open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Papa Hilarius

thumb|right|Papa Hilarius.
**Papa Hilarius** alikuwa Papa kuanzia tarehe 19 Novemba 461 hadi kifo chake tarehe 29 Februari 468. Alitokea Sardinia, Italia.

Alimfuata Papa Leo I akafuatwa na Papa Simplicio.

Chini ya Papa Leo I alikuwa shemasi mkuu na alipigania haki za Kanisa. Pia alitumwa naye kama balozi kwenye Mtaguso wa pili wa Efeso (449) alipopata matatizo makubwa  kwa kumtetea Flaviano wa Kostantinopoli.

Baada ya kuchaguliwa aliendeleza sera za Papa Leo I kuhusu mamlaka ya Kanisa la Roma  na alipambana na makundi yaliyofarakana naye.

Hatimaye anasifiwa kwa ujenzi wa makanisa mbalimbali mjini Roma.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. 

Sikukuu yake inaadhimishwa tarehe 29 Februari (28 Februari katika miaka mifupi), lakini pia 17 Novemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Orodha ya Mapapa
*Mababu wa Kanisa

## Maandishi yake
*[Opera Omnia katika Patrologia Latina(https://sw.wikipedia.org/wiki/Patrologia_Latina) iliyotolewa na Migne.]

## Tanbihi
## Marejeo 
*
*

## Viungo vya nje 
* Kuhusu Papa Hilarius katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki
*   [Henry Wace, Dictionary of Christian Biography and Literature to the End of the Sixth Century(https://sw.wikipedia.org/wiki/Dictionary_of_Christian_Biography_and_Literature_to_the_End_of_the_Sixth_Century)]

Jamii:Papa
Jamii:Waliofariki 468

Jamii:Watakatifu wa Italia
Papa Sixtus III

**Papa Sixtus III** alikuwa Papa kuanzia tarehe 31 Julai 432 hadi kifo chake tarehe 19 Agosti 440. Alitokea Roma, Italia.

Alimfuata Papa Selestini I akafuatwa na Papa Leo I.

Chini yake makanisa mbalimbali yalijengwa mjini Roma, hasa basilika la Bikira Maria lililowekwa wakfu kwa Mama wa Mungu kadiri ya sifa aliyopewa na Mtaguso wa Efeso (431). Pia alijitahidi kupatanisha maaskofu wa Mashariki (Aleksandria na Antiokia) na kutetea mamlaka ya Kanisa la Roma juu ya Iliriko.

Rafiki wa Agostino wa Hippo, tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu, hasa tarehe ya kifo chake.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Orodha ya Mapapa
*Mababu wa Kanisa

## Maandishi yake
*[Opera Omnia kadiri ya toleo la Migne katika Patrologia Latina(https://sw.wikipedia.org/wiki/Patrologia_Latina) pamoja na faharasa]

## Tanbihi
## Viungo vya nje 
*Kuhusu Papa Sixtus III katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki
*Fontes Latinae de papis usque ad annum 530 (Papa Felix IV)
*Liber pontificalis

Jamii:Papa
Jamii:Waliofariki 440

Jamii:Watakatifu wa Italia
Papa Celestino I

thumb|right|Mtakatifu Selestino I.
**Papa Celestino I** alikuwa Papa kuanzia tarehe 10 Septemba 422 hadi kifo chake tarehe 24 Julai 432. Alitokea Campania, Italia na baba yake aliitwa Priscus. 

Alimfuata Papa Boniface I akafuatwa na Papa Sixtus III.

Akiwa na juhudi za kulinda na kupanua Kanisa, alianzisha uaskofu katika visiwa vya Britania akaunga mkono Mtaguso wa Efeso katika kumuita Bikira Maria "Mama wa Mungu" dhidi ya mafundisho ya Nestori.

Alipambana pia na uzushi wa Upelaji  na kupigania nidhamu pamoja na kudhibiti farakano la Novatianus.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. 

Sikukuu yake ni tarehe 27 Julai lakini pia 6 Aprili au 8 Aprili.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Orodha ya Mapapa
*Mababu wa Kanisa

## Maandishi yake
*[Opera Omnia katika Patrologia Latina(https://sw.wikipedia.org/wiki/Patrologia_Latina) ya Migne pamoja na faharasa]

## Tanbihi
## Viungo vya nje 
*Kuhusu Papa Celestino I katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki
*Saint Celestine I 

Jamii:Papa
Jamii:Waliofariki 432

Jamii:Watakatifu wa Italia
Papa Gelasio I

**Papa Gelasio I** alikuwa Papa kuanzia tarehe 1 Machi 492 hadi kifo chake tarehe 21 Novemba 496. Alikuwa Papa wa tatu mwenye asili ya Afrika kaskazini.

Alimfuata Papa Felix III akafuatwa na Papa Anastasio II. 

Maarufu kwa ujuzi na uadilifu, alidai utiifu kwake kutoka kwa Wakristo wa Magharibi na Mashariki vilevile na kutetea kwa nguvu imani sahihi hata kuchangia mabishano, ingawa alikuwa na mahusiano mazuri na watawala Waostrogoti waliokuwa Waario.

Akisukumwa na upendo wake mkubwa na mahitaji ya maskini, ili kuwasaidia yeye mwenyewe alifariki fukara sana . 

## Maandishi
Mwandishi mahiri, kati ya Mapapa wa karne za kwanza, ndiye aliyeandika zaidi. 

Mwaka 494, aliandika barua *Duo sunt* kwa kaisari Anastasius I kuhusu mahusiano ya Kanisa na Dola; barua hiyo aliathiri siasa kwa karibu miaka elfu. Ili kuzuia mamlaka ya kaisari isidhuru umoja wa Kanisa, alichambua kwa dhati sifa za mamlaka hiyo ya kidunia na za ile ya kiroho, akisisitiza haja ya kila upande kuwa huru.

Pia zimetufikia barua zake nyingine zaidi ya 100. Maandishi mengine yalitajwa kuwa ya kwake ingawa si kweli; lengo lilikuwa kuyatia maanani zaidi.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. 

