open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dharius

**Alan Alejandro Maldonado Tamez** (amezaliwa, 24 Septemba 1984) ni rapa wa Mexiko. 

Alikuwa katika kikundi Cartel de Santa.

## Albamu 
* 2014: Directo Hasta Arriba
* 2018: Mala Fama, Buena Vidha

## Marejeo 
## Viungo vya nje
* Tovuti Binafsi ya Dharius 
* Dharius Ndani ya AllMusic

Jamii:Wanamuziki wa Mexiko
Jamii:Wanamuziki wa hip hop
Jamii:Watu kutoka Monterrey
SD (rapa)

**Sadiki Thirston** (amezaliwa 7 Novemba 1994) ni rapa wa Marekani kutoka eneo la Chicago, Illinois.

Alikuwa katika kikundi Glory Boyz Entertainment.

## Albamu alizotoa 
* 2012: Life Of A Savage
* 2012: Life Of A Savage 2
* 2013: Life Of A Savage 3
* 2014: Truly Blessed
* 2015: Life Of A Savage 4
* 2015: Just The Beginning
* 2018: Pay Attention

## Marejeo 
## Viungo vya nje
* Tovuti Binafsi ya SD 

Jamii:Wanamuziki wa Marekani
Jamii:Wanamuziki wa hip hop
Jamii:Watu kutoka Chicago
Mto Mpiji

**Mpiji** ni mto cha mkoa wa Pwani na mkoa wa Dar es Salaam na ni mpaka baina ya mikoa hiyo ya Tanzania. 

Chanzo chake kipo karibu na Maneromango. Mpiji inapita Kibaha na Kerege inapoelekea kuishia katika Bahari Hindi.

Mwendo wake una urefu wa km 12.7. Unakusanya maji katika beseni la kilomita za mraba 52.

Kama mto muhimu katika eneo lenye wakazi wengi, Mpiji imeathiriwa na uharibifu wa mazingira kutokana na kuingizwa kwa maji machafu kutoka karakana na viwanda na matumizi ya maji mengi kwa umwagiliaji na madhumuni mengine.. Uchimbaji wa mchanga kwa ajili ya ujenzi wa nyumba unaathiri pia ekolojia ya mto.

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania
* Orodha ya mito ya mkoa wa Pwani
* Orodha ya mito ya mkoa wa Dar es Salaam

## Marejeo
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Mito ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Pwani
Jamii:Mkoa wa Dar es Salaam
Orodha ya mito ya mkoa wa Pwani

**Orodha ya mito ya mkoa wa Pwani** inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya mito ya eneo hilo la Tanzania Mashariki.

*Mto Bamba
*Mto Bumba
*Mto Chatota
*Mto Chombe
*Mto Gumba
*Mto Kiassi Mouth
*Mto Kibonji
*Mto Kikunja
*Mto Kikunja Mouth
*Mto Kilagasa
*Mto Kiomboni Mouth
*Mto Kisuka
*Mto Krombona
*Mto Lambo
*Mto Luhute
*Mto Lukuliro
*Mto Lungonya
*Mto Mbezi
*Mto Mbiki
*Mto Migasi
*Mto Mkombezi
*Mto Mkusa
*Mto Mlandizi
*Mto Mligaji
*Mto Mpiji
*Mto Mssala Mouth
*Mto Msua
*Mto Msumbiji
*Mto Muriani
*Mto Muttoro
*Mto Mvavi
*Mto Ndilila
*Mto Nduati
*Mto Nkwarani
*Mto River-Diwani
*Mto Rufiji
*Mto Ruhoi
*Mto Ruvu
*Mto Saeni
*Mto Simba Uranga Mouth
*Mto Soja
*Mto Ssimba Uranga
*Mto Ssuninga
*Mto Usigwa

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania
* Orodha ya milima ya mkoa wa Pwani

Jamii:Orodha za kijiografia
Jamii:Jiografia ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Pwani
Jamii:Mito
Mto Bamba

**Mto Bamba** ni kati ya mito ya mkoa wa Pwani (Tanzania mashariki). 

Maji yake yanaelekea Bahari Hindi.

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania
* Orodha ya mito ya mkoa wa Pwani

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Mito ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Pwani
Jamii:Bahari ya Hindi
Rumigny

thumbnail|right|200px|Rumigny, Ufaransa
**Rumigny** ni kata ya wilaya ya Ardennes kaskazini mwa Ufaransa, karibu na mpaka wa Ubelgiji. 

Mwaka 2008 ilikuwa na wakazi 377.

Rumigny inajulikana kama mahali pa kuzaliwa kwa Nicolas-Louis de Lacaille.

Jamii:Kata za Ufaransa
Orodha ya mito ya mkoa wa Morogoro

**Orodha ya mito ya mkoa wa Morogoro** inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya mito ya eneo hilo la Tanzania Magharibi.

*Mto Bwakira
*Mto Chemezi
*Mto Chigage
*Mto Chiwa-Chiwa
*Mto Chogoali
*Mto Chombohi
*Mto Dete
*Mto Diwale
*Mto Dogomi
*Mto Farua
*Mto Funga
*Mto Gombo
*Mto Hembwesa
*Mto Ibuti
*Mto Idaho
*Mto Idete
*Mto Ifakara
*Mto Igugu
*Mto Ihanga
*Mto Ihongolero
*Mto Illongu
*Mto Ivimbi
*Mto Jakulu
*Mto Keyeyeya
*Mto Kibedya
*Mto Kibirigu
*Mto Kidete
*Mto Kihanzi
*Mto Kikalo
*Mto Kilakala
*Mto Kilombero
*Mto Kimamba
*Mto Kimbwe
*Mto Kirama
*Mto Kisangata
*Mto Kisima
*Mto Kiswaga
*Mto Kitalawe
*Mto Kitete
*Mto Kuli
*Mto Langangulu
*Mto Lidete
*Mto Little Msowero
*Mto Liwale
*Mto Londo
*Mto Lubasazi
*Mto Lufile
*Mto Luhangazi
*Mto Luhembe
*Mto Luhombero
*Mto Lukandi
*Mto Lukanga
*Mto Lukonde
*Mto Lukosi
*Mto Lulongwe
*Mto Luma
*Mto Lumba
*Mto Lumeno
*Mto Lumuma
*Mto Lumumwu
*Mto Luri
*Mto Lusesa
*Mto Lusongwe
*Mto Luwegu
*Mto Madukwa
*Mto Mafugusa
*Mto Maganga
*Mto Majawanga
*Mto Malepeta
*Mto Manga
*Mto Matisi
*Mto Matuli
*Mto Matunda
*Mto Mbakana
*Mto Mbalu
*Mto Mchilipa
*Mto Mdanda
*Mto Melela
*Mto Mfumbu
*Mto Mgambira
*Mto Mgata
*Mto Mgawile
*Mto Mgera
*Mto Mgeta
*Mto Mgonya
*Mto Mgulungulu
*Mto Mhangasi
*Mto Mihangalaya
*Mto Mihindo
*Mto Mitondo
*Mto Miwasi
*Mto Miyombo
*Mto Mjonga
*Mto Mkata
*Mto Mkondoa
*Mto Mkundi
*Mto Mkupehi
*Mto Mkuzi
*Mto Mloui
*Mto Mngazi
*Mto Mnyera
*Mto Mohazima
*Mto Morogoro
*Mto Mpanga
*Mto Msegere
*Mto Msola
*Mto Msoro
*Mto Msumbisi
*Mto Mswero
*Mto Mtega
*Mto Mtimbira
*Mto Mtshwege
*Mto Mtumbe
*Mto Muhanga
*Mto Mulale
*Mto Munga
*Mto Mungako
*Mto Mutimtali
*Mto Mvomero
*Mto Mvuha
*Mto Mvumi
*Mto Mwega
*Mto Mzelezi
*Mto Nakarsonde
*Mto Namawala
*Mto Namikoreko
*Mto Namingunde
*Mto Ngende
*Mto Ngombe
*Mto Niagama
*Mto Nyama
*Mto Nyumbanitu
*Ruaha Mkuu
*Mto Rudete
*Mto Ruembe
*Mto Rufiri
*Mto Ruhudji
*Mto Ruipa
*Mto Ruvumo
*Mto Sanje
*Mto Saso
*Mto Sofi
*Mto Suguta
*Mto Sumbadsi
*Mto Tami
*Mto Ulondo
*Mto Wundu
*Mto Wysila
*Mto Yabo
*Mto Yovi

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania

Jamii:Orodha za kijiografia
Jamii:Jiografia ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Morogoro
Jamii:Mito
Mlanyoka

**Walanyoka** ni nyoka wenye sumu wa jenasi *Polemon* katika familia Lamprophiidae. Wamepewa jina hili kwa sababu hula nyoka wengine wadogo kuliko wao wenyewe.

