Ligi Kuu Tanzania Bara

**Ligi Kuu Tanzania Bara** *(kwa Kiingereza: Tanzanian Premier League)* ni ligi ya kiushindani ya juu kabisa nchini Tanzania, ambayo inasimamiwa na shirikisho la soka nchini Tanzania TFF. 

Ilianzishwa mwaka 1965, kipindi hicho ikijulikana kama "Ligi ya Taifa". Jina hilo lilibadilishwa kuwa "Ligi Daraja la kwanza" na tena ikabadilishwa kuwa *Ligi Kuu* mwaka 1997.

## Muundo
Kuanzia msimu wa 2018/19, ligi hiyo ilikua na klabu 20 zilizocheza mashindano ya mizunguko miwili. Klabu iliyoshika nafasi ya kwanza mwisho wa msimu ilishiriki mashindano ya klabu bingwa barani Afrika (Confederation of African Football (CAF) Champions League) msimu uliofuata. 

Kuanzia msimu wa 2015/16, mshindi katika mashindano ya Kombe la FA Tanzania alifuzu kushiriki mashindano ya (CAF Confederations Cup), kabla ya mabadiliko hayo, alieshika nafasi ya pili katika msimamo wa ligi ndiye aliyefuzu kushiriki mashindano ya Shirikisho barani Afrika.

Walioshika nafasi tatu za mwisho katika ligi kuu walishuka daraja kushiriki ligi daraja la kwanza kwa msimu uliofuata.

## Msimu wa 2024/25 
Zifuatazo ni timu zilizoshiriki katika mashindano ya Ligi kuu 2024/25 Tanzania Bara. 

*Azam F.C., Dar es Salaam
*Biashara United, Mkoa wa Mara
*Coastal Union S.C., Tanga
*Dodoma F.C., Dodoma
*Gwambina F.C., Mkoa wa Mwanza
*Ihefu F.C., Mkoa wa Mbeya
*JKT Tanzania, Dodoma
*Kagera Sugar F.C., Mkoa wa Kagera
*KMC F.C., Dar es Salaam
*Mbeya City F.C., Mkoa wa Mbeya
*Mtibwa Sugar F.C. Mkoa wa Morogoro
*Mwadui F.C., Mkoa wa Shinyanga
*Namungo F.C., Mkoa wa Lindi
*Polisi Tanzania, Mkoa wa Kilimanjaro
*Ruvu Shooting, Mlandizi, Mkoa wa Pwani
*Simba S.C., Dar es Salaam 
*Tanzania Prisons F.C., Mkoa wa Mbeya
*Yanga Sc, Dar es Salaam

## Msimu wa 2023/24 
Zifuatazo ni timu zilizoshiriki katika mashindano ya Ligi kuu 2023/24 Tanzania Bara. 

*Azam F.C., Dar es Salaam
*Biashara United, Mkoa wa Mara
*Coastal Union S.C., Tanga
*Dodoma F.C., Dodoma
*Gwambina F.C., Mkoa wa Mwanza
*Ihefu F.C., Mkoa wa Mbeya
*JKT Tanzania, Dodoma
*Kagera Sugar F.C., Mkoa wa Kagera
*KMC F.C., Dar es Salaam
*Mbeya City F.C., Mkoa wa Mbeya
*Mtibwa Sugar F.C., Mkoa wa Morogoro
*Mwadui F.C., Mkoa wa Shinyanga
*Namungo F.C., Mkoa wa Lindi
*Polisi Tanzania, Mkoa wa Kilimanjaro
*Ruvu Shooting, Mlandizi, Mkoa wa Pwani
*Simba S.C., Dar es Salaam 
*Tanzania Prisons F.C., Mkoa wa Mbeya
*Yanga Sc, Dar es Salaam