Sikukuu yake ni tarehe 21 Novemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Orodha ya Mapapa
*Mababu wa Kanisa

## Maandishi yake
*[Opera Omnia(https://sw.wikipedia.org/wiki/Opera_Omnia) katika Patrologia Latina ya Migne pamoja na faharasa]
**Duo sunt*: introduction and text in English
*Decretum Gelasianum: De Libris Recipiendis et Non Recipiendis 

## Tanbihi
## Marejeo
* *Maisha* yaliyoandikwa na Dionysius Exiguus, mwanafunzi wa Cassiodorus.
* Norman F. Cantor, *Civilization of the Middle Ages.*
* Cohen, Samuel (2022). "Gelasius and the Ostrogoths: jurisdiction and religious community in late fifth‐century Italy". *Early Medieval Europe*. **30** (1): 20–44. . ISSN&nbsp;0963-9462. 
* Neil, Bronwen, and Allen, Pauline (eds. and trans.). *The letters of Gelasius I (492-496) : pastor and micro-manager of the Church of Rome.* Turnhout, Belgium. pp.&nbsp;8–9. . OCLC 893407493. 
* *Catholic Encyclopedia*, 1908: http://www.newadvent.org/cathen/06406a.htm
* Rudolf Schieffer, *Gelasius I*, in *Lexikon des Mittelalters*, Bd. 4 (1989), Sp. 1197.
* Ullmann, W., *Gelasius I. (492–496): Das Päpsttum an der Wende der Spätantike zum Mittelalter,* Stuttgart, 1981.

## Viungo vya nje
* Liber pontificalis
* Fontes Latinae de papis usque ad annum 530 (Papa Felix IV)
* Kuhusu Papa Gelasio I katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki

Jamii:Papa
Jamii:Waliofariki 496

Jamii:Watakatifu wa Algeria
Papa Zosimus

**Papa Zosimus** alikuwa Papa kuanzia tarehe 18 Machi 417 hadi kifo chake tarehe 26 Desemba 418. Alikuwa na asili ya Ugiriki.

Alimfuata Papa Innocent I akafuatwa na Papa Boniface I.

Alikuwa na tabia kali iliyochangia migongano kati ya Kanisa la Roma na sehemu mbalimbali za Kanisa la Magharibi.

Hata hivyo, tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 26 Desemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Orodha ya Mapapa
*Mababu wa Kanisa

## Maandishi yake
*[Opera Omnia kadiri ya Migne(https://sw.wikipedia.org/wiki/Migne) katika Patrologia Latina.]

## Tanbihi
## Vyanzo
*Dalmon, L. (2009), "Le Pape Zosime et la tradition juridique romaine," *Eruditio Antiqua* 1 (2009) 141–154. 
*
*
*Lamberigts, M. (1992), "Augustine and Julian of Aeclanum on Zosimus," *Augustiniana* 42 (1992) 311–330. 
*
*Marcos, Mar (2013). "Papal Authority, Local Autonomy, and Imperial Control: Pope Zosimus and the Western Churches," in: 

## Viungo vya nje 
*Kuhusu Papa Zosimus katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki

Jamii:Waliozaliwa karne ya 4
Jamii:Papa
Jamii:Waliofariki 418

Jamii:Watakatifu wa Ugiriki
Papa Innocent I

**Papa Innocent I** alikuwa Papa kuanzia tarehe 22 Desemba 401 hadi kifo chake tarehe 12 Machi 417. Alitokea Albano, Roma, Italia.

Jambo la pekee katika historia ya Kanisa, alimfuata Papa Anastasio I, aliyemzaa kabla ya kupewa upadrisho, akafuatwa na Papa Zosimus.

Aliimarisha mamlaka ya Kanisa la Roma kwa kuamua kesi nyingi za pande zote mbili za Kanisa, Mashariki na Magharibi. Alimtetea Yohane Krisostomo, alimfariji Jeromu na kumkubali Augustino .

Alieneza kanuni ya vitabu rasmi vya Biblia inayolingana na ile itakayopitishwa na Mtaguso wa Trento miaka elfu baadaye.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake ni tarehe 12 Machi au 28 Julai.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Orodha ya Mapapa
*Mababu wa Kanisa

## Maandishi yake
*[Opera Omnia katika Patrologia Latina(https://sw.wikipedia.org/wiki/Patrologia_Latina) ya Migne.]

## Tanbihi
## Viungo vya nje 
*Kuhusu Papa Innocent I katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki
*Find-A-Grave
*Fontes Latinae de papis usque ad annum 530 (Papa Felix IV)
*Liber pontificalis

Jamii:Papa
Jamii:Waliozaliwa karne ya 4
Jamii:Waliofariki 417

Jamii:Watakatifu wa Italia
Papa Boniface I

thumb|right|Mt. Bonifas I.
**Papa Boniface I** alikuwa Papa kuanzia tarehe 28/29 Desemba 418 hadi kifo chake tarehe 4 Septemba 422. Alitokea Roma, Italia, alipopewa ushemasi na Papa Damaso I.

Alimfuata Papa Zosimus akafuatwa na Papa Selestino I.

Kabla ya kuchaguliwa Papa alikuwa balozi wa Papa Inosenti I huko Konstantinopoli.

Kama Papa alijitahidi kurudisha uelewano na kudumisha nidhamu ndani ya Kanisa na kutetea mamlaka ya Kanisa la Roma katika Iliriko.

Alimuunga mkono Agostino wa Hippo dhidi ya uzushi wa Upelaji

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. 

Sikukuu yake ni tarehe 4 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Orodha ya Mapapa
*Mababu wa Kanisa

## Maandishi yake
*[Opera Omnia katika Patrologia Latina(https://sw.wikipedia.org/wiki/Patrologia_Latina) ya Migne] 

## Tanbihi
## Marejeo
* Catholic Encyclopedia, Volume II. New York 1907, Robert Appleton Company. * *Liber Pontificalis*, toleo la Duchesne (Paris, 1886), 1, pp. lxii, 227-229;
* Jaffe, *Regesta Romanorum Pontificum* (Leipzig, 1885), 1, 51-54;
* Louis-Sébastien Le Nain de Tillemont, *Mémoires* (Venezia, 1732), XII, 385-407, 666-670;
* Karl Joseph von Hefele, *Conciliengeschichte and translation*, §§ 120, 122;
* Duchesne, ''Fastes Episcopaux de l'Ancienne Gaul'' (Paris, 1894), I 84-109;
* Giovanni Sicari, «Reliquie Insigni e "Corpi Santi" a Roma», 1998.

## Viungo vya nje 
*Kuhusu Papa Boniface I katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki

Jamii:Waliozaliwa karne ya 4
Jamii:Papa
Jamii:Waliofariki 422

Jamii:Watakatifu wa Italia
Papa Siricius

**Papa Siricius** alikuwa Papa kuanzia tarehe 15 au 22 au 29 Desemba 384 hadi kifo chake tarehe 26 Novemba 399. Alitokea Roma, Italia na baba yake aliiitwa Tiburtius.

Alimfuata Papa Damaso I  akafuatwa na Papa Anastasius I.

Alikuwa mtendaji na kukabili masuala mbalimbali. Amri zake 15 (hati *Directa*) kuhusu maisha ya Kanisa ni za kwanza kutufikia nzima bila kasoro.

