open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cheri Samba

**Chéri Samba** au ''Samba wa Mbimba N'zingo Nuni Masi Ndo Mbasi'' (alizaliwa 30 Desemba 1956) ni mchoraji kutoka Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Yeye ni mmoja wa wasanii wa kisasa wa Kiafrika wanaojulikana, na kazi zake zimejumuishwa katika mkusanyiko wa Center Georges Pompidou huko Paris na Makumbusho ya Sanaa ya Kisasa huko New York. Idadi kubwa ya michoro yake pia inapatikana katika The Contemporary African Art Collection (CAAC) ya Jean Pigozzi. Amealikwa kushiriki katika 2007 Venice Biennale. Michoro yake karibu kila mara inajumuisha maandishi ya Kifaransa na Lingala, akitoa maoni kuhusu maisha ya Afrika na ulimwengu wa kisasa.

## Maisha ya awali
Hapo awali, Samba aliitwa David Samba, lakini katika nchi yake kulikuwa na marufuku ya kuwapa watu jina la Kikristo, akaamua kulibadilisha na kuwa Samba wa Mbimba N’zingo Nuni Masi Ndo Mbasi. Baadaye, Samba alichukua jina la Cherí Samba, ambalo alitaka kulibadilisha kuwa Dessinateur Samba, lakini hakufanya hivyo kwa sababu ya uhusiano wake na umma. Jina lake la mwisho, Samba, lina maana mbili katika lugha ya [Kikongo], likirejelea tendo la sala au tendo la kuhukumiwa.
Wazazi wa Samba walihusishwa na utamaduni wa Kongo, lakini Samba anachagua kujitambulisha na utamaduni wa Kinshasa, ambao ni mji mkuu wa nchi yake. Samba anadai kwamba aligeuzwa kuwa Mkatoliki, alipokuwa shuleni. Hakatai au kukana Ukristo, ambayo ndiyo dini aliyokulia, lakini anasema anajaribu kupinga jaribio lolote la kuweka lebo ya ungamo kwenye dini yake. Baada ya kuhitimu kutoka shule ya msingi ya Kikatoliki, Samba alienda shule ya upili. Samba alishika nafasi ya pili darasani, isipokuwa kwa mwaka mmoja ambapo hakuwa wa kwanza. Katika mwaka wake wa tatu, Samba aliacha kazi. Akiwa shuleni, Samba alikuwa akichora kila mara na alikumbuka kuwa baba yake hapendi kumuona akichora. Dini ya Cherí Samba ni ya Kikatoliki yenye mwelekeo wa Kizaire, ambao uliathiri picha zake nyingi kama vile Cherí Samba Anasihi Cosmos.

## Viungo vya nje
* Chéri Samba
* Chéri Samba katika Fondation Cartier pour l'art Contemporain (Paris)
* Chéri Samba katika ghala la Pascal Polar, Brussels, Ubelgiji
* Maonyesho katika Galerie Peter Hermann, Berlin
* Hogarth ya Kongo - Jarida la Mapitio ya Sanaa, Julai 2007, na fredrobarts.com Fred Robarts
* Venice Biennale 2007 - picha ya chumba cha Samba
* African Contemporary | Matunzio ya Sanaa - Picha za Chéri Samba
* Mahojiano ya Chéri Samba katika Cartier Foundation
* Onyesho la Cherí Samba, https://www.moma.org/artists/25299.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1956
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wachoraji wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Elsie Effah Kaufmann

**Elsie AB Effah Kaufmann** (alizaliwa 7 Septemba, 1969) ni mwanasayansi wa nchini Ghana, mhandisi wa biomedical na mwendeshaji wa sasa wa kipindi cha mashindano ya *National Science and Maths Quiz*. 

Kabla ya Elsie Kaufmann kuanza kuandaa kipindi mwaka wa 2006, Marian Ewurama Addy alikuwa mwalimu wa Quiz kutoka 1993 hadi 2000 na Eureka Emefa Adomako kutoka 2001 hadi 2005. 

Mnamo Desemba 2020, Elsie Kaufmann aliteuliwa kuwa profesa msaidizi katika Chuo Kikuu cha Ghana.

## Elimu 
Binti wa waelimishaji, anatoka Assin katika Mkoa wa Kati. Kaufmann alipata elimu yake ya sekondari katika Shule ya Upili ya Wasichana ya Aburi . Alipata Diploma yake ya Kimataifa ya Baccalaureate kutoka Chuo Kikuu cha Dunia cha Atlantic huko Wales mnamo 1988.  

Aliendelea na Chuo Kikuu cha Pennsylvania kwa Shahada yake ya Sayansi katika Uhandisi (BSE), Shahada ya Uzamili ya Sayansi katika Uhandisi (MSE) na PhD katika Uhandisi wa Bioengineering.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1969
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Ghana
Jamii:Wahandisi wa Ghana
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Uchawi wa Kiafrika

**Uchawi wa Kiafrika** ni aina, maendeleo, na utendaji ya uchawi ndani ya tamaduni na jamii mbalimbali za Afrika .

## Maana ya neno uchawi 
Neno uchawi linaweza kueleweka kwa urahisi kama kuashiria utumiaji wa nguvu za ziada, ambazo, kama ni shughuli isiyoegemea upande wowote tangu mwanzo wa mazoezi ya kichawi, lakini kwa maamuzi ya mchawi, inadhaniwa kuwa na matokeo yanayowakilisha mema au mabaya.  

Utamaduni wa Kiafrika wa zamani ulikuwa na tabia ya kawaida ya kutofautisha kila wakati kati ya uchawi, na vitu vingine kama dawa na uganga, ambavyo si uchawi.

## Aina 
Kuna aina mbili za uchawi, ambazo ni uchawi mzuri, au uchawi ambao hutumiwa kufanya mambo mazuri, na uchawi mbaya, ambao ni uchawi unaotumiwa kuleta madhara au mabaya. 

## Marejeo 
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Jamii:Wiki4uni
Jamii:Utamaduni wa Afrika
Farida Bedwei

**Farida Nana Efua Bedwei** (alizaliwa 6 Aprili 1979) ni mhandisi wa programu wa Ghana na mwanzilishi wa Logiciel, kampuni ya fin-tech huko Ghana.  Farida Bedwei ameunda programu za simu na biashara, na pia anajulikana kwa ujuzi wake wa usanifu wa programu, na kusambaza huduma za simu, hasa kwa ajili ya maombi ya benki.
## Maisha ya awali 
Farida alizaliwa Lagos, Nigeria na aliishi katika nchi tatu tofauti enzi za utoto wake ambazo ni ( Dominica, Grenada na Uingereza ) kutokana na asili ya kazi ya baba yake ya Mpango wa Maendeleo wa Umoja wa Mataifa . Aligunduliwa na ugonjwa wa kupooza kwa ubongo akiwa na umri wa mwaka mmoja. Familia yake ilihamia Ghana alipokuwa na umri wa miaka 9 na alisomea nyumbani hadi miaka 12.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1979
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Ghana
Jamii:Wahandisi wa Ghana
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Negrophilia

[thumb|180px|[Josephine Baker akicheza Charleston kwenye ukumbi wa Folies Bergère, Paris, mwaka 1926.]]
***Negrophilia***  (kutokana na neno la Kifaransa *négrophilie* linalomaanisha *upendo wa mtu mweusi*) lilikuwa neno ambalo wasanii wa *avant-garde* walilitumia miongoni mwao kuelezea shauku yao katika utamaduni wa watu weusi. 

Asili yake iliambatana na harakati za sanaa kama vile *Surrealism* na *Dadaism* mwishoni mwa karne ya 19. 

## Marejeo 
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Jamii:Wiki4uni
Jamii:Utamaduni wa Afrika
Naparay

**Naparay**, katika utafiti wa kianthropolojia wa Kiafrika, ni dhana isiyo ya isiyoeleweka ya maisha ya binadamu inayoshikiliwa na baadhi ya watu wa Afrika Magharibi kama vile Wayoruba . Ambapo ni sawa na kuzaliwa upya, naparay inaainisha kuwa maisha ni ya mzunguko na kwamba sifa za maisha ya awali zinaweza kuendelea hadi kwenye maisha mapya.

