open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cecile Cilliers

**Cecile Cilliers** (24 Mei 1933 - 16 Juni 2018) alikuwa mwanamke mwandishi wa habari na mwandishi wa kujitegemea wa Kiafrikana. Mwandishi mwenye jina Madeleine van Biljon ni dada yake. Anajulikana zaidi sana sana kwa insha zake, lakini pia alichapisha   vitabu vya watoto kadhaa vya kidini. Alihusika katika NG Kerk na alikuwa mwanamke wa kwanza asiye na cheo serekalini kuchaguliwa kuwa makamu mwenyekiti wa Kamati ya Sinodal. Mbali na huduma yake  katika Programu ya Focus Point ya Christian Network Television, pia aliwasilisha kipindi cha televisheni cha Boeksusters kwenye KykNET pamoja na dada yake mpendwa, Madeleine van Biljon. &#x5B; '** &#x5D;

## Maisha na kazi 
### Maisha ya awali 
Anneke Cecile Pretorius alizaliwa kama Franschhoek hapo mwaka wa 1933 akiwa mtoto wa pili kutoka mwisho kati ya watoto wanne. Mwandishi maarufu Madeleine van Biljon ni mmoja wa dada zake. Ana dada mwingine, Rouxline (pia anaitwa Polla), na kaka, Nicholas. Abraham Johannes (Braam) Pretorius, baba yake (aliyezaliwa Mei 10, 1900 huko Rustenburg, alikuwa karani katika ofisi ya hakimu, na mama yake ni Madeleine Roux. Baba yake alikuwa Seneta na alikuwa hakimu mrefu zaidi nchini Afrika Kusini. Kutokana na taaluma yake kama hakimu, familia ililazimika kuhama mara kwa mara . 

### Elimu 
Cilliers alianza masomo yake huko Paarl, baada ya hapo akaenda Johannesburg katika Shule ya Msingi ya Jan Celliers. Elimu yake ya shule ya upili ilikuwa Montagu, ambapo alihitimu. Baada ya mwaka wake wa matriki, baba yake alihamishiwa Johannesburg na yeye Cilliers akajiandikisha kwenye kozi ya ukatibu katika Chuo cha Ufundi. Hata hivyo, aligundua kuwa hii haingempa kazi ya kuvutia. Mwaka mmoja baadaye alijiunga na Chuo Kikuu cha Pretoria ambapo alipata shahada ya BA katika Kiafrikana-Kiholanzi, Kiingereza, Kijerumani, Kifaransa na Historia ya Sanaa kama masomo. &#x5B; **' &#x5D;

## Tuzo 
Chama cha Wahitimu wa Tuks kilimtunuku heshima yake mwaka wa 2011 kwa Tuzo ya Laureate.  Pia ni raia wa heshima wa Bonde la Biesies huko Rasi ya Kaskazini .

## Machapisho 
Kazi zake ni pamoja na: 

## Maandishi 
### Vitabu 
* Kannemeyer, JC *Die Afrikaanse literatuur 1652–2004* . Human & Rousseau Cape Town na Pretoria Toleo la kwanza 2005
* Van Coller, HP (nyekundu.) *Perspektief en Profile Deel 2* . JL van Schaik-Uitgewers Pretoria Toleo la kwanza 1999

### Majarida na magazeti 
* De Vos, Willa. ''Haar woode het by 'n tiekie op die tafel start* . Die Voorligter Machi 1996
* Fourie, Corlia. *Om te groet en oor te kuanza.* Rooi Rose, 21 Februari 1996
* Rautenbach, Elmari. *Siela na Maad.* Insig, Januari 2001
* Tancred, Elise-Marie. *Ons vroue kán dit doen* . Rooi Rose, 23 Desemba 1998
* Van der Merwe, Lydia. *Cecile Cilliers wys haar foto's'' . Sarie, 26 Februari 1997

### Marejeo 
Jamii:Makaburu
Jamii:Waliofariki 2018
Jamii:Waliozaliwa 1933
Jamii:waandishi wa Afrika Kusini
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Mary Davidson Gunn

**Mary Davidson Gunn** (15 Machi 1899 - 31 Agosti 1989) alikuwa mkutubi na mwandishi wa wasifu wa Afrika Kusini ambaye aliendeleza na kupanua Maktaba ya Mary Gunn kuwa moja ya rasilimali muhimu zaidi kuhusu botania na bioanuwai barani Afrika. 

## Maisha ya awali 
Gunn alizaliwa Kirriemuir huko Scotland mnamo tarehe 15 Machi 1899. Baba yake aliamua kuhamia Afrika Kusini na familia yake baada ya kutumikia huko katika Vita vya Makaburu.  Alisomshwa katika shule ya Gymnasium  na akapata kazi kama karani katika Idara ya Botania na Patholojia ya Mimea huko Pretoria mweziSeptemba, 1916. 

## Kazi kama mkutubi 
Alipewa jukumu la kudumisha na kujenga maktaba ya Idara ya Botania iliyoundwa na  Dkt. Pole-Evans .  Gunn alibobea katika maeneo mawili mahususi ya utafiti. Alitafiti taarifa za wasifu kuhusu wataalamu wa mimea wa awali na wachoraji wa mimea, na akawa mtaalamu wa fasihi ya zamani ya mimea.  Kwa sababu ya uhaba wa fedha, njia na mbinu mbalimbali zilipaswa kubuniwa ili kupata hazina. Alikuwa na ushawishi mkubwa katika kupata vitabu adimu na vya gharama kubwa vichangiwe au kufadhiliwa kwenye maktaba wakati wake kama mkutubi. Maktaba ya Bi. Gunn ilijaa watu  kwa kupata zawadi, pamoja na kununua na kubadilishana vitabu na majarida hadi alipokuwa na aina mbalimbali za kutosha kwa umma. Hadi leo, mpango wa kubadilishana wa kimataifa unabaki kuwa mojawapo ya njia kuu ambazo Maktaba ya Mary Gunn hupata majarida mapya. &#x5B; ''* &#x5D;

## Kuandika 
Akiwa na mtaalamu wa mimea Leslie Edward Wostall Codd, alishiriki nae katika uandishi *wa Uchunguzi wa  Mimea wa Kusini mwa Afrika''  mwaka wa 1981, historia ya ukusanyaji wa mimea nchini, wakusanyaji na vielelezo vya mimea vya mapema.  Ufuatiliaji wa haya yote ulichapishwa mwaka wa 1985.   Alijulikana kwa utaalamu wa kubobea kwenye maswala ya mimea yasio wa kisasa. Mwanafunzi mmoja aliwahi kumuuliza swali kuhusu mtaalamu wa mimea wa kisasa ambalo alijibu "...Mimi nashughulika na wataalamu wa mimea waliokufa tu, chagua kumuua au kumuuliza Codd aliye karibu!" 

## Heshima 
Maktaba ya Kitaifa ya Mimea ilipewa jina jipya na kuwa Maktaba ya Mary Gunn kwa heshima yake mwaka1970.  Mwaka1976, Jumuiya ya Mimea ya Afrika Kusini ilimtunuku Gunn Nishani ya Harry Bolus . 

## Vidokezo 
## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 1989
Jamii:Waliozaliwa 1899
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Jamii:waandishi wa Afrika Kusini
Toni Stuart

**Toni Stuart** (alizaliwa Januari 21, 1983) ni mshairi kutoka Afrika Kusini anayejulikana zaidi kwa uandishi wake wa mashairi na maonyesho.   Amesema  analenga kuwatia moyo watu wengine kutafuta sauti zao wenyewe kwa kufanya warsha za ubunifu zenye kutia moyo.  

## Maisha ya awali 
Stuart alianza kuandika mashairi akiwa na umri wa miaka 15. Alikulia Athlone, huko Cape Town . Tangu akiwa na umri mdogo kazi yake ilionyesha nia thabiti ya kupambana na maswala ya watu kukosa haki za usswa katika jamii. Baada ya kumaliza shule ya sekondari, alisomea Uandishi wa Habari katika CPUT kuanzia 2001 hadi 2003. 