Ambrosi alimsifu kama mwalimu halisi kwa sababu, akibeba mzigo wa wale wote wenye majukumu ya kiaskofu, aliwaelimisha kuhusu mafundisho ya mababu wa Kanisa, aliyoyathibitisha kwa mamlaka yake ya Kipapa pia. 

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa katika tarehe ya kifo chake.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Orodha ya Mapapa
*Mababu wa Kanisa

## Maandishi yake
*[Opera Omnia kadiri ya toleo la Migne katika Patrologia Latina(https://sw.wikipedia.org/wiki/Patrologia_Latina).]

## Tanbihi
## Viungo vya nje 
*Kuhusu Papa Siricius katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki

Jamii:Papa
Jamii:waliozaliwa karne ya 4
Jamii:Waliofariki 399

Jamii:Watakatifu wa Italia
Papa Damaso I

thumb|right|Papa Damaso I.
**Papa Damaso I** (takriban 304 – 11 Desemba 384) alikuwa Papa kuanzia tarehe 1 Oktoba 366 hadi kifo chake. Alitokea Roma, Italia. Jina lake la kuzaliwa pia lilikuwa Damasus. 

Alimfuata Papa Liberius akafuatwa na Papa Siricius.

Kati ya magumu ya nyakati zake, aliitisha sinodi mbalimbali ili kutetea imani ya Mtaguso wa kwanza wa Nisea dhidi ya mafarakano na uzushi. 

Pia alimuagiza Jeromu kutafsiri katika Kilatini vitabu vitakatifu vya Biblia ya Kikristo, naye mwenyewe aliheshimu makaburi ya wafiadini kwa kuyapamba kwa mashairi .

Mchango wake mkubwa zaidi ni kuthibitisha kanuni ya Biblia kama ilivyo hadi leo katika Kanisa Katoliki.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake ni 11 Desemba..

## Athari yake katika suala la Deuterokanoni
Vitabu vya Deuterokanoni vilihesabiwa rasmi kuwa sehemu ya Biblia hasa kuanzia Hati ya Damasi au *De explanatione fidei*, iliyotolewa na Papa Damasus I mwaka 382 (kwa Kilatini). 

Tafsiri ya Kilatini ya Hieronimo kilichoitwa Vulgata ilipata kuwa toleo muhimu katika Kanisa Katoliki hadi leo. Hieronimo mwenyewe alipotafsiri Biblia upya katika Kilatini alisema vitabu vya Septuaginta kama Kitabu cha Hekima, Kitabu cha Yoshua bin Sira, Kitabu cha Yudith na Kitabu cha Tobiti havistahili kuwemo katika Biblia lakini alivitafsiri ndani ya Vulgata kufuatana na maelekezo wa Papa Damaso I aliyemuagiza kazi.

Orodha hiyo ya Papa Damaso I ilipata nguvu Afrika Kaskazini kutokana na Agostino wa Hippo kuifanya ipitishwe na Mtaguso wa Hippo (393), Mtaguso wa Tatu wa Kartago (397) na Mtaguso wa Nne wa Kartago (419).

Wakati huohuo Papa Inosenti I aliituma kwa askofu Exuperius wa Toulouse (405).

Baadaye Mtaguso wa Firenze (1442) na Mtaguso wa Trento (1546) ilivitambua rasmi kuwa sehemu za Biblia kamili kwa Kanisa Katoliki.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Orodha ya Mapapa
*Mababu wa Kanisa

## Maandishi yake
**Opera Omnia* by Migne Patrologia

## Tanbihi
## Marejeo ya Kiswahili
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 444-445
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 384

## Marejeo ya lugha nyingine
*
*

## Viungo vya nje 
*Kuhusu Papa Damaso I katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki

Jamii:Papa
Jamii:Waliozaliwa 304
Jamii:Waliofariki 384

Jamii:Watakatifu wa Italia
Papa Liberius

thumb|right|200px|Papa Liberius.
**Papa Liberius** alikuwa Papa kuanzia tarehe 17 Mei 352 hadi kifo chake tarehe 24 Septemba 366. Alitokea Roma, Italia.

Alimfuata Papa Julius I akafuatwa na Papa Damaso I. 

Alidhulumiwa na kaisari Konstans II, mtetezi wa Uario. 

Liberius ni Papa wa kwanza ambaye haheshimiwi na Kanisa Katoliki kama mtakatifu. Hata hivyo Waorthodoksi na Waorthodoksi wa Mashariki wanampa heshima hiyo.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 27 Agosti au nyingine.

## Maoni chanya ya Mapapa juu yake
*Papa Pius IX katika hati *Quartus Supra* aliandika kwamba Liberius alisingiziwa tu na Waario, kumbe alikataa kumlaani Atanasi wa Aleksandria.  
*Papa Benedikto XV katika hati *Principi Apostolorum Petro* aliandika kwamba Liberius alikubali hata kupelekwa uhamishoni ili atetee imani sahihi ya Kanisa. 

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Orodha ya Mapapa

## Tanbihi
## Viungo vya nje 
*Kuhusu Papa Liberius katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki
*Translation of Jaffe-Kaltenbrunner's Register of the Roman Pontiff. 

Jamii:Papa
Jamii:Waliofariki 366
Jamii:Watakatifu wa Italia
Papa Julius I

thumb|Papa Julius I.
**Papa Julius I** alikuwa Papa kuanzia tarehe 6 Februari 337 hadi kifo chake tarehe 12 Aprili 352. Alitokea Roma, Italia.

Alimfuata Papa Marko akafuatwa na Papa Liberius.

Anajulikana hasa kwa juhudi zake za kumaliza vurugu zilizotokana na Uario akisimama upande wa Patriarki Atanasi wa Aleksandria katika sinodi maalumu ya mwaka 342 na akidai Kanisa la Roma lilitakiwa kushirikishwa kwanza .

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa kwenye tarehe ya kifo chake.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Orodha ya Mapapa
*Mababu wa Kanisa

## Maandishi yake
*Opera Omnia
*Translations of Jaffe-Kaltenbrunner's Register of the Pontiff. 

## Tanbihi
## Marejeo
* Duff, Eamon. *Saints and Sinners: A History of the Popes*, Yale University Press, 2001, pp.&nbsp;30–32. ISBN 0300091656

## Viungo vya nje 
*Kuhusu Papa Julius I katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki
*Fontes Latinae de papis usque ad annum 530 (Papa Felix IV)
*Liber pontificalis

Jamii:Papa
Jamii:Waliofariki 352

Jamii:Watakatifu wa Italia
Papa Marko

**Papa Marko** alikuwa Papa kwa miezi kadhaa tu, kuanzia tarehe 18 Januari 336 hadi kifo chake tarehe 7 Oktoba 336. Alitokea Roma, Italia.

Alimfuata Papa Silvester I akafuatwa na Papa Julius I.

