open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
.es

**.es** ni msimbo wa nchi wa kiwango cha juu wa kikoa (ccTLD) cha Uhispania. Kikoa hiki kinasimamiwa na Red.es, taasisi ya umma iliyo chini ya Wizara ya Masuala ya Uchumi na Mabadiliko ya Kidijitali ya Uhispania. Kikoa cha .es hutumiwa zaidi na biashara, mashirika, na watu binafsi wa Kihispania, lakini usajili wake uko wazi kwa watumiaji wa kimataifa.

## Historia
Kikoa cha .es kilianzishwa mwaka 1988 kama sehemu ya kiwango cha ISO 3166-1 alpha-2, ambacho hutenga misimbo ya kikoa kwa mataifa huru. Awali, usajili wa .es uliruhusiwa kwa mashirika ya Kihispania pekee, lakini baadaye masharti yalilegezwa ili kuruhusu watumiaji wengi zaidi.

## Sheria na Muundo wa Usajili
Usajili wa .es unaweza kufanywa moja kwa moja katika kiwango cha pili (mfano: example.es) au katika viwango vya tatu kulingana na makundi maalum.

### Vikoa vya Kiwango cha Pili
Watumiaji wengi husajili majina yao moja kwa moja chini ya .es bila mahitaji ya ziada, mradi wanazingatia sera za Red.es.

### Vikoa vya Kiwango cha Tatu
Uhispania pia inatoa vikoa maalum vya kiwango cha tatu kwa aina fulani za mashirika na watu binafsi:

*.com.es – Kwa mashirika ya kibiashara
*.nom.es – Kwa matumizi binafsi
*.org.es – Kwa mashirika yasiyo ya faida
*.edu.es – Kwa taasisi za elimu (limewekewa vikwazo)
*.gob.es – Kwa taasisi za serikali ya Uhispania pekee

## Matumizi
Watu binafsi, biashara, na mashirika kutoka kote ulimwenguni wanaweza kusajili kikoa cha .es, lakini wanapaswa kufuata kanuni za usajili za Uhispania.

Kikoa hiki kinatumiwa sana na biashara za Kihispania, taasisi za serikali, vyombo vya habari, na mashirika ya kitamaduni. Kampuni za kimataifa zinazoingia kwenye soko la Uhispania mara nyingi hutumia .es ili kuimarisha uwepo wao wa ndani.

## Ukuaji na Umaarufu
Kufikia mwaka 2023, zaidi ya vikoa milioni 2 vya .es vimesajiliwa, na kufanya .es kuwa mojawapo ya ccTLD zinazotumiwa zaidi barani Ulaya. Ukuaji wa .es umechangiwa na uchumi wa kidijitali wa Uhispania na ongezeko la upenyaji wa intaneti.

## Usimamizi wa Kikoa
Taasisi ya Umma ya Red.es inahusika na usimamizi wa kikoa cha .es kwa kuhakikisha kuwa:

*Sheria za usajili wa majina ya kikoa zinafuatwa
*Miundombinu ya kiteknolojia inahifadhiwa na kuendelezwa
*Sera za utatuzi wa migogoro ya kikoa zinatekelezwa

Red.es inafanya kazi chini ya usimamizi wa serikali ya Uhispania, kuhakikisha kuwa usajili wa kikoa cha .es unasalia kuwa wazi, wa uwazi, na unaopatikana kwa urahisi.

## Marejeo
Jamii:Hispania
Jamii:teknolojia
Vicki Vann

**Victoria "Vicki" Araceli Denise Vann Bradford Turnbough** (alizaliwa 14 Julai 1963) ni msanii wa muziki wa country, mjasiriamali, na mfanyabiashara wa Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Jean-Denis Gendron

**Jean-Denis Gendron** (1 Januari 1925 – 16 Februari 2025) alikuwa mtaalamu wa lugha na mtaalamu wa elimu kutoka Kanada. Alikuwa mhitimu wa Université Laval na alipokea PhD ya herufi kutoka Chuo Kikuu cha Strasbourg. Alikuwa Rais wa Kamati ya Uchunguzi kuhusu Hali ya Lugha ya Kifaransa na Haki za Lugha nchini Quebec 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1925
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wataalamu
Jamii:Watu wa Kanada
Harvie June Van

**Harvie June Van** (jina la kuzaliwa **Vanderpool**; alizaliwa 2 Machi, 1940) ni mwimbaji mstaafu wa muziki wa country. Alizaliwa Monterey, Tennessee.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Jean Valli

