open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ndugu wa Yesu

**Ndugu wa Yesu** ni watu wa Israeli wa karne ya 1 wanaotajwa na Agano Jipya, mara nyingi kama wapinzani wa Yesu. Hata hivyo baadaye baadhi yao walishika nafasi muhimu katika Kanisa.

Kati yao wanaotajwa kwa jina ni Yakobo, Yose, Yuda na Simoni (Math 13:55 ). 

Tangu kale neno "ndugu" limesababisha maswali juu ya uhusiano kati yao na Yesu. 
* Wengine wametafsiri neno hilo kadiri ya maana ya Kigiriki cha Kale, yaani ndugu wanaochanga wazazi, walau mmoja. 
* Wengine wametafsiri neno kwa maana yake asili katika lugha ya Kiaramu, iliyokuwa lugha mama ya Yesu na ndugu zake, ambamo neno lina maana pana kama katika Kiswahili . Pia kwa sababu Kigiriki cha wakati wa Yesu kilitumia mara nyingi neno hilo namna hiyo.

Wakatoliki, Waorthodoksi, Waorthodoksi wa Mashariki na Walutheri wanashika msimamo wa pili pia kwa sababu wanasadiki Ubikira wa kudumu wa Mama wa Yesu, wakimuita Bikira daima.

## Tanbihi 
## Marejeo 
* 
* 

## Marejeo mengine 
* .
* .
* 

## Viungo vya nje 
* 
* 
* 

Jamii:Yesu Kristo
Jamii:Bikira Maria
Jamii:Watu wa Biblia
Knight Squad

**Knight Squad** ni kipindi cha televisheni ambacho huonyeshwa katika chaneli ya Nickelodeon.

Kinahusu msichana ambaye anaitwa Ciara ambaye ni mtoto wa mfalme akitamani kuwa askari katika jeshi lao lakini baba yake hataki yeye aweaskari katika jeshi lao. Lakini atajiunga kisiri katika jeshi hilo akisaidiana na mtu aitwaye Ark kutoka nje ya mji wao kutunza siri kwamba Ciara ni mtoto wa mfalme pia anatumia pete ya ajabu kubadilika.

Jamii:Filamu
Marc Chagall

thumbnail|right|200px|Marc Chagall

**Marc Chagall** (6 Julai 1887  28 Machi 1985) alikuwa msanii wa Kiyahudi kutoka Urusi aliyehamia Ufaransa na kupata umaarufu. 

Chagall alikuwa mchoraji wa mwelekeo wa halisia-nafsi (expressionist).

## Michoro yake

image-Chagall Fiddler.jpg|Mpiga fidla
Marc Chagall, 1911-12, The Drunkard (Le saoul), 1912, oil on canvas. 85 x 115 cm. Private collection.jpg| mlevi, 1912
Marc Chagall, 1912, Le Marchand de bestiaux (The Drover, The Cattle Dealer), oil on canvas, 97.1 x 202.5 cm, Kunstmuseum Basel.jpg|Mwuuzaji mifugo 1912
Marc Chagall, 1912, Calvary (Golgotha) Christus gewidmet, oil on canvas, 174.6 x 192.4 cm, Museum of Modern Art, New York.jpg|Golgota

## Viungo vya nje 
* Onyesho la 2013 huko Tate Liverpool

Jamii:Waliofariki 1985
Jamii:Waliozaliwa 1887
C
C
Esopi

**Esopi**, pia **Aesop** (kutoka kwa Kigiriki *Αἴσωπος*, *Aisopos*), alikuwa mshairi wa Ugiriki wa Kale. Ni maarufu kwa ngano zake. Anasemekana alikuwa mtumwa mwenye asili ya Thrakia ambaye aliishi kutoka karibu 620 KK hadi 560 KK katika Ugiriki ya Kale .

Ngano za Esopi huwa na mafundisho mengi ya kimaadili. Wahusika katika masimulizi yake mara nyingi ni wanyama au vitu vinavyoweza kuongea, kupata usuluhisho wa matatizo mbalimbali na hivyo kuonyesha tabia za kibinadamu.

Kuna ngao na hadithi elfu zilizosemekama alizitunga, ingawa hakuna uhakika kama mwenyewe aliandika kitu chochote au kama alikusanya tu masimulizi yaliyokuwepo tayari.

Hadithi zake maarufu zaidi ziko pamoja na "Simba na Panya" au "Kobe na Sungura". Sungura anataka kushindana na kobe kwa mbio akiwa na uhakika atashinda. Kwa hiyo hajitahidi, anatumia nafasi ya kulala usingizi njiani hadi anaona mwishowe kwamba kobe ni mshindi kwa sababu sungura alijiamini mno.

## Ngano za Aesop 
thumb| *Aesopus moralisatus*, 1485  

## Vyanzo 
* Caxton, John, 1484. *Historia na hadithi za Aesop*, Westminster. Uchapishaji wa kisasa uliohaririwa na Robert T. Lenaghan (Chuo Kikuu cha Harvard Press: Cambridge, 1967).
** Epilogue maarufu ya Caxton
* Bentley, Richard, 1697. *Utaftaji juu ya Nyaraka za Phalaris ... na Hadithi za Æsop* . London.
* Jacobs, Joseph, 1889. *Hadithi za Aesop: Zilizochaguliwa, Kuambiwa Upya, na Historia Yao Zilizofuatiliwa*, iliyochapishwa kwanza na William Caxton, 1484, kutoka kwa tafsiri yake ya Kifaransa
** i. *Historia fupi ya hadithi ya Aesopic*
** ii. *Ngano za Aesop*
* Handford, SA, 1954. *Ngano za Aesop* . New York: Ngwini.
* Perry, Ben E. (mhariri), 1965. *Babrius na Phaedrus*, (Loeb Classical Library) Cambridge: Harvard University Press, 1965. Tafsiri za Kiingereza za hadithi 143 za hadithi za Kigiriki na Babrius, hadithi 126 za Kilatini na Phaedrus, hadithi 328 za Uigiriki ambazo hazipo Babrius, na hadithi 128 za Kilatini ambazo hazipo katika Phaedrus (pamoja na vifaa vya medieval) kwa jumla ya hadithi 725.
* Hekalu, Olivia na Robert (watafsiri), 1998. *Aesop, Hadithi Kamili,* New York: Classics za Penguin. (  )
** Mapitio ya Classical ya Bryn Mawr, na maandishi ya Aesop

## Tovuti nyingine 
*   
* Ngano za Aesop 
* AesopFables.com - Mkusanyiko mkubwa wa hadithi, lakini hadithi nyingi SI Aesopic
* Kitabu  cha sauti cha bure  cha Hadithi za Aesop kutoka LibriVox
* Hadithi - Tovuti haswa ya watoto  Archived  
Jamii:Washairi wa Ugiriki ya Kale
H. G. Wells

thumb|279x279px| H.G. Wells mnamo 1920.
**Herbert George Wells** (21 Septemba 1866 - 13 Agosti 1946) alikuwa mwandishi kutoka nchini Uingereza. 

