open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Onyx

**Onyx** ni kundi la hardcore hip hop kutoka eneo la South Jamaica katika Queens, New York, Marekani. Kundi linaunganishwa na marapa kutoka East Coast Sticky Fingaz na Fredro Starr.  Sonny Seeza (zamani walikuwa wakijulikana kama  Suavé na Sonsee) na hayati Big DS (Marlon Fletcher) nae vilevile alikuwa mwanachama; Big DS aliondoka baada ya kundi kutoa albamu yao ya kwanza. Miziki yao ilipata kutumika katika baadhi ya filamu kama vile *How High* na *8 Mile* na vipindi vya TV kama vile *The Cleveland Show* na *Tosh.0* vilevile matangazo ya biashara kama vile SoBe na Gatorade.
## Diskografia
### Albamu
**Bacdafucup* (1993)
**All We Got Iz Us* (1995)
*''Shut 'Em Down* (1998)
**Bacdafucup Part II* (2002)
**Triggernometry* (2003)
**Wakedafucup* (2014) (with Snowgoons)

### Kompilesheni albamu
**Cold Case Files* (2008)
**Cold Case Files Vol. 2'' (2012)

### Ma-EP
Against All Authorities (2015)
Against All Authorities ni  EP ya kundi la hip hop la Kimarekani Onyx ilitoletolewa mnamo tarehe 5 Mei, 2015 kupitia Mad Money Movement records.

Orodha ya nyimbo
1: Strike Bac (feat. SickFlo) 3:47
2: Against All Authorities 2:48
3: Look Like a Criminal (feat. Merkules) 4:02
4: Black Fatigue (feat. SickFlo) 3:34
5: Da Liquor Store (feat. Ras Kass, Jasia'n) 4:27
6: F**k Da Law 3:28

## Marejeo
## Viungo vya Nje
*Official website
Carolyn Kizer

**Carolyn Ashley Kizer** (10 Desemba 1925 &ndash; 9 Oktoba 2014) alikuwa mshairi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1985 alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi**.

## Viungo vya Nje
*Wasifu ya Kizer kwa Kiingereza
Henry S. Taylor

**Henry Splawn Taylor** (amezaliwa 21 Juni 1942) ni mshairi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1986 alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi**.

## Viungo vya Nje
*Wasifu ya Taylor kwa Kiingereza
Rita Dove

**Rita Frances Dove** (amezaliwa 28 Agosti 1952) ni mshairi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1987 alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi**.

## Viungo vya Nje
*Wasifu ya Dove kwa Kiingereza
William Meredith

**William Morris Meredith Jr.** (9 Januari 1919 &ndash; 30 Mei 2007) alikuwa mshairi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1988 alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi**.

## Viungo vya Nje
*Wasifu ya Meredith kwa Kiingereza
Charles Simic

**Charles Simic** (amezaliwa 9 Mei 1938) ni mshairi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1990 alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi**.

## Viungo vya Nje
*Wasifu ya Simic kwa Kiingereza
Mona Van Duyn

**Mona Jane Van Duyn** (9 Mei 1921 &ndash; 2 Desemba 2004) alikuwa mshairi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1991 alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi**.

## Viungo vya Nje
*Wasifu ya Van Duyn kwa Kiingereza
Louise Glück

**Louise Elisabeth Glück** (amezaliwa 22 Aprili 1943) ni mshairi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1993 alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi**.

## Viungo vya Nje
*Wasifu ya Glück kwa Kiingereza
Yusef Komunyakaa

**Yusef Komunyakaa** (amezaliwa 29 Aprili 1941) ni mshairi kutoka nchi ya Marekani. Jina lake la kuzaliwa ni **James William Brown**. Mwaka wa 1994 alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi**.

## Viungo vya Nje
*Wasifu ya Komunyakaa kwa Kiingereza
Philip Levine (mshairi)

**Philip Levine** (10 Januari 1928 &ndash; 14 Februari 2015) alikuwa mshairi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1995 alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi**.

## Viungo vya Nje
*Wasifu ya Levine kwa Kiingereza
Kastilia

**Kastilia** (kwa Kihispania: *Castilla, tamka kas-til-ya*; kwa Kiingereza *Castille*) ni eneo kubwa katikati ya Rasi ya Iberia na nchi ya Hispania.

Kihistoria Ufalme wa Kastilia ulikuwa chanzo muhimu cha Hispania ya baadaye. 

Leo hii imegawiwa katika majimbo ya Kastilia-León, Madrid na Kastilia-La Mancha.

## Historia 
thumb|Kukua kwa eneo la Ufalme wa Kastilia ("crown of Castille") katika historia
Baada ya Rasi ya Iberia kuvamiwa na Waarabu kuanzia mwaka 711 kulikuwa na maeneo katika kaskazini yaliyobaki huru na kutawaliwa na Wakristo wazalendo. Kastilia ilikuwa mwanzoni utemi mdogo chini ya wafalme wa Asturia, baadaye wale wa Leon. 

Mnamo mwaka 1065 Kastilia ilijitenga na León ikawa ufalme wa pekee. Iliendelea kukua kwa kutwaa maeneo kutoka sehemu za Waarabu na pia falme za Wakristo jirani. 

Tangu maka 1230 iliunganika tena na Leon lakini safari hii chini ya Kastilia. 

Hadi mwaka 1492 wafalme wa Kastilia na Aragon walifaulu polepole katika "requoncista" yaani "kuteka tena" kwa njia ya ushindi juu ya Waarabu katika kusini.

Uvamizi wa Amerika na maconquistador tangu Hernando Cortes na Fransisko Pizarro ulitekelezwa kwa jina la ufalme wa Kastilia.

Tangu mwaka 1516 Kastilia iliunganishwa na Asturia mikononi mwa mfalme Carlos I aliyekuwa mfalme wa kwanza wa Hispania nzima.

Hata hivyo Kastilia iliendelea kuwa na sheria za pekee kutoka sehemu nyingine za nchi hadi watawala wa karne ya 18 walipobadilisha mfumo wa utawala kuwa wa namna moja kwa Hispania yote.

## Marejeo 
Jamii:Jiografia ya Hispania
Muhammad Ali (maana)

**Muhammad Ali** ni jina la watu mbalimbali. Jina hili linaunganisha majina mawili ambayo ni muhimu katika Uislamu yaani Muhammad (nabi wa Uislamu) na Ali (mkwe wa Muhammad, baba wa wajukuu wake na khalifa wa nne).

Kati ya watu wenye jina hili ni
* Muhammad Ali aliyezaliwa kwa jina Cassius Clay (1942 - 2016), bondia mashuhuri wa Marekani
* Muhammad Ali Pasha (1769 - 1849), mtawala wa Misri
Bahari ya Liguria

thumb|Ramani ya Bahari ya Liguria
**Bahari ya Liguria** ni sehemu ya Bahari Mediteranea iliyoko upande wa magharibi wa rasi ya Italia. 

Umbo lake ni kama pembetatu kuanzia mpaka wa Italia na Ufaransa, hadi rasi ya kaskazini ya kisiwa cha Korsika na tena hadi rasi ya San Pietro () karibu na mji wa La Spezia, Italia.

