open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Éva Allice

**Éva Allice** (kwa Kiarabu: إيفا أليس, alizaliwa 2 Januari 2002) ni mchezaji wa soka anayecheza katika nafasi ya beki. Alizaliwa nchini Ufaransa, lakini anaiwakilisha timu ya taifa ya wanawake ya Moroko katika ngazi ya kimataifa. Allice amechezea klabu za Le Mans FC na Nantes nchini Ufaransa. Alifanya mechi yake ya kwanza ya kimataifa ya ngazi ya juu kwa timu ya taifa ya Morocco tarehe 10 Juni 2021 katika ushindi wa kirafiki wa nyumbani wa mabao 3–0 dhidi ya Mali.

## Kazi ya Klabu 
Allice amechezea Le Mans FC na Nantes nchini Ufaransa.

## Kazi ya Kimataifa 
Allice alicheza mechi yake ya kwanza ya wakubwa kwa Morocco mnamo 10 Juni 2021 katika ushindi wa nyumbani wa 3-0 dhidi ya Mali.

## Tazama pia 
* Orodha ya wachezaji wa kimataifa wa soka wa wanawake wa Morocco

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 2002
Jamii:Wanawake wa Ufaransa
Jamii:Wachezaji mpira wa Ufaransa
Jamii:Wanawake wa Moroko
Jamii:Wachezaji mpira wa Moroko
Salma Amani

**Salma Abdulkarim Lahcen Amani** (kwa Kiarabu: سلمى عبد الكريم لحسن أماني; alizaliwa 28 Novemba 1989) ni mchezaji wa kulipwa wa soka kutoka Moroko anayecheza nafasi ya kiungo katika klabu ya Wydad AC, inayoshiriki Ligi Kuu ya Wanawake ya Moroko (D1) pamoja na timu ya taifa ya wanawake ya Moroko. Pia ana uraia wa Ufaransa.

## Maisha ya awali 
Amani alizaliwa Rabat. Aliwaacha wazazi wake nchini Morocco akiwa na umri wa miezi minane ili kuishi Ufaransa na kaka zake katika jiji la Brest, ambapo alikulia na kusomeshwa na babu na bibi yake.

## Kazi ya klabu 
Amani alianza kucheza mpira wa miguu akiwa na umri wa miaka 5 katika SC Brest 2, akiwa na kaka yake pacha Salam, akicheza na wavulana hadi umri wa miaka 13. Kisha Amani alicheza na AS Brestoise kwa mwaka mmoja, na kisha katika Lorient.

## Kazi ya Kimataifa 
Amani aliichezea Morocco katika kiwango cha juu wakati wa kufuzu Kombe la Mataifa ya Wanawake la Afrika 2016 (raundi ya kwanza).

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1989
Jamii:Wanawake wa Moroko
Jamii:Wanawake wa Ufaransa
Jamii:Wachezaji mpira wa Moroko
Jamii:Wachezaji mpira wa Ufaransa
Florence Kiplagat

thumb|Florence Kiplagat
**Florence Jebet Kiplagat** (alizaliwa tarehe 27 Februari 1987) ni mwanariadha wa mbio ndefu za kulipwa kutoka Kenya. Ni bingwa wa dunia mara mbili, akishinda Mashindano ya Dunia ya Mbio za Nchi Kavu ya IAAF mwaka 2009 na Mashindano ya Dunia ya Nusu Marathoni ya IAAF mwaka 2010. Aliwahi kushikilia rekodi ya dunia ya nusu marathoni ya wanawake kwa muda wa saa 1:05:09 hadi rekodi hiyo ilipovunjwa na Peres Jepchirchir tarehe 10 Februari 2017 katika mashindano ya RAK nusu Marathon.
## Kazi
Kiplagat alisoma katika Shule ya Sekondari ya Sirgoech iliyopo Iten, na alitarajia kupata udhamini wa michezo nchini Marekani. Hata hivyo, hakufanikiwa kupata udhamini huo, lakini alianza vyema taaluma yake ya riadha.

Alishinda medali ya fedha katika mbio za mita 5000 kwenye World Junior Championships in Athletics ya  2006 . Katika  World Cross Country Championships ya 2007 alimaliza katika nafasi ya tano katika mbio za wakubwa, huku timu ya Kenya aliyokuwa sehemu yake ikishinda medali ya fedha katika mashindano ya timu.

Hakuwa mshiriki katika mashindano mwaka 2008 baada ya kuwa mama. Baada ya kurejea, alianza kufanya kazi na kocha wa Italia , ushirikiano uliomletea mafanikio makubwa. Alirejea mashindanoni mwanzoni mwa mwaka 2009 kwa kushinda mbio za Elgoibar Cross Country na Cross Internacional de Itálica zilizofanyika nchini Hispania.

Alishinda mbio za wanawake katika  IAAF World Cross Country Championships ya 2009 mbele ya mwananchi mwenzake. Alikuwa Mkenya wa pili kushinda mbio ndefu katika mashindano hayo, baada ya  aliyeshinda mwaka 1994.

Mnamo tarehe 14 Juni 2009, alimaliza katika nafasi ya pili katika mbio za mita 10,000 huko Utrecht. Muda wake wa 30:11.53 ulikuwa rekodi ya Kenya. Rekodi ya awali ya taifa (30:26.50) katika  Summer Olympics ya 2008.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1987
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Kenya
Edna Kiplagat

thumb|Kiplagat katika Marathoni ya London mwaka 2011
**Edna Ngeringwony Kiplagat** (alizaliwa tarehe 15 Novemba 1979) ni mwanariadha wa mbio ndefu za kulipwa kutoka Kenya. Alikuwa bingwa wa dunia wa mbio za marathoni mwaka 2011 na 2013. Alijitambulisha kama mwanariadha wa kiwango cha juu cha marathoni baada ya kushinda mashindano ya marathoni ya Los Angeles na jiji la New York mwaka 2010. Rekodi yake binafsi bora katika marathoni ni saa 2:19:50, aliyoiweka katika Marathoni ya London mwaka 2012.
## Kazi 
Katika mbio za mita 3000, Kiplagat alishinda medali ya fedha katika 1996 World Junior Championships in Athletics na medali ya shaba katika 1998 World Junior Championships in Athletics.

Alimaliza katika nafasi ya kumi na tatu katika mbio ndefu kwenye 2006 World Cross Country Championships. Katika msimu huo huo, aliweka rekodi zake binafsi bora katika mita 5000 kwa muda wa dakika 15:57.3 mwezi Julai mjini Nairobi, na katika half marathon kwa muda wa saa 1:09:32 mwezi Oktoba huko San Jose. Mwezi Juni 2007, alikimbia mita 10,000 kwa muda wa dakika 33:27.0 mjini Nairobi.

Alishinda mbio za Virginia Beach Rock 'n' Roll Half Marathon mwaka 2006, mbio za Lilac Bloomsday Run mwaka 2007, pamoja na Bay to Breakers (San Francisco) mwaka 2007.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1979
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Kenya
Joan Kipkemoi

**Joan Kipkemoi Rotich** (pia anajulikana kama Joan Chepkemoi au Joanne Kipkemoi; alizaliwa tarehe 27 Novemba 1993) ni mwanariadha wa mbio ndefu kutoka Kenya anayebobea katika mbio za mita 3,000 kuruka vizuizi (steeplechase).

Alizaliwa Kericho, Kenya, na alianza kujitokeza katika kiwango cha kitaifa mwaka 2014. Katika Mashindano ya Taifa ya Riadha ya Kenya, aliweka rekodi yake binafsi bora ya dakika 9:44.00 katika mbio za steeplechase na kumaliza nafasi ya pili nyuma ya Purity Kirui.