Wafuasi wa dhana hii wanaweza kuomba kwa mila ili kuamua hatima ya mtoto,ikiwa ni mila inayofanywa wakati mama ni mjamzito. Katika naparay, watu wote wanachukuliwa kuwa walikuwa na maisha ya awali. Walakini, kiwango ambacho wanabeba maisha yao ya zamani hadi sasa imedhamiriwa na mazoea haya ya kitamaduni . Mtoto mchanga aliye na uwezo, au "nguvu ya maisha",   mzee anaweza kuahirishwa kuwa mzee, kwa mfano kuitwa " Baba " (baba, mzee) na kufunzwa kuongoza sherehe katika [[umri] mdogo. Naparay inaonekana kama njia ambayo ujuzi wa kale hupitishwa kwa jamii za sasa. 

## Marejeo 
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Jamii:Wiki4uni
Jamii:Utamaduni wa Afrika
Mary Spio

**Mary Spio** ni mhandisi wa anga za juu, mvumbuzi wa teknolojia na mjasiriamali. Ndiye mkurugenzi Mtendaji na mwanzilishi wa CEEK Virtual Reality.

## Maisha ya awali na elimu 
Spio alilelewa Ghana. Alisomea elimu yake ya sekondari Shule ya Upili ya Holy Child huko Cape Coast. Akiwa na umri wa miaka 16 alihamia kukaa Syracuse, New York nchini Marekani. 

Alisoma katika Chuo Kikuu cha Syracuse, na kuhitimu Shahada ya awali katika Sayansi ya uhandisi wa umeme mnamo 1998. Baadaye alifuata shahada ya uzamili ya uhandisi wa umeme na sayansi ya kompyuta kutoka Taasisi ya Teknolojia ya Georgia.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Ghana
Jamii:Wahandisi wa Ghana
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Lucy Quist

alt=Quist katika Mkutano wa Uwekezaji wa Uingereza na Afrika huko London mnamo 2020|thumb|Quist katika Mkutano wa Uwekezaji wa Uingereza na Afrika huko London mnamo 2020
**Lucy Quist**, née **Afriyie** (alizaliwa 1974) ni mtendaji mkuu wa biashara na teknolojia mwenye asili ya Ghana na Uingereza. Pia yeye ni mkurugenzi mkuu wa kampuni ya Morgan Stanley.

## Maisha ya awali na elimu 
Lucy Quist alizaliwa London na wazazi wenye asili ya Ghana, Peter na Mary Afriyie. Alilelewa kwa miaka mitano Ulaya na Afrika kwa ujumla. Alisoma katika Shule ya Upili ya Wasichana ya Wesley huko Cape Coast na kidato cha sita katika Shule ya Upili ya Wavulana ya Presbyterian. Aliendelea kusoma Chuo Kikuu cha London Mashariki, na kuhitimu shahada ya kwanza ya heshima katika Uhandisi wa Umeme na Elektroniki. Ana MBA kutoka INSEAD nchini Ufaransa.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1974
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Ghana
Jamii:Wanawake wa Uingereza
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania

## Viungo vya nje 
*
Uafrika

**Uafrika** ni sifa za utamaduni wa Kiafrika ambazo zinaweza kufuatiliwa kupitia mazoea ya kijamii na taasisi za watu wanaoishi nje ya Afrika .  Katika historia, ni wazao wa Afrika waliotawanyika nje na Afrika na kuendelea kudumisha aina nyingi za utamaduni wa mababu zao wa Kiafrika.  

## Marejeo 
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Jamii:Wiki4uni
Jamii:Utamaduni wa Afrika
Akissa Bahri

thumb| Bahri mnamo 2018
**Akissa Bahri** (Akiça Bahri) ni mhandisi wa kilimo wa Tunisia, profesa wa zamani katika Taasisi ya Taifa ya Kilimo ya Tunisia, na waziri wa kilimo wa sasa wa Tunisia. Alikuwa Mkurugenzi wa Afrika katika Taasisi ya Kimataifa ya Usimamizi wa Maji (2005-2010), Mratibu wa Mfumo wa Maji ya Afrika katika Benki ya Maendeleo ya Afrika (2010-2015), na Mkurugenzi wa Utafiti katika Taasisi ya Taifa ya Utafiti wa Uhandisi wa Kilimo, Maji, na Misitu (INRGREF) huko Tunis, Tunisia (2016-2017)..   
## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Tunisia
Jamii:Wahandisi wa Tunisia
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Najla Bouden

alt=Waziri Mkuu wa Tunisia aliye madarakani|thumb|Waziri Mkuu wa Tunisia aliye madarakani
**Najla Bouden** (pia anajulikana kama **Najla Bouden Romdhane**; alizaliwa 29 Juni 1958) ni mwanajiolojia na profesa wa chuo kikuu wa Tunisia ambaye anahudumu kama Waziri Mkuu wa Tunisia. Alichukua madaraka tarehe 11 Oktoba 2021, na kumfanya kuwa waziri mkuu wa kwanza mwanamke nchini Tunisia na ulimwengu wa Kiarabu.  Hapo awali alihudumu kwenye wizara ya elimu mwaka 2011. 

## Maisha ya mapema na kazi 
Bouden alizaliwa mwaka wa 1958 huko Kairouan . Yeye ni mhandisi kitaaluma na profesa wa elimu ya juu wa Shule ya Kitaifa ya Uhandisi ya Tunis ya Chuo Kikuu cha Tunis El Manar, na amebobea kwenye jiosayansi.  Ana Shahada ya Uzamivu ya(Ph.D.) kutoka École des Mines de Paris katika uhandisi wa tetemeko la ardhi .  Kazi yake imezingatia hathari za mitetemo huko Tunis . 

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1958
Jamii:Wanasayansi wa Tunisia
Jamii:Wanawake wa Tunisia
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Mapishi ya Kiafrika

**Mapishi ya Kiafrika** kitamaduni, hutumia mchanganyiko wa mimea na mbegu mbalimbali,  na kwa kawaida huwa hakuna vyakula vinavyoagizwa kutoka nje. 

Katika baadhi ya sehemu za Bara la Afrika, lishe ya kitamaduni ina bidhaa nyingi za aina ya mizizi.  

Afrika ya Kati, Afrika ya Mashariki, Afrika ya Kaskazini Afrika ya Kusini na Afrika ya Magharibi kila moja ina sahani, mbinu za utayarishaji, na matumizi mengine tofauti.  

## Marejeo
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Jamii:Wiki4uni
Jamii:Utamaduni wa Afrika
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Lamia Chafei Seghaier

**Lamia Chafei Seghaier** (amezaliwa Tunis, 4 Mei 1968) ni mhandisi na mwanasiasa wa Tunisia. Alikuwa Katibu wa Jimbo la Waziri wa Teknolojia ya Mawasiliano aliyesimamia Teknolojia ya Habari, Mtandao na Programu Huria kati ya mwaka 2008 na 2011.

## Elimu 
Seghaier alipata shahada ya uzamili ya uhandisi wa umeme kutoka Shule ya Kitaifa ya Uhandisi, Monastir na Chuo Kikuu cha Teknolojia cha Compiègne. 

## Maisha binafsi 
Seghaier ameolewa na ana mtoto mmoja. 

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1968
Jamii:Wanawake wa Tunisia
Jamii:Wanasiasa wa Tunisia
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Mapishi ya Zambia

[alt=Nshima and beef relish from Proteas Hotel, Chingola, Zambia.|thumb|180px| [Ugali|Nshima na kitoweo cha nyama ya ng'ombe kutoka Proteas Hotel, Chingola, Zambia.]]
**Mapishi ya Zambia,**  hasa ni *nshima*,  ambacho ni chakula kilichotayarishwa kutokana na mahindi meupe yaliyopondwa. *Nshima* ndio mlo wa nchini Zambia. 

