open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tlotlo Tsamaase

**Tlotlo Tsamaase** ni mwandishi na mshairi wa kubuni kutoka Botswana. Kazi zake zimewahi kupendekezwa na pia kushinda tuzo mbalimbali.
Hadithi zake za kubuni zimechapishwa katika jarida la Clarkesworld, Strange Horizons, kitabu cha Africanfuturism: An Anthology, Africa Risen, na machapisho mengine.

## Maisha na kazi 
Tsamaase alipata shahada ya kwanza ya usanifu majengo katika Chuo Kikuu cha Botswana na pia shahada ya uzamili  ya uandishi wa ubunifu kutoka Chuo Kikuu cha Chapman. Amesema kuwa kusoma usanifu majengo kulimvutia kuandika hadithi za sayansi ya kubuni.Riwaya yake fupi ya kwanza, *The Silence of the Wilting Skin*, ilichapishwa mwaka 2021 na *Pink Narcissus Press* na ilipendekezwa kuwania Tuzo ya *Lambda* katika kipengele cha Hadithi za Kubuni za LGBTQ.Riwaya yake ya kwanza ndefu, *Womb City*, ilichapishwa mwaka 2024 na kampuni ya *Erewhon Books* na ilipendekezwa kuwania Tuzo ya *Locus* kama Riwaya Bora ya Kwanza. Pia ilifika fainali ya Tuzo ya *Ignyte* ya mwaka 2025 katika kipengele cha Riwaya Bora.Kazi zake zimechapishwa katika machapisho mbalimbali ikiwemo ''Clarkesworld Magazine, The Best of World Science Fiction Volume 1, Futuri uniti d'Africa,* *Terraform, Strange Horizons, Africanfuturism: An Anthology, Africa Risen, The Dark Magazine,* na *The Year's Best African Speculative* *Fiction*.Kwa sasa anawakilishwa na Naomi Davis wa wakala wa vitabu wa BookEnds Literary Agency.
Yeye ni raia wa Botswana.
## Bibliografia Iliyochaguliwa
### Hadithi za kubuni — Hadithi Fupi
* "Who Will Clean Our Spirits When We Are Gone?", kwenye jarida la *The Dark Magazine*
* "The River of Night", jarida la *The Dark Magazine*
* "Eclipse Our Sins",kwenye jarida la *Clarkesworld Magazine*
* "Behind Our Irises",kwenye wavuti wa Wole Talabi, iliyohaririwa na kitabu cha, *Africanfuturism: An Anthology*Cha mwaka (2020)
* "The River of Night" ndani ya wavuti wa Oghenechovwe Donald Ekpeki, iliyohaririwa na jarida la , *The Year's Best African Speculative Fiction* mnamo mwaka (2021)
* "Peeling Time (Deluxe Edition", kwenye wavuti wa  Sheree Renée Thomas, Zelda Knight, na Oghenechovwe Donald Ekpeki, iliyohaririwa na jarida la , *Africa Risen* la mwaka (2022)
* "Dreamports" kwenye jarida la  *Apex Magazine'' cha mwaka (2022)

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waandishi wa Botswana

## Viungo vya Nje
*
Candice Abrahams

**Candice Abrahams** (pia anajulikana kama **van Leeve**) ni mwanamitindo kutoka nchini Afrika Kusini na mshindi wa taji la mashindano ya urembo, aliyeshinda taji la Mrs. World mwaka 2016. 

Candice awali alikuwa ametawazwa kuwa Mrs. South Africa 2016. Yeye ndiye mwanamke wa kwanza kutoka Afrika Kusini kushinda taji la Mrs. World.

## Marejeo 
Jamii:Wanamitindo wa Afrika Kusini
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Alex Binaris

**Alex Binaris** ni mwanamitindo kutoka nchini Afrika Kusini mwenye asili ya Ugiriki, Ureno (kutoka Brazil) na Ujerumani. 

Alikulia nchini Afrika Kusini. Kabla ya kuanza rasmi taaluma ya uanamitindo, alikamilisha masomo ya shahada yenye mtaala wa masomo makuu matatu, na baadaye akapata shahada ya uzamili katika Masoko ya Kimkakati kutoka Chuo Kikuu cha Cape Town, akihitimu kwa heshima ya juu (Cum Laude) na kuorodheshwa katika Orodha ya Heshima ya Mkuu wa Chuo.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Jamii:wanamitindo wa Afrika Kusini
Carolyn Slaughter

**Carolyn Slaughter** (alizaliwa 7 Januari 1946) ni mwandishi mwenye asili ya Uingereza aliyeishi nchini Marekani. Riwaya yake ya kwanza katika safari yake ya uandishi inayojulikana kwa jina la *The Story of the Weasel*, ilishinda tuzo ya *Geoffrey Faber Memorial Prize* mnano mwaka 1977, tuzo inayotolewa kwa waandishi walio chini ya umri wa miaka 40.

## Maisha 
Carolyn Slaughter alizaliwa New Delhi, India, na baba yake alikuwa mwanachama wa Indian Imperial Police. Familia yao aliacha India mwaka 1947 wakati wa Ugawaji wa India (Partition) na kuhamia Swaziland. Baba yake aliendelea na kazi ya Colonial Service na familia iliwekwa katika eneo la mbali la Jangwa la Kalahari, katika eneo kilicho sasa ni Botswana, ambapo Carolyn alitumia sehemu kubwa ya utoto wake.

Wakati akiwa mchanga, alisoma katika St Mary’s School, Johannesburg. Familia yao aliacha Afrika mwaka 1961 na kuhamia London, ambapo baadaye Carolyn alifanya kazi kama mwandishi wa matangazo (advertising copywriter). Akiwa Doubleday, alikutana na Kemp Battle, Mmarekani, akawa naye mke na kuhamia Marekani mwaka 1986. Baada ya talaka, anafanya kazi kama mtaalamu wa tiba ya akili (psychotherapist) huko Lawrenceville, New Jersey. Amehitimu shahada ya Saikolojia (Psychology) kutoka Thomas Edison State College na MSW kutoka Rutgers University mwaka 2003.

Anaishi katika nyumba ya Second Empire iliyojengwa mwaka 1860, ambayo anaamini inakaliwa na roho ya buluu (blue ghost).

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1946
Jamii:Watu walio hai
Jamii:waandishi wa Uingereza
Faustina Acheampong

**Faustina Acheampong**,  alikuwa mke wa kwanza wa Rais wa Jamhuri ya Ghana kutoka 1972 hadi 1978.

Alikuwa mke wa Jenerali Ignatius Kutu Acheampong, Mwenyekiti wa Baraza la Ukombozi wa Kitaifa na Baraza Kuu la Kijeshi, na Kiongozi wa Taifa wa Ghana kutoka 1972 hadi 1978.

## Ofisi 
Alipoteza nafasi yake kwa Emily Akuffo, wakati Jenerali Acheampong alipotanguliwa kwa mapinduzi ya kifalme yaliyoongozwa na Jenerali Fred W.K. Akuffo, ambaye kisha alianzisha Serikali ya Baraza Kuu la Kijeshi II (Supreme Military Council II – SMC II).

Serikali hiyo, ilipokuwa katika mchakato wa kurudisha Ghana kwenye utawala wa Katiba, pamoja nayo ilitanguliwa na Baraza la Mapinduzi ya Vikosi vya Kijeshi, lililoongozwa na Jerry Rawlings.

## Nafasi ya mke wa kwanza 
Hivi karibuni amekuwa akiishi Uingereza na amehusiana na taasisi za hisani zinazofanya kazi na Ghana

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Ghana
Jamii:Waliozaliwa karne ya 20
Jamii:Watu walio hai
Candice Boucher

**Candice Boucher** ni mwanamitindo na mwigizaji kutoka nchini Afrika Kusini. Mnamo mwaka 2010, Boucher alionekana kwenye jalada la majarida ya *Playboy* na *Sports Illustrated*. Mwaka 2011, aliigiza katika filamu ya Bollywood iitwayo *Aazaan*. 

