open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Chris Marshall

**Chris Marshall**  (pia anajulikana kama **Chris Marsh** na **Izes**, jina la kweli: **Adrian Marshall**) ni mwimbaji wa reggae na dancehall, mtayarishaji na mwandishi wa nyimbo kutoka Jamaika. 

Anajulikana zaidi kwa kuandika pamoja nyimbo ya *Temperature* ya Sean Paul ambayo ilikua wimbo wa nambari moja kwenye *Billboard Hot 100* mwaka 2006 na pia kuonekana kwenye albamu ya Anitta ya *Kisses* kwenye wimbo - Tu Y Yo.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Jamaika
Jamii:Waliozaliwa 1982
Christopher Martin

thumb|Christopher Martin akitumbuiza kwenye Reggae Geel mwaka 2022.

**Christopher Oteng Martin** (alizaliwa tarehe 14 Februari mwaka 1987), ni mwimbaji na mwandishi wa nyimbo wa reggae na dancehall kutoka Jamaika. Martin alishinda shindano la *Rising Stars* la Digicel mwaka 2005. Anajulikana zaidi kwa nyimbo kama *Cheaters Prayer*, ''I'm a Big Deal*, *Let Her Go*, *Is It Love* na *Dreams of Brighter Days''.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Jamaika
Jamii:Waliozaliwa 1987
Jah Mason

**Andre Johnson** (anajulikana zaidi kwa jina lake la jukwaani **Jah Mason**, pia kama **Fire Mason**; amezaliwa 29 Desemba 1970) ni mwimbaji wa reggae kutoka Jamaika, ambaye amekuwa msanii wa kurekodi tangu mwaka 1991.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Jamaika
Jamii:Waliozaliwa 1970
Cedd

za Mt. Albano (kushoto) na Mt. Cedd.]]
**Cedd** (pia: **Cedda, Ceddus**; 620 hivi - 26 Oktoba 664) alikuwa mmonaki katika monasteri wa Lindisfarne huko Uingereza, hadi alipotumwa kuinjilisha Waanglia-Saksoni akafanywa na abati Finano wa Lindisfarne askofu wa London. 

Alijitahidi kufanya uchungaji kwa ukamilifu wa maisha kufuatana na mifano bora ya Mababu wa Kanisa.

Pamoja na mdogo wake Chad wa Mercia  anasifiwa kwa kuweka misingi ya Ukristo kati ya Wasaksoni wa Mashariki ambao wakati huo walikuwa na ufukara mkubwa..

Alishiriki Sinodi ya Whitby akipatanisha misimamo ya pande mbili zilizopingana.

Pia alianzisha monasteri mbalimbali.

Wote wawili wanaheshimiwa tangu kale kama watakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 26 Oktoba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Vyanzo
* Wikisource: Bede's History, Book 3  Easily searched for references to Cedd.
* Fordham Medieval Sourcebook: Bede's History, Book 3   Alternative translation.
* Historiam Ecclesiasticam Gentis Anglorum, Liber Tertius  **Latin Library** version of original Latin text.
* HISTORIAM ECCLESIASTICAM GENTIS ANGLORUM LIBRI III, IV  **Internet Archive** download of Latin text of Books 3 and 4 in PDF, TXT and other formats.
* 
* Powicke, F. Maurice and E. B. Fryde *Handbook of British Chronology* 2nd. ed. London:Royal Historical Society 1961

## Marejeo mengine
* Bassett, Steven, Ed. *The Origins of the Anglo-Saxon Kingdoms*. Leicester University Press, 1989. . Studies on state formation that provide important political background to the conversion.
* Fletcher, Richard. *The Conversion of Europe: From Paganism to Christianity 371-1386*. . HarperCollins, 1997. . Places the conversion of the Anglo-Saxons in the widest possible context, and places Cedd's family incidentally but tellingly within the author's overall interpretation.
* Mayr-Harting, Henry. *The Coming of Christianity to Anglo-Saxon England*. 1991. Pennsylvania State University Press. . Cedd and Chad are strongly featured in this widely recommended narrative account of the conversion, much revised since its first publication in 1972, and giving a clear picture of the political and cultural context.
* Cave, Diana . *St Cedd: Seventh-century Celtic saint*. The first biography of this priest. PublishNation, London 2015.  

## Viungo vya nje
Jamii:Wakolumbani

Jamii:watawa waanzilishi
Mavado

thumb|Mavado mwaka 2008
**David Constantine Brooks** (anajulikana zaidi kwa jina lake la jukwaani **Mavado**; amezaliwa 30 Novemba 1981) ni mwimbaji kutoka Jamaika. 

Mavado alisaini mkataba na *DJ Khaled* kwene lebo ya *We the Best Music Group*, alama ya wakati huo ya *Cash Money Records* na *Republic Records* mwaka 2011. Alitumbuiza kama mgeni kwenye kila albamu za studio za Khaled, kuanzia na *We the Best Forever* mwaka 2011 hadi alipoondoka kwenye lebo hiyo kabla ya kutolewa kwa albamu yake ya kumi na mbili, *Khaled Khaled* mwaka 2021. Wimbo wake wa mwaka 2013, *Give It All to Me* akishirikiana na *Nicki Minaj* ulitolewa kama matangazo kwa albamu yake ya kwanza kubwa ya studio, ambayo hadi sasa haijatolewa.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Jamaika
Jamii:Waliozaliwa 1981
Ky-Mani Marley

thumb|Marley mwaka 2014.
**Ky-Mani Marley** (alizaliwa 26 Februari 1976) ni mwanamuziki wa reggae kutoka Jamaika. 

Mnamo mwaka 2001, alipokea uteuzi wa Tuzo ya Grammy kwa albamu yake *Many More Roads*. Yeye ni mtoto pekee wa mwanamuziki wa reggae Bob Marley na Anita Belnavis, ambaye ni bingwa wa *table tennis* kutoka Jamaika.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Jamaika
Jamii:Waliozaliwa 1976
Sharon Marley

**Sharon Marley** (amezaliwa 23 Novemba 1964) ni mwimbaji, mchezaji wa dansi na mtunza maonyesho kutoka Jamaika. Yeye ni binti wa kibaiolojia wa Rita Marley na alikubaliwa na Bob Marley walipooana. Alikuwa katika kundi la *Ziggy Marley and the Melody Makers* pamoja na ndugu zake wa kike na wa kiume. Pamoja na kundi hilo, ameshinda tuzo tatu za Grammy. Binti yake *Donisha Prendergast* ni mtayarishaji filamu na mwanaharakati.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Jamaika
Jamii:Waliozaliwa 1964
Winston McAnuff

[thumb|McAnuff akiwa jukwaani katika Rudolstadt, [Ujerumani, Julai 2014.]]
**Winston Boyd McAnuff** (pia anajulikana kwa jina la jukwaani **Electric Dread**; amezaliwa 1957) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo wa reggae na Muziki wa dub kutoka Jamaika. 

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Jamaika
Jamii:Waliozaliwa 1957
Bruno Cherrier

**Bruno Cherrier** (alizaliwa 31 Agosti 1953) ni mwanariadha wa zamani nchini Ufaransa ambaye alishiriki katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto mwaka 1972.

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Ufaransa
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1953
Patrick Bourbeillon

**Patrick Bourbeillon** (24 Machi 1947 – 13 Julai 2015) alikuwa mwanariadha wa Ufaransa alizaliwa mji wa Angers.Alishiriki katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto mwaka 1972. 
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Ufaransa
Guy-Elphège Anouman

**Guy-Elphège Anouman** (alizaliwa 13 Juni 1994) ni mwanariadha nchini Ufaransa ambaye alibobea katika mbio za mita 100 na 200. Mwaka 2011, Amouman alikuwa bora katika mashindano ya vijana ulimwenguni katika mbio za ndani za mita 200.