Bahari hii inapokea maji ya mto Arno pamoja na mito mingine inayotelemka kutoka milima ya Apenini. 

Bandari muhimu zaidi ni Genova, La Spezia na Livorno. 

Kina kirefu cha kufikia mita 2,850 kinapatikana karibu na Korsika.

## Picha 

File:Marina di massa, veduta 02.JPG|Massa
File:Livorno-Fortezzanuova3.JPG|Livorno
File:Corse-04628-Macinaggio-baie.jpg|Rogliano
File:Pietracorbara Marine.jpg|Pietracorbara
File:Trota Caput.JPG|Portovenere
File:Drop the Gulf.JPG|Palmaria
File:Panorama di La Spezia 08.jpg|La Spezia
File:Vernazza view 2.jpg|Vernazza
File:Corniglia FB02.JPG|Corniglia
File:Monterosso al Mare-panorama-convento dei cappuccini2-flickr.jpg|Monterosso al Mare
File:Liguria 5Terre3 tango7174.jpg|Riomaggiore
File:Italy.Cinque.Terre.Manarola.2.jpg|Manarola
File:Sori-panorama8.JPG|Sori
File:Porto Genova 0038.JPG|Genoa
File:Fortezza del Priamar dalle alture Savonesi.JPG|Savona
File:Ceriale DSCF4261.JPG|Ceriale
File:Alassio from Capo Mele.jpg|Alassio
File:Laigueglia05.jpg|Laigueglia
File:Imperia Porto Maurizio BMK.jpg|Imperia
File:San Remo Harbour in May 2008.JPG|Sanremo
File:La piana di latte.jpg|Ventimiglia
File:Cannes France.jpg|Cannes
File:MonacoLibreDeDroits.jpg|Monaco
File:Saint Tropez Eglise.jpg|Saint Tropez
File:Antibesbordmer.JPG|Antibes

## Marejeo
## Viungo vya nje
Mark Strand

**Mark Strand** (11 Aprili 1934 &ndash; 29 Novemba 2014) alikuwa mshairi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1999 alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi**.

## Viungo vya Nje
*Wasifu ya Strand kwa Kiingereza
Maisha

**Maisha** ni muda ambao kiumbe hai anajaliwa kuishi. Ni hali tofauti kabisa na uzima wa milele, kwa kuwa uhai wake una mwanzo na mwisho. 

Hasa mwisho unasababisha maswali: kama kila chenye mwanzo kina mwisho, ya nini kuwepo kwake? Kukosa lengo, kuwepo bure, kutokuwa na maana kunamfanya mtu ajisikie mnyonge, pengine akate tamaa ya kuishi, la sivyo ajitose kufurahia mazuri yanayopatikana maishani, lakini bila uwezo wa kuondoa moyoni ule utupu wa maana unaomtia huzuni ya dhati.

Ndiyo sababu maana ya maisha ni mojawapo kati ya masuala makuu ya binadamu duniani: hawezi kukwepa maswali ya kutoka moyoni mwake kuhusu thamani, madhumuni na umuhimu wa maisha yake. 

Suala hilo linaweza kujitokeza kwake katika maswali mengi tofauti yanayohusiana, kama vile: "mbona tumekuwepo?"; "maisha yanahusu nini?" na "nini maana ya hayo yote? Binadamu anajiuliza maswali kama hayo hasa anapokabiliana na kifo, kwa mfano msiba wa ndugu au rafiki.

Hilo limekuwa suala kuu la udadisi wa sayansi, falsafa na dini tangu zamani. Hivyo kumekuwa na idadi kubwa ya majibu kutoka asili mbalimbali kadiri ya itikadi na utamaduni.

## Marejeo
* Aristotle, *The Metaphysics*, translated by Hugh Lawson-Tancred, Penguin Classics, 1999, ISBN 0-14-044619-2, ISBN 978-0-14-044619-7
* Antoine Arnauld and Pierre Nicole *Logic, or the Art of Thinking*, (known as the *Port-Royal Logic*), translated J. Buroker, Cambridge 1996
* Terry Eagleton, *The Meaning of Life*,  Oxford University Press, 2007, ISBN 0-19-921070-5 ISBN 978-0-19-921070-1
* Heraclitus, *Fragments*, James Hilton, forward, Brooks Hexton, translator, Penguin Classics, 2003, ISBN 0-14-243765-4, ISBN 978-0-14-243765-0
* Michael J. Loux, ''Ockham's Theory Of Terms* (translation of book I of the *Summa Logicae* c-1327)
* Bryan Magee, *The Story of Philosophy*,  Dorling Kindersley Lond. 1998, ISBN 0-7513-0590-1
* John Stuart Mill, *A System of Logic*, 8th edition 1908* Plato, *The Republic*, translated by Desmond Lee, Penguin Classics, 2003, ISBN 0-14-044914-0, ISBN 978-0-14-044914-3
* Alvin Thalheimer, *The Meaning of the Terms: Existence and Reality.* Princeton University Press, 1920
* C. J. F. Williams, *What is Existence?'', Oxford University Press, 1981

## Viungo vya nje 
*
* The Concept of Existence: History and Definitions from Leading Philosophers
* "A Treatise on Book Titles" is a work by Sayf al-Din al-Amidi, in Arabic, about "original" and "mental existence". It dates from 1805.

Jamii:Falsafa
Jamii:Dini
James Tate (mwandishi)

**James Vincent Tate** (8 Desemba 1943 &ndash; 8 Julai 2015) alikuwa mshairi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1992 alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi**.

## Viungo vya Nje
*Wasifu ya Tate kwa Kiingereza
Uwindaji

[thumb|120px|Mwindaji wa [kabila la Wasan akiwinda.]]
 akiwa na silaha na mbwa.]]
**Uwindaji** (kwa Kiingereza *hunting*) ni desturi ya kuua au kukamata wanyama, hasa kwa ajili ya kujipatia chakula au kitoweo, lakini pengine kwa biashara, burudani tu, kama si kwa kukomesha wanyama waharibifu. 

Mbali ya uwindaji halali, kuna ujangili unaohatarisha aina mbalimbali za wanyama kiasi cha kuwamaliza kabisa duniani. 

Kama mnyama husika ni samaki, kazi hiyo inaitwa uvuvi. 

Kabla ya kuanza uzalishaji, kwa karne nyingi binadamu wote walitegemea hasa uchumaji wa matunda na uwindaji.

Jamii:Kazi
Jamii:Uchumi
Ujangili

ya vifaru waliouawa na majangili huko St Lucia Estuary, Afrika Kusini.]]
**Ujangili** au **uwindaji haramu** ni tendo la kuwinda wanyama bila kibali au kinyume cha sheria za nchi. 

Kwa milenia nyingi kabla ya kubuniwa kwa kilimo na ufugaji, uwindaji ulikuwa njia ya kawaida kwa watu kujipatia chakula cha nyama.

Tangu kutokea kwa madola au mifumo mingine ya utawala wanyama wa windo walianza kuwa haba katika maeneo kadhaa na hapo watawala walilenga kutunza haki ya kuwinda kwao wenyewe tu. Hii ilikuwa hali ya kawaida katika Ulaya wakati wa karne za kati.

