open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Milton Álvarez

**Milton David Álvarez** (alizaliwa 26 Januari 1989) ni mchezaji wa kulipwa wa mpira wa miguu kutoka Argentina anayekipiga katika nafasi ya kipa wa klabu ya Gimnasia Jujuy.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1989
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Argentina
Ever Amarilla

**Ever Luciano Amarilla Barreto** (alizaliwa 13 Agosti 1984) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu kutoka Paraguay aliyekuwa akicheza katika nafasi ya mshambuliaji.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1984
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Paraguay
Víctor Hugo Amatti

**Víctor Hugo Amatti Weinzettel** (alizaliwa 20 Juni 1965) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu kutoka Argentina aliyekuwa akicheza katika nafasi ya kiungo wa ulinzi.

Jamii:Waliozaliwa 1965
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Argentina
Stanislav Jarábek

**Stanislav Jarábek** (aliyezaliwa 9 Desemba 1938) ni mchezaji wa zamani wa soka na kocha kutoka Slovakia aliyewahi kucheza kwa Spartak Trnava. Alicheza kwa Czechoslovakia katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya Joto ya mwaka 1968 huko Mexico. Yeye ni baba wa Juraj Jarábek.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1938
Jamii:Wachezaji mpira wa Slovakia
Juan Amieva

**Juan Martín Amieva** (alizaliwa 27 Septemba 1988) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Argentina anayekipiga katika nafasi ya mshambuliaji wa klabu ya FADEP.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1988
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Argentina
Jozef Jarabinský

**Jozef Jarabinský** (aliyezaliwa 12 Machi 1944) ni mchezaji wa zamani wa soka na kocha kutoka Chekoslovakia.

Alicheza kwa Slovan Bratislava, Bohemians, Dukla Prague na Sparta Prague.

Kama kocha wa soka, alifundisha Vagónka Poprad, Tatran Prešov, Sparta Prague, Slavia Prague (1992–93), Baník Ostrava (2001–02, 2004–05), Real Betis, Gençlerbirliği S.K. (1990–1991), Ankaragücü, Antalyaspor, Samsunspor, Izmir, Aris Thessaloniki F.C. na Tianjin Teda F.C. (2008).

Jamii:Waliozaliwa 1944
Jamii:Wachezaji mpira wa Ucheki
Bartho Okolo

**Bartho Ndubuisi Okolo** ni Profesa wa Mikrobiolojia ambaye alihudumu kama Makamu wa 13 katika Chuo Kikuu cha Nigeria, Nsukka (UNN). Alichukua nafasi hiyo kutoka kwa Profesa Osita Chinedu Nebo na kufuatiwa na Profesa Benjamin Chukwuma Ozumba.

## Marejeo
Ariel Amaya

**Ariel Guillermo Amaya** (aliyezaliwa Buenos Aires, Argentina) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu kutoka Argentina aliyekuwa akicheza kwa vilabu vya Argentina, Chile, Mexico, na Ecuador.

## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Argentina
Jamii:Watu walio hai
Thomas Amilivia

**Thomas Damián Amilivia** (alizaliwa 13 Julai 1998) ni mchezaji wa kulipwa wa mpira wa miguu kutoka Argentina anayekipiga katika nafasi ya mshambuliaji wa klabu ya Alvarado.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1998
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Argentina
Felipe Araya

**Felipe Araya Urrutia** (alizaliwa 14 Desemba 1990) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Chile anayekipiga katika nafasi ya mshambuliaji.

Jamii:Waliozaliwa 1990
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Argentina
Justín Javorek

**Justín Javorek** (14 Septemba 1936 – 15 Septemba 2021) alikuwa kocha wa soka na mlinda mlango wa timu ya taifa ya Chekoslovakia.

Javorek alikuwa na muda mfupi wa kufundisha klabu ya Uturuki ya Altay S.K. mwaka 1991.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1936
Jamii:Waliofariki 2021
Jamii:Wachezaji mpira wa Slovakia
Óscar Aravena

**Óscar Alejandro Aravena Loncón** (aliyezaliwa Chile) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu kutoka Chile aliyekuwa akicheza katika nafasi ya mshambuliaji.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji mpira wa Chile
Ola Oni

**Ola Oni** (1933–1999) alikuwa mwanauchumi wa kisiasa wa mwelekeo wa Kimaksi, mwanajamaa, na mwanaharakati wa haki za binadamu wa Nigeria. Alihudumu kama mhadhiri katika Chuo Kikuu cha Ibadan.
## Marejeo
Chu Okongwu

**Sonny Chu Okongwu** (23 Septemba 1934 – 12 Januari 2022) alikuwa mwanauchumi na mwanasiasa wa Nigeria ambaye alihudumu kama Waziri wa Mipango ya Kitaifa (1985–1986), na kisha Waziri wa Fedha (1986–1990) wakati wa serikali ya Ibrahim Babangida.

## Marejeo
Orlando Aravena

**Orlando Enrique Aravena Vergara** (alizaliwa 21 Oktoba 1942 – 21 Machi 2024) alikuwa mchezaji na kocha wa mpira wa miguu kutoka Chile. Kama mchezaji, alicheza kiungo wa kati (midfielder) kwa vilabu kadhaa nchini Chile ikiwa ni pamoja na Magallanes, Deportes La Serena, Palestino, Colo‑Colo na Ñublense. Baadaye alihamia kazi ya uokoaji wa timu akiongoza klabu mbalimbali kama Colo‑Colo, Audax Italiano, O’Higgins, Unión Española, Rangers, Everton na Palestino kabla ya kuchaguliwa kocha wa timu ya taifa ya Chile kati ya 1987 na 1989. Katika kipindi hicho aliiongoza Chile kufika fainali ya Copa América 1987, na pia alikuwa kocha wakati wa tukio la “Maracanazo” katika mchakato wa kufuzu Kombe la Dunia 1990, tukio lililobadilisha historia ya soka la Chile. Alifariki akiwa na umri wa miaka 81.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1942
Jamii:Waliofariki 2024
Mario Aravena

**Mario Antonio Aravena Bonilla** (alizaliwa 31 Januari 1985) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu kutoka Chile aliyekuwa

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1985
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Chile
František Knebort

**František Knebort** (aliyezaliwa 19 Januari 1944) ni mchezaji wa zamani wa soka kutoka Chekoslovakia aliyeshiriki katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya Joto ya mwaka 1964. 

Jamii:Waliozaliwa 1944
Jamii:Wachezaji mpira wa Ucheki
Rudolf Klapka

**Rudolf Klapka** (24 Februari 1895 – 11 Septemba 1951) alikuwa mchezaji wa soka aliyewakilisha Chekoslovakia katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya Joto ya mwaka 1920.

Klapka alicheza nafasi ya mlinda mlango kwa FK Viktoria Žižkov wakati alipochaguliwa kwa timu ya kwanza ya Chekoslovakia ambayo ingewakilisha nchi hiyo katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya Joto huko Antwerp. Mechi yao ya kwanza kabisa ilikuwa dhidi ya Yugoslavia ambayo waliyoshinda 7–0. Siku iliyofuata walicheza na Norway na Klapka hakuruhusu bao lolote tena kwani walishinda 4–0. Klapka alikubali bao lake la kwanza katika mechi ya nusu fainali dhidi ya Ufaransa, ambayo waliyoshinda 4–1.

