open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Orodha ya Marais wa Marekani

[thumb|300px|Ikulu ya [White House, makazi rasmi ya rais wa Marekani]]
thumb|200px|Ngao ya Taifa la Marekani.
Katika Katiba ya Marekani, Rais wa Marekani ni Mkuu wa Taifa pamoja na kuwa Mkuu wa Serikali wa nchi hiyo. Kama mkuu wa tawi la utendaji na mkuu wa serikali ya majimbo, rais ndiye mwenye cheo na madaraka makuu zaidi katika nchi ya Marekani.
Rais pia ndiye Amiri Jeshi Mkuu wa Majeshi ya Marekani. Kuchaguliwa kwa rais wa Marekani ni kupitia mfumo wa wawakilishi wenye kura *(electoral college)*, ambapo rais huchaguliwa kwa muhula wa miaka minne. Inawezekana pia kwamba rais achaguliwe kupitia katika Nyumba ya Wawakilishi ya Marekani (US House of Representatives), ikiwa kongamano la wajumbe halikuweza kumchagua rais kwa kumpa mgombea mmoa kura nyingi kuliko mwingine yeyote. Kulingana na Katiba ya Marekani, mtu yeyote hawezi kuchaguliwa kuwa rais wa nchi hiyo zaidi ya mara mbili. Kukitokea kifo, kujiuzulu au kuondelewa mamlakani kwa rais, Makamu wa Rais wa Marekani atachukulia kiti cha rais. Orodha hii inajumulisha tu wale watu ambao waliapishwa kama rais kufuatia kupitishwa ka Katiba ya Marekani hapo 4 Machi 1789.

Kumeapishwa marais 45, na kumekuwa na marais 46, kwa sababu rais Grover Cleveland alihudumu mihula miwili isiyofuatana, na kwa hivi anahesabiwa mara mbili, kama rais nambari 22 na nambari 24. Marais wanne walifariki kawaida wakiwa mamlakani (William Henry Harrison, Zachary Taylor, Warren G. Harding, na Franklin D. Roosevelt), mmoja akajiuzulu (Richard Nixon), na wanne wakauawa (Abraham Lincoln, James A. Garfield, William McKinley, na John F. Kennedy). Rais wa kwanza wa Marekani alikuwa George Washington, aliyeapishwa 1789 bada ya kupigiwa kura na wajumbe wote katika kongamano. William Henry Harrison alihudumu kwa muda wa siku 31 pekee, mwaka 1841, naye Franklin D. Roosevelt akahudumu kwa muda mrefu zaidi kuliko wote, miaka 12. Rais wa sasa ni Joe Biden, aliyeapishwa 20 Januari 2021.

## Marais 
'*' maana yake, amefariki madarakani

'**' maana yake, amejiuzulu madarakani

## Marejeo 
## Viungo vya Nje 
* Whitehouse.gov: The Presidents 
* American Heritage People: The Presidents 
* American Presidents – History Channel
* American Presidents: Life Portraits
* The Hauenstein Center for Presidential Studies – Grand Valley State University
* POTUS: Presidents of the United States – Internet Public Library


Marekani
John Quincy Adams

**John Quincy Adams** (11 Julai 1767 – 23 Februari 1848) alikuwa Rais wa sita wa Marekani kuanzia mwaka wa 1825 hadi 1829. Alikuwa mwana wa John Adams, Rais wa pili. Kaimu Rais wake alikuwa John C. Calhoun.

## Tazama pia 
* Orodha ya Marais wa Marekani

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1767
Jamii:Waliofariki 1848
Jamii:Marais wa Marekani
Jamii:Massachusetts
Radi (elementi)

Kwa ngurumo ya umeme tazama radi

thumb|300px|left|Saa hii yasomeka gizani kwa sababu ya nukta kwenye namba na kwenye mikono yake hung'aa gizani kutokana na radi kwenye rangi ya kijani na nukta hizi.
**Radi** (kutoka Kilatini "radius") ni elementi katika mfumo radidia yenye alama **Ra**. 

Namba atomia ni **88** na uzani atomia ni 226.0254. 

Jina limechaguliwa kutokana na tabia yake ya ununurifu: kwa Kilatini "radius" yamaanisha "mwale" au "mwonzi". 

Kikemia radi ni metali ya udongo alikalini yenye rangi nyeupe. Lakini inaoksidisha haraka kushika rangi nyeusi. 

Radi ni haba sana hutokea kama sehemu ya mchanganyiko wa madini kadhaa pamoja na urani. Hutokea hasa kama isotopi ya 226Ra yenye nusumaisha ya miaka 1,602 ikibadilika kuwa gesi ya radoni.

## Historia ya radi 
Radi ilitambuliwa mara ya kwanza mwaka 1898 na mwanakemia Mpolandi Marie Curie na mume wake Mfaransa Pierre. Baadaye ilitumiwa kwa ajili ya saa zilizotakiwa kuonekana usiku kwa sababu radi inang'aa gizani kutokana na unururifu wake. Ilitumiwa pia kama dawa hadi ilipoonekana mnamo 1930 ya kwamba inasababisha magonjwa ya kansa. 

Jamii:Elementi
Jamii:Metali za udongo alikalini
Jamii:Dutu nururifu
John C. Calhoun

**John Caldwell Calhoun** (18 Machi 1782 &ndash; 31 Machi 1850) alikuwa Kaimu Rais wa Marekani chini ya Rais John Quincy Adams, halafu chini ya Rais Andrew Jackson kuanzia mwaka wa 1825 hadi 1832 alipojiuzulu. Mwaka wa 1844 aligombea urais yeye mwenyewe lakini akashindwa na James Polk.
Andrew Jackson

**Andrew Jackson** (15 Machi 1767 – 8 Juni 1845) alikuwa Rais wa saba wa Marekani kuanzia mwaka wa 1829 hadi 1837. Alikuwa na Kaimu Rais wawili: kwanza John C. Calhoun, halafu Martin Van Buren aliyemfuata kama Rais.

## Tazamia pia 
* Orodha ya Marais wa Marekani

Jamii:Waliozaliwa 1767
Jamii:Waliofariki 1845
Jamii:Marais wa Marekani
Martin Van Buren

**Martin Van Buren** (5 Desemba 1782 – 24 Julai 1862) alikuwa Rais wa nane wa Marekani kuanzia mwaka wa 1837 hadi 1841. Kaimu Rais wake alikuwa Richard M. Johnson.

## Tazamia pia 
* Orodha ya Marais wa Marekani

Jamii:Waliozaliwa 1782
Jamii:Waliofariki 1862
Jamii:Marais wa Marekani
Richard M. Johnson

thumbnail|right|Richard M. Johnson
**Richard Mentor Johnson** (17 Oktoba 1780 – 19 Novemba 1850) alikuwa Kaimu Rais wa Marekani chini ya Rais Martin Van Buren kuanzia mwaka wa 1837 hadi 1841.

Jamii:Waliozaliwa 1780
Jamii:Waliofariki 1850
Jamii:Kaimu Rais wa Marekani
Ytri

thumbnail|right|200px|Ytri

**Ytri** ni elementi na metali yenye kifupi **Y** na namba atomia 39 katika mfumo radidia. 

Kiasili haipatikani kama elementi peke yake ila tu katika hali ya kampaundi na elementi mbalimbali. Baada ya kutolewa katika mchanganyiko na kusafishwa rangi yake ni nyeupe-kifedha. 

Matumizi yake ni hasa kwa rangi nyekundu katika mitambo kama neli zinazoonesha rangi katika skrini cha televisheni au cha kompyuta. 

Jina limetokana na kijiji cha Ytterby nchini Uswidi ambako ilitambuliwa mara ya kwanza..  

## Tanbihi
Jamii:Elementi
Jamii:Metali
Kariobangi

**Kariobangi** ni mtaa fukara wa Nairobi ulio kata ya tarafa ya Kasarani. Iko upande wa mashariki wa Nairobi kati ya Dandora na Huruma. Kuna Kariobangi North na Kariobangi South; nyumba ziko za ghorofa lakini kuna pia maeneo ya mabanda.

Mtaa huu unajulikana sana kwa malori ya kusafirisha vifaa vya ujenzi kama vile changarawe, mawe na kadhalika.