Alijenga mabasilika mawili mjini Roma.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Orodha ya Mapapa

## Tanbihi
## Viungo vya nje 
*Kuhusu Papa Marko katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki

Jamii:Papa
Jamii:Waliofariki 336
Jamii:Watakatifu wa Italia
Papa Silvester I

[thumb|right|Papa Silvesta I na [Kaisari Konstantino Mkuu.]]
**Papa Silvester I** alikuwa Papa kuanzia tarehe 31 Januari 314 hadi kifo chake tarehe 31 Desemba 335. 

Alimfuata Papa Miltiades akafuatwa na Papa Marko.

Mtoto wa Rufinus, mkazi wa Roma, hatuna habari nyingi za maisha yake. Ila ni kwamba aliongoza kwa busara Kanisa Katoliki kwa muda mrefu mara baada ya Kaisari Konstantino Mkuu kulipatia uhuru wa dini na kulijengea maabadi mengi, makubwa tena mazuri .

Wakati wa utawala wake ulifanyika mtaguso mkuu wa kwanza (Nisea, leo nchini Uturuki, 325) uliomshangilia Kristo kama Mwana wa Mungu. Yeye hakuhudhuria, ila alituma wajumbe wawili akathibitisha maamuzi yaliyofikiwa.

Alizikwa katika katakombu la Prisila .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Orodha ya Mapapa
*Mababu wa Kanisa

## Maandishi yake
*http://www.documentacatholicaomnia.eu/01_01_0314-0335-_Silvester_I,_Sanctus.html Opera Omnia

## Tanbihi
## Marejeo ya Kiswahili
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 473-474
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 411-412
* Maurice Soseleje, Kalendari yetu – Maisha ya Watakatifu – Toleo la pili – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1986 – ISBN 9976-63-112-X, uk. 98

## Marejeo ya lugha nyingine
* Gisela Schmitt (1995). "Pope Sylvester I". In Bautz, Traugott (ed.). Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL) (in German). Vol. 10. Herzberg: Bautz. col. 338–341. ISBN 3-88309-062-X.
* Johann Peter Kirsch (1912). "Pope St. Sylvester I (314–335)". In Herbermann, Charles (ed.). Catholic Encyclopedia. Vol. 14. New York: Robert Appleton Company.
* Francesco Scorza Barcellona: Silvestro I, santo. In: Massimo Bray (ed.): Enciclopedia dei Papi. Rome 2000 (treccani.it)
* H.U. Instinsky: *Silvester I*. In: Josef Höfer, Karl Rahner (Hrsg.): *Lexikon für Theologie und Kirche*. 2. Auflage. Band 9. Herder, Freiburg im Breisgau 1964, Sp 757–758.
* Horst Fuhrmann (1991). "Konstantinische Schenkung". Lexikon des Mittelalters, V: Hiera-Mittel bis Lukanien (in German). Stuttgart and Weimar: J. B. Metzler. col. 1385–1387. ISBN 3-7608-8905-0.
* Wilhelm Pohlkamp (1995). "Silvester I., Papst (314–335)". Lexikon des Mittelalters, VII: Planudes bis Stadt (Rus’) (in German). Stuttgart and Weimar: J. B. Metzler. col. 1905–1908. ISBN 3-7608-8907-7.

## Viungo vya nje 
*Kuhusu Papa Silvester I katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki
*Maisha yake 
*Colonnade Statue in St Peter's Square
*Legenda Aurea
*Akathist to Saint Sylvester
*Canon to Saint Sylvester

Jamii:Waliozaliwa karne ya 3
Jamii:Papa
Jamii:Waliofariki 335

Jamii:Watakatifu wa Italia
Papa Miltiades

thumb|right|Papa Miltiades.
**Papa Miltiades** alikuwa Papa kuanzia tarehe 2 Julai 311 hadi kifo chake tarehe 10 Januari 314. Kadiri ya *Liber Pontificalis*, Miltiades alikuwa na asili ya Afrika, ingawa aliweza pia kuwa mtu wa Roma.

Alimfuata Papa Eusebius akafuatwa na Papa Silvester I. Alifurahia amani ambayo Kanisa lilirudishiwa na kaisari Konstantino Mkuu, na ingawa alipingwa sana na Wadonati, alishughulikia kwa busara upatanisho.

Wakati wa Upapa wake Hati ya Milano iliwapa wananchi uhuru wa dini (313) na Kanisa lilirudishiwa mali yake iliyotaifishwa. 

Alipinga fundisho la Donatus wa Carthago la kwamba mapadri na maaskofu walioasi wabatizwe tena. Uaumuzi huo wa Sinodi ya Laterano (313) haukumaliza uenezi wa farakano la Donato katika Afrika Kaskazini.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Orodha ya Mapapa
*Mababu wa Kanisa

## Maandishi yake 
* [Opera Omnia](http://www.documentacatholicaomnia.eu/01_01_0311-0314-_Miltiades_(Melchiades),_Sanctus.html)

## Tanbihi 
## Marejeo
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Viungo vya nje 
* Kuhusu Papa Miltiades katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki
* *Historical "Gift of Constantine"*:  Journal Article Concerning Miltiades and Constantine

Jamii:Papa
Jamii:Waliozaliwa karne ya 3
Jamii:Waliofariki 314

Jamii:Watakatifu wa Algeria
Papa Eusebius

**Papa Eusebius** alikuwa Papa kwa miezi minne tu, kuanzia tarehe 18 Aprili 309 hadi tarehe 17 Agosti 309. Alitokea Ugiriki.

Alimfuata Papa Marcellus I akafuatwa na Papa Miltiades. 

Shahidi shujaa wa imani, ilipotokea fujo miongoni mwa Wakristo wa mji wa Roma kuhusu malipizi ya kufanywa na waliowahi kuasi, Eusebius alifungwa na Kaisari Maxentius akafariki mapema uhamishoni katika kisiwa cha Sicilia.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Orodha ya Mapapa
*Mababu wa Kanisa

## Maandishi yake
* Opera Omnia

## Tanbihi
## Viungo vya nje 
*Kuhusu Papa Eusebius katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki

Jamii:Waliozaliwa karne ya 3
Jamii:Waliofariki 309
Jamii:Papa

Jamii:Watakatifu wa Ugiriki
Papa Marcello I

**Papa Marcello I** alikuwa Papa kuanzia mwaka 306 hadi kifo chake tarehe 16 Januari 309. Alitokea Roma, Italia.

Alimfuata Papa Marcellinus miaka miwili hivi baada ya huyo kufa wakati wa dhuluma ya Kaisari Diokletiano dhidi ya Wakristo . 