Candice Boucher alizaliwa mjini Durban, Afrika Kusini. Akiwa na umri wa miaka kumi na saba, alishiriki katika shindano la kila mwaka la urembo la shule yake ya sekondari kwa ushawishi wa marafiki zake. 

Alishinda shindano hilo pamoja na kupiga picha za kitaaluma na mpiga picha wa eneo hilo. Mpiga picha huyo alituma picha za Boucher kwa wakala wa uanamitindo wa Afrika Kusini unaoitwa Models International. Kampuni hiyo ilimtafuta Boucher na kumpa uwakilishi rasmi wa uanamitindo.

## Marejeo 
Jamii:Wanamitindo wa Afrika Kusini
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Alinah Kelo Segobye

**Alinah Kelo Segobye** ni mchapishaji wa maendeleo ya kijamii na mchunguzi wa historia za kale (mwanaakiolojia), akiwa na utaalamu maalumu katika maendeleo ya kijamii, UKIMWI, na mustakabali wa utafiti wa historia za kale barani Afrika na ajiolojia ya Kiafrika.

Kwa sasa, ni Dekano wa Sayansi za Binadamu katika Chuo cha sayansi na Teknolojia cha Namibia, na pia ni mwenyekiti aliyechaguliwa wa Akademia ya sayansi ya Afrika .

## Elimu 
Segobye alimaliza masomo yake ya shahada ya kwanza na MA katika University of Botswana, na baadaye alipata PhD katika Archaeology kutoka University of Cambridge mwaka 1994.

## Kazi
Segobye aliwahi kufanya kazi kama Naibu Mkurugenzi Mtendaji katika Baraza la Utafiti wa Sayansi za Binadamu la Afrika Kusini.

Baadae alifanya kazi katika Chuo Kikuu cha Botswana kabla ya kuanza nafasi yake ya sasa kama Mkuu wa Kitivo cha Sayansi za Binadamu katika Chuo Kikuu cha Sayansi na Teknolojia cha Namibia.

Pia alikuwa Rais wa Chama cha Akiolojia cha Pan-Afrika kuanzia mwaka 2005 hadi 2010.

## Utambuzi
Segobye ni mwanachama aliyechaguliwa wa Chuo cha Sayansi cha Afrika tangu mwaka 2018. Pia ni profesa wa heshima katika Taasisi ya Uongozi ya Afrika ya Thabo Mbeki, iliyopo Chuo Kikuu cha Afrika Kusini.
Anahudumu katika bodi ya shirika la African Comprehensive HIV/AIDS Partnerships (ACHAP).
Mwaka 2013 alialikwa kutoa hotuba katika mkutano wa pili wa UNESCO Future Forum Africa. Mwaka 2016 alikuwa msomi mgeni katika Kituo cha Amani cha Bradford Rotary.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasayansi wa Botswana
Jamii:Wanawake wa Afrika
Elliot Moshoke

**Elliot Moshoke** ni mjasiriamali kutoka nchini Botswana na mwanzilishi na Mkurugenzi Mtendaji Mkuu (CEO) wa kampuni ya *Acute Global Limited*. 

Alianzisha kundi la kampuni hizi mnamo mwaka 2017, kama tunda la kuanzishwa kando (spinoff) la kampuni ya kifamilia ya Moshoke Ranch, iliyoundwa mwaka 1979.

## Maisha ya awali na elimu 
Moshoke alizaliwa na kukulia Mahalapye, ambapo pia alitumia utoto wake.

Ana Shahada ya Kwanza ya Fedha (Bachelor of Finance) kutoka University of Botswana, na pia amepata Shahada ya Sheria (LLB) kutoka University of South Africa.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wajasiriamali wa Botswana
Mositi Torontle

**Mositi Torontle** (alizaliwa 1964) ni mshairi wa mila za mdomo  na mwandishi wa riwaya kutoka nchini Botswana (Motswana).

## Maisha 
Mositi Torontle alizaliwa na kukulia Francistown, Botswana. Ana shahada kutoka Chuo Kikuu cha Botswana na amewahi kufanya kazi kama mwalimu.

Riwaya yake ya mwaka 1993, *The Victims*, ilichunguza masuala ya uhamiaji wa wafanyakazi kutoka nchi jirani kuelekea Afrika Kusini.

## Kazi 
* *The Victims*, 1993

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1964
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waandishi wa Botswana
Razia Khan (mchumi)

thumb|Razia Khan katika WTO mwaka wa 2014
**Razia Khan** ni mfanyabiashara benki na mchumi kutoka Botswana.

## Kazi 
Razia Khan alizaliwa Botswana na ana Shahada ya Sayansi (BSc) pamoja na Shahada ya Uzamili ya Sayansi (MSc) kutoka London School of Economics. Alijiunga na benki ya Uingereza Standard Chartered mwaka 1997 kama mwanachama wa timu ya mauzo ya kampuni kabla ya kuhamia kwenye nafasi inayohusisha utafiti wa soko la fedha za kigeni barani Afrika.

Kwa sasa, Khan ni Mchumi Mkuu (Chief Economist) wa Afrika wa Standard Chartered. Anafanya kazi katika ofisi ya kikanda ya benki hiyo barani Afrika pamoja na wholesale bank yao. Khan hutoa uchambuzi kuhusu uchumi wa nchi za Afrika kwa kamati za ndani za wakurugenzi wa benki na wateja wake. Amewahudumia pia Idara ya Hazina ya Marekani (US Department of the Treasury), Benki Kuu ya Federal Reserve New York, Benki ya Maendeleo ya Afrika, na benki kuu nyingi za Afrika. Pia amewaasa mashirika yasiyo ya kiserikali, mfuko wa biashara, na kutoa uchambuzi kwa vyombo vya habari kama CNN, BBC, na CNBC.

Khan pia ni mshiriki wa vikao vya World Economic Forum vinavyohusu uhaba wa kipato na maendeleo, idadi ya watu, na uhamiaji. Ni mwanachama wa bodi ya ushauri ya Royal African Society na alitambuliwa kama mmoja wa “Waafrika 100 wenye ushawishi mkubwa mwaka 2015” na jarida la New African.

## Marejeo 
Jamii:Wafanyabiashara wa Boswana
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Botswana
Mansour Sora Wade

**Mansour Sora Wade** (alizaliwa 1952, huko Dakar) ni muongozaji wa filamu wa Senegal wa ukoo wa watu wa Lebou .

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1952
Jamii:wasanii wa Senegal
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waongozaji filamu wa Senegal
Ousmane William Mbaye

**Ousmane William Mbaye** (alizaliwa 1952) ni msanii na mtengenezaji wa filamu kutoka Senegal.  Mbaye alijulikana zaidi kama mkurugenzi wa filamu ya hali halisi ya Mère-Bi na filamu za Doomi Ngacc, Fresque na Kemtiyu, Cheikh Anta.  Kando na utengenezaji wa filamu, yeye pia ni mtayarishaji mkuu, mtayarishaji wa laini, mwandishi wa skrini, mtayarishaji wa kigeni, mkurugenzi wa upigaji picha, kinasa sauti, meneja wa uzalishaji, mhariri, na mtayarishaji.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1952
Jamii:wasanii wa Senegal
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watengenezaji filamu wa Senegal
Miriam Olusanya

**Miriam Olusanya** ni Mkurugenzi Mtendaji wa Benki ya *Guaranty Trust*, na kuwa mwanamke wa kwanza kabisa kushikilia wadhifa huo nchini Nigeria. Alichukua nafasi hio mnamo Julai 2021.

## Elimu 
Miriam Olusanya ni mhitimu wa Dawa kutoka Chuo Kikuu cha Ibadan. Ana shahada ya Uzamili ya Usimamizi wa Biashara (MBA) kutoka Chuo Kikuu cha Liverpool.