Katika fainali dhidi ya wenyeji Belgium, Klapka alikubali mabao mawili katika dakika 30 za mwanzo, na kisha baada ya dakika 40 Klapka na timu yake waliondoka uwanjani kwa maandamano kutokana na uamuzi mbaya wa mwamuzi baada ya beki mmoja kuonyeshwa kadi nyekundu. Hivyo basi timu hiyo ilifutwa na haikupokea medali.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1951
Jamii:Wachezaji mpira wa Ucheki
Edward Olanipekun

**Edward Olorunnisola Olanipekun** ni profesa wa Kemia ya Viwanda na alikuwa Makamu Mkuu wa Chuo Kikuu cha Jimbo la Ekiti (EKSU) kuanzia mwaka 2019 hadi 2024. 
## Marejeo
Diego Aravena

**Diego Sebastián Aravena Ramírez** (alizaliwa 30 Desemba 1996) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Chile anayekipiga katika nafasi ya kiungo wa kati (central midfielder) wa klabu ya Audax Italiano.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1996
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Chile
Cristian Aravena

**Cristian Alejandro Aravena Viveros** (alizaliwa 7 Machi 1998) ni mchezaji wa kulipwa wa mpira wa miguu kutoka Chile anayekipiga katika nafasi ya mshambuliaji wa klabu ya Santiago City.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1998
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Chile
Nibaldo Alegre

**Nibaldo Antonio Alegre González** (alizaliwa 17 Julai 1945) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu kutoka Chile aliyekuwa akicheza kama kiungo wa ulinzi (defensive midfielder) au kibeki wa kati (centre‑back) katika vilabu mbalimbali nchini Chile na Bolivia. Alianza taaluma yake na Santiago Wanderers, akiwa sehemu ya kikosi kilichoshinda ubingwa wa Ligi Kuu ya Chile mwaka 1968, na baadaye kuichezea Union La Calera kwa mkopo na vilabu vingine kabla ya kuhamia Bolivia kucheza kwa timu kadhaa huko. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1945
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Chile
Roberto Alderete

**Roberto Agustín Alderete Céspedes** (alizaliwa 28 Agosti 1990) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu kutoka Chile aliyekuwa akicheza katika nafasi ya kiungo wa mashambulizi (attacking midfielder). Mbali na Chile, alicheza pia nchini Paraguay.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1990
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Chile
Luis Alegría

**Luis Anthony Alegría Quijón** (alizaliwa 21 Novemba 1980) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu kutoka Chile. Klabu yake ya mwisho aliyochezea ilikuwa Deportes Concepción.

Jamii:Waliozaliwa 1980
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Chile
Juan Carlos Alegría

**Juan Carlos Alegría Villamán** (alizaliwa 22 Januari 1975) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu kutoka Chile aliyekuwa akicheza katika nafasi ya kiungo wa kati (midfielder) kwa vilabu mbalimbali nchini Chile na Venezuela. Alijiunga na taaluma ya kitaalamu kupitia mfumo wa vijana wa Colo‑Colo, na baadaye alicheza kwa vilabu kama Magallanes, Unión San Felipe na Universidad de Concepción nchini Chile, pamoja na Deportivo Italmaracaibo, Deportivo Maracaibo na Mineros de Guayana nchini Venezuela kabla ya kustaafu. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1975
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Chile
Eric Ahumada

**Eric Andrés Ahumada Escobar** (alizaliwa 14 Februari 1994) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu kutoka Chile, aliyekuwa akicheza katika nafasi ya beki wa kati.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1994
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Chile
Axel Ahumada

**Axel Fernando Ahumada Flores** (alizaliwa 4 Mei 1977) ni mchezaji wa zamani wa kulipwa wa mpira wa miguu kutoka Chile, aliyekuwa akicheza katika nafasi ya mshambuliaji kwa vilabu vya nchini Chile na Venezuela

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1977
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Chile
Marina Mahathir

**Marina binti Mahathir** (alizaliwa 11 Mei 1957) (Jawi: مرينة بنت محاضر) ni mwanaharakati wa kijamii na kisiasa pamoja na mwandishi wa Malaysia. Yeye ni mtoto wa kwanza wa Waziri Mkuu wa Malaysia wa 4 na wa 7, Mahathir Mohamad, na Siti Hasmah Mohamad Ali. Alhitimu masomo yake katika University of Sussex.

Mnamo mwaka 2010, alitunukiwa tuzo ya UN Person of the Year kwa kazi yake ya kujitolea katika kupambana na HIV/AIDS.

Mnamo mwaka 2016, Marina alitunukiwa nishani ya Chevalier de la Légion d’Honneur na serikali ya Ufaransa kwa “sauti na mvuto wake katika masuala mengi”, akitaja kazi yake pamoja na Malaysian AIDS Council na msaada wake kwa wahamiaji kama mifano. Marina akawa mmoja wa Wamalaysia wanane waliowahi kupokea tuzo hiyo hadi sasa.

## See also
Jamii:Waliozaliwa 1957
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wanaharakati wa Malaysia
Luis Araneda

**Luis Antonio Araneda Jorquera** (alizaliwa 9 Mei 1953) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu kutoka Chile. Alicheza mechi nne akiwa na timu ya taifa ya Chile kati ya mwaka 1974 na 1976. Pia alikuwa sehemu ya kikosi cha Chile kilichoshiriki mashindano ya Copa América ya mwaka 1975.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1953
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Chile
Truphena Muthoni

**Truphena Mūthoni** ni mtetezi wa uhifadhi wa mazingira, hali ya hewa, uendelevu na afya ya akili kutoka Kenya.  Yeye ndiye anayeshikilia Rekodi ya Dunia ya Guinness kwa mbio ndefu zaidi za marathon huku akikumbatia mti. Aliweka rekodi hiyo kwa mara ya kwanza akiwa na saa 48 katika Hifadhi ya Ukumbusho ya Michuki, Nairobi, kati ya Januari 31 na Februari 2, 2025. Mnamo Januari 26, 2026, Kitabu cha Rekodi cha Guinness kiliidhinisha rasmi rekodi yake mpya ya saa 72, iliyofikiwa katika Kaunti ya Nyeri kati ya Desemba 8 na 11, 2025, ambapo alizidi kiwango chake cha awali cha kutetea ulinzi wa miti ya kiasili.  Wakati huo wa kuvunja rekodi ulishuhudiwa na Mwakilishi wa Kudumu wa Kenya katika Mpango wa Mazingira wa Umoja wa Mataifa, Ababu Namwamba, miongoni mwa wafuasi, marafiki na jamaa.  Mnamo tarehe 12 Desemba 2025, Mūthoni alivunja rekodi yake ya awali kwa mbio za kukumbatia mti za saa 72 huko Nyeri katika eneo la ofisi ya gavana huku akivumilia njaa, uchovu, na hali mbaya ya hewa.   Mūthoni ni mtetezi wa misitu, miti ya kiasili, watu na wanyama. Kukumbatiana kwa mti ni aina ya maandamano ya amani ili kuwahimiza viongozi kujibu na kufuatilia masuala muhimu ya mazingira.

Mūthoni alipangwa kuhudhuria Mkutano wa Mabadiliko ya Tabianchi wa Umoja wa Mataifa wa 2025 (COP 30) nchini Brazil kuanzia tarehe 10-21 Novemba 2025 kuhusu hatua za kukabiliana na hali ya hewa na mapambano ya watu wa kiasili, lakini hakupata kibali, beji, na ufadhili unaohitajika kutoka Wizara ya Mazingira, Mabadiliko ya Tabianchi, na Misitu. Kikwazo hicho kilimtia moyo kuendelea na kukumbatia mti kwa saa 72 nchini Kenya.  