Katika kurudisha taratibu za Kanisa, alipanga malipizi makali kwa waumini wengi waliowahi kuasi. Kadiri ya Papa Damaso I, Marseli alikuwa mchungaji bora, aliyepingwa vikali na Wakristo waasi waliokataa kufanya toba aliyokuwa ameiagiza.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake inaadhimishwa tarehe 16 Januari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Orodha ya Mapapa
*Mababu wa Kanisa

## Maandishi yake
*Opera Omnia

## Tanbihi
## Marejeo
* *Liber Pontificalis*, ed. Louis Duchesne, I, 164–6; cf. Introduction, xcix–c; Acta SS., Jan., II, 369
* Joseph Langen, *Geschichte der Römischen Kirche* I, 379 sqq.
* Paul Allard, *Histoire des persécutions*, V, 122–4
* Louis Duchesne, ''Histoire ancienne de l'Église'', II, 95–7.

## Viungo vya nje 
*Kuhusu Papa Marcello I katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki
*Colonnade Statue in St Peter's Square

Jamii:Papa
Jamii:Waliozaliwa 255
Jamii:Waliofariki 309

Jamii:Watakatifu wa Italia
Papa Marcellinus

**Papa Marselino** alikuwa Papa kuanzia tarehe 30 Juni 296 hadi kifo chake tarehe 25 Oktoba 304. Alitokea Roma, Italia.

Ikiwa Marcellino aliuawa au kufa kwa uzee, hakuna uhakika.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. 

Sikukuu yake kwa Wakatoliki ni 26 Aprili (ingawa hatajwi tena katika Martyrologium Romanum) ila kwa Waorthodoksi ni tarehe 7 Juni.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Orodha ya Mapapa

## Tanbihi
## Marejeo
* *Liber Pontificalis* ed. Duchesne, I, 6-7;
* Giovanni Battista de Rossi, *Roma Sotterranea*, III, 46 tav. V;
* *Codex Bernensis* ed. De Rossi-Duchesne, 129;
* Karl Joseph von Hefele, *Konziliengeschichte*, I, 2 Aufl. 143-45;
* Quentin, *Les martyrologes historiques*, 103, sq.;
* Catholic Encyclopedia, Volume IX, New York, 1910, Robert Appleton Company;
* De Castro, *Difesa della causa di S. Marcellino*, I, Pont. Rom., Roma, 1819;
* Rudolph von Langen, *Geschichte der römischen Kirche*, I, 370-372;
* Paul Allard, *Histoire des persécutions*, IV, 376-379;
* Duchesne, ''Histoire ancienne de l'Eglise*, II, 92 sq.;
* Marucchi, *Il sepolcro del papa Marcellino nel cimitero di Priscilla* in Nuovo Bull. di archeol. crist., 1907, 115 sq.
* Claudio Rendina, *I Papi. Storia e segreti'', Newton & Compton, Roma, 1983

## Viungo vya nje
*Kuhusu Papa Marcellino katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki
*Colonnade Statue in St Peter's Square

Jamii:Waliozaliwa karne ya 3
Papa Anastasio I

250px|thumb|right|Papa Anastasio I.
**Papa Anastasio I** alikuwa Papa kuanzia tarehe 27 Novemba 399 hadi kifo chake tarehe 19 Desemba 401. Alitokea Roma, Italia. Baba yake aliitwa Maximus.

Alimfuata Papa Siricius akafuatwa na mwanae aliyemzaa kabla hajapadrishwa, Papa Inosenti I, jambo la pekee katika historia ya Kanisa.

Mwenye ari kubwa, alilaani mafundisho kadhaa ya Origen na kuhimiza Wakristo wa Afrika Kaskazini wapinge Udonato.

Alikuwa rafiki wa Augustino wa Hippo, Jeromu na Paulino wa Nola. Jeromu alimsifu kama mtu mwenye utakatifu mkubwa na tajiri sana katika ufukara wake.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 19 Desemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Orodha ya Mapapa
*Mababu wa Kanisa

## Maandishi yake
*[Maandishi yake yote katika Patrologia Latina(https://sw.wikipedia.org/wiki/Patrologia_Latina) iliyotolewa na Migne.]

## Tanbihi
## Viungo vya nje 
*Kuhusu Papa Anastasio I katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki

Jamii:Papa
Jamii:Waliozaliwa karne ya 4
Jamii:Waliofariki 401

Jamii:Watakatifu wa Italia
Papa Eutychian

thumb|Mt. Eutikiani.
**Papa Eutychian** alikuwa Papa kuanzia tarehe 4 Januari 275 hadi kifo chake tarehe 7 Desemba 283. Alitokea Luni, Toscana, Italia.

Alimfuata Papa Felisi I akafuatwa na Papa Kayo.

Hakuna habari nyingi za hakika juu ya maisha na kazi yake .

Hata hivyo, tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. 

Sikukuu yake ni tarehe 8 Desemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Orodha ya Mapapa
*Mababu wa Kanisa

## Maandishi yake
*Opera Omnia

## Tanbihi
## Viungo vya nje 
*Kuhusu Papa Eutychian katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki

Jamii:Papa

Jamii:Waliofariki 283
Jamii:Watakatifu wa Italia
Papa Caio

thumb|right|200px|Papa Kayo
**Papa Caio** alikuwa Papa kuanzia tarehe 17 Desemba 283 hadi kifo chake tarehe 22 Aprili 296. Alitokea Dalmatia, leo nchini Korasya. 

Alimfuata Papa Eutychian akafuatwa na Papa Marcellinus.

Wakati wa Upapa wake, chokochoko dhidi ya Wakristo zilianza kuongezeka tena, ingawa waliweza kujenga makanisa na kupanua mashamba ya Mungu. Alidai muumini asipewe uaskofu bila kupitia kwanza daraja zote za chini. Alikwepa dhuluma ya kaisari Dioklesyano, anayesemekana alikuwa na undugu naye.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa katika tarehe ya kifo chake.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Mababu wa Kanisa
*Orodha ya Mapapa

## Maandishi yake
*[Opera Omnia(https://sw.wikipedia.org/wiki/Opera_Omnia) kadiri ya Migne katika Patrologia Latina]

## Tanbihi
## Viungo vya nje 
*Kuhusu Papa Caio katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki

Jamii:Papa

Jamii:Waliofariki 296
Jamii:Watakatifu wa Korasya
Papa Dionysius

thumb|right|Papa Dionysius.
**Papa Dionysius** alikuwa Papa kuanzia tarehe 22 Julai 259 hadi kifo chake tarehe 26 Desemba 269.

Alimfuata Papa Sisto II akafuatwa na Papa Felisi I.