## Kazi 
Miriam aliungana na GTB kama mfanyakazi mtendaji mwanzoni mwaka 1998 na alikuwa katika nafasi za Mkaguzi Mkuu wa Kundi  na Kiongozi wa Benki ya Jumla kabla ya kuteuliwa kuwa Mkurugenzi Mtendaji wa GTB, nafasi iliyokuwa inashikiliwa awali na Segun Agbaje. Pia anahudumu kwenye Bodi ya Guaranty Trust Bank (Gambia) Limited kama mkurugenzi asiye mtendaji (non-executive director).

## Mafanikio na heshima 
Mnamo mwaka 2023, Olusanya alipewa tuzo ya kitaifa ya Afisa wa Agizo la Niger (OON) na Rais Muhammadu Buhari.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Paulin Soumanou Vieyra

**Paulin Soumanou Vieyra** (31 Januari 1925 - 4 Novemba 1987) alikuwa msanii na mwongozaji wa filamu na mwanahistoria mwenye asili ya Benin na Senegali. 

Kwa vile Paulin aliishi sana Senegal baada ya umri wa miaka 10, anahusishwa zaidi na taifa hilo. Alijulikana kwa filamu yake ya mwaka 1955 iiywayo *Afrique-sur-Seine*, filamu ya kwanza ya Kiafrika yenye maudhui ya Kifaransa. 

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1925
Jamii:Waliofariki 1987
Jamii:Wasanii wa Senegal
Jamii:Waongozaji filamu wa Senegal
Alain Gomis

**Alain Gomis** (alizaliwa 6 Machi 1972) ni msanii na mwongozaji wa filamu wa Ufaransa-Senegal na mwandishi wa skrini.  Filamu yake ya 2017 Félicité ilichaguliwa kama kiingilio cha Kisenegali kwa Filamu Bora ya Lugha ya Kigeni katika Tuzo za 90 za Academy,  na kutengeneza orodha fupi ya Disemba.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1972
Jamii:wasanii wa Senegal
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waongozaji filamu wa Senegal
Mahama Johnson Traoré

**Mahama Johnson Traoré** (1942 – 2010) alikuwa msanii, mwongozaji wa filamu na mwandishi wa Senegal, na mwanzilishi mwenza wa Tamasha la Filamu na Televisheni la Ouagadougou la Ouagadougou (FESPACO). Alijulikana kwa filamu zake nyingi katika lugha ya Wolof, na kwa matibabu yake ya mada za ufeministi katika filamu zake. Filamu zake zilozojulikana zaidi zilikuwa Diankha-bi (1969), Diègue-Bi (1970), Lambaye (1972), na Reou-Takh (1972).

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1942
Jamii:Waliofariki  2010
Jamii:Wasanii wa Senegal
Jamii:Waandishi wa Senegal
Aïcha Thiam

**Aïcha Thiam** (alizaliwa 27 Oktoba 1979) ni mwongozaji wa filamu kutoka Ubelgiji-Senegal
.
## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1979
Jamii:waongozaji filamu wa Ubelgiji
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waongozaji filamu wa Senegal
Caitlin Davies

**Caitlin Davies** (alizaliwa 6 Machi 1964) ni mwandishi, mwana historia, mwanahabari na mwalimu wa Uingereza na Botswana. Ameandika vitabu kadhaa vinavyohusu historia ya kijamii na historia ya wanawake. Kazi zake za kihistoria zimezingatia wavamizi wa maji, wafungwa wanawake, wahalifu wanawake, na wakaguzi binafsi wanawake.

## Familia na maisha ya awali 
Caitlin Davies alizaliwa na Hunter Davies na Margaret Forster, wote wakiwa waandishi maarufu. Baba yake, Hunter Davies, aliandika mara kwa mara kuhusu Caitlin pamoja na kaka yake Jake na dada yake Flora katika safu ya makala ya kila wiki kwenye jarida la Punch wakati wa miaka ya 1970, ikitoa mwanga mpana kuhusu malezi yao. Wakati akiwa mchanga, alitajwa mara kwa mara pia na Auberon Waugh katika diary yake ya Private Eye, ambapo alifanikisha kampeni ya kudumu kumshawishi Caitlin kuoa Prince Charles.
## Bibliografia
**Jamestown Blues*. London; New York: Penguin, 1996.
*''The Return of El Negro: the compelling story of Africa's unknown soldier''. Penguin Books (South Africa), 2003. Thorold's Africana Books [distributor]
**Summer Magic*. London: Bloomsbury, 2003. (short story contributor)
**Place of Reeds*. London: Simon & Schuster, 2005.
**Black Mulberries*. London: Pocket, 2008.
**Friends like us*. London: Pocket, 2009.
**Grandparents*. London: Ebury, 2009. (short story contributor)
**The Ghost of Lily Painter*. London: Hutchinson, 2011. London : Windmill, 2012.
**Taking the Waters: a Swim around Hampstead Heath*. London: Frances Lincoln, 2012.
**Camden Lock and the Market*. London: Frances Lincoln, 2013
**Family Likeness*. London: Hutchinson, 2013. London: Windmill, 2014, inspired in part by the life of Dido Elizabeth Belle.
**Downstream: a history and celebration of swimming the River Thames*. London: Aurum, 2015.
**Bad Girls: a History of Rebels and Renegades*. London: John Murray, March 2018.
**Daisy Belle: Swimming Champion of the World*. London: Unbound, September 2018.
**Botswana Women Write*. South Africa: University of KwaZulu-Natal Press, January 2020.
**Queens of the Underworld*. London: The History Press, October 2021.
## Viungo vya Nje
* www.caitlindavies.co.uk Author's website
* Museum of London blog
* Profile at the National Portrait Gallery

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1964
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Botswana
Jamii:waandishi wa Uingereza
Jamii:waandishi wa Botswana
Amina N'Diaye-Leclerc

'''Amina N'Diaye-Leclerc''' (alizaliwa 1952) ni mtengenezaji wa filamu na msanii kutoka Senegal anayeishi Ufaransa.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1952
Jamii:wasanii wa Senegal
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watengenezaji filamu wa Senegal
Rama Thiaw

**Rama Thiaw** (alizaliwa 30 Aprili 1978) ni mtengenezaji wa filamu na mwandishi wa skrini kutoka Senegal. Alijulikana kwa filamu yake ya mwaka 2009 ya Boul Falé, la Voie de la lutte na filamu yake ya hivi majuzi ya The Revolution Haitaonyeshwa Televisheni (2016).

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1978
Jamii:wasanii wa Senegal
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watengenezaji filamu wa Senegal
Moussa Touré

**Moussa Touré** (alizaliwa 1958) ni mtengenezaji wa filamu wa Senegal. [Alijulikana zaidi kama mkurugenzi wa filamu maarufu za Toubab Bi, TGV na La Pirogue. Kando na mwelekeo, yeye pia ni fundi, mwandishi, mtayarishaji na mwigizaji.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1958
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watengenezaji filamu wa Senegal
Samba Gadjigo

**Samba Gadjigo** (alizaliwa 12 Oktoba 1954) ni mtengenezaji wa filamu na mwandishi kutoka Senegal.  Alijulikana zaidi kama mkurugenzi wa filamu maarufu ya Sembene!.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1954
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watengenezaji filamu wa Senegal
Bernadette Sebage Rathedi

thumb|Rathedi aliwasilisha Barua zake za Utambulisho kwa rais wa Urusi Vladimir Putin mnamo tarehe 18 Januari 2007.
**Bernadette Sebage Rathedi** ni mwanadiplomasia kutoka Botswana na alikuwa Balozi wa Kawaida na Mwakilishi wa Jumuishi (Ambassador Extraordinary and Plenipotentiary) wa Jamhuri ya Botswana nchini Sweden, akiwa pia na mamlaka sawa kwa Urusi, Iceland, Norway, Denmark, Finland, na Ukraine. Pia alikuwa balozi wa Poland, ambapo alikabidhiwa cheti chake cha udiplomasia tarehe 17 Januari 2012.

Kabla ya uteuzi wake wa balozi, Rathedi alikuwa kiongozi wa itikadi za itikadi (protocol chief) katika Wizara ya Mambo ya Nje na Ushirikiano wa Kimataifa ya Botswana. Aliteuliwa kama Balozi wa Botswana nchini Sweden mwaka Juni 2005.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wanawake wa Botswana
Laurence Gavron

**Laurence Gavron** (1955 - 14 Septemba 2023) alikuwa mwongozaji wa filamu, mwandishi, na mpiga picha wa Ufaransa-Senegal. 

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1955
Jamii:Waliofariki 2023
Jamii:Waandishi wa Senegal
Jamii:Waongozaji filamu wa Senegal
Jamii:Waandishi wa Ufaransa
Jamii:Waongozaji filamu wa Ufaransa
Joseph Gaï Ramaka

**Joseph Gaï Ramaka** (Jo(e) Gaï Ramaka/Joseph Gaye Ramaka, alizaliwa 9 Novemba 1952 huko Saint Louis, Senegal) ni mwongozaji wa filamu, mwandishi wa skrini na mtayarishaji wa filamu kutoka Senegal.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1952
Jamii:wasanii wa Senegal
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waongozaji filamu wa Senegal
Philda Kereng

**Philda Nani Kereng** ni mwanadiplomasia, mtaalamu wa maendeleo ya kijamii, na mwanasiasa wa zamani wa Botswana. Kwa sasa, anahudumu kama High Commissioner wa Jamhuri ya Botswana katika Shirikisho la Nigeria. Awali, alikuwa Waziri wa Mazingira na Utalii wa Botswana, akichangia kikubwa katika kuunda sera za utalii na mazingira za nchi. Akiwa na uzoefu wa zaidi ya miaka 30 katika maendeleo ya kijamii, amekuwa mstari wa mbele katika ulinzi wa watoto, maendeleo ya jamii, na udumishaji wa rasilimali.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wanasiasa wa Botswana
Catherine Shan

**Catherine Shan** (23 Septemba 1952 huko Baccarat, Meurthe-et-Moselle - 11 Septemba 2018) alikuwa mwandishi kutoka Ufaransa mwenye asili ya Senegal.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1952
Jamii:Waliofariki 2018
Jamii:Waandishi wa Senegal
Jamii:Waandishi wa Ufaransa
Albina Africano

**Albina Faria de Assis Pereira Africano** (anajulikana zaidi kama **Albina Assis**; alizaliwa 3 Juni, 1945, huko Luanda, Angola) ni mchumi na mwanasiasa wa Angola. Amefanya kazi katika nafasi nyingi ikiwemo Waziri wa Mafuta na Viwanda katika serikali ya Angola, Mshauri Maalum wa Rais kwa Masuala ya Kikanda, na Mwenyekiti wa Bodi ya Wakurugenzi wa Sonangol.

## Maisha ya awali 
Albina Assis Africano alizaliwa 3 Juni 1945 huko Luanda, ambayo wakati huo ilikuwa mji mkuu wa koloni ya Kizungu ya Angola. Alihitimu kutoka Instituto Industrial huko Luanda mwaka 1967.

Mnamo 1972, miaka mitatu kabla Angola kupata uhuru wake mwaka 1975, Africano alianza masomo ya juu huko Luanda. Alipata Shahada ya Kwanza (B.A.) katika Kemia kutoka Chuo Kikuu cha Agostinho Neto mwaka 1982. Alijikita katika sayansi za uzalishaji wa mafuta, akijumuisha masomo au mafunzo katika Antwerp (1984), Lindsey Institute of Oil Sciences, Ufaransa (1987), na College of Petroleum and Energy Studies, Oxford, Uingereza (1989).

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1945
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Angola
Jamii:wanasiasa wa Angola
Thierno Faty Sow

**Thierno Faty Sow** (alizaliwa Thiès, Senegal, 1941 - alifariki Dakar, 2009) alikuwa msanii na  mtengenezaji wa filamu wa Senegal, mwandishi wa skrini na mwigizaji.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1941
Jamii:Waliofariki  2009
Jamii:Wasanii wa Senegal
Jamii:Watu wa Senegal
Josephine Abaijah

**Josephine Abaijah**, GCL DBE (aliyezaliwa 23 Juni 1940), ni mwanasiasa wa zamani kutoka Papua New Guinea. Alikuwa mwanamke wa kwanza kuchaguliwa katika Bunge la Taifa (House of Assembly) mwaka 1972.

## Wasifu 
Abaijah alizaliwa Misima na alikuwa mmoja wa watoto 17. Baada ya kuhitimu shule, alianza kufanya kazi katika Idara ya Afya ya Umma (Department of Public Health), akawa mtaalamu wa elimu ya afya (health education specialist). Pia alisoma katika University of London, ambapo alipata diploma, na alicheza netball kwa timu ya kanda ya Papua New Guinea, akawa makamu wa kapteni (vice-captain).

Alishiriki katika uchaguzi wa kiti cha Central Provincial mwaka 1972, akawa mwanamke wa kwanza kushinda kiti katika Bunge la Taifa (House of Assembly) na kuwa mwanasiasa wa kike wa pili kabisa Papua New Guinea baada ya Doris Booth, ambaye alikuwa mwanachama aliyechaguliwa awali katika miaka ya 1950. Wakati huo, Abaijah alikuwa mwanamke pekee aliyechaguliwa. Baada ya kuchaguliwa, alianzisha na kuongoza harakati ya Papua Besena, ambayo iliwasilisha hoja ya kujaribu Papua kuwa nchi huru tofauti na New Guinea, ingawa harakati hiyo haikufaulu.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1940
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wanasiasa wa Papua Guinea Mpya
Marie Agba-Otikpo

**Marie Belkine** (1 Desemba 1948 – Aprili 2021), anajulikana zaidi kama Marie Agba-Otikpo, alikuwa mwanasiasa wa Jamhuri ya Afrika ya Kati. Alikuwa mwanachama wa Bunge la Taifa (National Assembly) na kiongozi wa Kamati ya Ulinzi na Usalama (Defence and Security Commission, CDS).

## Maisha ya awali na elimu 
Agba-Otikpo alizaliwa 1 Desemba 1948 huko Bocaranga. Mwanzoni mwa kazi yake, alifanya kazi kama mfanyakazi wa kijamii (social worker) na aliwahi kuchaguliwa kuwa mshauri wa masuala ya kijamii katika ubalozi wa Jamhuri ya Afrika ya Kati mjini Paris.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1948
Jamii:Waliofariki 2021
Jamii:Watu wa Jamhuri ya Afrika ya Kati
Mariama Sylla Faye

**Mariama Sylla Faye** ni msanii , mwongozaji na mtayarishaji wa filamu kutoka Senegal.
## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa mwaka usiojulikana
Jamii:wasanii wa Senegal
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Senegal
Alassane Diago

**Alassane Diago** (alizaliwa 31 Machi 1985) ni mtengenezaji wa filamu kutoka Senegal.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1985
Jamii:wasanii wa Senegal
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Senegal
Natella Akaba

**Natella Nurievna Akaba** ( aliyezaliwa 14 Machi 1945) ni mwanahistoria, mwanasiasa, na kiongozi wa jamii ya kiraia kutoka Abkhazia.

## Maisha ya awali na kazi katika taaluma 
Akaba alizaliwa 14 Machi 1945 huko Moscow. Mwaka 1955, familia yake ilirudi Sukhumi. Mwaka 1962, Akaba alihitimu kutoka shule ya upili namba 10 (Nestor Lakoba) huko Sukhumi. Kutoka 1962 hadi 1967, alisoma ethnografia katika kitivo cha Historia cha Chuo Kikuu cha Moscow (Moscow State University). Baada ya hapo, alifanya kazi kama msaidizi wa fasihi katika gazeti la Soviet Abkhazia.

Mwaka 1976, Akaba alihitimu kutoka Institute of Oriental Studies ya USSR Academy of Sciences huko Moscow. Baadaye alihama Yerevan, ambapo mwaka 1979 alianza kufundisha Historia katika Yerevan State University na Yerevan Polytechnic Institute. Mwaka 1981, alilinda tasnifu yake (thesis) yenye kichwa cha “The Colonial Policy of English Imperialism in Qatar” katika Institute of Oriental Studies.

Mwaka 1989, Akaba aliteuliwa kuwa profesa mshirika (associate professor) na kurudi Sukhumi, kufanya kazi katika idara ya Historia ya Jumla katika Abkhazian State University.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1945
Jamii:Watu walio hai
Djibril Diop Mambéty

**Djibril Diop Mambéty** (23 Januari 1945 – 23 Julai 1998) alikuwa mwongozaji wa filamu, mwigizaji, mzungumzaji, mtunzi na mshairi wa Senegal. Ingawa alitengeneza filamu tano tu na filamu fupi fupi za hali halisi, alipata sifa ya kimataifa kwa mbinu yake ya sinema ya asili na ya majaribio na mtindo wa masimulizi usio wa mstari na usio wa kawaida.

Alizaliwa katika familia ya Kiislamu karibu na Dakar, mji mkuu wa Senegal, Mambéty alikuwa kabila la Wolof. Alifariki mwaka 1998 alipokuwa akitibiwa saratani ya mapafu katika hospitali ya Paris.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1945
Jamii:Waliofariki 1998
Jamii:Wasanii wa Senegal
Jamii:Waongozaji filamu wa Senegal
Ramata-Toulaye Sy

**Ramata-Toulaye Sy** (Kifaransa: [ʁamata tulɛi si];  alizaliwa 1986 ) ni msanii na mwongozaji wa filamu wa Ufaransa-Senegal na mwandishi wa skrini. 

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1986
Jamii:wasanii wa Senegal
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Senegal
Arlette Dagnon Vignikin

**Arlette Claudine Kpèdétin Dagnon Vignikin** (amezaliwa 17 Novemba 1951) ni balozi wa Benin. Ameiwakilisha nchi yake katika mataifa ya Skandinavia pamoja na nchi za Baltic, akisimamia mahusiano ya kidiplomasia na ushirikiano wa kikanda katika maeneo hayo.

## Maisha 
Vignikin alizaliwa mwaka 1951 katika mji wa Ouidah, Benin. Alisomea sheria ya umma ya kimataifa katika ESCAE–Chuo Kikuu cha Benin. Ana Stashahada ya Masomo ya Juu Maalum (DESS) katika sheria ya kimataifa. Baadaye alisomea tafsiri ya Kifaransa–Kirusi mjini Kyiv.

Yeye ni mwanadiplomasia wa taaluma. Alikuwa mwanamke wa kwanza kutoka Benin kuteuliwa kuwa balozi na kupelekwa kuhudumu nje ya nchi. Ana cheo cha Waziri Mteule (Plenipotentiary Minister) wa Mambo ya Nje. Kabla ya kuwa balozi, Vignikin alishika nyadhifa za juu katika Wizara ya Mambo ya Nje ya Benin, na pia alihudumu katika misheni za kidiplomasia za Benin nje ya nchi. Aliwahi kuwa Mkuu wa Idara ya Amerika, Mshauri wa Waziri, na Kaimu Balozi (Chargé d’Affaires) katika Ubalozi wa Benin nchini China na Ubalozi wa Benin nchini Ufaransa.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1951
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Benin
Bernardine do Régo

**Bernardine do Rég**o (alizaliwa 20 Agosti 1937 - 20 Desemba 2024  alikuwa mwanadiplomasia wa Benin.

## Maisha 
Bernardine do Régo alizaliwa tarehe 20 Agosti 1937 na alipata elimu yake Dakar na Paris. Alisoma katika Chuo Kikuu cha Paris kati ya mwaka 1961–1963, na pia katika Institut des hautes études d’Outre-Mer (IHEOM) kuanzia 1962 hadi 1964.

Mwaka 1964, aliteuliwa kuwa Mkurugenzi wa Masuala ya Utawala na Kibalozi katika Wizara ya Mambo ya Nje ya Jamhuri ya Dahomey. Mwaka 1970, aliteuliwa kuwa mshauri wa kiufundi katika Ofisi ya Rais.

Baada ya mapinduzi ya Dahomey ya mwaka 1972, alihudumu kama mwanadiplomasia nchini Ufaransa na Marekani, na baadaye akawa balozi wa Dahomey nchini Nigeria. Alikuwa mwanamke wa kwanza kutoka Benin kushika nafasi ya mwanadiplomasia.

Mwisho wa maisha yake, alistaafu mjini Cotonou.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1937
Jamii:Waliofariki 2024
Jamii:Wanawake wa Benin
Elmira Akhundova

**Elmira Akhundova** (aliyezaliwa 26 Mei 1953) ni mwandishi, mwandishi wa makala (publicist), na mwanasiasa kutoka Azerbaijan. Amekuwa mwanachama wa Chama cha Waandishi wa Azerbaijan tangu mwaka 1983. Mwaka 2005, alichaguliwa kuwa mbunge katika bunge la nchi hiyo.

## Maisha ya awali na elimu 
Elmira Akhundova alizaliwa tarehe 26 Mei 1953 katika wilaya ya Ramensk, Moscow. Awali alisoma katika Shule ya Sekondari namba 18 mjini Baku, kisha akaendelea na masomo katika shule ya serikali iliyo chini ya Chuo cha Uchoraji na Ucheza Ballet cha Baku.

Baada ya kumaliza masomo ya shule, alisomea stenografia katika shule ya teknolojia ya mji. Mwaka 1976, alihitimu kutoka Chuo Kikuu cha Lugha cha Azerbaijan, katika Kitivo cha Filolojia (lugha na fasihi).

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1953
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Azerbaijan
Nargiz Gurbanova

**Nargiz Akif gizi Gurbanova** ( aliyezaliwa mwaka 1975) ni mwanadiplomasia wa Azerbaijan. Tangu mwaka 2021, anahudumu kama Balozi wa Jamhuri ya Azerbaijan nchini Poland
thumb|**Nargiz Gurbanova**
.

## Elimu 
Gurbanova alihitimu Shahada ya Uzamivu (PhD) katika Sayansi ya Siasa kutoka Chuo Kikuu cha Vienna. Aidha, alipata Shahada ya Kwanza na ya Uzamili (BA/MA) katika Mahusiano ya Kimataifa kutoka Chuo Kikuu cha Jimbo la Baku, pamoja na Shahada ya Uzamili (MSc) katika Usimamizi wa Kimataifa kutoka Western University nchini Azerbaijan.

Mbali na hayo, Gurbanova alisomea Biashara ya Kimataifa katika Jönköping International Business School nchini Uswidi, na Sheria ya Kimataifa katika Chuo Kikuu cha Nice nchini Ufaransa.aliozaliwa 1975.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1975
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Azerbaijan
Pema Choden

Pema Choden (aliyezaliwa mwaka 1965) ni mwanadiplomasia kutoka Bhutan.

## Wasifu 
Choden alisoma Kifaransa na uhusiano wa kimataifa chuoni, ikiwa ni pamoja na katika École nationale d'administration nchini Ufaransa. Alijiunga na Wizara ya Mambo ya Nje ya Bhutan mwaka 1989 na pia amehudumu kama Mkurugenzi Mtendaji wa Bhutan Broadcasting Service. Kutoka 2014 hadi 2016, Choden alikuwa Balozi wa Bhutan aliye na makazi katika Bangladesh na Maldives, Pakistan, Korea Kusini na Sri Lanka.Pia amehudumu kama Balozi wa Bhutan aliye na makazi katika Ubelgiji, Umoja wa Ulaya, Uswidi, Uholanzi, Denmark, Finland na Hispania.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1965
Jamii:Watu walio hai
Khady Sylla

**Khady Sylla** (Dakar, 27 Machi 1963 - 8 Oktoba 2013) alikuwa msanii na mwandishi wa Senegal wa riwaya mbili, kazi fupi, na mtengenezaji wa filamu.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1963
Jamii:Waliofariki  2013
Jamii:Wasanii wa Senegal
Jamii:Waandishi wa Senegal
Emelia Arthur

**Emelia Arthur** ni mwanasiasa wa Ghana na aliyewahi kuwa Naibu Waziri wa Mkoa wa Magharibi wa Ghana. Aliteuliwa na Rais John Evans Atta Mills na alihudumu hadi Januari 2013. Mnamo Desemba 2024, alishinda uchaguzi wa ubunge kama mgombea wa Chama cha National Democratic Congress (Ghana) katika jimbo la Shama, Mkoa wa Magharibi wa Ghana, kwa kupata asilimia 57 ya kura zilizopigwa.

Arthur ameonyesha wasiwasi wake kuhusu kupungua kwa rasilimali za uvuvi wa baharini na wa maji ya ndani nchini Ghana, akisisitiza umuhimu wa kuchukua hatua za haraka kuunga mkono ufugaji wa samaki kama mbadala endelevu.

Pia ameahidi kushughulikia wasiwasi wa Umoja wa Ulaya kuhusu shughuli za uvuvi haramu, ambazo zimesababisha Ghana kupewa onyo la “Kadi ya Njano”.

## Kazi ya kisiasa 
Arthur aliteuliwa kuwa Waziri wa Uvuvi na Ufugaji wa Samaki wa Ghana mnamo Januari 2025 na Rais John Dri Mahama.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Ghana
Ankica Gudeljević

**Ankica Gudeljević** (alizaliwa 26 Julai 1964) ni diplomati na mwanasiasa wa Bosnia ambaye alihudumu kama Waziri wa Masuala ya Kiraia kutoka 2019 hadi 2023. Yeye ni mwanachama wa Chama cha Democratic Union ya Wacroat (Croatian Democratic Union).

## Maisha ya awali na elimu 
Ankica Gudeljević alizaliwa Julai 26, 1964. Alihitimu Masomo ya Kijerumani katika Chuo Kikuu cha Sarajevo mwaka wa 1988. Kutoka 1990 hadi 1996 aliishi Graz, Austria, ambapo alifanya kazi kama mkalimani na meneja katika sekta ya utalii. Baadaye alihamia Brčko, Bosnia na Herzegovina, ambapo alifanya kazi kutoka 1997 hadi 2003 kama mwalimu wa lugha ya Kijerumani, kutoka 2003 hadi 2009 kama Mkurugenzi Mtendaji wa kampuni ya biashara ya kimataifa, na kutoka 2009 hadi 2014 kama Mkuu wa Idara ya Masoko katika utawala wa jiji la Brčko.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1964
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Bosnia na Herzegovina
Susagna Arasanz

**Susagna Arasanz i Serra** (alizaliwa 1960/1961 – 14 Oktoba 2021) alikuwa mchumi na mwanasiasa wa Andorra. Alikuwa Waziri wa Fedha wa Andorra kuanzia 1994 hadi 2000, na aliingia kwenye historia kama mwanamke wa kwanza kushika wadhifa huo, chini ya uwaziri mkuu wa Marc Forné.

Tarehe 22 Desemba 1994, Marc Forné alimchagua kuwa Waziri wa Fedha mpya, akimrithi Josep Casal Casa. Katika uchaguzi wa bunge wa 1997, Arasanz alichaguliwa kuwa mjumbe wa Baraza Kuu la Andorra (General Council). Mnamo 1 Aprili 1997, aliteuliwa tena kuwa Waziri wa Fedha, lakini alijiuzulu kama mbunge wiki mbili baadaye ili kuendelea na majukumu ya uwaziri. Alikuwa mwanachama wa Liberal Party of Andorra.

Mnamo 15 Machi 2000, Susagna Arasanz alijiuzulu wadhifa wa Waziri wa Fedha, akihitimisha kipindi chake serikalini.

Baadaye, kuanzia Januari 2020, aliteuliwa na serikali ya Andorra kuwa mjumbe wa Bodi ya Wakurugenzi ya Mfuko wa Hifadhi ya Jamii wa Andorra (CASS), akichangia uzoefu wake wa kiuchumi na sera za kijamii.

Susagna Arasanz alifariki dunia tarehe 14 Oktoba 2021, akiwa na umri wa miaka 60, baada ya kuugua saratani.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1960
Jamii:Waliofariki 2021
Maria Teresa Armengol

**Maria Teresa Armengol i Bonet** ni mwanasiasa wa Andorra. Aliingia kwenye historia baada ya kuwa mwanamke wa kwanza kuchaguliwa kidemokrasia kuwa mjumbe wa Baraza Kuu la Andorra (General Council) katika uchaguzi wa bunge wa mwaka 1985. Alihudumu katika wadhifa huo hadi mwisho wa muhula wa bunge mwaka 1989.

Mwaka 2005, Armengol aliweka rekodi nyingine kwa kuwa mwanamke wa kwanza kuteuliwa katika Baraza Kuu la Haki la Andorra (Superior Council of Justice of Andorra). Aliteuliwa na majaji wa Andorra na alishikilia nafasi hiyo hadi mwaka 2011, akichangia katika uongozi na usimamizi wa mfumo wa haki wa nchi hiyo.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Andorra
Marang Selolwane

**Marang Rami Selolwane** (aliyezaliwa Molosiwa, 1991) ni muwakilishi wa televisheni na mwigizaji kutoka Botswana. Aliwahi kuwa mwenyeji wa kipindi cha televisheni cha Mantlwaneng. Mwaka wa 2020, alionekana katika mfululizo wa televisheni wa MTV Shuga, akiwa ndiye mwigizaji pekee kutoka Botswana.

## Maisha 
Marang Rami Selolwane anatoka katika eneo la Serowe Palapye, lakini alikulia Gaborone. Alianza kazi yake katika tasnia ya burudani mwaka 2002 akiwa na umri wa miaka 12, na baadaye alijikita katika sanaa baada ya kuhitimu na shahada ya BA katika Drama mwaka 2013, ingawa vyanzo vingine vinataja University of the Witwatersrand.

Alijulikana hasa kama mwenyeji wa kipindi cha televisheni cha watoto, Mantlwaneng, kilichokuwa kinachukuliwa kuwa kiongozi katika televisheni ya mapema ya Botswana. Selolwane alikuwa moja ya nyota wa watoto wa kipindi hicho. Wengine waliotokea katika kipindi hicho na kuendelea kwenye taaluma za sanaa ni Rea Kopi, Phenyo Mogampane, na StaXx, ambao wote wamefanikiwa kutokana na uzoefu huu wa mapema.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1991
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Botswana
Lone Motsomi

**Lone Thabang Motsomi**, mwenye umri wa miaka 31, ni mwanamichezo, mdansi, na mperformer kutoka Botswana. Anajulikana zaidi kwa kuchukua nafasi ya mmoja wa wanawake wanne wa Agoji katika filamu ya kihistoria ya Marekani ya mwaka 2022, The Woman King.

## Maisha ya awali na elimu 
Lone Thabang Motsomi alizaliwa Bokaa na kulelewa Gaborone, Botswana. Mnamo 2017, alisoma katika Moving Into Dance Academy nchini Afrika Kusini, akipata Cheti cha Level Q4 katika Sanaa za Utendaji. Baadaye alisitisha muda huo ili kufuatilia Shahada ya Uzamili katika Dance Choreography na Uzalishaji katika Nanjing, Jiangsu, China Bara. Aidha, anamiliki Shahada katika Ubunifu wa Ndani (Interior Design).

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Botswana
Clarence Thomas Delgado

**Clarence Thomas Delgado** (alizaliwa Dakar mwaka wa 1953) ni mwongozaji wa filamu wa Senegal, mtayarishaji wa filamu, mwandishi wa skrini na mwendeshaji kamera. 

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1953
Jamii:wasanii wa Senegal
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Senegal
Fatou Kandé Senghor

**Fatou Bintou Kandé Senghor** (alizaliwa 9 Januari 1971) ni mkurugenzi, mwandishi na mpiga picha wa Senegal.

## Filamu 
* 1998: *Dal Diam*
* 2000: *Tara the path of the World*
* 2003: *Dona Ana Maria Cabral*
* 2007: *Diola Tigi*
* 2008: *My piece of poetry*
* 2008: *The Return of the Elephant*
* 2012: *The Other in Me*
* 2013: *Malibala*
* 2015: *Giving Birth*

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1971
Jamii:wasanii wa Senegal
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Senegal
Jamii:WikiGap JWK 2026
Safi Faye

**Safi Faye** (Alizaliwa 22 Novemba , 1943 - alifariki 22 Februari 2023) alikuwa mwongozaji wa filamu wa Senegal na mtaalamu wa ethnolojia.  Alikuwa mwanamke wa kwanza Mwafrika kuongoza filamu ya kipengele iliyosambazwa kibiashara, Kaddu Beykat, ambayo ilitolewa mwaka wa 1975. Aliongoza filamu kadhaa za maandishi na za uongo zinazozingatia maisha ya kijijini nchini Senegal.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1943
Jamii:Waliofariki  2023
Jamii:Wasanii wa Senegal
Jamii:Watu wa Senegal
Jamii:Waongozaji filamu wa Senegal
Bouna Medoune Seye

**Bouna Medoune Seye** (pia **Bouna Médoune Sèye**, 19 Oktoba 1956 - 27 Desemba 2017) alikuwa mchoraji, mpiga picha, mbunifu wa mavazi na mtengenezaji wa filamu wa Senegal. 

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1956
Jamii:Waliofariki 2017
Jamii:Wachoraji wa Senegal
Jamii:Watu wa Senegal
Jamii:Watengenezaji filamu wa Senegal
Blaise Senghor

**Blaise Adolphe Antoine Marie Senghor**   (pia **Blaise Wali Antoine Marie Senghor**,  Joal, ambaye ni Joal-Fadiouth alizaliwa Senegal, 30 Mei 1932 - alifariki Paris, Ufaransa, 6 Oktoba 1976) alikuwa mkurugenzi wa filamu wa Senegal, mwandishi wa skrini na Mjumbe Mkuu wa UNESCO wa Senegal 
## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1932
Jamii:Waliofariki  1976
Jamii:Wasanii wa Senegal
Jamii:Watu wa Senegal
Warona Setshwaelo

**Warona Masego Setshwaelo** (alizaliwa 1976 au 1977) ni Botswana, mkongwe wa filamu na mhariri wa video.

## Maisha ya awali na elimu 
Warona Masego Setshwaelo alizaliwa Gaborone, Botswana, na kukulia Ethiopia, Swaziland, Afrika Kusini, na Botswana. Mama yake ni mwanasaikolojia, baba yake ni mwanasiasa Ephraim Setshwaelo, na ana dada mmoja anayeitwa Marang. Kutoka utotoni, alionyesha shauku ya uanaharakati.

Setshwaelo alienda Marekani kusoma katika chuo cha Virginia Tech, akihitimu na shahada ya Sanaa za Tamthilia (Theater Arts). Baada ya hapo, alifanya kazi kama mhariri wa video na mwenye kuendesha redio. Alishiriki katika onyesho la uigizaji la National Players of Olney, Maryland, kabla ya kuamua kurudi Botswana. Katika mwaka wa 2003, alikuwa mmoja wa washiriki wa Big Brother Africa, ambapo alibaki miongoni mwa washiriki wa mwisho kuondolewa na kuwa shujaa maarufu nchini mwake.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1976
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Botswana
Edith Connor

**Edith Wilma Jean Conner** (Septemba 5, 1935 – Novemba 28, 2020), anayejulikana kama Edith Connor, alikuwa mjenzi wa mwili kutoka Marekani. Alitangazwa na Kitabu cha Rekodi za Dunia cha Guinness mwaka 2012 kuwa mwanamke mjenzi wa mwili mwenye umri mkubwa zaidi aliyeshiriki mashindano, akiwa na umri wa miaka 77, na hivyo kuvunja rekodi iliyokuwa ikishikiliwa na Ernestine Shepherd.

## Wasifu 
Conner alizaliwa mjini Denver, Colorado, tarehe 5 Septemba 1935. Alianza mazoezi ya ujenzi wa mwili kwa sababu alihisi kazi yake ya kuingiza data ilimfanya akae sana bila kufanya mazoezi. Aliingia kwenye shindano lake la kwanza la ujenzi wa mwili (Grand Masters huko Las Vegas) siku ya kutimiza miaka 65, na akashinda nafasi ya kwanza.Pia alikuwa mkufunzi binafsi wa mazoezi.

Alikuwa akifanya mazoezi angalau mara tatu kwa wiki na hakufuata mpango maalum wa lishe.

Kwa umaarufu, alishiriki katika Mashindano ya 2011 ya NPC Armbrust Pro Gym Warrior Classic Championships huko Loveland, Colorado, akiwa na umri wa miaka 75 na siku 349.

Mume wake wa ndoa ya miaka 57, Reuben, alifariki mwaka 2011. Alikuwa na wana watatu, wajukuu saba, na vitukuu sita. Conner alifariki tarehe 28 Novemba 2020 akiwa na umri wa miaka 85.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1935
Jamii:Waliofariki 2020
Jamii:wanawake wa Marekani
Betty Ethel Naluyima

**Betty Esther Naluyima** ni mwanasiasa na mbunge wa nchini Uganda. Alichaguliwa kuwa mbunge wa wilaya ya Wakiso wakati wa uchaguzi mkuu wa Uganda wa mwaka 2021. 

Katika uchaguzi mkuu wa hivi karibuni wa nchiniUganda wa mwaka 2026, alichaguliwa kuwa mbunge wa wanawake katika Bunge la 12 la Uganda.

Yeye ni mwanachama wa chama cha National Unity Platform.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Uganda
Jamii:Wanasiasa wa Uganda
Saida Charaf

**Saida Charaf** ni mwimbaji maarufu wa nchini Moroko.

## Kazi 
Saida Charaf alizaliwa Kelâa Sraghna mwaka 1970 na baadaye akahamia Laayoune, Moroko.

Mnamo miaka ya 1990, alisomea fasihi ya Kiarabu na sayansi za binadamu katika miji ya Agadir na Rabat ili kufuata taaluma ya uandishi wa habari.

Baadaye aliacha uandishi wa habari na kuanza kazi yake ya muziki, kabla ya kusafiri hadi Jordan, Misri, na Lebanon kushiriki katika tamasha na matamasha ya kimataifa. Baada ya kurudi Moroko, amewahi kucheza kwenye jukwaa pamoja na wasanii maarufu wa kimataifa kama Jean Michel Jarre na Wael Jassar.

Mnamo mwaka 2013, alikabidhiwa heshima pamoja na wasanii na wanariadha wengine na Mfalme wa Moroko, Mohammed VI.

## Orodha ya kazi za muziki 
* Albamu ya 2016: Wald Mou
* Albamu ya 2013: Amani
* Albamu ya 2006: Notre Lune

## Tamasha la muziki 
Saida Charaf amewahi kutumbuiza kwenye tamasha kadhaa na katika matamasha ya ndani na ya kimataifa. Mnamo Desemba 2008, alitumbuiza kama mwimbaji wa ndani katika tamasha la Water for Life lililofanyika Merzouga.