Mbali na *nshima*, vyakula vya Zambia vinajumuisha aina mbalimbali za vitoweo, mboga zilizopikwa kwa aina tofauti za bia. Samaki waliokaushwa na wadudu pia huliwa. 

## Marejeo 
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Jamii:Wiki4uni
Jamii:Utamaduni wa Afrika
Jamii:Zambia
Lalla Salma wa Moroko

thumbnail|right|200px|Lalla Salma wa Moroko

**Lalla Salma** (**Salma Bennani**, amezaliwa 10 Mei 1978) ni malkia wa Moroko. Ameolewa na Mfalme Mohammed VI, na ni mke wa kwanza wa mtawala wa Moroko kutambuliwa hadharani na kupewa cheo cha kifalme. 

Kwa kuwa hajaonekana na vyombo vya habari tangu Desemba 2017, imedaiwa kuwa wanandoa hao wametalikiana.  

## Maisha ya mapema na elimu 
Salma Bennani alizaliwa huko Fez, ingawa baadhi ya vyanzo vinataja Marrakech kama mahali pake pa kuzaliwa. 

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1978
Jamii:Wanawake wa Moroko
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Clemento Suarez

thumbnail|right|200px|Clemento Suarez

**Clement Ashiteye,** anayejulikana kama **Clemento Suarez**, ni mchekeshaji na mwigizaji kutoka Ghana. 

## Maisha ya awali 
Clemento Suarez alizaliwa Tema ; baba yake ni Victor Tetteh wa Teshie. Alisoma elimu ya msingi kwenye Shule ya Wazazi ya Vichrist, Shule ya Upili ya *Bethel Junior*, na kuendelea hadi Shule ya Sekondari ya Tema . Elimu yake ya juu ya Sanaa ya Maonyesho aliipata  katika Chuo Kikuu cha Ghana huko Legon ambako alihitimu mwaka wa 2010. 

## Maisha binafsi 
Ameoa Sylvia Bioh.   

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waigizaji filamu wa Ghana
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Matoke

right|thumb|240x240px| Muuzaji wa Matoke nchini Uganda
**Matoke**, ( pia hujulikana kama **matooke**, **amatooke** huko Buganda (Uganda ya Kati), **ekitookye** kusini magharibi mwa Uganda, **ekitooke** magharibi mwa Uganda, **kamatore** huko Lugisu ( Mashariki mwa Uganda ), **ebitooke** kaskazini magharibi mwa Tanzania, **igitoki** nchini Rwanda, Burundi ) , ni aina za ndizi zenye virutubishoi vya wanga zinayotoka katika Maziwa Makuu ya Afrika . Matunda haya huvunwa wakati yakiwa ya kijani kibichi, huchumwa kwa uangalifu, na kisha kupikwa na mara nyingi kupondwa au kusagwa ndani ya chakula. Nchini Uganda na Rwanda, tunda hilo hupikwa kwa mvuke, na unga uliopondwa huchukuliwa kuwa mlo wa atika nchi zote mbili. 

Ndizi za Matoke ni zao kuu la chakula nchini Uganda, Tanzania  na nchi nyingine za Maziwa Makuu. 

## Marejeo 
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Jamii:Utamaduni wa Afrika
Jamii:Wiki4uni
Jamii:Musaceae
Nadine Kraus

**Nadine Kraus** (alizaliwa 14 Februari 1988) ni mchezaji wa soka wa nchini Ujerumani na ambaye anacheza kama kiungo  wa klabu ya wanawake ya *FFC Recklinghausen*.
## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1988
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Ujerumani
Jamii:Wachezaji mpira wa Ujerumani
Jamii:Watu walio hai
Sybille Lange

**Sybille Lange** (alizaliwa 19 Aprili 1964) ni mchezaji wa soka wa zamani wa nchini Ujerumani na ambaye alicheza kama beki katika timu ya taifa ya wanawake ya Ujerumani.
## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1993
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Ujerumani
Jamii:Wachezaji mpira wa Ujerumani
Jamii:Watu walio hai
Marina Hegering

thumb|180px|right|Marina Hegering
**Marina Hegering** (alizaliwa 17 Aprili 1990) ni mchezaji wa soka wa nchini Ujerumani. Kwa sasa anacheza kama beki wa klabu ya wanawake ya Bayern Munich na timu ya taifa ya Ujerumani.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1990
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Ujerumani
Jamii:Wachezaji mpira wa Ujerumani
Jamii:Watu walio hai
Marie Höbinger

**Marie Therese Höbinger** (alizaliwa 1 Julai 2001) ni mchezaji wa soka wa nchini Austria ambaye anacheza kama kiungo  wa klabu ya *FFC Turbine Potsdam* kwenye ligi ya Ujerumani ya *Frauen-Bundesliga* na anacheza kama mshambuliaji wa timu ya taifa ya wanawake ya Austria.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 2001
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wachezaji mpira wa Austria
Jamii:Watu walio hai
Susanna Höller

**Susanna Höller** (alizaliwa 25 Aprili 1989) ni mchezaji wa soka wa nchini Austria na ambae anacheza kama beki kwenye timu ya wanawake ya *VfL Sindelfingen* ya nchini Ujerumani kwenye ligi daraja la pili ya Bundesliga. Susanna ni mchezaji wa timu ya taifa ya Austria.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1989
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wachezaji mpira wa Austria
Jamii:Watu walio hai
Nyumba ya Mandala

**Nyumba ya Mandala** ni eneo la kihistoria linalopatikana Blantyre, Malawi. Jengo hilo lilikuwa makazi yaliyojengwa mwaka wa 1882 na Shirika la Maziwa ya Afrika kwa ajili ya wasimamizi wao. Nyumba ilijengwa kwa mtindo wa kikoloni na imefungwa kwa veranda iliyofunikwa pamoja na kujumuisha bustani, na kwa sasa ni sehemu ya kihistoria inayosimamiwa ambayo ni nyumbani kwa "Mandala Cafe", jumba la sanaa la "La Caverna", maktaba kuu na ofisi za  jamii ya Malawi, Historia na Sayansi.

## Marejeo 
Jamii:Makumbusho ya Malawi
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Emmy Wasirwa

**Emmy Wasirwa** (alizaliwa 20 Disemba, 1972) nchini Uganda, ni mhandisi wa matibabu, mtaalamu wa afya ya umma, mjasiriamali na mtendaji mkuu wa shirika, ambaye ni mwanzilishi na mwenyekiti mtendaji wa biashara ya nishati safi, iliyoko Kampala, mji mkuu na jiji kubwa la Uganda. 

## Historia na elimu 
Alizaliwa  Mkoa wa Mashariki mwa Uganda, tarehe 20 Desemba 1972. Alisoma udaktari katika Shule ya Tiba Chuo Kikuu cha Makerere kuanzia 1983 hadi 1998. Aliutumia mwaka 1999, kufanya mazoezi yake kwa ajili  ya leseni ya awali. 

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1972
Jamii:Wanawake wa Uganda
Jamii:Wahandisi wa Uganda
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
William Wasswa

**William Wasswa** (alizaliwa katika Hospitali ya Mulago, Kampala, mji mkuu wa Uganda, mwaka wa 1988) ni mhadhiri, mhandisi na mtafiti wa Uganda .  Anahudumu kama mhadhiri mkuu katika Idara ya Sayansi ya Tiba na Uhandisi wa Chuo Kikuu cha Sayansi na Teknolojia cha Mbarara nchini Uganda.  

## Elimu 
Wasswa alipata shahada ya kwanza ya Uhandisi wa Kompyuta kutoka Chuo Kikuu cha Mbarara, shahada ya uzamili ya Uhandisi wa Tiba ya viumbe kutoka Chuo Kikuu cha Cape Town na Shahada ya Uzamivu ya Uhandisi wa Tiba ya viumbe kutoka Chuo Kikuu cha Mbarara .  Utafiti wake wa wa shahada ya uzamivu ulikuwa juu ya matumizi ya A1 kwa utambuzi wa Saratani ya Shingo ya Kizazi.  Yeye ni Kiongozi wa AfyaBora Global Health Postdoctoral Fellow. 