## Msimu wa 2019/20 
Zifuatazo ni timu zilizoshiriki katika mashindani ya Ligi kuu 2019/20 Tanzania Bara. 
*African Sports (ilipanda daraja kwa msimu huu ikashuka msimu wa 2016/17)
*Azam F.C.
*Coastal Union F.C. (ilishuka daraja msimu wa 2016/17)
*JKT Mgambo (ilishuka daraja msimu wa 2016/17)
*JKT Ruvu Stars
*Kagera Sugar F.C.
*Maji Maji F.C. (ilipanda daraja)
*Mbeya City F.C.
*Mtibwa Sugar F.C.
*Mwadui F.C. (ilipanda daraja)
*Ndanda F.C.
*Prisons F.C.
*Simba S.C.
*Stand United F.C.
*Toto Africans F.C. (ilipanda daraja)
*Yanga Sc

## Msimu wa 2014/15
Klabu ya Yanga Sc ilishinda taji la ligi kuu Tanzania Bara kwa msimu wa 2014/15. Azam F.C. ilishika nafasi ya pili ikifuatiwa na [[Simba S.C.]] iliyoshika nafasi ya tatu na Mbeya City F.C. ikishika nafasi ya nne. Mfungaji bora kwa msimu huo alikua ni Simon Msuva kutoka klabu ya Yanga Sc.

Timu zifuatazo zilishiriki katika ligi:
*Azam F.C. (Dar es Salaam, Mkoa wa Dar es Salaam)
*Coastal Union F.C. (Tanga, Mkoa wa Tanga)
*JKT Mgambo (Tanga, Mkoa wa Tanga)
*JKT Ruvu Stars (Mlandizi, Mkoa wa Pwani)
*Kagera Sugar F.C. (Bukoba, Mkoa wa Kagera)
*Mbeya City F.C. (Mbeya, Mkoa wa Mbeya)
*Mtibwa Sugar F.C. (Morogoro, Mkoa wa Morogoro)
*Ndanda F.C. (Mtwara, Mkoa wa Mtwara) (ilipanda daraja)
*Polisi Morogoro (Mkoa wa Morogoro) (ilipanda daraja kwa msimu huu ikashuka msimu wa 2015/16)
*Prisons F.C. (Mbeya, Mkoa wa Mbeya)
*Ruvu Shooting F.C. (Mlandizi, Mkoa wa Pwani) (ilishuka msimu wa 2015/16)
*Simba S.C. (Dar es Salaam, Mkoa wa Dar es Salaam)
*Stand United F.C. (Shinyanga, Mkoa wa Shinyanga) (ilipanda daraja)
*Yanga S.C., kwa jina lingine "Yanga" (Dar es Salaam, Mkoa wa Dar es Salaam)

## Msimu wa 2013/14 
Timu zifuatazo zilishiriki ligi kuu Tanzania bara kwa msimu wa 2013/14:
*Ashanti United S.C. (ilipanda daraja kwa msimu huu ilishuka daraja kwa msimu wa 2014/15)
*Azam F.C. (Dar es Salaam, Mkoa wa Dar es Salaam)
*Coastal Union F.C. (Tanga, Mkoa wa Tanga)
*JKT Mgambo (Tanga, Mkoa wa Tanga)
*JKT Oljoro (ilishuka daraja kwa msimu wa 2014/15)
*JKT Ruvu Stars (Mlandizi, Mkoa wa Pwani)
*Kagera Sugar F.C. (Bukoba, Mkoa wa Kagera)
*Mbeya City F.C. (Mbeya, Mkoa wa Mbeya) (ilipanda daraja)
*Mtibwa Sugar F.C. (Morogoro, Mkoa wa Morogoro)
*Prisons F.C. (Mbeya, Mkoa wa Mbeya)
*Rhino Rangers F.C. (ilipanda daraja kwa huu msimu ikashuka kwa msimu wa 2014/15)
*Ruvu Shooting F.C. (Mlandizi, Mkoa wa Pwani)
*Simba S.C. (Mkoa wa Dar es Salaam, Dar es Salaam)
*Yanga S.C., (Mkoa wa Dar es Salaam, Dar es Salaam)

