open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Chuo Kikuu cha Mulungushi

**Chuo Kikuu cha Mulungushi** ni moja ya vyuo vikuu vya umma vya Zambia. Awali kilikuwa kikijulikana kama Chuo cha Kitaifa cha Usimamizi na Masomo ya Maendeleo, kilibadilishwa kuwa chuo kikuu na Serikali ya Zambia kupitia ushirikiano wa umma na binafsi na Konkola Copper Mines mwaka 2008. Chuo hiki kina kampasi tatu: Kampasi Kuu, au Kampasi ya Great North Road, iliyoko kilomita 26 kaskazini mwa Kabwe kando ya mto wa Mulungushi; Kampasi ya Town, iliyoko kando ya Barabara ya Mubanga, mbali na Mtaa wa Munkoyo, karibu na kituo cha mji wa Kabwe; na Kampasi ya Livingstone, iliyoko Livingstone, ambayo ni nyumbani kwa shule ya matibabu. Chuo kikuu hiki kinatoa shahada za kwanza na shahada za uzamili kwa elimu ya muda wote na elimu kwa njia ya mtandao. Mnamo mwaka 2009, zaidi ya wanafunzi 500 walijiandikisha kwa elimu kwa njia ya mtandao. Walikuwa hasa wanafunzi wa zamani wa diploma kutoka Chuo cha Kitaifa cha Usimamizi na Masomo ya Maendeleo.

Kampasi Kuu (Great North Road) iko karibu na Mwamba wa Mulungushi wa Mamlaka, mwamba unaojulikana mara nyingi kama Mahali pa Kuzaliwa kwa Uhuru wa Zambia, ambapo Kenneth Kaunda na Chama cha Kitaifa cha Wazambia walikutana kwa siri kwa ajili ya mikutano ya hadhara. Leo, mwamba mwingine unaopatikana kwa urahisi bado unatumika kwa mikutano ya kisiasa na mikutano kama vile sherehe za kuhitimu za chuo kikuu. Mfululizo wa majumba ya wageni ulibuniwa ili kuwaweka wageni wa heshima na wageni wengine.
Jamii:AWC GWEI
Jamii:Mbegu
Signmark

**Marko Vilhelm Vuoriheimo** (alizaliwa tarehe 26 Juni 1978 huko Helsinki), anayejulikana kitaalamu kama Signmark, ni msanii wa muziki wa hip hop kutoka Finlandi ambaye ni kiziwi. Anaelezea muziki wake kama hip hop ya sherehe inayochukua msimamo. Akiwa amezaliwa katika familia inayotumia lugha ya ishara, Vuoriheimo anahisi kuwa jamii haipaswi kuwatendea viziwi kama watu wenye ulemavu bali kama jamii ya watu wachache wenye lugha yao, utamaduni, na historia yao wenyewe.

## Marejeo 
Jamii:Wanamuziki wa hip hop
Jamii:Waliozaliwa 1978
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania
Chuo Kikuu cha Nkumba

**Chuo Kikuu cha Nkumba** (NKU) ni chuo kikuu cha kibinafsi kilichosajiliwa nchini Uganda. Kilianzishwa mwaka 1994 kama sehemu ya kundi la shule na vyuo vilivyokua kutoka kwenye shule ya chekechea iliyoanzishwa mwaka 1951. Chuo kikuu hiki hakihusiani na shirika lolote la kidini maalum, lakini kinaikaribisha jumuiya kadhaa za kidini.

## Mahali 
Kampasi ya chuo iko juu ya Kilima cha Nkumba katika Wilaya ya Wakiso, takriban kilomita 12 (maili 7), kwa barabara, kaskazini-mashariki mwa Uwanja wa Ndege wa Kimataifa wa Entebbe, kando ya pwani ya kaskazini mwa Ziwa Victoria, ambalo ni ziwa la pili kwa ukubwa duniani kwa maji safi. Koordinaati za kampasi ya chuo ni 0°05'42.0"N, 32°30'27.0"E (Latitudo: 0.095000; Longitudo: 32.507500).

## Muonekano wa Jumla 
Chuo Kikuu cha Nkumba ni moja ya vyuo vikuu vya kibinafsi vikubwa zaidi katika Afrika Mashariki. Hadi Desemba 2011, idadi ya wanafunzi ilipita 7,000, ikiwa na zaidi ya wafanyakazi wa kitaaluma 300. Chuo hiki ni chuo kikuu cha kibinafsi, kisicho na mwelekeo wa kidini, kisicho cha faida, na kisicho na utambulisho wa kidini.

Chuo hiki kinatoa kozi zinazohusiana na vyeti, diploma, shahada za kwanza, pamoja na sifa za kitaaluma za shahada ya juu. Chuo Kikuu cha Nkumba kimehitimu karibu wanafunzi 30,000 katika kipindi cha miaka 27 iliyopita. Chuo hiki kilikuwa moja ya vyuo vikuu vya kwanza nchini kuanzisha shahada ya sayansi katika masomo ya mafuta, usimamizi wa madini, na teknolojia. Uandikishaji wa kwanza ulifanyika mwaka 2011. Shahada ya uzamili katika uwanja huo pia iko katika maendeleo.
Jamii:AWC GWEI
Jamii:Mbegu
Evelyn Glennie

**Dame Evelyn Elizabeth Annie Glennie**, CH, DBE (alizaliwa Methlick, Aberdeenshire, 19 Julai 1965) ni mpiga ala za kupigwa kutoka Uskoti. Alichaguliwa kama mmoja wa washindi wawili wa Tuzo ya Muziki ya Polar mwaka 2015.

## Maisha binafsi 
Glennie alizaliwa Scotland. Mila za muziki za kiasili za kaskazini mashariki mwa Scotland zilikuwa muhimu katika maendeleo yake kama mwanamuziki. Vyombo vyake vya kwanza vilikuwa piano na clarinet. Watu waliomwathiri ni Glenn Gould, Jacqueline du Pré na Trilok Gurtu. Alisoma katika Ellon Academy, Aberdeenshire na Royal Academy of Music, London.

Alikuwa mwanachama wa National Youth Orchestra ya Scotland na Cults Percussion Ensemble ambayo ilianzishwa mwaka 1976 na mwalimu wake wa upigaji ala za kupigwa, Ron Forbes. Walifanya ziara na kurekodi albamu moja, ambayo ilitolewa tena na Trunk Records mwaka 2012.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1965
Jamii:Wanamuziki wa Uskoti
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania
Chuo Kikuu cha Lusaka

**Chuo Kikuu cha Lusaka** (UNILUS) ni chuo kikuu cha kibinafsi kilichoanzishwa mwaka 2007 huko Lusaka, Zambia. Ni mwanachama wa Umoja wa Vyuo Vikuu vya Jumuiya ya Madola.

## Usimamizi 
UNILUS ina kampasi tatu katika Lusaka, Zambia.

## Ushirika 
Chuo Kikuu cha Lusaka (UNILUS) kinatoa anuwai ya programu za Shahada na Shahada za Uzamili zenye mitaala tajiri na zinazohusiana, zilizoundwa kukidhi mahitaji yanayobadilika ya biashara, serikali, na jamii. Shule za UNILUS ni pamoja na; Biashara na Usimamizi, Sheria, Sayansi za Afya na Elimu, Sayansi za Kijamii na Teknolojia. Chuo kikuu pia kina Shule ya Masomo ya Uzamili inayotoa programu za Shahada ya Uzamili na Udaktari. Chuo kikuu kina muhula miwili kwa mwaka, muhula wa Januari na wa Juni. Chuo Kikuu cha Lusaka kina programu zaidi ya 30 za shahada na uzamili. Chuo Kikuu cha Lusaka kimegawanywa katika fakihuli zifuatazo:
Jamii:AWC GWEI
Jamii:Mbegu
John Carlin

**John Carlin** ( Philadelphia, 15 Mei  1813 - New York, 23 Aprili 1891) alikuwa mchoraji wa picha, mchoraji na mshairi wa Marekani. Carlin alikuwa mshairi kiziwi wa kwanza kuchapishwa nchini Marekani.