## Ushawishi 
Toni Stuart alivutiwa na washairi, kama vile Janet E. Aalfs, Audre Lorde, Anis Mojgani, Jacob Sam-La Rose, Gabeba Baderoon, Antjie Krog, Lemn Sissay, Kelwyn Sole, Rustum Kozain, D'bi Young, Diana Ferrus, na Mary Oliver . Katika muziki pia alivutiwa na watu kama John Mayer, Miles Davis, Kyle Shepherd, Arvo Pärt, Jenni Thompson, Gregory Porter, Damien Rice, Rachmaninov . Toni anapata msukumo zaidi kutoka kwa wasanii wa kwenye mitandao ya kidigitali kama vile Burning Museum, Ernestine White, Firdous Hendricks, Anthony Gormley, na Shantell Martin . Watu wa mfano wa kuigwa kwake ni Malika Ndlovu, Tina Schouw, na Shelley Barry.

## Mafanikio 
Toni Stuart pia anafahamika  kama mwezeshaji wa warsha mbalimbali.  Amefanya kazi na shule mbalimbali, mashirika yasiyo ya kiserikali na Taasisi ya Haki na Maridhiano .   

## Kazi zake 
Kazi za Stuart zimechapishwa na STE Publishers, Jacana Media, Quickfox Publishing, Africa Sun Press na Deep South Publishing. 

### hadithi za kubuni 
* *The Agenda Journal on Teenage Fertility and Desire* (Unisa Press and Routledge, 2011)
* *Facing Feelings in Faith Communities, William Kondrath* (Alban, 2013)
### Warsha 
* *The Silence that Words Come From*
* *Arts Aweh Ambassadors*
### Mshairi 
* *Innocent Wisdom*
* *Ma ek ko huis toe*

## Viungo vya nje 
* 200 Young South Africans  at ysa2013.mg.co.za
* Commonwealth Poets United at commonwealthpoetsunited.com
* McGregor Poetry Festival at flagstonewines.com
* The Forge  at theforgekalkbay.com
* Badilisha at badilishapoetry.com
* Books Live at bookslive.co.za
* Off the Wall Poetry Performing at otwtom.blogspot.com
* Google Books at books.google.co.za
* "May: Toni Stuart" at Brown Girl Love, 29 April 2011.
* I Am Somebody! at linkedin.com
* Digital Women UK  at digitalwomenuk.co.uk
* uHadi at indiegogo.com
* Heritage Week at iziko.org.za
* Biography at tonistuart.com
## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1983
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waandishi wa Afrika Kusini
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Toek Blignaut

**Toek Blignaut** (17 Mei 1922 - 5 Januari 2007) alikuwa mwandishi wa Afrika Kusini. Aliandika zaidi ya vitabu 80 na hadithi fupi 200. Alimhoji daktari wa moyo Christiaan Barnard na alifanya mahojiano ya kwanza na Rain Queen Mokope Modjadji. Blignaut alikuwa shangazi mwenye uchungu katika jarida la vijana la Kiafrikana *Rooi Rose* ambapo alipanda cheo na kuwa makamu wa mhariri wa majarida.

## Maisha 
Blignaut alizaliwa Bloemfontein mwaka wa 1922 kama Johanna Marthina Sophia Venter. Wazazi wake walikuwa na shamba huko Free State na alisoma shule karibu na Mto Kaffer . Ulikua hadi urefu wa  . Alikuwa amechumbiwa ili kuolewa lakini badala yake aliolewa na rafiki yake wa karibu, Jacobus Nicolaas Francois (Jaap) Blignaut, mnamo mwaka 1944. Walibahatika kuzaa mabinti wawili ambao baada ya muda wangekuwa waandishi pia.

Alipokuwa akiwatunza watoto wake, alifanya kazi yake ya uandishi katika muda wake wa ziada. Hapo awali, alifanya kazi kama mfanyakazi huru lakini alipewa ajira ya kudumu katika jarida la *Rooi Rose* . Alikuwa mwandishi wa habari za ushauri katika jarida hili la vijana la Kiafrika ambapo alipanda cheo na kuwa naibu mhariri. Mojawapo ya majukumu yake ilikuwa kufanya mahojiano na daktari bingwa wa upasuaji wa moyo Christiaan Barnard baada ya kufanya upandikizaji wa moyo wa kwanza. 

Kitabu chake maarufu zaidi kilikuwa *Donker op Nebo* (mwaka 1970), kitabu chake cha kwanza kilichoandikwa kwa Kiafrika. 

Aliandika zaidi ya vitabu 80 na hadithi fupi 200. Pia alifanya mahojiano ya kwanza yaliyotolewa na Malkia wa Mvua Mokope Modjadji. 

Blignaut alifariki huko Bloemfontein mwaka wa 2007 kutokana na mshtuko wa moyo. 

## Kazi zilizochaguliwa 
* *Donker Skaduwees Oor Rheinheim.* Johannesburg : Perskor, 1963. 
* *Om Die Son Te Aanskou.* Cape Town : Nasional Boekhandel, 1968. OCLC&nbsp;
* *Donker op Nebo*, Pretoria : Van der Walt, 1970. OCLC&nbsp;
* *Uit Hirdie Donker Nag* Pretoria : Van der Walt (JP), 1975. ISBN&nbsp;9780799301823
* *Jy, Prins Van Verre.* 1978. OCLC&nbsp;
* '''N Tyd om lief te he*, Randburg : Ons Eie Boekklub, 1981. ISBN&nbsp;9780796800817
* *Katika hierdie silwerkruik* Pretoria : Van der Walt, 1989. ISBN&nbsp;9780799314748
* *Pad na Monomotapa'' Pretoria : Unibook, 1990. ISBN&nbsp;9781868192946

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 2007
Jamii:Waliozaliwa 1922
Jamii:Waandishi wa Afrika Kusini
Tenda Ratshitanga

**Tendamudzimu Robert Ratshitanga** (1940 - Septemba 2010) alikuwa mwanaharakati, mwanasiasa na mwandishi wa Afrika Kusini, anayejulikana zaidi kwa ushairi wake katika Kivenda  Hapo awali alikuwa mwanaharakati wa kupinga ubaguzi wa rangi katika jamii ya Venda bantustan, aliwakilisha Chama cha Kitaifa cha Afrika (ANC) katika bunge la Afrika kusini kwa muda mfupi baada ya 1994 kabla ya kujiunga na utumishi wa umma. Alikuwa diwani wa eneo la Vhembe mpaka alipofariki mwaka wa 2010.

## Maisha ya awali na kazi ya kisiasa 
Ratshitanga alizaliwa mwaka wa 1940 huko Mulenzhe Transvaal  na alikuwa mtoto wa chifu wa Venda .   Ratshitanga na kaka yake mkubwa Rashaka Ratshitanga, 

Alikamatwa mapema Novemba 1983 na mnamo Machi 1984 alihukumiwa chini ya Sheria ya Ugaidi kwa kosa la kuwasaidia wanaharakati watatu waliokua wanapinga ubaguzi wa rangi kukwepa kukamatwa.  Aliombwa kukiri mashtaka ya uhaini, ambayo yangekuwa na adhabu nyepesi, lakini alisema kwamba Venda aitambuliki kama taifa ambalo mtu angeweza kufanya uhaini dhidi yake.   Baada ya mpito wa kidemokrasia, Ratshitanga alihudumu kwa muda katika Bunge la Kitaifa ;  lakini aliapishwa wakati wa muhula wa bunge uliofuata, akijaza nafasi iliyo wazi.  Aliendelea kufanya kazi kama mtumishi wa umma, ikiwa ni pamoja kuwa mkuu wa mkoa wa Shirika la Kitaifa la Ujasusi huko Limpopo, na kama diwani wa eneo hilo kwenye Manispaa ya Mtaa ya Thulamela na Manispaa ya Wilaya ya Vhembe . pamoja na mkusanyiko wa vitabu,*Tell Him, Mother,* mwaka wa 1976.   Mashairi yake kadhaa yaliandikwa katika madarasa kwenye shule za umma na Chuo Kikuu cha Venda kuanzia miaka ya 1980 na kuendelea.  Pia alizindua gazeti, *The Bugle*, wakati wa ubaguzi wa rangi.   Raisi Jacob Zuma alifanya mazishi rasmi na ya heshima katika jimbo, na Waziri Collins Chabane na Waziri Mkuu wa Limpopo Cassel Mathale walitoa salamu za rambirambi. 