**"Texas" Jean Valli** alikuwa mwimbaji wa muziki wa country. Alizaliwa kama **Gina Rozanna Vadala** mwaka 1926. 

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
.ke

**.ke** ni msimbo wa nchi wa kiwango cha juu wa kikoa (ccTLD) cha Kenya. Kikoa hiki kinasimamiwa na Kenya Network Information Centre (KENIC), ambayo inahusika na usajili, utawala, na uundaji wa sera za kikoa. Kikoa cha .ke kinatumika sana na biashara, mashirika, taasisi za serikali, na watu binafsi nchini Kenya, kikihudumu kama utambulisho mkuu wa kidijitali kwa mashirika yanayofanya kazi ndani ya nchi.

Kufikia mwaka 2023, zaidi ya vikoa 100,000 vya .ke vimesajiliwa, huku idadi hiyo ikiendelea kuongezeka kutokana na upanuzi wa uchumi wa kidijitali wa Kenya. Ukuaji wa biashara mtandaoni, fintech, na huduma za kidijitali umekuwa na mchango mkubwa katika kuongezeka kwa usajili wa .ke.
## Historia
Kikoa cha .ke kilianzishwa mwaka 1993 na awali kilisimamiwa na mashirika binafsi. Mnamo 2002, KENIC ilianzishwa ili kusimamia kikoa kwa njia ya ndani, kuhakikisha uwazi, uthabiti, na upatikanaji kwa watumiaji wa Kenya. Tangu wakati huo, .ke imekua kwa kasi, huku biashara na watu binafsi wakikikumbatia kwa ajili ya uwepo wa mtandaoni wa ndani.

## Muundo wa Kikoa na Usajili
Usajili wa .ke unaweza kufanywa katika viwango viwili: moja kwa moja katika kiwango cha pili (mfano: example.ke) au katika kiwango cha tatu chini ya makundi maalum.

### Vikoa vya Kiwango cha Pili
Tangu mwaka 2017, usajili wa majina ya moja kwa moja katika kiwango cha pili (mfano: example.ke) umekuwa unapatikana, hivyo kuruhusu biashara na watu binafsi kusajili majina mafupi na yanayofaa kwa chapa zao.

### Vikoa vya Kiwango cha Tatu
Kenya pia inatoa vikoa maalum vya kiwango cha tatu ambavyo vinagawanya matumizi ya kikoa kulingana na sekta mbalimbali:

*.co.ke – Kwa mashirika ya kibiashara na biashara
*.or.ke – Kwa mashirika yasiyo ya faida
*.go.ke – Kwa taasisi za serikali pekee
*.ac.ke – Kwa taasisi za elimu ya juu
*.sc.ke – Kwa shule za msingi na sekondari
*.ne.ke – Kwa watoa huduma za mtandao
*.me.ke – Kwa tovuti na blogu za binafsi
*.info.ke – Kwa tovuti za kutoa taarifa

## Matumizi
Watu binafsi, biashara, na mashirika kutoka kote ulimwenguni wanaweza kusajili kikoa cha .ke, ingawa baadhi ya vikoa vya kiwango cha tatu (kama .go.ke na .ac.ke) vina masharti maalum ya ustahiki.

Kikoa hiki kinatumiwa sana na biashara za Kenya, mashirika ya serikali, taasisi za elimu, na mashirika yasiyo ya faida ili kuimarisha uwepo wao wa mtandaoni.

Kampuni za kimataifa zinazoingia katika soko la Kenya mara nyingi husajili kikoa cha .ke ili kujitangaza kwa soko la ndani na kuboresha nafasi zao kwenye injini za utafutaji za kanda hiyo.

## Usimamizi 
Kenya Network Information Centre (KENIC) inawajibika kwa:

*Kusimamia usajili wa vikoa na kuhakikisha kuwa unafuata sheria za Kenya
*Kudhibiti miundombinu ya kikoa ili kudumisha uimara na usalama wake
*Kutoa mifumo ya utatuzi wa migogoro ya kikoa ili kushughulikia mizozo ya umiliki wa vikoa

## Marejeo
Jamii:Kenya
Jamii:teknolojia
Donna Ulisse

**Donna Ulisse** ni mwimbaji, mtunzi wa nyimbo, muziki wa country na bluegrass kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Tammy Wynette