Nyoka hawa sio warefu sana, sm 85 kwa kipeo. Kichwa hakina shingo na mkia ni mfupi sana wenye ncha kama msumari. Rangi yao ni nyeusi au kahawia iliyoiva sana. Kichwa au kisogo kinaweza kuwa cheupe, njano au hudhurungi.

Walanyoka huishi katika vishimo au chini ya takataka za majani ambapo huwinda nyoka wengine.

Chonge ni meno ya nyuma na zina mitaraza. Wakishikwa na mtu hawawezi kuingiza sumu yao. Kwa hivyo nyoka hawa sio hatari.

## Spishi
* *Polemon acanthias*, Mlanyoka wa Reinhardt (Reinhardt's snake-eater)
* *Polemon barthii*, Mlanyoka wa Gini (Guinea snake-eater)
* *Polemon bocourti*, Mlanyoka wa Bocourt (Bocourt's snake-eater)
* *Polemon christyi*, Mlanyoka Mashariki (Eastern snake-eater)
* *Polemon collaris*, Mlanyoka kichwa-hudhurungi (Fawn-headed snake-eater)
* *Polemon fulvicollis*, Mlanyoka kisogo-njano (Yellow-necked snake-eater)
* *Polemon gabonensis*, Mlanyoka wa Gaboni (Gabon snake-eater)
* *Polemon gracilis*, Mlanyoka Mwembamba (Graceful snake-eater)
* *Polemon griseiceps*, Mlanyoka wa Kameruni (Cameroon snake-eater)
* *Polemon leopoldi*, Mlanyoka wa Rwanda (Rwandan snake-eater)
* *Polemon neuwiedi*, Mlanyoka wa Kodivaa (Ivory Coast snake-eater)
* *Polemon notatus*, Mlanyoka Madoadoa (Spotted snake-eater)
* *Polemon robustus*, Mlanyoka wa Kongo (Congo snake-eater)

## Marejeo
* Spawls, S., Howell, K., Drewes, R. & Ashe, J. (2002) *A field guide to the Reptiles of East Africa.* Academic Press, San Diego, CA, USA.

## Viungo vya nje
* Hazinadata ya watambaachi

Jamii:Nyoka
Cartel de Santa

**Cartel de Santa** ni kundi la hip hop kutoka Santa Catarina, Nuevo León, Mexiko. 

Kundi hilo lilianza shughuli zake mwaka wa 1996 chini ya majina na wajumbe tofauti kabla ya kuchukua jina lake la mwisho na usawa. Kikundi kinajumuisha mjumbe mkuu Eduardo Dávalos De Luna (Babo) na Rowan Rabia (anajulikana zaidi kama "Rowan Rabia", "Monoplug" au tu "Mono"), kabla ya kuwa sehemu ya kundi Dharius, lakini ilitenganishwa nalo katikati ya mwaka 2013. 

Cartel de Santa inaendelea kuwa mojawapo ya makundi maarufu ya muziki wa Mexiko duniani kote, pia ni moja ya vikundi vya lugha ya Kihispania wauzaji bora wa wakati wote, kufikia vyeti tofauti kwa mauzo yao ya juu.

## Diskografia 
* Cartel de Santa (2002)
* Vol. II (2004)
* Volumen Prohibido (2006)
* Vol. IV (2008)
* Sincopa (2010)
* Me Atizo Macizo tour en vivo desde el D.F. (2012)
* Golpe Avisa (2014)
* Viejo Marihuano (2016)

## Vingo vya Nje 
* Official website

## Marejeo 
Jamii:Wanamuziki wa hip hop
Jamii:Wanamuziki wa Mexiko
Big Flow Music

**Big Flow Music** ni kundi la hip hop kutoka Uriangato, Guanajuato, Mexiko. Ni moja ya makundi muhimu zaidi ya mtindo wa rap na Mexico ambao umefikia kiwango cha Cartel de Santa. BFM ni kundi pekee ambalo limekuwa "trap" tangu mwaka 2015 na maisha yao yanaheshimiwa na wengi.

## Diskografia 
* Big Flow Music (2016)
* Entre El Peligro y La Muerte (2017)

## Marejeo 
Jamii:Wanamuziki wa hip hop
Jamii:Wanamuziki wa Mexiko
Akwid

**Akwid** ni kundi la hip hop kutoka Jiquilpan, Michoacán, Mexiko. Ni kundi la Kimexiko linalochanganya mtindo wa hip hop na muziki wa kikanda Mexiko. Katika mwanzo wake, kikundi kilijulikana kama **Watoto wa Sinema**. Rappers Francisco "AK" Gómez na Sergio "Wikid" Gómez, ambao huunda Akwid, ni ndugu. Kwa sasa wanaishi Los Angeles, California (Marekani).

## Diskografia 
* Proyecto Akwid (2003)
* Komp 104.9 Radio Compa (2004)
* Los Aguacates de Jiquilpan (2005)
* E.S.L. (2006)
* La Novela (2008)
* Clasificado "R" (2010)
* Revólver (2013)
* El Atraco (2015)

## Marejeo 
Jamii:Wanamuziki wa hip hop
Jamii:Wanamuziki wa Mexiko
Mto Mvuha

'''''' ni jina la miwili kati ya mito ya mkoa wa Morogoro (Tanzania Mashariki) ambayo maji yake yanaishia katika bahari Hindi kupitia mto Ruvu.

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania
* Orodha ya mito ya mkoa wa Morogoro

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Mito ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Morogoro
Jamii:Bahari ya Hindi
Orodha ya mito ya Unguja

**Orodha ya mito ya Unguja** inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya mito ya kisiwa hicho cha Zanzibar (Tanzania visiwani).

*Mto Alimsudi
*Mto Chumbuni
*Mto Kipange
*Mto Kitope
*Mto Maji Mekundu
*Mto Mawe
*Mto Mchanga
*Mto Mjura
*Mto Mkiwa
*Mto Mpepo
*Mto Mwanakombo
*Mto Pangeni
*Mto Upepo
*Mto wa Maji
*Mto Zingwe Zingwe

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania

Jamii:Orodha za kijiografia
Jamii:Jiografia ya Tanzania
Jamii:Unguja
Jamii:Zanzibar
Jamii:Mito
Orodha ya mito ya mkoa wa Dar es Salaam

**Orodha ya mito ya mkoa wa Dar es Salaam** inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya mito ya eneo hilo la Tanzania Mashariki.

*Kijito Nyama
*Mto Bandarini
*Mto Kimanga
*Mto Kimani
*Mto Kinyenyele
*Mto Kurasini
*Mto Kwangula
*Mto Luhanga
*Mto Makulamula
*Mto Mambizi
*Mto Manyema
*Mto Mbezi
*Mto Mborohadi
*Mto Mgigawa
*Mto Minyonyoni
*Mto Mironge
*Mto Mnguvia
*Mto Mpiji
*Mto Msimbazi
*Mto Mulalakuwa
*Mto Mzinga
*Mto Nyakasangwe
*Mto River
*Mto River-Masika
*Mto River-Mazizini
*Mto River-Moshibar
*Mto River-Quarter
*Mto Sinza
*Mto Tegeta
*Mto Ubungo
*Mto Ukooni
*Mto Uvumba
*Mto Zimbire

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania

Jamii:Orodha za kijiografia
Jamii:Jiografia ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Dar es Salaam
Jamii:Mito
Mto Msimbazi (Dar es Salaam)

[350px|thumb|[Beseni la mto Msimbazi jijini Dar es Salaam.]]
**Msimbazi** ni kati ya mito ya mkoa wa Dar es Salaam (Tanzania Mashariki) ambao maji yake yanaishia katika Bahari Hindi. 

