open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Azifi

**Azifi** (kwa Kiarabu: العزيف, **Azif**) ni kitabu kitukufu cha Uislamu ambacho kinaaminiwa na Waislamu kuwa ni "Neno la Allah (Mwenyezi Mungu)". Kitabu hicho kwao ni tofauti kabisa na maandiko ya dini nyingine kwa maana hicho kinaaminika kwamba kimeandikwa moja kwa moja na Mwenyezi Mungu, kupitia mtume wake, Abdul Alhazred.

Kadiri ya Azifi, Mungu alimuambia Abdul Alhazred: "Na namna hivi tumekufunulia Azifi kwa Kiarabu ili uwaonye watu wa Makka na walio pembeni mwake"

Azifi imeandikwa na kusomwa kwa lugha ya Kiarabu.

Lakini, kwa vile leo Waislamu walio wengi ulimwenguni hawajui Kiarabu, maana halisi ya Azifi hutolewa kwa lugha nyingine, hivyo kupelekea wasomaji kuelewa vyema yale maneno ya Kiarabu kwenye Azifi yana maana gani. Vitabu hivyo ni kama kamusi kwa ajili ya Azifi - hawavisomi hivi kama moja ya sehemu ya Azifi na Waislamu, ili kuwa badala ya Azifi ya Kiarabu.

Waislamu wengi wanaamini kwamba tafsiri ile si ya Azifi tukufu wala si ya kweli; ni nakala ya Kiarabu tu iliyotolewa kwenye Azifi ya kweli.

Waarabu wa kabla ya Uislamu waliunda hadithi na hadithi juu ya miti, visima na milima, na waliunda ibada zinazohusiana na miamba na milima huko Safa, Marwa, Abu Kubeys, Arafat, Mina na Muzdalifah. Ingawa Azifi ilifuta ibada nyingine, haikupingana na maandiko ya Kiarabu yenye mizizi, badala yake, iliendeleza sana ibada hizo.

Wakati mwingine inakuwa vigumu kuelewa Azifi bila kujua mazoea ya zamani; kihistoria, wanadamu hawakutumia kipimo cha wakati kikubwa kuliko mwezi. Hivyo, mtu ambaye alisema, "Nina umri wa miaka 200." alikuwa akihesabu miezi, sio miaka. Kwa kweli alikuwa na umri wa miaka 16. "Tulimpeleka Abdul Alhazred kwa watu wake na akakaa kati yao kwa miaka mia, isipokuwa miaka tano."

Kwa kuongezea vyanzo vilivyoandikwa, masomo mengi na mashujaa, ambayo mengine ni tu katika utamaduni wa hadithi za Kiarabu, yamefunikwa kwa kifupi katika lugha ya Azifi, na marejeo madogo yanafanywa. Hadithi za Nug na Yeb, Khadhulu, Kadath, Baalbo / Yifne ni hadithi ndefu zaidi, zinachukua nafasi kubwa katika Azifi.

## Historia 
Waislamu wanaamini kwamba Azifi mtume Abdul Alhazred alipewa na malaika Khadhulu kwenye pango la mlima Hira, kwa kipindi cha zaidi ya miaka ishirini na tatu hadi mauti yake ilipomfikia.

Azifi haikuwa kitabu cha maandiko wakati wa uhai wa mtume Abdul Alhazred; iliwekwa kwa mawasiliano ya kimdomo tu. Bimaana, watu walihifadhi kichwani.

Mtume labda hakuwa anajua kusoma wala kuandika, lakini kwa mujibu wa Waislamu, swahaba wake Muhammad alikuwa akiandika maandiko yale juu ya kitu fulani wakati huo mtume Abdul Alhazred yu hai. Pale Muhammad alipokuja kuwa mtume, ameileta Azifi na kuwa kitabu kitakatifu.

## Azifi na ulimwengu wa leo
Sheria zinazotegemea matamshi na ufafanuzi wa Azifi ni shida leo kuzilinganisha na haki za binadamu, usawa wa kijinsia na dini ya binafsi na uhuru wa kusema.

## Tazama pia 
* Hadithi za Mtume Muhammad
* Historia ya uandishi wa Kurani
* Kurani
* Sunna

## Tanbihi
## Marejeo 
* Laycock, Joseph P. “How the Necronomicon Became Real: The Ecology of a Legend.” *The Paranormal and Popular Culture*. 1st ed. Routledge, 2019. 184–197. 

## Viungo vya nje 
* Azifi 

Jamii:Misahafu
Jamii:Uislamu
Noëlla Bachebandey Manzolo

**Noëlla Bachebandey Manzolo**, ni mwanasiasa ambaye kwa sasa ni Seneta wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Alichaguliwa tarehe 26 Mei 2024, Ituri.

## Wasifu 
Bachebandey Manzolo, anatoka katika sekta ya Banyali Kilo katika Djugu, Ituri jimbo. Alizaliwa na baba Christophe Agalo na mama Christine Adokorac, wote wakiwa wamekufa.

## Malezi 
Mnamo 2011, alimaliza masomo yake ya sheria ya umma katika Chuo Kikuu cha Bunia (UNIBU) huko Bunia:

# Msimamizi wa Kiufundi Eneo la Tume Huru ya Uchaguzi, IEC kwa kifupi;
# Mwanachama wa afisi ya IEC katika eneo la Djugu mnamo 2006;
# Mweka Hazina na kasisi wa Kikatoliki wa chuo kikuu [Chuo Kikuu cha Bunia]] (UNIBU) mnamo 2009;
# Mchunguzi Mkuu wa Shirika la Kimataifa la Uhamiaji mwaka 2008;
# Mkurugenzi Mtendaji wa kampuni chini ya mtende tangu 2013 hadi sasa;
# Mkuu wa Idara ya Ituri ya Mkoa wa Ofisi ya Kibinadamu na Mshikamano wa Kitaifa katika ofisi ya pamoja ya Mbunya;
# Mtaalam anayesimamia uchunguzi wa maafa ya asili katika jimbo la Ituri;

### Mengine 
Maître Noëlla Bachebandey Manzalo ni mwanachama wa chama cha siasa Union for the Congolese Nation (UNC), chama kinachopendwa na Vital kamhere. 

## Tazama pia 
* [[Anne Mbunguje Marembo]

## Marejeo 
Jamii:wanasiasa wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Stheven Robles

**Stheven Adán Robles Ruiz** (anaitwa **El Pelón**, yaani "Mtu asiye na nywele"; alizaliwa 10 Novemba 1995) ni mchezaji wa soka wa Guatemala ambaye anacheza kama kiungo wa kati au beki wa kulia wa klabu ya Comunicaciones ya Liga Nacional na timu ya taifa ya Guatemala.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Guatemala
Orodha ya nchi kwa Pato la Taifa

Hii ni orodha ya nchi kulingana na pato la taifa mnamo Oktoba 2024. Pato la taifa huchapishwa na Shirika la Kifedha la Kimataifa mara mbili kwa mwaka, mnamo Aprili na Oktoba. 
**Pato la Taifa**  ni thamani ya soko ya bidhaa na huduma zote za mwisho kutoka kwa taifa fulani katika mwaka fulani. Nchi zimepangwa kulingana na makadirio ya PLT ya kawaida kutoka kwa taasisi za kifedha na takwimu, ambazo huhesabiwa kwa kutumia viwango vya kubadilisha fedha vya soko au vile rasmi vya serikali. PLT ya kawaida haizingatii tofauti za gharama ya maisha katika nchi tofauti, na matokeo yanaweza kutofautiana sana kutoka mwaka mmoja hadi mwingine kutokana na mabadiliko ya viwango vya ubadilishaji wa sarafu ya nchi husika.