## Viungo vya nje 
* Dr.Wasswa William – Kitivo cha Sayansi na Teknolojia Tumizi 
* William Wasswa - Mkutano wa Kimataifa 2020
* Kutana na mjasiriamali wa Uganda ambaye analeta AI kwenye mapambano ya COVID-19
* 2020 - Chuo cha Kifalme cha Uhandisi 
* Orodha fupi ya Tuzo ya Afrika ya Ubunifu wa Uhandisi 2020 ilitangazwa
* Tuzo la Afrika la 2019 la Ubunifu wa Uhandisi 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1990
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wahandisi wa Uganda
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Makumbusho ya Chichiri

**Makumbusho ya Chichiri** (pia yanajulikana kama Makumbusho ya Malawi na awali kama *Makumbusho ya Nyasaland*) ni jumba la makumbusho la kihistoria na kitamaduni lililoko Blantyre, Malawi.

Makumbusho hayo yalianzishwa kupitia sheria mnamo Mei 1957. Jengo la sasa la makumbusho lilijengwa mwaka wa 1965 huko kwenye kalima cha Chichiri, Blantyre, kwa kutumia fedha kutoka kwa Beit Trust na Serikali ya Malawi. Jumba la makumbusho lilifunguliwa rasmi mnamo Juni 1966.

## Marejeo 
Jamii:Makumbusho ya Malawi
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Noble Banadda

**Noble Banadda** ( 14 Mei 1975 – 1 Julai 2021 ) alikuwa mhandisi wa mfumo wa kibayolojia kutoka Uganda, mtafiti na msomi, alikuwa profesa wa uhandisi wa mifumo ya viumbe katika Chuo Kikuu cha Makerere, chuo kikuu kikuu na kongwe zaidi cha umma nchini Uganda . Aliteuliwa kuwa profesa mnamo 2012 akiwa na umri wa miaka 37, mmoja wa watu wachanga zaidi katika historia ya chuo kikuu kupata uprofesa kamili. 

Alifariki kwa na matatizo ya COVID-19 Kampala, Uganda, tarehe 1 Julai 2021. 

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 2021
Jamii:Waliozaliwa 1975
Jamii:Wahandisi wa Uganda
Jamii:Watu wa Uganda
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
John Ssenseko Kulubya

**John Ssenseko Kulubya** (1935 – 27 Agosti 2019), alikuwa mhandisi, mfanyabiashara, na mwanasiasa nchini Uganda. Aliripotiwa mwaka 2012 kuwa mmoja wa watu tajiri zaidi nchini Uganda . 

## Historia na elimu 
Alizaliwa nchini Uganda mnamo 1935 (1934 kulingana na vyanzo vingine). Baba yake ni hayati Sserwano Ssenseko Wo Kulubya (CBE), ambaye alihudumu kama meya wa Kampala kuanzia mwaka 1959 hadi 1961, na alikuwa meya wa kwanza Mwafrika wa mji mkuu wa Uganda. Mama yake alikuwa Uniya Namutebi.  Alisomea Shule ya Buddo Junior, Kings College Budo na chuo cha makerere na Kampala Technical School (ambayo kwa sasa inajulikana kama Taasisi ya Kiufundi ya Kyambogo) na alihitimu kama mekanika mwaka wa 1952. Kijana Kulubya alipata mafunzo ya uhandisi.  

## Binafsi 
Sssenseko Kulubya alikuwa Ameoa na alikuwa baba wa watoto wanne. 
## Viungo vya nje 
* Kutana na Dereva Bora wa Mashindano ya Magari nchini Uganda

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 2019
Jamii:Waliozaliwa 1935
Jamii:Watu wa Uganda
Jamii:Wahandisi wa Uganda
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Yabezi Kiiza

**Yabezi Kiiza** (20 Januari 1938 – 1 Agosti 2016) alikuwa mwanasiasa na mhandisi wa ujenzi wa Uganda.  Alihudumu kama Waziri Mkuu wa 13 wa Bunyoro, mojawapo ya falme za jadi za Uganda, chini ya Omukama Solomon Iguru I kuanzia mwaka 2009 hadi 2012. 

Kiiza alikuwa mhandisi wa ujenzi.  Aliteuliwa kuwa Naibu Waziri Mkuu wa Bunyoro mwaka wa 2007. Alikua Waziri Mkuu wa Ufalme huo mnamo Machi 2009 kufuatia kuondolewa kwa mtangulizi wake, Waziri Mkuu Emmanuel Aliba Kiiza. 

Kiiza alijiuzulu nafasi ya Waziri Mkuu wa Bunyoro Januari 2012, kutokana na kuzorota kwa afya ikiwamo ugonjwa kisukari na shinikizo la damu.    Kiiza aliwasilisha barua yake ya kujiuzulu tarehe 5 Januari 2012, na alistaafu mwishoni mwa Januari. 

Yabezi Kiiza alifariki kutokana na matatizo ya kisukari na shinikizo la damu wakati wa matibabu Kituo cha Masindi Kitara huko Masindi tarehe 1 Agosti 2016, akiwa na umri wa miaka 78. 

## Marejeleo 
Jamii:Wanasiasa wa Uganda
Jamii:Waliofariki 2016
Jamii:Waliozaliwa 1938
Jamii:Wahandisi wa Uganda
Jamii:Watu wa Uganda
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Toguna

**Toguna** (au kibanda cha majadiliano) ni aina ya jengo la umma lililojengwa na Wadogon katika nchi ya Afrika Magharibi, Mali. Toguna kwa kawaida ziko katikati ya kijiji.

Toguna zimejengwa kwa paa la chini sana, kwa madhumuni ya kulazimisha wageni kukaa badala ya kusimama. Hii husaidia kuzuia vurugu wakati majadiliano yanapopamba moto. Zinatumiwa na wazee wa kijiji kujadili matatizo ya jamii, lakini pia zinaweza kutumika kama mahali pa sheria za kimila.

Toguna hutumiwa kama sehemu ya jumla ya mkusanyiko katikati ya kijiji, ikitoa kivuli na utulivu kutokana na joto la mchana, ambapo wazee wa kijiji hukaa saa zenye joto zaidi za siku wakizungumza wao kwa wao.

## Marejeo 
Jamii:Majengo
Jamii:Utamaduni wa Mali
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Ann Maria Nankabirwa

**Ann Maria Nankabirwa** (alizaliwa 20 Mei 1975) ni mwanasiasa na mhandisi kutoka nchini Uganda.  Pia yeye ni mwakilishi wa wanawake wa Wilaya ya Kyankwanzi katika Bunge la 9 na 10 la Uganda.   

Alijiunga na chama cha siasa cha *National Resistance Movement*.  Alikuwa mbunge wa Kike aliyetarajiwa mwaka 2021-2026, wa Wilaya ya Kyankwanzi chini ya chama cha siasa cha National Resistance Movement kwa Bunge la kumi na moja la Uganda, hata hivyo, alishindwa katika uchaguzi.