## Mabadiliko ya Hali ya Hewa na Afya ya Akili
Mūthoni anasema kuwa kukumbatia miti kunaweza leta furaha na ahueni kwa wale wanaosumbuliwa na Afya ya Akili kwa sababu wakati mwingine mabadiliko hasi ya hali ya hewa huchangia kwenye matatizo ya Afya ya Akili. Wahanga wa mabadiliko ya Hali ya Hewa na walioathiriwa na moto wa misituni, mafuriko na ukame wakiunganishwa na Hali ya Hewa nzuri kama miti wanaweza kupona Afya zao za Akili. Ni Mtetezi wa miti ya msituni na anahamasisha watu uoto wa asili na kuujali kwa kupanda miti.

## Marejeo
Jamii:Wanaharakati wa Kenya
Tomás Aránguiz

**Tomás Benjamín Aránguiz Aránguiz** (alizaliwa kama Tomás Benjamín Valenzuela Aránguiz; tarehe 15 Aprili 1997) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Chile, anayekipiga katika nafasi ya kiungo kwa klabu ya Cobreloa.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1995
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Chile
Efraín Araneda

**Efraín Antonio Araneda Estay** (anajulikana pia kama *Chico*; alizaliwa 5 Juni 1978) ni kocha wa mpira wa miguu na mchezaji wa zamani aliyezaliwa Chile ambaye aliibuka kama mchezaji wa kimataifa wa timu ya taifa ya Tahiti. Alijiunga na kandarasi ya uchezaji katika vilabu vingi vya Tahiti baada ya kufikisha hatua za kwanza za taaluma yake nchini Chile na hata kucheza kwa klabu ya Ubelgiji Visé mwanzoni mwa kazi yake.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1978
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Chile
Ariel Aranda

**Ariel Maximiliano Aranda** (alizaliwa 22 Januari 1988) ni mchezaji wa zamani wa kulipwa wa mpira wa miguu kutoka Argentina, aliyekuwa akicheza katika nafasi ya mshambuliaji kwa vilabu kadhaa vya Argentina, pamoja na klabu ya San Luis de Quillota inayoshiriki Ligi ya Primera B ya Chile.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1988
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji mpira wa Argentina
Eduardo Arancibia

**Eduardo Daniel Arancibia Unger** (alizaliwa 20 Julai 1976) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu kutoka Chile.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1976
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Chile
Jorge Aquino

**Jorge Daniel Aquino Guerrero** (alizaliwa 14 Desemba 1987) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu kutoka Paraguay, aliyekuwa akicheza katika nafasi ya beki.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1987
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Paraguay
Julio César Antúnez

**Julio César Antúnez Amorín** (alizaliwa 9 Januari 1956) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu na kocha kutoka Uruguay, aliyecheza kwa vilabu vya Uruguay, Chile, na Ecuador, na baadaye kuwa kocha katika vilabu vya Uruguay, Chile, Ecuador, na Guatemala.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1956
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Uruguay
Chikondi Chabvuta

**Chikondi Chabvuta** ni mtetezi wa haki ya hali ya hewa na haki za wanawake kutoka Malawi  Yeye ni mshiriki wa Wanawake wa Kiafrika katika Utafiti na Maendeleo ya Kilimo (AWARD) na Mshauri wa Utetezi wa Kusini mwa Afrika katika shirika la CARE International. 

## Maisha ya Awali na Elimu
Chabvuta alizaliwa na kukulia nchini Malawi, alipata shahada yake ya kwanza ya Sayansi ya Mazingira katika chuo kikuu cha Malawi, alipata pia shahada yake ya pili katika masuala hayo hayo ya Sayansi ya Mazingira katika chuo hicho hicho. Alikuwa ni sehemu ya viongozi vijana wa kiafrika yaani (Young African Leaders Initiative (YALI)). Pia alipewa Tuzo kama mwanamke wa kiafrika katika maendeleo ya uongozi kutoka kwa (Moremi Initiative Leadership Empowerment and Development (MILEAD))

## Marejeo
Jamii:wanaharakati wa Malawi
Luis Abarca

**Luis Abarca** (alizaliwa 28 Juni 1965 huko Peñaflor, Chile), ni kocha wa mpira wa miguu na mchezaji wa zamani aliyekuwa akicheza kama beki wa kati. Katika taaluma yake kama mchezaji, alianza katika timu ya vijana ya Universidad Católica na baadaye kuichezea timu hiyo kwenye ligi ya Chile, akishinda mataji ya Primera División na Copa Chile.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1965
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Chile
Juan Pablo Abarzúa

**Juan Pablo Abarzúa Sepúlveda** (alizaliwa 17 Februari 1992) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Chile, anayekipiga katika nafasi ya kiungo kwa klabu ya Rancho Santana inayoshiriki Ligi Kuu ya Nicaragua.

## Masrejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1992
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Chile
José Aja

**José Manuel Aja Livchich** (alizaliwa 10 Mei 1993) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Uruguay, anayekipiga kwa klabu ya Chile ya Unión Española inayoshiriki Ligi ya Primera B de Chile.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1993
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Uruguay
Gonzalo Abascal

**Gonzalo Ignacio Abascal Muñoz** (alizaliwa 27 Desemba 1990) ni mchezaji wa zamani wa kulipwa wa mpira wa miguu kutoka Chile, aliyekuwa akicheza katika nafasi ya beki.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1990
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Chile
Tomás Alarcón

**Tomás Jesús Alarcón Vergara** (alizaliwa 19 Januari 1999) ni mchezaji wa kulipwa wa mpira wa miguu kutoka Chile, anayekipiga kwa klabu ya Colo-Colo na timu ya taifa ya Chile. Kwa kawaida hucheza kama kiungo wa ulinzi, lakini pia ana uwezo wa kucheza katika nafasi ya beki wa kati.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1999
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Chile
Williams Alarcón

**Williams Héctor Alarcón Cepeda** (alizaliwa 29 Novemba 2000) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Chile, anayekipiga katika nafasi ya kiungo kwa klabu ya Boca Juniors inayoshiriki Ligi Kuu ya Argentina (Primera División).

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 2000
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Chile
Allan Aal

**Allan Rodrigo Aal** (alizaliwa 17 Machi 1979 mjini Paranaguá, Brazil) ni kocha wa mpira wa miguu na mchezaji wa zamani aliyekuwa akicheza kama beki wa kati. Katika kipindi chake cha uchezaji, alianza katika ngazi ya vijana na Coritiba, akafuzu kucheza kikosi cha kwanza mwaka 2000, baada ya hapo kuwa na mikopo na uhamisho kwa vilabu kama Botafogo, Daejeon Citizen (Korea Kusini), na Triestina (Italia), kabla ya kustaafu mwaka 2009 akiwa na klabu ya Sinop.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1979
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Brazil
Tião Abatiá

**Sebastião José Ferri** (20 Januari 1945 – 16 Agosti 2016), aliyefahamika zaidi kwa jina la Tião Abatiá, alikuwa mchezaji wa kulipwa wa mpira wa miguu kutoka Brazil, aliyekuwa akicheza katika nafasi ya mshambuliaji.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1945
Jamii:Waliofariki 2016
Jamii:wachezaji mpira wa Brazil
Abner Felipe

**Abner Felipe Souza de Almeida** (alizaliwa 30 Mei 1996), anayejulikana kwa jina la Abner, ni mchezaji wa kulipwa wa mpira wa miguu kutoka Brazil, anayekipiga katika nafasi ya beki wa kushoto kwa klabu ya Dunkerque inayoshiriki Ligi ya Ligue 2 nchini Ufaransa.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1996
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Brazil
Abelha

**João Batista Lopes Abelha** (alizaliwa 3 Januari 1958), anayejulikana kwa jina la Abelha, ni mchezaji wa zamani wa kulipwa wa mpira wa miguu na kocha kutoka Brazil, aliyekuwa akicheza katika nafasi ya mlinda mlango.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1958
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Brazil
Lucas Abreu

**Dirceu Lucas de Abreu Santos** (alizaliwa 25 Februari 1988), anayejulikana kama Lucas Abreu, ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Brazil anayekipiga kwa klabu ya Paraná.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1988
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Brazil
Yamina Méchakra

**Yamina Méchakra** (1949 huko Meskiana - 2013 huko Algiers) alikuwa mwandishi wa riwaya na daktari bingwa wa magonjwa ya akili kutoka Algeria.

