open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Manana Kochladze

**Manana Kochladze** (amezaliwa 1972) ni mwanamazingira na mtaalamu wa biolojia kutoka Georgia.

Alipewa Tuzo ya Mazingira ya Goldman mnamo 2004 kwa kampeni zake za mazingira, haswa kuhusu bomba la mafuta kupitia maeneo hatarishi.

Awali alifunzwa kuwa mwanasayansi, alibadilisha mwelekeo kuwa mwanaharakati wa mazingira. Mnamo 1990 alianzisha shirika lisilo la kiserikali la *Green Alternative*.

## Marejeo
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1972
Jamii:Wanawake wa Georgia
Jamii:Wanaharakati wa Georgia
Jamii:Mashindano ya uandishi wa makala za haki za binadamu
Materno wa Milano

[thumb|Mt. Materno wa Milano katika [mozaiki.]]
**Materno wa Milano** (karne ya 3 - Milano, Italia Kaskazini, karne ya 4) alikuwa askofu wa mji huo kuanzia mwaka 316 hadi 328 hivi 

. Ndiye aliyehamishima jijini kwa heshima zote masalia ya wafiadini Waafrika Nabore na Felisi .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 18 Julai.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
Jamii:Waliozaliwa karne ya 3
Jamii:Waliofariki karne ya 4
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Italia
Myrsini Malakou

**Myrsini Malakou** ni mwanabiolojia kutoka Ugiriki. Alipewa Tuzo ya Mazingira ya Goldman mnamo 2001, kwa michango yake kwa uhifadhi wa maeneo oevu (wetlands) ya Préspa, pamoja na mwanabiolojia mwenzake Giorgos Catsadorakis.

## Marejeo
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Ugiriki
Jamii:Wanaharakati wa Ugiriki
Jamii:Mashindano ya uandishi wa makala za haki za binadamu
Yosepha Alomang

**Yosepha Alomang** (Mama Yosepha) ni mwanamazingira kutoka mkoa wa Papua huko Indonesia.

Alipewa Tuzo ya Mazingira ya Goldman mnamo 2001, kwa juhudi zake za kuandaa jamii yake kupinga kampuni ya uchimbaji madini ya *Freeport-McMoRan* iliyofanya shughuli za uchimbaji madini kwa zaidi ya miongo mitatu na kuharibu misitu ya mvua, kuchafua mito, na kuhamisha jamii..

## Marejeo
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Indonesia
Jamii:Wanaharakati wa Indonesia
Jamii:Mashindano ya uandishi wa makala za haki za binadamu
Chelchel

**Chelchel** ni kijiji kipatikanacho katika Bonde la Ufa], Kaunti ya Narok, nchini Kenya.

Kina msitu na maji yanayoporomoka juu mpaka chini. Iko karibu na Masai Mara, katika wodi ya Angata Barrakoi.

Wanyama kama tumbili, nyani, nyoka, ndege wa aina nyingi, ndovu hupatikana kwani hifadhi ya Taifa ya Mara iko jirani.

Jamii:Kaunti ya Narok
Emiliani wa Silistra

[thumb|[Mchoro mdogo wa Mt. Emiliani.]]
**Emiliani wa Silistra** (alifariki Silistra, Mesia, leo nchini Bulgaria, 18 Julai 362) alikuwa kijana wa Durostoro aliyeuawa kwa ajili ya imani ya Kikristo katika dhuluma ya Juliani Mwasi. Akikataa kutii amri ya kaisari huyo, na vitisho vya mwakilishi wake Catulinus, alipindua altare ya miungu ili kuzuia isitolewe sadaka. Ndipo alipotupwa katika tanuru akafa kwa kuungua moto .

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake ni tarehe 18 Julai.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 4
Jamii:Waliofariki 362
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Bulgaria
Rufilo

.]]
**Rufilo** (karne ya 4 - karne ya 5) alikuwa Mkristo ambaye anatajwa kama askofu wa kwanza wa Forlimpopoli (Italia Kaskazini) aliyepinga sana Uario na kuleta Wapagani wote wa eneo lake kwenye imani ya Kikristo .

Alifariki akiwa na umri wa miaka 90.

Tangu zamani anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 18 Julai.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 4
Jamii:Waliofariki karne ya 5
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Italia
Arnulfo wa Metz

la kioo cha rangi.]]
**Arnulfo wa Metz** (Lay-Saint-Christophe, leo nchini Ufaransa, 582 hivi - Remiremont, 641 hivi) alikuwa mwanasiasa mwenye cheo kikubwa katika ikulu ya Dagobati I, mfalme wa Austrasia.

Baba wa watoto wawili maarufu, alichaguliwa kuwa askofu wa Metz akashughulikia uchungaji bila kuacha majukumu ya kisiasa.

Hatimaye aliruhusiwa na mfalme kwenda kwa siri kuishi kama mkaapweke karibu na monasteri ya Hamend iliyoanzishwa na rafiki yake Amato.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 18 Julai. 

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Alban Butler's *Lives of the Saints*, edited, revised and supplemented by Thurston and Attwater. Christian Classics, Westminster, Maryland.
* Christian Settipani – *La Préhistoire des Capétiens*, Première Partie.
* *Saint ARNOUL – ancêtre de Charlemagne et des Européens*, edited by Imp. Louis Hellenbrand. Le Comité d'Historicité Européene de la Lorraine, Metz, France, 1989.

Jamii:Waliozaliwa 582

Jamii:Wamonaki
Jamii:Wakolumbani
Jamii:Wakaapweke
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Wanasiasa wa Ufaransa
Theodosia wa Konstantinopoli

thumb|Picha takatifu ya Mt. Theodosia.
**Theodosia wa Konstantinopoli** (karne ya 7 - 729) alikuwa mwanamke mmonaki wa Konstantinopoli, leo nchini Uturuki, aliyeuawa chini ya kaisari Leo III wa Bizanti kwa sababu ya kulinda na wenzake picha takatifu ya Kristo isiharibiwe. 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 18 Julai au 29 Mei.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* 
* 
* 
* 
* 

Jamii:Waliozaliwa karne ya 7
Jamii:Waliofariki 729
Jamii:Mabikira
Jamii:Wamonaki
Jamii:Wafiadini Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Uturuki
Federiko wa Utrecht

**Federiko wa Utrecht** (Frisia, leo nchini Uholanzi, 780 hivi – Utrecht, leo nchini Uholanzi, 838 hivi) alikuwa askofu wa mji huo tangu mwaka 825 hivi hadi alipouawa.

Alikuwa maarufu kwa ujuzi wa Biblia na kwa juhudi katika uinjilishaji.  .

Anaheshimiwa tangu zamani kama mtakatifu, pengine mfiadini pia. 

Sikukuu yake huadhimishwa katika tarehe 18 Julai.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo ya Kiswahili
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 248-249
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 208

## Viungo vya nje
* *Nieuw Nederlandsch biografisch woordenboek. Deel 2* 

Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Gordon Michael Alexander Buchanan

**Gordon Michael Alexander Buchanan**  (alizaliwa 8 Desemba 1957)  alianzisha na tangu mda huo amekuwa akiongoza au mwenyekiti wa chama kidogo cha siasa, haki kwa wanaume na wavulana (na wanawake wanaowapenda)  (J4MB) , huko Uingereza. Pia ni mtoa maoni katika vyombo vya habari kuhusisna na masuala ya haki za wanaume.

## Marejeo
Jamii:Mashindano ya uandishi wa makala za haki za binadamu
Masedoni, Teoduli na Tasiani

**Masedoni, Teoduli na Tasiani** (walifariki Meros, Frigia, leo nchini Uturuki, 362 hivi) walikuwa Wakristo ambao kwa amri ya gavana Almaki, baada ya kuteswa kikatili, walichomwa moto kwa kubanikwa kwa ajili ya imani yao katika dhuluma ya kaisari Juliani Mwasi.

Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao ni tarehe 19 Julai au 12 Septemba au 13 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliofariki 362
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Uturuki
Aurea wa Cordoba

[thumb|[Sanamu yake ndogo katika kanisa kuu la Cordoba, Hispania.]]
**Aurea wa Cordoba** (Cordoba, Hispania, 810 - Cordoba, 856) alikuwa mjane wa familia ya Kiarabu .

Baada ya kifodini cha ndugu zake Adolfo na Yohane alikwenda kuishi kama mtawa pamoja na mama yake, Artemia. Baada ya miaka 30 huko na Waislamu waliotawala nchi hiyo, ingawa kwanza alikubali kuasi kwa hofu .

Taarifa zake ziliandikwa na Eulogi wa Kordoba
.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 19 Julai.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*Latin Saints of the Orthodox Patriarchate of Rome

Jamii:Waliozaliwa 810
Jamii:Waliofariki 856
Jamii:Wamonaki
Daniel Amneus

**Daniel Amneus** (15 Oktoba 1919 – 18 Desemba 2003) alikuwa profesa wa somo la Kiingereza katika chuo kikuu cha *California State University* huko Los Angeles. Alibobea katika kukosoa maandishi ya Shakespeare. Ndiye mtu pekee aliyeorodheshwa katika vitabu vya ''Who's Who of American Women*.

Kulingana na Richard Doyle, mhariri wa *The Liberator* na mwandishi wa kitabu *The Rape of the Male*, na rais wa *Men's Defense Association*, "Amneus alikuwa mwananadharia na msemaji wa haki za baba na harakati za haki za wanaume".

Amneus aliandika vitabu vya *The Case for Father Custody* na *The Garbage Generation''.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1919
Jamii:Waliofariki 2003
Jamii:Wanaume wa Marekani
Jamii:Wanaharakati wa Marekani
Jamii:Mashindano ya uandishi wa makala za haki za binadamu
Yohane Plessington

[thumb|Mt. Yohane wakati wa [Misa.]]
**Yohane Plessington** (Garstang, Lancashire, Uingereza, 1637 hivi – Tyburn, London, Uingereza, 19 Julai 1679) alikuwa padri wa Kanisa Katoliki kuanzia 25 Machi 1662 alipopata upadirisho huko Segovia (Hispania). 

Kisha kurudi Uingereza, alifanya utume wake kwa siri, kutokana na dhuluma ya serikali. 

Hatimaye alikamatwa na kuhukumiwa adhabu ya kifo kwa kueneza imani Katoliki. Hivyo alinyongwa na kuraruliwa chini ya mfalme Charles II.

Papa Pius XI alimtangaza mwenye heri tarehe 23 Mei 1920, halafu Papa Paulo VI tarehe 25 Oktoba 1970 alimtangaza kuwa mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake ni tarehe ya kifodini chake.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*Catholic Forum
*A brief history of Boughton

Jamii:Waliozaliwa 1637
Jamii:Waliofariki 1679
Jamii:Mapadri
Jamii:Wafiadini Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Uingereza
Vulmari

**Vulmari** (pia: **Ulmar, Vilmer, Vulmaire, Vulmar, Vulmarus, Wulmar**; Boulogne, leo nchini Ufaransa, karne ya 7 - 689 hivi) alikuwa mchungaji duni na mtu wa ndoa ambaye, baada ya kunyang'anywa mke wake, akawa padri akaenda kuishi upwekeni. Hatimaye alianzisha monasteri mbili, moja kwa wanaume, nyingine kwa wanawake, katika misitu ya nchi yake .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 20 Julai. 

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Vyanzo
*
*
*
*
*

## Marejeo mengine
*

Jamii:Waliozaliwa karne ya 7

Jamii:Mapadri
Jamii:wakaapweke
Jamii:Wamonaki
Jamii:Watawa waanzilishi
Paulo wa Cordoba

**Paulo wa Cordoba** (au **wa San Zoilo**; alifariki Cordoba, Hispania, 851) alikuwa mmonaki shemasi wa Cordoba, mfuasi wa Sisenandi, aliyekatwa kichwa na Waislamu waliotawala nchi hiyo kwa sababu alijitokeza kuungama hadharani imani yake ya Kikristo na kulaumu dini yao .

Taarifa zake ziliandikwa na Eulogi wa Kordoba
.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 20 Julai.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Vyanzo
*Tolan, John, *Medieval Christian Perceptions of Islam*, New York: Routledge, 2000. ISBN 0-8153-1426-4

## Viungo vya nje
*The Martyrs of Córdoba - Chapter 2 of "Christian Martyrs in Muslim Spain" by Kenneth Baxter Wolf

Jamii:Waliofariki 851
Jamii:Wamonaki
Jamii:Mashemasi
Christopher Caldwell

**Christopher Charles Cantwell** (pia anajulikana kama **Crying Nazi**,; alizaliwa Novemba 12, 1980) ni mwanachama wa bodi ya wanaharakati wa mlengwa wa kulia, Cantwell alianza kupata umaarufu kwa haraka baada ya  ushiriki mnamo agosti 2017 kuendesha mihadhara katika eneo la Charlottesville, Virginia.

## Marejeo
Jamii:Wanaharakati wa Marekani
Deepika Narayan Bhardwaj

**Deepika Narayan Bhardwaj** (alizaliwa 4 Desemba 1986) ni mwandishi wa habari raia wa India, mtengeneza filamu za makala na mwanaharakati wa haki za wanaume. **Bhardwaj** alijizolea umaarufu baada ya kutengeneza makala ya—Mashahidi wa ndoa, ambayo inahusu unyanyasaji wa kijinai, chini ya kifungu namba 498A (Sheria ya kupinga mahari) wa bi harusi na familia zao. Pia alifichua njama za wanaodaiwa kuathiriwa katika video yenye utata iliyosambaa ya wadada wa Rohtak kwa kuwahoji mashahidi na kukusanya ushahidi.

## Elimu na kazi
Deepika Narayan Bhardwaj alihitimu shahada ya kwanza ya tekinolojia (B.Tech) kutoka taasisi ya tekinolojia ya ya nguo na sayansi (Technological Institute of Textile & Sciences (TITS)) mwaka 2006. Pia alihitimu stashahada ya uzamili (post-graduate Diploma) ya uandishi wa habari wa runinga (television journalism) kutoka taasisi ya Indian Institute of Journalism & New Media mwaka 2009.

Pia alifanya kazi kama mhandisi wa programu (Software Engineer) katika taasisi ya Infosys kati ya 2006 to 2008 Makala yake ya kwanza katika kazi ya filamu iitwayo Gramin Dak Sevak ilichukua tuzo ya mshindi wa filamu ya mwanafunzi katika mashindano ya Jeevika: Asia Livelihood Documentary Festival mwaka 2009. Pia alifanya kama mhariri mshauri katika taasisi ya Exchange4Media tangu Novemba 2010.

## Marejeo
Jamii:waandishi wa habari
Plato wa Ankara

**Plato wa Ankara** (alifariki Ankara, Galatia, katika Uturuki ya leo, mwishoni mwa karne ya 3 au mwanzoni mwa karne ya 4) alikuwa kijana Mkristo aliyemtangaza sana Yesu akapata kufia dini yake katika dhuluma ya kaisari Dioklesyano kwa kukatwa kichwa 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 22 Julai.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* http://www.santopedia.com/santos/san-platon-de-ancira/ 

Jamii:Waliozaliwa karne ya 3
Jamii:Waliofariki 306
Jamii:Wafiadini Wakristo
Sirili wa Antiokia

**Sirili wa Antiokia** (alifariki Panonia, 306 hivi) alikuwa Patriarki wa Antiokia, leo nchini Uturuki, baada ya Timeo, kuanzia mwaka 280 hivi hadi 303 alipopelekwa uhamishoni Ulaya katika dhuluma ya kaisari Dioklesyano.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 22 Julai.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 3

Jamii:Watakatifu wa Uturuki
Anastasi wa Schemaris

**Anastasi wa Schemaris** (alifariki Schemaris, Lazica, leo nchini Georgia, mwaka 666) alikuwa mmonaki mfuasi wa Maksimo Muungamadini na mshiriki wa mateso yake kwa ajili ya imani sahihi.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake inaadhimishwa tarehe 22 Julai.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliofariki 666
Jamii:Wamonaki
Jamii:Watakatifu wa Georgia
Wandrili

[thumb|Mt. Wandrili katika [dirisha la kioo cha rangi la kanisa la Clichy.]]
**Wandrili** (pia: **Wandregisel**; Verdun, 605 - 22 Julai 668) alikuwa afisa katika ikulu ya mfalme Dagoberti I hadi mwaka 629 alipojifanya mmonaki chini ya Balderiki kisha kukubaliana na mke wake. 

Baadaye akaishi upwekeni akaanza kufuata kanuni ya Mt. Kolumbani. Mwisho alipewa upadrisho na askofu Dado akaanzisha msituni monasteri ya aina hiyo, akaiongoza kama abati hadi kifo chake.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa kila mwaka siku ya kifo chake.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Vyanzo
**Miracula Sancti Wandregisili abbatis Fontanellensis*. In *Acta Sanctorum* 32 (July 5).  Paris: Victor Palmé, 1868. 281–91.
**Translatio Sancti Wandregisili in montem Blandinium* In *Acta Sanctorum* 32 (July 5). 291–302.
**Vita Sancti Wandregisili abbatis Fontanellensis I* . In *Acta Sanctorum* 32 (July 5). 265–71.
**Vita Sancti Wandregisili abbatis Fontanellensis II*. In *Acta Sanctorum* 32 (July 5). 272–81.
**Vita Wandregiseli abbatis Fontanellensis*, ed. B. Krusch. In *Passiones vitaeque sanctorum aevi Merovingici 3*, ed. Wilhelm Levison, 1-24. MGH SS rer. Merov. 5. Hanover, 1910. 1-24. Available from the Digital MGH.

Jamii:Wakolumbani
Jamii:Wakaapweke
Jamii:Mapadri
Jamii:Watawa waanzilishi
Menelei wa Menat

[thumb|[Sanamu yake katika kanisa la Menat.]]
**Menelei wa Menat** (656/660 - Précigné, Anjou, leo nchini Ufaransa - Menat, Auvergne, 720 hivi) alikuwa mmonaki chini ya Teofredo abati baada ya kukimbia arusi aliyoandaliwa na baba yake.

Mwisho, akisaidiana na Saviniani, alifufua monasteri ya Menat akawa abati wake hadi alipofariki.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 22 Julai.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 656

Jamii:Watawa waanzilishi
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Angata Barrikoi

**Angata Barrikoi** ni kata inayopatikana katika kaunti ya Narok, Kenya. Eneo ni la km² 315.20.

## Watu
Ina watu wanaokadiriwa 24,945 (2019) na vijiji vidogo kama: Kabusa, Oldonyorok, Ongata, Tebengwet, Kabchinese, Kabwolta, Kondamet, Leoboinet na Sacfo.

## Makabila
Kuna makabila mengi kama Wakikuyu, Wakisii lakini Wakipsigis ni 10,000. Kuna Wasomali ambao wanafanya biashara katika maduka.

## Dini
Kuhusu dini, wanakadiriwa watu elfu kumi ni Wakristo, lakini watu wengi huchanganya dini za jadi na za Kikristo, hivyo ni ngumu kutambua. Wengi ni Waprotestanti na mia tisa ni wa dini za jadi. 

Hakuna msikiti.

## Kilimo na ufugaji
Watu wengi wanafuata ufugaji wa ng'ombe na pia mbuzi na kondoo. Lakini pia watu wanalima hasa mahindi na pia maharagwe. Mboga kama sukuma wiki pia inapendwa sana na kuliwa na watu wengi.

## Masoko
Kuna vijisoko vidogo kama: soko la Ongata na la Oldonyorok. Pia kuna maduka mengi na maghala ambapo nafaka kama mahindi huwekwa na kuuzwa. Pesa zinazotumika ni Shilingi ya Kenya na Shilingi ya Tanzania.

## Masomo
Shule nyingi zimejengwa ili wanafunzi wasome, kama shule za sekondari za Ongata na 0ldonyorok. Pia kuna vyuo vingi, hasa cha Oldonyorok, ambapo mambo ya ufundi hufundishwa.

## Afya
Vituo vya matibabu ni vichache mno, kituo kinachojulikana ni *Angata Health Centre*. Kuna famasia nyingi hasa katika maduka ya Angata na Oldonyorok.

## Michezo
Kuna timu ya mpira wa miguu inayoitwa Angata Victors FC.

## Tanbihi
Jamii:Kaunti ya Narok
Jamii:Kata za Kenya
Filipo Evans

**Filipo Evans, S.J.** (1645 - 22 Julai 1679) alikuwa padri Mjesuiti kutoka Wales aliyeuawa na serikali ya mfalme Charles II wa Uingereza iliyokuwa imekataza Ukatoliki nchini. Alinyongwa pamoja na Yohane Lloyd kwa sababu ya kutoa huduma za kipadri kwao.

Papa Pius XI alimtangaza mwenye heri mwaka 1929 halafu Papa Paulo VI akamtangaza mtakatifu tarehe 25 Oktoba 1970.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifodini chake.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Wajesuiti
Camila Cabello

**Karla Camila Cabello Estrabao** (amezaliwa Havana, Cuba, 3 Machi 1997) ni mwimbaji na mwandishi wa nyimbo wa Kihispania.

Alikulia katika mji wa Cojímar huko Havana Mashariki. Alijizolea umaarufu kama mshiriki wa kikundi cha wasichana Fifth Harmony kikundi hicho wenzake ambao ni Ally Brooke, Normani, Lauren Jauregui na Dinah Jane na Camila akiwa mmoja wao wa Fifth Harmony.

Mwimbaji wa pop na R&B, Cabello ana safu ya sauti ya soprano. Alikuwa akiwasikiliza wasanii kama Alejandro Fernández na Celia Cruz. 

Albamu yake ya kwanza ya studio ni rekodi ya pop iliyoathiriwa na muziki wa Kilatini. Albamu hiyo inajumuisha vitu vya reggaeton, hip hop na dancehall na ilipata msukumo kutoka kwa wasanii wa Kilatini wa kisasa kama vile Calle 13 na J Balvin, na pia kutoka kwa wimbo wa Taylor Swift na Ed Sheeran. Ametaja pia Michael Jackson, Rihanna, Shakira, Alejandro Sanz, Beyoncé, John Mayer, Demi Lovato na Eminem kama ushawishi.

## Tanbihi
Jamii:Waimbaji wa Kuba
Jamii: Watu walio hai
Kandake

**Kandake, kadake** au **kentake** (kwa Kigiriki cha Kale: Κανδάκη, Kandakē; kwa Kilatini mara nyingi: Candace) lilikuwa neno la Kimeroiti kwa dada wa mfalme wa Kush ambaye, kwa sababu ya urithi wa mke, angebeba mrithi wa pili, akimfanya kuwa mama malkia. 

Alikuwa na korti yake mwenyewe, alikuwa pia kama mmiliki wa ardhi, na alikuwa na jukumu maarufu la kidunia kama msimamizi. 

Vyanzo vya kisasa vya Ugiriki na vya Kirumi viliichukulia vibaya, kama jina. Jina la Kandake limetokana na jinsi neno lilivyotumika katika Agano Jipya (Mdo 8:27).

## Marejeo 
Jamii:Watu wa Biblia
Jamii:Cheo
Jamii:Editathon 2021-06 Morogor
Hotuba ya Mfalme Baudouin (13 Januari 1959)

Tarehe 13 Januari 1959, Mfalme Baudouin alihutubia taifa kwa redio na kutangaza kuwa Ubelgiji itafanya kazi kuelekea uhuru kamili wa Kongo ya Kibelgiji.

## Marejeo 
Jamii:Historia ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Jamii:Editathon 2021-06 Morogor
Jamii:hotuba
Marc Angelucci

**Marc Angelucci** (30 Machi 1968 - 11 Julai 2020) alikuwa mwanaharakati wa haki za wanaume, makamu wa rais wa Umoja wa Kitaifa wa Wanaume *National Coalition for Men (NCFM)* na wakili kutoka Marekani.

Kama mwanasheria, aliwasilisha kesi kadhaa zinazohusiana na maswala ya haki za wanaume. Alipatikana ameuawa nyumbani kwake mnamo 11 Julai 2020.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1968
Jamii:Waliofariki 2020
Jamii:Wanaume wa Marekani
Jamii:Wanaharakati wa Marekani
Jamii:Mashindano ya uandishi wa makala za haki za binadamu
Han Seung-oh

*Katika jina hili la Kikorea, jina la familia ni Han*.

**Han Seung-oh** (Mkorea: 한승오; Hanja: 韓昇旿; alizaliwa 1978) alikuwa mwanaharakati wa Korea Kusini na wakili nguli. Alikuwa mmoja wa wanachama waanzilishi wa kundi la Mwanaume wa Korea, pia alikuwa kiongozi wa pili wa kundi la Mwanaume wa Korea, Julai 29, 2013 hadi Agosti 14.

Han alizaliwa katika Jiji la Seoul. Mwaka 2008 alikuwa mwanachama mwanzilishi wa kundi la Mwanaume wa Korea, pia tarehe 1 Mei, 2012, aliteuliwa kuwa mmoja wa viongozi wa General Affairs Team for Sung Jae-gi. Julai 8 and Julai 22 alishiriki katika maandamano ya kupinga ujio wa maktaba ya wanawake ya Jecheon pamoja na Sung Jae-gi (Jecheon Women's Library with Sung Jae-gi). Miezi 8 baadae, aliteuliwa kuwa katibu mkuu wa kundi hilo la Mwanaume wa Korea.

Julai 25, 2013, alipendekezwa kama mrithi wa Sung Jae-gi, kabla ya kifo chake. Julai 26, 2013 Han alikuwa mmoja wa wageni walioshuhudai kujiua kwa Sung Jae-gi's, lakini hakukatishwa tamaa. baada ya siku nne, Polisi wa jiji la Seoul walifanya uchunguzi, hakukutwa na hatia.

Kuanzia Julai 26 hadi Agosti 14, Han alishiriki mazishi ya Sung Jae-gi na kesi ikatatuliwa. Lakini hii haikurekebisha mvutano wa ndani kwahiyo yalikuwepo matakwa ya yeye kujiuzulu nyadhifa zake kutoka kwa wanachama wenzake wa Mwanaume wa Korea. Agost 21, 2013, alijiuzulu.
## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1978
Jamii:Waliofariki 2013
Jamii:Wanaharakati wa Korea Kusini
Jamii:Wanaume wa Korea Kusini
Jamii:Mashindano ya uandishi wa makala za haki za binadamu
Historia ya eneo la Mediterania

**Historia ya eneo la Mediterania** na ya tamaduni na watu wa bonde la Mediterania ni muhimu kwa kuelewa asili na maendeleo ya Mesopotamia, Wamisri, Wakanaani, Wafoinike, Kiebrania, Karthago, Ugiriki, Uajemi, Iliriko, Thracian, Waetruski, Iberia, tamaduni za Kirumi, Bizanti, Kibulgaria, Kiarabu, Waberber, Dola la Osmani, Ukristo na Uislamu. 

Bahari ya Mediterania ilikuwa kama njia kuu ya usafirishaji, biashara na ubadilishanaji wa kitamaduni kati ya watu anuwai inayojumuisha mabara matatu: Asia ya Magharibi, Afrika Kaskazini, na Kusini mwa Ulaya.

## Marejeo 
Jamii:Historia ya Ulaya
Jamii:Historia ya Afrika
Jamii:Historia ya Asia
Jamii:Mediteranea
Jamii:Editathon 2021-06 Morogor
Mauaji ya Wahutu wakati wa Vita vya Kwanza vya Kongo

**Mauaji ya Wahutu wakati wa Vita vya Kwanza vya Kongo** inahusu mauaji ya watu wengi Wanyarwanda, Wakongo, na Wahutu wa Burundi, wakiwemo wanawake, na watoto, katika vijiji na kambi za wakimbizi kisha kuwindwa wakati wakikimbia katika eneo la Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo kuanzia Oktoba 1996 hadi Mei 1997. Inakadiriwa watu 200,000 - 230,000 waliuawa.

## Marejeo 
Jamii:Historia ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Jamii:Editathon 2021-06 Morogor
Han Chi-hwan

**Han Chi-hwan** (kwa Kikorea 한지환; Hanja: 韓志煥 ; alizaliwa Mokdong huko Seoul, 28 Oktoba 1984) ni mwanaharakati wa haki za binadamu na haki za kiraia kutokea Korea Kusini. Ni mtu anayepigania haki zaidi kwa wanaume na kupinga dhana ya haki sawa kati ya wanawake na wanaume.

Yeye ni mmoja wa watoa maoni wanaopinga "kukomeshwa kwa alama za ofa za jeshi" (군 가산점, 軍 加 算 算) na mifumo ya upendeleo wa jinsia ya wanawake (여성 할당제, 女性 割 當 制) huko Korea Kusini, pamoja na Sung Jae-ki na Chung Chae -ki .

Han Chi-hwan akiwa na umri mdogo, Hwan mwanamitandao aliyejihusisha na uandishi katika mitandao. Katika miaka ya 2000 alikuwa mpinga-ufeministi na alipambana kupinga ubaguzi wa kijinsia akiambatana na Sung Jae-ki, Chung Chae-ki na Kim Jae-kyong . Alipinga pia upendeleo uliopita kiasi wa wanawake na dhana za kwamba wanawake wana nguvu kuliko wanaume (*female chauvinism*)

Mnamo 1999, alikuwa akipinga kukomeshwa kwa alama za ofa/bonasi za jeshi.  Alisema kuwa mwanamke ana uwezo wa kufanya huduma ya kijeshi. "Kukataa huduma ya kijeshi ya wanawake" ni "ubaguzi wa kijinsia" machoni pake. Mnamo 2003, alijumuishwa na kuteuliwa na kilabu cha huduma ya kijeshi usawa wa kijinsia (남녀 공동 병역 의무 추진 위원회).  lakini aliondoka mwaka mmoja baadaye. Mnamo 2004, alikuwa akifanya utafiti wa kiitikadi na akawa mrithi wa Chung Chae-ki .

Mwanzoni mwa miaka ya 2000 alipinga harakati za kuunda "mfumo wa upendeleo wa jinsia kwa mwanamke" (여성 가산점) huko Korea Kusini . Han ilisemekana kusema mara kwa mara, wanawake wana uwezo sawa na hali kama wanaume walivyo na huendeleza uwezo huo wakielimishwa. Mnamo 2004 hadi Januari 2005, alikuwa akipendelea kukomeshwa kwa mfumo wa hoju, kwa sababu aliuona ni mfano wa mfumo dume wa Kikorea.

## Vitabu 
* "Ufeministi kwa Harakati za Wanaume na Haki za Wanaume" (페미니즘 에 대한 남성 학과 남성 운동; 2007)

## Marejeo 
## Vyanzo 
* 젠 남성학 에 대해 이야기 할 차례 다 세계 일보 2007.07.13
* 절름발이 페미니즘 과 성별 이데올로기 덕성 여대 신문 2010.01.05
* 은 모른다고? 이 모르는 것도 많아! 일보 2007.07.17
* 언니 페미니즘  남성 들이 보내는 편지 경향 신문 2007-07-12
* 남성 권익 운동, 필요 惡 논란 만 키웠다 아시아 경제 2013.07.31
* 자유 여론  시간 과 인력 을 낭비한 절름발이 여론 조사 - 한지환 (법학 ㆍ 2) 숭실대 학교 학보 [981 호] 2008 년 10 월 14 일자

## Viungo vya nje 
* 지환 이 의 서재: 남성 운동가 한지환 블로그 (in Korean)
* 지환 이 의 서재 (in Korean)
* Kwanini  "남성 만 징병 하는 건 가부장제 산물 여성 도 병역 의무 져야 하는 건 당연" 조선 일보 2009.07.25 (in Korean)
* 은 모른다고? 이 모르는 것도 많아! 일보 일보 2007.07.17 (in Korean)
* "새로운 페미니즘 은 가해자, 수혜자 여성 도 비판 해야 지요." 경기 여성 웹진 우리 (2007, 11 月 - 통권 83 호) (in Korean)
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1984
Jamii:Wanaharakati wa Korea Kusini
Orodha ya wafalme wa mwisho barani Afrika

Hii ni orodha ya wafalme wa mwisho wa Afrika.

Jamii:Orodha za watawala
Jamii:Historia ya Afrika
Jamii:Editathon 2021-06 Morogor
Nada Haffadh

**Nada Haffadh** alikuwa mwanamke wa kwanza katika baraza la mawaziri la Bahrain, alipoteuliwa waziri wa afya mwaka 2004  alidumu katika nafasi hiyo hadi septemba 2007.  Hapo awali alikuwa akihudumu katika nyumba ya juu ya bunge la Bahrain, Halmashauri ya ushauri.

## Maisha
Haffadh alisoma udaktari nchini Misri na katika chuo cha upasuaji nchini Ireland kabla ya kurudi Bahrain kwa ajili ya vitendo, ameifanyia kazi wizara ya afya kama daktari na utawala. Haffadh alishika wizara baada ya aliyekuwa madarakani kushindwa na mageuzi ya kiserikali kupitia kwa madaktari.

Haffadh alibadilishwa katika baraza la mawaziri mnamo septemba 2007 serikali ilipotafuta wakosoaji katika bunge lenye tawala uislam na kuondoa mawaziri ambao wanamgogoro na wabunge. Haffadh awali aliamua kujiuzulu aprili 2007 kufuatia uundwaji wa tume ya bunge kuchunguza kazi za wizara ya afya. Tume (wanachama walikuwa Mohammed Khalid na Jassim Al Saeedi)ilipewa msukumo baada ya ukaguzi wa huduma za afya za Bahrain kwa halmashauri ya afya na watu wa kanada na kugundua baadhi ya watumishi wa wizara walikuwa wakiepuka maelezo ya msingi ya kiusalama. Hata hivyo Haffadh aliungwa mkono na jamii ya matibabu ya Bahrain, ambayo inapingwa na uchunguzi wa bunge na inaaminika kwamba ilimpa motisha kisiasa, na BMS alisema rasmi: "Tume ya uchunguzi haichunguzi makosa ya wizara na mapungufu. Badala yake inalenga waziri. Jitihada zake za kuboresha mambo yasiyostaili kusifiwa na kosa lolote dhidi yake ni haikubaliki kwetu."

Mwanachama wa Bahrain Shia, alikuwa mwanaharakati wa haki za wanawake Bahrain.(Supreme Council for Women.)

## Marejeo
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanaharakati wa Bahrain
Jamii:Wanawake wa Bahrain
Jamii:Mashindano ya uandishi wa makala za haki za binadamu
Mkataba wa Moroko – Kongo

**Mkataba wa Moroko na Kongo** ulisainiwa tarehe 4 Novemba 1911 huko Berlin kati ya Ufaransa na Ujerumani kutambua utawala wa Ufaransa juu ya Moroko. Hafla hii ilihitimisha Mgogoro wa Agadir. Ufaransa ilitoa kwa Ujerumani sehemu za Kongo ya Ufaransa na Afrika ya Ikweta ya Ufaransa, ikijumuisha sehemu ya Kamerun.

## Marejeo 
Jamii:Historia ya Moroko
Jamii:Historia ya Kamerun
Jamii:Editathon 2021-06 Morogor
Miles Groth

**Miles Groth** alizaliwa mnamo mwaka 1946 ni Profesa wa Saikolojia katika Chuo cha Wagner na mwanaharakati wa haki za wanaume ambaye pia ameandika zaidi juu ya falsafa.
## Historia
Groth amejielezea kama mtaalamu wa kisaikolojia,. Ambapo anajulikana kwa maoni yake ya kuwa "sasa kuna jinsia ya pili na ni ya kupingana na wanaume." .  Alisoma katika Chuo cha Franklin na Marshall, Chuo Kikuu cha Duquesne na Chuo Kikuu cha Fordham, zaidi alidumu katika kufufundisha saikolojia na falsafa katika Chuo cha St. Vincent ( Latrobe, Pennsylvania ) na Chuo cha Wagner ( Staten Island, New York ). 

## Shughuli
Mnamo mwaka 2013 Miles Groth alitoa somo katika mkutano wa "Haki za Wanaume" katika Chuo Kikuu cha Toronto mkutano uliolenga kujali Wanaume wa Chuo Kikuu akitabanaisha Kwanini kunahitajika vituo vya Wanaume katika Kampasi Wakati wa Mgogoro.ambapo mkutano wa Wanaume na Wavulana katika Mgogoro" uliofanyika siku iliyofuata saa 11 asubuhi katika Queen's Park na wanaharakati wa haki za wanaume.

## Uandishi
Groth pia ni mwandishi wa sura kadhaa katika vitabu akijihusisha zaidi juu ya tiba ya kisaikolojia, nakala nyingi na hakiki za vitabu huelezea zaidi katika saikolojia na majarida ya falsafa. Yeye ndiye mwandishi wa andiko la (After Psychotherapy (2017; 2nd ed. 2018)) na Pericopes ambavyo viliwekwa kwa muundo wa mkusanyiko wa mashairi uliyochapishwa kwa faragha. Pia ametunga vitabu vitatu vya Martin Heidegger na wasifu unaohusiana wa Medard Boss . imani yake inaamini kuwa tafsiri zote nyingi za Kiingereza zilizopo za Heidegger hazitoshelezi na hazieleweki.

## Vitabu alivyoandika
Baadhi ya vitabu alivyoandika vinaitwa 
Preparatory Thinking in Heidegger's Teaching (1987),
The Voice that Thinks: Heidegger Studies (1997; 
rev and expanded ed. 2016) Translating Heidegger (2004; 2nd ed. 2017),
Medard Boss and the Promise of Therapy (2020).   *Translating Heidegger* (2004; 2nd ed. 2017), and the related *Medard Boss and the Promise of Therapy* (2020).

## Marejeo
Jamii:Wanaharakati wa Uingereza
Jamii:Haki za binadamu
Milima ya Kong

**Milima ya Kong** ni safu ya milima mashuhuri iliyoainishwa kwenye ramani za Afrika kutoka 1798 hadi mwishoni mwa miaka ya 1880. Milima hiyo ilifikiriwa kuanza huko Afrika Magharibi karibu na chanzo cha nyanda za juu cha Mto Niger karibu na Tembakounda nchini Guinea, kisha kuendelea mashariki hadi Afrika ya Kati milima ya Mwezi, iliyofikiriwa kuwa Nile Nyeupe ina chanzo chake. Milima hii haipo.

## Marejeo 
Jamii:Jiografia ya Afrika
Jamii:Editathon 2021-06 Morogor
Negroland

**Negroland** au **Nigritia** ni neno la zamani katika ramani ya Uropa, inayoelezea bara la Afrika na kutafutwa vibaya (na Wazungu) mkoa wa Afrika Magharibi kama eneo lenye watu weusi.

## Marejeo 
Jamii:Jiografia ya Afrika
Jamii:Editathon 2021-06 Morogor
Nieuwe Afrikaanse Handels-Vennootschap

**Nieuwe Afrikaanse Handels-Vennootschap (NAHV)** ("*New African Trade Association*") ilikuwa kampuni ya biashara ya Uholanzi iliyoanzishwa mnamo 1880, ambayo iliendelea hadi mwaka 1982.

## Marejeo 
Jamii:Kampuni za Uholanzi
Jamii:Editathon 2021-06 Morogor
Njimi

**Njimi** ulikuwa mji mkuu wa jimbo la Kanuri la Kanem (baadaye Kanem-Bornu), kaskazini mwa Ziwa Chad, kutoka karne ya 11 hadi ya 14. 

Ilianzishwa na nasaba ya Sefawa katika karne ya 11, mji huo ulitawala biashara ya ng'ambo ya Sahara kwa meno ya tembo na watumwa kati ya Sahara ya kati na Libya. Eneo halisi la Njimi bado halijabainishwa.

## Marejeo 
Jamii:Historia ya Afrika
Jamii:Editathon 2021-06 Morogor
Nur Ahmed Aman

**Sultan Nur Ahmed Aman** (*Kisomali: Suldaan Nuur Axmed Amaan*; (1841-1907); jina la utani la kiomalia Nuur Dheere), alikuwa kiongozi wa kidini aliyejifunza na Sultani wa 5 wa Habr Yunis Sultanate na baadaye pia mmoja wa viongozi nyuma ya Ufalme wa Diiriye Guure (1899-1920). Yeye ndiye alikuwa mchochezi mkuu akikusanya wafuasi wa Kob Fardod Tariqa nyuma ya kampeni yake ya Kupinga Kifaransa ya Kikatoliki ambayo ingekuwa sababu ya ufalme wa Dervish wa Diiriye Guure. Alisaidia kukusanya wanaume na silaha na aliwakaribisha watu wa kabila walioasi katika robo yake huko Burao mnamo Agosti 1899, akitangaza ufalme wa Dervish wa Diiriye Guure. 

Alipigana na kuongoza vita kwa miaka yote 1899-1904. Yeye na kaka yake Geleh Ahmed (Kila Ahmed) walikuwa watia saini wakuu wa mkataba wa amani wa Dervish na Waingereza, Waethiopia na mamlaka ya kikoloni ya Italia mnamo Machi 5, 1905, inayojulikana kama Mkataba wa Ilig au makubaliano ya Pestalozzi. Sultan Nur amewekwa ndani ya kaburi lenye milki nyeupe huko Taleh, eneo la ngome kubwa zaidi za Dervish na mji mkuu wa Dervish kutoka 1912-1920, ushahidi wa mchango wake katika kuunda harakati.

## Marejeo 
Jamii:Editathon 2021-06 Morogor
Ushiriki wa Al-Qaeda barani Afrika

**Al-Qaeda** imefanya shughuli na kutoa mafunzo kwa wanachama barani Afrika. Imejumuisha mashambulio kadhaa ya mabomu huko Afrika Kaskazini na kuunga mkono vyama katika vita vya wenyewe kwa wenyewe huko Eritrea na Somalia. Kuanzia 1991 hadi 1996, Osama bin Laden na viongozi wengine wa al-Qaeda walikuwa wamekaa Sudan.

## Marejeo 
Jamii:Editathon 2021-06 Morogor
Ahmed Yusuf Mahamud

**Ahmed Yusuf Mahamud** (kwa Kisomali: Axmed Yuusuf Mahamud, kwa Kiarabu: أحمد يوسف محمود) alikuwa mtawala wa Somalia. Alikuwa Sultani wa nne wa Geledi, akitawala kutoka 1848 hadi 1878 na kumrithi baba yake Yusuf Mahamud baada ya kufariki katika vita vya Adaddey Suleyman. 

Utawala wa Ahmed uliashiria kipindi cha ustawi mkubwa katika Usultani na kwa kifo chake mnamo 1878 kupungua kwa Geledi kulianza.

Jamii:Watu wa Somalia
Jamii:Editathon 2021-06 Morogor
Historia ya Karibi

**Historia ya Karibi** ni sehemu ya historia ya Karibiani inayojadili haswa juu ya kabila la watu wenye asili ya Afrika katika Karibi. Wakazi wengi ni uzao wa Waafrika waliofungwa walioletwa huko kutoka mwaka 1502 hadi 1886 wakati wa biashara ya watumwa ya Atlantiki.
Hata hivyo, kwa sababu ya historia ngumu ya eneo hilo, watu wengi wanaotambulika kama "Afro-Caribbean" pia wana damu ya watu kutoka Uropa, Mashariki ya Kati, Taino, Wachina, na / au nasaba za India.

## Marejeo 
Jamii:Karibi
Jamii:Historia ya Amerika
Jamii:Utumwa
Jamii:Editathon 2021-06 Morogor
Africana

**Africana** ni jina la Kiingereza linalojumlisha vifaa kama vitabu, nyaraka, kazi za sanaa au fasihi ambayo yanaangazia maendeleo ya kijiografia, ya kihistoria, au ya kitamaduni ya mataifa yoyote ya Afrika, ingawa kwa kawaida huzingatia zaidi historia ya Kusini kwa Sahara.

## Marejeo 
Jamii:Historia ya Afrika
Jamii:Editathon 2021-06 Morogor
Vyanzo vya Kiafrika vya Historia ya Kiafrika

**Vyanzo vya Kiafrika vya Historia ya Kiafrika** ni safu ya vitabu iliyochapishwa na Brill ambayo inakusudia kutoa matoleo muhimu ya vyanzo asilia vya hadithi za Kiafrika kutoka Afrika Kusini mwa Jangwa la Sahara. Mfululizo huu unakusudia kupanua vyanzo vinavyopatikana kwa wanahistoria wa Afrika na kurekebisha upendeleo ambao unaweza kuletwa katika uandishi wa historia ya Kiafrika kupitia kutegemea zaidi vyanzo vilivyoandikwa na Wazungu.

Ya kwanza katika safu hiyo ilikuwa Somono Bala wa 2001 wa Niger ya Juu, hadithi ya watu wanaovua samaki, iliyotafsiriwa kwa Kiingereza kutoka kwa lugha ya Maninka kwa mara ya kwanza.

## Marejeo 
Jamii:Historia ya Afrika
Jamii:Editathon 2021-06 Morogor
Historia ya Kiafrika

**Historia ya Kiafrika** ni tawi la historia kuhusu bara la Afrika, watu wake, mataifa, na anuwai ya historia zilizoandikwa na zisizoandikwa. Imejitofautisha na maeneo mengine ya bara ya  historia kutokana na hali yake anuwai, kwani njia za kipekee na anuwai za Afrika za historia ya kumbukumbu zimesababisha ukosefu wa seti ya kazi za kihistoria zinazoandika matukio kabla ya ukoloni wa Ulaya. Kwa hivyo, historia ya Kiafrika imejitolea kwa njia za kisasa za utafiti wa kihistoria na ujumuishaji wa uchambuzi wa anthropolojia na sosholojia.

Mpangilio wa historia ya Kiafrika uliyorekodiwa unajumuisha harakati nyingi za sanaa, mataifa ya Kiafrika, na lahaja, na historia yake imeenea kupitia njia nyingi. Historia inayohusu mengi ya bara la Afrika kabla ya ukoloni inaonyeshwa kupitia sanaa au kupitishwa kwa njia ya mdomo. Wakati ukoloni wa Ulaya ulipoibuka, kitambulisho cha kitamaduni na muundo wa kijamii na kisiasa wa bara ulibadilika sana, na nyaraka zilizoandikwa za Afrika na watu wake zilitawaliwa na taaluma ya Uropa, ambayo baadaye ilikubaliwa na kukosolewa katika harakati za baada ya wakoloni za karne ya 20.

## Marejeo 
Jamii:Editathon 2021-06 Morogor
Chama cha Afrika

**The Association for Promoting the Discovery of the Interior Parts of Africa** (kinachojulikana kama **Chama cha Afrika**), kilichoanzishwa London mnamo 9 Juni 1788, kilikuwa kilabu cha Uingereza kilichojitolea kwa uchunguzi wa Afrika Magharibi, na dhamira ya kugundua asili na mkondo wa Mto Niger na eneo la Timbuktu, "mji uliopotea" wa dhahabu. Kuundwa kwa kikundi hiki ilikuwa "mwanzo wa umri wa uchunguzi wa Kiafrika".

## Marejeo 
Jamii:Editathon 2021-06 Morogor
Ukomo wa ukoloni Afrika

thumb|Ramani iliyohuishwa inaonyesha mpangilio wa uhuru wa mataifa ya Afrika, 1950-2011.
**Ukomo wa ukoloni Afrika** ulifanyika hasa katikati-hadi-mwishoni mwa miaka ya 1950 hadi 1990, na mabadiliko ya ghafla na yenye nguvu katika bara wakati serikali za wakoloni zilifanya mabadiliko kwenda kwa nchi huru. 

Mchakato huo mara nyingi haukupangwa kabisa na ulijaa vurugu, machafuko ya kisiasa, machafuko yaliyoenea, na uasi uliopangwa katika nchi zote za Kaskazini na Kusini mwa Jangwa la Sahara ikiwa ni pamoja na Vita vya Algeria dhidi ya Ufaransa, Vita vya Uhuru wa Angola dhidi ya Ureno, Mgogoro wa Kongo katika Kongo ya Kibelgiji, Maasi ya Maumau huko Kenya, na Vita vya wenyewe kwa wenyewe vya Nigeria katika jimbo la kujitenga la Biafra.

## Marejeo 
Jamii:Historia ya Afrika
Jamii:Ukoloni
Jamii:Editathon 2021-06 Morogor
Robert Wisdom

thumb|Picha yake.
**Robert Ray Wisdom** ni mwigizaji wa Marekani anayejulikana zaidi kwa majukumu yake kama Howard "Bunny" Colvin katika The Wire na Norman "Lechero" Mtakatifu John katika filamu ya Prison Break.

## Maisha na kazi 
Robert Ray Wisdom alizaliwa huko Jamaika ambayo ndiyo nchi ambayo wazazi wake walipozaliwa. Yeye ni mhitimu wa Chuo Kikuu cha Columbia. Alionekana katika misimu minne kati ya mitano (haswa misimu ya tatu na minne) ya programu ya HBO The Wire kama *Howard "Bunny"* Colvin. Robert Ray Wisdom hapo awali alifanya ukaguzi wa jukumu la Stringer Bell. Pia ameigiza filamu za 2004 kama Barbershop 2: Back in Business and Ray, na 2007 Writers Freedom Writers. Alipata jukumu la kawaida katika msimu wa 3 wa Prison Break akicheza kama mfalme wa dawa wa Panama anayeitwa Lechero. Pia alikuwa na majukumu ya mara kwa mara katika safu ya Televisheni isiyo ya kawaida, Mji wa Furaha, na Ilani ya Kuchoma. Wisdom mara moja alikuwa mtayarishaji wa Vitu Vya  NPR's Zote Vimezingatiwa.

Kuanzia 2012 hadi 2013, Wisdom ilikuwa safu ya kawaida katika msimu wa moja ya safu ya maigizo ya ABC Nashville, kama Coleman Carlisle.

## Marejeo 
Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Camille Guaty

thumb|Camille Guaty akihudhuria Maadhimisho ya 10 ya Hot Hot 100 ya Maxim Magazine, Santa Monica, CA mnamo Mei 13, 2009
**Camille Guaty** (amezaliwa Juni 28, 1976) ni mwigizaji wa runinga. Anajulikana kwa majukumu kadhaa: kama Daisy katika *Gotta Kick It Up!,* *Prison Break* "(2005-2007), na kama dada wa Walter O'Brien, Megan , jukumu la kawaida katika safu ya CBS "Scorpion (mfululizo TV)"(2014-2015)."

## Maisha ya mapema 
**Camille Guaty** alizaliwa Sunnyvale, California ya Cuba na asili yake ni Puerto Rican. Upande wa familia ya mama yake asili yake ni kutoka Visiwa vya Canary.

Alihudhuria programu ya majira ya joto katika Royal Academy of Dramatic Art London na akasoma katika Boston University.  Ameishi California, New Jersey na New York City.

## Kazi 
### Kuimba 
Camille alijaribu "" Popstars , kipindi halisi cha Runinga kilichorushwa kwenye Mtandao wa WB mnamo 2000. Alifika kwenye *L.A Workship* ambayo ilikuwa na washiriki 26 tu bora. Mwishowe, Camille alikuwa mmoja wa washindi wa nusu fainali na mwishowe mshindani wa mwisho "sio" kushinda nafasi kama sehemu ya kikundi cha wasichana walioshinda Eden's Crush. 

### Uigizaji 
Mnamo 2002, Guaty alikuwa kiongozi katika sinema * Gotta Kick It Up!* ", Sinema ya Disney Channel Original. Alikuwa jukumu la kuongoza katika safu fupi ya Runinga  na Mindy Cohn, Megan Fox, na Antonio Sabato Jr.

Mnamo 2004, Guaty alikuwa mwanamke anayeongoza, Maggie Moreno, kwenye sinema "Siku 30 Mpaka Nimejulikana". Alipata nyota pia katika  *Crossing Jordan*  kama Det. Luisa Santana katika vipindi "Blue Moon" na "Family Affair".

Mnamo 2005, Guaty alikuwa na jukumu la kurudia Maricruz Delgado, rafiki wa kike wa Fernando Sucre, katika "Prison Break". Alicheza kama Franny Rios katika ABC * The Nine *, na alicheza nafasi ya Alex katika *The Brothers Garcia*.

Guaty alitupwa kama mhusika wa mara kwa mara Piper Nielsen, kituo kipya cha Montecito concierge, mnamo 2007 kwenye NBC * Las Vegas *. Guaty pia ameonekana katika "Cupid" na " *Ghosts of Girlfriends Past*". Alionekana katika kipindi cha 2011 cha *The Chicago Code* kama Elena, kama mchumba wa mhusika mkuu, Jarek Wysocki. Ana jukumu la mara kwa mara katika kipindi cha Runinga "Scorpion '' kama Megan O'Brien, dada mkubwa wa mhusika mkuu Walter O'Brien.

## Maisha ya binafsi 
Guaty ameolewa na mtunzi wa nyimbo wa Uingereza Sy Rhys Kaye. Mnamo Agosti 2019, Guaty alitangaza ujauzito wake kwa ufadhili wa kijiyai. Mwana wao alizaliwa mnamo Oktoba 2019.

Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Mai bint Mohammed Al Khalifa

**Mai bint Mohammed Al Khalifa** aliteuliwa kama waziri wa mawasiliano nchini Bahrain mwaka 2009.

Alikuwa mwanamke wa kwanza kuwa waziri  wa mawasiliano nchini Bahrain. Yeye ni mweyekiti wa bodi ya 'Arab Regional Center for World Heritage' na pia ni rais wa mamlaka ya tamaduni na maliasili ya Bahrain. Mwaka 2014 jarida la Forbes la mashariki ya kati lilimtaja kama kati ya wanawake wenye ushawishi  wenye asili ya kiarabu.Kama waziri wa tamaduni alijitahidi kufanya kazi na wasanii wa Bahrain.
Kwenye siku ya kumbukumbu ya makumbusho ya kidunia tarehe 21 Oktoba 2015 jijini New York, Mai bint Mohammed Al Khalifa alipewa tuzo kutokana na jitihada  za  kuhifadhi maeneo ya makumbusho na tamaduni za Bahrain. Mwaka 2017  aliteuliwa kama  balozi wa  kimataifa  wa mwaka katika  maswala ya utalii wa maendeleo   na Umoja wa mataifa.

Mwaka 2020, Sheika Mai aliteuliwa na serikali ya Bahrain kama katibu mkuu wa taasisi ya utalii wa kidunia.Januari 2021, aliekuwa anashikilia wadhifa wa katibu mkuu Zurab Pololikashvili alishinda uchaguzi.

Jamii:Wanawake wa Bahrain
Jamii:Wanasiasa wa Bahrain
Sakawa

**Sakawa** alikuwa nabii wa kale wa Abagusii aliyetabiri kuja kwa Mtu mweupe au Mzungu. Aliwaonya Wakisii kuwa watawanyag'anya vitu vyao kama mashamba, ng'ombe na mavuno yao.

## Kuzaliwa
Inasemekana alizaliwa miaka 1838-1840 Kisii kusini. Alikuwa mtu aliyependa kunyamaza sana, lakini hawakujua kunyamaza kwake ndiko kulimfanya kuwa na busara na hekima.

Aliheshimika sana na pia alikuwa na nguvu za kutabiri kitu na kufanyika.

## Kukumbukwa
Atakumbukwa kwa vile kuna wakati janga liliwadia kwa Wakipsigis, janga la kuua wanyama, lakini Sakawa aliombea hilo janga na halikumuua mnyama yeyote wa Wakisii. Wakipsigis walihisi wivu na wakataka kuwavamia Wakisii. Sakawa aliambiwa afanye jambo. Sakawa alituma ndege wengi waliowavamia Wakipsigis. Lakini hawakuvunjika moyo waliwavamia wakisii na kuwanyanganya mifugo yao.Sakawa aliwabariki vijana walioenda kufuata mifugo yao ,walisikia sauti ya mifugo yao huko Manga na waliwachukua mifugo yao. 
      
## Kifo
Inasemekana alitabiri kifo chake. Alikufa kwa kiti chake cha miguu mitatu cha kale. Kuna mti unaoheshimika sana na Wakisii ambao unaitwa sakawa unaodhaniwa ndipo alipozikwa. Inasemekana tena alipotelea hakuonekana.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa karne ya 19
Jamii:Watu wa Kenya
Nancy Khedouri

**Nancy Dinah Elly Khedouri** ni mwanasiasa, mfanyabiashara na mwandishi wa Bahrain. Amekuwa akihudumu kwenye bunge la Bahrain tangu mwaka 2010.

## Maisha
Familia Khedouri ni kati ya familia za Kiyahudi, ni familia inayoingiza bidhaa kama vitambaa kutoka nje. Yeye ni kizazi cha tatu, na binamu yake Houda Nonoo, balozi wa Bahrain nchini Marekani kuanzia 2008 hadi 2013.

Kwenye kitabu chake alichokiandika mwaka 2007 aliandika historia ya Wayahudi nchini Bahrain.

Mwaka 2010 alichaguliwa kama mbunge. Amekuwa akifanya kazi ya kudumisha mahusiano mazuri na wananchi wa Kiyahudi, alijitokeza hadharani akiwa na viongozi wa Kiyahudi na kisiasa kama Yisrael Katz. Aliwakilisha nchi katika kongamano la dunia la Wayahudi.

Jamii:Wanawake wa Bahrain
Jamii:Wanasiasa wa Bahrain
Mike Cernovich

**Mike Cernovich** (amezaliwa 17 Novemba 1977) ni mwanamitandao ya kijamii mlengwa wa kulia, mchambuzi wa siasa na nadharia ya njama kutoka Marekani.

Cernovich alikua mwanablogu mnamo 2000, akilenga mada za kupinga wanawake.

## Marejeo
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanaume wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1977
Jamii:Wanaharakati wa Marekani
Jamii:Mashindano ya uandishi wa makala za haki za binadamu
Steve Moxon (whistleblower)

**Steve Moxon** alikuwa mfanyakazi wa Briteni ambaye alianza kujulikana kama mwanahabari mnamo Machi 2004 alifanyia kazi zake katika Ofisi ya Nyumbani, ambayo ni idara ya mawaziri wa Uingereza ambayo inashughulikia uhamiaji, usalama, na sheria na utaratibu. Amefanya kazi kama mtafiti huru juu ya uhusiano kati ya jinsia. Baadae alichaguliwa kama mgombea wa Chama cha Uhuru cha Uingereza (UKIP) katika uchaguzi Sheffield mwaka 2012, lakini alilazimika kusimama kama mgombea huru.

## Kazi
Moxon ameandika vitabu viwili kimoja aliangazia juu ya uhamiaji na kingine juu ya sayansi ya uhusiano kati ya jinsia. Ingawa alivutiwa na wakosoaji wengine,Baadaye Moxon aliandika kitabu, Kashfa Kuu ya Uhamiaji,  ambayo ilichapishwa na Imprint Academic mnamo Agosti 2004....Kulingana na jarida la The Guardian, kitabu hicho kinadai neno (paki) sio la kibaguzi bali linatabiri uhamiaji unaosababisha vita vya wenyewe kwa wenyewe na kuna uwezekano mkubwa wa kuwa wahalifu walipangwa...

## Marejeo