Alifanya kazi kubwa ya kupanga upya Kanisa baada ya dhuluma ya kaizari Valerian iliyoacha Roma bila askofu kwa karibu mwaka mzima. Mtu aliyejaa maadili mema, alitumia uhuru uliopatikana upya chini ya kaisari Gallienus na kudumu miaka 40 , akifariji kwa barua zake na uwepo wake ndugu wenye huzuni, akikomboa wafungwa katika mateso yao na kuwafundisha misingi ya imani wasioijua .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 26 Desemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Orodha ya Mapapa
*Mababu wa Kanisa

## Tanbihi
## Maandishi yake
*Opera Omnia

## Viungo vya nje 
*Kuhusu Papa Dionysius katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki

Jamii:Papa

Jamii:Waliofariki 269
Jamii:Watakatifu wa Italia
Papa Stefano I

**Papa Stefano I** alikuwa Papa kuanzia tarehe 12 Machi 254 hadi kifodini chake tarehe 2 Agosti 257. Alitokea Roma, Italia, ingawa aliweza kuwa na asili ya Ugiriki.

Alimfuata Papa Lucius I akafuatwa na Papa Sisto II. 

Alifundisha kwamba waliobatizwa na madhehebu yaliyojitenga na Kanisa Katoliki wameungana na Kristo moja kwa moja, hivyo hawahitaji wala hawatakiwi kubatizwa tena, tofauti na walivyodai baadhi ya maaskofu, hasa wa Afrika Kaskazini. Baadaye msimamo wake ulienea kote katika Kanisa la Kilatini.

Inasimuliwa kwamba aliuawa na maaskari wa Kaisari Valerian wakati wa Misa .

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu, pengine mfiadini. 

Sikukuu yake ni tarehe 2 Agosti . 

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Orodha ya Mapapa
*Mababu wa Kanisa

## Maandishi yake
*Opera Omnia

## Marejeo
## Viungo vya nje
*Kuhusu Papa Stefano I katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki
*"St. Stephen, Pope and Martyr", ''Butler's Lives of the Saints''
Papa Lucius I

**Papa Lucius I** alikuwa Papa kuanzia Juni au Julai 253 hadi kifo chake tarehe 5 Machi 254. Alitokea Roma, Italia.

Alimfuata Papa Kornelio akafuatwa na Papa Stefano I.

Kwa imani yake kwa Kristo, mara baada ya kuwekwa wakfu alipelekwa uhamishoni, lakini aliwahi kurudishwa, akatoa ushahidi wake kwa kukabili kwa upole na busara matatizo ya wakati wake. 

Sipriani wa Carthago alimsifu  kwa kukataa msimamo mkali wa wafuasi wa Novasyano dhidi ya waliowahi kuasi ili kuokoa uhai wao.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu, hasa tarehe ya kifo chake.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Orodha ya Mapapa
*Mababu wa Kanisa

## Maandishi yake
*Opera Omnia

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*Kuhusu Papa Lucius I katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki
Papa Kornelio

thumb|right|Papa Kornelio.
**Papa Kornelio** alikuwa Papa kuanzia tarehe 6 au 13 Machi 251 hadi kifodini chake mwezi wa Juni 253. Alitokea Roma, Italia.

Alimfuata Papa Fabian akafuatwa na Papa Lucius I.

Alikabili dhuluma ya Dola la Roma lakini pia farakano la Novasyano kuhusu namna ya kuwatendea Wakristo waliowahi kukubali kutoa sadaka ya Kipagani ili wasiuawe. Kornelio alitaka kuwapokea tena baada ya matendo kadhaa ya toba, wakati Novasyano aliwakataa kabisa akawa antipapa.  

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini na kutajwa katika Kanuni ya Kirumi pamoja na Sipriani kwa kuwa waliungana kushuhudia upendo kwa ukweli ule ambao haukubali kuyumbishwa na ambao wao waliuungama mbele ya Kanisa la Mungu na ulimwengu nyakati za dhuluma . 

Sikukuu yake ni tarehe 16 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Mababu wa Kanisa
*Orodha ya Mapapa

## Maandishi yake
*Collected works by Migne Patrologia Latina
*http://www.seanmultimedia.com/Pie_Cornelius_I_Letters.html 

## Tanbihi
## Marejeo ya Kiswahili
* Masomo ya Breviari - Sikukuu za Bwana, za Bikira Maria na za Watakatifu - Ndanda Mission Press 1978, uk 331-336
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 321-322
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 278-279

## Marejeo ya lugha nyingine
*"A bit of exorcist history." National Catholic Reporter 36.38 (Sept 1, 2000): 6. General OneFile. Gale. Sacred Heart Preparatory (BAISL). 5 Dec. 2008 
*"Decius." Encyclopædia Britannica. 2008. Encyclopædia Britannica Online School Edition. 7 Dec 2008  .
*“Gallus." Encyclopædia Britannica. 2008. Encyclopædia Britannica Online School Edition. 7 Dec 2008  .
*McBrien, Richard P. "Pope Cornelius, a reconciler, had a hard road." National Catholic Reporter 40.41 (Sept 24, 2004): 19(1). General OneFile. Gale. Sacred Heart Preparatory (BAISL). 5 Dec. 2008 .
*Moody Smith, D. "Review: The Rise of Christianity: A Review." Journal of the American Academy of Religion 54 (1986): 337–42.
*"Novatian." Encyclopædia Britannica. 2008. Encyclopædia Britannica Online School Edition. 7 Dec 2008  .
*"Saint Cornelius." Encyclopædia Britannica. 2008. Encyclopædia Britannica Online. 24 Nov 2008 .
*Saints and Feast Days. New York: Loyola P, 1991.
*Schrembs, Joseph. "The Catholic Philosophy of History." The Catholic Historical Review 20 (1934): 1–22.

## Viungo vya nje 
*Kuhusu Papa Kornelio katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki
*"Pope Saint Cornelius."  Patron Saints Index. 7 Dec 2008 
*The Rediscovery of Cornelius' Crypt
*The Saint with the Horn
*Sites where Cornelius is venerated
*More saints called Cornelius

Jamii:Papa
Jamii:Waliofariki 253

Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Italia
Papa Fabian

**Papa Fabian** alikuwa Papa kuanzia mwaka 236 hadi kifodini chake tarehe 20 Januari 250. Alitokea Roma, Italia.

Alimfuata Papa Antero akafuatwa na Papa Kornelio.

Alichaguliwa akiwa bado mlei, akatoa mfano mtukufu wa imani na maadili .  

Aliongoza Kanisa miaka mingi katika hali ya utulivu, hasa chini ya kaisari Filipo Mwarabu ambaye anasemekana alibatizwa naye. 

Kadiri ya wanahistoria Wakristo, chini ya kaisari Decius (250 BK), Papa Fabian alituma maaskofu 7 kutoka Roma kwenda Gallia (Ufaransa wa leo) wakahubiri Injili: Grasyano huko Tours, Trofimo huko Arles, Paulo huko Narbonne, Saturnini huko Toulouse, Denis huko Paris, Austremoni huko Clermont na Martial huko Limoges. 