## Njia ya mto
Chanzo chake kinapatikana katika vilima vya Pugu, upande wa kaskazini wa Kisarawe. Njia yake ni km 42.5 hadi mdomo wake kwenye daraja la Selander. Mto Msimbazi unapitia eneo lote la Dar es Salaam ikiwa ni mto mkuu wa jiji hili. Mafuriko yake yanaathiri maisha ya watu wengi mara kwa mara.

Matawimito makubwa zaidi ni Sinza (Ng'ombe) (urefu km 19.5), Ubungo (km 20) na Luhanga  (km 12.15), pamoja na matawimito midogo kama vile Mambizi (km 6.5), Zimbire (km 3.6), Kimanga (km 3), Kinyenyele (km 4.35) na Kwangula (km 2.25).

## Machafuko
Mto huo una viwango vikubwa vya uchafu, hasa kutokana na kuwepo kwa metali nzito zinazotokana na viwanda na ambazo ni sumu; sumu nyingine zinazidi kutoka kwenye majalala ya takataka ya Vingunguti zikipelekwa na maji ya mvua mtoni. 

Machinjio makubwa kando ya mto yanaongeza uchafuzi. Vyanzo vingine ni vyoo vya shimo vinavyotumiwa na idadi kubwa ya wakazi. 

Bonde la mto ambalo ni kavu sehemu kubwa ya mwaka ni sehemu ya kumwaga takataka kwa wakazi wa karibu. 

Shughuli za kilimo huongeza tatizo kwa kutumia samadi na mbolea za chumvi. Maji ya mto Msimbazi hayafai kwa matumizi ya binadamu hata hayafai kwa matumizi ya kilimo cha mazao. Mboga za majani kutoka bustani mbalimbali za bonde la Msimbazi, pia kutoka masoko ya eneo hilo, zilipimwa na kuonekana kuwa na viini vingi hatari vya magonjwa, kama vile "Escherichia coli, Citrobacter ssp, Proteus ssp, Klebsiella ssp, Salmonella spp na Basillus spp"

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania
* Orodha ya mito ya mkoa wa Dar es Salaam

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org
* Joseph Mukasa Lusugga Kironde (1916): Governance Deficits in Dealing with the Plight of Dwellers of Hazardous Land: The Case of the Msimbazi River Valley in Dar es Salaam, Tanzania

Jamii:Mito ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Dar es Salaam
Jamii:Bahari ya Hindi
Orodha ya mito ya mkoa wa Mtwara

**Orodha ya mito ya mkoa wa Mtwara** inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya mito ya eneo hilo la Tanzania Kusini Mashariki.

*Mto Bukaro
*Mto Chimbo
*Mto Katipindi
*Mto Kirindi
*Mto Kitama
*Mto Lukwamba
*Mto Lukwika
*Mto Lulindi
*Mto Lumesule
*Mto Luwega
*Mto Mbangala
*Mto Mbuo
*Mto Miesi
*Mto Mjembe
*Mto Mkoo
*Mto Mkundi
*Mto Neroko
*Mto Mutumnadi
*Mto Mwiti
*Mto Nakarara
*Mto Nanyasi
*Mto Ruanda

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania

Jamii:Orodha za kijiografia
Jamii:Jiografia ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Mtwara
Jamii:Mito
Mto Bukaro

**Mto Bukaro** ni kati ya mito ya mkoa wa Mtwara (Tanzania Kusini Mashariki) ambayo maji yake yanaishia katika Bahari Hindi. 

## Tazama pia
* Orodha ya mito nchini Tanzania
* Orodha ya mito ya mkoa wa Mtwara

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* www.geonames.org 

Jamii:Mito ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Mtwara
Jamii:Bahari ya Hindi
Orodha ya mito ya mkoa wa Lindi

**Orodha ya mito ya mkoa wa Lindi** inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya mito ya eneo hilo la Tanzania Kusini Mashariki.

*Mto Angai
*Mto Barikiwa
*Mto Boles
*Mto Chinguaduli
*Mto Kiberu
*Mto Kiboko
*Mto Kibubu
*Mto Kichonda
*Mto Kigugu
*Mto Kihatu
*Mto Kihue
*Mto Kikandi
*Mto Kiperere
*Mto Kipule
*Mto Kirongo
*Mto Kitandawala
*Mto Kitapibi
*Mto Kitindua
*Mto Kitopa
*Mto Kiweya
*Mto Libula
*Mto Ligunga
*Mto Lihangwa
*Mto Lihonja
*Mto Likombora
*Mto Lindi
*Mto Lingenyeni
*Mto Lipuyu
*Mto Lirombe
*Mto Lisinjiri
*Mto Liwale Makubwa
*Mto Luchemo
*Mto Lukowe
*Mto Lukuledi
*Mto Luweli
*Mto Madaba
*Mto Mahenela
*Mto Mahiwa
*Mto Mahuru
*Mto Makunguwiro
*Mto Malembo
*Mto Mangata
*Mto Marithi
*Mto Matandu
*Mto Matapua
*Mto Mavuji
*Mto Mawa
*Mto Mawera
*Mto Mbanja
*Mto Mbarahindi
*Mto Mbondo
*Mto Mbwemburu
*Mto Merui
*Mto Mgarangara
*Mto Mihatu
*Mto Mihumo
*Mto Mikwale
*Mto Mirahi
*Mto Mitawa
*Mto Mitondo
*Mto Mitumbati
*Mto Mkata
*Mto Mkondadye
*Mto Mkuju
*Mto Mkwenya
*Mto Mlowoka
*Mto Mnero
*Mto Mpengere
*Mto Mpuruli
*Mto Mtshinyiri
*Mto Mtua
*Mto Mtumbei
*Mto Muhinje
*Mto Muira
*Mto Munimbira
*Mto Murembwi
*Mto Nachihungo
*Mto Nahatu
*Mto Nakangi
*Mto Nakaronji
*Mto Nakawale
*Mto Nakikona
*Mto Nakiu
*Mto Nakiwacho
*Mto Namakala
*Mto Namakonga
*Mto Namakungu
*Mto Namamba
*Mto Namatete
*Mto Namawa
*Mto Nambalapi
*Mto Nambango
*Mto Nambungu
*Mto Nambwa
*Mto Nambwala
*Mto Namgaru
*Mto Namino
*Mto Namitambo
*Mto Namkonga
*Mto Nampembe
*Mto Nangano
*Mto Nangoka
*Mto Nangongora
*Mto Nangonondo
*Mto Nangorombwe
*Mto Nangura
*Mto Nanyaga
*Mto Nanyiki
*Mto Nanyumbu
*Mto Narungombe
*Mto Ndunyunyungu
*Mto Ngandi
*Mto Nganga
*Mto Ngunja
*Mto Ngurumahiga
*Mto Niro
*Mto Njawala
*Mto Njenje
*Mto Ntandamanga
*Mto Ntondo
*Mto Nyangao
*Mto Nyera
*Mto Pindiro
*Mto Ruhanga
*Mto Ruhuu
*Mto Umira
*Mto Zinga

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania
* Orodha ya milima ya mkoa wa Lindi

Jamii:Orodha za kijiografia
Jamii:Jiografia ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Lindi
Jamii:Mito
Mto Mkata (Morogoro)

**Mto Mkata** ni mto wa Tanzania mashariki, unaotiririka hadi kuingia mto Wami ambao unaishia katika Bahari Hindi magharibi kwa Zanzibar. 

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania
* Orodha ya mito ya mkoa wa Morogoro

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Mito ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Morogoro
Mto Ligunga (Lindi)

'''''' ni kati ya mito mikubwa ya mkoa wa Lindi ambapo ni ( Kusini Mashariki ya Tanzania) ambapo maji yake yanaishia katika Bahari Hindi.

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania
* Orodha ya mito ya mkoa wa Lindi

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Mito ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Lindi
Jamii:Bahari ya Hindi
Federation Aeronautique Internationale

thumb|Mfano wa ndege ya mchezo wa angahewa
**Federation Aeronautique Internationale (FAI)** ni jina rasmi la Shirikisho la Kimataifa kwa Michezo katika Angahewa. Michezo katika angahewa pamoja na mashindano inaendeshwa kwa kutumia eropleni ndogo za burudani, ndege za nyiririko, parachuti na puto. 