Mtazamo huo ulipelekwa Afrika wakati wa ukoloni. Pamoja na hayo, uwindaji ulionekana kuwa hatari kwa spishi za wanyama wenye thamani ya kibiashara, kama vile tembo waliowindwa kwa kulenga ndovu zao. Hata kabla ya ukoloni, tembo walikuwa walipungua tayari katika sehemu za Afrika ya Mashariki zilizo karibu na pwani.

Baada ya uhuru nchi nyingi zililenga kuweka taratibu za uwindaji zilizobana haki za wananchi kuwinda.

Pengine watu maskini wanakimbilia ujangili ili kupata mahitaji yao, lakini mara nyingi zaidi ni waroho ambao wanatafuta faida kubwa inayopatikana kwa njia hiyo, kwa mfano kwa kuua tembo na vifaru ili kunyofoa na hatimaye kuuza pembe zao. 

Kama mtu anaiba mifugo ya wengine, si ujangili, bali wizi tu.

Jamii:Sheria
Jamii:Uchumi
Jamii:Hifadhi ya mazingira
Stephen Dunn

**Stephen Dunn** (amezaliwa 1939) ni mshairi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 2001 alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi**.

## Viungo vya Nje
*Wasifu ya Dunn kwa Kiingereza
Paul Muldoon

**Paul Muldoon** (amezaliwa 20 Juni 1951) ni mshairi kutoka nchi ya Ueire. Alihamia nchi ya Marekani mwaka wa 1987. Mwaka wa 2003 alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi**.

## Viungo vya Nje
*Wasifu ya Muldoon kwa Kiingereza
Franz Wright

**Franz Wright** (18 Machi 1953 &ndash; 14 Mei 2015) alikuwa mshairi kutoka nchi ya Marekani akiwa mwana wa James Wright. Kama babake mwaka wa 1973, Franz Wright alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi** mwaka wa 2004.

## Viungo vya Nje
*Wasifu ya Wright kwa Kiingereza
Oliver La Farge

**Oliver Hazard Perry La Farge** (19 Desemba 1901 &ndash; 2 Agosti 1963) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1930, alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi** kwa riwaya yake *Laughing Boy*.
Margaret Ayer Barnes

**Margaret Ayer Barnes** (8 Aprili 1886 &ndash; 25 Oktoba 1967) alikuwa mwandishi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1931 alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi** kwa riwaya yake *Years of Grace*.
Thomas Sigismund Stribling

**Thomas Sigismund “T.S.” Stribling** (4 Machi 1881 &ndash; 8 Julai 1965) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1933 alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi** kwa riwaya yake *The Store*.
C. K. Williams

**Charles Kenneth “C. K.” Williams** (4 Novemba 1936 &ndash; 20 Septemba 2015) alikuwa mshairi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 2000 alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi**.

## Viungo vya Nje
*Wasifu ya Williams kwa Kiingereza

Jamii:Arusha Translation-a-thon
Caroline Pafford Miller

**Caroline Pafford Miller** (26 Agosti 1903 &ndash; 12 Julai 1992) alikuwa mwandishi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1934 alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi** kwa riwaya yake *Lamb in His Bosom*.
Josephine Johnson

**Josephine Winslow Johnson** (20 Juni 1910 &ndash; 27 Februari 1990) alikuwa mwandishi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1935 alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi** kwa riwaya yake *Now in November*.
Harold L. Davis

**Harold Lenoir Davis** (18 Oktoba 1894 &ndash; 31 Oktoba 1960) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1936 alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi** kwa riwaya yake *Honey in the Horn*.
Margaret Mitchell

**Margaret Munnerlyn Mitchell** (8 Novemba 1900 &ndash; 16 Agosti 1949) alikuwa mwandishi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1937 alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi** kwa riwaya yake *Gone with the Wind*.
John P. Marquand

**John Phillips Marquand** (10 Novemba 1893 &ndash; 16 Julai 1960) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1938 alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi** kwa riwaya yake *The Late George Apley*.
Pembe za ndovu

nchini Tanzania.]]
**Pembe za ndovu**  ni meno yalioendelea na kuongezeka mbele na mara nyingi hupatikana zaidi katika vinywa vya mamalia, hasa tembo, lakini pia kifaru n.k. 

Bei ya pembe hizo ni kubwa hivi kwamba imechangia sana kufanya watu wajiingize katika ujangili na hatimaye kupunguza vibaya idadi ya wanyama hao, pengine kiasi cha kuhatarisha spishi nzima. Ndiyo sababu biashara ya pembe hizo imebanwa sana na Umoja wa Mataifa na nchi mbalimbali.

## Picha

File:Walrus2.jpg|Walrus
File:Sa-warthog.jpg|Warthog
File:Columbian mammoth.JPG|Columbian mammoth
File:BigUnTusks6184w.jpg|domestic boar
Image:Odobenocetops.jpg|*Odobenocetops*

## Tanbihi
Jamii:Biolojia
Jamii:Uchumi
Mamlaka

, Mhimili wenye mamlaka mojawapo ikiwa ni kutunga sheria]]
**Mamlaka** (kutoka Kiarabu; kwa Kiingereza "authority" kutoka neno la Kilatini *auctoritas*) linaweza kutumika kumaanisha haki ya kisheria ya kutumia nguvu ambayo imetolewa na nchi au vyombo vingine vya serikali kama mahakama, bunge na vyombo vya dola.

Neno mamlaka linapotumika katika mashirika au taasisi, huwa linamaanisha chombo kinachotawala ambacho kimepewa nguvu, kwa mfano: *Mamlaka ya Maji Safi na Maji Taka Morogoro*. 

Pia neno mamlaka linaweza kumaanisha haki ya kufanya kitu fulani.

## Tanbihi
## Marejeo
* Giorgio Agamben, *State of Exception* (2005)
* Józef Maria Bocheński, *?* (1974)
* Renato Cristi, *Hegel on Freedom and Authority* (2005)
* Alexandre Kojève, "The notion of authority" (2014)
* Stuart Lachs, ''Means of Authorization: Establishing Hierarchy in Ch'an/Zen Buddhism in America* (1999)
* Rafael Domingo Osle, *Auctoritas* (1999)
* Karl Popper, *On the Sources of Knowledge and of Ignorance* (1960)
* Max Weber, *Economy and Society* (1922)

## Viungo vya nje
* Qualitionary - Legal Definitions - Authority
* Appeal to Authority Breakdown 
* Four essays published in the *International Journal of Philosophical Studies'' from the Robert Papazian Essay Prize Competition on Authority 

Jamii:Siasa
Jamii:Sheria
Mwalimu

la shule ya sekondari nchini Sierra Leone.]]
 na wanafunzi wake wawili, 1487]]
**Mwalimu** (kutoka neno la Kiarabu; kwa Kiingereza *teacher*, *school teacher* na pengine *educator*) ni mtu anayesaidia wengine kupata ujuzi, maarifa na tunu. 

Kazi hiyo inaweza kufanywa na yeyote katika nafasi maalumu, kwa mfano mzazi au ndugu akimfundisha mtoto nyumbani, lakini kwa wengine ndiyo njia ya kupata riziki inayomdai karibu kila siku kwa miaka mingi, kwa mfano shuleni. Huko mwalimu anatakiwa kuwa na shahada au stashahada, kadiri ya sheria za nchi na ya ngazi ya elimu inayotolewa.