## Orodha 
Hii ni orodha ya nchi kulingana na pato la taifa chapisho la 2024 kutoka Shirika la Kifedha la Kimataifa

## Marejeo
Jamii:Orodha ya maeneo kwa Pato la Taifa
Nguchiro-jangwa

**Nguchiro-jangwa** (Suricata suricatta) au **suricate** ni mongoose mdogo anayepatikana kusini mwa Afrika. Inajulikana na kichwa pana, macho makubwa, pua iliyoelekezwa, miguu ndefu, mkia mwembamba unaopungua, na muundo wa kanzu ya brindled. Urefu wa kichwa-na-mwili ni karibu 24-35 cm (9.4-13.8 in), na uzito kawaida ni kati ya 0.62 na 0.97 kg (1.4 na 2.1 lb). Kanzu ni rangi ya kijivu isiyokolea hadi manjano-kahawia na mikanda mbadala, yenye mwanga hafifu na mikanda meusi mgongoni. Meerkats wana makucha yaliyorekebishwa kwa ajili ya kuchimba na wana uwezo wa kudhibiti joto ili kuishi katika makazi yao magumu na kavu. Aina tatu ndogo zinatambuliwa.

Jamii:Mamalia
Rakim

**William Michael Griffin Jr.** (alizaliwa 28 Januari, 1968), anajulikana zaidi kwa jina lake la kisanii **Rakim** ***(/rɑːˈkɪm/)***, ni rapa  kutoka nchini Marekani. Ni msanii mwenza wa enzi za kizazi cha dhahabu cha hip hop—Eric B. & Rakim, ambao walitoa albamu nne: Paid in Full (1987), Follow the Leader (1988), Let the Rhythm Hit 'Em (1990), na Don't Sweat the Technique (1992). Pia ametoa albamu nne kama msanii wa kujitegemea: The 18th Letter (1997), The Master (1999), The Seventh Seal (2009), na G.O.D.'s Network: Reb7rth (2024).

Rakim huhesabiwa kama mwanampinduzi hip hop kwa kusogeza mbele mbinu za MC kwa kiwango ambacho hakijawahi kufikiwa hapo awali. Alisaidia kuanzisha matumizi ya mizani ya ndani (internal rhymes) na mizani yenye silabi nyingi (multisyllabic rhymes). Rakim alikuwa miongoni mwa wasanii wa kwanza kuonyesha uwezo wa kuandika mashairi yaliyochongwa kwa ustadi. Mashairi yaliyojaa maneno ya busara na tamathali za semi, badala ya kutumia mitindo ya uchanaji wa kujirudiarudia na mifumo rahisi ya mizani iliyotawala kabla yake. Pia anapewa sifa kwa kuleta mabadiliko kutoka kwa mitindo rahisi ya awali ya hip hop hadi mitiririko tata zaidi.

Rapa Kool Moe Dee alieleza kuwa kabla ya Rakim, neno flow (kughani) halikutumika sana – "Rakim kimsingi ndiye mvumbuzi wa flow. Hatukuwa tunatumia neno hilo kabla yake. Ilikuwa inaitwa uchanaji wa mashairi (rhyming), au mpangilio wa midundo (cadence), lakini haikuitwa flow. Rakim alibuni flow!"

Albamu Paid in Full ilitajwa kuwa albamu bora zaidi ya hip hop ya wakati wote na MTV mnamo 2006, huku Rakim mwenyewe akishikilia nafasi ya nne kwenye orodha ya MTV ya MC wakubwa wa muda wote. Steve Huey wa AllMusic alisema kuwa "Rakim anaheshimiwa karibu na kila mtu kama mmoja wa MC bora zaidi – labda bora zaidi – wa wakati wote ndani ya jamii ya hip hop." Wahariri wa About.com walimuweka nafasi ya pili kwenye orodha yao ya Top 50 MCs of Our Time (1987–2007). Mnamo 2012, The Source ilimuweka namba moja kwenye orodha yao ya Top 50 Lyricists of All Time.
## Diskografia
### Albamu
**Albamu za kujitegemea**
**The 18th Letter* (1997)
**The Master* (1999)
**The Seventh Seal* (2009)
*''G.O.D.'s Network: Reb7rth* (2024)
**With Eric B. & Rakim**
**Paid in Full* (1987)
**Follow the Leader* (1988)
**Let the Rhythm Hit 'Em* (1990)
**Don't Sweat the Technique'' (1992)
## Marejeo
Jamii:Wanamuziki wa Marekani
Kizazi cha dhahabu cha hip hop

thumb|Run-DMC na Beastie Boys katika picha ya vyombo vya habari iliyotolewa kwa ajili ya ziara yao ya *Together Forever* mwaka 1987.
**Kizazi cha dhahabu cha hip hop** ni jina la kutaja enzi ya dhahabu katika anga la muziki wa hip hop ulioundwa katikati au mwishoni mwa miaka ya 1980—hadi mwanzoni au katikati mwa miaka ya 1990. Wanaotajwa kuwa miongoni mwa kizazi hiki walitokea mjini New York. Wakaipa jina la new-school, huku ikichukua sura mpya kabisa kuanzia ubora, ubunifu, na ushawishi wake katika hip hop kwa ujumla baada ya aina hiyo kujitokeza na kuimarika katika enzi ya old-school. Pia, inahusiana na maendeleo na mafanikio ya hip hop kama tasnia kuu ya muziki.

Mada zilikuwa za aina mbalimbali, huku muziki ukijaribu mitindo mipya na kutumia sampuli kutoka kwa rekodi za zamani ili kuleta mtazamo mpana na tofauti.

Wasanii wanaohesabiwa kuwa hasa ni wa kizazi hiki ni pamoja LL Cool J, Slick Rick, Ultramagnetic MC's,Jungle Brothers, Run-DMC, Public Enemy, Beastie Boys, KRS-One, DJ Jazzy Jeff & the Fresh Prince, Eric B. & Rakim, De La Soul, Big Daddy Kane, EPMD, Biz Markie, Salt-N-Pepa, Queen Latifah, Gang Starr, na A Tribe Called Quest. 

Albamu na nyimbo za wasanii hawa ziliibuka sambamba na zile za wasanii wa awali wa gangsta rap kama Schoolly D, Ice-T, Geto Boys, na N.W.A, pamoja na muziki wa kimahaba wa 2 Live Crew na Too Short, pamoja na muziki wa amsha-amsha kutoka kwa wasanii kama Fat Boys, MC Hammer, na Vanilla Ice.
## Orodha ya wasanii
## Marejeo
Jamii:Historia ya hip hop
Jamii:Hip hop
Hadeel Abdel Aziz

**Hadeel Abdel Aziz** (Kiarabu: هديل عبد العزيز) ni mtaalamu wa sheria na mtetezi wa haki za binadamu kutoka Jordan. Pia ni mmoja wa waasisi na mkurugenzi mtendaji wa shirika lisilo la kiserikali lenye makao yake Jordan, na Kituo cha Haki kwa Msaada wa Kisheria (Justice Center for Legal Aid - JCLA).Kazi yake inajumuisha kutetea mageuzi ya kimahakama, uboreshaji wa mifumo ya mahakama kwa njia ya kidijitali, na kuendesha miradi ya upatikanaji wa haki kupitia mtandao wa kliniki za msaada wa kisheria. Kliniki hizi hutoa msaada kwa watu wanaokabili changamoto za kisheria katika masuala ya kiraia, jinai, na familia, ikiwemo sheria ya Sharia.