Alizaliwa huko Bromley, Kent. Aliandika karibu vitabu 50.  Alikuwa mmoja wa wavumbuzi wa Bunilizi ya kisayansi, akiandika riwaya mbalimbali. Kati ya vitabu vyake mashuhuri ni *The Invisible Man*, *The Time Machine*, *The Island of Dr. Moreau*, na *The War of the Worlds*. Alilenga pia kueleza jinsi gani mambo aliyowaza katika vitabu vyake yangeweza kutekelezwa siku moja. 

Baadhi ya vitabu vyake vimetengenezwa kuwa filamu .  

## Kazi zake 
### Biolojia 
* *The science of life. London: Cassell (1933). Co-authors: Julian Huxley and G.P, Wells.*  

### Bunilizi ya kisayansi 
*The Time machine (1895)
*The Island of Doctor Moreau (1896)
*The Invisible Man (1897)
*The War of the Worlds (1898)
*The First Men in the Moon (1901)

### Vitabu vya Utopia 
* A Modern Utopia (1905)
* New worlds for Old (1908)
*The World Set Free (1914)
*The Shape of Things to Come (1933)
*Guide for the New World (1941)
*Mind at the End of its Tether (1945)

### Riwaya 
*    Love and Mr Lewisham (1900)
*    Kipps (1905)
*    Ann Veronica (1909)
*    The history of Mr Polly (1910)0)

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 1946
Jamii:Waliozaliwa 1866
Jamii:Bunilizi ya kisayansi
Jamii:Waandishi wa Uingereza
Thrakia

[thumb|Mipaka ya kisasa ya Thrakia huko [Bulgaria, Ugiriki, na Uturuki.]]
[thumb|Mipaka ya kijiografia ya Thrakia: [Milima ya Balkani|Milima ya Balkani, Milima ya Rhodope na Bosporus. Mlima wa Rhodope umeangaziwa.]]
thumb|Jimbo la Thrakia katika Bizanti.
**Thrakia** (kwa Kigiriki Θράκη, *Thráki*; kwa Kituruki *Trakya*) ni eneo la kijiografia na kihistoria katika Ulaya ya Kusini-Mashariki, ambalo limegawanyika sasa kati ya Bulgaria, Ugiriki, na Uturuki. Imepakana na Milima ya Balkani upande wa kaskazini, Bahari ya Aegean upande wa kusini, na Bahari Nyeusi upande wa mashariki. Inajumuisha kusini mashariki mwa Bulgaria ( Thrakia ya Kaskazini ), kaskazini mashariki mwa Ugiriki (Thrakia ya Magharibi ), na sehemu ya Uturuki iliyopo Ulaya (Thrakia ya Mashariki ). Mipaka ya eneo hilo inalingana na jimbo la Kiroma la Trakia. 

## Viungo vya nje 
*Ethnological Museum of Thrace, comprehensive website on Thracian history and culture.
*Bulgaria's Thracian Heritage. including images of the comprehensive art collection of Thracian gold found on the territory of contemporary Bulgaria.
*Information on Ancient Thrace 
*The People of the God-Sun Ar and Areia (modern Thrace) https://www.academia.edu/11805222/The_People_of_the_God-Sun_Ar_and_Areia_Modern_Thrace_

Jamii:Jiografia ya Uturuki
Jamii:Historia ya Uturuki

Jamii:Jiografia ya Bulgaria
Jamii:Historia ya Bulgaria

Jamii:Jiografia ya Ugiriki
Jamii:Historia ya Ugiriki
Mto Caga

'''''' unapatikana mashariki mwa Burundi (mkoa wa Ruyigi).

Maji yake huelekea Ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

## Tazama pia
* Orodha ya mito ya mkoa wa Ruyigi
* Orodha ya mito ya Burundi
* Mito mirefu ya Afrika

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

C
C
Jamii:Ziwa Tanganyika
Jamii:Mto Kongo
Jamii:Atlantiki
Zeno wa Roma

**Zeno wa Roma** (Roma, Italia) ni Mkristo wa Roma ya Kale aliyefia imani yake .

Tangu kale anaheshimiwa na madhehebu mbalimbali ya Ukristo kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 14 Februari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Eleukadio

**Eleukadio** (alifariki Ravenna, Emilia-Romagna, Italia, karne ya 2) alikuwa askofu wa tatu wa mji huo .

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Kanisa la Kiorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 14 Februari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* St. Eleuchadius - Catholic Online
* Saint Eleuchadius - Saint of the Day - February 14

Jamii:waliofariki karne ya 2
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Ausenti abati

[thumb|[Mchoro mdogo wa Mt. Ausenti wa Bitinia.]]
**Ausenti abati** (Syria, karne ya 5 - Mlima Skopa, Bitinia, leo nchini Uturuki, 14 Februari 473) alikuwa askari mlinzi wa kaisari Theodosi II aliyekwenda kuishi kama mkaapweke akawa abati aliyetetea imani sahihi ya mtaguso wa Kalsedonia.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Kanisa la Kiorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 14 Februari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Patron Saints Index at Catholic Forum
* http://www.santiebeati.it/dettaglio/92724
* http://www.catholic.org/saints/saint.php?saint_id=1639
* http://saints.sqpn.com/saint-auxentius-of-bithynia/

Jamii:Waliozaliwa 400
Jamii:Waliofariki 473
Jamii:Wakaapweke
Jamii:Wamonaki
Jamii:Watawa waanzilishi
Jamii:Watakatifu wa Siria
Antonino wa Sorrento

[thumb|[Sanamu yake.]]
**Antonino wa Sorrento** (Campagna, Salerno, Italia, 555 hivi - Sorrento, Napoli, 625) alikuwa kwanza mmonaki Mbenedikto huko Monte Cassino. 

Monasteri yake ilipovamiwa na Walombardi, hakukimbilia Roma kama wenzake, bali alikwenda kuishi kama mkaapweke karibu na Sorrento kwenye pwani ya Mediteranea nchini Italia.

Mwishowe akawa abati wa monasteri ya jirani.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa kila mwaka tarehe 14 Februari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*Saints of February 14: Antoninus of Sorrento 
* Sant' Antonino di Sorrento

Jamii:Waliozaliwa 555

Jamii:Wamonaki
Jamii:Wabenedikto
Jamii:Wakaapweke
Jamii:Watakatifu wa Italia
Yohane Mbatizaji Garcia

**Yohane Mbatizaji Garcia** (Almodóvar del Campo, Ciudad Real, Hispania, 10 Julai 1561 - Cordoba, Hispania, 14 Februari 1613) alikuwa padri wa Kanisa Katoliki na mtawa wa shirika la Watrinitari, yaani watawa wa Utatu mtakatifu, waliojitoa kabisa kwa ajili ya kukomboa Wakristo waliotekwa utumwani.

