open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Huduma za Maktaba Tanzania

**Huduma za Maktaba Tanzania** zinahusu watu kufaidika na Maktaba, mikusanyo wa vitabu na visikiziona, vilivyowekwa kwa utaratibu maalum kwa ajili ya kusoma, kujifunza na ushauri.

Hivyo maktaba ni kiunganishi kikubwa kati ya wasomaji ama watumiaji wa machapisho.Aidha maktaba ni chombo cha mawasiliano kwa kuwa kazi zake ni pamoja na kukusanya habari, kutengeneza na kutunza kwa manufaa ya kizazi kijacho na kutawanya habari hizo kwa wahitaji.

Nchini Tanzania kuna aina mbalimbali za huduma za maktaba. Huduma hizi ni pamoja na huduma za maktaba za taifa, maktaba za umma, za vyuo vikuu, za vyuo vingine na za shule (yaani shule za msingi and sekondari). Kwenye ngazi ya kitaifa, serikali ya Tanzania limeanzisha Shirika la Huduma za Maktaba.

## Maktaba ya Taifa
## Maktaba za Vyuo Vikuu
## Maktaba za Shule
Maktaba za skuli/shule huwa na vifaa mbalimbali vinavyotoa taarifa, kuelimisha na kuburudisha. Maktaba hizi hutoa huduma kwa walimu na wanafunzi. Maktaba za skuli ni viungo muhimu katika kukamilisha malengo ya elimu ya msingi na sekondari nayo ni kumtayarisha mwanafunzi kuwa raia bora katika jamii yake na taifa kwa ujumla. Kumwezesha na kumkuza mtumiaji wake kuwa na tabia ya kuendelea kujifunza mwenyewe, kuwa na uwezo wa kutafiti, kudadisi, kubuni na kuhoji pamoja na kufanya uchambuzi na kutathmini hali ya mambo na kufanya maamuzi sahihi. Kubwa zaidi ni kuwa na uwezo wa kukabiliana na matatizo mbalimbali yatayomkabili katika maisha yake ya kila siku.Maktaba za skuli zinatarajiwa kuwa na mkusanyiko wa vitabu vya ziada na kiada kwa masomo yote, vitabu vya rejea, mihtasari ya masomo, atlasi, machati, vitabu vya hadithi mbalimbali, kazi zilizofanywa na wanafunzi, karatasi za mitihani iliyopita, ramani mbalimbali za nchi na dunia, nakadhalika.

Jambo la kutiliwa mkazo wa kipekee ni kuweka vifaa vya kisasa vya kufundishia na kutolea taarifa katika maktaba hizo. Vifaa kama vile komputa, televisheni, projekta, redio, kanda za redio na video, CD na DVD vitasaidia sana kuamsha hamu ya wanafunzi kutembelea maktaba mara kwa mara.

### Hali ya maktaba za skuli nchini
Kwa mujibu wa Shirika la Huduma za Maktaba Zanzibar, takriban asilimia sitini (60%) ya skuli za msingi hazina maktaba wakati asilimia sabini (70%) ya skuli za sekondari zinaonekana kuwa na maktaba. Takwimu hizi zinaonesha kuwa suala la maktaba bado halijapewa umuhimu wake unaostahili katika skuli za msingi, skuli ambazo kama jina lake zinatarajiwa kumjengea msingi madhubuti mwanafunzi aliyepata elimu ya msingi ili aweze kuhimili vishindo vya elimu ya sekondari kama atapata fursa ya kuendelea au kumtayarisha kuwa raia mwema katika jamii yake aweze kuishi kwa matumaini na kujitegemea ikiwa atamalizia elimu ya msingi.

Kwa upande mwengine skuli za sekondari kwa kiasi kikubwa huwa na maktaba. Suali la kujiuliza je, maktaba hizi zinakidhi haja za watumiaji wake?

Kwa ufupi, maktaba nyingi za skuli za sekondari hazikidhi haja za watumiaji wake hali hii inajitokeza katika upande wa mazingira, vifaa, wafanyakazi na matumizi/huduma zinazotolewa katika maktaba hizo.

## Marejeo
Jamii:Tanzania
Jamii:Elimu
Chuo Kikuu cha Sokoine cha Kilimo (SUA)

**Chuo Kikuu cha Sokoine cha Kilimo (Sokoine Universityof Agriculture (SUA))** kipo katika manisipaa ya Morogoro nchini Tanzania. Ni chuo kikuu pekee cha kilimo nchini. Kilipewa jina kwa heshima ya mwanasiasa marehemu Edward Sokoine.

Chuo hicho kilianzishwa mwaka 1984; kabla ya hapo kilikuwa chuo kikuu kishiriki cha Chuo Kikuu cha Dar es Salaam tangu mwaka 1970. 

Mwaka 1984 chuo kilianza na vitivo vitatu: 
*Kitivo cha kilimo
*Kitivo cha misitu pamoja na 
*Kitivo cha tiba za mifugo 

na hivi karibuni kimeanzishwa 
*Kitivo cha sayansi. 

Chuo kinadahili wanafunzi wa shahada za kwanza na za uzamili katika vitivo vyote isipokuwa kitivo cha sayansi ambacho hakitoi shahada za uzamili. Chuo kina wanataaluma zaidi ya mia tatu na kwa mwaka wa mwisho wa masomo kimedahili wanafunzi wa shahada za kwanza wapatao 2400 na wale wa shahada za juu zaidi ya mia mbili.

SUA ilikua na chuo kishiriki cha MUCCoBS (Moshi University College Of Cooperatives and Business Studies) katika mkoa wa Kilimanjaro ambacho kwa sasa kinaitwa Chuo Kikuu cha Ushirika Moshi (MoCU). 

## Tazama pia
* Wizara ya Kilimo, Chakula na Ushirika

## Viungo vya nje
* Chuo Kikuu cha Sokoine cha Kilimo

Jamii:Vyuo vikuu vya Tanzania
Jamii:Morogoro
Maktaba ya IOGT

**Maktaba ya IOGT** nchini Tanzania iko chini ya shirika lisilo la kiserikali linalojishughulisha na uzuiaji wa matumizi ya dawa za kulevya, hasa kwa vijana. Maktaba hii inakusanya na kuhifadhi habari mbalimbali kutoka ndani ya nchi na hata nchi jirani za Afrika Mashariki, Ulaya, Asia na Amerika.

Habari hizi ziko katika mifumo mbalimbali kama kanda za video, majarida, vitabu na vipeperushi. Watu wa aina zote, umri na kiwango chochote cha elimu wanakaribishwa kutumia maktaba hii. Maktaba ina nafasi ya kusomea kwa wasomaji wanne mpaka sita kwa wakati mmoja. Kuna kiyoyozi, televisheni na mtandao kwa watumiaji.

Ofisi za IOGT ipo karibu na hospitali ya Muhimbili, Dar es Salaam.
Asha-Rose Mtengeti Migiro

thumb|250px|Asha-Rose Migiro
**Asha-Rose Mtengeti Migiro** (alizaliwa mwaka1956) aliwahi kuwa Naibu Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa. Alipewa cheo hicho na Katibu Mkuu Ban Ki-moon tarehe 5 Januari 2007.

Hadi kuteuliwa kwa cheo cha UM alikuwa Waziri wa Mambo ya Nje na Ushirikiano wa Kimataifa wa Tanzania tangu Januari 2006. Wajibu huo alipewa na rais Jakaya Kikwete aliyemteua kumfuata katika Wizara ya mambo ya nje iliyoshikwa awali na Kikwete mwenyewe.

Chini ya rais Benjamin Mkapa Migiro alikuwa Waziri wa Maendeleo ya Jamii, Jinsia na Watoto. Alikuwa mbunge kwa njia ya kiti maalumu cha wanawake.

Kabla ya kujiunga na siasa alifundisha kwenye Chuo Kikuu cha Dar es Salaam. Alisoma Shahada ya Awali na Shahada ya uzamili hukohuko Dar es Salaam 

Mwaka 1992 akaongeza Shahada ya udaktari wa sheria kwenye Chuo kikuu cha Konstanz (Ujerumani). Akarudi Tanzania alipoanza kufundisha, na baadaye akawa mwanachama wa CCM. 

Akiwa Mwislamu aliolewa na Cleophas Migiro; wana watoto wawili wa kike.