## Maisha
John Carlin alizaliwa kiziwi  au alipoteza uwezo wa kusikia utotoni. Mdogo wake Andrew pia alikuwa kiziwi na wazazi wao hawakuweza kulipia masomo ya watoto wao.John Carlin aliokotwa mtaani mwaka wa 1820 na David G. Seixas, ambaye alikuwa na jukumu la kusomesha watoto wa mitaani viziwi.Kisha alisoma Shule ya Mount Airy (baadaye Shule ya Viziwi ya Pennsylvania), ambayo iliibuka kutoka kwa taasisi ya usaidizi ya kibinafsi ya Seixas, hadi 1825, na baada ya kuhitimu alilazimika kujikimu katika ishara na mchoraji wa nyumba.

Mnamo 1843 John Carlin alioa mpwa wa katibu wa Abraham Lincoln William Henry Seward, Mary Wayman. Kulingana na Christopher Krentz, pia alikuwa kiziwi. Ndoa hiyo ilileta watoto watano wanaosikia, mmojawao, Frances Seward Carlin (1851-1925), pia alikuwa mchoraji anayejulikana sana kwa maisha yake ya maua bado, lakini pia masomo ya wakulima wa Ufaransa na nyumba zao.

## Marejeo
Jamii:wachoraji wa Marekani
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania
Shule ya Kawaida ya Jimbo la California

thumb|Picha ya miaka ya 1880 ya kampasi asili ya Shule ya Kawaida ya Jimbo la California huko San Jose, California
**Shule ya Kawaida ya Jimbo la California** ni chuo cha ualimu kilichoanzishwa tarehe 2 Mei 1862, ambacho baadaye kilikuza kuwa Chuo Kikuu cha Jimbo la San José kilichopo San Jose. Kampasi yake ya kusini ilikua na kuwa Chuo Kikuu cha California, Los Angeles, kilichopo Los Angeles.

## Historia 
Shule hiyo iliundwa wakati Jimbo la California lilipochukua shule ya kawaida iliyokuwa ikielimisha walimu wa San Francisco kwa kushirikiana na mfumo wa shule za sekondari wa jiji hilo. Shule hii ilianzishwa mwaka 1857 na ilikuwa inajulikana kwa jina la Shule ya Kawaida ya San Francisco au Shule ya Kawaida ya Jioni ya Minns.

Ingawa sheria ya bunge ya California iliyoanzisha shule hiyo iliitaja taasisi kama "Shule ya Kawaida ya Jimbo la California," taasisi hiyo ilijulikana kama Shule ya Kawaida ya Jimbo la California. Sheria ya 1870 iliyohamisha shule hiyo kwenda San Jose ilirasimisha jina la Shule ya Kawaida ya Jimbo la California. Hata hivyo, wakati mwingine iliitwa Shule ya Kawaida ya San Jose au Shule ya Kawaida ya Jimbo huko San Jose.

Mnamo mwaka wa 1871, shule hiyo ilihamia Washington Square Park katika barabara za Fourth na San Carlos huko San Jose, ambapo Chuo Kikuu cha Jimbo la San José bado kiko. Jengo la awali katika Washington Square Park lilimalizika mwaka 1872 lakini liliteketea kwa moto mnamo Februari 10, 1880. Lilibadilishwa na jengo la pili mwaka 1881.

Mnamo mwaka wa 1887, bunge la jimbo tena lilibadilisha jina la shule, likiacha neno "California" na kuiweka shule pamoja na ndugu zake wa kaskazini na kusini kama "Shule za Kawaida za Jimbo." Mwisho wa karne ya 19, Shule ya Kawaida ya Jimbo huko San Jose ilikuwa inahitimu takriban walimu 130 kwa mwaka na ilikuwa "moja ya shule za kawaida zinazojulikana zaidi Magharibi."

Shule hiyo baadaye ikawa Chuo Kikuu cha Jimbo la San Jose, taasisi ya kwanza ya mfumo wa Chuo Kikuu cha Jimbo la California.

## Marejeo 
Jamii:Vyuo vikuu vya Marekani
Jamii:1862
Jamii:AWC GWEI
Jamii:California
Howie Seago

**Howie Seago** (Disemba 15, 1953 ) ni mwigizaji na mkurugenzi wa Marekani.
## Maisha ya awali, familia na elimu
Seago, ambaye ni kiziwi, alizaliwa Tacoma, Washington. Baba yake alikuwa na shida ya kusikia, pamoja na familia yake kuwa na historia ya kutokusikia(viziwi).
## Marejeo
]
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania
Sean Forbes

**Sean Patrick Forbes** ni msanii wa hip hop kutoka Marekani ambaye ni kiziwi.

Yeye ni mwanzilishi mwenza wa D-PAN, The Deaf Professional Arts Network, shirika lisilo la faida lililoanzishwa mwaka 2006 likiwa na lengo la kufanya muziki kuwa rahisi kupatikana kwa jamii ya viziwi na wenye matatizo ya kusikia. D-PAN imeunda video za muziki zilizo na tafsiri ya Lugha ya Ishara ya Marekani kwa nyimbo maarufu. D-PAN imetengeneza video kwa ajili ya John Mayer, Christina Aguilera, Eminem, White Stripes, Owl City, Carly Rae Jepsen, The Clark Sisters, Imagine Dragons, na wengine wengi. D-PAN ni shirika maarufu duniani la upatikanaji wa Lugha ya Ishara ya Marekani na linafanya kazi na makampuni makubwa ya uzalishaji kutoa video za upatikanaji wa Lugha ya Ishara ya Marekani, vichwa vya habari, na tafsiri ili maudhui ya video yaweze kufurahiwa na kila mtu.

Mnamo mwaka wa 2010, Sean alitia saini mkataba na Web Entertainment, lebo ileile iliyomgundua na kumzalisha Eminem, na kutolewa wimbo wake wa kwanza "I'm Deaf" ukiwa na video ya muziki. Mnamo mwaka wa 2011 alitoa wimbo wake wa pili "Let's Mambo" akiwa na mwigizaji wa tuzo ya Academy Award, Marlee Matlin, akicheza kama mpenzi wake. Mnamo mwaka wa 2012,

Sean alitoa albamu kamili ya CD/DVD iitwayo Perfect Imperfection.

Mnamo Februari 2020, Sean alitoa albamu yake ya pili "Little Victories" na mara moja ikaingia katika nafasi ya kwanza kwenye chati kadhaa za muziki.

Mnamo Februari 13, 2022, Forbes alifanya maonyesho katika kipindi cha mapumziko ya Super Bowl LVI kwa kutumia Lugha ya Ishara.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1982
Jamii:Wanamuziki wa Marekani
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania
Terrylene Sacchetti

**Terrylene Sacchetti** (Februari 5, 1967) ni mwigizaji kiziwi kutoka Chicago, Illinois. Alihitimu kutoka shule ya sekondari ya Model ya viziwi mnamo 1985. 
## Maisha binafsi
Terrylene anatoka katika familia ya viziwi.
Alikuwa katika mahusiano na Robert Manganelli, mtengenezaji wa filamu hadi mwaka 2008. Walikuwa na watoto wawili, Gianni (Gio) Manganelli na Catalene Robin Manganelli. Gio alifariki mnamo Machi 2014.
## Marejeo
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania
Leslie Nielsen

**Leslie William Nielsen** (11 Februari 1926 - 28 Novemba 2010 ) alikuwa mwigizaji na mcheshi kutoka Canada, Marekani.  Akiwa na taaluma iliyochukua miaka 60, alionekana katika zaidi ya filamu 100 na programu 150 za televisheni, akionyesha zaidi ya wahusika 220.

## Marejeo
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania
Lou Ferrigno

**Louis Jude Ferrigno Sr.** (Novemba 9, 1951) [2] ni mwigizajiwa Marekani na mwanamitindo wa zamani wa kujenga mwili.Ferrigno alishinda taji la IFBB Mr. America na mataji mawili mfululizo ya dunia ya IFBB Mr.; na alionekana katika filamu ya kihistoria Pumping Iron (1977).
## Marejeo
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania
Mabel Gardiner Hubbard

**Mabel Gardiner Hubbard Bell** (tarehe 25 Novemba 1857 – tarehe 3 Januari 1923) alikuwa mjasiriamali kutoka Marekani na binti wa wakili wa Boston, Gardiner Green Hubbard. Alikuwa mke wa Alexander Graham Bell, mvumbuzi wa simu ya kwanza inayoweza kutumika.