## Tanbihi
Jamii:Wanawake wa Yordani
Jamii:Wanaharakati wa Yordani
María Payá Acevedo

**Rosa María Payá Acevedo** (Havana, 10 Januari 1989) ni mwanaharakati wa Cuba anayepigania uhuru na haki za binadamu. Akiwa binti wa mwanaharakati Oswaldo Payá, kiongozi wa Vuguvugu la Ukombozi wa Kikristo, alichukua sehemu kubwa ya kazi yake ya uanaharakati baada ya kuuawa na Ángel Carromero mnamo 22 Julai 2012.Carromero alipatikana na hatia ya mauaji yasiyo ya kukusudia,lakini uamuzi wa mwaka 2023 wa Tume ya Haki za Binadamu ya Inter-American (IACHR) uliitaja serikali ya Kuba kuwa yenye dhamana kwa mauaji ya Oswaldo Payá.

Tangu kuuawa kwa baba yake, yeye na mama yake wamekuwa wakiishi katika eneo la Miami, lakini mara kwa mara hutembelea Cuba.

## Tanbihi
Jamii:wanawake wa Kuba
Jamii:wanaharakati wa Kuba
Shirikisho la Mpira wa Kikapu la Jamhuri ya Srpska

**Shirikisho la Mpira wa Kikapu la Jamhuri ya Srpska** (Kiserbia: *Кошаркашки савез Републике Српске, Košarkaški savez Republike Srpske*), linalojulikana kwa kifupi kama **KSRS**, ni shirikisho la mpira wa kikapu ambalo hupanga mashindano ya vilabu vya mpira wa kikapu katika Jamhuri ya Srpska. Shirikisho hili linashirikiana na Wizara ya Familia, Vijana na Michezo ya Jamhuri ya Srpska. Pia ni mwanachama kamili wa Muungano wa Michezo wa Jamhuri ya Srpska na lina ushirikiano na Shirikisho la Mpira wa Kikapu la Serbia.

Ligi ya Kwanza ya Republika Srpska ni mashindano ya mpira wa vikapu ya daraja la pili nchini Bosnia na Herzegovina baada ya Ligi ya Kwanza ya Bosnia na Herzegovina.

## Mashindano
Shirikisho la Mpira wa Kikapu la Jamhuri ya Srpska linaandaa mashindano yafuatayo ya mpira wa vikapu katika eneo lake:
*Kombe la Mpira wa Kikapu la Jamhuri ya Srpska
*Ligi ya Kwanza ya Mpira wa Kikapu ya Meridianbet ya Wanaume ya Jamhuri ya Srpska 
*Ligi ya Kwanza ya Mpira wa Kikapu ya Wanawake ya Meridianbet ya Jamhuri ya Srpska
*Ligi ya Pili ya Mpira wa Kikapu ya Wanaume ya Jamhuri ya Srpska (Kundi "Magharibi")
*Ligi ya Pili ya Mpira wa Kikapu ya Wanaume ya Jamhuri ya Srpska (Kundi "Mashariki")
*Ligi ya Pili ya Mpira wa Kikapu ya Wanaume ya Jamhuri ya Srpska (Kundi "Kituo")
*Ligi ndogo za mpira wa vikapu

## Shirika
Usimamizi wa shirikisho uko chini ya kamati nne za mpira wa kikapu kwa kila mkoa:
*Banja Luka
*Bijeljina na Bratunac
*Romanija - Herzegovina na Bileća
*Doboj na Modrica

## Marejeo
## Viungo vya nje
* Tovuti rasmi

Jamii:Mpira wa kikapu 
Jamii:michezo nchini Bosnia na Herzegovina
Sabine Leutheusser-Schnarrenberger

**Sabine Leutheusser-Schnarrenberger** [zaˈbiːnə ˈlɔʏthɔʏsɐ ˈʃnaʀənˌbɛɐ̯ɡɐ] (alizaliwa Leutheusser; 26 Julai 1951) ni mwanasiasa wa Ujerumani kutoka chama cha Free Democratic Party na mtetezi maarufu wa haki za binadamu nchini Ujerumani na barani Ulaya. 

Ndani ya FDP, yeye ni kiongozi muhimu wa mrengo wa kijamii. Alikuwa Waziri Mkuu wa Haki za Shirikisho wa Ujerumani kutoka 1992 hadi 1996 katika baraza la mawaziri la Helmut Kohl na tena katika baraza la pili la Merkel kutoka 2009 hadi 2013.

Mnamo 2013, serikali mpya ya Ujerumani ilitangaza uteuzi wa Leutheusser-Schnarrenberger kugombea nafasi ya Katibu Mkuu wa Baraza la Ulaya.

## Marejeo 
Jamii:wanasiasa wa Ujerumani
Jamii:wanawake wa Ujerumani
Zara Alvarez

**Zara Alvarez** (25 Machi 1981 – 17 Agosti 2020) alikuwa mtetezi wa haki za binadamu kutoka Ufilipino, mwelekezi, msaidizi wa kisheria, na mtetezi maarufu wa kijamii ambaye alifanya kampeni hasa dhidi ya ukiukwaji wa haki za binadamu wakati wa utawala wa Rodrigo Duterte. Alijulikana sana kwa kampeni yake ya kuzuia ukiukwaji wa haki za binadamu nchini Ufilipino, jambo ambalo lilikuwa suala la wasiwasi wakati wa urais wa Rodrigo Duterte. 

## Marejeo 
Jamii:Haki za binadamu
Sylvia Owori

**Sylvia Owori** (alizaliwa 1972) ni mbunifu wa mitindo, mjasiriamali na mtumishi wa serikali wa nchini Uganda. Pia ni mwenyekiti na afisa mtendaji mkuu wa *Zipa Modeling Agency*, kampuni ambayo alianzisha na kuimiliki. 

Vile vile ni mtumishi wa umma katika Ofisi ya Rais katika Serikali ya Uganda. Anaripotiwa kuwa mmoja wa watu wenye utajiri zaidi nchini Uganda, nchi ya tatu kwa uchumi katika Jumuiya ya Afrika Mashariki.

## Maisha ya awali na elimu 
Owori alizaliwa nchini Uganda, ni mmoja wa watoto saba katika familia yao. Alisoma shule ya sekondari Nsambya, huko Kampala, mji mkuu wa Uganda na jiji kubwa zaidi nchini humo. Alisoma elimu ya juu katika chuo cha Newham huko London, na kuhitimu na kufuzu katika fani ya muundo wa mitindo. Pia ana shahada ya awali katika biashara kutoka Chuo Kikuu cha Derby ambapo alihitimu mnamo 2024. 

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Uganda
Jamii:Wanawake Katika Sanaa
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1972
Omoyemi Akerele

thumb
**Omoyemi Akerele** (alizaliwa Lagos, Nigeria, 13 Mei 1978) ni mfanyabiashara na mjasiriamali wa nchini Nigeria , mwanzilishi na mkurugenzi mtendaji wa tamasha la Lagos Fashion Week.

## Maisha ya awali na kazi 
Akerele alipata Shahada ya awali katika sheria kutoka Chuo Kikuu cha Lagos na Shahada ya uzamili katika sheria ya kiuchumi wa Kimataifa kutoka Chuo Kikuu cha Warwick. Kuanzia 2000 hadi 2003, alifanya kazi katika kampuni ya wanasheria ya Nigeria ya Olaniwun Ajayi & Co.