Matokeo hayo yalimwezesha kuchaguliwa kuwakilisha timu ya Kenya katika Michezo ya Jumuiya ya Madola (Commonwealth Games) mwaka 2014. Katika mashindano hayo, aliweka rekodi nyingine binafsi ya dakika 9:33.34 na kushika nafasi ya tatu katika fainali ya mita 3,000 kuruka vizuizi. Ufanisi huo uliifanya Kenya kutwaa medali zote katika tukio hilo, ambapo wenzake Purity Kirui na Milcah Chemos Cheywa walichukua nafasi ya kwanza na ya pili.

Baada ya mafanikio yake katika 2014 Commonwealth Games, Rotich aliendelea kushiriki mashindano ya kimataifa katika mbio za mita 3,000 kuruka vizuizi. Mwaka 2015 alishiriki katika mashindano mbalimbali ya kimataifa ya riadha, akijijengea uzoefu dhidi ya wanariadha wakuu duniani katika fani hiyo.

Katika miaka iliyofuata, aliendelea kushiriki katika mikutano ya IAAF Diamond League na mashindano mengine ya kimataifa, ambapo aliboresha nyakati zake na kuimarisha nafasi yake kama mmoja wa wanariadha wa Kenya katika mbio za kuruka vizuizi.

Pamoja na ushindani mkali kutoka kwa wanariadha wenzake wa Kenya kama Hyvin Jepkemoi na Beatrice Chepkoech, Rotich aliendelea kuwa sehemu ya kundi la wanariadha waliokuwa wakiiwakilisha Kenya katika mashindano ya kimataifa.

Mbali na mbio za uwanjani, pia ameshiriki katika baadhi ya mashindano ya barabarani, akionyesha uwezo wake katika mbio ndefu kwa ujumla.
## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1993
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Kenya
Jamii:Error, Fix, and Contribute Campaign 2025-26 in Tanzania
Margaret Kipkemboi

**Margaret Chelimo Kipkemboi** (alizaliwa tarehe 9 Februari 1993) ni mwanariadha wa mbio ndefu kutoka Kenya. Alishinda medali ya fedha katika mbio za mita 5,000 kwenye Mashindano ya Dunia ya Riadha mwaka 2019, na medali ya shaba katika mbio za mita 10,000 kwenye Mashindano ya Dunia ya Riadha mwaka 2022. Aidha, Kipkemboi alitwaa medali ya fedha katika mbio za mita 5,000 kwenye Michezo ya Jumuiya ya Madola mwaka 2018. 

## Vipengele bora vya kibinafsi 
* mita 3000 – 8:21.53 (Paris 2021)
* mita 5000 – 14:23.67 (Paris 2023)
* mita 10,000 – 29:27.59 (Eugene 2024)

; Barabara

* 5&nbsp;km – 14:32 (Zürich 2021)
* 10&nbsp;km – 29:50 (Valencia 2021)
* Nusu marathon – 65:26 (Barcelona 2022)

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1993
Jamii:Wanawake wa Kenya
Jamii:Error, Fix, and Contribute Campaign 2025-26 in Tanzania
Hellen Jemaiyo Kimutai

**Hellen Jemaiyo Kimutai** (alizaliwa tarehe 28 Desemba 1977) ni mwanariadha wa mbio za marathon kutoka Kenya.

Alianza taaluma yake kupitia mbio za nyika (cross country), ambapo alimaliza nafasi ya nne katika mbio za vijana kwenye Mashindano ya Dunia ya Mbio za Nchi Kavu ya IAAF mwaka 1993, na kwa pamoja na timu ya Kenya akatwaa medali ya dhahabu ya timu kwa alama kamili. Mwaka 2000, aliweka rekodi ya uwanjani kwa muda wa saa 1:05:28 na kushinda mashindano ya 20 Kilomètres de Paris.

Rekodi yake binafsi bora katika marathon ni saa 2:25:53, aliyoiweka Aprili mwaka 2003 aliposhinda Marathon ya Hamburg. Ushiriki wake wa kwanza katika mashindano ya kimataifa ya wakubwa ulikuwa kwenye Mashindano ya Dunia ya Riadha mwaka 2005, ambapo alimaliza nafasi ya tisa akiuwakilisha Kenya katika mbio za marathon. Pia alishinda Marathon ya Milan mwaka 2005 na Marathon ya Rock ’n’ Roll San Diego mwaka 2007. Aliiwakilisha tena Kenya katika mbio za marathon kwenye Mashindano ya Dunia ya Riadha mwaka 2007, lakini alimaliza nafasi ya 25.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1977
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Kenya
Jamii:Error, Fix, and Contribute Campaign 2025-26 in Tanzania
Lucia Kimani

thumb|Lucia Kimani
**Lucia Kimani Mwahiki-Marčetić** (alizaliwa tarehe 21 Juni 1981) ni mwanariadha wa mbio ndefu aliyezaliwa Kenya na baadaye kuwa raia wa Bosnia na Herzegovina. Anashikilia rekodi nne za taifa la Bosnia katika mbio za umbali tofauti.

Mwaka 2004, aliolewa na mume wake Mbosnia aitwaye Siniša Marčetić. Walikutana mapema mwaka huo mjini Salzburg, Austria, waliposhiriki mbio za nusu marathon. Tarehe 19 Agosti 2005, walihamia Bosnia na Herzegovina na kwa sasa wanaishi mjini Banja Luka. Mume wake anatokea mji wa Prijedor. Mwaka 2006, Lucia alipata uraia wa Bosnia.

Lucia alikuwa miongoni mwa timu ya Olimpiki ya Bosnia katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya Joto ya mwaka 2008. Alijiondoa kwenye mbio za marathoni katika Olimpiki za mwaka 2012 kutokana na jeraha la mgongo, lakini alirejea kushiriki katika Olimpiki za Rio mwaka 2016. Tarehe 23 Desemba 2008, alichaguliwa kuwa mwanamichezo bora wa kike wa Bosnia kwa mwaka huo. Alishinda Marathon ya Skopje mwaka 2010 na Marathoni ya Cracovia mwaka 2012. Mwaka 2013, yeye na mume wake walifungua shule ya mafunzo ya mbio (running school) katika mji wa Prijedor.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1981
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Kenya
Priscah Jeptoo

**Priscah Jeptoo** (alizaliwa tarehe 26 Juni 1984) ni mwanariadha wa mbio ndefu wa kulipwa kutoka Kenya anayejikita zaidi katika mbio za marathoni. Ameshinda mashindano ya marathoni katika miji ya New York, Paris, Torino na London, na ana rekodi bora binafsi ya saa 2:20:14 katika umbali wa marathoi.

Alimaliza nafasi ya pili katika mbio za marathoni kwenye Mashindano ya Dunia ya Riadha mwaka 2011 na pia katika Michezo ya Olimpiki ya London mwaka 2012. Katika mbio za nusu marathoni, anashika nafasi ya tatu bora zaidi kuwahi kufikiwa duniani kwa muda wake bora wa dakika 66 na sekunde 11 (na dakika 65:45 katika mbio za Great North Run kwenye njia yenye mteremko). 

