open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jani Allan

thumb|px250|right|Jani 2010
**Jani Allan** alizaliwa tarehe 11 Septemba mwaka 1952) ni mwanahabari, mwandishi na *mtangazaji* wa Afrika Kusini. Alikuwa miongoni mwa watu mashuhuri wa kwanza kwenye vyombo vya habari kwenye miaka ya 1980 na miaka ya 1990.

Mnamo mwaka 1980, **Allan** alikuwa mwandishi wa safu wa gazeti la *Sunday Times*, gazeti lenye mzunguko mkubwa zaidi kwa wiki huko Afrika kusini. Alikuwa mwandishi safi aliyesomwa zaidi kwa muongo mmoja akichapisha safu kama *Just Jani*, ''Jani Allan's Week* na *Face to Face*. Akiwa kileleni mwa umaarufu wake, gazeti lilianzisha kura ama uchaguzi wa kutafuta mtu anayependwa zaidi Afrika kusini na aliibuka mshindi. Mwaka 2015,**Marianne Thamm** wa  *Daily Maverick* alimuelezea  **Allan** kama mwandishi mwenye ushawishi zaidi nchini humo.

Baadaye **Allan** alikuwa mada ya kutamaniwa kwenye vyombo vya habari juu ya  mahusino yake alifanya mahojiano na, *Eugène Terre'Blanche*. **Allan** alikana vilivyo madai ya kuwa na mahusiano  na alimchukulia hatua *Terre'Blanche''. **Allan** aliondoka Afrika Kusini pale nyumba yake ilipolipuliwa na wenye mlengo wa kulia mwaka 1989. **Allan** aliwashitaki na kushinda  maafa kutoka kwa makalia mbili za Uingereza zilizorudia madai ya mahusiano yake. Alifungua mashtaka ya kashfa dhidi ya Channel 4 juu ya Makala ya  Nick Broomfield ,ya  The Leader, His Driver and the Driver's Wife*. Broomfield alikana kutoa madai na mashahidi wa pande zote mbili walisafirishwa kutoka Afrika kusini. **Allan** alishindwa mashataka hayo ambapo Hakimu alikataa kama kuna yeyote aliyeidanganya mahakama.Baada ya hapo alifanya kazi katika gazeti la London bureau.Alirudi Afrika Kusini mnamo mwaka 1996 akiendelea kuchapisha makala katika Sponsored web na akitangaza katika kipindi cha Redio cha Cape talk.Baada ya mapumziko ya muda mrefu alirudi katika fremu za media za Afrika Kusini mnamo mwaka 2013.Mnamo mwaka 2014 alitengeneza kichwa cha habari duniani kote baada ya kuchapisha barua ya wazi iliyomshutumu muuaji Oscar Pistorious.

## Maisha ya awali
**Allan** alilelewa na wenza matajiri wenye asili ya Afrika Kusini na Uingereza *Johnn Murray Allan* na na *Janet Sophia Henning* akiwa na umri wa mwezi mmoja. Baba mlezi wa **Allan** aliyekua mhariri wa zamani  wa ‘‘the Johannesburg daily’’, alifariki **Allan** akiwa na umri wa miezi nane. Mama yake alikua mfanya biashara wa vito vya thamani akiwa na duka Randburg. **Allan** alikuzwa na *Hennings* na mumewe wa pili, *Walter Erick Monteith Fry''. Familia iliishi Randburg kabla ya kuhamia Brayanston Sandton. **Allan** alisoma shule ya msingi ya  Franklin D. Rooselt na shule ya msingi ya Blairgowrie
 
## Marejeo
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waandishi wa Afrika Kusini
Jamii:Waliozaliwa 1952
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Finuala Dowling

**Finuala Dowling** alizaliwa Afrika Kusini, Mnamo mwezi Juni mwaka 1962 ni mshairi na mwandishi.
## Wasifu 
Ni mtoto wa saba kati ya watoto nane waliozaliwa na watangazaji wa redio *Eve van der Byl* na *Paddy Dowling,Finuala Dowling* alipata Shahada ya pili ya Kiingereza kutoka  chuo cha  *Cape Town* (UCT) na D.Litt. kutoka Chuo Kikuu cha Afrika Kusini (UNISA), Ambapo alifundisha kingereza kwa miaka nane.

Antholojia yake ya kwanza ya shairi *I Flying*, ilichapishwa mnamo mwaka  2002 na kushinda tuzo ya *Ingrid Jonker*.Ameshinda pia Tuzo ya Sanlam ya Ushairi na Tuzo ya Olive Schreiner.Mwaka 2012 Alishinda tuzo  ya Fasihi ya M-Net katika kategoria ya Kiingereza ya *Utengenezaji wa Nyumba kwa Wanyonge wa Moyo*.

Yeye pamoja na *Tessa* na *Cara Dowling* wameanzisha kampuni ya burudani inayojulika kwa jina la *Dowling Sisters Productions*.

## Familia 
**Dowling** anaishi Muizenberg, Cape Town na binti yake.

## Mashairi 
**I Flying*, Carapace (2002)
**Doo-Wop Girls of the Universe*, Penguin (2006)
**Notes from the Dementia Ward*, Kwela Books/Snailpress (2008)
*''Pretend You Don't Know Me: New and Selected Poems*, Bloodaxe Books (2018)

## Riwaya 
**What Poets Need*, Penguin (2005)
**Flyleaf*, Penguin (2007)
**Homemaking for the Down-at-Heart*, Kwela Books (2011)
**The Fetch*, Kwela Books (2015)
**Okay, Okay, Okay*, Kwela Books (2019)

## Kuonekana katika antholojia 
**Portraits of African Writers*, ed. George Hallett, Wits University Press (2006)
**Lovely Beyond Any Singing: Landscape in South African Literature*, Helen Moffett, Double Storey (2006)

## Tuzo  
*Ingrid Jonker Prize for *I Flying* (2004)
*Sanlam Award for Poetry for *Doo-Wop Girls of the Universe* (2006)
*Olive Schreiner Prize for *Notes from the Dementia Ward* (2010)
*M-Net Literary Award (English category) for *Homemaking for the Down-at-Heart* (2012)
*Media24 Books Literary Awards|Herman Charles Bosman Award for *The Fetch''

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1962
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Jamii:Watu wa Afrika Kusini
Jamii:Waandishi wa Afrika Kusini
Maxine Case

**Maxine Case** (amezaliwa Cape Town, 17 Januari 1976) ni mwandishi wa Afrika Kusini ambaye huandika hadithi fupi.

Riwaya ya kwanza, *All We Have Left Unsaid*, Kwela Books, Mwaka 2006, iliandikwa mwaka 2007 kwenye Orodha ya Waandishi wa Jumuiya ya Madola Tuzo za Waandishi wa Jumuiya ya Madola: Kitabu bora cha Kwanza (Mwaka 1989 Tuzo ya Waandishi wa Jumuiya ya Madola kwa Kitabu bora cha Kwanza, Kanda ya Afrika na alikuwa mshindi wa pamoja wa Tuzo za Herman Charles Bosman Mwaka 2007. 

Alikuwa mwenzake Mpango wa Kimataifa wa Uandishi Mwamo 2009, Chuo Kikuu cha Iowa  na mwandishi anayeishi Mji wa Asylum Pittsburgh | Jiji la Asylum / Pittsburgh kutoka Novemba 2009 hadi Februari 2010.