Tangu kipindi cha uchumba wa Mabel na Graham Bell mnamo mwaka wa 1873 hadi kifo chake mnamo mwaka wa 1922, Mabel alikua na kubaki kuwa ushawishi mkubwa katika maisha yake. Hadithi ya muktadha inasema kwamba Bell alijihusisha na majaribio ya mawasiliano kwa jaribio la kurejesha kusikia kwake ambayo iliharibiwa na ugonjwa karibu na siku yake ya tano ya kuzaliwa, ikimwacha kiziwi kabisa kwa maisha yake yote.
left|thumb|238x238px|Mabel Hubbard Gardiner Bell akiwa msichana, ca. 1860

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1857
Jamii:Waliofariki 1923
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania
Marlee Matlin

**Marlee Matlin** ( Agosti 24, 1965) ni mwigizaji, mwandishi, na mwanaharakati wa Marekani. Matlin amepokea tuzo nyingi, zikiwemo tuzo ya chuo, tuzo ya dunia ya dhahabu, na tuzo ya waigizaji, pamoja na uteuzi wa tuzo ya BAFTA na tuzo nne za wakati maalumu ya Emmy.

Matlin alikua kiziwi tangu alipokuwa na miezi 18. Aliigiza kwa mara ya kwanza katika filamu ya kimapenzi ya maigizo ya watoto wadogo Mungu (1986), akicheza kama Sarah Norman, na kushinda tuzo ya chuo ya mwigizaji bora.
## Marejeo
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania
Chuo Kikuu cha Nigeria, Nsukka

**Chuo Kikuu cha Nigeria**, kinachojulikana kwa jina fupi kama UNN, ni chuo kikuu cha shirikisho kilichopo Nsukka, Jimbo la Enugu, sehemu ya Mashariki ya Nigeria. Kiliundwa mwaka 1955 na Nnamdi Azikiwe ambaye alikuwa Gavana Mkuu wa Nigeria kati ya mwaka 1960 na 1963,[8] na Rais wa kwanza wa Nigeria kati ya mwaka 1963 na 1966. Chuo Kikuu cha Nigeria Nsukka kilifunguliwa rasmi tarehe 7 Oktoba 1960. Chuo Kikuu cha Nigeria kina kampasi tatu katika Jimbo la Enugu–Nsukka, Enugu, na Ituku-Ozalla – na kampasi ya Aba katika Jimbo la Abia.

Chuo Kikuu cha Nigeria ni chuo kikuu cha kwanza cha asili kamili na cha kwanza kinachojitegemea nchini Nigeria, kilichoundwa kwa mfano wa mfumo wa elimu wa Marekani. Kilikuwa chuo kikuu cha kwanza cha "land-grant" barani Afrika na ni moja ya vyuo vikuu vitano vinavyoheshimika zaidi nchini Nigeria. Chuo kikuu kina Shule 15 na idara 102 za kitaaluma. Chuo hiki kinatoa programu 108 za shahada za kwanza na programu 211 za shahada za uzamili. 

Jamii:AWC GWEI
Jamii:Mbegu
Chuo Kikuu cha Obafemi Awolowo

Chuo Kikuu cha Obafemi Awolowo (OAU) ni chuo kikuu cha serikali ya shirikisho kilichopo Ile-Ife, Jimbo la Osun, Nigeria. Chuo hiki kilianzishwa mwaka 1961 na madarasa yalianza mwezi Oktoba 1962 kama Chuo Kikuu cha Ife na serikali ya mkoa wa Magharibi mwa Nigeria, iliyokuwa ikiongozwa na Samuel Ladoke Akintola. Kilibadilishwa jina kuwa "Chuo Kikuu cha Obafemi Awolowo" tarehe 12 Mei 1987, na utawala wa kijeshi ulioongozwa na Ibrahim Badamasi Babangida, kwa heshima ya Obafemi Awolowo (1909–1987), waziri mkuu wa kwanza wa Mkoa wa Magharibi mwa Nigeria, ambaye awali alifikiria wazo la kuanzisha chuo kikuu hiki.
Faili:Main Campus, Obafemi Awolowo University, Ile-Ife, Osun State, Nigeria (12997735345).jpg|Kampasi Kuu, Chuo Kikuu cha Obafemi Awolowo, Ile-Ife, Jimbo la Osun, Nigeria

Faili:Landscape of Obafemi Awolowo University, Ile-Ife.jpg|Mandhari ya Chuo Kikuu cha Obafemi Awolowo, Ile-Ife 

Jamii:AWC GWEI
Jamii:Mbegu
Brennen College

**Brennen College** ni taasisi ya elimu huko Kerala, inayohusishwa na Chuo Kikuu cha Kannur. Iko Dharmadam, Thalassery katika jimbo la Kerala, India. Chuo hiki kilianzishwa kutoka shule iliyoundwa na mfadhili Mwingereza Edward Brennen, msimamizi wa Bandari ya Thalassery, ambaye alifanya Thalassery kuwa nyumbani kwake. Mnamo mwaka wa 2016, Chuo hiki kilipewa hadhi maalum ya urithi na Tume ya Ufadhili wa Vyuo Vikuu (UGC) kwa lengo la kuhifadhi chuo hiki ambacho kina zaidi ya miaka 125.. Chuo hiki kilishika nafasi ya 97 katika viwango vya kitaifa vya NIRF (National Institutional Ranking Framework).

## Historia 
Chuo cha Serikali cha Brennen kilianza kutoka shule ya bure iliyoundwa mnamo mwaka 1862 na Edward Brennen, msimamizi wa Bandari ya Tellicherry. Mnamo mwaka wa 1890, chuo hiki kilipandishwa hadhi na kuwa chuo cha daraja la pili na kuanzisha madarasa ya F.A. chini ya Chuo Kikuu cha Madras. Taasisi hii ilipata hadhi ya kuwa chuo cha daraja la kwanza mnamo mwaka wa 1947, na ilihamishiwa kwenye jengo jipya huko Dharmadam mnamo mwaka wa 1958.

## Kampasi 
Kampasi ya Chuo cha Brennen iko katika Dharmadam Panchayath kwenye kilima kilomita 5 kaskazini mwa mji wa Thalassery na kilomita 1 kutoka Barabara Kuu ya Kitaifa ya Kannur-Thalassery. Kampasi hiyo ina ekari 34.5 (mita za mraba 140,000) za ardhi inayohusisha idara za masomo, ofisi ya utawala, maktaba kuu, hosteli za wanafunzi, nyumba za wafanyakazi, na uwanja wa michezo.

## Maktaba ya Brennen 
Chuo cha Brennen kina Maktaba Kuu yenye takriban vitabu 21,600, vingi vikiwa ni vitabu adimu vya Kimalayalam vilivyochapishwa wakati wa karne ya kumi na tisa hasa katika Basel Mission Press, Mangalore. Maktaba hiyo ilitayarisha orodha ya kielektroniki ya machapisho haya ya Kimalayalam mwaka 2004. Hii ilikuwa orodha ya kielektroniki ya kwanza katika lugha yoyote ya Kihindi ikiwa na mfumo wa utafutaji katika maandiko ya ndani. Maktaba hiyo ni chanzo cha kipekee cha marejeleo kwa ajili ya masomo ya kikanda.

## Idara 
Chuo hicho kina idara 21:

* Sanaa

* Kiarabu

* Uchumi

* Kingereza

* Kihindi

* Historia

* Historia ya Kiislamu

* Uandishi wa Habari

* Kimalayalam

* Falsafa

* Sayansi ya Siasa

* Saikolojia

* Sanskrit

* Kiswahili

* Sayansi

* Botani

* Kemia

* Hisabati

* Fizikia

* Takwimu

* Kizoolojia

* Biashara

* Michezo na Elimu ya Kimwili

## Marejeo 
Jamii:AWC GWEI
Chuo Kikuu cha Teknolojia cha Shirikisho, Akure

**Chuo Kikuu cha Shirikisho cha Teknolojia Akure** (FUTA) ni chuo kikuu kinachomilikiwa na serikali ya shirikisho kilichopo Akure, Jimbo la Ondo, Kusini Magharibi mwa Nigeria. Ilianzishwa mwaka 1981 kwa nia ya serikali ya shirikisho ya Nigeria kuanzisha vyuo vikuu ambavyo vilijikita katika kuzalisha wahitimu wenye ujuzi wa vitendo na wa kinadharia wa teknolojia.