## Maisha ya Awali
Méchakra alizaliwa mwaka 1949 huko Meskiana, kaskazini mwa eneo la Aures nchini Algeria. Akiwa na umri wa miaka tisa, alianza kuandika kwa kuchukua kumbukumbu katika daftari ambalo liliendelea kukua kadiri ya muda. Matukio mawili yalimuathiri sana alipokuwa mtoto: baba yake aliteswa na wanajeshi wa Kifaransa wakati wa vita vya Algeria, mbele ya macho yake. Baba yake aliteswa hadharani barabarani na kufungwa kwenye mtutu wa tanki. Habari chache sana zinajulikana kuhusu maisha yake, ingawa Kateb Yacine aliandika katika utangulizi wa kitabu chake kwamba aliishi maisha magumu na yenye mateso. 

## Kifo 
Alifariki mjini Algiers tarehe 19 Mei 2013 akiwa na umri wa miaka 64, baada ya kuugua kwa muda mrefu. Tarehe 20 Mei 2013, shughuli ya kumbukumbu ilifanyika katika Jumba la Utamaduni la Moufdi Zakaria, na baadaye akazikwa siku hiyo hiyo katika makaburi ya Sidi Yahia.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1949
Jamii:Waliofariki 2013
Jamii:Waandishi wa Algeria
Jamii:Wanawake wa Algeria
Zahia Rahmani

**Zahia Rahmani** (alizaliwa Algeria, 1962) ni mwandishi, mhifadhi wa sanaa, na mwanahistoria wa sanaa mwenye asili ya Kifaransa na Kialjeria. 

## Maisha ya Awali 
Rahmani anatoka katika jamii ya Waberber. Alizungumza lugha ya Kabyle pekee hadi alipofikisha umri wa miaka mitano, kisha familia yake ilihamia Ufaransa mwaka 1967. Baba yake Rahmani alikuwa Harki.

Rahmani na familia yake waliishi kwa miezi sita katika kambi ya Saint-Maurice de l’Ardoise, iliyokuwa kwa ajili ya Waharki waliorejeshwa na familia zao. Kwa msaada wa baadhi ya marafiki Wafaransa, familia ilihamia na kuishi Beauvais. Kaka yake mkubwa Rahmani alifariki mwaka 1971.

## Vitabu 
Rahmani ni mwandishi wa trilojia ya riwaya zinazochunguza mada za kufukuzwa na kujitenga katika jamii. Kitabu cha kwanza katika mfululizo huu ni *Moze* (2003), kinachozungumzia utambulisho wa Waharki na kujiua kwa baba yake mwaka 1991.

Kitabu chake cha mwaka 2005, *Musulman, Roman* (*Muislamu: Riwaya*), ambacho ni cha nusu wasifu wake, kinachunguza mitazamo potofu kuhusu utambulisho wa Waislamu nchini Ufaransa pamoja na changamoto za uhamiaji. *Muislamu: Riwaya* kilishinda Tuzo ya Albertine  mwaka 2020.

Kitabu cha mwisho katika trilojia hii ni kumbukumbu za maisha yake, *France récit d’une enfance* (*Ufaransa, simulizi la utoto*).

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1962
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waandishi wa Algeria
Jamii:Waberberi
Fettouma Touati

**Fettouma Touati** (alizaliwa mnamo  mwaka 1950) ni mwandishi wa riwaya mwenye asili ya Algeria na Ufaransa, na huandika kwa lugha ya Kifaransa. 

## Maisha 
Fettouma Touati alizaliwa Azazga, kijiji kidogo cha milimani katika eneo la Kabylia nchini Algeria. Wazazi wake walihamia Ufaransa mwaka 1951, kabla ya Vita vya Uhuru wa Algeria. Mwaka 1975, alirudi Kabylia kwa kipindi cha miaka minne, ambapo alifanya kazi kama mtunza maktaba katika Chuo Kikuu cha Tizi Ouzou.

Riwaya yake *Le printemps désespéré* inaeleza maisha ya vizazi vitatu vya wanawake wa Algeria, ikionyesha jinsi mtandao wa mahusiano ya wanawake ulivyowasaidia kukabiliana na ubaguzi wa rangi na wa kijinsia waliokuwa wakikumbana nao mara kwa mara. 
## Kazi
* ''Le printemps désespéré: vies d'Algériennes*. 1984. Imetafsiriwa kwa lugha ya kiingereza na Ros Schwartz ikipewa jina la : *Desperate Spring'', he Women's Press, mnamo mwaka 1987.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1950
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Algeria
Hafsa Zinaï Koudil

**Hafsa Zinaï Koudil** (alizaliwa mnamo  mwaka 1951) ni mwandishi wa riwaya, mwandishi wa habari, na mkurugenzi wa filamu kutoka Algeria anayeishi nchini Ufaransa. 

## Maisha 
Hafsa Zinaï Koudil alizaliwa tarehe 13 Septemba 1951 huko Aïn Beïda, mashariki mwa Algeria. Alifanya kazi kwa Radiodiffusion Télévision Algérienne hadi kugongana kwa hoja kuhusu filamu yake ya kwanza ya 16mm.

## Kazi
### Riwaya
* ''La fin d'un rêve* [Mwisho wa ndoto], 1984
* *Le pari perdu* [Kamari iliyopotea], 1986
* *Papillon ne volera plus* [Kipepeo asiyeweza kupaa tena], 1990
* *Le passé décomposé* [Zamani isiyo sahihi], 1992.
* *Sans voix* [Asiye na  sauti], 1997

### Filamu
* *Le Démon au féminin* / *al-Shaytan imra`a'' [Mwanamke kama shetani], 1993/1994.

## Viungo vya Nje
* 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1951
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Algeria
Renato Abreu

**Carlos Renato de Abreu** (anajulikana kama Renato au Renato Abreu, alizaliwa 9 Juni 1978) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu kutoka   aliyekuwa akicheza katika nafasi ya kiungo wa kati.

Akiwa na umahiri mkubwa katika mipira ya adhabu na mashuti ya mbali, Renato alitambuliwa na vyombo vya habari pamoja na mashabiki kama mmoja wa wachezaji muhimu zaidi katika ushindi wa klabu ya Flamengo kwenye Kombe la Copa do Brasil mwaka 2006, pamoja na ubingwa wa Campeonato Brasileiro wa mwaka huo huo, ambapo pia alichaguliwa kuingia katika kikosi bora cha msimu. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1978
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Brazil
Cláudio Adão

**Cláudio Adalberto Adão** (alizaliwa Volta Redonda, 2 Julai 1955) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu kutoka Brazil. Akiwa mshambuliaji mwenye kipaji kikubwa, Adão alikuwa mfungaji bora katika karibu kila mashindano aliyoshiriki.