Kwa sasa Asha Rose Migiro ameteuliwa kuwa waziri wa katiba na sheria wa Jamhuri ya muungano wa Tanzania. Pia ni mke wa Ritchie Lunyonga.

## Viungo vya Nje 
*Historia ya Asha Rose Migiro (YouTube)

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1956
Jamii:Watu walio hai

Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Umoja wa Mataifa
Jamii:Wanasiasa wanawake Tanzania
Masedonia

, Jamhuri ya Masedonia, Bulgaria, Albania na Serbia.]]

**Masedonia** (pia: **Makedonia**) ni eneo la kijiografia na kihistoria kwenye rasi ya Balkani katika Ulaya kusini mashariki. 

Katika mwendo wa historia mipaka yake ilibadilika mara nyingi na leo hii ni takriban kilomita za mraba 67,000 zinazohesabiwa humo zinazokaliwa na watu milioni 4,7. 

Eneo hili limegawanyika hasa kati ya nchi za Ugiriki, Jamhuri ya Masedonia Kaskazini na Bulgaria; maeneo madogo yamo ndani ya Serbia, Kosovo na Albania.

Katika karne ya 4 KK eneo hili lilikuwa kiini cha ufalme wa Masedonia unaojulikana hasa kutokana na wafalme wake Filipo II na Aleksanda Mkuu. Wakati ule Masedonia ilihesabiwa kama sehemu ya utamaduni wa Ugiriki wa kale. 

Baadaye makabila ya Waslavi yalihamia hapa. Leo hii wakazi wengi wa Masedonia ya kihistoria nje ya Ugiriki wanatumia lugha za Kislavoni wakati ndani ya Masedonia ya Kigiriki wanatumia lugha ya Kigiriki. 

Jamii:Masedonia Kaskazini
Jamii:Ugiriki
Jamii:Bulgaria
Jamii:Albania
Jamii:Kosovo
Jamii:Serbia
Jamii:Maeneo ya Biblia
Jamii:Mtume Paulo
Chekoslovakia

thumb|250px|Chekoslovakia katika Ulaya kabla na baada ya Vita Kuu ya Pili

**Chekoslovakia** ilikuwa nchi ya Ulaya kati ya 1918 na 1992 iliyounganisha nchi za leo za Ucheki na Slovakia. 

Tangu 1 Januari 1993 Chekoslovakia imegawiwa kwa amani kuwa nchi mbili za **Jamhuri ya Kicheki ** na **Jamhuri ya Slovakia**.

Chekoslovakia ilianzishwa 1918 baada ya kuporomoka kwa Austria-Hungaria wakati wa mwisho wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia. Iliunganisha majimbo Bohemia na Moravia yaliyokaliwa na Wacheki upande wa Austria na maeneo ya Hungaria yaliyokaliwa na Waslovakia. 

Chekoslovakia ilikuwa nchi ya mataifa na utamaduni mbalimbali. Mataifa makubwa yalikuwa Wacheki (51,5 % ), Wajerumani (23,4 %) na Waslovakia (14 %) pamoja na vikundi vikubwa kidigo vya Wahungaria, Waukraine, Waromani na Wapoland. 

Mwaka 1938 dikteta Adolf Hitler wa Ujerumani alivamia sehemu za Ucheki. Slovakia ikawa nchi ya kujitegemea chini ya Ujerumani. 

1945 baada ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia umoja wa Ucheki na Slovakia ukarudishwa chini ya usimamizi wa Urusi. Warusi walihakikisha ya kwamba Chama cha Kikomunisti kilipata serikali. Utawala wa kikomunisti ulidumu hadi 1989. Baada ya kuanguka kwa ukuta wa Berlin utawala huu ulikwisha mwisho wa mwaka 1989. 

Pande zote mbili za Ucheki na Slovakia ziliona ugumu wa kupatana. 1991 Umoja ulimalizwa na nchi mbili zilitoka katika shirikisho la Chekoslovakia.

Jamii:Nchi za kihistoria za Ulaya
Jamii:Historia ya Ucheki
Jamii:Historia ya Slovakia
Athens

[thumb|300px|Majengo ya [Akropoli juu ya kilima iliyokuwa boma na mtaa wa mahekalu ya Athens ya Kale. Huko Mtume Paulo alitoa hotuba maarufu (Mdo 17).]]
**Athini** (pia: **Athene** kwa Kigiriki Αθήνα "Athina") ni mji mkuu wa Ugiriki (Uyunani), mji mkubwa wa nchi hiyo, na mojawapo kati ya miji mashuhuri ya dunia yenye historia ndefu ya miaka elfu kadhaa. 

Siku hizi mji una wakazi milioni 3. 

## Jina
Jina limetokana na mungu wa kike "Athena" aliyeabudiwa kama mungu wa elimu na wa vita zamani za Ugiriki wa Kale. 

## Historia 
Katika karne kabla ya Kristo Athens ulikuwa mji muhimu uliotawala sehemu kubwa ya Ugiriki pamoja na miji mingi hadi Italia na Uturuki ya leo.

Athens ilikuwa maarufu kwa wataalamu wake, hasa wanafalsafa kama Sokrates, Plato na Aristoteles. 

Kisiasa inaitwa asili ya demokrasia.

Baadaye ilikuwa chini ya utawala wa Dola la Roma na tangu mwaka 1453 chini ya Dola la Uturuki. Hapo mji ukawa hauna umuhimu wowote, hivi kwamba wakati wa uhuru wa Ugiriki mwaka 1834 ulikuwa na wakazi wapatao 1000 tu. 

Tangu hapo umekuwa mji mkuu wa Ugiriki ukakua tena. 

Michezo ya kwanza ya Olimpiki ya kisasa ilifanyika Athens mwaka 1896. Michezo ilirudi tena kufanyika huko mwaka 2004.

Jamii:Miji Mikuu Ulaya
Jamii:Miji ya Ugiriki
Jamii:Miji ya Olimpiki

Jamii:Miji ya Dola la Roma
Jamii:Ugiriki ya Kale
Jamii:Miji ya pwani ya Mediteranea
Jamii:Miji ya Biblia
Jamii:Mtume Paulo
Rasi Delgado

**Rasi Delgado** (kwa Kireno: *Cabo Delgado*) ni rasi mwambaoni mwa Bahari Hindi iliyoko kaskazini kabisa mwa pwani ya Msumbiji. 

Rasi Delgado iko takriban km 40 kusini kwa mji wa Mtwara, Tanzania. Mji mdogo wa Quionga umo rasini. 

## Historia 
Baada ya kufukuzwa kwa Wareno kwenye pwani za Kenya na Tanzania ya leo, wakati wa karne ya 17, Rasi Delgado ilikuwa mpaka wa kaskazini wa maeneo yaliyobaki chini ya athira ya Ureno katika Afrika ya Mashariki.

Lakini katika karne ya 18 na 19, mamlaka ya Ureno haikutosha tena na kwenye Hori ya Tungi, upande wa kusini wa rasi, utawala wa Sultani wa Tungi ulijitegemea. Kuanzia mwaka 1858 Usultani wa Zanzibar ulieneza mamlaka yake hadi huko. 

Baada ya kuenea kwa Wajerumani kwenye pwani ya Uswahilini, nguvu ya Zanzibar ilififia na Wareno waliweza kujenga utawala. Lakini mwaka 1894 Wajerumani walivamia maeneo upande wa kusini mwa Mto Rovuma ambayo baadaye yalikuwa na Pembetatu ya Kionga. Ureno ilipaswa kukubali utawala wa Kijerumani. 

Katika Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia, Ureno ilitwaa pembetatu hiyo, na sasa mto Rovuma umekuwa mpaka wa Msumbiji hadi mdomo wake.   

Jamii:Rasi
Mambo Huangamia

**Mambo Huangamia** (kwa Kiingereza "Things Fall Apart") ni riwaya iliyoandikwa na Chinua Achebe. 

Kitabu hicho alichokiandika mwishoni mwa miaka ya 1950 kilitolewa mwaka wa 1958 na kumpatia jina kubwa duniani. Hicho, kinaaminika ndicho kitabu chake bora zaidi, ni kitabu kilichosomwa kwa wingi zaidi katika vitabu vya tamthiliya ya Kiafrika. 