Vyuo vikuu vingine vya teknolojia vilivyoanzishwa wakati huo ni Chuo Kikuu cha Shirikisho cha Teknolojia Owerri, Chuo Kikuu cha Shirikisho cha Teknolojia, Abeokuta (FUTAB), ambacho baadaye kiligeuka kuwa Chuo Kikuu cha Kilimo cha sasa, Abeokuta (FUNAAB), Chuo Kikuu cha Shirikisho cha Teknolojia Minna, Chuo Kikuu cha Shirikisho cha Teknolojia Yola, na Chuo Kikuu cha Shirikisho cha Teknolojia Bauchi (sasa Chuo Kikuu cha Abubakar Tafawa Balewa).

## Tanbihi
Jamii:AWC GWEI
Jamii:Jimbo la Ondo
Jamii:vyuo vikuu vya Nigeria
Chuo Kikuu cha Jos

**Chuo Kikuu cha Jos**, kinachojulikana kwa kifupi kama Unijos, ni chuo kikuu cha shirikisho kilichopo Jos, Jimbo la Plateau, katikati ya Nigeria.

## Historia 
Kilichokuwa Chuo Kikuu cha Jos kilianzishwa mnamo Novemba 1971 kutoka kwenye kampasi ya satellite ya Chuo Kikuu cha Ibadan. Wanafunzi wa kwanza walipokelewa mnamo Januari 1972 kama wanafunzi wa kabla ya shahada na programu ya kwanza ya Shahada ya Sanaa ilianza mnamo Oktoba 1973. Mnamo Oktoba 1975, serikali ya kijeshi ya wakati huo chini ya Jenerali Murtala Mohammed ilianzisha Unijos kama taasisi tofauti. Makamu Mkuu wa kwanza wa Unijos alikuwa Profesa Gilbert Onuaguluchi. Masomo yalianza katika Chuo Kikuu cha Jos kilichopangwa upya mnamo Oktoba 1976 na wanafunzi 575 waliotapakaa kwenye vitivo vinne vilivyokuwepo vya Sanaa na Sayansi ya Jamii, Elimu, Sayansi Asilia na Sayansi ya Tiba. Programu za baada ya shahada ziliongezwa mnamo 1977. Kufikia mwaka 1978, Vitivo vya Sheria na Sayansi ya Mazingira vilianzishwa na Vitivo vya Sanaa na Sayansi ya Jamii vilitenganishwa.

Mnamo 2003, Shirika la Carnegie la New York liliipa Unijos ruzuku ya dola milioni 2 ili kuanzisha idara yake ya kukusanya fedha.

Jamii:vyuo vikuu vya Nigeria
Jamii:jimbo la Plateau
Chuo Kikuu cha Riga Technical

**Chuo Kikuu cha Riga Technical** (RTU) ni chuo kikuu cha zamani zaidi cha kiufundi katika nchi za Baltic kilichoanzishwa tarehe 14 Oktoba 1862. Kiko Riga, Latvia na hapo awali kilijulikana kama 'Riga Polytechnical Institute' na 'Riga Polytechnicum'.

Mnamo mwaka wa 1958, Riga Polytechnic Institute ilianzishwa kama taasisi tofauti, ikitenganisha idara za uhandisi kutoka Chuo Kikuu cha Jimbo la Latvia. Kwa miaka mingi, Riga Polytechnic Institute ilibadilika na kupanua utoaji wake wa kitaaluma, ikawa mojawapo ya vyuo vikuu vya kiufundi vinavyoongoza katika eneo hilo. Mnamo mwaka wa 1990, ilibadilishwa jina na kuwa Riga Technical University (RTU), na leo, ina vyuo tisa na ni chuo kikuu kikubwa zaidi kinachozingatia STEM nchini Latvia.

Katika viwango vya QS EECA vya vyuo vikuu mwaka 2022, RTU ilishika nafasi ya 57 kati ya vyuo vikuu vya Ulaya Mashariki na Asia ya Kati.
[right|thumb|294x294px|[Wilhelm Ostwald, na Nicola Perscheid]]

## Marejeo 
Jamii:AWC GWEI
Chuo Kikuu cha Shirikisho, Oye-Ekiti

**Chuo Kikuu cha Shirikisho cha Oye Ekiti** ni chuo kikuu cha umma kilichomilikiwa na kuendeshwa na serikali ya Nigeria.

Chuo hiki kina kampasi mbili zilizoko katika miji ya kale ya Oye-Ekiti na Ikole-Ekiti. 

Chuo hiki kilianzishwa mnamo mwaka wa 2011 kama mojawapo ya vyuo vikuu vya shirikisho vilivyoanzishwa na serikali ya shirikisho ya Nigeria wakati wa utawala wa Rais Goodluck Jonathan.

## Marejeo
Jamii:AWC GWEI
Jamii:vyuo vikuu vya Nigeria
Jamii:jimbo la Ekiti
Nele Alder-Baerens

**Nele Alder-Baerens** (alizaliwa tarehe 1 Aprili 1978) ni mwanariadha wa mbio ndefu na marathon kutoka Ujerumani. Anachukuliwa kama mmoja wa wanariadha wa mbio ndefu bora zaidi kutoka Ujerumani aliyewakilisha taifa lake katika Deaflympics. Nele Alder-Baerens ameuwakilisha Ujerumani katika Deaflympics mwaka 1997, 2001, 2005, 2017, na mwaka 2022, akipata medali 5 katika taaluma yake ya Deaflympic, ikiwa ni pamoja na medali 2 za dhahabu.. Yeye pia ndiye bingwa wa marathon ya wanawake katika Deaflympics. Nele pia anashikilia baadhi ya rekodi za dunia za kiziwi katika riadha za wanawake.

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1978
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania
Bonnie Sloan

**Bonnie Ryan Sloan** (alizaliwa Juni 1, 1948) ni mchezaji wa zamani wa Ligi ya Taifa ya Soka (NFL) kutoka Marekani ambaye alikuwa wa kwanza kati ya wachezaji watatu viziwi katika historia ya NFL.

Sloan alicheza michezo minne kama mtetezi wa kati kwa timu ya St. Louis Cardinals katika msimu wa 1973.

Akiwa ni mzaliwa wa Lebanon, Tennessee, Sloan aliibuka kuwa nyota katika Chuo Kikuu cha Austin Peay State. Alikuwa chaguo la raundi ya 10 (uchaguzi wa 242 kwa ujumla) katika Rasimu ya NFL ya 1973 na Cardinals, ambao walimwachia baada ya msimu huo mmoja kutokana na jeraha la goti.

Mchezaji wa zamani wa Denver Bronco, Kenny Walker, alimfuata kuingia NFL mwanzoni mwa miaka ya 1990; wote wawili walifuatiwa na fullback Derrick Coleman, ambaye alichezea timu ya Arizona Cardinals kwa mara ya mwisho.

## Marejeo 
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1948
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania
Shelley Beattie

**Shelley Ann Beattie ** (Agosti 24, 1967 – Februari 16, 2008) alikuwa mwanamke mwanamitindo wa kujenga mwili na mwigizaji. Nafasi yake ya juu zaidi ilikuwa miongoni mwa tatu bora kwenye mashindano ya Ms. kimataifa na Ms. Olympia, maonyesho mawili yenye hadhi zaidi kwa wanawake wanamitindo wa kitaaluma wa kujenga mwili. Alikuwa mmoja wa wanawake wachache viziwi wanaoshiriki katika ujenzi wa mwili wa kitaaluma ulimwenguni, na alionekana mara mbili kwenye jalada la jarida la maisha ya viziwi katika miaka ya 1990. 
## Marejeo
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania
Sean Berdy

**]]
**Sean Lance Berdy''' (Juni 3, 1993) ni mwigizaji wa Marekani.Berdy alianza kazi yake akiwa mtoto katika filamu ya muendelezo Sandlot 2 na anajulikana kwa majukumu yake katika mfululizo wa televisheni katika jamii na mabadiliko wakati wa Kuzaliwa. Yeye ndiye mwanzilishi wa shirika la lugha za ishara.