Jamii:Mitaa ya Nairobi
John Woo

**John Woo** (alizaliwa Guangzhou, China, 22 Septemba 1946) ni muongozaji na mtayarishaji wa filamu kutoka Hong Kong, alipohamia pamoja na wazazi wake akiwa na umri mdogo. 

Tangu 1974 aliongoza filamu huko Hong Kong kama vile "A Better Tomorrow", "The Killer" na "Hard-Boiled".

Mwaka 1993 akahamia Hollywood (Marekani) alipoendelea kuongoza filamu zilizokuwa maarufu kama vile "Hard Target", "Broken Arrow", "Face/Off", "Mission: Impossible II", "Windtalkers" na "Paycheck".

## Filamu alizoongoza 
**Fist to Fist* (1973)
**The Young Dragons* (1974)
**The Dragon Tamers* (1974)
**Hand of Death* (1975)
**Princess Chang Ping* (1975)
**From Riches to Rags* (1977)
**Money Crazy* (1977)
**Follow the Star* (1978)
**Last Hurrah for Chivalry* (1978)
**Hello, Late Homecomers* (1978)
**To Hell with the Devil (film)|To Hell with the Devil* (1981)
**Laughing Times* (1981)
**Plain Jane to the Rescue* (1982)
**When You Need a Friend* (1984)
**Run, Tiger, Run* (1985)
**Heroes Shed No Tears* (1986)
**A Better Tomorrow* (1986)
**A Better Tomorrow II* (1987)
**Tragic Heroes* (1989)
**The Killer (film)|The Killer* (1989)
**A Better Tomorrow 3|A Better Tomorrow: Love & Death in Saigon
**Bullet in the Head* (1990)
**Once a Thief (1991 film)|Once a Thief* (1991)
**Hard Boiled* (1992)
**Hard Target* (1993)
**Broken Arrow (1996 film)|Broken Arrow* (1996)
**Once a Thief (1996 film)|Once a Thief* (1996)
**Face/Off* (1997)
**Blackjack (film)|Blackjack* (1998)
**Mission: Impossible II* (2000)
**Windtalkers* (2001)
**Paycheck (film)|Paycheck* (2003)
**All the Invisible Children (film)|All the Invisible Children* (2005)
**The Battle of Red Cliff (film)|The Battle of Red Cliff* (Itatoka Mwakani - 2008)

## Shughuli nyingine 
**Hostage (Filamu Fupi ya BMW)* (2002)
**Stranglehold (video game)* (2007)
**Appleseed Ex Machina'' (2007)

## Viungo vya nje 
*John Woo at HKcinema.net 
*Hardboiled.de (via Internet Archive)
*A John Woo Retrospective 
*ACTION WEB - Your John Woo & Tsui Hark Resource
*John Woo - The Independents
*John Woo Interviews 
*Ten HARD BOILED Moments - The Best of John Woo 
*A John Woo inspired Short Prime Justice

Jamii:Waliozaliwa 1946
Jamii:Waongozaji Filamu wa Uchina
Jamii:Waongozaji Filamu wa Marekani
Jamii:Watu walio hai
Nitrojeni

**Nitrojeni** ni elementi yenye namba atomia 7 katika mfumo radidia na uzani atomia 14.0067. Alama yake ni **N**. Ina elektroni 5 katika ganda la nje.

Duniani haipatikani kama atomi za pekee lakini kama molekuli ya N2 inayounganisha atomi mbili za N. Katika hali hii ni gesi isiyo na ladha au harufu. Gesi hii ni sehemu kubwa ya hewa tunayopumua ambamo kuna asilimia 78 za nitrojeni na 21 % za oksijeni.

Nitrojeni imo ndani ya kila kiumbehai hakuna uhai duniani bila N. Shambani huongezwa kama mbolea kwa kukuza mimea.

## Tazama pia 
* Mfumo radidia
* Orodha ya elementi

Jamii:Elementi
Jamii:Simetali
William Henry Harrison

**William Henry Harrison** (9 Februari 1773 – 4 Aprili 1841) alikuwa Rais wa tisa wa Marekani kwa mwezi mmoja tu wa mwaka wa 1841 hadi kifo chake. Alikuwa rais wa kwanza kufariki madarakani. Kaimu Rais wake alikuwa John Tyler aliyemfuata kama Rais. Mjukuu wake aliyeitwa Benjamin Harrison alikuwa Rais wa 23.

## Tazamia pia 
* Orodha ya Marais wa Marekani

Jamii:Waliozaliwa 1773
Jamii:Waliofariki 1841
Jamii:Marais wa Marekani
Jamii:Virginia (jimbo)
Jamii:Ohio
John Tyler

**John Tyler** (29 Machi 1790 – 18 Januari 1862) alikuwa Rais wa kumi wa Marekani kuanzia mwaka wa 1841 hadi 1845. Alikuwa Kaimu Rais wa William Henry Harrison aliyefariki madarakani baada ya mwezi mmoja tu.

## Tazamia pia 
* Orodha ya Marais wa Marekani

Jamii:Waliozaliwa 1790
Jamii:Waliofariki 1862
Jamii:Marais wa Marekani
James K. Polk

**James Knox Polk** (2 Novemba 1795 – 15 Juni 1849) alikuwa Rais wa 11 wa Marekani kuanzia mwaka wa 1845 hadi 1849. Kaimu Rais wake alikuwa George Mifflin Dallas.

## Tazamia pia 
* Orodha ya Marais wa Marekani

Jamii:Waliozaliwa 1795
Jamii:Waliofariki 1849
Jamii:Marais wa Marekani
George Mifflin Dallas

thumb|right|George Mifflin Dallas
**George Mifflin Dallas** (10 Julai 1792 – 31 Desemba 1864) alikuwa Kaimu Rais wa Marekani chini ya Rais James Polk kuanzia mwaka wa 1845 hadi 1849.

Jamii:Waliozaliwa 1792
Jamii:Waliofariki 1864
Jamii:Kaimu Rais wa Marekani
Zachary Taylor

**Zachary Taylor** (24 Novemba 1784 – 9 Julai 1850) alikuwa Rais wa 12 wa Marekani kuanzia mwaka wa 1849 hadi kifo chake baada ya miezi 16 tu ya kukaa madarakani. Kaimu Rais wake alikuwa Millard Fillmore aliyemfuata kama Rais.

## Tazamia pia 
* Orodha ya Marais wa Marekani

Jamii:Waliozaliwa 1784
Jamii:Waliofariki 1850
Jamii:Marais wa Marekani
Millard Fillmore

**Millard Fillmore** (7 Januari 1800 – 8 Machi 1874) alikuwa Rais wa 13 wa Marekani kuanzia mwaka wa 1850 hadi 1853. Alianza kama Kaimu Rais wa Rais Zachary Taylor mwaka wa 1849 na kumfuata wakati wa kifo chake.

## Tazamia pia 
* Orodha ya Marais wa Marekani

Jamii:Waliozaliwa 1800
Jamii:Waliofariki 1874
Jamii:Marais wa Marekani
Franklin Pierce

**Franklin Pierce** (23 Novemba 1804 – 8 Oktoba 1869) alikuwa Rais wa 14 wa Marekani kuanzia mwaka wa 1853 hadi 1857. Kaimu Rais wake alikuwa William Rufus de Vane King.

## Tazama pia 
* Orodha ya Marais wa Marekani

Jamii:Waliozaliwa 1804
Jamii:Waliofariki 1869
Jamii:Marais wa Marekani
Ufalme wa Kasanje

**Dola la Kasanje** lilikuwa ufalme wa Kibantu katika miaka 1620 hadi 1910 hivi kandoni kwa mto Kwango, upande wa kaskazini wa nchi ya kisasa ya Angola. Lilianzishwa na viongozi kutoka Dola la Lunda. 

Mwaka 1910 lilivamiwa na Wareno na kuingizwa katika koloni lao la Angola.

Kasanje
Kasanje
Mahsein Awadhi

**Mahsein Awadhi Said** ni mtunzi wa nyimbo, mwongozaji wa filamu, na mwigizaji wa tamthilia na filamu kutoka Tanzania. Amepata umaarufu kwa jina la **Dk. Cheni** kupitia maigizo mbalimbali chini ya Kaole Sanaa Group. Mbali na sanaa, Mahsein pia ni mshereheshaji katika sherehe mbalimbali. Kuna wakati alisimama kabisa kuigiza na kuendelea kufanya kazi ya u-MC.  

