open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
T. O. Honiball

**Thomas Ochse Honiball** (1905–1990) alikuwa mchoraji katuni mashuhuri kutoka Afrika Kusini.

T.O. Honiball (jina alilotambulika zaidi) alizaliwa tarehe 7 Desemba 1905 mjini Cradock, Cape Colony.

Honiball alisoma katika shule mashuhuri ya wavulana mjini Stellenbosch iitwayo Paul Roos Gymnasium. Awali alisomea usanifu majengo katika Chuo Kikuu cha Cape Town. Hata hivyo, alihitaji njia isiyo na mipangilio mikali ili kuonyesha uwezo wake wa kisanii, na kuanzia 1927 hadi 1930 aliishi Chicago ambako alisomea sanaa ya kibiashara. Katika kipindi hiki alifahamiana na katuni za Kimarekani.

Aliporudi Cape Town alifanya kazi katika matangazo na baadaye kama mchoraji katuni na katuni-kijembe (caricaturist) huru. Mnamo 1941 alikua mchoraji katuni wa kisiasa kwa gazeti kuu la lugha ya Kiafrikana (Afrikaans), na haraka sana akawa mmoja wa wachoraji katuni wanaotambulika zaidi nchini Afrika Kusini.

Zaidi ya katuni zake za kisiasa, alichapisha pia mfululizo wa Oom Kaspaas, ambamo "Mjomba Kaspaas" humsisimulia "mpwa" wake Nefie kuhusu maisha yake ya zamani yenye matukio tele — lakini mara zote hukumbushwa na tukio fulani lisilofurahisha kuhusu kile kilichotokea kwa kweli.

(Kumbuka kwamba katika Kiafrikana, neno *"Neef"* — umbo dogo *"nefie"* — linaweza kumaanisha mpwa au binamu. *"Oom"* kimsingi humaanisha “mjomba”, lakini matumizi hutegemea muktadha. *"Oom"* hutumiwa kama heshima kwa mwanaume yeyote mzee, awe ndugu au mtu asiyejulikana. *"Neef"* na zaidi *"nefie"* hutumiwa kama njia ya kumrejelea mvulana au mwanaume mdogo. Matumizi katika vitabu vya Oom Kaspaas yanaashiria kuwa Nefie ni mpwa, si binamu. Hata hivyo, huenda kabisa Kaspaas na Nefie hawana uhusiano wowote wa damu. Zamani, *"neef"* pia lilikuwa neno lenye maana mpana, likitumika kwa marika wa kiume, na *"nefie"* likiwa neno la upendo kwa vijana, kama jinsi *"oom"* linavyotumiwa leo kuwaheshimu wanaume wazee.)

## Familia 
Alifunga ndoa na Iona Boesen mwaka 1934 na walipata watoto wanne. Baada ya kifo cha Iona mwaka 1971, Honiball alimuoa Essie de Villiers-Dreyer (Esther Maria Wiese) mwaka 1973, ambaye baadaye alijulikana kama Essie Honiball.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1905
Jamii:Waliofariki 1990
Jamii:Wachoraji wa Afrika Kusini
Dwayne Wayans

**Dwayne Howell Wayans** (alizaliwa New York, 22 Agosti 1956) ni mtunzi wa filamu na televisheni.

## Maisha ya awali
Wayans alizaliwa akiwa mtoto wa kwanza wa Elvira Alethia (née Green; Julai 23, 1938–Julai 10, 2020), mama wa nyumbani na mfanyakazi wa kijamii, na Howell Stouten Wayans (Agosti 26, 1936–Aprili 1, 2023), meneja wa duka kubwa. Familia yake ilikuwa ya Mashahidi wa Yehova. Pia na familia yake waliishi katika kitongoji cha Chelsea cha New York. Yeye ndiye kaka wa Keenen, Diedra, Damon Sr., Kimberly, Elvira, Nadia, Devonne, Shawn, na Marlon.

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1956
Jamii:Watu walio hai
Jamii:watayarishaji Filamu wa Marekani
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Zahia Dehar

**Zahia Dehar** (Kiarabu: زاهية ديهار, alizaliwa Ghriss, Algeria, 25 Februari 1992

## Maisha ya awali 
Zahia Dehar alihamia Champigny-sur-Marne, Ufaransa pamoja na mama yake na mdogo wake akiwa na umri wa miaka 10. Aliingia katika biashara ya ngono akiwa na umri wa miaka kumi na sita

Baba yake, Hacène Dehar, bado anaishi Algeria. Amevunja aina yoyote ya mawasiliano na binti yake tangu madai kuhusu shughuli hizo za ngono yalipojitokeza.

## Kashfa ya ngono 
Mnamo Mei 2008, Karim Benzema alishtakiwa kwa kumpa Zahia Dehar €500 kwa huduma za ngono katika hoteli moja huko Paris. Wakati huo, Benzema alikuwa na umri wa miaka 20. Alikana madai hayo na akakana kwamba aliwahi kukutana na Zahia Dehar. Baadaye aliachiwa huru na wakili wake Sylvain Cormier, alieleza kuwa kesi hiyo haikuathiri maisha yake ya kitaaluma ya mpira wa miguu.

Franck Ribéry alikiri kuwa na uhusiano wa kimapenzi na Zahia Dehar lakini alikana kuwa alimlipa €700. Pia alisema kuwa hakujua umri wake wakati huo.
Umri wa ridhaa nchini Ufaransa ni miaka 16, lakini wakati huo biashara ya ngono ilikuwa halali tu ikiwa mhusika alikuwa na umri wa zaidi ya miaka 18.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1992
Jamii:Wanamitindo wa Algeria
Jamii:Waigizaji filamu wa Algeria
Familia ya Barack Obama

**Familia ya Barack Obama,** rais wa Marekani, ni familia maarufu ya Marekani inayoshiriki katika sheria, elimu, uanaharakati na siasa. Familia ya karibu ya Obama ilikuwa familia ya kwanza ya Marekani kuanzia mwaka 2009 hadi 2017 wakati wa urais wa Obama, na ndiyo familia ya kwanza kama hiyo yenye asili ya Waamerika Weusi. Familia yake ya karibu inajumuisha mke wake Michelle Obama na binti zake Malia na Sasha. Ukoo mpana wa Obama unaundwa na watu wa Kenya (Waluo), Wamarekani weusi, na Wamarekani wa Kale (ikiwa ni pamoja na asili ya Funguvisiwa la Britania, Ujerumani na Uswisi).

## Tanbihi
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Jamii:Watu wa Marekani
Remi Kabaka Jr.

**Remi Kabaka Jr.** (alizaliwa Aprili 11, 1970) ni mtayarishaji wa rekodi wa Uingereza, mkurugenzi wa sanaa anayejulikana zaidi kama mpiga ngoma na mtayarishaji wa bendi ya Uingereza ya Gorillaz. Alianza kuwa mtayarishaji wa muziki wa bendi hiyo mwaka 2015 baada ya miaka kadhaa ya kutoa sauti ya Russel Hobbs, na aliorodheshwa kama mtayarishaji wa A&R pamoja na Damon Albarn na Jamie Hewlett katika filamu ya mwaka 2019 *Gorillaz: Reject False Icons*. Mnamo 2007, Kabaka alianzisha kikundi cha sauti na taswira cha Gorillaz Sound System.

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1970
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wanamuziki wa Uingereza
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Nyakim Gatwech

[thumb|Gatwech mwaka wa [2020]]
**Nyakim Gatwech** (alizaliwa Januari 27, 1993) ni mwanamitindo wa Ethiopia-Marekani mwenye asili ya Sudan Kusini. Amevutia umakini kwa rangi yake ya ngozi nyeusi na amepata umaarufu mkubwa kwenye Instagram.

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1993
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wanamitindo wa Sudan Kusini
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Rochelle Jordan

**Rochelle Jordan** ni mwimbaji wa Uingereza-Kanada mwenye asili ya Jamaika anayeishi Toronto, Kanada.

## Diskografia
**Awamu ya Mgeni* (Tepu Mchanganyiko) (2009)
**ROJO* (EP) (2011)
*'*Shinikizo* (EP) (2012)
**1021* (2014)
**Cheza na Mabadiliko* (2021)
*'*Kupitia Ukuta* (2025)

## Tanbihi
Jamii:Waimbaji wa Uingereza
Jamii:waimbaji wa Kanada
Jamii:Watu walio hai
Daddy G

[thumb|Daddy G katika Eurockéennes [2008]]
**Grantley Evan Marshall** (anajulikana pia kwa jina la kisanii **Daddy G**; alizaliwa Bristol, 18 Desemba 1959) ni DJ wa Uingereza na mmoja wa wanachama wa mwanzilishi wa bendi ya Massive Attack.

## Wasifu
Akiwa na wazazi wenye asili ya Karibi, Marshall alianza kujikita katika uwanja wa muziki wa jiji hilo akiwa mwanachama wa mfumo wa sauti The Wild Bunch katika miaka ya 1980. Mfumo huo wa sauti ulihusisha pia wanachama wengine ambao baadaye walikuwa waanzilishi wa kundi la Massive Attack: Robert del Naja, Tricky, na Andrew Vowles. Wakati huo, Marshall alikuwa miongoni mwa madJ waliokuwa na umri mdogo zaidi katika jiji.

Mnamo 1986, The Wild Bunch ilivunjika. Baada ya kuvunjika huko, Del Naja, Vowles na Marshall waliunda kundi la trip hop linalojulikana kama Massive Attack mnamo 1988 kundi ambalo linachukuliwa kuwa miongoni mwa waanzilishi wa Bristol Sound, sambamba na Portishead na Tricky.

Kati ya 2001 na 2005, Marshall hakuwa sehemu ya shughuli za Massive Attack; kipindi hicho kilitoa albamu *100th Window*, ambayo ndiyo albamu pekee ya kundi hilo yenye mchango mdogo sana wa Marshall. Aliporejea (bila uwepo wa Vowles) kwa ajili ya albamu Heligoland na miradi ya hivi karibuni, kundi hilo lilianza kugawanya majukumu ya utayarishaji kati ya Marshall na Del Naja. Kila mmoja alifanya kazi ya uzalishaji kwenye nyimbo tofauti katika studio zao binafsi, huku wakichagua washirika wao wa ubunifu kwa mujibu wa mahitaji ya kila wimbo.

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1959
Jamii:Wanamuziki wa Uingereza
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Ozan Akbaba

**Ozan Akbaba** (alizaliwa Kars, Uturuki, 9 Juni 1982) ni mwigizaji wa Kituruki.

Akbaba alihitimu katika Shule ya Sanaa Nzuri ya Chuo Kikuu cha Akdeniz, akiwa na shahada katika Usanifu wa Ndani na Ubunifu wa Mazingira. Mbali na kazi yake kama mwigizaji, pia ameshiriki katika utungaji wa alama za filamu kadhaa.

Mnamo 2014, alionekana katika video ya muziki wa wimbo wa Sıla ulioitwa "*Vaziyetler*". Kati ya 2015 na 2021, alicheza katika kipindi cha ATV Eşkıya Dünyaya Hükümdar Olmaz, akichora mhusika İlyas Çakırbeyli. Aidha, alishika jukumu kuu katika mfululizo wa matibabu Kasaba Doktoru.

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1982
Jamii:Watu walio hai
Jamii:waigizaji filamu wa Uturuki
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Nathan Bryon

**Nathan David Bryon** (amezaliwa 3 Julai 1991)  ni mwigizaji, mwandishi na mwandishi wa skripti kutoka Uingereza. Alipata umaarufu kupitia uhusika wake kama Jamie Bennett katika tamthilia ya vichekesho ya *Some Girls* (2012-2014) iliyorushwa na *BBC Three*. Pia alihusika kama Joey Ellis katika tamthilia nyingine ya *Benidorm* (2016-2018) iliyorushwa na *ITV*.

Sifa zake za uandishi wa skripti ni pamoja na tamthilia mfululizo ya*Bloods* (2021-2022) iliyorushwa na *Sky Comedy* na filamu ya *Rye Lane* (2023).

## Maisha ya awali
Bryon alizaliwa Shepherd's Bush, London, kwa baba Mwingereza na mama mwenye asili ya Jamaika. Alisoma katika shule ya ADT (ambayo sasa inajulikana kama *Ashcroft Technology Academy*) iliyopo Putney.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1991
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waigizaji filamu wa Uingereza
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Chaunté Wayans

**Chaunté Wayans** (alizaliwa Mei 24, 1982) ni mwandishi na mwigizaji mchekeshaji wa Marekani.

## Filamu
* *Nafasi za Biashara* (2007)
* *Dance Flick* (2009)
* ''Wild 'n Out* (2013)
* *Wako Tayari* (2019)
* *Nyimbo za Laff Mobb* (2020)
**AJ na Malkia* (2020)
**Marlon Wayans Anawasilisha: The Headliners* (2022)
**Kemia ya Juu* (2023)
**Mjinga Huyu'' (2023)

## Tanbihi
Jamii:waigizaji filamu wa Marekani
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Sinem Ünsal

**Sinem Ünsal** (alizaliwa İzmir, 21 Juni 1993) ni mwigizaji wa Uturuki.

## Maisha 
Ünsal ni mtoto wa pili katika familia yao. Mama yake ana asili ya Circassian, huku baba yake akiwa na asili ya Azerbaijan. Pia ni mhitimu wa Chuo Kikuu cha Eskişehir Osmangazi, akiwa na shahada ya Fasihi Linganishi.

Alianza taaluma yake ya uigizaji mnamo 2017. Katika mfululizo wa 2017 wa *Çızı*, alichora mhusika Yray Güneş, na mwaka huo huo alijiunga na mfululizo wa *Siyah Beyaz Aşk*, akicheza nafasi ya Gülsüm Aslan. Kati ya 2018 na 2019, alicheza mara kwa mara katika mfululizo wa *Kızım*, akichora mhusika Sevgi Günay.

Mafanikio makubwa yalikuja mnamo 2019, aliposhika jukumu kuu katika mfululizo wa televisheni wa Mucize Doktor, toleo la Kituruki la kipindi cha Korea Kusini cha *Good Doctor*.

## Tanbihi
Jamii:waliozaliwa 1993
Jamii:Watu walio hai
Jamii:waigizaji filamu wa Uturuki
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Sammy Davis Sr.

**Samuel George Davis Sr.** (Desemba 12, 1900 - Mei 21, 1988) alikuwa mchezaji muziki wa Marekani na baba wa mburudishaji Sammy Davis Jr.

## Maisha ya awali
Davis alizaliwa Wilmington, North Carolina, kwa wazazi wake Rosa B. Taylor (1870–1956) na Robert Davis (1868–1948). Yeye na mke wake wa zamani, Elvera Sanchez, wote walikuwa wachezaji wa muziki katika kundi la vaudeville. Wanandoa hao walitengana wakati mtoto wao, Sammy Jr., alikuwa na umri wa miaka mitatu.

Davis alichukua ulezi wa mwanawe, ambaye baadaye alianza kufanya biashara ya maonyesho pamoja na baba yake. Yeye na Will Mastin, kiongozi wa kundi la muziki, walimfundisha Sammy Jr. jinsi ya kucheza, na wakatumbuiza pamoja kama sehemu ya Will Mastin Trio.

Sammy Jr. aliwahi kusema:"Nilipokuwa na umri wa miaka tisa nilimwambia baba yangu, 'Naweza kukushinda.' 'Ndiyo? Ni nini kinachokufanya ufikiri hivyo?' aliuliza. 'Kwa sababu ulinifundisha kila kitu ninachokijua.' 'Ndiyo, lakini sikukufundisha kila kitu ninachokijua.'"
----Ikiwa unataka, naweza pia kuandika toleo la Wikip.''''

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1900
Jamii:Waliofariki 1988
Jamii:wanamuziki wa Marekani
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Jean-Bédel Bokassa Jr.

**Jean-Bédel Bokassa Jr.** (alizaliwa 2 Novemba 1973) ni mwana wa Jean-Bédel Bokassa, aliyekuwa dikteta na Mfalme wa Jamhuri ya Afrika ya Kati, na baadaye wa Milki ya Afrika ya Kati, kutoka kwa mke wake wa sita, Catherine Denguiadé. Kwa jina la kifalme Bokassa II anadai kiti cha enzi cha kifalme.

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1973
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wanasiasa wa Jamhuri ya Afrika ya Kati
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Philemon Chambers

**Philemon Chambers** ni mwigizaji wa Marekani.

## Maisha ya awali na elimu 
Chambers alikulia Compton, California. Tayari akiwa na umri wa miaka sita, aliamua kwamba atakuwa mwigizaji. Chambers amekuwa wazi kuhusu unyanyasaji aliyopitia akiwa mtoto, pamoja na mapambano yake na *body dysmorphia*.

## Tanbihi
Jamii:waigizaji filamu wa Marekani
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Cinqué Lee

**Cinqué Lee** (alizaliwa 4 Julai 1966) ni mwigizaji na mtengenezaji wa filamu wa Marekani. Pia ni mdogo wa mtengenezaji wa filamu Spike Lee.

## Kuigiza
Lee amefanya kazi katika nafasi mbalimbali katika filamu za kaka yake mkubwa, akiwemo mwendeshaji wa kamera, mwandishi wa kumbukumbu za video, na hasa kama mwandishi mwenza wa filamu katika *Crooklyn* (1994). Aidha, alichukua majukumu madogo katika *School Daze* (1988) na *Oldboy* (2013).

Kama mwigizaji, alionekana katika filamu zilizoongozwa na Jim Jarmusch, zikiwemo *Mystery Train* (1989) na *Coffee and Cigarettes* (2003), pamoja na filamu nyingine huru kadhaa.

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1966
Jamii:Watu walio hai
Jamii:waigizaji filamu wa Marekani
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Qasim ibn Muhammad

**Al-Qāsim ibn Muḥammad** alikuwa mkubwa kati ya wana wa Muhammad na Khadija binti Khuwaylid. Alifariki dunia mwaka wa 601 (kabla ya kutangazwa kwa utume wa baba yake mnamo mwaka 609), baada ya kuzaliwa kwake kwa tatu, akazikwa katika makaburi ya Jannat al-Mu'alla, Makka. Ibn Majah alitaja kwamba alifariki kabla ya kumaliza umri wake wa kukamua maziwa. 

## Ndugu 
* Abd Allah ibn Muhammad
* Ibrahim ibn Muhammad
* Zainab binti Muhammad
* Ruqayya binti Muhammad
* Ummu Kulthum binti Muhammad
* Fatima al-Zahra

## Marejeo
Jamii:Muhammad
Jamii:watu wa Saudia
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Deniz Baysal

**Deniz Baysal Yurtcu** (amezaliwa İzmir, 5 Aprili 1991) ni mwigizaji na mwanamitindo wa Uturuki. Anajulikana zaidi kwa majukumu yake makuu katika mfululizo wa uhalifu *Teşkilat* na *Söz* na mfululizo wa drama *Fazilet Hanım ve Kızları* .

## Maisha na kazi 
Mnamo mwaka 1991, alianza kusoma biashara ya nje katika Chuo Kikuu cha Manisa Celal Bayar. Kuanzia umri wa miaka 10, alianza kusoma kaimu katika ukumbi wa michezo wa Manispaa ya İzmir Karsiyaka. Pia alifanya kazi kama mwigizaji wa maigizo kwa miaka 10 na akaanza kuigiza kwa kutiwa moyo na kuungwa mkono na mwalimu wa ukumbi wa michezo. Mnamo Novemba 2018, Baysal alichumbiwa na Barış Yurtcu, mwimbaji mkuu wa bendi ya Kolpa, baada ya uhusiano wa miaka miwili.  Walifunga ndoa tarehe 6 Septemba 2019. 

## Marejeo
Jamii:waigizaji filamu wa Uturuki
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Bill Kennedy (mwamuzi)

**William Gene Kennedy** (alizaliwa 10 Novemba 1966) ni mchezaji wa mpira wa kikapu wa kitaalamu wa Marekani na mwamuzi wa Chama cha Kitaifa cha Mpira wa Kikapu (NBA).

## Maisha ya utotoni
Kennedy alihitimu kutoka Shule ya Upili ya St. Mary's huko Phoenix, Arizona, na Chuo Kikuu cha Jimbo la Arizona.

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1966
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wachezaji wa Marekani
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Emre Bey

**Emre Bey** (amezaliwa 28 Februari 1997) ni muigizaji wa Uturuki, anayejulikana kwa jukumu lake kama Orhan Bey katika mfululizo wa kihistoria wa Kuruluş: Osman.

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1997
Jamii:Watu walio hai
Jamii:waigizaji filamu wa Uturuki
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Shereé Whitfield

**Shereé Whitfield** (jina la ukoo la kuzaliwa **Fuller**; amezaliwa Shaker Heights, Ohio, 2 Januari 1970)  ni mhusika wa televisheni kutoka Marekani. Anajulikana zaidi kama mshiriki wa awali wa waigizaji wa kipindi cha televisheni cha Bravo The Real Housewives of Atlanta .

## Maisha ya awali 
Whitfield alikwenda Shule ya Msingi ya Lomond na Shule ya Upili ya Byron Junior. 

## Kazi 
Whitfield aliigizwa katika msimu wa uzinduzi wa The Real Housewives of Atlanta . Alionekana katika waigizaji wakuu kwa misimu minne ya kwanza ya *RHOA.* Whitfield alirejea *RHOA* mnamo 2015 katika nafasi ya "rafiki wa" kwa msimu wa nane wa onyesho. Mnamo mwaka 2015, Whitfield alijiunga tena na waigizaji wa *RHOA* kama mshiriki mkuu wa wakati wote kwa msimu wa 9.  Whitfield aliacha onyesho kufuatia msimu wa kumi wa onyesho na akarudi kama mshiriki mkuu wa kipindi cha kumi na nne na kumi na tano.   Whitfield pia alionekana kama mgeni katika msimu wa kumi na tatu wa onyesho.

## Maisha ya Kibinafsi 
Whitfield alifunga ndoa na Bob Whitfield, mchezaji wa zamani wa NFL, mwaka wa 2000. Wanandoa hao walikuwa na watoto wawili, Kairo na Kaleigh. Wenzi hao walitalikiana mwaka wa 2007. Pia ana binti, Tierra, kutoka kwa uhusiano wa zamani. 

## Marejeo
Jamii:waigizaji filamu wa Marekani
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Isaac Heinemann

**Isaac Heinemann** (5 Juni 1876 - 28 Julai 1957) alikuwa msomi na rabi wa Israeli na profesa wa fasihi ya kitambo, fasihi ya Kigiriki, na falsafa.

## Wasifu 
Heinemann alizaliwa Frankfurt, Ujerumani mnamo 1876. Mnamo 1897, alipata daraja ya rabi. Alihamia Mamlaka ya Uingereza ya Palestina (sasa Israeli) mnamo 1939 na kujiunga na kitivo cha Chuo Kikuu cha Kiebrania cha Yerusalemu.

## Tuzo 
* Mnamo 1955, Heinemann alipewa Tuzo ya Israeli, kwa masomo ya Kiyahudi.

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1876
Jamii:Waliofariki 1957
Jamii:watu wa Israeli
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Terry Weeks

**Terry Wayne Weeks** (alizaliwa Birmingham, Alabama, 23 Desemba 1963) ni mwimbaji wa R&B na wa soul kutoka Marekani ambaye kwa sasa ni mmoja wa waimbaji wakuu wa kundi maarufu la Motown la The Temptations . 

## Maisha ya awali 
Wiki alitumikia katika Jeshi la anga, ikiwa ni pamoja na kujihusisha na Tops In Blue kwa miaka minane. Alipostaafu katika miaka ya mapema ya 1990, Wiki alianza kuimba ndani karibu na msingi wake wa nyumbani huko Alabama. Baada ya kutoa jaribio lisilotarajiwa kwa mwanachama wa Temptations Otis Williams, aliwekwa katika mradi wa upande wa Williams/Motown, *Kwa Wapenzi Pekee* . Kufuatia kutolewa pekee kwa kundi hilo, alikuwa mjazo wa Majaribu, akichukua nafasi ya kiongozi wa Majaribu Ali-Ollie Woodson, ambaye alikuwa akipambana na saratani ya koo. Angechukua nafasi ya Woodson kabisa mnamo mwaka 1997, akijiunga na safu ya Majaribu ambayo ni pamoja na Williams, Ron Tyson, Theo Peoples na Harry McGilberry mnamo mwaka 1996. Wiki zilizoimbwa waongozaji mwenza kwenye vibao vya siku za mwisho vya kikundi, "Stay" (1998) na "I'm Here" (2000).

## Marejeo
Jamii:waimbaji wa Marekani
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Ali-Ollie Woodson

**Ali-Ollie Woodson** (alizaliwa **Ollie Creggett**; 12 Septemba 1951 - 30 Mei 2010) alikuwa mwimbaji wa R&B, mwanamuziki, mtunzi wa nyimbo, mpiga kibodi, mpiga ngoma, na mwigizaji wa mara kwa mara wa Marekani anayejulikana zaidi kwa miaka yake kumi na miwili na Majaribu pamoja na Otis Williams . Pia alifanya kazi na Aretha Franklin, Jean Carn, na Bill Pinkney .

## Maisha ya Awali na kazi 
Woodson alizaliwa mnamo Septemba 12, 1951,  huko Detroit, Michigan, na alilelewa katika Town Creek, Alabama. Woodson alijulikana zaidi kama mwimbaji mkuu wa Motown act the Temptations kutoka 1983 hadi 1987, na kutoka 1988 hadi  amerekodi kwa mara ya kwanza na The Temptations mwaka wa 1983 kwenye albamu yao *ya Back to Basics*, alipoalikwa kutumbuiza sauti za kiongozi kwenye wimbo wa albamu, "Stop the World Right Off Here (I Wanna Gett off).

## Ugonjwa na Kifo 
Kulingana na ushuhuda wake katika huduma ya kidini iliyoonyeshwa kwenye televisheni, Woodson aligunduliwa kwa mara ya kwanza na saratani ya koo wakati wa kipindi chake cha The Temptations. Woodson angehitaji tena kufanyiwa upasuaji wakati saratani iliporejea miaka miwili baadaye na miaka mingine miwili kufuatia upasuaji huo.  Mwishoni mwa 2008, Woodson aligunduliwa na leukemia na kulazwa hospitalini kwa wiki kadhaa. Alikufa huko Los Angeles, California  mnamo Mei 30, 2010, baada ya kuwa na leukemia kwa karibu miezi kumi na minane. 

## Marejeo
Jamii:waimbaji wa Marekani
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Kitambaa cha Akwete

[thumb|Mwanamke wa [Nigeria akisuka kwa mikono kitambaa cha akwete]]
**Kitambaa cha Akwete** ni kitambaa kinachosukwa kwa mikono kinachozalishwa katika eneo la Waigbo, ambacho mji wa Akwete unaofahamika pia kama Ndoki ambao kitambaa hiki kilipata jina lake, huko katika Jimbo la Abia, Nigeria umejulikana sana kwa utengenezaji wake. Majina mbadala ni pamoja na *Aruru* maana yake *kitu kilichosukwa*, *Mkpuru Akwete*, *Akuraku* na *kitambaa cha Akwete*. Ufumaji huu wa kitamaduni wa watu wa Igbo husuka katani, ukindu, pamba au nyuzi zingine kuwa bidhaa zilizokamilika. Wakati vifaa vikali vya ukindu hutumika kwenye ngoma za jadi na hapo zamani kama kofia za kivita kwa mashujaa, miongoni mwa matumizi mengine, vifaa vya katani vilitumiwa kufuma taulo, kamba na mikoba. Pamba iliyosokotwa, ambayo ni laini na yenye rangi nyingi hutumika kusuka nguo za kuvaa kila siku. Vitambaa vya Akwete vina nakshi nyingi. Leo hii, wanawake wa Ndoki wanaendelea kutengeneza kitambaa cha Akwete kwa soko pana la kimataifa.

## Marejeo
Jamii:Sanaa ya Afrika
Jamii:utamaduni wa Nigeria
Jamii:nguo
Russell Thomas

**Russell Thomas** (alizaliwa Miami, Florida, 1976/1977) ni tenor wa opera wa Marekani. Anamajukumu ya kuongoza katika baadhi ya ofisi za opera zinazoongoza duniani, zikiwemo Metropolitan Opera, Los Angeles Opera, Lyric Opera of Chicago, English National Opera, Deutsche Oper Berlin, na Royal Opera House, Covent Garden, miongoni mwa nyingine.

## Maisha ya awali
Thomas hakugundua uwezo wake wa sauti hadi alipokuwa na umri wa miaka 18, wakati mwalimu wake wa sauti alipomshauri kuendeleza uimbaji wake kwa ajili ya kazi ya kitaalamu. Aliendelea kusoma muziki katika chuo kikuu, na kuimba katika kwaya ya Miami Opera akiwa mwanafunzi wa shahada ya kwanza.

Thomas aliendelea kukuza taaluma yake kama msanii mchanga katika Seattle Opera Young Artist Program, Florida Grand Opera, Opera Theatre of Saint Louis, na Sarasota Opera.

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1976
Jamii:waimbaji wa Marekani
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Winifred Hervey

**Winifred Celeste Hervey** (14 Mei 1955) ni mtayarishaji wa televisheni na mwandishi wa skrini kutoka Marekani. Wakati mwingine anajulikana kwa jina la Winifred Hervey Stallworth.

## Wasifu
### Kazi
Akiwa mhitimu wa Chuo Kikuu cha Loyola Marymount, Hervey alianza kazi yake katika miaka ya 1970 kama mwandishi wa kampuni ya Garry Marshall, ambapo aliandika kwa ajili ya vipindi vya televisheni Mork & Mindy na The New Odd Couple. Katika miaka ya 1980, aliandika vipindi vya Benson na The Cosby Show. Pia aliandika vipindi vya The Golden Girls, ambapo pia aliwahi kuwa mtayarishaji mwenza. Mnamo 1987, alishinda Tuzo ya Emmy kwa Mfululizo Bora wa Vichekesho alipokuwa akifanya kazi kwenye mfululizo huo.

Katika miaka ya 1990, Hervey alikuwa mtayarishaji na mwandishi wa The Fresh Prince of Bel-Air na In the House.[1] Mnamo 1996, aliunda, kuwa mtayarishaji, na mwandishi mkuu wa The Steve Harvey Show. Mfululizo huu ulishinda NAACP Image Awards mara tatu kwa Mfululizo Bora wa Vichekesho mwaka wa 2001, 2002, na 2003.

Mnamo 2002, aliunda na kuandika vipindi sita vya mfululizo wa UPN Half & Half, ambapo pia aliteuliwa kwa Tuzo ya Vichekesho ya BET.

## Tanbihi
Jamii: Waliozaliwa 1955
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Jamii:Waandishi wa Marekani
Shaun T

**Shaun Thompson** (anajulikana zaidi kama **Shaun T**; amezaliwa Camden, New Jersey, 2 Mei 1978) ni mkufunzi wa mazoezi ya viungo kutoka Marekani. Anajulikana zaidi kwa programu zake za mazoezi ya nyumbani kwa watu wazima na watoto ambazo ni pamoja na *T25*, *Insanity*, ''Hip-Hop AB's*, *Cize* na *Let's Get Up!* . Sasa pia amegeukia kwa kujenga mwili na kushindana, ambayo ilileta programu zake za hivi karibuni *Dig Deeper* na *Dig In'' .

## Maisha na Kazi 
Thompson alikulia Philadelphia na alilelewa na babu yake huko Deptford Township, New Jersey, ambapo alifurahiya mpira wa miguu, besiboli na wimbo wa kukimbia kama mwanafunzi katika Shule ya Upili ya Deptford Township .  Alipata digrii ya bachelor katika sayansi ya mazoezi kutoka Chuo Kikuu cha Rowan ambapo pia alijishughulisha na uigizaji na dansi. Yeye ni mwanachama wa udugu wa Alpha Phi Alpha . Anaishi Phoenix, Arizona.  

## Marejeo 
Jamii:wanamichezo wa Marekani
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Lauriela Martins

**Lauriela Martins** ni mshindi wa taji la urembo kutoka Angola ambaye alishinda Miss Angola 2017 na kuiwakilisha Angola katika Miss Universe 2017. Martins alitawazwa Miss Angola 2017 tarehe 18 Desemba 2016.  Katika shindano la Miss Universe 2017, lililofanyika Las Vegas, Nevada mnamo Novemba 2017, Martins hakufika 16 bora. 

Martins alishinda Miss International Angola 2025 na aliiwakilisha Angola katika shindano la Miss International 2025 kwenye Ukumbi wa Kitaifa wa Gymnasium ya Yoyogi, Shibuya, Tokyo, Japani mnamo 27 Novemba 2025.

## Marejeo
Jamii:wanamitindo wa Angola
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Adrienne Camp

**Adrienne “Adie” Camp** (née **Liesching**; alizaliwa 12 Julai 1981) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo wa Afrika Kusini ambaye anajulikana kama mwimbaji mkuu wa bendi ya muziki ya pop-rock ya Kikristo ya Benjamin Gate kabla ya kundi hilo kusambaratika mwaka wa 2003. Alichangia kwa ufupi albamu za wasanii wengine, yaani wimbo wake wa rapa na rapper John Reuben katika albamu yake ya muziki ya Jeremy *Professional* . Albamu za Camp *Restored* and *Live Unplugged*, baada ya Lango la Benjamini kusambaratishwa.

Chini ya jina Adrienne Camp, alitoa albamu yake ya kwanza ya solo ''Don't Wait* tarehe 26 Septemba 2006 kwenye Capitol CMG . Albamu hiyo ilitayarishwa kwa pamoja na mumewe Jeremy Camp. Wimbo wake "Your Way" ulipanda katika chati ya 15 bora kwenye chati ya Kikristo ya *R&R* Magazine mnamo Mei 2007. Albamu yake ya pili, *Just You and Me'', ilitolewa tarehe 9 Machi 2010. 

Mnamo Desemba 2003, Liesching alifunga ndoa na mwanamuziki wa Marekani, Jeremy Camp. Wanandoa hao walikutana katika ziara ya miezi mitatu mwaka wa 2002.  Wana watoto watatu. 

## Marejeo
Jamii:waimbaji wa Afrika Kusini
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Brian Holland

**Brian Holland** (amezaliwa Detroit, Michigan, 15 Februari 1941) ni mtunzi wa nyimbo na mtayarishaji wa rekodi wa Marekani.

## Biografia
### Maisha ya awali
Brian Holland ana kaka , Eddie, ambaye pia ni mtunzi wa nyimbo na mtayarishaji ambaye pia alifanya naye kazi.

### Kazi
Kwa muda mfupi, Holland ilishirikiana na Robert Bateman, na kwa pamoja walijulikana kama "Brianbert", wakishirikiana kwenye vibao kama vile " Tafadhali Mr. Postman " kwa ajili ya Marvelettes, iliyotolewa mwaka wa 1961 na Tamla Records.

Anajulikana zaidi kama mshiriki wa Holland-Dozier-Holland, ambayo ilijumuisha ndugu wa Uholanzi na Lamont Dozier, huku Uholanzi ikihudumu kama mpangaji wa muziki wa timu na mtayarishaji,  na ambayo ilikuwa timu ya uandikaji na utayarishaji wa nyimbo ya Motown iliyohusika na sauti nyingi za Motown na rekodi nyingi za wasanii kama vile Martha,Vandellames Top, Vandellames na the Fourpremes  Ndugu .  Ameandika au kuandika pamoja vibao 145 nchini Marekani na 78 nchini Uingereza.

## Marejeo
Jamii:wanamuziki wa Marekani
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Ahwenepa Nkasa

thumb|Kitambaa cha Ahwenepa Nkasa
[thumb|Rais [Nana Akufo-Addo na Waziri Kwabena Frimpong Boateng.]]
thumb|Hii ni picha ya kitambaa cha mazishi cha muundo wa kitambaa chenye jina la asili la Akan la Ghana, *Ahwenepa nkasa*.
**Ahwenepa Nkasa** ni jina la asili la Ghana kwa ajili ya chapa ya kitambaa inayopatikana nchini Ghana, Togo, Benin na Kodivaa. Kitambaa hicho kinazalishwa na Kampuni ya Nguo ya *VLISCO* nchini Ghana na *Akosombo Industrial Company Limited*, ambayo zamani iliitwa *Akosombo Textile Limited* (ATL). Muundo huu wa kitambaa unachukuliwa kama muundo wa asili katika Afrika Magharibi kama vile miundo mingine kama kitambaa cha L’Oeil de Boeuf  na kitambaa cha Sika Wɔ Ntaban.

## Marejeo
Jamii:Sanaa ya Afrika
Jamii:utamaduni wa Ghana
Jamii:nguo
Kenny Greene

**Kenny Greene** (17 Januari 1969 - 1 Oktoba 2001) alikuwa mwimbaji-mtunzi wa nyimbo wa Marekani ambaye pia alikuwa mwanachama wa kikundi cha R&B Intro .

## Kazi 
Kama mwanachama wa kikundi cha R&B Intro, Greene aliandika na kutoa nyimbo nyingi za kikundi na alikuwa mwimbaji mkuu. Pia aliandika nyimbo nyingi kwa wasanii wengine, kama vile " Reminisce " ya Mary J. Blige na " Love No Limit ." Kwa kazi yake na Blige, Greene alishinda tuzo ya Mtunzi Bora wa Mwaka kutoka Jumuiya ya Watunzi, Waandishi na Wachapishaji ya Marekani. Greene pia alifanya kazi na Will Smith, Cam'ron na 98 Degrees . 

Mnamo mwaka 1998, mwimbaji huyo alikuwa ametokea kwenye albamu ya Cam'ron *Confessions of Fire* na albamu ya AZ *ya Pieces of a Man* . Mara ya mwisho alirekodi mwanzoni mwaka 2001 akiimba sauti za asili za Tyrese kwenye wimbo "For Always" kwenye albamu ya *2000 Watts*

## Marejeo
Jamii:waimbaji wa Marekani
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Lance Crouther

**Lance Crouter** ni mtayarishaji wa televisheni, mwandishi wa televisheni na mwigizaji wa Marekani. Alikuwa mwandishi mkuu wa kipindi cha usiku cha TBS *Lopez Tonight* hadi 2010, na alikuwa mwandishi wa *Down to Earth*,  *Wanda at Large*,  na *Good Hair*,  miongoni mwa wengine. Akiwa mwigizaji, alikuwa nyota wa filamu ya *Pootie Tang* . 

Crouter, pamoja na Chris Rock, Jeff Stilson, na Chuck Sklar, walipokea uteuzi wa Tuzo ya Chama cha Waandishi wa Amerika kwa Uchezaji Bora wa Hali ya Juu wa *Nywele Nzuri*.

## Marejeo
Jamii:waigizaji filamu wa Marekani
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Agbowó

**Agbowó** ni jarida la fasihi la Afrika linalochapisha mashairi, riwaya, insha, tamthilia na sanaa ya macho. Jarida hilo limechapisha kazi kadhaa za fasihi na sanaa ya macho tangu lilipoanzishwa mwaka 2017, pamoja na jarida la kila mwaka lenye mandhari maalum.

## Historia 
Likianzishwa na *Habeeb Kolade* na *Dolapo Amusat* mwaka 2017, jarida hilo liliaanza kama upanuzi wa *UItes WRITE Anthology* (2015–2019), mkusanyiko wa fasihi iliyolenga kuchapisha insha, mashairi na hadithi fupi za wanafunzi na wahitimu wa Chuo Kikuu cha Ibadan. Jarida hili linachukua jina la barabara iliyo mkabala na Chuo Kikuu cha Ibadan,

## Marejeo
Jamii:magazeti
Jamii:Sanaa ya Afrika
Ndugu Wadogo Wamisionari

**Ndugu Wadogo Wamisionari** (kwa Kireno: *Frades Menores Missionários*; kwa Kilatini: *Fratres Minores Missionarii*; kifupi: **F.M.M.**) ni watawa wanaume Wafransisko wa Kanisa Katoliki wenye makao makuu huko Ponta Grossa, Paraná (Brazil). 

La kwao ni shirika la maisha yaliyowekwa wakfu kwa Mungu kwa njia ya nadhiri ya kushika mashauri ya Kiinjili ya useja mtakatifu, ufukara na utiifu kadiri ya Kanuni ya Ndugu Wadogo na karama nzima ya mtakatifu Fransisko wa Asizi. 

## Uundaji na ustawi
Jumuia yao ilianzishwa na Wakapuchini waliotoka shirika lao. Tarehe 15 Agosti 1973 walikubaliwa rasmi na askofu Geraldo Micheletto Pellanda, C.P., wa Ponta Grossa kwa jina la *Mapadri wa Mt. Fransisko wa Asizi*, ila miaka 7 baadaye ikapewa jina la sasa. Chama hicho kikawa shirika la kijimbo kwa hati ya askofu huyohuyo ya tarehe 30 Mei 1982.

Wenye nadhiri ni 50 hivi katika konventi na parokia 8 nchini Brazil.

Tangu tarehe 15 Agosti 2017 kuna tawi la wanawake pia: Dada Wafransisko Wadogo Wamisionari (Irmãs Franciscanas Menores Missionárias).

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* https://www.fradesmenoresmissionarios.com.br/comunidades/  Tovuti rasmi 

Jamii:Wafransisko
Ajere Ifa

[thumb|Bakuli la uaguzi la Ifa, Agere Ifa (Kiyoruba, [Nigeria), Makumbusho ya Dunia, Liverpool.]]
**Agere Ifa** (àgéré Ifá) ni bakuli, chombo au kontena la kuweka na kukuza mbegu takatifu za mitende au ikin zinazotumika katika uaguzi wa Wayoruba. Agere nyingi hutengenezwa kwa mbao, lakini pia kwa pembe za ndovu na maganda ya nazi. Kutokana na matumizi yake ya kidini na ya kimaonyesho, utengenezaji wa àgéré Ifá unampa mchongaji wa Kiyoruba fursa ya kipekee ya kuonyesha vipaji vyake vya kisanaa.

Kawaida huchongwa kutoka kwenye mbao na kuwa na urefu kati ya inchi tano hadi kumi na sita, chombo cha kawaida huwa katika sura ya mnyama au mtu akiwa na bakuli dogo. Katika baadhi ya hali, sifa ya kiroho ya mfano wa mnyama fulani (kama nyoka au kambale) inaweza kutumika kuongeza nguvu za mbegu takatifu za mitende ndani ya bakuli. Lakini pale ambapo mfano huo unachukua sura ya binadamu, mara nyingi huwa na maana ya kidini ya shukrani, hasa kwani baadhi ya àgéré Ifá hutolewa na wateja kwa mganga wa kienyeji kama ishara ya kumshukuru *Òrúnmìlà* kwa baraka au kuomba mungu kuendeleza baraka zaidi kwa mtoaji.

## Marejeo
Jamii:Sanaa ya Afrika
Jamii:utamaduni wa Nigeria
Malkoçoğlu Bali Bey

**Malkoçoğlu Bali Bey** (pia anajulikana kama **Malkoç Bey** ; 1495–1548) alikuwa kamanda wa jeshi la Milki ya Osmani na gavana mwenye asili ya Serbia, akimtumikia Suleiman Mtukufu.

Mwana wa Malkoçoğlu Yaya Pasha ambaye alikuwa amehudumu kama *Beylerbey* wa Anatolia na Rumelia akafikia cheo cha waziri, alioa mjukuu wa Bayezid II, binti Aynışah Sultan. Ndugu yake mdogo alikuwa Malkoçoğlu Mehmet Bey. Alijitambulisha katika Vita vya Mohács (1526). Kisha akahudumu kama *Beylerbey* wa Budin Eyalet hadi 1541.  Bali Bey alikuwa kamanda wa *akıncı*  na *gazis* .   Alionyeshwa na Cüneyt Arkın katika mfululizo wa filamu za kawaida *Malkoçoğlu*, na mwigizaji Burak Özçivit katika tamthilia ya kipindi cha televisheni ya Kituruki, *Muhteşem Yüzyıl* (2011–14).

## Marejeo
Jamii:wanasiasa wa Uturuki
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Shaghayegh Farahani

**Shaghayegh Farahani** (alizaliwa Tehran, Iran, 24 Julai 1972) ni mwigizaji wa Kiirani, binti wa mwigizaji Behzad Farahani, na dada wa mwigizaji Golshifteh Farahani.  

## Maisha ya awali na kazi 
Farahani ndiye binti mkubwa wa mwigizaji na mkurugenzi mkongwe wa Irani Behzad Farahani na mwigizaji wa jukwaa Fahimeh Rahiminia. Dada yake ni mwigizaji Golshifteh Farahani. Baadhi ya kazi zake zingine ni pamoja na *Tootia* (1998), *Cinderella* (2001), *Butterfly in the Wind* (2003), *Charlatan* (2004), *The Trial* (2006), *Bahareh in the Rain* (2008), *The Sinners* (2012), *Metropol* (2013) na *Siku ya Ufufuo* (201) *Hussein1* .Ameonekana katika vipindi vichache vya televisheni, ikiwa ni pamoja na *The Pahlavi Hat* (2012–2013), *Matador* (2013), *Motherly* (2013), *A Beautiful Revolution* (2014).

## Marejeo
Jamii:waigizaji filamu wa Irani
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Aláàrìnjó

**Aláàrìnjó** (pia hujulikana kama **Apidàn**) ni kikundi cha jadi cha ngoma na maigizo miongoni mwa Wayoruba. Sanaa hiyo ilianzishwa katika karne ya 16.

Kulingana na mwanahistoria wa muziki Roger Blench, Aláàrìnjó ilianza katika karne ya 16 na huenda ilitokana na ngoma ya mavazi ya *Egúngún*. Hata hivyo, baadaye ikawa sanaa ya kitaalamu na kugawanyika katika makundi yanayoshindana. Barabara zilipoimarika, makundi yakaweza kusafiri mbali zaidi na kufunika mengine kwa kutumia mbinu maalum za maonesho. Kiini cha makundi haya ni ngoma za jadi, lakini katika maonesho ya kisasa zimesukumwa pembeni na vyombo vya Ulaya vyenye sauti ya nguvu, nyimbo zilizorekodiwa na hata vipande vifupi vya filamu.

Makundi ya Aláàrìnjó pia yalikuwa chanzo cha msukumo wa African Music Research Party iliyoanzishwa na Chifu *Hubert Ogunde* mwaka 1945, ambayo ndiyo chimbuko la makundi ya kisasa ya maigizo ya kitaalamu nchini Nigeria. 

## Marejeo
Jamii:Sanaa ya Afrika
Jamii:Muziki wa Afrika
Jamii:utamaduni wa Nigeria
Hazina ya Apapa

[thumb|Maski ya kifua yenye kengele kutoka kwenye hazina iliyohifadhiwa katika Makumbusho ya [Uingereza.]]
**Hazina ya Apapa** ni mkusanyo muhimu wa vito vya shaba vya kipindi cha enzi za kati vilivyopatikana Apapa karibu na Lagos, Nigeria. Vinakisiwa kutengenezwa mapema katika karne ya 16 na hazina hiyo imekuwa sehemu ya mkusanyo wa Makumbusho ya Uingereza tangu mwaka 1930.

## Marejeo
Jamii:Sanaa ya Afrika
Jamii:utamaduni wa Nigeria
Ndugu Wadogo Wapya

**Ndugu Wadogo Wapya** (kwa Kiitalia: *Frati Minori Rinnovati*; kwa Kilatini: *Fratres Minores Renovati*; kifupi: **F.M.R.**) ni watawa wanaume Wafransisko wa Kanisa Katoliki wenye makao makuu huko Corleone, Palermo (Italia). 

La kwao ni shirika la maisha yaliyowekwa wakfu kwa Mungu kwa njia ya nadhiri ya kushika mashauri ya Kiinjili ya useja mtakatifu, ufukara na utiifu kadiri ya Kanuni ya Ndugu Wadogo na karama nzima ya mtakatifu Fransisko wa Asizi. 

## Uundaji na ustawi
Jumuia yao ilianzishwa tarehe 23 Desemba 1972 kwa kukubaliwa rasmi na askofu mkuu Corrado Mingo wa Monreale likawa shirika la kijimbo kwa hati ya askofu mkuu Salvatore Cassisa ya tarehe 11 Juni 1983.

Wenye nadhiri ni 50 hivi katika konventi 8 za nchi mbalimbali: 3 Italia, 4 Kolombia na 1 Tanzania.

Tangu tarehe 6 Oktoba 1984, baada ya miaka 3 ya malezi, kuna tawi la wanawake pia: Dada Wadogo wa Mt. Fransiako (Sorelle Minori di San Francesco) wenye makao makuu Tusa, Messina. Mwaka 2001 askofu Ignazio Zambito  wa Patti aliwafanya kuwa chama rasmi cha waumini, halafu tarehe 31 Mei 2023 askofu Guglielmo Giombanco amewafanya shirika la kitawa lenye hadhi ya kijimbo. Kwa sasa wako 40 hivi katika konventi 6: 2 Italia, 3 Kolombia na 1 Uingereza.

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* http://www.fratiminoririnnovati.it Tovuti rasmi ya Frati Minori Rinnovati
* https://sorelleminoridisanfrancesco.com Tovuti rasmi ya Sorelle Minori di San Francesco
* https://web.archive.org/web/20100628070559/http://www.esprit-photo.com/galerie.php?cat=3 Picha zao
* https://web.archive.org/web/20130221072540/http://www.cicciophoto.com/fmr/index2.html Picha nyingine
* https://web.archive.org/web/20110314070315/http://www.metacafe.com/watch/2288153/frati_minori_rinnovati_franciscan Video juu yao
* https://web.archive.org/web/20111117202459/http://www.ilgiornalista.unisa.it/speciali/protagonisti/25032007_fragiovanni/25032007_fratirinnovati.asp 
* http://www.rai.tv/dl/RaiTV/programmi/media/ContentItem-4311443a-f7b2-444d-a3e5-47dbf2aa17d7.html "A Sua Immagine" (Rai1) del 23/03/2011 dedicata ai Frati Minori Rinnovati

Jamii:Wafransisko
Aṣẹ

[thumb|Nguzo ya baraza ya Yoruba, Makumbusho ya [Brooklyn.]]
**Aṣẹ**, **àṣẹ**, **aṣe**, **ase** au **ashe** katika dini ya jadi ya Wayoruba, ni nguvu ya kiasili inayodhaniwa kuwa ndiyo inayoumba, kuchochea au kuwezesha mabadiliko katika dunia ya asili kulingana na tafsiri. Inaaminika kwamba hutolewa na *Olódùmarè* kwa kila kitu  miungu, roho, wanadamu, wanyama, mimea, mawe, mito na hata maneno yanayotamkwa kama vile nyimbo, sala, sifa, laana au mazungumzo ya kawaida ya kila siku. Kwa mujibu wa fikra za Wayoruba, uwepo wa kila kitu unategemea aṣẹ.

Mbali na sifa zake za kiutakatifu, àṣẹ pia ina athari muhimu katika jamii, jambo linaloonekana katika tafsiri yake kama *nguvu, mamlaka, amri*. Mtu ambaye, hupitia mafunzo, uzoefu na uanzishwaji wa kimila, anajifunza jinsi ya kutumia nguvu msingi ya uhai ya vitu ili kuleta mabadiliko kwa makusudi huitwa *aláàṣẹ*.

## Marejeo
Jamii:Sanaa ya Afrika
Jamii:utamaduni wa Nigeria
Fanizani Akuda

**Fanizani Akuda** (anajulikana pia kama Fanizani Phiri; 11 Novemba 1932 – 5 Februari 2011) alikuwa mchongaji sanamu kutoka Zimbabwe. Alikuwa mwanachama wa harakati ya uchongaji wa sanamu iitwayo “Uchongaji wa Kishona", ingawa yeye na baadhi ya wanachama wengine waliotambuliwa wa harakati hiyo hawakuwa wa kabila la Washona. Alianza kufanya kazi katika Jumuiya ya Wachongaji ya Tengenenge, kilomita 150 kaskazini mwa Harare karibu na Guruve, ambayo aliijiunga nayo mwaka 1966.

## Maisha ya awali na elimu 
Fanizani Akuda, ambaye alikuwa wa kabila la Wachewa, alizaliwa mwaka 1932 katika eneo ambalo wakati huo lilijulikana kama Rhodesia ya Kaskazini. Hakupata elimu ya kawaida na mwaka 1949 alihamia Rhodesia ya Kusini kutafuta kazi. Hii ilimpelekea kupata ajira kama mkusanyaji pamba, mwashi, na mfinyanzi wa vikapu; kufikia mwaka 1966 alikuwa akifanya kazi kama msimamizi wa shamba. Hata hivyo, kuhusiana na mafanikio yake ya baadaye kama mchongaji wa mawe, hatua muhimu zaidi ilitokea mwaka huo alipopewa kazi na Tom Blomefield, mkulima mzungu aliyezaliwa Afrika Kusini aliyekuwa na shamba la tumbaku Tengenenge karibu na Guruve ambalo lilikuwa na mashapo mengi ya jiwe la serpentine linalofaa kwa uchongaji. Mwanzo, Fanizani alikuwa mchenjuaji mawe, lakini baada ya kipindi cha kuishi katika jumuiya ya wasanii, alianza kuchonga: alipoona kuwa hii ilimletea kipato kizuri, akawa mchongaji sanamu wa wakati wote pamoja na wanachongaji wengine maarufu kama Henry Munyaradzi.

## Maisha ya baadaye na maonyesho 
Akuda na mke wake Erina walikuwa na watoto saba. Waliondoka Tengenenge mwaka 1975 wakati wa vita vya wenyewe kwa wenyewe na wakahamia Chitungwiza. Baada ya uhuru wa Zimbabwe mwaka 1980, Jumuiya ya Wachongaji ya Tengenenge ilijirejesha kama kituo kikuu cha uchongaji, lakini Fanizani hakurudi huko. Aliendelea kuchonga kwa kujitegemea hadi kifo chake mwaka 2011.

Mwaka 1988, sanamu ya Fanizani iitwayo *Snake Man* ilipewa sifa kubwa katika Maonyesho ya Urithi ya Zimbabwe, maonyesho ya kila mwaka ya Jumba la Sanaa la Kitaifa la Zimbabwe. Kazi nyingine yake ya mwaka 1988, *I know you have stolen my eggs*, imeonyeshwa katika katalogi ya maonyesho ya ziara ambayo ilitembelea maeneo mbalimbali ya Ulaya ikiwemo Yorkshire Sculpture Park mwaka 1990.

Akuda anajulikana zaidi kwa sanamu zake za ‘wapiga filimbi’. Katika vichwa hivi vilivyosheheni umbo lililosanifiwa, uso wa kielelezo chenye macho ya mpasuo hutolewa na mstari mwembamba wa mdomo wenye tundu dogo lililowekwa katikati. Hii huwapa ‘wapiga filimbi’ sifa ya kutoa sauti: kwa kugonga kidole gumba kwenye mdomo wa sanamu, mtu anaweza kutoa sauti ya kipekee kutoka kwenye midomo ya sanamu.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1932
Jamii:Waliofariki 2011
Jamii:wachongaji wa Zimbabwe
Maski ya Epa

thumb|Maski ya Epa, kutoka kwenye mkusanyiko wa Makumbusho ya Horniman.
[thumb|Maski ya Epa, kutoka kwenye mkusanyiko wa Makumbusho ya [Brooklyn.]]
**Maski ya Epa** ni barakoa ya sherehe inayovaliwa na Wayoruba wa Nigeria wakati wa tamasha la Epa. Michoro inayowakilisha makuhani, wawindaji, wakulima, wafalme na wake huzidi kuonyeshwa kwenye Maski hizo. Zinatumika kutambua nafasi muhimu ndani ya jamii, kuheshimu wale wanaofanya nafasi hizo pamoja na mababu waliyochukua nafasi hizo zamani.

Wakati hazitumiwi katika maonyesho, Maski ya Epa huhifadhiwa kwenye madhabahu ya kidini ambapo huwa kitovu cha sala na sadaka kutoka kwa wazee wa jamii.

## Marejeo
Jamii:Sanaa ya Afrika
Jamii:utamaduni wa Nigeria
Fila gobi

[thumb| [Oba (Mfalme) wa Lagos amevaa Fila Gobi]]
**Fila gobi** ni kofia laini inayovaliwa kwa jadi na watu wa Wayoruba wa Afrika Magharibi.

Imetengenezwa kwa kitambaa cha aso oke kilichofumwa kwa mikono kwa kutumia pamba, velvet au damask. Kawaida hufunikwa kwa pamba ndani, lakini inaweza kuwa haina pamba ndani ikiwa imetengenezwa kuvaliwa kwa tukio moja tu.

## Marejeo
Jamii:Sanaa ya Afrika
Jamii:mavazi
Jamii:utamaduni wa Nigeria
Arik Ben Marshall

**Arik Ben Marshall** (alizaliwa 13 Februari 1967) ni mpiga gitaa, mwimbaji, mtunzi wa nyimbo, mshairi na mwandishi kutoka Marekani, anayejulikana zaidi kwa kuwa mwanachama wa Red Hot Chili Peppers kati ya miaka 1992–1993.

## Maisha ya awali 
Arik Ben Marshall ni wa tatu kati ya watoto watano waliozaliwa wa baba mwenye asili ya Afrika na mama Myahudi.

## Mwanzo wa safari ya muziki 
Baada ya kutumbuiza katika maeneo mbalimbali ya Los Angeles na wanamuziki tofauti, Marshall alianza kupata kazi kama mwanamuziki wa studio, akishiriki katika kurekodi miziki ya wasanii kama Tone Loc, Etta James, na Sting.

Mwaka 1988, yeye na kaka yake Lonnie Marshall waliunda bendi waliyoita "Marshall Law". Walisaini mkataba wa maendeleo na Island Records na kurekodi demo kwa ajili yao. Bendi hiyo ilivunjika baada ya kutoa nyimbo mbili tu kwenye mkusanyiko wa *Ska Parade*.

Baada ya kuvunjika kwa bendi, Lonnie aliunda Weapon of Choice. Marshall aliendelea kutumbuiza katika maeneo ya Los Angeles na kwa muda mfupi aliiongoza bendi yake mwenyewe iliyojulikana kama Alpha Jerk, kabla ya kuivunja na kujiunga na Red Hot Chili Peppers mwaka 1992.

Marshall Law waliungana tena mwaka 2006 na wakatoa albamu iitwayo *Another X-cuse*.

## Marejeo 
Jamii:Wanamuziki wa Marekani
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Gẹlẹdẹ

[thumb|Maski ya Gelede kutoka kwa [Wayoruba wa Nigeria. Imehifadhiwa katika Makumbusho ya sanaa ya Birmingham.]]
thumb|Maski ya Mwili ya Gelede
[thumb|Maski ya Gelede, Makumbusho ya Afro-Brazil, [São Paulo.]]
**Gẹlẹdẹ** ni maonyesho ya Wayoruba ya umma ya barakoa za rangi, ambayo yanachanganya sanaa na ngoma ya ibada ili kufurahisha, kufundisha na kuhamasisha ibada. Gẹlẹdẹ huadhimisha na akina *Mama* (*awon iya wa*), kundi linalojumuisha mababu na miungu pamoja na wanawake wazee wa jamii na nguvu pamoja na uwezo wa kiroho ambao wanawake hawa wanao katika jamii. Ikizingatia si tu uzazi na ukuu wa mama bali pia tabia sahihi za kijamii ndani ya jamii ya Wayoruba.

## Marejeo
Jamii:Sanaa ya Afrika
Jamii:utamaduni wa Nigeria
Jamii:matamasha nchini Nigeria
Uponyaji wa Watoto wa Abiku

***Uponyaji wa Watoto wa Abiku*** ni kazi ya sanaa iliyoundwa na msanii wa Nigeria *Twins Seven Seven* mwaka 1973, iliyopo katika Makumbusho ya Sanaa ya Indianapolis huko Indiana, Marekani. Inaundwa na bamba kubwa la mbao lililochongwa kwa ustadi na kupakwa rangi ili kuonyesha sherehe muhimu ya Wayoruba. Ndani yake, mama anaomba ushauri kwa kuhani ili kuzuia mapacha wake *abiku* wasife na kuzaliwa upya kwake mara kwa mara.

## Marejeo
Jamii:Sanaa ya Afrika
Kichwa cha Bronzi kutoka Ife

[thumb|Kichwa cha Ife kinachoonyeshwa katika [Jumba la Makumbusho|Makumbusho ya Uingereza.]]
**Kichwa cha Bronzi kutoka Ife** au **Kichwa cha Ife** ni moja ya sanamu kumi na nane za aloi ya shaba zilizogunduliwa mwaka 1938 huko Ife nchini Nigeria, kituo cha kidini na kifalme cha Wayoruba. Inaaminika kumwakilisha mfalme. Huenda ilitengenezwa katika karne ya 14–15 BK. Uhalisia na ufundi uliokamilika wa vitu hivyo ulipinga mitazamo ya kudharau na ya kimajivuno ya Magharibi kuhusu *sanaa ya Afrika*. Sifa za kiasili za vichwa vya Ife ni za kipekee, na kufanana kwa mitindo ya kazi hizi *kunadokeza kuwa zilitengenezwa na msanii mmoja au katika warsa mmoja*.

## Marejeo
Jamii:Sanaa ya Afrika
Seghosen

**Seghosen** ni aina ya kitambaa cha jadi kilichofumwa cha Wayoruba kutoka Owo, katika Jimbo la Ondo. Seghosen hutambulika kwa miundo yake ya michoro na kawaida huwa ya rangi ya machungwa na nyekundu na wakati mwingine kijani. Ina rangi ang’avu na michoro tata. Ni kitambaa kinachothaminika sana katika Ufalme wa Owo na ndicho kitambaa cha jadi cha gharama kubwa zaidi kinachotengenezwa Owo.  Kitambaa cha Seghosen mara nyingi hutumika kutengeneza mavazi mbalimbali ya jadi ya KiYoruba na vifaa vya mapambo. Uimara na uzuri wa kitambaa hiki huufanya kuwa chaguo maarufu kwa hafla maalum kama harusi, sherehe, mikutano, wanasiasa wakubwa na matukio mengine muhimu ya kitamaduni. Mbinu za ufumaji zinazotumika kutengeneza kitambaa cha Seghosen zimepitishwa kutoka kizazi hadi kizazi.

## Marejeo
Jamii:Sanaa ya Afrika
Jamii:nguo
Jamii:jimbo la Ondo
Jeshi la Imakulata

halisi ya Mt. Maximiliano Maria Kolbe mwaka 1939.]]
**Jeshi la Imakulata** (kwa Kilatini: *Militia Immaculatae*; kwa Kiingereza: *Knights of the Immaculata*) ni chama rasmi cha waumini chenye hadhi ya Kipapa ambacho kilianzishwa na Maximilian Maria Kolbe, O.F.M.Conv.  tarehe 16 Oktoba 1917 huko Roma kikaenea duniani kote. Chama kinadai kuwa na wafuasi zaidi ya milioni 3 katika nchi 48.

Wanachama wanatakiwa kujikabidhi kwa Bikira Maria Mkingiwa dhambi ya asili na kuvaa medali yake.

## Tanbihi
## Marejeo
* Smith, Jeremiah J., *Saint Maximilian Kolbe: Knight of the Immaculata*, 2008  
* Manteau-Bonamy, H. M., *Immaculate Conception and the Holy Spirit: The Marian Teachings of St. Maximilian Kolbe*, 2008  
* Pollard, Max Freedom (ed.), *New Testament (Immaculata Version)*, Immaculata Militia Project,  
* Pontificio Consiglio per i Laici, *Associazioni Internazionali di Fedeli. Repertorio*, Libreria Editrice Vaticana, Roma, 2004. ISBN 88-209-7657-9. 

## Viungo vya nje
* [Official website  
* https://www.mi-polska.pl/ M.I. center at Niepokalanów 
* Militia Immaculatae - international site of the traditional observance (SSPX) 
* Centre National en France (Atelier de Marie)