Hatimaye alifia dini yake katika dhuluma ya kaisari Decius. Sipriano wa Karthago alisifu ushindi wake na kwamba alitoa kielelezo bora cha uongozi. 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake ni tarehe 20 Januari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Orodha ya Mapapa

## Tanbihi
## Marejeo ya Kiswahili
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 26
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 20
* Maurice Soseleje, Kalendari yetu – Maisha ya Watakatifu – Toleo la pili – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1986 – ISBN 9976-63-112-X, uk. 13

## Viungo vya nje
*Kuhusu Papa Fabian katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki
*Colonnade Statue in St Peter's Square

Jamii:Wafiadini Wakristo
Papa Antero

**Papa Antero** alikuwa Papa kuanzia tarehe 21 Novemba 235 hadi kifo chake tarehe 3 Januari 236. Alikuwa na asili ya Ugiriki.

Alimfuata Papa Ponsyano akafuatwa na Papa Fabiano.

Anaheshimiwa kama mtakatifu, ila hakuna hakika kama alifia dini.

Sikukuu yake huadhimishwa kwenye tarehe ya kifo chake.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Orodha ya Mapapa

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*Kuhusu Papa Antero katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki

Jamii:Waliozaliwa karne ya 2
Papa Pontian

thumb|right|Papa Pontian
**Papa Pontian** (kwa Kilatini Pontianus; alifariki Oktoba 235) alikuwa Papa kuanzia tarehe 21 Julai 230 hadi tarehe 28 Septemba 235, alipojiuzulu ili kuwezesha uchaguzi wa mwandamizi wake akiwa amepelekwa uhamishoni katika kisiwa cha Sardinia pamoja na antipapa Hipoliti wa Roma. Alitokea Roma, Italia.

Alimfuata Papa Urbano I akafuatwa na Papa Anterus.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini, hasa tarehe 13 Agosti, pamoja na Hipoliti..

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Orodha ya Mapapa

## Tanbihi
## Marejeo ya Kiswahili
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 278
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 238-239

## Viungo vya nje 
*Kuhusu Papa Pontian katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki

Jamii:Papa
Jamii:Waliofariki 235
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Italia
Papa Urban I

thumb|right|Papa Urbano I
**Papa Urban I** alikuwa Papa kuanzia tarehe 14 Oktoba 222 hadi kifo chake tarehe 23 Mei 230. Alitokea Roma, Italia.

Alimfuata Papa Kalisto I akafuatwa na Papa Ponsyano.

Urban I ni Papa wa kwanza ambaye tarehe zake zina hakika ya kihistoria. Inaonekana hakukuwa na dhuluma za serikali wakati wa Upapa wake, lakini alipaswa bado kupambana na farakano la Hipoliti wa Roma pamoja na kuongoza kwa uaminifu Kanisa la Roma miaka minane .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu, hasa tarehe 19 Mei, sikukuu yake.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Orodha ya Mapapa
*Mababu wa Kanisa

## Maandishi yake
* Decretum de communi Vita et Oblationibus Fidelium

## Tanbihi
## Viungo vya nje 
* Kuhusu Papa Urban I katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki
* Fontes Latinae de papis usque ad annum 530 (Papa Felix IV)
* Liber pontificalis

Jamii:Waliozaliwa karne ya 2
Jamii:Waliofariki 230
Jamii:Papa

Jamii:Watakatifu wa Italia
Papa Callixtus I

thumb|right|200px|Papa Kalisto I.
**Papa Callixtus I** alikuwa Papa kuanzia takriban 218 hadi kifodini chake takriban 222. 

Alimfuata Papa Zefirino akafuatwa na Papa Urbano I.

Aliwahi kuwa mtumwa, lakini mwaka 199 Papa Zefirino alimfanya shemasi na mshauri wake mkuu. 

Baada ya kuishi kirefu uhamishoni huko Sardinia, aliwajibika kutunza shamba la Mungu kwenye barabara Appia ambalo sasa lina jina lake mwenyewe: huko alikusanya masalia ya wafiadini, yaweze kuheshimiwa na watu wa nyakati zijazo.

Kisha kuchaguliwa kuwa Papa, pamoja na kutetea imani sahihi, kwa upole wake alipatanisha na Kanisa walioasi akafaulu pia kuvuta wafuasi wa uzushi na mafarakano mbalimbali, akifundisha kwamba Kanisa lina mamlaka ya kusamehe dhambi zote.  Kutokana na msimamo huo, inasemekana waliokuwa wakali zaidi walimchagua Hipoliti wa Roma kama antipapa wa kwanza.

Uongozi wake bora ulifikia kilele chake kwa kufia dini.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini. 

Sikukuu yake ni tarehe 14 Oktoba, alipozikwa katika shamba la Mungu kwenye barabara Aurelia .

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Mababu wa Kanisa
*Orodha ya Mapapa

## Tanbihi
## Maandishi yake
* Collected works by Migne Patrologia Latina

## Marejeo ya Kiswahili
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 356
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 314-315

## Marejeo ya lugha nyingine
*J.N.D. Kelly, Oxford Dictionary of the Popes, 2nd edition (Oxford University Press, 2006), 13-4.
* András Handl (2014). *Bishop Callistus I. of Rome (217?−222?): A Martyr or a Confessor?* In Zeitschrift für Antikes Christentum/Journal of Ancient Christianity 18, p.&nbsp;390-419.
* András Handl (2021). *From Slave to Bishop. Callixtus’ Early Ecclesial Career and Mechanisms of Clerical Promotion.* In Zeitschrift für Antikes Christentum/Journal of Ancient Christianity 21, p.&nbsp;53-73. (Open access).

## Viungo vya nje 
*Kuhusu Papa Callixtus I katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki
* St. Calixtus, or Callistus, Pope, Martyr 
* St. Callistus I

Jamii:Waliozaliwa karne ya 2
Jamii:Waliofariki 222
Jamii:Papa
Jamii:Mababu wa Kanisa
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Italia
Papa Sixtus II

wake 6.]]
**Papa Sixtus II** alikuwa Papa kuanzia tarehe 30 Agosti 257 hadi kifodini chake tarehe 6 Agosti 258. Alitokea Ugiriki.

Alimfuata Papa Stefano I akafuatwa na Papa Dionysius.

Alirudisha umoja na makanisa ya Mashariki na Afrika Kaskazini uliowahi kuhatarishwa na misimamo tofauti kuhusu ubatizo uliotolewa na waliojitenga na Kanisa Katoliki.

Alikamatwa akihubiria ndugu wa imani juu ya sheria za Mungu wakati wa adhimisho la ekaristi. 