## Maisha binafsi 
Ameolewa.  Anachopenda ni michezo na muziki. Anapenda vikundi vya maendeleo ya Wanawake na Kanisa.

## Viungo vya nje 
* Nankabirwa Ann maria kwenye Twitter
* Hon Nankabirwa Ann Maria yupo kwenye facebook
* Tovuti ya Bunge la Uganda

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1975
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Uganda
Jamii:Wanasiasa wa Uganda
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Magdalena Richter

**Magdalena Richter** (alizaliwa 7 Julai 1992) ni mchezaji wa soka wa nchini Ujerumani aliyestaafu. Alicheza kama kiungo kabla ya kustaafu kwenye timu ya wanawake ya *MSV Duisburg*.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1992
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Ujerumani
Jamii:Wachezaji mpira wa Ujerumani
Jamii:Watu walio hai
Maximiliane Rall

thumb|180px|right|Maximiliane Rall
**Maximiliane Rall** (alizaliwa 18 Novemba 1993) Marejeo
ni mchezaji wa soka wa nchini Ujerumani na ambaye anacheza kama beki wa klabu ya wanawake ya Bayern München na timu ya taifa ya wanawake ya Ujerumani.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1993
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Ujerumani
Jamii:Wachezaji mpira wa Ujerumani
Jamii:Watu walio hai
Jana Radosavljević

**Jana Radosavljević** (alizaliwa 4 Novemba 1996) ni mchezaji wa soka ambaye anacheza kama kiungo wa timu ya taifa ya wanawake ya New Zealand.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1996
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wachezaji mpira wa Nyuzilandi
Jamii:Watu walio hai
Katrin Prühs

alt=Katrin Prühs (safu ya mbele, wa pili kutoka kulia, akipiga magoti) akiwa na timu ya wanawake ya Polizei SV Rostock mnamo 1995.|thumb|Katrin Prühs (safu ya mbele, wa pili kutoka kulia, akipiga magoti) akiwa na timu ya wanawake ya Polizei SV Rostock mnamo 1995.
**Katin Pruhs** ( alizaliwa 9 Januari 1962) ni mchezaji wa soka wa zamani wa nchini Ujerumani na ambaye alicheza kama mshambuliaji  kwenye timu ya taifa ya wanawake ya Ujerumani.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1962
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Ujerumani
Jamii:Wachezaji mpira wa Ujerumani
Simegnew Bekele

**Simegnew Bekele Aynalem** ( Amharic   ; 13 Septemba 1964 – 26 Julai 2018) alikuwa mhandisi wa ujenzi na Raia wa Ethiopia ambaye aliwahi kuwa meneja mkuu wa mradi wa Bwawa la Grand Ethiopian Renaissance Bwawa na miradi mingine mitatu kama hiyo nchini Ethiopia.   

## Wasifu 
Simegnew alizaliwa mwaka 1964 katika mji mdogo wa Maksegnit ulioko Mkoa wa Begmeder . Alimaliza mafunzo yake ya umeme katika chuo cha kiufundi cha Shirika la Umeme la Ethiopia (EEPCo) mnamo 1986. Alifundisha katika taasisi hiyo kwa muda baada ya kuhitimu shahada ya Uhandisi wa Ujenzi kutoka Chuo Kikuu cha Addis Ababa mwaka wa 1997.  Alihudumu kama naibu meneja wa mradi wa Gilgel Gibe I na meneja wa mradi wa mabwawa ya Gilgel Gibe II .  Mnamo 2011 aliteuliwa kuwa meneja wa mradi wa Bwawa la Grand Ethiopian Renaissance (GERD), tangu kuanza kwa ujenzi wake mnamo 2011. Mnamo 2015 jarida la mtandaoni la *Tigrai Online lilimtaja* kama mtu wake bora wa mwaka. 

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 2018
Jamii:Waliozaliwa 1964
Jamii:Watu wa Ethiopia
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Jane Alexander (msanii)

**Jane Alexander** (alizaliwa 1959)  ni mmoja wa wasanii maarufu nchini Afrika Kusini.   Ni msanii wa kike anayejulikana sana kwa sanamu yake ya *The Butcher Boys*. Anafanya kazi ya uchongaji, upigaji picha,  na video. Alexander alivutiwa na tabia za wanadamu, migogoro katika historia, kumbukumbu za kitamaduni za unyanyasaji na ukosefu wa kuingiliana wakati wa ubaguzi wa rangi.    Kazi ya Alexander ni muhimu katika mazingira ya sasa ya kijamii ya Baada ya Ubaguzi wa rangi nchini Afrika Kusini na nje ya nchi.    

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1959
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Jamii:wachongaji wa Afrika Kusini
Jamii:Wiki4uni
Freweini Mebrahtu

**Freweini Mebrahtu**,  ni mhandisi na mvumbuzi wa kemikali kutoka Ethiopia ambaye alishinda tuzo ya shujaa wa mwaka wa CNN wa 2019 kwa uharakati wake wa kuboresha upatikanaji wa elimu kwa wasichana. 

## Maisha ya Awali 
Freweini alizaliwa Ethiopia na kusoma Marekani uhandisi wa kemikali katika Chuo Kikuu cha Prairie View A&amp;amp;M . Mnamo 2005, aliweka hati miliki kwenye pedi ya hedhi inayoweza kutumika tena hadi miaka 2 kwa uangalizi mzuri. Kufikia mwaka wa 2019, ameajiri mamia ya wenyeji katika eneo la Tigray nchini Ethiopia, na kutengeneza zaidi ya pedi 700,000 zinazoweza kutumika tena ambazo hutolewa zaidi kwa mashirika yasiyo ya kiserikali. 

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Jamii:Watu wa Ethiopia
Bill Ainslie

**William "Bill" Ainslie** (Bedford, Eastern Cape , 10 Aprili1934 - 1989) alikuwa msanii, mwalimu, mwanaharakati, na pia mwanzilishi wa miradi kadhaa ya sanaa wa nchini Afrika Kusini. 

{{Infobox person|name=Bill Ainslie|tarehe ya kuzaliwa={Birth date19340410df=y}|tarehe ya kufa=}}

## Maisha ya awali 
Ainslie alizaliwa Bedford ambapo familia yake ililima shamba lililoitwa Spring Grove”. Familia yake ilihamia Karoo alipokuwa mvulana mdogo, lakini baadaye aliondoka kwenda Johannesburg kwa sababu ya ukame. Baba yake alifariki alipokuwa na umri wa miaka minane. 

## Marejeo 
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Jamii:wasanii wa Afrika Kusini
Jamii:Wiki4uni
Jamii:Waliofariki 1989
Jamii:Waliozaliwa 1934
Gentjana Rochi

thumb|180px|right|Gentjana Rochi
**Gentjana Rochi** (alizaliwa 17 Septemba 1994) ni mchezaji wa soka wa nchini Macedonia ambaye anacheza kama mshambuliaji wa klabu ya *Kuopion Palloseura* ligi ya *Naisen*  na timu ya taifa ya wanawake ya Macedonia  Kaskazini.

## Maisha ya Awali
Rochi alizaliwa katika familia ya kabila la Kialbania huko Gostivar.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1994
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wachezaji mpira wa Masedonia Kaskazini
Jamii:Watu walio hai
Makumbusho ya Karonga

**Makumbusho ya Karonga** (kirefu: Kituo cha Utamaduni na Makumbusho cha Karonga) ni kituo cha kitamaduni na makumbusho katika Wilaya ya Karonga, kaskazini mwa Malawi.

## Historia 
Makumbusho ya Karonga yalifunguliwa rasmi na Rais wa wakati huo Bingu wa Mutharika mnamo Novemba 2004.

Dhamira ya Kituo hiki ni kuhifadhi na kukuza urithi wa asili na kitamaduni wa Karonga. Ugunduzi wa mabaki ya kale ya Dinosaurs na binadamu wa kale na mabaki ya kabla ya historia yaliyoonyeshwa kwenye jumba la makumbusho hutoa maarifa kuhusu asili ya binadamu na historia ya maisha duniani.

## Makusanyo 
Ukusanyaji, uhifadhi na uonyeshaji wa vitu vya kale unafanywa na Idara ya Mambo ya Kale, chini ya Idara ya Utamaduni, katika Wizara ya Habari, Utalii na Utamaduni kwa ushirikiano na taasisi ya Uraha. Msisitizo wa kipengele cha Maonyesho ya Utamaduni ni ushirikishwaji wa jamii, viongozi wa kimila na jamii walitakiwa kusaidia katika kukusanya makusanyo mbalimbali kwa ajili ya maonyesho.

Jumba la Makumbusho lina maonyesho kuu ambayo yametawaliwa na mabaki ya umri wa miaka milioni 130 ya Malawisaurus, ambavyo yaligunduliwa kilomita 45 kusini kutoka sehemu ya katikati.