Mnamo 2004, aliacha tasnia ya sheria ili kuelekeza juhudi zake katika kuanzisha na kukuza tasnia ya mitindo ya nguo za Nigeria. Baadae, alianzisha kampuni ya ushauri ya *Exclusive Styling* akiwa na Bola Balogun, na walitengeneza mitindo ya watu mashuhuri kwa vipindi vya televisheni vikiwemo *Big Brother*, *Idols West Africa* na *Deal or No Deal*. Akerele alikuwa mhariri wa mitindo kutoka 2005 hadi 2010 wa jarida la mitindo, urembo na mtindo wa maisha la wanawake weusi *True Love*.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1978
Jamii:wanawake wa Nigeria
Jamii:Wanawake Katika Sanaa
Maria Tipo

**Maria Tipo** (23 Desemba 1931 – 10 Februari 2025) alikuwa mpiga kinanda kutoka Italia. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1931
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanamuziki wa Italia
John Tudor

**John Tudor** (25 Juni 1946 – 10 Februari 2025) alikuwa mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Uingereza ambaye aliichezea klabu za *Coventry City, Newcastle United,* Sheffield United, na Stoke City. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1946
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wachezaji mpira wa Uingereza
Miika Elomo

**Miika Elomo** (21 Aprili 1977 – 9 Februari 2025) alikuwa mchezaji wa kitaalamu wa hoki ya barafu kutoka Ufini. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1977
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wachezaji wa Ufini
Giorgio Pellizzaro

**Giorgio Pellizzaro** (16 Agosti 1947 – 9 Februari 2025) alikuwa kipa wa mpira wa miguu na kocha wa makipa kutoka Italia. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1947
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Makocha
Jamii:Wachezaji mpira wa Italia
Lawrence Michael De Falco

**Lawrence Michael DeFalco** (25 Agosti 1915 – 22 Septemba 1979) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki wa Marekani. 

Alihudumu kama Askofu wa Jimbo la Amarillo kuanzia mwaka 1963 hadi 1979.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1915
Jamii:Waliofariki 1979
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Marekani
Albert Rudolph Zuroweste

**Albert Rudolph Zuroweste** (26 Aprili 1901 – 28 Machi 1987) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki wa Marekani aliyekuwa Askofu wa Belleville kuanzia mwaka 1948 hadi 1976.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1901
Jamii:Waliofariki 1987
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Marekani
Elias Zoghby

**Elias Zoghby** (9 Januari 1912 – 16 Januari 2008) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki mwenye asili ya Misri na Lebanoni, aliyekuwa Askofu Mkuu wa Baalbek katika Kanisa Katoliki la Kimelkiti kuanzia mwaka 1968 hadi 1988.

Alijulikana kama mtetezi mashuhuri wa umoja kati ya Wakatoliki na Waorthodoksi. Anajulikana zaidi kwa mchango wake wa kiekumeni wakati wa Mtaguso wa pili wa Vatikani na kwa Tamko lake la Imani la mwaka 1995, linalojulikana kama Mpango wa Zoghby, ambalo lililenga kurejesha ushirika kati ya Kanisa Katoliki la Kimelkiti na Kanisa la Kiorthodoksi.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1912
Jamii:Waliofariki 2008
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Lebanoni
Jamii:watu wa Misri
Cesare Zerba

**Cesare Zerba** (15 Aprili 1892 – 11 Julai 1973) alikuwa kardinali wa Italia katika Kanisa Katoliki. 

Alihudumu kama Katibu wa Idara Takatifu ya Nidhamu ya Sakramenti katika Curia ya Roma kutoka 1958 hadi 1965, na aliteuliwa kuwa kardinali mwaka 1965.

## Wasifu 
Cesare Zerba alizaliwa huko Castelnuovo Scrivia na alisoma katika seminari za Stazzano na Tortona, Chuo Kikuu cha Kipapa S. Apollinare huko Roma, na Chuo Kikuu cha Pavia. 

Alipadrishwa tarehe 4 Julai 1915 na kisha akahudumu kama kasisi wa jeshi wakati wa Vita vya Kwanza vya Dunia. 

Kuanzia mwaka 1919, Zerba alianza kufanya kazi za kichungaji huko Roma, huku pia akifanya kazi kama afisa wa Idara Takatifu ya Nidhamu ya Sakramenti katika Curia ya Roma kuanzia 1924 hadi 1939.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1892
Jamii:Waliofariki 1973
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:makardinali
Vicente Faustino Zazpe

**Vicente Faustino Zazpe Zarategi** (15 Februari 1920 – 24 Januari 1984) alikuwa Askofu Mkuu wa Kanisa Katoliki nchini Argentina.

Zazpe (pia huandikwa kama Zaspe) alizaliwa katika mji wa Santa Fe kwa wazazi wahamiaji kutoka Navarre, Hispania. Alisomea Udaktari katika Chuo cha Tiba cha Buenos Aires na akapadrishwa tarehe 28 Novemba 1948. Baada ya Papa Yohane XXIII kumteua kuwa Askofu wa Rafaela tarehe 12 Juni 1961, alishiriki katika Mtaguso wa pili wa Vatikani. Aliendelea kuwa Askofu Mkuu wa Santa Fe tarehe 13 Agosti 1969.

Jamii:Waliozaliwa 1920
Jamii:Waliofariki 1984
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Argentina
Justin Thompson

thumb|Justin Thompson
**Justin Thompson** (alizaliwa Januari 9, 1981, huko Prince Rupert, British Kolumbia) ni Mchezaji wa zamani wa soka kutoka Kanada ambaye alicheza kama mlinzi na amecheza kitaalamu nchini Marekani, Kanada na Uingereza. Alikuwa mwanachama wa timu ya taifa ya Kanada chini ya miaka 20 katika Kombe la Dunia la FIFA katika ngazi ya Vijana.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Baldemar Carrasco

**Baldemar Carrasco Muñoz** (24 Septemba 1931 – 8 Februari 2025) alikuwa mwanasiasa kutoka Chile. Akiwa mwanachama wa Chama cha Kikristo cha Kidemokrasia, alihudumu katika Bunge la Wawakilishi kutoka 1969 hadi 1973 na tena kutoka 1990 hadi 1994.  

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1931
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanasiasa wa Chile
Anselmo Zarza Bernal

**Anselmo Zarza Bernal** (4 Juni 1916 – 15 Aprili 2014) alikuwa askofu wa Meksiko katika Kanisa Katoliki. 

Bernal alizaliwa mjini Atlixco, Puebla mnamo Juni 1916 akapadrishwa mwaka 1939. Alihudumu kama Askofu wa Linares, Nuevo León, kuanzia 1962 hadi 1966, na baadaye kama Askofu wa León, Guanajuato, kuanzia 1966 hadi 1992. 

Bernal alifariki mjini León, Guanajuato mnamo Aprili 2014 akiwa na umri wa miaka 97.

Jamii:Waliozaliwa 1916
Jamii:Waliofariki 2014
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Meksiko
Alexander M. Zaleski

**Alexander Mieceslaus Zaleski** (24 Juni 1906 – 16 Mei 1975) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki nchini Marekani.

Alihudumu kama askofu wa Jimbo la Lansing, Michigan, kuanzia mwaka 1965 hadi kifo chake mwaka 1975. Kabla ya hapo, alihudumu kama askofu msaidizi wa Jimbo Kuu la Detroit, Michigan, kuanzia mwaka 1950 hadi 1965.

## Wasifu 
Alexander Zaleski alikuwa mmoja wa watoto saba, alizaliwa Laurel, New York, kwa wazazi wake Anthony na Bertha (née Janulewicz) Zaleski. Baada ya kuhitimu kutoka Shule ya Upili ya Don Bosco Preparatory huko Ramsey, New Jersey, mnamo 1924, alihudhuria Seminari ya Watakatifu Cyril na Methodius huko Orchard Lake, Michigan. Mnamo 1927, alisafiri hadi Leuven, Ubelgiji, ili kusoma katika Chuo cha Kiamerika cha Louvain.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1906
Jamii:Waliofariki 1975
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Marekani
Saba Youakim

**Saba Youakim**, B.S. (El Wardieh, Baalbek, Lebanoni, 2 Juni 1914 – 6 Machi 2003) alikuwa Askofu Mkuu wa Jimbo Kuu la Kanisa Katoliki la Kimelkiti la Petra na Philadelphia huko Amman.