**Tammy Wynette** (alizaliwa kama **Virginia Wynette Pugh**; 5 Mei, 1942 – amefariki 6 Aprili, 1998) alikuwa mwimbaji, mtunzi wa nyimbo na muziki wa country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Ruby Wright

**Ruby Wright** ([amezaliwa [27 Oktoba, 1939 – amefariki 27 Septemba, 2009) alikuwa mwimbaji, mtunzi wa nyimbo wa muziki wa country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Ginny Wright

**Ginny Wright** (jina kamili **Ethel Virginia Henderson** aliyezaliwa katika Twin City, Georgia, 1 Agosti, 1932) alikuwa mwimbaji wa muziki wa country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Anne Marie Hochhalter

**Anne Marie Hochhalter** (19 Desemba 1981 – 16 Februari 2025) alikuwa mwanaharakati wa kupinga ghasia za silaha nchini Marekani na mmoja wa manusura wa shambulio la risasi la 1999 katika Shule ya Upili ya Columbine huko Columbine, Colorado. Alipigwa risasi kwenye uti wa mgongo na kupooza akiwa na umri wa miaka 17. Katika miongo iliyofuata, alizungumza wazi dhidi ya ghasia za silaha na alipingana na utangazaji wa majina ya washambuliaji kwenye vyombo vya habari kupitia harakati ya *No Notoriety*, akidai kuwa kampuni za mitandao ya kijamii zilikuwa zinanufaika kutokana na maudhui ya vurugu. Pia alikuwa mtetezi wa malipo ya ziada ya Usalama wa Jamii kwa watu wenye ulemavu. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1981
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanaharakati wa Marekani
Celia Woodsmith

**Celia Woodsmith** (alizaliwa  Tryon, North Carolina mwaka 1985) ni mchezaji wa muziki wa bluegrass, blues na folk anayeishi New England.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Lee Ann Womack

**Lee Ann Womack** (alizaliwa 19 Agosti, 1966) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Stephanie Winslow

**Stephanie Winslow** (alizaliwa  Yankton, South Dakota, 27 Agosti, 1956) ni msanii wa muziki wa country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Gretchen Wilson

**Gretchen Frances Wilson** (alizaliwa  Pocahontas, Illinois, 26 Juni, 1973) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo wa muziki wa country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Beverly Mae Wilson

**Beverly Mae Wilson** (amezaliwa 11 Aprili, 1946 – 14 Julai, 2010) alikuwa mwimbaji wa muziki wa country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Anne Wilson

thumb
**Anne Claire Wilson** (alizaliwa 21 Februari 2002) ni mchezaji wa muziki wa Kikristo wa kisasa na mtunzi wa nyimbo kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Wanamuziki wa Marekani
Luis Alberto Parra Mora

**Luis Alberto Parra Mora** (22 Machi 1944 – 8 Agosti 2023) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki nchini Kolombia. Alihudumu kama askofu wa jimbo la Mocoa–Sibundoy kuanzia mwaka 2003 hadi 2014.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1944
Jamii:Waliofariki 2023
Jamii:Watu wa Kolombia
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Chely Wright

**Chely Wright** (alizaliwa kwa jina **Richell Rene Wright**).  ** Richelle**  na wakati mwingine aliitwa ** Rochelle**  Alizaliwa 25 Oktoba, 1970. ni mwanaharakati, mwandishi, na msanii wa muziki wa country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Marion Worth

**Marion Worth** (alizaliwa kama **Mary Ann Ward**; 4 Julai, 1930 – Desemba 19, 1999) alikuwa mwimbaji wa muziki wa country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Gerulfus Kherubim Pareira

**Gerulfus Kherubim Pareira** S.V.D. (alizaliwa 26 Septemba 1941 – 8 Oktoba 2024) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki nchini Indonesia.

## Wasifu 
Mnamo tarehe 15 Agosti 1970, Gerulfus Kherubim Pareira SVD alikubaliwa kama mtawa wa Shirika la Neno la Mungu (Society of the Divine Word). Wiki iliyofuata, tarehe 22 Agosti 1970, alipewa daraja ya upadre.

Tarehe 21 Desemba 1985, ilitangazwa kuwa Pareira amechaguliwa kuwa askofu mpya wa Jimbo la Weetebula. Alipadrishwa kuwa askofu tarehe 25 Aprili 1986 na Gregorius Manteiro, aliyekuwa askofu wa Ruteng wakati huo, huku Anton Pain Ratu, aliyekuwa askofu wa Atambua, na Eduardus Sangsun, aliyekuwa askofu wa Ruteng, wakihudumu kama maaskofu wasaidizi katika ibada hiyo.