## Baadhi ya filamu alizocheza 
Hii ni sehemu ya filamu alizocheza.

*Hukumu Yangu
*Majanga
*Flashback
*Docta wa Kifimbo
*Dhuluma
*Jesica
*Umetuumiza
*My Life
*Nipende Monalisa
*Pooja
*My Flower
*Kiapo
*Mafisadi wa Mapenzi
*Toughlife
*14 Days
*My Dreams
*Danger Zone
*My Baby
*Orphan
*Taste of Love
*The Stolen Will
*The Cold Wind
*A Point of No Return
*Penina
 
## Marejeo
Jamii:Waigizaji filamu wa Tanzania
Jamii:Waongozaji filamu wa Tanzania
Jamii:Watu walio hai
Ufalme wa Kazembe

**Dola la Kazembe** lilikuwa ufalme wa Kibantu kati ya miaka 1740 na 1890 upande wa Kusini wa nchi ya kisasa ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. 

Lilianzishwa na wasafiri kutoka Dola la Lunda. Lilikuwa na wafalme walioitwa Kazembe pia.

Kazembe
Kazembe
Chomboanga

**Chomboanga** ni chombo cha usafiri chochote kinachoruka juu ya ardhi katika angahewa ya dunia yetu.
Vyombo vinvyopita kimo cha kilomita 100 juu ya ardhi huhesabiwa kati ya vyombo vya angani la nje. 

Vyomboanga hupatikana kwa namna mbili:

## Zikiwa nyepesi kuliko hewa
* **Puto** - ni fuko kubwa lenye ganda la kitambaa au plastiki lisilopenya gesi. Hujazwa gesi nyepesi hasa heli kwa kusidi ya kupazwa hewani. Puto kubwa lina nguvu elezi ya kutosha ya kubeba mizigo kama chumba cha abiria kadhaa. 
* **Ndegeputo** (au **purutangi**) ni kama puto kubwa linalobeba behewa kwa abiria au mizigo ikisukumwa na injini kama eropleni. 
** Ndegeputo kubwa zaidi zina chumba kikubwa cha gesi chenye fremu imara inayobeba ganda. Mfano wake ni hasa ndegeputo aina ya Zeppelin zilizosafirisha abiria kati ya Ulaya na Brazil au Marekani kabla ya vita kuu ya pili ya dunia. Baadaye zilipitiwa na ndege kubwa. Hadi leo kuna majaribio ya mara kwa mara ya kuzirudisha kwenye usafiri lakini ni chache tu zinazojengwa.
**Blimp ni puto kubwa bila fremu ianyohitaji shindikizo la ndani lililo kubwa kuliko shindikizo ya angahewa. Kuna takriban blimpi 30-40 za kibiashara duniani.

## Zikiwa nzito kuliko hewa
****Ndege** (au *eropleni*) zinazosukumwa na injini jeti au parapela.
****Helikopta**
****Roketi** au ndege za roketi

## Picha za Vyomboanga

Image:Airbus A380 inbound ILA 2006.jpg| Airbus A380 ni ndege kubwa ya abiria duniani
   Image:Alouette Motte Piquet.jpg|Helikopta ya Kifaranza Alouette III
   Image:Ballon-eutelsat.jpg|Puto kubwa cha kubeba abiria]] 
   Image:F82 twin mustang.jpg|Ndege ya kijeshi ya F-82
   Image:Zeppelin NT.jpg|Ndegeputo ya Zeppelin NT
   Image:Spirit of Europe2.jpg|Blimp
   Image:heli.g-code.750pix.jpg|Bell 206|Bell 206B JetRanger III 
   Image:PBY Catalina airtanker.jpg|Ndege ya parapela ya DHC-6 Twin Otter ina kazi ya kuzima moto

   
## Marejeo
## Viungo vya Nje
Jumanne

**Jumanne** ni siku ya tatu ya katika juma (wiki) ya siku saba yenye asili ya kiyahudi-kikristo. Iko kati ya siku za Jumatatu na Jumatano.

## Kiswahili, Kiarabu na utamaduni wa Kiislamu 
Katika lugha ya Kiswahili jina la siku lina namba "4" ndani yake. Hii ni dokezo la asili ya Kiswahili katika utamaduni ya Kiislamu pasipo na athira ya Uyahudi unaoanza hesabu baada ya sikukuu ya Kiislamu ya Ijumaa ambayo ni siku ya sala ya pamoja: Jumamosi kama siku ya kwanza baada ya Ijumaa, Jumapili kama siku ya pili, Jumatatu kama siku ya tatu n.k.. Tabia hii katika Kiswahili ni ya pekee hasa kwa sababu Kiarabu ambacho ni lugha ya Korani takatifu na lugha ya kimataifa ya Waislamu kinafuata hesabu ya Kiyahudi na kuiita siku "ya tatu" (ثلاثاء - *thalatha*).

Lugha nyingi za nchi za Kiislamu zafuata kawaida ya Kiarabu na kuiita "siku ya tatu", kwa mfano Kiindonesia (selasa - *tatu*) au Kiajemi (Farsi) (سه‌شنب - se shanbe *tatu jumamosi*). 

Katika lugha za Ulaya jina la siku hutunza kumbukumbu ya miungu iliyoabudiwa zamani za dini za Kiroma au Kigermanik kama vile Kifaransa "mardi" (siku ya Mars) au Kiingereza "Tuesday" (siku ya Tiu). 

Jamii:Kalenda
Ufalme wa Lunda

**Dola la Lunda** lilikuwa ufalme wa Kibantu katika miaka 1600 hadi 1850 hivi kandoni kwa mto Kasai, mpakani kwa nchi za kisasa za Angola na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo.

Lunda
Lunda
Seif Shariff Hamad

[thumb|Maalim Seif mwaka [2013.]]
**Maalim Seif Shariff Hamad** (Nyali, Mtambwe kisiwani Pemba, 22 Oktoba 1943 - Dar es Salaam, 17 Februari 2021) alikuwa mwanasiasa wa Zanzibar (Tanzania).

Aliwahi kuwa Waziri Kiongozi wa serikali ya Zanzibar (1984-1988) akagombea mara kadhaa Urais wa nchi hiyo akipata kila mara kura nyingi sana. Mara mbili alipata kuwa Makamu wa Kwanza wa Rais wa Zanzibar.
 
## Maisha
Alipata elimu yake ya msingi katika skuli ya msingi Uondwe, 1950 na baadaye alijiunga na elimu ya sekondari katika skuli ya watoto wa kiume Wete Pemba 1952. 
Baadaye aliendelea na elimu ya sekondari katika skuli ya King George na kuhitimu kidato cha sita mwaka 1963 ambapo baadaye kati ya mwaka 1972 na 1975 alihitimu Chuo Kikuu cha Dar es Salaam na kutunukiwa shahada ya kwanza ya Sayansi ya Siasa (Political Science).

## Kazi 
Kati ya mwaka 1972 na 1975 alifundisha katika skuli mbalimbali za Unguja na Pemba, zikiwemo Fidel Castro na Lumumba.

## Siasa 
Baadaye Maalim Seif alianza kuingia katika masuala ya siasa, ambapo mwaka 1977 aliteuliwa kuwa Waziri wa Elimu na Utamaduni na Mjumbe wa Baraza la Mapinduzi. 

Mwaka 1977 hadi 1987, alikuwa Mjumbe wa Halmashauri Kuu ya Taifa ya CCM na kuwa Mjumbe wa Kamati kuu ya chama hicho. 

Mwaka 1982 hadi 1987 alikuwa Mkuu wa Idara ya Uchumi na Mipango ya Chama cha Mapinduzi na 1984 aliteuliwa kuwa Waziri Kiongozi wa Serikali ya Mapinduzi Zanzibar hadi mwaka 1988.

Baada hapo, misukosuko mikubwa ya kisiasa ilianza kumkumba ambapo Januari 1988 alipoteza nafasi ya Uwaziri Kiongozi na Ujumbe wa Baraza la Wawakilishi baada ya aliyekuwa Rais wa Zanzibar, Idrisa Abdulwakil kutangaza kulivunja Baraza la Mawaziri.
Alikuwa makamu wa kwanza wa raisi katika serikali ya awamu ya nane ya raisi Huseyn Mwinyi

## Kujiengua na CCM na kujiunga na upinzani 
Mnamo Mei 1988, Maalim Seif alitoka katika chama cha CCM.

Mwaka 1992, Maalim Seif alichaguliwa kuwa Makamu Mwenyekiti wa chama cha upinzani CUF (Chama cha Wananchi). Kwa muda mrefu alikuwa Katibu Mkuu wa chama hicho. 

Tarehe 18 Machi 2019 alitangaza kujiunga na chama cha ACT Wazalendo: maamuzi hayo yalifanywa muda mchache baada ya kesi iliyokuwa mahakamani kuishia kumtambua profesa Ibrahim Lipumba kuwa ndiye Mwenyekiti halali wa chama cha CUF.

Hamad alichaguliwa kuwa mwenyekiti wa ACT Wazalendo, nafasi aliyopewa kando ya kiongozi wa kitaifa Zitto Kabwe.

Baada ya uchaguzi mkuu wa mwaka 2020 alirudia nafasi yake ya Makamu wa Kwanza wa Rais wa Zanzibar katika serikali ya umoja wa taifa aliyokuwanayo hadi mwaka 2015.

## Kifo
Seif Sharifu Hamadi alifariki tarehe 17 Februari 2021 katika hospitali ya taifa ya Muhimbili   baada ya kupatikana na virusi vya korona pamoja na mke wake.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1943
Jamii:Waliofariki 2021
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Watu wa Zanzibar
Lithi

**Lithi** ni elementi na metali alikali yenye namba atomia 3 na uzani atomia 6.941 kwenye mfumo radidia. Alama yake ni **Li**. Jina linatokana na Kigiriki λίθος *líthos* "mwamba, jiwe" kwa sababu iligunduliwa mara ya kwanza ndani ya miamba.

Lithi ni elementi nyepesi kabisa kati ya elementi zote zilizo imara kwa hali ya kawaida. Inamenyuka haraka na maji, hivyo husababisha majeraha ikiguswa kwa mkono kwa sababu mmenyuko wake na unyevu wa ngozi. 

Kwa asili haipatikani kama dutu sahili kwa sababu inamenyuka haraka kikemia lakini iko kwa kampaundi mbalimbali, hasa katika miamba ya itale. Lithi tupu inapatikana kwa njia ya kikemia na inaonekana kama metali nyepesi yenye rangi nyeupe-kifedha lakini haibaki hivyo kwa muda mrefu. Katika hewa yenye unyevu uso wake huwa haraka ganda la hidroksidi ya lithi yenye rangi ya kijivu. Kwenye hewa kavu uso huwa nitriti ya lithi yenye rangi kahawia. Kwa sababu ya mimenyuko hiyo ya haraka lithi ya kimetali hutunzwa ndani ya mafuta. 
thumb|Lithi
Matumizi yake ni ndani ya betri na katika dawa mbalimbali. Betri za kisasa zinazotumiwa katika simu za mkononi karibu zote zinatumia lithi. Mipango ya kutengeneza magari ya umeme inategemea betri za lithi na hivyo imetabiriwa ya kwamba bei yake itapanda.

## Isotopi 
Kuna isotopi 5 za lithi zenye neutroni 2, 3, 4, 5 na 6 kwenye kiini atomia. Isotopi ya kawaida ni 3Li7 ambayo ni 92.58 % ya lithi yote duniani. Nyingine ni 3Li6 yenye 7.42 % ya lithi yote. Nyingine zinapatikana kidogokidogo tu.  

## Picha

Image:Lithium battery 3.6V.jpg|Betri ya lithi
image:Li,3.jpg|Lithi ya kimetali katika mafuta
Image:FlammenfärbungLi.png|Moto unabadilishwa rangi na lithi

Jamii:Metali alikali
Jamii:Elementi
Amani Temba

**Amani James Pausen Temba** au **Mheshimiwa Temba** (kifupi **Mha Temba**) ni Mwanamuziki wa Rap na Hip Hop Kutoka jijini Dar es Salaam Tanzania, Na pia ni Mwanachama Kiongozi wa Tmk Wanaume familia yenye makazi yao huko Temeke jijini Dar es Salaam Tanzania. Mheshimiwa Temba alizaliwa mwaka 1980 na kupata elimu yake ya msingi katika shule ya msingi Temeke na baadaye kujiunga na shule ya sekondari ya Nuru Yakini ambako alisoma kwa miaka miwili kabla ya kuhamia sekondari ya Makongo. Alisoma Makongo kwa muda wa wiki moja tu na kwenda kujiunga na sekondari nyingine inayomilikiwa na Jeshi ya Jigetemee baada ya kupata ofa ya kusomeshwa bure na uongozi wa shule hiyo enzi hizo ukiwa chini ya Luteni kanali *Fabian Massawe* ambaye sasa ni Mkuu wa wilaya ya Kinondoni.

## Maisha ya Muziki 
Mwanzoni alitokea kwenye kundi flani liitwalo "Manduli Mobb" walifanya nyimbo kadha wa kadha ikiwemo ile ya 'Maskini Jeuri' walishirikiana na 'Juma Nature' hiyo ilikuwa mwaka 2000. Badae kundi lika tawanyika na kila mtu kuanza kufanya kazi za muziki akiwa peke yake na sio na kundi tena. Alioanza kutoa nyimbo yake peke alikuwa "Bwana Mkubwa" baadae Mheshimiwa Temba nae akatoa nyimbo yake ya kwanza ilioitwa "Nakumaindi" ikiwa ni mwaka 2001 mwishoni ambayo ilitayarishwa na muuandaaji Papa maarufu kama Bonny Lavu.

Miaka iliyo fuatia akajiunga na Tmk Wanaume enzi hizo Juma Nature ajatoka kwenye kundi la Tmk Wanaume. Mheshimiwa Temba akatoa nyimbo nyingine iliyoitwa "Nampenda Yeye" ambayo aliimba na Dully Sykes nayo ilivuma sana na kumpa heshima kubwa katika medani ya Muziki wa Tanzania baadae akawa anapata ushirika mwingi tu na wasanii mbali mbali.

## Viungo vya nje
*tovuti rasmi

Jamii:Waliozaliwa 1980
Jamii:Bongo Flava
Jamii:Wanamuziki wa Tanzania
Jamii:Muziki wa kizazi kipya
Jamii:Hip Hop ya Bongo
Jamii:Watu walio hai
Hollywood, California

:*Tazama pia Hollywood, Florida*

thumb|Jina la Hollywood mlimani juu ya mji|260px
**Hollywood** ni mtaa wa mji wa Los Angeles katika jimbo la California la Marekani. Mtaa huu umekuwa maarufu duniani kama mahali pa kutengenezwa kwa filamu nyingi. Ni kitovu cha filamu Marekani penye makampuni mengi kama vile Universal Studios und Warner Brothers.

Waigizaji wengi wa filamu huishi katika mazingira ya Hollywood.

## Tazama pia 
* West Hollywood, California
* Bollywood
* Nollywood

Jamii:Filamu za Marekani
Jamii:Miji ya California
Jamii:Los Angeles
Jamii:Los Angeles County, California
Los Angeles

thumbnail|L.A. mjini usiku
thumbnail|Kitovu cha L.A.
right|200px|thumbnail|Ramani ya Los Angeles
**Los Angeles** (LA) ni jiji kubwa zaidi katika California na jiji la pili lenye idadi kubwa ya watu nchini Marekani, likiwa na takriban wakazi milioni 3.9 kufikia mwaka 2024. Liko Kusini mwa California na ni kitovu kikuu cha burudani, utamaduni, biashara, na teknolojia. LA inajulikana kwa hali ya hewa ya Mediteranea, na eneo lake kubwa la mji mkuu, likijumuisha Hollywood, kitovu cha kimataifa cha tasnia ya filamu na televisheni.Los Angeles ilianzishwa mwaka 1781 na wakoloni wa Kihispania kama **El Pueblo de Nuestra Señora la Reina de los Ángeles**, na baadaye ikawa sehemu ya Marekani mwaka 1848 baada ya Vita vya Marekani na Meksiko. 

Jiji hili lilishuhudia ukuaji wa kasi katika karne ya 20, likichochewa na sekta za mafuta, anga, na burudani. Leo, LA ina mojawapo ya uchumi mkubwa zaidi duniani, ikiwa na sekta kuu kama filamu, muziki, teknolojia, biashara, na utalii. Bandari ya Los Angeles ni mojawapo ya bandari zenye shughuli nyingi zaidi duniani, na Uwanja wa Ndege wa Kimataifa wa Los Angeles (LAX) ni kitovu kikuu cha safari za kimataifa. Tofauti ya kitamaduni ya jiji hili inaakisiwa katika mitaa yake yenye uhai, ikiwa na idadi kubwa ya watu wa Latino, Waasia, na jamii nyingine za kitamaduni ambazo zinaunda utambulisho wake.

## Wakazi 
Wakazi wa jiji ni mchanganyiko wa watu kutoka pande zote za dunia. Takriban theluthi moja hawakuzaliwa Marekani bali walihamia hapa ni watu kutoka nchi 140 za dunia.
Karibu nusu huongea Kihispania kama lugha ya mama; wengi kati hao kutoka familia wa wahamiaji kutoka Meksiko au nchi mbalimbali za Amerika Kusini. Wahamiaji wengine wametoka hasa Asia ya Mashariki kama vile China, Korea na Japani.

Wakazi asilimia 46.9% huhesabiwa kama Wazungu, 11.24% Waamerika Weusi na 10.0% Waasia, wengine wa vikundi mbalimbali. 42.2% husema Kiingereza kama lugha ya kwanza, 41.7% Kihispania, 2.4% Kikorea, 2.3% Kitagalog, 1.7% Kiarmenia, 1.5% Kichina na 1.3% Kiajemi. 

## Historia 
thumbnail|200px|right|Tangazo la Hollywood mjini L.A.
Jina la Los Angeles latoka katika lugha ya Kihispania likimaanisha "malaika"; ni kifupi cha jina la awali "El Pueblo de Nuestra Señora la Reina de los Ángeles del Río de Porciúncula" yaani "Kijiji cha Mama Yetu Malkia wa Malaika wa Mto Porsyuncula"; maana yake ni kwamba kijiji kiliwekwa wakfu kwa Bikira Mariamu kilipoundwa mwaka 1781 na mapadri Wafransisko walioinjilisha kwanza sehemu hiyo. Wakati ule Kalifornia ilikuwa bado chini ya Hispania kama sehemu ya Ufalme mdogo wa Hispania Mpya ambao baadaye ukawa Jamhuri ya Meksiko.

## Viungo vya nje
Jamii:California
Jamii:Miji ya California
Jamii:Wafransisko
Jamii:Los Angeles County, California

Jamii:Miji ya Olimpiki
Alhamisi

**Alhamisi** ni siku ya tano katika juma (wiki) ya siku saba yenye asili ya kiyahudi-kikristo. Iko kati ya siku za Jumatano na Ijumaa. Katika hesabu ya kimataifa ya ISO 8601 ni siku ya nne.

## Wikendi katika nchi za Kiislamu 
Nchi kadhaa za Waislamu huanza mapumziko ya wikendi kwenye Alhamisi kama Ijumaa ni siku ya mapumziko. Hii si nchi zote za Kiislamu. Kwa mfano Misri wafanyakazi huanza wikendi Alhamisi na kuendelea Ijumaa; Uturuki inatumia wikendi ya magharibi yaani Jumamosi-Jumapili.

## Siku ya tano au siku ya nne? 
Katika muundo wa juma wa kibiblia Alhamisi ni siku ya tano. Kanuni ya ISO 8601 ilibadilisha hesabu ya juma kufuatana na kawaida ya mapumziko ya "wikendi" kwenye siku za Jumamosi/Jumapili. Katika muundo huu Jumatatu hutazamiwa kama siku ya kwanza katika juma ya kazi hivyo inahesabiwa kama siku namba "1" ya wiki katika kalenda hivyo Alhamisi ni namba 4. Jumuiya za kidini zinasisitiza hesabu ya kibiblia na kawaida katika tamaduni nyingi inaendelea hesabu ya kale. 

## Jina la siku kwa Kiswahili na kwa lugha mbalimbali 
Katika lugha ya Kiswahili jina la siku lina namba "5" ndani yake lakini haieleweki kirahisi kwa sababu Alhamisi ina asili ya lugha ya Kiarabu.** خميس** (*khamis*) ni namba tano tu. Kiswahili chenyewe chatumia namba hii katika jina la siku ya Jumatano inayotangulia Alhamisi. Pamoja na Ijumaa ni siku ya pekee yenye jina la Kiarabu katika lugha ya Kiswahili.

Majina ya siku zingine yameanzishwa upya katika Kiswahili kuanzia siku ya sala ya pamoja ya Waislamu kwenye Ijumaa kuzitaja kama Juma-mosi, Juma-pili n.k. 

Tabia hii katika Kiswahili ni ya pekee hasa kwa sababu Kiarabu ambacho ni lugha ya Korani takatifu na lugha ya kimataifa ya Waislamu kinafuata hesabu ya Kiyahudi na kuita siku hiyo kwa namba "tano". Lugha nyingi za nchi za Kiislamu zafuata kawaida ya Kiarabu na kuiita "siku ya tano", kwa mfano Kiindonesia (Kamis - ya tano) au Kiajemi (Farsi) (پنج‌شنبه - *panch shanbe - siku ya tano*).

Katika lugha nyingi za Ulaya jina la siku hutunza kumbukumbu ya miungu iliyoabudiwa zamani za dini za Kiroma au Kigermanik kama vile Kifaransa "Jeudi" (siku ya Jovi au Jupiter) au Kiingereza "Thursday" (siku ya Thor).

Jamii:Kalenda
Aboud Jumbe Mwinyi

**Aboud Jumbe Mwinyi** (Unguja, 14 Juni 1920 - Dar es Salaam, 14 Agosti 2016 ) alikuwa rais wa pili wa Zanzibar toka tarehe 11 Aprili 1972 hadi 29 Januari 1984 alipojiuzulu.

## Maisha
Jumbe alizaliwa kisiwani Unguja mwaka 1920 akasoma shule Zanzibar mjini kuanzia mwaka 1930 hadi 1942. Miaka 1943-1945 alisomea ualimu huko Makerere, Kampala (Uganda) akafundisha shule inayoitwa leo Lumumba College 1946-1960. 

Mwaka 1953 alijiunga na chama cha Zanzibar National Union akahamia Chama cha Afro-Shirazi mnamo 1960 akachaguliwa mbunge kwenye mwaka 1961. Akiwa mwakilishi wa upinzani wa ASP, alishiriki kwenye majadiliano kuhusu uhuru wa Zanzibar huko London 1961-1962. . 

Baada ya mapinduzi ya mwaka 1964 alikuwa waziri katika serikali ya Karume..

Jumbe aliingia madarakani baada ya kuuawa kwa rais wa kwanza Abeid Karume kwenye tarehe 7 Aprili 1972 ambako Jumbe aliteuliwa na Baraza la Mapinduzi kuchukua nafasi yake. 

Jumbe aliimarisha uhusiano na Tanzania bara kwa kukubali maungano ya vyama vya TANU na ASP kuwa CCM. Mwaka 1979 Jumbe alitia sahihi katiba ya kwanza ya Zanzibar baada ya mapinduzi iliyomaliza utawala bila kikomo wa Baraza la Mapinduzi; hivyo mwaka 1980 alichaguliwa na raia wa Zanzibar, si wajumbe wa Baraza la Mapinduzi, katika uchaguzi wa kwanza wa Zanzibar tangu mwaka 1963. 

Mnamo 1984 Jumbe alidai nafasi kubwa zaidi kwa maazimio ya Zanzibar katika muungano alipaswa kujiuzulu tarehe 29 Januari 1984 wakati wa kikao cha chama cha CCM jijini Dar es Salaam. 

Jumbe aliaga dunia kwake Kigamboni, Dar es Salaam, tarehe 14 Agosti 2016 akiwa na umri wa miaka 96. 

## Tanbihi
ISO 8601

**ISO 8601** ni mfumo wa kimataifa uliokubaliwa kwa maelewano juu ya namna ya kutaja tarehe na wakati.

Kimetolewa na Shirika la Kimataifa la Usanifishaji (kwa Kiingereza "International Organization for Standardization (ISO)").

ISO 8601 ni orodha ya mapendekezo namna ya kuandika tarehe na wakati katika mawasiliano ya kimataifa. Jina la kiingereza ni "Data elements and interchange formats -- Information interchange -- Representation of dates and times"

## Tarehe 
Pendekezo la kutaja tarehe ni muundo wa **YYYY-MM-DD** ambako **Y** ni mwaka (year), **M** ni mwezi na **D** ni siku ("day"). Hivyo inapendekezwa kutaja tarehe 7 mwezi wa nane mwaka 2007 kama 2007-08-07 na kutosahau sifuri kama mwezi au siku ina tarakimu moja tu.

## Wakati 
Pendekezo la kutaja wakati ni muundo wa kutumia saa 24 kwa siku na kuandika **hh:mm:ss** ambako **h** ni saa (hour), **m** ni dakika na **s** ni sekonde. Hivyo inapendekezwa kutaja wakati wa saa tatu ya asubuhi na dakika thelathini na sita na sekonde 47 kama 09:36:47. Hivyo 23:59:59 ni sekonde moja kabla ya saa sita usiku.

Saa sita usiku kamili unaweza kuandikwa kwa namna mbili kama 00:00 na 24:00 ingawa ni wakati huohuo. Tofauti yake ni nikitaka kutaja mwisho wa siku naweza kuandika: Muda unakwisha leo kwenye saa 24:00. Nikitaka kutaja mwanzo wa siku naweza kuandika: Nafasi inafunguliwa kuanzia kesho saa 00:00.

## Juma 
Juma zahesabiwa katika kila mwaka kuanzia 1 hadi 52 au 53. Kwa sababu juma halianzi pamoja na mwaka mpya azimio ni ya kwamba juma ile lenye Alhamisi ya kwanza katika mwaka mpya itakuwa "juma no. 1". Itakuwa pia juma yenye tarehe 4 Januari ndani yake.

Hesabu ya wiki hutumiwa hasa kiuchumi wakati wa kupanga kazi ofisini au kiwandani na wakati wa kupatana huduma kati ya makampuni kama tarehe inaruhusiwa kubadilika kidogo lakini juma ya kutolewa kwa huduma au bidhaa ni muhimu.

ISO 8601 yapendekeza pia kuhesabu Jumatatu kama siku ya kwanza katika wiki yaani siku ya kwanza ya kazi kamili baada ya wikendi ya kimagharibi. Pendekezo hili halilingani na mapokeo na historia ya juma yenyewe na mafundisho ya kidini hivyo haliangaliwi mahali pengi au kutumiwa pamoja na hesabu ya kiutamaduni ya siku zinazoanza juma kwa Jumapili.

## Marejeo
*A summary of the international standard date and time notation, by Markus Kuhn, tovuti ya Department of Computer Science and Technology, Chuo Kikuu cha Cambridge, Uingereza, iliangaliwa Oktoba 2017
*Ufafanuzi wa istilahi za ISO 8601, tovuti ya iso.org
*The Mathematics of the ISO 8601 Calendar, tovuti ya staff.science.uu.nl, iliangaliwa Oktob 2017

Jamii:Vipimo vya wakati
Jamii:Wakati
Tombo

**Tombo** (pia **tomboo** au **tomboro**) ni ndege wadogo wa jenasi kadhaa katika familia ya Phasianidae. Rangi yao ni kahawia na wana michirizi. Spishi nyingine zina rangi nyekundu na buluu. Kabla ya kuruka angani hungoja mpaka mtu ni karibu kuwakanyaga na huenda umbali fupi tu. Hula mbegu hasa lakini pengine hukamata wadudu pia. Hutaga mayai 6-18 ardhini.

Tombo wanatokea Afrika, Australasia na Ulaya. Kuna ndege huko Amerika ambao wana mnasaba na tombo, lakini wanaainishwa ndani ya familia Odontophoridae.

## Spishi za Afrika
* *Coturnix coturnix*, Tombo wa Ulaya (Common Quail)
** *Coturnix c. africana*, Tombo wa Afrika (African Quail)
** *Coturnix c. coturnix*, Tombo wa Ulaya (Eurasian Quail)
** *Coturnix c. erlangeri*, Tombo Habeshi (Abyssinian Quail)
** *Coturnix c. inopinata*, Tombo wa Kaboverde (Cape Verde Quail)
* *Coturnix delegorguei*, Tombo Kidari-cheusi (Harlequin Quail)
* *Perdicula asiatica*, Tombo wa Asia (Jungle Bush-quail) **imewasilishwa katika Reunion**
* *Synoicus adansonii*, Tombo Buluu (Blue Quail)

## Spishi za mabara mengine
* *Coturnix coromandelica* (Rain Quail)
* *Coturnix japonica* (Japanese Quail)
* *Coturnix novaezelandiae* (New Zealand Quail) **imekwisha sasa**
* *Coturnix pectoralis* (Stubble Quail)
* *Ophrysia superciliosa* (Himalayan Quail) **labda imekwisha sasa**
* *Perdicula argoondah* (Rock Bush Quail)
* *Perdicula asiatica* (Jungle Bush Quail)
* *Perdicula erythrorhyncha* (Painted Bush Quail)
* *Perdicula manipurensis* (Manipur Bush Quail)
* *Synoicus chinensis* (King Quail)
* *Synoicus monorthonyx* (Snow Mountain Quail)
* *Synoicus ypsilophorus* (Brown Quail)

## Picha

Weibliche Wachtel (Coturnix coturnix).jpg|Tombo wa Ulaya
Quail harlequin male Tarangire 2 11 04.jpg|Tombo kidari-cheusi
4576-quail.jpg|Tombo wa Asia

A male Rain Quail at Hesaraghatta, Bangalore.jpg|Rain quail
Coturnix japonica20150824.jpg|Japanese quails
Stubble Quail (Coturnix pectoralis) male (14377891677).jpg|Stubble quail
Rock Bush Quail.JPG|Rock bush quail
Male of painted bush quaill.jpg|Painted bush quail
Coturnix.chinensis.7033.jpg|King quail
Puyuh jayawijaya.jpg|Snow mountain quail
Brown Quail Dayboro Feb06.jpg|Brown quail

Jamii:Kuku na jamaa
Jumatano

**Jumatano** ni siku ya nne katika juma (wiki) ya siku saba yenye asili ya kiyahudi-kikristo. Iko kati ya siku za Jumanne na Alhamisi.

## Siku ya tatu au siku ya nne? 
Kuna nchi zilizobadilisha hesabu ya juma kufuatana na kawaida ya mapumziko ya "wikendi" kwenye siku za Jumamosi/Jumapili. Katika muundo huu Jumatatu hutazamiwa kama siku ya kwanza katika juma ya kazi hivyo inahesabiwa kama siku namba "1" ya wiki katika kalenda hata kama jumuiya za kidini zinasisitiza hesabu ya kibiblia. 

## Jina la siku kwa Kiswahili na kwa lugha mbalimbali 
Katika lugha ya Kiswahili jina la siku lina namba "5" ndani yake. Hii ni dokezo la asili ya Kiswahili katika utamaduni ya Kiislamu pasipo na athira ya Uyahudi unaoanza hesabu baada ya sikukuu ya Kiislamu ya Ijumaa siku ya sala ya pamoja: Jumamosi kama siku ya kwanza baada ya Ijumaa, Jumapili kama siku ya pili, Jumatatu kama siku ya tatu n.k.. Tabia hii katika Kiswahili ni ya pekee hasa kwa sababu Kiarabu ambacho ni lugha ya Korani takatifu na lugha ya kimataifa ya Waislamu kinafuata hesabu ya Kiyahudi na kuiita أربعاء ''arba'a* (ya nne).

Lugha nyingi za nchi za Kiislamu zafuata kawaida ya Kiarabu na kuiita "siku ya nne", kwa mfano Kiindonesia (Rabu - ya nne) au Kiajemi (Farsi) (چهارشنبه - *tchahor shanbe - siku ya nne'').

Katika lugha nyingi za Ulaya jina la siku hutunza kumbukumbu ya miungu iliyoabudiwa zamani za dini za Kiroma au Kigermanik kama vile Kifaransa "Mercredi" (siku ya Mercurius) au Kiingereza "Wednesday" (siku ya Wodan).

Jamii:Kalenda
Tausi

Tausi ni ndege wakubwa wa jenasi *Pavo* na *Afropavo* katika familia ya Phasianidae. 