Pia amewahi kutumbuiza mara nyingi katika tamasha la taifa la Mawazine.

## Maisha binafsi 
Saida Charaf aliolewa mara tatu na ana wanae watatu. Mnamo mwaka 2019, alikuwa mwanaathirika wa skanda ya unyanyasaji mtandaoni uitwao Hamza mon bébé nchini Moroko.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1970
Jamii:Waimbaji wa Moroko
Ben Diogaye Bèye

**Ben Diogaye Bèye** (alizaliwa 1947) ni mwandishi wa filamu wa Senegal, mtengenezaji wa filamu, mtayarishaji wa filamu na mwandishi wa habari. Alikuwa mkurugenzi msaidizi wa takriban filamu kumi na mbili za Senegal, ikiwa ni pamoja na Touki Bouki na Djibril Diop Mambety, Baks na Momar Thiam, Sarah et Marjama na Axel Lohman, na mwandishi mwenza wa filamu mbili za mwisho. 

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1947
Jamii:wasanii wa Senegal
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Senegal
Jamii:Watengenezaji filamu wa Senegal
Amogelang Telekolo

**Amogelang Telekelo**, alizaliwa mwaka 2000, ni mwigizaji, mtayarishaji, na mkurugenzi wa sanaa kutoka Botswana. Anajulikana kwa kuigiza mhusika Palesa katika tamthilia ya vijana ya Showmax Original, *Youngins*. Amepewa sifa kwa kuonyesha kwa uhalisi wahusika wanaozungumza Kitswana kwenye televisheni ya Afrika Kusini.

## Maisha ya awali na elimu 
Alizaliwa Botswana na alisomea masuala ya ubunifu katika Chuo Kikuu cha Limkokwing cha Teknolojia ya Ubunifu. Uingiaji wake kwenye tasnia ya uigizaji ulitokea kwa bahati nzuri wakati akiwa chuoni, alipohudhuria mazoezi ya uigizaji ya rafiki yake na kualikwa kusoma mistari ya majaribio, jambo ambalo lilipelekea ushiriki wake wa awali katika tasnia. Tukio hili lilimchochea kuacha chuo na kuhamia Afrika Kusini ili kuendeleza taaluma yake katika filamu na televisheni.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 2000
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Botswana
Jamii:Waigizaji filamu wa Botswana
Angèle Diabang Brener

**Angèle Diabang Brener** ni mwandishi wa skrini wa Senegal, mwongozaji na mtayarishaji wa filamu. 

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1979
Jamii:wasanii wa Senegal
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Senegal
Ababacar Samb Makharam

**Ababacar Samb Makharam**, (alizaliwa 21 Oktoba 1934 – 7 Oktoba 1987), ni msanii pia aliandika Ababacar Samb-Makharam, alikuwa mtayarishaji filamu wa Senegal. Kampuni yake ya utayarishaji filamu iliitwa *Baobab Films*.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1934
Jamii:Waliofariki  1987
Jamii:Wasanii wa Senegal
Jamii:Watu wa Senegal
Leatile Dambe

**Leatile Isabella Dambe** ni mwanasheria na jaji kutoka Botswana, ambaye amehudumu kama jaji mkuu wa kike wa kwanza wa Mahakama Kuu ya Botswana, na pia alikuwa naibu mkurugenzi wa kwanza wa Uendesha Mashtaka wa Umma wa Botswana.

## Elimu na kazi 
Leatile Isabella Dambe ana shahada ya uzamili ya sheria (LLM) akiwa na utaalamu katika Benki na Fedha kutoka Chuo Kikuu cha Queen Mary, London. Kabla ya kuteuliwa kuwa Naibu Mkurugenzi wa Uendesha Mashtaka wa Umma, alihudumu kama Naibu Mwanasheria Mkuu akiwa na jukumu la uendesha mashtaka. Yeye ndiye mtu wa kwanza kuhudumu katika nafasi hii baada ya kuundwa kwa ofisi hiyo kupitia marekebisho ya katiba yaliyoanza kutumika Oktoba 1, 2005, na alihudumu hadi mwaka 2010.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Botswana
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasheria wa Botswana
Barbara Mogae

**Barbara Gemma Mogae** ni mtu maarufu wa umma na mwanasiasa wa Botswana ambaye aliwahi kuwa Mke wa Rais wa tatu wa Botswana kuanzia 1998 hadi 2008. Yeye ni mke wa Rais wa zamani, Festus Mogae.

## Wasifu 
Mogae alizaliwa akiwa na jina **Barbara Gemma Modise**. Aliolewa na mumewe, Festus Mogae, mwaka 1967. Pamoja wana binti watatu waliozaliwa kati ya mwaka 1969 na 1987, ambao ni Nametso, Chedza, na Boikaego.

## Mke wa Raisi 
Barbara Mogae aliwahi kuwa Mke wa Rais wa tatu wa nchi hiyo kuanzia 1998 hadi 2008.

## Tuzo 
Mnamo 29 Septemba 2016, Mogae alitiwa heshima kwa Tuzo ya Heshima ya Kiongozi wa Dhahabu na Rais Ian Khama kama mmoja wa “Wajenzi wa Botswana. Wapokeaji wengine walijumuisha mumewe, Festus Mogae; heshima baada ya kifo kwa wake wa zamani wa Rais, Ruth Williams Khama na Gladys Olebile Masire; maraisi wa zamani waliokufa Seretse Khama na Quett Masire; pamoja na wanachama 28 wa Bunge la kwanza la nchi hiyo baada ya uhuru.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Botswana
Athaliah Molokomme

**Athaliah Molokomme** alikuwa Mwanasheria Mkuu wa Botswana hadi mwaka 2017 na ndiye mwanamke wa kwanza kushikilia nafasi hiyo. Molokomme amekuwa mstari wa mbele katika utetezi wa haki za wanawake kupitia mikutano, warsha, na semina duniani kote. Dk. Athaliah Molokomme aliteuliwa kama Mwakilishi wa Kudumu wa Botswana kwenye Umoja wa Mataifa mjini Geneva na Balozi wa Botswana nchini Uswisi mnamo Mei 2018.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Botswana
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasheria wa Botswana
Kaone Boko

**Kaone Tumalano Boko** ni mwanasheria wa kike kutoka Botswana na amekuwa Wake wa Kwanza wa Botswana tangu Novemba 2024. Alipata umaarufu wa kitaifa kufuatia uchaguzi na kuapishwa kwa mumewe, Rais Duma Gideon Boko, mnamo Novemba 2024. Kama Wake wa Kwanza, amehusika katika hafla rasmi za serikali na kushiriki katika miradi inayolenga ustawi wa wanawake na watoto.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Botswana
Jamii:Wanasheria wa Botswana
Moustapha Ndoye

**Moustapha Ndoye** (alizaliwa Dakar, 1968 - alifariki , 11 Desemba 2009) alikuwa mpiga picha wa Senegal, mwongozaji wa filamu na mwandishi wa skrini. 

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1968
Jamii:Waliofariki  2009
Jamii:Wasanii wa Senegal
Jamii:Watu wa Senegal
Jennifer Van den Heever

**Jennifer Muriel Van Den Heever** (alizaliwa 21 Januari 1962) ni mwanasiasa wa Namibia. Hivi sasa anahudumu kama Kiongozi wa Whip wa Upinzani Rasmi, yaani Popular Democratic Movement katika Bunge la Namibia. Aliwahi kuchaguliwa kuwa mbunge mwaka 2014 na amehudumu katika kamati mbalimbali za bunge.

## Maisha ya awali na safari za kisiasa 
Van den Heever alizaliwa South West Africa mwaka 1962. Alipata standard 10 mwaka 1979 na kwa sasa ni mwanachama wa Kamati za Kudumu za Bunge kuhusu Rasilimali Watu na Maendeleo ya Jamii.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1962
Jamii:Wanasiasa wa Namibia