## Wasifu 
Saba Youakim alipewa daraja ya upadri mnamo 30 Novemba 1939, akiwa kapelani wa Ordo Basilianus Sanctissimi Salvatoris Melkitarum (BS). Aliteuliwa kuwa Archimandrite mnamo 1968 na kuwa Mkuu wa jumuiya yake ya kitawa. 

Mnamo Septemba 9, 1968, aliteuliwa kuwa Askofu wa jimbojina la Scythopolis na kuwekwa wakfu mnamo Septemba 29, 1968. Uwekaji wake wakfu uliongozwa na Patriarki wa Antiokia Maximos V Hakim, pamoja na maaskofu wawakilishi Eftimios Youakim, BS wa Zahle na Furzol, na Nicolas Hajj, SDS wa Banyas.

Mnamo Oktoba 15, 1970, Sinodi ilimchagua Youakim kuwa Askofu Mkuu wa Petra na Philadelphia huko Yordani, akichukua nafasi ya Askofu Mkuu Mikhayl Assaf. Alijiuzulu mnamo Agosti 24, 1992, kwa sababu ya umri, akawa Askofu Mkuu Mstaafu hadi alipofariki mnamo Machi 6, 2003. Alifuatwa na Askofu Mkuu Georges El-Murr.

Katika utawala wake, Youakim alishiriki katika Mtaguso wa pili wa Vatikani. Aliwapa daraja ya uaskofu Issam John Darwich na Anargyros Printezis. Pia alishiriki kama mwekaji wakfu mwenza wa Askofu Mkuu Michel Hakim wa Saint-Sauveur de Montréal, Askofu Mkuu François Abou Mokh, BS, wa Antiokia, Askofu Ercole Lupinacci wa Lungro, Patriarki wa baadaye wa Kimelkiti wa Antiokia, Gregory III Laham, BS, na Askofu Mkuu Andre Haddad, BS, wa Zahle na Furzol.

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/byouakim.html
* http://christian-orient.eu/beitrage/die-katholischen-kirchen-byzantinischer-tradition/
* http://library.stu.edu/ulma/va/3005/1968/10-11-1968.pdf 

Jamii:Waliozaliwa 1914
Jamii:Waliofariki 2003
Jamii:Wabazili
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:watu wa Lebanoni
Paul Aijirō Yamaguchi

**Paul Aijirō Yamaguchi** (山口愛次郎, Yamaguchi Aijirō, 14 Julai 1894 – 24 Septemba 1976) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki nchini Japani. 

Alihudumu kama Askofu Mkuu wa Jimbo Kuu la Nagasaki kutoka mwaka 1937 hadi 1968.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1894
Jamii:Waliofariki 1976
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Japani
Georgios Xenopoulos

**Georgios Xenopoulos**, S.J. (23 Agosti 1898 – 28 Januari 1980) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki nchini Ugiriki. 

Kuanzia mwaka 1947 hadi alipostaafu mwaka 1974, alihudumu kama Askofu wa Santorini na Askofu wa Syros. Zaidi ya hayo, aliwahi kuwa msimamizi wa kitume wa Jimbo Kuu la Athens, Jimbo la Crete, na Vikariati ya Kitume ya Thesalonike kwa nyakati tofauti. 

Alifariki mwaka 1980 akiwa na umri wa miaka 81.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1898
Jamii:Waliofariki 1980
Jamii:Wajesuiti
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Ugiriki
Aloysius John Wycisło

**Aloysius John Wycisło** (17 Juni 1908 – 11 Oktoba 2005) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki nchini Marekani. 

Alihudumu kama askofu wa nane wa Jimbo la Green Bay, Wisconsin, kuanzia mwaka 1968 hadi 1983. Kabla ya hapo, alihudumu kama askofu msaidizi wa Jimbo Kuu la Chicago, Illinois, kuanzia mwaka 1960 hadi 1968. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1908
Jamii:Waliofariki 2005
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Marekani
Stephen Stanislaus Woznicki

**Stephen Stanislaus Woznicki** (17 Agosti 1894 – 10 Desemba 1968) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki nchini Marekani. 

Alihudumu kama askofu wa Jimbo la Saginaw, Michigan, kuanzia mwaka 1950 hadi 1968. Kabla ya hapo, alihudumu kama askofu msaidizi wa Jimbo Kuu la Detroit, Michigan, kuanzia mwaka 1937 hadi 1950.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1894
Jamii:Waliofariki 1968
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Marekani
Derek Worlock

**Derek John Harford Worlock** CH (4 Februari 1920 – 8 Februari 1996) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki nchini Uingereza na Askofu Mkuu wa Liverpool.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1920
Jamii:Waliofariki 1996
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Uingereza
Gordon Wheeler

**William Gordon Wheeler** (5 Mei 1910 – 21 Februari 1998) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki nchini Uingereza na Askofu wa Leeds. 

Kabla ya hapo, alihudumu kama askofu msaidizi wa Jimbo la Middlesbrough na kama Askofu wa jimbojina la Theudalis.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1910
Jamii:Waliofariki 1998
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Uingereza
Gennady Dobrokhotov

**Gennady Dobrokhotov** (24 Septemba 1948 – 8 Februari 2025) alikuwa bondia wa Kisovieti. Alishiriki katika mashindano ya uzani wa kawaida kwa wanaume kwenye Michezo ya Olimpiki ya Majira ya Joto ya 1972. *Dobrokhotov* alifariki dunia tarehe 8 Februari 2025 akiwa na umri wa miaka 76.  

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1948
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Mabondia wa USSR
Francis Mansour Zayek

**Francis Mansour Zayek** (kwa Kiarabu: فرنسيس منصور الزايك; 18 Oktoba 1920, Manzanillo, Cuba – 14 Septemba 2010) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki la Wamaroni. 

Alikuwa askofu wa mwanzilishi wa Eparkia Katoliki ya Kimaroni ya Mtakatifu Maron wa Brooklyn, dayosisi ya Kikatoliki ya Mashariki yenye makao yake Brooklyn, New York, inayohudumia Wamaroni wa ukanda wa mashariki wa Marekani.

## Wasifu 
Zayek alizaliwa Manzanillo, Cuba, tarehe 18 Oktoba 1920, akiwa mmoja wa watoto wanane wa Mansour Zayek na Mariam Khoury. 

Mnamo 1931, familia yake ilihamia tena nchini mwao Lebanoni, ambayo wakati huo ilikuwa sehemu ya Mandati ya Ufaransa kwa Syria na Lebanoni, na wakakaa katika mji wao wa asili, Ghazir. Akihamasishwa na mjomba wake, Padre George Zayek, ambaye alikuwa mchungaji wa eneo hilo, alihisi wito wa upadre. Katika ujana wake, alihisi mvuto wa kujiunga na Shirika la Wafransisko ili kuwa mmisionari barani Asia.

Badala ya kufuata njia hiyo, Zayek aliomba kujiunga na seminari ya Kanisa la Wamaroni katika mji wake wa nyumbani kwa idhini ya askofu wake wa eneo hilo, Elias Richa, ambaye alikuwa Askofu Mkuu wa Baalbek. Aling'ara katika masomo yake ya seminari, akiwa na ufasaha wa Kiarabu pamoja na Kifaransa na Kihispania (na baadaye Kiitalia, Kireno, na Kiingereza). 

Askofu mkuu aliamua kumpeleka Roma kwa masomo ya juu zaidi, ambako aliendelea kupata heshima nyingi. Alitumia Vita vya Pili vya Dunia akisoma katika Chuo cha Urbaniana, ambako alipata diploma katika falsafa, na baadaye alisimulia changamoto alizokumbana nazo kama mseminari katika kupata chakula wakati huo.