Imesemekana kuwa walimu vijana wanafundisha kuliko wanavyojua, yaani hata mengi wasiyoyajua vizuri. Wenye umri wa makamo wanafundisha yale yote wanayoyajua. Kumbe wazee wanafundisha yale yanayowafaa wasikilizaji. 

## Majukumu
 akiwa na wanafunzi wake matembezini, Colombia, 2014.]]
Majukumu ya mwalimu yanaweza kutofautiana kadiri ya utamaduni husika. 

Mara nyingi ni pamoja na kufundisha kusoma na kuandika, kuhesabu, kufanya kazi fulani ya mikono, kushirikiana katika jamii, kufuata dini, kuunda kazi za sanaa. 

Kwa kawaida ufundishaji huo unadai mwalimu aandae somo kwa kufuata mtaala fulani, kutoa vipindi na kutathmini maendeleo ya mwanafunzi. Pia ni muhimu atunze nidhamu.

Nje ya madarasa, pengine mwalimu anatakiwa kuongoza wanafunzi wake katika safari za kutembelea mashamba, viwanda, kumbi, makumbusho, n.k.

## Sifa zinazohitajika
Ualimu ni kazi ngumu sana, kwa sababu unahusika na mambo mengi. 

Umoja wa Ulaya umetaja sifa tatu muhimu:
:Uwezo wa kushirikiana na wengine
:Uwezo wa kutumia ujuzi, teknolojia na habari, na
:Uwezo wa kufanya kazi ndani na pamoja na jamii.

Wataalamu wa sayansi ya elimu wanazidi kukubaliana kwamba mwalimu yeyote anahitaji mambo matatu:
:ujuzi (kufahamu mada na namna ya kuifundisha, mtaala, sayansi ya elimu, saikolojia, tathmini n.k.) 
:vipaji (kupanga kipindi, kutumia vifaa, kuongoza wanafunzi, kuendesha makundi, kutathmini maendeleo) na 
:misimamo (tunu, tabia, imani na uwajibikaji).

## Walimu maarufu
* Edith Abbott
* Howard Adelman
* Raymond Macdonald Alden
* Henry James Anderson
* Charles William Bardeen
* Lancelot Bavin
* Juan Pablo Bonet
* Yohane Bosco
* Leib Glantz
* Yohane Mbatizaji de La Salle
* Maria Montessori
* Charles Rollin
* Charles Wedemeyer

## Tanbihi 
## Viungo vya nje 
* OECD's Education GPS, a review of education policy analysis and statistics: Teachers
Mdudu-malaika

**Wadudu-malaika** (kutokoa Kiing.: angel insects) ni wadudu wadogo wa oda Zoraptera (zor = -zima, apteros = bila mabawa) iliyo na familia moja na jenasi moja tu. Idadi ya spishi zilizopo hadi sasa ni 39 ambapo angalau spishi 9 zimekwisha sasa.

Wadudu hawa wana maumbo mawili. Moja ni jeusi lenye macho na oseli na mabawa yanayoweza kupukutwa kama mchwa hufanya. Umbo ingine ne jeupe bila macho wala oseli wala mabawa. Vipapasio vyao vina pingili tisa kama shanga. Hula arithropodi waliokufa na takataka nyingine. Huishi katika makoloni chini ya gome na katika takataka za vitawi na majani.

## Spishi za Afrika
* *Zorotypus congensis*, Mdudu-malaika wa Kongo
* *Zorotypus delamarei*, Mdudu-malaika wa Madagaska
* *Zorotypus guineensis*, Mdudu-malaika Magharibi
* *Zorotypus sechellensis*, Mdudu-malaika wa Shelisheli
* *Zorotypus vinsoni*, Mdudu-malaika wa Morisi 

## Spishi za mabara mengine
* *Zorotypus amazonensis*
* *Zorotypus barberi*
* *Zorotypus brasiliensis*
* *Zorotypus buxtoni*
* *Zorotypus caudelli*
* *Zorotypus caxiuana*
* *Zorotypus cervicornis*
* *Zorotypus ceylonicus*
* *Zorotypus cramptoni*
* *Zorotypus gurneyi*
* *Zorotypus hamiltoni*
* *Zorotypus hubbardi*
* *Zorotypus huxleyi*
* *Zorotypus impolitus*
* *Zorotypus javanicus*
* *Zorotypus juninensis*
* *Zorotypus lawrencei*
* *Zorotypus leleupi*
* *Zorotypus longicercatus*
* *Zorotypus magnicaudelli*
* *Zorotypus manni*
* *Zorotypus medoensis*
* *Zorotypus mexicanus*
* *Zorotypus neotropicus*
* *Zorotypus newi*
* *Zorotypus novobritannicus*
* *Zorotypus philippinensis*
* *Zorotypus shannoni*
* *Zorotypus silvestrii*
* *Zorotypus sinensis*
* *Zorotypus snyderi*
* *Zorotypus swezeyi*
* *Zorotypus weidneri*
* *Zorotypus zimmermani*

## Picha

Zorotypus guineensis.jpg|Mdudu-malaika magharibi (umbo bila mabawa)

Jamii:Wadudu-malaika
Neopalpa donaldtrumpi

***Neopalpa donaldtrumpi*** ni spishi ya nondo iliyogunduliwa mwaka 2017 na mtaalamu wa Kanada Vazrick Nazari. Akiwa mgunduzi wa spishi mpya Nazari aliweza kuchagua jina akaamua kutumia jina la mwanabiashara na wakati ule mgombea wa uraisi Donald Trump kwa matumaini ya kwamba chaguo hili litasababisha watu wengi zaidi kusikia habari za wadudu na utafiti wa wadudu.

## Ugunduzi
Jenasi *Neopalpa* pamoja na spishi *Neopalpa neonata* ilielezwa mara ya kwanza mwaka 1998 na Dalibor Povolný. Miaka 20 baadaye Vazrick Nazari aliangalia upya mifano ya kipepeo hiki iliyohifadhiwa katika taasisi ya Bohart Museum of Entomology. Alitambua ya kwamba mifano kadhaa ilitofautiana na mingine na kuwa spishi mpya aliyoiita *Neopalpa donaldtrumpi* kwa sababu ya vigamba vya rangi ya njano-nyeupe kichwani. Haya yalimkumbusha kuhusu nywele za Donald Trump.

## Tabia
Mwili wa kipepeo hiki una urefu baina ya milimita 7 na 13. Mabawa yake hufunika upana wa milimita 6 hadi 9.2. Uso wa juu wa mabawa huwa na rangi kahawia pamoja na madoa meupe zaidi. Kichwa kina vigamba vyeupe-njano yaliyosababisha uteuzi wa jina.

## Makazi
Hadi sasa *Neopalpa donaldtrumpi* ilionekana kwenye sehemu za kaskazini ya rasi ya Baja California katika Meksiko na kwenye kaskazini ya Kalifornia ya Marekani.

## Marejeo
## Viungo vya Nje
* boldsystems.org. – Public Data Portal
* ''Meet 'Neopalpa donaldtrumpi' – the threatened moth named after Donald Trump''. The Telegraph, 17 January 2017

Jamii:Vipepeo na jamaa
Notoptera

**Notoptera** (notos = mgongo, ptera = mabawa) ni oda ndogo ya wadudu iliyo na spishi 55 zinazoishi hadi sasa. Spishi hizi zimeainishwa katika familia mbili: Grylloblattidae (wadudu-barafu) na Mantophasmatidae (watambaaji-miamba). Kuna familia mbili za spishi zilizoisha sasa.

Wadudu-barafu wanatokea Amerika ya Kaskazini na Asia ya Mashariki juu ya milima. Hutafuta arithropodi wadogo waliokufa kwa barafu.

Watambaaji-miamba wanatokea Afrika ya Kusini tu lakini spishi moja inatokea Tanzania. Hula wadudu wengine.

## Jenasi za Afrika
* *Austrophasma*
* *Hemilobophasma*
* *Karoophasma*
* *Lobatophasma*
* *Mantophasma*
* *Namaquaphasma*
* *Pachyphasma*
* *Praedatophasma*
* *Sclerophasma*
* *Striatophasma*
* *Tanzaniophasma*
* *Tyrannophasma*
* *Viridiphasma*

## Picha

Galloisiana nipponensis.jpg|Grylloblattidae (*Galloisiana nipponensis*)
GrylloblattaCampodeiformis.jpg|Grylloblattidae (*Grylloblatta campodeiformis*)
Endemic Grylloblattid (10334180636).jpg|Grylloblattidae (*Grylloblatta oregonensis*)
Mantophasmatidae02.jpg|Mantophasmatidae (spishi iliyotambuliwa)

Jamii:Notoptera
Ellen Glasgow

**Ellen Glasgow** (22 Aprili 1873 &ndash; 21 Novemba 1945) alikuwa mwandishi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1942, alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi** kwa riwaya yake *In This Our Life*.
Upton Sinclair

**Upton Beall Sinclair Jr.** (20 Septemba 1878 &ndash; 25 Novemba 1968) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1943, alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi** kwa riwaya yake ''Dragon's Teeth''.
Martin Flavin

**Martin Archer Flavin** (2 Novemba 1883 &ndash; 27 Desemba 1967) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1944, alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi** kwa riwaya yake *Journey in the Dark*.
MacKinlay Kantor

**MacKinlay Kantor** (4 Februari 1904 &ndash; 11 Oktoba 1977) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1956, alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi** kwa riwaya yake *Andersonville*.
Kastori wa Karden

ya Mt. Kastori huko Karden.]] 
**Kastori wa Karden** (kwa Kijerumani **Kastor von Karden**; 320 hivi - 400 hivi) alikuwa padri na mkaapweke kutoka Akwitania, leo nchini Ufaransa . 

Mwanafunzi wa Maksimino wa Trier mnamo mwaka 345 hivi alipewa naye ushemasi halafu upadrisho.

Hapo alifanya maskani yake Karden kwenye mto Moselle pamoja na wamonaki kadhaa. 

Alifariki huko akiwa mzee sana.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.  

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 13 Februari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi 
## Viungo vya nje
* Kastor - ein Mann aus Aquitanien
* Kastor van Karden
* Kastor von Karden
* San Castore

Jamii:watakatifu wa Ufaransa
Hifadhi ya bahari ya Dar es Salaam

**Hifadhi ya bahari ya Dar es Salaam ** inajumlisha maeneo kadhaa kwenye Bahari Hindi karibu na Dar es Salaam, Tanzania. Kwa jumla kuna visiwa tisa visivyokaliwa na watu pamoja na sehemu za bahari kati ya visiwa hivi. Kuna visiwa vinne upande wa kusini wa Dar es Salaam ambavyo ni Bongoyo, Mbudya, Pangavini na Fungu Yasini, halafu vitano upande wa kusini ambavyo ni (Makatumbe, Finda na Kenda). Hifadhi hii inalinda sehemu za matumbawe, za miti ya mikoko na mimea mingine chini ya uso wa maji. 

## Utawala
Utawala wa hifadhi ya bahari umo mikononi mwa bodi ya wadhamini wa Hifadhi na Maeneo Tengefu ya Bahari. 

Maeneo tengefu ya bahari ya Dar es Salaam yalianzishwa kufuatana na sheria ya uvuvi ya mwaka 1970  yakipelekwa baadaye kwa idara ya Hifadhi na Maeneo Tengefu ya Bahari http://www.icran.org/SITES/doc/dmrs.pdf .

## Matumizi na matatizo
Visiwa vya Bongoyo na Mbudya hasa vinatembelewa mara nyingi na watalii wageni na wazalendo pia wanaofika kwa kuogelea, kupumzika ufukoni, kutazama matumbawe au kutembea visiwani. Hata hivyo idadi kubwa ya wageni wasiosimamiwa imesababisha matatizo ndani ya maeneo tengefu.

Wavuvi wa Kunduchi, Unonio, na Msasani wanategemea samaki waliopo katika maeneo tengefu. Mashindano kati ya wavuvi pamoja na uhaba wa usimamizi yalisababisha uharibifu hasa kwa kutumia nyavu za kukamata samaki zilizo ndogo na pia mabomu yanaoharibu matumbawe pamoja na samaki changa. 

## Viungo vya nje
* Website of Marine Parks and Reserves of Tanzania 
*Imepiga Hatua Katika Kuendeleza Hifadhi na Maeneo Tengefu ya Bahari  na Marko Gideon,  tovuti ya ipsinternational mnamo Aprili 2012, iliangaliwa Januari 2017
Mdudu Mabawa-mawili

**Wadudu mabawa-mawili** ni wadudu wadogo wa oda Diptera (di = mbili, ptera = mabawa) ambao wana mabawa mawili tu. Wadudu wengine wana mabawa manne au hawana mabawa, isipokuwa wadudu mabawa-potwa walio na mabawa mawili pia.

Spishi zenye vipapasio virefu kwa umbo wa uzi huitwa mbu au kisubi na zinaainishwa katika nusuoda Nematocera. Spishi zenye vipapasio vifupi huitwa nzi na zinaainishwa katika nusuoda Brachycera.

Spishi za mbu zinazojulikana sana ni spishi za anofelesi (*Anopheles* spp.) na za kuleksi (*Culex* spp.) ambazo hufyunza damu na kurithisha magonjwa. Spishi za nzi zinazojulikana sana ni nzi wa nyumba (*Musca domestica*) na nzi buluu (*Calliphora vomitoria*).