Anouman alishiriki katika mbio za mita 200 katika Michezo ya Olimpiki ya Vijana huko Singapore mwaka 2010.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Ufaransa
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1994
René Tirard

**René Tirard** (20 Julai 1899 – 12 Agosti 1977) alikuwa mwanariadha wa Ufaransa ambaye alishiriki katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto mwaka 1920 katika mbio za mita 100, 200 na 4 × 100 na akashinda medali ya fedha katika mbio za kupokezana, alishindwa kufika fainali katika matukio yake binafsi.

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Ufaransa
Pascal Barré

thumbnail|right|200px|Pascal Barré
**Pascal Barré** (alizaliwa Houilles, Yvelines, 12 Aprili 1959) ni mwanariadha wa zamani nchini Ufaransa ambaye alishiriki zaidi katika mbio za mita 100/200.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Ufaransa
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1959
Roger Bambuck

thumbnail|right|200px|Roger Bambuck
**Roger Bambuck** (alizaliwa 22 Novemba 1945 huko Pointe-a-Pitre, Guadeloupe) ni mwanariadha wa zamani  nchini Ufaransa na mwanasiasa.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Ufaransa
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1945
Robert Schurrer

thumbnail|right|200px|Robert Schurrer
**Robert Schurrer** (24 Machi 1890 – 27 Novemba 1972) alikuwa mwanariadha wa Ufaransa ambaye alishiriki katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto mwaka 1912.
Alishinda medali ya fedha katika mbio za kupokezana za mita 4×400 na kushindwa kufika fainali ya mashindano ya mtu binafsi ya mita 100, 200 na 400.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Ufaransa
Suzanne Goldenberg

**Suzanne Goldenberg** ni mwandishi wa vitabu na mwandishi wa habari,  mzaliwa wa Kanada. kwa  sasa ameajiriwa na *The Guardian* kama mwandishi wao wa mazingira wa Marekani.

## Wasifu 
Goldenberg alizaliwa na kukulia nchini Kanada.  Alijiunga na *The Guardian* mwaka wa 1988, akizungumzia kuvunjika kwa Umoja wa Kisovieti, na baadaye kutumika kama Waandishi wa Habari wa *The Guardian* ' Asia ya Kusini na Mashariki ya Kati. Kama mwandishi wa Mashariki ya Kati, aliangazia intifadha ya Wapalestina mnamo 2000-2002, na mnamo 2003 alikuwa mmoja wa waandishi wa habari wachache wa magharibi walioko Baghdad wakiripoti uvamizi wa Marekani nchini Iraqi. Alikua mwandishi wa habari wa mazingira wa *The Guardian* ' Marekani mnamo 2009. Anaishi Washington, DC na familia yake.

## Utangazaji 
Goldenberg aliripoti juu ya migogoro mingi ya kijeshi  katika kazi yake, kama vile vita vya Chechnya, Georgia, na Nagorno Karabakh mapema miaka ya 1990, utekaji nyara wa Taliban wa Afghanistan mnamo 1996, na uvamizi wa 2003 wa Iraqi . Alishinda Tuzo ya Bayeux-Calvados ya waandishi wa habari wa vita  kutokana na habari zake nchini Iraq.  na akashinda Tuzo la James Cameron Memorial Trust baadaye mwaka huo.  Kama mwandishi wa habari za mazingira kutoka Marekani ' *The Guardian*, amepongezwa kwa kazi yake kuhusu mabadiliko ya hali ya hewa na masuala mengine ya mazingira. . 

## Marejeo
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1962
Jamii:Waandishi wa habari
Jamii:Waandishi wa Kanada
Francis Schewetta

**Francis Schewetta** (29 Agosti 1919 – 8 Oktoba 2007) alikuwa mwanariadha wa Ufaransa,alizaliwa Bréhat, Côtes-d'Armor. Alishiriki katika mbio za mita 400 za wanaume wakati wa taaluma yake.

Alishiriki Ufaransa katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto mwaka 1948 iliyofanyika London, Uingereza, ambapo alishinda medali ya fedha katika mbio za kupokezana za mita 4 x 400 za wanaume na wachezaji wenzake Jean Kerebel, Robert Chef d’Hotel na Jacques Lunis.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Ufaransa
Rudolf Klupsch

**Rudolf Klupsch** (26 Juni 1905 – 18 Mei 1992) alikuwa mwanariadha wa Ujerumani ambaye alishiriki katika mbio za mita 400 za wanaume katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto mwaka 1936.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Ujerumani
Jacques Lunis

**Jacques Lunis** (27 Mei 1923 – 2 Novemba 2008) alikuwa mwanariadha wa Ufaransa ambaye alishiriki katika mbio za mita 400.
Alishiriki Ufaransa katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto mwaka 1948 iliyofanyika London, Uingereza katika mbio za kupokezana za mita 4 x 400 ambapo alishinda medali ya fedha na wachezaji wenzake Jean Kerebel, Francis Schewetta na Robert Chef d'Hotel.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Ufaransa
Jörg Jüttner

**Jörg Jüttner** (alizaliwa 16 Septemba 1941) ni mwanariadha nchini Ujerumani ambaye alishiriki katika mbio za mita 400 za wanaume katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto mwaka 1964. 
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Ujerumani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1941
Johannes Floors

thumbnail|right|200px|Johannes Floors
**Johannes Floors** (alizaliwa 8 Februari 1995) ni mwanariadha mlemavu nchini Ujerumani. Mlemavu wa mguu wa chini wa pande mbili ambaye alishiriki katika hafla za mbio na uainishaji wa T43.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Ujerumani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1995
Vyama vya waandishi wa habari wa mazingira

Duniani kote, waandishi wa habari wanaoripoti kuhusu matatizo  na maswala ya mazingira kama vile ukataji wa miti, uchafuzi wa mazingira, na mabadiliko ya tabianchi wanaanzisha vyama vyao. Kikubwa zaidi kati ya hivi ni ***Society of Environmental Journalists***  kilichopo  nchini Marekani, kiliundwa mwaka 1990 na kina zaidi ya wanachama 1400.  Tangu wakati huo, waandishi wa habari wameunda mitandao mipya barani Afrika, Asia, na maeneo mengine. Shughuli zinazofanywa na vikundi hivi ni pamoja na programu za mafunzo, ushauri kwa waandishi wa habari, na utetezi ili kuongeza umuhimu wa masuala ya mazingira kwenye vyombo vya habari.  Barani Afrika na Asia, mitandao hii pia huchukua hatua za kukusanya fedha kusaidia uandishi bora wa masuala ya mazingira. . James Fahn, mkurugenzi wa Mtandao wa Uandishi wa Habari Duniani, anabainisha hata hivyo kwamba wafadhili kwa ujumla wanaonekana kutokuwa tayari kuunga mkono vyama hivi vya wanahabari kuliko wanavyofanya vikundi vya utetezi wa mazingira. 

Mitandao ya waandishi wa habari wa mazingira wanaweza kufanya kazi kwa njia ambazo zisingewezekana kwa waandishi binafsi. Mtandao wa Waandishi wa Habari za Mazingira wa Ufilipino, kwa mfano, umeunda huduma ya habari inayotegemea SMS ambayo inaunganisha ripoti za kimataifa kuhusu masuala ya mazingira na matukio ya maafa kwa hadhira ya kitaifa. Mradi ulijumuisha uundaji wa tovuti mpya na mafunzo yaliyofanywa na waandishi wa habari wa ndani na watazamaji wao. 

