open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jumuiya ya Afya ya Afrika Mashariki, Kati, na Kusini

thumb|Nembo ya Jumuiya ya Afya ya Afrika Mashariki, Kati, na Kusini
**Jumuiya ya Afya ya Afrika Mashariki, Kati, na Kusini** ni shirika la kiserikali linalosaidia afya katika nchi wanachama. Makao makuu yako mji wa Arusha, Tanzania. Shirika hili pia linasisitiza ushirikiano baina ya nchi wanachama ambazo ni Kenya, Lesotho, Malawi, Mauritius, Eswatini, Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Zambia, na Zimbabwe na inasaidia nchi tisa.

Jumuiya ya Afya ya Afrika Mashariki, Kati, na Kusini ilianzishwa mwaka 1974. Tangu mwaka huo, Jumuiya ya Afya ya Afrika Mashariki, Kati, na Kusini ilisaidia nchi zilizo nje ya nchi tisa wanachama pia. Baadhi ya nchi hizo ni Botswana, Burundi, Kamerun, Eritrea, Gabon, Liberia, Msumbiji, Namibia, Rwanda, Shelisheli, Sudan Kusini, Sudan na Somalia.

Lengo kuu la shirika hilo ni kufanya bora ufanisi wa huduma za afya. Kutimiza malengo yao ya shirika, wanashiriki na mashirika mengine, utafiti, na sera. Muda mrefu, shirika inatumaini kuongoza afya katika Afrika Mashariki, Kati, na Kusini kwamba raia katika nchi matokeo mazuri ya afya.

## Mfumo wa Serikali Katika Jumuiya ya Afya ya Afrika Mashariki, Kati, na Kusini 
Jumuiya ya Afya ya Afrika Mashariki, Kati, na Kusini ina matawi matano ya serikali:
* Mkutano wa Wizara ya Afya: Tawi kuu la serikali. Kazi yao ni kupitia sera na kitaifa mikakati ya afya. Pia wanafafanua mashaka ya juu ya afya.
* Kamati ya Ushauri: Tawi hilo linahudumia mwili ya uongozi ya katibu wakuu.
* Kamati ya Ushauri ya Pamoja ya Wakuu: Kamati ya juu ya ufundi
* Kamati za Wataalamu wa Miradi: Kamati madogo za ufundi
* Jumuiya ya Afya ya Afrika Mashariki, Kati, na Kusini ya Katibu Wakuu: Kamati hii inatekeleza miradi ya afya.

## Programu Katika Jumuiya ya Afya ya Afrika Mashariki, Kati, na Kusini 
thumb|Nchi za rangi ya buluu ni nchi wanachama na Jumuiya ya Afya ya Afrika Mashariki, Kati, na Kusini pia inasaidia nchi za rangi ya machungwaShirika hili lina programu tatu.
* Programu ya Magonjwa Sugu na Usalama wa Chakula
* Programu ya Afya ya Familia na Magonjwa ya Kuambukiza
* Programu ya Afya ya Mifumo na Kuendelea ya Uwezo

## Mafanikio ya Afya ya Umma ya Jumuiya ya Afya ya Afrika Mashariki, Kati, na Kusini 
* Wameelimisha ya juu ya elfu mbili miwongozaji wa afya
* Uundaji wa lebo juu ya sabini nchini wanachama
* Wananzishwa wa vyuo saba vya afya

## Vyuo Vikuu vinavyohusika na Jumuiya ya Afya ya Afrika Mashariki, Kati, na Kusini 
* Chuo Cha Anastesiologists
* Chuo Cha Daktari wa Upasuaji
* Chuo Cha Daktari wa Wanawake na Daktari wa Uzazi
* Chuo Cha Wauguzi na Wakunga
* Chuo Cha Daktari ya Kansa
* Chuo Cha Madaktari
* Chuo Cha Madaktari ua Macho

## Marejeo 
Jamii:Afya ya umma
Arusha Secondary School

**Arusha Secondary School** ni shule ya sekondari iliyoko huko Arusha, Tanzania iliyoanzishwa mwaka 1962 mwaka mmoja baada ya Tanganyika kupata uhuru. Ni shule ya kwanza nchini Tanzania kuongozwa na mwanamke Mtanzania aliyesoma nchini Marekani. 

Mnamo 2018 shule hiyo ilikuwa na wanafunzi 800 wa kike. 

## Marejeo 
Jamii:Elimu ya Tanzania
Jamii:Arusha
Jamii:Wanawake wa Kiafrika kwenye Wikipedia
Josephine Joseph Lagu

**Josephine Joseph Lagu** ni mwanasiasa kutoka nchi ya Sudan Kusini na Waziri wa Kilimo na Usalama wa Chakula mpaka hapo mwaka 2022. Yeye ni binti wa Joseph Lagu.

Mnamo Februari 10, 2025 aliteuliwa kuwa Makamu wa rais, miongoni mwa orodha ya Makamu wa rais watano wa nchi kwa mujibu wa mkataba wa amani wa mwaka 2018 (R‑ARCSS) na serikali ya mpito ya muungano wa kitaifa.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Sudan Kusini
Jamii:Wanawake wa Sudan Kusini
Cecilia Oba

**Cecilia Oba Tito** alikuwa meya wa kwanza mwanamke kutoka mji wa Yei, Sudan Kusini. 

Alichaguliwa mwaka 2013, akauawa mnamo 9 Novemba 2014.

## Marejeo
Jamii:Waliofariki 2014
Jamii:Wanasiasa wa Sudan Kusini
Jamii:Wanawake wa Sudan Kusini
Amina (malkia wa Zazzau)

**Amina**, anayejulikana pia kama **Aminatu** (alifariki mwaka 1610), alikuwa mtu wa kabila la Kihausa. Anatajwa kama kiongozi wa kihistoria wa watu wa Kihausa wa Zazzau, eneo linalojulikana leo kama mji wa Zaria katika Jimbo la Kaduna, kaskazini-magharibi mwa Nigeria.

Inaaminika kuwa alitawala katika karne ya 16. Hata hivyo, uwepo wake bado ni wa mjadala miongoni mwa wanahistoria. Baadhi yao wamehoji usahihi wa simulizi zinazomhusu, kwani hadithi za maisha yake zimechanganyika na masimulizi ya baadaye na ya mdomo.

## Maisha ya awali
Amina alizaliwa katikati ya karne ya 16 BK kwa Mfalme Nikatau, mtawala wa 22 wa Zazzau, na Malkia Bakwa Turunku (takriban 1536–1566). Amina alikuwa na dada mdogo aliyeitwa Zaria, ambaye jina lake linahusiana na mji wa kisasa wa Zaria (Jimbo la Kaduna), uliobadilishwa jina na Waingereza mapema karne ya ishirini. Kulingana na hadithi za mdomo zilizokusanywa na mwanahistoria wa utamaduni *David E. Jones*, Amina alilelewa katika mahakama ya babu yake na alipendwa naye sana. Babu yake alimfundisha kwa uangalifu kuhusu masuala ya kisiasa na kijeshi, huku akimtembeza mahakamani.

Akiwa na umri wa miaka kumi na sita, Amina alipewa cheo cha *Magajiya* (mrithi wa kiti), na kupewa watumwa wa kike arobaini (*kuyanga*). Kabla ya kuchukua kiti cha enzi, Zazzau ilikuwa mojawapo ya falme kubwa zaidi na pia chanzo kikuu cha watumwa waliokuwa sehemu ya biashara ya watumwa katika masoko ya Kano na Katsina pamoja na wafanyabiashara Waarabu.

Miezi mitatu tu baada ya kutawazwa malkia, Amina alizindua kampeni ya miaka 34 dhidi ya majirani zake, ili kupanua eneo la Zazzau.

Hata hivyo, bado kuna utata mkubwa kuhusu mahali halisi alipofariki. Baadhi ya waandishi wamedai alikufa Vom Jos, huku wengine wakisisitiza kuwa alifariki Atagara (Idah ya leo).
## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1530
Jamii:Waliofariki 1610
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wanasiasa wa Nigeria
Kipange (Micheweni)

Kwa kata nyingine yenye jina hiloi, tazama Kipange (Unguja).