## Maisha ya Kibinafsi 
Jeptoo alikutana na Abel Kirui kwenye kambi ya mafunzo na alimwalika kutembelea Kanisa la Waadventista wa Sabato ambalo alikuwa mfuasi wake. Jeptoo alitembelea kanisa mara kwa mara na kubatizwa katika Kanisa la Waadventista Wasabato na pia aliolewa na mshiriki mwenzake. Jeptoo pamoja na Waadventista wenzake wa Sabato Abel Kirui na Amos Tirop Matui walianzisha Better Living Marathon.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1984
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Kenya
Joyciline Jepkosgei

**Joyciline Jepkosgei** (alizaliwa tarehe 8 Desemba 1993) ni mwanariadha wa mbio ndefu wa kike kutoka Kenya anayeshindana kutoka umbali wa mita 10,000 hadi marathon. Hapo awali alikuwa mshikilia rekodi ya dunia ya nusu marathon katika mashindano ya mchanganyiko wa wanaume na wanawake kwa muda wake bora wa dakika 64:51, na pia alikuwa rekodi ya dunia ya mbio za kilomita 10 kwa muda wa dakika 29:43.

Mwaka 2016, alishinda medali ya shaba katika mbio za mita 10,000 kwenye Mashindano ya Afrika ya Riadha. Jepkosgei aliweka rekodi ya dunia ya nusu marathon ya saa 1:04:52 katika Prague Half Marathon mwezi Aprili 2017, na kuwa mwanamke wa kwanza kuwahi kuvunja muda wa dakika 65. Katika mbio hiyo, aliivunja pia rekodi zilizothibitishwa na IAAF kwa umbali wa 10 km, 15 km na 20 km, hivyo kuvunja jumla ya rekodi nne za dunia katika tukio moja. Hivyo, alikua mwanariadha wa kwanza wa Kenya kuvunja rekodi sita za dunia ndani ya miezi sita. 

## Vifaa bora vya kibinafsi 
* mita 5000 (njia ya nje) – 15:19.1h (Nairobi 2019)
* Kilomita 5 (barabara) - 14:32 (Prague 2017) 
* Mita 10,000 (njia) – 31:28.28 (Durban 2016)
* Kilomita 10 (barabara) – 29:43 (Prague 2017) Rekodi ya zamani ya dunia
* Kilomita 15 (barabara) – 45:37 (Prague 2017)
* Kilomita 20 (barabara) – 1:01:25 (Prague 2017) Bora zaidi duniani

* Nusu marathon – 1:04:51 (Valencia 2017)
* Marathon – 2:16:24 (London 2024)

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1993
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Kenya
Purity Kajuju Gitonga

**Purity Kajuju Gìtonga** (alizaliwa tarehe 12 Mei 1996) ni mwanariadha wa kike wa mbio za milimani na mbio ndefu kutoka Kenya.

## Kazi 
Alishinda medali ya dhahabu ya timu katika Mashindano ya Dunia ya Mbio za Milimani ya mwaka 2018 yaliyofanyika Andorra. Pia alimaliza katika nafasi ya pili kwenye Kombe la Dunia la Mbio za Milimani la WMRA katika mashindano ya Grossglockner Berglauf mwaka 2019 na 2021. Mwaka 2021, alishinda toleo la kwanza la Mashindano ya Mbio za Milimani ya Kenya yaliyofanyika Kaunti ya Meru.

Mnamo Juni 2023, alishinda mbio za kilomita 10 za World Athletics Bronze Label zilizofanyika Karlovac, Kroatia. Baadaye mwaka huo, alishinda pia mbio za barabarani za kilomita 10 za Hamburg pamoja na nusu marathon ya Udine nchini Italia.

Mnamo Aprili 2024, alishinda mbio za kilomita 10 za Paderborner Osterlauf huko Paderborn, Ujerumani. Mnamo Oktoba mwaka huo, alishinda Bilbao Night Marathon kwa muda wa saa 1:08:52. Aidha, alimaliza wa pili katika Mbio za Barabarani za Prievidza za kilomita 10 mwaka 2024.

Mnamo Februari 2025, aliweka muda wake bora wa ndani katika mbio za mita 3000 kwa kutumia dakika 8:39.36, aliposhiriki Ostrava. Baadaye alichaguliwa kuiwakilisha Kenya katika mbio za mita 3000 kwenye Mashindano ya Dunia ya Ndani ya Riadha ya 2025 huko Nanjing, akiwa mwakilishi pekee wa Kenya katika mbio za wanawake za mita 3000.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1996
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Kenya
Valentine Kipketer

**Valentine Jepkorir Kipketer** (alizaliwa tarehe 5 Januari 1993) ni mwanariadha wa mbio ndefu kutoka Kenya anayejikita zaidi katika mbio za nusu marathoni na marathoni. Ameshinda mashindano ya marathoni katika miji ya Mumbai na Amsterdam, na aliwakilisha nchi yake katika Mashindano ya Dunia ya Riadha mwaka 2013. Rekodi zake binafsi bora ni saa 2:23:02 katika marathon na saa 1:08:21 katika nusu marathon.

Kipketer alianza kujitokeza kupitia mashindano ya mbio za nyika (cross country). Baada ya kumaliza nafasi ya tano katika mashindano ya Eurocross mwaka 2008 akiwa na umri wa miaka 15, mwaka 2009 alishika nafasi ya tatu katika Mashindano ya Discovery Cross Country yaliyofanyika Eldoret na kuwa bingwa wa vijana wa Kanda ya North Rift Valley. Kazi yake ya kimataifa ilianza mwaka 2010 nchini Uholanzi, ambapo aliweka rekodi bora ya mita 5,000 ya dakika 16:22.83 katika mashindano ya FBK Games, akamaliza nafasi ya tatu katika mbio za 4 Mijl van Groningen, na kuingia katika kumi bora katika mbio za Zevenheuvelenloop.
Mafanikio yake makubwa yalikuja mwaka uliofuata baada ya kuhamia katika mbio za barabarani. Alishinda mbio maarufu za Berlin Half Marathon kwa muda wa dakika 70:12.

Baada ya kumaliza wa pili katika Zwolle Half Marathon, alipata ushindi mwingine mkubwa katika Lille Half Marathon, ambapo alishinda kwa muda wa dakika 68:21 (uliomuweka katika nafasi ya kumi na moja duniani mwaka huo).

Alivunja tena dakika 70 katika New Delhi Half Marathon, ingawa alimaliza wa saba kutokana na ushindani mkubwa.

Alianza mwaka 2012 kwa ushindi katika Lotto Cross Cup de Hannut.

Shindano lake lingine pekee mwaka huo lilikuwa ni mara yake ya kwanza kukimbia marathon, ambapo aliongoza hadi nusu ya mbio lakini alipungua kasi katika nusu ya pili na kumaliza katika nafasi ya tano kwa muda wa saa 2:28:02.

Kipketer alishinda mbio yake ya kwanza ya marathon mwanzoni mwa mwaka 2013, akitwaa taji katika Mumbai Marathon kwa rekodi yake binafsi ya saa 2:24:33. Ingawa alimaliza wa nne katika Berlin Half Marathon, alichaguliwa kushiriki 2013 World Championships in Athletics.

Hata hivyo, hakufanikiwa katika mashindano yake ya kwanza ya kimataifa, akijitoa katika mbio za marathon za 2013 World Championships in Athletics – Women's marathon. Ushindi wake ulirejea katika Amsterdam Marathon ambapo alishinda kwa muda mpya bora wa saa 2:23:02, ingawa alionyesha kutoridhishwa kwa kutokufikia muda alioutarajia.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1993
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Kenya
Jamii:Error, Fix, and Contribute Campaign 2025-26 in Tanzania
Meryem Akda

**Meryem Akda** (anajulikana pia kama **Akdağ**; alizaliwa 5 Agosti 1992) ni mwanariadha wa kike mwenye asili ya Kenya, anayekimbia mbio za masafa marefu. Anashindana katika mbio za mita 3,000 kuruka vizuizi (steeplechase) na mita 5,000. Aliwakilisha Kenya hadi tarehe 21 Mei 2015. Tarehe 13 Machi 2016, alikubalika rasmi kushindana akiuwakilisha Uturuki katika mashindano ya kimataifa. Yeye ni mwanachama wa klabu ya Enkaspor mjini Istanbul.

Akda alipata nafasi ya kushiriki katika mbio za mita 5,000 na pia mbio za mita 3,000 kuruka vizuizi kwa wanawake katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya Joto ya 2016.
Awali Akda aliwakilisha Kenya katika mashindano ya riadha. Hata hivyo, tarehe 21 Mei 2015 alibadilisha uraia wa michezo na kuanza mchakato wa kuiwakilisha Uturuki. Mabadiliko hayo yalithibitishwa rasmi tarehe 13 Machi 2016, na hivyo kumruhusu kushiriki mashindano ya kimataifa akiwa mwanariadha wa Uturuki.

## Kazi ya riadha 
Baada ya kuanza kuiwakilisha Uturuki, Akda aliendelea kushiriki mashindano mbalimbali ya kimataifa katika mbio za mita 3,000 kuruka vizuizi na mita 5,000. Alipata matokeo mazuri katika mashindano ya kitaifa na kimataifa, jambo lililomsaidia kufuzu kwa mashindano makubwa ya riadha duniani.

Katika mashindano ya riadha yaliyofanyika Ataköy nchini Uturuki, Akda alikuwa miongoni mwa wanariadha walioweka rekodi mpya katika siku ya kwanza ya mashindano hayo.

## Michezo ya Olimpiki ya 2016 
Akda alipata nafasi ya kushiriki katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya Joto ya 2016 iliyofanyika mjini Rio de Janeiro, Brazil. Alifuzu kushiriki katika mbio za wanawake za mita 5,000 pamoja na mbio za mita 3,000 kuruka vizuizi.

## Mashindano ya kitaifa 
Katika mashindano ya Türkcell Süper Lig ya riadha yaliyofanyika Mersin, Akda alishiriki katika mbio mbalimbali za wanawake na kupata matokeo yaliyosaidia klabu yake katika msimamo wa ligi.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1992
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Kenya
Jamii:wanariadha wa Uturuki
Isabellah Andersson

**Isabellah Andersson** (alizaliwa Isabellah Moraa Amoro tarehe 12 Novemba 1980) ni mwanariadha wa mbio ndefu mwenye asili ya Kenya anayewakilisha Uswidi. Anaishi Vilshult, Sweden, na tangu Mei 2009 amekuwa raia wa Sweden. Anashindana kwa klabu ya Hässelby SK.
## Kazi
Andersson alikua mshika rekodi mpya wa Uswidi katika mbio za marathon mnamo tarehe 22 Januari 2010 alipomaliza katika nafasi ya tano kwenye Dubai Marathon kwa muda wa 2:26:52. Katika Mashindano ya Ulaya ya 2010 awali alimaliza katika nafasi ya tano, lakini alipandishwa hadi nafasi ya tatu mwaka 2012. Tarehe 31 Oktoba 2010, alimaliza katika nafasi ya nne katika Frankfurt Marathon kwa muda wa saa 2:25:10, hivyo kuweka rekodi mpya ya taifa. Ameshinda Stockholm Marathon mara nne mfululizo.

Alishiriki Dubai Marathon mwaka 2011 na kumaliza katika nafasi ya tatu, akiboresha rekodi yake hadi muda wa saa 2:23:41. Katika Mashindano ya Dunia ya Riadha ya 2011, alimaliza katika nafasi ya saba. Katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya Joto ya 2012, alimaliza katika nafasi ya kumi na nane.

Awali alifika Uswidi kwa lengo la kujifunza zaidi kuhusu mchezo wa kutafuta mwelekeo kwa miguu. Huko, alikutana na Lars Andersson, ambaye ni mpenzi na mshiriki wa mchezo huo. Wawili hao walifunga ndoa mwezi Oktoba 2006 na wana binti mmoja aitwaye Beyoncé (aliyezaliwa 2009), aliyepewa jina hilo kutokana na mwimbaji wa Marekani Beyoncé Knowles.

Mnamo tarehe 10 Aprili 2016, kutokana na maumivu ya mguu, alilazimika kujiondoa kushiriki katika Rotterdam Marathon nchini Uholanzi. Hali hii ilisababisha pia kukosa kushiriki katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya Joto ya 2016 iliyofanyika Rio de Janeiro, Brazil.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1980
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Kenya
Teresia Muthoni Gateri

**Teresia Muthoni Gateri** (alizaliwa tarehe 5 Januari 2002) ni mwanariadha wa mbio ndefu kutoka Kenya anayejikita zaidi katika mbio za mita 3,000. Alishinda medali ya dhahabu katika Mashindano ya Dunia ya Riadha kwa vijana chini ya miaka 20 (U20) mwaka 2021.

## Maisha ya awali 
Gateri alizaliwa nchini Kenya tarehe 5 Januari 2002. Tangu akiwa mdogo alionyesha kipaji kikubwa katika mbio za masafa marefu, na baadaye akaanza kushiriki mashindano ya riadha katika ngazi za kitaifa na kimataifa akiwa bado kijana.

## Kazi 
Gateri alipata uzoefu wake wa kwanza mkubwa kimataifa mwaka 2021 alipochaguliwa kuiwakilisha Kenya katika Mashindano ya Dunia ya Riadha kwa vijana chini ya miaka 20 yaliyofanyika Nairobi. Katika mashindano hayo, alishinda medali ya dhahabu katika mbio za mita 3,000 kwa muda wa dakika 8:57.78, akiongoza ushindi wa Kenya ambapo mwanariadha mwenzake Zenah Jemutai Yego alishika nafasi ya pili.

Baada ya mafanikio hayo, Gateri aliendelea kushiriki mashindano ya kimataifa na kuboresha kiwango chake katika mbio mbalimbali kama mita 1,500, mita 3,000 na mita 5,000. Mwaka 2023 alishinda mbio za mita 3,000 katika mashindano ya Seiko Golden Grand Prix nchini Japani kwa muda wa dakika 8:43.81.

Katika miaka iliyofuata aliendelea kushiriki mashindano mbalimbali ya riadha duniani, ikiwa ni pamoja na mashindano ya kimataifa ya riadha na mikutano ya kitaifa nchini Kenya, akishinda au kushika nafasi za juu katika mbio za mita 1,500 na mita 3,000. Pia amekuwa akifanya mazoezi ili kushindana katika mashindano makubwa zaidi ya riadha duniani.

## Rekodi binafsi 
Baadhi ya rekodi zake bora katika mashindano ya riadha ni pamoja na:

* Mita 1500 – 4:02.54 (2024)

* Mita 3000– 8:29.48 (2023)

* Mita 3000 (ndani ya ukumbi) – 8:36.64 (2023)

* Mita 5000 – 14:44.89 (2022)

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 2002
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Kenya
Elfu moja mia mbili tisini na tano

**Elfu moja mia mbili tisini na tano** ni namba inayoandikwa **1295** kwa tarakimu za kawaida na MCCLXCV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1294 na kutangulia 1296.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 1295 KK na 1295 BK.

## Tanbihi
Jamii:Namba asilia
Elfu moja mia mbili tisini na nne

**Elfu moja mia mbili tisini na nne** ni namba inayoandikwa **1294** kwa tarakimu za kawaida na MCCLXCIV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1293 na kutangulia 1295.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 1294 KK na 1294 BK.

## Tanbihi
Jamii:Namba asilia
Elfu moja mia mbili tisini na saba

**Elfu moja mia mbili tisini na saba** ni namba inayoandikwa **1297** kwa tarakimu za kawaida na MCCLXCVII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1296 na kutangulia 1298.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 1297 KK na 1297 BK.

## Tanbihi
Jamii:Namba asilia
Elfu moja mia mbili tisini na sita

**Elfu moja mia mbili tisini na sita** ni namba inayoandikwa **1296** kwa tarakimu za kawaida na MCCLXCVI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1295 na kutangulia 1297.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 1296 KK na 1296 BK.

## Tanbihi
Jamii:Namba asilia
Funmi Martins

**Funmi Martins** alikuwa mwigizaji na mwanamitindo wa Nigeria. Alikuwa mama wa Mide Martins na Damilare Peters. Alijulikana sana kwa kuigiza katika filamu kama Eto Mi, Pelumi, Ija Omode, na nyingine nyingi.

## Maisha ya awali 
Funmi Martins (aliyezaliwa Oluwafunmilayo Florence Anike Oguntomi Martins) alizaliwa Septemba 1963 huko Ilesa, Jimbo la Osun. Aliishi sehemu kubwa ya maisha yake katika miji ya Lagos na Ibadan.

## Kazi 
Funmi Martins alianza kazi yake kama mwanamitindo. Alianza rasmi kazi ya uigizaji chini ya uongozi wa Adebayo Salami katika filamu ya mwaka 1993 iliyoitwa *Nemesis* na *Not My Will*, zilizoongozwa na mtayarishaji filamu Fidelis Duker. Baada ya hapo, alishiriki katika filamu mbalimbali hadi alipofariki dunia mwaka 2002.

## Kifo 
Funmi Martins alifariki dunia kutokana na mshtuko wa moyo tarehe 6 Mei 2002, akiwa na umri wa miaka 38.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1963
Jamii:Waliofariki 2002
Jamii:Waigizaji filamu wa Nigeria
Elfu moja mia mbili tisini na tisa

**Elfu moja mia mbili tisini na tisa** ni namba inayoandikwa **1299** kwa tarakimu za kawaida na MCCLXCIX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1298 na kutangulia 1300.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 1299 KK na 1299 BK.

## Tanbihi
Jamii:Namba asilia
Elfu moja na mia tatu

**Elfu moja na mia tatu** ni namba inayoandikwa **1300** kwa tarakimu za kawaida na MCCC kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1299 na kutangulia 1301.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 1300 KK na 1300 BK.

## Tanbihi
Jamii:Namba asilia
Elfu moja mia tatu na moja

**Elfu moja mia tatu na moja** ni namba inayoandikwa **1301** kwa tarakimu za kawaida na MCCCI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1300 na kutangulia 1302.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 1301 KK na 1301 BK.

## Tanbihi
Jamii:Namba asilia
Elfu moja mia tatu na mbili

**Elfu moja mia tatu na mbili** ni namba inayoandikwa **1302** kwa tarakimu za kawaida na MCCCII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1301 na kutangulia 1303.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 1302 KK na 1302 BK.

## Tanbihi
Jamii:Namba asilia
Elfu moja mia mbili tisini na nane

**Elfu moja mia mbili tisini na nane** ni namba inayoandikwa **1298** kwa tarakimu za kawaida na MCCLXCVIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1297 na kutangulia 1299.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 1298 KK na 1298 BK.

## Tanbihi
Jamii:Namba asilia
Doris Changeywo

**Doris Chepkwemoi Changeywo** (alizaliwa tarehe 12 Desemba 1984) ni mwanariadha wa mbio ndefu wa kulipwa kutoka Kenya anayejikita katika mbio za mita 10,000 na mbio za nyika (cross country).

Alianza kufanikwa katika riadha mwaka 2006, akawa bingwa wa Mbio za Nyika za Afrika Mashariki na kushinda mbio za kwanza za Shoe4Africa Women's 10km. Alipata taji lake la kwanza kuu katika Michezo ya Dunia ya Jeshi mwaka 2007, aliposhinda medali ya dhahabu katika mbio za mita 10,000. Mwaka ufuatao, alimaliza nafasi ya tatu katika mashindano ya nyika ya Kenya na kuchaguliwa kushiriki Mashindano ya Dunia ya Nyika ya IAAF mwaka 2008, ambapo alishika nafasi ya nne na kusaidia Kenya kutwaa medali ya fedha ya timu ya wanawake. Pia alishinda toleo la mwaka 2008 la Great Ireland Run na pia alishinda mbio za Würzburger Residenzlauf mwaka huo huo.

Katika Mashindano ya Riadha ya Afrika ya mwaka 2010, alishiriki mbio za mita 10,000 na kumaliza katika nafasi ya tano. Changeywo aliwakilisha Kenya katika Michezo ya Jumuiya ya Madola ya mwaka 2010 mwezi Oktoba na kushinda medali ya fedha, akimaliza wa pili nyuma ya Mkenya mwenzake Grace Momanyi. Alifanya debut yake katika mbio za half marathon kwenye Delhi Half Marathon miezi miwili baadaye, ambapo alimaliza katika nafasi ya kumi kwa muda wa 1:10:40.

Alishiriki katika mashindano ya Cross Internacional Zornotza mwezi Januari mwaka uliofuata na kumaliza katika nafasi ya pili nyuma ya Pauline Korikwiang. Alikosa nafasi ya kujiunga na timu ya dunia mwaka huo baada ya kumaliza wa tisa katika mchujo, lakini alichaguliwa kushiriki katika Mashindano ya Afrika ya Mbio za Nyika ya 2011. Alishinda medali ya shaba kama sehemu ya ushindi wa Kenya pamoja na Mercy Cherono na Viola Kibiwot.

Mwezi Aprili, alishinda mbio za Würzburg kwa muda bora wa kilomita 10 wa dakika 31:26, kisha akaweka rekodi yake bora ya nusu marathon ya saa 1:08:49 katika Rabat. Katika mbio za uwanjani, alishinda medali ya dhahabu ya mita 10,000 kwenye Michezo ya Dunia ya Kijeshi ya 2011 iliyofanyika Rio de Janeiro, akimshinda Mkenya mwenzake Lineth Chepkurui na kutetea ubingwa wake. Akiendelea na mbio za barabarani, alishinda Porto Half Marathon na baadaye kumaliza wa pili nyuma ya Aselefech Mergia katika mbio za maili 10 za Great South Run mwezi Oktoba.

Alimaliza katika nafasi ya tatu kwenye mashindano ya Great Manchester Run na World 10K Bangalore mwaka 2012.

Ameolewa na mwanariadha wa mbio ndefu wa Kenya Moses Masai, na pamoja wana binti mmoja.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1984
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Kenya
Beatrice Chebet

**Beatrice Chebet** (alizaliwa 5 Machi 2000) ni mwanariadha wa mbio za masafa marefu kutoka Kenya na mshikiliaji wa rekodi za dunia katika mbio za mita 5,000, mita 10,000 na mbio za barabarani za kilomita 5. 

Alishinda medali za dhahabu katika mbio za mita 5,000 na mita 10,000 kwenye Michezo ya Olimpiki ya Majira ya Joto ya mwaka 2024, na akarudia mafanikio hayo kwa kushinda mataji hayo mawili katika Mashindano ya Dunia ya Riadha mwaka 2025. Katika mbio za mita 5,000, Chebet alitwaa medali ya fedha kwenye Mashindano ya Dunia mwaka 2022 na medali ya shaba mwaka 2023. 

Chebet ni bingwa wa dunia wa mbio za nyika mara tatu, akishinda mbio za vijana mwaka 2019 na mbio za wakubwa mwaka 2023 na 2024. Aidha, alishinda taji la mbio za mita 5,000 katika Mashindano ya Dunia ya Riadha kwa vijana chini ya miaka 20 (U20) mwaka 2018, Michezo ya Jumuiya ya Madola mwaka 2022, na Mashindano ya Afrika ya Riadha mwaka 2022.

Anajulikana kwa jina la utani “muuaji anayetabasamu” (smiling assassin), na hufanya mazoezi yake Londiani, Kaunti ya Kericho.

## Maisha ya awali na kazi
Chebet alizaliwa tarehe 5 Machi 2000, akiwa binti wa Francis na Lilian Kirui.

Mnamo Juni 2018, akiwa na umri wa miaka 18, Chebet alishinda mbio za mita 5000 za vijana chini ya miaka 20 nchini Kenya. Mwezi mmoja baadaye katika Tampere 2018, alikua mwanamke wa kwanza kutoka Kenya na mwanariadha wa kwanza asiye kutoka Ethiopia tangu mwaka 2006 kushinda taji la mita 5000 katika Mashindano ya Dunia ya Riadha kwa Vijana (U20).

Katika Mashindano ya Dunia ya Mbio za Nyika ya 2019, wanariadha watatu wa juu katika mbio za wanawake chini ya miaka 20 – Chebet pamoja na Waethiopia Alemitu Tariku na Tsigie Gebreselama – walipewa muda sawa wa 20:50 baada ya kumaliza kwa pamoja. Awali Tariku alitangazwa mshindi huku Gebreselama akipata medali ya fedha. Hata hivyo, baada ya uchunguzi wa picha ya mwisho (photo finish), Chebet alipewa medali ya dhahabu. Katika mwaka huo huo, Chebet alishinda Mashindano ya Kitaifa ya Mbio za Nyika kwa vijana chini ya miaka 20 nchini Kenya.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 2000
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Kenya
Jamii:Wanariadha wa Kenya
Sarah Chepchirchir

**Sarah Chepchirchir** (alizaliwa 27 Julai 1984 katika Kaunti ya Nandi) ni mwanariadha wa Kenya anayekimbia mbio za masafa marefu, akishiriki katika mashindano ya mbio za barabarani kuanzia mbio za kilomita 10 hadi nusu marathoni.

Chepchirchir amepata kuzuia kushiriki mara mbili katika taaluma yake kutokana na ukiukaji wa sheria za madawa ya kuboresha utendaji (doping). Kuzuia kwake kwa mara ya kwanza ilikuwa miaka 4 kuanzia 2019 hadi 2023, na kuzuia kwa mara ya pili ni miaka 8 kuanzia 2023 hadi 2031.
## Kazi
Alianza taaluma yake ya kitaaluma kwa kushiriki mashindano ya mbio nchini Ufaransa. Mwaka 2008, alipata nafasi tatu za juu katika mbio za nusu marathon za Saint-Pol, Auray-Vannes na Le Lion. Alijitokeza zaidi mwaka 2009 kwa kushinda mbio za Maroilles 20K na Auray-Vannes Half Marathon. Pia alimaliza wa pili katika Course Paris-Versailles, wa tatu katika kilomita ishirini, kisha akaweka rekodi yake binafsi ya dakika 71:54 katika nusu marathon ya Reims a Toutes Jambes, jambo lililothibitisha nafasi yake miongoni mwa wanariadha bora wa mbio za barabarani nchini humo.

Katika msimu wa 2010 alikuwa miongoni mwa watatu bora katika Corrida de Langueux, Maroilles 20K na Lille Half Marathon – ambapo katika mashindano ya mwisho aliweka muda wake bora binafsi wa dakika 69:27. Hii ilimsaidia kupata uteuzi wake wa kwanza kimataifa: katika Mashindano ya Dunia ya Nusu Marathon ya IAAF ya mwaka 2010 alimaliza katika nafasi ya kumi na moja. Mwaka huo pia alishika nafasi ya kwanza katika mbio za Auray-Vannes na Boulogne-Billancourt Half Marathon.

Mwaka 2011, Chepchirchir alikuwa miongoni mwa wawili bora katika mbio zote za barabarani alizoshiriki nchini Ufaransa, zikiwemo ushindi katika Le Puy-en-Velay 15K na Humarathon (ambapo aliweka rekodi ya mashindano na muda wake bora binafsi wa dakika 68:07). Katika ushiriki wake wa pili kimataifa kwa niaba ya Kenya, alimaliza wa tano katika nusu marathon ya Michezo ya Afrika 2011. Mwaka 2012, alikimbia nusu marathon mbili chini ya dakika 70, lakini alimaliza wa tatu katika Paris na wa tano Lille. na pia alishinda Ndakaini Marathon nchini Kenya.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1984
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Kenya
Diana Sigei Chepkemoi

**Diana Sigei Chepkemoi** (alizaliwa 14 Oktoba 1987) ni mwanariadha wa Kenya anayekimbia mbio za masafa marefu, akishiriki katika marathoni na nusu marathoni.

Chepkemoi alizaliwa Kenya mwaka 1987. Mume wake, Henry, na nduguye, Salim Kipsang, wote ni mbiofundi. Wana mtoto mmoja wa kiume na wanaishi Eldoret. Kocha wake ni Patrick Sang, mbiofundi wa zamani wa Kenya. Chepkemoi ndiye mwanamke pekee anayefanya mazoezi katika kikundi huko Kaptagat, karibu na Bonde Kuu la Ufa (Great Rift Valley), Kenya.

## Kazi
Mwaka 2010, alishika nafasi ya kwanza mara tatu katika mashindano ya umbali mbalimbali nchini Austria, Ufaransa na Uholanzi. Chepkemoi alivutia zaidi mwaka 2011 alipomaliza katika nafasi ya sita katika marathoni ya Dubai na wa nne katika Marathoni ya Toronto, ARRS, Iliwekwa mnamo 3 Februari 2016. Alimaliza wa pili katika mbio za maili kumi huko Amsterdam kwa muda wa 52:46, na pia wa pili Berlin katika mbio za kilomita 25.

Mwaka 2012, alimaliza wa pili katika nusu marathoni za Lisbon na nusu marathoni za Lille. Alimaliza wa nne katika Amsterdam Marathon na wa tano katika Marathoni ya Boston siku ambayo ilikuwa na joto kali sana. Mwaka 2013, alimaliza wa pili katika Marathoni ya Jakarta na akashinda nusu marathoni ya Lille.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1987
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Kenya
Susan Chepkemei

**Susan Chepkemei** (alizaliwa 25 Juni 1975 huko Komol, Wilaya ya West Pokot) ni mwanariadha wa Kenya anayekimbia mbio za masafa marefu, akishiriki mbio za mita 10,000 na marathoni. Mwaka 2001, alishinda Rotterdam Marathon na kumaliza wa kwanza katika Great North Run, pia alipata medali ya fedha katika World Half Marathon Championships. Aidha, alipata medali ya fedha katika mbio za 10,000 m katika Commonwealth Games 2002.
## Kazi
Chepkemei alishiriki katika mbio za vijana za Mashindano Mbio za Nchi mbalimbali ya IAAF mwaka 1990 na 1992, akimaliza katika nafasi ya 3 na ya 16 mtawalia. Katika kiwango cha watu wazima, alishiriki katika mbio ndefu kati ya 1998 na 2001, ambapo matokeo yake bora yalikuwa medali ya shaba mwaka 2000. Alifanya kwanza katika marathon kwenye Marathoni ya Berlin  ya 1998 na kumaliza katika nafasi ya pili. Alishinda mbio za Parelloop 10K nchini Uholanzi mwaka 1998 na 2000, na pia alishinda mbio za Marseille-Cassis Classique Internationale kwa muda wa rekodi ya mashindano mwaka 2000.Alishinda mbio za Tilburg Ten Miles (kilomita 10 kwa wanawake) mara tatu mfululizo (2001–2003).

Tarehe 25 Februari 2008, IAAF ilimwekea Chepkemei marufuku ya kushiriki mashindano kwa muda wa mwaka mmoja, ikitoa taarifa ifuatayo:

"International Association of Athletics Federations (IAAF) imearifiwa na Athletics Kenya (AK) kwamba mwanariadha wa kike, Susan Chepkemei amekutwa na hatia ya ukiukaji wa kanuni za matumizi ya dawa zilizopigwa marufuku, chini ya Kanuni za IAAF:
Uwepo wa dutu iliyopigwa marufuku Salbutamol (S3. Beta-2 Agonists) katika sampuli yake ya udhibiti wa dawa (Kanuni ya IAAF 32.2a). Ukiukaji huu unahusiana na udhibiti wa nje ya mashindano uliofanyika tarehe 10.09.07 mjini Nairobi, Kenya."

Chepkemei alipewa dawa ya pumu (asthma) ya Salbutamol na daktari wake baada ya kupata ujauzito na pia kupata nimonia; kutokana na hali hiyo, adhabu yake ilipunguzwa hadi mwaka mmoja. Alianza kurejea kwenye mashindano mapema mwaka 2009.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1975
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Kenya
Mercy Cherono

thumb|Mercy Cherono
**Mercy Cherono Koech** (alizaliwa 7 Mei 1991) ni Mwanariadha wa Kenya anayekimbia mbio za masafa marefu. Alipata medali ya fedha katika mbio za 5000 metres katika Michuano ya Dunia ya Atletiki 2013.

Ni mshindi mara mbili wa dunia kwa vijana katika mbio za 3000 metres (2008 na 2010) na pia ameshinda medali za dhahabu katika World Youth Championships 2007 na Commonwealth Youth Games 2008.

Kama mrembo wa vijana, alikuwa na mafanikio makubwa katika cross country, akipata medali za fedha katika mashindano ya timu na binafsi ya vijana katika IAAF World Cross Country Championships 2009, kisha kuboresha mafanikio yake hadi kupata medali za dhahabu katika toleo la 2010.
## Kazi
Cherono alijitokeza kwa mara ya kwanza kimataifa katika Mashindano ya Dunia ya Mbio za Nchi ya mwaka 2007 zilizofanyika Mombasa na alimaliza katika nafasi ya 23 katika mbio za vijana. 

Alifikia jukwaa lake la kwanza la kimataifa katika Mashindano ya Dunia ya Vijana 2007 alipoweka rekodi ya mashindano ya muda wa 8:53.94 na kushinda medali ya dhahabu katika mbio za mita 3000. 

Alikuwa na msimu mzuri wa mbio za nyika mwishoni mwa mwaka huo, akishinda mbio za kilomita 6 za vijana katika mikutano mitatu ya Athletics Kenya. Pia alishinda mbio za vijana katika Mashindano ya Mbio za Nchi za Tuskys Wareng mwaka 2007 na 2008 mfululizo.

Hakupata nafasi ya kuchaguliwa kushiriki katika Mashindano ya mbio ya Dunia  mwaka 2008, hivyo akaelekeza nguvu zake katika mbio za uwanjani. Kwanza aliongeza taji la vijana kwa ushindi wake wa mita 3000, akimshinda Bizunesh Urgesa kwa muda wa 8:58.07 na kushinda medali ya dhahabu katika Mashindano ya Vijana  ya Dunia mwaka 2008 yaliyofanyika Bydgoszcz, kisha akashinda tena medali ya dhahabu katika Michezo ya Vijana ya Jumuiya ya Madola ya mwaka 2008, akiweka rekodi ya mashindano.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1991
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Kenya
[[Jamii: Error, Fix, and Contribute Campaign 2025-26 in Tanzania
Lonah Chemtai Salpeter

**Lonah Korlima Chemtai Salpeter** (alizaliwa 12 Desemba 1988) ni mwanariadha wa  mbio za Olimpiki kutoka Israeli. Alizaliwa Kenya lakini anaongoza Israel kimataifa. Alipata medali ya shaba kwenye mbio za marathoni katika Michuano ya Dunia ya Atletiki 2022. Katika Michuano ya Ulaya ya Atletiki kwenye mbio za 10,000m, Salpeter alipata medali ya dhahabu mwaka 2018 na medali ya shaba mwaka 2022. Pia alishinda Tokyo Marathoni 2020, alipata medali ya fedha katika New York City Marathon 2022, na kumaliza wa tatu katika Boston Marathon 2023.

## Maisha ya awali
Lonah Chemtai alizaliwa na kukulia katika kijiji kidogo cha Kapkanyar, katika Kaunti ya Pokot Magharibi, ndani ya Bonde la Ufa la magharibi mwa Kenya, akiwa mwanachama wa kabila la Pokot ambalo ni sehemu ya watu wa Kalenjin. Ana ndugu 12, na familia ililazimika kwenda kuchota maji mtoni karibu na makazi yao.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1988
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Kenya
Lydia Cheromei

**Lydia Cheromei** (alizaliwa 15 Mei 1977, katika Wilaya ya Baringo) ni mwanariadha wa Kenya aliyezaliwa katika familia ya wanariadha. Ana utaalamu wa mbio za muda mrefu. Alipata umaarufu akiwa na umri wa miaka 13 baada ya kushinda junior race katika IAAF World Cross Country Championships. Alitumia miaka kadhaa bila kushiriki mashindano kutokana na uchovu wa michezo (burnout), na alirudi katikati ya miaka ya tisini, akishiriki katika Olympics ya Atlanta 1996.

Cheromei alipata mafanikio makubwa katika road running, akishinda Saint Silvester Road Race, na kumaliza wa sita katika mbio za track kwenye Olympics ya 2000. Hakushiriki kati ya 2001 hadi 2004 kutokana na matatizo binafsi, na pia alipoteza miaka miwili ya mashindano baada ya kupatikana na *doping positive test* mwaka 2006.

Alirudi mwaka 2008 na kuanza kushiriki katika marathons, akifuatwa na kocha wa Kiitaliano Gabriele Nicola, akipata ushindi wa kwanza katika Amsterdam Marathon.

## Maisha binafsi
Lydia Cheromei ni mtoto wa tano kati ya watoto saba. Anashiriki katika mbio na wazazi wake pamoja na kaka zake Joseph Cheromei, Jeremiah Cheromei na David Cheromei. Mama yake alikuwa akikimbia maili kwa dakika sita, huku baba yake mwaka 2010 akiwa bado anakimbia maili kwa dakika saba akiwa na umri wa miaka 72. Kaka zake wawili, Joseph na Jeremiah, wameiwakilisha Kenya katika Michezo ya Olympic Games.

David Cheromei amesema alihamasika kuchukua mbio kwa umakini ili kuepuka aibu ya kushindwa na dada yake.

Mnamo Septemba 2006, Lydia alipata mtoto wa kike aliyeitwa Faith Chelagat.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1977
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Kenya
Tarana Burke

**Tarana Burke** (alizaliwa Septemba 12, 1973) ni mwanaharakati wa nchini Marekani kutoka Jiji la New York. Mnamo mwaka 2006, Burke alianzisha harakati za *Me Too* kama programu ya vijana kwa wanafunzi wa shule za msingi na za upili kwa lengo la kushughulikia ukatili wa kijinsia ulioenea katika jamii. 

Zaidi ya muongo mmoja baadaye, mnamo 2017, #MeToo ikawa hashtag iliyoenea sana wakati Alyssa Milano alipowahimiza wanawake kutuma maneno kwenye Twitter ikiwa wamepitia unyanyasaji na unyanyasaji baada ya kesi za unyanyasaji wa kijinsia za Harvey Weinstein . Kifungu na hashtag vilikua haraka na kuwa harakati pana, na hatimaye ya kimataifa inayoenea zaidi.

Burke, ni miongoni mwa kundi la wanaharakati wengine mashuhuri waliopewa jina la "wavunja ukimya", kama Mtu wa Mwaka wa *Time* kwa mwaka wa 2017. Burke alinianzisha MeToo. Kimataifa mwaka wa 2018, kama chombo cha harakati na anahudumu kama Afisa Mkuu wa Maono.

Chuo Kikuu cha Harvard kilichapisha utafiti wa kesi kuhusu Burke.

## Marejeo
Jamii:WikiGap JWK 2026
Jamii:Waliozaliwa 1973
Jamii:Watu walio hai
Stella Barsosio

**Stella Barsosio** (alizaliwa 12 Machi 1993) ni mwanariadha wa mbio ndefu kutoka Kenya. Mwaka 2021, alishinda Marathon ya Rotterdam.

Tarehe 6 Februari 2023, ilitangazwa kuwa Barsosio amekamatwa na Shirika la Kupambana na Doping Kenya (Anti-Doping Agency of Kenya) na kupewa adhabu ya kufungiwa mashindano kwa muda wa miaka miwili baada ya kupatikana na dawa ya trimetazidine. Adhabu yake ilianza kutumika kwa nyuma tarehe 17 Agosti 2022.

## Kazi
Mwaka 2016, Stella Barsosio alishinda Belgrade Marathon kwa muda wa saa 2:43:41.

Mwaka 2017, alishinda Cracovia Marathon kwa muda wa saa 2:33:01, na pia Skopje Marathon, ambapo aliweka rekodi mpya ya kozi ya saa 2:33:42.

Mwaka 2018, alimaliza katika nafasi ya pili kwenye Singapore Marathon, na mwaka 2019 pia alimaliza katika nafasi ya pili katika mashindano hayo.

Mwaka 2019, Barsosio alishinda Sydney Marathon, akiweka rekodi mpya ya kozi ya saa 2:24:33, na pia alimaliza katika nafasi ya pili kwenye Rotterdam Marathon.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1993
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Kenya
Maria Bochkareva

**María Leontievna Bochkareva** (Julai 1889 - 16 Mei 1920), jina la utani *Yashka* ) alikuwa mwanajeshi wa Urusi aliyepigana katika Vita vya Kwanza vya Dunia na kuunda Kikosi cha Wanawake . Alikuwa mwanamke wa kwanza wa Urusi kuamuru kikosi cha kijeshi.

## Maisha ya awali 
Maria Frolkova alizaliwa katika familia ya wakulima katika kijiji cha Nikolskoye mnamo Julai 1889. Baba yake alikuwa sajenti katika jeshi la kifalme aliyepigana katika Vita vya Russo-Uturuki .  Aliondoka nyumbani akiwa na umri wa miaka kumi na sita na kuolewa  Walimhamisha hadi Sretensk ambapo Maria alianza uhusiano na mwanamume Myahudi wa eneo hilo aliyeitwa Yakov (au Yankel) Buk.  na akapelekwa mstari wa mbele katika kikosi cha 5, Kikosi cha 28 cha Jeshi la Pili, kilichokuwa kimewekwa Polotsk . Alipambwa kwa kuwaokoa wanajeshi hamsini waliojeruhiwa kutoka uwanjani. 

Baada ya kujeruhiwa mkono na mguu, Bochkareva alifanya kazi kama dada wa kusaidia matibabu hadi aliporudi vitani kama koplo anayesimamia wanaume kumi na mmoja. 

Alipata jeraha jingine lililomfanya apooze kwa miezi minne. Baada ya kupona, alirudi vitani kama afisa mkuu asiye na tume akipeleka vifaa kwa kikosi cha wanaume sabini.  Wanaume wa kikosi hicho walienenda naye kwa kejeli na mara kadhaa  kumnyanyasa kingono hadi alipothibitisha ujasiri wake vitani.  Hatimaye, alichoka kutokana na majeraha yake ya kimwili na akapoteza hamu ya nafasi yake ya kijeshi. Aliruhusiwa kuondoka hospitali katika majira ya kuchipua ya 1917. 

Akiwa New York, Bochkareva alimwandikia mwandishi wa habari wa Urusi anayeitwa Isaac Don Levine kitabu chake cha kumbukumbu, *Yashka: My Life As Peasant, Exile, and Soldier* .   Baada ya kuondoka Marekani, alisafiri hadi Uingereza ambapo alipewa nafasi ya kukutana na Mfalme George V. Ofisi ya Vita ya Uingereza ilimpa ruble 500 za ufadhili ili arudi Urusi. 

Bochkareva aliwasili Arkhangelsk mnamo Agosti 1918 na kujaribu kupanga kikosi kingine, lakini akashindwa.

Mnamo Aprili 1919, alirudi Tomsk na kujaribu kuunda kikosi cha matibabu cha wanawake chini ya Admiral Aleksandr Kolchak, lakini kabla ya kukamilisha kazi hii alitekwa tena na Wabolshevik.  Alipelekwa Krasnoyarsk ambapo alihojiwa kwa miezi minne.  Hatimaye, alihukumiwa kifo na kuuawa kama "adui wa tabaka la wafanyakazi". Alipigwa risasi na Cheka mnamo Mei 16, 1920. 

Maria Bochkareva ni mmoja wa mashujaa wa filamu ya Urusi ya *Battalion* iliyoongozwa na Dmitriy Meskhiev na iliyotolewa kwenye sinema mnamo Februari 2015.

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 1920
Jamii:Waliozaliwa 1889
Fatima Zohra Ardjoune

**Fatima Zohra Ardjoune** ni jenerali wa Jeshi la nchi ya Algeria. Yeye ndiye mwanamke wa kwanza katika ulimwengu wa Kiarabu kufikia cheo hiki. Pia kiwa daktari, alianzisha utafiti katika uwanja wa hematolojia nchini humo katika miaka ya 1980. Anahudumu kama mkurugenzi mkuu wa hospitali kuu ya kijeshi.

## Maisha ya Awali na Taaluma
Fatima Zohra Ardjoune alizaliwa katika mji wa Sétif na alipata Elimu ya msingi katika shule ya indigenous primary school iliyofuatiwa na shule ya sekondari ya juu ya wasichana mjini Kouba. Kama mtoto alitamani kusaidia wengine na alienda kusomea udaktari katika chuo kikuu cha Algiers

Ardjoune alijiunga na Jeshi la Kitaifa la Watu wa Algeria mnamo Februari 1972. Katika miaka ya 1980 alifanya kazi na mumewe Mohamed Ardjoun (kwa sasa ni Kanali na mkurugenzi wa Kituo cha Usambazaji Damu cha jeshi) na kufanya utafiti wa magonjwa yanayoenezwa kwa damu. Wanandoa hao walikuwa miongoni mwa Waalgeria wa kwanza kufanya utafiti katika uwanja huo na walitengeneza mbinu za kwanza za uchunguzi nchini humo katika Hospitali ya Maillot.

## Jenerali wa Jeshi
Ardjoune aliwahi kuwa mkurugenzi mkuu wa Hospitali ya Kijeshi ya Ain Naâdja (ambapo hapo awali alikuwa mkuu wa hematolojia) na baadae alipandishwa cheo hadi cheo cha Jenerali mnamo tarehe 5 Julai 2009.

## Marejeo
Jamii:WikiGap JWK 2026