*Die Apostolischen Väter. Tübingen: Mohr Siebeck, 1992 Andreas Lindemann and Henning Paulsen (German)

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* This contains a more detailed exegesis of the writings.
*Apostolic Fathers in the Christian Cyclopedia
*SBL Apostolic Fathers Section

Jamii:Mababu wa Kanisa
Joan Stewart, Binti Mfalme wa Morton

**Joan Stewart**, binti wa Mfalme James I wa Uskochi, anayejulikana pia kama Joanna (takriban 1428 – 22 Juni 1493), alikuwa Malkia mdogo wa Morton na mke wa James Douglas, Chifu Mkuu wa Kwanza wa Morton. Alifahamika kwa jina la Kilatini “muta domina,” likimaanisha “bibi bubu” wa Dalkeith

=Marejeo=

Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania Phase 2
Jamii:Waliofariki 1493
Jamii:Waliozaliwa 1428
Jamii:wanasiasa wa Uskoti
Rebecca Macree

**Rebecca Macree** (alizaliwa Barking, Uingereza, 19 Juni 1971) ni mchezaji wa zamani wa squash  ambaye alizaliwa akiwa kiziwi, lakini licha ya ulemavu huo, alifanikiwa kushinda mataji 8 katika fainali 24 alizoshiriki katika kipindi cha miaka 17 kwenye mzunguko wa WISPA  kuanzia 1993 hadi 2005. Aliliwakilisha taifa la Uingereza katika Mashindano ya Dunia  na  Ulaya ya Timu ya Squash. 

Mafanikio yake makubwa zaidi yalikuwa kuwa sehemu ya timu ya Uingereza iliyoshinda Mashindano ya Dunia ya Squash ya Wanawake  yaliyofanyika  Sheffield mwaka 2000.

Alifikia nafasi ya juu kabisa ya dunia ya namba 7 mnamo Mei 2003. Mafanikio haya yanamuweka miongoni mwa wanamichezo wenye ulemavu wa kusikia waliofanikiwa zaidi duniani.

Macree alianza kucheza squash akiwa na umri wa miaka 14. Licha ya kuanza kucheza mchezo huo akiwa na umri mkubwa kidogo, aliupenda mara moja na akaanza kushinda mashindano ya vijana haraka na alianza kucheza kitaalamu mwaka 1993.

Katika kipindi chote cha kazi yake, Macree alijulikana kwa kuwa mchezaji mwenye ushindani mkali na aliyesema mambo waziwazi, mara nyingine akionyesha hasira uwanjani. Mwaka 2002, alifungiwa kwa siku 42 na Chama cha Kimataifa cha Wachezaji wa Squash Wanawake baada ya kutokea mabishano makali na refa kwenye mashindano ya Singapore Open, yaliyomalizika kwa Macree kumtukana refa kwa kumwita "Mtu wa hovyo".

## Marejeo
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania Phase 2
Jamii:Wanamichezo wa Uingereza
Jamii:Waliozaliwa 1971
Jamii:Watu walio hai