Hadithi ya riwaya hii imefuatiwa na *Hakuna Starehe Tena* (1960) na *Mshale wa Mungu* (1964).

## Mkondo wa hadithi 
Mhusika mkuu anaitwa Okonkwo, tajiri katika kijiji cha Umuofia. Huyo Okonkwo hufuata vizuri sana mila na desturi za Waigbo ili kumshinda baba yake ambaye ni duni. 

Katika kufuata hizo mila alifika hatua ya kumuua mwana wake wa kambo na wanakijiji wakakubali. Siku moja, lakini, Okonkwo kwa bahati mbaya alimuua mwanakijiji mwingine akahukumiwa kuondoka kijijini kwake kwa miaka saba zinavyoamuru mila za kijiji. 

Huko uhamishoni Okonkwo alikutana na wamisionari Wazungu, akasikitika sana kugundua mwana wake mwenyewe aliacha mila za Kiigbo na kukubali dini ya Ukristo. 

Okonkwo akirudi kijijini baadaye akakuta hata maisha ya kijijini yameathiriwa na hiyo dini mpya. Akaanza kuupiga vita Ukristo, hatimaye lakini aliona kuwa haiwezekani kurudi kwa maisha ya kimila akajiua kwa kujinyonga.

## Tanbihi
## Marejeo 
* "Kindlers Literaturlexikon" (1970), diwani ya 10, Zürich: Kindler, uk.9345 

Jamii:Fasihi ya Nigeria
Jamii:Fasihi ya Kiingereza
Jostein Gaarder

**Jostein Gaarder** (amezaliwa 8 Agosti 1952) ni mwandishi kutoka nchi ya Norwei. Alisoma falsafa, teolojia na masomo ya fasihi chuoni na kuwa mwalimu wa falsafa kabla hajajitegemea kama mwandishi. Ameandika hasa kwa watoto. Baadhi ya vitabu vyake ni:
* Ulimwengu wa Sofia (1991, kwa Kinorwei "Sofies verden")
* Siri ya Krismasi (1992, kwa Kinorwei "Julemysteriet")

Jamii:Waliozaliwa 1952
Jamii:Waandishi wa Norwei
Euphrase Kezilahabi

**Euphrase Kezilahabi** (Namagondo, Ukerewe, 13 Aprili 1944 - 9 Januari 2020, Dar es Salaam) alikuwa mwandishi mashuhuri kutoka nchini Tanzania. Lugha yake ya kwanza ilikuwa Kikerewe lakini aliandika hasa kwa Kiswahili ambacho amekipanua kwa kutumia mitindo ya lugha yake ya asili.

## Maisha
Euphrase Kezilahabi alizaliwa 13 Aprili 1944 huko Namagondo kisiwani Ukerewe kilichopo ndani ya Ziwa Viktoria. Babake Vincent Tilibuzya alikuwa msimamizi wa kijiji na Euphrase alikuwa na ndugu 10 yaani wavulana 5 na wasichana 5. Alisoma shule ya msingi ya Nakasayenge halafu tangu 1957 Seminari ya kikatoliki ya Nyegezi aliyomaliza mwaka 1966. 

Mwaka 1967 alijiandiskisha kwenye Chuo Kikuu cha Dar es Salaam akasoma ualimu na fasihi hadi digrii ya B.A. katika mwaka 1970. Mwaka uleule 1970 akawa mwalimu  wa shule ya sekondari Mzumbe (Morogoro) halafu kwenye shule ya sekondari ya Mkwawa (Iringa).

Mwaka 1971 alirudi chuoni Dar es Salaam akawa mhadhiri msaidizi wa chuo alipoandika pia tasinifu ya M.A. kuhusu riwaya za Shaaban Robert, tangu 1974 mhadhiri kamili na 1978 mhadhiri mwandamizi. Akaendelea na masomo ya Ph.D. huko Marekani kwenye Chuo Kikuu cha Wisconsin Madison alipotoa tasinifu yake mwaka 1985 kuhusu "African Philosophy and the Problem of Literary Interpretation". Mwaka 2012 alikuwa profesa wa lugha za Kiafrika kwenye Chuo Kikuu cha Botswana.

Mwaka 2020 aliaga dunia akiwa jijini Dar es Salaam baada ya kuugua kwa muda mrefu.

## Maandiko
Baadhi ya maandiko yake ni:

Riwaya:
* Rosa Mistika (1971)
* Kichwamaji (1974)
* Dunia Uwanja wa Fujo (1975)
* Gamba la Nyoka (1979)
* Nagona (1987/1990)
* Mzingile (1991)

Mashairi:
* Kichomi (1974)
* Karibu Ndani (1988)
* Dhifa (hakijatolewa bado)

Tamthiliya:
* Kaptula la Marx (1978/1999)

## Marejeo
## Viungo vya Nje
* Euphrase Kezilahabi kwenye Britannica online
* [Lourenco Noronha, Euphrase Kezilahabi 1971 Rosa Mistika (kwa lugha ya Kijerumani), Taasisi ya Taaluma ya Bara la Afrika, Chuo Kikuu cha Vienna,  Mei 2009 (iliangaliwa Januari 2013)

Jamii:Waliofariki 2020(https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Waliofariki_2020)
Ramadhani

**Ramadhani** inaweza kumaanisha
* Ramadan (mwezi) ambayo ni mwezi wa kwanza katika kalenda ya Kiislamu na mwezi wa kufunga
* Ramadhani (Njombe), kata ya mji wa Njombe katika Mkoa wa Njombe, Tanzania
* Augustino Ramadhani  (1945 - 2020), aliyekuwa jaji mkuu wa Zanzibar na Tanzania
May Ayim

**May Ayim** (3 Mei 1960 &ndash; 9 Agosti 1996) alikuwa mwandishi wa kike kutoka nchi ya Ujerumani. Baba yake ni Mghana na mama yake Mjerumani. Alilelewa mbali na wazazi wake na familia waliompanga chini ya jina la *May Opitz*. Alijihusisha hasa na haki za Waafrika nchini Ujerumani. Alipotambuliwa kuwa na ugonjwa wa kukacha kwa seli (kwa Kiingereza *multiple sclerosis*) alikata tamaa na kujiua.

Tangu mwaka wa 2004, shirika la UNESCO hutoa *Tuzo ya May Ayim* kwa ajili ya fasihi ya Kijerumani iliyoandikwa na Waafrika.

Jamii:Waliozaliwa 1960
Jamii:Waliofariki 1996
Jamii:Waandishi wa Ujerumani
Penina Muhando

**Penina Muhando**, pia anajulikana kama **Penina Mlama** alizaliwa 1948, ni mnadharia na pia ni mwandishi wa tamthilia za Kiswahili kutoka nchini Tanzania.

## Maisha na kazi yake
Muhando alizaliwa Berega Mkoa wa Morogoro nchini Tanzania mwaka 1948. Alipata shahada ya sanaa,shahada ya elimu,na pia shahada ya uzamivu kutoka chuo kikuu cha Dar es Salaam. Alifanikiwa kuwa profesa na pia kiongozi wa idara ya sanaa ya maigizo katika chuo kuu cha Dar es Salam.

Muhando alikuwa mmoja kati ya kundi la waandishi wa sanaa za maigizo Tanzania katika kipindi cha mwishoni mwa mwaka 1960, na mwanzoni mwa mwaka wa 1970, walioibuka baada ya azimio la Arusha chini ya rais  Julius Nyerere mwaka 1967. *Ujamaa* ilikuwa ni falsafa ya nchi. Katika mazingira haya sanaa ya maigizo haikuwa ikiungwa mkono na wengi. Waandishi wengi walikuwa wakiitwa na Nyerere kutumia sanaa yao kama njia ya kuutangaza ujamaa kwa watu wa Tanzania na pia kutumia sanaa kama njia ya kujiletea maendeleo.

Muhando alikutana na changamoto katika uandishi baina ya lugha ya Kiswahili na Kiingereza. Kwa kutumia lugha ya Kiingereza kungepelekea kufungua zaidi soko la nje lakini pia isingeleta tija kwani idadi kubwa ya watanzania hawatumiii lugha ya kiingereza. Lakini pia lugha ya kiswahili ingewezesha idadi kubwa ya watanzania kufuatitlia lakini pia ingepoteza soko la nje. Licha ya hayo Muhando alilamua kuandika katika lugha ya kiswahili kwa sababu aliona yakuwa maigizo kama ni silaha muhimu ya kufikisha ujumbe kwenye jamii na pia ni lugha inayotumika na wazawa wengi na hilo ndilo lilikuwa la msingi.

