open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vita vya tatu vya Kiyahudi

ya Palestina katika karne ya 1.]]
**Vita vya tatu vya Kiyahudi** dhidi ya Warumi (132–136 BK) vilifanyika hasa katika Yudea, sehemu ya Dola la Roma. 

Vilifuata vile vya kwanza (66-73) vilivyotokea katika Yudea na vya pili (115–117), hasa nje ya Palestina (Libya, Misri, Kupro na Mesopotamia).

Pamoja na ushujaa wa Wayahudi waliopigania uhuru wa nchi yao chini ya Simoni Bar Kokhba, hatimaye Warumi walipata ushindi, waliangamiza Wayahudi wengi, walifuta mamlaka yao ya ndani na kuwafukuza moja kwa moja kutoka Yerusalemu iliyojengwa upya kama mji wa Kiroma uliotwa "Aelia Capitolina". Wayahudi waliruhusiwa kuutembelea lakini waliweza kurudi tu baada ya uvamizi wa Kiislamu mnamo mwaka 638.

## Tanbihi
## Marejeo
* 
* Yohannan Aharoni & Michael Avi-Yonah, *The MacMillan Bible Atlas*, Revised Edition, pp.&nbsp;164–65 (1968 & 1977 by Carta Ltd.)
* *The Documents from the Bar Kokhba Period in the Cave of Letters (Judean Desert studies)*. Jerusalem: Israel Exploration Society, 1963–2002.
** Vol.&nbsp;2, "Greek Papyri", edited by Naphtali Lewis; "Aramaic and Nabatean Signatures and Subscriptions", edited by Yigael Yadin and Jonas C. Greenfield. ().
** Vol.&nbsp;3, "Hebrew, Aramaic and Nabatean–Aramaic Papyri", edited Yigael Yadin, Jonas&nbsp;C. Greenfield, Ada Yardeni, BaruchA. Levine ().
* W. Eck, 'The Bar Kokhba Revolt: the Roman point of view' in the *Journal of Roman Studies* 89 (1999) 76ff.
* Peter Schäfer (editor), *Bar Kokhba reconsidered*, Tübingen: Mohr: 2003
* Aharon Oppenheimer, 'The Ban of Circumcision as a Cause of the Revolt: A Reconsideration', in *Bar Kokhba reconsidered*, Peter Schäfer (editor), Tübingen: Mohr: 2003
* Faulkner, Neil. *Apocalypse: The Great Jewish Revolt Against Rome*. Stroud, Gloucestershire, UK: Tempus Publishing, 2004 (hardcover, ).
* Goodman, Martin. *The Ruling Class of Judaea: The Origins of the Jewish Revolt against Rome, A.D.&nbsp;66–70*. Cambridge: Cambridge University Press, 1987 (hardcover, ); 1993 (paperback, ).
* Richard Marks: *The Image of Bar Kokhba in Traditional Jewish Literature: False Messiah and National Hero*: University Park: Pennsylvania State University Press: 1994: 
* David Ussishkin: "Archaeological Soundings at Betar, Bar-Kochba's Last Stronghold", in: *Tel Aviv. Journal of the Institute of Archaeology of Tel Aviv University* 20 (1993) 66ff.
* Yadin, Yigael. *Bar-Kokhba: The Rediscovery of the Legendary Hero of the Second Jewish Revolt Against Rome*. New York: Random House, 1971 (hardcover, ); London: Weidenfeld and Nicolson, 1971 (hardcover, ).
* Mildenberg, Leo. *The Coinage of the Bar Kokhba War*. Switzerland: Schweizerische Numismatische Gesellschaft, Zurich, 1984 (hardcover, ).

## Viungo vya nje
* Wars between the Jews and Romans: Simon ben Kosiba (130-136 CE) , with English translations of sources.
* Photographs from Yadin's book *Bar Kokhba* 
* Archaeologists find tunnels from Jewish revolt against Romans by the Associated Press. *Haaretz* March 14, 2006
* Bar Kokba and Bar Kokba War *Jewish Encyclopedia*

Jamii:Historia ya Israeli
Jamii:Vita vya dini
Jamii:Karne ya 2
Jamii:Dola la Roma
Kaisarea Baharini

thumb|300px|Magofu ya mji.
.]]
 ya Kiroma.]]
.]]
.]]
**Kaisarea Baharini** (kwa Kigiriki Παράλιος Καισάρεια, *Parálios Kaisáreia*) ulikuwa mji wa Palestina kuanzia mwaka 10 KK hadi 1265 BK.

Kwa sasa ni sehemu ya Hifadhi ya Taifa la Israeli katika bonde la Sharon.

Ulianzishwa na mfalme Herode Mkuu ukawa makao ya liwali wa Dola la Roma aliyetawala Palestina.

Baadaye ukawa kituo muhimu cha Ukristo, ambapo Mtume Petro alibatiza akida Korneli na familia yake (Mdo 10:1-11:18).

Ndipo alipoishi Filipo mwinjilisti (Mdo 8:40) ambaye alimkaribisha Mtume Paulo kwa siku kadhaa (Mdo 21:8-10) katika moja ya nafasi yake ya kupitia mjini huko (Mdo 9:30; 18:22).

Baadaye Paulo alikaa gerezani huko kwa zaidi ya miaka miwili akisubiri kuhukumiwa, mpaka alipokata rufaa kwa Kaisari Nero (23:23; 15:1-13).

## Tanbihi
## Marejeo
*Joseph Patrich, "Caesarea in the Time of Eusebius" in  S. Inowlocki, C. Zemagni (eds.), *Reconsidering Eusebius: Collected papers on literary, historical, and theological issues* (2011), 1&ndash;24.
*
*

## Viungo vya nje
**Jewish Encyclopedia*: Cæsarea by the Sea
*PBS Frontline – Caesarea Maritima
*Archaeology of Caesarea
*Photo gallery of Caesarea Maritima 
*Photo gallery of Caesarea Maritima
* Gavriel Solomon, Caesarea National Park: Conservation Maintenance, Israel Antiquities Authority Site - Conservation Department

Jamii:Mtume Paulo
Yuda Barsaba

**Yuda Barsaba** alikuwa nabii (Mdo 15:32) na Mkristo maarufu wa Yerusalemu katika karne ya 1. 

Kadiri ya kitabu cha Matendo ya Mitume (katika Agano Jipya la Biblia ya Kikristo) Mtaguso wa Yerusalemu (50 hivi) ulipomalizika, alitumwa pamoja na Sila huko Antiokia ili waongozane na Mtume Paulo na Barnaba na kuwatangazia Wakristo wa huko maamuzi ya mtaguso (Mdo 15:22).

## Tanbihi 
Jamii:Manabii wa Agano Jipya
Jamii:Watakatifu wa Israeli
Yosefu Barsaba

thumb|Wanafunzi 70 wa Yesu, akiwemo Yosefu Barsaba.
**Yosefu Barsaba** (pia **Yusto**, yaani "Mwadilifu") alikuwa mmojawapo kati ya wafuasi wa kwanza wa Yesu.

Kwa msingi huo, baada ya kifo cha Yuda Iskarioti, akawa mmoja kati ya wawili waliopendekezwa kushika nafasi yake kama mtume, lakini bahati ilimuangukia Mathia (Mdo 1:21-26). 

Hata hivyo alifanya bidii katika uinjilishaji. Mapokeo ya Kikristo yanasimulia kwamba baadaye akawa askofu wa Eleutheropoli, alipofia dini.

Anaheshimiwa hivyo na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waarmenia kama mfiadini kwa jina la mtakatifu **Yusto wa Eleutheropoli**. Aliweza kuwa mmojawapo kati ya wakazi wengi waliouawa na Vespasian mwaka 68. 

Sikukuu yake huadhimishwa nao tarehe 20 Julai, 30 Oktoba na 9 Aprili. 

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* http://www.zeno.org/nid/20003011437 

Jamii:waliofariki karne ya 1

Jamii:Wafiadini Wakristo
Suzana (Injili)

**Suzana** ni mwanamke ambaye katika Injili ya Luka (8:3) anatajwa kati ya wafuasi wa Yesu Kristo.

Pamoja na wanawake wengine walikuwa wakitumia mali zao kumhudumia yeye na wanafunzi wake wengine. 