## Marejeo 
Jamii:Makumbusho ya Malawi
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Gaspar Makale

**Gaspar Makale**, (1960 karibu na Desemba 2007, Tanzania ) alikuwa mmoja wa waanzilishi wa usambazaji wa umeme wa jua sehemu za Maziwa Makuu ya Afrika . Tangu mi miaka ya 1990, alikuwa Fundi Mkuu wa Jua katika Kituo cha Mafunzo ya Umeme wa jua KARADEA (KSTF)  katika Wilaya ya Karagwe, Kagera Kaskazini mwa Tanzania, iliyoko kati ya Ziwa Victoria na Rwanda .

## Marejeo 
Jamii:Wahandisi wa Tanzania
Jamii:Waliofariki 2007
Jamii:Waliozaliwa 1960
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Tolly Mbwette

**Tolly Salvatory Augustine Mbwette** (8 Juni 1956 - 2 Julai 2020) alikuwa msomi, mhandisi na mwalimu kutoka Tanzania. Alikua na nyadhifa mbalimbali katika taasisi za elimu ya juu kitaifa na kimataifa enzi za uhai wake, ikiwa ni pamoja na ile ya makamu mkuu wa Chuo Kikuu Huria cha Tanzania .   Alikuwa kiongozi wa timu ya timu mbalimbali za utafiti wa taaluma mbalimbali zinazohusika na mifumo ya maji ya kunywa na maji machafu ambayo inategemea mifumo ya bio.    Alikuwa kiongozi wa timu ya timu mbalimbali za utafiti wa taaluma mbalimbali zinazohusika na mifumo ya maji ya kunywa na maji machafu ambayo inategemea mifumo ya bio.  
thumb| Prof. Tolly Mbwette akiwa na Prof. Sven Erik Jorgensen huko Denmark

## Maisha binafsi 
Mbwette alifariki akiwa Hospitali ya Aga Khan jijini Dar es Salaam tarehe 2 Julai 2020. 

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 2020
Jamii:Chuo Kikuu Huria cha Tanzania
Jamii:Chuo Kikuu cha Dar es Salaam
Jamii:Wahandisi wa Tanzania
Jamii:Waliozaliwa 1956
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Shiraz Shivji

**Shiraz Shivji** (alizaliwa mwaka 1947 nchini Tanzania) alikuwa mbunifu mkuu wa 1985 Atari ST tarakilishi, na mmoja wa wahandisi wa Commodore 64 .

## Wasifu 
Shiraz Shivji, alizaliwa 1947 nchini Tanzania, alikuwa na Asili ya Whindi wa Ismailia .   Alikuwa akipenda mambo ya kielektroniki tangu akiwa mdogo nchini Tanzania. Alisoma nchini Uingereza, ambapo alipata digrii ya daraja la kwanza ya heshima katika Chuo Kikuu cha Southampton . Kisha akahamia Marekani, ambapo alipata digrii ya uzamili katika uhandisi wa umeme katika Chuo Kikuu cha Stanford wakati wa 1969-1973.
## Viungo vya nje 
* Baba wa ST
* Pongezi kwa ST
* Orodha ya hati miliki zilizowekwa

## Marejeo 
Jamii:Wahandisi wa Tanzania
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1947
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Zighen Aym

**Zighen Aym** (amezaliwa mwaka 1957 huko Kabylie nchini Algeria ) ni mwandishi na mhandisi kutoka Algeria. Baada ya kuhitimu shahada ya uhandisi nchini Marekani mwaka  1982, alirejea Algeria na kufanya kazi kama mhandisi wa matengenezo huko Sahara kwa Sonatrach, Kampuni ya Kitaifa ya Mafuta na Gesi ya Algeria. Alirudi tena Marekani mwaka wa 1990 ili kuendelea na masomo na kuhitimu Shahada ya  Uzamivu (PhD) katika Uhandisi wa Mitambo .

## Inafanya kazi 
* "MSAMAHA WA ALGERIA NA SWALI LA KABYLIA", *Ripoti ya Vita vya 4 vya Dunia*, Nov. 1, 2005
* "Ubaguzi wa Kitamaduni katika Afrika Kaskazini", *The Amazigh Voice*, Desemba 1995 
* *Muda Bado: Hadithi kuhusu Ndoto Zilizofifia na Picha Zilizokatazwa*, 2005 (  )
## Viungo vya nje 
* Blogu ya mwandishi
## Marejeo 
Jamii:Waandishi wa Algeria
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1957
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Makumbusho ya Wanawake ya Muso Kunda

**Makumbusho ya Wanawake ya Muso Kunda**, yaliyoanzishwa mwaka 1995, ni taasisi inayojitolea kuonyesha na kukuza dhamira ya wanawake nchini Mali. Jumba la Makumbusho lilianzishwa na mwanafeministi na mwanahistoria wa Mali Adame Ba Konaré huko Bamako. Jumba la makumbusho linajaribu kuvunja mila potofu ya wanawake, kusherehekea michango yao, kutetea haki zao na kuunda nafasi za mazungumzo.

## Kuanzishwa 
Jumba la makumbusho lilianzishwa Bamako mwaka wa 1995 na mwanafeministi na mwanahistoria Adame Ba Konaré. Adame ndiye mke wa Rais Alpha Oumar Konaré. Makumbusho hayo  yanatamani kuwa nafasi ambayo inakuza "kumbukumbu" ya wanawake.

## Marejeo 
Jamii:Makumbusho ya Mali
Jamii:Bamako
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Jamii:WikiForUniversities Project
Elifas Bisanda

**Elifas Tozo Bisanda**, ni Mtanzania msomi Profesa wa Uhandisi Mitambo na Makamu Mkuu wa Chuo Kikuu Huria cha Tanzania tangu mwaka 2015.   Hivi sasa pia ni Mwenyekiti wa Tume ya Kitaifa ya UNESCO ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania .   

Aliyekuwa mwenyekiti wa Baraza la Uongozi la Taasisi ya Elimu ya Watu Wazima Tanzania, Mwenyekiti wa Baraza wa Chuo cha Ualimu wa Ufundi Stadi Morogoro, Mjumbe wa Baraza la Chuo Kikuu cha Arusha na Bodi ya Mafunzo ya Polisi.  Pia ni Mwenyekiti wa SIDO (Small Industries Development Organization) Tanzania.  Bisanda pia ni mjumbe wa bodi ya Chama cha Vyuo Vikuu vya Afrika . 

## Marejeo 
Jamii:Chuo Kikuu Huria cha Tanzania
Jamii:Wahandisi wa Tanzania
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Rachid Deriche

**Rachid Deriche** ni mkurugenzi wa utafiti katika Inria Sophia Antipolis, Ufaransa, ambapo anaongoza mradi wa utafiti wa Athena unaolenga kuchunguza Mfumo Mkuu wa Neva kwa kutumia taswira ya kimahesabu.  Amechapisha zaidi ya majarida 60 na karatasi zaidi ya 180 za mikutano na Google Scholar H-index ya 67.  Anajulikana kwa maendeleo ya algorithm ya kugundua makali, iliyopewa jina lake.

## Historia 
Deriche alizaliwa mwaka wa 1954, huko Thenia, Algeria. Alisomea electronics  Ecole Nationale Polytechnique of Algiers Mnamo 1977, alihamia Ufaransa kuendelea na masomo yake huko  Ecole Nationale Superieure des Telecommunications ya Paris, ambapo alihitimu mnamo 1979. Miaka mitatu baadaye, alipokea Shahada ya Uzamivu Chuo Kikuu cha Paris IX,  katika hisabati. Alipata digrii yake ya HDR kutoka Chuo Kikuu cha Nice Sophia Antipolis mnamo 1991.  