## Spishi kadhaa za Afrika
Nematocera:
* *Anopheles gambiae*, Anofelesi wa Gambia (Anopheles gambiae)
* *Culex quinquefasciatus*, Kuleksi Mabaka-matano (Culex quinquefasciatus)
* *Culex thalassius*, Kuleksi-pwani (Culex thalassius)
* *Simulium damnosum*, Kisubi mweusi (Blackfly)
Brachycera:
* *Calliphora vomitoria*, Nzi Buluu (Blue bottle fly)
* *Glossina morsitans*, Ndorobo wa Savana (Savannah tsetse)
* *Lucilia sericata*, Nzi Kijani (Common green bottle fly)
* *Musca domestica*, Nzi Nyumbani (Housefly)

## Picha

Anopheles gambiae mosquito feeding 1354.p lores.jpg|Anofelesi wa Gambia akifyunza
CulexNil.jpg|Kuleksi mabaka-matano akifyunza
Acricotopus.lucens.jpg|Kisubi mweusi
Calliphora (Blow-fly).jpg|Nzi buluu
Glossina-morsitans.jpg|Ndorobo wa savana
Fly March 2008-1.jpg|Nzi kijani
Common house fly..jpg|Nzi nyumbani

Jamii:Wadudu mabawa-mawili
Jesse Lynch Williams

thumb|Jesse Lynch Williamst

**Jesse Lynch Williams** (17 Agosti 1871 &ndash; 14 Septemba 1929) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1918, alikuwa mtu wa kwanza kupokea **Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya** kwa tamthiliya yake *Why Marry?*.
Owen Davis

**Owen Gould Davis Sr.** (29 Januari 1874 &ndash; 14 Oktoba 1956) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. 

Mwaka wa 1923, alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya** kwa tamthiliya yake *Icebound*.
Hatcher Hughes

thumb|300px|Zawadi ya medali ya Gen pulitzer
**Hatcher Hughes** (12 Februari 1881 &ndash; 19 Oktoba 1945) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1924, alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya** kwa tamthiliya yake *Hell-Bent Fer Heaven*.
Sidney Howard

**Sidney Coe Howard** (26 Juni 1891 &ndash; 23 Agosti 1939) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1925, alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya** kwa tamthiliya yake *They Knew What They Wanted*.
George Edward Kelly

thumbnail|right|280px|George Edward Kelly
**George Edward Kelly** (16 Januari 1887 &ndash; 18 Juni 1974) alikuwa mwandishi na mwigizaji kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1926, alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya** kwa tamthiliya yake ''Craig's Wife''.
Paul Green (mwandishi)

**Paul Eliot Green** (17 Machi 1894 &ndash; 4 Mei 1981) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1927, alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya** kwa tamthiliya yake ''In Abraham's Bosom''.
Elmer Rice

**Elmer Rice** (28 Septemba 1892 &ndash; 8 Mei 1967) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa **Elmer Leopold Reizenstein**. Mwaka wa 1929, alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya** kwa tamthiliya yake *Street Scene*.
Marc Connelly

**Marcus Cook Connelly** (13 Desemba 1890 &ndash; 21 Desemba 1980) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1930, alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya** kwa tamthiliya yake *The Green Pastures*.
Maxwell Anderson

**James Maxwell Anderson** (15 Desemba 1888 &ndash; 28 Februari 1959) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1933, alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya** kwa tamthiliya yake *Both Your Houses*.
Sidney Kingsley

thumb|Caption text

**Sidney Kingsley** (22 Oktoba 1906 &ndash; 20 Machi 1995) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1934, alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya** kwa tamthiliya yake *Men in White*.
Zoë Akins

**Zoë Akins** (30 Oktoba 1886 &ndash; 29 Oktoba 1958) alikuwa mwandishi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1935, alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya** kwa tamthiliya yake *The Old Maid*.
Tennessee Williams

**Thomas Lannier “Tennessee” Williams III** (26 Machi 1911 &ndash; 25 Februari 1983) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya** mara mbili: 1948 kwa tamthiliya yake *A Streetcar Named Desire*, na 1983 kwa *Cat on a Hot Tin Roof*.
August Wilson

**August Wilson** (27 Aprili 1945 &ndash; 2 Oktoba 2005) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa **Frederick August Kittel Jr.**. Alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya** mara mbili: 1987 kwa tamthiliya yake *Fences*, na 1990 kwa *The Piano Lesson*.
Mary Chase (mwandishi)

**Mary Coyle Chase** (25 Februari 1906 &ndash; 20 Oktoba 1981) alikuwa mwandishi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1945, alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya** kwa tamthiliya yake *Harvey*.
Russel Crouse

**Russel Crouse** (20 Februari 1893 &ndash; 3 Aprili 1966) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1946, pamoja na Howard Lindsay, Crouse alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya** kwa tamthiliya yao *State of the Union*.
Howard Lindsay

**Howard Lindsay** (29 Machi 1889 &ndash; 11 Februari 1968) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa **Herman Nelke**. Mwaka wa 1946, pamoja na Russel Crouse, Lindsay alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya** kwa tamthiliya yao *State of the Union*.
Arthur Miller

**Arthur Asher Miller** (17 Oktoba 1915 &ndash; 10 Februari 2005) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1949, alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya** kwa tamthiliya yake *Death of a Salesman*.
Joseph Kramm

**Joseph A. Kramm** (30 Septemba 1907 &ndash; 8 Mei 1991) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1952, alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya** kwa tamthiliya yake *The Shrike*.
John Patrick (mwandishi)

**John Patrick** (17 Mei 1905 &ndash; 7 Novemba 1995) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1954, alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya** kwa tamthiliya yake *The Teahouse of the August Moon*.
Albert Hackett

**Albert Maurice Hackett** (16 Februari 1900 &ndash; 16 Machi 1995) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1956, pamoja na mke wake Frances Goodrich, Hackett alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya** kwa tamthiliya yao *The Diary of Anne Frank*.
Frances Goodrich

**Frances Goodrich** (21 Desemba 1890 &ndash; 29 Januari 1984) alikuwa mwandishi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1956, pamoja na mume wake Albert Hackett, Goodrich alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya** kwa tamthiliya yao *The Diary of Anne Frank*.
Ketti Frings

**Ketti Frings** (28 Februari 1909 &ndash; 11 Februari 1981) alikuwa mwandishi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa **Katherine Hartley**. Mwaka wa 1958, alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya** kwa tamthiliya yake *Look Homeward, Angel*.
Eunike

wake Timotheo walivyochorwa na Henry Lejeune.]]
**Eunike** (kwa Kigiriki: Ευνικη, Eunike, yaani *Ushindi Mzuri*) alikuwa mama wa Timotheo, mwandamizi wa Mtume Paulo katika karne ya 1 BK. 

Binti wa mwanamke Myahudi Loisi, aliolewa na mwanamume wa Kigiriki aliyeishi katika maeneo ya Uturuki kusini wa leo, aliingia pamoja naye katika Ukristo. 

Wote wawili wanatajwa kwa sifa katika Barua ya pili ya Paulo kwa Timotheo 1:5, ilipoandikwa, "Nakumbuka imani yako isiyo na unafiki, aliyokuwa nayo kwanza bibi yako Loisi, halafu mama yako Eunike na sasa, nina hakika, imo ndani mwako pia."

Wataalamu wengi wanamhusisha Eunike na maneno ya 2 Tim. 3:15, ambamo Timotheo anakumbushwa "jinsi tangu utotoni alivyozoea maandiko matakatifu". 

Umuhimu wa ushahidi huo ni kwamba, wakati Timotheo ni pingili katika mlolongo wa Mitume katika kushirikisha mamlaka ya Yesu na Mitume wake kwa vizazi vijavyo vya maaskofu, mwenyewe alipokea kwanza imani nyumbani mwake kupitia mlolongo wa akina mama.

## Tanbihi
Sigma

**Sigma** (**Σ σ ς**) ni herufi ya 18 katika Alfabeti ya Kigiriki. Inaandikwa kama **σ** (alama ya kawaida) au **Σ** (alama kubwa mwanzoni mwa majina). Kama iko mwishoni mwa neno huandikwa **ς**. Mfano jina Ὀδυσσεύς (Odysseus) ambamo kuna σ mbili katikati na ς mwishoni.

Zamani za Kigiriki cha Kale ilikuwa pia tarakimu, ikiwa alama ya namba 200.

Asili ya sigma ni herufi ya Kifinisia ya shin 𐤔 .

Matamshi yake ilikuwa "s".

Katika alfabeti zinazofuata mfano wa Kigiriki ilipokelewa katika alfabeti ya Kilatini kama "S" na katika alfabeti ya Kisirili kama "С".

Jamii:Alfabeti ya Kigiriki
Tau

**Tau** (Τ τ) ni herufi ya 19 katika Alfabeti ya Kigiriki. Inaandikwa kama **τ** (alama ya kawaida) au **Τ** (alama kubwa). Zamani za Kigiriki cha Kale ilikuwa pia tarakimu ikiwa alama ya namba 300.

Asili ya tau ni herufi ya Kifinisia "taw"  (𐤕). Herufi zilizotokana nayo katika alfabeti zilizofuata Kigiriki ni T katika alfabeti ya Kilatini na Te (Т, т) katika alfabeti ya Kisirili. 

Matamshi yake ilikuwa "t". 

Jinsi ilivyo kawaida kwa herufi mbalimbali za Kigiriki, τ inatumiwa kama kifupisho kwa ajili ya dhana mbalimbali katika hisabati na fizikia.

Jamii:Alfabeti ya Kigiriki
Ksi

**Ksi** (Ξ ξ) ni herufi ya 14 katika Alfabeti ya Kigiriki. Inaandikwa kama **ξ** (alama ya kawaida) au **Ξ** (alama kubwa). Zamani za Kigiriki cha Kale ilikuwa pia tarakimu ikiwa alama ya namba 60.

Asili ya ksi ni herufi ya Kifinisia "samekh" . Herufi zilizotokana nayo katika alfabeti zilizofuata Kigiriki ni X katika alfabeti ya baadhi ya lugha za Kirumi na Ksi (Ѯ, ѯ) katika alfabeti ya Kisirili. 

Matamshi yake ilikuwa "ks". 

Jinsi ilivyo kawaida kwa herufi mbalimbali za Kigiriki, ξ inatumiwa kama kifupisho kwa ajili ya dhana mbalimbali katika hisabati na fizikia.

Jamii:Alfabeti ya Kigiriki
Omikron

**Omikron**, yaani "o ndogo" (Ο ο) ni herufi ya 15 katika Alfabeti ya Kigiriki. Inaandikwa kama **ο** (alama ya kawaida) au **Ο** (alama kubwa). Zamani za Kigiriki cha Kale ilikuwa pia tarakimu ikiwa alama ya namba 70.

Asili ya omikron ni herufi ya Kifinisia "ayin" . Herufi zilizotokana nayo katika alfabeti zilizofuata Kigiriki ni O katika alfabeti ya Kilatini na katika alfabeti ya Kisirili vilevile. 

Matamshi yake yalikuwa "o". 

Jinsi ilivyo kawaida kwa herufi mbalimbali za Kigiriki, ο inatumiwa kama kifupisho kwa ajili ya dhana mbalimbali katika hisabati na fizikia.

Jamii:Alfabeti ya Kigiriki
Mia tano kumi na tano

**Mia tano kumi na tano** ni namba inayoandikwa **515** kwa tarakimu za kawaida na DXV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 514 na kutangulia 516. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 5 x 103.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 515 KK na 515 BK.

## Tanbihi
Mia tano kumi na sita

**Mia tano kumi na sita** ni namba inayoandikwa **516** kwa tarakimu za kawaida na DXVI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 515 na kutangulia 517. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 3 x 43.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 516 KK na 516 BK.

## Tanbihi
Mia tano kumi na saba

**Mia tano kumi na saba** ni namba inayoandikwa **517** kwa tarakimu za kawaida na DXVII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 516 na kutangulia 518. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 11 x 47.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 517 KK na 517 BK.

## Tanbihi
Mia tano kumi na nane

**Mia tano kumi na nane** ni namba inayoandikwa **518** kwa tarakimu za kawaida na DXVIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 517 na kutangulia 519. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 7 x 37.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 518 KK na 518 BK.

## Tanbihi
Mia tano kumi na tisa

**Mia tano kumi na tisa** ni namba inayoandikwa **519** kwa tarakimu za kawaida na DXIX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 518 na kutangulia 520. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 173.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 519 KK na 519 BK.

## Tanbihi
Mia tano na ishirini

**Mia tano na ishirini** ni namba inayoandikwa **520** kwa tarakimu za kawaida na DXX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 519 na kutangulia 521. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 5 x 13.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 520 KK na 520 BK.

## Tanbihi
Mia tano na ishirini na moja

**Mia tano na ishirini na moja** ni namba inayoandikwa **521** kwa tarakimu za kawaida na DXXI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 520 na kutangulia 522. 

**521** ni namba tasa.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 521 KK na 521 BK.

## Tanbihi
Mia tano na ishirini na mbili

**Mia tano na ishirini na mbili** ni namba inayoandikwa **522** kwa tarakimu za kawaida na DXXII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 521 na kutangulia 523. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 3 x 29.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 522 KK na 522 BK.

## Tanbihi
Mia tano na ishirini na tatu

**Mia tano na ishirini na tatu** ni namba inayoandikwa **523** kwa tarakimu za kawaida na DXXIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 522 na kutangulia 524. 

**523** ni namba tasa.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 523 KK na 523 BK.

## Tanbihi
Mia tano na ishirini na nne

**Mia tano na ishirini na nne** ni namba inayoandikwa **524** kwa tarakimu za kawaida na DXXIV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 523 na kutangulia 525. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 131.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 524 KK na 524 BK.

## Tanbihi
Mia tano na ishirini na tano

**Mia tano na ishirini na tano** ni namba inayoandikwa **525** kwa tarakimu za kawaida na DXXV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 524 na kutangulia 526. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 5 x 5 x 7.

## Tanbihi
Phi

**Phi** (Φ φ) ni herufi ya ishirini na moja katika alfabeti ya Kigiriki. 

Asili yake haijulikani kwa hakika.

Matamshi yake ni "f".

Katika Kigiriki cha Kale ilikuwa pia tarakimu ikimaanisha namba 500. 

Kama herufi nyingine za Kigiriki, phi inatumika katika hisabati na sayansi kama kifupisho cha dhana au vipimo mbalimbali.

Jamii:Alfabeti ya Kigiriki
Mia tano na ishirini na sita

**Mia tano na ishirini na sita** ni namba inayoandikwa **526** kwa tarakimu za kawaida na DXXVI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 525 na kutangulia 527. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 263.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 526 KK na 526 BK.

## Tanbihi
Mia tano na ishirini na saba

**Mia tano na ishirini na saba** ni namba inayoandikwa **527** kwa tarakimu za kawaida na DXXVII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 526 na kutangulia 528. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 17 x 31.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 527 KK na 527 BK.

## Tanbihi
Mia tano na ishirini na nane

**Mia tano na ishirini na nane** ni namba inayoandikwa **528** kwa tarakimu za kawaida na DXXVIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 527 na kutangulia 529. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 2 x 3 x 11.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 528 KK na 528 BK.

## Tanbihi
Mia tano na ishirini na tisa

**Mia tano na ishirini na  tisa** ni namba inayoandikwa **529** kwa tarakimu za kawaida na DXXIX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 528 na kutangulia 530. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 23 x 23.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 529 KK na 529 BK.

## Tanbihi
Mia tano na thelathini

**Mia tano na thelathini** ni namba inayoandikwa **530** kwa tarakimu za kawaida na DXXX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 529 na kutangulia 531. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 5 x 53.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 530 KK na 530 BK.

## Tanbihi
Khi

**Khi** (**Χ χ**) ni herufi ya ishirini na mbili katika Alfabeti ya Kigiriki. Inaandikwa kama **χ** (alama ya kawaida) au **Χ** (alama kubwa). 

Zamani za Kigiriki cha Kale ilikuwa pia tarakimu, ikiwa alama ya namba 600.

Matamshi yake yalikuwa "kh".

Katika alfabeti zinazofuata mfano wa Kigiriki ilipokelewa katika alfabeti ya Kilatini kama "X" na katika alfabeti ya Kisirili kama "X".

Herufi hiyo inatumiwa na Wakristo kuwakilisha Kristo, jina ambalo kwa Kigiriki linaanza na khi.

Kama herufi nyingine za lugha hiyo, khi inatumika katika hisabati na sayansi kama kifupisho cha dhana na vipimo mbalimbali.

Jamii:Alfabeti ya Kigiriki
Mia tano na thelathini na moja

**Mia tano na thelathini na moja** ni namba inayoandikwa **531** kwa tarakimu za kawaida na DXXXI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 530 na kutangulia 532. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 3 x 59.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 531 KK na 531 BK.

## Tanbihi
Mia tano na thelathini na mbili

**Mia tano na thelathini na mbili** ni namba inayoandikwa **532** kwa tarakimu za kawaida na DXXXII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 531 na kutangulia 533. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 7 x 19.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 532 KK na 532 BK.

## Tanbihi
Psi

**Psi** (**Ψ ψ**) ni herufi ya ishirini na tatu katika Alfabeti ya Kigiriki. Inaandikwa kama **ψ** (alama ya kawaida) au **Ψ** (alama kubwa). 

Zamani za Kigiriki cha Kale ilikuwa pia tarakimu, ikiwa alama ya namba 700.

Asili ya psi haijulikani kwa hakika.

Matamshi yake yalikuwa "ps".

Katika alfabeti zinazofuata mfano wa Kigiriki ilipokelewa katika alfabeti ya Kisirili kama "Ѱ".

Kama herufi nyingine za Kigiriki, psi inatumika katika hisabati na sayansi kufupisha dhana au vipimo mbalimbali.

Jamii:Alfabeti ya Kigiriki
Mia tano na thelathini na tatu

**Mia tano na thelathini na tatu** ni namba inayoandikwa **533** kwa tarakimu za kawaida na DXXXIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 532 na kutangulia 534. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 13 x 41.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 533 KK na 533 BK.

## Tanbihi
Mia tano na thelathini na nne

**Mia tano na thelathini na nne** ni namba inayoandikwa **534** kwa tarakimu za kawaida na DXXXIV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 533 na kutangulia 535. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 89.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 534 KK na 534 BK.

## Tanbihi
Mia tano na thelathini na tano

**Mia tano na thelathini na tano** ni namba inayoandikwa **535** kwa tarakimu za kawaida na DXXXV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 534 na kutangulia 536. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 5 x 107.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 535 KK na 535 BK.

## Tanbihi
Mia tano na thelathini na sita

**Mia tano na thelathini na sita** ni namba inayoandikwa **536** kwa tarakimu za kawaida na DXXXVI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 535 na kutangulia 537. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 67.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 536 KK na 536 BK.

## Tanbihi
Mia tano na thelathini na saba

**Mia tano na thelathini na saba** ni namba inayoandikwa **537** kwa tarakimu za kawaida na DXXXVII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 536 na kutangulia 538. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 179.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 537 KK na 537 BK.

## Tanbihi
Mia tano na thelathini na nane

**Mia tano na thelathini na nane** ni namba inayoandikwa **538** kwa tarakimu za kawaida na DXXXVIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 537 na kutangulia 539. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 269.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 538 KK na 538 BK.

## Tanbihi
Mia tano na thelathini na tisa

**Mia tano na thelathini na tisa** ni namba inayoandikwa **539** kwa tarakimu za kawaida na DXXXIX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 538 na kutangulia 540. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 7 x 7 x 11.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 539 KK na 539 BK.

## Tanbihi
Mia sita

**Mia sita** ni namba inayoandikwa **600** kwa tarakimu za kawaida na DC kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 599 na kutangulia 601. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 3 x 5 x 5.

## Tanbihi
Mia tano na arobaini

**Mia tano na arobaini** ni namba inayoandikwa **540** kwa tarakimu za kawaida na DXL kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 539 na kutangulia 541. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 3 x 3 x 3 x 5.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka ya 540 BK na 540 KK.

## Tanbihi
Mia sita na moja

**Mia sita na moja** ni namba inayoandikwa **601** kwa tarakimu za kawaida na DCI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 600 na kutangulia 602. 

**601** ni namba tasa.

## Tanbihi
Mia tano na arobaini na moja

**Mia tano na arobaini na moja** ni namba inayoandikwa **541** kwa tarakimu za kawaida na DXLI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 540 na kutangulia 542. 

**541** ni namba tasa, tena ni namba tasa ya mia moja katika orodha ya namba tasa.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka ya 541 BK na 541 KK.

## Tanbihi
Mia sita na mbili

**Mia sita na mili** ni namba inayoandikwa **602** kwa tarakimu za kawaida na DCII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 601 na kutangulia 603. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 7 x 43.

## Tanbihi
Mia tano na arobaini na mbili

**Mia tano na arobaini na mbili** ni namba inayoandikwa **542** kwa tarakimu za kawaida na DXLII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 541 na kutangulia 543. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 271.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka ya 542 BK na 542 KK.

## Tanbihi
Mia tano na arobaini na tatu

**Mia tano na arobaini na tatu** ni namba inayoandikwa **543** kwa tarakimu za kawaida na DXLIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 542 na kutangulia 544. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 181.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka ya 543 BK na 543 KK.

## Tanbihi
Mia sita na tatu

**Mia sita na tatu** ni namba inayoandikwa **603** kwa tarakimu za kawaida na DCIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 602 na kutangulia 604. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 3 x 67.

## Tanbihi
Mia tano na arobaini na nne

**Mia tano na arobaini na nne** ni namba inayoandikwa **544** kwa tarakimu za kawaida na DXLIV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 543 na kutangulia 545. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 2 x 2 x 17.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka ya 544 BK na 544 KK.

## Tanbihi