## Msimu wa 2012/13
Timu zifuatazo zilishiriki katika ligi:
*African Lyon F.C. (ilishuka daraja kwa msimu wa 2013/14)
*Azam F.C. (Dar es Salaam, Mkoa wa Dar es Salaam)
*Coastal Union F.C. Tanga, (Mkoa wa Tanga)
*JKT Mgambo Tanga, (Mkoa wa Tanga)(ilipanda daraja)
*JKT Oljoro F.C. Arusha, (Mkoa wa Arusha)
*JKT Ruvu Stars Mlandizi, (Mkoa wa Pwani)
*Kagera Sugar F.C. BukobaKagera, (Mkoa wa Kagera)
*Mtibwa Sugar F.C. Morogoro, (Mkoa wa Morogoro)
*Polisi Morogoro (ilipanda daraja kwa huu msimu ikashuka kwa msimu wa 2013/14)
*Prisons F.C. Mbeya, (Mkoa wa Mbeya) (ilipanda daraja)
*Ruvu Shooting F.C. (Mlandizi, Mkoa wa Pwani)
*Simba S.C. Dar es Salaam, (Mkoa wa Dar es Salaam)
*Toto Africans F.C. (ilishuka daraja kwa msimu wa 2013/14)
*Yanga S.C, Dar es Salaam, (Mkoa wa Dar es Salaam)

## Msimu wa 2011/12
Timu zifuatazo zilishiriki katika ligi:
*African Lyon F.C.
*Azam F.C. (Dar es Salaam, Mkoa wa Dar es Salaam)
*Coastal Union F.C. (Tanga, Mkoa wa Tanga) (ilipanda daraja)
*JKT Oljoro (ilipanda daraja)
*JKT Ruvu Stars (Mlandizi, Mkoa wa Pwani)
*Kagera Sugar F.C. (Bukoba, Mkoa wa Kagera)
*Moro United F.C. (ilipanda daraja kwa msimu huu ikashuka daraja kwa msimu wa 2012/13)
*Mtibwa Sugar F.C. (Morogoro, Mkoa wa Morogoro)
*Polisi Dodoma F.C. (ilishuka daraja kwa msimu wa 2012/13)
*Ruvu Shooting F.C. (Mlandizi, Mkoa wa Pwani)
*Simba S.C. (Dar es Salaam, Mkoa wa Dar es Salaam)
*Toto Africans F.C.
*Villa Squad F.C. (ilipanda daraja kwa msimu huu ikashuka daraja kwa msimu wa 2012/13)
*Yanga (Dar es Salaam, Mkoa wa Dar es Salaam)

## Msimu wa 2010/11
Timu 12 zifuatazo zilishiriki katika ligi:
*African Lyon F.C.
*Arusha F.C. (ilishuka daraja kwa msimu wa 2011/12)
*Azam F.C. (Dar es Salaam, Mkoa wa Dar es Salaam)
*JKT Ruvu Stars (Mlandizi, Mkoa wa Pwani)
*Kagera Sugar F.C. (Bukoba, Mkoa wa Kagera)
*Maji Maji F.C. (ilishuka daraja kwa msimu wa 2011/12)
*Mtibwa Sugar F.C. (Morogoro, Mkoa wa Morogoro)
*Polisi Dodoma F.C.
*Ruvu Shooting F.C. (Mlandizi, Mkoa wa Pwani)
*Simba S.C. (Dar es Salaam, Mkoa wa Dar es Salaam)
*Toto Africans F.C.
*Yanga (Dar es Salaam, Mkoa wa Dar es Salaam)