Alijitahidi kufanya urekebisho wa shirika hilo kwa kuanzisha tawi la Watrinitari Peku kwa kufuata mfano wa Teresa wa Yesu kati ya vipingamizi vikubwa na tabu nyingi .

Pia aliandika vitabu vingi vya teolojia.

Alitangazwa na Papa Pius VII kuwa mwenyeheri tarehe 26 Septemba 1819, halafu Papa Paulo VI alimtangaza mtakatifu tarehe 25 Mei 1975.

Sikukuu yake ni tarehe 14 Februari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*Hagiography Circle 

Jamii:Mapadri
Faustini na Jovita

[thumb|250px|*Bikira Maria na Mtoto Yesu pamoja na Wat. Jovita na Faustino*, [mchoro wa Vincenzo Foppa.]]
**Faustini na Jovita** (walifariki Brescia, Lombardia, Italia Kaskazini, 120 au 124) walikuwa Wakristo ambao walifia imani yao chini ya kaisari Hadrian .

Inasemekana Faustini alikuwa shemasi na mwenzake mhubiri waliopigania sana imani.

Tangu kale wanaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama watakatifu wafiadini. 

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 15 Februari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*Jovita and Faustinus at the Catholic Encyclopedia
*Faustinus at Patron Saints Index
*Saint of the Day, February 15: *Jovita and Faustinus*  at *SaintPatrickDC.org*

Jamii:Waliozaliwa karne ya 1

Jamii:Mashemasi
Jamii:Wafiadini Wakristo
Isicho na wenzake

**Isicho na wenzake** Josipo, Zosimo, Baralo na Agape (walifariki Antiokia, leo nchini Uturuki, 303 hivi) walikuwa Wakristo waliouawa katika dhuluma ya Dola la Roma.

Isicho alikuwa padri, Josipo shemasi wa Roma na Agape bikira.

Tangu kale wanaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 15 Februari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 3
Jamii:Waliofariki 303
Jamii:Mapadri
Jamii:Mashemasi
Jamii:Mabikira
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Uturuki
Dekoroso wa Capua

**Dekoroso wa Capua** (Capua, Campania, Italia, karne ya 7) alikuwa askofu wa mji huo katika nusu ya pili ya karne ya 7.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 15 Februari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 7
Jamii:Waliofariki karne ya 7
Severo wa Antrodoco

**Severo wa Antrodoco** (alifariki katika bonde la Antrodoco, Rieti, karne ya 6 BK) anakumbukwa kama padri wa mji huo wa Italia ya Kati.

Papa Gregori I alimsifu.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 15 Februari

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi 
## Marejeo
* Luca Capannolo, Severo di Interocrium, modello di santità rustica nei Dialogi di Gregorio Magno (PDF), in Saeculum Christianum, 21, 2014.

Jamii:Watakatifu wa Italia
Lillian Gish

**Lillian Diana Gish**  (Oktoba 14, 1893Februari 27, 1993) alikuwa mwigizaji wa maigizo ya skrini na jukwaa na mkurugenzi na mwandishi kutoka Marekani. Alidumu katika kazi yake ya kuigiza kwa takribani miaka 75, kutoka mwaka 1912, kwa filamu za kimyakimya, hadi 1987. 

Gish aliitwa " **Mwanamke wa Kwanza wa Sinema ya Amerika** ", na anapewa sifa ya upainia wa mbinu za msingi za utendaji wa filamu. 

## Maisha ya awali 
left|thumb| Dorothy na Lillian Gish na mwigizaji Helen Ray,  mwanamke wao anayeongoza katika filamu ya *Her First False Step* (1903) *(Hatua Yake ya Kwanza ya Uongo* (1903)
Gish alizaliwa huko Springfield, Ohio, mtoto wa kwanza wa mwigizaji Mary Robinson McConnell, na James Leigh Gish.   Lillian alikuwa na dada mdogo, Dorothy, ambaye pia alikua nyota maarufu wa sinema.

## Kazi 
Gish alifanya hatua yake ya kwanza mnamo 1902, katika The Little Red School House huko Risingsun, Ohio. Kuanzia 1903 hadi 1904, aliigiza katika *Her First False Step*, na mama yake na Dorothy. Katika mwaka uliofuata alicheza na utengenezaji wa Sarah Bernhardt huko New York City.

## Vitabu 
; Wasifu
* *The Movies, Mr. Griffith, and Me* (with Ann Pinchot) (Prentice-Hall, 1969) 
* *Dorothy and Lillian Gish* (Charles Scribner's Sons, 1973)
* ''An Actor's Life for Me'' (with Selma G. Lanes) (Viking Penguin, 1987)

## Nakala 
* Jeanne Moreau's 1983 television documentary *Lillian Gish*
* Terry Sanders' 1988 documentary ''Lillian Gish: An Actor's Life for Me''

## Marejeo
## Viungo vya nje 
* Lillian Gish  katika Mradi wa Waanzilishi wa Filamu Wanawake
* Karatasi za Lillian Gish, 1909-1992, zilizoshikiliwa na Idara ya Theatre ya Billy Rose, Maktaba ya Umma ya New York ya Sanaa ya Maonyesho
* Lillian Gish, Helen Hayes, & Mary Martin Interview with Bill Boggs  
* Lillian Gish's silent films on wide screen (Trailer)  

Jamii:Waliofariki 1993
Jamii:Waliozaliwa 1893
Jamii:Waigizaji wa filamu wa kike wa Marekani
Mishamu

thumb|Mishamu jinsi inavyotokea katika ardhi
thumb|Kiko cha mishamu, jinsi kilivyochongwa Uturuki
**Mishamu** (pia **sepioliti, meerschaum**)  ni madini laini meupe, ambayo hutumiwa kutengeneza viko vya tumbaku (maarufu kama kiko cha mishamu). Mishamu ni silikati ya magnesi yenye  fomula Mg4Si6O15(OH)2 · 6H2O, inaweza kupatikana kwa umbo la nyuzi, chembechembe, na hali ngumu.

Iligunduliwa na kupewa jina la *meerschaum* na Abraham Gottlob Werner mnamo 1788. Neneo hilo la Kijerumani linamaanisha  povu la bahari, maana inaweza kuwa nyepesi hadi kuelea juu ya maji. Mnamo 1847 Mjerumani mwingine alipendekeza jina la *sepioliti* alipoikuta pale Italia, kufuatana na mifupa na ngisi. 

## Upatikanaji 
Sehemu kubwa ya akiba za kibiashara inapatikana hasa kutoka tambarare ya Eskişehir nchini Uturuki, kati ya Istanbul na Ankara . Inachimbwa hapa katika migodi midogo.  

Katika Afrika ya Mashariki, mishami hupatikana Tanzania tangu siku za ukoloni katika maeneo ya Ziwa Amboseli . 