## Maisha
Berdy, ambaye ni mzaliwa wa Boca Raton, Florida, alizaliwa kiziwi. Yeye ni mzungumzaji wa lugha mbili, lugha yake ya kwanza ni lugha ya ishara ya marekani (ASL) na anazungumza Kingereza.
## Marejeo
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania
Deanne Bray

**Deanne Bray** (Mei 14, 1971) ni mwigizaji wa Marekani. Bray alizaliwa kiziwi na anazungumza lugha mbili, lugha ya ishara ya Marekani na lugha ya ishara ya Uingereza.
## Maisha ya awali na elimu
Bray alizaliwa huko Canoga Park, Los Angeles, California na ameishi sehemu kubwa ya maisha yake kusini mwa California akiwa amelelewa na baba yake, ingawa aliishi Seattle kwa miaka michache na mama yake akihudhuria shule ya jimbo la Washington kwa viziwi kwa darasa la 8. 
## Marejeo
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania
Millie Bobby Brown

**Millie Bobby Brown** (19 Februari 2004) ni mwigizaji wa filamu wa Uingereza. Alipata umaarufu kwa kuigiza kama Eleven katika mfululizo wa kisayansi ya mambo ya ajabu ya Netflix (2016–2026), ambapo alipata uteuzi wa tuzo mbili za mda sahihi za Emmy.

## Maisha ya awali
Brown alizaliwa huko Marbella, Málaga, Uhispania, mnamo 19 Februari 2004, akiwa mtoto wa tatu kati ya wanne waliozaliwa na wazazi wa uingereza, Kelly na Robert Brown. Baba yake, ambaye ni wakala wa mali isiyohamishika, alimpa jina "Bobby".Brown alizaliwa na upungufu wa kusikia katika sikio lake la kushoto na kwa muda alipoteza uwezo wa kusikia kabisa katika sikio hilo.

## Marejeo
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania
The Wonderboy Mixtape

**The Wonderboy Mixtape** ni kandamseto ya kwanza ya msanii wa muziki wa hip hop kutoka nchini Tanzania, Dizasta Vina. Kandamseto imetoka mwaka wa 2017. 

Nyimbo kali katika kandamseto hii ni pamoja na Siku Nikifa, Harder, Mlengwa na nyingine kibao. The Wonderboy Mixtape ina jumla ya nyimbo 10 na imetayarishwa katika studio mbalimbali za jijini Dar es Salaam chini ya lebo ya Panorama Authentik.

## Orodha ya nyimbo 
Hii ni orodha ya nyimbo zinazopatikana katika kandamseto ya "The Wonderboy Mixtape". 

## Historia ya kutolewa
## Marejeo 
Jamii:Albamu za Dizasta Vina
Jamii:Albamu za hip hop za wasanii wa Tanzania
Kitty O'Neil

## '''Kitty O'Neil**
**Kitty Linn O'Neil''' (&nbsp;– Novemba 2-2018) alikua mwanamke mwigizaji na alikua mshiriki wa mbio za magari,alijulikana kama "mwanamke mwenye kasi zaidi duniani" Kutokana na rekodi zake maalumu alizowahi kuzivunja. Rekodi yake ilisimama kwa muda mrefu japo iliweza kuvunjwa mnamo mwaka 2019.  

Ugonjwa katika utoto wake wa mapema ulimwacha kiziwi, na magonjwa zaidi katika utu uzima wa mapema yalikatisha kazi yake katika kuogelea kwa mashindano.  Baadaye, O'Neil alihamia kwenye mbio za magari na kuwa mwanamke wa kwanza katika sekta ya vibonzo huko Hollywood. Alionekana katika miradi mingi ya televisheni na filamu, alikopesha sura yake kwa kibonzo, aliheshimiwa katika Tuzo za Academy za 91 , na mnamo Machi 2023 na Doodle katika utafutaji wa Google." 

## Maisha yake
Kitty Linn O'Neil alizaliwa Corpus Christi, Texas mnamo Machi 24, 1946. John O'Neil, baba yake, alikuwa afisa katika Jeshi la Anga la Marekani, ambaye alikuwa mchimba mafuta. Alifariki katika ajali ya ndege wakati wa utoto wa Kitty. Mama yake, Patsy Compton O'Neil, alijitambulisha kama mwenye asili ya Cherokee. Akiwa na umri wa miezi mitano, O'Neil alipata magonjwa ya utotoni kwa wakati mmoja, akapoteza kusikia kwake. Baada ya uziwi wake kuwa dhahiri akiwa na umri wa miaka miwili, mama yake alimfundisha kusoma midomo na kuzungumza, na hatimaye akawa mtaalamu wa hotuba na kuanzisha shule kwa wanafunzi wenye matatizo ya kusikia huko Wichita Falls, Texas.

## Marejeo
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania
Chuo Kikuu cha Kilimo cha Shirikisho, Abeokuta

**Chuo Kikuu cha Kilimo cha Shirikisho, Abeokuta** ni mojawapo ya taasisi za elimu ya juu zinazomilikiwa na kuendeshwa na serikali ya shirikisho ya Nigeria.

## Historia 
Chuo Kikuu cha Kilimo cha Shirikisho, Abeokuta, Jimbo la Ogun, au FUNAAB, kilianzishwa Januari 1, 1988, na Serikali ya Shirikisho wakati vyuo vikuu vinne vya teknolojia vilivyokuwa vimeunganishwa mwaka 1984 vilipochanganuliwa tena. Hii ilisababisha kuanzishwa kwa vyuo vikuu viwili vya kwanza vya kilimo huko Abeokuta na Makurdi.

Katika tarehe hiyo hiyo, Profesa Nurudeen Olorun-Nimbe Adedipe aliteuliwa kuwa makamu mkuu wa kwanza wa chuo kikuu hicho. Profesa Adedipe alikabidhiwa rasmi majukumu yake Januari 28, 1988. Kwa miaka mingi, tarehe ambayo Profesa Adedipe alikabidhiwa majukumu yake ilikosewa kutambulika kama siku ya msingi. Kufuatia kupitia upya nyaraka za kuanzisha chuo kikuu hicho, uamuzi wa baraza katika mkutano wake wa 53 wa kisheria mnamo Juni 2010 ulirejesha tarehe ya msingi kuwa Januari 1, 1988, kama ilivyoamriwa na sheria iliyounda chuo kikuu hicho.

Kabla ya kuanzishwa kwa FUNAAB, Serikali ya Shirikisho ilikuwa imeanzisha Chuo Kikuu cha Teknolojia cha Shirikisho, Abeokuta (FUTAB) mwaka 1983. Kisha, mwaka 1984, kilichanganywa na Chuo Kikuu cha Lagos na jina lake likabadilishwa kuwa Chuo cha Sayansi na Teknolojia, Abeokuta (COSTAB), kabla ya kuchanganuliwa tena Januari 1988.

Chuo kikuu kilianza katika kampasi ya zamani ya Shule ya Sekondari ya Abeokuta, Isale-Igbein, karibu na katikati ya mji. Kilimaliza kuhama kwenda eneo lake la kudumu kando ya Barabara ya Alabata mwaka 1997.
Faili:Federal University of Agriculture Abeokuta gate, Abeokuta.jpg|Lango la Chuo Kikuu cha Kilimo cha Shirikisho Abeokuta, Abeokuta

Jamii:AWC GWEI
Jamii:Mbegu
Chuo Kikuu cha Bayero Kano

**Chuo Kikuu cha Bayero, Kano** (kwa Kiingereza: *Bayero University Kano*, kifupi **BUK**) ni chuo kikuu cha umma kilichopo jijini Kano, Jimbo la Kano, kaskazini-magharibi mwa Nigeria. Kilianzishwa kama chuo cha kutoa mafunzo ya juu mwanzoni mwa miaka ya 1960, na baadaye kupandishwa hadhi kuwa chuo kikuu kamili mwaka 1975. Ni chuo kikuu cha kwanza katika Jimbo la Kano.