## Kazi 
* "Wote Tumeacha Kutosema", Kwela Books, 2006, "Homing Njiwa", '' Mwafrika Dira: Uandishi Mpya kutoka Kusini mwa Afrika ", New Africa Books, 2005, 
* "Waarover sisi zwegen", Mistral Uitgevers, 2009,

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* Kesi ya Maxine na Mazungumzo ya Moja kwa Moja ya Zuki Wanner, "IWP, Chuo Kikuu ya Iowa "
* Mahojiano na Kesi ya Maxine kwenye "Wote Tumeachwa Tusiyosema" (Kwela 2006)
* Maswali kumi ya haraka kwa Kesi ya Maxine, "Litnet ", 2007-04-04

Jamii:Watu wa Afrika Kusini
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Jamii:Waliozaliwa 1976
Jamii:Waandishi wa Afrika Kusini
Jamii:Watu walio hai
Anna Boeseken

**Anna Böeseken** (Pretoria, 23 Agosti 1905; Cape Town, 28 Juni 1997) alikuwa mwandishi wa nakala za kihistoria pamoja na uandishi wa habari wa Afrika Kusini Alijulikana kwa umahiri wake wa kuandika historia hasa Dutch East India Company kati ya miaka ya 1602 na 1798.

## Wasifu
Wazazi wa *Boeseken* wana asili ya Makaburu. Alisomea nchi mbili ikiwemo Afrika Kusini na Uingereza.

Wanafunzi hasa wakileo wanamchukulia kama mwandishi aliebobea katika tathnia yake ya historia kama *Dutch East India Company*. The 2013 publication in the journal Historia volume 48, Issue 2, titled "Historia - Dr. Anna Boëseken (1905-1997) : kenner van die Kaapse VOC-geskiedenis (English: Expert of Cape VOC history)  "examined her contribution in making the history of the VOC in South Africa accessible and interpreting it for both the expert and layman".

## Marejeo
Jamii:Waliofariki 1997
Jamii:Waliozaliwa 1905
Jamii:Watu wa Afrika Kusini
Jamii:Wanahistoria wa Afrika Kusini
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Yvette Christiansë

** Yvette Christiansë ** (alizaliwa Afrika Kusini, 12 Desemba 1954) alikuwa mshairi na mwandishi wa riwaya.   Kwa sasa anaishi New York City na anafundisha Barnard College. Pia amefundisha katika Chuo Kikuu cha Fordham, katika jiji hilohilo la New York.

## Wasifu 
Yvette Christiansë alizaliwa nchini Afrika Kusini wakati bado ilipokuwa chini ya ubaguzi wa rangi, na, licha ya upatikanaji duni wa elimu, alikuwa na hamu ya kujua  lugha na kuwa mwandishi tangu akiwa na umri mdogo. Katika umri wa miaka 18, alihama na mama yake na dada yake kwenda Mbabane Swaziland, ambapo aliishi hadi mwaka 1973. Baada ya kuhamia Swaziland, yeye na familia yake walihamia tena Australia ili waweze kuwa  mbali zaidi kati yao na serikali ya Afrika Kusini.  Nchini Australia, Christiansë alihudhuria Chuo Kikuu cha Sydney. Alipata shahada ya juu ya Kiingereza kutoka shuleni. 
Yeye ni rafiki na mtengenezaji wa filamu William Kentridge, Mwafrika Kusini mwenzake.

## Kazi 
Kazi zilizochapishwa ya Christianë kwa ujumla zilihusiana na Afrika Kusini, na zilieleza mandhari ya baada ya ukoloni kama vile utumwa na makazi.

Yeye ndiye mwandishi wa riwaya inayoitwa "Unconfessed" (Other Press, 2006; Kwela Books, 2007; Querido, 2007), and of the poetry collections *Castaway* (Duke University Press, 1999) and *Imprendehora* (Kwela Books/Snail Press, 2009). * Imprendehora * alikuwa mshindi wa mwisho wa Via Afrika Tuzo ya Herman Charles Bosman mnamo 2010, na * Castaway * alikuwa mshindi wa mwisho katika Tuzo ya Ushairi ya PEN Kimataifa]. Riwaya yake, "Unconfessed", alikuwa mshindi wa mwisho wa Hemingway Foundation / Tuzo la PEN kwa uwongo wa kwanza, na alipokea Tuzo ya BEA ya Magazine ya ForeWord ya 2007. Iliorodheshwa pia kwa tuzo ya Tuzo la Chuo Kikuu cha Johannesburg na Tuzo ya Kimataifa ya Fasihi ya Dublin mnamo 2008, na ikateuliwa kwa Tuzo ya Ama Ata Aidoo 2010. Australia). 

## Marejeo
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Jamii:Watu wa Afrika Kusini
Jamii:Waandishi wa Afrika Kusini
Jeni Couzyn

**Jeni Couzyn** (alizaliwa mwaka 1942) ni mshairi wa kike na mwanaantholojia nchini Afrika Kusini anayeishi na kufanya kazi nchini Canada na Uingereza. 

Mkusanyiko wake unaojulikana zaidi unaitwa *Life by Drownin* (1985), ambao mwanzoni ulijumuisha mlolongo wa *A Time to be Born* (1981) ambao unasimulia ujauzito mpaka kuzaliwa kwa binti yake.

## Wasifu
Couzyn alizaliwa Afrika Kusini na kusomea katika chuo kikuu cha Natal. Alihamia Uingereza mnamo mwaka 1966 na akajiimarisha kama mwandishi wa kujitegemea. Alikuwa raia wa Canada mnamo mwaka 1975 na mwaka uliofuata aliteuliwa kuwa kama mwandishi wa makazi katika Chuo Kikuu cha Victoria, British Columbia. Tangu wakati huo amegawanya wakati wake kati ya Uingereza, Canada na Afrika Kusini.   

## Kazi 
### Mashairi 
*Mkusanyo wa kwanza wa Couzyn uliitwa *Flying* (1970). Makusanyo ya baadaye ni pamoja na *Christmas in Africa* (1975), *A Time to be Born* (1981), *Life by Drowning* (1985), na ''That's It* (1993) 
**A Time to be Born* inaelezea kuzaliwa kwa mwanaye ikijumuisha kutungwa kwa mimba hadi kuzaliwa kwa mtoto. 

### Maandishi 
Couzyn alihariri  ‘’The Bloodaxe Book of Contemporary Women Poets’’ (1985), kilichowekwa kama kitabu cha kujifunzia kwa shule ya upili nchini Uingereza kwa wakati huo. Maandiko yaliyofuata ya, ‘’Singing Down the Bones’’ (1989), ililenga vijana wadogo.

### Ya ziada 
Couzyn alishiriki katika uandishi wa vitabu viwili vya watoto. Akiwa na Julie Malgas, aliandaa maelezo juu ya *Koos Malgas*, mchonga sanamu aliyesaidia kuunda *The Owl House'',  jumba la makumbusho lililopo Nieu-Bethesda, Rasi ya Mashariki, Afrika Kusini, iliyotambuliwa kwa vielelezo vyake vya kimisionari.

## Marejeo
Jamii:Watu wa Afrika Kusini
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Jamii:Washairi wa Afrika Kusini
Diana Ferrus

**Diana Ferrus** (amezaliwa Worcester, Western Cape, 29 Agosti mwaka 1953) ni mwandishi, mshairi na msimulizi wa hadithi kutokea nchini Afrika Kusini na mchanganyiko wa Khoisan . Kazi yake imechapishwa katika lugha ya Kiafrikana na Kiingereza. Ferrus anaongoza kuandika warsha katika Cape Town wakati anafanya kazi kama msimamizi katika Chuo Kikuu cha Western Cape. 