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* Sepiolite  
* IMA Ulaya - karatasi ya ukweli ya Sepiolite 
* Mpango wa Kimataifa juu ya Usalama wa Kemikali
Jamii:Madini
2 Pallas

]]
**2 Pallas** (au **Palasi**; alama: ) ni asteroidi ya pili iliyowahi kutambuliwa katika Mfumo wa Jua. Iligunduliwa na mtibabu na mwanaastronomia Mjerumani Heinrich Wilhelm Matthäus Olbers mnamo 28 Machi 1802. 

Jina la "2 Pallas" inaunganisha jina lililotolewa na Olbers, pamoja na namba ya asteroidi iliyojulikana. Jina lenyewe limanrejelea Pallas Athena aliyeabudiwa kama mungu katika dini ya Ugirki ya Kale.

2 Pallas ina masi inayokadiriwa kuwa asilimia 7% ya masi yaote ya ukanda wa asteroidi.  Ni asteroidi kubwa ya tatu kulingana na masi yake, na ya pili kwa kuangalia kipenyo chake.  Umbo lake linafanana na duaradufu yenye vipenyo kati ya km 500 na km 582.

## References
Willem Barents

thumb

**Willem Barents** (au **Barentsz**, labda kutoka **Barentzoon**, mwana wa Barent; Terschelling, mnamo mwaka 1550 - 20 Juni 1597) alikuwa baharia na mpelelezi kutoka nchini Uholanzi.

Barents anakumbukwa kama mgunduzi wa visiwa vya Spitsbergern (Svalbard). Alilenga kukuta njia ya kufika katika Bahari Pasifiki kupitia bahari ya Aktiki. 

Bahari ya Barents  na mji wa Barentsburg vilipokea jina lake.

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 1597
Jamii:Waliozaliwa 1550
Jamii:Wapelelezi kutoka Uholanzi
Maruta

ukimwonyesha Mt. Maruta askofu.]]
**Maruta** (karne ya 4 – 415) alikuwa mmonaki wa Kanisa la Mashariki maarufu kama askofu wa Mayferkat (leo Silvan nchini Uturuki) kwa zaidi ya miaka 10 ambapo alifaulu kuzuia dhuluma ya Dola la Persia dhidi ya Wakristo.

Hivyo aliweza kujenga upya makanisa, kukusanya humo masalia ya wafiadini, kuendesha sinodi mbili zilizolipa Kanisa hilo muundo imara, pamoja na kuandika vitabu vya historia ya Kanisa na ufafanuzi wa Biblia, tenzi, anafora n.k.

Rafiki wa Yohane Krisostomo, alishiriki Mtaguso wa kwanza wa Konstantinopoli (481).

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waorthodoksi wa Mashariki kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 16 Februari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Mababu wa Kanisa

## Tanbihi
## Marejeo 
*Maruthas from the *Catholic Encyclopedia* (1915)
*De Lacy O'Leary, *The Syriac Church and Fathers* (2002)
*Smith, William & Wace, Henry (editors); *A dictionary of christian biography, literature, sects and doctrine*, "Maruthas (1)", (1877). 
* Moffett, Samuel Hugh.  *A History of Christianity in Asia*, (Maryknoll: Orbis Books, 1998) p. 154-155

Jamii:Wamonaki
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Joja wa Clermont

**Joja wa Clermont** (alifariki Clermont-Ferrand, Akwitania, leo nchini Ufaransa, karne ya 6) alikuwa bikira wa mji huo aliyeishi kama mkaapweke hadi kifo chake.

Sifa zake ziliandikwa na Gregori wa Tours aliyeishi miaka katika eneo hilo.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 15 Februari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*Georgia at Catholic Online
*Saint of the Day, 15 February: *Georgia of Clermont*  at *SaintPatrickDC.org*

Jamii:Waliozaliwa karne ya 5
Jamii:Waliofariki karne ya 6

Jamii:Wakaapweke
Kwinidi

[thumb|[Sanamu yake.]]
**Kwinidi** (500 hivi - 578 hivi) alikuwa askofu wa 8 wa Vaison-la-Romaine, leo nchini Ufaransa, kuanzia mwaka 556 .

Kabla ya hapo alikuwa mkaapweke na shemasi.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 15 Februari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*Saints of February 15: Quinidius 
* Saint Quenin de Vaison

Jamii:Waliozaliwa 500

Jamii:Wakaapweke
Klaudio wa Colombiere

**Klaudio wa Colombiere** (kwa Kifaransa **Claude de la Colombière**; Saint-Symphorien-d'Ozon, Dauphiné, leo nchini Ufaransa, 2 Februari 1641 - Paray-le-Monial, Ufaransa, 15 Februari 1682) alikuwa padri wa Shirika la Yesu aliyepata umaarufu kwa uongozi wa kiroho na maandishi vilivyosaidia wengi kulenga utakatifu, akiwemo Margareta Maria Alacoque.

Alitangazwa na Papa Pius XI kuwa mwenye heri tarehe 16 Juni 1929, halafu Papa Yohane Paulo II alimtangaza mtakatifu tarehe 31 Mei 1992.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 15 Februari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje 
*Claude at Patron Saints Index
**An Act of Hope and Confidence in God*, a prayer by Claude
*Image 
* San Claudio de la Colombiere
Utengenezaji

at manufacturing plant]]
]]
 amidst heavy steel semi-products (KINEX BEARINGS, Bytča, Slovakia, c. 1995–2000)]]
 assembly line]]
**Utengenezaji** ni uundaji wa vitu kwa kutumia kazi ya binadamu, mashine, vifaa n.k.

Unahesabika kama sekta ya pili ya uchumi. 

Inaweza kuitwa hivyo kazi ya fundi binafsi lakini hasa ile ya viwanda vikubwa vinavyotumia teknolojia ya kielektroni. 

## Orodha ya nchi 50 zenye utengenezaji mkubwa zaidi 
Orodha hii ya Benki ya Dunia inahesabu utengenezaji kwa dolar za Marekani.

## Tanbihi
## Vyanzo
* 

## Viungo vya nje
* How Everyday Things Are Made: video presentations
* Grant Thornton IBR 2008 Manufacturing industry focus
* EEF, the manufacturers' organisation – industry group representing uk manufacturers 
* Enabling the Digital Thread for Smart Manufacturing
* Evidences of Metal Manufacturing History 
* Manufacturing Sector of the National Occupational Research Agenda, USA, 2018.
Kiungo (chakula)

[thumb|[Duka la viungo huko Moroko.]]
**Kiungo cha chakula** ni kiolezi kinachotia ladha au harufu maalumu katika chakula. Mifano yake ni chumvi, kitunguu, iliki, karafuu au pilipili.

Viungo vingi kwa asili ni mbegu, matunda, majani au mizizi ya mimea mbalimbali ambamo ladha inayotafutwa inapatikana.  

Jamii:Chakula
Fintano wa Clonenagh

**Fintano wa Clonenagh** (Leinster, Ireland, 526 hivi  - Cluain Ednech, Ireland, 603) alikuwa mmonaki wa Ukristo wa Kiselti, mwanafunzi wa Kolumba wa Tirda-Gals.

Alishika maisha magumu sana hadi kifo chake bila kujali hoja za kumpinga. 

Baada ya kukaa upwekeni muda mrefu alipata wafuasi wengi akaanzisha monasteri alipofariki akiwa abati wake .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 17 Februari. 

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Millar, Seamus. "St Fintan of Clonenagh." *Carloviana: Journal of the Old Carlow Society* 1:22 (1973): 10-12. 
* Sperber, Ingrid. "'Late and not of special distinction'? The misunderstood Life of St Fintan of Clonenagh". In *Ossory, Laois and Leinster* 1 (2004): pp.&nbsp;28&ndash;49. ISSN|1649-4938.

Jamii:Waliozaliwa 526

Jamii:Wamonaki
Jamii:Wakaapweke
Jamii:Watawa waanzilishi
Jamii:Watakatifu wa Ireland
Silvino wa Auchy

[thumb|[Sanamu yake.]]
**Silvino wa Auchy** (Toulouse, leo nchini Ufaransa, 650 hivi - Auchy, Arras, 717/718) alikuwa askofu mmisionari katika Ufaransa kaskazini mashariki anayesemekana kuwa na asili ya Ireland au Uskoti.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 17 Februari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi 
## Marejeo ya Kiswahili
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 58

## Viungo vya nje
*Silvinus at Patron Saints Index
*17 February saints at Saint Celtes et Belges 
*17 February saints at St. Patrick's Church 
*https://www.europeana.eu/resolve/record/9200365/BibliographicResource_2000092774884
*https://archive.org/details/histoiregnra01viccuoft/

Jamii:Waliozaliwa 650

Jamii:Wamisionari
Sadoth na wenzake

[thumb|[Mchoro mdogo wa Mt. Sadoth na wenzake.]]
**Sadoth na wenzake 128** (karibu wote walifariki Seleucia, leo nchini Iraq, 342) walikuwa Wakristo, wakiwemo hasa wakleri na watawa, waliouawa kikatili na Wasasanidi kwa sababu walikataa kuabudu jua kutokana na imani yao baada ya kuteswa gerezani miezi mitano.

Sadoth alikuwa askofu mkuu wao tangu mwaka mmoja tu. Hatimaye alitengwa nao na kupelekwa Beth Lapat kukatwa kichwa huko.

Tangu kale wanaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waorthodoksi wa Mashariki kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 18 Februari au 20 Februari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Abbeloos, J. B., and Lamy, T. J., *Bar Hebraeus, Chronicon Ecclesiasticum* (3 vols, Paris, 1877)
* Assemani, J. A., *De Catholicis seu Patriarchis Chaldaeorum et Nestorianorum* (Rome, 1775)
* Brooks, E. W., *Eliae Metropolitae Nisibeni Opus Chronologicum* (Rome, 1910)
* Gismondi, H., *Maris, Amri, et Salibae: De Patriarchis Nestorianorum Commentaria I: Amri et Salibae Textus* (Rome, 1896)
* Gismondi, H., *Maris, Amri, et Salibae: De Patriarchis Nestorianorum Commentaria II: Maris textus arabicus et versio Latina* (Rome, 1899)
* Jérôme Labourt, ''Le christianisme dans l'empire perse sous la dynastie Sassanide (224-632)*, Paris, 1904, p. 72
* Michel Le Quien, *Oriens christianus in quatuor Patriarchatus digestus'', Parigi, 1740, Tomo II, coll. 1108-1109 (n. X)

Jamii:Watakatifu wa Irak
Iliki

thumb|Elettaria cardamon.
**Iliki** (kwa Kiingereza: **Cardamon**) ni kiungo cha chakula kinachotokana na mbegu za mimea ya jenasi Elettaria na Amomum katika familia ya Zingiberaceae. Mbegu za eletteria ni nyeupe-kijani, na zile za amomum ni kubwa na nyeusi-kahawia.
thumb|Mbegu za iliki kijani, nyeusi.
Asili ya mimea inapatikana huko Uhindi na Indonesia lakini tangu mwanzo wa karne ya 20 imelimwa nchini Guatemala ambayo kwa sasa ni nchi inayouza iliki nyingi duniani.

## Kujisomea 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* CardamomHQ: In-depth information on Cardamom
* Mabberley, D.J. *The Plant-book: A Portable Dictionary of the Higher Plants*. Cambridge University Press, 1996, ISBN 0-521-34060-8
* Gernot Katzer's Spice Pages: Cardamom
* Plant Cultures: botany and history of Cardamom 
* Pham Hoang Ho 1993, *Cay Co Vietnam [Plants of Vietnam: in Vietnamese]*, vols. I, II & III, Montreal.
* Buckingham, J.S. & Petheram, R.J. 2004, *Cardamom cultivation and forest biodiversity in northwest Vietnam*, Agricultural Research and Extension Network, Overseas Development Institute, London UK.
* Aubertine, C. 2004, Cardamom (Amomum spp.) in Lao PDR: the hazardous future of an agroforest system product, in '*Forest products, livelihoods and conservation: case studies of non-timber forest products systems vol. 1-Asia*, Center for International Forestry Research. Bogor, Indonesia.
Eladi wa Toledo

.]]
**Eladi wa Toledo** (alifariki Toledo, Hispania, 633) alikuwa mwekahazina wa ikulu na wa ufalme ambaye akawa mmonaki wa Kigothi na hatimaye alihudumia kama askofu mkuu wa Toledo miaka 18 ya mwisho ya maisha yake akimuachia nafasi mwanafunzi wake Ildefonso wa Toledo aliyeandika baadaye habari za maisha yake akisisitiza huruma yake kwa maskini .

Tangu zamani anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe 18 Februari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Vyanzo
*Alban Butler, *Il primo grande dizionario dei santi secondo il calendario* Casale Monferrato, Edizioni PIEMME, 2001 ISBN|88-384-6913-X

Jamii:Waliozaliwa karne ya 6
Jamii:Waliofariki 633
Jamii:Wamonaki
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Hispania
Geltrude Comensoli

**Geltrude Comensoli** (Bienno, Brescia, 18 Januari 1847 – Bergamo, 18 Februari 1903) alikuwa mwanamke wa Italia kaskazini ambaye, baada ya kushindwa na ugonjwa kujiunga na shirika la Bartolomea Capitanio, Masista wa Upendo wa Lovere wanaoitwa kwa kawaida Masista wa mtoto Maria, aliishi kibikira hadi alipofaulu kuanzisha shirika lake mwenyewe kwa ajili ya kuabudu ekaristi na kulea vijana. Jina lake la awali lilikuwa Caterina.

Alitangazwa mwenye heri na Papa Yohane Paulo II tarehe 1 Oktoba 1989, halafu mtakatifu na Papa Benedikto XVI tarehe 26 Aprili 2009. 

Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe ya kifo chake.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geltrude Comensoli
John Cabot

right|thumb|254x254px|Picha ya Cabot.
right|thumb|180x180px|Stempu ya Newfoundland, Kanada, 1897
**John Cabot** (kwa , 1450 - 1499) alikuwa baharia na mpelelezi kutoka nchini Italia.  

Mnamo 1497, akisafiri kuelekea magharibi kutoka Uingereza katika meli yake *Mathew*, aliingia katika kile alichodhani ni Asia. Hali halisi alikuwa amefika Amerika Kaskazini, katika maeneo ambayo sasa ni mashariki mwa Kanada, aliyodai kwa ajili ya Mfalme Henry VII wa Uingereza. . Cabot alifariki huko England mnamo 1499. 

## Miaka ya kwanza 
Giovanni Caboto (jina lake la Kiitalia) labda alizaliwa huko Genova mnamo 1450.  Hakuna habari nyingi zilizoandikwa juu ya  maisha yake ya mapema. Alipokuwa bado mchanga, familia yake ilihamia Venezia. Venezia wakati huo ilikuwa bandari muhimu zaidi katika Ulaya yote. Kwa kukua huko alijifunza mengi juu ya meli na bahari. Cabot alikua baharia bora. Baba yake alikuwa mfanyabiashara akamfundisha Giovanni (John) yote juu ya biashara ya viungo.

Mnamo 1482 Cabot alimwoa mke wake Mattea. Walikuwa na wana watatu ambao wote walisafiri na baba yao  alipoendelea kuwa mfanyabiashara na kusafiri mbali.  

Mnamo 1490 aliondoka Venezia akahamia Hispania. Huko alijaribu kupata kibali cha safari ya kufika China, akiamini kwamba Kolumbus - aliyerudi siku zile kutoka safari yake ya "Uhindini" (hali halisi visiwa vya Karibi vya Amerika ya Kati) - alikuwa hajafika Asia bado. Hatimaye Cabot alihamia Bristol, Uingereza, mnamo 1496 alipopeleka mipango yake mbele ya mfalme wa Uingereza.

## Safari ya kwenda Amerika Kaskazini 
Mabaharia kutoka Bristol waliwahi kufanya safari ndefu katika Atlantiki kabla ya kufika kwa Cabot. Cabot aliamini kwamba njia kwenye Atlantiki ya Kaskazini hadi China ingekuwa fupi kuliko kule ambako Kolumbus aliwahi kusafiri. Baada ya kupata kibali cha mfalme, Cabot alisafiri hatimaye mwaka 1497 akitumia jahazi 1 na mabaharia 20 akavuka Bahari ya Atlantiki Kaskazini kwa muda wa wiki saba hadi kufikia kisiwa cha Newfoundland.  Wakati wa safari waliona idadi kubwa ya samaki wa Chewa. Wavuvi Waingereza walimfuata baadaye kuvuna samaki hao kwenye Grand Banks ya Newfoundland.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1450
Jamii:Waliozaliwa 1499
Jamii:Wapelelezi kutoka Italia
Josip Belušić

**Josip Belušić** (Županići, Labin, Dola la Austria, sasa Kroatia, 12 Machi 1847 - Trieste, leo nchini Italia, 8 Januari 1905) alikuwa mvumbuzi wa Kikroeshia. Anajulikana kwa kubuni spidometa.

Alisoma huko Vienna. Belušić alikuwa profesa huko Koper na Trieste. Alimiliki hati miliki ya kasi katika 1888 akaiwasilisha kwenye Maonyesho ya Dunia ya mwaka 1889 huko Paris.

## Marejeo
Jamii:Wanafizikia wa Kroatia
Jamii:Wavumbuzi
Ulaji mboga

thumb|Vyakula vya mbogambogathumb|Vyakula vya tofu huwa na protini nyingi
thumb|Soko la Kinhindi la vyakula vya mbogamboga
**Ulaji mboga** (kwa Kiingereza: *vegetarianism*) ni namna ya maisha inayoepuka vyakula vinavyotokana na wanyama waliouawa, kama vile nyama na samaki. 

Watu wanaokataa kula nyama huitwa wala mboga (vegetarians), wakitumia mboga, matunda, majani, nafaka, jozi na mbegu mbalimbali. 

Mara nyingi azimio kwa ajili ya ulaji mboga ni la kidini, kifalsafa au kwa namna nyingine kimaadili.
* katika dini za Ujain na Uhindu, waumini hupewa moyo kuachana na nyama kama chakula. Katika imani yao uhai wote duniani ni mmoja. Kila nafsi huzaliwa upya, ama kama binadamu au kama mnyama, kwa hiyo mauaji hayana tofauti kama yanahusu binadamu au mnyama, ni kosa na dhambi.
* wako pia Wakristo wanaoamini kwamba ulaji nyama si hali iliyolengwa na Mungu katika uumbaji, hasa wakirejelea maandiko kama Mwanzo 1:29 ambako Mungu anataja majani pekee kama chakula kwa binadamu na wanyama
* bila marejeo ya kidini kuna watu wanaosikia kuwa hawana haki ya kutesa viumbehai na kuwaua kwa chakula 
* wako pia walaji mboga wanaokataa nyama kwenye msingi wa hifadhi ya mazingira; wanaona ufugaji wa wanyama kwa shabaha ya kuzalisha nyama kama chakula husababisha uharibifu mwingi wa mazingira; wanaona pia swali la haki ya kibinadamu wakiona kuongezeka kwa ulaji nyama unasababisha njaa kati ya maskini, maana mashamba mengi duniani hulenga kuzalisha lishe ya mifugo kwa kuichinja

Kati ya wala mboga kuna makundi tofauti; wengine wanatumia maziwa, asali na mayai kwa sababu matumizi ya vitu hivi hayajumlishi mateso na mauaji. 

Wako pia wala mboga wakali zaidi wanaojiita Vegan ambao wanakataa chakula chochote chenye asili katika viumbehai.

Idadi kubwa ya wala mboga wako Uhindi, kwa jumla hukadiriwa kwamba asilimia 20 ya Wahindu wote hawali nyama. Kwa msingi huo upishi wa Kihindi una chaguo kubwa sana ya vyakula vitamu visivyo na nyama. Tangu karne ya 19 ulaji mboga umeanza kuenea pia kati ya watu wenye utamaduni wa Kizungu, lakini hadi sasa idadi yao bado iko chini ya asilimia 10 ya jamii za Ulaya au Marekani.

Hata hivyo, wasiwasi kuhusu ulaji nyama umesababisha kuongezeka kwa soko kwa vyakula visivyo na nyama.

## Marejeo
## Viungo vya Nje
* Shattering The Meat Myth: Humans Are Natural Vegetarians by Kathy Freston, *The Huffington Post*, June 11, 2009
* The Vegetarian Resource Group
* Guide to the Vegetarian Resource Group Records 1982-2020
* Vegetarian Society
Ghom

thumb|Msikiti wa kaburi la Fatima bint Masumeh mjini Ghom
**Ghom** (pia **Qom**, **Qum** au **Kum**, kwa Kifarsi قم) ni makao makuu ya mkoa wa Ghom nchini Iran yenye wakazi 1,292,000. Unahesabiwa kuwa moja ya miji mitakatifu ya Washia. 

Iko takriban kilomita 130 upande wa kusini wa Tehran kwenye njia ya kuelekea Isfahan.

Msingi wa umuhimu wa kidini ni kaburi la Fatima Masumeh, aliyekuwa binti wa imamu wa saba wa Washia na dada wa Imam Reza anayeheshimiwa kama imamu wa nane wa Washia.  

Leo hii Ghom ni mashuhuri hasa kama kitovu cha elimu ya Kishia; tangu karne ya 19 seminari za kusomesha ulama zilipanuliwa na leo hii ni mahali ambako ulama wengi wa Iran wanasoma.

Jamii:Uislamu
Wafiadini wa Palestina (19 Februari)

'''''' (waliofariki 550 hivi) ni kati ya Wakristo bora wa Palestina waliofia dini yao kwa kuuawa kikatili na Waislamu chini ya Mundhir III.

Walikuwa wamonaki na waumini wengine ambao tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 19 Februari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliofariki 550
Jamii:Wamonaki
Jamii:Wafiadini Wakristo
Mansueti wa Milano

thumb|Mt. Mansueti akisali.
**Mansueti wa Milano** (kwa Kiitalia: **Mansueto Savelli**; alifariki Milano, Italia, 681) alikuwa Askofu wa 40 wa mji huo kuanzia mwaka 686.

Alipinga kwa nguvu zote na kwa kitabu maalumu fundisho la kwamba Yesu alikuwa na utashi wa Kimungu tu, si ule wa kibinadamu pia. .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 19 Februari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
*
*
*
*Gaetano Moroni, *Dizionario di erudizione storico-ecclesiastica da San Pietro sino ai nostri giorni*, Venezia, Tip. Emiliana, 1879.
*Alberto Maria Ghisalberti, Massimiliano Pavan, *Dizionario Biografico degli Italiani*, Istituto della Enciclopedia italiana, Milano, 1960.
Barbato

[thumb|Mt. Barbato akiangusha [mti uliotumika kishirikina.]]
**Barbato** (Cerreto Sannita, Italia, 602 - Benevento, 19 Februari 683) alikuwa askofu wa Benevento kwa miaka 19.

Kama padri alipinga kwa nguvu zote ushirikina na Upagani, na baada ya kufanywa askofu alipinga katika mitaguso mbalimbali fundisho la kwamba Yesu alikuwa na utashi wa Kimungu tu, si ule wa kibinadamu pia. Inasimuliwa kwamba aliwaongoa Walombardi na mtawala wao kwa Kristo..

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 19 Februari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
*  Nicholas Everett, *Patron Saints of Early Medieval Italy AD c.350-800* (PIMS/ Durham University Press, 2016), pp.39-59
*  Jean-Marie Martin, *À propos de la *Vita de Barbatus*, évêque de Bénévent*, in ''Mélanges de l'Ecole française de Rome. Moyen-Age, Temps modernes*, tomo 86, 1 (1974), pp.&nbsp;137–164
*  Alessandro Pratesi, *Barbato, santo'', Dizionario Biografico degli Italiani, vol. 6, 1964

## Viungo vya nje
*Saints of February 19: Barbatus of Benevento  
*San Barbato di Benevento 

Jamii:Waliozaliwa 602
Eleuteri wa Tournai

[thumb|Mt. Eleuteri [Ubatizo|akibatiza watu wazima.]]
**Eleuteri wa Tournai** (456 hivi – 531 hivi) alikuwa askofu wa kwanza wa Tournai, leo nchini Ubelgiji, kuanzia mwaka 484 akijitahidi kufanya wakazi na wavamizi Wapagani waongokee Ukristo.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 20 Februari. 

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Mohamed Gharib Bilal

thumbnail|right|200px|Mohamedi Gharib Bilal
**Mohamed Gharib Bilal** (alizaliwa 1945) ni mwanasiasa wa Tanzania aliyewahi kuwa waziri katika serikali ya mapinduzi ya Zanzibar tangu mwaka 1995 hadi mwaka 2005. Tangu mwaka 2010 hadi mwaka 2015 alikuwa makamu wa rais wa Tanzania. 

Bilal ni mtaalamu wa masuala ya sayansi ya nyuklia.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1945
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Eukeri wa Orleans

[thumb|[Kifo chake kinavyoonyeshwa katika dirisha la kioo cha rangi.]]
**Eukeri wa Orleans** (Orleans, leo nchini Ufaransa, 687 hivi - Sint-Truiden, leo nchini Ubelgiji, 743) alikuwa askofu wa mji huo wa Gaul (leo Ufaransa) kuanzia mwaka 721 hadi 733 hivi.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 20 Februari. 

## Maisha
Kisha kusoma nyaraka za Mtume Paulo, alitawa katika monasteri ya Jumieges.

Baada ya miaka saba, kutokana na sifa zake, alichaguliwa kuwa askofu wa Orleans lakini alisingiziwa kwa Karolo Nyundo ambaye, kisha kupata ushindi katika Mapigano ya Tours na Poitiers, alimpeleka uhamishoni Cologne, leo nchini Ujerumani. Hata hivyo, alipoona amepokewa vizuri mno, aliomba kwenda kuishi katika monasteri alimofariki baadaye.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
**Lives of the Saints: For Every Day of the Year*; edited by Rev. Hugo Hoever, S.O.Cist., Ph.D., New York: Catholic Book Publishing Co., 1955

## Viungo vya nje
*Catholic Forum: *St. Eucherius*
**Lives of the Saints*: St. Eucherius
*St. Patrick's Church, Washington, D.C.: February 20 Saints
Leo wa Catania

inayomchora Mt. Leo.]]
**Leo wa Catania** (Ravenna, Emilia-Romagna, 709 hivi - Catania, Sicilia, 20 Februari 789) alikuwa askofu wa 15 wa Catania, leo nchini Italia, maarufu kwa huruma yake kwa maskini na kwa miujiza mingi. 

Ujanani alijiunga na Wabenedikto, lakini alipohamia Italia Kusini alifanywa shemasi mkuu wa Reggio Calabria hadi alipochaguliwa kuwa askofu. Katika dhuluma ya serikali ya Bizanti dhidi ya walioheshimu picha takatifu alilazimika kuhamahama lakini hatimaye alirudi madarakani.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 20 Februari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Santi Correnti. *La città semprerifiorente*. Catania, Greco, 1977.

## Viungo vya nje
*http://www.santiebeati.it/dettaglio/92495 San Leone di Catania* 
*http://www.catholic.org/saints/saint.php?saint_id=4228 *Catholic Online - St. Leo of Catania* 

### Sanaa
**Byzantine Icon of Saint Leo of Catania*
**Sacred Image of Saint Leo* 
**Giuseppe Platania (Palermo 1780-1852) - Saint Leo and the burning Heliodorus (Museum of Castello Ursino  - Catania)*
**Matteo Desiderato (XVIII-XIX) - Saint Leo overcomes Heliodorus (Mother Church of Santa Maria di Licodìa - Province of Catania)*
**Matteo Desiderato (XVIII-XIX) - Particular of Saint Leo's Portrayal (Mother Church of Santa Maria di Licodìa  -  Province of Catania)* 
*[*Statue of Saint Leo inside the Parishional Church of Saint Leo (Saracena - Province of Cosenza)*](http://www.uvip.it/Fotografie/Chiesa%20San%20Leone/Vert%20(H700)/_MG_6946.jpg) 
*[*Painting with Saint Leo and Heliodorus (Parishional Church of Saint Leo - Saracena - Province of Cosenza)*](http://www.uvip.it/Fotografie/Chiesa%20San%20Leone/Vert%20(H700)/_MG_6963.jpg) 
*[*Mural artistic creation - Saint Leo, Heliodorus and the pyre & the Unscathed Saint Leo (Parishional Church of Saint Leo - Saracena - Province of Cosenza)''](http://www.uvip.it/Fotografie/Chiesa%20San%20Leone/Oriz%20(W700)/_MG_6947.jpg) 

Jamii:Waliozaliwa 709
Jamii:Waliofariki 789
Jamii:Wamonaki
Jamii:Wabenedikto
Eustasi wa Antiokia

ya kwake.]]
**Eustasi wa Antiokia** (Side, Pamfilia, leo nchini Uturuki, karne ya 3 - Traianoupoli, leo nchi Ugiriki, karne ya 4) alikuwa askofu mkuu wa Antiokia wakati alipoushiriki Mtaguso wa kwanza wa Nisea (325).

Kwa sababu ya kupinga sana Uario alipelekwa na kaisari Konstantino Mkuu uhamishoni huko Ulaya Kusini Mashariki na ndipo alipofariki dunia.

Mtu mwenye ujuzi mkubwa wa dini, anahesabiwa kati ya Mababu wa Kanisa ingawa kimetufikia kitabu chake kimoja tu. 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waorthodoksi wa Mashariki kama mtakatifu.

Sikukuu yake inaadhimishwa  kwenye 21 Februari. 

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Mababu wa Kanisa

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* "St. Eustathius, Patriarch of Antioch, Confessor", ''Butler's Lives of the Saints''

Jamii:Waliozaliwa karne ya 3
Jamii:Waliofariki karne ya 4
Jamii:Mababu wa Kanisa
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Uturuki
Wafiadini watano wa Turo

**Wafiadini watano wa Turo** (walifariki Turo, Finisia, leo nchini Lebanoni, 300 hivi) walikuwa vijana wa mji huo waliouawa kwa ajili ya imani ya Kikristo katika dhuluma ya kaisari Dioklesyano. 

Baada ya kuteswa kikatili kwa mijeledi katika mwili mzima, walitupwa uchi katika uwanja wa michezo kama chakula kwa wanyama mbalimbali lakini wakaonyesha msimamo imara kabisa. Mmojawao, asiyefikia miaka 20 na asiyefungwa na minyororo, alinyosha mikono kama msalabani kumuomba Mungu. Baada ya wanyama hao kutowashambulia, walichomwa kwa upanga.

Tangu kale wanaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 20 Februari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Paskasi wa Vienne

**Paskasi wa Vienne** (alifariki kabla ya mwaka 441) alikuwa askofu wa 11 wa mji huo (leo nchini Ufaransa).

Alijulikana kwa elimu na maadili bora yaliyofanya tangu kale aheshimiwe kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 22 Februari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 4
Palamagamba Kabudi

thumb|Palamagamba Kabudi mwaka 2019
**Palamagamba John Aidan Mwaluko Kabudi** (alizaliwa 24 Februari 1956) ni mwanasheria wa  Tanzania aliyewahi kuwa waziri.

## Maisha ya Awali na Elimu 
Kabudi alizaliwa katika mkoa wa Singida, alisoma katika shule ya msingi Kilimatinde kuanzia mwaka 1964 hadi mwaka 1965; mwaka 1966 alihamia shule ya *Kitete Primary school*, na mwaka 1967 alihamia shule ya *Berega Primary School*.

Mwaka 1971 alijiunga na shule ya upili ya Tosamaganga alipomaliza kidato cha 6 mnamo 1974. Kwenye Chuo Kikuu cha Dar es Salaam alisoma sheria hadi kuhitimu na shahada ya uzamili mnamo 1986. 1989 hadi 1995 alisoma Berlin, Ujerumani akapokea shahada ya uzamili (PhD) ya sheria 

Alikuwa profesa ya sheria kwenye Chuo Kikuu cha Dar es Salaam hadi mwaka 2017 alipoitwa na rais Magufuli kuwa mbunge wa kuteuliwa na kuwa waziri wa sheria. Mwaka 2019 alibadilishwa kazi kuwa waziri wa mambo ya nje. Mwaka 2021 alipangwa tena wizara ya sheria na katiba. 

Kwenye Januari 2022 Kabudi alitoka katika uwaziri akapewa nafasi ya mshauri katika Ofisi ya Rais.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1956
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Wabunge wa Tanzania
Masimiano wa Ravenna

**Masimiano wa Ravenna** (Pula, leo nchini Croatia, 499 - Ravenna, Emilia-Romagna, Italia, 22 Februari 556 hivi) alikuwa askofu wa 28 wa mji huo wa Italia Kaskazini akawa askofu mkuu wake wa kwanza kwa miaka kumi hadi kifo chake.

Alifanya vizuri uchungaji na alidumisha umoja wa Kanisa kwa kupinga Uario.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Kanisa la Kiorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 22 Februari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
*Andreas Agnellus of Ravenna. *The Book of Pontiffs of Ravenna*, trans. Deliyannis Mauskopf. Washington, DC: Catholic University of America Press, 2004.
*Schapiro, Meyer, "The Joseph Scenes on the Maximianus Throne", in *Selected Papers, volume 3, Late Antique, Early Christian and Mediaeval Art*, 1980, Chatto & Windus, London, ISBN|0701125144, also on JSTOR from the *Gazette des Beaux-Arts*, 1952
*Otto von Simson. *Sacred Fortress: Byzantine Art and Statecraft in Ravenna.* Princeton, New Jersey: Princeton University Press, 1987.

## Viungo vya nje
*Saint Patrick's Church 
*His contribution to the iconography of the Ravenna mosaics 

Jamii:Waliozaliwa 499
Jamii:Waliofariki 556
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Tiranioni na Zenobi

**Tiranioni na Zenobi** (walifariki Antiokia ya Siria, leo nchini Uturuki, 311 hivi) walikuwa askofu na padri wa Turo, katika Lebanoni ya leo, walioteswa kwa ndoano na kuuawa kikatili kwa ajili ya imani ya Kikristo wakati wa dhuluma ya kaisari Dioklesyano. 

Tangu kale wanaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 20 Februari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Mapadri