Tarehe 19 Januari 2008, Pareira aliteuliwa kuwa askofu mpya wa Jimbo la Maumere.

Mnamo mwaka 2011, alisherehekea miaka 50 ya maisha ya kitawa, miaka 40 ya upadre, na miaka 25 ya uaskofu.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1941
Jamii:Waliofariki 2024
Jamii:Waverbiti
Jamii:Watu wa Indonesia
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Michael Pak Jeong-il

**Michael Pak Jeong-il** (18 Desemba 1926 – 28 Agosti 2024) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki nchini Korea Kusini. Alihudumu kama askofu wa Jimbo la Jeju kuanzia 1977 hadi 1982, Jimbo la Jeonju kutoka 1982 hadi 1988, na Jimbo la Masan kuanzia 1988 hadi 2002.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1926
Jamii:Waliofariki 2024
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Korea Kusini
Simon Stock Palathara

**Mar Simon Stock Palathara** CMI (11 Oktoba 1935 – 19 Novemba 2022) alikuwa askofu wa pili wa Eparkia ya Kanisa Katoliki la Kisiria la Malaba ya Jagdalpur, India.

Alizaliwa tarehe 11 Oktoba 1935 huko Vadakkekara, Changanacherry, Kerala, akiwa mtoto wa Bw. Philip na Bi. Mary Philip. Baada ya masomo yake ya sekondari katika Shule ya St. Berchman’s, Changanacherry na St. Ephrem, Mannanam, alijiunga na Shirika la Wamisionari wa Karmeli wa Kipapa (CMI) mwaka 1954. Aliweka nadhiri zake za kwanza za kitawa tarehe 16 Mei 1958.

Alipata mafunzo yake ya Seminari Kuu katika Dharmaram Vidya Kshetram, Bangalore na akapewa daraja ya upadre tarehe 1 Desemba 1964. Kuanzia mwaka 1972 hadi 1977, alihudumu kama Pro-Exarch wa Exarchate ya Jagdalpur na baadaye hadi 1982 kama Vika Jenerali wake. Pia alihudumu kama Mkuu wa Jimbo la Jagdalpur la Shirika la CMI kwa vipindi viwili, kati ya 1981-1984 na 1987-1990.

Mnamo 1993, aliteuliwa kuwa askofu wa Jagdalpur na akapewa daraja ya uaskofu tarehe 19 Machi 1993. Baada ya kufikisha umri wa miaka 75, alistaafu kutoka huduma ya uaskofu mnamo 2013 na akaendelea kuwa Askofu Mstaafu wa Eparchia ya Kikatoliki ya Syro-Malabar ya Jagdalpur.

Alihudumu kama padre kwa miaka 57 na askofu kwa miaka 29. Alifariki dunia tarehe 19 Novemba 2022 saa 7:30 asubuhi katika Hospitali ya MPM, Jagdalpur.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1935
Jamii:Waliofariki 2022
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Uhindi
Rafael Palmero Ramos

**Rafael Palmero Ramos** (27 Julai 1936 – 8 Machi 2021) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki nchini Uhispania..

## Wasifu 
Rafael Palmero Ramos Alihudumu kama askofu msaidizi wa Toledo kati ya 1987 na 1996, askofu wa Palencia kutoka 1996 hadi 2006, na askofu wa Orihuela-Alicante kati ya 2006 na 2012.

Mnamo Januari 2021, wakati wa janga la COVID-19 nchini Uhispania, aliambukizwa virusi hivyo baada ya mlipuko katika makazi ya mapadre huko Alicante. Ingawa alipona, ugonjwa huo ulisababisha kuzorota kwa afya yake kutokana na saratani aliyokuwa nayo, na hatimaye alifariki dunia tarehe 8 Machi 2021.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1936
Jamii:Waliofariki 2021
Jamii:Watu wa Hispania
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Noel Charles O'Regan

**Noel Charles O’Regan** (alizaliwa 14 Desemba 1941) ni askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Ireland ambaye aliwahi kuwa Askofu wa Jimbo la Ndola, nchini Zambia.

