open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Luigi Bettazzi

**Luigi Bettazzi** (26 Novemba 1923 – 16 Julai 2023) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki wa Italia ambaye alihudumu kama Askofu wa Ivrea kutoka mwaka 1966 hadi 1999. 

Akiwa mmoja wa washiriki wachanga na wa daraja la chini kabisa katika Mtaguso wa pili wa Vatikani, alikuwa miongoni mwa wahusika wa awali waliotia saini Mkataba wa Katakombu.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1923
Jamii:Waliofariki 2023
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Mansueto Bianchi

**Mansueto Bianchi** (Lucca, 4 Novemba 1949 – Roma, 3 Agosti 2016) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki wa Italia.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1949
Jamii:Waliofariki 2016
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Salvatore Boccaccio

**Salvatore Boccaccio** (Roma, 18 Juni 1938 – Frosinone, Italia, 18 Oktoba 2008) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki, kwanza wa jimbojina la Ulpiana kama askofu msaidizi wa Roma kutoka 29 Oktoba 1987 hadi 2 Aprili 1992. Baadaye akawa askofu wa Sabina-Poggio Mirteto na hatimaye wa Frosinone-Veroli-Ferentino.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1938
Jamii:Waliofariki 2008
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:watu kutoka Roma
Diego Natale Bona

**Diego Natale Bona** (11 Desemba 1926 – 29 Aprili 2017) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki.

Alipadrishwa mwaka 1950, kisha akahudumu kama askofu wa Jimbo la Porto-Santa Rufina, Italia, kutoka 1985 hadi 1994. Baadaye alihudumu kama askofu wa Jimbo la Saluzzo kutoka 1994 hadi 2003.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1926
Jamii:Waliofariki 2017
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Giorgio Bertin

**Giorgio Bertin** O.F.M. (alizaliwa 28 Desemba 1946) ni askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Italia ambaye amehudumu kama Askofu wa Jibuti tangu 2001 na Msimamizi wa Kitume wa Jimbo Katoliki la Mogadishu tangu 1990. Yeye ni mtawa wa Shirika la Ndugu Wadogo (Order of Friars Minor - OFM).

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1946
Jamii:Wafransisko
Jamii:wamisionari
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Sebastiano Dho

**Sebastiano Dho** (16 Mei 1935 – 31 Agosti 2021) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Italia. 

Alikuwa Askofu wa Dayosisi ya Saluzzo kuanzia mwaka 1986 hadi 1993. Baadaye aliteuliwa kuwa Askofu wa Dayosisi ya Alba Pompeia kuanzia 3 Julai 1993 na aliendelea na utumishi huo hadi alipojiuzulu mnamo 28 Juni 2010.

Alizaliwa Frabosa Soprana mwaka 1935 na alifanywa kuwa padre wa Kanisa Katoliki mwaka 1958. Dho alijitolea kwa huduma ya Kanisa kwa miaka mingi, akiwa na mchango mkubwa katika jamii ya waumini wa maeneo aliyohudumu.

Aliaga dunia katika Taasisi ya Santa Teresa huko Mondovì, Piemonte mnamo 31 Agosti 2021 akiwa na umri wa miaka 86. Kabla ya kifo chake, alikuwa amelazwa katika hospitali ya Regina Montis Regalis huko Mondovì kutokana na kudhoofika kwa afya yake.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1935
Jamii:Waliofariki 2021
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Guglielmo Borghetti

**Guglielmo Borghetti** (alizaliwa 25 Machi 1954) ni askofu wa Kanisa Katoliki wa Italia na Askofu wa sasa wa Jimbo la Albenga-Imperia. 

Hapo awali, alikuwa Askofu wa Jimbo la Pitigliano-Sovana-Orbetello.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1954
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Pietro Bottaccioli

**Pietro Bottaccioli** (15 Februari 1928 – 22 Januari 2017) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki. 

Alipadrishwa mwaka 1950, kisha akahudumu kama askofu wa Jimbo Katoliki la Gubbio, Italia, kutoka 1989 hadi 2004.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1928
Jamii:Waliofariki 2017
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Luca Brandolini

**Luca Brandolini**, C.M. (alizaliwa 25 Desemba 1933) ni askofu wa Kanisa Katoliki wa Italia ambaye aliwahudumu kama Askofu wa Jimbo la Sora-Aquino-Pontecorvo kutoka 1993 hadi 2009.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1933
Jamii:watu walio hai
Jamii:Wavinsenti
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Kelli Lidell

thumb|Kelli Lidell
**Kelli Lidell** ni mwimbaji wa muziki wa country na mfadhili wa misaada kutoka Marekani, anayefanya kazi mjini Los Angeles, California.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Margaret Lewis

**Margaret Ann Lewis** (amezaliwa **Margaret Lewis "Maggie" Warwick** 30 Aprili, 1939 – amefariki 29 Machi, 2019) alikuwa mwimbaji na mtunzi wa nyimbo wa muziki wa country na rockabilly kutoka Marekani, pia ni mfanyabiashara wa muziki.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Linda Gail Lewis

thumb|Onyesho la ufunguzi la Lewis kabla ya onyesho la kaka yake kutoka mwaka 1977.
**Linda Gail Lewis** (amezaliwa 18 Julai, 1947) ni mwimbaji, mtunzi wa nyimbo na mpiga kinanda wa Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Sonia Leigh

thumb|Sonia Leigh katika Tamasha la Uhuru wa Muziki wa Country North Carolina mwaka 2011.
**Sonia Leigh** (alizaliwa Desemba 1978) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo wa muziki wa country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Scooter Lee

**Scooter Lee** (alizaliwa 10 Machi, 1957) ni mwimbaji, mtunzi wa nyimbo na mcheza densi wa Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Robin Lee

**Robin Lee** (jina la kuzaliwa **Robin Lee Irwin** alizaliwa 7 Novemba, 1963 ) Ni msanii wa muziki wa country kutoka Marekani. 

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Joni Lee

**Joni Lee Ryles** (aliyezaliwa kama **Jenkins** 2 Julai, 1957) ni msanii wa muziki wa country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Jesse Lee

**Jesse Lee** (alizaliwa karibu na mwaka 1986) ni msanii wa muziki kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Jacquie Lee

**Jacqueline Ann "Jacquie" Lee** (alizaliwa 25 Juni, 1997) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo kutoka Colts Neck, New Jersey, Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Brenda Lee

**Brenda Mae Tarpley** (alizaliwa Desemba 11, 1944), anajulikana kitaaluma kama **Brenda Lee** ni mwimbaji wa Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Melissa Lawson

**Melissa Ann Lawson** (alizaliwa 10 Aprili, 1976) ni mwimbaji wa muziki wa nchi kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Danni Leigh

**Michelle Sheetz** (alizaliwa 9 Februari, 1970), anayejulikana zaidi kama **Danni Leigh** ni mwimbaji wa muziki wa country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Zella Lehr

**Zella Lehr** (alizaliwa 14 Machi, 1951) ni mwimbaji na mchekeshaji wa Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Buffy Lawson

**Buffy Lawson** ni mwimbaji wa muziki wa nchi kutoka Marekani, ambaye awali alikuwa sehemu ya duu ya muziki ya Bomshel.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Vicki Lawrence

thumb|Lawrence mwaka 2024
**Vicki Lawrence** (alizaliwa 26 Machi, 1949) ni mwigizaji, mchekeshaji na mwimbaji kutoka Marekani. Mara nyingine anajulikana kama **Vicki Lawrence Schultz**.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Nicolette Larson

thumb|Larson (umri wa miaka 33; 1985)
**Nicolette Larson** (amezaliwa 17 Juni, 1952 – amefariki 16 Desemba, 1997) alikuwa mwimbaji wa Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Shelly Lares

**Michelle Yvette Lares** (alizaliwa 13 Novemba, 1971), anajulikana zaidi kama **Shelly Lares** ni mwimbaji na mwandishi wa nyimbo, mchezaji wa gitaa na mpiga mapigo kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Kyle Yamada

**Kyle Yamada** (amezaliwa Aprili 12, 1983 huko Calgary, Alberta) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Kanada. 

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Kasey Lansdale

**Kasey Lansdale** (alizaliwa 24 Juni, 1988) ni mwimbaji na mwandishi wa nyimbo wa muziki wa country kutoka Nacogdoches, Texas.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Dominik Yankov

thumb|Dominik Yankov mwaka 2021
**Dominik Ivilin Yankov** (Amezaliwa tarehe 28 Julai 2000) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa kulipwa ambaye anacheza kama kiungo wa CF Montréal katika Ligi kuu ya soka. Alizaliwa Kanada, lakini anaiwakilisha Bulgaria katika kiwango cha kimataifa.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Bulgaria
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Ella Langley

**Elizabeth Camille Langley** anajulikana kitaaluma kama **Ella Langley** Alizaliwa 3 Mei, 1999. ni mwimbaji na mwandishi wa nyimbo wa muziki wa country kutoka Hope Hull, Alabama, aliye saini na Sony Music Nashville na Columbia Records. 

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Steffen Yeates

thumb|Yeates mwaka 2025
**Steffen Yeates** (amezaliwa Januari 4, 2000) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa kulipwa anayechukua nafasi ya kiungo wa timu ya York United FC katika Ligi Kuu ya Kanada. Alizaliwa Kanada, lakini anaiwakilisha timu ya taifa ya Trinidad na Tobago katika ngazi ya kimataifa.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Trinidad na Tobago
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Nikki Lane

**Nikki Lane** (alizaliwa 17 Oktoba, 1983) ni mwimbaji na mwandishi wa nyimbo wa muziki wa nchi kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Norm Yellowlees

**Norman François Yellowlees** (Alizaliwa Machi 17, 1912 – Alifariki Oktoba 14, 1991) alikuwa mwanamichezo wa taaluma mbili kutoka Manitoba. Alikuwa mchezaji wa ice hockey katika nafasi ya katikati, alishinda ubingwa wa Dunia wa Hockey mwaka 1935 akiwa na Winnipeg Senior Monarchs huko Davos, Uswisi. Pia alicheza mpira wa miguu kwa timu ya Winnipeg Manitoba Telephones.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Cristy Lane

thumb|Cristy Lane
**Cristy Lane**(alizaliwa **Eleanor Johnston**; 8 Januari, 1940) ni mwimbaji wa muziki wa Kristo na Country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Rayane Yesli

**Yuba-Rayane Yesli** (alizaliwa Oktoba 12, 1999) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa kulipwa ambaye anacheza kama kipa wa timu ya HFX Wanderers katika Ligi Kuu ya Kanada.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Mickey Guyton

**Candace Mycale** "**Mickey**" **Guyton** (alizaliwa 17 Juni, 1983). ni msanii wa muziki wa nchi kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Kristian Yli-Hietanen

**Kristian Yli-Hietanen** (alizaliwa Mei 31, 1996) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa kulipwa wa Ufini ambaye anacheza kama mshambuliaji wa klabu ya IF Gnistan ya Ligi ya Veikkausliiga. Yli-Hietanen ana uraia wa nchi mbili, Ufini na Kanada.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Ufini
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Bill Young

**William George Young** (alizaliwa Julai 27, 1950) ni mchezaji wa zamani wa kimataifa wa mpira wa miguu kutoka Kanada.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Gregor Young

**Gregor Young** (alizaliwa Februari 8, 1966) ni kocha wa mpira wa miguu wa Kanada na mchezaji wa zamani wa kulipwa.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Randy Gurley

**Randy Gurley** ni msanii wa muziki wa nchi kutoka Marekani ambaye alifanya maonyesho katika Marekani na Uingereza. 

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Karifa Yao

thumb|Yao akiwa na Cavalry mwaka 2022
**Karifa Yao** (Amezaliwa Septemba 28, 2000) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa kulipwa wa Kanada anayechukua nafasi ya beki wa Rhode Island FC katika Ligi ya USL.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Sean Young

**Sean Young** (alizaliwa Aprili 20, 2001) ni mchezaji wa soka wa kitaalamu wa Kanada anayecheza kama kiungo kwa timu ya Pacific FC katika Ligi kuu ya Kanada.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Bonnie Guitar

**Bonnie Buckingham** (amezaliwa 25 Machi, 1923 – amefariki 12 Januari, 2019) inajulikana zaidi kama **Bonnie Guitar**, alikuwa mwimbaji, mchezaji wa muziki, mtayarishaji, na mfanyabiashara kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Emily Grove

**Emily Grove** (alizaliwa 1 Agosti, 1991) ni mwimbaji na mtungaji wa nyimbo na mchezaji muziki kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Abd-El-Aziz Yousef

**Abd-El-Aziz Safimayo Yousef** (Alizaliwa Oktoba 5, 1999) ni mchezaji wa soka wa kitaalamu anayecheza kama mchezaji wa pembeni kwa timu ya Victoria Highlanders FC katika Ligi ya kwanza ya British Kolumbia. Alizaliwa Saudi Arabia, anaiwakilisha Somalia kimataifa.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Somalia
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Cady Groves

**Cady Danyl Groves** (amezaliwa 30 Julai, 1989 – amefariki 2 Mei, 2020) Alikuwa mwimbaji na mtungaji wa nyimbo kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Patty Griffin

**Patricia Jean Griffin** (alizaliwa 16 Machi, 1964) ni mwimbaji, mtungaji wa nyimbo, na mchezaji muziki kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Marcel Zajac

**Marcel Dominik Zajac** (alizaliwa Aprili 29, 1998) ni mchezaji wa soka wa kitaalamu kutoka Kanada anayecheza kama mshambuliaji kwa timu ya Vaughan Azzurri katika Ligi ya kwanza ya Ontario.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
FK Obilic Zivica

**FK Obilić Živica** ni klabu ya mpira wa miguu kutoka Živica, Serbia. Klabu hii inashiriki katika ligi za chini za mpira wa miguu wa Serbia na ni sehemu muhimu ya jamii ya michezo ya eneo hilo.

## Historia 
FK Obilić Živica ilianzishwa kwa lengo la kukuza mpira wa miguu ndani ya jamii ya eneo hilo. Klabu inakusanya vipaji kutoka kanda hiyo na inaendeleza utamaduni wa michezo katika sehemu hii ya Serbia.

## Mashindano 
Klabu inashiriki katika ligi za kikanda na inashiriki kikamilifu katika mashindano mbalimbali ya mpira wa miguu ya ndani, ikiwakilisha jamii yake na kuhimiza moyo wa michezo miongoni mwa wachezaji vijana.

## Marejeo 
Jamii:michezo nchini Serbia
Terry Gregory

**Theresa Ann Gregory** (alizaliwa Washington, D.C. 30 Aprili, 1956) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo kutoka Marekani, anayeimba muziki wa country.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Walter Zakaluzny

**Wolodymyr "Walter" Zakaluzny** (alizaliwa Mei 2, 1925 – alifariki Septemba 1, 2013) alikuwa mchezaji wa soka wa kimataifa kutoka Kanada aliyetunukiwa mikono miwili kwa timu ya taifa ya Kanada mwaka 1957.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Tammy Graham

**Tammy Wynette Graham** (alizaliwa 7 Februari, 1968) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Emmanuel Zambazis

thumb|Zambazis akichezea timu ya York9 FC mwaka 2019
**Emmanuel Zambazis** (alizaliwa Aprili 24, 1997), ambaye pia anajulikana kama **Manolis Zambazis**, ni mchezaji wa soka kutoka Kanada anayecheza kwa timu ya Vaughan Azzurri katika Ligi ya kwanza ya Ontario.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Teea Goans

**Teea Goans** Ni mwimbaji wa muziki wa country kutoka Marekani. Alikulia katika eneo la mashambani la Lowry City, Missouri.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Nelson Ryan Zamora

**Nelson Ryan Zamora** (alizaliwa Julai 29, 1991) ni mchezaji wa soka kutoka Kanada ambaye alicheza katika Ligi ya soka ya Kanada.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Theo Zagar

thumb|Zagar mwaka 2006
**Theodosis Zagar** (alizaliwa Novemba 2, 1974) ni mchezaji wa zamani wa soka kutoka Kanada ambaye alikuwa Kipa na alifanya kazi ya kipekee na Toronto Lynx katika Ligi ya USL Daraja la kwanza na pia alicheza soka la ndani katika Ligi ya Kitaifa ya kitaalamu ya soka (1984–2001).

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Rhiannon Giddens

**Rhiannon Giddens** (alizaliwa 21 Februari, 1977) ni muziki kutoka Marekani maarufu kwa muziki wake wa American folk wenye mchanganyiko wa mitindo mbalimbali.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Dario Zanatta

thumb|Zanatta akiwa na Vancouver Whitecaps FC mwaka 2013
**Dario Zanatta** (alizaliwa Mei 24, 1997) ni mchezaji wa soka wa kitaalamu kutoka Kanada ambaye anacheza kama mshambuliaji katika klabu ya Pacific FC ya Ligi kuu ya Kanada.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Susan Gibson

**Susan Gibson** (alizaliwa Fridley, Minnesota) ni mrembo na mtunzi wa nyimbo anayeishi Wimberley, Texas, na ambaye ameachia albamu sita za solo na anazunguka nchini kwa tamasha.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Sergio Zanatta

**Sergio Zanatta** (alizaliwa Agosti 8, 1946) ni mchezaji wa zamani wa soka kutoka Kanada ambaye alichezea timu ya taifa ya Kanada mara tatu mwaka 1968. Alichezea klabu ya Vancouver Columbus.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Wojtek Zarzycki

**Wojciech "Wojtek" Zarzycki** (alizaliwa Juni 21, 1982) ni mchezaji wa zamani wa soka. Alizaliwa Polandi, aliiwakilisha Kanada katika ngazi ya vijana kimataifa.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Terri Gibbs

**Teresa Fay Gibbs** (alizaliwa 15 Juni, 1954)ni msanii wa muziki wa country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Bobbie Gentry

**Bobbie Gentry** (aliyezaliwa kwa jina **Roberta Lee Streeter**; 27 Julai, 1942) ni msanii wa muziki wa country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Dominick Zator

thumb|Zator mwaka 2021
**Dominick Lukasz Zator** (alizaliwa Septemba 18, 1994) ni mchezaji wa kitaalamu wa soka kutoka Kanada anayecheza kama mlinzi wa klabu ya Korona Kielce na timu ya taifa ya Kanada.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Ashley Gearing

**Ashley Gearing** (aliyezaliwa 15 Mei, 1991) ni msanii wa muziki wa country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Simon Mawer

**Simon Mawer** (18 Septemba 1948 – 12 Februari 2025) alikuwa mwandishi wa Uingereza aliyekuwa akiishi Italia.

## Maisha na Kazi 
Alizaliwa England na kusoma katika Shule ya Millfield huko Somerset, kisha akasoma katika Chuo cha Brasenose, Oxford, ambako alipata shahada ya zoolojia. Mawer alifanya kazi kama mwalimu wa biolojia kwa muda mrefu wa maisha yake.

Alichapisha riwaya yake ya kwanza, *Chimera* (Hamish Hamilton, 1989), akiwa na umri wa miaka 41. Kitabu hiki kilishinda Tuzo ya McKitterick kwa waandishi waliovuka miaka 40. Baada ya vitabu vitatu vilivyopata mafanikio ya wastani, alichapisha *Mendel’s Dwarf* (1997), ambacho kilimtambulisha zaidi kama mwandishi mashuhuri pande zote mbili za Atlantiki. *The New York Times* ilikitaja kama "riwaya yenye ucheshi na dhamira pana."

Haki za kutengeneza filamu kutoka kwa riwaya yake zilinunuliwa na Uzo, na baadaye Barbra Streisand alinunua haki hizo pia. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1948
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Waandishi wa Marekani
Gianluca Zavarise

**Gianluca Zavarise** (alizaliwa 28 Julai 1986) ni mchezaji mstaafu wa soka kutoka Kanada ambaye alicheza kama kiungo.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Wynonna Judd

**Wynonna Ellen Judd** (anajulikana kwa jina moja kama **Wynonna**; alizaliwa kwa jina **Christina Claire Ciminella** mnamo 30 Mei 1964) ni mwimbaji wa muziki wa country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Barthold Halle

**Barthold Johan Halle** (22 Mei 1925 – 12 Februari 2025) alikuwa mwongozaji wa jukwaa, mwongozaji wa filamu, na mkurugenzi wa tamthilia kutoka Norwei.

## Maisha na Kazi 
Halle alianza kazi yake katika *Studioteatret* mnamo 1947, kisha akawa mwongozaji wa jukwaa katika Rogaland Teater kutoka 1949 hadi 1952. Baadaye, alijiunga na Folketeatret kutoka 1952 hadi 1959.

Aliongoza filamu Afrikaneren (1966) na Ungen (1974). Kati ya 1978 na 1984, alihudumu kama mkurugenzi wa tamthilia katika Oslo Nye Teater.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1925
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Waongozaji filamu
Jamii:Watu wa Norwei
Carlos Zeballos

thumb|Zeballos mwaka 2009
**Carlos Zeballos** ni mchezaji wa zamani wa soka kutoka Kanada ambaye alicheza katika Ligi ya Taifa ya Soka ya Kanada na Ligi ya Soka ya Kanada.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Lois Johnson

**Lois Johnson Scoggins** (amezaliwa 15 Mei, 1942 – amefariki 7 Julai, 2014) alikuwa mwimbaji wa muziki wa country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Holmes Rolston III

**Holmes Rolston III** (19 Novemba 1932 – 12 Februari 2025) alikuwa mwanafalsafa wa Marekani aliyekuwa Profesa Mashuhuri wa Falsafa katika Chuo Kikuu cha Jimbo la Colorado. Anajulikana zaidi kwa mchango wake katika maadili ya mazingira na uhusiano kati ya sayansi na dini.

Miongoni mwa tuzo alizopokea, Rolston alishinda Tuzo ya Templeton ya 2003, ambayo alikabidhiwa na Prince Philip katika Ikulu ya Buckingham. Alihudumu kama mhadhiri wa Gifford katika Chuo Kikuu cha Edinburgh mnamo 1997–1998. Pia alikuwa mshauri katika Baraza la Ushauri la METI (Messaging Extraterrestrial Intelligence).

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1932
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanafalsafa wa Marekani
Jamii:Maprofesa
Caroline Jones

**Caroline Jones** (amezaliwa 30 Juni, 1990) ni mwimbaji, mtunzi wa nyimbo, mpiga vyombo vingi, na mtangazaji wa redio wa muziki wa country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Sigrid Metz-Göckel

**Sigrid Metz-Göckel** (Schneider, 18 Agosti 1940 – 11 Februari 2025) alikuwa mtaalamu wa sosholojia, sayansi ya siasa, na saikolojia ya kijamii kutoka Ujerumani. Alibobea katika masuala ya jinsia, utafiti wa elimu, na mbinu za ufundishaji.

Alikuwa profesa katika Chuo Kikuu cha Dortmund kuanzia 1976 hadi 2005, ambako alianzisha kituo cha didaktiki na kuongoza maendeleo ya masomo ya wanawake nchini Ujerumani. Mnamo 1981, alianzisha kozi ya masomo ya wanawake chuoni.    

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1940
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanasosholojia wa Ujerumani
Jamii:Wanasaikolojia
Diana Jones

**Diana Jones** ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo wa Marekani anayeishi Nashville, Tennessee.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Frantzly Zephirin

**Frantzly Zephirin** (alizaliwa Agosti 14, 1992) ni mchezaji wa zamani wa soka kutoka Kanada.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Christian Zeppieri

**Christian Zeppieri** (alizaliwa Mei 4, 2003) ni mchezaji wa kitaalamu wa soka kutoka Kanada anayechezea York United FC na pia anacheza katika U Sports kwa ajili ya York Lions.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Kacey Jones

**Gail Zeiler** (amezaliwa 27 Aprili, 1950 – amefariki 1 Septemba, 2016), anajulikana kitaalamu kama **Kacey Jones**, alikuwa mwimbaji na mtunzi wa nyimbo kutoka Marekani, mtayarishaji na mchekeshaji.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Peter Zezel

thumb|Zezel mwaka 1992
**Peter Zezel** (Alizaliwa Aprili 22, 1965 – Alifariki Mei 26, 2009) alikuwa mchezaji wa kitaalamu wa ice hockey kutoka Kanada, alicheza kama mchezaji wa kati na alitumia misimu 15 katika Ligi ya kitaifa ya Hockey kuanzia mwaka 1984 hadi mwaka 1999.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Rida Zouhir

**Rida Zouhir-Takedam** (alizaliwa Novemba 23, 2003) ni mchezaji wa soka wa kitaalamu kutoka Kanada ambaye hivi karibuni alicheza kama kiungo kwa timu ya Birmingham Legion FC katika Ligi ya USL, kwa mkopo kutoka CF Montréal wa Ligi kuu ya soka.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Naomi Judd

thumb|Judd mwaka 2012
**Naomi Judd** (alizaliwa **Diana Ellen Judd** 11 Januari, 1946 – amefariki 30 Aprili, 2022) alikuwa mwimbaji na mwigizaji kutoka Marekani, maarufu kwa muziki wa country.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Joe Zupo

thumb|Zupo mwaka 2015
**Joseph Saverio Zupo** (alizaliwa Septemba 20, 1992) ni kocha wa soka kutoka Kanada na mchezaji wa zamani, ambaye anahudumu kama kocha mkuu mwenza wa Burnaby FC katika Ligi ya kwanza ya British Kolumbia na kama kocha msaidizi katika programu ya soka ya wanaume ya Chuo Kikuu cha British Kolumbia.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Alison Krauss

thumb|Krauss akifanya maonyesho katika MerleFest ya mwaka 2007.
**Alison Maria Krauss** (alizaliwa 23 Julai, 1971) ni mwimbaji wa muziki wa Bluegrass na Country, mpiga fiddler, na mtayarishaji wa muziki kutoka Marekani. 

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Norah Jones

**Norah Jones** (Alizaliwa **Geethali Norah Jones Shankar** 30 Machi, 1979)Ni msanii wa muziki na mwandishi wa nyimbo kutoka Marekani. 

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Candye Kane

**Candice Caleb** (alizaliwa 13 Novemba, 1961 – alifariki 6 Mei, 2016) anayejulikana kitaaluma kama **Candye Kane** alikuwa mchezaji filamu za watu wazima kutoka Marekani, na baadaye kuwa msanii wa blues.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Norma Mora

**Norma Helen García Mora Starr** (30 Aprili 1943 – 11 Februari 2025) alikuwa mwigizaji wa filamu kutoka Mexico. Wakati wa kifo chake, alikuwa mmoja wa waigizaji wa mwisho wa enzi ya dhahabu ya sinema ya Mexico.

## Maisha na Kazi 
Mora alizaliwa Mexico City mnamo 30 Aprili 1943, na alikuwa na asili ya Kiarabu, Kiayalandi, na Kiyahudi. Mnamo 1959, alishinda shindano la urembo lililodhaminiwa na jarida maarufu la Mexico.

Aliigiza katika filamu kadhaa maarufu, ikiwa ni pamoja na *Qué perra vida* (1963), ambapo alicheza kama mpinzani, na *Los astronautas* (1964), ambapo alicheza kama mpenzi wa Capulina, Rauna, kutoka sayari ya Venus.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1943
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Waigizaji filamu wa Mexiko
Graham Richards

**William Graham Richards** CBE FRS FLSW CChem HonFRSC (1 Oktoba 1939 – 11 Februari 2025) alikuwa mwanakemia na mshiriki mstaafu wa Chuo cha Brasenose, Oxford.

Aliwahi kuwa mkuu wa idara ya kemia katika Chuo Kikuu cha Oxford kutoka 1997 hadi 2006. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1939
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanakemia wa Marekani
Krystal Keith

**Krystal Ladawn Covel Sandubrae**, anayejulikana kitaaluma kama **Krystal Keith** (alizaliwa 30 Septemba, 1985), ni msanii wa muziki wa country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Joanie Keller

**Joanie Keller** (amezaliwa Wayne, Nebraska)  Ni mwimbaji wa muziki wa country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Kristen Kelly

**Kristen Kelly** ni mwimbaji wa muziki wa country kutoka Lorena, Texas, Marekani. 

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Jerome Drayton

**Jerome Drayton** (10 Januari 1945 – 10 Februari 2025) alikuwa mwanariadha wa Kanada aliyeshiriki mashindano ya mbio ndefu kimataifa.

Alizaliwa kama *Peter Buniak* nchini Ujerumani na alihamia Kanada katikati ya miaka ya 1950 baada ya mama yake kuhamia huko baada ya talaka na baba yake. Inasemekana alichagua jina lake jipya kwa msingi wa wanariadha wawili mashuhuri aliowahusudu: *Harry Jerome*, mshikaji wa rekodi ya dunia wa zamani wa Kanada, na *Paul Drayton*, Mmarekani aliyekuwa mshikaji wa rekodi ya dunia katika mbio za kupokezana za 4 × 100 m kama sehemu ya timu ya Marekani. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1945
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanariadha wa Kanada
Frits Bolkestein

**Frederik "Frits" Bolkestein** (alizaliwa 4 Aprili 1933 – alifariki 17 Februari 2025) alikuwa mwanasiasa na mtaalamu wa nishati kutoka Uholanzi, ambaye alihudumu kama Kiongozi wa Chama cha Watu kwa Uhuru na Demokrasia (VVD) kutoka 1990 hadi 1998 na Kamishna wa Soko la Ndani la Umoja wa Ulaya kutoka 1999 hadi 2004 chini ya Romano Prodi.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1933
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanasiasa wa Uholanzi
Jamii:Wataalamu
Senzo Mfayela

**Senzo Brian Mfayela** (23 Novemba 1961 – 17 Februari 2025) alikuwa mfanyabiashara na mwanasiasa wa Afrika Kusini.

Alikuwa mwakilishi wa Chama cha Inkatha Freedom Party (IFP) katika Bunge la Taifa kutoka 1994 hadi 1999. Pia alihudumu kama Afisa Mtendaji Mkuu wa Buthelezi Foundation, taasisi iliyoanzishwa na Mangosuthu Buthelezi. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1961
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanasiasa wa Afrika Kusini
Jamii:Wafanyabiashara wa Afrika Kusini
Mary Ann Kennedy

**Mary Ann Kennedy** ni mtunzi wa nyimbo za muziki wa country kutoka Marekani. 

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Edwin Clark

**Edwin Clark** (25 Mei 1927 – 17 Februari 2025) alikuwa mwanasiasa maarufu kutoka Nigeria, kiongozi wa Ijaw na mwanasiasa kutoka Jimbo la Delta. Alifanya kazi na utawala wa gavana wa kijeshi *Samuel Ogbemudia* na mkuu wa nchi, Jenerali Yakubu Gowon kati ya 1966 na 1975. Mnamo 1966, alikuwemo kwenye kamati ya ushauri kwa gavana wa kijeshi wa Mkoa wa Mid-Western, David Ejoor, na kuteuliwa kuwa Kamishna wa Habari wa Shirikisho mwaka 1975. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1927
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanasiasa wa Nigeria
Tiera Kennedy

**Tiera Kennedy** (alizaliwa **Leftwich** tarehe 24 Julai, 1998) ni msanii wa muziki wa country kutoka Marekani, mtunzi wa nyimbo na mwimbaji. 

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Kerry Kersh

**Kerry Kersh** (alizaliwa **Harvick** tarehe 10 Septemba, 1974) ni msanii wa muziki wa country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Itch Jones

**Richard C. "Itch" Jones** (alizaliwa 1938) alikuwa kocha wa baseball wa chuo kikuu kutoka Marekani.

Jones alivunjika mguu akiwa darasa la tatu, na cast alilovaa lilisababisha hisia kali za kuwashwa. Ili kupata faraja kidogo, aliingiza shina la flyswatter kati ya cast na mguu wake. Dada yake, Albert, alimpa jina la "Itchy". Jina hilo lilikubalika, ingawa kwa miaka ya baadaye lilifupishwa kuwa "Itch".  

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1938
Jamii:Makocha
Jamii:Watu wa Marekani
Cheyenne Kimball

**Cheyenne Nichole Kimball** (alizaliwa 27 Julai 1990) ni mwimbaji, mtunzi wa nyimbo, mchezaji gitaa, na mchezaji mandolini kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Jill King

**Jill Christine King** (alizaliwa Arab, Alabama tarehe 2 Aprili, 1973) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Paquita la del Barrio

**Francisca Viveros Barradas** (anajulikana kitaalamu kama *Paquita la del Barrio*, "Paquita kutoka kwa jirani"; 2 Aprili 1947 – 17 Februari 2025) alikuwa mwimbaji, mtunzi wa nyimbo, na mwigizaji kutoka Mexico.

Alikuwa mrembo aliyepewa tuzo ya Grammy ambaye alifanya kazi katika aina za muziki za rancheras, boleros na aina nyingine za muziki wa jadi na wa kisasa wa Mexico.  

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Waimbaji wa Meksiko
Jamii:Waliozaliwa 1947
Jamii:Waigizaji filamu wa Mexiko
Caroline Kole

**Caroline Kole** (alizaliwa Caroline Kudelko; tarehe 2 Julai, 1997) ni mwimbaji, mtunzi wa nyimbo, na mpigaji wa gitaa kutoka Marekani ambaye alianza kufanya maonyesho chini ya jina la jukwaa Suite Caroline.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Jana Kramer

**Jana Rae Kramer**(alizaliwa Desemba 2, 1983) ni mwigizaji na mwimbaji wa muziki wa nchi kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
La Costa

**LaCosta Tucker** (alizaliwa 12 Desemba, 1951) ni msanii wa muziki wa nchi kutoka Marekani ambaye alirekodi katika miaka ya 1970 na 1980 kama **La Costa**.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Shannon LaBrie

**Shannon LaBrie** Ni msanii, mtunzi wa nyimbo, mchezaji gitaa, na mpiga kinanda kutoka Lincoln, Nebraska, Marekani, akiishi Nashville, Tennessee, tangu 2008.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Skylar Laine

**Skylar Laine** (alizaliwa **Skylar Laine Harden** 1 Februari, 1994) ni mwimbaji kutoka Marekani kutoka Brandon, Mississippi.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Sophie Kafuti

**Sophie Kafuti** ni mtendaji wa Kongo aliyebobea katika teknolojia za malipo ya kidijiti. Tangu Oktoba 2021, amekuwa Mkurugenzi Mtendaji wa Visa kwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo ndani ya Kikundi cha Afrika Magharibi na Kati.

## Maelezo ya maisha 
Kafuti ana Shahada ya Uchumi na Fedha kutoka Chuo Kikuu cha York huko Toronto, pamoja na MBA ya Utekelezaji kutoka Shule ya Fedha na Usimamizi ya Frankfurt. Pia amehitimu mafunzo ya mkakati wa biashara endelevu katika Shule ya Biashara ya Harvard.

Kazi yake ilianzia nchini Canada, ambapo alifanya kazi kwa zaidi ya miaka saba katika Languageen, MasterCard na Moneris Solutions, kampuni ya fintech inayohusika na usindikaji wa malipo. Mnamo 2008, alirudi DRC kujiunga na Benki ya Kongo kama mkurugenzi wa shughuli kwa miaka minne, kabla ya kurudi Citi. Katika kipindi cha miaka yake tisa katika Citi, alichukua nafasi mbalimbali muhimu, kuanzia maendeleo ya biashara hadi makamu wa rais, mkurugenzi mtendaji wa bidhaa.

Baada ya hapo alijiunga na Fintech Flash kama Mkurugenzi wa Fedha na/au Mkurugenzi Mtendaji wa muda, kabla ya kuongoza Visa nchini DRC. Chini ya uongozi wake, Visa inaimarisha msimamo wake kama kiongozi wa ulimwengu katika teknolojia ya malipo ya dijiti nchini humo.

Miradi na Mambo Yaliyotimizwa Sophie Kafuti ni mtetezi wa kujumuisha kifedha na elimu kwa wote, pamoja na ujasiriamali. Alitajwa miongoni mwa wanawake 60 wenye ushawishi mkubwa barani Afrika katika uwanja wa fintech na jarida la African Shapers na alikuwa mwanachama wa jury wa Tuzo ya Orange ya Ujasiriamali wa Jamii barani Afrika na Mashariki ya Kati (POESAM) nchini DRC kwa toleo la 2023.

Chini ya uongozi wake, Visa ilizindua mipango kadhaa nchini DRC, ikiwa ni pamoja na mpango wa elimu ya kifedha na dijiti kwa kushirikiana na Mfuko wa Ujumuishaji wa Fedha nchini DRC (FPM), ili kuwapa raia wa Kongo maarifa muhimu ya kusimamia fedha zao kwa ufanisi na kupitisha njia za malipo ya dijiti.

Pia imesimamia ushirikiano wa kimkakati na benki za ndani na fintechs kuunganisha huduma za Visa katika majukwaa ya malipo ya rununu, na hivyo kuwezesha upatikanaji wa huduma za kifedha kwa mamilioni ya Wakongo.

## Maisha binafsi 
Sophie Kafuti ameolewa na ni mama wa watoto wawili. Amejitolea katika kuwawezesha wanawake na mipango ambayo ina athari chanya kwa jamii yake.

## Tanbihi 
Jamii:wanawake wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Holly Lamar

**Mary "Holly" Holladay Lamar** (alizaliwa 1966 katika Atlanta, Georgia) ni mwimbaji na mtunzi wa muziki wa nchi kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Dawn Landes

**Dawn Landes** (alizaliwa 5 Desemba, 1980) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo na mchezaji wa muziki kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Denzil Meyrick

**Denzil Meyrick** (28 Novemba 1965 – Februari 2025) alikuwa mwandishi maarufu wa riwaya kutoka Uskoti. Kabla ya kuwa mwandishi, alifanya kazi kama afisa wa polisi katika Polisi ya Strathclyde na baadaye kuwa meneja wa Springbank Distillery huko Campbeltown, Argyll. Tangu 2012, Denzil Meyrick alifanya kazi kama mwandishi wa riwaya za uhalifu za Kiskoti. Pia alikuwa mkurugenzi mtendaji wa kampuni ya uzalishaji wa vyombo vya habari ya Houses of Steel. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1965
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Waandishi wa Uskoti
Julian Holloway

**Julian Holloway** (24 Juni 1944 – Februari 2025) alikuwa muigizaji wa Kiingereza. Alikuwa mtoto wa muigizaji na mwimbaji wa vichekesho Stanley Holloway na mchezaji wa koro na muigizaji wa zamani Violet Lane. Alikuwa baba wa mwandishi na mrembo wa zamani *Sophie Dahl*.  

## Maisha ya awali 
Holloway alizaliwa huko Watlington, Oxfordshire, Uingereza mnamo 24 Juni 1944. Alisoma katika Shule ya Ludgrove, Shule ya Harrow, na Akademi ya Royal ya Sanaa za Kidramatic.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1944
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Waigizaji filamu wa Uingereza
Miranda Lambert

thumb|Miranda Lambert (2008)
**Miranda Leigh Lambert** (alizaliwa 10 Novemba, 1983) ni mwimbaji wa muziki wa country, mtunzi wa nyimbo na mchezaji wa gitaa kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Crystal Gayle

**Brenda Gail Webb** (alizaliwa 9 Januari, 1951), anajulikana kitaalamu kama **Crystal Gayle** ni mwimbaji wa muziki wa country kutoka Marekani, maarufu kwa wimbo wake maarufu wa mwaka 1977 "Don't It Make My Brown Eyes Blue".

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Aleksandr Komissarov

**Aleksandr Pavlovich Komissarov** (26 Agosti 1950 – 17 Februari 2025) alikuwa mkufunzi wa soka wa Kirusi. Kuanzia mwaka 2009, alisimamia timu ya Ligi ya Soka ya Wapenzi FC Stroitel Penza.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1950
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Makocha
Jamii:Watu wa Urusi
Mary Gauthier

**Mary Veronica Gauthier** (alizaliwa 11 Machi, 1962) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo wa muziki wa folk kutoka Marekani, ambaye ameshindania tuzo ya Grammy Awards.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Kristin Garner

**Kristin Garner** (alizaliwa huko Owego, New York) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Marika Sherwood

**Marika Sherwood** (8 Novemba 1937 – Februari 2025) alikuwa mtaalamu wa historia, mwelekezi na mwandishi aliyezaliwa Hungaria na aliyeishi Uingereza. Alikuwa mmoja wa waanzilishi wa Chama cha Mafunzo ya Historia ya Waafrika na Waasia na mtafiti mtaalamu katika historia ya watu wa Kiafrika wa Kiingereza. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1937
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanahistoria wa Uingereza
Jamii:Wanahistoria wa Hungaria
Edith Frost

**Edith Frost** (alizaliwa 18 Agosti, 1964) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo kutoka Marekani, ambaye anasema kuwa muziki wake ni "psychedelia inayochanganyika na country". 

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Janie Fricke

**Jane Marie Fricke** (alizaliwa 19 Desemba, 1947) ni mwimbaji wa muziki wa country kutoka Marekani. 

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Dori Freeman

**Dori Freeman** ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo kutoka Marekani anayeishi Galax, Virginia.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Adrianna Freeman

**Adrianna Freeman** ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo kutoka Marekani anayejulikana kwa muziki wa country.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Nanci Griffith

**Nanci Caroline Griffith** (amezaliwa 6 Julai, 1953 – amefariki 13 Agosti, 2021) alikuwa mwimbaji, mchezaji gitaa, na mtungaji wa nyimbo kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Connie Francis

**Concetta Rosa Maria Franconero**  Alizaliwa 12 Disemba, 1937, anajulikana kwa jina la **Connie Francis** ni mwimbaji wa muziki wa pop kutoka Marekani, mwigizaji, na mrembo maarufu wa nyimbo aliyeongoza orodha za nyimbo mwishoni mwa miaka ya 1950 na mapema miaka ya 1960.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Mary Ford

**Mary Ford** (alizaliwa **Iris Colleen Summers** 7 Julai, 1924 – amefariki 30 Septemba, 1977) alikuwa mtungaji wa gitaa na mwimbaji kutoka Marekani na alikuwa nusu ya timu ya muziki ya mume na mke, Les Paul na Mary Ford. 

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Kye Fleming

**Rhonda Kye Fleming** (alizaliwa 9 Oktoba, 1951) ni mwimbaji wa muziki na mwandishi kutoka nchini Marekani, anayeishi Nashville, Tennessee.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Ushetani

**Ushetani** ni kundi la imani za kidini, kiitikadi, au kifalsafa zinazotokana na shetani. Tafsiri ya Shetani inatofautiana kulingana na matawi mbalimbali ya Ushetani, ambapo baadhi wanamchukulia kama Mungu halisi, huku wengine wakimwona kama ishara ya uhuru wa mtu binafsi, uasi, au mwangaza wa kiakili.

## Aina za ushetani
### Ushetani wa kimuungu
Unajulikana pia kama "Ushetani wa Kiroho" au "Ushetani wa Kiasili." Wafuasi wa aina hii wanamwamini Shetani kama kiumbe halisi cha kiroho na wanamwabudu au kumheshimu. Baadhi ya Mashetani wa kimuungu wanamuona Shetani kwa mujibu wa tafsiri za Kikristo, huku wengine wakimwelewa kwa mtazamo tofauti wa kipekee.

### Ushetani wa kifalsafa
Ushetani huu haumchukulii Shetani kama kiumbe halisi bali kama ishara ya uhuru wa mtu binafsi na nguvu ya kibinafsi. Mfano mashuhuri wa aina hii ni Ushetani wa LaVey, ulioanzishwa na Anton LaVey mwaka 1966 kupitia kitabu chake "The Satanic Bible". Unahimiza ubinafsi, nguvu ya mtu binafsi, na fikra za kimantiki badala ya ibada kwa kiumbe cha nje.

## Aina nyingine za ushetani
Baadhi ya tafsiri nyingine za Ushetani ni pamoja na:

*Ulusiferi (Luciferianism) – Unalenga mwangaza wa kiakili na maarifa, mara nyingi ukihusiana na kiumbe wa Lusiferi.
*Mapokeo ya Njia ya Kushoto (Left-Hand Path) – yanazingatia nguvu ya kibinafsi, matumizi ya uchawi, na kupinga maadili ya kijamii.

## Imani na misingi
Ingawa imani za Washetani zinatofautiana, mada kuu ni pamoja na:
*Nguvu ya mtu binafsi na ubinafsi
*Upinzani dhidi ya mamlaka za kidini
*Matumizi ya alama na sherehe maalum
*Uwajibikaji wa kibinafsi na fikra huru

Sherehe na desturi hutofautiana kulingana na tawi husika la Ushetani. Wengine hutumia uchawi wa sherehe, huku wengine wakisisitiza falsafa na maendeleo ya kibinafsi.

## Ukosoaji
Ushetani mara nyingi umepotoshwa katika vyombo vya habari na utamaduni wa umaarufu, hasa wakati wa "Satanic Panic" katika miaka ya 1980 na 1990. Washetani wengi hawaamini katika madhara kwa wengine na wanapinga vitendo vya kihalifu.

## Ushetani wa kisasa
Leo, Ushetani upo katika aina mbalimbali kote ulimwenguni. Mashirika kama Hekalu la Kishetani (The Satanic Temple) yanatetea utengano wa dini na serikali na hutumia Shetani kama ishara ya kupinga mamlaka kandamizi. Wakati huo huo, vikundi vidogo na watu binafsi huendeleza tafsiri zao za Ushetani kulingana na imani zao binafsi.

## Hitimisho
Ushetani ni mfumo mpana wa imani wenye tafsiri nyingi. Iwe ni wa kimuungu au kifalsafa, unazungumzia masuala ya nguvu binafsi, uasi, na kuhoji mamlaka za kidini za jadi.

## Marejeo
Jamii:Dini
Jenee Fleenor

**Jenee Fleenor** ni mchezaji muziki kutoka Marekani. Yeye ni mwimbaji na mwandishi wa nyimbo, anapiga fiddle, mandolin na gitaa na amewahi kutumbuiza na wanamuziki na bendi mbalimbali.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Luis Estaba

**Luis Alberto Estaba** (13 Agosti 1938 – 16 Februari 2025) alikuwa bondia kutoka Venezuela, alizaliwa katika mji wa Güiria. Alijulikana kwa jina la utani "Lumumba", ambalo linasemekana alipewa kutokana na kufanana na kiongozi wa Kongo Patrice Lumumba.

Alianza mchezo wa ngumi akiwa na umri wa miaka 29, akiwa ni mchezaji mzee kwa ajili ya ngumi. Alikuwa mtaalamu wa ngumi kuanzia mwaka 1967, alishinda Pedro Garcia kwa knockout katika pambano lake la kwanza tarehe 28 Februari mwaka huo.  

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1938
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Mabondia
Jamii:Watu wa Venezuela
Juni Fisher

**Juni Fisher** (aliyezaliwa takriban 1956) ni mwimbaji, mwandishi wa nyimbo wa muziki wa magharibi na muziki wa kiasili.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Sierra Ferrell

**Sierra Elizabeth Ferrell** (aliyezaliwa 3 Agosti, 1988) ni mwimbaji, mwandishi wa nyimbo na mwanamuziki kutoka West Virginia, Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Rosie Flores

**Rosie Flores** (alizaliwa **Rosalie Flores** 10 Septemba, 1950) ni mwimbaji, mtungaji wa nyimbo na muziki kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Donna Fargo

**Donna Fargo** (aliyezaliwa kama **Yvonne Vaughn** 10 Novemba, 1945) ) ni mwimbaji wa muziki wa country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
McKenna Faith

**McKenna Garcia** (aliyezaliwa 6 Januari, 1995), anayejulikana zaidi kwa jina lake la kisanii **McKenna Faith** ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo na muziki wa country kutoka Ukiah, California.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Carter Faith

**Carter Faith Jones** (aliyezaliwa 14 Juni, 2000), anayejulikana kitaaluma kama **Carter Faith** ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo wa muziki wa country kutoka Marekani. Ameshatoa EP mbili, *Let Love Be Love* na *Man*.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Viktor Antonov

**Viktor Antonov** (Bulgarian: Виктор Антонов; 1972 – 2025) alikuwa msanii kutoka Bulgaria, maarufu kwa kazi yake katika michezo ya video ya Half-Life 2 na Dishonored.

## Maisha na kazi 
Antonov alizaliwa Sofia, Bulgaria mwaka 1972. Alihamia Paris akiwa na umri wa miaka 17, kisha alihamia Marekani ambapo alifanya kazi katika Valve Corporation huko Seattle na kuwa maarufu kwa kazi yake katika Half-Life 2. Baada ya hapo, alifanya kazi katika Arkane Studios huko Lyon, na kisha akawa msimamizi wa ubunifu katika ZeniMax Media baada ya kutolewa kwa Dishonored. 

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wasanii
Jamii:Watu wa Bulgaria
Jamii:Waliozaliwa 1972
Shelly Fairchild

**Shelly Fairchild** (alizaliwa 23 Agosti 1977) ni msanii wa kurekodi muziki kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Barbara Fairchild

**Barbara Fairchild** (aliyezaliwa 12 Novemba, 1950) ni mwimbaji wa muziki wa country na injili kutoka Marekani, anayejulikana zaidi kwa wimbo wake maarufu wa country wa mwaka 1973 "Teddy Bear Song" pamoja na nyimbo zingine za country.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Prison militaire de Kasapa

**Gereza la Kijeshi la Kasapa** ni gereza la Lubumbashi, katika mkoa wa Haut-Katanga, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Gereza hilo ni mojawapo ya magereza makuu nchini humo na ni kubwa zaidi katika eneo la Katanga.

## Historia 
Gereza la Kasapa lilijengwa wakati wa ukoloni wa Ubelgiji. Mwanzoni lilitumiwa kama kituo cha magereza kwa wahalifu wa kawaida na wafungwa wa kisiasa. Tangu uhuru wa nchi hiyo mwaka 1960, imeendelea kutumika chini ya utawala mbalimbali wa Kongo, na kuwa ishara ya mfumo wa magereza nchini humo.

## Masharti ya kifungo 
Kama ilivyo kwa magereza mengi katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Kasapa mara nyingi huchambuliwa kwa hali yake ya kifungo. Kuongezeka kwa idadi ya wafungwa ni tatizo kubwa, kwa kuwa uwezo wa kufungia wa wafungwa umezidi idadi ya wafungwa. Miundombinu ni ya kale na huduma za afya ni chache. Ripoti nyingi za mashirika yasiyo ya kiserikali zinasema kwamba kuna hali ngumu za maisha, kama vile ukosefu wa chakula, usafi, na usalama.

## Matukio na matukio 
Katika gereza la Kasapa kumekuwa na visa vingi vya watu kutoroka na kuasi. Mwaka 2016 kulikuwa na utorokaji mkubwa wa wafungwa kadhaa. Mwaka 2020, tukio lingine kubwa liliripotiwa, likionyesha udhaifu wa usalama wa taasisi hiyo.

## Jukumu na mageuzi 
Mamlaka za Kongo zimetangaza mara kwa mara mageuzi ya kuboresha hali ya magereza na usalama katika gereza la Kasapa. Hata hivyo, maendeleo bado ni madogo kwa sababu ya ukosefu wa fedha na ufisadi ulioenea katika mfumo wa mahakama na magereza nchini humo.

## Tazama pia 
### Makala zinazohusiana 
== Viungo vya nje = ==

## Maelezo ya ziada 
Jamii:Lubumbashi
Jamii:Makala yasiyo na viungo vya ndani
Gereza Kuu la Munzenze

**Gereza Kuu la Munzenze** ni gereza lililo Goma, mji mkuu wa jimbo la Kivu Kaskazini, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (DRC). Ina jukumu muhimu katika mfumo wa mahakama katika eneo hilo, ingawa inakabiliwa na changamoto nyingi kutokana na idadi kubwa ya watu na hali mbaya za kifungo.

## Historia 
Jela ya Munzenze ilijengwa kwa ajili ya idadi ndogo ya wafungwa, lakini mara nyingi ilikuwa imejaa wafungwa wengi mno. Mwaka 2012, wakati wa uvamizi wa Goma na kundi la waasi la M23, gereza hilo liliharibiwa sana, ikiwemo uharibifu wa baadhi ya miundombinu yake, ambayo ilizidisha hali mbaya ya kifungo.

## Kurekebishwa upya 
Kufuatia uharibifu uliotokea, Ujumbe wa Shirika la Umoja wa Mataifa la Kudumisha Utulivu nchini DRC (MONUSCO) ulianza, mnamo 2017, ukarabati wa jengo la zamani la gereza. Kazi hiyo ilichukua miezi 16 na ilikusudiwa kupunguza idadi ya wafungwa na kuboresha hali ya maisha ya wafungwa. Mradi huo ulihusisha kurekebisha vyumba 22, kujenga choo cha ndani na cha nje, na kujenga jiko na chumba cha kusikiliza kesi.

## Mashambulizi ya hivi karibuni 
Licha ya jitihada za kurekebisha hali, gereza la Munzenze liliendelea kukabili matatizo makubwa. Mnamo Novemba 2024, mgogoro wa kibinadamu uliripotiwa kutokana na uhaba wa chakula na dawa, na kuhatarisha maisha ya wafungwa zaidi ya 4,000. Hali hii imezidishwa na kuondolewa kwa mashirika ya misaada, kama vile Medecins Sans Frontieres, ambayo hapo awali yalitoa msaada muhimu.

Tarehe 27 Januari 2025, tukio la kusikitisha lilitokea wakati waasi wa M23 walipotumia fursa ya kuingia Goma, kutoroka kwa gereza la Munzenze. Wafungwa wapatao 4,400 walitoroka baada ya kuchoma moto sehemu ya gereza ili kuficha kutoroka kwao. Moto huo uliwaua wafungwa wanawake 141 na watoto wadogo 28 waliokuwa pamoja nao. Juma moja baada ya tukio hilo, gereza lilikuwa tupu kabisa, maofisa walikuwa wameondoka, na miundombinu mingi ilikuwa imeharibiwa.11

## Umuhimu na changamoto za sasa 
Gereza kuu la Munzenze linaonyesha changamoto nyingi zinazokabili magereza nchini DRC, ikiwemo suala la usalama, idadi kubwa ya watu na hali mbaya za kifungo. Matukio ya hivi karibuni yanakazia umuhimu wa serikali na mashirika ya kimataifa kuhakikisha usalama na ustawi wa wafungwa, na kuimarisha mfumo wa mahakama na magereza nchini humo.

## Tazama pia 
### Makala zinazohusiana 
### Viungo vya nje 
## Maelezo ya ziada 
Jamii:Mkoa wa Kivu Kaskazini
Jamii:Makala yasiyo na viungo vya ndani
Michael O'Sullivan

'''Michael O'Sullivan'* (21 Februari 2000 – 16 Februari 2025) alikuwa mkimbizaji wa farasi wa nchini Ireland ambaye alishinda *Supreme Novices' Hurdle* na *Fred Winter Juvenile Handicap Hurdle'' katika Tamasha la Cheltenham la 2023.  

## Maisha ya awali 
O'Sullivan alizaliwa Lombardstown, County Cork na alitoka familia yenye uhusiano wa muda mrefu na mashindano ya farasi ya kitaifa. Baba yake, William, alishinda Foxhunters' Chase mwaka 1991, kwa Lovely Citizen, farasi aliye milikiwa na kuzalishwa na babu yake Owen na kufundishwa na mjomba wake Eugene. Binamu ya O'Sullivan, Maxine, pia ni mshindi wa Tamasha la Cheltenham. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 2000
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wachezaji
Jamii:Watu wa Ireland
Rachel Farley

**Rachel Farley** (aliyezaliwa 28 Machi, 1995) ni mwimbaji wa muziki wa country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Óscar Valdez

**Rubén Óscar Valdez Ferrero** (25 Juni 1946 – 16 Februari 2025) alikuwa kocha na  mchezaji wa soka wa kulipwa, alikuwa mshambuliaji. Alizaliwa Argentina, lakini alicheza sehemu kubwa ya kazi yake katika klabu ya Valencia C.F. nchini Hispania na pia aliwakilisha timu ya taifa ya Hispania.  

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1946
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wachezaji wa Hispania
Jamii:Watu wa Argentina