Klabu yake ya kwanza ya kulipwa ilikuwa Santos FC, alikofika mwaka 1972. Baada ya Pelé kuondoka Santos mwaka 1974, klabu hiyo ilimtabiria Adão mustakabali mzuri kama mrithi wa asili wa Pelé. Hata hivyo, matarajio hayo yalipata changamoto baada ya Adão kupata jeraha kubwa lililomweka nje ya uwanja kwa miezi kadhaa.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1995
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Brazil
Rodrigo Aguirre

**Rodrigo Sebastián Aguirre Soto** (alizaliwa 1 Oktoba 1994) ni mchezaji wa kulipwa wa mpira wa miguu kutoka Uruguay, anayekipiga katika nafasi ya mshambuliaji kwa klabu ya Tigres UANL inayoshiriki Ligi ya Liga MX nchini Mexico, pamoja na timu ya taifa ya Uruguay.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1994
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Uruguay
Diego Aguirre

**Diego Vicente Aguirre Camblor** (alizaliwa 13 Septemba 1965) ni kocha wa mpira wa miguu na mchezaji wa zamani kutoka Uruguay, ambaye alicheza kama mshambuliaji kabla ya kuhamia kwenye taaluma ya uongozi. Kwa sasa ndiye kocha mkuu wa klabu ya Peñarol inayoshiriki Ligi Kuu ya Uruguay (Uruguayan Primera División).

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1965
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Uruguay
Robson Agondi

**Robson de Oliveira Agondi** (alizaliwa 29 Januari 1971, Santos, Brazil) ni kocha wa mpira wa miguu na mchezaji wa zamani aliyekuwa akicheza kama mlinda mlango (goleiro). Katika taaluma yake ya uchezaji aliibuka kupitia mfumo wa vijana wa klabu ya Santos FC na baadaye akapewa nafasi ya kucheza kikosi cha kwanza, akiwa mchezaji wa nyongeza.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1971
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Brazil
Luis Advíncula

**Luis Jan Piers Advíncula Castrillón** (alizaliwa 2 Machi 1990) ni mchezaji wa kulipwa wa mpira wa miguu kutoka Peru, anayekipiga kwa klabu ya Alianza Lima inayoshiriki Ligi Kuu ya Peru (Primera División), pamoja na timu ya taifa ya Peru.

Akiwa beki wa kulia mwenye kasi na mwenye mwelekeo wa kushambulia, Advíncula ana uwezo pia wa kucheza katika nafasi ya winga wa kulia, jambo linalompa unyumbufu wa kimkakati katika mifumo tofauti ya uchezaji.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1990
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Peru
Ageu

**Ageu Gonçalves de Siqueira** (alizaliwa 6 Aprili 1972) ni kocha wa mpira wa miguu na mchezaji wa zamani wa Brazil ambaye alikuwa akicheza kama beki wa kati. Katika uwanja wa soka alijulikana zaidi kwa mchango wake mkubwa kwa klabu ya Paraná Clube, ambako alipiga mechi zaidi ya 350 na kushinda mataji ya jimbo na Copa João Havelange ya kundi la Yellow mwaka 2000.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1972
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Brazil
Éder Aleixo

**Éder Aleixo de Assis** (alizaliwa tarehe 25 Mei 1957), anayejulikana kwa jina la Éder, ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu kutoka Brazil.

Alicheza katika nafasi ya winga wa kushoto na pia kama mshambuliaji, akijulikana zaidi kwa mafanikio yake akiwa na klabu ya Atlético Mineiro katika mashindano ya Campeonato Brasileiro pamoja na timu ya taifa ya Brazil. Aidha, aliwahi kuichezea klabu za Palmeiras na Grêmio miongoni mwa nyinginezo.

Baadaye alihamia nchini Uturuki, ambako alicheza kwa klabu ya Malatyaspor katika msimu wa 1988–89, sambamba na wachezaji Carlos na Serginho.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1957
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji mpira wa Brazil
Reinaldo Aleluia

**Reinaldo Aleluia** (alizaliwa 31 Januari 1973) ni mchezaji wa zamani wa kulipwa wa mpira wa miguu kutoka Brazil, aliyekuwa akicheza katika nafasi ya mshambuliaji.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1973
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Brazil
Smaranda Olarinde

**Smaranda Olarinde** ni profesa wa sheria mzaliwa wa Romania mwenye uraia wa Nigeria, rais wa Chama cha Walimu wa Sheria nchini Nigeria, na Makamu Mkuu wa Chuo wa sasa katika Chuo Kikuu cha Afe Babalola (ABUAD). Smaranda alifanya kazi kama mtafiti wa kisheria katika ofisi za UNICEF katika Jimbo la Oyo na Jimbo la Niger mnamo mwaka 1995.

## Marejeo
Samuel Olowo

**Samuel Olowo** ni profesa, daktari wa binadamu, na Kaimu Makamu Mkuu wa Chuo Kikuu cha Ambrose Alli (AAU). Aliteuliwa mnamo Agosti 2024 kufuatia kutangazwa kwa mpango wa mpito na baraza la uongozi la chuo hicho.

## Marejeo
Folabi Olumide

**Folabi Olumide** (1936 – 8 Januari 2021 ) alikuwa mwanataaluma na daktari bingwa wa upasuaji wa Nigeria, anayejulikana zaidi kwa kuwa Makamu Mkuu wa Chuo wa kwanza wa Chuo Kikuu cha Jimbo la Lagos (LASU), nafasi aliyoishikilia kuanzia mwaka 1983 hadi 1988. Profesa Olumide alifariki dunia kutokana na changamoto za COVID-19 mnamo mwaka 2021.

## Marejeo
Hezekiah Oluwasanmi

**Hezekiah Adedunmola Oluwasanmi** (12 Novemba 1919 – 15 Agosti 1983) alikuwa mwanataaluma na profesa wa Nigeria ambaye alihudumu kama Makamu Mkuu wa Chuo Kikuu cha Obafemi Awolowo (OAU) kuanzia mwaka 1966 hadi 1975 pia alikuwa na mchango mkubwa sana katika kuanzishwa kwa chuo hicho.

## Marejeo
Olufemi Onabajo

**Olufemi Onabajo** ni mwanataaluma wa Nigeria, profesa, na aliyekuwa Makamu Mkuu wa Chuo Kikuu cha Lead City, chuo kikuu binafsi nchini Nigeria.

## Marejeo
Osarhieme Osadolor

**Osarhieme Osadolor** ni profesa wa Nigeria wa Historia na Masomo ya Kimataifa, akiwa ni mwandishi wa mkusanyiko wa kazi uitwao: *Kitovu cha Mawazo: Mkusanyiko wa Hotuba na Maandishi ya Omo N’Oba Erediauwa wa Benin Kuu* na alikuwa Dekani wa Masuala ya Wanafunzi katika Chuo Kikuu cha Benin (UNIBEN).
## Marejeo
Zakariyau Oseni

Zakariyau Idrees-Oboh Oseni (alizaliwa 20 Desemba 1950) ni mwanataaluma wa Nigeria. 
## Machapisho
Orodha teule ya machapisho ya Oseni inaweza kupatikana katika tovuti yake ya Chuo Kikuu cha Ilorin.

## Marejeo
Nosa Owens-Ibie

**Nosa Owens-Ibie** ni profesa wa Nigeria wa Mawasiliano, Habari na Maendeleo ambae alikuwa Makamu Mkuu wa Chuo Kikuu cha Caleb kilichopo jimbo la Lagos, Nigeria. Nosa aliteuliwa na baraza la uongozi la chuo hicho mnamo tarehe 1 Novemba, 2019.

## Marejeo
Israel Esan Owolabi

**Israel Esan Owolabi**(27 Aprili 1935 huko Ayegbaju Ekiti, Jimbo la Ekiti, Nigeria) ni mkuu wa Chuo cha Uhandisi katika Chuo Kikuu cha Afe Babalola (ABUAD).
## Marejeo
Abubakar Adamu Rasheed

**Abubakar Adamu Rasheed** ni mwanataaluma wa Nigeria, mtawala, Profesa wa Kiingereza, na Makamu Mkuu wa Chuo wa 9 katika Chuo Kikuu cha Bayero, Kano (BUK).

## Elimu
Rasheed alipata shahada yake ya kwanza ya sanaa kutoka Chuo Kikuu cha Bayero, Kano, shahada ya uzamili ya sanaa kutoka Chuo Kikuu cha Nottingham, na shahada ya uzamivu (PhD) kutoka Chuo Kikuu cha Ahmadu Bello (ABU Zaria).

## Marejeo
Salawu Sadiku

**Salawu Sadiku** ni profesa ambaye alikuwa Makamu Mkuu wa kwanza kwatika Chuo Kikuu cha Sayansi na Teknolojia cha Confluence (CUSTECH), Aliteuliwa mnamo mwaka 2020 na Serikali ya Jimbo la Kogi kufuatia kuanzishwa kwa taasisi hiyo.
## Marejeo
Abdulrahman Asipita Salawu

**Abdulrahman Asipita Salawu** ni profesa na Makamu Mkuu wa Chuo wa sasa katika Chuo Kikuu cha Sayansi na Teknolojia cha Confluence (CUSTECH). Aliteuliwa mnamo mwaka 2023 baada ya kumalizika kwa muhula wa mtangulizi wake, Salawu Sadiku.

## Marejeo
Samuel Ekundayo Alao

**Samuel Ekundayo Alao** alikuwa profesa na Makamu Mkuu wa Chuo wa Chuo Kikuu cha Adeleke kabla ya kufariki akiwa na umri wa miaka 72 baada ya kuugua kwa muda mfupi. 

## Marejeo
Jamii:Makala yasiyo na viungo vya ndani
Shehu Salihu Muhammad

**Shehu Salihu Muhammad** ni Profesa wa Sayansi ya Siasa wa Nigeria katika Chuo Kikuu cha Usman Danfodio, Sokoto, na amehudumu kama Makamu Mkuu wa Chuo Kikuu cha Umaru Musa Yar'adua tangu mwaka 2023.

## Marejeo
Temitayo Shokunbi

**Matthew Temitayo Shokunbi**  ni daktari bingwa wa upasuaji wa neva na profesa wa anatomia wa Nigeria. Matthew alipata shahada yake ya udaktari (MBBS) katika Chuo Kikuu cha Ibadan muda mfupi baada ya kuhitimu masomo yake ya kiwango cha juu, na kufuatiwa na mafunzo ya ubingwa wa upasuaji wa neva huko Ontario, Kanada.

## Marejeo
Shuaibu Jauro Yahya

**Shuaibu Jauro Yahya** ni profesa wa Nigeria wa afya ya uzazi na takwimu. Kwa sasa, akiwa ni Mkurugenzi Mkuu wa Tiba wa Kituo cha Matibabu cha Shirikisho (FMC), Mubi, katika Jimbo la Adamawa. Uteuzi wake ulithibitishwa mnamo Agosti 2023 na Rais Bola Tinubu.

## Marejeo
Owodunni Teriba

**Owodunni Teriba** (28 Februari 1938 – 23 Aprili 2020) alikuwa mwanataaluma wa Nigeria, Mchumi Mkuu, mwandishi, na profesa aliyehudumu katika nafasi mbalimbali katika Tume ya Kiuchumi ya Afrika (ECA).

## Marejeo
Olusoga Sofola

**Olusoga Sofola** ni Profesa wa Nigeria wa Fiziolojia na aliyekuwa Makamu Mkuu wa Chuo wa Chuo Kikuu cha Olabisi Onabanjo (OOU). Kwa sasa, Olusoga ni mweka hazina wa Chuo cha Sayansi cha Nigeria, Hapo awali, alikuwa mhadhiri katika Chuo Kikuu cha Lagos (UNILAG), ambako alifundisha Fiziolojia.

## Marejeo
Olaitan Soyannwo

**Olaitan Soyannwo** ni Profesa wa Nigeria wa Dawa za Usingizi na daktari bingwa mshauri katika Chuo Kikuu cha Ibadan. Pia,Olaitan ni Katibu wa Mambo ya Nje wa Chuo cha Sayansi cha Nigeria, hapo awali, alikuwa Rais wa Chama cha Kimataifa cha Utafiti wa Maumivu (IASP).
 
## Marejeo
Iroro Tanshi

**Iroro Tanshi** (alizaliwa mwaka 1984) ni mwanaekolojia wa kanda za tropiki na mhifadhi wa Nigeria ambaye anachunguza ekolojia na anuwai ya popo wa Afrika akiwa ni mwasisi mwenza wa Shirika la Uhifadhi wa Mamalia Wadogo (SMACON), shirika lisilo la kiserikali la Nigeria ambako anahudumu kama Mkurugenzi wa Programu za Utafiti na kutoa mwongozo kwa wanafunzi na wataalamu wenzake katika uhifadhi wa viumbe.
## Marejeo
Orishejolomi Thomas

**Profesa Horatio Oritsejolomi Thomas** (1917–1979) alikuwa mwanzilishi wa matibabu nchini Nigeria, akibobea katika upasuaji wa kurekebisha sura na upasuaji wa urembo.
 
## Marejeo
Anietie Udofia

**Anietie Nseowo Udofia** ni mwanataaluma, mtawala wa umma, na mwanasiasa wa Nigeria ambaye kwa sasa anahudumu kama Kamishna wa Utamaduni na Utalii katika Jimbo la Akwa Ibom, aliteuliwa mnamo Februari 2025 na Gavana Umo Eno, akichukua nafasi ya Charles Udoh.

## Marejeo
Nimi Wariboko

**Nimi Wariboko** (alizaliwa Aprili 4, 1962 Abonnema, Jimbo la Rivers, Nigeria ) ni mwanataaluma na Profesa wa Maadili ya Kijamii (mwenye kiti cha heshima cha Walter G. Muelder) katika Chuo Kikuu cha Boston, Marekani.

## Marejeo
Maimuna Waziri

**Maimuna Waziri** ni profesa wa Nigeria wa Kemia na Makamu Mkuu wa tatu katika Chuo Kikuu cha Shirikisho, Gashua (FUGA) ,Maimuna aliteuliwa mnamo mwaka 2021 baada ya mkutano wa tano wa baraza la chuo hicho.