Dume ana rangi ing’aayo ya majani au buluu na mkia wake ni mrefu mwenye rangi nyingi. Jike ana rangi inayofifia pengine kahawia tu. Jinsia zote zina ushungi. Dume hukoga mkia kwa ubembelezi. 

Hula matunda, maua, wadudu na watambazi. Hutaga mayai matatu hadi manane ardhini.

Tausi wa Kongo anatokea Kongo ya Kidemokrasia. Spishi mbili nyingine zinatokea misitu ya Asia, lakini zimewasilishwa katika sehemu nyingine za dunia, hususa tausi mhindi.

## Spishi za Afrika 
* *Afropavo congensis*, Tausi wa Kongo (Congo Peafowl)
* *Pavo cristatus*, Tausi Mhindi (Indian Peafowl) **imewasilishwa**

## Spishi za Asia 
* *Pavo cristatus*, Tausi Mhindi (Indian Peafowl)
* *Pavo muticus*, Tausi Kijani (Green Peafowl)

## Picha 

Image:Pavo_cristatus_male.jpg|Dume wa tausi mhindi
Image:Peacock.displaying.better.800pix.jpg|Dume wa tausi mhindi akikoga mkia
Image:TAUZoo eman028.JPG|Jike wa tausi mhindi

Image:Peafowl at the Taipei Zoo.jpg|Dume wa tausi kijani
Image:Pavo muticus1.jpg|Dume wa tausi kijani akionyesha mapambo yake
Image:Pavo muticus2.jpg|Jike wa tausi kijani
Image:Peacock on a brass chariot of Searsole Rajbari, West Bengal, India.jpg|thumb|Tausi juu ya gari la shaba la Searsole Rajbari, West Bengal, India.

Jamii:Kuku na jamaa
Jamii:Wanyama wa Biblia
Wikendi

**Wikendi** ni kipindi ambapo sehemu kubwa ya wafanyakazi katika nchi nyingi hupata nafasi ya kupumzika. 

## Desturi tofauti wa wikendi
Katika mfumo wa nchi za magharibi ni siku za Jumamosi na Jumapili. Katika nchi nyingi wa Kiislamu wikendi ni Alhamisi na Ijumaa. Katika nchi ya Israeli ni Ijumaa na Jumamosi.

Utaratibu huo haupo kwa wafanyakazi wote. Katika kilimo, hospitalini, kwenye huduma za umma kama polisi na pia kwenye mahoteli kazi inaendelea tu. 

Vilevile katika nchi nyingi idadi kubwa ya watu hawana ajira wakijitegemea kwa namna fulani bila utaratibu wa saa za kazi. Hivyo katika nchi nyingi za Afrika desturi ya wikendi inahusu hasa watumishi wa serikali na makampuni makubwa.

## Sabato - chanzo cha wikendi
Msingi wake ni amri ya dini ya Uyahudi ya kupumzika siku ya Sabato iliyochukuliwa na Wakristo wengi kama utaratibu kwa ajili ya Jumapili (wanayoiita "Dominika" yaani Siku ya Bwana kwa kuwa ndiyo siku ya ufufuko wa Yesu). Muda wa siku hii moja ya mapumziko uliongezwa katika nchi nyingi kuwa wikendi.

Desturi ilisambaa kutoka Ulaya kwa njia ya ukoloni katika nchi nyingi duniani hata kama utamaduni haukujua siku za mapumziko kama vile huko Uhindi na China.

## Historia ya wikendi ya kisasa
Desturi ilianzishwa huko Uingereza katika karne ya 19 kama sehemu ya sheria iliyolenga kutunza afya ya wafanyakazi viwandani. Sheria iliunda utaratibu wa kuwapa nafasi ya kupumzika kuanzia Jumamosi mchana.

Nchi mbalimbali zilifuata wakati wa karne ya 20 na ofisi za serikali zilifunga pia kuanzia Jumamosi mchana. Katika nusu ya pili ya karne ya 20 muda wa mapumziko ulipanuliwa kuwa Jumamosi yote.

Jamii:Kalenda
Jamii:Kazi
Saturnus

thumb|250px|Sanamu hii ya Saturnus imepatikana katika Tunisia yaonyeshwa katika makumbusho ya Bardo
**Saturnus** ni jina la mungu mmojawapo aliyeabudiwa katika Roma ya Kale. Aliaminiwa kuwa mungu aliyehusika mambo ya kilimo na mavuno. Alitolewa sadaka kwa ajili ya kustawi kwa mazao.

Waroma wa Kale walitumia kuhusu Saturnus masimulizi waliopokea kutoka kwa Wagiriki ilhali walimwona kama jina mbadala kwa mungu wa Kigiriki Kronos; huyu alikuwa mwana wa mungu wa mbingu Urano na mungu wa kike wa ardhi Gaia. Alimpindua babake kwa kukata uume wake. Baadaye alihofia ya kwamba watoto wake watampindua vile hivyo alikula watoto wake wote isipokuwa mwana wa sita Jupiter alifichwa mbele yake. Saturnus alipaswa kukimbia akafikia Italia alipowafundisha wenyeji elimu ya kilimo.

Sikukuu ya Saturnus iliitwa "Saturnalia" ni siku kadhaa kuanzia 17 Desemba zilizokuwa sherehe kubwa huko Roma.

Alama yake angani ilikuwa sayari ya sita yaani Zohali inayoitwa hadi leo kwa jina la "Saturn" katika lugha za Ulaya.

Siku ya Jumamosi huitwa "siku ya Saturnus" yaani Saturday hadi leo kwa Kiingereza na Kiholanzi.

Jamii:Dini ya Roma ya Kale
Berili

**Berili** ni elementi na metali ya udongo alkalini yenye namba atomia 4 na uzani atomia 9.01218 kwenye mfumo radidia. Alama yake ni **Be**. Jina linatokana na neno la Kigiriki βηρυλλος *berillos* linalotaja aina ya vito ambamo elementi hii iligunduliwa mara ya kwanza mwaka 1798 kama oksidi ya Berili.

Elementi tupu ina valensi mbili na rangi yake ni kijivu feleji. Ni metali ngumu sana na nyepesi. Katika kiwango sanifu cha joto na shindikizo berili haioksidishi kirahisi.

Kiasili inapatikana katika kampaundi mbalimbali. Aina zinazoonekana zaidi ni ndani ya mawe ya kito kama zumaridi. 

Matumizi ya Berili ni hasa katika aloi za metali, hasa pamoja na alumini na shaba. 

## Picha

file:Be-140g.jpg|Berili

Jamii:Metali za udongo alikalini
Jamii:Elementi
Kito (madini)

**Kito** (pia: **johari**, **jiwe la thamani**) ni madini adimu na ngumu zinazopendeza kwa sababu ya uangavu na rangi yake. Vito mbalimbali vinapendwa na watu na kutumiwa kama mapambo. Kito chenye ugumu na thamani kubwa ni almasi.

Mara nyingi vinakatwa, kusuguliwa na kung'arishwa kwa namna mbalimbali na kutumiwa pamoja na metali adili kama dhahabu au fedha kuwa mapambo kama pete, hereni, mkufu au bizimu.

Mifano ya vito ni
* almasi
* feruzi 
* yakuti  
* zumaridi 
* tanzanaiti 

Lulu na korali hutajwa wakati mwingine pia kama kito ingawa si minerali asilia lakini dutu inayotengenezwa na wanyama.

Jamii:Uchumi
Jumamosi

**Jumamosi** ni siku ya saba katika juma (wiki) ya siku saba yenye asili ya kiyahudi-kikristo. Iko kati ya siku za Ijumaa na Jumapili. Katika hesabu ya kimataifa ya ISO 8601 ni siku ya sita.

Katika kawaida ya utamaduni wa magharibi Jumamosi imekuwa siku ya kuanza wikendi ikiwa ni siku ambako wafanyakazi wengi hupunzika au hufanya kazi nusu siku tu.

Katika Israeli Jumamosi huheshimiwa kama Sabato ya kibiblia. Wikendi ya Israel inaanza siku ya Ijumaa na kuendelea Jumamosi.

## Siku ya saba au siku ya sita? 
Katika muundo wa juma wa kibiblia Jumamosi ni siku ya saba. Kanuni ya ISO 8601 ilibadilisha hesabu ya juma kufuatana na kawaida ya mapumziko ya "wikendi" kwenye siku za Jumamosi/Jumapili. Katika muundo huu Jumatatu hutazamiwa kama siku ya kwanza katika juma ya kazi hivyo inahesabiwa kama siku namba "1" ya wiki katika kalenda hivyo Jumamosi kuwa namba 6. Jumuiya za kidini zinasisitiza hesabu ya kibiblia na kawaida katika tamaduni nyingi inaendelea kutumia hesabu ya kale. 

## Jina la siku kwa Kiswahili na kwa lugha mbalimbali 
Katika lugha ya Kiswahili jina la siku lina namba "mosi" (moja) ndani yake. Hii ni dokezo la asili ya Kiswahili katika utamaduni wa Kiislamu pasipo na athira ya Uyahudi. Hesabu inaanza baada ya sikukuu ya Kiislamu ya Ijumaa ambayo ni siku ya sala ya pamoja: Jumamosi kuwa siku ya kwanza baada ya Ijumaa, Jumapili kama siku ya pili, Jumatatu kama siku ya tatu n.k.. Tabia hii katika Kiswahili ni ya pekee hasa kwa sababu Kiarabu ambacho ni lugha ya Korani takatifu na lugha ya kimataifa ya Waislamu kinatumia jina la Kiyahudi na kuiita siku ya **سبت** (sabat) yaani Sabato.

Lugha nyingi za nchi za Kiislamu zafuata kawaida ya Kiarabu na kuiita vilevile "Sabato" kwa mfano Kiindonesia (Sabtu) au Kiajemi (Farsi) (شنبه - shanbe, kutoka "shabat"). 

Katika lugha kadhaa za Ulaya jina la siku hutunza kumbukumbu ya mungu aliyeabudiwa zamani za dini ya Kiroma kama vile Kiholanzi "Zaterdag" au Kiingereza "Saturday" (yote: siku ya Saturnus). Lakini lugha zaidi za Ulaya hutumia pia jina la Sabato kwa namna mbalimbali kwa mfano Kifaransa "samedi" (kutoka Kilatini sambati dies - *siku ya Sabato*), Kihispania "Sábado", Kirusi Суббота (subbota - *Sabato*).

Jamii:Kalenda
Hereni

thumb|200px|Mama Maasai akivaa hereni
thumb|200px|Aina za hereni dukani
**Hereni** ni mapambo yanayovaliwa masikioni. 

Kuna aina nyingi za hereni katika tamaduni mbalimbali. Zatengenezwa kwa metali lakini pia kwa kutumia ubao, mfupa au kioo pamoja na vito au lulu. 

Tamaduni zatofautiana kama hereni huvaliwa zaidi na wanawake, wanaume au jinsia zote mbili.

Jamii:Mapambo ya watu
Ijumaa

**Ijumaa** ni siku ya sita katika juma (wiki) ya siku saba yenye asili ya kiyahudi-kikristo. Iko kati ya siku za Alhamisi na Jumamosi. Katika hesabu ya kimataifa ya ISO 8601 ni siku ya tano.

Nchi kadhaa za Waislamu wengi zimeanza kutumia Ijumaa kama siku ya mapumziko kwa wafanyakazi na sehemu ya wikendi.

## Siku ya tano au siku ya sita? 
Katika muundo wa juma wa kibiblia Ijumaa ni siku ya sita. Kanuni ya ISO 8601 ilibadilisha hesabu ya juma kufuatana na kawaida ya mapumziko ya "wikendi" kwenye siku za Jumamosi/Jumapili. Katika muundo huu Jumatatu hutazamiwa kama siku ya kwanza katika juma ya kazi hivyo inahesabiwa kama siku namba "1" ya wiki katika kalenda hata kama jumuiya za kidini zinasisitiza hesabu ya kibiblia na kawaida katika tamaduni nyingi inaendelea hesabu ya kale. 

## Jina la siku kwa Kiswahili na kwa lugha mbalimbali 
Katika lugha ya Kiswahili jina la siku halina namba ndani yake. Inaitwa kufuatana na lugha ya Kiarabu na utamaduni wa Kiislamu "ijumaa" kutoka neno la Kiarabu **الجمعة** al-juma'a yaani siku ya "jumuiya" ya Waislamu kukutana pamoja kwa sala kuu ya Ijumaa mchana. Pamoja na Alhamisi ni siku ya pekee ya juma yenye jina la Kiarabu. 

Majina ya siku zingine yameanzishwa upya katika Kiswahili kuanzia Ijumaa kuzitaja kama Juma-mosi, Juma-pili n.k. 

Lugha nyingi za nchi za Waislamu zafuata kawaida ileile zikitumia neno hili la Kiarabu kwa mfano kwa mfano Kiindonesia ni "Jumat" au Kitartari ambayo ni lugha ya Kiturki ni "Comğa" na kwa Kiuzbekistan ni Жұма (juma). 

Katika lugha nyingi za Ulaya jina la siku hutunza kumbukumbu ya miungu iliyoabudiwa zamani za dini za Kiroma au Kigermanik kama vile Kifaransa "Vendredi" (siku ya Veneri /Venus) au Kiingereza "Friday" (siku ya Freya).

## Katika Uislamu
Katika mfundisho ya Mtume Muhammad mojawapo ni kuitukuza siku hiyo ya Ijumaa, kwani ni siku tukufu iliyochaguliwa na Mwenyezi Mungu na kupatiwa umma wa mwisho.

Mtume Muhammad alikhusisha baadhi ya vitendo katika siku ya Ijumaa:

Kusoma Surat Sijdah na Surat Insaan katika swala ya Al-Fajiri. Imepokewa na Abu Hureirah {Alikuwa Mtume akisoma katika swala ya Al-Fajri siku ya Ijumaa (Surat Sijdah) katika rakaa ya kwanza. Na katika rakaa ya pili (Surat Insaan)} Muslim.

Kusoma Surat Al-Kahfi. Amesema Mtume. {Mwenye kusoma Surat Al-Kahfi siku ya Ijumaa, Mwenyezi Mungu anampa mwangaza baina ya Ijumaa mpaka Ijumaa nyingine}. Al-Bayhaqi na Haakim.

Kuzidisha kwa wingi kumsalia Mtume Muhammad. Amesema Ibnu-Qayyim: “Mtume wa Mwenyezi Mungu ni Bwana wa viumbe vyote, na siku ya Ijumaa ni bwana wa siku zote. Kumswalia Mtume siku hii ina malipo mengi kushinda siku nyingine”.

Kuzidisha kumuomba Allah katika siku hii. Kwa sababu kuna wakati wa kukubaliwa dua ya Muislamu. Amesema Mtume: [Hakika katika Siku ya Ijumaa kuna wakati, haafikiwi Muislamu na wakati huo hali akiwa anamuomba Allah, ila Mwenyezi Mungu humkubalia Dua yake]

Jamii:Kalenda
Pete

**Pete** ni mapambo yanayovaliwa na watu kwenye vidole ya mkono. Kwa kawaida hutengenezwa kwa metali.

Pete zenye thamani zaidi hutengenezwa kwa metali adili kama vile dhahabu au fedha. Mara nyingi hupambwa na kito.

Pete za arusi zilikuwa desturi ya kikristo ya Ulaya lakini zimesambaa kote duniani.
Mkufu

thumb|150px|Wamaasai hupenda mikufu
thumb|150px|Wanawake Wajerumani wa karne ya 16

**Mkufu** ni mapambo yanayovaliwa na watu shingoni. Hutengenezwa mara nyingi kwa metali au kwa kufunga vito, vipande vya kioo cha rangi au lulu kwenye uzi.

Mikufu ilivaliwa tangu kale ni kati ya mapambo ya kanza yaliyogunduliwa na wanaakiolojia.

Kuna desturi kati ya wafuasi wa dini mbalimbali kufunga alama ya dini yao kwenye mkufu, kwa mfano msalaba kwa wakristo, hilali kwa Waislamu au nyota ya Daudi kwa Wayahudi.

Jamii:Mapambo ya watu
Bizimu

**Bizimu** ni mapambo yanayofungwa na watu hasa wanawake kwenye nguo kwa sindano. Kwa kawaida hutengenezwa kwa metali. Mara nyingi ina kazi ya kushika au kufunga nguo.

Bizimu zenye thamani zaidi hutengenezwa kwa metali adili kama vile dhahabu au fedha. Wakati mwingine hupambwa kwa kito.