## Historia 
Chanzo cha Chuo Kikuu cha Bayero kilikuwa **Chuo cha Ahmadu Bello**, kilichoanzishwa mwezi Januari 1960 na Wizara ya Elimu ya Kaskazini mwa Nigeria, iliyoongozwa na Isa Kaita. Lengo lilikuwa kuwaandaa wahitimu wa shule za sekondari kwa Mtihani Mkuu wa Cheti cha Elimu (*G.C.E.*) kiwango cha A katika masomo ya Kiarabu, Hausa, Historia ya Kiislamu, Masomo ya Kiislamu na Fasihi ya Kiingereza. Chuo hicho kilichukua jina la Ahmadu Bello, aliyekuwa Waziri Mkuu wa Kaskazini mwa Nigeria.

Baada ya kuanzishwa kwa Chuo Kikuu cha Ahmadu Bello huko Zaria, Jimbo la Kaduna, chuo hicho kilibadilishiwa jina na kuitwa **Chuo cha Abdullahi Bayero** kwa heshima ya Abdullahi Bayero, Emir wa Kano. Wakati huo, chuo kilifanya kazi kama kitivo (*faculty*) cha chuo kikuu kipya cha Ahmadu Bello.

Awali, chuo kilikuwa katika eneo la Shule ya Masomo ya Kiarabu karibu na ikulu ya Emir wa Kano. Baadaye kilihamishiwa katika eneo la Hoteli ya zamani ya Uwanja wa Ndege wa Kano, ambako kilikaa hadi Machi 1968. Kufuatia haja ya kupisha ujenzi wa hospitali ya jeshi wakati wa Vita vya Kiraia vya Nigeria (vilivyoanza mwaka 1967), chuo kilihamishwa kwenda sehemu ya magharibi ya jiji la Kano. Wanafunzi wa kwanza walianza masomo yao mwezi Februari 1964 na wahitimu wa kwanza walitunukiwa vyeti mwezi Julai 1966.

Mwaka 1975, chuo kilipandishwa hadhi na kuwa chuo kikuu kamili na kikapewa rasmi jina la **Chuo Kikuu cha Bayero, Kano**. Mahmud Tukur aliteuliwa kama mkuu wa chuo (*principal*) wa kwanza katika hatua hiyo. Mwaka 1977, hadhi ya chuo ilithibitishwa tena kama chuo kikuu huru, na Tukur akawa Makamu Mkuu wa Chuo (*Vice-Chancellor*). Kufikia mwaka 1980, Chuo Kikuu cha Bayero kiliacha kufanya kazi kama kitivo cha Chuo Kikuu cha Ahmadu Bello na kikawa chuo kikuu kinachojitegemea kabisa.

## Tazama pia 
* Chuo Kikuu cha Ahmadu Bello
* Kano

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* Tovuti rasmi ya Chuo Kikuu cha Bayero, Kano

Jamii:Vyuo vikuu vya Nigeria
Chuo Kikuu cha Rasilimali za Mafuta cha Shirikisho, Effurun

**Chuo Kikuu cha Shirikisho cha Rasilimali za Petroli Effurun** (FUPRE) katika Jimbo la Delta, Nigeria kilianzishwa na kuidhinishwa wakati wa mkutano wa Baraza la Utendaji la Shirikisho tarehe 14 Machi 2007 na kilipokea wanafunzi wake wa kwanza wa shahada ya kwanza mwaka 2008.

Chuo hiki kilianzishwa chini ya mpango wa Serikali ya Shirikisho ya Nigeria, ili kujenga chuo kikuu maalum katika Delta ya Niger kwa ajili ya kuzalisha nguvu kazi ya kati na ya juu na utaalamu kwa sekta ya mafuta na gesi.

Tume ya Vyuo Vikuu ya Kitaifa (NUC) iliidhinisha kushiriki vifaa kati ya Taasisi ya Mafunzo ya Petroli (PTI), Effurun na Chuo Kikuu cha Shirikisho cha Rasilimali za Petroli Effurun hadi ilipohamia kwenye tovuti yake ya kudumu kwenye maendeleo ya kampasi yake kuu huko Ugbomro, Eneo la Serikali ya Mitaa la Uvwie, Jimbo la Delta, mwaka 2010.

FUPRE, Chuo Kikuu cha Shirikisho cha Rasilimali za Petroli Effurun ni chuo kikuu cha kwanza cha petroli barani Afrika na cha sita duniani.
## Marejeo
Jamii:AWC GWEI
Jamii:Mbegu
Chuo Kikuu cha Maiduguri

**Chuo Kikuu cha Maiduguri** (UNIMAID) ni taasisi ya elimu ya juu ya Shirikisho iliyoko Maiduguri, mji mkuu wa Jimbo la Borno kaskazini-mashariki mwa Nigeria. Chuo kikuu hicho kiliundwa na serikali ya shirikisho ya Nigeria mwaka 1975, kwa nia ya kuwa moja ya taasisi kuu za elimu ya juu nchini. Kinaandikisha takriban wanafunzi 25,000 katika programu zake mbalimbali, ambazo ni pamoja na chuo cha tiba na vitivo vya kilimo, sanaa, sayansi ya mazingira, sayansi ya afya shirikishi, sayansi ya tiba ya msingi, udaktari wa meno, elimu, uhandisi, sheria, sayansi ya usimamizi, famasia, sayansi, sayansi ya jamii, na udaktari wa mifugo. Kwa ushauri wa serikali ya shirikisho, chuo kikuu kimekuwa kikiongeza juhudi zake za utafiti, hasa katika nyanja za kilimo, tiba na utatuzi wa migogoro, na kupanua uchapishaji wa chuo kikuu. Chuo kikuu hiki ni taasisi kuu ya elimu ya juu katika sehemu ya kaskazini-mashariki mwa nchi.

## Marejeo
Jamii:AWC GWEI
Jamii:vyuo vikuu vya Nigeria
Jamii:Jimbo la Borno
Aryana Engineer

**Aryana Engineer** (Machi 6, 2001) ni mwigizaji wa Kanada ambae alifanya uigizaji wake wa kwanza katika filamu ya kutisha ya mwaka 2009 ya yatima, kama msichana mdogo anayeitwa Max, akiwa na Vera Farmiga. Mnamo 2012, Engineer aliigiza pamoja na Milla Jovovich kama Becky katika Resident Evil: Retribution, filamu ya tano katika mfululizo huo.
## Maisha na Kazi
Engineer alizaliwa na upungufu wa kusikia mnamo Machi 6, 2001, huko British Columbia, Kanada.
 
## Marejeo
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania
Chuo Kikuu cha Port Harcourt

Chuo Kikuu cha Port Harcourt ni chuo kikuu cha utafiti cha umma kilichopo Aluu na Choba, Port Harcourt, Jimbo la Rivers, Nigeria. Kilianzishwa mwaka 1975kama Chuo cha Chuo Kikuu, Port Harcourt na kilipatiwa hadhi ya chuo kikuu mwaka 1977. Chuo Kikuu cha Port Harcourt kiliorodheshwa cha sita barani Afrika na cha kwanza nchini Nigeria na Times Higher Education mwaka 2015. Mnamo Julai 2021, Owunari Georgewill aliteuliwa kuwa Makamu Mkuu wa chuo hicho.
Faili:University of Port Harcourt library courtyard.jpg|Chuo Kikuu cha Port Harcourt

Jamii:AWC GWEI
Jamii:Mbegu
Chuo Kikuu cha Uyo

**Chuo Kikuu cha Uyo** kiko Uyo, mji mkuu wa Jimbo la Akwa Ibom, Nigeria. Chuo kikuu hapo awali kilijulikana kama Chuo Kikuu cha Jimbo la Cross River.

Mnamo tarehe 1 Oktoba 1991, serikali ya Shirikisho la Nigeria ilikiunda kuwa Chuo Kikuu cha shirikisho na jina lake lilibadilishwa kuwa Chuo Kikuu cha Uyo. Chuo kikuu hicho kilirithi wanafunzi, wafanyakazi, programu za kitaaluma na vifaa vyote vya Chuo Kikuu cha awali cha Jimbo la Cross River kilichoanzishwa na Jimbo la Cross River mnamo 1983. Inapaswa kuwekwa kwenye kumbukumbu kwamba kile kinachoitwa leo Chuo Kikuu cha Uyo kilipitia mabadiliko kadhaa. Kilianza kama Chuo cha Walimu (TC) hadi Chuo cha Walimu cha Juu (ATC), Chuo cha Elimu (COE), ambacho kilikuwa mshirika wa Chuo Kikuu cha Port Harcourt kuendesha programu za shahada katika Chuo Kikuu cha Jimbo, Chuo Kikuu cha Jimbo la Cross River (UNICROSS), na kisha kufikia hadhi yake ya sasa mnamo 1991.