## Marejeo
Akan Williams

**Akan Williams** (alizaliwa Februari 16, 1970) ni mwanataaluma wa Nigeria, profesa wa Kemia ya Uchambuzi na Mazingira, na Makamu Mkuu wa 6 katika Chuo Kikuu cha Covenant. Kabla ya kuchukua nafasi ya AAA Atayero kama Makamu Mkuu wa Chuo,Akan alikuwa Naibu Makamu Mkuu wa Chuo na Mkuu wa Idara ya Kemia katika Chuo Kikuu cha Covenant.

## Marejeo
Abimbola Windapo

**Abimbola Windapo** ni profesa wa Nigeria wa Usimamizi wa Ujenzi katika Chuo Kikuu cha Cape Town (UCT) akiwa ndiye profesa wa kwanza mwanamke wa Usimamizi wa Ujenzi nchini Nigeria na pia nchini Afrika Kusini.

## Marejeo
Auwal H Yadudu

**Auwal Yadudu** (alizaliwa 1953) ni mwanataaluma wa Nigeria, akiwa ni profesa wa sheria na Makamu Mkuu wa Chuo wa sasa wa Chuo Kikuu cha Shirikisho, Birnin Kebbi (FUBK), katika Jimbo la Kebbi, Nigeria.

## Marejeo
Edgardo Arasa

**Edgardo José Arasa Saita** ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu kutoka Argentina, aliyewahi kuchezea vilabu mbalimbali vya nchini Argentina na Chile.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji mpira wa Argentina
Boris Aravena

**Boris Mauricio Aravena Chamorro** (alizaliwa 31 Julai 1982) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu kutoka Chile aliyekuwa akicheza katika nafasi ya beki. Klabu yake ya mwisho aliyochezea ilikuwa Coquimbo Unido iliyokuwa ikishiriki Ligi ya Primera B.

Jamii:Waliozaliwa 1982
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Chile
Ahmad ibn Munim al-Abdari

**Ahmad ibn Ibrahim ibn Ali ibn Munim al-Abdari** (alifariki mwaka 1228), alijulikana kama ibn Munim, alikuwa mwanahisabati, mwenye asili ya Dénia huko Andalusia (Hispania ya sasa). Ahmad aliishi na kufundisha huko Marrakesh (Moroko) ambako alijulikana kama mmoja wa wasomi bora katika jiometria na nadharia ya namba.  
## Marejeo
Alboury Lah

**Alboury Lah** (alizaliwa 23 Aprili, 1966) ni mchezaji wa zamani wa kimataifa wa Senegal.

## Kazi 
Akiwa amezaliwa Thiès, Lah alianza kucheza mpira wa miguu katika klabu ya eneo la Rail de Thiès. Baadaye, aliijiunga na ASC Diaraf ambapo alishinda ubingwa wa taifa mwaka 1989.

Lah aliijiunga na Paris Saint-Germain F.C. mwaka 1989, na alicheza michezo sita ya Ligi 1 kwa klabu hiyo. PSG ilimkopesha kwa klabu za Ligue 2 En Avant de Guingamp na LB Châteauroux kabla ya kuondoka klabuni mwaka 1993.

Lah alicheza mechi kadhaa kwa timu ya taifa ya Senegal na alishiriki katika fainali za 1992 African Cup of Nations.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Senegal
Cheikhou Kouyaté

**Cheikhou Kouyaté** (alizaliwa 21 Desemba, 1989) ni mchezaji wa kulipwa wa mpira wa miguu kutoka Senegal anayechukua nafasi ya kiungo wa ulinzi au beki wa kati katika timu ya taifa ya Senegal.

Kouyaté alihamia kutoka Senegal kwenda Ubelgiji mwaka 2006 baada ya kupewa mkataba wa vijana na RWDM Brussels FC. Alicheza mechi kumi kabla ya kuhamia R.S.C. Anderlecht akiwa na umri wa miaka 19, ambako alicheza jumla ya mechi 206 na kushinda Belgian First Division A mara nne. Mnamo Juni 2014, alijiunga na West Ham United F.C. ya Ligi Kuu ya Uingereza, na miaka minne baadaye alihamia Crystal Palace kwa ada inayokadiriwa kuwa pauni milioni 9.5.

## Kazi ya klabu
### Kipindi cha mwanzo
Kouyaté alianza kazi yake ya soka mwaka 1996 katika mji wake wa nyumbani akiwa na ASC Yego Dakar, na aligunduliwa na klabu ya RWDM Brussels mnamo Septemba 2006. Baadaye RWDM Brussels ilimsajili rasmi mchezaji huyo mnamo Januari ya mwaka uliofuata.

### Anderlecht
Kouyaté alipofikisha umri wa miaka 19, aliaondoka Brussels kwa sababu waajiri wake wa zamani hawakulipa mshahara wake kwa miezi mitatu. Baadaye alihamia **Anderlecht** kwa uhamisho wa bure na kusaini mkataba wa miaka minne.

## Kazi ya kimataifa
Kouyaté alipigiwa mnada akiwa na umri wa miaka 18 kujiunga na kikosi cha Senegal chini ya umri wa miaka 20 katika mwaka ule ule aliocheza debut yake kwa RWDM Brussels. Katika mechi hizo za vijana, aliifungia timu yake mabao 2 katika michezo 3 mwaka 2007.

## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Senegal
Kalidou Koulibaly

**Kalidou Koulibaly** (aliyezaliwa tarehe 20 Juni, 1991) ni mchezaji wa kulipwa wa mpira wa miguu anayekipiga kama beki wa kati kwa klabu ya Saudi Pro League Al Hilal SFC. Amezaliwa Ufaransa, lakini anaiwakilisha timu ya taifa ya Senegal katika ngazi ya kimataifa.

Koulibaly alianza taaluma yake ya soka ya kulipwa akiwa na klabu ya Ufaransa FC Metz mwaka 2010, kabla ya kuhamia klabu ya Ubelgiji Genk mwaka 2012, ambako alitwaa Kombe la Ubelgiji katika msimu wake wa kwanza. Mwaka 2014 alijiunga na klabu ya Italia SSC Napoli, ambako alishinda taji la Supercoppa Italiana; pia alitwaa Coppa Italia mwaka 2020.

Kwa kuwa Koulibaly alizaliwa Ufaransa na wazazi wenye asili ya Senegal, alikuwa na sifa ya kuiwakilisha nchi zote mbili katika ngazi ya kimataifa, na awali aliichezea timu ya taifa ya Ufaransa chini ya miaka 20. Baadaye alifanya debut yake ya timu ya wakubwa akiwa na Senegal mwaka 2015, na alikuwa miongoni mwa kikosi cha Senegal kilichoshiriki Kombe la Mataifa ya Afrika 2017. Aliteuliwa pia kuwakilisha Senegal katika Kombe la Dunia la FIFA 2018, na baadaye akaisaidia timu yake kufika fainali ya Kombe la Mataifa ya Afrika 2019 ya Kombe la Mataifa ya Afrika 2019. Koulibaly na Senegal baadaye walitwaa mataji ya 2021 na Kombe la Mataifa ya Afrika 2025, wakiifunga timu ya taifa ya Misri na timu ya taifa ya Morocco katika fainali husika.