Ferrus anajulikana sana kwa shairi lake kuhusu Saartjie Baartman | Sarah Baartman, ni mwanamke kutokea nchini Afrika Kusini aliyepelekwa Ulaya chini ya udanganyifu wa uwongo na kuonyeshwa kama udadisi.  Aliandika shairi mnamo mwaka 1998 wakati akisoma Utrecht University.   Umaarufu wa shairi hili unaaminika kuwa unahusika na kurudisha rema ya Bartmann ins kwa Afrika Kusini.  Shairi lilichapishwa kuwa sheria ya Ufaransa. 

Ferrus ni mwanzilishi wa Afrikaans Skrywersvereniging (ASV), Washairi wa Bush, na Wanawake katika Xchains.  Ana kampuni ya uchapishaji iitwayo Diana Ferrus Publishers na ameshirikiana na kuchapisha mkusanyiko wa hadithi kuhusu baba na binti.

## Marejeo
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1958
Jamii:Waandishi wa Afrika Kusini
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Jamii:Watu wa Afrika Kusini
Sheila Meiring Fugard

**Sheila Meiring Fugard** (alizaliwa Birmingham, England, mwaka 1932) alihamia na wazazi wake Afrika Kusini mwaka 1940 alipokuwa na miaka nane. Alikwenda Chuo Kikuu cha Cape Town, ambapo aliandika hadithi fupi na kusoma ukumbi wa michezo.
Alikutana na mwandishi wa michezo Athol Fugard wakati akiwa anacheza katika moja ya michezo yake. Mnamo Septemba 1956, aliolewa na Fugard na kuchukua jina lake la ukoo..

Mnamo 1972, alipokuwa na umri wa miaka 40, Sheila Fugard alichapisha riwaya yake ya kwanza iitwayo, *The Castaways*,ambayo ilishinda Tuzo ya Olive Schreiner,Baadaye, mnamo mwaka 1976 alichapisha riwaya nyingine iitwayo "Rite of Passage",  na "Mwanamke wa Mapinduzi", mnamo 1983."Mwanamke wa Mapinduzi", riwaya yake iliyojulikana zaidi katika  miaka ya 1920 uko Karoo wilaya ya Afrika Kusini na inasimulia hadithi ya mwanafunzi wa kike wa Mahatma Gandhi,ambaye alivutiwa na kesi ya ubakaji kati ya mvulana   wa rangi na msichana mdogo wa Boer.
Fugard pia amechapisha mashairi kama *Threshold*, in 1975, and *Mystic Things*, in 1981.
Athol Fugard aligiza katika marekebisho ya BBC ya riwaya yake ya "The Castaways". Binti yao, Lisa Fugard, ambaye ameigiza katika baadhi ya michezo ya baba yake, kama vile *My Children! My Africa!*”, Ameandika pia riwaya.

## Wasifu 
;Riwaya
**The Castaways* (1972).  ISBN|0-333-14222-5.
**Rite of Passage* (1976).  ISBN|0-86068-620-5.
**A Revolutionary Woman* (1983).  ISBN|0-86068-620-5.

;Shairi
**Threshold* (1975). ISBN|0-949937-11-8.
**Mystic Things* (1981). ISBN|0-949937-87-8.
**The Magic Scattering Of A Life* (2006). ISBN|0-9535058-4-7.

## Viungo vya nje 
*"Sheila Fugard" (Index of articles) at *Highbeam.com*.

Jamii:Waliozaliwa 1932
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waandishi wa Afrika Kusini
Jamii:Wanawake wa  Afrika Kusini
Lyndall Gordon

**Lyndall Gordon** (alizaliwa 4 Novemba 1941)  ni mwandishi wa Uingereza anayejulikana kwa wasifu katika fasihi. 

=Marejeo=

Jamii:Waliozaliwa 1941
Jamii:Waliofariki 2015
Jamii:Wanawake wa Uingereza
Jamii:Waandishi wa Uingereza
Jamii:Watu wa Uingereza
Corlia Fourie

JINA
**Maandishi ya kooze****Cornelia Hilda Kühn** (amezaliwa 11 Desembamwaka  1944) ni mwandishi wa Afrika Kusini anayejulikana kwa jina la Corlia Fourie. Alishinda tuzo ya ATKV kwa hadithi fupi ya Liefde en geweld (Upendo na vurugu) na tuzo ya MER kwa hadithi za Die towersak en ander (Mfuko wa uchawi na wengine). Mnamo  mwaka 1995, alipokea Tuzo ya Alba Bouwer.

## Wasifu
Ni binti wa mwandishi Mikro (C H Kühn).  Anaandika maigizo, vitabu vya watoto, hadithi fupi na riwaya. Tamthiliya yake ya Moeders en dogters (Mama na binti) ilirushwa kwenye runinga na redio na pia kutolewa na Kruik.

## Vitabu
*Marianne en die leeu in die pophuis, 1982
*Moeders en dogters, 1985/92
*Leuens, 1986
*En die son skyn in Suid-Afrika, 1986
*Die volstruisie wat graag wou vlieg, 1986
*Die meisie wat soos 'n bottervoël sing
*Tintinyane, the girl who sang like a magic bird, 1990
*Jakkalsstreke, 1991
*Liefde en geweld (kortstories), Tafelberg, 1992
*Ganekwane en die groen draak, 1992
*Vrou-mens, Verhale deur vroue oor vroue (kompilasie), 1993
*Die deurmekaardier, 1993
*Sê (kortstories), 1994
*Die towersak, 1995
*Die oop deur, 1996
*Nolito en die wonderwater, 1997
*Die wit vlinder, Tafelberg, 1993
*Want die lewe is goed – keur uit die werk van Mikro, Lapa, 2003
*Ware liefde: bekende Suid-Afrikaanse paartjiesWare liefde: bekende Suid-Afrikaanse paartjies, Human & Rousseau, 2008
*Heleen en die heks met die hoofpyn, Protea Boekhuis, 2008
*Alle paaie lei deur die strand, LAPA 2008
*Die geheime kamer, LAPA 2012

## Marejeo
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1944
Jamii:Watu wa Afrika Kusini
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Jamii:Waandishi wa Afrika Kusini
Lynn Freed

**Lynn Freed** ni mwandishi anayefahamika kwa kazi zake za riwaya, insha na hadithi.

## Maisha
Lynn Freed alizaliwa na kukulia Durban, Afrika Kusini. Alienda New York akiwa mwanafunzi wa shahada ya pili akipokea shahada ya uzamili na shahada ya uzamivu ya Fasihi ya kiingereza kutoka chuo kikuu cha Colombia.

Baada ya kuhamia  San Francisco , aliandika riwaya yake ya kwanza *Heart Change* (iliyochapishwa tena kama *Friends of the Family*). Tokea hapo, amechapisha riwaya nyingine sita: *Home Ground*, *The Bungalow*, *The Mirror*, *House of Women*, ''The Servants' Quarters* na *The Last Laugh*. Ana mkusanyiko wa hadithi fupi,*The Curse of the Appropriate Man* na mikusanyiko miwili ya insha: *Reading, Writing & Leaving Home: Life on the Page* na *The Romance of Elsewhere*.

Hadithi fupi za Freed na insha zimetokea katika  *Harper's*, *The New Yorker*, *The Atlantic Monthly*, *Narrative Magazine*, *Ploughshares*, *Southwest Review*, *Michigan Quarterly Review*, *The Santa Monica Review*, *The New York Times*, *The Washington Post*, *The Wall Street Journal*, *Newsday*, *Mirabella*, *Elle (magazine)|Elle*, *House Beautiful'', '[House & Garden (magazine)|House & Garden*, *Travel & Leisure* na *Vogue (magazine)|Vogue'', miongoni mwa nyingine. Kazi zake zimetafsriwa kwa uwanda mpana ikijumuisha antholojia kadhaa.

## Tuzo 
Mwaka 2002, Lynn Freed alipokea tuzo ya Hadithi za kufikirika ya Katherine Anne Porter kutoka American Academy of Arts and Letters. Pia alipokea ushirika na ruzuku kutoka National Endowment for the Arts, The Guggenheim Foundation, The Camargo Foundation, The Rockefeller Foundation, na  the Lannan Foundation, na  the Bogliasco Foundation. Mwaka 1986, alishinda tuzo ‘the Bay Area Book Reviewers' Award for Fiction, na hadithi fupi zake zilipendekezwa kama hadithi bora Zaidi Marekani na tuzo ya "O'Henry Awards: Prize Stories".Mwaka  2011 alishinda tuzo ya O. Henry Award|PEN/O. Henry Prize kwa hadithi fupi yake ya  "Sunshine," iliyochapishwa kwenye gazeti la simulizi na mwaka 2015 alishinda tena tuzo ya O. Henry Award|PEN/O. Henry Prize kwa hadithi fupi ya ,"The Way Things Are Going", iliyochapishwa kwenye gazeti la Harper's.

## Kazi
* "The Romance of Elsewhere" (2017)
* "The Last Laugh" (2017)
* "The Servants' Quarters" (2009)
* "Reading, Writing & Leaving Home: Life on the Page" (2005)
* "The Curse of the Appropriate Man, Stories" (2004)
* "House of Women" (2002)
* "The Mirror" (1997)
* *The Bungalow* (1993)
* *Home Ground* (1986)
* *Friends of the Family* (first published as *Heart Change*, 1982)

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*Freed's personal webpage
*UC Davis academic profile 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waandishi wa Afrika Kusini
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Jamii:Watu wa Afrika Kusini
Theodori wa Sykeon

ya Mt. Theodori.]]
**Theodori wa Sykeon** (Sykeon, Galatia, leo nchini Uturuki, karne ya 6 - 22 Aprili 613) alikuwa tangu utotoni mkaapweke mwenye maisha magumu akawa maarufu kwa miujiza. 

Alipewa upadirisho akiwa na umri wa miaka 17 tu, akawa bila kupenda askofu wa Anastasiopoli kwa miaka kumi hivi, ambapo alizidi kumuomba Patriarki wa Konstantinopoli amruhusu kurudi upwekeni, akamalizia maisha yake kama abati wa monasteri aliyoianzisha alipokuwa padri tu.  

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 22 Aprili.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* 

## Viungo vya nje
* English Translation of Theodore of Sykeon on the Internet Medieval Sourcebook
* Three Byzantine Saints Google Book Snippet View

Jamii:Waliozaliwa karne ya 6
Jamii:Waliofariki 613
Jamii:Wakaapweke
Jamii:Wamonaki
Jamii:Watawa waanzilishi
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Uturuki
Eulogi wa Edessa

**Eulogi wa Edessa** (alifariki 23 Aprili 387) alikuwa askofu wa Edessa, leo Urfa, nchini Uturuki. 

Alipokuwa padri alifukuzwa kutokana na dhuluma ya kaisari Valens, aliyekuwa Mwario, dhidi ya Wakatoliki, akaishi Antinoe, Misri. 

Kaisari huyo alipofariki, Eulogi alirudi kwao akafanywa askofu wa jimbo akaliongoza kwa bidii hadi kifo chake klilichotokea siku ya Ijumaa Kuu . 

Alishiriki Mtaguso wa kwanza wa Konstantinopoli (381).

Tangu kale anaheshimiwa na Waorthodoksi na Wakatoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 23 Aprili.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliofariki 387
Marolo wa Milano

thumb|Mt. Marolo wa Milano.
**Marolo wa Milano** (alifariki Milano, Italia Kaskazini, 23 Aprili 423) alikuwa askofu wa 14 wa mji huo kuanzia mwaka 408

.
 
Alitokea Mesopotamia, alihamia kwanza Syria (kabla ya mwaka 380), halafu Roma, alipofanya urafiki na Papa Inosenti I.

Mtu wa elimu, sala na saumu, alisaidia sana watu wakati Italia ilipovamiwa na Wavisigoti. 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 23 Aprili.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 4
Jamii:Waliofariki 423
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Uajemi
Jamii:Watakatifu wa Italia
Janette Deacon

**Janette Deacon** (alizaliwa Cape Town, 25 Novemba 1939) ni mtaalam wa akiolojia wa Afrika Kusini aliyebobea katika usimamizi wa urithi na uhifadhi wa sanaa ya miamba. Amesomea mabadiliko ya zana za mawe kutoka maeneo ya kusini mwa Cape Town kuhusiana na mabadiliko ya hali ya hewa kwa miaka 20,000 iliyopita. Kuanzia 1985, alipata maandishi ya mwamba mahali ambapo watoa habari wa Xam Wilhelm Bleek na Lucy Lloyd waliishi katika karne ya 19. Alihudumu kama mshiriki wa Wakala wa Rasilimali za Urithi wa Afrika Kusini (SAHRA) na alikuwa mwenyekiti wa kwanza wa Heritage Western Cape.

## Maisha ya mwanzo na elimu 
*Janette Buckland* alisomea shule ya wasichana ya *Rustenburg* huko Cape Town kabla ya kuhitimu kutoka Chuo Kikuu cha Cape Town (UCT) mnamo mwaka 1960 na BA, ikifuatiwa na MA mnamo 1969 na PhD mnamo 1982 ambayo alichambua mkusanyiko wa baadhi wa zana za mawe (Stone Age) kutoka Pango la Nelson Bay, Pango la Boomplaas na makazi ya Kangkara.

## Kazi 
Baada ya kuhitimu BA yake alifanya kazi kama msaidizi wa utafiti wa WJ Talbot katika Idara ya Jiografia huko UCT.na kuhadhiri katika Idara ya Akiolojia mnamo mwaka1962 na kutoka 1972 hadi 1975.Amekuwa Katibu wa Heshima wa Jumuiya ya Wanaakiolojia ya Afrika Kusini tangu mwaka 1997. Ndani ya mwaka 1989 aliteuliwa kama mtaalamu wa akiolojia katika National Monuments Council (Afrika Kusini na Namibia) | National Monuments Council (NMC), mpaka yeye alipostaafu mwaka 1999. Wakati huu aliwakilisha NMC katika Kikundi Kazi cha Sanaa na Utamaduni na timu ya uandishi wa Sheria Rasilimali za Urithi wa Kitaifa Namba 25 ya mwaka1999.

Baada ya kustaafu alikua mwenyekiti wa kwanza wa Heritage Western Cape (HWC) mnamo mwaka 2002 akihudumu hadi mwaka 2007Kama katibu wa Mradi wa Sanaa ya Mwamba Kusini mwa Afrika, aliweka kozi na semina za uteuzi wa tovuti za sanaa za miamba kwenye Orodha ya Urithi wa Dunia. Kuanzia mwaka 1995 hadi mwaka 2011 mpango huu uliendelezwa zaidi kama mradi wa Getty Conservation Institute.

Mnamo 2016, alipewa udaktari wa heshima katika fasihi kutoka UCT kwa michango yake kwa akiolojia na utafiti wa sanaa ya miamba.

## Maisha binafsi 
Deacon aliolewa na Hilary Deacon, ambaye pia alifundisha archaeology katika Chuo Kikuu cha Stellenbosch, hadi kifo chake mnamo mwaka 2010. Wana watoto watatu.

## Marejeo
Aleksanda wa Lyon (+ 178)

[thumb|Mt. Aleksanda katika [dirisha la kioo cha rangi.]]
**Aleksanda wa Lyon** (alifariki Lyon, mji mkuu wa Gallia, leo nchini Ufaransa, 24 Aprili 178) alikuwa tabibu Mkristo kutoka Frigia, Uturuki, ambaye, baada ya mateso makali, alisulubiwa katika dhuluma ya kaisari Marcus Aurelius dhidi ya Ukristo iliyosababisha mauaji makubwa katika mji wa Lyon .

Ilikuwa siku mbili baada ya rafiki yake mkuu, Epipodi, kukatwa kichwa kwa ajili ya imani.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifodini chake.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*Two Inseparable Friends
* San Epipodio y Alejandro

Jamii:Waliozaliwa karne ya 2
Jamii:Waliofariki 178
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Uturuki
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Judy Croome

**Judy Croome** (**Judy-Ann Heinemann** Alizaliwa mnamo 16 Desemba 1958) ni mwandishi wa riwaya, hadithi fupi, na mshairi wa Afrika Kusini, ambaye alizaliwa Zvishavane, Rhodesia Kusini (sasa kunajulikana kwa jina la Zimbabwe). Alipokea Shahada ya Uzamili ya Sanaa (Kiingereza) kutoka Chuo Kikuu cha Afrika Kusini. Hivi sasa anaishi Johannesburg. Croome alikuwa ameolewa na msomi wa sheria wa ushuru wa Afrika Kusini na Wakili wa Mahakama Kuu ya Afrika Kusini na mwandishi wa ushuru, Daktari Beric John Croome.Ambaye alifariki mnamo Aprili 2019 baada ya kuugua kwa muda mrefu.

Hadithi fupi na mashairi ya Croome zimechapishwa katika The Huffington Post,Shule ya Chuo Kikuu cha Witwatersrand ya Fasihi, Lugha na Media  *Itch Magazine*na katika antholojia anuwai za kuchapisha zilizotolewa na mashini ndogo huko Marekani and South Africa         Croome pia ameonekana kwenye runinga ya kitaifa ya Afrika Kusini kwenye kipindi cha Shirika la Utangazaji la Afrika Kusini Channel 2 "Morning Live"na kwenye redio ya kitaifa ya Afrika Kusini kwenye kipindi cha "Fasihi ya Jumapili" ya SAFM.Croome pia amekuwa na nakala zilizochapishwa nchini Afrika Kusini,pamoja na "The Sunday Times (Afrika Kusini)"na kimataifa na majarida anuwai ya mkondonina tovuti.Mnamo mwaka wa 2016, Croome alikuwa jaji wa nje wa sehemu ya mashairi katika Waandishi 2000 (Afrika Kusini) (1985) mashindano ya kila mwaka ya uandishi.Mnamo mwaka wa 2011, "Mahali pa Njiwa" ya Croome iliorodheshwa kwenye tuzo ya uandishi wa Fiction ya Afrika.

## Kazi
* Mashairi, Aztar Press, 2020
* Walipa Usalama wa Mtaani: Mwongozo Unaofaa kwa Haki Zako Afrika Kusini, (hadithi za kufikirika, Sheria ya Juta, 2017) aliandika kwa kushirikiana na mumewe Daktari Beric John Croome
* Mgeni katika nchi ngeni (mashairi, Aztar Press, 2015)
* Uzito wa Manyoya na hadithi zingine (hadithi fupi, Aztar Press, 2013) 
*Taa saa ya Mchana  (mashairi, Aztar Press, 2012)
* Kucheza katika Vivuli vya Upendo (hadithi za kufikirika, Aztar Press, 2018, toleo la 3; 2012; 2011)

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1958
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Jamii:Wasanii wa Afrika Kusini
Antimo na wenzake

[thumb|[Mchoro mdogo wa kifodini chao.]]
**Antimo na wenzake** (waliuawa Nikomedia, leo nchini Uturuki, 303 hivi au 311-312) walikuwa Wakristo wa mji huo waliouawa katika dhuluma ya kaisari Dioklesyano. 

Antimo alikuwa askofu wao akakatwa kichwa. Wengine walikatwa kichwa vilevile, ila wengine walichomwa moto au walitoswa baharini.

Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini. 

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 24 Aprili.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Gregori wa Elvira

[thumb|Watakatifu Gregorio na [Sesili wa Elvira.]]
**Gregori wa Elvira** (alifariki 392 hivi) alikuwa askofu wa Elvira, leo Granada, nchini Hispania, walau kuanzia mwaka 375. Ni maarufu kwa elimu yake na msimamo katika imani sahihi dhidi ya Uario.

Tangu zamani anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe 24 Aprili.

## Maandishi 
Aliandika juu ya mambo mbalimbali, hasa kitabu maarufu kuhusu imani kilichosifiwa na Jeromu..

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Mababu wa Kanisa

## Tanbihi
## Marejeo
*Florio, De Sancto Gregorio Illiberitano, libelli de Fide auctore (Bologna, 1789)
*Morin, Les Nouveaus Tractatus Origenis et l'heritage litteraire de l'eveque espagnol, Gregoire d'Illiberis in Revue d'historie et de literature relig. (1900, V, 145 sq.)
*Bardenhewer, *Patrologie*, tr. Shahan (St. Louis, 1908), 415
*Gams, Kirchengeschichte vom Spanien (Ratisborn, 1864), II, 256 sq.
*Kruger, Lucifer, Bischof von Calaris, und das Schisma der Luciferianer (Leipzig, 1886), 76 sq.
*Leclerqu, L'Espagne chrétienne (Parish, 1906), 130 sq.

## Viungo vya nje 
*http://www.newadvent.org/cathen/07009a.htm

Jamii:Waliofariki 392
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Hispania
Jamii:Mababu wa Kanisa
Nyumba ni Choo (Kampeni)

**Nyumba ni Choo** ni kampeni ya usafi nchini Tanzania inayosimamiwa na Wizara ya Afya na Ustawi wa Jamii yenye malengo ya kuhamasisha jamii katika kudumisha suala la usafi na ujenzi wa vyoo bora . 

Kampeni hiyo inafanyika katika wilaya na mikoa mbalimbali ya Tanzania. Ilizinduliwa tarehe 5 Juni 2012 na rais wa awamu ya nne Jakaya Mrisho Kikwete  na baadaYe katika awamu ya tano kampeni hiyo ilizinduliwa na aliyekuwa makamu wa rais wa Tanzania Mama Samia Suluhu Hassan mwaka 2016.

## Marejeo
Jamii:Afya
Arawale National Reserve

**Eneo Tengefu la Arawale** linapatikana kaskazini mashariki mwa Kenya. 

## Tanbihi
Jamii:Hifadhi za Taifa za Kenya
Jeradi wa Toul

[thumb|[Picha yake katika kanisa kuu la Toul.]]
**Jeradi wa Toul** (pia: **Gerhard, Geraud**; Koln, Ujerumani, 935 hivi; Toul, leo nchini Ufaransa, 23 Aprili 994.

Papa Leo IX alimtangaza mtakatifu tarehe 21 Oktoba 1050.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 23 Aprili.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Saints SQPN
* Santi e Beati
* Catholic Hierarchy
* New Advent

Jamii:Waliozaliwa 935
Jamii:Waliofariki 994
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Ujerumani
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Boni National Reserve

**Eneo Tengefu la Boni** linapatikana katika kaunti ya Garissa, Kenya. 

## Tanbihi
Jamii:Hifadhi za Taifa za Kenya
Jamii:Kaunti ya Garissa
Eneo Tengefu la Buffalo Springs

**Eneo Tengefu la Buffalo Springs** linapatikana katika kaunti ya Isiolo, Kenya. 

## Historia
Hifadhi ilianzishwa mnamo 1948 kama sehemu ya pori la akiba la Samburu - Isiolo. Mipaka yake ilianzishwa mnamo mwaka 1985. Hifadhi hiyo inasimamiwa na Baraza la Kaunti ya Isiolo ambapo waendeshaji wengi wa safari za Kenya hutembelea hifadhi hiyo, ambayo ina Safari Lodges kadhaa na kambi za safari.

## Mahali ilipo
Hifadhi ya Kitaifa ya Chemchem ya Buffalo iko kusini mwa Hifadhi ya Kitaifa ya Samburu, ambayo ipo upande wa pili wa mto Ewaso Ngiro.

Hifadhi ina eneo lenye ukubwa wa kilomita za mraba takribani 131, na urefu wa kati ya kilomita 850  kutoka usawa wa Bahari.

## Marejeo
Jamii:Hifadhi za Taifa za Kenya
Jamii:Kaunti ya Isiolo
Jamii:Africa Wiki Challenge 2021 in Tanzania
Eneo Tengefu la Bonde la Kerio

**Eneo Tengefu la Bonde la Kerio** linapatikana magharibi mwa Kenya. 

## Tanbihi
Jamii:Hifadhi za Taifa za Kenya
Kisumu Impala Sanctuary

**Patakatifu pa Kisumu Impala** ni eneo tengefu linalopatikana kwenye ziwa Viktoria, katika kaunti ya Kisumu, Kenya. 

## Tanbihi
Jamii:Hifadhi za Taifa za Kenya
Jamii:Kaunti ya Kisumu
Jamii:Ziwa Viktoria
Eneo Tengefu la Dodori

**Eneo Tengefu la Dodori** linapatikana katika kaunti ya Lamu, Kenya. 

## Tanbihi
Jamii:Hifadhi za Taifa za Kenya
Jamii:Kaunti ya Lamu
Mwaluganje elephant sanctuary

**Patakatifu pa tembo pa Mwaluganje** ni eneo tengefu linalopatikana katika kaunti ya Kwale, Kenya. 

## Tanbihi
Jamii:Hifadhi za Taifa za Kenya
Jamii:Kaunti ya Kwale
Msitu wa Witu

thumb|Ramani ya Msitu wa Witu,Kenya
**Msitu wa Witu** ni eneo tengefu linalopatikana katika kaunti ya Lamu, Kenya. 

## Tanbihi
Jamii:Hifadhi za Taifa za Kenya
Jamii:Kaunti ya Lamu
Sheila Gordon

**Sheila Gordon** (Johannesburg, Afrika Kusini, 22 Januari 1927 - 10 Mei 2013) alikuwa mwandishi Mmarekani aliyezaliwa nchini Afrika Kusini. Aliandika vitabu mbalimbali miongoni mwa hivyo ni  *Waiting for the Rain*, *The Middle of Somewhere*, na  *Unfinished Business (riwaya)*.

*Waiting for the Rain* ni hadithi inayozungumzia simulizi ya vijana wawili wa kiume waliozaliwa na kukulia katika eneo la mashamba  nchini Afrika kusini wakati wa ubaguzi wa rangi mmoja akiwa ni mwenye rangi nyeusi na mwingine mweupe,urafiki wao unaingia doa pale wanapokuwa wakubwa walipoingia katika siasa, mmoja mweusi akitafuta haki ya usawa  katika siasa na kijana mwingine mweupe akitaka hali ibaki kama ilivyokuwa mwanzo.

Sheila aliishi katika mji wa Cobble Hill, karibu na mji wa mdogo wa Brooklyn kwa muda wa miaka hamsini.

## Kifo
Sheila alifariki akiwa na umri wa miaka 86 na mume wake alifariki miezi mitatu baada ya kifo cha Sheila mnamo tarehe 8 Agosti 

## Marejeo
## Viungo vya Nje
* Interview 

Jamii:Waliozaliwa 1927
Jamii:Waliofariki 2013
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Jamii:Waandishi wa Afrika Kusini
Jamii:Wanawake wa Marekani
Jamii:Waandishi wa Marekani
Yasmin Said

**Yasmin Said** (alizaliwa Nairobi, 7 oktoba 2000) ni mwigizaji wa Kenya ambaye alipata tuzo ya mwigizaji bora wa kike iliyoandaliwa na *Kalasha Awards* katika mwaka wa 2020. Alihudumu kama balozi wa chapa ya Indomie hadi 2021.
## Tuzo na uteuzi 
Yasmin Said alishinda tuzo ya Mwigizaji Bora wa kike kwenye tamthiliya ya runinga kwenye tuzo za Kalasha mnamo 2020.

## Filamu alizocheza 
## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 2000
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waigizaji filamu wa Kenya
Jamii:Wanawake wa Kenya
Henriette Grové

**Hester Henriette Grové** (née Venter) (26 Septemba 1922 - 15 Desemba 2009) alikuwa mwandishi wa Afrika Kusini. Anajulikana zaidi kwa aina ya hadithi na simulizi zake, ni mmoja kati ya waandishi wachache walioshinda tuzo ya *Hertzog Prize*. 

Aliolewa na  mwanafasihi ajulikana nae kama A.P. Grové.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1922
Jamii:Waliofariki 2009
Jamii:Watu wa Afrika Kusini
Jamii:Waandishi wa Afrika Kusini
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Vijana jazz

**Vijana Jazz** (pia wanajulikana kama Vijana Jazz Band au Vijana Jazz Orchestra) ni bendi ya muziki wa dansi ya Kitanzania. Bendi hii ilipata umaarufu mkubwa katika miaka ya 1980. Vijana Jazz, kama bendi nyingine za dansi za nyakati hizo, ilifadhiliwa na taasisi ya serikali – Umoja wa Vijana. Umoja wa Vijana ulikuwa mrengo wa vijana wa chama tawala cha Tanzania – Tanganyika African National Union. Wanamuziki mashuhuri ambao wamecheza katika Vijana Jazz ni pamoja na** Hemedi Maneti**, **Issa Chikupele**, na **Manitu Musa**.

## Historia 
Bendi ilianzishwa mnamo mwaka 1971 na John Ondoro Chacha. Miaka miwili baada ya kuanzishwa, Vijana Jazz ilijiunga na mwimbaji na mtunzi wa nyimbo Hemedi Maneti. ambaye alichukua jukumu kubwa katika kuongoza bendi hiyo na aliendelea kuongoza bendi  hadi kifo chake mwaka 1990. **Vijana Jazz** alichukua fursa hii na kuwa maarufu sana mwaka 1980 baada ya kuunda sauti mpya za ubunifu kwa kutumia synthesizers na ngoma za elektroniki.

Nchini Tanzania, bendi za muziki wa dansi zilianzisha mitindo mbalimbali ya muziki, maarufu kama mtindo. Mtindo wa Vijana Jazz ulikuwa maarufu kama "kamata sukuma", lakini pia walijulikana kwa mtindo wa "koka koka". Hata hivyo, mtindo wa Vijana Jazz pamoja na bendi nyingine za muziki wa dansi ulianza kupoteza umaarufu mwishoni mwa miaka ya 1980 wakati mfumo wa serikali ya Tanzania, Ujamaa, ulianza kushindwa. Uchumi wa nchi ulianza kudorora, na serikali ilishindwa kuwalipa wanamuziki tena..

## Vijana Jazz nchini Kenya 
Katika miaka ya 1970, Kenya na Tanzania walikuwa washirika katika Jumuiya ya Afrika Mashariki, na wanamuziki wa Kenya na Tanzania wangeweza kusafiri kwa uhuru kati ya nchi mbili kufanya kazi. Muziki wa Tanzania ulikuwa maarufu nchini Kenya, na bendi za Kitanzania kama Vijana Jazz mara nyingi zilikuwa zikifanya ziara kutoka Dar es Salaam hadi Nairobi, ambapo zilikuwa zikicheza na kurekodi muziki.

Vijana Jazz walianza kurekodi muziki wao katika Polygram Records Kenya na A.I.T Records jijini Nairobi kwa sababu  kama bendi zingine nyingi za muziki wa dansi zilikuwa na uhusiano mbaya na Radio Tanzania Dar es Salaam. Katika miaka ya elfu moja mia tisa na sabini, Radio Tanzania Dar es Salaam ilikuwa studio pekee ya kurekodi nchini Tanzania. Bendi nyingi za muziki wa dansi zilisusia Radio Tanzania Dar es Salaam kwa sababu walijifunza rekodi zao ambazo zilikuwa za ujambazi na kutolewa Kenya. Bendi hizo hazikupokea malipo yoyote kwa rekodi zao. Pia, bendi hazikuwa na mipango ya mkataba, kwa hivyo wanamuziki hawakuweza kufuata mauzo ya muziki wao.

## Marejeo 
Jamii:Wanamuziki wa Tanzania
Vunjabei Group Limited

**Vunjabei (T) Group Limited**  pia inajulikana kwa jina la **Vunjabei,** ni duka la kuuza nguo inayojulikana kwa mavazi ya mtindo wa haraka kwa wanaume, wanawake, vijana na watoto ambayo makao makuu yake yapo jijini Dar Es Salaam, Tanzania. Ilianzishwa na Fred Ngajiro, Mtanzania kijana bilionea mwaka 2015. Inajulikana zaidi kwa uuzaji wa nguo kwa bei rahisi nchini Tanzania.

## Historia 
Kampuni ilianzishwa mwaka 2015 na Fred Ngajiro au kwa jina maarufu Fred Vunjabei ambaye ni mfanyabiashara kutoka Tanzania. Vunjabei ilianzishwa kwa kufungua duka lwa kwanza la nguo ndani ya Kariakoo, Dar es Salaam. Vunjabei ina maduka ya nguo yasiyopungua 15 ndani ya Tanzania na mengine kutajwa kuongezeka Kenya. Licha ya kujulikana kwa kuuza nguo kwa bei rahisi lakini pia Vunjaei inajulikana kwa kutengeneza nguo za michezo kwa klabu za timu ya mpira wa miguu kama Simba Sports Club na Lipuli Football Club.

## Ushirikiano 
### Hospitali ya Taifa Muhimbili 
Mnamo mwaka 2020, Kampuni ya Vunjabei ilikabidhi zawadi kwa Hospitali ya Taifa Muhimbili-Mloganzila pamoja na watumishi kwa lengo la kuwapongeza na kuunga mkono juhudi zinazofanywa na watumishi wa afya katika kuwahudumia wagonjwa.

### Lipuli Football Club (Lipuli F.C.) 
Mwaka 2020, Vunjabei iliingia makubaliano na timu ya mpira wa miguu LIpuli F.C  iliyopo mkoa wa Iringa katika kuwatengenezea nguo za michezo na vifaa vingine vya michezo ikiwemo viatu vya mazoezi, Jezi na kuziuza kupitia maduka ya Vunjabei Nchini kote Tanzania.

### Simba Sports Club (Simba S.C.) 
Mwaka 2021, Simba Sports Club ilitangaza tenda kubwa kwa makampuni tofauti tofauti katika utengenezaji na usambazaji wa vifaa vya michezo vitakavyouza na kutumika. Vunjabei iliibuka na kuwa kampuni pekee itakayotengeneza jezi na vifaa vyote vya michezo vya timu ya mpira wa miguuu Simba Sports Club almaarufu kama Simba FC. Vunjabei ilitoa hundi ya pesa za kitanzania  Shilingi bilioni mbili  . Katika tenda hiyo Vunjabei ilikuwa ikishindana na makampuni zaidi ya 11 kama  Umbro na Adidas ambapo  Vunjabei iliwezakuchukua nafasi ya juu na kuingia makubaliano na Simba Sports Club (Simba F.C).

## Marejeo 
Jamii:Kampuni za Tanzania
Jamhuri ya Urusi

**Jamhuri ya Urusi** ilikuwa kwa muda mfupi (1917-1918) mfumo wa Urusi kati ya mwisho wa Dola la Urusi na mwanzo wa Umoja wa Kisovyeti.

## Viungo vya nje
* The Russian Republic proclaimed. Presidential Library
* Browder, R. P., Kerensky, A. F. *The Russian Provisional Government, 1917: Documents*. "Stanford University Press". Stanford, 1961. ISBN|9780804700238

Jamii:Historia ya Urusi
U
U
Edward Teller

thumb
**Edward Teller** (1908 - 2003) alikuwa mwanafizikia wa Hungaria. Anajulikana kama baba wa bomu la hidrojeni. Hata hivyo hakupenda hiyo sifa ya kuwa ndiye mvumbuzi wa bomu la hidrojeni. Maishani mwake Edward Teller anasemekana kuwa mwenye talanta kuu katika uwanja wa fizikia. Hata hivyo anajulikana pia kwa kuwa mtu mgumu sana wa kuelewana naye.

## Masomo 
Edward Teller alizaliwa na Ilona aliyekuwa mcheza kinanda na Max Teller aliyekuwa wakili. Wazazi wake walikuwa Wayahudi.

Alisomea shule ya Fasori Lutheran Gymnasium. Sawa tu na wanafizikia wengine kama Albert Einstein na Richard Feynman, Edward Teller alichelewa kuongea japo alipoweza kuongea aliendelea kukaa mpweke huku akiyasuluhisha masuala ya hesabu.

Kati ya mwaka 1926 hadi 1928, Edward alisomea hisabati na kemia katika chuo kikuu cha Karlsruhe alipopata shahada ya uhandisi katika kemia.

Baada ya kusikiliza maongezi ya Herman Mark, Teller alibadili na kuanza kusoma somo la fizikia alilopata shahada ya PhD katika chuo cha Leipzig.

## Viungo vya Nje 
* Famous Late talkers

Jamii:Wanafizikia wa Hungaria
Kikalio cha Dhahabu

thumb| Kikalio cha Dhahabu kwenye kiti chake cha enzi, *hwedom dwa* (1935)
thumb| Bendera ya Ufalme wa Ashanti inayoonyesha Kikalio cha Dhahabu
**Kikalio cha Dhahabu** (kwa Kiashanti - Kitwi:  **Sika Dwa Kofi**, "Kiti cha Dhahabu kilichozaliwa Ijumaa"; kwa Kiingereza: *Golden Stool*) ni kiti cha enzi cha kifalme cha wafalme wa Ufalme wa Ashanti na ishara kuu ya mamlaka kuu.  Kulingana na mapokeo, Okomfo Anokye, Kuhani mkuu na mmoja wa waanzilishi wakuu wa ufalme wa Ashanti, alisababisha kikalio hicho kushuka kutoka mbinguni na kutua kwenye paja la Osei Tutu aliyekuwa mfalme wa kwanza wa Ashanti. 

Kikalio cha Dhahabu kinaaminika kuwa na roho  ya taifa la Ashanti ndani yake.

## Mgogoro wa kihistoria 
Vita nyingi  zimeibuka juu ya umiliki wa kiti hicho cha kifalme.  Mnamo mwaka wa 1900, Sir Frederick Hodgson, Gavana Mwingereza wa Gold Coast, alitaka  kukalia Kikalio cha Dhahabu akaamuru kipelekwe mbele yale. Lakini Waasante walikificha. Ufatwaji wa kiti ulisababisha uasi wenye silaha unaojulikana kama Vita ya Kikalio cha Dhahabu, ambayo ilisababisha maeneo ya Ashanti kutwaliwa na Uingereza na kuwa koloni. Lakini Waingereza walishindwa kupata kiti. 