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 2010
Jamii:Waliozaliwa 1940
Jamii:Wanasiasa wa Afrika Kusini
Jamii:Waandishi wa Afrika Kusini
Wilma Stockenström

**Wilma Johanna Stockenström** (alizaliwa Agosti 7, 1933) ni mwandishi, mtafsiri, na mwigizaji wa Afrika Kusini. Anaandika kwa lugha ya Kiafrikana, pamoja na Sheila Cussons, Elisabeth Eybers, Antjie Krog na Ina Rousseau, yeye ni mmoja wa waandishi wanawake wanaoongoza katika lugha hiyo. 

## Wasifu 
Alizaliwa Napier katika wilaya ya Overberg nchini Afrika Kusini. Baada ya kumaliza shule ya sekondari, alisoma katika Chuo Kikuu cha Stellenbosch, ambapo alipata shahada ya kwanza katika tamthilia mwaka wa 1952. Alihamia Pretoria mwaka wa 1954, na aliolewa na mtaalamu wa lugha wa Kiestonia Ants Kirsipuu . Stockenström ameishi Cape Town tangu 1993.

Yeye ni mmoja wa waandishi wachache walioshinda tuzo ya Hertzog katika vipengele viwili tofauti. Alishinda kwa mara ya kwanza kama mshahiri mnamo 1977 na kisha mara ya pili kama mwandishi wa hadithi za kubuni mnamo 1991. Riwaya yake ya 1981 *Die kremetartekspedisie* ilitafsiriwa kwa Kiingereza na mshindi wa Tuzo ya Nobel JM Coetzee chini ya kichwa *The Expedition to the Baobab Tree* . Kazi yake pia imetafsiriwa kwa Kiholanzi, Kifaransa, Kijerumani, Kiebrania, Kiitaliano, Kituruki na Kiswidi.

## Kazi 
### Ushairi 
* *Vir die bysiende leser*, Cape Town: Reijger, 1970
* *Spieel van water*, Cape Town: Human & Rousseau, 1973
* *Van vergetelheid en van glans*, Cape Town: Human & Rousseau, 1976
* *Monsterverse*, Cape Town: Human & Rousseau, 1984
* *Die heengaanrefrein*, Cape Town: Human & Rousseau, 1988
* *Aan die Kaap geskryf*, Cape Town: Human & Rousseau, 1994
* *Spesmase*, Cape Town: Human & Rousseau, 1999
* ''Die Stomme Aarde: 'n Keur*, Cape Town: Human & Rousseau, 2007
* *Hekima ya Maji: Uteuzi* (imetafsiriwa na Johann de Lange ), Cape Town: Human & Rousseau, 2007
* *Skoelapperheuwel, skoelappervrou*, New York & Pretoria: Ombondi, 1988/2011
* *Hierdie mens*, Cape Town: Human & Rousseau, 2013

## Tuzo 
* 1977 Tuzo la Hertzog la Ushairi kwa *Van vergetelheid en van glans*
* Zawadi za CNA, Louis Luyt na Ou Mutual za 1984 kwa *Monsterverse*
* 1988 Grinzane Cavour Tuzo ya *Spedizione al Baobab*
* 1991 WA Hofmeyr na Hertzog Tuzo za *Abjater wat so lag''
* Tuzo ya Maisha ya Fasihi ya SALA ya 2008

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1933
Jamii:Waandishi wa Afrika Kusini
Jesse Flores (tenisi)

**Jesse Armando Flores Knowles** (alizaliwa 31 Machi 1995) ni mchezaji wa tenisi nchini Kosta Rika.
Alifikia cheo cha juu zaidi cha 759 duniani katika mashindano ya watu binafsi mnamo Julai 2024, na cha 480 katika mashindano ya wachezaji wawili mnamo Mei 2025. Aliiwakilisha Kosta Rika katika Davis Cup.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1995
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji wa Kosta Rika
Fahoum Fahoum

**Fahoum Fahoum** ni mchezaji wa zamani wa tenisi na mwanaharakati wa amani nchini Israeli mwenye asili ya Palestina.
Aliiwakilisha timu ya taifa ya Israeli katika ngazi ya vijana, akishiriki katika Junior Davis Cup na mashindano ya Orange Bowl. Alicheza tenisi  katika Chuo Kikuu cha Old Dominion na Chuo Kikuu cha Quinnipiac.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa mwaka usiojulikana
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji wa Israeli
Jamii:Wachezaji wa Palestina
Abigail Tere-Apisah

**Abigail Tere-Apisah** (alizaliwa 13 Julai 1992) ni mchezaji wa zamani wa tenisi nchini Papua Guinea Mpya.
Alikua mchezaji wa kwanza kutoka Pasifiki kushinda taji la kitaalamu la tenisi katika mashindano ya ITF huko Singapuri mwaka 2019. Alifikia cheo cha juu zaidi cha 276 duniani katika mashindano ya watu binafsi mwaka 2018.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1992
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji wa Papua Guinea Mpya
Stefanie Tan

**Stefanie Tan** (alizaliwa 16 Septemba 1992) ni mchezaji wa zamani wa tenisi nchini Singapuri.
Alicheza tenisi  katika Chuo Kikuu cha Texas Christian (TCU) nchini Marekani, akitunukiwa heshima za All-American.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1992
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji wa Singapuri
Tamaka Takagi

**Tamaka Takagi** (alizaliwa 30 Desemba 1965) ni mchezaji wa zamani wa tenisi nchini Japani.
Katika taaluma yake, alifikia cheo cha juu zaidi cha 461 duniani katika mashindano ya watu binafsi mwaka 1989. Alishiriki katika mashindano ya WTA Tour huko Tokyo na alikuwa mshindi katika mashindano ya ITF huko Saga, Japani mwaka 1988 akiwa na Ei Iida.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1965
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji wa Japani
Kenneth Thome

**Kenneth Thome** (alizaliwa 1 Novemba 1968) ni mchezaji wa zamani wa tenisi nchini Kanada.
Aliiwakilisha Kanada katika Davis Cup mwaka 1971. Alicheza tenisi  katika Chuo Kikuu cha Michigan.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1968
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji wa Kanada
Amelia Blossom Pegram

**Amelia Blossom Pegram** (3 Oktoba 1935 - 11 Mei 2022)    pia anajulikana kama **Amelia Blossom House**, alikuwa mwandishi na mwigizaji wa Afrika Kusini, ambaye alianza kazi kama mwalimu na pia alikuwa mwigizaji na mwanamitindo. 

## Wasifu 
Alizaliwa Wynberg, Cape Town, Afrika Kusini,  na Henry Bowman-Pegram pamoja na Evelyn Minnie West mnamo tarehe 3 Oktoba, lakini kulikuwa na tofauti kuhusu mwaka wake wa kuzaliwa. Pegram alielezea: "Nilizaliwa wakati wa masika, na ndiyo maana jina langu ni Blossom. Msumu wa masika nchini Afrika Kusini ni Oktoba. 

Baada ya kuhitimu mwaka wa 1961  Chuo Kikuu cha Cape Town  nakupata shahada ya BA katika historia na Kiingereza, alianza kazi ya ualimu lakini ilipofika mwaka 1963 aliondoka  Afrika Kusini kwa sababu za kisiasa, hatimaye akahamia London, Uingereza, ambapo alisoma maswala ya tamthilia katika Shule ya Muziki na Tamthilia ya Guildhall,  baadaye aliigiza jukwaani, kwenye televisheni, redio na katika filamu. 

Mnamo 1972, alihamia Marekani, akiishi  alifundisha huko Fort Knox,  na alipata shahada ya uzamili kutoka Chuo Kikuu cha Louisville mnamo 1977, akiandika tasnifu yake kuhusu Dennis Brutus . 

Hadithi zake fupi, mashairi na insha zimechapishwa katika majarida mengi, miongoni mwao *Staffrider*, *Présence Africaine*, *Callalloo*, *The Gar*, na *Essence*, na aliyasoma na kutumbuiza mashairi yake kimataifa.  Aliandika vitabu kadhaa, ikiwa ni pamoja na *Our Sun Will Rise: Poems from South Africa* (1989), na maandishi yake yamejumuishwa kwenye vitabu kama *Daughters of Africa*, uliohaririwa na Margaret Busby (1992), na *Conversations with Kentucky Writers II* (2015). 

## Heshima 
Alipata Utambuzi wa heshima wa kwanza kutoka Kentucky Foundation for Women, kuorodheshwa katika Orodha ya Heshima ya Kwanzaa, kutunukiwa tuzo ya Mwanamke wa Mwaka, Tuzo ya Fasihi kutoka Baraza la Wazee wa Louisville (Louisville Board of Alderman), kuingizwa katika Chama cha Waandishi wa Kiafrika (Pan African Writers Association), na Tuzo ya Wasanii na Waandishi Wanawake wa Afrika Kusini (SAWW – South African Women for Women) katika sekta ya Sanaa na Fasih. 

## Kazi zake 
* *Checklist of Black South African Women Writers in English, 1980*
* *Deliverance, 1986*
* *Our Sun Will Rise: Poems for South Africa, 1989*.
* *Nelson Mandelamandla* (with Cosmo Pieterse ), 1989.
* *Echoes Across a Thousand Hills, 1994.*.
* *Beneath the Baobab, 2005*.

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 2022
Jamii:Waliozaliwa 1935
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Jamii:Waandishi wa Afrika Kusini
Tian Fangran

**Tian Fangran** (alizaliwa 10 Agosti 2003) ni mchezaji wa tenisi nchini Uchina.
Alifikia cheo cha juu zaidi cha 218 duniani katika mashindano ya watu binafsi mwaka 2024. Alishinda taji lake la kwanza la ITF katika mashindano ya watu binafsi huko Sharm El Sheikh, Misri mwaka 2023.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 2003
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji wa Uchina
Efe Üstündağ

**Efe Üstündağ** (alizaliwa 15 Januari 1977) ni mchezaji wa zamani wa tenisi na kocha wa tenisi nchini Uturuki.
Alikuwa mshiriki wa timu ya Uturuki katika Davis Cup kuanzia mwaka 1998 hadi 2001. Katika taaluma yake, alishinda mataji mawili ya ITF katika mashindano ya wachezaji wawili.

Alicheza tenisi  katika Chuo Kikuu cha Rice nchini Marekani, akitunukiwa heshima za All-American mara mbili. Tangu mwaka 2012, alikuwa kocha mkuu wa timu ya wanaume ya Chuo Kikuu cha Rice, akitunukiwa tuzo ya C-USA Coach of the Year mwaka 2016 na 2017.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1977
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji wa Uturuki
Julen Urigüen

**Julen Urigüen Sieveking** (alizaliwa 22 Julai 1991) ni mchezaji wa zamani wa tenisi nchini Guatemala.
Katika mashindano ya vijana, alifikia nusu fainali ya Australian Open mwaka 2009 akiwa akipanda katika nafasi ya pili.
Alicheza tenisi ya vyuo katika Chuo Kikuu cha Virginia nchini Marekani, akihitimu mwaka 2013. Aliiwakilisha Guatemala katika Davis Cup.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1991
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji wa Guatemala
Komola Umarova

**Komola Umarova** (alizaliwa 23 Oktoba 1999) ni mchezaji wa zamani wa tenisi nchini Uzbekistan.
Alifikia cheo cha juu zaidi cha 743 duniani katika mashindano ya watu binafsi mwaka 2017. Alicheza mechi yake ya kwanza kwenye WTA Tour katika Tashkent Open mwaka 2016.
Aliiwakilisha Uzbekistan katika Fed Cup. Alisoma katika Chuo Kikuu cha Florida International nchini Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1999
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji wa Uzbekistan
Marisue Jacutin

**Marisue Jacutin de Mariona** (alizaliwa 14 Mei 1979) ni mchezaji wa zamani wa tenisi nchini Ufilipino.
Aliiwakilisha Ufilipino katika Fed Cup kwa mechi 14 mwishoni mwa miaka ya 1990. Pia aliwakilisha nchi yake katika mashindano ya Southeast Asian Games.
Mwaka 1999, alihamia Marekani na kucheza tenisi katika Chuo Kikuu cha Oklahoma City.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1979
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji wa Ufilipino
Tukhula Jacobs

**Tukhula Jacobs** (alizaliwa 10 Desemba 1994) ni mchezaji wa zamani wa tenisi nchini Namibia.
Aliiwakilisha Namibia katika Davis Cup. Alifikia cheo cha juu zaidi cha 1124 duniani katika mashindano ya watu binafsi mwaka 2018.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1994
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji wa Namibia
Lesedi Sheya Jacobs

**Lesedi Sheya Jacobs** (alizaliwa 1 Oktoba 1997) ni mchezaji wa zamani wa tenisi nchini Namibia.
Alishinda taji moja la ITF katika mashindano ya watu binafsi. Alifikia cheo cha juu zaidi cha 871 duniani katika mashindano ya watu binafsi mwaka 2016. Ameiwakilisha Namibia katika Fed Cup.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1997
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji wa Namibia
Nicolás Zurmendi

**Nicolás Zurmendi** (alizaliwa 5 Oktoba 1966) ni mchezaji wa zamani wa tenisi nchini Uruguay.
Aliiwakilisha Uruguay katika Davis Cup mwaka 1990. Alishinda medali ya dhahabu katika mashindano ya wachezaji wawili kwenye South American Games mwaka 1986 akiwa na Marcelo Filippini.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1966
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji wa Uruguay
Jenny Zika

**Jennifer Zika** (alizaliwa 22 Novemba 1984) ni mchezaji wa zamani wa tenisi nchini Austria.
Alifikia cheo cha juu zaidi cha 656 duniani katika mashindano ya watu binafsi mwaka 2001. Alisoma katika Chuo Kikuu cha Duke nchini Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1984
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji wa Austria
James Trotter (tenisi)

**James Kent Trotter** (alizaliwa 29 Julai 1999) ni mchezaji wa tenisi nchini Japani.
Alifikia cheo cha juu zaidi cha 170 duniani katika mashindano ya watu binafsi mnamo Aprili 2025, na cha 142 katika mashindano ya wachezaji wawili mnamo Septemba 2024.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1999
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji wa Japani
Guzal Yusupova

**Guzal Yusupova** (alizaliwa 19 Desemba 1997) ni mchezaji wa zamani wa tenisi nchini Uzbekistan.
Alifikia cheo cha juu zaidi cha 641 duniani katika mashindano ya watu binafsi mwaka 2018. Alicheza mechi yake ya kwanza mwaka 2013 kwenye WTA Tour katika Tashkent Open.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1997
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji wa Uzbekistan
Paul Wekesa

**Paul Wekesa** (alizaliwa 2 Julai 1967) ni mchezaji wa zamani wa tenisi nchini Kenya.
Alifikia cheo cha juu zaidi cha 100 duniani katika mashindano ya watu binafsi mwaka 1995. Alishinda mataji matatu ya ATP katika mashindano ya wachezaji wawili. Yeye ndiye mchezaji pekee kutoka Kenya kufikia cheo cha 100 bora duniani.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1967
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji wa Kenya
Sebastien Vidal