## Tanbihi
Mshanga

**Mshanga** (*Adenanthera pavonina*) ni mti mdogo wa familia Fabaceae. Umepata jina lake kwa sababu mbegu zake nyekundu hutumika kama shanga.

## Picha

Adenanthera pavonina 04.JPG|Majani
Adenanthera pavonina - flowers.JPG|Maua
Adenanthera pavonina113.JPG|Matumba mabichi
Adenanthera pavonina112.JPG|Matumba mabivu yaliyobanjika na kuonyesha mbegu nyekundu
Machadi.jpg|Mbegu

Jamii:Mharagwe na jamaa
Kadi karadha

[thumb|Mfano wa uso wa kadi karadha:1. Logo ya benki iliyotoa kadi2. [Chipu (kwenye "kadi janja")3. Alama ya usalama (hologramu)4. Namba ya kadi 5. Logo ya kadi6. Tarehe ya kumalizika kwa kadi 7. Jina la mwenye kadi 8. Chipu]]

**Kadi karadha** (au **Kadi ya mkopo** (kwa Kiingereza: credit card) ni kadi ya kulipia iliyotolewa kwa watumiaji (wamiliki wa kadi) ili kuwawezesha kulipa mfanyabiashara kwa bidhaa na huduma. 

Mtoaji wa kadi (kawaida huwa ni benki) anatoa mikopo kwa mmiliki wa kadi ambaye hulipa benki baadaye. Malipo yake hujumuisha riba.

Mkabidhi kadi (benki) huunda akaunti mzunguko na kumpa mmliki kadi mikopo ainati ambayo mwenye kadi anaweza kukopa fedha za kulipia ununuzi au fedha anazozihitaji.

Kwa maneno mengine, kadi ya mkopo hujumlisha kufanya malipo pamoja na mikopo zaidi.

Miundo tata ya anda katika viwanda vya kadi ya mkopo yaweza kumzuia mteja uwezo wa kulinganisha maduka, hii ni njia ya kuhakikisha kuwa viwanda hivi havina mashindano ya bei hivyo kupata faida iliyo juu.

Kutokana na wasiwasi wa shughuli kama hizo, sheria nyingi zimetumika kudhibiti malipo ya kadi za mkopo.

Kadi ya mkopo ni tofauti na kadi ya kulipa (charge card) ambayo huhitaji kulipa matumizi yote kwa ukamilifu baada ya mwezi, kinyume na kadi ya mkopo unaomwezesha mtumizi kuendeleza deni kulingana na riba anayotozwa juu yake. 

Kadi ya mkopo pia ni tofauti na kadi ya fedha (cash card) ambayo inaweza kutumiwa na mwenye kadi kama sarafu. 

Kadi ya mkopo pia ni tofauti na kadi ya malipo kwa kuwa kadi ya mkopo inahusisha mhusika wa tatu (benki) anayelipa muuzaji na baadaye anarejeshewa fedha hizo na mnunuzi, ilhali kadi ya malipo mnunuzi huchelewesha tu malipo hadi siku nyingine.

## Historia ya kadi ya mikopo 
Dhana ya kutumia kadi kufanyia malipo ilielezewa mwaka 1887 na Edward Bellamy katika novela yake *Looking Backwards*. Bellamy alitumia msamiati ‘kadi ya mkopo’ mara kumi na moja kwa novela hii ilhali alikuwa akirejelea kadi iliyotumika na wananchi kutumia pesa walizopewa na serikali pasipo kukopa, hivyo kufanya sawa na kadi ya debiti.

## Wizi wa kadi za mikopo 
Hatari kuu katika utumizi wa kadi ya mikopo ni wizi wa kadi yenyewe au maandishi yaliyomo kama vile jina, nambari ya akaunti ya benki na anwani yako. Wanaotumia kadi hizi huombwa kuwa makini zisije zikaibwa wakajikuta wameporwa pesa zao au kadi zao zikafanya manunuzi na mikopo bila ya wao kujua. Wizi huu hujulikana kama *identity theft*. Kuukwepa wafaa kujulisha kampuni iliyokupa kadi mara moja baada ya kuibiwa kadi. Wafaa pia uweke kadi yako mahala pema ambapo haitaporwa.

## Tanbihi
## Viungo vya nje 
* Kuhusu kadi karadha toka tovuti ya DMOZ  
* Kuhusu kadi karadhi imeelezwa zaidi toka tovuti ya nje 14 Oktoba 2019. 

Jamii:Uchumi
Wakala wa ukusanyaji madeni

**Wakala wa ukusanyaji madeni** ni kampuni maalumu inayokusanya madeni kwa niaba ya mkopeshaji, hasa pale ambapo pana ugumu wa kufanya hivyo.

Mara nyingi wakala huo hudai kwa ukali na kutumia mbinu zote za sheria ili kuhakikisha pesa zinarudi, na hivyo kupata sehemu yake katika marejesho.

## Viungo vya Nje 
* Makala ya gazeti ya New York Times kuhusu jinsi ya kupambana na wakala wa ukusanyaji wa madeni
* Mfano wa jinsi ya kujiondoa kwenye rekodi ya wakala
* Umuhimu wa kufanya kazi na wakala wa ukusanyaji madeni

Jamii:Uchumi
Pensacola

thumbnail|right|280px|Sehemu ya mji wa Pensacola
**Pensacola** ni jiji huko Florida, liliopo Marekani. Ni kitovu cha kata ya Escambia.

Jamii:Miji ya Marekani
Jamii:Florida
Vita vya pili vya Kiyahudi

ya Dola la Roma baada ya mwaka 120.]]
**Vita vya pili vya Kiyahudi** dhidi ya Warumi (115–117 BK) vilifanyika hasa nje ya Palestina (Libya, Misri, Kupro na Mesopotamia), tofauti na vile vya kwanza (66–73) na vya tatu (132–136) vilivyofanyika hasa Yudea.

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*"BAR KOKBA AND BAR KOKBA WAR" article from Jewish Encyclopedia  (public domain)
*"Cyprus: In Roman Times" article from Jewish Encyclopedia  (public domain)
*"Cyrene" article from Jewish Encyclopedia  (public domain)
* "The revolt against Trajan ", from livius.org 
*Nicene and Post-Nicene Fathers, Eusebius, *Ecclesiastical History*, 4.2.

Jamii:Dola la Roma
Jamii:Historia ya Israeli
Jamii:Vita vya dini
Jamii:Karne ya 2
Jamii:Historia ya Libya
Jamii:Historia ya Misri
Jamii:Historia ya Kupro
Jamii:Historia ya Iraq
Mapigano ya Cuito Cuanavale

**Mapigano ya Cuito Cuanavale** ya mwaka 1987-1988 ni tukio muhimu la Vita vya wenyewe kwa wenyewe mchini Angola na Vita vya mpakani Afrika Kusini. 

Mapigano haya yalihusisha Jeshi la Wananchi wa Angola (FAPLA) likiungwa mkono na Cuba upande mmoja, na Umoja wa Kitaifa wa Uhuru wa Angola (UNITA) wakisaidiwa na Jeshi la Ulinzi la Afrika Kusini (SADF) upande mwingine. 

Mapambano yalifanyika karibu na uwanja wa ndege muhimu wa Cuito Cuanavale na mji mdogo wa jina hilo, ili kuzuia shambulio kubwa la FAPLA dhidi ya UNITA huko Jamba na Mavinga. 

## Viungo vya nje
* Mapigano ya Cuito Cuanavale
* Vita vilivyosahaulika
* Vifaru vya Cuba Cuito Cuanavale

Jamii:Historia ya Afrika Kusini
Familia takatifu

wa Juan Simón Gutiérrez.]]

.]]

 (1515-1565), *Familia takatifu na Malaika*, 1540 hivi.]]
**Familia takatifu** katika Ukristo ni hasa ile iliyoundwa na Mtoto Yesu, Bikira Maria na mtakatifu Yosefu. 