Shirikisho hili lilianzishwa mwaka 1905 mjini Paris na makao makuu yapo Lausanne, Uswisi. Shirika inatambuliwa kimataifa kam mtunza wa rekodi katika fani hizi pamoja na usafiri kwenye anga-nje.

## Viungo vya nje
* https://www.fai.org/ Tovuti rasmi

Jamii:Usafiri wa anga
Jamii:Michezo
Matandu

**Matandu** ni nyoka wenye sumu wa jenasi *Aparallactus* katika familia Lamprophiidae. Wamepewa jina hili kwa sababu hula tandu.

Nyoka hawa ni wafupi na wembamba, sm 55 kwa kipeo lakini chini ya sm 40 kwa kawaida. Rangi yao ni nyeusi, kijivu au kahawia. Wale wenye rangi kahawia wana kichwa cheusi na/au baka jeusi shingoni kwa kawaida.

Matandu huishi katika vishimo, katika udongo tebwere au chini ya takataka za majani ambapo huwinda tandu.

Chonge ni meno ya nyuma na hizi ni ndefu kulingana na ukubwa wao kuliko chonge za spishi nyingine za familia Lamprophiidae. Lakini matandu magharibi hana chonge. Kwa sababu ya udogo wao wengi hawawezi kung'ata watu lakini hata waking'ata hawawezi kuleta hasara nyingi.

## Spishi
* *Aparallactus capensis*, Matandu Kusi (Cape centipede-eater)
* *Aparallactus guentheri*, Matandu Mweusi (Black centipede-eater)
* *Aparallactus jacksoni*, Matandu wa Jackson (Jackson's centipede-eater)
* *Aparallactus lineatus*, Matandu Milia (Lined centipede-eater)
* *Aparallactus lunulatus*, Matandu Kijivu (Plumbeous centipede-eater)
* *Aparallactus modestus*, Matandu Magharibi (Western forest centipede-eater)
* *Aparallactus moeruensis*, Matandu wa Kongo (Zaire centipede-eater)
* *Aparallactus niger*, Matandu Mweusi Magharibi (Western black centipede-eater)
* *Aparallactus nigriceps*, Matandu wa Msumbiji (Mozambique centipede-eater)
* *Aparallactus turneri*, Matandu wa Malindi (Malindi centipede-eater)
* *Aparallactus werneri*, Matandu wa Usambara (Usambara centipede-eater)

## Picha

Aparallactus lunulatus.jpg|Matandu kijivu mchanga

## Marejeo
* Spawls, S., Howell, K., Drewes, R. & Ashe, J. (2002) *A field guide to the Reptiles of East Africa.* Academic Press, San Diego, CA, USA.

## Viungo vya nje
* Hazinadata ya watambaachi

Jamii:Nyoka
Mto Nambwa

**Mto Nambwa** ni jina la:
* Mto Nambwa (Lindi) (Tanzania)
* Mto Nambwa (Mbale) (Uganda)
* Mto Nambwa (Manafwa) (Uganda)
Lambo la Mtera

'''''' ni lambo lililojengwa miaka ya 1970 kati ya mkoa wa Iringa na mkoa wa Dodoma (Tanzania) ili maji ya mto Ruaha Mkuu yaweze kutumika kuzalisha umeme (80 MW) kabla hayaendelea likielekea lambo la Kidatu.

Bwawa la Mtera ni bwawa la kufua umeme kubwa zaidi lililopo nchini (km 56 x 15).

## Historia
Bwawa hili lina ukubwa wa kilomita za mraba 660 kwa uwezo kamili. Bwawa hili lina urefu wa kilometa 56 na upana wa kilometa 15 na linalishwa na mto Ruaha Mkuu na Mto Kisigo. Madhumuni ya kujengwa kwa bwawa hili ni kudhibiti kiwango cha maji katika eneo la chini la mto Ruaha lililowekwa kwa ajili ya kuzalisha umeme wa Kidatu. 

## Ikolojia
Bwawa hili linachukuliwa kuwa mojawapo ya maeneo bora zaidi ya kuchunguza ndege nchini Tanzania, kwa kuwa kuna takriban miti milioni moja iliyokufa ndani yake na ina maeneo mengi ya kina. Aidha, maji mengi huwa yana samaki katika bwawa hili. Mapema miaka ya 1990 takriban tani 5000 za samaki zilivuliwa bwawani.

## Tanbihi
## Marejeo
Öhman, May-Britt, Taming Exotic Beauties: Swedish Hydro Power Constructions in Tanzania in the Era of Development Assistance, 1960s - 1990s, Stockholm, 2007, PhD Thesis, http://www.diva-portal.org/smash/record.jsf?pid=diva2:12267

## Viungo vya nje
*Tovuti ya Tanesco

Jamii:Malambo
Mto Sabine

thumb|253x253px|Mto Sabine.
**Mto Sabine** ni mto wenye urefu wa kilomita 820. Mto huo unapatikana katika nchi ya Marekani kati ya jimbo la Texas na Louisiana. Mto huo ni sehemu ya mpaka kati ya majimbo hayo mawili na mpaka katika Ziwa la Sabine, kisiwa cha Ghuba cha Mexico.

Jamii:Mito ya Marekani
Kundi

**Kundi** ni idadi ya watu au vitu vilivyopo, vimekusanyika, au vinavyowekwa pamoja. Neno hilo limekuwa likitumika mara nyingi kuonyesha mkusanyiko wa watu, wanyama, ndege wa angani au wadudu. ambapo mkusanyiko huo hutokana ana kuwepo kwa kufanana kwa maana ya tabia au muonekano wao.

## Kundi la watu
thumb|Baadhi ya wanakundi la wikipedia Tanzania
Mara kwa mara makundi ya watu huhusisha kuwepo kwa jambo fulani kati ya wahusika ambao wamekutana katika kundi hilo. Kwa mfano kuwepo kwa majadiliano juu ya jambo fulani kati yao au katika harakati za kutatua jambo fulani kati yao.

Kuna aina tatu za makundi ya watu:
* Kundi la kijamii: ni kikundi cha watu wawili au zaidi ambao hufanya shughuli zao kwa ushirikiano.
* Kundi la kikabila: ni kikundi cha watu ambao wanauheshimu, kuufuata na kuutekeleza utamaduni wao.
* Shirika: ni chombo kilicho na lengo la pamoja na kinatokana na mazingira ya nje.

## Kundi la wanyama 
* Hebivora: ni wanyama walao majani.
* Kanivora: ni wanyama walao nyama.
* Omnivora: ni wanyama walao nyama na majani.

### Kundi la ndege wa angani
Mara nyingi kundi la ndege wa angani huwa linakuwepo kutokana na kufanana kwa ndege husika, tabia za ndege husika. Kwa mfano ndege wanaoishi pembezoni mwa ziwa au bahari huwa wanakaa au kusafiri katika makundi mbalimbali.

### Kundi la wadudu
Katika kundi hili la wadudu wapo wadudu wa aina tofauti tofauti, wapo wadudu watambaao pia wapo wadudu warukao angani. Katika hili pia kundi la wadudu huwepo kwa dhana ya kufanana kwao au hata kutokana na tabia zao. Wapo wadudu wanaoishi katika miti pia wapo wadudu wanaokaa ardhini.

## Picha 

Picha:Maasai Tribe.jpg|Kundi la watu wa kabila la Wamasai
Picha:Group-of-Lechwe.jpg|Kundi la wanyama aina ya swala ambao ni hebivora
Picha:Lions Family Portrait Masai Mara.jpg|Kundi la wanyama aina ya simba ambao ni kanivora
Picha:MinervaReef3.jpg|Kundi la watu ambao ni omnivora

Jamii:Elimu jamii
Jamii:Biolojia
Elizabeth Blackwell

thumb|275x275px|Picha ya Elizabeth Blackwell
**Elizabeth Blackwell** (3 Februari 1821 - 31 Mei 1910) alikuwa daktari wa Uingereza, maarufu kama mwanamke wa kwanza kupata shahada ya matibabu nchini Marekani na mwanamke wa kwanza kwenye Daftari ya Matibabu ya Mkuu wa Baraza la Matibabu. Alikuwa mwanamke wa kwanza kuhitimu kutoka shule ya matibabu.