**Sebastien Albric Havard Vidal Walters** (alizaliwa 9 Desemba 1989) ni mchezaji wa zamani wa tenisi nchini Guatemala.
Aliiwakilisha Guatemala katika Davis Cup kwa mechi 20 kuanzia mwaka 2007 hadi 2014, akirekodi ushindi 6 katika mashindano ya watu binafsi na 8 katika mashindano ya wachezaji wawili.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1989
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji wa Guatemala
Duarte Vale

**Duarte Vale** (alizaliwa 11 Januari 1999) ni mchezaji wa tenisi nchini Ureno.
Alifikia cheo cha juu zaidi cha 474 duniani katika mashindano ya watu binafsi mnamo Januari 2025. Alicheza tenisi ya vyuo katika Chuo Kikuu cha Florida nchini Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1999
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji wa Ureno
Valentin Vacherot

**Valentin Vacherot** (alizaliwa 16 Novemba 1998) ni mchezaji wa tenisi nchini Monako.

Alifikia cheo cha juu zaidi cha 25 duniani katika mashindano ya watu binafsi mnamo Februari 2026. Alikua mchezaji wa kwanza kutoka Monako kushinda taji la ATP Tour, akishinda Shanghai Masters mwaka 2025 akiwa na cheo cha 204 duniani, na kuwa mshindi wa cheo cha chini zaidi katika historia ya Masters 1000.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1998
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji wa Monako
Nontsizi Mgqwetho

**Nontsizi Mgqwetho** (aliishi karne ya 20) alikuwa mshairi na mchambuzi wa kisiasa wa Afrika Kusini. Aliandika hasa kwa lugha ya Kixhosa, alikuwa mmoja wa washairi wa kike wa mwanzo kabisa katika lugha hiyo, akitumia fani yake kukosoa ukoloni, ubaguzi wa  wa rangi, na mabadiliko ya utambulisho mweusi mwanzoni mwa karne ya 20 Afrika Kusini. 

## Maisha ya awali na historia 
Ni machache yanayojulikana kuhusu maisha yake binafsi ya Mgqwetho, ikiwa ni pamoja na tarehe zake halisi za kuzaliwa na kifo. Aliibuka katika miaka ya 1920 katika vyombo vya habari vya watu weusi, hasa katika *Umteteli wa Bantu*, gazeti la kila wiki lenye lugha nyingi lenye makao yake makuu Johannesburg lililochapishwa kati ya mwaka 1920 na mwaka 1955.   Chapisho hilo lilijulikana kama *The Mouthpiece of the Native People* na lilichapishwa kwa Kiingereza, isiXhosa, isiZulu, na Sesotho, na kutoa nafasi kwa mijadala ya kisiasa miongoni mwa Waafrika Kusini weusi. 

*Umteteli wa Bantu* (iliyotafsiriwa kama *Kinywa cha Watu Wenyeji*) ilikuwa gazeti la kila wiki lenye makao yake makuu Johannesburg lililochapishwa kati ya mwaka 1920 na mwaka 1955.  Likiwa limechapishwa kwa Kiingereza, Kixhosa, Kizulu, na Kisesotho, lilitumika kama jukwaa muhimu la mijadala ya kielimu na siasa za watu Weusi nchini Afrika Kusini. Gazeti hilo lilitoa nafasi kwa waandishi kama Nontsizi Mgqwetho, ambaye mashairi yake yaliangazwa mara kwa mara, na kumruhusu kupinga utawala wa kikoloni, kutetea haki za Weusi, na kukosoa uongozi wa kisiasa. 

## Kazi 
Ushairi wa Mgqwetho ulichapishwa  katika *Umteteli wa Bantu* kati ya mwaka 1920 na mwaka 1929. Miongo kadhaa baadaye, kazi yake iligunduliwa tena na kukusanywa katika mkusanyiko kamili:

* *Fadhila ya Taifa: Ushairi wa Kixhosa wa Nontsizi Mgqwetho* – Imehaririwa na kutafsiriwa na Jeff Opland, iliyochapishwa na Wits University Press mwaka wa 2007. Mkusanyiko huu unajumuisha ushairi wake pamoja na uchambuzi wa kitaalamu wa michango yake katika fasihi ya Kixhosa na mijadala ya kisiasa ya Afrika Kusini. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa mwaka usiojulikana
Jamii:Washairi wa Afrika Kusini
Beier Ko

**Beier Ko** (alizaliwa 17 Julai 1986) ni mchezaji wa zamani wa tenisi nchini Singapuri ambaye awali aliwakilisha Kanada.
Alishinda taji moja la ITF katika mashindano ya watu binafsi mwaka 2002. Alifikia cheo cha juu zaidi cha 299 duniani katika mashindano ya watu binafsi mwaka 2004.

Alicheza tenisi  katika Chuo Kikuu cha Harvard, akitunukiwa tuzo ya Ivy League Player of the Year mwaka 2009 baada ya kumaliza msimu bila kipigo.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1986
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji wa Singapuri
Jamii:Wachezaji wa Kanada
Alexis Klégou

**Alexis Klégou** (alizaliwa 25 Januari 1989) ni mchezaji wa zamani wa tenisi nchini Benin mwenye asili ya Ufaransa.
Alishinda taji moja la ITF katika mashindano ya watu binafsi na mataji sita katika mashindano ya wachezaji wawili. Alifikia cheo cha juu zaidi cha 633 duniani katika mashindano ya watu binafsi mwaka 2014.
Aliiwakilisha Benin katika Davis Cup.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1989
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji wa Benin
Jamii:Wachezaji wa Ufaransa
Majed Kilani

**Majed Kilani** (alizaliwa 1 Januari 1997) ni mchezaji wa zamani wa tenisi nchini Tunisia.
Alifikia cheo cha juu zaidi cha 800 duniani katika mashindano ya watu binafsi mwaka 2020, na cha 527 katika mashindano ya wachezaji wawili mwaka huo huo. Alishinda mataji manne ya ITF katika mashindano ya wachezaji wawili.
Aliiwakilisha Tunisia katika Davis Cup. Mnamo Juni 2020, alipigwa marufuku ya kushiriki tenisi ya kitaalamu kwa miaka 7 kutokana na kuhusika katika upangaji matokeo.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1997
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji wa Tunisia
Patrick Landau

**Patrick Landau** (5 Septemba 1945 - 3 Oktoba 2007) alikuwa mchezaji wa tenisi nchini Monako.
Aliiwakilisha Monako katika Davis Cup kuanzia mwaka 1966 hadi 1972. Alisoma katika Chuo Kikuu cha Brigham Young nchini Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1945
Jamii:Waliofariki 2007
Jamii:Wachezaji wa Monako
Dimitar Kutrovsky

**Dimitar Kutrovsky** (alizaliwa 27 Agosti 1987) ni mchezaji wa zamani wa tenisi nchini Bulgaria.
Alifikia cheo cha juu zaidi cha 293 duniani katika mashindano ya watu binafsi mwaka 2015. Alicheza tenisi  katika Chuo Kikuu cha Texas huko Austin, akiwa na rekodi ya ushindi zaidi katika historia ya chuo hicho kwa ushindi 230 katika mashindano ya watu binafsi na wachezaji wawili.

Aliiwakilisha Bulgaria katika Davis Cup. Mnamo 2012, alipigwa marufuku ya kushiriki kwa muda kutokana na kutumia dawa haramu, lakini marufuku hiyo ilipunguzwa baadaye na alirudi kucheza mwaka 2013.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1987
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji wa Bulgaria
Karina Kuregian

**Karina Kuregian** (alizaliwa 5 Machi 1974) ni mchezaji wa zamani wa tenisi nchini Armenia.
Alifikia cheo cha juu zaidi cha 420 duniani katika mashindano ya watu binafsi mwaka 1992, na cha 198 katika mashindano ya wachezaji wawili mwaka huo huo. Alishinda mataji saba ya ITF katika mashindano ya wachezaji wawili.

Aliiwakilisha Armenia katika Summer Universiade mwaka 1993, akishinda medali ya fedha katika mashindano ya wachezaji wawili wa mchanganyiko akiwa na Sargis Sargsian. Alicheza tenisi ya vyuo katika Chuo Kikuu cha Kansas State.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1974
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji wa Armenia
Anne Kremer

**Anne Kremer** (alizaliwa 17 Oktoba 1975) ni mchezaji wa zamani wa tenisi nchini Luxemburg.
Alifikia cheo cha juu zaidi cha 18 duniani katika mashindano ya watu binafsi mnamo Julai 2002. Alishinda mataji mawili ya WTA katika mashindano ya watu binafsi: Auckland mwaka 2000 na Pattaya mwaka 2000.
Aliiwakilisha Luxemburg katika Fed Cup kwa miaka mingi. Alisoma katika Chuo Kikuu cha Stanford nchini Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1975
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji wa Luxemburg
Ostap Kovalenko

'''Ostap Vital'yevich Kovalenko''' (alizaliwa 1 Machi 2001) ni mchezaji wa zamani wa tenisi nchini Urusi.
Alicheza tenisi  katika Chuo Kikuu cha Hofstra nchini Marekani. Alicheza mechi yake ya kwanza kwenye ATP Tour katika New York Open mwaka 2020 akiwa alipewa wildcard katika mashindano ya wachezaji wawili.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 2001
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji wa Urusi
Ekaterina Kosminskaya

**Ekaterina Kosminskaya** (alizaliwa 24 Juni 1988) ni mchezaji wa zamani wa tenisi nchini Urusi.
Katika mashindano ya vijana, alifikia cheo cha juu zaidi cha 10 duniani katika mashindano ya wachezaji wawili. Alishinda taji la Orange Bowl katika mashindano ya wachezaji wawili mwaka 2003 akiwa na Marina Erakovic.
Alicheza tenisi  katika Chuo Kikuu cha Pennsylvania, akiwa sehemu ya timu ya Penn Quakers kuanzia mwaka 2006 hadi 2009.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1988
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji wa Urusi
Mark Knowles

**Mark Knowles** (alizaliwa 4 Septemba 1971) ni mchezaji wa zamani wa tenisi nchini Bahamas.
Alifikia cheo cha kwanza duniani katika mashindano ya wachezaji wawili mnamo Juni 2002. Alishinda mataji matatu ya Grand Slam katika mashindano ya wachezaji wawili: Australian Open mwaka 2002, US Open mwaka 2004, na French Open mwaka 2007, yote akiwa na Daniel Nestor.

Aliiwakilisha Bahamas katika Olimpiki mara tano na ndiye mwenye rekodi ya ushindi zaidi katika Davis Cup kwa nchi yake.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1971
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji wa Bahama
Alex Knaff

**Alex Knaff** (alizaliwa 26 Novemba 1997) ni mchezaji wa tenisi nchini Luxemburg.
Alifikia cheo cha juu zaidi cha 486 duniani katika mashindano ya watu binafsi mnamo Septemba 2023. Aliiwakilisha Luxemburg katika Davis Cup tangu mwaka 2015.
Alicheza tenisi  katika Chuo Kikuu cha Florida State nchini Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1997
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji wa Luxemburg
Lee Jong-min (tenisi)

**Lee Jong-min** (alizaliwa 1977) ni mchezaji wa zamani wa tenisi nchini Korea Kusini.
Aliiwakilisha Korea Kusini katika Davis Cup. Alifikia cheo cha juu zaidi cha 477 duniani katika mashindano ya watu binafsi mwaka 2000.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1977
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji wa Korea Kusini
Abu Samah Borhan

**Abu Samah bin Borhan** (alizaliwa 27 Februari 1985) ni mchezaji wa tenisi wa magurudumu nchini Malaysia.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1985
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji wa Malaysia
Ulimwengu wa Kale

thumb|Ulimwengu wa kale
"**Ulimwengu wa Kale**" (Kilatini: Mundus vetus) ni neno la Afro-Eurasia lililoundwa na Wazungu baada ya  mwaka 1493, walipofahamu kuwepo kwa bara la Amerika.Inatumiwa kutofautisha mabara ya Afrika, Ulaya, na Asia katika Kizio cha Mashariki ambayo hapo awali ilifikiriwa na Wazungu kuwa ulimwengu mzima, pamoja na  "Ulimwengu Mpya", neno linalomaanisha nchi mpya zilizopatikana katika Kizio cha Magharibi, hasa Amerika.

## Historia 
thumb|Ramani ya "Ulimwengu wa Kale" (ramani ya ulimwengu ya Ptolemy ya karne ya 2 katika nakala ya karne ya 15)
Katika muktadha wa akiolojia na historia ya ulimwengu, neno "Ulimwengu wa Kale" linajumuisha sehemu zile za ulimwengu ambazo zilikuwa katika mawasiliano (yasiyo  ya moja kwa moja) ya kitamaduni kutoka Enzi ya Shaba na kuendelea, na kusababisha maendeleo ya jamii za mwanzo zilizoendelea kwa wakati mmoja, haswa katika ukanda wa hali ya hewa ya wastani kati ya takriban 45 na 25 ya kaskazini, katika eneo la kimediterania, pamoja na Afrika Kaskazini. Pia ilijumuisha Mesopotamia, nyanda za juu za Uajemi, Bara Hindi, Uchina, na sehemu za Afrika Kusini mwa Jangwa la Sahara.

## Majina Mengine 
Bara la Afro-Eurasia (bila kujumuisha visiwa au vikundi vya visiwa kama vile Visiwa vya Uingereza, Japani, Sri Lanka, Madagaska na Visiwa vya Malay) vimejulikana kama Kisiwa cha Dunia. Neno hili huenda lilibuniwa na *Sir Halford John Mackinder* katika *The Geographical Pivot of History*.

## Marejeo 
Jamii:Ulimwengu
Jamii:Bara
Jamii:Editathons swwiki
Jamii:Ramani

Jamii:Africa Film Cinema Tanzania 2026
Mkapa

**Mkapa** ni jina la ukoo. Watu mashuhuri walio na jina la ukoo huo ni pamoja na:

* Anna Mkapa, Mwanamke wa Kwanza wa zamani wa Tanzania
* Benjamin Mkapa (1938–2020), aliyekuwa Rais wa Tanzania
* Dunstan Mkapa (alizaliwa 1948), mwanasiasa wa Tanzania

## Marejeo 
Jamii:Majina ya ukoo
International African Institute

**Taasisi ya Kimataifa ya Kiafrika (IAI)** ilianzishwa (kama Taasisi ya Kimataifa ya Lugha na Tamaduni za Kiafrika - IIALC) mnamo mwaka 1926 huko London kwa ajili ya uchunguzi wa lugha za Kiafrika, jamii, historia, na utamaduni. Frederick Lugard alikuwa mwenyekiti wa kwanza (1926 hadi kifo chake mwaka 1945); Diedrich Hermann Westermann (1926 hadi 1939) na Maurice Delafosse (1926) walikuwa wakurugenzi-wenza wa awali. Tangu mwaka 1928, IAI imechapisha jarida la kila robo mwaka, Afrika. Machapisho ya ziada ni pamoja na *Journal of African Cultural Studies*, *African Bibliography*, *Research* and *Documentation*, African Hoja mfululizo, International African Library, na Readings katika mfululizo. Kwa miaka kadhaa katika miaka ya 1950 hadi 1970, mhariri msaidizi alikuwa mwandishi wa riwaya Barbara Pym.

Mnamo mwaka 1946, mtaalam wa ethnolojia wa Italia Vinigi Grottanelli alijiunga na Halmashauri Kuu, na akabaki mshiriki hadi 1968.

Dhamira ya IAI ni "kukuza elimu ya umma katika masomo ya Afrika na lugha na tamaduni zake". Shughuli zake ni pamoja na semina, majarida, monographs, juzuu zilizohaririwa na ufadhili wa kichocheo ndani ya Afrika

## Machapisho 
IAI imejihusisha na uchapishaji wa kitaalamu tangu mwaka 1927. Wasomi ambao kazi zao zimechapishwa na taasisi hiyo ni pamoja na Emmanuel K. Akyeampong, Samir Amin, Karin Barber, Alex de Waal, Patrick Chabal, Mary Douglas, E. E. Evans-Pritchard, Jack Goody, Jane Guyer, Monica Hunter, Bronislaw Malinow Askibe, Bronislaw Malinow Askibe, Z. D. Thomas Mofolo, John Middleton, Simon Ottenberg, J. D. Y. Peel, Mamphela Ramphele, Isaac Schapera, Monica Wilson na V. Y. Mudimbe.

Machapisho ya IAI yanaangukia katika safu kadhaa, haswa Maktaba ya Kimataifa ya Kiafrika na Semina za Kimataifa za Kiafrika. [7] Maktaba ya Kimataifa ya Kiafrika imechapishwa kutoka juzuu la 41 (2011) na *Cambridge University Press*; [8] Juzuu 7-40 zinapatikana kutoka Edinburgh University Press. [9] Kufikia Novemba 2016, kuna juzuu 49.

## Nyaraka 
Nyaraka za Taasisi ya Kimataifa ya Afrika zinafanyika katika Kitengo cha Kumbukumbu cha Maktaba ya Shule ya Uchumi ya London. Katalogi ya mtandaoni ya nyaraka hizi inapatikana.

## Historia 
### Silabi ya Afrika 
Mnamo mwaka wa 1928, IAI (wakati huo IIALC) ilichapisha "Silabi ya Afrika" ili kuwezesha kusanifisha mifumo ya uandishi yenye msingi wa Kilatini kwa lugha za Kiafrika.

### Tuzo ya Fasihi za Lugha za Kiafrika(1929-50) 
Kuanzia Aprili 1929 hadi 1950, IAI ilitoa zawadi na Tuzo kwa kazi za fasihi katika lugha za Kiafrika.

## Orodha ya wenyeviti 
* 1926–1945: Frederick Lugard, Baron Lugard; mwenyekiti wa kwanza
* 1945–1949: Francis Rodd, Baron Rennell, mwenyekiti wa pili
* 1949–1957: Sir John Waddington, mwenyekiti wa tatu

## Tanbihi 
Jamii:Isimu
Jamii:London
Jamii:Lugha za Afrika

Jamii:Africa Film Cinema Tanzania 2026
Jamii:Makala yasiyo na viungo vya ndani
Brahim Sabaouni

**Brahim Sabaouni** (amezaliwa 13 Mei 1994) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa kulipwa anayecheza kama kiungo wa klabu ya AS FAR. Alizaliwa nchini Ufaransa, aliwakilisha timu ya taifa ya Moroko katika ngazi ya vijana chini ya umri wa miaka 23.

## Kazi ya kimataifa
Sabaouni aliitwa na kuichezea timu ya taifa ya Moroko chini ya miaka 23 katika ushindi wa kirafiki wa mabao 1-0 dhidi ya timu ya taifa ya KamerUn chini ya miaka 23.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Moroko
Jamii:Wachezaji mpira wa Ufaransa
Walid Sabbar

**Walid Sabbar** (amezaliwa 25 Februari 1996) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa kulipwa kutoka Moroko anayecheza kama kiungo. Alikuwa sehemu ya kikosi katika Kombe la Dunia la FIFA la vijana chini ya miaka 17 la 2013.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Moroko
Kouao

**Kouao** ni jina la ukoo la Kodivaa. Watu mashuhuri walio na jina hilo ni pamoja na:

* Hermann Kouao (aliyezaliwa 1989), mwanasoka wa Ivory Coast
* Koffi Kouao (aliyezaliwa 1998), mwanasoka wa Ivory Coast
* Marie Thérèse Kouao, muuaji wa Ivory Coast

Jamii:Majina ya ukoo
Yaaba

**Yaaba** ni filamu ya kuigiza ya mwaka 1989 kutoka Burkina Faso iliyoandikwa, kutayarishwa, na kuongozwa na Idrissa Ouedraogo, na ni mojawapo ya filamu zinazojulikana zaidi kutoka Afrika Kusini mwa Jangwa la Sahara inayozungumza Kifaransa. Ilishinda tuzo ya Sakura Gold katika Tamasha la Filamu la Tokyo la mwaka 1989. Filamu hiyo ilichaguliwa kuwakilisha Burkina Faso katika kipengele cha Filamu Bora ya Lugha ya Kigeni kwenye Tuzo za 62 za Academy Awards, lakini haikufanikiwa kuteuliwa rasmi.

## Muktadha wa filamu 
Katika kijiji kidogo zaidi nchini Burkina Faso, mhusika mkuu wa hadithi hii anayeitwa Bila mwenye umri wa miaka 10, ambaye hufanya urafiki na mwanamke mzee anayeitwa Sana. Kila mtu humwita "Mchawi," lakini Bila humwita "Yaaba" (bibi). Dawa ya Sana ndiyo inayomzuia binamu yake Bila anayeitwa Nopoko asife anapokuwa mgonjwa.

## Tuzo 
* Tuzo ya FIPRESCI (Tamasha la Filamu la Cannes la mwaka 1989)

## Marejeo 
Jamii:Filamu za Burkina Faso
Jamii:filamu za 1989
Jamii:Africa Film Cinema Tanzania 2026
Ismael Saibari

**Ismael Saibari** (amezaliwa 28 Januari 2001) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa kulipwa anayecheza kama kiungo au winga kwa klabu ya Uholanzi PSV Eindhoven na Timu ya taifa ya Moroko.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Moroko
Hamza Sakhi

**Hamza Sakhi** (amezaliwa 7 Juni, 1996) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa kulipwa kutoka Morocco anayekipiga katika klabu ya Wydad AC ya ligi ya Botola kama kiungo mshambuliaji.

## Kazi ya klabu
Baada ya awali kujiunga na AJ Auxerre kutoka FC Metz|Metz kwa mkopo, Auxerre ilithibitisha kumsajili Sakhi kwa mkataba wa kudumu tarehe 16 Aprili, 2018.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Moroko
Ibrahim Salah

**Ibrahim Salah** (amezaliwa 30 Agosti, 2001) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa kulipwa anayekipiga kama winga wa kulia katika klabu ya FC Basel ya Ligi Kuu ya Uswisi. Alizaliwa nchini Ubelgiji, lakini ameiwakilisha Morocco katika ngazi ya kimataifa.

## Kazi ya klabu
### Gent
Ni zao la akademi za vijana za Union Saint-Gilloise na Beerschot. Mwaka 2020 alikuwa karibu kujiunga na Leicester City, lakini uhamisho huo haukufanikiwa kutokana na sababu za kiutawala.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Moroko
Omar Sadik

**Omar Sadik** (amezaliwa 22 Machi 2004) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Moroko anayencheza kama mshambuliaji wa klabu ya Ufaransa Pau FC, kwa mkopo kutoka klabu ya Hispania ya RCD Espanyol.

## Kazi ya klabu
Sadik alianza soka lake katika Akademi ya Soka ya Mohammed kabla ya kujiunga na timu ya *Juvenil A* ya RCD Espanyol tarehe 26 Agosti, 2022.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Moroko
Bintou

**Bintou** (pia inajulikana kama ***A Close-Up on Bintou***) ni filamu fupi ya mwaka 2001 ya Burkinabé iliyoongozwa na Fanta Régina Nacro. Iliunda sehemu ya mkusanyiko wa 2002 wa Mama Africa.

## Muktadha wa Filamu 
Mama wa watoto watatu Bintou, anapigwa na mumewe Abel, kwa kutumia pesa za unyumba kumlipia bintiye kwenda shule kupata elimu ambayo alinyimwa utotoni mwake. Mume wa Bintou anaamini wanawe wa kiume pekee ndio wanapaswa kupata elimu. Kwa kuwa mume wake anakataa kumlipia binti kusomeshwa, Bintou amedhamiria kupata pesa hizo mwenyewe, hata hivyo, ujuzi pekee alionao ni kuotesha mtama. Inambidi atafute vyungu, na kupata magunia ya mtama kutoka madukani, huku mumewe akiendelea kuhujumu juhudi zake.

## Wahusika  
* Hyppolite Ouangrawa kama Abel, mume wa Bintou
* Alima Salouka kama Bintou  

## Tuzo 
Bintou alishinda tuzo nyingi za tamasha katika mwaka 2001 na 2002 zikiwemo katika Tamasha la Filamu la Cannes, Tamasha la Filamu la Kimataifa la Amiens, Tamasha la Kimataifa la Filamu la Bermuda, Tamasha la Filamu fupi la Kimataifa la Clermont-Ferrand, Tamasha la Filamu la Kimataifa la Marrakech na Tamasha la Filamu na Televisheni la Ouagadougou Panafrican. 

## Marejeo 
Jamii:Filamu za 2001
Jamii:Africa Film Cinema Tanzania 2026
Ilias Sebaoui

**Ilias Sebaoui** (amezaliwa 4 Oktoba, 2001) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa kulipwa anayekipiga kama kiungo mshambuliaji katika klabu ya Sint-Truiden VV ya Ligi Kuu ya Ubelgiji. Alizaliwa nchini Ubelgiji, Sebaoui ni mchezaji wa kimataifa wa vijana wa Morocco.

## Kazi ya klabu
Sebaoui alianza kucheza mpira wa miguu katika akademi ya Beerschot A.C. akiwa na umri wa miaka 8, kabla ya kuhamia Waasland-Beveren mwaka 2013.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Moroko
Iliesse Salhi

**Iliesse Salhi** (amezaliwa 27 Julai 2007) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa kulipwa kutoka Ufaransa anayekipiga kama beki wa kushoto katika klabu ya Hispania RCD Mallorca B.

## Kazi ya klabu
### Nice
Alizaliwa katika Aubervilliers, Salhi alijiunga na Étoile Bobigny mwaka 2013 akitokea INF Clairefontaine, na baadaye akahamia AF Bobigny mwaka 2016. Tarehe 26 Februari 2020, alikubali mkataba na OGC Nice.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Moroko
Jamii:Wachezaji mpira wa Ufaransa
Kabelo

**Kabelo** linaweza kumaanisha:

* Kabelo Mmono, mwanariadha wa kuruka juu wa Botswana
* Kabelo Kgosiemang, mwanariadha wa kuruka juu wa Botswana
* Kabelo Mabalane, rapa wa Afrika Kusini
* Shule ya Sekondari ya Kabelo, shule ya serikali iliyoko Polokwane, Afrika Kusini
Moutya

**Moutya au Moutia**, ni ngoma ya kitamaduni ya Kiafrika inayofanana na Sega, lakini mara nyingi huwa na miondoko ya kudokeza. Wachezaji wa kiume na kike husogea kwa mpangilio wa mdundo wa ngoma ambayo mara nyingi hutengenezwa kwa ngozi ya mbuzi iliyokaushwa kabla ya ngoma kuanza. Dansi huanza polepole kulingana na mdundo wa ngoma, huongeza  kasi na kuwa na kuwa na hisia za kimahaba zaidi kadiri upigaji wa ngoma unavyokuwa wa haraka zaidi na zaidi.

Pigo na mdundo huambatana na uimbaji.Ambayo kwa kawaida husimulia changamoto na furaha za maisha ya kila siku.Hadi mwishoni mwa miaka ya 1970,Moutya ilichukuliwa kuwa ngoma yenye machocheo ya kimahaba zaidi , na kiujumla iliepukwa 

## Orodha ya urithi wa kitamaduni usiogusika wa binadamu. 
Mnamo mwaka 2019 Shelisheli ilijaribu kuisajili Moutya kama tovuti ya urithi wa kitamaduni usioonekana, lakini ombi lilionekana kama halijakamilika. Hatimaye usajii ulifanyika mwaka 2021 David André, katibu mkuu Shelisheli anaeleza usajili huo kama mafanikio, ambayo yatawezesha kipengele cha kiutamaduni kupitushwa kwa vizazi vijavyo kulingana na maelezo rasmi ya UNESCO Moutya huonyesha utambulisho wa kiutamaduni na huhifadhi vitu vya kiutamaduni inapitishwa kwa njia ya kuiga, nyaraka na utafiti.

## Marejeo 
Jamii:Utamaduni wa Shelisheli
Jamii:Ngoma
La Vie Sur Terre

**La Vie Sur Terre** (Maisha ya Dunia) ni filamu ya vichekesho na drama ya mwaka 1998 iliyoandikwa, kuongozwa, na kuigizwa na Abderrahmane Sissako. Filamu hii imewekwa katika kijiji cha Sokolo na inaonyesha maisha ya vijijini wakati dunia ikikaribia kuingia karne ya 21. Muda wa uchezaji wa filamu hii ni dakika 61. Filamu hiyo ilitengenezwa kama sehemu ya mradi wa mwaka 2000 unaoitwa Seen By..., ulioanzishwa na kampuni ya Ufaransa inayoitwa *Haut et Court*, kwa lengo la kutengeneza filamu zinazoonyesha mtazamo wa mabadiliko ya milenia kutoka nchi 10 tofauti.

## Marejeo 
Jamii:Filamu za 1998
Jamii:filamu za Ufaransa
Jamii:Africa Film Cinema Tanzania 2026
Buud Yam

***Buud Yam*** ni filamu ya drama ya kihistoria ya 1997 iliyoandikwa na kuongozwa na Gaston Kaboré. Ni muendelezo wa filamu ya Wend Kuuni. Kufikia 2001, ilikuwa filamu maarufu zaidi ya Kiafrika kuwahi kutokea nchini Burkina Faso.

## Muktadha 
Buud Yam ni filamu ya drama ya kihistoria ya 1997 iliyoandikwa na kuongozwa na Gaston Kaboré. Ni muendelezo wa filamu ya Wend Kuuni. Kufikia 2001, ilikuwa filamu maarufu zaidi ya Kiafrika kuwahi kutokea nchini Burkina Faso.

Filamu hii inatokana na utamaduni simulizi wa Kiafrika.  Inaeleza maisha ya kijiji cha karne ya kumi na tisa na inafuata kundi la wahusika kutoka filamu ya kwanza ya *Kaboré Wend Kuuni*.  Wend Kuuni (Serge Yanogo) ni kijana ambaye anashukiwa kuwajibika, kwa kutumia uchawi, kwa afya mbaya alokuwa nayo dada yake wa kuasili. Ili kumsaidia dada yake, na kusafisha jina lake, anajaribu kutafuta mganga ambaye anatumia "mimea ya simba". Huku yeye pia akitafuta mizizi yake mwenyewe.

## Usambazaji na Tuzo 
Mnamo 1997, Buud Yam ilionyeshwa katika Tamasha la Filamu la Cannes wakati wa Wakurugenzi wa Wiki mbili na ilikuwa na onyesho lake la kwanza la Amerika Kaskazini katika Tamasha la Kimataifa la Filamu la Toronto. Ilishinda *Etalon de Yennega* (Tuzo Kuu) katika Tamasha la 15 la Filamu na Televisheni la *Ouagadougou Panafrican*.

## Wahusika 
* Colette Kaboré kama Lalle
* Amssatou Maïga kama Pughneere
* Sévérine Oueddouda kama Komkeita
* Boureima Ouedraogo kama Razugu
* Augustine Yameogo kama Aunt
* Serge Yanogo kama Wend Kuuni

## Marejeo 
Jamii:Filamu za 1997
Jamii:Africa Film Cinema Tanzania 2026
Kiondo

**Kiondo** ni mkoba uliosukwa kwa mkono kwa kutumia kamba za mimea na kurembwa kwa ngozi. Ni wa asili ya makabila ya Wataita, Wakikuyu na Wakamba nchini Kenya.

Neno la Kiswahili la kiondo ni 'chondo,' wingi 'vyondo'.

## Marejeo 
Jamii:Utamaduni wa Kenya
Jamii:Vifaa