Alipewa dhamana ya kuwa askofu wa Ndola tarehe 1 Oktoba 2004 na Papa Yohane Paulo II. Alijiuzulu kutoka wadhifa huo tarehe 16 Januari 2010.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1941
Jamii:Wamisionari
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Ireland
Honesto Ongtioco

**Honesto "Nes" Flores Ongtioco** (alizaliwa 17 Oktoba 1948) ni askofu wa Kikatoliki kutoka Ufilipino.

Alikuwa askofu wa kwanza wa Jimbo la Cubao kuanzia tarehe 28 Agosti 2003 hadi alipojiuzulu rasmi tarehe 4 Oktoba 2024.

Kabla ya kuteuliwa Cubao, alihudumu kama askofu wa pili wa Jimbo la Balanga huko Bataan kuanzia tarehe 18 Juni 1998 hadi 28 Agosti 2003. Pia alihudumu kama msimamizi wa kitume wa Jimbo la Malolos kuanzia tarehe 12 Mei 2018 hadi 21 Agosti 2019.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1948
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Ufilipino
Joseph Mairura Okemwa

**Joseph Mairura Okemwa** (alizaliwa 29 Juni 1954) ni askofu wa Kanisa Katoliki nchini Kenya, ambaye ni Askofu wa Jimbo Katoliki la Kisii. Aliteuliwa kuwa askofu na Papa Yohane Paulo II tarehe 19 Desemba 1994.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1954
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Maaskofu wakatoliki wa Kenya
Senan Louis O'Donnell

'''Senan Louis O'Donnell''', O.S.A. (24 Februari 1927 – 12 Aprili 2023) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Ireland ambaye alikuwa Askofu wa Maiduguri, Nigeria.

## Maagizo 
O'Donnell alipewa daraja ya upadre katika Shirika la Mt. Augustino tarehe 17 Julai 1955 na baadaye aliwekwa wakfu kama Askofu wa Maiduguri, Nigeria tarehe 28 Novemba 1993 na Askofu Patrick Francis Sheehan. Aliistaafu kutoka wadhifa huo tarehe 28 Februari 2003.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1927
Jamii:Waliofariki 2023
Jamii:Waaugustino
Jamii:wamisionari
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Ireland
Nereo Odchimar

**Nereo Odchimar** (16 Oktoba 1940 – 1 Februari 2024) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Ufilipino. Alihudumu kama askofu katika Kanisa hilo na alifanya kazi mbalimbali katika uongozi wa kidini. Alihamasisha jamii na kuleta mabadiliko chanya kupitia huduma yake ya kiroho na kijamii. Kifo chake mnamo Februari 1, 2024, kilikuwa pigo kubwa kwa waumini wengi na jamii kwa ujumla, akiacha urithi wa huduma na upendo kwa watu.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1940
Jamii:Waliofariki 2024
Jamii:Watu wa Ufilipino
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Juan José Omella

**Juan José Omella y Omella** ( alizaliwa 21 Aprili 1946) ni askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Uhispania.

Amehudumu kama askofu mkuu wa Barcelona tangu alipowekwa rasmi tarehe 26 Desemba 2015 na kama kardinali tangu tarehe 28 Juni 2017. Alikuwa rais wa Baraza la Maaskofu wa Uhispania kuanzia mwaka 2020 hadi 2024.

Kabla ya hayo, alihudumu kama askofu msaidizi wa Zaragoza kutoka 1996 hadi 1999, askofu wa Barbastro-Monzón kuanzia 1999 hadi 2004, na askofu wa Calahorra y La Calzada-Logroño kutoka 2004 hadi 2015. Yeye pia ni mjumbe wa Baraza la Makardinali.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1946
Jamii:Watu wa Hispania
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Nicolò Antonio Pesci

**Nicolò Antonio Pesci** (au **Nicolò Antonio Piscibus**) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki aliyekuwa Askofu wa Muro Lucano (1486–1517). Mnamo 15 Februari 1486, aliteuliwa na Papa Innocent VIII kuwa Askofu wa Muro Lucano. Alihudumu hadi alipojiuzulu mwaka 1517. Akiwa askofu, alikuwa msaidizi mkuu katika kuwekwa wakfu kwa Antonio Maria Ciocchi del Monte, Askofu wa Città di Castello (1506). 

## Marejeo 
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Antonio Nuzzi

**Antonio Nuzzi** (3 Agosti 1926 – 8 Septemba 2016) alikuwa askofu mkuu wa Kanisa Katoliki kutoka Italia.

Nuzzi alihudumu kama Askofu Mkuu wa Sant'Angelo dei Lombardi-Conza-Bisaccia na pia kama Askofu wa Nusco. Alikuwa kiongozi wa jimbo lililounganishwa la Sant' Angelo dei Lombardi-Conza-Nusco-Bisaccia. Hatimaye, alihudumu kama Askofu wa Teramo-Atri.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1926
Jamii:Waliofariki 2016
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Vincenzo Petrolini

**Vincenzo Petrolini** alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki aliyekuwa Askofu wa Muro Lucano (1577–1606). Mnamo 25 Februari 1577, aliteuliwa na Papa Gregori XIII kuwa Askofu wa Muro Lucano. Alihudumu katika nafasi hiyo hadi kifo chake mwaka 1606. 

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 1606
Jamii:Waliozaliwa karne ya 16
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
José de Jesús Núñez Viloria

**José de Jesús Núñez Viloria** (2 Januari 1938 – 3 Julai 2024) alikuwa askofu mkuu wa Kanisa Katoliki kutoka Venezuela, ambaye alihudumu kama askofu msaidizi wa Ciudad Bolívar kuanzia mwaka 1982 hadi 1987 na kama askofu wa jimbo la Ciudad Guayana kuanzia mwaka 1987 hadi 1990.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1938
Jamii:Waliofariki 2024
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Venezuela
Raffaello Petrucci

**Raffaello Petrucci** (1472 - 1522) alikuwa kardinali na askofu wa Kanisa Katoliki. 

Alizaliwa Siena mnamo mwaka 1472 akiwa mtoto wa Giacoppo Petrucci na Nanna Fantoni kutoka Firenze. Mwaka 1491, alipewa ukanoni wa kanisa kuu la Siena. Kuanzia mwaka 1494, baada ya kufukuzwa kwa familia ya Medici kutoka Firenze, alisimamia maslahi ya kundi lao, akitetea juhudi za Piero de Medici kurejea nyumbani. Alifariki Roma tarehe 17 Desemba 1522. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1472
Jamii:Waliofariki 1522
Jamii:maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:makardinali
Franklyn Atese Nubuasah

**Franklyn Atese Nubuasah** S.V.D. (pia anajulikana kama Frank Atese Nubuasah, alizaliwa 7 Julai 1949) ni askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Ghana ambaye anahudumu kama Askofu wa Jimbo Katoliki la Gaborone, Botswana tangu mwaka 2019. Kabla ya hapo, kuanzia tarehe 2 Oktoba 2017 hadi 6 Juni 2019, alikuwa Askofu wa Jimbo Katoliki la Francistown, Botswana. Kuanzia tarehe 27 Juni 1998 hadi 9 Agosti 2017, alifanya kazi kama Vikar wa Apostolic wa Vikarieti ya Apostolic ya Francistown. Kuanzia tarehe 9 Agosti 2017 hadi 6 Juni 2019, alikuwa Msimamizi wa Kikanisa wa Gaborone, Botswana. Aliteuliwa kuwa Askofu tarehe 27 Juni 1998 na Papa John Paul II. Tarehe 5 Julai 2021, Papa Francis alimteua kuwa Askofu Mkuu (Kichwa Binafsi) wa Gaborone, Botswana.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1949
Jamii:Waverbiti
Jamii:wamisionari
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Ghana
Jamii:Watu walio hai
Silverio Petrucci

**Silverio Petrucci** alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki aliyehudumu kama Askofu wa Muro Lucano kuanzia mwaka 1541 hadi kifo chake mwaka 1560. Aliteuliwa tarehe 27 Juni 1541 wakati wa Papa Paulo III. Aliendelea kushika wadhifa huo hadi alipofariki mwaka 1560. 

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 1560
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Thaddée Ntihinyurwa

**Thaddée Ntihinyurwa** (alizaliwa 25 Septemba 1942) ni askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Rwanda ambaye alihudumu kama Askofu Mkuu wa Jimbo Kuu la Kigali, Rwanda kuanzia mwaka 1996 hadi alipotangaza kustaafu kwa sababu za umri tarehe 19 Novemba 2018. Kabla ya hapo, kuanzia Novemba 1991 hadi Machi 1996, alikuwa Askofu wa Jimbo Katoliki la Cyangugu, Rwanda. Aliteuliwa kuwa Askofu tarehe 5 Novemba 1981 na Papa John Paul II. Alistaafu tarehe 19 Novemba 2018 akiwa na umri wa miaka 76 na sasa anaishi kama Askofu Mkuu Mstaafu wa Kigali, Rwanda.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1942
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Rwanda
Jamii:Watu walio hai
Petrus de Natalibus

'''Pietro Ungarello di Marco de' Natali''' (anajulikana zaidi kama Petrus de Natalibus) alikuwa askofu wa Italia na mwandishi wa mkusanyo wa maisha ya watakatifu. 

Akiwa mzaliwa wa Venice, alijitolea kwa maisha ya kidini na kuwa kanoni huko Equilio (Jesolo). Tarehe 5 Julai 1370, alipandishwa cheo na kuwa askofu wa mji huo. Hata hivyo, maelezo kuhusu shughuli zake za kichungaji ni machache.

Marejeo ya mwisho yanayomtaja yanatoka mwaka 1400, na ifikapo 1406, askofu mwingine alitajwa katika kiti cha Equilio. Kwa hivyo, inakadiriwa kuwa alifariki kati ya miaka hiyo miwili.

## Marejeo 
Jamii:Waandishi wa Italia
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Francescantonio Nolè

**Francescantonio Nolè** (9 Juni 1948 – 15 Septemba 2022) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Italia. Alitumikia kama Askofu mkuu wa Jimbo kuu la Cosenza-Bisignano kuanzia tarehe 15 Mei 2015 hadi alipofariki dunia akiwa na umri wa miaka 74.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1948
Jamii:Waliofariki 2022
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Angelo Pisani

**Angelo Pisani** (alifariki 1475) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki aliyehudumu kama Askofu wa Bagnoregio (1462–1475).

Mnamo tarehe 26 Aprili 1462, aliteuliwa na Papa Pius II kuwa Askofu wa Bagnoregio. Alihudumu katika nafasi hiyo hadi kifo chake mwaka 1475, ingawa tarehe kamili ya kifo chake haijulikani kwa uhakika. 

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 1475
Jamii:maaskofu Wakatoliki wa Italia
Pierre Nguyễn Soạn

**Pierre Nguyễn Soạn** (15 Desemba 1936 – 8 Julai 2024) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Vietnam aliyekuwa Askofu wa Quy Nhơn kuanzia mwaka 1999 hadi 2012. Kuanzia mwaka 2012 hadi kifo chake, alishikilia cheo cha Askofu Mstaafu wa Quy Nhơn.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1936
Jamii:Waliofariki 2024
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Vietnam
Paul Tịnh Nguyễn Bình Tĩnh

**Paul Tịnh Nguyễn Bình Tĩnh** (30 Juni 1930 – 21 Novemba 2023) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Vietnam.

Alipadrishwa mwaka 1960, kisha aliteuliwa kuwa askofu msaidizi wa Jimbo Katoliki la Đà Nẵng, Vietnam, akapewa daraja ya uaskofu tarehe 30 Juni 2000. Alirithi nafasi hiyo mnamo 6 Novemba 2000 na kustaafu tarehe 13 Mei 2006. Alifariki dunia tarehe 21 Novemba 2023 akiwa na umri wa miaka 93.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1930
Jamii:Waliofariki 2023
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Vietnam
Vincenzo Pistacchio

**Vincenzo Pistacchio** alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki aliyewahi kuhudumu kama Askofu wa Bitetto (1499–1518) na Askofu wa Conversano (1494–1499). 

Mnamo mwaka 1494, aliteuliwa na Papa Alexander VI kuwa Askofu wa Conversano. Kisha, tarehe 3 Novemba 1499, aliteuliwa tena na Papa huyohuyo kuwa Askofu wa Bitetto. Alihudumu kama Askofu wa Bitetto hadi alipojiuzulu mwaka 1518.

## Marejeo 
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Joseph Nguyễn Chí Linh

**Joseph Nguyễn Chí Linh** (alizaliwa 22 Novemba 1949) ni kiongozi wa Kanisa Katoliki nchini Vietnam ambaye amekuwa askofu tangu mwaka 2004 na Askofu Mkuu wa Huế tangu mwaka 2016.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1949
Jamii:Watu wa Vietnam
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Joseph Marie Nguyễn Tùng Cương

**Joseph Marie Nguyễn Tùng Cương** (4 Oktoba 1919 – 10 Februari 1999) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki nchini Vietnam. Alihudumu kama askofu wa Hải Phòng kutoka mwaka 1979 hadi 1999.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1919
Jamii:Waliofariki 1999
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:watu wa Vietnam
Giacomo de Podio

**Giacomo de Podio** (alifariki 1497) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki aliyewahi kuwa Askofu wa Sorres (1461–1497). Tarehe 28 Machi 1461, aliteuliwa na Papa Pius II kuwa Askofu wa Sorres. Alihudumu katika wadhifa huo hadi kifo chake mwaka 1497. 