Kwa imani ya Wakristo ni kwamba Mungu alipomtuma Mwanae pekee kujifanya mtu hakutaka azaliwe nje ya familia, kwa kuwa hiyo ndiyo mpango wake asili kwa ajili ya watu tangu alipoumba Adamu na Eva akawabariki wazaliane.

Heshima kwa Familia takatifu katika Kanisa Katoliki ilianzishwa rasmi na Fransisko wa Laval, askofu wa kwanza wa New France (Kanada) katika karne ya 17.

## Katika Injili 
Injili ya Mathayo na ile ya Luka zina habari kadhaa kuhusu maisha ya familia hiyo  iliyoanza kwa kufuata taratibu za Wayahudi: mwanamume alitoa mapema posa na mahari, hata hivyo hakuanza kuishi na mke wake hadi baada ya mwaka mmoja.

Ni wakati huo wa katikati kwamba, kadiri ya Injili, Maria alipata mimba kwa uwezo wa Roho Mtakatifu. Baada ya Yosefu kujulishwa, ndipo alipomchukua nyumbani asifanye naye tendo la ndoa walau hadi alipomzaa mtoto Yesu.

Baada ya Yesu Kristo kuzaliwa Bethlehemu, Injili hizo zinasimulia matukio ya kutahiriwa kwake siku nane baadaye, kutolewa hekaluni siku arubaini baadaye, kukimbilia Misri, kurudi Nazareti na hija ya pamoja kwenda Yerusalemu. Katika hayo yote Yosefu, Maria na Yesu wako pamoja. 

Baada ya tukio hilo la mwisho, ambapo mtoto alikuwa na umri wa miaka 12, Yosefu hatokei tena katika Injili, hivi kwamba wengi wanafikiri alifariki kabla Yesu hajaanza utume wake.

## Katika liturujia 
Sikukuu ya Familia takatifu inaadhimishwa na Kanisa la Kilatini mwishoni mwa kila mwaka, kati ya Noeli (25 Desemba) na sherehe ya Mama wa Mungu (1 Januari). Lengo ni kufanya familia hiyo iwe kielelezo cha nyingine zote ziishi kitakatifu kwa jinsi inavyohusiana na mambo ya msingi ya maisha ya binadamu wote.

## Tanbihi 
## Marejeo ya Kiswahili
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 472-473
* Maurice Soseleje, Kalendari yetu – Maisha ya Watakatifu – Toleo la pili – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1986 – ISBN 9976-63-112-X, uk. 11
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 409-411

## Viungo vya nje 
* Remarks of Benedict XVI on the Feast of the Holy Family
* Pope Francis. "Homily on the Feast of the Holy Family", Vatican Radio, December 27, 2015 

Jamii:Sikukuu za Ukristo
Marcos Rojo

thumb|Marcos Rojo (2015).
**Marcos Rojo** (alizaliwa tarehe 20 Machi 1990) ni mchezaji wa Argentina ambaye anacheza Manchester United na timu ya taifa ya Argentina kama beki.

Klabu ya kwanza kuichezea ni Estudiantes de La Plata ambapo mwaka 2009 alifanikiwa kushinda kombe la Copa Libertadores.Mwaka 2012 alijiunga na Sporting CP baada ya miaka miwili alihamia Manchester United kwa ada ya Euro milioni 16 ambapo anacheza mpaka sasa.

Jamii:Waliozaliwa 1990
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji mpira wa Argentina
Eksirei

[alt=Eksirei|thumb|Eksirei ikionyesha [saratani ya mapafu.]]
**Eksirei** (kwa Kiingereza: X-ray) ni aina ya mionzi ya umeme. Eksirei ni mawimbi ya mionzi ya X. 

Eksirei ina urefu wa wimbi mfupi, na hivyo zina nishati kubwa zaidi kuliko mionzi urujuanimno. Hizo zina urefu wa wimbi mfupi sana kuliko mwanga unaoonekana (mwanga ambao tunaweza kuona). Mionzi yenye urefu wa wimbi mfupi (nishati zaidi) kuliko eksirei inaitwa mionzi ya Gamma. Hizi ni sehemu zote za wigo wa umeme.

Urefu wa wimbi wa eksirei hufunika mahali mbalimbali. Eksirei nyingi zina  urefu wa wimbi katika kiwango cha 0.01 hadi 10 nanometa. Hii inafanana na mawimbi katika petahezi 30 hadi exahezi 30 (3 × 1016 Hz hadi 3 × 1019 Hz) na nguvu katika kiwango cha 100 eV hadi 100 keV.

Eksirei inaweza kupita kwenye vitu vingi yabisi. Kwa sababu hii, huchukua picha, kwa mfano za mifupa ndani ya mwili.

X-ray nyingi huwa na kiwango cha juu cha kuanzia 0.01 hadi 10 nanometers, sawa na mzunguko katika petahertz 30 hadi 30 exahertz (3 × 1016 Hz hadi 3 × 1019 Hz) na nguvu katika kiwango cha 100 eV hadi 100 keV. Wavelengths ya X ni fupi zaidi kuliko za mionzi ya UV na kwa muda mrefu kuliko yale ya mionzi ya gamma. 

Katika lugha nyingi, mionzi ya X inajulikana kwa maneno yenye maana ya mionzi ya Röntgen, baada ya mwanasayansi wa Ujerumani Wilhelm Röntgen, ambaye mara kwa mara anajulikana kama mvumbuzi, na ambaye aliita jina la X-radiation kwa maana ya aina isiyojulikana ya mionzi. 

Eksirei ni pia jina la mashine maalumu inayotumia mionzi hiyo kupiga picha ili kusaidia uchunguzi wa viungo vya ndani ya mwili.

Jamii:Tiba
Malko

, Brooklyn Museum, Marekani.]]
**Malko** ni mwanamume wa karne ya 1 ambaye alikuwa mtumishi wa kuhani mkuu wa Israeli.

Ni maarufu kwa sababu anatajwa katika Injili kama mmojawapo kati ya watu waliokwenda katika bustani ya Gethsemane usiku wa kuamkia Ijumaa Kuu ili kumkamata Yesu Kristo. 

Alipomfikia tu, Mtume Petro, akiwa na upanga, alimkata sikio la kulia katika juhudi zake za kumuokoa Yesu. Tukio hilo linapatikana katika Injili zote nne: Math 26:51; Mk 14:47; Lk 22:50-51 na Yoh 18:10-11. Kumbe jina la mtu aliyepigwa linatajwa na Yohane tu.

Upande wake, Luka peke yake anasimulia kuwa Yesu alirudisha sikio lililokatwa mahali pake: ndio muujiza wake wa mwisho, nao ulitendwa kwa ajili ya adui kama utekelezaji wa fundisho lake la kwamba ni lazima kuwatendea mema wanaotutenda mabaya.

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*

Jamii:Miujiza ya Yesu
Future

**Nayvadius DeMun Cash** (jina la kuzaliwa Nayvadius DeMun Wilburn; anajulikana zaidi kwa jina lake la kisanii **Future**; alizaliwa Atlanta, jimboni Georgia, 20 Novemba 1983) ni mwimbaji, mwandishi, mtayarishaji wa rekodi wa Marekani aliyeshinda Tuzo la Grammy. 

Alikulia Atlanta. Alianza kushiriki katika muziki kama sehemu ya ushirikiano wa familia ya Dungeon, ambako aliitwa "Future". 

Baada ya kumaliza mfululizo wa mixtapes kati ya mwaka 2010 na 2011, alisaini mkataba mkubwa na lebo iitwayo Epic Records. 

Mwezi Aprili 2012 alitoa albamu iitwayo Pluto. 

Mwezi Aprili 2014 alitoa albamu nyingine iitwayo Honest.

## Diskografia
### Albamu za studio
* *Pluto* (2012)
* *Honest* (2014)	
* *DS2* (2015)
* *Evol* (2016)
* *Future* (2017)
* *Hndrxx* (2017)
* *The Wizrd* (2019)

### Kandamseto
* *Beast Mode*  (2015)
**What a Time to Be Alive*  (2015)
**Super Slimey*  (2017)
**Beast Mode 2*  (2018)
**Wrld on Drugs*  (2018)

## Marejeo
## Viungo vya nje
* Tovuti ramsi ya Future 

Jamii:Waliozaliwa 1983
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanamuziki wa Marekani
Crazy Desire

**"Crazy Desire"** ni filamu iliyotoka 2013 nchini Tanzania. Filamu inachezwa na Jacqueline Wolper, Abdul Ahmed, Charles Magali, Shani Aliphani na Alice Bagenzi. Filamu imeongozwa na Frank Lutego ambaye pia amesimama kama mtayarishwa wa filamu hii. Filamu inamwelezia Patricia msichana mwenye uwezo mkubwa wa kifedha, ambaye anatumia pesa zake kama fimbo ya kununulia wanaume kimapenzi. Filamu inaonesha jinsi kwamba mapenzi hayahitaji pesa bali upendo wa dhati.

## Marejeo 
Jamii:Filamu za 2013
Jamii:Filamu za Tanzania
Mkuruti

**Mikuruti** (*Baphia* spp.) ni miti ya familia Fabaceae. Inatokea Afrika kusini kwa Sahara tu na spishi nyingi zinakua katika misitu ya mvua. Ubao hupendwa sana kwa kutengeneza vitu vidogo, k.m. mipini ya visu. Hutumika pia kwa kutengeneza rangi nyekundu.

## Spishi za Afrika ya Mashariki
* *Baphia abyssinica*, Mkuruti Habeshi
* *Baphia bequaertii*
* *Baphia burttii
* *Baphia capparidifolia*
* *Baphia cordifolia*
* *Baphia kirkii*, Mkuruti Pwani
* *Baphia longipedicellata*
** *Baphia l. keniensis*, Mkuruti wa Kenya
* *Baphia macrocalyx*
* *Baphia marceliana*
* *Baphia massaiensis*, Mhingiri au Mkuruti Masai
* *Baphia pauloi*, Mkuruti wa Kimboza
* *Baphia puguensis*, Mkuruti wa Pugu
* *Baphia punctulata*
* *Baphia semseiana*, Mkuruti wa Ifakara
* *Baphia wollastonii*

## Picha

African sandalwood (Baphia nitida) 1.jpg|Majani ya *Baphia nitida*
African sandalwood flower 2.jpg|Maua ya *Baphia nitida*
Baphia nitida (24997171924).jpg|Ua la *Baphia nitida''

Jamii:Mharagwe na jamaa
Hayya (kundinyota)

**Hayya** (kwa Kilatini na Kiingereza *Serpens*) .  ni jina la kundinyota kwenye angakaskazi ya Dunia yetu. 

## Mahali pake
Hayya - Serpens iko katika ukanda wa Njia Nyeupe.

Hili ni kundinyota la pekee linalopatikana angani kwa sehemu mbili za pekee zinazotengwa na kundinyota la Hawaa (Ophiuchus). Sehemu mbili zinaitwa **Serpens Caput** (kichwa cha Hayya au nyoka) upande wa magharibi na **Serpens Cauda** (Mkia wa Hayya au nyoka) upande wa mashariki. Katikati ya pande hizi mili iko Hayya au Ophiuchus anayetazamia kuwa anabeba nyoka.

Sehemu ya **Kichwa cha Hayya** (Serpens Caput) linapakana na makundinyota jirani ya Mizani *(Libra)*, Mashuke   *(Virgo)*, Bakari *(Bootes)*, Kasi ya Masakini *(Corona Borealis)*, Hawaa *(Ophiuchus)* na  Rakisi *(Hercules)*.

Ng'ambo ya Hawaa ipo sehemu ya pili **Mkia wa Hayya** na hii linapakana na Mshale *(pia Kausi na lat. Sagittarius)*, Ngao *(Scutum)*, Ukabu *(Aquila)* na  Hawaa *(Ophiuchus)*.

## Jina
Hayya (Kiarabu: حية‎ *ḥayya*; Kilatini: Serpens) lilijulikana vile kwa mabaharia Waswahili tangu miaka mingi wakifuata njia yao baharini wakati wa usiku kwa msaada wa nyota. .

Serpens - Hayya ni kati ya makundinyota yaliyotajwa tayari na Klaudio Ptolemaio katika karne ya 2 BK. “Serpens” au Hayya inantaja nyoka mkubwa anayeshikwa na Hawaa (Ophiuchus). Katika mitholojia ya Kigiriki huyu alikuwa Asklepios, mungu wa tiba na nyoka ilikuwa ishara ya nguvu ya dawa linaloweza kuua na kupona.

Hayya iko pia katika orodha ya makundinyota 88 ya Umoja wa kimataifa wa astronomia  kwa jina la Serpens. Kifupi chake rasmi kufuatana na UKIA ni 'Ser'.

## Nyota
Hayya - Serpens ni kundinyota kubwa yenye nyota nyingi. Unukalhai  au α Serpentis ni nyota angavu zaidi iliopo katika sehemu za Caput Serpentis. Ni jitu jekundu lenye mwangaza unaoonekana wa mag 2.6 ikiwa umbali wa mwakanuru 73 na Dunia.  

## Tanbihi
## Marejeo
* Richard Hinckley Allen: Star-Names and their Meanings; kwa G. E. Stechert New York, Leipzig, London, Paris 1899, “Argo Navis” ukurasa 63 ff (online hapa kwenye archive.org)
* Jan Knappert, 1993: The Swahili Names of Stars, Planets and Constellations; The Indian Ocean Review September 1993 Volume 6 No. 3 September 1993, kurasa 6-7,  ISSN 1031-2331

## Viungo vya Nje
* Constellation Guide: Serpens constellation
*Serpens & Ophiuchus, "Stars", kwenye tovuti ya Prof Jim Kaler, University of Illinois, iliangaliwa Oktoba 2017
* Star Tales – Serpens, tovuti ya Ian Ridpath, iliangaliwa Oktoba 2017
* The Deep Photographic Guide to the Constellations: Serpens
Kimadhi-Madhi

**Kimadhi-Madhi** (au **Kimuthimuthi**) kilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Wamadhi-Madhi katika jimbo la New South Wales. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea Kimadhi-Madhi, yaani lugha imetoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimadhi-Madhi kiko katika kundi la Kikulin.

## Viungo vya nje
*lugha ya Kimadhi-Madhi kwenye Multitree
*makala za OLAC kuhusu Kimadhi-Madhi 
*lugha ya Kimadhi-Madhi katika Glottolog
*lugha ya Kimadhi-Madhi katika Ethnologue

Jamii:Lugha za Australia
Arusi ya Kana

, karne ya 14.]]

**Arusi ya Kana** iliyo maarufu ni ile ambayo waliihuduria Bikira Maria na Yesu Kristo pamoja na wanafunzi wake  kama inavyosimuliwa na Injili ya Yohane (2:1-11) .

Divai ilipokwisha, Bikira Maria alimhimiza mwanae ajihusishe, ikawa hivyo kwamba Yesu alifanya muujiza wake wa kwanza  kwa kugeuza mapipa ya maji kuwa divai bora akidhihirisha utukufu wake hata wanafunzi wake wakamuamini . 

Umuhimu wa tukio hilo ni hasa kwamba ni ishara ya Yesu kuwa bwanaarusi anayemleta Roho Mtakatifu kwa wingi kuwe na furaha katika utimilifu wa Agano Jipya (divai) badala ya hatua ya maandalizi ya Agano la Kale (maji). 

## Katika sanaa
Arusi ya Kana imechorwa mara nyingi katika historia ya sanaa.

File:Gerard David - The Marriage at Cana - WGA6020.jpg|*Arusi ya Kana*, 1500 hivi, Gerard David, Musée du Louvre, Paris, Ufaransa
File:Marten de Vos Cana.jpg|thumb|200px|*Arusi ya Kana* kadiri ya Maerten de Vos, 1596 hivi
File:Jan Cornelisz. Vermeyen 006.jpg|Wito wa Mtume Yohane katika arusi ya Kana kadiri ya Jan Cornelisz Vermeyen
File:Jacopo Tintoretto - Marriage at Cana - WGA22470.jpg|Jacopo Tintoretto - Arusi ya Kana, 1561 
File:Giorgio Vasari - Marriage at Cana - WGA24290.jpg|Giorgio Vasari - Arusi ya Kana 

## Tazama pia
* Miujiza ya Yesu
* Utume wa Yesu
* Ndoa (sakramenti)
* Mifano ya Yesu

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*Shea, Mark. "The Significance of the Wedding at Cana", *National Catholic Register*, September 10, 2012

Jamii:Rozari
Skapulari

wa Sitoo wakiwa wamevaa skapulari nyeusi juu ya kanzu yao nyeupe.]]
**Skapulari** (kutoka neno la Kilatini *scapulae*, "mabega") ni vazi la Kikristo linalong'inginia kutoka shingoni. 

Zipo aina mbili: ile ndefu kwa ajili ya wamonaki na nyingine fupi sana (pengine ni vipande vidogo vya kitambaa vilivyounganishwa kwa kamba) kwa ajili ya walei wanaoshiriki namna yao karama ya utawa fulani. 

Rangi inatofautiana kadiri ya shirika.

## Tanbihi
## Vyanzo
* Rule of St Benedict, ch. 55 (Latin)
* Rule of St Benedict, ch. 55 (English translation)
* John Cassian, Institutes, "On the Dress of the Monks"

## Viungo vya nje
**Makala**
* Example of a scapular that forms part of a religious habit (Dominican friars)
* The Brown Scapular of Our Lady of Mount Carmel
* On the 250th Anniversary of the Giving of the Scapular Ujumbe wa Papa Yohane Paulo II
* A Catechesis on the Brown Scapular 
* University of Dayton - Guide to the Marian devotional scapular collection
Mahaba Niue

**""** ni jina la filamu ya vichekesho iliyotoka 2013 kutoka nchini Tanzania. Ndani yake anakuja Simon Mwapangata, Jacqueline Wolper, Haji Salum na Zubery Mohamed. Filamu imeongozwa na Rashid Mrutu na kutayarishwa na Steps Entertainment na Simulizi African Entertainment. Filamu inahusu mambo ya wivu kupita kiasi katika suala zima la mapenzi na kuhusu ndoa kwa wanawake warembo na changamoto zake.

## Marejeo 
Jamii:Filamu za 2013
Jamii:Filamu zilizoongozwa na Rashid Mrutu
Jamii:Filamu za Tanzania
I am Not Your Brother

**""** ni jina la filamu iliyotoka 2013 kutoka nchini Tanzania. Ndani yake anakuja Jacqueline Wolper, Joseph Mzambala, Yekonia Watson, Mohammed Fungafunga. Filamu imeongozwa na Ema Daniel na kutayarishwa na Ombeni Kachota. Filamu inahusu kijana anayewaua wazazi wake ili aweze kurithi mali na mwisho wake unakuwa mbaya.

## Marejeo 
Jamii:Filamu za 2013
Jamii:Filamu zilizoongozwa na Ema Daniel
Jamii:Filamu za Tanzania
Tabenakulo

la Dubuque, Iowa.]]
, Ubelgiji.]]
, Ufaransa.]]
 ya Golgotha (Kanisa la Kaburi, Yerusalemu. Katikati ipo tabenakulo ya Kiorthodoksi.]]
, Moscow, Russia.]]
**Tabenakulo** ni sanduku imara la kuhifadhia sakramenti ya ekaristi katika baadhi ya madhehebu ya Ukristo, hasa Kanisa Katoliki, la Kiorthodoksi na ushirika wa Anglikana na pengine hata kati ya Walutheri.

Desturi hiyo inategemea imani kuhusu Yesu Kristo kuendelea hata baada ya Misa kwisha kuwemo katika mkate uliowekwa wakfu. 

Lengo la kutunza hiyo sakramenti inayosadikiwa kuwa "Mwili wa Kristo" ni kuweza kuipeleka kwa wagonjwa wasioweza kushiriki Misa yenyewe. 

Hata hivyo, kwa kuwa Wakristo hao wanaamini humo ndani Yesu yumo, tabenakulo inakuwa kivutio hasa kwa sala binafsi.

## Tanbihi
*

## Marejeo
*Freestone, W. H. (1917) *The Sacrament Reserved*. (Alcuin Club Collections; 21.)
*King, Archdale A. & Pocknee, Cyril E. (1965). *Eucharistic Reservation in the Western Church*. New York: Sheed and Ward. 
*Maffei, Edmond (1942) ''La réservation eucharistique jusqu'à la Renaissance*. Brussels: Vromant
*Raible, F. (1908) *Der Tabernakel einst und jetzt: eine historische und liturgische Darstellung der Andacht zur aufbewahrten Eucharistie*
*Stone, Darwell (1917) *The Reserved Sacrament* (Handbooks of Catholic Faith and Practice.)
*Timmermann, Achim (2009) *Real Presence: Sacrament Houses and the Body of Christ, c. 1270–1600''. Turnhout: Verlag Brepols Publishers NV 

## Viungo vya nje
*Tabernacle article in the Catholic Encyclopedia at Newadvent.org
*Tabernacle (liturgical) article in Orthodoxwiki.org
Kioo cha rangi

ya Yesu katika kanisa kuu la Milano, Italia.]]
 katika kanisa kuu la Augsburg, Ujerumani, 1130 hivi.]]
 la basilika la Santa Maria degli Angeli e dei Martiri, Roma, Italia.]]
, 1930 hivi.]]
**Kioo cha rangi** (kwa Kiingereza "stained glass") ni aina ya sanaa inayotumia rangi mbalimbali za kioo kuonyesha sura maalumu au kupendeza tu kwa uzuri.

Kwa kawaida kinatumika katika madirisha, hasa ya makanisa, lakini asili yake ni Dola la Roma katika karne ya 1.

## Viungo vya nje
Jamii:Sanaa
Jamii:Majengo
Chaguo Langu

**""** ni jina la filamu iliyotoka 2012 kutoka nchini Tanzania. Ndani yake anakuja Jacqueline Wolper, Single Mtambalike na Adam Kuambiana. Filamu imeongozwa na Mtambalike na kutayarishwa na Bulls Entertainment. Filamu inaelezea hadithi ya binti aliyelelewa katika mazingira ya dini kupita kiasi, lakini anakutana na changamoto ya kufuata tabia zisizo za kimaadili hasa mumewe kutaka avae mavazi yasiyoendana na maadili aliyokuziwa nayo. Baadaye anapata vishawishi kadhaa kutoka kwa mganga wa kienyeji na kumpoteza mumewe katika mazingira ya kichawi.

## Viungo vya Nje
* 

## Marejeo 
Jamii:Filamu za 2012
Jamii:Filamu zilizoongozwa na Single Mtambalike
Jamii:Filamu za Tanzania
Ziara

**Ziara** (kwa Kiingereza: trip au travel) ni nomino inayoashiria kutembea au kuzuru mahala fulani. Inawezekana ukafanya ziara pahala ambapo ni ng'ambo na nchi yako au hata ndani ya nchi yako. 

Ziara yaweza kufanywa na mtu mmoja au hata kundi la watu. Ziara hufanywa na familia sanasana wakati wa likizo wakati watoto wako nyumbani na wazazi wamepewa ruhusa ya kupumzika nyumbani.
thumb|Ziara kwa ndege
Yaweza kufanyika kwa mbinu tofauti za usafiri kama miguu, baiskeli, gari, garimoshi, meli au hata ndege. 

## Madhumuni ya ziara 
Ziara hufanyika kwa sababu tofauti. Waweza ukazuru mahala kwa sababu hizi:
* Kujifurahisha
* Kupumzisha akili na mwili
* Kuona mageni
* Kujua jamii nyingine na kukagua wanavyofanya mambo
* Kuchukua wakati kutengeneza uhusiano na watu wengine wa mahala tofauti

thumb|Usafiri kwa gari moshi

## Historia ya ziara 
Zamani ziara zilifanywa kwa minajili ya kutafuta riziki au kwa sababu ya usalama iwapo ulipo hapana chakula cha kutosheleza jamii yako au kuna usalama duni. Ziara pia zilifanywa kwa sababu ya biashara za kuchuuza watumwa na bidhaa kama chumvi na mifugo. 

Kwa leo hii, ziara hufanywa kwa madhumuni haya lakini watu wamekuwa wakifanya ziara sanasana kwa madhumuni ya raha. Kwa mfano, Wazungu hutembelea Afrika ili waweze kuona wanyamapori na pia kuangalia jamii za Kiafrika. Watu hutembea nchini Israeli ili waweze kusali na kufuata kumbukumbu za Biblia. Watu hutembelea jijini York, Uingereza waweze kuona York Minster na The National Railway Museum. Watu hutembea jijini Las Vegas waweze kucheza kamari na kujitosa katika anasa.

## Viungo vya nje 
Jamii:Utalii
Antonio Rosmini

**Antonio Francesco Davide Ambrogio Rosmini-Serbati** (Rovereto, 25 Machi 1797 - Stresa, 1 Julai 1855) alikuwa padri na mwanafalsafa wa Italia aliyejihusisha na uhuru na umoja wa nchi yake. 

Alianzisha shirika la Upendo (Warosmini).

Baada ya falsafa yake kupingwa muda mrefu, tarehe 18 Novemba 2007 alitangazwa mwenye heri kwa mamlaka ya Papa Benedikto XVI.

## Maandishi
Yaliyo muhimu zaidi ni: 
*
**The Principles of Moral Science* (1831)
**The Restoration of Philosophy in Italy* (1836)
**The Philosophy of Right* (1841–45)
The following have also been translated into English:
*
*
*
*
*'Psychology'' (Anonymous) (1884–88)
*
*
*

## Tanbihi
## Marejeo
*
*
* Includes a biographical sketch and bibliography.
*
:

*
*

## Viungo vya nje
* 
* 
*https://web.archive.org/web/20070929041039/http://www.beatificazionerosmini.it/ Website about beatification ceremony
Lidano

[thumb|[Nyumba alipozaliwa.]]
**Lidano, O.S.B.** (Antinum, 1026 - Monte Cassino, 1118) alikuwa abati Mbenedikto anayesifiwa kwa kukausha madimbwi ya Lazio kusini, Italia, na kwa kuanzisha monasteri ya Sezze katika Dola la Papa. 

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 2 Julai.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:watawa waanzilishi
Bernardino Realino

[thumb|[Masalia yake huko Lecce.]]
**Bernardino Realino, S.J.** (Carpi, Emilia-Romagna, 1 Desemba 1530 – Lecce, Puglia, 2 Julai 1616) alikuwa padri wa Italia na mtawa wa Shirika la Yesu maarufu kwa mahubiri yake, kwa toba na kwa huduma zake kwa maskini, wagonjwa na wafungwa 

Kabla ya hapo alisomea sheria na kufanya kazi serikalini. 

Realino alitangazwa mwenyeheri na Papa Leo XIII mwaka 1896, halafu mtakatifu na Papa Pius XII tarehe 22 Juni 1947.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 2 Julai.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Vyanzo
* Attwater, Donald and Catherine Rachel John. *The Penguin Dictionary of Saints*. 3rd edition. New York: Penguin Books, 1993. ISBN 0-14-051312-4.

## Viungo vya nje
* Hagiography Circle 
* Saints SQPN
* Santi e Beati
Augustino Zhao Rong

**Augustino Zhao Rong** (Wuchuan, 1746 hivi - Chengdu, Majira ya kuchipua 1815) alikuwa padri wa China ambaye alifungwa na hatimaye kuuawa kwa ajili ya imani ya Kikristo nchini mwake.

Kabla ya kuongokea dini hiyo alikuwa askari.

Papa Yohane Paulo II alimtangaza mtakatifu tarehe 1 Oktoba 2000 pamoja na wengine 119. 

Sikukuu yake na ya wenzake huadhimishwa tarehe 9 Julai.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Watakatifu wa China
Yosefu Yuan Zaide

Wakatoliki wa China.]]
**Yosefu Yuan Zaide** alikuwa padri wa China aliyefia Ukristo kwa kunyongwa huko Chengdu 24 Juni 1817.

Papa Yohane Paulo II alimtangaza mtakatifu mfiadini mwaka 2000. 

Sikukuu yake na ya wenzake 119 huadhimishwa tarehe 9 Julai, lakini ya kwake mwenyewe tarehe 24 Juni.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1766

Jamii:Watakatifu wa China
Dada Kidawa

**"Dada Kidawa - Sister Kidawa"** ni jina la albamu ya nyimbo mchanganyiko ya muziki wa dansi kutoka nchini Tanzania. Albamu imekusanya nyimbo za miaka ya 1960-na-1970 na kuziweka pamoja. Albamu ilitolewa tarehe 15 Agosti, 1995. Jina la albamu ni chaguo la wimbo kutoka katika orodha ya nyimbo walizochagua, wimbo umeimbwa na Western Jazz Band. Baadhi ya nyimbo za humu ni pamoja na Naumiya ya Cuban Marimba Band, Muungano Tanzania ya Kilwa Jazz Band, Sisi Vijana Wema ya National Jazz Band, Mpenzi Sema ya Dar es Salaam Jazz Band na Mpenzi Zaina ya Njohole Jazz Band.  Kulingana na mhakiki wa masuala ya muziki wa Marekani, Robert Christgau, anasema nyimbo nyingi za miaka ya 1960 za Tanzania zilikuwa zinachukua muundo wa midundo na mitindo ya Kikongo na kuifanya ya Kitanzania.    
   
Ametolea mfano wimbo wa Njohole Jazz Band, "Mpenzi Zaina" na wa Dares Salaam Jazz Band, "Mpenzi Sema". Tabia hii ya kuchukua midundo ya Kikongo na Kuitanzania ilikuwa kawaida sana katika miaka ya 1950 na 1960 mwanzoni. Hadi hapo serikali ilipopiga marufuku kukopi nyimbo za Kikongo, hasa baada ya uhuru ilikuwa lazima watunge nyimbo za kusifu juhudi za serikali na chama tawala wakati huo. Bendi hasa zilizokuwa zinaiga moja kwa moja midundo ya Kikongo Tanzania zilikuwa tatu, DAR Jazz, Western Jazz na Kilwa Jazz. Hizo hasa zilichukua midundo ya Kikongo na kuipiga kwa Kitanzania.      

Katika miaka ya 1960 mwanzoni, sehemu kubwa ya wasanii walitunga nyimbo za kuisifu TANU na wanaharakati wa uhuru wa Tanganyika. Baada ya uhuru nyimbo nyingi za siasa zilitungwa. Kuhamasisha kulima, elimu, kuondoa mabalaa ya njaa, nyimbo za kuhamasisha ufanisi kazini, nyimbo za kuhamasisha sera za ujamaa na kujitegemea na kadhalika.   
## Orodha ya nyimbo
Hii ni orodha ya nyimbo zinazopatikana katika albamu hii.
#Salaam Kwa Jumla - Cuban Marimba Band
#Tunda Bichi - Kiko Kids Jazz
#Naumiya - Cuban Marimba Band
#Tanganyika Na Uhuru - Kiko Kids Jazz
#Naliya Naliya - Cuban Marimba Band
#Kiko Mwanisakama - Kiko Kids Jazz
#Sipati Majibu - Cuban Marimba Band
#Muungano Tanzania - Kilwa Jazz Band
#Nitafurahi Ukitumwa Tena - Western Jazz Band
#Mwangele - Nuta Jazz Band
#Sisi Vijana Wema - National Jazz Band
#Njoo Mpenzi Njoo - Atomic Jazz Band
#Mipachangui - Nuta Jazz Band
#Mpenzi Sema - Dar es Salaam Jazz Band
#Mpenzi Sofia - Nuta Jazz Band
#Dada Kidawa - Western Jazz Band
#Agwe Tuchole - Nuta Jazz Band
#Bwana Mwizi - Nuta Jazz Band
#Mpenzi Zaina - Njohole Jazz Band 
## Tazama pia
*Marijan Rajab
## Marejeo
Jamii:Albamu za 1995
Jamii:Muziki wa Tanzania
The Tanzania Sound

**"The Tanzania Sound "** ni jina la kutaja albamu ya nyimbo mchanganyiko ya muziki wa dansi kutoka nchini Tanzania. Albamu imekusanya nyimbo za miaka ya 1950-na-1960 na kuziweka pamoja. Albamu ilitolewa tarehe 6 Aprili, 1995. Nyimbo kali kutoka katika albamu ni pamoja na Dada Mwajuma, Tangu Umeondoka, Tukiwa Na Monika Shuleni, Wanawake Tanzania na Shemji Shemeji. Katika miaka ya 1950, Tanzania ilitamba sana kwa muziki wa dansi uliokuwa na hamasa kubwa kushinda hata nchi zake jirani za Zaire na Kenya. Midundo katika kipindi hiki cha miaka ya 1950-1960 ilikuwa balaa.

  
## Orodha ya nyimbo
Hii ni orodha ya nyimbo zinazopatikana katika albamu hii.
#A1 – Nimeona Uwa - Kiko Kids      
#A2 - Sili, Sishibi, Silali     – Kiko Kids 
#A3 - Wanawake Wa Tanzania  – Salum Abdallah na Cuban Marimba Band     
#A4 - Ubeberu – Salim Abdullah na Cuban Marimba Band
#A5 - Vilionitendea    – Kilwa Jazz Band      
#A6 - Janja Yako    – Nuta Jazz Band      
#A7 - Mapenzi Tu – Hodi Boys      
#A8 - Nora – National Jazz Band      
#B1 - Lipa Kodi Ya Nyumba – Western Jazz Band      
#B2 - Dunia Ina Mambo – Atomic Jazz Band      
#B3 - Fitina Nyingi – Dar Es Salaam Jazz Band      
#B4 - Mpenzi Una Nini – Dar Es Salaam Jazz Band      
#B5 - Safari Ye Nuta – Nuta Jazz Band      
#B6 - Naona Ajabu – Njohole Jazz Band          

## Tazama pia
*Dada Kidawa
*Kilwa Jazz Band
*Cuban Marimba
*Urafiki Jazz Band
## Marejeo
## Viungo vya Nje
*[https://www.youtube.com/watch?v=Ysm-6CkQHpU ] katika Youtube
Jamii:Albamu za 1995
Jamii:Muziki wa Tanzania
Kismet

la makumbusho la MIT katika mji wa Cambridge, Massachusetts, Marekani.]]
**Kismet** ni kichwa cha roboti kilichotengenezwa na dokta Cynthia Breazeal mwishoni mwa miaka ya 1990 katika Taasisi ya Teknolojia ya Massachusetts (Massachusetts Institute of Technology, kwa kifupi MIT) kama jaribio la kompyuta yenye ufanisi; mashine ambayo inaweza kutambua na kuiga hisia. 

Jina Kismet linatokana na neno la Kituruki linalomaanisha "hatima" au wakati mwingine "bahati".

Jamii:Kompyuta
Lysippo

**Lysippo** (kwa Kigiriki: Λύσιππος) alikuwa mchoraji wa Kigiriki wa karne ya 4 KK. Pamoja na wachongaji wengine Scopas na Praxiteles, anahesabiwa kuwa mmoja wa wachongaji wakubwa wa Ugiriki ya Kale. Ni vigumu kutafiti kazi za Lysippos na kutambua mtindo wake kutoka kwenye nakala za kkazi zake ambazo zipo hadi sasa. 

Lysippo alizaliwa huko [Sicyon] karibu na mwaka 390 KK. Akiwa kijana, alikuwa mfanyakazi zinazohusiana na [[shaba]. Alijifunza mwenyewe sanaa ya kuchonga, baadaye akawa mkuu wa shule ya Argos na Sicyon. Kulingana na mwanahistoria Pliny, Lysippo alitengeneza kazi zaidi ya 1,500 za shaba. 
Mwanafunzi wake, Chares wa Lindos, ndiye aliyejenga Sanamu Kubwa ya Rhodes, ambayo ni mojawapo ya Maajabu Saba ya Dunia ya Kale. Sanamu hii haipo tena hivi sasa.

## Viungo vya Nje 
* Wasifu wa Lysippo 
* Kuhusu Lysippo toka Britannica
Western Union

thumb| Nembo ya kampuni ya huduma ya kifedha nchini Marekani, **Western Union**
**Western Union** ni kampuni ya huduma za kifedha na mawasiliano ya Marekani. Mpaka ilipoacha huduma ya telegramu mwaka 2006, kampuni hii ilikuwa ndiyo iliyojulikana zaidi kwa biashara hiyo nchini Marekani. 

Western Union ina idara kadhaa, kama vile uhamisho wa fedha, hawala ya fedha amri, malipo ya biashara na huduma za kibiashara.

Hivi sasa ndiyo kampuni kubwa kabisa duniani kwa huduma za utumaji wa fedha. 

## Viungo vya nje 
* Tovuti rasmi
* Filamu kuhusu kazi za Western Union ya mwaka 1956

Jamii:kampuni za Marekani
Shaliaki (kundinyota)

Kwa maana nyingine ya jina hili angalia hapa Kinubi

**Shaliaki** (kwa Kilatini na Kiingereza *Lyra*)   ni jina la kundinyota kwenye angakaskazi ya Dunia yetu. Nyota ya Vega ambayo ni kati ya nyota angavu zaidi kwenye anga ya usiku lipo katika Shaliaki na hii ni nyota moja ya Pembetatu ya Kiangazi kwenye nusutufe ya Kaskazini.

## Jina
Shaliaki (Lyra)  ilijulikana kwa mabaharia Waswahili tangu miaka mingi wakifuata njia yao baharini wakati wa usiku kwa msaada wa nyota. Walitumia  jina la Shaliaki kutokana na Kiarabu شلیاق  *shalyak* inayomaanisha ala ya muziki kama kinubi. 

Lyra - Shaliaki ni kati ya makundinyota yaliyotajwa tayari na Klaudio Ptolemaio katika karne ya 2 BK. Lipo pia katika orodha ya makundinyota 88 ya Umoja wa Kimataifa wa Astronomia  kwa jina la Lyra. Kifupi chake rasmi kufuatana na Ukia ni 'Lyr'.

“Lyra” au Shaliaki katika mitholojia ya Kigiriki inarejelea habari za mwimbaji Orfeo aliyetumia ala hii ya muziki mara ya kwanza na kwa muziki yake aliweza kufanya hata miti na mawe kucheza na kubadilisha mwendo wa mito. Mke wake alipokufa Orfeo aliingia kuzimuni akamshawishi Hades mungu wa mauti  kwa nguvu ya muziki kumruhusu arudishe mke wake katika dunia ya wenye uhai.

## Mahali pake
Shaliaki - Lyra inapakana na makundinyota jirani ya Mbweha *(Vulpecula)*, Rakisi   *(Hercules)*, Tinini *(Draco)* na Dajaja *(Cygnus)*.

## Nyota
Vega  au α Lyrae ni nyota angavu zaidi. Ina mwangaza unaoonekana wa mag 0.03  ikiwa na umbali wa miakanuru 25.3 na Dunia.  

## Tanbihi
## Marejeo
* Richard Hinckley Allen: Star-Names and their Meanings; kwa G. E. Stechert New York, Leipzig, London, Paris 1899, “Argo Navis” ukurasa 374 ff (online hapa kwenye archive.org)
* Jan Knappert, 1993: The Swahili Names of Stars, Planets and Constellations; The Indian Ocean Review September 1993 Volume 6 No. 3 September 1993, kurasa 6-7,  ISSN 1031-2331

## Viungo vya Nje
* Constellation Guide: Lyra constellation
*Lyra, "Stars", kwenye tovuti ya Prof Jim Kaler, University of Illinois, iliangaliwa Oktoba 2017
* Star Tales – Lyra, tovuti ya Ian Ridpath, iliangaliwa Oktoba 2017
* The Deep Photographic Guide to the Constellations: Lyra
Ghala

**Ghala** ni jengo linalohifadhi bidhaa kama vile malighafi, vipuri, au bidhaa zinazohusiana na kilimo, viwanda na uzalishaji. 

Ghala hutumiwa na wazalishaji, waagizaji, wauzaji wa nje, wauzaji wa jumla, wafanya biashara za usafiri, forodha, n.k. 

Kwa kawaida huwa majengo makuu makubwa katika maeneo ya viwanda ya mijini na vijijini.

Mara nyingi huwa na sehemu maalum ya kupakia na kupakua bidhaa kutoka kwenye malori. Wakati mwingine ghala hujengwa kwa ajili ya upakiaji na upakuaji bidhaa wa moja kwa moja kutoka kwenye reli, viwanja vya ndege, au bandari. 

Mara nyingi huwa na kambarau kwa ajili ya kunyanyua bidhaa. 

## Viungo vya nje
* Video ya ghala la kisasa linatotumia roboti

Jamii:Majengo
Jamii:Uchumi
Kikoromeo

**Kikoromeo** (kutoka kitenzi "kukoroma"; kwa Kiingereza "Adam's apple" au "laryngeal prominence"; kwa Kilatini "prominentia laryngea") ni sehemu ya shingo ya binadamu ambayo inajitokeza, hasa katika wanaume.

## Picha nyingine

File:Slide9lll.JPG|Kikoromeo
File:Slide5mmm.JPG|Kikoromeo
File:Slide7ooo.JPG|Kikoromeo

## Tanbihi
## Viungo vya nje
Mitrofani Chi Sung

[thumb|300px|[Picha yake halisi ya mwaka 1882 alipokuwa Tokyo, Japani.]]
 ya Wafiadini Waorthodoksi wa China.]]
**Mitrofani Chi Sung** (Cháng Yángjí,常楊吉; 10 Desemba 1855 &ndash; 10 Juni 1900) alikuwa padri wa kwanza wa Kanisa la Kiorthodoksi la China kufia dini ya Ukristo.

Alikuwa amekubali kwa shida kupewa upadrisho huko Tokyo, Japani mwaka 1880, akijiona hana sifa.

Ndiye maarufu zaidi kati ya wafiadini wa China 222 wa Kanisa hilo waliotangazwa watakatifu mwaka 2000, wakiwemo watu wa familia yake (mke Tatiana Li na watoto Isaya na Yohane). 

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 11 Juni.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*Akathist to the Chinese Martyrs Saints of the Boxer Rebellion
*Stars of the Orient: New Martyrs of China 

Jamii:Mapadri
Mafindofindo

**Mafindofindo** (kwa Kiingereza *tonsillitis*) ni ugonjwa unaopata findo. 

Dalili zake ni pamoja na maumivu ya koo, homa, uvimbe wa findo na shingo, tena shida ya kumeza.. 

Ikitokana na streptokoki wa kundi A, inaitwa uvimbe wa koromeo usababishwao na streptokoki (strep throat).

## Tanbihi
## Viungo vya nje
Jamii:Maradhi ya kuambukiza
Song Il-kook

250px|thumb|Song Il-kook, mwaka wa 2014
**Song Il-kook** (amezaliwa 1 Oktoba, 1971) ni mwigizaji mashuhuri toka Korea Kusini. Anajulikana hasa kwa kuigiza mfalme Jumong kwenye televisheni katika tamthiliya kadhaa za kihistoria.

Jamii:Waigizaji filamu wa Korea Kusini
Jamii:Waliozaliwa 1971
Jamii:Watu walio hai
Fransisko Ferdinando de Capillas

Wakatoliki wa China.]]
**Fransisko Fernández** (au **Ferdinando**) **de Capillas, O.P.** (15 Agosti 1607 – 15 Januari 1648) alikuwa padri kutoka Hispania aliyefanya umisionari Ufilipino na barani Asia akafungwa muda mrefu akauawa kwa kukatwa kichwa huko Fu’an, nchini China kwa ajili ya imani yake ya Kikristo wakati wa dhuluma ya Watartari. 

Alitangazwa kuwa mtakatifu pamoja na wengine 119 waliofuata kifodini chake na Papa Yohane Paulo II tarehe 1 Oktoba 2000.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake, lakini pamoja na wenzake ni tarehe 9 Julai.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Wafiadini wa China

## Tanbihi
QR code

250px|thumb|Mfano wa QR code 
**QR code** (au **msimbo wa QR**; kutokana na Kiingereza *Quick Response Code*) ni maandishi au picha zilizo na mpangilio maalumu ambazo huweza kusomeka kwa kutumia kifaa maalum kama simu janja (smartphone) ambayo huweza kutumia kamera kusoma hayo maandishi au picha ili kuweza kutambua data zilizoko ndani msimbo pau (barcode).

Teknolojia hii iliundwa huko Japani kwa ajili ya sekta ya magari ingawa hivi sasa inatumika katika sekta nyingine pia. Teknolojia hii ilipata maarufu nje ya sekta ya magari kutokana na usomaji wake wa haraka na uwezo mkubwa wa kuhifadhi data ikilinganishwa na msimbo pau wa UPC. Mambo ambayo teknolojia hii inaweza kuyashughulikia ni pamoja na kufuatilia bidhaa, wakati, nyaraka, kitambulisho cha bidhaa n.k.

Msimbo huu huwa na miraba miyeusi iliyopangwa kwa mraba fito na rangi nyeupe nyuma yake ambayo inaweza kusomwa na kifaa kama kamera.

## Viungo vya nje 
* Tovuti rasmi 

Jamii:Teknolojia
Jamii:Mwandiko
WikiFundi

**WikiFundi** ni programu ambayo inatoa mazingira ya kuhariri Wikipedia bila kutumia mtandao wa intaneti. WikiFundi inaruhusu watu kuchangia kuandika makala za Wikipedia hata wakati hakuna mtandao au umeme. Inawezesha watu, makundi na jumuiya kujifunza jinsi ya kuhariri Wikipedia na kufanya kazi kwa kushirikiana. Mara baada ya kukamilika kwa makala na kuwa na mtandao wa intaneti, makala hizi zinaweza kupakiwa kwenye Wikipedia.

Programu hiyo iliundwa kusaidia vuguvugu la WikiAfrica na wahariri wa kujitolea wa Wikimedia barani Afrika. Walioiunda ni Florence Devouard na Isla Haddow-Flood. Programu inatekelezwa na Emmanuel Engelhart (Kelson), Anthere na wanachama wengine wa jamii. Maendeleo ya programu yanasaidiwa na Taasisi ya Orange. Programu ya WikiFundi na nyaraka zake ziko chini ya leseni CC-BY-SA 4.0.

## Viungo vya kupakua programu
* Toleo la Januari 2017 V1: wikifundi_mul_200gb_2017-01.img 
* Kwa watumiaji wa kompyuta za Macintosh tumiaː Apple-Pi Baker 
* Dokezo: kadi yenye ukubwa wa GB 200 inatakiwa ili kupakua WikiFundi.

**Tech ReadMe**
* https://github.com/kelson42/wikifundi

**Mwongozo wa watumiaji**
* Kupakua(EN) : c:File:WikiFundi UserGuide V1.pdf

## Tazama pia 
* w:en:Wikipedia:WikiProject Wikipack Africa 
* Mambo mbalimbali kuhusu WikiFundi
* Maoni kuhusu WikiFundi
* WikiFundi kwenye blogu ya Wikimedia Foundation
* WMF ED Katherine Maher aisaidia WikiFundi
* Mwanzilishi wa WikiFundi
* Video kuhusu WikiFundi
* Tovuti ramsi ya WikiFundi
Jamii:Wikipedia