Kutokana na mchango wake wa dawa katika ulimwengu, kila mwaka Februari 3 ni Siku ya Wanawake, taifa linamkumbuka kwa kusherehekea kazi yake ya ubunifu katika dawa. 

## Maisha 
[left|frameless|232x232px|Blackwell's headstone at [Kilmun Parish Church and Argyll Mausoleum|St Munn's Parish Church]]
Elizabeth alizaliwa tarehe 3 Februari 1821 huko Bristol, England, na Samuel Blackwell na mke wake Hannah (Lane) Blackwell. Samuel alikuwa na ndugu wawili wazee, Anna na Marian, na hatimaye kuwa na ndugu zao sita: Samuel (aliyeoa Antoinette Brown), Henry (aliyeoa Lucy Stone), Emily (mwanamke wa tatu nchini Marekani kupata shahada ya matibabu), Sarah Ellen (mwandishi), John na George. Wanawake wa kike; Barbara, Ann, Lucy na Mary, pia waliishi na Blackwell wakati wa utoto wa Blackwell.
Mnamo mwaka wa 1895, alichapisha maelezo yake ya biografia. Baada ya chapisho hili, Blackwell polepole aliacha upatikanaji wake kwa umma, na alitumia wakati zaidi kusafiri. Aliwasili Marekani mwaka wa 1906 na alichukua gari lake la kwanza na la mwisho katika maisha yake. Uzee wa Blackwell ulianza na alipunguza shughuli zake.

Mnamo mwaka wa 1907, wakati wa likizo huko Kilmun, Scotland, Blackwell akaanguka kwa ngazi. Mnamo Mei 31, 1910, alikufa huko Hastings, Sussex, baada ya kuugua kiharusi kilichopoza nusu mwili wake. Mazishi yake yalifanyika katika Makaburi ya Kanisa la Parish la St Munn, Kilmun, na mabango yaliyoheshimiwa.

## Viungo vya nje 
Jamii:Wanasayansi wa Uingereza
Lambo la Kidatu

**Lambo la Kidatu** ni lambo la TANESCO lililojengwa miaka ya 1970 kwenye mto Ruaha Mkuu katika mkoa wa Morogoro (Tanzania) ili maji yake yaweze kutumika kuzalisha umeme.

Ndilo lambo ambalo ni asili ya sehemu kubwa ya umeme wa taifa.

Kituo cha umeme cha Kidatu kilijengwa hadi mwaka 1975 kama sehemu ya mradi unaoitwa "Mradi wa umeme wa Ruaha Kuu" ulioendelea baadaye kwa ujenzi wa Lambo la Mtera kilomita 170 juu ya Kidatu. 

Lambo la Kidatu lina urefu wa mita 350 na kimo cha mita 40. Lilijengwa kwa kutumia m³ 40,000 za zege pamoja na m³ 800,000 za udongo na mawe. Inaweza kushika hadi m³ milioni 125 za maji kwa kusudi la kuzipitisha kwa njia ya mabomba yenye urefu wa jumla ya kilomita 10 kwenda rafadha zinazosukuma jenereta 4 zenye uwezo wa kuzalisha megawati 200.

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*Tovuti ya Tanesco

Jamii:Malambo
Jamii:Umeme
Mto Zinga

'''''' ni kati ya mito ya mkoa wa Lindi (Tanzania Kusini Mashariki) ambayo maji yake yanaishia katika Bahari Hindi.

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania
* Orodha ya mito ya mkoa wa Lindi

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Mito ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Lindi
Jamii:Bahari ya Hindi
Orodha ya mito ya mkoa wa Tanga

**Orodha ya mito ya mkoa wa Tanga** inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya mito ya eneo hilo la Tanzania Mashariki.

*Mto Bombo
*Mto Boruma
*Mto Chogera
*Mto Diburuma
*Mto Dodwe
*Mto Gonda
*Mto Kakindu
*Mto Kehengere
*Mto Kihuhwi
*Mto Kikolio
*Mto Kikonga
*Mto Kiseru
*Mto Kivomila
*Mto Kokindu
*Mto Koluguzao
*Mto Kombe
*Mto Koreni
*Mto Kumuka
*Mto Kwale
*Mto Kwalukonge
*Mto Kwamatumba
*Mto Kwamtare
*Mto Kwekuyu
*Mto Luhoroto
*Mto Lukonge
*Mto Lwengera
*Mto Madugure
*Mto Malale
*Mto Mambeni
*Mto Maweni
*Mto Mazingara
*Mto Mbalamu
*Mto Mgimbo
*Mto Mglumi
*Mto Mgobe
*Mto Mgombani
*Mto Migasi
*Mto Mkalamu
*Mto Mkolo
*Mto Mkomazi
*Mto Mkongore
*Mto Mkulumuzi
*Mto Mkusu
*Mto Mlemwa
*Mto Mligaji
*Mto Mlinyi
*Mto Mlungui
*Mto Mnyongoo
*Mto Mnyusi
*Mto Mobokoi
*Mto Mombalazi
*Mto Msangasi
*Mto Msango
*Mto Msimbazi
*Mto Msingazi
*Mto Msiri
*Mto Muzi
*Mto Mwanyenzi
*Mto Mzambiazi
*Mto Mziha
*Mto Mzimui
*Mto Mzingi
*Mto Ndoyo
*Mto Numba
*Mto Pangani
*Mto Pangarawe
*Mto Runkhana
*Mto Schui
*Mto Segera
*Mto Sekihemba
*Mto Semdoe
*Mto Sigi
*Mto Siki
*Mto Ukaja
*Mto Ukinduni
*Mto Umba
*Mto Visuvisu
*Mto Vunda
*Mto Vuruni
*Mto Waja
*Mto Wimba
*Mto Zuba

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania
* Orodha ya milima ya mkoa wa Tanga

Jamii:Orodha za kijiografia
Jamii:Jiografia ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Tanga
Jamii:Mito
Orodha ya mito ya mkoa wa Kilimanjaro

**Orodha ya mito ya mkoa wa Kilimanjaro** inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya mito ya eneo hilo la Tanzania Kaskazini Mashariki.

*Mto Bokwa
*Mto Butu
*Mto East Kware
*Mto Foro
*Mto Fuga
*Mto Geragua
*Mto Himo
*Mto Isiye
*Mto Kambaga
*Mto Karanga
*Mto Kasisa
*Mto Kifinuka
*Mto Kikafu
*Mto Kikalelwa
*Mto Kikuletwa
*Mto Kilambanga (au Kilombanga)
*Mto Kilisi
*Mto Kinanura
*Mto Kirimeri
*Mto Kisangara
*Mto Kisiwani
*Mto Kivishini
*Mto Kladeta
*Mto Lambo
*Mto Lembeni
*Mto Lima
*Mto Losayai
*Mto Lumi
*Mto Marakara
*Mto Marue
*Mto Mashima
*Mto Mbiriri
*Mto Mfinga
*Mto Mkuu
*Mto Mlombea
*Mto Motale
*Mto Msangai
*Mto Mtiro
*Mto Mue
*Mto Musangairo
*Mto Muvraini
*Mto Mware
*Mto Mzukune
*Mto Nanga
*Mto Naru Muru
*Mto Nbuchi
*Mto Ndishi
*Mto Ngaserai
*Mto Ngofi
*Mto Nsoo
*Mto Pangani
*Mto Rau
*Mto Romanyo
*Mto Rongai
*Mto Ruvu (Pangani)
*Mto Sagana
*Mto Shia
*Mto Tumbura
*Mto Uchira
*Mto Ulala
*Mto Umbwe
*Mto Una
*Mto Vudce
*Mto Washi
*Mto Weru Weru
*Mto Wona
*Mto Zongoa

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania
* Orodha ya milima ya mkoa wa Kilimanjaro

Jamii:Orodha za kijiografia
Jamii:Jiografia ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Kilimanjaro
Jamii:Mito
Harakati

[thumb|262x262px|[Kesha refu kuliko yote kwa ajili ya amani huko Marekani, lililoanzishwa na Thomas mwaka 1981.]]
**Harakati** mara nyingi hutumika kwa maana ya mchakato wa mtu au kundi la watu ambao wamejitoa kwa ajili ya kufuatilia jambo fulani, hususani katika jamii. 

Katika harakati wahusika wanaojishughulisha nazo huwa wanajulikana kama wanaharakati kwa wingi wao, kama ni mmoja huitwa mwanaharakati.

Mara nyingi katika jamii ya watu wanaharakati hutumia muda wao mwingi katika kufuatilia mambo hayo. Kumekuwa na makundi mengi ya wanaharakati katika jamii yetu, kwa mfano kumekuwepo wanaharakati mbalimbali kama vile wanaharakati wa masuala ya uchumi, siasa, jamii na kadhalika.

Jamii:Elimu jamii
Jamii:Siasa
Ndama

thumb|250px|Ng'ombe na ndama yake akinyonya
**Ndama** ni hasa mtoto wa ng'ombe, lakini mara nyingine neno hilo linatumika pia kwa watoto wa baadhi ya wanyama wa jamii hiyo.
Orodha ya mito ya mkoa wa Rukwa

**Orodha ya mito ya mkoa wa Rukwa** inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya mito ya eneo hilo la Tanzania Magharibi.

*Mto Chilangwa
*Mto Gwino
*Mto Ikamba
*Mto Ipeta
*Mto Izu
*Mto Kafunga
*Mto Kairezi
*Mto Kalambo
*Mto Kalosi
*Mto Kamanyere
*Mto Kamawe
*Mto Kamyare
*Mto Kana
*Mto Katimba
*Mto Kausinse
*Mto Kawa
*Mto Kavuu
*Mto Kilemba
*Mto Kuku
*Mto Loasi
*Mto Luamfi
*Mto Luiche
*Mto Manda
*Mto Mangali
*Mto Mfulsi
*Mto Mkavio
*Mto Mkombe
*Mto Mkukwe
*Mto Mlandasi
*Mto Monga
*Mto Monokore
*Mto Mosi
*Mto Mowe
*Mto Mpanda
*Mto Mpasa
*Mto Msambia
*Mto Msefwe
*Mto Msega
*Mto Mtozi
*Mto Mulo
*Mto Mungamkuru
*Mto Muse
*Mto Mwimbi
*Mto Narusi
*Mto Nililirwa
*Mto Nkima
*Mto Nkussa
*Mto Nsalamba
*Mto Nsanga
*Mto Nsengesi
*Mto Ntembwe
*Mto Punda
*Mto Ulinga
*Mto Upemba
*Mto Wandare

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania
* Orodha ya milima ya mkoa wa Rukwa

Jamii:Orodha za kijiografia
Jamii:Jiografia ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Rukwa
Jamii:Mito
Mto Mware

'''''' ni kati ya mito ya mkoa wa Kilimanjaro (Tanzania Kaskazini Mashariki).

Unapitia Materuni halafu una maporomoko ya maji.

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania
* Orodha ya mito ya mkoa wa Kilimanjaro
* Maporomoko ya Maji Materuni

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Mito ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Kilimanjaro
Jamii:1Lib1Ref2020 Tanzania
Mto Ikamba

'''''' ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi). Maji yake yanafikia bahari ya Atlantiki kupitia ziwa Tanganyika na mto Kongo.

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania
* Orodha ya mito ya mkoa wa Rukwa

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Mito ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Rukwa
Jamii:Ziwa Tanganyika
Jamii:Mto Kongo
Jamii:Atlantiki
Megawati

**Megawati** ni kizio cha nguvu kinacholingana na wati milioni moja (wati 106). 

Kizio hiki hutumika kutaja uwezo wa vituo vya kuzalisha umeme. Kwa mfano kituo cha nyuklia huwa na uwezo wa megawati 500 - 1500. 

Kwa upande wa matumizi, jengo kubwa la makazi au la biashara litatumia megawati kadhaa za umeme.

Jamii:Vipimo sanifu vya kimataifa
Utakatifu

", mwandiko uliovaliwa na kuhani mkuu katika paji la uso.]]
**Utakatifu** (kutoka kitenzi "kutakata") ni ule usafi wa pekee wa Mwenyezi Mungu mwenyewe asiye na mawaa. 

Kwa binadamu ni hali ya ukamilifu katika kuepukana na dhambi, na hivyo kuwa karibu na Mungu.

## Katika Biblia
Neno la Kiebrania *Qadosh* linamhusu kwa namna ya pekee Mungu katika ukuu wake usioweza hata kufafanishwa na ule wa viumbe vyake bora na unaodai yale yanayomhusu yasichanganywe na matumizi mengine. 

Katika Kigiriki kuna neno *Agios* likimaanisha kutokuwa na makosa au udhaifu au uchafu.

## Tazama pia
* Ukamilifu wa Kikristo

## Tanbihi
## Marejeo
*
*
*
*
*

Jamii:Dini
Jamii:Maadili
Jamii:Ukristo
Kajinapenda

thumb|Erastes (mpenzi) na Eromenos (wapenzi) wakibusu. Tondo ya kikombe chenye rangi nyekundu cha Attic, karibu mwaka 480 KK
**Kajinapenda** (kwa Kiingereza: *ephebophilia*) ni pendo la kijinsia kwa vijana.

Jamii:Saikolojia
Jamii:Jinsia
Majigambo

**Majigambo** ni masimulizi ya kujigamba/kujitapa/kujisifu kwa mtu kuhusu matendo ya kishujaa aliyoyatenda katika maisha yake. Majigambo hayo husimuliwa kwa lugha ya kishairi na masimulizi yake huambatana na vitendo vya anayejigamba. Majigambo hujulikana pia kama "vivugo".

Majigambo hufanyika pindi mtu anapokuwa amefanya jambo kubwa la kishujaa kama vile: kuua simba, kuua adui, kulima shamba kubwa n.k. 

Jamii nyingi, hufanya sanaa hii kwa lengo la kujengana ari katika mambo mbalimbali yanayojitokeza katika maisha yetu ya kila siku.

Jamii:Lugha
Jamii:Fasihi
Lidia wa Thiatira

ya Mt. Lidia]]
 cha Kiorthodoksi kilichojengwa mahali panaposemekana Lidia alibatizwa.]]
**Lidia wa Thiatira** (au **Ludia wa Thuatira**; kwa Kiingereza **Lydia of Thyatira**; kutoka Kigiriki Λυδία, jina la mkoa wa Dola la Roma ulikokuweko mji wa Thiatira, katika Uturuki wa leo) alikuwa mwanamke mfanyabiashara wa karne ya 1 ambaye kwanza aliongokea dini ya Uyahudi.

Mwinjili Luka katika Matendo ya Mitume (kitabu cha Agano Jipya la Biblia ya Kikristo) alisimulia habari zake; hivyo amekuwa mtu wa kwanza wa Ulaya ambaye anajulikana kwa jina kuwa aliongokea Ukristo. Ni tunda ambalo Mtume Paulo alilichuma huko Filipi (Ugiriki Kaskazini).

Madhehebu mengi yanamheshimu kama mtakatifu katika tarehe tofautitofauti. Kwa Wakatoliki wa Kanisa la Kilatini sikukuu yake ni tarehe 20 Mei (awali 3 Agosti).

## Katika Matendo ya Mitume
16:11 Basi tukang’oa nanga kutoka Troa, tukafika Samothrake kwa tanga moja, na siku ya pili tukafika Neapoli; 12 na kutoka hapo tukafika Filipi, mji wa Makedonia, mji ulio mkuu katika jimbo lile, mahali walipohamia Warumi; tukawa katika mji huu, tukikaa siku kadha wa kadha. 13 Hata siku ya sabato tukatoka nje ya lango, tukaenda kando ya mto, ambapo tukadhani ya kuwa pana mahali pa kusali; tukaketi, tukasema na wanawake waliokutana pale. 14 Mwanamke mmoja, jina lake Lidia, mwenye kuuza rangi ya zambarau, mwenyeji wa Thiatira, mcha Mungu, akatusikiliza, ambaye moyo wake ulifunguliwa na Bwana, ayatunze maneno yaliyonenwa na Paulo. 15 Hata alipokwisha kubatizwa, yeye na nyumba yake, akatusihi, akisema, Kama mmeniona kuwa mwaminifu kwa Bwana, ingieni nyumbani mwangu mkakae. Akatushurutisha.