## Baadhi ya vitabu vyake
*Hatia (1972)
*Tambueni Haki Zetu (1973)
*Heshima Yangu (1974)
*Pambo (1975)
*Lina Ubani (tamthiliya) (1984)
*Nguzo Mama (tamthiliya) (1984)

## Marejeo
Jamii:Wanawake wa Tanzania
536

Makala hii inahusu mwaka **536 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
* 8 Juni - Silverius Mtakatifu amechaguliwa kuwa Papa

## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
* 22 Aprili - Papa Agapeto I

Jamii:Karne ya 6
Qatar

**Qatar**, rasmi kama **Dola la Qatar** (kwa Kiarabu **دولة قطر**) ni nchi ndogo iliyoko katika Mashariki ya Kati kwenye pwani ya kaskazini-mashariki ya Rasi ya Uarabuni ikiwa na idadi ya watu takriban milioni 3, wengi wao wakiwa wahamiaji. Qatar inapakana na Saudia upande wa kusini na inazungukwa na Ghuba ya Uajemi upande mwingine. Ina jumla ya eneo la takriban kilomita za mraba 11,571, na hivyo kuwa moja ya nchi ndogo zaidi duniani. Mji mkuu na jiji kubwa zaidi ni Doha, ambalo ni kituo kikuu cha kitamaduni na cha kiuchumi cha nchi hiyo.

## Historia 
Maeneo ya Qatar, pamoja na Falme za Kiarabu na Bahrain yalikuwa nyumbani kwa makabila madogo na chifu zao. 

Tangu mwaka 1820 walikuwa na mikataba na Uingereza walipoahidi kuachana na uharamia na kupokea ulinzi wa Uingereza. Ulinzi huo ulizuia uvamizi wa Saudia katika karne ya 20. 

Falme hizo zilikuwa nchi lindwa chini ya Uingereza hadi mwaka 1971, ambapo madola hayo madogo yalipata uhuru.

## Siasa
Miaka ya mwisho Qatar imejihusisha na siasa ya Mashariki ya Kati kwa kuwapa silaha Waislamu wenye itikadi kali kama vile huko Palestina, Syria na Iraki, na hata Daish.

Kwa sababu hiyo imetengwa na nchi jirani, hasa Saudia.

## Watu
Wananchi wengi wa Qatar kwa asili ni Waarabu na Waafrika (utumwa nchini ulichelewa sana kufutwa). Lakini kati ya wakazi wote, wenyeji hao ni asilimia 12 tu (313,000), yaani idadi kubwa sana si Waqatari wenyewe bali ni wafanyakazi kutoka nchi mbalimbali, hasa Uhindi (zaidi ya 21%) na nchi za kandokando yake (Nepal 16.6%, Bangladesh 12.5%, Pakistani 4.5%, Sri Lanka 4.3%), halafu Ufilipino (10%), Misri (9%) n.k. 

Kiarabu ni lugha rasmi ya nchi lakini Kiingereza hutumiwa mara nyingi kwa mawasiliano ya biashara na ofisini. 

Waqatari wenyewe ni Waislamu (hasa Wasuni) lakini watu kutoka nje hufuata pia dini mbalimbali: hivyo kati ya wakazi wote 65.5% ni Waislamu, 15.1% ni Wahindu, 14.2% ni Wakristo, 3.3% ni Wabuddha n.k.

## Uchumi
Uchumi wote wa Qatar una msingi wa mafuta ya petroli na gesi yake. Kwa wastani wakazi wake wana kipato kikubwa kuliko watu wa nchi zote duniani.

## Tazama pia
* Orodha ya nchi kulingana na idadi ya watu

## Viungo vya nje 
*  
*  
*  
* Qatar katika BBC News 
* Key Development Forecasts for Qatar katika International Futures 
* Legal Website  by the Ministry of Justice, including official gazette 
* Qatar Medical Care System 

Jamii:Qatar
Jamii:Nchi za Asia
Jamii:Nchi za Kiarabu
Jamii:Mashariki ya Kati

Jamii:Nchi
Octave Mirbeau

right|thumb|250px|Octave Mirbeau.
**Octave Mirbeau** (16 Februari 1848 – 16 Februari 1917) alikuwa mwandishi , mwanahabari, mkosoaji wa sanaa, mtawala huria, mhamasishaji na mtunga hadithi wa Ufaransa, ambaye alitetea kukuzwa kwa wasanii wenye ubunifu mkubwa (Claude Monet, Auguste Rodin, Vincent Van Gogh na Paul Cezanne).

Katika riwaya, alitoa mwongozo mpya: ''L'Abbé Jules* (*Padre Jules*, 1888), *Le Journal d'une femme de chambre* (*Jarida la mwanamke wa chumbani*, 1900), *628-E8* (1907) alishuhudia katika ukumbi, ushindi mkubwa duniani kote kwa vichekesho vyake na kwa njia na wahusika juu ya ubepari wa kisasa, *Les affaires sont les affaires* (*Biashara ni biashara*, 1903).

## Tamthiliya zake 
* *Le Calvaire* (1886).
* *L'Abbé Jules* (1888).
* *Sébastien Roch* (1890).
* *Dans le ciel* (1892-1893).
* *Les Mauvais Bergers* (1897).
* *Le Jardin des supplices* (1899).
* *Le Journal d'une femme de chambre* (1900).
* *Les 21 jours d'un neurasthénique* (1901).
* *Les affaires sont les affaires* (1903).
* *Farces et moralités* (1904).
* *La 628-E8* (1907).
* *Dingo* (1913).

## Viungo vya nje 
* Riwaya za Octave Mirbeau.
* Société Octave Mirbeau.
* *Dictionnaire Octave Mirbeau''. 

Jamii:Waliozaliwa 1848
Jamii:Waliofariki 1917
Jamii:Waandishi wa Ufaransa
2007

Makala hii inahusu mwaka **2007 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
* 17 Oktoba - John Njue, Askofu Mkuu wa Nairobi anateuliwa kuwa kadinali wa pili kutoka Kenya.

## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
* 4 Januari - Juma Jamaldin Akukweti, mwanasiasa wa Tanzania
* 17 Januari - Alice Lakwena wa Uganda
* 7 Februari - Alan MacDiarmid, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia mwaka wa 2000
* 27 Machi - Paul Lauterbur, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba mwaka wa 2003
* 23 Aprili - Boris Yeltsin, Rais wa Urusi (1991-1999)
* 8 Mei - Abdullah_bin_Faisal_Al_Saud, mwana wa Mfalme wa Saudia
* 18 Mei - Pierre de Gennes (mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia, mwaka wa 1991)
* 30 Mei - William Meredith, mshairi kutoka Marekani
* 9 Juni - Achieng Oneko, mwanasiasa wa Kenya
* 26 Juni - Amina Chifupa, mwanasiasa wa Tanzania
* 23 Julai - Ernst Otto Fischer, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia mwaka wa 1973
* 30 Julai - Ingmar Bergman, mwongozaji wa filamu kutoka Uswidi
* 16 Agosti - Max Roach, mwanamuziki kutoka Marekani
* 8 Septemba - Shenazi Salum, mwigizaji wa filamu kutoka Tanzania
* 18 Oktoba - Lucky Dube, mwanamuziki kutoka Afrika Kusini
* 24 Oktoba - Salome Joseph Mbatia, mwanasiasa wa kike kutoka Tanzania
* 3 Novemba - Suzanne Bachelard, mwanafalsafa wa Ufaransa
* 10 Novemba - Norman Mailer, mwandishi kutoka Marekani
* 1 Desemba - Elisabeth Eybers, mwandishi wa Afrika Kusini
* 16 Desemba - Benedict Kiroya Losurutia, mwanasiasa wa Tanzania
* 23 Desemba - Oscar Peterson, mwanamuziki kutoka Kanada
* 27 Desemba - Benazir Bhutto, mwanasiasa kutoka Pakistan aliuawa

## Viungo vya nje
Jamii:Karne ya 21
Doha

**Doha** (kwa Kiarabu: الدوحة *ad-Dawḥah*) ni mji mkuu na mji wenye wakazi wengi zaidi nchini Qatar, ulioko kwenye pwani ya mashariki ya nchi hiyo kando ya Ghuba ya Uajemi. Kufikia katikati ya mwaka 2024, eneo la mji wa Doha linakadiriwa kuwa na wakazi takribani 666,000, likichukua eneo la takribani km² 132. Mji huu ulianzishwa katika mwaka ya 1820 na ulitangazwa rasmi kuwa mji mkuu wakati Qatar ilipopata uhuru mwaka 1971. 