## Washindi waliopita
Klabu zilizowahi kushinda mataji ya ligi kuu Tanzania bara ni:

*1965: Simba S.C.|Sunderland (Dar es Salaam)
*1966: Sunderland (Dar es Salaam)
*1967: Cosmopolitans S.C. (Dar es Salaam)
*1968: Yanga S.C. (Dar es Salaam)
*1969: Yanga S.C. (Dar es Salaam)
*1970: Yanga S.C. (Dar es Salaam)
*1971: Yanga S.C. (Dar es Salaam)
*1972: Yanga S.C. (Dar es Salaam)
*1973: Simba S.C. (Dar es Salaam)
*1974: Yanga S.C. (Dar es Salaam)
*1975: Mseto S.C. (Dar es Salaam)
*1976: Simba S.C. (Dar es Salaam)
*1977: Simba S.C. (Dar es Salaam)
*1978: Simba S.C. (Dar es Salaam)
*1979: Simba S.C. (Dar es Salaam)
*1980: Simba S.C. (Dar es Salaam)
*1981: Yanga S.C. (Dar es Salaam)
*1982: Pan African S.C. (Dar es Salaam)
*1983: Yanga S.C. (Dar es Salaam)
*1984: Simba S.C. (Dar es Salaam)
*1985: Yanga S.C. (Dar es Salaam)
*1986: Tukuyu Stars (Mbeya)
*1987: Yanga S.C. (Dar es Salaam)
*1988: Coastal Union S.C. (Tanga)
*1989: Yanga S.C. (Dar es Salaam)
*1990: Simba S.C. (Dar es Salaam)
*1991: Yanga S.C. (Dar es Salaam)
*1992: Yanga S.C. (Dar es Salaam)
*1993: Yanga S.C. (Dar es Salaam)
*1994: Simba S.C. (Dar es Salaam)
*1995: Simba S.C. (Dar es Salaam)
*1996: Yanga S.C. (Dar es Salaam)
*1997: Yanga S.C. (Dar es Salaam)
*1998: Majimaji F. C. (Ruvuma)
*1999: Mtibwa Sugar F.C. (Morogoro)
*2000: Mtibwa Sugar F.C. (Morogoro)
*2001: Simba S.C. (Dar es Salaam)
*2002: Yanga S.C. (Dar es Salaam)
*2003: Simba S.C. (Dar es Salaam)
*2004: Simba S.C. (Dar es Salaam)
*2005: Yanga S.C. (Dar es Salaam)
*2006: Yanga S.C. (Dar es Salaam)
*2007: Simba S.C. (Dar es Salaam) [ligi ndogo]
*2007–08: Yanga S.C. (Dar es Salaam)
*2008–09: Yanga S.C. (Dar es Salaam)
*2009–10: Simba S.C. (Dar es Salaam)
*2010–11: Yanga S.C. (Dar es Salaam)
*2011–12: Simba S.C. (Dar es Salaam)
*2012–13: Yanga S.C. (Dar es Salaam)
*2013–14: Azam F.C. (Dar es Salaam)
*2014–15: Yanga S.C. (Dar es Salaam)
*2015–16: Yanga S.C. (Dar es Salaam)
*2016–17: Yanga S.C. (Dar es Salaam)
*2017–18: Simba S.C. (Dar es Salaam)
*2018–19: Simba S.C. (Dar es Salaam)
*2019-20: Simba S.C.(Dar es Salaam)
*2020–21: Simba S.C. (Dar es Salaam)
*2021–22: Yanga S.C. (Dar es Salaam)
*2022–23: Yanga S.C. (Dar es Salaam)
*2023–24: Yanga S.C. (Dar es Salaam)
*2024–25: Yanga S.C. (Dar es Salaam)

## Ushindi wa klabu
## Wafungaji wa muda wote
## Muundo wa ushindani 
 na Mbeya City tarehe 17 Januari 2015]]

### Mashindano 
Ligi Kuu Tanzania Bara (TPL) inafuata mfumo wa kawaida wa mzunguko wa pande mbili huku kila timu ikicheza na nyingine mara mbili, nyumbani na ugenini. Kila ushindi hupata pointi tatu, sare hupata pointi moja kwa timu zote mbili, na kupoteza haupati pointi.

### Kupanda daraja na kushuka daraja 
Timu zilizo katika nafasi mbili za chini zitashushwa daraja moja kwa moja hadi kwenye Daraja La Kwanza na nafasi yake kuchukuliwa na washindi na washindi wa pili kutoka kwa michuano hiyo. Timu zilizo katika nafasi mbaya ya tatu na nne zinaingia katika hatua ya mtoano na timu zilizo katika nafasi ya 3 na 4 kutoka Ligi Daraja la Kwanza. 
## Marejeo
## Viungo vya nje
*tff.or.tz; tovuti rasmi ya ligi
*RSSSF competition history

Jamii:Mpira wa Miguu