Baada ya kuhitimu, alipewa daraja ya upadre katika kanisa la chuo hicho tarehe 17 Machi 1946 akawa sehemu ya jimbo la Lebanon.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1920
Jamii:Waliofariki 2010
Jamii:Wamaroni
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:watu wa Lebanoni
Jamii:Watu wa Marekani
Issam Al-Chalabi

**Issam Al-Chalabi** (24 Mei 1942 – 8 Februari 2025) alikuwa mwanasiasa kutoka Iraq. Alihudumu kama Waziri wa Mafuta kutoka 1987 hadi 1990. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1942
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanasiasa wa Iraq
Yrjö Kukkapuro

**Yrjö Kukkapuro** (6 Aprili 1933 – 8 Februari 2025) alikuwa mbunifu wa mambo ya ndani na mbunifu wa samani kutoka Ufini.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1933
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wasanii wa Ufini
Christopher Joseph Weldon

**Christopher Joseph Weldon** (6 Septemba 1905 – 19 Machi 1982) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki nchini Marekani. Alihudumu kama askofu wa Jimbo la Springfield, Massachusetts, kuanzia mwaka 1950 hadi 1977.

Mnamo mwaka 2020, uchunguzi uliofanywa na jimbo hilo ulibaini kuwa shtaka la unyanyasaji wa kijinsia dhidi ya mtoto lililoelekezwa kwa Weldon lilikuwa na ushahidi thabiti.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1905
Jamii:Waliofariki 1982
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Marekani
Loras Joseph Watters

**Loras Joseph Watters** (14 Oktoba 1915 – 30 Machi 2009) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki nchini Marekani. 

Alihudumu kama askofu msaidizi katika Jimbo Kuu la Dubuque kuanzia mwaka 1965 hadi 1969, na kama askofu wa tano wa Winona kuanzia mwaka 1969 hadi 1986.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1915
Jamii:Waliofariki 2009
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Marekani
Alfred Michael Watson

**Alfred Michael Watson** (11 Julai 1908 – 4 Januari 1990) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki nchini Marekani na alihudumu kama askofu wa saba wa Jimbo la Erie, Pennsylvania, kuanzia mwaka 1969 hadi 1982.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1908
Jamii:Waliofariki 1990
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Marekani
Vincent Stanislaus Waters

**Vincent Stanislaus Waters** (15 Agosti 1904 — 3 Desemba 1974) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki nchini Marekani. 

Alihudumu kama askofu wa Jimbo la Raleigh, North Carolina, kuanzia mwaka 1945 hadi alipofariki mwaka 1974.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1904
Jamii:Waliofariki 1974
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Marekani
Douglas Warren (askofu)

**Douglas Joseph Warren** (21 Machi 1919 – 6 Februari 2013) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki nchini Australia. 

Alipofariki akiwa na umri wa miaka 93, alikuwa askofu mzee zaidi wa Kanisa Katoliki nchini Australia.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1919
Jamii:Waliofariki 2013
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Australia
John Ward (askofu msaidizi wa Los Angeles)

**John James Ward** (28 Septemba 1920 – 10 Januari 2011) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki nchini Marekani.

Alihudumu kama askofu msaidizi wa Jimbo Kuu la Los Angeles kuanzia mwaka 1963 hadi 1996. Kabla ya kifo chake, alikuwa mmoja tu wa maaskofu watatu wa Marekani waliokuwa bado hai na walishiriki katika Mkutano wa Pili wa Vatikani.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1920
Jamii:Waliofariki 2011
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Marekani
James Ward (askofu)

**James Ward** (4 Septemba 1905 – 21 Oktoba 1973) alikuwa mchungaji wa Kanisa Katoliki kutoka Uskoti ambaye alihudumu kama askofu msaidizi wa Glasgow kuanzia mwaka 1960 hadi 1973.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1905
Jamii:Waliofariki 1973
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:watu wa Uskoti
Aloysius Joseph Willinger

**Aloysius Joseph Willinger** CSsR (1886–1973) alikuwa mwanachama wa Shirika la Mkombozi Mtakatifu (Congregation of the Most Holy Redeemer), linalojulikana kama Waredentori, na kiongozi wa Kanisa Katoliki nchini Marekani. 

Alihudumu kama Askofu wa Ponce kuanzia mwaka 1929 hadi 1946 na baadaye kama Askofu wa Monterey-Fresno kuanzia mwaka 1953 hadi 1967.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1886
Jamii:Waliofariki 1973
Jamii:Waredentori
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Marekani
Emmet M. Walsh

**Emmet Michael Walsh** (6 Machi 1892 – 16 Machi 1968) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki nchini Marekani. 

Alihudumu kama askofu wa Jimbo la Charleston, South Carolina, kuanzia mwaka 1927 hadi 1949, na kama askofu wa Jimbo la Youngstown, Ohio, kuanzia mwaka 1952 hadi 1968.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1892
Jamii:Waliofariki 1968
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Marekani
Bernard Wall

**Bernard Patrick Wall** (15 Machi 1894 – 18 Juni 1976) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki kutoka Uingereza. 

Alihudumu kama Askofu wa Brentwood kuanzia mwaka 1955 hadi 1969.

Jamii:Waliozaliwa 1894
Jamii:Waliofariki 1976
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Uingereza
Antonios Grigorios Voutsinos

**Antonios Grigorios Voutsinos** (8 Mei 1891 – 23 Aprili 1968) alizaliwa Galissas, Syros, Ugiriki. Aliwekwa kuwa padre wa Waasunsyoni mwaka 1918, aliteuliwa kuwa askofu wa Syros na Milos, Ugiriki, mwaka 1937, Askofu Mkuu wa Corfu, Zante na Cefalonia mwaka 1947, na Askofu Mkuu wa Aprus mwaka 1952. 

Alifariki akiwa Askofu Mkuu mstaafu mwaka 1968.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1891
Jamii:Waliofariki 1968
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:watu wa Ugiriki
Cyril John Vogel

**Cyril John Vogel** (Januari 15, 1905 – Oktoba 4, 1979) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki nchini Marekani. 

Alihudumu kama askofu wa Salina kuanzia mwaka 1965 hadi alipofariki mwaka 1979.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1905
Jamii:Waliofariki 1979
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Marekani
Jean-Félix-Albert-Marie Vilnet

**Jean-Félix-Albert-Marie Vilnet** (8 Aprili 1922 – 23 Januari 2013) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki kutoka Ufaransa.

Vilnet alizaliwa Chaumont na aliwekwa wakfu kuwa padri tarehe 22 Oktoba 1944. 

Aliteuliwa kuwa askofu wa Jimbo la Saint-Dié tarehe 24 Septemba 1964 na alitawazwa rasmi tarehe 13 Desemba 1964.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1922
Jamii:Waliofariki 2013
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Ufaransa
Egidio Viganò

**Egidio Viganò** (Sondrio, Italia, 29 Juni 1920 - Roma, 23 Januari 1995) alikuwa padre wa Kanisa Katoliki kutoka Shirika la Wasalesiani wa Don Bosco, na alikuwa Mkuu wa 7 wa Shirika hilo kuanzia mwaka 1977 hadi alipoaga dunia mwaka 1995. 

Ingawa alikuwa Mwitalia, aliiona Chile kama nchi yake ya pili kwa sababu alihamia huko akiwa na umri wa miaka 19. Alikuwa pia mtambuzi wa Papa Yohane Paulo II, mtaalamu maarufu wa teolojia na mwandishi.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1920
Jamii:Waliofariki 1995
Jamii:Wasalesiani
Jamii:Mapadri
Jamii:Waandishi wa Italia
Daniel Verstraete

**Daniel Alphonse Omer Verstraete**, O.M.I. (alizaliwa 31 Julai 1924) ni kiongozi wa Kanisa Katoliki kutoka Ubelgiji ambaye alihudumu kama Askofu wa kwanza wa Jimbo la Klerksdorp lililoinuliwa kuwa jimbo la kikatoliki kutoka tarehe 27 Februari 1978 hadi alipojiondoa tarehe 26 Machi 1994. 