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini pamoja na mashemasi wake sita: Januari, Vinsenti, Magnus, Stefano, mbali ya Agapito na Felisisimi waliouawa siku hiyohiyo sehemu nyingine chini ya kaisari Valeriani. Katika Kanuni ya Kirumi anatajwa pamoja na shemasi wake wa saba, Laurenti, aliyeuawa siku tatu baadaye.

Sikukuu yake ni tarehe 7 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Orodha ya Mapapa
*Mababu wa Kanisa

## Maandishi yake
*Opera Omnia

## Tanbihi
## Marejeo ya Kiswahili
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 270-271
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 231-232

## Viungo vya nje
*Kuhusu Papa Sixtus II katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki
*"St. Xystus, or Sixtus II., Pope and Martyr", ''Butler's Lives of the Saints''

Jamii:Wafiadini Wakristo
Papa Zephyrinus

thumb|right|Papa Zefirino.
**Papa Zephyrinus** alikuwa papa kuanzia takriban 198 hadi kifo chake tarehe 20 Desemba 217/218. Alitokea Roma, Italia.

Alimfuata Papa Vikta I akafuatwa na Papa Kalisto I.

Alipambana na aina mbalimbali za uzushi kutetea umungu wa Yesu Kristo.

Pia alitegemeza Wakristo katika dhuluma ya kaisari Setimio Severo (193-211) na kumuagiza shemasi wake Kalisto, mwandamizi wake, atengeneze shamba la Mungu la Kanisa la Roma kwenye barabara Appia.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake ni tarehe 20 Desemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Orodha ya Mapapa
*Mababu wa Kanisa

## Maandishi yake
* Opera Omnia

## Tanbihi
## Marejeo
*Rendina, Claudio, ''The Popes' Histories and Secrets'' (2002)

## Viungo vya nje 
* Kuhusu Papa Zephyrinus katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki
* Fontes Latinae de papis usque ad annum 530 (Papa Felix IV)
* Liber pontificalis

Jamii:Papa
Jamii:Waliozaliwa karne ya 2
Jamii:Waliofariki 217
Jamii:Mababu wa Kanisa
Jamii:Watakatifu wa Italia
Papa Viktor I

[thumb|right|Papa Vikta I katika [dirisha la kioo cha rangi (Semmering, Austria).]] 
**Papa Viktor I** (au **Victus I**) alikuwa Papa kuanzia takriban 186/189 hadi kifodini chake takriban 197/201. 

Alimfuata Papa Eleutero akafuatwa na Papa Zefirini.

Alikuwa Papa wa kwanza kutokea Afrika, labda Leptis Magna, leo nchini Libya.

Anajulikana hasa kwa msimamo wake mkali kuhusu suala la tarehe ya Pasaka, wakati kabla ya yeye kufanywa Papa, tofauti kuhusu tarehe hiyo haikusababisha farakano. Kwa kuwa alitenga na Kanisa walioadhimisha Pasaka ya Kikristo siku moja kabla ya Pasaka ya Kiyahudi, si Jumapili iliyoifuata kama huko Roma, Ireneo na wengineo walimlaumu, kadiri alivyoandika Eusebi wa Kaisarea.

Hata hivyo, tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini. 

Sikukuu yake ni tarehe 28 Julai.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Mababu wa Kanisa
*Orodha ya Mapapa

## Maandishi yake
* Complete works by Migne Patrologia Latina

## Tanbihi
## Viungo vya nje 
*Kuhusu Papa Vikta I katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki

Jamii:Waliofariki 199
Jamii:Papa
Jamii:Mababu wa Kanisa
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Libya
Papa Felix I

thumb|right|Papa Felix I
**Papa Felix I** alikuwa Papa kuanzia tarehe 5 Januari 269 hadi kifo chake tarehe 30 Desemba 274. Alitokea Roma, Italia. 

Alimfuata Papa Dionysius akafuatwa na Papa Eutychian, akiongoza Kanisa wakati wa kaisari Aurelianus .

Alitoa barua muhimu kuhusu umoja wa nafsi ya Kristo na kwa msaada wa kaisari Aureliani alitatua farakano la Antiokia kuhusu Utatu Mtakatifu wa Mungu pekee.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake ni tarehe 30 Desemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Mababu wa Kanisa
*Orodha ya Mapapa

## Maandishi yake
*Maandishi yanayosemekana kuwa yake

## Tanbihi
## Viungo vya nje 
*Kuhusu Papa Felix I katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki

Jamii:Papa

Jamii:Waliofariki 274
Jamii:Watakatifu wa Italia
Papa Eleutero

thumb|right|Papa Eleutero.
**Papa Eleutero** (kwa Kigiriki Ελευθέριος) alikuwa Papa kuanzia takriban 171/177 hadi kifo chake takriban 185/193. Alitokea Nikopoli, Ugiriki.

Alimfuata Papa Soter akafuatwa na Papa Viktor I.

Egesipo aliandika kwamba alikuwa shemasi wa Roma chini ya Papa Aniseti na Papa Soter.

Chini yake uzushi ulienea  na Eleutero aliandika kitabu kuupinga  

Wafiadini wa Lyon, wakiwa gerezani, walimuandikia barua nzuri sana kuhusu kudumisha amani ya Kanisa.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 26 Mei.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Orodha ya Mapapa

## Tanbihi
## Vyanzo
*
*
*
*
*
* From: 
*
*
* From: 
*
*

## Marejeo mengine
* 
* From: 
* From: 

## Viungo vya nje 
*Kuhusu Papa Eleutero katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki

Jamii:Waliofariki 189
Jamii:Papa
Jamii:Watakatifu wa Ugiriki
Papa Pius I

thumb|right|Papa Pius I.
**Papa Pius I** alikuwa papa kuanzia takriban 142/146 hadi kifo chake takriban 157/161. Alitokea Aquileia, Italia na labda baba yake aliitwa "Rufinus".. Hakika alikuwa ndugu wa Herma, aliyewahi kuwa mtumwa akawa mwandishi wa kitabu maarufu "Mchungaji".

Alimfuata Papa Hyginus akafuatwa na Papa Anicetus. 

Alipinga uzushi wa Gnosi hata kumtenga Marcio na Kanisa. 

Chini yake, Yustino alifundisha katekesi mjini Roma na kupambana na aina mbalimbali za Gnosi .

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. 

Sikukuu yake ni tarehe 11 Julai.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Orodha ya Mapapa

## Tanbihi
## Marejeo
*
*"Lives of the Saints, For Every Day of the Year," edited by Rev. Hugo Hoever, S.O.Cist., Ph.D., New York: Catholic Book Publishing Co., 1955, pp 511

## Viungo vya nje 
*Kuhusu Papa Pius I katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki

Jamii:Waliofariki 157
Jamii:Papa
Jamii:Watakatifu wa Italia