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Algeria
Jamii:Waliozaliwa 1954
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Malek Bennabi

**Malek Bennabi** (1 Januari 1905 – 31 Oktoba 1973)  alikuwa mwandishi na mwanafalsafa wa Algeria, ambaye aliandika kuhusu jamii ya wanadamu, hasa jamii ya Kiislamu akizingatia sababu za kuanguka kwa ustaarabu wa Kiislamu . Kulingana na Malek Bennabi, aliandika ukosefu wa mawazo mapya katika fikra za Kiislamu uliibua kile alichoanzisha *kufilisika kwa ustaarabu* .  Alisema ili kurejesha adhama yake ya zamani, jamii ya Kiislamu ilipaswa kuweka mazingira ambayo watu binafsi wanahisi kuwezeshwa. Ili kukidhi mahitaji yake ya kiroho na kimwili, Mwislamu alihitaji kuhisi kwamba tasnia na ubunifu wake ungepata thawabu.

## Viungo vya nje 
* 

## Marejeo 
Jamii:Waandishi wa Algeria
Jamii:Wanafalsafa wa Algeria
Jamii:Waliofariki 1973
Jamii:Waliozaliwa 1905
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Harold Basil Christian

**Harold Basil Christian**, ( 28 Oktoba 1871 – 12 Mei 1950 ) alikuwa mzaliwa wa Rhodesia ,Afrika Kusini mkulima, mtaalamu wa kilimo cha bustani, na mtaalamu wa mimea . Christian alisoma Chuo cha Eton huko Uingereza, ambapo alikuwa mwanariadha mashuhuri. Alihudumu katika Mnara wa taa wa imperial (Imperial Light Horse  )wa Jeshi la Uingereza wakati wa Vita vya Pili vya Boer, ambapo alipigana katika Kuzingirwa kwa Ladysmith . 

Katika miaka kumi baada ya vita, alifanya kazi katika eneo ambalo sasa ni Afrika Kusini kwwenye kampuni ya De Beers na baadaye kama mhandisi wa kampuni ya uchimbaji madini. Mnamo 1911, Christian alihamia Rhodesia (leo Zimbabwe ). Huko, alinunua shamba kubwa, ambalo aliliita Ewanrigg. Alijulikana sana kwa masomo yake na kilimo cha aloe kwenye shamba lake kubwa, ambalo lilitolewa kwa serikali baada ya kifo chake na kuwa mbuga ya kitaifa .

## Marejeo 
 

Jamii:Waliofariki 1950
Jamii:Waliozaliwa 1871
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Alphose Zingoni

**Alphose Zingoni** (alizaliwa 1962) ni mhandisi wa Zimbabwe-Afrika Kusini na profesa wa uhandisi wa miundo na ufundi  katika Idara ya Uhandisi wa Kiraia ya Chuo Kikuu cha Cape Town, na mwanzilishi wa mfululizo wa Uhandisi wa Miundo, Mechanics & Computation (SEMC) ya mikutano ya kimataifa. 

## Maisha ya mapema na elimu 
Alizaliwa  Mkoa wa Masvingo nchini Zimbabwe, Zingoni alihudhuria shule ya upili katika Chuo cha St. Ignatius huko Harare, Zimbabwe, ambako alimaliza A Levels mwaka wa 1980. Baada ya kupata shahada ya kwanza ya uhandisi wa ujenzi kutoka Chuo Kikuu cha Zimbabwe mwaka 1984, na kufanya kazi kwenye viwanda kwa miaka mitatu, alikwenda Chuo cha Imperial London nchini Uingereza, ambako alipata shahada ya MSc katika uhandisi mwaka 1988, na PhD. shahada mwaka 1992. 

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1962
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Siemon Allen

**Siemon Allen** (alizaliwa Durban, Afrika Kusini) ni msanii anayeishi na kufanya kazi hasa ya usanifu nchini Marekani. Allen ni miongoni mwa watetezi wa sanaa ya Afrika Kusini huko kaskazini-mashariki mwa Marekani. 

## Marejeo 
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Jamii:Wasanii wa Afrika Kusini
Jamii:Wiki4uni
Jamii:Watu walio hai
David Simbi

right|thumb|224x224px| David Simbi (kulia) kwenye hafla katika Chuo Kikuu cha Zimbabwe (2006)
**David Simbi** ni mhandisi  na Profesa wa Corrosion Engineering wa Zimbabwe. Yeye ni Makamu Mkuu wa Chuo Kikuu cha Teknolojia cha Chinhoyi.

## Wasifu 
David Simbi ni msomi na mhandisi mashuhuri wa uhandisi wa madini ambaye alihitimu Shahada ya Sayansi (Hons) katika kemia kutoka Chuo Kikuu cha Portsmouth (wakati huo Portsmouth Polytechnic) mnamo 1981. Alipata shahada yake ya Udaktari wa Falsafa ya Metallurgy kutoka Chuo Kikuu cha Leeds mnamo 1985. Baada ya muda mfupi na Kampuni ya Zimbabwe Iron and Steel (1985 - 1988), Profesa Simbi alijiunga na Chuo Kikuu cha Zimbabwe mnamo Agosti 1988 kama mhadhiri katika Idara ya Uhandisi wa Metallurgical. Profesa Simbi amepokea tuzo  nyingi za kitaaluma na pia amewasilisha karatasi katika mikutano ya ndani na ya kimataifa.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wahandisi wa Zimbabwe
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Uli Aschenborn

right|thumb|180px| *Video a:* Uli Aschenborn na mchoro wake unaobadilika *wa Girl-Tembo* ( sanaa ya Kinetic )
right|thumb|180px| *Video e:* *Mlima au Crater*, mchoro huu unaweza kupinduliwa, 21 x 29&nbsp;sentimita
**Hans Ulrich "Uli" Aschenborn** (alizaliwa 6 Septemba 1947 huko Johannesburg, Afrika Kusini ) ni mchoraji wanyama wa Kusini mwa Afrika.  Makumbusho ya Windhoek na Swakopmund (Namibia) yana miongoni mwa kazi za sanaa za Uli pamoja na Jumba la Sanaa la Kitaifa la Namibia.  

## Marejeo 
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Jamii:Wachoraji wa Afrika Kusini
Jamii:Wiki4uni
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu kutoka Johannesburg
Jamii:Waliozaliwa 1947
Sibonile Nyamudeza

**Sibonile Nyamudeza** ndiye mgombea aliyeshinda MDC-T wa Chipinge Magharibi katika uchaguzi wa Machi 2008 nchini Zimbabwe . Alizaliwa Tanganda huko Chipinge tarehe 10 Machi 1967. Baada ya kumaliza elimu yake ya sekondari katika Shule ya Upili ya Gideon Mhlanga, Mhe. Nyamudeza alisomea taaluma ya uhandisi wa mashine, aliyoipata mwaka 1987.

Kisha alifanya kazi kwenye Wizara ya Ujenzi wa Umma kabla ya kuanza biashara yake ya ujenzi. Nyamudeza alijiunga na MDC mwaka 2002 na kushika nafasi ya makamu mwenyekiti wa kata.

## Viungo vya nje 
* Jimbo la Uchaguzi la Chipinge Magharibi 
* Wabunge wa MDC
## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1967
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Zambia
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Hans Aschenborn

thumb|180px|*Simba wa kiume*, huko Kiel (Ujerumani)
**Hans Anton Aschenborn** (1 Februari 1888 – 10 Aprili 1931) alikuwa mchoraji mashuhuri wa wanyamapori wa Afrika. Ni baba wa *Dieter Aschenborn* na babu wa *Hans Ulrich Aschenborn,* wakiwa wote wawili wachoraji.

Hans Anton alifanya kazi huko Ujerumani na Kusini mwa Afrika.    Kazi yake imeangaziwa katika ensaiklopidia ya sanaa ya Kijerumani ya *Thieme-Becker au Saur.*  

## Marejeo 
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Jamii:wachoraji wa Namibia
Jamii:Wiki4uni
Jamii:Waliofariki 1931
Jamii:Waliozaliwa 1888
Kuku wa Moambe

**Kuku wa Moambe,** ni chakula cha kuku ambacho ni maarufu huko Afrika ya Kati na kinachukuliwa kuwa ni mlo ambao hutumiwa zaidi nchini Angola . Chakula hiki  kinatengenezwa kwa kuchanganya kuku, viungo na siagi ya mawese ili kuunda uthabiti wa kitoweo . Idadi kadhaa ya tofauti za kienyeji au kikanda zipo kote Kongo na Afrika ya Kati; ckukula hiki pia kinajulikana hadi  nje ya bara.