## Marejeo
Jamii:ekolojia
Emily Atkin

**Emily Atkin** ni mwandishi wa habari za mazingira anayejulikana sana kwa kuanzisha jarida la kila siku kuhusu mabadiliko ya tabianchi linaloitwa HEATED.     Pia alizindua podikasti yenye jina hilo hilo ili kuchunguza masuala ya kijamii yanayogusia mabadiliko ya tabianchi, hasa yaliyoangaziwa na janga la COVID-19. 

Hapo awali, Emily Atkin alikuwa mwandishi wa habari wa The New Republic na ThinkProgress   Yeye ni mchangiaji wa  insha iliyoitwa *All We Can Save*, iliyohaririwa na Ayana Elizabeth Johnson na Katharine K. Wilkinson,  na mwandishi wa safu katika MSNBC. 

Atkin alilelewa huko New York, na kusoma katika  Chuo Kikuu cha Jimbo la New York huko New Paltz kozi ya uandishi wa habari. 

## Marejeo
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waandishi wa habari
Jamii:watu wa Marekani
Tomáš Špidlík

**Tomáš Josef Špidlík**, S.J. (17 Desemba 1919 – 16 Aprili 2010) alikuwa mchungaji wa Kanisa Katoliki kutoka Ucheki. 

Alikuwa padri wa shirika la Wajesuiti na mtaalamu wa theolojia. Papa Yohane Paulo II alimfanya kuwa kardinali mwaka 2003, lakini aliomba asipewe uaskofu.

## Wasifu 
Špidlík alizaliwa mwaka 1919 huko Boskovice, wakati huo ikiwa sehemu ya Czechoslovakia, sasa Jamhuri ya Czech. Mnamo mwaka 1938, aliingia katika Idara ya Falsafa katika Chuo Kikuu cha Brno, kilichopo katika Jamhuri ya Czech ya sasa. Mwaka uliofuata, aliingia katika shirika la Wajesuiti (Jesuit novitiate), lakini masomo yake yalikatizwa mara kwa mara kutokana na Vita vya Pili vya Dunia. Hata hivyo, aliwekwa wakfu kuwa kasisi wa Shirika la Yesu (Society of Jesus) tarehe 22 Agosti 1949 huko Maastricht. Mwaka mmoja baadaye, huko Florence, alimaliza kipindi chake cha mafunzo kama Jesuiti.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1919
Jamii:Waliofariki 2010
Jamii:wajesuiti
Jamii:Makardinali
Jamii:Mapadri
Jamii:watu wa Ucheki
James Stafford

**James Francis Stafford** (alizaliwa 26 Julai 1932) ni Kardinali wa Kanisa Katoliki kutoka Marekani. Alihudumu kama msimamizi mkuu wa Idara ya Upatanisho wa Kitume kutoka mwaka 2003 hadi 2009.

Kabla ya kushika wadhifa huo, Stafford aliwahi kuhudumu kama raisi wa Baraza la Kipapa la Walei (1996–2003), askofu mkuu wa Jimbo Kuu la Denver (1986–1996), askofu wa Jimbo la Memphis (1982–1986), na askofu msaidizi wa Jimbo Kuu la Baltimore (1976–1982). Alipewa hadhi ya kadinali na Papa John Paul II mwaka 1998.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1932
Jamii:Watu wa Marekani
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Makardinali
Angelo Sodano

**Angelo Raffaele Sodano** (23 Novemba 1927 – 27 Mei 2022) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki la Italia na aliteuliwa kuwa Kardinali tangu mwaka 1991. Alihudumu kama Mkuu wa Baraza la Makadinali kutoka 2005 hadi 2019 na Katibu wa Nchi wa Vatikani kuanzia 1991 hadi 2006. Sodano alikuwa mtu wa kwanza tangu mwaka 1828 kushikilia nyadhifa hizo mbili kwa wakati mmoja.

Tarehe 22 Juni 2006, Papa Benedikto XVI alikubali ombi la Sodano la kujiuzulu kama Katibu wa Nchi, hatua iliyokuwa rasmi tarehe 15 Septemba 2006. Alifanya kazi katika diplomasia ya Vatikani tangu mwaka 1959, ikiwemo miaka kumi kama mwakilishi wa Papa nchini Chile kati ya 1978 na 1988.

Tarehe 21 Desemba 2019, iliripotiwa kwamba Sodano alikuwa akificha makasisi waliokuwa na tabia za unyanyasaji wa kijinsia katika shirika la Legion of Christ. Siku hiyohiyo, Papa Fransisko alikubali kujiuzulu kwake kama Mkuu wa Baraza la Makadinali.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1927
Jamii:Waliofariki 2022
Jamii:maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:Makardinali
Vincentas Sladkevičius

**Vincentas Sladkevičius**, M.I.C. (20 Agosti 1920 – 28 Mei 2000) alikuwa Kardinali wa Kanisa Katoliki kutoka Lithuania. Alihudumu kama Askofu Mkuu wa Kaunas kuanzia mwaka 1989 hadi 1996, na aliteuliwa kuwa Kardinali mwaka 1988.

## Wasifu 
Vincentas Sladkevičius alizaliwa huko Žasliai, Kaišiadorys, kwa wazazi Mykolas Sladkevičius na mkewe Uršule Kavaliauskaite. Alikuwa mtoto wa mwisho kati ya watoto watano, ndugu zake wakiwa ni Ona, Emilija, Jonas na Marija. Baada ya kusomea katika Seminari ya Mapadrei ya Kaunas na Kitivo cha Theolojia cha Kaunas, Sladkevičius alipewa daraja ya upadre tarehe 25 Machi 1944. Alifanya kazi za kichungaji huko Kaišiadorys hadi mwaka 1959, akihudumu pia kama profesa na msimamizi wa masomo na nidhamu katika seminari ya Kaunas.

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1920
Jamii:Waliofariki 2000
Jamii:Watu wa Lituanya
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Makardinali
Adrianus Johannes Simonis

**Adrianus Johannes Simonis** (26 Novemba 1931 – 2 Septemba 2020) alikuwa kardinali wa Kanisa Katoliki kutoka Uholanzi. Alihudumu kama Askofu Mkuu wa Utrecht kuanzia mwaka 1983 hadi 2007, na aliteuliwa kuwa kardinali mwaka 1985.

## Wasifu 
Simonis alizaliwa huko Lisse, South Holland, akiwa wa pili kati ya watoto kumi na mmoja. Alisoma katika Seminari ya Hageveld kuanzia 1945 hadi 1951, na baadaye katika Seminari Kuu ya Warmond kutoka 1951 hadi 1957. Alipadrishwa na Askofu Martien Jansen tarehe 15 Juni 1957, na kisha akafanya kazi za kichungaji katika Dayosisi ya Rotterdam hadi 1959, akihudumu kama paroko msaidizi katika parokia ya Mtakatifu Victor huko Waddinxveen na baadaye katika parokia ya Mashahidi Watakatifu wa Gorinchem huko Rotterdam.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1931
Jamii:Waliofariki 2020
Jamii:Watu wa Uholanzi
Jamii:Makardinali
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Achille Silvestrini

**Achille Silvestrini** (25 Oktoba 1923 – 29 Agosti 2019) alikuwa kardinali wa Kanisa Katoliki kutoka Italia. Alihudumu katika idara ya diplomasia ya Vatikani, akiwa Roma au nje ya nchi, kuanzia mwaka 1953 hadi 1990, na baadaye kama Mkuu wa Kongregationi ya Makanisa ya Mashariki kuanzia 1991 hadi 2000.

## Maisha ya mapema na kuteuliwa 
Achille Silvestrini alizaliwa Brisighella, Italia, na alisoma Roma. Alipitishwa kuwa kuhani tarehe 13 Julai 1946 katika kanisa kuu la Faenza na Giuseppe Battaglia, Askofu wa Faenza. Alipata digrii ya uzamivu katika Chuo Kikuu cha Bologna mwaka 1948 na digrii katika sheria za kanuni na sheria za kiraia katika Chuo Kikuu cha Lateran la Kipapa.

Alianza masomo yake katika Chuo cha Kiyago cha Kipapa mwaka 1952 na kujiunga na huduma ya kidiplomasia ya Vatican, katika sehemu ya Masuala ya Kanisa ya Dharura, Ofisi ya Serikali, mwaka 1953. Alikuwa mwenye dhamana ya ofisi za kidiplomasia za Vatican nchini Vietnam, Uchina, Indonesia, na Asia ya Kusini-Mashariki. Mwaka 1955, alifanya kazi katika sehemu ya Masuala ya Kanisa ya Dharura, iliyokuwa ikiongozwa na Domenico Tardini.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1923
Jamii:Waliofariki 2019
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:Makardinali
Paul Shan Kuo-hsi

**Paul Shan Kuo-hsi**, S.J.. (3 Desemba 1924 – 22 Agosti 2012) alikuwa kardinali wa Kanisa Katoliki. Wakati tofauti, alikuwa askofu wa Hualien na Kaohsiung, Taiwan, na pia alikuwa mwenyekiti wa Chuo Kikuu cha Fu Jen Katoliki.

## Wasifu 
Kuo-hsi alizaliwa katika Puyang, jimbo la Zhili (sasa Puyang, jimbo la Henan) nchini China. Alijiunga na Shirika la Yesu tarehe 11 Septemba 1946, akatoa viapo vya kidini tarehe 12 Septemba 1948, na viapo vya mwisho tarehe 2 Februari 1963. Alitolewa kuwa kuhani tarehe 18 Machi 1955, huko Baguio, Ufilipino. 

Alisoma katika Seminari ya Kanda ya Mtakatifu Yusufu, Chiughsien, na baadaye katika Chuo cha Berchmans, Manila, ambapo alipata leseni katika falsafa. Aliendelea na masomo katika Chuo cha Bellarmine, Baguio, Ufilipino, na kupata leseni katika theolojia. Pia alihudhuria Chuo cha Xavier, ambapo alipata diploma katika sayansi ya elimu, na hatimaye alisoma katika Chuo Kikuu cha Pontifical Gregorian huko Roma, ambapo alipata udaktari katika theolojia. Mbali na Kichina, lugha yake ya kwanza, pia alizungumza Kilatini, Kiingereza, Kifaransa, Kitaliano, Kihispania na Kireno.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1924
Jamii:Waliofariki 2012
Jamii:Watu wa Uchina
Jamii:Makardinali
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Crescenzio Sepe

**Crescenzio Sepe** (alizaliwa 2 Juni 1943) ni mchungaji wa Kanisa Katoliki kutoka Italia ambaye alihudumu kama Askofu Mkuu wa Napoli kuanzia mwaka 2006 hadi 2020. Alifanya kazi katika Kuria ya Kirumi kama Mkuu wa Kongregesheni ya Uinjilishaji wa Mataifa kuanzia mwaka 2001 hadi 2006. Alipandishwa cheo kuwa kardinali mwaka 2001. Kabla ya hayo, alitumia miaka 25 katika nyadhifa muhimu katika Kuria ya Kirumi.

## Wasifu 
Alizaliwa Carinaro, katika wilaya ya Caserta. Alikwenda katika Seminari ya Aversa, alisoma falsafa katika Seminari ya Kanda ya Salerno na teolojia huko Roma. Aliteuliwa kuwa kuhani wa Jimbo la Aversa tarehe 12 Machi 1967. Alipata digrii katika teolojia na sheria za Kanisa kutoka Chuo Kikuu cha Kipapa cha Laterano na katika falsafa kutoka Chuo Kikuu cha Roma La Sapienza. Alifundisha teolojia katika Chuo Kikuu cha Laterano na Chuo Kikuu cha Urbaniana. Ili kujiandaa kwa kazi katika huduma ya kidiplomasia ya Vatikani, aliingia katika Chuo cha Kichungaji cha Kipapa mwaka 1969.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1943
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:Makardinali
Sergio Sebastiani

**Sergio Sebastiani** (11 Aprili 1931 – 16 Januari 2024) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki wa Italia ambaye aliongoza Prefectures ya Masuala ya Kiuchumi ya Vatikani kutoka mwaka 1997 hadi 2008. Aliteuliwa kuwa kardinali mwaka 2001. Kuanzia mwaka 1960 hadi 1994, alifanya kazi katika huduma ya kidiplomasia ya Vatikani, akawa askofu msaidizi na Balozi wa Papa mwaka 1976 na kuongoza ofisi zinazowakilisha Vatikani nchini Madagaska, Mauritius, na Uturuki.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1931
Jamii:Waliofariki 2024
Jamii:Makardinali
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Angelo Scola

**Angelo Scola** (7 Novemba 1941) ni kardinali wa Kanisa Katoliki, mwanafalsafa na mtaalamu wa nadharia ya dini kutoka Italia. Alikuwa Askofu Mkuu wa Milano kuanzia mwaka 2011 hadi 2017. Kabla ya hapo, alihudumu kama Patriarki wa Venezia kutoka mwaka 2002 hadi 2011. Amekuwa kardinali tangu mwaka 2003 na kama askofu tangu mwaka 1991.

## Wasifu 
Angelo Scola alizaliwa Malgrate, Milano, kwa Carlo Scola, dereva wa malori, na Regina Colombo. Alikuwa mtoto mdogo kati ya wanaume wawili; kaka yake, Pietro, alifariki mwaka 1983. Alisoma sekondari katika Manzoni Lyceum huko Lecco, ambapo alishiriki katika harakati ya vijana ya Gioventù Studentesca (Vijana Wanafunzi).

Alisoma falsafa katika Chuo Kikuu cha Kikatoliki cha Moyo Mtakatifu kuanzia mwaka 1964 hadi 1967, akipata uzamivu wake kwa tafiti kuhusu falsafa ya Kikristo chini ya usimamizi wa Gustavo Bontadini, mkuu wa Emanuele Severino. Wakati huo, alihudumu kama makamu wa rais na baadaye Rais wa tawi la jimbo kuu la Milano la Federazione Universitaria Cattolica Italiana, mrengo wa wanafunzi wa chama cha Aksyo Katoliki.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1941
Jamii:Watu walio hai
Jamii:maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:Makardinali
Idahams

**Hart Idawarifagha Ishmael** (anajulikana pia kama **Idahams**, amezaliwa 19 Mei) ni mwimbaji, mtunzi wa nyimbo na mtayarishaji wa muziki wa Nigeria.Alipata mkataba wa muziki na Grafton Entertainment mnamo mwaka 2016  na alijiunga na Universal Music Nigeria mnamo mwaka 2019.

Idahams alipata umaarufu wake wa kwanza mnamo mwaka 2018 kupitia wimbo "God Can Bless Anybody" wa Mr 2Kay ambao aliandika na pia kushiriki. Wimbo huo uliongoza chati za iTunes chini ya wiki moja tu baada ya kutolewa.

## Diskografia 
### EPs 
* *Amayanabo* (2019)
* *Man On Fire* (2021)
* *Man On Fire (Deluxe)* (2021)
* *Truth, Love & Confessions (TLC)*

### Singles 
* *"Anything for you" (2016)*
* *"Toast" (2017)*
* *"Heal the Land" (2018)*
* *"No One Else" (2018)*
* *"Amayanabo" (2019)*
* *"Billion Dollar" (2019)*
* *"Shima" (2020)*
* *"Enter my eye" (2020)*
* *"Shima (remix) featuring Peruzzi and Seyi Shay" (2020)*
* *"Man on Fire (remix) featuring Falz" (2021)*
* *"God Bless Africa" (2023)*

## *Marejeo*
Jamii:Wanamuziki wa Nigeria
Ifé

**Ifechukwu Mercy Michael** (anajulikana pia kama Ifé; alizaliwa 29 Novemba 1997) ni mwimbaji-mtunzi na mwimbaji wa Nigeria. Anajulikana kwa mitindo ya muziki ya Afro-Soul, Afrobeats na Alte. Alitoa wimbo wake wa kwanza *"Nwa"* mnamo mwaka 2018 na akapata umaarufu zaidi baada ya kutoa wimbo *"Ozo"* akiwa amemshirikisha Ụmụ Obiligbo mnamo mwaka 2019.

## Kazi ya Muziki 
Mnamo tarehe 3 Oktoba 2018, Ifé alitoa wimbo wake wa kwanza "Nwa". Mwaka huo huo, aliendelea na nyimbo nyingine mbili "Egwu" na "Nwa Remix". Mnamo Novemba 2019, alizindua EP yake ya kwanza "DarkLight". Kabla ya kutolewa kwa EP ya DarkLight, alitoa nyimbo tatu "Nwayo", "Ifunanya" na "Ozo".

Ifé alitoa albamu yake ya kwanza mnamo 2021 iliyoitwa "*Sunset and Paragraphs*", ambayo ilimpa umaarufu. Albamu hiyo ilikuwa na nyimbo 13 ikiwemo "Ife Melu", wimbo wa heshima kwa waliopoteza maisha yao wakati wa vita vya Biafra. Mwaka mmoja kabla ya kutolewa kwa albamu hiyo, alifanya tamasha la Mondial Music for Women huko Abidjan, na baadaye kwenye *Tamasha la Historia ya Weusi 2021* jijini Lagos, Nigeria. Mwaka mmoja baadaye, mnamo Novemba 2022, alitoa wimbo mwingine "Paradise (All Over Me)".

Mnamo 2023, alishirikishwa kwenye albamu ya Gen Uru "Worthy Album", ikiwemo nyimbo kama "Oshimiri" akiwa na Rudeboy na "Uru Dia" akiwa na Acetune, Ifex G.

## Marejeo
Jamii:Wanamuziki wa Nigeria
Jose Tomas Sanchez

**José Tomás Sánchez** (17 Machi 1920 – 9 Machi 2012) alikuwa mchungaji wa Kanisa Katoliki kutoka Ufilipino ambaye alihudumu kama mkuu wa Idara ya Makleri (Congregation for the Clergy) kutoka 1991 hadi 1996. Kabla ya hapo, alishikilia nafasi kadhaa kama askofu wa majimbo mbalimbali nchini Ufilipino, na nafasi yake ya mwisho ilikuwa Askofu Mkuu wa Nueva Segovia kuanzia 1982 hadi 1986.

Alipata upadrisho tarehe 12 Mei, 1946, na akateuliwa kuwa Askofu Msaidizi wa Nueva Cáceres na kuwekwa wakfu tarehe 12 Mei, 1968. Alipandishwa hadhi na kuwa kardinali tarehe 28 Juni, 1991, na Papa John Paul II.

## Maisha ya awali na elimu 
José Tomás Sánchez alizaliwa katika mji wa Pandan kwenye kisiwa na jimbo la Catanduanes, Ufilipino. Alikuwa mtoto wa nane kati ya kumi waliozaliwa na Patricio Sánchez na Paz Tomás, ambaye inasemekana alikuwa na asili ya Kihispania.

Alisoma katika Seminari ya Holy Rosary (wakati huo ikiitwa Seminario del Santísimo Rosario) huko Naga City. Baadaye alipata shahada ya uzamivu (udaktari) katika teolojia katika Chuo Kikuu cha Santo Tomás huko Manila.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1920
Jamii:Waliofariki 2012
Jamii:Watu wa Ufilipino
Jamii:Makardinali
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Ice Prince

**Panshak Henry Zamani** (anajulikana zaidi kama Ice Prince Zamani au Ice Prince, alizaliwa tarehe 30 Oktoba 1986) ni rapa , mwimbaji na mtunzi wa nyimbo wa Nigeria. Alipata umaarufu baada ya kuachia wimbo wake "Oleku", ambao umekuwa moja ya nyimbo zilizofanyiwa remix nyingi zaidi nchini Nigeria. Alishinda Hennessy Artistry Club Tour mwaka 2009. Albamu yake ya kwanza ya studio "Everybody Loves Ice Prince" ilitolewa mwaka 2011, ikiwa na nyimbo maarufu kama "Oleku", "Superstar", na "Juju". Mwaka 2013, Ice Prince alitoa albamu yake ya pili ya studio, "Fire of Zamani", ambayo ilijumuisha nyimbo kama "Aboki", "More", "Gimme Dat", na "I Swear". Mnamo Julai 1, 2015, alitangazwa kuwa makamu wa rais wa Chocolate City na alishikilia nafasi hiyo hadi alipoondoka kwenye lebo hiyo mwaka 2016.  Amefanya kazi na marapa mashuhuri barani Afrika kama Navio wa Uganda, Khaligraph Jones wa Kenya, AKA wa Afrika Kusini, na Sarkodie wa Ghana miongoni mwa wengine.   

## Diskografia 
**Albamu za studio**
* *Everybody Loves Ice Prince* (2011)
* *Fire of Zamani* (2013)
* *Jos to the World* (2016)

**EPs**
* *Trash Can* (2015)
* *C.O.L.D* (2018)

**Albamu za mchanganyiko**
* *The Indestructible Choc Boi Nation* (2015)

## Marejeo
Jamii:Wanamuziki wa Nigeria

Jamii:Waigbo
I. K. Dairo

**Isaiah Kehinde Dairo** (1930 - 7 Februari 1996) alikuwa mwanamuziki wa Jùjú kutoka Nigeria.

## Maisha ya awali 
I.K. Dairo alizaliwa katika mji wa Offa, ulioko katika Jimbo la sasa la Kwara; familia yake awali ilitoka Ijebu-Jesa kabla ya kuhamia Offa. Alisoma katika shule ya msingi ya Christian Missionary huko Offa, hata hivyo, aliacha masomo yake kutokana na hali duni ya kifedha ya familia yake kwa wakati huo. Aliondoka Offa na kusafiri kwenda Ijebu-Jesa ambako alichagua kufanya kazi kama kinyozi. Katika safari yake, alibeba ngoma iliyotengenezwa na baba yake alipokuwa na umri wa miaka saba. Kufikia wakati alipokuwa anaishi Ijebu-Jesa, tayari alikuwa shabiki mkubwa wa upigaji ngoma. Wakati hakuwa na kazi, alitumia muda wake kusikiliza waanzilishi wa mapema wa muziki wa jùjú katika eneo hilo na kujaribu kupiga ngoma..

Shauku ya Dairo katika muziki wa **jùjú** iliongezeka kadri muda ulivyopita. Mnamo mwaka 1942, alijiunga na bendi iliyoongozwa na Taiwo Igese, lakini baada ya miaka michache, bendi hiyo ilivunjika. Mnamo mwaka 1948, alihamia mjini Ede, katika jimbo la sasa la Osun State, ambako alianza kufanya kazi kama mfanyabiashara wa nguo kwa kutembea. Wakati huo pia alipiga muziki na kikundi cha wenyeji kama shughuli ya pembeni. Siku moja, wakati bosi wake alikuwa safarini, I.K. Dairo aliamua kuungana na marafiki zake kupiga muziki katika sherehe ya kienyeji, bila kujua kuwa bosi wake angerudi siku hiyo hiyo. Bosi wake alikasirishwa na kitendo hicho, na matokeo yake Dairo alifutwa kazi.
### Orodha ya sehemu ya kazi za I.K. Dairo na Blue Spots 
**CD**

* *Ashiko*, 1994, Xenophile Music
* *Definitive Dairo*, Xenophile Music
* *I Remember*, *Music of the World*
* *Juju Master*, Original Music

**Rekodi za Vinyl / Records**

* *Salome*, 1992
* *Ise Ori Ranmi Ni Mo Nse*
* *I Remember My Darling*
* *Erora Feso Jaiye*
* ''Se B'Oluwa Lo Npese*
* *Umoja wa Watu wa Yoruba* (Yoruba Solidarity)
* *Mo ti yege*
* *Ashiko'' Vols 1 & 2, mapema 1970s

## Marejeo
Jamii:Wanamuziki wa Nigeria
Humblesmith

**Ekenedirichukwu Ijemba** (anajulikana zaidi kwa jina la kisanii la Humblesmith, amezaliwa 14 Mei 1991) ni msanii wa kurekodi muziki wa Afropop kutoka Nigeria ambaye alitambulika baada ya kuachia wimbo wake uitwao "Osinachi" mwaka 2015 ambao baadaye ulishinda katika tuzo za burudani 2016.

## Maisha ya awali 
Asili yake ni kutoka Uruala, mji ulio katika Hali ya Serikali ya Mitaa ya Ideato North ya Imo State, kusini-mashariki mwa Nigeria. Ekene Ijemba alizaliwa Mei 14, 1991, katika familia ya Kikatoliki huko Abakaliki, Ebonyi State, Nigeria.

Wakati akiwa shule ya sekondari, alianza kucheza dansi na alikuwa sehemu ya kikundi kilichoitwa American Boys kabla hajahama Jimbo la Ebonyi kwenda Jiji la Asaba, mji mkuu wa Delta State, Kusini-Mashariki mwa Nigeria ili kuendeleza taaluma yake ya muziki.

## Marejeo
Jamii:Wanamuziki wa Nigeria

Jamii:Waigbo
Juan Sandoval Íñiguez

**Juan Sandoval Íñiguez** (alizaliwa 28 Machi 1933) ni mchungaji wa Kanisa Katoliki kutoka Meksiko ambaye alihudumu kama Askofu Mkuu wa Guadalajara kuanzia 1994 hadi 2011. Alipewa wadhifa wa kardinali na Papa Yohane Paulo II mnamo 1994.

Sandoval Íñiguez alihusika katika masuala mbalimbali ya kijamii na kiroho wakati wa utawala wake, akizingatia haki za binadamu, masuala ya kisiasa, na utetezi wa maadili ya Kikatoliki nchini Mexico. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1933
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Meksiko
Jamii:Makardinali
Harrysong

**Harrison Tare Okiri** (anajulikana zaidi kwa jina la kisanii Harrysong) ni mwimbaji, mtunzi wa nyimbo na mpiga ala wa Nigeria ambaye alipata umaarufu baada ya wimbo wake wa heshima kwa Nelson Mandela kushinda tuzo ya "Most Downloaded Callertune Award" katika gazeti la The Headies 2013.

## Maisha ya Kibinafsi 
Mnamo 22 Juni 2017, Harrysong alifungua mapacha pamoja na Alexer Perez Gopa waliyopewa majina (mvulana; Perez & msichana; Tare). Mnamo 4 Februari 2021, alithibitisha uchumba wake na Alexer Perez Gopa kupitia ukurasa wake wa Instagram, na waliofunga ndoa mnamo 27 Machi 2021, mjini Warri.

## Marejeo
Jamii:Wanamuziki wa Nigeria
Helen Parker-Jayne Isibor

**Helen Epega** (aliyezaliwa Isibor), anayejulikana pia kama **The Venus Bushfires** (alizaliwa 1981), ni mwimbaji wa opera, mwandishi wa nyimbo, mchangiaji wa muziki, na msanii wa taswira na maonyesho kutoka nchini Nigeria na Uingereza/Nigeria. Ameandika na kuunda opera ya kwanza duniani katika Kiingereza cha Pidgin. Akivutiwa baada ya kuona opera ya Wagner *Parsifal*, opera yake ya *Song Queen: A Pidgin Opera* ilionyeshwa huko London mnamo Julai 2015.

## Maisha Binafsi 
Mnamo Mei 2015, Isibor alioa na mwenyekiti wa EMC3, Baba Epega.

## Marejeo
Jamii:Wanamuziki wa Nigeria
Jamii:wanamuziki wa Uingereza
Franz Happernagel

**Franz Happernagel** (alizaliwa 25 Desemba 1929) ni mwanariadha nchini Ujerumani ambaye alishiriki katika mbio za kupokezana za mita 4 × 100 za wanaume katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto mwaka 1952.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Ujerumani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1929
GoodGirl LA

**Euphamiarunyi Ekunah** (anajulikana zaidi kama GoodGirl LA) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo kutoka Nigeria.

## Maisha ya awali na elimu 
Ekunah alizaliwa mjini Ajegunle. Alisoma katika University of Calabar, lakini aliacha masomo yake kuzingatia kazi yake ya muziki. Awali alitumbuiza kwa jina la "Laden", ambalo baadaye likapunguzwa kuwa "LA", na hatimaye kuwa "GoodGirl LA".

## Marejeo
Jamii:Wanamuziki wa Nigeria
Justina Lee Brown

**Justina Ogunlolu** (anajulikana kitaaluma kama Justina Lee Brown, amezaliwa 23 Julai 1984) ni mwimbaji wa Afro, funk, soul, blues, rock na jazz, mtunzi wa nyimbo, mtunzi na mburudishaji wa Nigeria.

## Maisha ya awali 
Justina Lee Brown alizaliwa mitaani mwa Ajegunle, Lagos, Nigeria kwa baba Muyoruba na mama Mzigbo. Mama yake alimbeba Justina akiwa na umri mdogo wa miaka 17, na waliishi pamoja mitaani mwa Lagos ambapo mama yake aliuza maji ya mfuko sokoni. Alianza maisha magumu na kugundua muziki kama matokeo ya kukosa shughuli za kujiburudisha. Alihudhuria Shule ya Msingi ya Unity iliyoko Ajegunle, Lagos, Nigeria. Akikua, alichochewa sana na wanamuziki kama Anita Baker, James Brown, Lucky Dube na Miriam Makeba.

## Marejeo
Jamii:Wanamuziki wa Nigeria
John Okafor

**John Ikechukwu Okafor** (maarufu kama **Mr. Ibu**, 17 Oktoba 1961 – 2 Machi 2024) alikuwa mwigizaji nguli na mchekeshaji kutoka Nigeria.Alionekana katika filamu zaidi ya 200 za Nollywood ikiwa ni pamoja na zile za mfululizo wa *Mr. Ibu*.

## Maisha ya awali na elimu 
Okafor alizaliwa mnamo 17 Oktoba 1961. Alitoka Umunekwu katika Mkoa wa Mashariki wa zamani wa Nigeria (sasa katika Nkanu West L.G.A., Enugu State). Baada ya shule ya msingi na kifo cha baba yake mnamo mwaka 1974, Okafor alihamia Sapele kuishi na kaka yake. Huko Sapele, alifanya kazi ndogo ndogo ili aweze kujiandikisha shuleni na kusaidia familia yake. Baadaye alifanya kazi kama mpamba nywele, akaingia kwenye upigaji picha na pia kufanya kazi katika kampuni inayotengeneza makontena. Baada ya shule ya sekondari, alikubaliwa kwenye Chuo cha Elimu, Yola, lakini aliondoka kutokana na changamoto za kifedha. Baadaye aliendelea na masomo katika Institute of Management and Technology (IMT), Enugu. Alifanya kazi kama mpamba nywele, akaingia kwenye upigaji picha na pia kufanya kazi katika kampuni inayotengeneza makontena.

## Marejeo
Jamii:Waigizaji filamu wa Nigeria
Johnny Drille

**John Ighodaro** (anajulikana pia kama **Johnny Drille**, amezaliwa 5 Julai, 1990) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo kutoka Nigeria.

## Maisha ya Mapema na Elimu 
Johnny Drille alizaliwa na kukulia katika Edo State, Nigeria. Baba yake ni mkuu wa shule na kiongozi wa dini. Ana ndugu wanne.

Alianza kuimba katika kanisa la baba yake akiwa na umri mdogo. Alisoma katika Chuo Kikuu cha Benin, Benin City, ambapo alisoma Masuala ya Kiingereza na Fasihi.

## Marejeo
Jamii:Wanamuziki wa Nigeria
Amando wa Strasbourg

**Amando wa Strasbourg** (290 hivi - 355 hivi) alikuwa askofu wa kwanza wa Strasbourg (leo nchini Ufaransa).

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 26 Oktoba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Vyanzo
* Médard Barth, « Zum Kult der heiligen Bischöfe Amandus von Strassburg, Maastricht und Worms im deutschen Sprachraum », Freiburger Diözesanarchiv,‎ 1971, p. 5-64.
* Édouard de Moreau, Saint-Amand, apôtre de la Belgique et du Nord de la France, Louvain, 1927.
* Francis Rapp, « AMAND », dans Fédération des Sociétés d’Histoire et d’Archéologie d’Alsace, Nouveau dictionnaire de biographie alsacienne, vol. 1, 1982, p. 34

Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Aptoni

[thumb|Mt. Aptoni upande wa mbele wa [Kanisa (jengo)|kanisa la Mt. Cybard.]]
'''''' (alifariki Angouleme, Ufaransa wa leo, 566 hivi) alikuwa askofu wa tano wa mji huo kuanzia mwaka 541 hivi .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 26 Oktoba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* De S. Aptonio episcopo et confessore Engolismensi, in Acta Sanctorum Octobris, vol. XI, Parigi-Roma 1870, pp. 885-888
* Louis Duchesne, Fastes épiscopaux de l'ancienne Gaule, vol. II, Paris 1910, pp. 64-69 e 135-137
* Gérard Mathon, Aptonio, vescovo di Angoulême, santo, in «Bibliotheca Sanctorum», vol. II, col. 324

Jamii:Waliofariki 566
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Sigibaldi

**Sigibaldi** (pia: **Sigibald, Sigebaud**; karne ya 7 - 741) alikuwa askofu wa thelathini na nne wa Metz (leo nchini Ufaransa) kuanzia mwaka 716.

Alianzisha monasteri mbalimbali .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 26 Oktoba

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* *Le Diocèse de Metz*, sous la direction de Henri Tribout de Morembert, Letouzey & Ané, Paris, 1970.

## Viungo vya nje
* Sigebaud sur Saarländische Biografien 

Jamii:watawa waanzilishi
Joeboy

thumb|Joeboy
**Joseph Akinwale** (anajulikana pia kama Joeboy, alizaliwa 21 Mei 1997) ni mwanamfalme, mwimbaji na mtunzi wa nyimbo wa Nigeria, akitia saini na Warner Music Africa kwa ushirikiano na lebo yake ya rekodi ya Young Legend. Awali alisainiwa  na Mr Eazi chini ya emPawa Africa, ambako aligunduliwa mwaka 2017 kupitia programu ya ukuzaji vipaji ya emPawa Africa. Mitindo yake ya muziki ni Afro-pop na R&B.

## Maisha ya Awali na Kazi 
Joeboy alianza taaluma yake ya muziki mwaka 2017 kupitia kava lililoenea mtandaoni la wimbo wa Ed Sheeran "Shape of You". Kava hilo liliashiria mabadiliko yake kutoka urap kwenda kuimba, uamuzi aliouhamasishwa na rafiki yake. Lilivutia msanii na mjasiriamali wa Nigeria Mr Eazi, ambaye alimgundua Joeboy kupitia Instagram na kumwalika kujiunga na mpango wa emPawa Africa, programu iliyoundwa kusaidia wasanii wachanga wa Kiafrika kwa kuwapatia rasilimali za kukuza taaluma zao.

## Marejeo
Jamii:Wanamuziki wa Nigeria
Wita wa Buraburg

**Wita wa Buraburg** (pia: **Hwita, Witta, Wizo, Vito, Wittanus, Wintanus, Albinus, Albuin**; Wessex, Uingereza, 700 hivi - Hersfeld, Ujerumani, 747 hivi) alikuwa mmonaki Mbenedikto aliyehamia Ulaya bara kama mmisionari kwa kumfuata Bonifas mfiadini. 

Hatimaye akawa askofu wa kwanza na wa mwisho wa Buraburg tangu mwaka 741 hadi kifo chake . 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 26 Oktoba 

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi 
## Marejeo
* Karl Heldmann: Witta. In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 43, Duncker & Humblot, Leipzig 1898, S. 585 f.
* Burkard Krug: WITTA. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL). Band 13, Bautz, Herzberg 1998, ISBN 3-88309-072-7, Sp. 1427.

## Viungo vya nje
*Albinus

Jamii:waliozaliwa 700
Jamii:Waliofariki 747
Jamii:Wamonaki
Jamii:Wabenedikto
Jamii:wamisionari
Joe El

**Joel Amadi** (anajulikana kama **Joe El**, alizaliwa 23 Machi) ni mwimbaji wa Afrobeat, mtunzi wa nyimbo, na mwigizaji wa Nigeria, aliyesainiwa na Kennis Music. Mnamo mwaka 2006, alishiriki katika shindano la kuimba la Star Quest lililofanyika Jos na baadaye katika tamasha la kila mwaka la Kennis Music Easter Fiesta.

## Familia na Elimu 
Joel Amadi alizaliwa katika familia ya Amadi Didam huko Sokoto, Sokoto State. Hata hivyo, alikulia Kano State. Baba yake alitoka Zikpak, Kafanchan, Southern Kaduna State, na mama yake kutoka Otukpa, Benue State.

Baada ya elimu ya msingi katika Shule ya Msingi na Chekechea ya Ramat, alihudhuria Shule ya Sekondari ya Army Day, Bukavo Barracks, Kano State, ambapo baada ya kuhitimu aliamua kuendelea na masomo katika Kaduna State College of Education, Kafanchan (ambayo imeunganishwa na University of Jos), na kuhitimu mwaka 2005 akiwa na diploma ya Uhasibu na Ukaguzi. Akizungumza na *The Guardian*, alitoa wito kwa serikali kuu na ya jimbo kulaani mauaji yanayoendelea kutesa kusini mwa jimbo lake.

## Marejeo
Jamii:Wanamuziki wa Nigeria
Beano wa Mortlach

**Beano wa Mortlach** (pia: **Beóán, Beoanus, Beanus, Beyn**; karne ya 10 - karne ya 11) alikuwa askofu wa kwanza wa Mortlach huko Uskoti .

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu, akichanganywa pengine na mkaapweke Beano wa Ireland.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 26 Oktoba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Innes, Cosmo, *Registrum episcopatus Aberdonensis : ecclesie Cathedralis Aberdonensis regesta que extant in unum collecta*, 2 Vols, (Spalding and Maitland Clubs, 1845), Vol. II
* Lawrie, Sir Archibald, *Early Scottish Charters Prior to A.D. 1153*, (Glasgow, 1905)
* MacQueen, John, MacQueen, Winifred & Watt, D.E.R. (eds.), *Scottichronicon by Walter Bower in Latin and English*, Vol. 2, (Aberdeen, 1989)
* Skene, William Forbes, *Celtic Scotland: A History of Ancient Alban*, 2nd ed., (Edinburgh, 1887), vol. ii
* Watson, W.J., *The Celtic Place-Names of Scotland*, (Edinburgh, 1926) reprinted, with an Introduction, full Watson bibliography and corrigenda by Simon Taylor (Edinburgh, 2004)

## Marejeo mengine
* 

Jamii:Waliozaliwa karne ya 10
Jamii:Waliofariki karne ya 11
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Uskoti
Hospitali ya Jakaya Kikwete

**Taasisi ya Moyo ya Jakaya Kikwete (JKCI)** ni hospitali ya kitaifa ya umma iliyobobea katika utoaji wa huduma za matibabu ya moyo, mafunzo, na utafiti, iliyopo jijini Dar es Salaam, Tanzania. Taasisi ya Moyo ya Jakaya Kikwete ilianzishwa mwezi Oktoba 2015 kupitia Waraka wa Uanzishwaji wa Taasisi ya Moyo ya Jakaya Kikwete, 2015.   Taasisi hii ipo ndani ya Hospitali ya Taifa ya Muhimbili katika kata ya Upanga Magharibi, wilaya ya Ilala. Inahudumia wagonjwa wa watoto na watu wazima waliopewa rufaa ya kwenda kwenye hospitali iyo kutoka maeneo mbalimbali nchini. Huduma zinazotolewa ni pamoja na uchunguzi wa kitaalamu, upigaji picha za mwili, pamoja na taratibu za tiba ya moyo kupitia njia za upasuaji wa kifua na moyo.
Kuna mipango ya kupanua hospitali hii katika eneo la Hospitali ya Taifa ya Muhimbili huko Mloganzila, nje kidogo ya jiji. Eneo hili jipya litakuwa na uwezo mkubwa zaidi kuliko lililopo sasa. 

## Marejeo
Jamii:Hospitali za Tanzania
Jamii:Dar es Salaam
Namasi wa Clermont

[thumb|Mt. Namasi katika [dirisha la kioo cha rangi.]]
**Namasi wa Clermont** (pia: **Namace, Namatius**; alifariki nchini Ufaransa, 462) alikuwa askofu wa Clermont-Ferrand kuanzia mwaka 446, baada ya kutengana na mke wake .

Alijenga kanisa kuu la jimbo, ambalo Gregori wa Tours alilieleza kinaganaga.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 27 Oktoba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*Nominis, Saint Namace
* Christian Settipani – *Ruricius Ier évêque de Limoges et ses relations familiales* http://francia.digitale-sammlungen.de/Blatt_bsb00016294,00205.html

Jamii:Waliofariki 462
Odrani

wa kikanisa chake, Iona.]]
**Odrani** (pia: **Oran, Odran, Odhrán, Otteranus**; County Meath, karne ya 6 - Iona, 563 hivi) alikuwa mmonaki wa Ireland, mmoja kati ya wanafunzi wa kwanza wa Kolumba katika kisiwa cha Iona, Uskoti .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waanglikana kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 27 Oktoba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
*Farmer, David Hugh (1987). *The Oxford Dictionary of Saints*. Oxford University Press, Oxford. New York. 2nd Edition. 
*M. MacLeod Banks, *A Hebridean Version of Colum Cille and St. Oran*, in "Folklore" 42 (1931), pp.&nbsp;55–60.

Jamii:waliozaliwa karne ya 6
Jamii:waliofariki 563

Jamii:watakatifu wa Ireland
Liubomyr Huzar

yake.]]
**Liubomyr Huzar, M.S.U.** (26 Februari 1933 – 31 Mei 2017) alikuwa Askofu mkuu kabisa wa Kanisa Katoliki la Kigiriki la Ukraina, wa kwanza kuchaguliwa nchini Ukraini huru. Alikuwa pia kardinali wa Kanisa Katoliki. Alihamisha kiti cha Lviv kwenda Kyiv mwaka 2005. Mnamo Februari 2011, alistaafu kutokana na matatizo ya kiafya.

## Wasifu 
Alizaliwa katika jiji la Lwów (sasa Lviv, Ukraine), katika familia ya Yaroslav Huzar na Rostyslava Demchuk (Demczuk). Luka Demchuk (Demczuk), ambaye alikuwa kuhani wa Parokia ya Ufufuo katika kijiji cha Kal'ne kuanzia mwaka 1909 hadi 1929, alikuwa babu wa mama wa Kardinali Liubomyr Huzar. 

Huzar alihama na wazazi wake mwaka 1944 wakati wa Vita vya Pili vya Dunia kutokana na kuwasili kwa Jeshi la Kisovyeti. Hapo mwanzo, familia ya Huzar waliishi kwa muda mfupi huko Salzburg, Austria, kisha wakahamia Marekani mwaka 1949.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1933
Jamii:Waliofariki 2017
Jamii:Watu wa Ukraine
Jamii:wamonaki
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Makardinali
Manfred Poerschke

**Manfred Poerschke** (pia huandikwa *Pörschke* , alizaliwa 26 Februari 1934) ni mwanariadha nchini Ujerumani ambaye alishiriki katika mbio za kupokezana za mita 4 × 400 za wanaume katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto mwaka 1956. 
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Ujerumani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1934
Cissy Houston

thumb| Cissy Houston mnamo 1996
**Emily Drinkard** (anajulikana kama *Cissy Houston*, Septemba 30, 1933 - Oktoba 7, 2024) alikuwa mwimbaji wa nyimbo za Injili kutoka Marekani. 

Houston alikuwa mmoja wa waanzilishi wa kundi la muziki wa R&B linaloitwa The Sweet Inspirations, na alitoa sauti zake kwa nyimbo za wasanii maarufu kama Roy Hamilton, Dionne Warwick, Elvis Presley, Aretha Franklin, na Chaka Khan. Houston alianza kazi yake ya muziki mwaka 1970, na alishinda Tuzo mbili za Grammy katika kitengo cha Albamu Bora ya Jadi ya Injili.

Houston alikuwa mama wa mwimbaji na mwigizaji Whitney Houston, shangazi wa waimbaji Dionne Warwick na Dee Dee Warwick, na binamu wa mwimbaji wa opera Leontyne Price . Houston pia alikuwa bibi wa mtoto pekee wa Whitney Houston, Bobbi Kristina Brown .

## Maisha 
Alizaliwa Emily Drinkard mnamo Septemba 30, 1933, huko Newark, New Jersey,    kwa Nitcholas "Nitch" Drinkard (1895-1952) na Delia Mae Drinkard (née McCaskill) (1901-1941), yeye alikuwa mtoto wa nane na wa mwisho; ndugu zake wakubwa walikuwa William (1918–2003), Handsome (1925–1986), Nicky (1929–1992), na Larry (1931–2012); na dada Lee (1920–2005), Marie (1922–2007), na Anne (1927–2003).  

## Marejeo
Jamii:Washindi wa Tuzo za Grammy
Jamii:Waliofariki 2024
Jamii:Waliozaliwa 1933
Jamii:Waimbaji wa Marekani