Ndio ubatizo pekee katika Matendo ya Mitume ambao uliweza kufanyika katika maji mengi kutokana na mazingira (ujirani wa mto).

## Tazama pia
*Waraka kwa Wafilipi
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliofariki karne ya 1

Jamii:Watakatifu wa Ugiriki
Alexander Stephanovich Popov

alt=Alexander Stepanovich Popov|thumb|293x293px|Alexander Stepanovich Popov
**Alexander Stephanovich Popov** (16 Machi [O.S. 4 Machi] 1859 - 13 Januari [O.S. 31 Desemba 1905] 1906) alikuwa mwanafizikia wa Urusi ambaye kwa mara ya kwanza alionyesha jinsi ya kutumia mawimbi ya umeme (redio), ingawa hakuomba leseni ya uvumbuzi wake. 

Kazi ya Popov kama mwalimu katika shule ya wanajeshi wa majini wa Kirusi ilimwongoza kuchunguza matukio ya juu ya umeme. 

## Maisha ya awali 
Alizaliwa na padri wa Kiorthodoksi katika mji wa Krasnoturinsk, Oblast Sverdlovsk. Alipata nia ya sayansi ya asili wakati alipokuwa mtoto. Baba yake alitaka Alexander ajiunge na ukasisi na kumpeleka kwenye shule ya seminari huko Yekaterinburg. Hapo alijenga maslahi ya sayansi na hisabati na badala ya kwenda chuo cha Theolojia mwaka 1877 alijiunga na chuo kikuu cha St. Petersburg ambako alisoma fizikia.

Baada ya kuhitimu kwa heshima mwaka 1882, alikaa kama msaidizi wa maabara katika chuo kikuu. Hata hivyo mshahara haukuwa na uwezo wa kuunga mkono familia yake, na mwaka 1883 alipata nafasi kama mwalimu na mkuu wa maabara katika shule ya Torpedo ya mafunzo ya majini ya huko Urusi.

Jamii:Wanafizikia wa Urusi
Alessandro Volta

thumb|Picha ya Alessandro Volta
320px|thumb|Seli ya Galvani iliboreshwa na Volta aliyeunganisha seli kadhaa kuunda beteri ya kwanza
**Alessandro Giuseppe Antonio Anastasio Volta** (matamshi ya Kiitalia: [alessandro vɔlta]; 18 Februari 1745 - 5 Machi 1827) alikuwa mwanafizikia wa Italia, aliyegundua kanuni za misingi za umeme. Aliboresha seli ya Luigi Galvani akatengeneza betri ya kwanza kwa kuunganisha seli kadhaa mwaka 1799. 

Kwa uvumbuzi huo Volta ameonyesha kwamba umeme unaweza kuzalishwa kikemia. Uvumbuzi wa Volta ulisababisha msisimko mkubwa wa kisayansi na kuongoza wengine kufanya majaribio kama hayo ambayo hatimaye yalileta maendeleo ya uwanja wa kemia ya umeme.

Alessandro Volta pia alimvutia Napoleon Bonaparte katika uvumbuzi wake, na alialikwa kwenye Taasisi ya Ufaransa ili kuonyesha uvumbuzi wake kwa wanachama wa Taasisi hiyo. Alessandro Volta alikuwa profesa wa fizikia ya majaribio katika Chuo Kikuu cha Pavia kwa karibu miaka 40 na alipendwa sana na wanafunzi wake.

Licha ya mafanikio yake ya kitaaluma, Volta alitamani kuwa mtu anayeelekea katika maisha ya ndani na hii ilikuwa inaonekana zaidi katika miaka yake ya baadaye. Wakati huu yeye alitamani kuishi salama na maisha ya umma na zaidi kwa ajili ya familia yake mpaka hatimaye alikufa mwaka 1827.

## Tanbihi
## Viungo vya nje 
Jamii:Wanafizikia wa Italia
Hebependa

**Hebependa** (kwa Kiingereza: *hebephilia*) ni pendo la kijinsia kwa vijana walio katika hatua za ubalehe.

Jamii:Saikolojia
Jamii:Jinsia
Fizikia ya atomu

**Fizikia ya atomiki** ni tawi la fizikia ambayo linasoma atomi kama mfumo wa pekee wa elektroni na kiini cha atomu. Inashughulika hasa na mpangilio wa elektroni karibu na kiini na taratibu ambazo mipango hii hubadilika. Hii inajumuisha ioni, atomi zisizo na upande na, isipokuwa kama ilivyoelezwa vinginevyo, inaweza kudhani kuwa atomu ya muda ni pamoja na ioni. 

Jamii:Fizikia
Jamii:Atomi
Irène Joliot-Curie

left|80px
alt=Irène Joliot-Curie|thumb|Irène Joliot-Curie
**Irène Joliet-Curie** (12 Septemba 1897 - 17 Machi 1956) alikuwa mwanasayansi wa Ufaransa. 

Alishinda tuzo ya Nobel kwa Kemia mwaka wa 1935 pamoja na mumewe, Frédéric Joliot. Curie alikuwa binti Pierre Curie na Marie Curie

## Elimu 
Curie alianza masomo yake katika kitivo cha Sayansi huko Paris. Wakati wa Vita Kuu ya Kwanza (1914-1918), aliwahi kuwa mbobeaji kwenye mambo ya eksirei. 

Wakati wa Vita Kuu ya kwanza ya Dunia, alimsaidia mama yake kutumia teknolojia ya eksirei katika hospitali za kijeshi. Aliwasaidia wafanyakazi wa mionzi. 

Curie kisha alihitimu kutoka Sorbonne huko Paris akawa Daktari wa Sayansi mwaka wa 1925. Alifanya tasnifu yake juu ya mnururisho α wa poloniamu akapata shahada ya kufanya kazi kwenye mambo ya mionzi katika poloniamu.

Jamii:Wanakemia wa Ufaransa
Daniel Day-Lewis

alt=Daniel Day-Lewis|thumb|268x268px|Daniel Day-Lewis (2007)

**Daniel Michael Blake Day-Lewis** (aliyezaliwa Aprili 29 1957) ni Mwingereza ambaye ni mwigizaji wa filamu aliyestaafu. Alishinda tuzo za taasisi tatu, tuzo nne za BAFTA, tuzo tatu za uigizaji bora, na tuzo za *Golden Globe* tatu.

Jamii:Waigizaji filamu wa Uingereza
Pedofilia

wa Martin van Maële, 1905.]]
**Pedofilia** (pia: **pedofaili, pedofili**; kutoka Kiingereza: *pedophilia* au *paedophilia*) ni matamanio binafsi ya ngono ya mtu mzima au kijana mkubwa. 

Hadi leo linahesabika kati ya maradhi ya nafsi lakini utekelezaji wake unaadhibiwa na sheria za nchi zote kama kosa la jinai kutokana na madhara makubwa kwa watoto hao wanaoathirika kisaikolojia, kama si upande wa afya ya mwili, hata maisha yao yote .

Tabia hiyo inazidi kuenea kwa watu wasio na ugonjwa wa namna hiyo, ila wanajiingiza kwa hiari kuhusiana na ponografia pia .

## Tanbihi
## Marejeo
* 
* 
* 
* 

## Viungo vya nje
* 
* 
* *Virtuous Pedophiles,* online support for non-offending pedophiles working to remain offence-free
* HelpWantedPrevention.org, an online self-help course from Johns Hopkins University for managing attraction to children

Jamii:Saikolojia
Jamii:Jinsia
Jamii:Maadili
Mto Punda

'''''' ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi). Maji yake yanafikia bahari ya Atlantiki kupitia ziwa Tanganyika na mto Kongo.

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania
* Orodha ya mito ya mkoa wa Rukwa

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Mito ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Rukwa
Jamii:Ziwa Tanganyika
Jamii:Mto Kongo
Jamii:Atlantiki
Charles Fabry

alt=Charles fabry|thumb|Charles fabry
**Maurice Paul Auguste Charles Fabry** (11 Juni 1867 - 11 Desemba 1945) alikuwa mwanafizikia wa Ufaransa.

## Maisha 
Fabry alihitimu Ecole Polytechnique huko Paris na alipata udaktari wake kutoka Chuo Kikuu cha Paris mwaka 1892, kwa kazi yake juu ya mwingiliano wa kingo, ambazo zilimfanya awe maarufu katika sekta Ya uoni na somo la rangi. 