## Maandalizi 
Poulet moambe (kwa Kifaransa "chicken in palm butter sauce")  hutayarishwa kwa kupika kuku katika moambe (palm butter) na spinachi,  kisha kutiwa viungo kama vile *peri-peri* au pilipili nyekundu. Kwa kawaida huliwa pamoja na viazi vitamu, vitunguu vya kahawia, mayai ya kuchemsha na mchuzi unaotengenezwa kutokana na karanga zilizosagwa.   Kuku wa Moambe pia huweza kuambatanishwa na wali au paste ya manioc ( cassava ).   Kuku inaweza kubadilishwa na bata au samaki. 

## Marejeo
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Jamii:Utamaduni wa Afrika
Jamii:Wiki4uni
Mawuena Trebarh

**Mawuena Adzo Trebarh** ni mtaalamu wa biashara kutoka nchini Ghana ambaye amefanya kazi katika sekta binafsi na za umma.

Mawuena Trebarh alikuwa mkurugenzi mtendaji wa kwanza mwanamke wa Kituo cha Ukuzaji Uwekezaji cha Ghana (GIPC) na wa kwanza wa kike katika uchunguzi wa chini ya ardhi kwenye mgodi wenye nguvu na kazi ya wanaume 10,000 katika Mkoa wa Ashanti. 

## Maisha binafsi 
Mawuena ameolewa na Luteni wa Ndege wa Kikosi cha Wanahewa wa Kikosi cha Wanajeshi cha Ghana .  Ametoa wito wa mabadiliko ya utendakazi wa biashara nchini Ghana na ongezeko la uwakilishi wa wanawake katika kazi na vyombo vya habari.    

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Ghana
Jamii:Wahandisi wa Ghana
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Jamii:Watu walio hai
Anderson Mukomberanwa

**Anderson Mukomberanwa** (1968–2003) alikuwa msanii wa Zimbabwe aliyejulikana sana kwa sanamu yake ya mawe.

Mukomberanwa alianza kazi yake ya sanaa kwa kusoma na baba yake, akifanya kazi na mawe magumu asilia ya eneo hilo. Baadaye kwenye kazi yake alianza uchapaji, akipendezwa na uchapaji na uchapishaji wa mbao . Pia alikuwa mchoraji. Alikuwa na mtindo wake wa sanaa uliojumuisha ucheshi.  Anderson alipata digrii ya btech kutoka chuo cha harare polytechnic mnamo 1993. Huko baada ya kuamua kujihusisha na sanaa badala ya kuendelea na taaluma yake kama mhandisi wa ujenzi Anderson alifariki kutokana na saratani tarehe 9 Machi 2003. 

Alikuwa mwanachama wa familia ya Mukomberanwa ya wachongaji wa Zimbabwe. Yeye ni mwana wa Nicholas Mukomberanwa, pia ni kaka wa wachongaji wa kizazi cha pili Taguma, Lawrence, Ennica, na Netsai Mukomberanwa, na Nesbert Mukomberanwa .

## Viungo vya nje 
* Mchoro wa wasifu 

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 2003
Jamii:Waliozaliwa 1968
Jamii:Watu wa Zambia
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Dieter Aschenborn

[right|thumb|180px| "Oryx Mbili" mnammo [1970, Woodcut 110 x 50 cm]]
**Dieter Aschenborn** (15 Novemba 1915 huko Okahandja, Namibia &#x2013; Septemba 2002 huko Windhoek, Namibia) alikuwa mchoraji kutoka nchini Namibia. Alikuwa mtoto wa mchoraji wa wanyama Hans Aschenborn .

## Marejeo 
* Roos, Nico (1978) *Sanaa katika Afrika Kusini-Magharibi* ; uk. 16, 22,60, 137 , 
* Aschenborn, Dieter (1989) *Aschenborn* ,  
* 

Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Jamii:wachoraji wa Namibia
Jamii:Wiki4uni
Jamii:Waliofariki 2002
Jamii:Waliozaliwa 1915
Elias Mudzuri

**Elias Mudzuri** ni mhandisi na mwanasiasa wa nchini Zimbabwe . Mudzuri alichaguliwa kwa kipindi cha miaka minne kama Meya wa Harare, jiji lenye wakazi milioni 1.8, mwezi Machi 2002. Alikuwa Kaimu rais wa Movement for Democratic Change (MDC-T). Akiwa amefunzwa huko Sierre Leone kama mhandisi wa ujenzi  ni Mshirika wa Taasisi ya Wahandisi ya Zimbabwe . Kabla ya kuwa meya, alifanya kazi na serikali ya mtaa kwa miaka kumi na minne. Ameolewa na Jabu Mudzuri, raia wa Swaziland, na wanandoa hao wana watoto watano. Bw. Mudzuri alikuwa Mwashi Wenzake katika Shule ya Serikali ya Kennedy Chuo Kikuu cha Harvard na pia ana Shahada ya uzamili katika Utawala wa Umma kutoka Chuo Kikuu. 

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Zimbabwe
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Jamii:Wahandisi wa Zimbabwe
Jabulani Dhliwayo

**Jabulani Dhliwayo** (alizaliwa 15 Aprili 1960)  ni mtaalamu wa ICT na mwanzilishi wa ICT Afrika .  Yeye ni mtetezi mkubwa wa matumizi ya ICT kama chombo cha maendeleo endelevu ya kiuchumi barani Afrika. Amesafiri kwa zaidi ya nchi ishirini za Kiafrika akitoa mafunzo na usaidizi kuhusu miundombinu ya fiber optic .  Jabulani ni mwandishi mchangiaji wa " *"Open Access for Africa: Challenges, Recommendations and Examples"* " na mwandishi wa " *The Endless Journey: From a liberation struggle to driving emerging technologies in Africa* ". 

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1960
Jamii:Wahandisi wa Zimbabwe
Jamii:Watu wa Zimbabwe
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Tyrone Appollis

**Tyrone Appollis** ni msanii na mshairi wa Afrika Kusini  . Alisomea sanaa katika mradi wa Sanaa wa Jumuiya ya *Cecil Skotnes*   kati ya 1982 na 1987. Alifanya kazi katika uundaji wa kikundi cha sanaa cha *Mitchells Plain* mnamo mwaka 1988. Amefanya maonyesho mengi ya sanaa ya ndani nchi na kimataifa, mnamo 2008 alitoa diwani yake la kwanza ya ushairi.

## Marejeo 
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Jamii:washairi wa Afrika Kusini
Jamii:Wiki4uni
Jamii:Waliozaliwa 1957
Jamii:Watu walio hai
Klaus Dierks

**Karl Otto Ludwig Klaus Dierks**  ( 19 Februari 1936 &#x2013; 17 Machi 2005 ) alikuwa naibu waziri wa serikali ya Namibia na ni mzaliwa wa Ujerumani, mpangaji wa uchukuzi na mhandisi wa ujenzi nchini Namibia .

## Wasifu 
Dierks alizaliwa mwaka wa 1936 huko Berlin-Dahlem, Ujerumani . Alisomea uhandisi wa ujenzi na historia Chuo Kikuu cha Ufundi cha Berlin na akapata diploma ya Uhandisi mnamo 1965 na udaktari mnamo 1965 na 1992. Mara tu baada ya kupokea diploma yake, Dierks alikua mhandisi nchini Afrika Kusini kabla ya kuhamia nchi ambayo sasa inaitwa Namibia. 

## Marejeleo 
Jamii:Waliofariki 2005
Jamii:Waliozaliwa 1936
Jamii:Watu wa Zimbabwe
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania