open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Wilaya ya Mwanga

*Kwa matumizi mengine ya jina hili tazama **hapa***

[thumb|250px|Mahali pa Mwanga (kijani kilichokolea) katika [mkoa wa Kilimanjaro.]] 
**Wilaya ya Mwanga** ni wilaya mojawapo ya Mkoa wa Kilimanjaro nchini Tanzania. 

Katika sensa ya mwaka 2012, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 131,442. Katika ile ya mwaka 2022 walihesabiwa 148,763 .

## Marejeo
## Viungo vya nje
*Taarifa juu ya "Declining coffee economy and low population growth in Mwanga district, Tanzania" 

M
Wilaya ya Same

250px|thumb|Wilaya ya Sama ndani ya Mkoa wa Kilimanjaro
[thumb|250px|Mahali pa Same (kijani kilichokolea) katika [mkoa wa Kilimanjaro.]] 
**Wilaya ya Same** ni wilaya mojawapo kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Kilimanjaro nchini Tanzania. 

Katika sensa ya mwaka 2012, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 269,807. Katika ile ya mwaka 2022 walihesabiwa 300,303 .

Wilaya hii imepakana upande wa kazkazini na Wilaya ya Mwanga na nchi jirani ya Kenya, upande wa kusini na Mkoa wa Tanga na upande wa magharibi na Mkoa wa Manyara. Makao makuu yapo Same Mjini. 

Upande wa kusini wa Milima ya Pare upo ndani ya wilaya pamoja na sehemu ya Hifadhi ya Mkomazi.

Njia ya reli ya Usambara inapita wilayani.

## Marejeo
## Viungo vya Nje
* Same Profile, Kilimanjaro Region website 

S
Wilaya ya Kilosa

Kwa maana nyingine za jina angalia hapa Kilosa

[thumb|250px|Mahali pa wilaya ya Kilosa (kijani cheusi) katika [mkoa wa Morogoro (kabla haijamegwa).]] 
**Wilaya ya Kilosa** ni wilaya mojawapo ya Mkoa wa Morogoro, Tanzania, yenye Postikodi namba 674. 

Katika sensa ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 489,513 . Katika ile ya mwaka 2022 walihesabiwa 617,032 (baada ya kumegwa ili kuanzisha wilaya ya Gairo).

## Marejeo
## Viungo vya nje
*Tovuti ya Halmashauri ya Wilaya ya Kilosa  

K
Morogoro Vijijini

[thumb|250px|Mahali pa Morogoro Vijijini (kijani cheusi) katika [mkoa wa Morogoro (kijani) na Tanzania kwa jumla kabla ya kumegwa ili kuanzisha wilaya ya Mvomero.]] 
**Wilaya ya Morogoro** ni wilaya mojawapo ya Mkoa wa Morogoro nchini Tanzania yenye Postikodi namba 67200. 

Katika sensa ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 263,920 . Katika ile ya mwaka 2022 walihesabiwa 387,736 .

Makabila ya wilaya hii ni Waluguru, Wabati, Wakutu, Wandengereko na mengine kutoka mikoa mbalimbali ya Tanzania, kama vile Waha, Wasukuma na Wanyaturu. 

Morogoro vijijini kuna vijiji vingi vikiwemo Matombo, Mvuha na Kisaki ambavyo vina maliasili nyingi, ikiwemo misitu na madini.

Ni wilaya yenye utajiri mkubwa wa hali ya hewa inayoruhusu mazao yote kustawi: kwa mfano, yale ya joto hustawi maeneo ya bondeni, na ya baridi sehemu za milimani. 

Ni chanzo cha mito inayonywesha mikoa ya Dar-es-Salaam na Pwani. Lakini asilimia kubwa ya wakulima hulima bila faida: hubeba mizigo kwenda sokoni kwa umbali mrefu zaidi ya kilometa 25.

Miradi ya umeme inaendelea kushughulikia Morogoro vijijini tofauti na miaka ya nyuma ambapo umeme ulikuwa eneo la Ngerengere jeshini pekee.

Mbali na miradi ya umeme kupitia mpango wa REA, barabara zimeanza kuwekewa lami kwenye maeneo korofi, hivyo kufanya makao makuu ya wilaya kuweza kufikika kwa urahisi kipindi chote cha mwaka. 

Shule zina upungufu mkubwa wa walimu, baadhi ya shule huwa vigumu kuzifikia kutokana na miinuko mikali, hivyo kufanya ukaguzi kutokuwepo kabisa au kufanyika mara chache na kupelekea changamoto nyingi kwenye sekta ya elimu ikiwemo walimu kutopenda kufanya kazi kwenye maeneo yasiyofikika kwa urahisi.

## Marejeo
M
Wilaya ya Ulanga

Kwa matumizi tofauti ya jina hili tazama Ulanga (madini)

[thumb|250px|Mahali pa wilaya ya Ulanga katika [mkoa wa Morogoro kabla ya kumegwa ili kuanzisha Wilaya ya Malinyi.]] 
**Wilaya ya Ulanga** ni wilaya mojawapo ya Mkoa wa Morogoro, Tanzania, yenye Postikodi namba 676. 

Katika sensa ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 194,209 walioongezeka kuwa 265,203 wakati wa sensa ya mwaka 2012. Katika ile ya mwaka 2022, baada ya wilaya kumegwa, walihesabiwa 232,895 .

Makao makuu ya wilaya yapo Mahenge Mjini. 

## Marejeo
U
Anna Margareth Abdallah

**Anna Margareth Abdallah** (alizaliwa 26 Julai 1940) ni mwanasiasa wa Chama cha Mapinduzi na aliwahi kuwa mbunge wa viti maalumu kwa kipindi cha mwaka 2010 hadi mwaka 2015.

## Maisha 
Anna Margareth Abdallah alipata shahada yake ya kwanza ya mambo ya sosholojia  katika chuo kikuu cha Missouri *(University of Missouri)* kilichopo huko Columbia nchini Marekani mnamo mwaka 1963. 

Mwaka 1967 alipata diploma yake ihusuyo Uchumi wa nyumbani (kiing.Home Economics) kutoka Chuo kikuu cha London kilichopo Uingereza.

Abdallah ni mwanachama wa chama tawala CCM. Aliwahi kuwa mbunge kwa mara yake ya kwanza mnamo mwaka 1975, ambapo kwa wakati huo kulikuwa na wabunge wanawake watano tu katika bunge zima la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania. A qualified nurse,

Abdallah pia aliwahi kuwa Waziri wa Afya kwa kipindi cha 2000-2005

Nyadhifa nyingine za serikali alizowahi kuzifanyia kazi ni pamoja na Waziri wa Kazi (1995-200), Waziri wa maendeleo ya kilimo na mifugo (1991) na waziri wa serikali za mitaa, maendeleo ya jamii na masoko shirikishi. 

Pia Abdallah alikuwa ndiye mwanamke wa kwanza kuwa mwenyekiti wa kamati ya ulinzi na usalama..Aliwahi pia kuwa mwenyekiti wa umoja wa wanawake watanzania kutoka mwaka 1994-2008. 

Mnamo mwaka 1991, alisaidia kuhamasisha mtandao wa watu watengeneza amani (Creators of Peace (CoP)) katika mkutano uliofanyikia Hotel ya Caux (conference centre in Caux) nchini Uswisi.Mtandao huo ulikuwa ni mkubwa ulimwenguni kote wenye uliowataka watu kila mmoja kuwa na kaulimbiu ya kutengeneza amani popote tulipo,mioyoni mwetu,nyumbani mwetu,mahali tufanyiapo kazi na katika jamii’’.Tangu hapo mtandao wa CoP umekua ukienea katika mataifa mbalimbali duniani hasa katika bara la Afrika ambapo nchi za (Afrika Kusini, Burundi, Kenya, Rwanda, Uganda, Sudani Kusini, Sudan, Cameroon, Nigeria, Tanzania n.k) ni miongoni mwa nchi zinazo  unga mkono na kuendeleza mtandao huo.

## Marejeo
Mohamed Rished Abdallah

**Mohamed Rished Abdallah** (amezaliwa 28 Machi 1952) ni Mbunge katika Bunge la Tanzania tangu 1995.

## Chanzo
* Tovuti ya Bunge la Tanzania

Jamii:Waliozaliwa 1952
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Maida Hamad Abdallah

**Maida Hamad Abdallah** (amezaliwa 17 Januari 1975) ni mbunge katika Bunge la Tanzania tangu 2005. Alirudishwa mwaka 2010, 2015 na 2020 kama mbunge wa viti maalum kupitia Chama cha Mapinduzi (CCM).

## Tanbihi
## Chanzo
* Tovuti ya Bunge la Tanzania

Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Wanasiasa wanawake Tanzania
Mohammed Abdi Abdulaziz

**Mohamed A. Abdulaziz** (amezaliwa tar. 17 Juni 1958) ni mbunge wa jimbo la Lindi Mjini katika bunge la kitaifa huko nchini Tanzania. Anatokea katika chama cha CCM.

## Tazama pia
* Wabunge wa Tanzania

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1958
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Watu walio hai
Bahati Ali Abeid

**Bahati Ali Abeid** (amezaliwa 22 Mei 1967) ni Mbunge katika Bunge la Tanzania. Aligombea kiti cha bunge kwa tiketi ya Chama cha Mapinduzi (CCM) Jimbo la Mahonda. Pia alikuwa sekretari wa Umoja wa Wanawake Tanzania kuanzia 2002-2003. 

## Tanbihi
## Chanzo
* Tovuti ya Bunge la Tanzania

Jamii:Waliozaliwa 1967
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Wanasiasa wanawake Tanzania
Juma Jamaldin Akukweti

**Juma Jamaldin Akukweti** (20 Septemba 1947 - 4 Januari 2007) alikuwa Waziri nchini Tanzania, Ofisi ya Waziri Mkuu, pia alikuwa Mbunge katika Bunge la Tanzania. 

## Kifo chake
Akukweti alifariki dunia kwa majeraha aliyopata kutokana na ajali ya ndege iliyotokea Mbeya, tarehe 16 Desemba mwaka 2006, na kufariki dunia tarehe 4 Januari ya mwaka 2007.

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1947
Jamii:Waliofariki 2007
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Kilombero

**Kilombero** inaweza kumaanisha

*Mto Kilombero nchini Tanzania
*Wilaya ya Kilombero katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania
*Kilombero (Unguja) - kata ya wilaya ya Kaskazini Unguja 'B'
Mvomero (wilaya)

[thumb|250px|Mahali pa Mvomero katika [Mkoa wa Morogoro.]] 
**Wilaya ya Mvomero** ni wilaya mojawapo ya Mkoa wa Morogoro,Tanzania yenye Postikodi namba 67300. 

Katika sensa ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 260,525  na idadi hiyo ikaongezeka hadi sensa ya 2012 kuwa wakazi 312,109. Katika ile ya mwaka 2022 walihesabiwa 421,471 .

## Marejeo
M
Ali Haji Ali

**Ali Haji Ali** ni Mbunge katika Bunge la Tanzania na mwanachama wa chama cha mapinduzi.

## Chanzo
* Tovuti ya Bunge la Tanzania

Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Fatma Othman Ali

}}
**Fatma Othman Ali** (alizaliwa 28 Septemba 1950) ni mwanasiasa wa Tanzania ambae amehudumu katika  bunge la Tanzania la 9. Ni mwanachama wa Chama Cha Mapinduzi yaani CCM .

## Marejeo
## Chanzo
* Tovuti ya Bunge la Tanzania

Jamii:Wikipedia Editathon 2018
Jamii:Waliozaliwa 1950

Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Wanasiasa wanawake Tanzania
Said Amour Arfi

**Said Amour Arfi** ni Mbunge katika Bunge la Tanzania.

## Chanzo
* Tovuti ya Bunge la Tanzania

Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Wilaya ya Ukerewe

[thumb|250px|Mahali pa visiwa vya Ukerewe (kijani kilichokoza) katika [mkoa wa Mwanza kabla ya kumegwa.]] 
**Wilaya ya Ukerewe** ni wilaya mojawapo kati ya 8 za Mkoa wa Mwanza. 

Eneo la wilaya hiyo liko kwenye visiwa vya ziwa Viktoria Nyanza, hasa visiwa viwili vikubwa vya Ukerewe na Ukara pamoja na visiwa vidogo kama vile Kweru, Goziba, Sizu, Irugwa, Kerebe na vingine vingi.

## Wakazi
Katika sensa ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 261,944  na katika ile ya mwaka 2022 walihesabiwa 387,815 .

Wilaya ya Ukerewe ina makabila makuu matatu ambayo ni Wakerewe, Wakara na Wajita. Kabila kuu zaidi ni la Wakerewe ambalo ndilo jina la kisiwa kikuu pia. Wakara wanapatikana nje kidogo ya kisiwa hicho katika kisiwa cha Ukara. Halafu kuna Wajita ambao asili yao ni mkoa wa Mara.                                  
## Watu maarufu
Ukerewe umewahi kutoa viongozi wakubwa serikalini kama Pius Msekwa, spika wa bunge mstaafu, Gertrude Mongella na wengine wengi.                                                              Pia uliwahi kutoa padri wa kwanza mzawa wa Kanisa Katoliki aliyeitwa padri Chipanda lakini pia ni eneo lililojengwa ghorofa la kwanza na mtu Mweusi.

## Usafiri
Usafiri ni wa aina kuu mbili: usafiri wa majini na wa ardhini ambao huwarahisishia wakazi wa eneo hili kufanya kazi na shughuli mbalimbali za maendeleo katika wilaya yao.                                               
## Uchumi
Ukerewe unasifika kwa kutoa matunda aina ya machungwa ambayo wananchi wake huyatumia kula na kama biashara ili kujiongezea kipato.                                                                       
## Marejeo
## Viungo vya nje
*Ramani ya Ukerewe na Ukara 
*Habari za Ukerewe

U
Ali Tarab Ali

**Ali Tarab Ali** (amezaliwa 20 Julai 1947) ni Mbunge wa jimbo la Konde katika Bunge la Tanzania tangu 2005 Anatokea katika chama cha CUF.

Alipata shahada ya udaktari katika mada ya biokemia kutoka chuo Kikuu cha Kharkov, Urusi, mwaka wa 1984.

## Tazama pia
* Wabunge wa Tanzania

## Marejeo
## Chanzo
* Tovuti ya Bunge la Tanzania

Jamii:Waliozaliwa 1947
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Sengerema

thumb|Maeneo baadhi ya sengerema Mjini mwanza
**Sengerema** ni mji mdogo na makao makuu ya wilaya ya Sengerema katika Mkoa wa Mwanza. 

Katika sensa ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa kata ya Sengerema ilihesabiwa kuwa 49,806 https://web.archive.org/web/20031228060459/http://www.tanzania.go.tz/census/census/districts/sengerema.htm.

Eneo la mji wa Sengerema limegawiwa kwa kata nne za Ibisabageni, Mwabaluhi (Mwambului), Nyampulukano na Nyatukala.
 
Hii kata ndogo imesheheni miundombinu tofauti ikiwemo hospitali ijulikanayo kama Mision hospital, shule zilizobobea kwa ajili ya kutoa elimu, pia Telecentre Wilayani Sengerema kwenye makutano ya barabara za Kamanga na Busisi.

S
Jamii:Wilaya ya Sengerema
Misungwi

thumb|Ramani ya misungwi
**Misungwi** ni kata ya Wilaya ya Misungwi katika Mkoa wa Mwanza, Tanzania. Msimbo wa posta ni 33512.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 45,959 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 30,728 waishio humo. 

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Misungwi
Jamii:kata za Mkoa wa Mwanza
Kwimba

thumb|Ramani mji wa Kwimba
**Wilaya ya Kwimba** ni wilaya moja ya Mkoa wa Mwanza. Katika sensa ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 316,180 https://web.archive.org/web/20031217232559/http://www.tanzania.go.tz/census/census/districts/kwimba.htm.

K
Abubakar Khamis Bakary

**Abubakar Khamis Bakary** (amezaliwa 2 Novemba 1951) ni Mbunge katika Bunge la Tanzania. 

## Tanbihi
## Chanzo
* Tovuti ya Bunge la Tanzania

Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Wilaya ya Bunda

thumb|250px|Mahali pa wilaya za Bunda (kijani cheusi) katika mkoa wa Mara. 
**Wilaya ya Bunda** ni wilaya mojawapo kati ya 9 za Mkoa wa Mara. 

Katika sensa ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 260,000  na katika ile ya mwaka 2022, baada ya kumegwa, walihesabiwa 243,822 .

Makao makuu ya wilaya yapo mjini Bunda. 

Misimbo ya posta wilayani ni 31501 hadi 31528.  

## Marejeo
B
Idd Mohamed Azzan

**Idd Mohamed Azzan** (amezaliwa tar. 8 Oktoba 1965) ni Mbunge wa jimbo la Kinondoni katika bunge la kitaifa huko nchini Tanzania. Anatokea katika chama cha CCM.

## Tazama pia
* Wabunge wa Tanzania

## Marejeo
## Viungo vya nje
* Tovuti ya Bunge la Tanzania

Jamii:Waliozaliwa 1965
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Watu walio hai
Batilda Salha Burian

**Batilda Salha Burian** (alizaliwa 19 Oktoba 1965) ) ni Mbunge katika Bunge la Tanzania. Aliingia 2005 kwa kiti cha wanawake kupitia chama cha CCM.

Alisoma  shahada ya uhasibu kwenye Chuo Kikuu cha Dar es Salaam akaajiriwa na Kanisa la Kiinjili la Kilutheri Tanzania kama naibu katibu mkuu. Kanisa lilimruhusu kuendelea na masomo yake huko Uingereza kwenye vyuo vikuu vya Sussex na London alipoongeza astashahada ya uhasibu na PhD.

Mnamo mwaka 1994-1997 aliajiriwa na Ofisi ya Rais akaendelea na shughuli mbalimbali serikalini.

Mwaka 2005 alipewa kiti cha wanawake bungeni akawa waziri msaidizi baadaye waziri. Tangu Februari 2008 amekuwa waziri wa mazingira katika ofisi ya Makamu wa Rais. Mnamo 2015-2016 alikuwa balozi wa Tanzania nchini Japan. 

## Tanbihi
## Viungo vya Nje
* Parliament of Tanzania  website
Felister Aloyce Bura

**Felister Aloyce Bura** (amezaliwa 9 Novemba 1959) ni Mbunge katika Bunge la Tanzania, viti maalum vya wanawake. Alichaguliwa mara ya kwanza mwaka 2005 akarudishwa mwaka 2010 na 2015.  

Alipata elimu yake ya msingi katika shule ya msingi Saye (1967 - 1973) na elimu ya sekondari katika shule ya sekondari Tarime (1974 - 1977). 

## Marejeo
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Bunge la Tanzania
Jamii:Wanasiasa wanawake Tanzania
Gosbert Begumisa Blandes

**Gosbert Begumisa Blandes** (amezaliwa 18 Februari, 1963) ni Mbunge katika Bunge la Tanzania.

## Chanzo
* Tovuti ya Bunge la Tanzania

Jamii:Waliozaliwa 1963
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Joel Nkaya Bendera

**Joel Nkaya Bendera** (* 30 Mei 1950 + 6 Desemba 2017) alikuwa mwanasiasa na Mbunge katika Bunge la Tanzania.

Bendera alikuwa kocha msaidizi wa timu ya taifa ya Tanzania Taifa Stars katika miaka ya 1980 .

Aliingia katika siasa kama mbunge wa Korogwe akawa Naibu Waziri wa Habari, Utamaduni na Michezo katika serikali ya Mizengo Pinda.  

Alihudumia kama Mkuu wa Mikoa ya Morogoro na Manyara. Mwezi wa Oktoba 2017 alistaafishwa na rais John Magufuli akaendelea kuwa mbunge wa Tanga hadi kifo chake.

## Marejeo
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Tarime

thumb|Tarime
**Tarime** ni mji mdogo na makao makuu ya wilaya ya Tarime katika Mkoa wa Mara. Katika sensa ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa kata ya Tarime ilihesabiwa kuwa 29,339 .

Mwaka 2012 kata ya Tarime Mjini iligawiwa kuwa kata za Bomani, Sabasaba na Nyamisangura. 

## Marejeo
Jamii:Mkoa wa Mara
Jamii:Wilaya ya Tarime
Wilaya ya Serengeti

[thumb|250px|Mahali pa Serengeti (kijani cheusi) katika [mkoa wa Mara.]] 
**Wilaya ya Serengeti** ni wilaya mojawapo kati ya 9 za Mkoa wa Mara yenye postikodi namba **31600**. 

Katika sensa ya mwaka 2012, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 249,420  na katika ile ya mwaka 2022 walihesabiwa 340,349 .

Sehemu kubwa ya wilaya ni eneo la hifadhi ya Serengeti iliyo mashuhuri kote duniani.

Makao makuu ya wilaya yapo Mugumu mjini.

## Marejeo
S
Serengeti

thumbnail|right|200px|Serengeti
**Serengeti** ni jina la:
*Wilaya ya Serengeti ndani ya Mkoa wa Mara,
*Hifadhi ya Serengeti.

Jamii:Tanzania
Jamii:Makala zinazotofautisha maana
Wilaya ya Musoma Vijijini

[thumb|250px|Mahali pa Musoma Vijijini (kijani cheusi) katika [mkoa wa Mara.]] 
**Wilaya ya Musoma** ni wilaya mojawapo kati ya 9 za Mkoa wa Mara yenye postikodi namba **31200**. 

Katika sensa ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 330,953  na katika ile ya mwaka 2022, baada ya kumegwa, walihesabiwa 266,655 .

## Marejeo
M
Musoma

**Musoma** ni jina la
*Mji wa Musoma ambao ni makao makuu ya Mkoa wa Mara,
*Wilaya ya Musoma Mjini,
*Wilaya ya Musoma Vijijini.

Jamii:Tanzania
Jamii:Makala zinazotofautisha maana
Bukombe

thumb|Ramani inayoonyesha eneo la Wilaya ya Bukombe ndani ya Mkoa wa Geita
**Bukombe** ni mji mdogo na makao makuu ya wilaya ya Bukombe katika Mkoa wa Geita (Tanzania).  

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 18,302 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,706 waishio humo.  Msimbo wa posta ni 30501. 

Uchumi wa Bukombe unategemea hasa uchimbaji wa madini.

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Bukombe
Jamii:kata za Mkoa wa Geita
Kahama

**Kahama** ni jina la:
* Kahama (mji)
* Wilaya ya Kahama ambayo imegawiwa katika:
** Wilaya ya Kahama Mjini
** Wilaya ya Kahama Vijijini
* Kahama Mjini, kata ya Wilaya ya Kahama Mjini
* Kahama (Ilemela), kata ya Wilaya ya Ilemela, Mkoa wa Mwanza
Kishapu

thumb|Ramani ya Wilaya za Shinyanga
**Kishapu** ni kata ya Wilaya ya Kishapu katika Mkoa wa Shinyanga, Tanzania. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 17,572 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 19,347 waishio humo.

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Shinyanga
Jamii:Wilaya ya Kishapu
Wilaya ya Singida

[thumb|250px|Mahali pa Singida Vijijini (kijani cheusi) katika [mkoa wa Singida.]] 
**Wilaya ya Singida** ni wilaya mojawapo kati ya 7 za Mkoa wa Singida (Tanzania) yenye msimbo wa posta **43200**. 

Katika sensa ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 401,850 . Katika sensa ya mwaka 2022 walihesabiwa 284,895 .

## Marejeo
S
Kirindo cha Warangi

**Kirindo** cha Warangi ni aina ya ghala ya nafaka. Kwa Kirangi huitwa "kɨome". Chombo hicho kilikuwa hutengenezwa na magome ya miti, na kilitumika hasa kuhifadhi nafaka na mazao mengineyo.

## Marejeo
*Yovin Maingu na Brunhilde Bossow, 2006 "Mazingira ya Warangi na Wajerumani wa Kale", Kutolewa na *Heimat- und Kulturverein Gellersen* (Shirika la Historia na Utamaduni za Vijiji vya Gellersen, Ujerumani)
Kipekecho cha Warangi

**Kipekecho** cha Warangi kilichongwa kutokana na mti. Kwa Kirangi huitwa "lʉfire". Hutumika kwa kupekechea uji, ugali, au maziwa yaliyoganda. Kipekecho cha asili kilikuwa na masikio matatu.

## Marejeo
*Yovin Maingu na Brunhilde Bossow, 2006 "Mazingira ya Warangi na Wajerumani wa Kale", Kutolewa na *Heimat- und Kulturverein Gellersen* (Shirika la Historia na Utamaduni za Vijiji vya Gellersen, Ujerumani)
John Zefania Chiligati

**John Zefania Chiligati** (amezaliwa 14 Oktoba 1950) ni Mbunge katika Bunge la Tanzania tangu mwaka wa 2000. Katika serikali ya Rais Jakaya Kikwete, Chiligati ni Waziri wa Ardhi. Mwaka wa 1986 alipata shahada ya pili katika somo la uendeshaji (*administration*) kutoka Chuo Kikuu cha Dar es Salaam.

## Chanzo
* Wasifu ya Chiligati ktk tovuti ya Bunge 
* Tovuti ya Bunge la Tanzania

Jamii:Waliozaliwa 1950
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Mathias Meinrad Chikawe

**Mathias Meinrad Malome Chikawe** (amezaliwa 30 Mei 1951) ni Mbunge wa jimbo la Nachingwea katika Bunge la Tanzania, awamu ya 2005 hadi 2010. Anatokea katika chama cha CCM. Katika serikali ya Rais Jakaya Kikwete, Chikawe alikuwa Waziri wa Sheria. Mwaka wa 1982 alipata shahada ya tatu katika somo la sheria ya kimataifa huko Uholanzi.

## Tazama pia
* Wabunge wa Tanzania

## Marejeo
## Viungo vya nje
* Wasifu ya Chikawe ktk tovuti ya Bunge 
* Tovuti ya Bunge la Tanzania

Jamii:Waliozaliwa 1951
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Wilaya ya Maswa

[thumb|250px|Mahali pa Maswa (kijani) katika [mkoa wa Shinyanga kabla ya mkoa huo kumegwa mnamo Machi 2012.]] 
**Wilaya ya Maswa** ni wilaya mojawapo kati ya 6 za Mkoa wa Simiyu. 

Eneo la wilaya ni kilomita za mraba 3,398 na kati yake km2 2,375 zinafaa kwa kilimo, nyingine ni misitu na milima. 

Katika sensa ya mwaka 2012, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 344,125.  Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 427,864 .

Misimbo ya posta katika wilaya hii inaanza kwa 393...

## Marejeo
## Viungo vya Nje
*Rice Production in the Maswa District, Tanzania and its Contribution to Poverty Alleviation, mwaka 2007, ISBN:9987-449 - 38 - 7  (pamoja na maelezo kuhusu wilaya) 
*Introduction of ox-drawn weeders in Maswa District, Shinyanga Region, Tanzania
*Blogu na picha za Buyibuyi na Iyogelo 

## Tanbihi
M
Wilaya ya Shinyanga

[thumb|250px|Mahali pa Shinyanga Vijijini (kijani) katika [mkoa wa Shinyanga.]] 
**Wilaya ya Shinyanga** ni wilaya mojawapo kati ya 6 za Mkoa wa Shinyanga yenye msimbo wa posta **37200**. 

Katika sensa ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 277,518  na katika ile ya mwaka 2022 walihesabiwa 468,611 .

## Marejeo
S
John Momose Cheyo

**John Momose Cheyo** ni Mbunge katika Bunge la Tanzania.
 
John Cheyo ni mojawapo wa viongozi wakongwe wa vyama vya upinzani Tanzania. Cheyo alipata umaarufu sana nchini Tanzania katika kinyanganyiro cha uchaguzi wa 1995 ambapo alisema kwa ufupi kwamba sera zake ni "kuwajaza watanzania mapesa". Hii ilikuwa ni sera inayokaribishwa sana kwa sababu wakati huo maisha yamekuwa ni magumu sana kwa watanzania wengi na nchi zingine za dunia ya tatu. Shida kubwa ni kwamba alishindwa kujieleza kuwa hayo mapesa angeyatoa wapi ilihali nchi inamadeni kama ilivyo nchi nyingi za dunia ya tatu

## Chanzo
* Tovuti ya Bunge la Tanzania

Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Gideon Asimulike Cheyo

**Gideon Asimulike Cheyo** (alizaliwa 24 Desemba 1939) ni Mbunge katika Bunge la Tanzania.

## Chanzo
* Tovuti ya Bunge la Tanzania

Jamii:Waliozaliwa 1939
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Tabora

**Tabora** ni jina la
*Mji wa Tabora ambao ni makao makuu ya
*Mkoa wa Tabora.

Jamii:Tanzania
Jamii:Makala zinazotofautisha maana
Igunga

thumb|Ramani ya Wilaya ya Igunga katika Mkoa wa Tabora, Tanzania.
**Igunga** ni kata iliyo makao makuu ya Wilaya ya Igunga katika Mkoa wa Tabora, Tanzania, yenye postikodi namba **45601**. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa 82,768 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 51,172 waishio humo.

Igunga ni kati ya maeneo ambako imani ya ushirikina inaleta matatizo ya mauaji ya kiholela ya watu wanaoshukiwa kuwa wachawi.

## Marejeo
## Viungo vya nje
*Taarifa juu ya ugomvi kutokana na hofu ya uchawi 

Jamii:kata za Mkoa wa Tabora
Jamii:Wilaya ya Igunga
Sikonge

thumb|Ramani ya Wilaya ya Sikonge katika Mkoa wa Tabora, Tanzania.
**Sikonge** ni kata iliyo makao makuu ya wilaya ya Sikonge katika Mkoa wa Tabora nchini Tanzania yenye postikodi namba **45300**.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa 21,298 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ya Sikonge ilikuwa na wakazi wapatao 17,140 waishio humo.

Sikonge kama mji umegawanyika katika sehemu kuu mbili, Misheni na Madukani. Upande wa Misheni ni sehemu walipojenga Wakristo wa Moravian kanisa lao na misheni yao yaani shule, hospitali na chuo cha uuguzi. Shule yao ya sekondari iko upande wa Madukani. Hamna mgawanyiko maalumu wa Wakristo na Waislamu.

Ila Madukani ni sehemu wanapokaa Waarabu wengi na maduka yao na hiyo imepelekea sehemu hiyo iitwe hivyo. Upande huo pia kuna mahakama, benki, kanisa la Wakatoliki na shule ya sekondari Mbirani. Hiyo ni shule ya siku nyingi sana na ilikuwa ikiitwa Middle School, hivyo wasomi wengi kutoka Sikonge utakuta walisoma hapa. Baadaye ilitaifishwa na kuwa shule ya msingi na si miaka mingi sana ilirudishwa kwa Wamoravian na wakaifanya kuwa shule ya sekondari. Serikali ilijenga shule nyingine mpya na shule hiyo ikachukua jina hilohilo na Mbirani, huku sekondari ikiitwa Sikonge Secondary School.

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Sikonge
Jamii:kata za Mkoa wa Tabora
Wilaya ya Kigoma

[thumb|Muonekano wa vijiji vya Kigoma ukiwa [Tanganyika (ziwa)|Ziwa Tanganyika.]]
**Wilaya ya Kigoma** ni wilaya mojawapo kati ya 8 za Mkoa wa Kigoma yenye msimbo wa posta **47200**. 

Katika sensa ya mwaka 2012, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 211,566 . Katika sensa ya mwaka 2022 wazazi walihesabiwa 222,792 .

## Marejeo
K
Kibondo (mji)

Kwa maana nyingine ya jina hili angalia Kibondo (maana)

thumb|300px|Chuo cha Uuguzi Kibondo
**Kibondo** ni mji mdogo na makao makuu ya wilaya ya Kibondo katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania. Mji uko kilomita 270 kaskazini kwa Kigoma, karibu na mpaka wa Burundi.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 10,268 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 39,300 waishio humo.   

Wenyeji wa Kibondo ni hasa Waha.

Mwaka 1993 wakati wa vita ya wenyewe kwa wenyewe nchini Burundi wakimbizi wengi walifika Kibondo na kambi tatu zilijengwa kando ya mji wa Kibondo. Kambi hizo zilikuwa na Warundi zaidi ya 25,000 waliokuwa zaidi ya robo ya wakimbizi wote kutoka Burundi nchini Tanzania. Kambi hizo ni Nduta, Kanembwa na Mtendeli. Zililongeza kasi ya biashara mjini lakini pia zilisababisha  matatizo mbalimbali, hasa ya kiusalama na ya kimazingira.

## Marejeo
## Viungo vya nje
*Forgotten Mandate by E. K. Lumley (habari za Kibondo mnamo 1927 - google book search

Jamii:Wilaya ya Kibondo
Jamii:kata za Mkoa wa Kigoma
Jamii:Miji ya Tanzania
Wilaya ya Mpanda

[thumb|250px|Mahali pa Mpanda katika [mkoa wa Rukwa kabla ya kuanzishwa mkoa mpya wa Katavi mwaka 2012.]] 
**Wilaya ya Mpanda** ilikuwa wilaya moja ya Mkoa wa Rukwa, Tanzania hadi mwaka 2012 yenye postikodi namba **50100**. Katika sensa ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 412,683 http://www.tanzania.go.tz/census/census/districts/mpanda.htm .

Mwaka 2012 wilaya ikahamishwa kwenda mkoa mpya wa Katavi. Mwaka uleule maeneo yake yaligawiwa kati ya wilaya ya Mpanda Vijijini na wilaya ya Mpanda Mjini.

## Marejeo
Jamii:Wilaya za kihistoria za Tanzania
Wilaya ya Nkasi

[thumb|250px|Mahali pa Nkasi katika [mkoa wa Rukwa.]] 
**Wilaya ya Nkasi** ni wilaya mojawapo kati ya 4 za Mkoa wa Rukwa yenye postikodi namba **55300**. 

Katika sensa ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 208,497 . Katika sensa ya mwaka 2022 walihesabiwa 425,420 .

Wilaya hiyo ilitajwa kwa jina la "Nkansi" katika taarifa ya sensa 2002.

## Marejeo
N
Wilaya ya Mbeya

[thumb|250px|Mahali pa Mbeya Vijijini (kijani cheusi) katika [mkoa wa Mbeya kabla ya kumegwa ili kuanzisha Mkoa wa Songwe.]] 
**Wilaya ya Mbeya** ni wilaya mojawapo kati ya 7 za Mkoa wa Mbeya. 

Katika sensa ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 254,897 . Katika sensa ya mwaka 2022 walihesabiwa 371,259 .

Wakazi wengi zaidi wa wilaya hii ni Wasafwa na Wamalila.

## Tanbihi
M
Wilaya ya Kyela

[thumb|250px|Mahali pa Kyela (kijani cheusi) katika [mkoa wa Mbeya.]] 
**Wilaya ya Kyela** ni wilaya mojawapo kati ya 7 za Mkoa wa Mbeya. 

Katika sensa ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 174,470 . Katika sensa ya mwaka 2022 walihesabiwa 266,426.

Makao makuu yapo Kyela Mjini.

Wilaya hiyo ni maarufu kwa kilimo cha kokoa ambayo ndiyo zao la biashara, lakini mpunga na mahindi pia vinalimwa.

## Marejeo
K
Wilaya ya Ileje

[thumb|250px|Mahali pa Ileje (kijani) katika [mkoa wa Mbeya.]] 
**Wilaya ya Ileje** ni wilaya mojawapo kati ya 5 za Mkoa wa Songwe; hadi 2016 ilikuwa sehemu ya Mkoa wa Mbeya. 

Wilaya hii imepakana na nchi ya Malawi na inatenganishwa nayo na mto Songwe.

Katika sensa ya mwaka 2012, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 124,450 https://web.archive.org/web/20031217230052/http://www.tanzania.go.tz/census/census/districts/ileje.htm. Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 125,869 .

Wenyeji wa Ileje ni wenye asili ya makabila matatu, yaani Wandali, Walambya na Wamalila (Ibaba, Itale). 

Kama ilivyo kwa mkoa mzima, Ileje kuna wafuasi wengi wa dini ya Ukristo na wachache wa Uislamu.

## Utawala
Wilaya hii ina kata zifuatazo:

*Bupigu
*Chitete
*Ibaba
*Ikinga
*Isongole

*Itale (Ileje)
*Itumba
*Kafule
*Lubanda
*Luswisi

*Malangali (Ileje)
*Mbebe
*Ndola
*Ngulilo
*Ngulugulu
*Sange

## Tanbihi
I
Mbarali

[thumb|250px|Mahali pa Mbarali (kijani cheusi) katika [mkoa wa Mbeya.]] 
**Wilaya ya Mbarali** ni wilaya mojawapo kati ya 7 za Mkoa wa Mbeya. Wilaya hiyo ilianzishwa mnamo mwaka 2000. 

Upande wa Kaskazini Mashariki inapakana na Wilaya ya Iringa Vijijini, upande wa Mashariki inapakana na Wilaya ya Njombe, upande wa Kusini inapakana na wilaya ya Mbeya na Kaskazini na Wilaya ya Chunya.

## Wakazi
Katika sensa ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 234,908 .
Katika sensa ya mwaka 2022 walihesabiwa 446,336 .

Makabila makuu yaliyopo wilayani Mbarali ni Wasangu, Wahehe, Wakinga, Wabena na Wanyakyusa. Vilevile yapo makundi madogo ya makabila kama Wasukuma, Wawanji, Wabarbaig na Wagogo.

Makundi mengi ya makabila haya ni wakulima na wafugaji ambao walihamia bonde la Usangu kutoka Mikoa ya Arusha, Mwanza, Shinyanga, Singida na Dodoma.

## Eneo
Eneo lake ni kilometa za mraba 16,000. Katika eneo hili ardhi kwa ajili ya kilimo ni asilimia 20, eneo la wanyama pori	takriban 30 %, hifadhi za misitu 1%, maeneo ya makazi mnamo 38% na maeneo ya pori tariban 16%. 

Wilaya ya Mbarali iko hasa tambarare ya chini katika Bonde la Ufa. Maji hutelemka kutoka milima na mitelemko ya kando na kukusanyika hapa hivyo wilaya ni a chanzo kikuu cha maji ambacho ni mto Ruaha Mkuu na kuelekea mto Rufiji, halafu Bahari Hindi.

## Ekolojia
Kunda kanda tatu za kiekolojia ambazo ni: 
* Uwanda wa Msangaji katika kaskazini una udongo mwenye rutba kidogo, unapokea mvua mm 500 - 900 kwa mwaka na ni sehemu ya Hifadhi ya Taifa ya Ruaha  
* Uwanda wa kati wa Usangu una udongo mweusi na kichanga, unapokea mvua mm 450-650 kwa mwaka ukitumiwa kwa kilimo cha mtama, uwele, mahindi, mpunga na kwa ufugaji.
* Tambarare za Kusini mwa Usangu. Hapa mvua ni haba, mm 360-750. Kilimo ni cha mahindi, karanga, pamba, kilimo cha umwagiliaji cha mpunga halafu ufugaji.

## Tanbihi
## Viungo vya Nje
*Mbarali (tovuti rasmi ya Mkoa wa Mbeya 

M
Sumbawanga Vijijini

[thumb|250px|Mahali pa Sumbawanga Vijijini katika [mkoa wa Rukwa.]] 
**Wilaya ya Sumbawanga** ni wilaya mojawapo kati ya 4 za Mkoa wa Rukwa.

Katika sensa ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 373,080 . Katika sensa ya mwaka 2022 walihesabiwa 494,330 .

## Marjeo
S
Vita ya Marekani dhidi Hispania

thumb|300px|Uchoraji wa Kimarekani wa 1898 ulionyesha himaya mpya yenye upanuzi wa maili 10,000 kati ya Ufilipino na Kuba
** Vita ya Marekani dhidi ya Hispania** ilitokea mwaka 1898. Ilianza kwa shambulizi la Marekani tarehe 25 Aprili dhidi ya Puerto Rico iliyokuwa koloni la Hispania na kuishia tarehe 12 Agosti 1898, jeshi la Hispania katika Manila (Ufilipino) lilipojisalimisha. 

Hivyo Marekani ilitwaa makoloni ya Hispania ya Puerto Rico, Kuba na Ufilipino. 

Vita hii ilikuwa mwanzo wa Marekani kufuata siasa ya nje ya upanuzi hata katika maeneo ya mbali. Kabla ya vita hii Marekani ilishughulika kupanua eneo lake kwenye bara la Amerika ya Kaskazini dhidi ya wakazi asilia na dhidi ya Mexiko. 

Marekani ilitumia nafasi ya ghasia ya wenyeji wa Kuba dhidi ya utawala wa kikoloni wa Hispania. Baada ya mlipuko kwenye manowari ya Marekani USS Maine katika bandari ya Havana, Marekani ilitangaza vita dhidi ya Hispania ingawa sababu ya mlipuko haijajulikana hadi leo ilikuwa nini. 

Hispania haikuweza kushindana na manowari na silaha za Marekani zilizokuwa zimeendelea kiteknolojia. Pia Marekani ilikuwa karibu na mahali pa vita na Hispania ilishindwa kuongeza wanajeshi na silaha. 

Jamii:Vita
Jamii:Historia ya Hispania
Jamii:Historia ya Marekani
Diana Mkumbo Chilolo

**Diana Mkumbo Chilolo** (amezaliwa tarehe 14 Aprili, 1954) ni Mbunge katika Bunge la Tanzania.

## Chanzo
* Tovuti ya Bunge la Tanzania

Jamii:Waliozaliwa 1954
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Wanasiasa wanawake Tanzania
Samuel Mchele Chitalilo

**Samuel Mchele Chitalilo** (amezaliwa 15 Juni, 1965) ni Mbunge katika Bunge la Tanzania. Anatokea katika chama cha CCM.

## Chanzo
* Tovuti ya Bunge la Tanzania

Jamii:Waliozaliwa 1965
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Mohammed Gulam Dewji

**Mohammed Gulam Dewji** (maarufu kama "Mo"; amezaliwa tarehe 8 Mei 1975) ni mwekezaji na mfanyabiashara wa Tanzania aliyewahi kuwa mwanasiasa na mbunge katika Bunge la Tanzania miaka 2005-2015. Dewji aliwahi kuwa Mjumbe wa Bunge la Tanzania kwa Chama Cha Mapinduzi (CCM) kutoka 2005 hadi 2015 kwa mji wake wa Singida. 
, Mh. Jakaya Kikwete na Mohammed Dewji katika kampeni za uchaguzi za mwaka 2010.]]
Ukiachana na uanasiasa, ni miongoni mwa watu matajiri zaidi Afrika; kwa Tanzania ni wa kwanza katika utajiri.

Yeye ni mmiliki wa MeTL Group, iliyoanzishwa na baba yake miaka ya 1970. Mnamo Oktoba 2018, Dewji alikuwa na wastani wa jumla wa dola bilioni 1.5 za Kimarekani, kwa hivyo akamweka kama mtu tajiri wa 17 barani Afrika na bilionea kijana zaidi wa bara. Dewji pia ni Mtanzania wa kwanza kufunika jarida la Forbes mnamo 2013 akishika nafasi ya 1,500 kwa utajiri duniani 

## Kutekwa
Tarehe 11 Oktoba 2018, saa 11:35 alfajiri, Dewji alitekwa na watu wenye silaha, nje ya Colosseum Hotel mjini Dar es Salaam, alipokwenda kufanya mazoezi.

Tarehe 15 Oktoba familia ilitangaza kuwa tayari kutoa shilingi bilioni moja kwa atakayetoa taarifa itakayosaidia kumpata hai mtoto wao.

Tarehe 20 Oktoba saa 8 usiku Dewji aliachwa huru katikati ya jiji la Dar es Salaam na watu wasiojulikana waliotumia gari lilelile lililotumika kumteka.

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Tovuti ya Bunge la Tanzania

Jamii:Waliozaliwa 1975
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Wafanyabiashara wa Tanzania
Meryce Mussa Emmanuel

**Meryce Mussa Emmanuel** ni Mbunge katika Bunge la Tanzania.

## Chanzo
* Tovuti ya Bunge la Tanzania

Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Bakari Shamis Faki

**Bakari Shamis Faki** (alizaliwa mwaka 1939 ) ni Mbunge katika Bunge la Tanzania.

## Tanbihi
## Chanzo
* Tovuti ya Bunge la Tanzania

Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Hawa Abdulrahman Ghasia

**Hawa Abdulrahman Ghasia** (amezaliwa tarehe 10 Januari 1966) ni mbunge katika Bunge la Tanzania tangu mwaka wa 2005, 2010 na 2015. Katika serikali ya Rais Jakaya Kikwete, Ghasia alikuwa Waziri wa Huduma za Umma. 

Mwaka wa 2003 alipata shahada ya pili katika somo la Maendeleo ya Vijijini kutoka Chuo Kikuu cha Sokoine.

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Wasifu wa Ghasia ktk tovuti ya Bunge 
* Tovuti ya Bunge la Tanzania

Jamii:Waliozaliwa 1966
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Wanasiasa wanawake Tanzania
Anthony Mwandu Diallo

**Anthony Mwandu Diallo** (amezaliwa 25 Desemba 1956) ni Mbunge katika Bunge la Tanzania la 2005-2010 akiwakilisha jimbo la uchaguzi la Mwanza Vijijini.

## Viungo vya nje
* Tovuti ya Bunge la Tanzania

Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Waliozaliwa 1956
Wilaya ya Mufindi

[thumb|250px|Mahali pa Mufindi (kijani cheusi) katika [mkoa wa Iringa. Wilaya za kusini zimetengwa na kufanywa mkoa mpya wa Njombe.]] 
**Wilaya ya Mufindi** ni wilaya mojawapo kati ya 5 za Mkoa wa Iringa, nchini Tanzania, yenye Postikodi namba **51400**. 

Katika sensa ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 265,829 . Katika sensa ya mwaka 2022 walihesabiwa 288,996 .

Wilaya imepakana upande wa kaskazini na wilaya za Kilolo na Iringa Mjini, upande wa kusini na mkoa wa Njombe, upande wa mashariki na mkoa wa Morogoro na upande wa magharibi na Mkoa wa Singida.

Mufindi iko sehemu ya Nyanda za Juu za Kusini na sehemu za wilaya ziko mita 2000 juu ya usawa wa bahari. Kwa hiyo kuna baridi na mvua nyingi. Wilayani kuna mashamba makubwa ya chai, misitu ya kupandwa ya Sao Hill inayoongoza kwa kutoa mbao Tanzania na Afrika Mashariki, inastawisha mahindi, maharagwe, viazi, kabichi na pareto.

Pia huku wilaya ya Ufundi kuna sehemu ya kwanza ya majenereta ya upepo.

Baadhi ya vijiji vyake ni: Lwang'a, Udumuka, Ihomasa, Kasanga, Mtambula, Ihegela, Igowole, Ngwazi, Kisasa, Nzivi, Kilolo, Nyololo, Ibatu, Nyakipambo, Ipilimo, Kibao, Mbalamaziwa, Malangali n.k.

## Marejeo
## Viungo vya nje
* www.facebook.com/mufindiradio
* www.mufindiradio.com
 

Jamii:Wilaya ya Mufindi
Jamii:Mkoa wa Iringa
Wilaya ya Njombe

[thumb|250px|Mahali pa Wilaya ya Njombe (kijani cheusi) katika [mkoa wa Iringa kabla ya umegaji wa mkoa na wa wilaya.]] 
**Wilaya ya Njombe** ni wilaya mojawapo kati ya 6 za Mkoa wa Njombe.

Maeneo ya wilaya ya Njombe ya awali yaligawiwa kwa wilaya tatu:
*Mji wa Njombe
*Wilaya ya Njombe
*Wilaya ya Wanging'ombe

Katika sensa ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 420,348 . 

Katika sensa ya mwaka 2022 wazazi waliobaki katika eneo la sasa walihesabiwa 109,311 .

Wenyeji asilia wa Njombe ni hasa Wabena.

## Tanbihi
N
Wilaya ya Ludewa

[thumb|250px|Mahali pa Ludewa (kijani) katika [mkoa wa Iringa kabla ya umegaji wa mkoa huo.]] 
**Wilaya ya Ludewa** ni wilaya mojawapo kati ya 6 za Mkoa wa Njombe. 

Ludewa iko upande wa kaskazini-mashariki ya Ziwa Nyassa. Wilaya imepakana na wilaya za Njombe na Makete, upande wa mashariki na mkoa wa Ruvuma na upande wa kusini na nchi ya Malawi ng'ambo ya ziwa.

Makao makuu ni mji wa Ludewa. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 151,361 . Katika sensa ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 128,520 .

Wenyeji asilia wa Ludewa ni Wapangwa, Wakisi na Wamanda.

Karibu na Lugarawa akiba kubwa ya mtapo wa chuma imetambuliwa kuna mpango wa kuanzisha migodi ya Liganga. Akiba ya madini za chuma ni zaidi ya tani bilioni 1 na hivyo akiba kubwa inayojulikana Afrika. Kuna mradi wa kampuni ya Kichina Sichuan Hongda Group Ltd inayotaka kuzalisha feleji kwa kutumia makaa kutoka akiba ya Mchuchuma karibu na Ziwa Nyasa

## Marejeo
L
Wilaya ya Kilolo

[thumb|left|Mahali pa wilaya ya Kilolo (nyekundu) katika [mkoa wa Iringa.]] 
thumb|Wilaya ya Kilolo
**Wilaya ya Kilolo** ni wilaya mojawapo kati ya 5 za Mkoa wa Iringa, Tanzania, yenye Postikodi namba 51300. 

Wilaya hii imepakana na mkoa wa Morogoro upande wa kaskazini na mashariki, wilaya ya Iringa Vijijini upande wa magharibi na wilaya ya Mufindi upande wa kusini.

Katika sensa ya mwaka 2012, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 218,130. Katika sensa ya mwaka 2022 walihesabiwa 263,559 .

## Tanbihi
K
Iringa Mjini

[thumb|250px|Mahali pa [mkoa wa Iringa (kijani) kabla ya kumegwa.]] 
**Wilaya ya Iringa Mjini** ni wilaya mojawapo kati ya 5 za Mkoa wa Iringa. Eneo lake ni hasa manisipaa ya Iringa pamoja na vijiji vya kando.

Katika sensa ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 106,668 . Katika sensa ya mwaka 2022 walihesabiwa 202,490 .

## Tanbihi
## Viungo vya Nje
*Iringa Mjini lulu ya maendeleo ya Mkoa wa Iringa 

I
Iringa Vijijini

[thumb|250px|Mahali pa Iringa Vijijini (kijani) katika [mkoa wa Iringa kabla haujamegwa.]] 
**Wilaya ya Iringa** ni wilaya mojawapo ya Mkoa wa Iringa. 

Katika sensa ya mwaka 2012, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 254,032  Katika sensa ya mwaka 2022 walihesabiwa 315,354 .

Wakazi wa wilaya ya Iringa ni hasa Wahehe, ingawa Wabena, Wakinga, Wawanji walihamia kutoka Njombe kuja kufanya kazi katika mashamba ya tumbaku ya Wagiriki. 

Kati ya wazawa wa wilaya hiyo maarufu zaidi ni chifu Mkwawa aliyepinga ukoloni wa Wajerumani miaka ya 1880.

## Tanbihi
I
Songea Mjini

thumb|Soko la Songea
**Mjini** ni kata ya Manisipaa ya Songea katika Mkoa wa Ruvuma, Tanzania, yenye postikodi namba **57101**. 

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 7,419 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,443 waishio humo.

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Ruvuma
Jamii:Wilaya ya Songea Mjini
Asha Mshimba Jecha

**Asha Mshimba Jecha** (amezaliwa tarehe 26 Juni, 1962) ni Mbunge katika Bunge la Tanzania.

## Chanzo
* Tovuti ya Bunge la Tanzania 

Jamii:Waliozaliwa 1962
Jamii:Wanasiasa wa TanzaniaJamii:Wanasiasa wanawake Tanzania
Mwadini Abbas Jecha

**Mwadini Abbas Jecha** (amezaliwa tar. 15 Oktoba 1959) ni Mbunge wa jimbo la Wete katika bunge la kitaifa huko nchini Tanzania. Anatokea katika chama cha CUF.

## Tazama pia
* Wabunge wa Tanzania

## Marejeo
## Viungo vya nje
* Tovuti ya Bunge la Tanzania

Jamii:Waliozaliwa 1959
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Watu walio hai
Songea Vijijini

[thumb|250px|Mahali pa Songea Vijijini (kijani) katika [mkoa wa Ruvuma.]] 
**Wilaya ya Songea** ni wilaya mojawapo kati ya 8 za Mkoa wa Ruvuma. 

Katika sensa ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 147,924 . Katika sensa ya mwaka 2022 walihesabiwa 178,201 .

## Marejeo
S
Tunduru

[thumb|Tunduru kwenye [ramani ya Tanzania]]
**Tunduru** ni mji wa Tanzania kusini na makao makuu ya wilaya ya Tunduru katika Mkoa wa Ruvuma. Umbali wake na Songea mjini ni kilomita 272; kwa usafiri wa gari unaweza kutumia muda wa saa 4-5.

Jamii inayoishi Wilayani Tunduru ni Wayao, na wanategemea sana shughuli za kilimo cha korosho na sasa wamejikita sana kwenye kilimo cha mpunga. 

Jamii za wilaya hii inaamini sana katika masuala ya jadi yaani jando na unyago kama njia kuu ya kutolea elimu kwa vijana. Pia jamii hii inakabiliwa na tatizo kubwa la afya kutokana na uhaba wa zahanati.

## Viungo vya nje
*Sensa ya 2001 - Tunduru.

Jamii:Wilaya ya Tunduru
Jamii:miji ya Tanzania
1632

Makala hii inahusu mwaka **1632 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
* 29 Agosti - John Locke (mwanafalsafa Mwingereza)
* 24 Novemba - Baruch Spinoza, mwanafalsafa wa Uholanzi

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 17
Omo

**Omo** ni sehemu ya mbele ya meli, merikebu, dau au chombo kingine cha bahari. Sehemu ya nyuma huitwa tezi au shetri. 

Omo inatakiwa kuwa nyembamba kwa sababu ni sehemu inayokata mawimbi. Kama ni pana mno linasukuma maji mengi na kuchelewesha mwendo wa chombo. Vivuko (feri) na meli za kijeshi za kushushia magari au askari ufukoni zina omo pana.

Kwa meli au jahazi zenye mbio omo linahitaji kuwa kubwa kwa kutosha ili maji yasimwagwe juu ya chombo wakati wa mwendo.

Image:Bow of an MSC containership.jpg|Omo la meli ya kontena.
Image:Recouvrance proue face.jpg|Sanamu omoni la jahazi kubwa "La Recouvrance".
Image:Cutty sark detail.jpg|Omo la jahazi la "Cutty Sark"
Image:FS Rapiere.jpg|Omo la meli ya kushushia magari ya kijeshi na askari ufukoni
Joseph Kabila

thumb|250px|Joseph Kabila (2003).
**Joseph Kabila Kabange** (alizaliwa 4 Juni 1971) alikuwa rais wa nne wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. 

Aliingia urais baada ya kifo cha baba yake Rais Laurent-Desiree Kabila aliyeuawa na wanajeshi tarehe 16 Januari 2001. Wanasiasa wengine walimteua mwana kuwa rais badala ya baba.

Katika uchaguzi wa kitaifa wa tarehe 30 Julai 2006 alipata kura nyingi kuliko wagombea wote kuwa rais lakini hakufikia nusu ya kura zote. Katika uchaguzi wa pili kati yake na Jean-Pierre Bemba alishinda akathibitishwa kuwa rais tarehe 17 Novemba 2006. Joseph Kabila ni rais wa kwanza wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo aliyechaguliwa na wananchi wote katika uchaguzi huru.

Mnamo Aprili 2025, Mwanasheria Mkuu wa Jeshi aliwasilisha ombi kwa Baraza la Seneti la kuondoa kinga ya Joseph Kabila, ambayo ingemruhusu kufunguliwa mashitaka ya uhaini, uhalifu wa kivita na uhalifu dhidi ya ubinadamu.

## Maisha yake 
Joseph Kabila alizaliwa mjini Hewa Bora katika mkoa wa Kivu Kusini, mashariki mwa Kongo. Baba yake alikuwa mwanasiasa na kiongozi wa kikundi cha wanamgambo waasi waliopinga serikali ya Mobutu Sese Seko. 

Pamoja na familia ya baba Joseph alihamia Dar es Salaam (Tanzania. Alisoma shule ya msingi na ya sekondari huko Dar es Salaam na shule ya sekondari Sangu secondary (Mbeya). Anasemekana wakati ule alitumia jina la Hippolyte Kanambe Kazemberembe Kabange Mtwale kwa sababu za usalama.

Mwaka 1996 alijiunga na wanamgambo wa baba yake katika vita vya Kongo ya Mashariki. 

Baada ya ushindi wa wapinzani dhidi ya Mobutu, baba alikuwa rais na Joseph alipelekwa masomoni kwenye chuo cha kijeshi huko Uchina. Wakati wa kurudi alipewa cheo cha jenerali jeshini na mwaka 2000 alipandishwa cheo kuwa mkuu wa jeshi. 

Tangu kuwa rais mwaka 2001 Joseph Kabila alijitahidi kumaliza hali ya vita vya wenyewe kwa wenyewe Kongo akakubali kufika kwa walinzi wa amani wa UM.

Mnamo Desemba 2002 alikubali mapatano ya amani kati ya serikali na waasi yaliyokuwa msingi wa kuundwa kwa serikali ya umoja wa kitaifa na maandalizi ya uchaguzi wa mwaka 2006.

Katika Juni 2006 alimwoa Olive Lembe di Sita aliyekuwa mchumba wake wa miaka mingi na mama wa binti aliyezaliwa mwaka 2001.

Mnamo Oktoba 2021, Joseph Kabila alitetea tasnifu yake ya kuhitimu katika Chuo Kikuu cha Johannesburg. Shahada ya uzamili katika sayansi ya siasa na uhusiano wa kimataifa alitunukiwa mwishoni mwa masomo yake ambayo yalidumu kwa miaka mitano.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1971
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Jamii:Marais wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Johannesburg

thumb|left|Kitovu cha mji wa Johannesburg
thumb|left|Kitovu cha mji wa Johannesburg
**Johannesburg**, inayojulikana kama "''Jo'burg*" au "*Jiji la Dhahabu,*" ni jiji kubwa zaidi nchini Afrika Kusini kwa idadi ya watu na moja ya maeneo makubwa ya mijini barani Afrika. Iko ndani ya mkoa wa Gauteng, jiji hili lilijulikana sana mwishoni mwa karne ya 19 na mwanzoni mwa karne ya 20 baada ya kugunduliwa kwa dhahabu, jambo lililochochea harakati za uchimbaji na kubadilisha jiji hili kuwa nguzo ya uchumi na ]fedha. 

Leo, uchumi wa Johannesburg ni wa aina mbalimbali, na sekta kubwa za fedha, teknolojia, na utengenezaji. Jiji hili pia lina historia na utamaduni tajiri, likiwa na vivutio muhimu kama vile *Makumbusho ya Apartheid'' na Hill ya Katiba, ambavyo vinaonyesha jukumu lake kuu katika mapambano ya Afrika Kusini dhidi ya utawala wa ubaguzi wa rangi. Johannesburg pia ina mandhari ya utamaduni hai, ikiwa na sanaa, mitindo, na vyombo vya habari, na Soweto, kitongoji cha kihistoria, kinajulikana kwa mchango wake mkubwa katika mapambano dhidi ya ubaguzi wa rangi, na kuwa na vivutio kama vile Makumbusho ya Hector Pieterson.

Mji ulianzishwa 4 Oktoba 1886 ukakua haraka baada ya kupatikana kwa dhahabu. Siku hizi ni kitovu cha kiuchumi wa Afrika Kusini na makao ya soko la hisa kubwa katika Afrika.

Japokuwa johannesburg ni mji mkubwa lakini sio miongoni mwa miji mikuu mitatu ya Afrika Kusini lakini mahakama ya katiba inakaa hapa.

Pia kuna jengo  lililosheheni maofisi kubwa kuliko yote barani  Afrika ambalo linaitwa Carlton Centre lenye ghorofa 50 kuna pia jengo refu kabisa barani afrika  linaloitwa  Hillbrow Tower (mita 270 au maghorofa 90).

Karibu theluthi moja ya wakazi wa jiji la johannesburg huishi katika eneo la Soweto ambalo ni mtaa maarufu ulioengwa nje ya jiji asilia kwa ajili ya wafanyakazi Waafrika wakati wa Apartheid (siasa ya ubaguzi wa rangi).
Jozi kama inavyojulikana na wengi ni moja kati ya miji mikubwa duniani iliyoendelea(kujengeka) sehemu ambako hakuna mto,ziwa ama bahari ufukwe..! Imehaririwa na Selemani Mkonje

Jamii:Miji ya Afrika Kusini
Jamii:Gauteng
John Lennon

thumb|John Lennon

**John Lennon** (9 Oktoba 1940 – 8 Desemba 1980) alikuwa mmojawapo wa wanamuziki wanne wa bendi moja hodari iliyoitwa "The Beatles". Yeye alikuwa Mwingereza. Mke wake alikuwa Yoko Ono. Lennon aliuawa kwa kupigwa risasi mlangoni mwa nyumbani kwake jijini New York akiwa na umri wa miaka 40 tu.

Jamii:Waliozaliwa 1940
Jamii:Waliofariki 1980
Jamii:Wanamuziki wa Uingereza