open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mehytenweskhet

**Mehytenweskhet** (au **Mehtenweskhet**) alikuwa binti wa Kanzu Mkuu wa Ra Harsiese, na Mke Mkuu wa Kifalme wa Psamtik I. Aliishi katika enzi ya Nasaba ya Ishirini na Sita ya Misri.

Imependekezwa kwamba Kanzu Mkuu Harsiese ni mtu mmoja na Waziri Harsiese ambaye huenda alihudumia Taharqa. Ikiwa ndivyo, Harsiese angehudumia kama waziri kwa Taharqa, huku pia akianzisha uhusiano na Neko I wakati huyo akiwa kiongozi wa Sais. Hii inaweza kumruhusu Harsiese kubaki madarakani kama waziri hadi enzi ya mchumba wake Psamtik I. Ikiwa Waziri Harsiese alikuwa baba wa Mehytenweskhet, basi angekuwa dada wa Naneferhenes, ambaye aliolewa na kasisi mmoja wa Thebes aitwaye Nesamun.

Mehytenweskhet alikuwa mama wa Neko II, Mchungaji Mtakatifu wa Amun Nitocris I, na wa binti mmoja aitwaye Meryetneith. Mehytenweskhet alizikwa pamoja na binti yake Nitocris katika Medinet Habu.

## Marejeo 
Jamii:wanawake wa Misri
Jamii:watu wa Misri ya Kale
Fatima al-Kabbaj

**Fatima al-Kabbaj** (kwa Kiarabu: فاطمة القباج) alikuwa miongoni mwa wanawake wa kwanza kusoma katika *Chuo Kikuu cha al-Qarawiyyin*. Baadaye, alikuja kuwa mwanamke pekee aliyekuwa mwanachama wa Baraza Kuu la Maarifa ya Kidini la Moroko. 

## Elimu 
Fatima al-Kabbaj alianza elimu yake katika Dar al-Faqiha, shule ya jadi ya Kiislamu ya Morocco kwa wasichana, ambako alijifunza Qurani. Baadaye, alihamia Madrasa al-Najah kwa masomo yake ya elimu ya msingi. Baada ya kumaliza masomo hayo, al-Kabbaj na familia yake walitambua kuwa kulikuwa na fursa chache sana za elimu ya juu kwa wanawake. Baada ya majadiliano na mijadala kadhaa kuhusu kuwaruhusu wanawake kujiunga na Chuo Kikuu cha al-Qarawiyyin, al-Kabbaj alikubaliwa kujiunga na chuo hicho pamoja na wanafunzi wengine tisa wa kike. Alikaa huko kwa miaka 10 na alihitimu katikati ya miaka ya 1950.

Baadaye, alitoa elimu ya sheria ya Kiislamu (sharia) kwa mfalme na familia yake. Alisisitiza kuwa wanawake mara nyingi waliweza kuwafikia vyema watu wasiojua kusoma na kuandika pamoja na maskini kuliko maimamu walioteuliwa na serikali.

Uzoefu wake ulielezwa kuwa “ulipinga dhana zilizokuwepo kuhusu upatikanaji wa kihistoria wa wanawake wa Morocco katika mamlaka ya kidini na uwezo wao wa kusonga ndani ya uwanja wa elimu ya Kiislamu uliotawaliwa na wanaume.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1932
Jamii:Waislamu
Jamii:Wanawake wa Moroko
Rose Mutombo

**Rose Mutombo Kiese** (alizaliwa Kananga, 19 Machi 1960) ni mwanasheria na mwanasiasa kutoka Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Yeye ni rais wa kitaifa wa Jukwaa la Kudumu la Ushauri kwa Wanawake wa Kongo (CAFCO). Mwaka 2021, aliteuliwa kuwa Waziri wa Haki na Mlezi wa Mihuri ya Serikali katika serikali ya Lukonde.

## Historia ya maisha 
Rose Mutombo Kiese alipata mafunzo ya sheria na kufanya kazi kama hakimu katika Ofisi ya Mwendesha Mashtaka Mkuu kwenye Baraza la Serikali (Council of State). Alikuwa Rais wa Kitaifa wa Mfumo wa Kudumu wa Ushauri kwa Wanawake wa Kongo (CAFCO).

Baada ya miezi kadhaa ya mazungumzo kuhusu muundo wa Muungano Mtakatifu wa Taifa mwanzoni mwa mwaka 2021, mwezi Aprili 2021 Rose Mutombo alitangazwa kuwa Waziri wa Haki katika serikali ya Lukonde.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1960
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Jamii:Wanasiasa wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Jamii:Wanasheria wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Critola

**Critola** (Kigiriki cha Kale: Κρίτολα, aliishi karibu mwaka 550 KK) alikuwa binti wa kifalme Mgiriki kutoka Libya ya Cyrenaica na mji mkuu wake Kurene, na alikuwa mwanachama wa nasaba ya Battiad.

Alikuwa binti Arcesilaus I, mfalme wa pili wa Cyrenaica, huku mama yake akibaki hajulikani. Babu yake wa upande wa baba alikuwa Battus I, mfalme wa kwanza wa Cyrene, na kaka yake Battus II alikuja kuwa mfalme wa baadaye wa Cyrenaica. Critola alikuwa shangazi wa upande wa baba na pia mama mkwe wa mfalme wa baadaye wa Cyrenaica, Arcesilaus II.

Taarifa chache zinajulikana kumhusu Critola. Kulingana na Plutarch, alikuwa maarufu kwa heshima na hadhi yake kubwa, na aliheshimiwa sana na raia wote. Critola aliolewa na mwanaume Mgiriki wa Cyrenaica kutoka familia ya kifahari, lakini jina lake halijulikani. Mtoto wake wa kwanza alikuwa mwana aitwaye Polyarchus, na mtoto wake wa mwisho alikuwa binti wake wa pekee aliyeitwa Eryxo. Plutarch anaeleza kuwa Critola na mume wake walikuwa na wana wengine, ingawa hakutaja majina yao. Eryxo alikuja kuwa Malkia wa Cyrenaica na mama wa Mfalme Battus III wa baadaye.

Mume wa Critola, karibu mwaka 550 KK, aliuawa na Learchus, mpinzani wa mpwa wake Arcesilaus II. Mume wa Critola alifariki muda mfupi kabla ya Eryxo na Polyarchus kupanga njama ya kumuua Learchus, ambaye pia alikuwa amemuua Arcesilaus II. Baada ya Learchus kuuawa, mjukuu wa Critola, Battus III, alitangazwa kuwa mfalme na Polyarchus.

Critola alimsaidia Polyarchus aliyesafiri kwenda kuomba msamaha kwa Farao wa Misri, Amasis II, ili kuiokoa Cyrenaica. Plutarch anaeleza kuwa Critola alikuwa bado hai wakati Battus III (aliyetawala kuanzia 550 KK hadi 530 KK) alipokuwa mfalme, na wakati huo alikuwa tayari mwanamke mzee.

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki karne ya 6 KK
Jamii:Wanawake wa Libya
Geraldine Pillay

**Geraldine Pillay** (alizaliwa 25 Agosti 1977) ni mkimbiaji mstaafu wa Afrika Kusini ambaye alibobea kwenye mbio za mita 100 na 200

## Maisha ya awali na Kazi 
Pillay alishindana katika Michuano ya Afrika mbalimbali, Michezo ya Olimpiki miwili (2004 na 2008), na Michezo miwili ya Jumuiya ya Madola.

## Maisha ya baadaye 
Tangu kustaafu kutoka mashindano, Pillay amejihusisha na kuwa mwalimu wa vizazi vijavyo vya wanariadha wa Afrika Kusini. Amekuwa akikosoa utendaji wa Timu ya Afrika Kusini katika Michuano ya Dunia ya Riadha ya 2023, akitaka msaada bora na maendeleo kwa wanariadha. Sasa ni mwalimu na Kocha katika Chuo cha St Benedict, Bedfordview.

## Maafanikio 
* Mashindano ya Afrika 2008 – nafasi ya sita (metri 100), nafasi ya nne (metri 200), medali ya shaba (mblele wa viwango vya 4×100 metri)
* Mashindano ya Afrika 2006 – medali ya fedha (metri 200)
* Michezo ya Madola 2006 – medali ya fedha (metri 100), medali ya shaba (metri 200)
* Mashindano ya Afrika 2004 – medali ya shaba (metri 100), medali ya dhahabu (metri 200)

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1977
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanariadha wa Afrika Kusini
Margaret Wright (mwanasiasa)

**Margaret Florence Wright** (née Nusom; Desemba 15, 1921 — Mei 11, 1996)  alikuwa mgombea wa chama cha tatu katika uchaguzi wa Rais wa Marekani na mtetezi wa jamii huko Los Angeles, California.

Wright alikuwa mfanyakazi wa shipyard wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia, na mmoja wa wahusika wa filamu The Life and Times of Rosie the Riveter. Katika uchaguzi wa urais wa Marekani wa mwaka 1976, Wright aliwakilisha Chama cha Watu, na mgombea wake wa makamu alikuwa Benjamin Spock, ambaye alikuwa mgombea wao wa urais mwaka 1972. Tiketi yao pia ilikubaliwa na Chama cha Amani na Uhuru. Mabena ya gari yaliyamka alipokuwa akitangaza kama "Msoshalisti kwa Rais." Tiketi hiyo ilipata kura 49,016 (0.06%). Wright pia alikuwa Maanzilishi na mtetezi wa Women against Racism katika sehemu ya Watts ya Los Angeles.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1921
Jamii:Waliofariki 1996
Jamii:Wanasiasa wa Marekani
Purity Wangui Ngirici

**Purity Wangūi Ngìricì** (alizaliwa 1978) ni Mwakilishi wa Pili wa Wanawake wa Kaunti ya Kirinyaga. Amefanya kazi afisini tangu Agosti 2017 baada ya chaguzi za jumla za tarehe 8 Agosti. Alichaguliwa kuwa afisini kwa tiketi ya Chama cha Jubilee akimrithi Mwakilishi wa Kwanza wa Wanawake wa Kìrìnyaga Mheshimiwa Winnie Karìmi Njūgūna.

## Maisha ya awali na elimu 
Ngìricì alilelewa katika kaunti ya Kìrìnyaga. Amebeba shahada ya kwanza ya biashara kutoka Chuo Kikuu cha London. Pia ni mfanyabiashara. Alichaguliwa kuwa mwenyekiti wa Chama cha Wabunge Wanawake wa Kenya (KEWOPA).

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1978
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Kenya
Jamii:wanasiasa wa Kenya
Nawal (mwanamuziki)

**Nawal** ni mwanamuziki kutoka Komori ambaye muziki wake unachochewa na athari za jadi za Komori na unajumuisha sauti kutoka kwa tamaduni za Kiafrika na Kiarabu.

Alizaliwa katika familia ya muziki, alikulia akisikiliza sauti kama dhikr (kuimba kwa Sufi) katika misikiti, muziki wa twarab, na muziki maarufu kutoka kwenye mawimbi ya redio. Anakua mchanganyiko wa midundo ya Komori, polyphony ya Bantu, sauti za Indo-Kiarabu-Kipersia na kuimba kwa Sufi, na anaunda mchanganyiko wa miziki wa mizizi ya asili. Anacheza vyombo vingi, ikiwemo gitaa na qanbūs. Anaimba kwa lugha za Komori, Kiarabu, Kifaransa na Kiingereza.

## Orodha ya rekodi 
* 2001: *Kweli*
* 2007: *Aman*

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Komori
Jamii:Wanamuziki wa Komori
Janice Boddy

**Janice Boddy** ni mwanaanthropolojia kutoka Kanada. Kama Profesa wa Anthropology katika Chuo Kikuu cha Toronto, Boddy anajitolea katika anthropolojia ya matibabu, dini, masuala ya jinsia, na ukoloni katika Sudan na Mashariki ya Kati. Yeye ni mwandishi au mwandishi mwenza wa vitabu *Wombs and Alien Spirits* (1990), *Aman: The Story of a Somali Girl* (1995), na *Civilizing Women: British Crusades in Colonial Sudan* (2007).

Katika makala yake *"Womb as oasis: the symbolic context of Pharaonic circumcision in rural Northern Sudan"* (American Ethnologist, 1982), Boddy alielezea wazo la kuweka katika muktadha wa kitamaduni ukeketaji wa wanawake Afrika kwa wale wanaotaka kuona tamaduni hii ikikemewa na kuachwa.

## Elimu 
Boddy alipata Shahada ya Kwanza (BA) kutoka Chuo Kikuu cha McGill, Shahada ya Uzamili (MA) kutoka Chuo Kikuu cha Calgary na, mwaka 1982, alipata PhD kutoka Chuo Kikuu cha British Columbia

## Tuzo 
Inadhaniwa kwamba Boddy alikuwa mwanamke wa kwanza kutoka Chuo Kikuu cha Toronto Scarborough kuchaguliwa katika Jumuiya ya Kifalme ya Kanada. Mwanamke wa pili, Lisa Jeffrey, alichaguliwa mwaka 2007.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Chuo Kikuu cha Columbia
Jamii:wanasayansi wa Kanada
Bibie

**Béatrice Adjorkor Anyankor** (jina la utani **Bibie**  alizaliwa Januari 9, 1957, huko Accra, Ghana) ni mwimbaji, maarufu kwa wimbo wake wa 1985 uitwao *Tout doucement*.

## Wasifu 
Utoto wake uliashiriwa na nchi nyingi ambapo baba yake, balozi wa Ghana, alitumwa. Haraka, Bibie aliamua kujitolea kwa uimbaji, kwa hasara ya masomo yake. Baada ya kujaribu mitindo mbalimbali ya muziki wa Afro-Amerika, alihamia Paris, ambapo alikutana na mpangaji mashuhuri Jean-Paul Dréau. Wimbo huu ulifanikiwa sana mwaka 1985, ukifikia namba mbili nchini Ufaransa. 

Wimbo huo ulipewa cheti cha Dhahabu, na ulifanyika tena na Dalida kwa Kitaliano na na Bibie mwenyewe kwa Kiingereza. Pia alifanikiwa na wimbo wa "J'veux pas savoir", namba 6 nchini Ufaransa mwaka 1986. Alitoa wimbo wa "Tout simplement" mwaka 1985, lakini hakuweza kurudia mafanikio hayo. Mwanzoni mwa miaka ya 90, Bibie aliendelea na kazi yake ya muziki, lakini shauku ya umma kwa nyimbo zake haikuwasili kama zamani. Kama wasanii wanawake wengi wa Ufaransa wa miaka ya 1980 kama Sabine Paturel au Desireless, aliangukia tena kwenye kutokujulikana.

Baada ya kurudi tena kwenye runinga ya Ufaransa, Bibie alitoa album mwaka 2004 katika mtindo wa muziki wa Tracy Chapman. Ingawa ilifanikiwa kibiashara ki muziki, album hiyo haikukubaliwa kikamilifu na hadhira yake ya kawaida. Mwaka huo huo, pia alishiriki katika kipindi cha runinga ya Ufaransa kwenye kituo cha TF1 kilichoitwa "Retour Gagnant" ("Kurudi Kushinda"), ambapo Julie Petri alikuwa mshindi wa msimu wa kwanza, na ambao mara hii ushindi ulipatikana na mwanamuziki wa Ufaransa Jean-Luc Lahaye. Mwaka 2010, Bibie alishiriki katika ziara ya redio ya muziki iitwayo "RFM party 80"

## Diski za Muziki 
**Albamu**

1985 : Bibie

1986 : Regards

1988 : Tendress'moi

1990 : La P'tite Black

1992 : Femme d'ici ou d'ailleurs

2003 : Sereine

**Wimbo Moja Moja**

1985 : "Tout doucement" – Namba 2 nchini Ufaransa

1986 : "J'veux pas l'savoir" – Namba 6 nchini Ufaransa

1986 : "Les femmes reviennent et les hommes s'en vont"

1988 : "Tout simplement"

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1957
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Mbegu za wanamuziki
Jamii:Wanawake wa Ghana
Bodys Isek Kingelez

**Bodys Isek Kingelez** au **Jean Baptiste** (1948 – 14 Machi 2015) alikuwa mchongaji wa sanamu na msanii kutoka Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, anayejulikana kwa kutengeneza miundo ya miji ya kubuniwa iliyotengenezwa kwa kadibodi, karatasi, tepu na vifaa vingine vya kawaida. Kazi zake zimewasilishwa katika maonyesho mengi duniani kote, yakiwemo maonyesho ya Centre Georges Pompidou huko Paris, Makumbusho ya Sanaa ya Kisasa huko New York, pamoja na documenta XI huko Kassel.