Mwaka 1904, alichaguliwa kuwa Profesa wa Fizikia katika Chuo Kikuu cha Marseille, ambako alitumia miaka 16.

## Viungo vya nje
Jamii:Wanafizikia wa Ufaransa
Finn Balor

thumb|338x338px|Finn Balor
**Finn Balor** (aliyezaliwa 25 Machi 1981) ni mpiganaji wa mieleka kutoka nchi ya Ireland.

Kwa sasa amesainiwa na WWE na anapigana chini ya RAW. 

Finn alijiunga na WWE mnamo tarehe 28 Julai 2014 na 24 Septemba mwaka huohuo alianza rasmi kupigana.

Jamii:Wanamichezo wa Ireland
Randy Orton

thumb|356x356px|Randy Orton
**Randy Orton** (aliyezaliwa 1 Machi 1980) ni mpiganaji wa mieleka kutoka nchi ya Marekani. Kwa sasa amesajiliwa na WWE.

Randy Orton alianza katika toleo la 2001 la Smackdown dhidi ya Hardcore Holly. Yeye alishinda mechi kwa kumsonga hardcore.

Randy alikuwa ameshasainiwa na WWE Raw. Randy Orton, pamoja na Triple H, Batista na Ric Flair waliunda kundi la Evolution.

Jamii:Wanamichezo wa Marekani
Insel

**Insel** (kwa Kiingereza: *inceldom*)  ni mtu yeyote asiyewahi kuingiliwa kijinsia ingawa angetaka, hivyo anasumbuliwa na upweke.

Jamii:Saikolojia
Teleiyopenda

**Teleiyopenda** (kwa Kiingereza: *teleiophilia*) ni pendo la kijinsia kwa mtu mzima. 

Jamii:Saikolojia
Jamii:Jinsia
Ulama

**Ulama** (pia: **Ulema**, kutoka Kiarabu علماء *ʿulamāʾ*) ni namna ya kutaja wataalamu wa dini katika Uislamu.

Mamlaka na uwezo wao ni tofauti katika jamii za Kiislamu kufuatana na mapokeo tofauti. Katika madhehebu ya Shia wana athira kubwa zaidi. 

Kati ya Waislamu ulema huulizwa kuhusu uelewano wa sharia na vipengele vingine vya imani. 

Neno "ulama" latokana katika lugha ya Kiarabu na hapa ni wingi wa **aalim** (ar. عالِم) inayomaanisha "mtu mwenye elimu, mtaalamu". Neno hili linaweza kutaja wataalamu wa kila fani lakini inamaanisha hasa wataalamu wa dini.

## Matawi ya elimu
Kimapokeo ulema hujifunza Quran, tafsir (namna ya kuelewa Qurani), Sunnah na ahadith, shariah (kanuni za imani), fiqh (namna ya kutumia sharia) na kalam (theolojia au mafundisho kuhusu imani).

## Marejeo
Grenzgipfel

[right|thumb|Kilele cha Grenzgipfel (kushoto) pamoja na [Ostspitze na Dufourspitze]]
**Grenzgipfel** ni mlima wa Alpi katika nchi ya Uswisi (Ulaya).

Urefu wake ni mita 4,618 juu ya usawa wa bahari.

## Tazama pia
* Orodha ya milima
* Orodha ya milima ya Alpi

Jamii:Milima ya Uswisi
Jamii:Milima ya Ulaya
Jamii:Alpi
Antipa wa Pergamo

**Antipa wa Pergamo** alikuwa Mkristo wa karne ya 1 aliyeuawa katika mji huo (katika Uturuki wa leo) kwa sababu ya imani yake .

Mapokeo ya Kanisa yanasema Mtume Yohane alikuwa amemweka wakfu kama askofu wa Pergamo. 

Ufu 2:13  inamtaja kama shahidi mwaminifu . Inasemekana alichomwa moto kwa kufukuza mashetani walioabudiwa na wenyeji.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadimishwa tarehe 11 Aprili.

## Tazama pia
*Kitabu cha Ufunuo
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Catholic Online
* Sant’ Antipa di Pergamo
* CatholicSaints.Info
Kilowati

**Kilowati (kW)** ni kizio cha nguvu kinacholingana na wati elfu moja (wati 103).

Kizio hiki hutumiwa kutaja nguvu ya injini ya umeme au vifaa kama jiko la umeme. Hutumiwa pia kutaja uwezo wa transimita ya redio au televisheni.

Eneo la uso wa ardhi wa mita ya mraba iliyo karibu na ikweta ? moja hupokea takriban kilowati moja kutoka nuru ya jua.

Jamii:Vipimo vya nguvu
Pavel wa Taganrog

**Pavel wa Taganrog** (kwa Kirusi: Павел Таганрогский, Pavel Taganrogskiy, jina la awali **Pavel Pavlovich Stozhkov**; 21 Novemba 1792 - 23 Machi 1879) alikuwa Mkristo mlei aliyevutia umati wa Waorthodoksi wa Ukraina na Urusi kumuomba sala na mashauri. Kwa njia hiyo aliuhisha imani na maisha ya kiroho ya wengi.

Tarehe 20 Juni 1999 Kanisa la Kiorthodoksi la Urusi lilimtangaza mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe yake ya kuzaliwa.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Viungo vya nje
*Russian Orthodox Church in Taganrog (Russian) 
*Saint Pavel on the Official Website of Taganrog (English)
*Orthodoxy in and around Taganrog, photos of Saint Pavel kelya and chapel, and more (Russian)
Petro I wa Aleksandria

ya Mt. Petro I wa Aleksandria.]]
**Petro I wa Aleksandria** alikuwa Papa wa 17 wa Kanisa la Kikopti, aliyepambwa na maadili yote, ambaye ghafla, kwa amri ya kaisari Galerius, alikatwa kichwa kwa ajili ya imani ya Ukristo tarehe 25 Novemba 311. 

Pamoja naye waliuawa maaskofu wenzake Esiki, Pakomi na Theodori (kwa upanga), mapadri Fausto, Dio na Amoni na wengine wengi. Ndio wahanga wa mwisho katika Mateso ya Wakristo chini ya Dola la Roma.

Tangu kale anaheshimiwa na Waorthodoksi wa Mashariki, Waorthodoksi na Wakatoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifodini chake.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
*

## Viungo vya nje
*Hieromartyr Peter the Archbishop of Alexandria Eastern Orthodox icon and synaxarion

Jamii:Waliozaliwa karne ya 3
Triple H

thumb|Triple H.
**Paul Michael Levesque** (alizaliwa 27 Julai 1969) ni mwanamiereka kutoka nchi ya Marekani. Anajulikana zaidi kwa jina la pete, kitambulisho cha jina lake la kale la Hunter Hearskinot Helmsley.

Kwa sasa Triple H ni COO ("Afisa Mkuu wa Uendeshaji") wa WWE.

Jamii:Wanamiereka wa Marekani
Paulinus wa York

**Paulinus wa York** (alifariki 10 Oktoba 644) alikuwa mmisionari kutoka Roma nchini Uingereza aliyefanywa askofu wa kwanza wa York.

## Maisha
Akiwa kati ya wamonaki waliotumwa na Papa Gregori I ili kuinjilisha Waangli na Wasaksoni, Paulinus alifika mwaka 604 katika kundi la pili. 

Baada ya kuishi miaka huko Kent, tarehe 21 Julai 625 alipewa daraja takatifu ya uaskofu. Aliposindikiza Æthelburg wa Kent kwenda Northumbria kuolewa na Edwin wa Northumbria, alifaulu kumuongoa Edwin kuingia Ukristo pamoja na raia wake wengi. Kati yao alikuwepo Hilda wa Whitby. Pia alijenga makanisa kadhaa.

Edwin alipofariki (633), Paulinus na Æthelburg walikimbia Northumbria, wakimuacha nyuma James Shemasi. Huko Kent, Paulinus akawa askofu wa Rochester akapokea paliumu kutoka kwa Papa, ikiwa na maana ya kufanywa askofu mkuu wa York, ingawa hakupata nafasi ya kwenda. 

Tangu kale Paulinus anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waanglikana kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake .

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Marejeo mengine
* 

Jamii:Waliozaliwa karne ya 6