Mnamo 1921, wafanyakazi Waafrika kadhaa waliojenga barabara waligundua kikalio cha dhahabu wakavua mapambo kadhaa ya dhahabu. Walikamatwa na Waingereza, kabla ya kuhukumiwa adhabu ya kifo kulingana na mila ya Ashanti.  Waingereza waliingilia kati na badala yake wahukumiwa walifukuzwa katika Ghana. Hapo serikali ya kikoloni iliahidi kwamba haitaingilia tena mambo ya kikalio kikatolewa mafichoni. 

Mnamo mwaka wa 1935 kikalio kilitumika katika sherehe ya kumtawaza Osei Tutu Agyeman Prempeh II. 

## Muonekano na ufundi 
right|thumb| Kiti cha Waakan kinachofanana na muundo wa Kikalio cha Dhahabu
Kikalio cha Dhahabu ni kiti kilichopindika sm 46 juu chenye nafasi ya upana wa sentimita 61 kwa 30. Uso wake wote umepambwa kwa dhahabu, na umetundikwa na kengele kumwonya mfalme juu ya hatari inayokuja.   &#x5D; Haikuonekana na watu wengi, ilhali ni mfalme tu, malkia, na washauri wanaoaminika wanajua maficho yake. 

Mifano yake yametengenezwa kwa ajili ya machifu na kwenye mazishi yao hupakwa damu ya wanyama.   &#x5D; Kikalio cha dhahabu ni moja ya ishara kuu za Asante leo kwa sababu bado inaonyesha mfululizo wa kifalme na mamlaka. 

## Tazama pia
Kuhusu kiti kama ishara ya mamlaka: Ukulu mtakatifu

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
** Picture of Golden Stool 
** African Stools. Hamill Gallery of Tribal Art, catalogue of exhibition, March 1-May 26, 2001.
** West African Kingdom: Asante. BBC World Service.

Jamii:Historia ya Ghana
Ethiopia Habtemariam

**Ethiopia Habtemariam** (alizaliwa Berkeley, jimbo la California, 24 Septemba 1979) ni mkurugenzi mtendaji wa Rekodi ya Motown.

## Maisha 
Mwaka 1994, alipokuwa na miaka 14, Habtemariam alianza kufanya kazi na Rekodi ya LaFace, lebo ya rekodi ambayo iliundwa na LA Reid, mkurugenzi mtendaji wa zamani wa Rekodi ya Epic. Kazi hiyo ilidumu kwa miaka minne. Baadaye, Habtemariam alifanya kazi na Kikundi cha Musiki ya Universal. 

Mwaka 2011, Habtemariam alikuwa Makamu wa Rais Mwandamizi wa rekodi ya Motown. Yeye amefanya kazi na wanamuziki kama Stevie Wonder, Erykah Badu, Ne-Yo, Kem, BJ the Chicago Kid, Stacey Barthe, na wengineo. 

Mwaka 2013, jarida la Mwanadishi ya Hollywood “Wanawake Katika Muziki” na Jarida la Variety alimwongeza Habtemariam kwenye orodha ya heshima iliyoitwa orodha ya athari za wanawake. Mwaka 2014, Habtemariam alikuwa Rais wa Rekodi ya Motown na hadi mwaka 2021 bado ni rais. Habtemariam ametumia urithi wa Motown kusaidia lebo hiyo nje ya orodha ya wasanii wa kurekodi. Mwaka 2017, alijiunga na muuzaji wa mavazi ya riadha Finish Line, na mwaka 2019, Motown alitengeneza wimbo wa matangazo kwa mtendaji wa NBA. Habtemariam alitengeneza wimbo wa sauti wa Queen & Slim pamoja na mkurugenzi wa filamu Melina Matsoukas na mwandishi wa skrini Lena Waithe. Mradi huo ulikuwa wimbo wa kwanza wa sauti wa Motown ukiongozwa na timu ya wanawake wote, kulingana na Billboard.  

Habtemariam alipokuwa na miaka 16, aliandika kiandiko mpaka Sylvia Rhone. Yeye alifurahi na kushangaa ukweli kwamba mwanamke Mweusi alikuwa mwenyekiti wa lebo kuu ya kurekodi. Wakati Habtemariam alipokuwa mkuu wa rekodi, alipokea kiandiko kama hicho. Shibaki, mwanafunzi wa miaka 16 aliyejiunga na programu ya muziki ya Bonus Tracks, aliandika kuhusu juu ya jinsi mwanamke mweusi  ako katika nafasi ya nguvu alivyokuwa akiwashawishi wanafunzi wachanga wa rangi.

Wakati alipofanya kazi katika LaFace, Habtemariam aliwaona wanawake katika nafasi ya nguvu na yeye alisema kwamba walimshawishi kusaidia wanawake vijana ili waje katika nafasi za nguvu. "Nilisikia watu wakisema, 'Oh, amepata kazi hiyo kwa sababu tu yeye ni mwanamke Mweusi na wanajaribu tu kutoa visingizio'. Sawa, poa. Hata ikiwa ndivyo ilivyokuwa, ni juu yangu. Je! Nitafanya nini ili kuathiri na kuwahakikishia watu wengine kupata fursa za aina hii baadaye? Isitoshe, ninapenda kuwaonyesha watu makosa”. Yeye anataka kusaidia wanawake vijana na kuwa na msaada kwa familia na jamii lake.

## Tanbihi
Jamii:Wanawake wa Marekani
Maria Eufrasia Pelletier

**Maria Eufrasia Pelletier** (Noirmoutier-en-l'Île, Ufaransa, 31 Julai 1796 – Angers, 24 Aprili 1868) ni sista maarufu kwa kuanzisha shirika la kitawa la Bibi Yetu wa Upendo wa Mchungaji Mwema ili kupokea kwa huruma wanawake kahaba.

Anaheshimiwa na Kanisa Katoliki: Papa Pius XI alimtangaza mwenye heri tarehe 30 Aprili 1933, halafu  Papa Pius XII alimtangaza mtakatifu tarehe 2 Mei 1940.

Sikukuu yake imehamishiwa tarehe 24 Aprili.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo ya Kiswahili
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 144-145

## Marejeo ya lugha nyingine
* *The Story of St. Mary Euphrasia Pelletier*, Good Shepherd sisters, Province of Singapore-Malaysia (2014) ISBN|978-967-11703-2-8

## Viungo vya nje 
* Congregation of Our Lady of Charity of the Good Shepherd 
* Contemplative Sisters of the Good Shepherd 
* Good Shepherd Sisters founder statue in St. Peter's Basilica

Jamii:Mabikira
Benedikto Menni

halisi ya Mt. Benedikto Menni mwaka 1905.]]
**Benedikto Menni, O.H.** (Milano, Italia, 11 Machi 1841 - Dinan, Ufaransa, 24 Aprili 1914) alikuwa
padri wa shirika la kihospitali la Mt. Yohane wa Mungu nchini Italia halafu Hispania, alipoanzisha shirika la Masista Wauguzi wa Moyo wa Yesu kwa ajili ya kuhudumia wahitaji wa kila aina.

Papa Yohane Paulo II alimtangaza kwanza mwenye heri tarehe 23 Juni 1985, halafu mtakatifu tarehe 21 Novemba 1999.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje 
*Hagiography Circle
*Saints SQPN
*Sisters Hospitallers

Jamii:Mapadri
Jamii:Watawa waanzilishi

Jamii:Watakatifu wa Hispania