## Wasifu
Kingelez alizaliwa akiwa wa kwanza kati ya ndugu tisa huko Kimbembele-Ihunga, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (ambayo wakati huo ilikuwa Kongo ya Ubelgiji). Baada ya kuhitimu elimu ya sekondari, alihamia Kinshasa mwaka 1970. Hadi mwaka 1977, alisoma kwa muda na kujikimu kimaisha kwa kufundisha shuleni. 

Katika kipindi cha maisha yake, hakuwa na wakala wa biashara ya sanaa wa kumwakilisha katika kazi zake. Alifariki dunia mnamo mwaka 2015 kutokana na ugonjwa wa saratani.

## Marejeo
Jamii:Wachongaji wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Aimé Mpane

**Aimé Mpane** (alizaliwa 1968) ni msanii kutoka Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo anayegawanya muda wake kati ya Brussels na Kinshasa. Alizaliwa wakati wa utawala wa Mobutu Sese Seko, na maisha yake ya awali nchini DRC pamoja na ukatili uliotekelezwa na Mfalme Leopold II na Wabelgiji yameathiri kwa kiasi kikubwa kazi zake. Sanaa yake pia inaonyeshwa katika utamaduni wa DRC na uhusiano kati ya Ulaya na Afrika. Mpane ametajwa kuwa *mmoja wa wasanii muhimu zaidi wenye asili ya Kiafrika hadi leo* na ameshiriki katika maonyesho ya pekee na ya pamoja barani Afrika, Ulaya na Amerika Kaskazini. Anatumia shoka la kuchongea kutengeneza sanamu zake na mara nyingi hufanya kazi usiku au kwa mwanga wa mshumaa.

## Marejeo
Jamii:Wasanii wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Zoulikha Oudai

**Zoulikha Oudai** au **Lalla Zoulikha Oudai**  (1911 - 1957) alikuwa mwanamke wa Chenouas kutoka Algeria ambaye alifariki wakati wa Vita vya Uhuru wa Algeria.

## Taarifa ya Maisha 
Zoulikha Oudai alizaliwa Mei 7, 1911 huko Hadjout, na alikulia Cherchell. Alikuwa na watoto watano; baada ya mumewe na mmoja wa wanawe kuuwawa na majeshi ya Kifaransa, alijitolea kwa sababu ya uhuru na kujiunga na Front ya Ukombozi wa Taifa (Algeria) kama kiongozi wa kikanda wa Cherchell. Kisha aliingia kwa siri na kuwa mpelelezi maarufu wa Front. Alikamatwa na majeshi ya Kifaransa mnamo 1957 na kuuwawa baada ya siku 10 za mateso yasiyo na matokeo. Mwili wake haukurejeshwa hadi 1984; sasa amezikwa katika makaburi ya mashahidi huko Menaceur.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1911
Jamii:Waliofariki 1957
Jamii:Wanawake wa Algeria
Shewarge Amare Alene

**Shewarge Amare Alene** (9 Desemba 1994 – 23 Septemba 2025) alikuwa mwanariadha wa mbio za marathon kutoka Ethiopia.

Kufikia mwaka 2010, aliishi katika Jiji la New York. Huko alipata umaarufu baada ya kushinda na kuweka rekodi ya njia katika mbio za kupanda mlima za Mount Washington Road Race. Baadaye aliishi Mexico.

Nafasi yake ya juu zaidi katika marathon zenye hadhi ya Gold Label ilikuwa nafasi ya 10 katika Marathon ya Hong Kong ya mwaka 2017. Alishiriki lakini hakumaliza Marathon ya New York City ya mwaka 2011. Ushindi wake katika marathon wakati wa taaluma yake ni pamoja na Marathon za Mexico City za mwaka 2012 na 2015, Lala Marathon ya mwaka 2014, Marathon ya Santiago de Chile ya mwaka 2014, Marathon ya Mérida ya mwaka 2017, Marathon ya Bangkok ya mwaka 2018, Marathon ya Waco ya mwaka 2018, marathon za mwaka 2019 zilizofanyika Ciudad Juárez, Huancayo, na Santiago de los Caballeros, pamoja na Marathon ya Izmir ya mwaka 2023. Mbio zake za mwisho zilikuwa Marathon ya Stockholm ya mwaka 2025, tarehe 31 Mei, ambayo pia aliishinda. Alifariki tarehe 23 Septemba 2025 akiwa na umri wa miaka 30, baada ya kulazwa hospitalini Addis Ababa alipokuwa akihudhuria kambi ya mazoezi.

Rekodi zake binafsi bora zilikuwa saa 1:07:43 katika nusu marathon, aliyopata Mei 2022 huko Konya; na saa 2:27:26 katika marathon, aliyopata Oktoba 2023 katika Marathon ya Cape Town.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1994
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanawake wa Ethiopia
Jamii:Wanariadha wa Ethiopia
Donna Smellie

**Donna Smellie** (alizaliwa 2 Septemba 1964) ni mchezaji wa riadha kutoka Kanada. Alishiriki katika heptathlon ya wanawake kwenye Michezo ya Olimpiki ya Majira ya Joto ya 1984.

## Maisha binafsi 
Alizaliwa Kanada, Smellie ni wa asili ya Jamaica. Ndugu yake, Kevin Smellie, alicheza katika Ligi ya Mpira wa Miguu ya Kanada. Mtoto wake, Denzel Clarke, ni mchezaji wa baseball mtaalamu anayechezia timu ya Athletics katika Ligi Kuu ya Baseball (MLB).

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Kanada
Imilce

**Imilce** au **Himilce** alikuwa mke wa Kiberya wa Hannibal Barca kulingana na vyanzo vingi vya kihistoria.

## Historia 
Livy anarekodi kwamba Hannibal alioa mwanamke kutoka Castulo, jiji lenye nguvu la Kihiberia lililokuwa mshirika wa Carthage. Mshairi wa Kirumi Silius Italicus anamtaja mwanamke huyu kama Imilce. Silius anapendekeza kuwa Imilce alikuwa na asili ya Kigiriki, lakini Gilbert Charles-Picard alijadili kuwa alikuwa na urithi wa Kipuniki kulingana na tafsiri ya neno kutoka mizizi ya Kisemiti m-l-k ('kiongozi', 'mfalme'). Silius pia anapendekeza kuwepo kwa mtoto, ambaye hakuthibitishwa na Livy, Polybius, au Appian. Inadhaniwa mtoto huyu alikuwa anaitwa Haspar au Aspar. Kulingana na Silius, wakati wa vita vya Punic, Hannibal alimtuma Imilce na mtoto wao kurudi Carthage kwa ajili ya usalama wao, akilia. Baadhi ya wanahistoria wamehoji ukweli wa tukio hili na kupendekeza kuwa ni nakala ya tukio ambapo Pompey alimtuma mke wake aende Lucca kwa usalama wake wakati wa vita.

## Uonyeshaji wa kitamaduni 
Imilce anaheshimiwa katika Baeza, Andalusia kwa sanamu kama sehemu ya Fuente de Los Leones (inayomaanisha "Chemchemi ya Simba").