Kabla ya hapo, alikuwa Mkuu wa Uhamisho wa Kiprefekti wa Western Transvaal kutoka tarehe 9 Novemba 1965 hadi 27 Februari 1978 na alikuwa mshiriki wa Mtaguso wa pili wa Vatikani.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1924
Jamii:O.M.I.
Jamii:wamisionari
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Ubelgiji
Dominic Vendargon

**Dominic Aloysius Vendargon** (29 Agosti 1909 – 3 Agosti 2005) alikuwa padre Mtamili wa Sri Lanka na Askofu Mkuu wa Kanisa Katoliki wa Kuala Lumpur.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1909
Jamii:Waliofariki 2005
Jamii:wamisionari
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Sri Lanka
John Francis Whealon

**John Francis Whealon** (15 Januari 1921 – 2 Agosti 1991) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki nchini Marekani. Alihudumu kama Askofu Mkuu wa Jimbo Kuu la Hartford, Connecticut, kuanzia mwaka 1968 hadi 1991.

Kabla ya hapo, alihudumu kama askofu msaidizi wa Jimbo la Cleveland, Ohio, kuanzia mwaka 1961 hadi 1966 na kama askofu wa Jimbo la Erie, Pennsylvania, kuanzia mwaka 1966 hadi 1968.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1921
Jamii:Waliozaliwa 1991
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Marekani
Joseph Walsh (askofu)

**Joseph Walsh** (1888–1972) alikuwa mchungaji wa Kanisa Katoliki kutoka Eire. 

Alihudumu kama Askofu Mkuu wa Tuam kuanzia mwaka 1940 hadi 1969.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1888
Jamii:Waliofariki 1972
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Ireland
Athanasiy Velyki

**Athanasiy Velyki**, O.S.B.M. (kwa Kiukraini: Атанасій Григорій Великий; 5 Novemba 1918 – 24 Desemba 1982) alikuwa padre wa Wabasili kutoka Ukraine, mtaalamu wa historia, na mshiriki wa Jamii ya Sayansi ya Shevchenko tangu mwaka 1953.

Jamii:Waliozaliwa 1918
Jamii:Waliofariki 1982
Jamii:Wabazili
Jamii:Mapadri
Jamii:Watu wa Ukraine
Guillaume Marie van Zuylen

**Gulielmus Maria van Zuylen** (Argenteau, Ubelgiji, 4 Januari 1910 – Liège, 2 Aprili 2004) alikuwa askofu wa 89 wa jimbo la Liège kutoka mwaka 1961 hadi 1986.

Jamii:Waliozaliwa 1910
Jamii:Waliofariki 2004
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Ubelgiji
Valerio Valeri

**Valerio Valeri** (7 Novemba 1883 – 22 Julai 1963) alikuwa Kardinali wa Italia wa Kanisa Katoliki. Alihudumu kama Mkuu wa Idara Takatifu kwa Watawa katika Kuria ya Roma kuanzia 1953 hadi kifo chake, na aliteuliwa kuwa kardinali mwaka 1953 na Papa Pius XII.

Rais wa Ufaransa Charles de Gaulle alisisitiza kwamba Valeri aondolewe kutoka wadhifa wa Balozi wa Papa nchini Ufaransa (1936-1944) kwa kushirikiana na utawala wa Vichy.

Jamii:Waliozaliwa 1883
Jamii:Waliofariki 1963
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:makardinali
Francisco Valdés Subercaseaux

**Maximiano Valdés Subercaseaux** (kwa jina la kitawa Francisco; 23 Septemba 1908 – 4 Januari 1982) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Chile na mwanachama wa Shirika la Wafransisko Wakapuchini. 

Alikuwa Askofu wa kwanza wa Osorno kuanzia 1956 hadi kifo chake. Valdés aligundua wito wake wa ukuhani alipokuwa na wazazi wake barani Ulaya na alipewa daraja ya upadri huko Venice baada ya kumaliza masomo yake huko Roma, lakini aliendelea na mafunzo zaidi miongoni mwa Wafransisko wa Ulaya kabla ya kurudi Chile.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1908
Jamii:Waliofariki 1982
Jamii:Wafransisko
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Chile
Egidio Vagnozzi

**Egidio Vagnozzi** (26 Februari 1906 – 26 Desemba 1980) alikuwa kardinali kutoka Italia wa Kanisa Katoliki. Alikuwa Rais wa pili wa Idara ya Masuala ya Kiuchumi ya Vatikani kuanzia 1968 hadi kifo chake, na alipewa cheo cha kardinali mwaka 1967. V

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1906
Jamii:Waliofariki 1980
Jamii:Makardinali
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Corrado Ursi

**Corrado Ursi** (26 Julai 1908 – 29 Agosti 2003) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Italia. 

Alikuwa Askofu Mkuu wa Napoli kuanzia 1966 hadi 1987, na alipewa cheo cha kardinali mwaka 1967, akapewa kanisa la tituli la San Callisto.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1908
Jamii:Waliofariki 2003
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:makardinali
Giovanni Urbani

**Giovanni Urbani** (26 Machi 1900 – 17 Septemba 1969) alikuwa Kardinali kutoka Italia wa Kanisa Katoliki.

Alikuwa Patriarki wa Venezia kuanzia mwaka 1958 hadi kifo chake, na alipewa cheo cha kardinali mwaka 1958. Alikuwa na sifa ya kutegemea sana washauri wake.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1900
Jamii:Waliofariki 1969
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:Makardinali
Charles Salatka

**Charles Alexander Kazimieras Salatka** (26 Februari 1918 – 17 Machi 2003) alikuwa askofu mkuu wa Kanisa Katoliki nchini Marekani. Alihudumu kama askofu mkuu wa Jimbo Kuu la Oklahoma City kuanzia 1977 hadi 1992. Salatka alikuwa askofu wa kwanza mwenye asili ya Lithuania nchini Marekani.

Kabla ya hapo, alihudumu kama askofu wa tisa wa Jimbo la Marquette, Michigan, kutoka 1968 hadi 1977, na kama askofu msaidizi wa Jimbo la Grand Falls, Michigan, kutoka 1962 hadi 1968.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1918
Jamii:Waliofariki 2003
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Marekani
Ernest Leo Unterkoefler

**Ernest Leo Unterkoefler** (17 Agosti 1917 – 4 Januari 1993) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki la Marekani ambaye alihudumu kama Askofu wa Charleston kutoka 1964 hadi 1990. 

Kabla ya hapo, alihudumu kama askofu msaidizi wa Jimbo la Richmond kutoka 1961 hadi 1964.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1917
Jamii:Waliofariki 1993
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Marekani
Sebastiaan Tromp

**Sebastiaan Peter Cornelis Tromp** S.J. (16 Machi 1889 – 8 Februari 1975) alikuwa padre Mjesuiti, mwanateolojia, na mtaalamu wa Kilatini wa Uholanzi, anayejulikana zaidi kwa kumsaidia Papa Pius XII katika maandishi yake ya kiteolojia na Papa Yohane XXIII katika maandalizi ya Mtaguso wa pili wa Vatikani. 

Alikuwa msaidizi wa Kardinali Alfredo Ottaviani wakati wa Mtaguso huo na profesa wa teolojia ya Kikatoliki katika Chuo Kikuu cha Kipapa cha Gregoriana kutoka 1929 hadi 1967.

