Mtume Andrea

wa Yoan wa Gabrovo, karne ya 19.]]
thumb|right|230px|Kifodini cha Mtume Andrea msalabani

**Mtume Andrea** alikuwa Myahudi wa karne ya 1, mmoja kati ya wawili wa kwanza kati ya Mitume wa Yesu.

Anaheshimiwa na Wakristo wote kama mtakatifu, hasa tarehe 30 Novemba iliyo sikukuu yake. 

Ni msimamizi wa Uskoti, Russia, Ugiriki, Romania, Malta, Prussia, wa jimbo la Konstantinopoli na wa mabaharia, wavuvi, na waimbaji.

## Asili na jina 
Inakadiriwa alizaliwa mwaka 6 K.K. huko Bethsaida akauawa 60 hivi huko Patras (Ugiriki).

Jina lake asili la Kiyahudi halijulikani. Kwa Kigiriki aliitwa **Ανδρέας** (Andreas, maana yake Mwanamume, Rijali). Anaitwa pia *Protocletos* yaani *Wa kwanza kuitwa* (na Yesu Kristo). 

Agano Jipya linasema Andrea alikuwa ndugu wa Mtume Petro, mwana wa Yona au Yohana (Math 16:17; Yoh 1:42).

## Wito wake 
*, mchoro wa Caravaggio.]]
Wote wawili walihamia Kafarnaumu ili kufanya kazi ya uvuvi, na ndipo walipoitwa na Yesu kuwa "wavuvi wa watu" (ἁλιείς ἀνθρώπων, *halieis anthropon*). 

Injili ya Yohane inaarifu kuwa Andrea aliwahi kuwa mwanafunzi wa Yohane Mbatizaji, mpaka nabii huyo alipomuelekeza amfuate Yesu Kristo, "Mwanakondoo wa Mungu" atakayekamilisha kazi yake mwenyewe (Yoh 1:35-40). Andrea akiwa wa kwanza kumtambua Yesu kuwa Masiya, alimtambulisha kwa ndugu yake hukohuko kwenye mto Yordani (Yoh 1:41). 

Ni baada ya hapo kwamba waliitwa kuacha yote wamfuate Yesu (Mk 1:17-18; Math 4:19-20; Lk 5:11).

## Baada ya ufufuko wa Yesu 
Katika Injili Andrea anatajwa mara kadhaa kuwa karibu sana na Yesu (Mk 13:3; Yoh 6:8, 12:22), lakini katika Matendo ya Mitume anatajwa mara moja tu, katika orodha ya Mitume (1:13). 

Mwanahistoria Eusebius wa Kaisarea anataja Asia Ndogo, Skizia, pwani ya Bahari Nyeusi na mto Volga hadi Kiev kuwa mahali pa utume wake baada ya ufufuko wa Yesu. 

Mapokeo mengine yanadai alifanya utume sehemu za Akaya (Ugiriki) akasulubiwa huko Patras juu ya msalaba wenye umbo la X uliopewa jina lake.

## Apokrifa za Andrea 
Kati ya vitabu vilivyokataliwa na Kanisa (*Decretum Gelasianum* ya Papa Gelasio I) kuna Injili ya Andrea na Matendo ya Andrea vilivyoandikwa karne ya 3.

## Picha 

Image:Folio 201r - The Martyrdom of Saint Andrew.jpg|Ndugu Limbourg, *Kifodini cha Mt. Andrea*, toka Les Très Riches Heures du duc de Berry, Chantilly, Musée Condé
Image:Loumartiriosanandresmurillo.jpg|Bartolomé Esteban Murillo, *Kifodini cha Mt. Andrea*, Madrid, Prado
Image:José de Ribera 052.jpg|José de Ribera, *Kifodini cha Mt. Andrea*, 1628, Budapest, Szépmüvészeti Múzeum.
Image:Presencio-SanAndres.jpg|*Kifodini cha Mt. Andrea*, karne XII, Presencio.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
### Kwa Kiswahili
*Thenashara, Mitume Kumi na Wawili – tafsiri ya P. A. Bunju – Toleo la pili – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Ndanda 1984 – ISBN 9976-63-030-1
* Masomo ya Breviari - Sikukuu za Bwana, za Bikira Maria na za Watakatifu - Ndanda Mission Press 1978, uk 443-445
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 424-425
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 368-369
* Maurice Soseleje, Kalendari yetu – Maisha ya Watakatifu – Toleo la pili – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1986 – ISBN 9976-63-112-X, uk. 90-91

### Kwa lugha nyingine
*
*Attwater, Donald and Catherine Rachel John. *The Penguin Dictionary of Saints*. 3rd edition. New York: Penguin Books, 1993. ISBN 0-140-51312-4.

## Viungo vya nje 
* The Missionary Journeys of the Apostle Andrew 
* Texts of *The Acts of Andrew* *The Acts and Martyrdom of Andrew* and *The Acts of Andrew and Matthew''
* Saint Andrew in Orthodoxy 
* Andreas: The Legend of St. Andrew translated by Robert Kilburn Root, 1899, from Project Gutenberg
* Biographical Study on St. Andrew the Apostle 
* Catholic Encyclopedia article
* The Life and Miracles of St. Andrew The Apostle 
* St. Andrew in the National Archives of Scotland 
* Paintings and Statues of Saint Andrew in Malta and around the world
* National Shrine to St Andrew in Edinburgh Scotland 
* Scottish Government Celebrations of St. Andrew's Day
* Grimm's Saga No. 150 about St. Andrew 
* St. Andrew page  at *Christian Iconography*
* "The Life of St. Andrew"  from Caxton's translation of the *Golden Legend*

Jamii:Waliozaliwa 6 KK
Jamii:Waliofariki 60
A
A
A
A