## Marejeo 
Jamii:waliozaliwa karne ya 3 KK
Jamii:waliofariki karne ya 2 KK
Rahma Haruna

**Rahma Haruna** (1996 au 1997 - 25 Desemba 2016) alikuwa msichana mwenye umri wa miaka 19 kutoka Nigeria ambaye alijulikana kutokana na picha iliyoenea kwa haraka mtandaoni, iliyopigwa na mpiga picha Sani Maikatanga.

## Maisha 
Haruna alizaliwa kati ya mwaka 1996 na 1997 nchini Nigeria. Alipokuwa na miezi sita, miguu na mikono yake ilisimama kukua isipokuwa mkono mmoja tu. Alikuwa na ugonjwa usiojulikana ambao ulimfanya alegeuke, na kumfanya ashindwe kufanya shughuli za msingi kama kutembea, kukwea, au hata kushika vitu vingi. Kutokana na maumivu makali kwenye sehemu zake za mwili, ilikuwa lazima abaki ndani ya ndoo ya plastiki. Baada ya picha yake kuenea mtandaoni, mtu asiyejulikana alituma kiti cha magurudumu ili kurahisisha usafirishaji wake. Wazazi wa Haruna walisema walitumia takriban milioni 1 za naira kwa matibabu (US$2,737.89); hata hivyo, hakupata nafuu. Alifariki kutokana na sababu zisizojulikana mnamo 25 Desemba 2016 akiwa na umri wa miaka 19 katika Kano, Nigeria.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1997
Jamii:Waliofariki 2016
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Angela Kalule

**Angela Kalule** (alizaliwa Kampala, 18 Februari 1977) ni mwanamuziki na mwasilishaji wa redio wa Uganda. Alishinda 'Wimbo wa Mwaka' na 'Kibao Bora cha Bendi Hai' katika Tuzo za Muziki za Pearl of Africa za mwaka 2011.

## Wasifu 
Angela Kalule alikwenda kwenye kituo cha chekechea cha Aga Khan huko Nairobi, Nakasero SS kuanzia 1992 hadi 1993 na Shule ya Sekondari ya Mengo. Yeye ana shahada ya kwanza katika usimamizi wa taarifa.

Alianza kuimba shuleni na kujiunga na tasnia ya muziki mwaka 1997 kama mwimbaji wa nyongeza katika kundi la Kato Lubwama la Diamonds Ensemble. Ndipo alipoachilia wimbo wa Akamuli. Mwaka 2006, alitoa albamu binafsi yenye nyimbo sita, zikiwa na nyimbo mbili kwa Kiingereza na nne kwa Luganda. Anaimba katika bendi yake inayojulikana kama K’angie.

## Diskografia 
**Nyimbo**

* "Kankwekumire"
* "Katikitiki"
* "Kantuntunu"
* "Highway"
* "olimi Ssukkali"

## Albamu 
*Chocolate Nyeusi
* Kakondo

## Tuzo na utambuzi 
Wimbo wa mwaka katika Tuzo za Muziki za Pearl of Africa 2011 kwa "Katikitiki"

Wimbo bora wa bendi ya moja kwa moja katika Tuzo za Muziki za Pearl of Africa 2011 kwa "Katikitiki"

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1977
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wanamuziki wa Uganda
Jamii:Wanawake wa Uganda
Veatrice Rice

**Veatrice Rice** (Oktoba 1, 1949 – Januari 21, 2009) alikuwa muuguzi aliyebadilika na kuwa mlinzi wa usalama na mtangazaji wa televisheni, maarufu kwa kuonekana kwenye *Jimmy Kimmel Live!*, ambapo alifanya kazi kama msaidizi wa mchekeshaji Jimmy Kimmel. Alizaliwa Atlanta, Georgia, na alikulia Bowling Green, Kentucky. Rice alifanya kazi kama mlinzi wa maegesho ya magari kwenye jengo ambapo *Jimmy Kimmel Live!* inarekodiwa. Pamoja na walinzi wengine wawili wa usalama kwenye kipindi hicho, alifanya maonyesho katika vipengele mbalimbali na sehemu inayojirudia iitwayo "Worst Team on Television."

Veatrice alijulikana kwa tabia yake ya kejeli na dhihaka, na muda wake wa kimya ulipambwa na matusi ya matusi.

Rice alifariki kutokana na saratani mnamo Januari 21, 2009. Video ya baadhi ya momenti zake za kuchekesha ilionyeshwa kwa heshima yake kwenye *Jimmy Kimmel Live!* siku iliyofuata.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1949
Jamii:Waliofariki 2009
Jamii:Wachekeshaji wa Marekeani
Andrea Bain

**Andrea Bain** ni mtangazaji wa televisheni kutoka Kanada, ambaye alitangazwa mnamo Agosti 2023 kama mgeni mwenza mpya wa kipindi cha mazungumzo cha mchana cha *The Social*.

Kabla ya hapo, alikuwa akiongoza vipindi kwa Slice na HGTV, ikiwemo *Three Takes*, *Revamped* na *Live Here, Buy This*. Kuanzia 2016 hadi 2018, alikuwa mgeni mwenza pamoja na Steven Sabados, Jessi Cruickshank na Shahir Massoud wa kipindi cha mazungumzo cha mchana cha *The Goods*, ambapo walipokea uteuzi wa pamoja kwa tuzo ya Bora kwa Mtangazaji katika Kipindi au Mfululizo kwenye Tuzo za Screen za Canada za 6th mwaka 2018.

Pia amekuwa mwandishi wa habari za burudani na mtindo wa maisha kwa Global News na CTV News, na alichapisha kitabu cha siasa ''Single Girl Problems: Why Being Single Isn't a Problem to Be Solved'' mwaka 2018.

Bain ni shabiki wa timu ya NFL ya Philadelphia Eagles.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watangazaji wa Kanada
Jamii:Wanawake wa Kanada
Maria Alice

**Maria Alice de Fátima Rocha Silva** (anajulikana zaidi kama Maria Alice, alizaliwa 23 Oktoba 1971) ni mwimbaji kutoka Cape Verde. Mwaka 2017, alitunukiwa Nishani ya Heshima ya Serikali ya Praia

## Wasifu 
Maria Alice alizaliwa na kukulia katika kisiwa cha Sal. Uwanja wa ndege wa kimataifa wa Cape Verde upo katika kisiwa hicho, na sauti yake ilivutia wanamuziki wengi wa Cape Verde waliokuwa wakipitia kisiwa hicho wakisafiri kati ya Ulaya, Amerika na Afrika. Baadaye alihamia Lisbon, Ureno, ambako alianza kutumbuiza na kurekodi muziki pamoja na wasanii waliokwisha kujijengea jina, akiwemo mpiga klarineti maarufu Luís Morais.

Alianza kuimba katika vilabu mbalimbali vya Lisbon, vikiwemo Ritz Club na B.Leza. Albamu yake ya kwanza ilitolewa mwaka 1993 na iliitwa ''Ilha d'Sal*. Albamu yake ya pili ya pekee, *D'Zemcontre*, ilirekodiwa Lisbon mwaka 1995 kwa kushirikiana na wanamuziki mashuhuri wa eneo hilo.

## Tamasha 
Maria Alice ameshiriki katika tamasha nyingi za kimataifa katika nchi mbalimbali zikiwemo Ufaransa, Uholanzi, Hispania, Ugiriki, Italia, Marekani, San Marino, Uswisi na Ujerumani. Pia alishiriki katika maonesho ya kimataifa kama Expo 94 huko Seville, Expo 98 huko Lisbon, na baadaye Expo ya Shanghai.

Ameonekana pia katika matamasha mengine kama Montreal Jazz Festival na Tamasha la Santa Maria. Alishiriki katika onesho la heshima kwa “Cesária Évora and Friends”, lililofanyika katika nchi mbalimbali zikiwemo Uingereza, Uswisi, Uswidi, Ujerumani, Ufaransa na China (katika Expo ya Shanghai).

Aidha, alirekodi CD moja mjini Paris, aliimba Moscow pamoja na Cesária Évora, na kushiriki Uingereza katika tukio la Women of Cape Verde pamoja na Lura na Nancy Vieira.

## Diskografia 
* *Ilha d'Sal* (1993)
* *D'Zemcontre* (1998)
* *Lágrima e Súplica* (2002)
* *Tocatina'' (2008)

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1961
Jamii:Watu walio hai
Jamii:waimbaji wa Cape Verde
Titi (mwimbaji)

**Titi** (jina halisi ni **Ndeye Fatou Tine**) ni mwimbaji kutoka Senegal. Jina Titi lilitokana na jina la utani alilopewa akiwa mtoto na mjomba wake. Alianza kazi yake ya kisanii kama mcheza densi, lakini alivutiwa na msanii Youssou N'Dour, jambo lililomhamasisha kubadili mwelekeo na kuwa mwimbaji.

Akiwa dansa, alitumbuiza na Papa Ndiaye Thiou, na pia alionekana katika video za muziki za wasanii maarufu wa Senegal kama El Hadji Faye na Pape Djiby Ba.

Alianza kuimba kwa kushirikiana na Fatamba Kuyetah, msanii kutoka Guinea anayeishi Senegal, na baadaye akaendelea kufanya kazi na wasanii wengine wengi.

Aliishi nchini Guinea kwa muda wa miaka mitatu, ambapo alikutana na Youssou N'Dour, ambaye alimshawishi kurejea Dakar na kufanya kazi naye.

Umaarufu wa Titi hauishii Senegal pekee, bali pia ni mkubwa sana nchini Gambia, ambako anapendwa na mashabiki wengi.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wanamuziki wa Senegal
Mim Suleiman

**Mim Suleiman** ni mwimbaji, mtunzi wa nyimbo na muziki, mtumbuizaji, mwezeshaji wa warsha na mwanaharakati mzaliwa wa Zanzibar, Tanzania. Kwa sasa anaishi Sheffield, Uingereza. Amefanya kazi na wasanii na watayarishaji mbalimbali akiwemo Maurice Fulton, Bi Kidule, Ben UFO na Mood II Swing

## Kazi 
Suleiman alihamia Uingereza katika miaka ya 1980. Akiwa huko, alifundisha somo la metallojia katika Chuo Kikuu cha Birmingham kabla ya kubadili mwelekeo wa taaluma yake na kuingia kwenye muziki alipokuwa mwishoni mwa miaka ya ishirini, baada ya kushiriki katika tamasha moja. Kwa maelezo yake mwenyewe, alisema kuwa kile kilichoanza kama maisha yasiyo na sanaa kilibadilika na kumpa utambulisho wa kisanii pamoja na kina kipya cha maisha ndani ya muda wa miaka kumi na tano.

Alichukua masomo ya uimbaji akiwa chuoni, na awali alipewa nyimbo za Kiingereza za kuimba. Hata hivyo, alijihisi huru na kujiamini zaidi alipopewa nyimbo kutoka Afrika Kusini. Onyesho lake la kwanza lilikuwa la kwaya lililodumu kwa dakika 15, ambalo lilimpatia malipo ya pauni saba (£7). Baada ya hapo, aliendelea kutumbuiza katika tamasha mbalimbali hadi alipoamua kuacha kazi yake rasmi na kujikita kikamilifu kwenye muziki.

Albamu yake ya kwanza, *Tungi*, ilitolewa mwaka 2010. Mwaka 2013, wimbo wake “Mingi” ulihusishwa katika muziki wa mchezo wa video *Grand Theft Auto V*, ukichezwa kwenye kituo cha redio cha kubuni cha Soulwax FM ndani ya mchezo huo.

Albamu *Adera Dera* ilitolewa tarehe 14 Septemba 2015 kupitia BubbleTease Communications. Katika mwaka huo huo, Suleiman alicheza nafasi kuu katika filamu *uSISTA*, iliyoongozwa na Zippy Kimundu, ambayo inaangazia mchango wa wanamuziki wanawake kutoka Afrika Mashariki.

Mwaka 2017, alitoa albamu *Kawaida*.

Muziki wa Mim Suleiman unajumuisha mitindo mbalimbali ikiwemo afro-beat, muziki wa kielektroniki, disco, deep house, soul na muziki wa jadi wa asili. Mara nyingi huimba kwa lugha yake mama, Kiswahili, lakini wakati mwingine hutumia lugha nyingine kama Kiingereza na Kifulani. Alipoulizwa kama anautazama muziki wake kama afrofuturism, alisema kuwa hapendi kuainisha muziki wake kwa makundi, akisisitiza kuwa kama muziki wake unaonekana wa kimaendeleo au wa baadaye, basi ni kwa sababu haujawahi kufanywa kwa namna hiyo hapo awali.

## Diskografia 
### Albamu 
* *Tungi* (BubbleTease Communications, 2010)
* *Umbeya* (BubbleTease Communications, 2012)
* *Adera Dera* (BubbleTease Communications, 2015)
* *Kawaida* (BubbleTease Communications, 2017)
* *Si Bure* (BubbleTease Communications, 2019)
* *Poa* (2022)

### Singo na EP 
* “Mingi” (Running Back, 2010)
* “Nyuli” (Running Back, 2010)

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wanamuziki wa Tanzania
Jamii:Wanawake wa Tanzania
Jamii:watu wa Zanzibar
Landi Swanepoel

**Landi Swanepoel** (alizaliwa 8 Oktoba, 1979, mjini Cape Town) ni mwanamitindo kutoka nchini Afrika Kusini.

Anajulikana zaidi kwa kushiriki katika kampeni za matangazo za Guess?, lakini heshima yake kubwa zaidi ilikuwa kuchaguliwa kuigiza mhusika “Sylvia” katika tangazo la bia ya Peroni Nastro Azzurro, lililotoa heshima kwa filamu ya La Dolce Vita ya Federico Fellini. Nafasi hiyo awali iliigizwa na Anita Ekberg. Swanepoel aligunduliwa kama mwanamitindo alipokuwa na umri wa miaka kumi na nne akinunua pamoja na mama yake.

Pia amewahi kuonekana katika matangazo ya Chanel na Land Rover, na aliwahi kuonekana kwenye jalada la jarida la FHM.

Swanepoel pia ameonekana katika toleo la Afrika Kusini la Sports Illustrated pamoja na kitabu *A Second Decade of Guess? Images*. Amefananishwa na Brigitte Bardot wa ujana wake.

Aidha, alionekana katika toleo la Februari 2009 la Swimsuit Issue la jarida la Maxim.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1979
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanamitindo wa Afrika Kusini
Emiola Fagbenle

**Emiola Fagbenle** ni mhariri na mtayarishaji wa filamu kutoka nchini Nigeria. Anaendesha kampuni ya utayarishaji wa filamu iitwayo Sable Media, yenye makao yake makuu mjini Lagos. 

Amefanya kazi na studio mbalimbali za filamu nchini Nigeria zikiwemo Anthill Studios, Inkblot Productions na Ndani TV, akishiriki katika filamu maarufu za sinema kama *Up North*, *The Set Up* na *Who’s the Boss*.

## Uteuzi 
Mwaka 2020, Emiola aliteuliwa katika tuzo za Africa Magic Viewers’ Choice Awards (AMVCA) katika kipengele cha Mhariri Bora wa Filamu kwa kazi yake katika filamu *Elevator Baby*.

## Kazi alizoshiriki 
* *All Na Vibes*
* *Day of Destiny*
* *A Green Fever*
* *Baby Maker*
* *The Fire and the Moth*

## Marejeo 
Jamii:Watayarishaji filamu wa Nigeria
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Paulette Senior

**Paulette Senior** (alizaliwa 1961 au 1962)  ni seneta wa Kanada anayewakilisha jimbo la Ontario, na pia ni kiongozi na mtendaji katika sekta ya mashirika yasiyo ya kiserikali. Wakati wa kuteuliwa kwake kuingia katika Seneti ya Kanada, alikuwa Mkurugenzi Mtendaji Mkuu (CEO) wa Canadian Women’s Foundation, na hapo awali aliwahi kuwa CEO wa YWCA Canada.

Ana shahada ya kwanza ya sanaa katika saikolojia na masomo ya miji kutoka Chuo Kikuu cha York. Paulette Senior aliteuliwa kujiunga na Seneti ya Kanada tarehe 20 Desemba 2023, kwa ushauri wa Waziri Mkuu Justin Trudeau.

Kabla ya uteuzi wake huo, Senior aliwahi kuwania nyadhifa za kisiasa bila mafanikio. Aliwania kwa niaba ya Chama cha New Democratic cha Ontario (NDP) katika uchaguzi mkuu wa jimbo la Ontario mwaka 1999 katika jimbo la uchaguzi la Scarborough—Rouge River. Pia aligombea kwa niaba ya Chama cha New Democratic cha Kanada katika uchaguzi mkuu wa shirikisho mwaka 2000 katika jimbo hilo hilo. Aidha, aligombea nafasi ya diwani wa Jiji la Toronto katika Wadi ya 42 katika uchaguzi wa manispaa wa Toronto mwaka 2003, bila kufanikiwa.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1960
Jamii:wanasiasa wa Kanada
Jamii:Wanawake wa Kanada
Ony Uhiara

**Ony Uhiara** (alizaliwa 1978/1979) ni mwigizaji wa filamu na televisheni. Anajulikana zaidi kwa nafasi ya Adele katika kipindi cha vichekesho cha BBC, *The Crouches*, kilichorushwa kuanzia mwaka 2003 hadi 2004.

Alizaliwa nchini Uingereza katika familia yenye asili ya Nigeria na alikulia mashariki mwa London. Ony ni dada yake Ofo Uhiara, anayejulikana zaidi kwa nafasi yake kama PC Lance Powell katika kipindi cha televisheni *The Bill*. Mwaka 2002, Ony alihitimu masomo yake katika Guildhall School of Music and Drama.

## Filamu na Televisheni 
* *The Bill* (kipindi cha 313) – Letitia Watson
* *The Crouches* (2003–2005) – Adele Crouch
* *Doctors* (Msimu wa 8, Kipindi cha 16) – Kelly Stone
* *Holby City* (2004) – Amina Dukuze
* *Hunter* (Msimu wa 1, Kipindi cha 1) – Chloe
* *Murder Investigation Team* (2005)
* *Proof* (2005/2006) – Tessa Kuria
* *Rosemary & Thyme: Three Legs Good* (2006) – Grace Oluwu
* *Waking the Dead* (2003) – Janice
* *The State* (tamthilia ya televisheni ya Uingereza)

## Tamthilia za Jukwaani 
* Anna Karenina (jukumu kuu), tamthilia iliyorekebishwa na Jo Clifford – Royal Exchange, Manchester (ushirikiano na West Yorkshire Playhouse), iliyoongozwa na Ellen McDougall (2015)
* The Rolling Stone ya Chris Urch – jukumu la Naome, Royal Exchange, Manchester (ushirikiano na West Yorkshire Playhouse), iliyoongozwa na Ellen McDougall (2015)
* Cannibals ya Rory Mullarkey – jukumu la Lizaveta, Royal Exchange, Manchester (2013)
* Much Ado About Nothing ya William Shakespeare – jukumu la Hero, Shakespeare’s Globe (2011)
* Noughts & Crosses ya Malorie Blackman – jukumu la Sephy, Royal Shakespeare Company (2008)

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1970
Jamii:waigizaji filamu wa Uingereza
Pnina Herzog

**Pnina Herzog** (kwa Kiebrania: פנינה הרצוג K; 1925/1926 – 21 Januari 2005) alikuwa mfamasia na afisa wa afya ya umma wa Israeli.

## Wasifu 
Alizaliwa na Zalman na Frieda Shachor, waliokuwa wakikaa Palestina katika miaka ya 1940. Mwaka 1946, alihitimu shule na kuanza masomo ya ufamasia katika Chuo Kikuu cha Manchester. Baadaye alisoma pia katika vyuo vikuu vya Ottawa na Washington, D.C., na hatimaye akapata Ph.D.

Tarehe 14 Februari 1952, aliolewa na Yaakov Herzog, ambaye alikuwa akimfahamu tangu utotoni. Sherehe ya ndoa ilifanywa na Rabbi Yitzhak HaLevi Herzog, baba yake wa mwanaume. Yaakov Herzog alikuwa diplomati na balozi wa Israel nchini Kanada kati ya mwaka 1960 hadi 1963. Pnina na Yaakov walipata watoto watatu: Shira (alizaliwa 1953), Eliezra (1955) na Yitzhak (1967). Mumewe alifariki mwaka 1972. Chaim Herzog, Rais wa Israel kati ya 1983 na 1993, alikuwa shemeji yake; na mwanasiasa Isaac Herzog ni mpwa wake.

Kuanzia mwaka 1964, Pnina Herzog aliingia kwenye tawi la afya ya umma la Israeli; awali kama mfamasia anayesimamia usajili wa dawa mpya. Baadaye, aliwa na nafasi ya mkaimu mkuu wa Idara ya Famasia ya Kliniki kati ya 1972 na 1984, na pia alikuwa mwanachama wa kamati ya ushauri kwa majaribio ya kliniki.

Kazi hiyo pia ilimpelekea kuwa mwanachama wa kundi la ushauri la Shirika la Afya Duniani (WHO) mwaka 1983 na 1984 kuhusu mpango wa ushirikiano wa kimataifa juu ya athari mbaya za dawa. Katika WHO, alikuwa mwanachama wa bodi ya utendaji kuanzia 1993 hadi 1996,

Alipenda uchoraji na piano kama burudani zake binafsi.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1925
Jamii:Waliofariki 2005
Jamii:Wanaharakati wa Israeli
Dawn Tyler Watson

**Dawn Tyler Watson** ni mwimbaji wa blues na jazz kutoka Kanada. Anajulikana zaidi kwa albamu yake ya 2019, *Mad Love*, ambayo ilishinda Tuzo ya Juno ya Albamu Bora ya Blues ya Mwaka katika Tuzo za Juno 2020.

Alizaliwa Manchester, Uingereza, na alihamia Kanada akiwa mtoto pamoja na familia yake. Alikulia Kusini Magharibi mwa Ontario kabla ya kuhamia Montreal kusoma jazz katika Chuo Kikuu cha Concordia. Alianza kuimba blues baada ya kualikwa kushiriki kwenye albamu ya mkusanyiko wa wanamuziki wa blues wa eneo hilo. Mwaka 2001 alitoa albamu yake ya kwanza Ten Dollar Dress akiwa na bendi yake Dawn Tyler Blues Project.

Mwaka 2004, aligawa nafasi ya uigizaji kama mwimbaji wa jazz katika filamu Jack Paradise: Montreal by Night (Jack Paradise, Les nuits de Montréal), na pia alitimiza sehemu kubwa ya muziki wa filamu hiyo.

Katika miaka iliyofuata, aliendelea kushirikiana mara kwa mara na gitaa Paul Deslauriers, wakaandika albamu En Duo (2007) na Southland (2013).

Mwaka 2016, alitoa albamu yake ya kibinafsi Jawbreaker!, na mwaka 2017 alishinda International Blues Challenge.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waimbaji wa Kanada
Jamii:Wanawake wa Kanada
Jennifer Jackson (mwanamitindo)

**Jennifer Jackson** (alizaliwa 6 Februari 1945) ni mwanamitindo kutoka Marekani ambaye alichaguliwa kuwa Playmate wa Mwezi katika jarida la Playboy la toleo la Machi 1965. Alikuwa Playmate wa kwanza mweusi wa Mwezi na alipigwa picha na mpiga picha Pompeo Posar. Jackson pia alifanya kazi kama Playboy Bunny katika Klabu ya Playboy.

## Maisha binafsi 
Jennifer Jackson Greene anatoka upande wa kusini wa Chicago na alihitimu kutoka Shule ya Upili ya Emil G. Hirsch mwaka 1963. Yeye ni binti wa Clynell Jackson Sr. na Marjorie McGuire Jackson. Yeye ni pacha kamili. Ana ndugu nane.

Jackson alisoma katika Chuo cha Loop. Alifanya kazi kama mfano wa mitindo katika picha, jukwaani, na matangazo, akijumuisha kuwa mfano kwa Ebony Fashion Fair. Mbali na hayo, Jackson amekuwa sehemu ya harakati za haki za watoto, akifanya kazi kama mchunguzi wa Huduma za Ulinzi wa Watoto, na kulingana na **The Playmate Book**, sasa ni mtaalamu wa masuala ya kijamii na anaishi katika Kaskazini Magharibi mwa Pasifiki na mume wake. Ana watoto watatu na wajukuu watatu.

Dada yake pacha, Janis Jackson Holmes, pia alikuwa Playboy Bunny.

Alionekana pamoja na Howard Stern katika kipengele chake cha "Cleveland Funeral" kwa ajili ya vituo vya redio vinavyoshindana baada ya yeye kuwa nambari moja katika soko.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1945
Jamii:Wanamitindo wa Marekani
Jamii:Wanawake wa Marekani
Celina Pereira

**Celina Pereira** (10 Septemba 1940 – 17 Desemba 2020) alikuwa mwimbaji mashuhuri na mwalimu wa Cabo Verde.

## Kazi 
Alikuwa mwalimu wa shule ya msingi mjini Viseu. Mnamo mwaka 1979, alichapisha wimbo wake wa kwanza (single) uitwao Bobista (ambao sasa huandikwa Bubista katika Krioli ya Boa Vista), kupitia lebo ya muziki Discos Monte Cara, chini ya usimamizi wa Bana.

Mwaka 1986, alirekodi albamu yake ya kwanza Força di Cretcheu (Força do Meu Amor), iliyopangwa na mkurugenzi wa muziki Paulino Vieira. Albamu hiyo ilijumuisha simulizi za nyimbo za watoto, michezo, na kazi za kijamii, ikionyesha mchango wake katika elimu na utamaduni.

Mnamo 1990, alitoa albamu ya LP Estória, Estória... No Arquipélago das Maravilhas, ambayo pia ilitayarishwa na Paulino Vieira. Kuanzia mwaka 1991, alianza kufanya kazi ya kusimulia hadithi nchini Marekani, akitumia sanaa kama chombo cha elimu na uhifadhi wa urithi wa kitamaduni.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1940
Jamii:Waliofariki 2020
Jamii:waimbaji wa Cape Verde
Nácia Gomes

**Maria Inácia Gomes Correia** (18 Julai 1925 – 4 Februari 2011) alikuwa mwimbaji wa jadi kutoka Cabo Verde, maarufu kwa kuimba mtindo wa finaçon. Alianza kuimba akiwa na umri wa miaka 17, na katika maisha yake ya kisanaa alirekodi albamu tatu pamoja na nyimbo kadhaa, ama kama msanii binafsi au kama sehemu ya duo.

Gomes pia alitumbuiza katika matamasha mbalimbali ndani na nje ya Cape Verde, akichangia kwa kiasi kikubwa utambulisho na uendelezaji wa muziki wa jadi wa nchi hiyo. Mwaka 1985, kitabu kilichomhusu kilichapishwa, kikieleza maisha na mchango wake wa kisanaa.

Ingawa hakujua kusoma na kuandika, Maria Inácia Gomes Correia aliweza kutunga nyimbo zake kwa kubuni papo kwa papo (improvisation), ambazo zilirekodiwa kwenye Compact Disc (CD), na hivyo kuhifadhi urithi wake wa kiutamaduni kwa vizazi vijavyo.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1925
Jamii:Waliofariki 2011
Jamii:Waimbaji wa Cape Verde
Jamii:Wanamuziki wa Cabo Verde
Hermínia da Cruz Fortes

**Hermínia da Cruz Fortes** (17 Septemba 1941 – 7 Februari 2010) alikuwa mwimbaji wa Cabo Verde.

Alikuwa binamu wa Cesária Évora, na binti wa António da Rocha Évora na Antónia da Cruz Fortes. Hermínia alizaliwa katika kisiwa cha São Vicente. Alimpoteza mama yake akiwa na umri wa miaka kumi na miwili, na baadaye aliishi na shangazi yake katika kisiwa cha Sal. Alirejea katika kisiwa chake cha asili alipokuwa na umri wa miaka 33.

Alipata fursa ya kuanza rasmi taaluma ya uimbaji na kurekodi nyimbo za morna katika studio za Rádio Clube do Mindelo. Pia alifanya kazi maalum za muziki pamoja na binamu yake Cesária Évora katika Hoteli ya Porto Grande, ambayo wakati huo ilikuwa hoteli kubwa zaidi katika mji wa Mindelo.

Ingawa alianza kuimba tangu akiwa mtoto, Hermínia d’Antónia alirekodi albamu yake ya kwanza alipokuwa na umri wa miaka 53, na pia alifanya kazi ya kurekodi na mwanamuziki Vasco Martins.

Baada ya kutoa albamu yake, alianza kutumbuiza katika nchi mbalimbali, ikiwemo Ubelgiji, Ivory Coast, Uhispania, Ufaransa, Uholanzi, Italia, Ureno, na Senegal.

Hermínia da Cruz Fortes alihesabiwa kuwa mmoja wa wakalimani bora zaidi wa muziki wa Cape Verde katika visiwa hivyo. Alifariki dunia akiwa na umri wa miaka 68 baada ya kuugua kwa muda mrefu. Albamu yake pekee, Coraçon (Moyo), ilipangwa na mwanamuziki Voginha.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1941
Jamii:Waliofariki 2010
Jamii:Waimbaji wa Cape Verde
Ana Firmino

**Ana Firmino** (alizaliwa 1953) ni mwimbaji kutoka Cape Verde. Alizaliwa katika kisiwa cha Sal mwaka 1953, lakini ni hadi alipofikia mwishoni mwa miaka yake ya 20 ndipo alipojitolea kikamilifu kuifanya muziki kuwa taaluma yake.

Kwa miaka mingi, Ana Firmino ametumbuiza ndani ya Cape Verde na barani Ulaya, hususan nchini Ureno, na amejitokeza pia katika filamu na vipindi vya televisheni. Ametoa albamu kadhaa za pekee (solo), zikiwemo Amor e Tao Sabe (1998). Anaheshimiwa sana kama mkalimani mahiri wa muziki wa morna, pamoja na mitindo mingine ya jadi ya Cape Verde.

Moja ya nyimbo zake maarufu zaidi ni Chico Malandro, iliyotayarishwa na Tito Paris, mmoja wa wanamuziki waliofanikiwa zaidi nchini Cape Verde.

Katika sanaa ya filamu, Ana Firmino ameonekana katika filamu mbili:

Fintar o Destino (1998), iliyotolewa nchini Marekani kwa jina Dribbling Fate, na Testamento do Senhor Napumoceno (1997), inayojulikana kwa Kiingereza kama Napumoceno’s Will.

Mwaka 2010, Ana Firmino alionekana pamoja na Tito Paris katika Tamasha la Muziki la Portimão nchini Ureno, tukio lililoimarisha zaidi mchango wake katika muziki wa Cape Verde.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1953
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waimbaji wa Cape Verde
Kemsit

**Kemsit** (aliishi karibu mwaka 2025 KK) alikuwa mke wa kifalme wa mfalme wa Misri ya Kale, mke wa kifalme Mentuhotep II wa Nasaba ya 11. Kaburi lake (TT308) pamoja na kanisa dogo lililoembwa lililokuwa ndani yaligundulika katika mgahawa wa kumbukumbu wa Deir el-Bahari wa mume wake, nyuma ya jengo kuu, pamoja na makaburi ya wake wengine watano: Ashayet, Henhenet, Kawit, Sadeh na Mayet. Wengi wao walikuwa mapadri wa Hathor, kwa hivyo inawezekana walizikwa pale kama sehemu ya ibada ya mungu huyo, lakini pia inawezekana walikuwa ni binti wa wasomi waliokuwa wanataka mfalme aweze kuwatunza macho yao.

Sehemu pekee za sarakafu yake ndizo tu zilizopatikana, na sasa zipo katika Makumbusho ya Misri, Kairo.

Malkia pia alionekana katika sanamu za ukutani katika hekalu la mazishi la mumewe Mentuhotep II. Michoro hii leo imeharibiwa sana, lakini inaonekana alionekana katika tukio lililoonyesha safu ya wake wa kifalme. Katika vipande vilivyohifadhiwa, anaonyeshwa nyuma ya malkia Kawit. Kichwa chake kilichoandikwa kwenye mchoro ni Mke Mpendwa wa Mfalme.

Inaweza kuwa Kemsit alikuwa asili ya Nubia, kama inavyoonyeshwa na michoro inayomonyesha uso wake ukiwa mweusi au rangi ya pinki yenye giza.

## Vyeo vyake
* Mke Mpendwa wa Mfalme (ḥmt-nỉswt mrỉỉ.t=f)
* Pamba ya Mfalme (ẖkr.t-nỉswt)
* Pamba ya Mfalme Pekee (ẖkr.t-nỉswt wˁtỉ.t)
* Padri wa Hathor (ḥm.t-nṯr ḥwt-ḥrw)

## Marejeo 
Jamii:watu wa Misri ya Kale
Jamii:Wanawake wa Sudan
Cesária Évora

**Cesária Évora GCIH** (27 Agosti 1941 – 17 Desemba 2011) alikuwa mwimbaji mashuhuri kutoka Cabo Verde, anayejulikana zaidi kwa kuimba morna, aina ya muziki wa jadi wa Cape Verde, kwa kutumia Krioli ya Cape Verde, lugha yake ya asili. Nyimbo zake mara nyingi zilijikita katika mada za mapenzi, kumbukumbu za nyumbani, huzuni ya kutamani nyumbani (nostalgia), pamoja na historia na maisha ya watu wa Cape Verde. Alifahamika pia kwa kutumbuiza bila viatu, na kwa tabia yake ya kuvuta sigara na kunywa kinywaji jukwaani wakati wa mapumziko ya onesho. Muziki wake ulipata tuzo na heshima nyingi, ikiwemo Tuzo ya Grammy mwaka 2004, na uliwaathiri wasanii wengi wa diaspora ya Cape Verde pamoja na mwimbaji maarufu wa pop kutoka Marekani, Madonna. Évora pia alijulikana kwa majina ya Cize, Diva wa Miguu Mitupu (The Barefoot Diva), na Malkia wa Morna.

Akiwa amekulia katika umasikini, Évora alianza taaluma yake ya uimbaji katika baa za mitaani akiwa na umri wa miaka 16. Alipata umaarufu wa kiasi fulani ndani ya Cape Verde katika miaka iliyofuata, lakini alilazimika kuacha kuimba kwa muda baada ya muziki kushindwa kumpatia kipato cha kutosha cha kuwatunza watoto wake. Alirejea kwenye muziki mwaka 1985, aliposhiriki katika albamu ya mkusanyiko wa muziki wa wanawake iliyotolewa nchini Ureno. Huko alikutana na mtayarishaji wa muziki José “Djô” da Silva, ambaye alimpatia mkataba kupitia lebo yake ya muziki, Lusafrica. She won a second KORA "Merit of the Jury" award in 2010 for lifetime achievement.

Mwaka 1988, Cesária Évora alitoa albamu yake ya kwanza La Diva Aux Pieds Nus. Mafanikio yake ya kimataifa yalikuja baada ya kutoa albamu yake ya nne na ya tano, Miss Perfumado (1992) na Cesária (1995), ambazo zilimfanya ajulikane duniani kote. Mwishoni mwa miaka ya 2000, alianza kukumbwa na changamoto za kiafya, na hatimaye alifariki dunia mwaka 2011 kutokana na kushindwa kwa mfumo wa upumuaji na shinikizo la juu la damu.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1941
Jamii:Waliofariki 2011
Jamii:Waimbaji wa Cape Verde
Jamii:Wanawake wa Cabo Verde
Luyanda Zwane

**Luyanda Zwane** (alizaliwa 7 Februari, 2004) ni mwigizaji, mwanamitindo na mshawishi wa mitandao ya kijamii kutoka Afrika Kusini. 

Anajulikana zaidi kwa nafasi zake kuu katika tamthilia ya telenovela ya Mzansi Wethu, Sibongile & The Dlaminis, ambako aliigiza kama Sibongile Mbambo, pamoja na mfululizo wa tamthilia ya Shaka Ilembe, ambamo alicheza nafasi ya Vundlazi.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 2004
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waigizaji filamu wa Afrika Kusini
Jamii:Wanamitindo wa Afrika Kusini
Luyanda Zuma

**Luyanda Zuma** (alizaliwa 3 Desemba 2001) ni mwigizaji, mshawishi wa mitandao ya kijamii, na mshindi wa mashindano ya urembo kutoka Afrika Kusini. Alitunukiwa taji la Miss Charm South Africa 2023, akiwa mshindi wa kwanza wa taji hilo, na aliwakilisha Afrika Kusini nchini Vietnam, ambako aliingia nafasi sita bora (Top 6).

Awali, alishiriki katika mashindano ya Miss South Africa 2022 na kufanikiwa kuingia kumi bora (Top 10). Kwa sasa, anashikilia nafasi ya Miss South Africa 2025 – Mshindi wa Pili (1st Runner-Up).

Mbali na mafanikio yake katika mashindano ya urembo, Luyanda Zuma ameonekana pia katika tasnia ya uigizaji. Ameigiza nafasi muhimu katika mfululizo maarufu wa Mzansi Magic, Shaka iLembe, kama Liyana, pamoja na kuongoza tamthilia ya vijana Obstruction akicheza nafasi ya Zenokuhle, kazi iliyompa umaarufu mkubwa.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 2001
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waigizaji filamu wa Afrika Kusini
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Himarsha Venkatsamy

**Himarsha Venkatsamy** ni mwanamitindo na mwigizaji kutoka nchini Afrika Kusini, anayejulikana kwa kushinda tuzo ya  *Kingfisher Calendar Hunt* mnamo mwaka 2010, ambapo alishinda dhidi ya Anjali Lavania na Nidhi Sunil katika raundi ya mwisho.

Alionekana katika kila mara maalum katika filamu ya Bollywood ya *I Hate Luv Storys* ya mwaka 2010, lakini mafanikio yake makubwa yalikuja alipopata nafasi ya kuigiza Jhumpa katika filamu ya thriller ya Roar: Tigers of the Sundarbans, ambayo ilimfanya ajulikane zaidi katika tasnia ya filamu.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanamitindo wa Afrika Kusini
Jamii:Waigizaji filamu wa Afrika Kusini
Zoalize Jansen van Rensburg

**Zoalize Jansen van Rensburg** (alizaliwa 28 Oktoba, 2005) ni mshindi wa mashindano ya urembo kutoka nchini Afrika Kusini, ambaye alitunukiwa taji la *Miss World South Africa 2024*. Alimwakilisha Afrika Kusini katika mashindano ya *Miss World* yaliyofanyika nchini Poland, ingawa hakufanikiwa kuingia miongoni mwa washindi.

Zoalize ni mshiriki mdogo zaidi kuwahi kushinda taji hilo. Katika mashindano haya, alishinda changamoto ya Best Designer Dress. Zaidi, awali alikuwa 1st Runner-up katika shindano la Miss World South Africa 2023.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 2005
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanamitindo wa Afrika Kusini
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Minki van der Westhuizen

**Willemien "Minki" van der Westhuizen** (alizaliwa 26 Februari, 1984) ni mwanamitindo na mwasilishaji wa televisheni kutoka nchini Afrika Kusini.

## Maisha yake 
Van der Westhuizen alizaliwa Durbanville, karibu na mji wa Cape Town, Afrika Kusini, katika familia ya Kiafrikaans. Alisoma katika Shule ya Sekondari ya Stellenberg, iliyoko karibu na Bellville.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1984
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanamitindo wa Afrika Kusini
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini