open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Modupeola Fadugba

**Modupeola Fadugba** (alizaliwa 1985) ni msanii wa mtando wa nchini Nigeria, anayeishi na kufanya kazi nchini Nigeria.

## Elimu 
Modupeola Fadugba alisoma uhandisi, uchumi, na ualimu. Amepokea shahada ya uzamili katika Uchumi kutoka Chuo Kikuu cha *Delaware*, na anashikilia shahada ya uzamili ya elimu kutoka Chuo Kikuu cha *Harvard*. 

Wazazi wake walikuwa Wanadiplomasia wa Nigeria, na msanii huyo alitumia ujana wake mwingi huko Uingereza na Amerika. Yeye ni msanii anayejifunza mwenyewe. Mfululizo wake wa hivi karibuni wa filamu ya *Dreams from the Deep End*, aliyoiunda wakati wa makazi huko New York, ilijumuishwa katika maonyesho ya solo ya hivi karibuni.

## Kazi 
Onyesho lake la peke yake ni pamoja na "Heads Up, Keep Swimming" kwenye Jumba la kumbukumbu huko Lagos mnamo 2017, "Kuogelea na Kuzama* kwenye Sanaa Nzuri ya *Ed Cross* huko London mnamo mwaka 2017, *Waombaji,Wachezaji na Waogeleaji * kwenye Tamasha huko Paris mnamo mwaka 2017, na *Dreams from the Deep End* huko New York mnamo mwaka 2018, ambayo ilikaguliwa katika *ArtForum International*

Ameshiriki katika maonyesho kadhaa ya kikundi, pamoja na Maonyesho ya msimu wa joto ya *Royal Academy* huko London mnamo mwaka 2017, *Afriques Capitales* huko Lille, Ufaransa mnamo mwaka 2017,na Nguvu ya Sanaa huko London mnamo mwaka 2015.

Kazi yake ilichaguliwa mnamo mwaka 2016, ambapo alipewa Tuzo Kuu kutoka kwa Waziri wa Mawasiliano wa Senegal. Mradi wake wa *The People’s Algorithm* ulipokea Tuzo bora ya Uzalishaji ya *El Anatsui* mnamo mwaka 2014. 

Mchoro wa Modupeola Fadugba wa *Teach Us How To Shoki In Pink* ulionekana kwenye jalada la mbele la *Harper's Bazaar* mnamo Aprili mwaka 2018.

Kazi yake imejumuishwa katika mkusanyiko wa Chuo Kikuu cha *Delaware*, msingi wa Sindika Dokolo Rais wa Liberia, *Ellen Johnson Sirleaf.''

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1985
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wasanii wa Nigeria
TY Bello

**Toyin Sokefun-Bello** (anajulikana zaidi kama **TY Bello**; alizaliwa 14 Januari) ni mwimbaji, mtunzi wa nyimbo, mpiga picha na mfadhili wa Nigeria.   

Kabla ya kufuata kazi ya solo, alikuwa mwanachama wa bendi ya sasa ya Injili ya Kush. TY Bello pia ni mwanachama wa msafara wa upigaji picha wa Nigeria, Depth of Field.  Anajulikana zaidi kwa single zake "Greenland", "Ekundayo", "This Man", "Freedom" and "Funmise". 
Bello alizaliwa katika Jimbo la Ogun, alipata shahada ya Uchumi kutoka Chuo Kikuu cha Lagos, na alifanya mazoezi ya uandishi wa habari kabla ya kuingia kwenye upigaji picha.   Aliibuka kwenye mazingira ya muziki nchini Nigeria kama mwanachama wa kundi la raslimu KUSH, kifupi cha Kinetically Ushering Salvation into Hearts and Homes. Wanachama wengine wa kikundi hicho walikuwa Lara George, Dapo Torimiro na rapa Emem Ema. Kush alipata umaarufu mwanzoni mwa miaka ya 2000 na single "Let's Live Together"; kikundi kilifanikiwa kutoa albamu kabla ya kuvunjwa. . Bello alikuwa mpiga picha rasmi kwa Rais mstaafu Goodluck Jonathan wakati wa umiliki wake madarakani; yeye pia anafanya kazi kwa ajili ya jarida la Thisday. 

## Marejeo
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Nigeria
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Reni Folawiyo

**Reni Folawiyo** ni mwanasheria, mwanamitindo na mfanyabiashara wa Nigeria, mwanzilishi wa Alara, duka la kwanza la mavazi na mitindo ghali Afrika Magharibi lililobuniwa na masanifu majengo mwenye asili ya Uingereza na Ghana, David Adjaye Anamiliki NOK na bustani ya  NOK kukuza ladha ya kiafrika.

## Maisha ya Awali na Elimu 
Folawiyo alizaliwa  London akiwa ni mtoto wa hayati  Chifu Lateef Adegbite, aliyekua mwanasheria mkuu wa Nigeria na Katibu mkuu wa Baraza kuu la Uislam Nigeria  na alikulia  Abeokuta, jimbo la Ogun, Nigeria.

Alisomea sheria ya biashara katika chuo kikuu cha  Warwick, Uingereza na alirudi Nigeria kufanyia mazoezi katika shirika la sheria la baba yake.

## Maisha Binafsi
Aliolewa na mfanyabiashara wa Kinigeria Tunde Folawiyo mwaka 1989 na wamebahatika kupata watoto wawili, Faridah and Fuaad.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Nigeria

Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Ejiro Amos Tafiri

thumbnail|right|200px|Ejiro Amos Tafiri

**Ejiro Amos Tafiri** ni mbunifu wa mitindo kutokea Nigeria, ni mjasiriamali na mwanzilishi wa chapa ya *Ejiro Amos Tafiri* (EAT) ambayo ilianzishwa ili kukidhi mahitaji ya mitindo ya mwanamke wa kisasa.

## Maisha ya Awali na Kazi
Tafiri alizaliwa katika jiji la Lagos. Alitarajiwa na wazazi wake kusoma udaktari lakini alichagua mavazi na ubunifu katika Chuo cha Teknolojia cha Yaba.

Tafiri alianzisha chapa yake mnamo 2010.

## Marejeo
Jamii:Watu wa Nigeria
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Maha Maamoun

**Maha Maamoun** (alizaliwa Oakland, Kalifornia, 1972) ni mshindi wa tuzo mbalimbali za sanaa anayeishi nchini Misri katika mji wa Kairo. Ni mmoja wa wajumbe wa bodi ya wakurugenzi ya *The Contemporary Image Collective* (CiC), shirika lisilo la kifaida lenye makazi yake katika mji wa Kairo lililoanzishwa mwaka 2004, pia ni mwanzilishi wa jukwaa la Kayfa-ta lililoanzishwa mwaka 2013. Mwaka 2009 litunukiwa tuzo ya *Jury Prize* kutokana na filamu yake ya  *Domestic Tourism II* . Maamoun pia ni mwanachama wa *The Academy of the Arts of the World*.

## Maisha 
Maha Maamoun alizaliwa California mnamo mwka 1972 na kukua mjini Cairo. Alisomea uchumi na kupata shahada ya uzamivu ndani ya *Middle Eastern History*.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1972
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Misri
Jamii:Wasanii wa Misri
Adejoke Lasisi

**Adejoke Lasisi** ni msanii, mwanamitindo, na mwanamazingira wa nchini Nigeria. 

Anajulikana kwa maendeleo ya ubunifu wa mitindo na bidhaa zilizotengenezwa kwa mabaki ya nguo.

Vile vile ni mwanzilishi na mkurugenzi wa shule ya ususi iitwayo *Planet 3R and Jokelinks*.

## Elimu yake ya mwanzo 
Akiwa na miaka 9 Adejoke alikuwa ameanza kusuka na wazazi wake. Aliudhuria masomo yake katika chuo kikuu cha [Obafemi Awolowo University] na kupata shahada ya kwanza ya Uchumi. Pia anacheti chaWajasiriamali usimamizi kutoka kituo cha maendeleo ya biashara ukoLagos Nigeria.

## Tuzo 
Mnamo mwezi wa 7, 2020, Adejoke alishinda tuzo ya *Micro, Small and Medium Enterprises Development Act*,  (MSMEs) Tuzo ya mwaka,  Tukio lililohudhuriwa vyema na magavana wa majimbo na mawaziri. Alijulikana na kufurahiwa na Rais Muhammadu Buhari 
Kama mwamasishaji kijana katika sherehe za katikati ya mwaka [Siku ya vijana|Siku ya kitaifa ya vijana] Mwezi wa kumi na moja 1, 2020.

Pia alishinda tuzo ya [Eleven Eleven Twelve Foundation]'s Africa Green Grant Award mwezi wa kumi na moja 14, 2020 kweye maimu wa pili wa kuboresha mazingira.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Nigeria
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Lola Akinmade Åkerström

**Lola Akinmade Åkerström** ni mpiga picha na mwandishikutokea Nigeria aliyeko Stockholm, Sweden. Ni mhariri mkuu wa *Slow Travel Stockholm*.

Kazi zake zimeangaziwa katika *National Geographic Traveller BBC*, na CNN, miongoni mwa machapisho mengine. Alisoma Mfumo wa habari ya Jiografia (GIS) katika Chuo kikuu cha Maryland.

## Maisha ya Awali na Elimu
Maisha yake ya awali yalianzia mjini Lagos, Kusini Magharibi mwa Nigeria, ambapo alimaliza elimu yake ya awali kabla ya kuhamia Marekani akiwa na umri wa miaka 15. Alipokea digrii ya uzamili katika Mfumo wa Habari kutoka Chuo Kikuu cha Maryland. Katika umri wa miaka 19, alipata usajili katika chuo kikuu cha Oxford huko Uingereza lakini alishindwa kuendelea kutokana na hali ya uchumi. Mnamo 2006, Åkerström alihamia Uswidi pamoja na Mumewe. Alifanya kazi kwa miaka 12 kama msanidi programu wa GIS kabla ya kuwa mpiga picha mtaalamu. Kati ya 2006 na 2007, alijiunga na Mtandao wa Matador na kufanya kazi kama mhariri. Mnamo mwaka wa 2012 alishiriki katika mbio za kusafiri huko Fiji, ambapo alianza mchanganyiko wa ujuzi wake wa kusafiri, upigaji picha na uandishi. Mnamo mwaka wa 2016, alienda Italia kuhudhuria Urithi wa Dunia na Maeneo ya Urithi wa Dunia wa Unesco ya Sabbioneta na Mantua kwa uchunguzi.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Nigeria
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Ebele Okoye

thumbnail|right|200px|Ebele Okoye

**Ebele Okoye** (kuzaliwa Onitsha, Jimbo la Anambra, 6 Oktoba 1969) ni mchoraji na muhuishaji mwenye asili ya Nigeria na Marekani,  ambaye kwa sasa anaishi Köln, Ujerumani toka mwaka 2000.

## Elimu
Okoye alisoma Sanaa akibobea katika ubunifu wa grafiki na uchoraji katika chuo cha Usimamizi na Teknolojia kilichopo Enugu kutoka mwaka 1985 mpaka 1989.  

Alipowasili Ujerumani mwaka 2000, alifanya mpango wa wageni katika chuo cha University of Cologne, ambayo aliacha na kwenda kujisajili kwenye Muundo wa Mawasiliano katika chuo cha Applied Sciences kilichopo Düsseldorf. 

Kutoka mwaka 2003 mpaka mwaka 2004, Alipitia mafunzo ya Jadi ya matengenezo ya katuni kwa kutumia 2D katika chuo cha Internationale Filmschule Köln. Anaongea kwa ufasaha lugha za Igbo, Kiingereza, na Kijerumani.

## Kazi
Ebele Okoye anafanya kazi ya Sanaa na media na amekuwa akionesha kazi zake katika maonesho ya mtu mmoja nay a kikundi angalia chini). Ni muanzilishi wa Shrinkfish Media Lab, a production company based in Abuja. 

Filamu ya Okoye ya 2015 iitwayo *The Legacy of Rubies* ilikua moja kati ya filamu mbili zilizofunga mwaka 2015 katika sherehe za Silicon Valley African Film . Mwaka huo filamu yake hiyo ilishinda Africa Movie Academy Award kwa uhuishaji bora. 

Okoye alisema kua "Sijatengeneza filamu hii ili kufukuzia tuzo," katika hotuba yake ya kupokea tuzo Afrika ya Kusini. "Nimetengeneza hii filamu , ili kuhamasisha kila muhuishaji wa Kiafrika anayetaka kutengeneza filamu za uhuishaji." Filamu ya *The Legacy of Rubies* ilioneshwa kwa mara ya kwanza nchini Canada mwaka 2016 pale Toronto Black Film Festival .

Mwaka 2016 alitangaza mipango ya kutengeneza filamu ya kipengele kirefu, Akigusia kua inaweza kua “kama *Chronicles of Narnia* na *Pocahontas* (filamu wa 1995)* zikiunganishwa Pamoja."

## Tuzo
Mradi wake wa mwaka 2007 *Anna Blume*, kulingana na shairi la 1919 la Kurt Schwitters,alishinda tuzo ya Robert Bosch Foundation Promotional Prize Kwa uhuishaji. Okoye ameshinda tuzo mbili za Africa Movie Academy Awards, kwa filamu ya *The Lunatic* (2008) na kwa filamu ya *The Legacy of Rubies'' (2015). 

## Marejeo
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Amarachi Nwosu

**Amarachi Nwosu** (alizaliwa 29 Septemba 1994) ni mpiga picha, msanii wa picha, mtengeneza filamu, mwandishi na mzungumzaji mwenye asili ya Nigeria na Marekani, ambapo amefanya kazi zake katika jiji la New York. 

Alikua muanzilishi wa Melanin Unscripted, jukwaa la ubunifu na shirika linalolenga kuvuruga imani potofu ya tamaduni kwa kuweka wazi utambulisho na tamaduni ngumu duniani kote.

Filamu yake ya kwanza ya "Black in Tokyo"  katika [Kituo cha Kimataifa cha Upigaji picha]] katika Makumbusho ya ICP, New York City mwaka 2017 na pia ameigiza filamu hiyo katika mji wa Tokyo, Japan katika Ultra Super New Gallery iliyopo Harajuku.

## Maisha binafsi 
Alizaliwa na wazazi wa Nigeria ambao ni Waigbo, Waitsekiri na urithi wa Ghana, Amarachi alikulia Washington DC na kuishi maisha yake ya mwanzo katika miji ya Port Harcourt, Nigeria na New York .

## Viungo vya nje 
* amarachinwosu.com
* International Center of Photography

## Marejeo 
Jamii:Watu wa Nigeria
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Waliozaliwa 1994
Jamii:Watu walio hai
Ladi Kwali

thumb|Picha ya Ladi Kwali Kitengeza chungu kwa ufinyanzi
**Ladi Kwali** (1925 - 12 Agosti 1984) alikuwa msanii wa sanaa ya ufinyanzi kutoka nchini Nigeria.

## Maisha
Ladi kwali alizaliwa kwenye kijiji cha Kwali iliyopo mkoa wa Gwari inayopatikana kaskazini mwa Nigeria, ambapo ufinyanzi ulikuwa utamaduni wa wanawake.

Alijifunza ufinyanzi akiwa mdogo akifundishwa na shangazi yake kwa kutumia utamaduni  wa ufinyanzi wa kuzungusha. Alitengeneza viungu vikubwa kwa ajili ya maji,kupikia,vibakuli na chupa . Aliremba kwa mitindo mbalimbali kama vile nge, mijusi,mamba,vinyonga,nyoka na samaki. Mitindo yake ya vyombo vya udongo zilianzia zama za kale.

Kulingana na utamaduni wa kale, zilichomwa na kukaushwa. Vyungu vyake  vilionekana kwa uzuri wake wa mitindo na urembo na alijulikana kimkoa kama mfinyanzi mahiri.  
Baadhi ya kazi zake zilihitajika na Emir wa Abuja, Alhaji Sulaimanu Barau ambapo zilionekana nyumbani kwake na Michael Cardew mwaka 1950. 

## Maisha ya awali
Alizaliwa katika kijiji kidogo cha kwali Halimashauri ya kwali mwaka 1925.( wanahistoria wengine walionyesha yakuwa, mwaka wa kuzakuliwa kwake ni 1920).). Alikuwa katika familia yeneye mila na desturi ya wanawake kujihusisha na ufinyanzi. Mallam Mekaniki Kyebese, mdogo wake Ladi Kwali alisema yakuwa, alikuwa mahiri katika Sanaa ya ufinyanzi ambapo kazi zake ziliuzwa hata kabla ya kufika sokoni.

## Kazi yake 
Michael Cardew,ambaye alikuwa ni afisa mfinyanzi katika kamati ya biashara na viwanda kwenye serikali ya ukoloni wa Nigeria mwaka 1951, alianzisha kituo cha ufinyanzi  Suleja afu kuitwa Abuja Aprili 1952.

 Alijifunza utengenezaji wa magurudumu ya mfinyanzi,vyombo vya udongo,uchomaji wa uzalishaji wa saggar na utumiaji wa udogo wa kuteleza. Alitengeneza bakuli kwa kutumia urembo wa graffito. Kutoka kwenye utamaduni wake wanawake walikua  wenye jukumu la ufinyanzi, Ladi kwalis kwali kazi zake zilikuwa ni kazi za kisanii. 

Viungu vyake vilishilikishwa kimaonesha kimatifa kwenye ufinyanzi Abuja mnamo mwaka 1958,1959 na 1962 kuongozwa na Cardew.Mwaka 1961 kwali alifanya maonesho kwenye  chuo cha royal,Farnham na Wenford bridge ubritish. Pia alitoa maenesho ufaransa na ujerumani kwa kila kipindi .mwaka1972 alitalii marekani pamoja na Cardew kazi yake pia ilioneshwa landani Berkeley Galleries.

## Tuzo na mafanikio
Kwali  alipewa tuzo ya MBE (Order of the British Empire) mwaka 1962 katika siku yake ya kuzaliwa.

Mwaka 1977, alipewa shahada ya uzamivu ya heshima katika chuo kikuu cha Ahmadubello zaria.

Mwaka 1980, serikali ya Nigeria kupitia ofisi ya wizara ya jamhuri ya Nigeria walimtunuku tuzo ya  Nigerian National Order of Merit Award ambayo ni tuzo ya juu ya heshima ya kitaifa katika mafanikio ya taaluma. Alipokea  tuzo ya kitaifa ya  heshima ya uafisa kutoka Order of the Niger mwaka 1981. Picha huonekana katika noti 20 ya Nigeria.
Barabara ya Mtaa mkuu wa Abuja ulipewa jina la Ladi Kwali.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1925
Jamii:Waliofariki 1984
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Arts and Feminism 2023
Ginette Daleu

**Ginette Daleu** (23 Septemba 1977 - 9 Novemba 2018) alikuwa msanii kutoka Cameroon.

## Biografia 
Ginette Flore Daleu alizaliwa mwaka 1977 eneo la *Metet*, Cameroon. Alikuwa na shahada kutoka taasisi ya *Formation Artistique* ndani ya Mbalmayo na alihitimu mwaka 2000. pia alihudhuria huria ya wasomi ya Belle Arti iliyopo Brescia ndani ya Italia. Daleu alikuza Sanaa yake akiwa na umri mdogo akiwa na utambuzi wa kuwa anataka kuja kua msanii, dhidi ya matakwa ya familia yake.

Daleu alifia nyumbani kwake Senegali tarehe 9 Novemba 2018, akiwa mgonjwa.

## Kazi 
Mnamo mwaka 2006 Daleu alikua miongoni mwa wasanii waliokuwa wakisafiri tokea Douala kuelekea Dakar Biennale,Dak'art, kuchunguza namna ya kuimarisha elimu ya Sanaa Cameroon. Mradi huu ulipatiwa jina *Exit Tour* na kikundi hicho kilisafiri visiwani, kukutana na kufanya kazi na wasanii na wanafunzi. Safari hii haikua na matumizi katika ArtBakery, shirika la kuhimiza na kuhamasisha wasanii Cameroon. 

Kwani kujihusisha kwa Daleu na *Art Bakery* ilibadilisha utendaji wake kutoka Sanaa ya mapambo au upambaji kwenda kwenye uchunguzi wa masomo yenye sehemu ambazo hazijakamilika kama Bessengué City. Mda mwingine kazi zake zilitolewa moja kwa moja kutoka kwenye uchunguzi alio kua akifanya. Hii ilepelekea kolagi na picha zake kua salama katika utendaji wa kazi wa Daleu. Kazi zake zilionyeshwa Ujerumani, Uswizi na Italia. 

Benki ya dunia ilidhamini maonyesho ya kazi za wasanii  wa Camerooni katika mwaka 2014, na Daleu alikua miongoni ya watu waliojumuishwa. Msanii aitwaye Majewski alishirikiana na Daleu kwenye kazi mpya iliyoitwa *Le Trône*, ambapo video na michoro  ilichunguza na kuonyesha urthi wa ukoloni wa kijerumani ndani ya Cameroon. pia alionyeshwa katika Dak'art mwaka [2018].

## Picha 

File:Ginette Daleu exhibition off SUD 2013 02.JPG|Daleu's 2013 Exhibition
File:Ginette Daleu exhibition off SUD 2013 05.JPG|2013 Exhibition
File:Ginette Daleu exhibition off SUD 2013 01.JPG|2013 Exhibition
File:Ginette Daleu exhibition off SUD 2013 03.JPG|Daleu, 2013
File:Bessengue City Douala 08.JPG|Bessengue City
File:Scénographies Urbaines Douala 2002-2003 08.JPG|Urban Scenes, Douala

## Mareje 
Jamii:Waliozaliwa 1977
Jamii:Waliofariki 2018
Jamii:Wasanii wa Kamerun
Jamii:Wanawake wa Kamerun
Jamii:Arts and Feminism 2023
Chinwe Chukwuogo-Roy

**Chinwe Ifeoma Chukwuogo-Roy**  (2 Mei 1952 − 17 Desemba 2012) alikuwa msanii wa sanaa ya uchoraji aliyezaliwa nchini Nigeria katika jimbo la Anambra lakini altumia muda wake mwingi wa maisha ya ujana katika mpaka wa nchi ya Kamerun kabla ya kurejea katika makazi ya familia yake huko Umubele na mwaka 1975 alikwenda kuishi Uingereza. 

Michoro yake, machapishio na michongo yake vimekuwa katika maumbo tofauti tofauti na kumfanya kuweza kuonekana zaidi kimataifa mwaka 2002 yeye pamoja na Ben Enwonwu walipata nafasi ya kufanya mchoro wa Malkia Elizabeth wa pili wa Uingereza .

Chukwuogo-Roy alichaguliwa kuwa mwanachama katika *The Order of the British Empire* (MBE) katika sherehe ya siku ya kuzaliwa mwaka 2009.

## Marejeo
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Waliozaliwa 1952
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Waliofariki 2011
Angèle Etoundi Essamba

**Angèle Etoundi Essamba** ni mpiga picha wa Kamerun anayeishi na kufanya kazi mjini Amsterdam. Binti maarufu zaidi kwa kazi yake ya upigaji picha nyeusi na nyeupe za binadamu, ambayo mara nyingi alilenga mada kwa wanawake wa kiafrika . Essamba ni mmoja wa wapiga wanawake Afrika waliotukuzwa na kutunzwakatika kizazi chake, ambaye amepata maonyesho Zaidi ya  200 ulimwenguni, na zaidi ya 50 kwa uchapichaji wa wa majarida na magazeti. 

## Wasifu 
Angèle Etoundi Essaamba alizaliwa Douala, nchini Cameroon, mnamo mwaka 1962, na alikulia Yaounde. At 9-10 years old, she moved to Paris, where she lived up through receiving her highschool education. Basi na mnamo 1982,aliolewana kuelekea Amsterdam (Netherlands) ambapo alianza kujifunza upiga picha katika Nederlandse Fotovak school (Dutch School for Professional Photography).  Essamba alisoma katika mji wa Paris,akisomea Falsafa,uchezaji muziki na upigaji wa picha..

## Kazi ya upigaji picha
Essamba ni mpiga picha aliyelenga wanawake wa kiafrika na kusitisha ubaguzi wa kijinsia. Anafanya kazi ya kuhamasisha majadiliano kati ya watu na tamaduni, na aliwapa sauti na uthamanini. Sanaa yake haikua tu na msukumo wa kisasa,lakini kwa asili ya kiafrika na mazingira anuwai ya kiutamaduni ya nchi zake. Uchoraji ni uzoefu wake binafsi, historia, tamaduni, Mtazamo na ushawishi wa mazingira, Mpiga picha Essamba anaunganisha mbinu na hisia kali za mihemko. kwa kuongezea, anafafanua mipaka kati ya hali halisi ya upigaji picha, maoni ya kijamii na kisiasa, upigaji picha wa kumbukumbu na maandishi,wakati wa maonyesho na maono ya kupendezwa na watu weusi, na mwili wa mwanamke. 

Maonyesho yake ya kwanza ilikua ni mnamo mwaka 1984 katika Gallerie Art Collective ya Amsterdam.  Mwendelezo wake 1995 wa upigaji picha nyeusi na nyeupe, *White Line*, Alitunukiwa  Prix Spécial Afrique katika maonyesho ya des Trois Continents, Nantes  ya mwaka 1996. Alionyesha kazi zake za maonyesho mafupi ya Africa, Asia, Europe, Latin America, Falme za Kiarabu na Marekani ikiwa pamoja na: Bienal de La Habana (1994), Venice Biennale (1994), Johannesburg Biennale (1995), Tamasha la bara tatu (1996).

Tangu wakati wa mwanzo ya maonyesho yake nchini Amsterdam mnamo mwaka 1985, chombo cha Essamba kimeonyeshwa kwa kiwango cha juu Zaidi katika taasisi izo, biennales, na  fairs. Sehemu hii ilijulikana kama Venice, Havana, Dakar, Johannesburg, and Bamako,pamoja na hafla pote Afrika, Europe, the United States, Cuba, Mexico, and China. Hivi karibuni ameshikilia monografia maonyesho ya kazi yake *Binti wa maisha* wa Munich, kwa Museum Fünf Kontinente mnamo mwaka 2018.

## Marejeo
## Viungo vya nje
* Angele Etoundi Essamba's Artist Website
* Artículo de El País
* Entrevista e información

Jamii:Wasanii wa Kamerun
Jamii:Wanawake wa Kamerun
Doa Aly

**Doa Aly** (alizaliwa  Cairo, 1976) ni msanii wa nchini Misri .

## Elimu
Alisoma Sanaa ya ubunifu kutoka Chuo Kikuu cha Helwan - Cairo na kupata shahada ya ubunifu mnamo mwaka 2001.

## Kazi
Kazi ya Aly inahusisha vielelezo, upakaji rangi, media-anuai na vinyago.
Kazi zake zilionekana katika nyumba za maonyesho huko Afrika, nchi za mashariki ya kati na ulaya. Onyesho lake la kwanza la upakaji rangi lilitambulika kama Pixel Series iliyofanyika katika jumba la maonyesho la Mashrabia iliyo Cairo. 

Tamasha lake la kwanza barani ulaya ilifanyika Paris, Ufaransa mwaka 2007 katika jumba la maonyesho la Kamel Mennour.
Kazi yake ilionekana katika maonyesho na matamasha Dakar Biennale nchini Senegal, Jumba la makumbusho Tate iliyopo London na Uturuki. 

Alikuwa msanii katika makazi ya Makan inayopatikana Amman, Jordan.
Aly alishirikishwa katika filamu iitwayo *Some Movements for Web Camera* kupitia shule ya taifa ya filamu ya Denmark.

## Marejeo
Jamii:Wanawake wa Misri
Jamii:Wasanii wa Misri
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1976
Jamii:Arts and Feminism 2023
Pascale Quao-Gaudens

**Pascale Quao-Gaudens** (kirefu: **Pascale Quao-Gaudens Clavreuil**; alizaliwa 1963) ni mwandishi na msanii kutoka Ivory Coast.

## Maisha
Alizaliwa Abidjan akasoma katika nchi yake aliyozaliwa kabla ya kusafiri kwenda Ufaransa kwa ajili ya elimu ya juu. Aliamua kusoma sanaa ya plastiki, na kwenda katika jiji la Paris Ufaransa mnamo mwaka 1986,  huko kufanya kazi kama mchoraji kwa idadi ya wahariri. Pia alichukua nafasi kama katibu na mhariri na [Bordas].  Baadaye, alirudi Abidjan kushughulika katika stoo ya vitabu na sanaa. Amechapisha kiasi cha mashairi na vitabu vya watoto. Kazi yake imeonyeshwa katika nchi yake ya nyumbani, na mashairi yake yamebatilishwa na kutafsiriwa kwa Kiingereza.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1963
Jamii:Wanawake wa Cote d'Ivoire
Jamii:Wasanii wa Cote d'Ivoire
Nnenna Okore

**Nnenna Okore** (alizaliwa Australia, 1975) ni msanii anayefanya kazi zake nchini Nigeria na Marekani. Kazi zake nyingi zinahamasishwa na muundo, rangi na fomu zinazomzunguka. Kazi nyingi za Okore hutumia Flotsam, jetsam, lagan, na  derelict au maombo yaliyozuiliwa ili kutengeneza mandhari na picha ya matumizi mengi ya nguvu kazi ya mwanadamu. Alijifunza baadhi ya mbinu zake kama kushona, kushikisha, kubadili rangi na kusokota, kwa kutazama namna watu wa kawaida wanavyofanya shughuli zao za kila siku. Kazi nying za Okore huchunguza safu zenye vielelezo vingi, na kazi zake zimekua zikionyeshwa katika makumbusho na maonyesho mbalimbali ndani na nje ya Marekani. Ameshinda tuzo za kimataifa, mojawapo ni ‘’Fulbright Scholar Award’’ mwaka 2012.

Okore kwa sasa ni mhadhiri wa chuo kikuu cha North Park ‘’North Park University’’ jijini Chicago, ambamo atafundisha Sanaa ya sanamu.Binti wa proffesa na mkutubi hua mara kwa mara anatathmini utambulisho wake kama mmarekani na kuulinganisha na utambulisho wake kama mnigeria na hueleza utofauti kati ya mahala alipozaliwa na Marekani. Aliporudi nchini Nigeria akiwa na umri wa miaka minne, Okore alitumia muda wake mwingi katika mji wa Nsukka uliopo kusini mashariki mwa Nigeria, wazazi wake wote walikua ni wakufunzi katika chuo kikuu cha Nigeria. 

Mwaka 2012, Okore alpata tuzo kwa jina ‘’Fulbright Scholar Award’’. Iliambatana na ruzuku, alisafiri kwenda Nigeria katika kazi ya ukufunzi katika chuo kikuu cha Lagos, ambamo aliendele na uzalishaji wa kazi za sanaa na ubunifu wa hali ya juu. Baadaye baada ya kumaliza kazi hiyo, alirejea nchini Marekani mwaka 2013.

## Nyenzo 
Mwanzoni mwa Maisha ya Okore akiwa nchini Marekani, alionekana mwenye utofauti mkubwa sana wa kimazingira na utamaduni. Akiwa bado anajaribu kuingia katika mazingira ya huko, aliendelea na matumizi ya vifaa ambavyo alikua anatumia alipokua nchini kwake.

Okore anapendelea matumizi ya vitu asilia. Katika kazi zake za hivi karibuni, vifaa vyake vimeweza kuonyesha matumizi ya vifaa vinavyopatikana kwa urahisi. Matumizi ya karatasi yaeweza kumpatia njia tofauti tofauti za kufanya kazi zake.

## Maonyesho ya sanaa 
*David Krut Gallery, New York, Marekani
*Contemporary African Art Gallery, New York, Marekani
*October Gallery, London, Marekani
*Bekris Gallery, Emeryville, Marekani
*Kuaba Gallery, Indianapolis, Marekani
*Museum of Arts and Design, New York, Marekani
*Manchester Art Gallery, Manchester, Uingereza
*Museu Afro Brasil, São Paulo, Brazili
*The Heong Gallery, Cambridge, Uingereza
*Memphis Brooks Museum of Art, Memphis, Marekani

## Marejeo 
Jamii:waliozaliwa 1975
Jamii:watu walio hai
Jamii:wanawake wa Nigeria
Jamii:wasanii wa Nigeria
Jamii:Arts and Feminism 2023
Marcia Kure

**Marcia Kure** (alizaliwa mnamo mwaka 1970) ni msanii mwenye asili ya Nigeria na Marekani na mwanachama wa Shule ya *Nsukka* yenye makao yake makuu katika Chuo Kikuu cha Nigeria. 

Anajulikana hasa kwa uchoraji wake katika vyombo vya habari mchanganyiko na michoro ambayo inahusika na hali ya uwepo wa baada ya ukoloni na vitambulisho.

## Maisha ya awali na elimu 
Kure alizaliwa katika Jimbo la Kano, nchini Nigeria. Alipata mafunzo katika Chuo Kikuu cha Nigeria, *Nsukka* chini ya mchoraji *Obiora Udechukwu*, mtu mashuhuri wa Shule ya *Nsukka*, na alihitimu Shahada ya Sanaa katika uchoraji mnamo mwaka 1994.

## Taaluma na kazi 
Kazi ya awali ya Kure ililenga vurugu za kisiasa na uwakala wa wanawake kwenye mfumo dume katika jamii.Kazi yake ya baadaye imekuwa ikihusika na mada zinazohusiana na uzazi,mitindo na  hip-hop. Kure ameonyeshwa kimataifa na maonyesho ya solo huko *Goethe-Institute*, Lagos; Nyumba ya sanaa ya *Purdy Hicks*, London; na Nyumba ya sanaa ya *Susan Inglett*, New York. Kazi yake pia imeonyeshwa katika maonyesho ya kikundi katika taasisi kama Jumba la kumbukumbu la Sanaa ya Kisasa la *Kemper*; *Makumbusho Mpya*, New York; Nyumba za Sanaa za *Barbican*, London; Nyumba ya sanaa ya Kitaifa ya Sanaa, Lagos; na, Kituo cha Sanaa cha kisasa cha *WIELS, Brussels*.Kure ameshiriki katika *La Triennial* mwaka 2013; Historia ya miaka miwili ya Sanaa ya Kisasa, Seville mnamo mwaka 2006, iliyoongozwa na *Okwui Enwezor* na *Sharjah Biennale* mnamo mwaka 2005.

Kuanzia Januari hadi Machi mwaka 2014, Kure alikuwa msanii katika makazi kwenye Jumba la makumbusho la *Victoria na Albert*  huko *London*.Alipewa Tuzo ya *Uche Okeke* ya Kuchora mnamo mwaka 1994.

Msanii anawakilishwa na Nyumba ya sanaa ya *Susan Inglett*, New York; Nyumba ya sanaa ya *Purdy Hicks*, London; na,''Officine Dell'Immagine'', Milan.

## Marejeo
Jamii:waliozaliwa 1970
Jamii:Watu wa Nigeria
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Watu walio hai
Jamii: Arts and Feminism 2023
Claudie Titty Dimbeng

**Claudie Titty Dimbeng** (alizaliwa Abidjan, 1968) ni msanii wa Ivory Coast, ambaye anaishi Paris tangu 1987. Kazi yake ya sanaa imeonyeshwa sana barani Afrika na Ulaya. Mnamo mwaka 2012, aliiwakilisha nchi yake katika maonyesho ya Wiki ya Afrika katika makao makuu ya UNESCO, Paris.

## Wasifu 
Dimbeng ni mtoto Ivorian Monique née Wirth na Manouan Adonit, baba yake niMmfararansa ambaye alikuwa balozi wa Ivory Coast. Kwa sababu ya majukumu ya baba yake kipindi cha utoto wake aliishi sana Ujerumani na Austria. Alikua na matumaini makubwa ya kuwa mchoraji japo baba yake alikua hapendi. 

Alisoma katika shule ya Académie Charpentier (1986 – 1987) na kisha baadae aliendelea kusoma muasuala ya usanifu wa mambo ya ndani katika katika shule ya cole Supérieure des Arts Modernes (1987 – 1991). Mnamo mwaka 1999, aliamua kuzijikita katika sanaa ya uchoraji.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1968
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Cote d'Ivoire
Jamii:Wasanii wa Cote d'Ivoire
Dina Danish

**Dina Danish** (amezaliwa mnamo mwaka 1981) ni Mfaransa aliyekulia Misri

## Historia yake
Dina Danish kazaliwa jijini Paris, na kakulia jijini Kairo na kupata shahada ya uzamili kutoka *American University* ya jijini Kairo, pamoja na Shahada ya Uazamili ya Sanaa kutoka *California College of the Arts*. Kazi zake ambazo zilijumuisha vyombo mbalimbali zilihusisha uchongaji, upigaji picha na uchukuaji video, vimeonyeshwa katika maonyesho mbalimbali kama makumbusho ya Schiedam, Jumba la sanaa la De Appel Amsterdam, Makumbusho ya San Francisco Aliteuliwa kushiriki katika tuzo za The Abraaj Group mwaka 2016.

Kwa kuongezea, Kidenmaki alikuwa msanii wa makazi huko Rijksakademie van Beeldende Kunsten huko Amsterdam kutoka 2009 hadi 2010; Fondazione Spinola Banna Per L'Arte, Turin, 2011; na PiST ///, Istanbul, 2012; na hutumia zaidi ya wakati wake wote huko Amsterdam
. *A Place in the Sun*, Nile Sunset Annex, Cairo, Egypt (2016); *Dictated But Not Read*, Supplement Gallery, London (2015); *To Be A Pinball*, SpazioA, Pistoia, Italy (2015); *Double Bubble Gum*, Galerie Barbara Seiler, Zurich (2013);*Re-Play: Back in 10 Minutes*, SpazioA, Pistoia, Italy (2012); *A Matter of Time*, Galerie Barbara Seiler, Zurich (2011).

## *Back in X Minutes* 
Mnamo mwaka wa 2012, Dina Danish aliandaa kazi kwa jina la *Back In X Minutes*, ambapo aliahidi kutoa uchoraji thelathini na tano akiiga maelezo ya Post-It. Kila barua ya Post-It inasomeka: "Rudi kwa dakika x," kulingana na toleo (x = kutoka 1-35). Dhana yake nyuma ya mradi huu ilikuwa kuonyesha ukweli wa mashine katika ulimwengu wetu, ambazo hufanya idadi isiyo sawa ya ukubwa wa kawaida. Dina alisema kuwa alitaka kutengeneza saizi kadhaa za kiwango cha kawaida kwa sababu yeye sio mashine na, kwa hivyo, kutakuwa na tofauti kidogo katika kila kipande cha safu.

## *The admirer and The Admired* 
Mnamo mwaka wa 2016, Dina Danish alishirikiana na Jean-Baptiste Maitre kwenye safu inayoitwa "The Admirer na The Admired." "The Admirer na The Admired" hujifunza jinsi vitu kutoka tamaduni za kigeni mara nyingi huachwa nje ya maonyesho makuu ya jumba la kumbukumbu na jinsi maonyesho ya hila ya onyesho ni jambo la kwanza ambalo watazamaji hugundua wakati wa kutazama maonyesho. Kidenmaki na Maitre walifanya utafiti na maendeleo makubwa wakati wa kufanya kazi kwenye safu hii. Walianza ushirikiano baada ya kutambua maslahi ya kawaida kwa njia ambayo fomu zinaonyeshwa na kupangwa katika nafasi tofauti za makumbusho. Maonyesho yamewekwa kwote Tyson huko Cologne na katika Taasisi ya Historia ya Sanaa katika Chuo Kikuu cha Ludwig Maximilian huko Munich.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1981
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Misri
Jamii:Wanawake wa Misri
Jamii:Wasanii wa Misri
Jamii:Wasanii wa Ufaransa
Jamii:Arts and Feminism 2023
Panya-maji

**Panya-maji** ni wanyama wagugunaji  wa jenasi *Colomys* katika nusufamilia Murinae ya familia Muridae ambao wanatokea Afrika Kusini kwa Sahara katika misitu na savana karibu na vijito, mabwawa na vinamasi.

## Maelezo
Panya hao ni wadogo kiasi. Urefu wa mwili ni sm 11-14 na wa mkia sm 13-19. Uzito ni g 50-75. Manyoya ni kahawia, kuelekea nyuma rangi inakuwa imeiva zaidi. Rangi ya chini ni nyeupe. Manyoya ni mazito na kama mahameli. Mkia mrefu una vigamba lakini manyoya machache tu. Miguu ni mirefu ili kutembea kwenye maji bila kuzama kabisa. Pua imefura kidogo.

## Ekolojia
Panya-maji hukiakia usiku na kulala katika vishimo walivyochimba katika kingo za vijito na mabwawa. Wanatafuta chakula katika maji kame wakitembea ndani yake na kuweka sharubu zao kwenye uso wa maji ili kusikia mitetemo ya mawindo. Hula minyoo, wadudu wa maji, konokono na gegereka wadogo, na pengine vipande vya mimea. Wanaweza kuogelea, lakini wanaifanya tu wakikimbia au kuhama.

## Spishi
* *Colomys eisentrauti* (Eisentraut's water rat)
* *Colomys goslingi*, Panya-maji (African wading rat)
* *Colomys lumumbai* (Lumumba water rat)
* *Colomys wologizi* (Wologizi's water rat)

Jamii:Panya na jamaa
Maxine Feldman

**Maxine Adele Feldman ("Max")** (26 Desemba 1945 - 17 Agosti 2007) alikuwa mwimbaji-mwandishi wa nyimbo na mchekeshaji wa Marekani  na mwanzilishi wa muziki wa wanawake. Wimbo wa Feldman "Angry Atthis," ulianza kutumbuizwa mnamo Mei 1969 na wa kwanza kurekodiwa mnamo 1972, unachukuliwa kuwa wimbo wa kwanza wa msagaji kusambazwa waziwazi wa kile kilichokuwa harakati ya muziki wa wanawake. Feldman alitambuliwa kama "msagaji mkubwa wa Kiyahudi."  

Feldman alikuwa amevaa mavazi ya wanaume jukwaani.

Feldman alihudhuria Chuo cha Emerson huko Boston kusoma sanaa za ukumbi. Baada ya kufukuzwa kwa kuwa msagaji, Feldman alipelekwa kwa matibabu ya akili na alikataa matibabu ya umeme uliotumiwa wakati huo. Wakati mmoja, Feldman alimtambulisha José Feliciano ambaye hakujulikana wakati huo.

Mnamo 1970-1971, Feldman alikutana na wachekeshaji wa kike Harrison na Tyler, ambao walikuwa wamekuja kutumbuiza chuoni. Baada ya kusikia onyesho la "Angry Atthis," Patty Harrison na Robin Tyler walimwalika Feldman kuwafungulia wakati wa ziara yao Marekani. Mnamo 1986, Feldman aliipatia Tamasha la Muziki la Michigan Womyn haki za wimbo.

Feldman alirekodi albamu ya rekodi ya Closet Sale mnamo 1979.

Muziki wa Feldman uliangaziwa katika filamu ya Jan Oxenberg ya mwaka wa 1975 kuhusu mitazamo ya wasagaji, Komedi katika Matendo Sita Yasiyo ya Asili.

## Kifo 
Feldman, ambaye hakuwa na bima ya afya, aliugua mnamo 1994 akafariki huko Albuquerque, New Mexico, mnamo Agosti 17, 2007 akiwa na miaka 61.

## Urithi 
Feldman alitambuliwa kama mmoja wa waanzilishi wa muziki wa wanawake katika filamu ya maelezo ya Dee Mosbacher ya 2002, Radical Harmonies. Albamu hiyo ina wimbo wa asili, pamoja na reggae, dub, salsa na matoleo ya sauti.

## Marejeo 
Jamii:wanamuziki wa Marekani
Jamii:Feminism and Folklore 2021 in Tanzania
Cristina Sánchez

**Cristina Sánchez de Pablos** (alizaliwa 20 Februari 1972) ni Mhispania mpiganaji wa ng'ombe ambaye alipata umaarufu miaka ya 1990 kwa kuwa mmoja wa wapiganaji wa ng’ombe wa kwanza mwanamke. Alikuwa mwanamke wa kwanza kumaliza alternativa yake ndani ya Ulaya. Alikuwa pia mada ya kipindi cha habari cha Univision TV Primer Impacto, ambapo Maria Celeste Arraras aliwasilisha makala inayomhusu.

## Tazama Pia
*Mchezo wa ng'ombe
*Orodha ya wanawake wapiganaji wa ng'ombe

## Marejeo 
## Kujisomea
* "Cristina Sánchez (bullfigher)", in *Outstanding Women Athletes: Who They Are and How They Influenced Sports in America* by Janet Woolum (Phoenix: Oryx Press, 1998), pp. 214–215

## Viungo vya Nje
* 
* 
* 

Jamii:Wanawake wa Hispania
Jamii:Wanamichezo wa Hispania
Jamii:Feminism and Folklore 2021 in Tanzania
Orodha ya wanawake wapiganaji wa ng'ombe

thumb|Sherehe katika Plaza de Tolosa, ambayo Antonia na Cecilia Urquijo wanapigana kwa mara ya kwanza (7 ya 19) - Fondo Marín-Kutxa 
'''Orodha ya wanawake wapiganaji wa ng'ombe''' inataja wapiganaji wa kike wa ng'ombe ambao wanashiriki, au hapo awali walishiriki, katika kupigana na ng'ombe. 

Wanawake katika mapigano ya ng'ombe wametokana na matoleo ya mapema ya mchezo huko nchini Hispania, ambayo ni wakati wa mwishoni mwa miaka ya 1700 na mapema 1800. Mchoraji wa Uhispania Francisco Goya kwanza alionyesha mpiganaji wa ng'ombe wa kike katika kazi yake ya uchoraji La Pajuelera, ambayo ilionyesha mwanamke aliyepanda farasi akijiepusha na ng'ombe mnamo 1816. Wakati wa Vita vya wenyewe kwa wenyewe vya Hispania vya miaka ya 1930, wanawake walilazimishwa kuhamishwa katika nchi nyingine zinazozungumza Kihispania na Marekani ili kuendelea na mapigano na ng'ombe. Huko Hispania pamoja na nchi nyingi katika Amerika ya Kusini na Asia wanawake walipigwa marufuku kushiriki kwenye mchezo huo. Walizuiwa huko Hispania pia hadi mwaka 1974, na huko Japani hadi mwaka 2018.

Wanawake walikuwa na shida kumaliza mbadala wao, sherehe ambapo mpiganaji wa ng'ombe huwa ana jukumu la kumwuua ng'ombe, wakati wa miaka ya 1980 kwa sababu ya shinikizo za kijamii za muongo huo. Mpiganaji ng'ombe wa Uhispania Cristina Sánchez alikuwa mwanamke wa kwanza kutimiza jukumu hilo huko Uropa, akipata hadhi kamili mnamo 1996.

## wanawake wapiganaji wa ng'ombe 
* Joaquina Ariza Genir (La Algabeña)
* Maribel Atienzar
* Isabel Beniers
* Teresa Bolsi
* Conchita Cintrón
* Nicolasa Escamilla (La Pajuelera)
* Mari Fortes Roca
* Angela Hernandez
* Elena Gayral
* Blanca Inés Macías Monsalve (Rosarillo de Colombia)
* Alicia Tomás

### Wapiganaji wa ng'ombe wa Marekani 
* Bette Ford
* Patricia McCormick

### Wapiganaji wa ng'ombe wa Ufaransa 
* Léa Vicens
* Marie Sara

### Wapiganaji wa ng'ombe wa Mexico 
* Lupita López
* Hilda Tenorio

### Wapiganaji wa ng'ombe wa Ureno 
* Sónia Matias
* Isabel Ramos
* Ana Batista
* Ana Rita
* Joana Andrade

### Wapiganaji wa ng'ombe wa Hispania 
* Conchi Ríos
* Cristina Sánchez
* Juana Cruz
* Alicia Tomás Jiménez (1949-2021).

### Wapiganaji wa ng'ombe wa Uswidi 
* Agnes von Rosen

## Picha 

File:Pajuelera.jpg|Nicolasa Escamilla
File:Teresabolsi.jpg|Teresa Bolsi
File:CONCHITA CINTRON-MCRN.jpg|Conchita Cintrón
File:10 - Cristina Sánchez.jpg|Cristina Sánchez
File:HildaTenorioOvacion.jpg|Hilda Tenorio

## Marejeo 
Jamii:Orodha za watu
Jamii:wanawake
Jamii:Feminism and Folklore 2021 in Tanzania
Jamii:Michezo
Yohane Payne

[thumb|[Picha takatifu ya Mt. Yohane Payne.]]
**Yohane Payne** (Peterborough, 1550 – Chelmsford, 2 Aprili 1582) alikuwa padri wa Uingereza aliyeuawa kwa ajili ya imani Katoliki wakati wa dhuluma za serikali ya nchi hiyo yenye Ushirika wa Anglikana kama dini rasmi.

Mwaka 1574 alijiunga na seminari huko Douai, Ufaransa, na miaka miwili baadaye alipata upadrisho. Siku chache baadaye akarudi Uingereza pamoja na Cuthbert Mayne ili kufanya utume.

Alipokamatwa mara ya kwanza alilazimika kurudi Ufaransa, lakini mwaka 1579 alirudi tena Uingereza akafanya utume kwa mwaka mmoja unusu tena halafu alinyongwa kwa kisingizio cha usaliti dhidi ya malkia Elizabeti I ; watu waliohudhuria walifaulu kuzuia asiraruliwe vipandevipande  kama mapadri wengine .

Alitangazwa mwenye heri na Papa Leo XIII tarehe 29 Desemba 1886 na mtakatifu na Papa Paulo VI tarehe 25 Oktoba 1970.

Sikukuu yake huadhimishwa na Wakatoliki tarehe 2 Aprili.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
The most reliable compact source is Godfrey Anstruther, *Seminary Priests*, St Edmund's College, Ware, vol. 1, 1968, pp.&nbsp;133–134, 311–313.

## Viungo vya nje
*St John Payne Catholic School Website
Lisa Folawiyo

**Lisa Folawiyo** ni mbunifu wa mitindo kutoka nchini Nigeria.

## Wasifu 
Lisa Folawiyo ni wa kabila la Wayoruba na ana historia ya masomo ya sheria, aliyosoma katika Chuo Kikuu cha Lagos.

Alianzisha lebo yake, *Jewel by Lisa*, mwaka 2005 kutoka nyumbani kwake, akitumia uwekezaji wa awali wa Naira 20,000. Alinunua yard 12 za kitambaa na kutengeneza vipande vya kwanza akiwa na msaada wa mama yake. Leo, ana maduka makuu nchini Nigeria na New York. 

Folawiyo huunganisha vitambaa vya asili vya Afrika Magharibi, kama Ankara, na mbinu za kisasa za kushona, huku akizingatia mapambo ya vito na sequins. Mwigizaji wa Marekani mwenye asili ya Senegal, Issa Rae, amevaa nguo zake. Mwaka 2012, alionekana katika *Vogue Italia*.

## Tanbihi
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wayoruba
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Sisifos

right|thumb| Sisifos anayebeba jiwe lake, akiangaliwa na mungu Persephone; uchoraji kwenye jagi ya Kigiriki
[thumb|Sisifos na kazi yake, taswira ya [Tizian]]
**Sisifos** (kwa Kigiriki  , *Sísyphos, kwa Kiingereza Sisyphus)* alikuwa mhusika katika hadithi za mitholojia ya Kigiriki. 

Alikumbukwa kama mfalme wa Korintho mwenye hekima lakini pia mjanja aliyefaulu kudanganya miungu. Habari zake zilisimuliwa na mshairi wa Ugiriki ya Kale Homer, pia na waandishi mbalimbali wa Ugiriki na Roma ya Kale.

## Kosa la Sisifos
Aliwahi kufichua siri moja ya mungu mkuu Zeu alipomwambia mungu wa mito Asopo kwamba Zeu alimwiba binti wake Aigina. Zeu alikasirika juu ya Sisifos akamtuma mungu wa mauti Thanatos kwake amchukue na kumpeleka kuzimu. Lakini Sisifo alifaulu kumpa Thanatos divai nyingi hadi akalewa kabisa akamfunga kwa minyororo. Tangu Thanatos alipofungwa, hakuna mtu aliyekufa tena. Mungu wa vita Ares alishangaa alipoona wapinzani hawakufa sasa vitani. Ilhali Ares alikosa furaha katika kazi yake alimtafuta Thanatos akamkuta na kumweka huru.  Alimshika Sisifos akampeleka kuzimu na kumkabidhi kwa mungu wa kuzimu Hades. Lakini kabla ya kushikwa na Ares, Sisifos aliweza kuonana kifupi na mke wake akampa amri kutomtolea sadaka baada ya kifo chake.

Baada ya kufika kuzimu, Hades alishangaa kwa sababu hapakuwa na sadaka kwake Sisifos. Sisifos akamwambia Hades kwamba kama angemruhusu kurudi mara moja katika uhai, angemwambia mke wake kutoa sadaka hizo. Lakini alipopata kibali hicho, alirudi nyumbani akafurahia maisha na kumcheka mungu yule na ujinga wake. Hivyo Thanatos alipaswa kumchukua mara ya pili.

## Adhabu ya Sisifos
Kwa amri ya Zeu alipewa adhabu ya pekee kwa ujanja wake. Alipaswa kusukuma jiwe kubwa juu ya mtelemko wa mlima kwenye kuzimu. Mara alipolifikisha juu, jiwe lilibiringika tena hivyo kazi ilianza upya. Alilazimika kurudia hii tena na tena milele.  Katika lugha za Ulaya ambako hadithi hii imeendelea kusimuliwa, kazi isiyomalizika huitwa "kazi ya Sisifos" *("sisyphean" task)*. 

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* "Sisyphus," makala katika encyclopedia Britannica 1911 

Jamii:Mitholojia ya Kigiriki
Petro Calungsod

kama hii.]]
**Petro Calungsod** (21 Julai 1654 - 2 Aprili 1672) alikuwa mvulana mmisionari wa Kanisa Katoliki kutoka Ufilipino aliyefia imani yake katika kisiwa cha Guam kwenye bahari ya Pasifiki.

Papa Yohane Paulo II alimtangaza mwenye heri pamoja na mwenzake, padri Mjesuiti Diego Luis de San Vitores tarehe 5 Machi 2000 na Papa Benedikto XVI alimtambua kuwa mtakatifu mfiadini tarehe 21 Oktoba 2012.

Sikukuu yake ni tarehe 2 Aprili.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
*Arevalo, Catalino. *Pedro Calungsod, Young Visayan Proto-Martyr*, Archdiocese of Manila Youth Ministry 1998, New edition from the Daughters of St. Paul, Manila 2000
*Leyson, Ildebrando Jesus. *Pedro Calonsor Bisaya, Prospects of a Teenage Filipino*, Cebu City, Claretian Publications 1999.
*Leyson, Ildebrando Jesus A. *Pedro Calonsor Bissaya: Prospects of a Teenage Filipino*. Second Edition. Cebu: Basic Graphics, 2000. ISBN 971-501-834-3
*Putzu, Fr. Salvatorre, "Pedro Calungsod, Young Catechist & Martyr," Second Edition, Manila, Word & Life Publications, Inc., 2012
*Bersales, Jose Eleazar Reynes, "San Pedro Calungsod: The Canonization Album," University Of San Carlos Press, Cebu, 2012
*Agualada, Jr., Salvador G., "Pedro Calungsod: Patron for the Filipino Youth," Claretian Publications, Inc., Manila, 2012
*Orbeta, Ruben, "The Liturgical Cult of San Pedro Calungsod: a Filipino Response to the Universal Call to Holiness," STL University Of America, New York, 2019

## Viungo vya nje
*Pedro Calungsod Official website 
*The Archdiocese of Cebu
*Website by the Postulatio Causae Beatificationis seu Canonizationis Beati Petri Calungsod

Jamii:Waliozaliwa 1654
Jamii:Waliofariki 1672
Jamii:Wamisionari
Jamii:Watakatifu wa Ufilipino
Jamii:Watakatifu wa Oceania
Emilíana Torrini

]]
**Emilíana Torrini** (alizaliwa 16 Mei 1977) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo wa Aisilandi. Anajulikana zaidi kwa wimbo wake “Jungle Drum”, albamu yake *Love in the Time of science*, na onyesho la “The Lord of the Rings: The Two Towers.

## Maisha ya awali
Emiliana alizaliwa Aisilandi, na kukulia Kópavogur. Baba yake Salvatore Torrini, Mwitalia (kutoka Naples), wakati mama yake, Anna Stella Snorradóttir, ni Muaisilandi. Kwa sababu ya kanuni ndani ya Aisilandi kwa kipindi hicho, baba yake ingebidi kubadili jina lake na kuwa “ Davíð Eiríksson”, ambayo pia ilimaanisha kwamba Emilíana angetumia jina la ukoo la baba yake kimila. Baada ya miaka kadhaa, kanuni za jina zilibadilishwa, na aliruhusiwa kutumia tena jina lake asilia la ukoo. Akiwa na umri wa miaka saba alijiunga na kwaya kama “Soprano”, mpaka alipokwenda shule ya “opera” alipokuwa na umri wa miaka 15. Baada ya kukutwa akiimba kwenye mgahawa ndani ya Aisilandi na Derek Birkett, mmiliki wa One Little Indian Records, Emilíana aliombwa kutembelea London kurekodi wimbo. Aliamua kukaa London.

## Kazi
Emilíana alikuwa mwanachama wa kikundi cha kisanaa cha GusGus cha  Aisilandi na kuchangia sauti kwenye nyimbo kadhaa katika toleo lao la kwanza Polydistortion (1997), haswa “Why”. Pia alishirikishwa na Kylie Minogue kuandika  “Slow” na “Someday” kutoka kwenye album yake ya  Body Language mwaka 2003. Pia aliandaa “Slow” akiwa pamoja na  Dan Carey; wawili walipendekezwa kuwania kibao bora cha densi tuzo za   Grammy mwaka 2005 kwa ajili ya kazi yao kwenye hicho kibao. Hapo awali, Emilíana alichangia  sauti kwenye nyimbo za shirika la Thievery mwaka 2002 kwenye album ya The Richest Man in Babylon na kutambuliwa kwa kutunga nyimbo "Resolution", "Until The Morning", na "Heaven's Gonna Burn Your Eyes" kutoka kwenye hiyo album. Pia mwaka 2002, aliimba sauti kwenye wimbo wa Paul Oakenfold  "Hold Your Hand" uliyotolewa kwenye album yake ya Bunkka.
Mnamo 3 Juni 2013, Emilíana aliweka wazi kwa  mashabiki wake kwamba ataachia album yake mnamo 9 Septemba 2013 Uingereza. Album ilitolewa Ayalandi,  Aisilandi, Ujerumani, Austria, na Switzerland mnamo 6 septemba 2013. LP mpya inajulikana kama Tookah. Emilíana aliongoza kushiriki katika matamasha ya muziki mpaka album ilipoachiwa Urusi na Budapest.
Mnamo 29 Julai 2013, Emilíana alitoa nakala ya redio ya wimbo wake mpya  "Speed of Dark". Nyimbo nyingine tatu za nyongeza  zikijumuisha  "Autumn Sun", "Animal Games", na  "Tookah’’ ziliachiwa na kuruhusu  mashabika kuzipata.
Emiliana alishirikishwa kwenye albamu ya muziki ya Kid Koala ya 2017 kupelekea: Satellite ambapo aliimba nyimbo saba.

## Diskografia
*Crouçie d'où là (1995)
*Merman (1996)
*Love in the Time of Science (1999)
*Fisherman's Woman (2005)
*Me and Armini (2008)
*Tookah (2013)

## Marejeo
## Viungo vya nje
* 
* Unofficial Emilíana Torrini video archive
* Interview in the Sydney Morning Herald

Jamii:Wanamuziki wa Aisilandi
Jamii:Feminism and Folklore 2021 in Tanzania
Conchi Ríos

**Conchi Reyes Ríos** (amezaliwa 11 Machi 1991) ni mpiganaji wa ng'ombe wa Hispania. Mnamo mwaka wa 2011, alikuwa mwanamke wa kwanza kumtoa ng'ombe masikio mawili. Mnamo mwaka wa 2015, aliorodheshwa kwenye orodha ya kitaifa ya Hispania ya wapiganaji wa ng'ombe, mmoja wa wanawake sita kati ya 825.

## Wasifu 
Ríos alizaliwa katika Mkoa wa Murcia mnamo 1991. Babu na Bibi yake walijifunza juu ya hamu yake ya kuwa mpiganaji ng'ombe wakati alikuwa na miaka 15. Babu yake alikuwa amemchukua hadi kwenye ulingo wa ng'ombe. Alitambua matamanio yake kwa kumpeleka kuona ndama lakini hakuonyesha woga, lakini nia tu.
left|thumb|Conchi Ríos mnamo 2016 akiwa Cehegín huko Murcia.
Alijitokeza mara ya kwanza hadharani kwenye vita vya ng'ombe mnamo 23 Septemba 2007. Alionekana kwanza kama mshangiliaji mnamo 2009 akimuunga mkono Luis Miguel Casares ("El Nico"). Alionekana kwanza Las Ventas huko Madrid mnamo 2011 kwa muswada ambao ulijumuisha Simon Lopez, Jimenez Fortes na José Cruz. Mnamo mwaka wa 2011 alikuwa mwanamke wa kwanza kuchukua masikio mawili kutoka kwa ng'ombe lakini hii haikuwa ushindi kwani kwa miaka mitatu hakuwa na vita vingine vya ng'ombe. Alitumia muda katika masomo lakini aliogopa kwamba licha ya tamaa yake anaweza kufanya kazi katika duka kubwa. Aliishia kupigana na ng'ombe huko Peru ambapo kuna vizuizi vichache kwenye mchezo huo. Alikuwa Mhispania pekee wa wanawake ishirini wa Ulaya waliochaguliwa. BBC ilionyesha kwamba sasa alikuwa mmoja tu wa wanawake wanne katika wapiganaji wa ng'ombe 820 na walimwona akisema "Ninaamini usawa wa wanawake na wanaume. Kila mtu anapaswa kupigania ni nini na kwa nini anataka kufanya maishani."

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* Media related to Conchi Ríos at Wikimedia Commons

## Tazama pia 
* Orodha ya wanawake wapiganaji wa ng'ombe

Jamii:Waliozaliwa 1991

Jamii:Wanawake wa Hispania
Jamii:Wanamichezo wa Hispania
Jamii:Feminism and Folklore 2021 in Tanzania