Shughuli za kitaaluma zilianza wakati wa muhula wa masomo wa 1991/92. Chuo Kikuu cha Uyo kina vitivo 13, shule ya uzamili na shule ya Elimu Endelevu.

Profesa Enefiok Essien ni Makamu Mkuu wa Chuo Kikuu aliyepita. Mnamo 2015, Emir wa Hadejia, Adamu Maje aliteuliwa kuwa Kansela.

Profesa Nyaudoh Ukpabio Ndaeyo aliibuka kama Makamu Mkuu wa 8 wa Chuo Kikuu cha Uyo mnamo mwaka 2020.
Jamii:AWC GWEI
Jamii:Mbegu
Akademia ya Ulinzi ya Nigeria

**Akademia ya Ulinzi ya Nigeria (NDA)** ni chuo kikuu cha kijeshi kilichoko Kaduna, Nigeria, ambacho hufunza maafisa kadeti kwa ajili ya kuteuliwa kujiunga na moja ya huduma tatu za Vikosi vya Ulinzi vya Nigeria: Jeshi, Jeshi la Wanamaji, na Jeshi la Anga. 

Muda wa mafunzo katika akademia ni miaka mitano (miaka minne ya masomo na mwaka mmoja wa mafunzo ya kijeshi).

## Marejeo
Jamii:AWC GWEI
Jamii:vyuo vikuu vya Nigeria
Jamii:Jimbo la Kaduna
Chuo Kikuu cha Jimbo la Kaduna

**Chuo Kikuu cha Jimbo la Kaduna** kiko Kaduna, Jimbo la Kaduna, Nigeria. Kina kampasi nyingine huko Kafanchan.

Kiliundwa mnamo mwaka 2004.

Kina vitivo saba na zaidi ya idara 39 na maktaba yenye vitabu zaidi ya 17,000. 

## Historia 
Jamii:AWC GWEI
Jamii:vyuo vikuu vya Nigeria
Jamii:Jimbo la Kaduna
Msikiti wa Larabanga

**Msikiti wa Larabanga** ni msikiti wa kihistoria uliojengwa katika kijiji cha Larabanga, kaskazini-magharibi mwa Ghana. Ulijengwa katika karne ya 15, unaaminiwa kuwa moja ya misikiti ya zamani zaidi barani Afrika na ni mfano mzuri wa usanifu wa Kiislamu wa mawe.

Msikiti huu umejengwa kwa mtindo maarufu wa mawe na matofali, na una mvuto wa pekee kwa matumizi ya mbao na matofali ya udongo. Umekuwa sehemu muhimu ya historia na utamaduni wa eneo hilo, na unavutia wageni wengi na waandishi wa historia kutoka sehemu mbalimbali.

Kwa maana ya kiroho, msikiti huu ni kituo cha ibada na mafunzo kwa Waislamu wa eneo hilo, na umeimarisha umoja na mshikamano wa jamii. Kwa muonekano wake na umuhimu wake, msikiti wa Larabanga unawakilisha urithi wa pekee wa Kiislamu na ni alama ya urithi wa kihistoria wa Afrika Magharibi.

## Tanbihi
Jamii:majengo ya Ghana
Jamii:msikiti
Kasbah ya Telouet

**Kasbah ya Telouet** iliyo katika mkoa wa Ouarzazate nchini Moroko, ni ngome ya kihistoria iliyojengwa katika karne ya 19 na familia ya El Glaoui. Ilikuwa makazi ya familia hiyo na kituo muhimu cha biashara ya kiungo na dhahabu. Kasbah hii inajulikana kwa usanifu wake wa kipekee, ikiwa na mapambo ya rangi na michoro ya kipekee ya Berberi. Leo, ingawa imeharibiwa kwa kiasi, bado ni kivutio muhimu cha utalii kinachowakilisha urithi na utamaduni wa Morocco.

## Tanbihi
Jamii:Majengo ya Moroko
Max Aarons

thumb|Aarons akipasha misuli joto upande Norwich city mwaka 2021
**Maximillian James Aarons** (alizaliwa 4 Januari 2000) ni raia wa Uingereza anayecheza kandanda la kulipwa kwenye nafasi ya beki wa kulia katika klabu ya AFC Bournemouth inacho shiriki ligi kuu nchini Uingereza.

## Maisha kwenye Klabu 
### Norwich City 
Aarons alianza safari yake ya kandanda kwenye klabu ya Luton Town, mwaka 2016 aliamia na kujiunga kwenye timu ya vijana ya Norwich City**.** Alisaini mkataba wa miaka mitatu kuitumiakia klabu ya Canaries mwezi wa 6 mwaka 2018**,** majukumu yake yalianza kwenye kombe la EFL mchezo dhidi ya Stevenage tarehe 14 mwezi wa 8. Alifunga goli lake la kwanza kwenye kombe la EFL, wiki mbili mbele ambapo alifunga goli la mwisho kwenye ushindi wa 3 – 1 dhidi ya Cardiff city. Aarons alicheza mchezo wake wa kwanza wa ligi kuu tarehe 2 mwezi wa 9, alianza kwenye East Anglian derby dhidi ya Ipswich Town, mchezo ulioisha kwa sare ya 1-1. Tarehe 10 mwezi 10 aliongeza mkataba wa kuitumikia klabu iyo mpaka mwezi wa 6 mwaka 2023.

Mwezi wa 4 mwaka 2021 Aarons alijumuishwa kwenye kikosi bora cha msimu ligi ya daraja la kwanza, pia alishinda tuzo kama mchezaji kijana wa msimu 2018-19 EFL. Alipanda daraja kushiriki ligi kuu nchini Uingereza na Norwich baada ya ushindi wa 2-1 dhidi ya Blackburn Rovers.

### AFC Bournemouth 
Tarehe 10 mwezi wa 8 mwaka 2023, Aarons alihamia AFC Bournemouth kwa ada ya paundi millioni 7. Alicheza mchezo kwanza wa ligi kuu nchini Uingereza dhidi ya West Ham United mchezo ulioisha kwa sare ya 1-1.

## Majukumu kwenye timu ya Taifa 
Msimu wa 2018-19 alijumuishwa kwenye kikosi cha timu ya Uingereza vijana chini ya miaka 19 Septemba 2018.

Tarehe 30 Agosti 2019, kwa mara ya kwanza Aarons alijumuishwa kwenye kikosi cha vijana chini miaka 21.

## Marejeo 
Jamii:waliozaliwa 2000
Jamii:wachezaji mpira wa Uingereza
Kumbukumbu ya Mauaji ya Kimbari ya Kigali

**Kumbukumbu ya Mauaji ya Kimbari ya Kigali** ni eneo la kumbukumbu jijini Kigali nchini Rwanda, lililojengwa kwa heshima ya wahanga wa mauaji ya kimbari ya mwaka 1994. Inajumuisha makaburi, maonyesho, na vituo vya elimu kuhusu mauaji hayo. Kumbukimbu hii inatoa heshima kwa waathirika, inafundisha kuhusu madhara ya mauaji ya kimbari, na inakuza amani na maridhiano. Ni kivutio cha utalii na sehemu muhimu kwa urejeleaji wa jamii ya Rwanda.

## Tanbihi
Jamii:makumbusho ya Rwanda
Jamii:Historia ya Rwanda
Jamii:Kigali
Chuo Kikuu cha Jimbo la Rivers

**Chuo Kikuu cha Jimbo la Rivers** (**RIVSU** au **RSU**), kilichojulikana awali kama **Chuo Kikuu cha Sayansi na Teknolojia cha Jimbo la Rivers** (**UST** au **RSUST**), ni chuo kikuu kinachomilikiwa na serikali kilichopo eneo la Diobu (Mile III) la Port Harcourt, Jimbo la Rivers, Kusini mwa Nigeria.

## Historia 
Chuo Kikuu cha Sayansi na Teknolojia cha Jimbo la Rivers kilianzishwa mwaka 1972 kama Chuo cha Sayansi na Teknolojia. Kilipewa hadhi ya kuwa chuo kikuu huru mwaka 1980 na kilibadilishwa jina kutoka Chuo cha Sayansi na Teknolojia na kuwa Chuo Kikuu cha Sayansi na Teknolojia cha Jimbo la Rivers. 