## Maisha ya awali
Koulibaly alizaliwa tarehe 20 Juni, 1991 na wazazi wa asili ya Senegal katika mji wa Saint-Dié-des-Vosges, Ufaransa. Baba yake alifanya kazi katika kiwanda cha nguo nchini Senegal kwa siku saba kwa wiki na hakuwahi kuchukua mapumziko ya wikendi kwa muda wa miaka mitano, hadi alipofanikiwa kuokoa fedha za kutosha kumpeleka mama yake Ufaransa. Koulibaly alikulia Saint-Dié-des-Vosges, na aliwahi kusema:“Unapokua katika mazingira kama haya, unamwona kila mtu kama ndugu yako. Sisi ni weusi, weupe, Waarabu, Waafrika, Waislamu, Wakristo—ndiyo—lakini sote ni Wafaransa. Sote tuna njaa, basi twendeni tukale chakula cha Kituruki pamoja. Au leo usiku, twendeni nyumbani kwangu tukale chakula cha Kiseneghali. Ndiyo, tuna tofauti, lakini sote ni sawa.”Koulibaly anasema malezi yake yaliathiriwa sana na mazingira ya kitamaduni mseto aliyokulia.

## Kazi ya klabu
### Kazi ya awali
Koulibaly alianza kazi yake ya soka akichezea timu ya vijana ya klabu ya mji alikozaliwa, SR Saint-Dié. Alitumia misimu miwili akiichezea timu hiyo katika Championnat de France Amateur 2, kabla ya kujiunga na akademi ya vijana ya klabu ya kulipwa FC Metz tarehe 1 Julai, 2009.

### Genk
## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Senegal
Joseph Koto

**Joseph Koto** (alizaliwa 1 Januari, 1960 – alifariki 14 Oktoba, 2021) alikuwa kocha wa soka wa Senegal na mchezaji wa kimataifa wa mpira wa miguu. Aliheshimiwa kama mmoja wa wataalamu wa soka nchini Senegal, akifanya kazi kama kocha mkuu wa timu ya taifa ya Senegal kuanzia Julai 2012 hadi Oktoba 2012.

## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Senegal
Augusta Henriques

**Augusta Henriques** (alizaliwa 1952) ni mwanaharakati, mwalimu na waziri wa serikali kutoka Bissau-Guinea, ambaye mnamo mwaka 2012 alipokea Tuzo ya Uhifadhi wa Ardhi Oevu ya Ramsar (Usimamizi)  

Mnamo mwaka 1991, Henriques alianzisha shirika lisilo la kiserikali la Tiniguena, ambalo hufanya kampeni ya kuchukua hatua za bayoanuwai na ushiriki wa jamii nchini Guinea-Bissau.  Pia alikuwa mdhamini mwanzilishi wa Foundation for Education with Production, shirika la hisani lililoanzishwa na Patrick van Rensberg. 

Henriques ameiwakilisha nchi yake kimataifa, ikiwa ni pamoja na akiwa kama mwakilishi wa Umoja wa Kimataifa wa Uhifadhi wa Mazingira (IUCN) Pia alifanya kazi katika Wizara ya Elimu ya Kitaifa kama Mkuu wa Elimu ya Watu Wazima. 

## Marejeo
Jamii:wanasiasa wa Guinea Bisau
Moussa Konaté

**Moussa Konaté** (alizaliwa 3 Aprili, 1993) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa Senegal anayekipiga kama shambulizi  wa timu ya taifa ya Senegal.

## Kazi ya Klabu
### Kazi ya awali
Moussa Konaté alianza kazi yake ya soka akiichezea klabu ya ASC Toure Kunda de Mbour inayoshiriki ligi ya pili ya Senegal, akiwasaidia kupanda hadi ligi kuu na pia kushinda Kombe la FA la Senegal msimu wa 2010. Mafanikio haya yalimruhusu pia kushiriki Kombe la Shirikisho la CAF 2011.

Mchuano wa kuonyesha uwezo wake ulifanyika Israel mwanzoni mwa 2011 akiwa na klabu ya Maccabi Tel Aviv kwa kipindi cha mwezi mmoja. Konaté alivutia kocha wa Maccabi, Moti Ivanir, kiasi cha kuwa saini yake ya kwanza kwa msimu wa 2011–12.

## Kazi ya Kimataifa
Konaté alicheza mechi zote za Senegal za vijana chini ya miaka 23 katika Mashindano ya Olimpiki ya 2012, ambapo taifa hilo lilifika robo-fainali. Katika mechi ya kwanza ya kundi kwenye Old Trafford, alifunga goli la usawa katika dakika ya 82, na kumalizia mechi hiyo kwa sare ya 1–1 dhidi ya Uingereza (Great Britain).

## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Senegal
Pato Kelesitse

**Pato Kelesitse** ni mwanaharakati wa haki ya hali ya hewa kutoka Gaborone, Botswana Pato pia ni mwanzilishi wa *Sustain267*,  mpango usio wa kibiashara unaochochea suluhisho za haki ya tabianchi barani Afrika, alihudumu kama Afisa wa Mradi  na sasa anahudumu kama Kiongozi wa Uendelevu katika Mtandao wa Hatua za Hali ya Hewa wa Afrika Kusini.

## Wasifu
Pato alizaliwa katika mji wa Kanye, nchini Botswana. Ana shahada ya Sanaa katika masuala ya Uhasibu na Fedha, na pia ni mwanafunzi wa shahada ya pili ya Sanaa katika masomo ya Maendeleo katika chuo kikuu cha Botswana.

Pato ni mjumbe wa Serikali ya Botswana katika Mkataba wa Umoja wa Mataifa wa Mabadiliko ya Tabianchi (UNFCCC). Mwaka 2019, alitajwa kuwa mmoja wa “Viongozi 40 wa Afrika walio chini ya miaka 40 katika Ustahimilivu wa Tabianchi” na *Wilton Park*, taasisi iliyo chini ya Ofisi ya Mambo ya Nje ya Uingereza. Alihudumu kama mratibu wa *Resilient40*, mtandao wa zaidi ya vijana 60 kutoka nchi 29 za Afrika. Pato pia ni mwanachama wa Jumuiya ya *Global Shapers* ya Jukwaa la Uchumi Duniani , tawi la Gaborone.

## Uanaharakati
Uzoefu wa Pato katika utetezi wa haki unahusisha kuhamasisha vijana na jamii, kuratibu miradi, pamoja na kujenga uwezo na kuandika kumbukumbu.Kama mwanaharakati wa haki za wanawake, anahamasisha kufuata misingi ya ufeministi wa Kiafrika katika kukabiliana na tatizo la mabadiliko ya tabianchi.Aliiwakilisha Afrika kama mmoja wa viongozi vijana wa dunia katika Mkutano wa Hali ya Hewa wa Umoja wa Mataifa, ambapo alihutubia viongozi wa dunia kuhusu umuhimu wa kushughulikia mabadiliko ya tabianchi.Pia ni mshauri wa kikundi cha Urgent Action Fund–Africa na alikuwa mshiriki wa mpango wa FuturElect wa mwaka 2022.

## Marejeo
Jamii:wanaharakati wa Botswana
Musa Tukur Yakasai

**Musa Tukur Yakasai** ni profesa na Makamu Mkuu wa Chuo Kikuu cha Sayansi na Teknolojia cha Aliko Dangote (ADUSTECH), ambacho awali kilijulikana kama KUST Wudil.

## Marejeo
Muhammad Zaiyan-Umar

**Muhammad Zaiyan-Umar** ni profesa wa Nigeria wa Sayansi ya Siasa katika Chuo Kikuu cha Usman Danfodio, Jimbo la Sokoto, na Makamu Mkuu wa Chuo wa Chuo Kikuu cha Shirikisho cha Birnin Kebbi (FUBK). Muhammad alichukua nafasi hiyo kutoka kwa Bello Bala Shehu baada ya kukamilisha muhula wa miaka mitano madarakani.

## Marejeo