Doha inajulikana kwa mandhari yake ya majengo ya kisasa, maendeleo makubwa ya miundombinu ya mijini, na nafasi yake kama kitovu cha kisiasa, kiuchumi, na kitamaduni cha Qatar. Inatambulika kimataifa kwa alama kuu kama Jumba la Makumbusho la Sanaa ya Kiislamu na barabara ya ufukweni ya *Corniche*, pamoja na kuandaa matukio makubwa ya kimataifa kama vile Kombe la Dunia la FIFA la 2022.

## Historia
Doha iliundwa mwaka 1850 kwa jina la Al-Bida (mji mweupe). 

Tangu kupatikana kwa mafuta ya petroli mji umejengwa upya ukiwa na nyumba kubwa na za kisasa kabisa.

## Marejeo 
Jamii:Miji Mikuu Asia
Jamii:Miji ya Qatar
Jamii:Ghuba ya Uajemi
Alaska

thumb|left|Alaska
**Alaska** ni kati ya majimbo ya kujitawala ya Marekani. Iko kaskazini kabisa kwenye bara la Amerika ya Kaskazini.
Alaska ni eneo la pekee haina mipaka na majimbo mengine ya Marekani mipaka yake kwenye nchi kavu ni na Kanada (Yukon). 
Ncha ya Alaska inakaribia Siberia (Urusi) katika Asia kwenye mlango wa Bering.

Eneo lake ni kubwa kushinda majimbo mengine ya Marekani lakini idadi ya wakazi ni ndogo kutokana na mazingira magumu kuna wakazi 627,000 pekee (2000). Hali ya hewa ni baridi sana na katika sehemu kubwa ya jimbo hakuna uwezekano wa kulima mashamba. 

Mji mkuu ni Juneau lakini mji mkubwa ni Anchorage. 

Alaska iliwahi kutawaliwa na Urusi lakini iliuzwa kwa Marekani 18 Oktoba 1867. Tangu 1959 eneo lilipata hali ya jimbo la kujitawala.

## Viungo vya Nje 
* Official Website of Alaska

Jamii:Alaska
Jamii:Majimbo ya Marekani
Amani Abeid Karume

thumb|right|Amani Abeid Karume (2004)

**Amani Abeid Karume** (amezaliwa 1 Novemba 1948) ni Rais wa Jamhuri ya Watu wa Zanzibar tangu mwaka wa 2000. Mwaka wa 2005 alichaguliwa mara ya pili. Baba yake, Abeid Amani Karume, alikuwa rais wa kwanza wa Zanzibar.
Subrahmanyan Chandrasekhar

left|80px

**Subrahmanyan Chandrasekhar** (19 Oktoba 1910 – 21 Agosti 1995) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Amezaliwa nchini Pakistan. Anajulikana hasa kwa utafiti wake wa mifanyiko tendani ya kifizikia ya nyota. Mwaka wa 1983, pamoja na William Fowler alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Fizikia**.

Jamii:Waliozaliwa 1910
Jamii:Waliofariki 1995
Jamii:Wanasayansi wa Marekani
Jamii:Wanasayansi wa Pakistan
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Fizikia
William Fowler

thumb|**William Alfred Fowler**

**William Alfred Fowler** (9 Agosti 1911 &ndash; 14 Machi 1995) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Baadhi ya utafiti mwingine alichunguza uenezaji wa elementi za kikemia ndani ya nyota. Mwaka wa 1983, pamoja na Subrahmanyan Chandrasekhar alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Fizikia**.
Carlo Rubbia

left|80px

**Carlo Rubbia** (amezaliwa 31 Machi 1934) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Italia. Baadhi ya utafiti mwingine alichunguza usumaku wa sehemu za atomu. Mwaka wa 1984, pamoja na Simon van der Meer alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Fizikia**.

Jamii:Waliozaliwa 1934
Jamii:Wanasayansi wa Italia
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Fizikia
Alice Lakwena

**Alice Lakwena** (pia: **Alice Auma**; 1956 - 17 Januari 2007) alikuwa kiongozi wa kiroho kati ya Waacholi wa Uganda aliyeanzisha kundi la "Harakati ya Roho Mtakatifu" (Holy Spirit Movement) na kuendesha vita vya msituni dhidi ya serikali ya rais Yoweri Museveni kuanzia Agosti 1986 hadi Novemba 1987.

## Maisha
Alizaliwa kwa jina la Alice Auma. Baada ya ndoa mbili zilizotengwa alikuwa Mkatoliki. Tarehe 25 Mei 1985 alishikwa na mapepo akaonekana kama kichaa. Baada ya kupotea kwa siku 40 akarudi kama mganga wa kienyeji akiwa na kipaji cha kuwasiliana na mizimu kufuatana na utamaduni wa Kiacholi.

Pepo aliyesema mara nyingi kutoka mwake akajiita "Lakwena" na kutambulishwa kuwa roho ya afisa wa kijeshi wa Italia.

Wakati wa vita vya wenyewe kwa wenyewe wa 1986 nchini Uganda Alice alitangaza kwamba aliambiwa na Lakwena kuanzisha Harakati ya Roho Mtakatifu na kuwaita Waacholi wachukue silaha kumaliza vita na umwagaji wa damu. Wamisionari katika eneo walipewa barua iliyosema:
::"Mungu Bwana aliyemtuma Lakwena aliamua kubadilisha kazi yake kutoka mganga kuwa kiongozi wa kijeshi. Haina maana kumpona mtu leo akiuawa kesho. Hivyo Lakwena hana budi kumaliza umwagaji wa damu kabla ya kuendelea kama mganga."

Akapata wafuasi na kushambulia jeshi la serikali akashinda mara kadhaa na kuwaongoza wafuasi wake kuelekea Kampala. Akawaambia waumini kwamba risasi hazitawadhuru, zitageuka kuwa maji tu. Baada ya kushindwa, kabla ya kufikia mji mkuu, Lakwena akaondoka kutoka katika Alice. Alice akakimbilia Kenya akakaa katika kambi la wakimbizi la Daadab.

Mdogo wake Joseph Kony alikusanya baadaye mabaki ya kikosi chake na kuunda kundi jipya la "Lord's Resistance Army".

Alice alifariki huko Daadab tarehe 17 Januari]2007 kutokana na ugonjwa usioeleweka.

Jamii:Waliozaliwa 1956
Jamii:Waliofariki 2007
Klaus von Klitzing

thumb|right|Klaus von Klitzing
left|80px

**Klaus von Klitzing** (amezaliwa 28 Juni 1943) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Ujerumani. Hasa ameichunguza mambo mbalimbali za usumaku. Mwaka wa 1985 alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Fizikia**.

Jamii:Waliozaliwa 1943
Jamii:Wanasayansi wa Ujerumani
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Fizikia
Yemen

**Yemen** (kwa Kiarabu: ٱلْيَمَن‎, al-Yaman), rasmi **Jamhuri ya Yemen**, ni nchi iliyoko kwenye ncha ya kusini-magharibi ya Rasi ya Uarabuni barani Asia. Inapakana na Saudi Arabia kaskazini, Oman mashariki, na imepakana na Ghuba ya Aden na Bahari ya Shamu kusini na magharibi. Yemen ina eneo la takriban kilomita za mraba 555,000 na idadi ya watu inayokadiriwa kuwa zaidi ya milioni 34. Mji wake mkuu ni Sana'a, ingawa serikali kwa sasa inaendesha shughuli nyingi kutoka mji wa muda wa Aden kutokana na hali ya kisiasa. Yemen ni mojawapo ya nchi zenye historia ndefu ya ustaarabu katika eneo la Kiarabu, ikiwa ni nyumbani kwa falme za kale kama Saba na Himyar. 

Hata hivyo, katika karne ya sasa, nchi hii imekumbwa na migogoro ya kisiasa na vita vya wenyewe kwa wenyewe vilivyodhoofisha uchumi na hali ya kibinadamu.

## Historia
Hadi mwaka 1990 palikuwa na nchi mbili za Yemen ya Kaskazini na Yemen ya Kusini.

Ile ya kaskazini ilikuwa Ufalme wa Yemen baada ya Imamu Yahya Muhamad wa kundi la Zaidiya kuvamia velayat ya Yemen ya milki ya Waturuki Waosmani (1 Novemba 1918). Baadaye ikawa Jamhuri kwa njia ya mapinduzi (1962).

Ile ya kusini ilikuwa sehemu koloni (Aden) na sehemu nchi lindwa (Hadramaut) ya Waingereza. Baada ya ukoloni kwisha ikawa mara moja Jamhuri (30 Novemba 1967).

Nchi hizo mbili ziliungana tarehe 22 Mei 1990, lakini uongozi ulizidisha ufisadi, na tangu mwaka 2011 hali ya siasa ni tata. Vita vya wenyewe kwa wenyewe vinaendelea kwa misaada kutoka nchi za nje, hasa kutokana na uwepo wa makundi makubwa adui ya Wasuni na Washia.

Matokeo yake ni njaa kwa wakazi 17,000,000 kiasi kwamba Yemen imehesabika kuwa nchi inayohitaji zaidi misaada ya kibinadamu.

## Demografia
### Kabila 
Wakazi wengi ni Waarabu wa makabila mbalimbali; wengine ni machotara wa Kiarabu-Kiafrika, Waajemi na Wazungu.
### Lugha 
Lugha rasmi na ya kawaida ni Kiarabu.
### Dini 
Upande wa dini, wananchi karibu wote (99%) ni Waislamu, wakiwemo Wasuni (60–65%) na Washia (35-40%). Waliobaki ni Wakristo, Wayahudi, Wahindu au hawana dini yote.

## Tazama pia 
* Orodha ya wilaya za Yemen
* Orodha ya miji ya Yemen
* Orodha ya nchi kufuatana na wakazi

## Viungo vya nje
* http://www.yemen.gov.ye/ 
*  Yemen Government *official portal* 
* 
* 
* Yemen profile from the BBC News
* 


Jamii:Nchi za Asia
Jamii:Nchi za Kiarabu
Jamii:Maeneo ya Biblia
Jamii:Mashariki ya Kati

Jamii:Nchi
Heinrich Rohrer

left|80px

**Heinrich Rohrer** (amezaliwa 6 Juni 1933) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Uswisi. Baadhi ya utafiti mwingine alichunguza na kubuni hasa aina fulani ya hadubini. Mwaka wa 1986, pamoja na Ernst Ruska na Gerd Binnig alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Fizikia**.

Jamii:Waliozaliwa 1933
Jamii:Wanasayansi wa Uswisi
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Fizikia
Gerd Binnig

thumb|Gerd Binnig (2013)
left|80px

**Gerd Karl Binnig** (amezaliwa 20 Julai 1947) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Ujerumani. Baadhi ya utafiti mwingine alichunguza na kubuni hasa aina mbalimbali za hadubini. Mwaka wa 1986, pamoja na Ernst Ruska na Heinrich Rohrer alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Fizikia**.

Jamii:Waliozaliwa 1947
Jamii:Wanasayansi wa Ujerumani
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Fizikia
Magma

thumb|Magma
**Magma** ni mwamba ulioyeyuka kutokana joto kali na shindikizo ulio chini ya ardhi. Kimsingi ni kama zaha inayopatikana juu ya ardhi. 

Magma hukunsayika mahali pamoja ndani ya tabakamwamba ya ganda la dunia au katika tabakalaini ya koti. Mahali pale huitwa "chumba cha magma". Joto la chumba huelekea kuyeyusha mwamba imara juu yake na kusababisha kutokea kwa volkeno. Volekano nyingi ziko juu ya vyumba hivi vya magma ndani ya ganda la dunia.

Magma ni katika hali ya kiowevu ikiwa na halijoto kati ya 600 C° na 1600 C°, kwa kawaida kati ya 700&nbsp;°C na 1250&nbsp;°C.

Kuna aina mbalimbali za magma zinazotofautiana kikemia. Zinakuwa aina mbalimbali za mwamba.

Jamii:Jiolojia
Jamii:Gandunia
Jamii:Volkeno
Dola la Tatu

thumb|Bendera ya Ujerumani wakati wa Dola la Tatu
**Dola la Tatu** (Kijer.: **Drittes Reich**) ilikuwa jina la kutaja Ujerumani wakati wa utawala wa Adolf Hitler na chama chake cha NSDAP (Chama cha Nazi) kati ya 1933 na 1945. Haikuwa jina rasmi lakini likatumiwa na Hitler mwenyewe na wenzake. 

Hitler alichukua utawala juu ya Dola la Ujerumani akimaliza kipindi cha kidemokrasia cha Jamhuri ya Weimar na kuanzisha udikteta wake.

Kwa kutumia neno hili wafuasi wa Hitler walitaka kupanga utawala wao katika ufuatano wa madola makubwa katika Ujerumani. Katika itikadi hii "Dola la Kwanza" ilikuwa Dola Takatifu la Kiroma lilioanzishwa katika Ujerumani pamoja na sehemu za Italia kati ya karne ya 10 hadi 1804. "Dola la Pili" waliita dola la Ujerumani (bila Austria) tangu 1871 hadi 1918 lililotawaliwa na mfalme wa Prussia kama kaisari wa Ujerumani.

Madola haya mawili yaliporomoka na "dola la tatu" lilitakiwa kuchukua nafasi yao. Lakini walidai ya kwamba dola hili lingedumu wakaiita pia kwa jina la "**Dola la Miaka 1000**" (kijer.: Tausendjähriges Reich). Lakini utawala wao ukadumu miaka 12 pekee hadi 1945.

Jamii:Historia ya Ujerumani
Opus Dei

**Opus Dei** au kwa jina kamili "**Praelatura Sanctae Crucis et Opus Dei**" (kwa Kilatini "Jimbo la Msalaba Mtakatifu na la Kazi ya Mungu") ni jimbo pekee la kimataifa (lisilo na eneo) ndani ya Kanisa Katoliki. 

Shabaha yake ni kujenga maisha ya kidini kwenye ngazi ya familia na kuwasaidia waumini kuishi kitakatifu kwa kulingana na masharti ya imani na maadili ya Ukristo kufuatana na mafundisho ya kikatoliki.

Lilianzishwa 1928 na padri Mhispania Josemaría Escrivá (1902-1975) mjini Madrid (Hispania). Sasa makao makuu yake yako Roma (Italia), na kiongozi wake ni askofu. 

Ndani na nje ya Kanisa Katoliki kuna sifa tofauti kuhusu kazi ya kichungaji ya jimbo hilo.

Wapo wanaopinga mwelekeo wake wokisema Opus Dei inajaribu kutawala Kanisa na kufundisha aina ya Ukatoliki jinsi ilivyokuwa kabla ya Mtaguso wa pili wa Vatikano. 

Kati ya wanaoiunga mkono, Papa Yohane Paulo II na mwandamizi wake Benedikto XVI walisifu kazi yake mara nyingi.
Pieter Zeeman

left|80px
thumb|Pieter Zeeman

**Pieter Zeeman** (25 Mei 1865 – 9 Oktoba 1943) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Uholanzi. Hasa anajulikana kwa utafiti wake wa usumaku na wa nuru. Mwaka wa 1902, pamoja na Hendrik Lorentz alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Fizikia**.

Jamii:Waliozaliwa 1865
Jamii:Waliofariki 1943
Jamii:Wanasayansi wa Uholanzi
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Fizikia
Shirika za msalaba mwekundu na hilali nyekundu

thumb|250px|Bendera za Msalaba Mwekundu na Hilali Nyekundu
**Shirika za msalaba mwekundu na hilali nyekundu** (kifupi: **Msalaba Mwekundu**) ni harakati ya kimataifa ya kulinda maisha ya kibinadamu hasa wakati wa vita.

Taasisi zake ni
* Kamati ya Kimataifa ya Msalaba Mwekundu (Geneva)
* Shirikisho la kimatifa ya shirika za msalaba mwekundu na hilali nyekundu
* shirika 185 za kitaifa kote duniani.

Shirika hizi zinalenga kulinda maisha ya kibinadamu na kusaidia watu wenye matatizo ya kiafya kote duniani bila kujali utaifa, rangi au dini.

## Historia 
Msalaba Mwekundu ulianzishwa na mfanyabiashara Mswisi Henry Dunant baada ya mapigano ya Solferino wakati wa vita ya Austria dhidi ya Italia na Ufaransa 1859. Siku ile wanajeshi 6000 walikufa na 25,000 walijeruhiwa. Dunant alishangaa na kusikitika mateso ya wanajeshi walioachwa mara nyingi mahali pa mapigano akaacha biashara zake kwa siku kadhaa akawasaidia wajeruhiwa. Baadaye alianzisha kempeni ya kuunda na kukubali shirika litakalotunza wajeruhiwa wakati wa vita lisilosimama upande wote na litakalokubaliwa na nchi zote.
thumb|200px|Henri Dunant mnamo 1860
1863 aliunda Kamati ya Kimataifa ya shirika za kutunza wajeruhi na kufanya mkutano wa kwanza wa kimataifa. Watu binafsi lakini pia wawakilishi wa serikali kadhaa zilihudhuria. Kamati hili limekuwa chanzo cha Kamati ya Kimataifa ya Msalaba Mwekundu ya Geneva ya leo hii.

Kwenye mkutano uliofuata tar. 22 Agosti 1864, nchi 12 zilikubali Mapatano ya Geneva ya kwanza kuhusu usaidizi kwa wanajeshi wanaojeruhiwa wakati wa vita. Makubaliano yalihusu ya kwamba wajeruhiwa hawatashiriki tena katika mapigano, hawatashambuliwa au kuuawa tena, ya kwamba wasaidizi watavaa alama ya msalaba mwekundu na hawatashambuliwa vilevile. Shirika za kitaifa za msalaba mwekundu zitakubaliwa kama serikali ya nchi ilitia sahihi kwenye mapatano ya Geneva.

Mapatano ya Geneva yaliendelezwa katika miaka iliyofuata yakaingiza pia mabaharia na watu raia wasio wanajeshi na haki zao.

## Tazama pia 
* Shirika la Msalaba Mwekundu

Jamii:Mashirika ya kimataifa
Jamii:Vita
Frankfurt am Main

thumb|right|Bendera ya mji wa Frankfurt

]]

**Frankfurt am Main** ni kati ya miji mikubwa ya Ujerumani. Ina wakazi 747,000. Rundiko la mji wa Frankfurt pamoja na miji mingine kama Mainz na Wiesbaden inaitwa eneo la Rhein-Main lenye wakazi milioni nne. 

Frankfurt ni kitovu cha uchumi ch Ujerumani hasa makao makuu ya benki kubwa. Uwanja wa Ndege wa Rhein-Main ni mkubwa katika Ujerumani. Barabara kuu na njia kuu za reli za Ujerumani hukutana hapa.

Frankfurt ni makao makuu ya Benki Kuu ya Ulaya na Benki Kuu ya Ujerumani. Mji umekuwa na tabia ya kimataifa. Takriban kila mkazi wa tatu ana asili yake nje ya Ujerumani.

## Jiografia 
Frankfurt iko kando la mito Main na Nidda.

## Historia 
Jina lamaanisha "kivuko cha Wafranki" maana yake mji ulianzishwa kama kijiji cha watu wa kabila la Wafranki pale ambako mto Main ulipitika kwa miguu kwa sababu maji hapakuwa na kina kikubwa. Mpito huu ulisababisha mahali kustawi na kukua. 

Frankfurt ikawa mji muhimu wa Dola takatifu la Roma. Makaisari walipokea taji na cheo hapa mjini hadi 1806. Katika karne ya 19 Frankfurt ilikuwa makao makuu ya Shirikisho la Ujerumani. Ilikuwa pia makao ya bunge la kwanza lililochaguliwa kwa uchaguzi huru katika Ujerumani mwaka 1848. Ikakua kuwa kitovu muhimu cha biashara na mawasiliano.

Mji uliharibiwa kabisa wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia na kujengwa upya tangu 1945. Katika Shirikisho la Jamhuri ya Ujerumani tangu 1949 Frankfurt ikawa mji mkuu wa kiuchumi wakati Bonn ilikuwa mji mkuu kisiasa.

## Usafiri 
Frankfurt zipo treni za barabarani, Treni za mji Frankfurt / Main (U-Bahn), treni za mkoani (S-Bahn) na treni za eneo (RB, RE).
Kuna huduma za masafa marefu ya reli kituoni kikuu, kituo cha kusini na kituo cha reli ya uwanjani wa ndege kuna huduma za mabasi ya masafa marefu kwenye Kituo cha mabasi la masafa marefu Frankfurt / Main na kituonibicha mabasi la uwanani wa ndege, terminali 2.

## Viungo vya nje 
* Visit Frankfurt 

Jamii:Miji ya Hesse
Jamii:Dola-Mji
Sri Lanka

[thumbnail|left|250px|[Ramani ya Sri Lanka.]]
**Sri Lanka** (pia **Sirilanka**, kwa Kisinhala Śrī Laṃkāva, kwa Kitamil Ilaṅkai; hadi mwaka 1972: **Ceylon**) ni nchi ya kisiwani katika Asia ya Kusini.

Iko karibu na ncha ya kusini ya rasi ya Uhindi katika Bahari Hindi. 

Nchi imekaliwa na watu walau kuanzia miaka ya 125,000 KK na ilizidi kupata umuhimu kutokana na mahali ilipo.

Mji mkuu ni Sri Jayawardenapura.

## Mikoa 
Sri Lanka ina mikoa 9:
* Sri Lanka Kati
* Sri Lanka Kaskazini Kati
* Sri Lanka Kaskazini
* Sri Lanka Mashariki
* Sri Lanka Kaskazini Magharibi
* Sabaragamuwa
* Sri Lanka Kusini
* Uva
* Sri Lanka Magharibi

Mikoa hiyo imegawanyika katika wilaya 25.

[left|thumbnail|150px|[Hekalu la Kihindu mjini Colombo.]]

## Watu
Idadi ya wakazi ni takriban milioni 22 (2020). 

Walio wengi (74.9%) ni Wasinhala ambao kwa kawaida ni wafuasi wa Ubuddha wa madhehebu ya Theravada (70.2%). Takriban 11.2% ni Watamili ambao wengi wao ni Wahindu (12.6%) na wanaishi hasa kaskazini mwa kisiwa. 

Lugha zao, Kisnhala na Kitamil ni lugha rasmi. Pia Kiingereza kinatambulika.

Kuna Wamori Waislamu (9.7%, hasa Wasuni) ambao wengi wao wanajiona machotara wa Kiarabu.

Pia kuna Wakristo (7.4%, hasa Wakatoliki 5.8%, halafu Waanglikana na Waprotestanti wengine) ambao vilevile baadhi yao ni machotara wa Kizungu (hasa wa Kireno na wa Kiholanzi). 

Karibu wananchi wote wanajali sana dini katika maisha yao.

## Tazama pia
* Orodha ya nchi kufuatana na wakazi

## Viungo vya nje 
;Serikali
* Official Sri Lankan Government Web Portal, lango la tovuti za serikali
* Official Web Portal lango la tovuti za bunge
* Official Government News Portal 
* Official Web Portal  lango la tovuti za rais
* Official website tovuti ya mahakama kuu

;Taarifa za jumla
* 
* Official site of the Department of Census and Statistics.
* Annual Report 2010  from the Ministry of Finance and Planning.
* Sri Lanka  from *UCB Libraries GovPubs*.
* 
* Sri Lanka profile from the BBC News.
* Sri Lanka in the Encyclopædia Britannica.
* Introducing Sri Lanka Overview of the country from Lonely Planet.
* Key Development Forecasts for Sri Lanka from International Futures.

;Historia
* Mahavamsa an ancient Sri Lankan chronicle written in the 6th century.
* Sketches of the Natural History of Ceylon by Sir James Emerson Tennent, 1861.

;Ramani
* 
* Sri Lanka Map katika Google Maps.

;Biashara
*World Bank Summary Trade Statistics Sri Lanka


Jamii:Nchi za visiwa
Jamii:Nchi za Asia
Jamii:Jumuiya ya Madola

Jamii:Nchi
Shamu

**Shamu** (kutokana na Kiarabu ٱلشَّام *ash-Shām*, inayomaanisha "[nchi] ya kaskazini") ni jina la eneo la kihistoria katika Mashariki ya Kati inayokaliwa leo hii na nchi za Syria, Lebanon, Palestina, Israeli na Yordani. Shamu, iliyojulikana kwa Waarabu kama *Bilād al-Shām* (بِلَاد الشَّام), ilikuwa mojawapo ya mikoa ya khalifa za Kiumaya, Kiabasi, na Kifatimi. 

Mipaka ya kijiografia ilikuwa mto Frati na milima ya Anatolia upande wa kaskazini, Bahari ya Mediteranea upande wa magharibi, Misri upande wa kusini na jangwa la Uarabuni upande wa mashariki.

Ni pia jina la kienyeji la mji wa Dameski linalotumiwa mara nyingi nchini Syria.

## Marejeo 
Jamii:Historia ya Syria
Jamii:Nchi za kihistoria za Asia
Jamii:Mashariki ya Kati
Ernst Ruska

alt=Kibao kilichoanzdikwa na kupachikwa kilichobeba baadhi ya taarifa za Ernst Ruska, ikiwemo tarehe ya kuzaliwa na kufaa kwake, jina na baadhi ya maneno mengine ya kijerumani|thumb|Kibao kilichoanzdikwa na kupachikwa kilichobeba baadhi ya taarifa za Ernst Ruska, ikiwemo tarehe ya kuzaliwa na kufaa kwake, jina na baadhi ya maneno mengine ya kijerumani
**Ernst August Friedrich Ruska** (25 Desemba 1906 &ndash; 27 Mei 1988) alikuwa fundisanifu wa umeme kutoka nchi ya Ujerumani. Hasa anajulikana kwa kubuni hadubini ya elektroni. Mwaka wa 1986, pamoja na Gerd Binnig na Heinrich Rohrer alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Fizikia**.
604 KK

Makala hii inahusu mwaka 604 KK (kabla ya Kristo).

## Matukio 
* Nebukadreza II anaanza utawala wake kama mfalme wa Babeli akimrithi baba yake Nabopolassar

## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 7 KK
Jamii:604 KK
Karne ya 8 KK

**Karne ya 8 KK** (= kabla ya Kristo) ni kipindi cha miaka mia kuanzia tarehe 1 Januari 800 KK na kuishia tarehe 31 Desemba 701 KK.

## Wakati wa karne ya 8 KK 
## Matukio 
 ya shaba ya Mbwamwitu wa Kapitoli pamoja na watoto pacha Romulo na Remo, walioongezwa katika karne ya 15. Hadithi inadai ndio waanzilishi wa Roma.]]
, mfalme wa Asiria, aliyekomesha ufalme wa Israeli.]]
*753 KK (21 Aprili): tarehe ya kimapokeo ya uanzishaji wa mji wa Roma
*740 KK: Ahazi anaanza kutawala ufalme wa Yuda.
*734 KK: Wagiriki wa Korintho wanaanzisha Sirakusa katika kisiwa cha Sicilia
*727 KK: Babuloni inajikomboa kutoka utawala wa Waashuru.
*722 KK: Ufalme wa Israeli unakomeshwa na mfalme wa Waashuru Sargon II.
*704 KK: Senakeribu anahamishia makao makuu ya Assyria huko Ninawi.
*700 KK hivi: Utunzi wa Upanishad, kitabu kitakatifu cha Uhindu.

## Watu 
*Nabii Amosi katika Israeli kaskazini
*Nabii Hosea katika Israeli kaskazini
*Nabii Isaya huko Yerusalemu
*Nabii Mika katika ufalme wa Yuda

## Viungo vya nje 
Jamii:Karne ya 8 KK
Kihindi

**Kihindi** (Devanagari: हिन्दी au हिंदी) ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Uhindi, Nepal, Afrika Kusini na Singapuri inayozungumzwa na Wahindi. Ni lugha ya kitaifa nchini Uhindi. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kihindi nchini Uhindi imehesabiwa kuwa watu milioni 258; tena kuna watu milioni 120 ambao huitumia lugha ya Kihindi kama lugha ya pili au ya mawasiliano. Wengine husema kwamba kinaeleweka kati ya theluthi mbili ya Wahindi wote yaani takriban watu milioni 650, na wasemaji wa Kihindi kama lugha ya kwanza ni zaidi ya milioni 180. Pia kuna wasemaji 361,000 nchini Afrika Kusini (2003), wasemaji 77,600 nchini Nepal (2011) na wasemaji 13,100 nchini Singapuri (2010). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kihindi iko katika kundi la Kiaryan au la lugha za Kihindi-Kiirani. Lugha za karibu ni pamoja na Kipunjabi, Kisindhi, Kigujarati, Kimarathi na Kibengali.

Lugha imetoka katika Sanskrit ya kale iliyokuwa lugha ya chanzo cha utamaduni wa Uhindi.

## Kihindi, Kiurdu na Kihindustani
Kihindi ni umbo la lugha ya Kihindustani nchini India. Kihindustani ilikuwa jina la pamoja katika Uhindi wa kaskazini kabla ya ugawaji wa mwaka 1947 mwisho wa ukoloni na kuanzishwa kwa nchi huru za Pakistan na India. Baada ya uhuru lugha ya pamoja ya awali iliitwa "Kihindi" upande wa India na "Kiurdu" upande wa Pakistan. Hali halisi lugha hizi mbili ni kama lugha 1 hata kama Urdu huandikwa kwa alfabeti ya Kiarabu na Kihindi kwa herufi za Devanagari.

## Viungo vya nje
*lugha ya Kihindi kwenye Multitree
*makala za OLAC kuhusu Kihindi
*lugha ya Kihindi katika Glottolog
*lugha ya Kihindi kwenye Ethnologue

Jamii:Lugha za Uhindi
Jamii:Lugha za Afrika Kusini
Jamii:Lugha za Nepal
Jamii:Lugha za Singapuri
Jamii:Lugha za Kihindi-Kiirani
Yordani (mto)

**Yordani** (kwa Kiebrania: נהר הירדן *nehar hayarden*; kwa Kiarabu: نهر الأردن *nahr al-urdun*) ni mto mdogo katika Mashariki ya Kati lakini ni kati ya mito inayojulikana sana duniani kwa sababu imetajwa mara nyingi katika Biblia. 

Hivyo katika dini za Uyahudi na Ukristo Yordani ina maana ya pekee: kwa Wayahudi unakumbusha tukio la Yoshua kuwaongoza babu zao kuuvusha pakavu wakati wa kuvamia nchi ya Kanaani. Kwa Wakristo unakumbusha pia ubatizo wa Yesu kwa mikono ya Yohane Mbatizaji.

Kwa sehemu kubwa ya njia yake uko chini ya usawa wa bahari na ni mpaka kati ya ufalme wa Yordani upande wa mashariki na maeneo ya Palestina na Israeli upande wa magharibi. 

Chanzo cha Yordani ni mito minne inayobubujika karibu na mlima Hermoni mpakani kwa Israeli, Lebanon na Syria.

Mito ya chanzo inaungana katika Israeli ya kaskazini. 

Yordani hupita eneo la Galilaya inapounda ziwa Genesareti na baada ya kutoka hapo inatelemka kwa kupindapinda mara nyingi hadi Bahari ya Chumvi. 

Mdomo wake uko m 400 chini ya usawa wa bahari, hivyo Yordani ni mto wa pekee kabisa duniani. 

Kiasi cha maji kwenye sehemu ya kusini ya mto kimepungua sana kwa sababu Israeli inavuta sehemu kubwa ya maji kwa ajili ya matumizi ya binadamu katika miji yake.

Bonde la Yordani ni sehemu ya kaskazini ya Bonde la Ufa la Afrika ya Mashariki linaloendelea katika bonde la Araba na kupita Bahari ya Shamu hadi kuonekana tena Eritrea.

Jamii:Mito ya Israeli
Jamii:Mito ya Palestina
Jamii:Mito ya Yordani
Jamii:Mito ya Biblia