Mwezi Machi 2017, chuo kikuu hicho kilibadilishwa jina na kuwa Chuo Kikuu cha Jimbo la Rivers. Ni chuo kikuu pekee nchini Nigeria ambacho kimeidhinishwa kutoa programu za shahada katika Uhandisi wa Baharini.

Kuanzia mwaka 2021, Makamu Mkuu wa chuo kikuu hicho ni Profesa Nlerum Sunday Okogbule. Aliteuliwa na serikali ya Gavana Nyesom Wike.

## Tanbihi
Jamii:AWC GWEI
Jamii:vyuo vikuu vya Nigeria
Jamii:Jimbo la Rivers
Chuo Kikuu cha Jimbo la Osun

**Chuo Kikuu cha Jimbo la Osun** (**UNIOSUN**) ni chuo kikuu chenye kampasi nyingi nchini Nigeria, kilichoanzishwa na Serikali ya Jimbo la Osun chini ya utawala wa Prince Olagunsoye Oyinlola. Chuo Kikuu kwa sasa kinaendesha kampasi sita zilizogawanywa katika maeneo sita ya kiutawala ya jimbo hilo.

Tume ya Vyuo Vikuu ya Taifa ya Nigeria iliidhinisha Chuo Kikuu cha Jimbo la Osun tarehe 21 Desemba 2006, kama Chuo Kikuu cha 30 cha Jimbo na cha 80 katika mfumo wa vyuo vikuu vya Nigeria. Kina kampasi zake katika Osogbo, Ikire, Okuku, Ifetedo, Ipetu Ijesha na Ejigbo, ambazo hutumika kama kampasi za Sayansi ya Afya, Binadamu na Utamaduni, Sayansi ya Jamii na Usimamizi, Sheria, Elimu na Kilimo mtawalia.

Jamii:AWC GWEI
Jamii:Mbegu
Chuo Kikuu cha Jimbo la Delta

**Chuo Kikuu cha Jimbo la Delta** (**DSU**) ni chuo kikuu cha umma kilichopo Cleveland, Mississippi, mji ulioko katika eneo la Delta ya Mississippi.

## Historia 
Shule hiyo ilianzishwa mwaka 1924 na Jimbo la Mississippi, kwa kutumia majengo ya Shule ya Kilimo ya Bolivar County, iliyokuwa na majengo matatu huko Cleveland. Mnamo Februari 19, 1924, Maseneta William B. Roberts na Arthur Marshall walishirikiana kuwasilisha Mswada wa Seneti Na. 263, uliounda Delta State Teachers College, ambao Gavana wa Mississippi Henry L. Whitfield alisaini mnamo Aprili 9, 1924; mswada huo ulikuwa umefadhiliwa katika Baraza la Wawakilishi la Mississippi na Nellie Nugent Somerville, mwanamke wa kwanza kuhudumu katika bunge la jimbo la Mississippi. Majengo hayo matatu yalikuwa Hill Hall, jengo la utawala na madarasa, Hardee Hall, bweni la wanaume, na Taylor Hall, bweni la wanawake.
Jamii:AWC GWEI
Jamii:Mbegu
Chuo Kikuu cha Igbinedion, Okada

**Chuo Kikuu cha Igbinedion, Okada** (**IUO**) ni chuo kikuu kinachomilikiwa kibinafsi kilichopo Okada, makao makuu ya Halmashauri ya Serikali ya Mitaa ya Ovia Kaskazini-Mashariki katika Jimbo la Edo, Nigeria.

Kilianzishwa tarehe 10 Mei 1999 na Sir Gabriel Osawaru Igbinedion CFR, IUO kina sifa ya kuwa chuo kikuu cha kwanza kibinafsi kupata leseni nchini Nigeria.

## Historia na Msingi 
Taasis hiyo ilifungua rasmi milango yake kwa wanafunzi wa msingi tarehe 15 Oktoba 1999. Sir Gabriel Osawaru Igbinedion, mfadhili na mtu maarufu katika Jiji la Benin, alitoa uongozi wa kimaono uliopelekea kuanzishwa kwa IUO.
Jamii:AWC GWEI
Jamii:Mbegu
Chuo Kikuu cha Jimbo la Kogi

**Chuo Kikuu cha Prince Abubakar Audu** (zamani Kogi State University) kilichopo Anyigba, ni chuo kikuu cha serikali ya jimbo la Kogi, Nigeria. Kiliundwa mwaka 1999 na Prince Abubakar Audu, gavana wa zamani wa jimbo hilo. Wakati wa kuanzishwa kwake, kilijulikana kama Kogi State University, kisha kikabadilishwa jina na kuitwa Prince Abubakar Audu University (PAAU) mwaka 2020, baada ya gavana wa wakati huo wa Jimbo la Kogi, ambaye alianzisha chuo hicho. Hata hivyo, jina lilirejeshwa kuwa Kogi State University (KSU) mwaka 2003 na gavana wa zamani Ibrahim Idris na baadaye kikaitwa tena Prince Abubakar Audu University mwaka 2020 na Gavana Alhaji Yahaya Adoza Bello kwa heshima ya marehemu Abubakar Audu.

Professor S.K. Okwute (Profesa wa Kemia) alikuwa Makamu Mkuu wa kwanza (2000–2005) na kwa sasa yuko Chuo Kikuu cha Abuja. Professor F.S. Idachaba (OFR), Profesa wa Uchumi wa Kilimo, alichukua nafasi kati ya mwaka 2005 na 2008 na kisha akastaafu ili kufanya kazi katika taasisi yake (F.S. Idachaba Foundation for Research and Scholarship) kabla ya kifo chake. Professor I. Isah (Profesa wa Patholojia ya Kemikali), kutoka Chuo Kikuu cha Ahmadu Bello, Zaria, alichukua nafasi hiyo mnamo Oktoba 2008, na akafuatiwa na Prof. Mohammed Abdulkadir kutoka Chuo Kikuu cha Ado Bayero. Makamu Mkuu wa sasa ni Profesa Marietu Tenuche.

Mnamo mwaka 2017, Chama cha Wafanyakazi wa Vyuo Vikuu (ASUU) tawi la KSU kilikumbwa na mgogoro wa viwanda na serikali ya jimbo kutokana na kutolipwa mishahara kwa miezi kadhaa. Serikali ya jimbo iliwashutumu wahadhiri kwa kuingiza siasa katika mgogoro huo wa viwanda na kuagiza warejee mara moja darasani au nafasi zao zitangazwe wazi kwa waombaji wapya. Baada ya siku kadhaa za kugoma kurejea darasani, Gavana Bello ambaye ni Mgeni wa chuo hicho alitangaza kufutwa kwa ASUU na kujiondoa kwake kutoka ASUU ya kitaifa. 
Jamii:AWC GWEI
Jamii:Mbegu
Jeromu wa Nevers

**Jeromu wa Nevers** (karne ya 8 - 5 Oktoba 815) alikuwa askofu wa 21 wa mji huo (leo nchini Ufaransa) kuanzia mwaka 795 hadi kifo chake. Aliinua jimbo lake na fukara wengi waliokuwepo kwa ukarimu mkubwa na juhudi za kichungaji .

Alishiriki mtaguso wa Tours wa mwaka 813 .

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 5 Oktoba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 8
Jamii:Waliofariki 815
Meinolfi

**Meinolfi** (pia: **Meinolf, Meinolfus, Meinulfus, Meinulphus, Magenulphus**; 795 hivi - Böddeken, 5 Oktoba 857) alikuwa shemasi tena shemasi mkuu wa jimbo la Paderborn aliyeanzisha monasteri ya mabikira alipofariki . 

Anaheshimiwa tangu kale kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 5 Oktoba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Gobelin Person: *Vita Sancti Meinulfi*, um 1415/1420 (Lebensbeschreibung des Heiligen Meinolf)
* Wilhelm Schmidt: *Leben des heiligen Meinolph, Diakonus an der Kirche zu Paderborn, Stifter des Klosters Böddeken (793– 857).* Paderborn 1884 (ULB Münster)

Jamii:mashemasi

Jamii:watakatifu wa Ujerumani