**Kipange** ni kata ya Wilaya ya Micheweni katika Mkoa wa Pemba Kaskazini, Tanzania. 

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 3,191 . 

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Pemba Kaskazini
Jamii:Wilaya ya Micheweni
CHAUKIDU

**Chama cha Ukuzaji wa Kiswahili Duniani** (kifupi: CHAUKIDU) ni shirika lisilo la kiserikali lililolenga kukuza, kutangaza, na kufundisha Kiswahili duniani kote. Chama hicho kimejikita katika kuhakikisha kuwa lugha ya Kiswahili inapata hadhi na kuthaminiwa kimataifa. 

## Historia 
CHAUKIDU ilianzishwa na kikundi cha wanazuoni na wataalamu wa lugha ya Kiswahili wenye lengo la kufanya Kiswahili kuwa lugha inayotambulika na inayotumiwa kote ulimwenguni. 

## Malengo 
Malengo ya CHAUKIDU ni pamoja na:
# Kukuza matumizi ya Kiswahili: CHAUKIDU inasisitiza umuhimu wa Kiswahili kama lugha ya mawasiliano katika ngazi za kimataifa.
# Kueneza elimu ya Kiswahili: Shirika hilo linatoa kozi, semina, na vifaa vya kujifunzia ili kuhamasisha watu kujifunza na kutumia Kiswahili.
# Kukuza utamaduni wa Kiswahili: CHAUKIDU inashirikiana na taasisi na mashirika mengine kukuza utamaduni na sanaa ya Kiswahili.
# Kuandaa makongamano ya kimataifa ya wadau na wataalamu wa Kiswahili

### Shughuli 
Kati ya shughuli zake, CHAUKIDU hufanya yafuatayo:
# Mafunzo na semina: CHAUKIDU huandaa mafunzo na semina kwa walimu, wataalamu wa lugha, na wale wanaopenda kujifunza Kiswahili.
# Maonyesho na matamasha: Shirika hilo hushiriki katika maonyesho ya kimataifa na matamasha ya lugha na utamaduni.
# Uchapishaji: CHAUKIDU huchapisha vitabu, majarida, na vifaa vingine vya kujifunzia Kiswahili.

## Ushirikiano 
CHAUKIDU hushirikiana na taasisi za elimu, serikali, na mashirika mengine ya kimataifa katika kufikia malengo yake ya kueneza Kiswahili duniani kote.

## Marejeo 
Jamii:Kifupi
Jamii:Kiswahili
Suzanne Jambo

**Suzanne Jambo**  ni  mwanasiasa, mwanasheria, na mwanaharakati wa haki za binadamu wa Sudan Kusini.

## Elimu 
Suzanne alipata shahada ya sheria ya umma kutoka chuo kikuu cha Buckingham, Uingereza 

## Marejeo
Jamii:Wanasiasa wa Sudan Kusini
Jamii:Wanawake wa Sudan Kusini
Jamii:Kampeni ya Wanawake wa Kiafrika kwenye Wikipedia
Engrácia Cabenha

**Engrácia Francisco Cabenha** (alizaliwa mwaka 1949) ni afisa wa kijeshi wa Angola na mwanaharakati wa kupinga ukoloni. Engrácia alikuwa mwanamke pekee kuwa sehemu ya kundi la kimataifa ambapo,mnamo tarehe 4 Februari 1961, walivamia magereza ya kikoloni huko Luanda, na kusababisha Vita vya Uhuru wa Angola.

## Historia
Engrácia Francisco Cabenha, ambaye pia anajulikana kama "Malkia wa Februari 4" na "Malkia wa Ukombozi", alikuwa na umri wa miaka 12 tu aliposhiriki katika vitendo hivyo vya Februari 4 mwaka 1961, ambavyo vilisababisha uvamizi wa wakoloni huko magereza ya Luanda.

## Marejeo
Jamii:wanaharakati wa Angola
Jamii:Kampeni ya Wanawake wa Kiafrika kwenye Wikipedia
Maria Haller

**Maria de Jesus Haller** ( alizaliwa mwaka 1923 – amefariki 18 Oktoba 2006), alikuwa balozi wa kwanza mwanamke, mwalimu na mwanahabari wa Angola. Maria alishiriki katika harakati za kupigania uhuru wa Angola kutoka kwa mamlaka ya kikoloni, Ureno.
## Wasifu
Maria alizaliwa Angola kama Maria de Jesus Nunes Da Silva mnamo mwaka 1923,akiwa binti wa mfanyakazi wa shamba mwenye umri wa miaka 12 ambaye alibakwa na mmiliki wa shamba hilo.
## Marejeo
Jamii:mbegu
Federico Valverde

[thumb|337x337px|Valverde mnamo [2024]]
Federico Santiago Valverde Dipetta (alizaliwa 22 Julai 1998)https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Uruguay ambaye anacheza kama kiungo wa kati wa klabu ya La Liga Real Madrid na timu ya taifa ya Uruguay. Anajulikana kwa kasi, stamina na uwezo wake mkubwa wa kupiga mashuti, anachukuliwa kuwa mmoja wa viungo bora zaidi duniani. Hasa kama kiungo wa kati, pia ana uwezo wa kucheza kama kiungo mkabaji, winga wa kulia na kwa mara chache beki wa kulia. 

Valverde alianza kazi yake kama mchezaji wa mpira wa miguu akiwa na Peñarol mnamo 2015, alishinda kombe la ligi ya Uruguayan Primera División katika msimu wake wa kwanza. Mnamo 2016, alijiunga na Real Madrid, Valverde alicheza mechi yake ya kwanza ya kimataifa kwenye timu ya taifa Uruguay mnamo 2017 na tangu wakati huo amewakilisha nchi yake kwenye Copa América ya 2019, Copa América 2021, na Kombe la Dunia la FIFA 2022. Ameshinda tuzo ya mpira wa fedha kwenye Kombe la Dunia la Klabu ya FIFA mnamo 2022 na alijumuishwa katika timu ya msimu ya La Liga mnamo 2023.

## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Uruguay
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1998
Umoja wa Wanawake wa Kiarabu

**Umoja wa Wafeministi wa Kiarabu (AFU)** (pia: **Umoja wa Wafeministi wa Waarabu Wote.** **Muungano Mkuu wa Wafeministi wa Kiarabu** na **Umoja wa Wanawake wa Kiarabu.**) ulikuwa shirika mwamvuli la vyama vya kifeministi kutoka nchi za Kiarabu, lililoanzishwa mwaka wa 1945. 

Madhumuni yake yalikuwa kufikia usawa wa kijinsia na haki za kijamii na za kisiasa huku ikikuza utaifa wa Waarabu.

## Historia 
AFU iliundwa na Umoja wa Wanawake wa Misri (EFU) chini ya Huda Sharawi EFU ilikuwa mahali pa kuanzia kwa vuguvugu la utetezi wa haki za wanawake wa Kiarabu wakati lilipoanzishwa mnamo 1923

Mnamo mwaka wa 1938, EFU iliandaa Kongamano la Wanawake wa Mashariki kwa ajili ya Ulinzi wa Palestina huko Cairo, na Huda Sharawi alipendekeza nchi moja moja zianzishe miungano ya wanawake na kwamba vyama hivyo viliunda shirika mwamvuli, linalozunguka ulimwengu wa Kiarabu.

Tarehe 7 Desemba 1944 EFU iliitisha Kongamano la Wanawake wa Kiarabu au Kongamano la Wanawake wa Kiarabu la 1944 huko Cairo, ambalo lilianzisha rasmi AFU.

Kuanzia miaka ya 1960, tawala kadhaa za kiimla katika nchi mpya za Kiarabu zilizokuwa na uhuru zilipinga upangaji wa ufeministi. Mnamo 1956, serikali ya Misri ililazimisha kufungwa kwa EFU. AFU ilihamisha makao yake makuu hadi Beirut, lakini shirika hilo lilipungua.

## Marejeo 
Jamii:mashirika ya kimataifa
One Billion Rising

thumb| Mwanzilishi wa kampeni ya Eve Ensler mnamo Machi 2011
**One Billion Rising** ni kampeni ya kimataifa, iliyoanzishwa na Eve Ensler kukomesha ubakaji na unyanyasaji wa kijinsia dhidi ya wanawake.

Ilianzishwa mnamo mwaka 2012 kama sehemu ya harakati ya V-Day. "Bilioni" inahusu takwimu za Umoja wa Mataifa kwamba mwanamke mmoja kati ya watatu huwa anabakwa au kupigwa katika maisha yake.

## Kuanzishwa 
Kampeni hiyo ilianzishwa na mwandishi wa tamthilia na mwanaharakati Eve Ensler (anayejulikana kwa tamthilia yake ya The Vagina Monologues), na shirika lake la V-Day.

## Marejeo 
Jamii:Jinsia
Maendeleo Ya Wanawake

**Maendeleo Ya Wanawake Organization (MYWO)** ni NGO ya wanawake ambayo inashughulikia masuala ya haki za wanawake na usawa wa kijinsia nchini Kenya.

Ilianzishwa mnamo 1952 na kikundi cha wanawake wa Uropa na wakati huo ilikuwa chini ya mwavuli wa Idara ya Maendeleo ya Jamii na Ukarabati. Ina takriban vikundi 600,000 vinavyochangia jumla ya wanachama wapatao milioni mbili. Phoebe Aisyo aliwahi kuwa mwenyekiti wa kwanza Mwafrika wa shirika hilo. Kwa sasa inaongozwa na Rahab Mwikali Muiu na ina ajenda mbalimbali, zikiwemo afya ya uzazi, afya ya mtoto na uzazi wa mpango na kutoa mafunzo kwa wanawake katika uongozi na maendeleo.

Kihistoria ilikuzwa na Waingereza wakati wa utawala wao wa kikoloni nchini Kenya na kusaidia kutoa huduma kwa wale tu waliopinga uasi wa Mau Mau dhidi ya ukoloni.

## Marejeo 
Jamii:mashirika ya Kenya
Akina Mama wa Afrika

**Akina Mama wa Afrika** (AMwA) ilianzishwa mwaka 1985 nchini Uingereza kama shirika dogo la jumuiya ya wanawake wa Kiafrika. Kwa sasa ni shirika lisilo la kiserikali la kimataifa na la Afrika nzima linalotetea haki za wanawake lenye makao yake makuu mjini Kampala, Uganda..

## Huduma 
AMwA inaelezwa kama "kituo cha mafunzo" na "injini ya utetezi" kwa vuguvugu la wanawake barani Afrika. Inalenga kuimarisha uwezo wa wanawake kushiriki katika uongozi kupitia programu za elimu, rasilimali na utafiti, kutoa majukwaa ya utetezi na harakati za kushawishi siasa na sheria.

Mnamo mwaka wa 2014, AMwA, pamoja na mashirika mengine ya wanawake, ilifanya mkutano wa kikanda huko Kampala ikiwa na  mada "Kuimarisha Sauti za Wanawake wa Kiafrika katika Mchakato wa Baada ya 2015". Mkutano huo ulinuia kutumika kama ukumbusho wa masuala ya kawaida ambayo wanawake wa Kiafrika wanaendelea kukabiliana nayo, ikiwa ni pamoja na unyanyasaji wa kijinsia.

Baadhi ya mashirika ambayo yamesaidia Akina Mama wa Afrika ni pamoja na Mfuko wa Maendeleo ya Wanawake Afrika na Sigrid Rausing Trust.

### Taasisi ya Uongozi wa Wanawake Afrika (AWLI) 
AWLI, iliyoanzishwa kwa mara ya kwanza mwaka wa 1996, inazingatia mada kama vile unyanyasaji wa kijinsia, Afya na Haki za Kijinsia na Uzazi, juhudi za kupambana na umaskini na kujenga amani. Imeundwa na viongozi wanawake kutoka Afrika, kwa ajili ya kutoa usaidizi wa kitaalamu, fursa za mitandao na warsha kwa wanaharakati wanawake wenye umri wa miaka 18-45 kutoka kote barani.

## Marejeo
Jamii:Wanawake
Jamii:mashirika ya kimataifa
Anália de Victória Pereira

**Anália Maria Caldeira de Victória Pereira Simeão** (3 Oktoba 1941 &#x2013; 7 Januari 2009) alikuwa kiongozi wa chama cha  PLD ( *Partido Liberal Democrático,* au "Liberal Democratic Party") cha Angola na mwanasiasa mwanamke anayeonekana zaidi nchini humo. Alianzisha PLD mwaka 1983 alipokuwa akiishi Ureno, na alikuwa rais wake hadi kifo chake.

## Viungo vya nje 
* Wasifu (tovuti ya PLD)
* Mabaki ya kiongozi wa PLD anayetarajiwa Luanda - Angola Press

Jamii:Waliozaliwa 1941
Jamii:Waliofariki 2009
Jamii:Wanasiasa wa Angola
Jamii:Wanawake wa Angola
Jamii:Wanawake wa Kiafrika kwenye Wikipedia
Jamii:Wiki4HumanRights 2024
Sarah Chan (mchezaji mpira wa kikapu)

**Sarah Zeinab Chan** ni mchezaji wa zamani wa mpira wa kikapu wa kitaalamu wa Sudan Kusini na skauti mkuu barani Afrika kwa Chama cha Kitaifa cha Mpira wa Kikapu National Basketball Association (NBA)  Toronto Raptors, ambaye alikua mkimbizi nchini Kenya. 

Yeye pia ni mwanzilishi wa Home At Home/Apediet Foundation, shirika lisilo la kiserikali linalopambana na ndoa za utotoni na kutetea michezo na elimu kwa wasichana.

## Marejeo
Jamii:Wanaharakati wa Sudan Kusini
Jamii:Wanawake wa Sudan Kusini
Akuoma Omeoga

**Akuoma Ugo Tracy Omeoga** (alizaliwa 22 Juni 1992) ni mwanamke mchezaji  wa sledi ya Nigeria-Marekani. Alishindana kwa niaba ya kikosi cha Nigeria kwenye timu ya sledi ya Nigeria kwenye tukio la wanawake wawili kwenye Michezo ya Olimpiki ya Majira ya Baridi ya mwaka 2018. 

Omeoga alizaliwa huko Saint Paul, Minnesota, wazazi wake walikuwa wamehamia kutoka Nigeria kwenda Marekani kusomea. Baadaye katika maisha yake, Omeoga alihudhuria Chuo Kikuu cha Minnesota.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1992
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji wa Nigeria
Monica Sagna

**Monica Sagna** (alizaliwa 10 Juni 1991) ni mchezaji wa mchezo wa judo ya wanawake kutoka nchini Senegal. Yeye ni mshindi wa medali mara tatu, ikiwa ni pamoja na dhahabu, katika Michezo ya Afrika. Pia ameshinda medali nyingi katika Mashindano ya Judo ya Afrika.

## Kazi 
Aliibuka na moja ya medali za shaba katika tukio la wanawake la +78 kg katika Michezo ya Afrika ya mwaka 2019 iliyofanyika Rabat, Moroko. 

Mwaka 2020, alishinda moja ya medali za shaba katika tukio la wanawake la +78 kg katika Mashindano ya Judo ya Afrika yaliyofanyika Antananarivo, Madagascar. 

Katika Mashindano ya Judo ya Afrika ya mwaka 2021 yaliyofanyika Dakar, Senegal, pia alishinda moja ya medali za shaba katika tukio lake.

## Mafanikio 
## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Senegal
Jamii:Wachezaji wa Senegal
Jamii:Waliozaliwa 1991
Haissa Mariko

**Haissa Hima** ajulikanaye zaidi kama **Haissa Mariko** (alizaliwa 26 Julai 1951) alikuwa mwanamke wa kwanza mtumiaji wa parachuti nchini Niger.

## Maisha 
Haissa Mariko aliingia katika Jeshi la Niger mwaka  1966 na kupokea diploma yake katika urukaji kwa parachuti tarehe 20 Februari 1967. 

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1951
Jamii:Wanawake wa Niger
Jamii:Wanawake wa Kiafrika kwenye Wikipedia
Jeanne Boutbien

**Jeanne Boutbien** (alizaliwa 8 Aprili, 1999) ni mwanamke mwanariadha wa kuogelea mwenye asili ya Senegal na Ufaransa.  Alishindana katika tukio la freestyle la mita 100 kwa wanawake katika Mashindano ya Dunia ya Maji ya 2017.

## Kazi 
Mwaka 2019, aliwakilisha Senegal katika Mashindano ya Dunia ya kuogelea ya 2019 yaliyofanyika Gwangju, Korea Kusini. Alishindana katika matukio ya freestyle ya mita 50 kwa wanawake na mita 100 kwa wanawake. Katika matukio yote mawili, hakufanikiwa kusonga mbele kushindana katika nusu fainali. 

Pia alishiriki katika matukio mawili ya mikikimikiki iliyochanganyika, bila kushinda medali. Mwaka 2019, pia aliwakilisha Senegal katika Michezo ya Afrika ya 2019 iliyofanyika Rabat, Moroko. Alishindana katika matukio ya freestyle ya mita 50 kwa wanawake na mita 100 kwa wanawake, bila kushinda medali.

Aliwakilisha Senegal katika tukio la freestyle la mita 100 kwa wanawake kwenye Michezo ya Olimpiki ya Majira ya Joto ya 2020.

## Maisha binafsi 
Alizaliwa Dakar na wazazi kutoka Trégunc, Ufaransa, na alipata uraia wa Senegal mwaka 2016.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1999
Jamii:Wanawake wa Senegal
Jamii:Wachezaji wa Senegal
Ruth Kinuthia

**Ruth Kinuthia** ni mpodowaji bingwa wa kenya na mwenye cheo cha shindano la urembo.

## Wasifu 
Kinuthia alishinda Miss Kenya 2008 akiwa na umri wa miaka 26 na aliwakilisha nchi yake katika Miss Dunia 2008 huko Afrika Kusini. Alisomea usimamizi wa biashara ya kimataifa na ana shahada ya sheria.

Baadaye Kinuthia alianzisha biashara yake ya kupodoa, na Mnamo 2016 alishinda kama Mpodoaji bora wa mwaka katika Tuzo ya Mitindo ya Kenya.

## Marejeo
Jamii:Watu walio hai
Zeïna Sahelí

**Zeïna Sahelí** (alizaliwa Septemba 13, 1983) ni mwanamke mwanariadha  wa kuogelea kutoka Senegal, ambaye alijikita katika matukio ya freestyle ya mbio fupi. Saheli alishindana kwa niaba ya Senegal katika tukio la freestyle la mita 100 kwa wanawake katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya Joto ya 2000 huko Sydney. Alipokea tikiti kutoka FINA, chini ya programu ya Universal, kwa muda wa kuingia wa 1:07.33. Alikabiliana na wapiga-mbizi wengine saba katika awamu ya kwanza, ikiwa ni pamoja na wanariadha wa miaka 15 Maria Awori wa Kenya na Nathalie Lee Baw wa Mauritius. Akikimbia kutoka nafasi ya sita katika zamu ya mwisho, Saheli alipambana kishujaa na Supra Singhal wa Uganda kupiga ukuta kwa kumshinda kwa sekunde 0.78 katika muda wa 1:07.37. Saheli alishindwa kusonga mbele kuingia katika nusu fainali, kwani alimaliza nafasi ya 51 kwa jumla katika awali.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Senegal
Jamii:Wachezaji wa Senegal
Ziwani

**Ziwani** ni jina la kata mbalimbali:
* Ziwani (Chake Chake), mkoa wa Pemba Kusini, Tanzania
* Ziwani (Kigoma), mkoa wa Kigoma, Tanzania
* Ziwani (Kwale), kaunti ya Kwale, Kenya
* Ziwani (Mtwara), mkoa wa Mtwara, Tanzania
* Ziwani/Kariokor, Nairobi, Kenya
Awa Ly N'diaye

'''Awa Ly N'diaye''' (alizaliwa 15 Januari 2000) ni mwanamke mwanariadha wa kuogelea kutoka nchiniSenegal. 

Alishindana katika tukio la freestyle la mita 50 kwa wanawake katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya Joto ya 2016. Alitolewa nje kwa kukiukia sheria na hakufanikiwa kusonga mbele kuingia katika nusu fainali.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 2000
Jamii:Wanawake wa Senegal
Mareme Faye

**Mareme Faye** ni mwanariadha wa mchezo wa kuogelea wa wanawake kutoka nchini Senegal. 

Katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya Joto ya 2012, alishiriki katika Matukio ya Freestyle ya mita 100 kwa wanawake, akimaliza nafasi ya 46 kwa jumla katika awali, hivyo kushindwa kufuzu kwa nusu fainali.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1997
Jamii:Wanawake wa Senegal
Binta Zahra Diop

**Binta Zahra Diop** (alizaliwa 30 Juni 1990 huko Dakar) ni mwanamke  mwanariadha wa kuogelea kutoka Senegal, ambaye amejikita katika matukio ya butterfly.  Pia ni mshindi mara mbili wa medali ya shaba kwa tukio la butterfly la mita 50 katika Michezo ya All-Africa. 

Diop aliwakilisha Senegal katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya Joto ya 2008 huko Beijing, na alishindana katika tukio la butterfly la mita 100 kwa wanawake. Aliibuka mshindi katika awamu ya kwanza, kwa muda wa 1:04.26. Hata hivyo, Diop hakufanikiwa kusonga mbele kuingia katika raundi za nusu fainali, kwani alimaliza nafasi ya 47 kwa ujumla.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1990
Jamii:Wanawake wa Senegal
Her Zimbabwe

**Her Zimbabwe**  ilikuwa blogu iliyoangazia hadithi za wanawake wa Zimbabwe. Tovuti hii ilikua maarufu mwaka wa 2012. 

## Marejeo 
Jamii:Blogu
Jamii:Wanawake wa Kiafrika kwenye Wikipedia
Khadidiatou Dieng

**Khadidiatou Dieng** (alizaliwa 1992) ni  mwanariadha wa mchezo wa kuogelea wa wanawake kutoka nchini Senegal. 

Alishiriki katika mashindano ya mita 50 freestyle, 50 m, 100 m backstroke, mbio za kilomita 4x100 m freestyle (ambapo yeye na kuogelea wengine 3 walivunja rekodi ya Senegal kwa muda wa 4:15.42) na mbio za 4 x 100 medley relay (na muda wa kuvunja rekodi ya 4:46.20) katika Michezo ya Dunia ya Kuogelea ya 2009 na katika matukio ya mita 50 freestyle na 50 m backstroke katika Michezo ya Dunia ya Kuogelea ya 2013.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1992
Jamii:Wanawake wa Senegal
Olivier Mwimba

**Olivier Mwimba Sefu** (amezaliwa tarehe 6 Novemba 1994) ni mwanariadha wa Olimpiki kutoka Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo.

## Kazi 
Mwimba alifuzu kutoka kwenye mbio za awali katika mbio za mita 100 wanaume katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya Joto ya 2020, kwa muda wa sekunde 10.63.

## Maisha binafsi 
Amezaliwa Zaire, Mwimba alihamia Afrika Kusini akiwa mdogo na alisoma uhasibu katika Chuo Kikuu cha Teknolojia ya Tshwane huko Pretoria.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1994
Celia Diemkoudre

**Celia Diemkoudre** (alizaliwa tarehe 30 Julai 1992) ni  mwanamke mchezaji wa mpira wa wavu wa kike kutoka Uholanzi. anachezea timu ya taifa ya wanawake ya mpira wa wavu ya Uholanzi.

Alishiriki katika Mashindano ya FIVB Volleyball World Grand Prix ya 2014. Katika kiwango cha vilabu, alichezea Sliedrecht Sport mwaka wa 2014.

## Maisha yake 
Diemkoudre alizaliwa Niger, kama binti wa Alidou Diemkoudre kutoka Niger na mfanyakazi wa misaada Mholanzi Sylvia Dorland. Familia ilihama Uholanzi mwaka wa 2001.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1992
Jamii:Wachezaji wa Uholanzi
Jamii:Wanawake wa Uholanzi
Lailatou Amadou Lele

**Lailatou Amadou Lele** (alizaliwa Mei 29, 1983) ni mchezaji wa michezo ya taekwondo ya wanawake kutoka nchini Nigeria, ambaye alishindana katika kategoria ya uzani wa kilo 57 kwa wanawake kwenye Michezo ya Olimpiki ya Majira ya Joto ya mwaka 2008 huko Beijing, China. 

Aliondolewa katika mashindano kwa sababu ambazo hazijulikani, kuruhusu mpinzani wake wa kwanza, Debora Nunes wa Brazil, kupewa kupita bure moja kwa moja kwa raundi inayofuata.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1983
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Enku Ekuta

**Enku Ewa Ekuta** (alizaliwa Machi 15, 1998) ni mwanaamke mchezaji wa judo kutoka Nigeria ambaye alishiriki katika kategoria ya wanawake.

Alishiriki kwa niaba ya Nigeria katika mashindano ya judo ya ndani na kimataifa.

## Kazi ya michezo 
Ekuta anatoka katika familia ya wachezaji wa judo. Mama yake, Catherine Ekuta ni mchezaji wa judo ambaye alishindana kimataifa kwa niaba ya Nigeria wakati baba yake, Ewa Ekuta ni mchezaji wa zamani wa judo ambaye pia alifanya vizuri katika kiwango cha kitaifa. Yeye pia ni sehemu ya Shirikisho la Judo la Nigeria.

Katika Mashindano ya Judo ya Afrika ya 2020 huko Dakar, Ekuta alishiriki katika tukio la kilo 63 na akashinda medali ya dhahabu kwa kumshinda bingwa wa michezo ya Afrika ya 2019 na mshindi wa fedha wa Jumuiya ya Madola ya 2014 Hélène Wezeu Dombeu wa Cameroon.

Katika Mashindano ya Judo ya Afrika ya 2019 yaliyofanyika Kamerun, alishinda medali ya fedha katika tukio la kilo 63.

Pia alishinda medali ya shaba katika Mashindano ya Judo ya Afrika ya 2019 yaliyofanyika Senegal.

Pia ni bingwa wa Michezo ya Taifa ya Vijana na mshindi wa medali ya dhahabu ya Michezo ya Vyuo vya Nigeria.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1998
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji wa Nigeria
Ifeoma Iheanacho

**Ifeoma Iheanacho** (alizaliwa 2 Januari, 1988) ni mpiganaji wa mchezo wa mieleka ya wanamke kutoka nchini Nigeria. 

Mnamo Januari 2018, aliteuliwa na Shirikisho la Mieleka la Nigeria (NWF) kuwa kocha na mwongozaji wa timu ya kike ya vijana.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1988
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:wanamichezo wa Nigeria
Ifeoma Nwoye

**Ifeoma Nwoye** (alizaliwa 1 Mei, 1993) ni mpiganiaji wa ngumi za wanawake kutoka nchini Nigeria.

Nwoye alishiriki katika Michezo ya Madola mwaka 2010, ambapo alishinda medali ya dhahabu katika tukio la freestyle 51kg, na mwaka 2014 ambapo alishinda medali ya shaba katika tukio la freestyle 55kg.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1993
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Blessing Oborududu

**Blessing Oborududu** (alizaliwa 12 Machi 1989, huko Gbanranu) ni mpiganaji wa mieleka huru ya mwanamke kutoka nchini Nigeria. 

Kwa sasa, anashika nafasi ya pili ulimwenguni katika orodha za wapiganaji wa kike na pia ni mpiganaji wa kwanza kushinda medali ya Olimpiki akiwakilisha Nigeria katika Michezo ya Olimpiki. 

Pia ni bingwa wa Afrika mara kumi na mbili kuanzia mwaka 2010 hadi 2023.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Waliozaliwa 1989
Tega Tosin Richard

**Tega Tosin Richard** (alizaliwa 13 Novemba 1992) ni mwanamke mpiganiaji wa wa mieleka kutoka Nigeria. Alishiriki katika Michezo ya Jumuiya ya Madola ya mwaka 2010 na kushinda medali ya shaba katika tukio la mieleka huru la wanawake la kilo 59. Pia alishinda medali ya fedha katika tukio la mieleka huru la wanawake la kilo 63 katika Mabingwa ya Mieleka ya Afrika ya mwaka 2010.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1992
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Elizabeth Anyanacho

**Bose Samuel** ni mpiganiaji wa mieleka huru kutoka Nigeria. Yeye ni mshindi wa medali ya fedha katika Michezo ya Afrika na mshindi wa medali ya shaba katika Michezo ya Jumuiya ya Madola.

## Kazi 
Alipata medali ya shaba katika tukio la kilo 53 la wanawake katika Michezo ya Jumuiya ya Madola ya 2018 iliyofanyika Gold Coast, Australia. Mwaka wa 2019, aliwakilisha Nigeria katika Michezo ya Afrika iliyofanyika Rabat, Morocco na akashinda medali ya fedha katika tukio la kilo 53 la wanawake la mieleka huru.

Mwaka wa 2020, alishinda medali ya fedha katika tukio la kilo 53 la wanawake la mieleka huru katika Mashindano ya Mieleka ya Afrika yaliyofanyika Algiers, Algeria Alijitokeza katika Mashindano ya Kufuzu ya Olimpiki ya Mieleka ya Afrika na Oceania ya 2021 akitumai kufuzu kwa Michezo ya Olimpiki ya Majira ya Joto ya 2020 huko Tokyo, Japani.

## Matokeo kuuarejeo 
## Marejeo
Mapendo Lenganaiso

**Mapendo Lenganaiso** ni mwanaharakati wa haki za wanawake katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. 

Ni mkuu wa tawi la Beni la Shirika lisilo la Kiserikali la ''Solidarity of Women's Associations for the Rights of Women and Children'' (SAFDF), shirika linalopokea usaidizi wa UNHCR. 

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Jamii:Wanaharakati wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Jamii:Wanawake wa Kiafrika kwenye Wikipedia
Fundile Gade

**Fundile David Gade** (alizaliwa 11 Oktoba 1968) ni mwalimu na mwanasiasa kutoka Afrika Kusini anayehudumu kama MEC (Mjumbe wa Baraza la Mawaziri) wa Elimu wa Mkoa wa Eastern Cape tangu Mei 2019. Amekuwa Mjumbe wa Baraza la Uwakilishi la Mkoa wa Eastern Cape kwa Chama cha African National Congress (ANC) tangu Mei 2014. Gade awali alihudumu kama mwenyekiti wa Kamati ya Utendaji ya Elimu ya baraza hilo na kama kiongozi wa chama cha ANC.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1968
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Jamii:Wanasiasa wa Afrika Kusini
Lucky Gabela

**Lucky Sifiso Gabela** (alizaliwa 31 Mei 1968) ni mwanasiasa wa Afrika Kusini kutoka KwaZulu-Natal. Alikuwa mwakilishi wa Chama cha African National Congress (ANC) katika Bunge la Kitaifa kuanzia mwaka 2004 hadi 2006 kabla ya kuhamia kwa Congress of the People (COPE) kabla ya uchaguzi mkuu wa 2009. Ingawa aliwakilisha COPE katika Baraza la Mkoa la KwaZulu-Natal kuanzia mwaka 2009 hadi 2014, aliurejea tena ANC mwaka 2014.

## Maisha ya awali na harakati 
Aliyezaliwa tarehe 31 Mei 1968, Gabela alikuwa mwenyeji wa siasa dhidi ya ubaguzi wa rangi huko Umlazi wakati wa ujana wake.
Jamii:Waliozaliwa 1968
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Jamii:Wanasiasa wa Australia
Anna 'Matlelima Hlalele

'''Anna 'Matlelima Hlalele''' (alizaliwa mwaka 1929) ni waziri msaidizi wa zamani katika serikali ya nchini Lesotho.
## Marejeo
Bernice Tlalane Mohapeloa

**Bernice Tlalane Mohapeloa BEM** (alizaliwa 1899 – amefariki 1997) alikuwa mwalimu na mwanaharakati kutoka Lesotho.
## Maisha Ya Awali
Bernice alizaliwa huko Nee Morolong Mafeteng, alipata elimu yake ya msingi huko, na kufaulu mitihani yake ya darasa la sita mwaka 1913. 
## Kazi
Mnamo 1943 Bernice alianza kufundisha katika Shule ya Upili huko Basutoland..Kufikia  mwaka 1944 Bernice alianzisha Chama cha Wahudumu wa Nyumbani cha Basutoland, kilichoundwa kufanana na vilabu, kama vile Klabu ya Uboreshaji wa Nyumbani katika Chuo Kikuu cha Fort Hare, ambacho alikuwa amekutana nacho Afrika Kusini.

## Heshima na kutambuliwa
Kwa hili, Bernice alipokea Medali ya himaya ya Uingereza katika Heshima za Siku ya Kuzaliwa mwaka 1946,katika mwaka huo huo bernice alikuwa mwanamke wa kwanza Mwafrika kupokea Ushirika wa Dorothy Cadbury. 
## Marejeo
Mkungu (Mkoani)

**Mkungu** ni kata ya Wilaya ya Mkoani katika Mkoa wa Pemba Kusini, Tanzania. 

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 2,304 . 

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Pemba Kusini
Jamii:Wilaya ya Mkoani
Amarachi Uchechukwu

**Amarachi Uchechukwu** (alizaliwa 2 Februari 2001) ni  mchezaji wa mpira wa wavu wa wanamke kutoka nchini Nigeria ambaye anacheza katika klabu ya mpira ya *Nigeria Customs* na timu ya taifa ya wanawake ya mpira wa wavu ya Nigeria.

## Mafanikio 
Amarachi anacheza katika timu "b" ya mpira wa wavu wa pwani kwa timu ya taifa ya wanawake ya Nigeria.

Alikuwa sehemu ya timu iliyoteuliwa kushiriki katika mchujo wa kanda wa 2019 CAVB U21 Beach Cup huko Accra, Ghana.

Pia alikuwa sehemu ya timu iliyoshiriki katika Mashindano ya Dunia ya 2019 huko Doha.

Alikuwa sehemu ya timu iliyowakilisha Afrika katika Ziara ya Dunia ya 2019 ya Mpira wa theluji huko Bariloche, Rio Negro, Argentina. yeye pamoja na wenzake walipata ushindi dhidi ya wenyeji Argentina katika mchezo wao wa kwanza kwa alama 2-1 (13-15, 15-11, 15-11). 

Alikuwa sehemu ya timu iliyowakilisha Nigeria katika toleo la kwanza la Mashindano ya Dunia ya Mpira wa Wavu wa Pwani ya 2019 huko Hamburg, Ujerumani. 

Timu ya Nigeria ilikuwa ya pili wakati Kenya ilipofuzu kwa Michezo ya Olimpiki ya 2020 iliyopangiwa baadaye.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 2001
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji wa Nigeria
Jamii:Waigbo
Maryann Kelechukwu

**Maryann Kelechukwu** (alizaliwa 11 Desemba 2003) ni mchezaji wa mpira wa wavu wa wanawake kutoka nchini Nigeria anayechezea katika klabu ya mpira ya Kada Emeralds na timu ya taifa ya wanawake ya Nigeria.

## Mafanikio 
Kelechukwu anacheza katika timu ya "b" ya mpira wa wavu ya taifa ya wanawake ya Nigeria.

Alikuwa sehemu ya timu iliyoinuliwa na Shirikisho la Mpira wa Wavu la Nigeria kuelekea michuano ya vijana ya Afrika na Afrika ya 2018 nchini Algeria.

Kelechukwu, pamoja na Tochukwu Nnourge, Isabella Lanju, Albertina Francis na Amarachi Uchechukwu, alikuwa sehemu ya timu ya kufuzu ya Nigeria kwa Olimpiki ya Tokyo 2020 iliyoinuliwa na Shirikisho la Mpira wa Wavu la Nigeria. Timu ya Nigeria ilikuwa mshindi wa pili wakati Kenya ilipojikatia tiketi ya Olimpiki ya Msimu wa Joto wa 2020 ulioahirishwa.

Pia alishiriki katika Timu ya Nigeria katika Mshindano ya Dunia ya Mpira wa Wavu ya 2019 huko Doha, Qatar.

Kelechukwu, pamoja na Amarachi Uchechukwu, alishiriki katika kufuzu kwa Kombe la CAVB U-21 Beach Cup mwaka wa 2019 huko Accra.

Kada Emeralds iliifunga Timu ya Forodha ya Nigeria kutwaa taji la wanawake katika mashindano ya Kombe la Mpira wa Wavu la Rais wa 2023 huko Kaduna.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji wa Nigeria
Jamii:Waliozaliwa 2003
Jamii:Kampeni ya Wanawake wa Kiafrika kwenye Wikipedia
Namba za Magari

**Namba za magari** (maarufu kama pleti namba kutoka plate number) hutumika kutambulisha na kutoshautisha gari moja na nyingine. Yaani muunganiko wa namba hizi na herufi zinazoandikwa kutambulisha gari haziwezi zikafanana katika nchi moja. Na pia Kati ya nchi na nchi hutofautishwa na bendera ya nchi hio na herufi ya kwanza ya hiyo nchi. Kwan kawaida Namba ya gari hua na sehemu kuu tatu ambazo ni nchi, herufi na namba. Ambazo kwa pamoja hutambulisha gari dunia nazima na haziwezi zikafanana.

## Historia 
Historia ya namba za magari inafanya turudi nyuma mpaka mnamo mwaka 1808 ambapo gari la kwanza lilitengeneza na kuanzia hapo kutafta kama kunagari ilipewa namba. Kulingana na uchache wa magari wakati ule hawakuweza kuvipa namba. Historia inaonesha kua pleti namba ya kwanza kutolewaa ilikua 1893 huko Ufaranza katika jiji la Paris. Hii taarifa haikuenea sana mpaka pale Uingereza ilipotoa namba ya gari la kwanza mnamo 1903  (A 1) na kufanya watu waamini kua Uingereza ndo nchi ya kwanza kutoa namba ya gari.

Kulingana na mpangilio wa namba zinazotumika sasa hivi hufanya watu wazidi kuamini kua Uingereza ndo nchi ya kwanza, lakini hii si kweli japokua Uingereza ulifanya mapinduzi ya haraka mpaka kufikia huu mpangilio wa sasa:
* Mwaka wa 1903, Sheria ya Magari ilianzishwa kwa lengo la kusimamia magari barabarani. Katika siku za mwanzo za historia ya magari, mamlaka za mitaa zilikuwa zinahusika na usajili wa magari mapya. Sheria hiyo ilihitaji magari yote kuonyesha nambari ya usajili na lengo lake lilikuwa kufuatilia magari na kuweka kodi ya barabara.
* Mwaka wa 1932 mfumo mpya wa nambari uliwasilishwa ambao ulihitaji nambari kufuata muundo maalum wa herufi 2 zilizofuatwa na nafasi, ikifuatiwa na hadi nambari 4.
* Kufikia miaka ya 1960, mamlaka za mitaa zilianza kukosa mchanganyiko wa nambari uliosalia na mfumo mwingine wa nambari uliundwa mwaka wa 1963.
* Baadaye mwaka wa 1965, Kituo cha Usajili wa Madereva na Magari (DVLC) kilianzishwa huko Swansea kuchukua jukumu la usajili wa magari. Kilipewa jina la Shirika la Usajili wa Madereva na Magari yaani  "Driver and Vehicle Licensing Centre (DVLA)" mwaka wa 1990. DVLA ni tawi la utendaji la Idara ya Usafiri.

Na hii historia ndo inaperekea mfumo wa namba zinazotumika leo. Japokua inasadikika kua Uingereza ipo kwenye mchakato wa kutafuta namna nyingine kwani wanaamini ifikapo 2051 watakua wamaushiwa namba za magari.
## Marejeo
Jamii:Magari
Chinelo Iyadi

**Chinelo Iyadi** (alizaliwa Februari 2, 1998) ni mwogeleaji wa kike kutoka nchini Nigeria anayeshiriki katika mashindano ya kimataifa kwa ajili ya taifa lake la Nigeria.

Alishika nafasi ya 44 katika mashindano ya mbio za mita 50 za mwanamke kifua wakati wa Mashindano ya Dunia ya Aquatics ya 2019. 

Pia alishiriki katika mbio za mita 100 kifua na mita 50 kifua na majasho ya mwanamke wakati wa mashindano ya wazee ya Shirikisho la Usafiri wa Afrika la Usafiri wa 2016 huko Dakar, Senegal.

## Mafanikio 
Katika Mashindano ya Wazee ya Shirikisho la Afrika la Kuogelea Kanda ya 2 ya 2018, alishinda medali ya dhahabu katika mita 50 ya kifua na mita 100 ya majasho ya mwanamke.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1998
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji wa Nigeria
Jamii:Wanawake wa Kiafrika kwenye Wikipedia
Lenient Obia

**Lenient Obia** (alizaliwa 1 Agosti 1977) ni mwanamke mwanariadha wa zamani wa kuogelea wa Nigeria, ambaye alijizatiti katika matukio ya kuruka nyuma. Obia alifuzu kwa mita 100 ya kuruka nyuma ya wanawake kwenye Michezo ya Olimpiki ya Majira ya Joto ya 2004 huko Athens, kwa kupokea nafasi ya Ulimwenguni kutoka FINA, katika wakati wa kuingia wa 1:09.69. Aliibuka wa kwanza kwenye kundi la kwanza dhidi ya Ana Galindo wa Honduras na Yelena Rojkova wa Turkmenistan kwa muda wa 1:09.95, kwa tofauti ya sekunde 0.26 tu kutoka wakati wake wa kuingia. Obia alishindwa kusonga mbele kwenda nusu fainali, kwani alimaliza wa thelathini na tisa kwa jumla katika awali.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1977
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wanariadha wa Nigeria
Rechael Tonjor

**Rechael Tonjor** (alizaliwa 14 Oktoba 1991) ni mwanariadha wa kuogelea wa Nigeria. Alishiriki katika matukio ya mita 100 ya kuruka mbele ya wanawake kwenye Michezo ya Olimpiki ya Majira ya Joto ya 2016.

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* https://web.archive.org/web/20161204/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/to/rechael-tonjor-1.html

Jamii:Waliozaliwa 1991
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji wa Nigeria
Jamii:Kampeni ya Wanawake wa Kiafrika kwenye Wikipedia
Jamii:Wanawake wa Kiafrika kwenye Wikipedia
Guro Reiten

[thumb|337x337px|Guro Reiten mnamo [2023]]
**Guro Reiten** (alizaliwa 26 Julai 1994) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Norwei ambaye anacheza kama winga katika klabu ya Chelsea F.C. ya Ligi Kuu ya Wanawake ya Uingereza (WSL) na timu ya taifa ya Norwei. Kabla ya kujiunga na Chelsea mnamo 2019 , alicheza huko Norwei katika vilabu tofauti vikiwemo Sunndal, Kattem , Trondheims-Ørn , na LSK Kvinner.

Aliichezea Norwei kwa mara ya kwanza mwaka wa 2014 na akicheza mashindano ya UEFA ya 2017, Kombe la Dunia la FIFA la 2019, Mashindano ya UEFA 2022, na Kombe la Dunia la FIFA 2023.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Norwei
Jamii:Wachezaji mpira wa Norwei
Jamii:Waliozaliwa 1994
Mayra Ramírez

[thumb|337x337px|Ramírez mnamo [2023]]
**Mayra Tatiana Ramírez Ramírez** (alizaliwa 25 Machi 1999) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Kolombia ambaye anacheza kama mshambuliaji katika klabu ya Chelsea F.C. ya Ligi Kuu ya Wanawake ya Uingereza (WSL) na timu ya taifa ya Kolombia.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Kolombia
Jamii:Wachezaji mpira wa Kolombia
Jamii:Waliozaliwa 1999
Catarina Macario

[thumb|337x337px|Macario akiwa na timu ya taifa marekani mnamo [2021]]
**Catarina Cantanhede Melônio Macário** (alizaliwa Oktoba 4, 1999) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Marekani ambaye anacheza kama mshambuliaji katika klabu ya Chelsea F.C. ya Ligi Kuu ya Wanawake (WSL). 

Mzaliwa wa Brazil, anachezea timu ya taifa ya Marekani.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1999
Jamii:Wanawake wa Marekani
Jamii:Wachezaji mpira wa Marekani
Tessa Thompson

[thumb|Tessa Thompson akiwa  [San Diego Comic-Con Mwaka 2019]]
**Tessa Lynne Thompson** (alizaliwa Los Angeles, Kalifornia, Oktoba 3, 1983)  ni mwigizaji wa filamu wa Marekani.  

Alianza kazi yake ya kuigiza akiwa pamoja na kampuni ya wanawake ya Los Angeles ya Shakespeare akiwa anasoma katika Chuo cha Santa Monica, aliigiza kwenye filamu ya maonyesho kama The Tempest na Romeo na Juliet. Alipata mafanikio na umaarufu baada ya kuigiza kwenye filamu ya *Mississippi Damned* (2009) akiigiza kama Tina Mabry na kwenye filamu ya Tyler Perry's *For Colored Girls* (2010).

Thompson alipata umaarufu na kufahamika kupitia vichekesho vilivyojulikana kama *Dear White People* (2014), na aliigiza kama Diane Nash mwanaharakati wa haki za raia katika igizo la kihistoria la Ava DuVernay Selma (2014). Alipata pia umaarufu kwa kuigiza kama Bianca Taylor kwenye filamu ya Creed (2015)  *Creed II* (2018) na *Creed III* (2023). Pia aliigiza kama Valkyrie katika filamu za Marvel Cinematic Universe, ikiwa ni pamoja na Thor: Ragnarok (2017) na Thor: Love and Thunder (2022), pamoja na kua mwigizaji mkuu katika filamu ya *Men in Black: International* (2019). Alipokea sifa katika filamu za kujitegemea alizoigiza ambazo zilikua kama *Sorry to Bother You* (2018), *Annihilation* (2018), ''Sylvie's Love* (2020), and *Passing* (2021), na baadae aliteuliwa kuwania tuzo za Filamu za  British Academy Film Award.

## Maisha ya Awali na Elimu 
[thumb|Thompson katika tuzo za 46 za [NAACP Image Awards mwaka 2014]]
Thompson alilelewa kati ya Los Angeles na Brooklyn, New York. Baba yake ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo Marc Anthony Thompson, ni Afro-Panamanian na mwanzilishi wa muziki Chocolate Genius. Mama yake ni nusu mmexico na mzungu. Dada yake mdogo, Zsela ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo.

Thompson alisoma katika shule ya Santa Monica ambapo aliigiza kama Hermia katika filamu ya wanafunzi iliyoitwa  *A Midsummer Night's Dream na alisoma chuo cha Santa Monica college (SMC) ambapo alisoma anthropolojia ya kitamaduni. Akiwa Santa Monica college (SMC) alihudhuria mihadhara ya Lisa Wolpe wa Kampuni ya Wanawake ya Los Angeles ya Shakespeare (LAWSC)''*.*

## Marejeo 
Jamii:CWW24
Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Jamii:Waigizaji wa sauti wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1983
Jamii:wanawake wa Marekani
Hannah Hampton

[thumb|337x337px|Hampton mnamo [2022]]
**Hannah Alice Hampton** (alizaliwa 16 Novemba 2000) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Uingereza ambaye anacheza kama golikipa wa klabu ya Chelsea F.C. ya Ligi Kuu ya Wanawake Uingereza (WSL) na timu ya taifa ya Uingereza .Pia Amewahi kuichezea Aston Villa. Hampton ni zao la academia za Stoke City na Birmingham City na pia alitumia miaka mitano katika timu ya vijana ya Villarreal CF.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Uingereza
Jamii:Wachezaji mpira wa Uingereza
Jamii:Waliozaliwa 2000
Melanie Leupolz

[thumb|337x337px|Leupolz akiichezea Ujerumani mnamo [2023]]
**Melanie Leupolz** (alizaliwa 14 Aprili 1994) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Ujerumani ambaye anacheza kama kiungo wa klabu ya Chelsea F.C. ya Ligi Kuu ya Wanawake (WSL). 

Kutokea 2013 hadi 2023, pia alichezea timu ya taifa ya Ujerumani.
## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Ujerumani
Jamii:Wachezaji mpira wa Ujerumani
Jamii:Waliozaliwa 1994
Johanna Rytting Kaneryd

[thumb|337x337px|Rytting Kaneryd mnamo [2023]]
**Anna Johanna Rytting Kaneryd** (alizaliwa 12 Februari 1997) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Uswidi ambaye anacheza kama kiungo wa klabu ya Ligi Kuu ya Wanawake ya Uingereza (WSL) Chelsea F.C. na timu ya taifa ya Uswidi.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Uswidi
Jamii:Wachezaji mpira wa Uswidi
Jamii:Waliozaliwa 1997
Shirika la Wanawake wa Angola

**Shirika la Wanawake wa Angola** (kwa Kireno: Organização Mulher Angolana (OMA)) ni shirika la kisiasa nchini Angola, ambalo lilianzishwa mwaka 1962 ili kuwalenga wanawake kuunga mkono Vuguvugu la Watu kwa Ukombozi wa Angola. Ilianzishwa na Deolinda Rodrigues Francisco de Almeida. 

## Historia 
Jumuiya ya Wanawake wa Angola ilianzishwa mwaka 1962 na awali ilianzishwa ili kutafuta uungwaji mkono kwa chama kipya cha siasa kinachojulikana kama MPLA. Mara tu Angola ilipojitenga rasmi na Ureno mwaka 1975 kufuatia Vita vya Uhuru wa Angola, Shirika la Wanawake wa Angola lilitoa fursa nzuri zaidi kwa uanaharakati wa wanawake katika serikali za mitaa. Ushiriki kamili ulidorora katika miaka ya 1980. Mwaka 1985 wanachama walifikia milioni 1.8, lakini mwaka 1987 wanachama walishuka hadi chini ya milioni 1.3. Vurugu za vijijini na uvunjifu wa amani wa kikanda uliwavunja moyo wanachama wengi wa vijijini. Hata hivyo, ilikuwa pia katika miaka ya 1980 ambapo Angola ilipitisha sheria za kwanza za kupinga ubaguzi na kuanzisha sheria kali za kusoma na kuandika kusaidia wanawake wasio na elimu.

Shirika lilianzisha baraza lake kuu la kitaifa mwaka wa 1976, na kumchagua Ruth Neto, dada wa rais wa Angola, kama mratibu wa kitaifa wa OMA Wakati shirika lilipoundwa upya mwaka wa 1983,: 22–23 alichaguliwa kama katibu mkuu wa OMA na mkuu wa kamati ya kitaifa yenye wajumbe hamsini na watatu. Alichaguliwa tena Machi 2, 1988, na alihudumu kama katibu mkuu kwa miaka ishirini na moja. OMA ilipanua elimu kwa wanawake, iliunda programu za kuongeza ujuzi wa kusoma na kuandika miongoni mwa wanawake, na wakati wa miaka ya 1980 serikali ya Angola iliunda sheria dhidi ya ubaguzi wa kijinsia katika mishahara na mazingira ya kazi.

Mnamo 1999, Luzia Inglês Van-Dúnem alichaguliwa kuwa Katibu Mkuu wa Organização Mulher Angolana (OMA), ambayo ni tawi la wanawake la chama cha siasa, People's Movement for the Liberation of Angola(MPLA), na alichaguliwa tena mwaka 2005.

## Makatibu Wakuu 
Ruth Neto (aliwahi kuwa mratibu wa kitaifa kuanzia 1976-1983; alichaguliwa kuwa katibu mkuu mwaka 1983; alichaguliwa tena 1988)

Luzia Inglês Van-Dúnem (alichaguliwa 1999; alichaguliwa tena 2005)

Joana Tomás (alichaguliwa 2021)

#### Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Angola
Jamii:Wanasiasa wa Angola
Ndèye Fatou Ndiaye

**Ndèye Fatou Ndiaye** (alizaliwa Julai 21, 1994) ni mchezaji wa mpira wa kikapu wa Senegal anayechezea klabu ya Saint-Louis Basket Club na timu ya taifa ya Senegal.

Alichukua sehemu katika Kombe la Dunia la Mpira wa Kikapu la Wanawake la FIBA mwaka 2018.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Senegal
Jamii:Waliozaliwa 1994
Jamii:wachezaji wa Senegal
Izetta Sombo Wesley

**Izetta Sombo Wesley** ni mkuu wa Chama cha Soka cha Liberia, ambacho kinasimamia soka nchini Liberia, ikiwa ni pamoja na timu ya taifa ya soka.Wesley alikuwa mwanamke wa kwanza barani Afrika kuongoza chama cha soka alipochukua udhibiti mnamo Februari 2004. Wesley alichaguliwa tena mnamo Machi 2006 kwa kipindi cha miaka minne.

## Marejeo 
Jamii:wanamichezo wa Liberia
Aziza Chakir

**Aziza Chakir** (alizaliwa tarehe 19 Mei 1998) ni mwanamkemchezaji wa judo kutoka Morocco. Yeye ni mshindi wa medali ya shaba katika Michezo ya Afrika na mshindi wa medali mara nne katika Mashindano ya Judo ya Afrika. Pia ni mshindi wa medali ya shaba katika Jeux de la Francophonie.

## marejeo 
Jamii:Wanawake wa Kiafrika kwenye Wikipedia
Jamii:Waliozaliwa 1998
Jamii:Wanawake wa Moroko
Emma Naris

**Eddelsisingh Emma Naris** (alizaliwa tarehe 8 Novemba 1996) ni mwanamke mchezaji wa mpira wa miguu wa Namibia anayecheza kama beki kwa klabu ya Tura Magic FC ya Namibia Women's Super League na pia ni nahodha wa timu ya taifa ya wanawake ya Namibia.

## Kazi ya kimataifa 
Naris alikuwa mchezaji wa Namibia kwenye kiwango cha wakubwa wakati wa mchujo wa Kombe la Mataifa ya Afrika la Wanawake mwaka 2018.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Namibia
Jamii:Wachezaji mpira wa Namibia
Jamii:Wanawake wa Kiafrika kwenye Wikipedia
Jamii:Waliozaliwa 1996
Melisa Matheus

**Melisa Matheus** (amezaliwa 14 Juni 1998) ni mwanamke mchezaji wa soka wa Namibia akiwa  kipa kwa klabu ya Namibia Women's Super League, Beauties, na timu ya taifa ya wanawake ya Namibia.

## Kazi ya kimataifa 
Matheus alikuwa mchezaji wa timu ya taifa ya Namibia katika kiwango cha wakubwa wakati wa mchujo wa Kombe la Mataifa ya Afrika la Wanawake mwaka 2018.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1998
Jamii:Wanawake wa Namibia
Jamii:Wanawake wa Kiafrika kwenye Wikipedia
Jamii:Wachezaji mpira wa Namibia
Agnes Kauzuu

**Agnes Kauzuu** (alizaliwa tarehe 22 Desemba 1992) ni mwanamke mchezaji wa soka wa Namibia ambaye anacheza kama mlinda lango kwa klabu ya Namibia Women's Super League, Tura Magic FC, na timu ya taifa ya wanawake ya Namibia. Anajulikana kwa jina la utani "Mashaba" na alikuwa sehemu ya timu hiyo katika Kombe la Wanawake la Afrika mwaka 2014. Kwenye ngazi ya klabu, alikuwa akicheza kwa UNAM Bokkies FC huko Namibia.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1992
Jamii:Wanawake wa Namibia
Jamii:Wachezaji mpira wa Namibia
Jamii:Wanawake wa Kiafrika kwenye Wikipedia