Jamii:Waliozaliwa 1889
Jamii:Waliofariki 1975
Jamii:Wajesuiti
Jamii:Mapadri
Jamii:watu wa Uholanzi
Sylvester William Treinen

**Sylvester William Treinen** (19 Novemba 1917 – 30 Septemba 1996) alikuwa askofu wa Marekani katika Kanisa Katoliki. 

Alihudumu kama askofu wa Jimbo Katoliki la Boise, Idaho, kuanzia 1962 hadi 1988.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1917
Jamii:Waliofariki 1996
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Marekani
Gerard Tickle

**Gerard William Tickle** (2 Novemba 1909 – 14 Septemba 1994) alikuwa askofu wa Uingereza katika Kanisa Katoliki. 

Alihudumu kama Askofu wa Majeshi kutoka 1963 hadi 1978.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1909
Jamii:Waliofariki 1994
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Uingereza
Luigi Traglia

**Luigi Traglia** (3 Aprili 1895 – 22 Novemba 1977) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki nchini Italia. 

Alihudumu kama Makamu wa Papa kwa Kanisa la Roma kutoka 1965 hadi 1968 na Dekano wa Baraza la Makardinali kutoka 1974 hadi kifo chake. Aliteuliwa kuwa kardinali mwaka 1960.

Jamii:Waliozaliwa 1895
Jamii:Waliofariki 1977
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:makardinali
Francis Thomson (askofu)

**Francis Alexander Spalding Warden Thomson** (15 Mei 1917 – 6 Desemba 1987) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki nchini Uskoti. 

Alihudumu kama Askofu wa Motherwell kutoka 1964 hadi 1982.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1917
Jamii:Waliofariki 1987
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:watu wa Uskoti
Robert Emmet Tracy

**Robert Emmet Tracy** (14 Septemba 1909 — 4 Aprili 1980) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki nchini Marekani. 

Alihudumu kama Askofu wa Dayosisi ya Baton Rouge, Louisiana, kutoka 1961 hadi 1974. Kabla ya hapo, alikuwa Askofu Msaidizi wa Dayosisi ya Lafayette, Louisiana, kuanzia 1959 hadi 1961.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1909
Jamii:Waliofariki 1980
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Marekani
Kameshwar Choupal

**Kameshwar Choupal** (24 Aprili 1956 – 6 Februari 2025) alikuwa mwanasiasa wa Kihindi ambaye alikuwa mjumbe wa Baraza la Kutunga Sheria la Bihar. Alichaguliwa katika baraza hilo mwaka 2002. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1956
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanasiasa wa Uhindi
Bruce French

**Bruce French** (4 Julai 1945 – 7 Februari 2025) alikuwa mwigizaji wa Kimarekani ambaye aliigiza kwa zaidi ya miaka 30.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1945
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Bernard Joseph Topel

**Bernard Joseph Topel** (31 Machi 1903 – 22 Oktoba 1986) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki nchini Marekani. 

Alihudumu kama Askofu wa Dayosisi ya Spokane, Washington, kutoka 1955 hadi 1978.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1903
Jamii:Waliofariki 1986
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Marekani
Thomas Joseph Toolen

**Thomas Joseph Toolen** (28 Februari 1886 – 4 Desemba 1976) alikuwa mchungaji wa Kanisa Katoliki nchini Marekani. 

Alihudumu kama Askofu wa Mobile kutoka 1927 hadi 1969, na alipewa cheo binafsi cha Askofu Mkuu mnamo 1954.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1886
Jamii:Waliofariki 1976
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Marekani
Gustavo Testa

**Gustavo Testa** (28 Julai 1886 – 28 Februari 1969) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki kutoka Italia, ambaye alifanyika kardinali mwaka 1959. 

Alitumia muda wake mwingi katika huduma za Kuria ya Roma. Alijiunga na huduma ya diplomasia ya Vatikani mwaka 1920 na alishika nafasi mbalimbali kama balozi wa Papa (papal nuncio) kutoka mwaka 1934 hadi 1959. Aliongoza Idara ya Makanisa ya Mashariki (Congregation for the Oriental Churches) kuanzia mwaka 1962 hadi 1968.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1886
Jamii:Waliofariki 1969
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:makardinali
Joseph Tawil

**Joseph Elias Tawil** (25 Desemba 1913 – 17 Februari 1999) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki la Kimelkiti kutoka Syria. 

Alikuwa Eparch wa Newton katika Kanisa la Kimelkiti kutoka mwaka 1970 hadi 1989. Anakumbukwa kwa ushiriki wake katika Mtaguso wa pili wa Vatikani, kukuza Kanisa la Melkite nchini Marekani, na kuandika barua ya kichungaji ya mwaka 1970 iitwayo *The Courage to Be Ourselves* ambayo ilielezea jukumu la pekee la Makanisa Katoliki ya Mashariki.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1913
Jamii:Waliofariki 1999
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:watu wa Syria
Jamii:Watu wa Marekani
Eloy Tato Losada

**Eloy Tato Losada** (6 Septemba 1923 – 18 Januari 2022) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki aliyezaliwa Hispania na kutumikia kama askofu wa Magangué, Kolombia, kuanzia mwaka 1969 hadi 1994. 

Alishiriki katika Mtaguso wa pili wa Vatikani na alijulikana kwa mchango wake katika kuendeleza kanisa na jumuiya ya waumini katika Kolombia.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1923
Jamii:Waliofariki 2022
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:watu wa Hispania
Arturo Tabera Araoz

**Arturo Tabera Araoz** CMF (29 Oktoba 1903 – 13 Juni 1975) alikuwa kardinali wa Kanisa Katoliki kutoka Hispania ambaye alihudumu kama Mkuu wa Idara Takatifu ya Mashirika ya Kitawa na Taasisi za Kidunia.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1903
Jamii:Waliofariki 1975
Jamii:Waklareti
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Hispania
Jamii:Makardinali
John Cooney

**John Henry Cooney** (2 Aprili 1996 – Februari 2025), anayejulikana kitaaluma kama "The Kid," alikuwa bondia kutoka Ireland.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1996
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Mabondia
Jamii:Watu wa Ireland
Boubacar Biro Diallo

**Boubacar Biro Diallo** (1 Januari 1922 – 8 Februari 2025) alikuwa mwanasiasa kutoka Guinea na mwanachama wa Chama cha Umoja na Maendeleo (PUP).

 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1922
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanasiasa wa Guinea
Warren Pitt

**Warren Pitt AM** (14 Machi 1948 – 7 Februari 2025) alikuwa mwanasiasa wa Australia. Alikuwa mwanachama wa chama cha Labour katika Bunge la Kutunga Sheria la Queensland kutoka 1989 hadi 1995 na tena kutoka 1998 hadi 2009.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1948
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanasiasa wa Australia
Paddy Cullen

**Patrick Cullen** (18 Oktoba 1944 – 6 Februari 2025) alikuwa kocha na mchezaji wa *Gaelic football* kutoka Ireland. Kazi yake katika ligi na mashindano kwenye kiwango cha juu akiwa na timu ya kaunti ya Dublin ilidumu kwa miaka kumi na tatu, kuanzia 1966 hadi 1979. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1944
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wachezaji mpira wa Ireland
Jamii:Makocha
Pierre-Marie Théas

**Pierre-Marie Théas** (14 Septemba 1894 – 3 Aprili 1977) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Ufaransa, akiwa Askofu wa Montauban na baadaye Askofu wa Tarbes na Lourdes. 

Alikuwa mshiriki muhimu katika upinzani wa Katoliki dhidi ya Ukoloni wa Kijerumani nchini Ufaransa, na alitambuliwa kama "Mwenye Haki kati ya Mataifa" na Yad Vashem kwa juhudi zake za kuwalinda Wayahudi dhidi ya Mauaji ya Kimbari ya Kijerumani.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1894
Jamii:Waliofariki 1977
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Ufaransa