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 1497
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Raimondo Poerio

**Raimondo Poerio**, O.P. alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki aliyewahi kuwa Askofu wa Belcastro (1474–1518). Alipadrishwa katika Shirika la Wahubiri. Mnamo Septemba 1474, aliteuliwa na Papa Sixtus IV kuwa Askofu wa Belcastro. Alihudumu katika wadhifa huo hadi alipojiuzulu tarehe 9 Agosti 1518. 

## Marejeo 
Jamii:Wadominiko
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Mário Clemente Neto

**Mário Clemente Neto** (7 Agosti 1940 – 8 Agosti 2024) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki nchini Brazil, na mshiriki wa Shirika la Roho Mtakatifu. Neto alihudumu kama Kiongozi wa Jimbo la Kitume la Tefé, lililoko katika jiji la Amazonia la Tefé, kuanzia tarehe 15 Desemba 1982 hadi alipostaafu tarehe 19 Oktoba 2000.

Neto alizaliwa tarehe 7 Agosti 1940 katika jamii ya vijijini ya Capão Escuro, ndani ya manispaa ya Itaúna, Minas Gerais. Aliingia katika Shirika la Roho Mtakatifu mnamo tarehe 2 Februari 1963 na akapadrishwa kuwa kasisi wa Kikatoliki mnamo tarehe 14 Agosti 1966 na Askofu Cristiano Portela de Araújo Pena wa Jimbo Katoliki la Divinópolis. Baada ya upadrisho, alihudumu kama kasisi na mwalimu huko Minas Gerais na São Paulo.

Katika miaka ya 1970, Neto alianza kufanya kazi katika parokia ya Shirika la Roho Mtakatifu huko Tefé. Kiongozi wa wakati huo wa Jimbo la Kitume la Tefé, Joaquim de Lange, alimteua kushika nafasi ndani ya jimbo hilo.

Mnamo tarehe 19 Oktoba 1980, Neto aliteuliwa na Papa Yohane Paulo II kuwa askofu msaidizi wa Jimbo la Kitume la Tefé. Alitawazwa rasmi kuwa Kiongozi wa Tefé mnamo 1982 na mtangulizi wake, Joaquim de Lange, na alihudumu hadi alipostaafu mnamo tarehe 19 Oktoba 2000. Katika kipindi chake cha uongozi, pia alishikilia wadhifa wa makamu wa rais wa eneo la kaskazini la Baraza la Maaskofu wa Brazil (CNBB).

Neto alifariki tarehe 8 Agosti 2024 katika nyumba ya uuguzi huko Lagoa Santa, Minas Gerais, akiwa na umri wa miaka 84. Mazishi yake yalifanyika katika Parokia ya Divino Espírito Santo huko Contagem, na akazikwa katika Makaburi ya Kati ya Itaúna.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1940
Jamii:Waliofariki 2024
Jamii:maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Brazil
Hermín Negrón Santana

**Hermín Negrón Santana** (10 Novemba 1937 – 10 Machi 2012) alikuwa askofu msaidizi katika Jimbo Kuu la Kikatoliki la San Juan de Puerto Rico. Alitawazwa kuwa askofu na Papa Yohane Paulo II mnamo tarehe 7 Septemba 1981.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1937
Jamii:Waliofariki 2012
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:watu wa Puerto Rico
Gabriele Pontangeli

**Gabriele Pontangeli** alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki aliyewahi kuwa Askofu wa Lettere-Gragnano (1455–1478). Tarehe 30 Januari 1455, aliteuliwa na Papa Nikolasi V kuwa Askofu wa Lettere-Gragnano. Alihudumu katika wadhifa huo hadi kifo chake mnamo 1478. 

Jamii:Waliofariki 1478
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Geraldo Nascimento

**Geraldo Nascimento**, O.F.M.Cap. (18 Mei 1936 – 6 Novemba 2022) alikuwa mtawa wa Wakapuchini na askofu wa Kanisa Katoliki nchini Brazil.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1936
Jamii:Waliofariki 2022
Jamii:Wafransisko
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Brazil
Giacomo Porfida

**Giacomo Porfida** au **Giacomo Purfida** alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki aliyewahi kuwa Askofu wa Ariano (1463–1480) na Askofu wa Lacedonia (1452–1463). Tarehe 11 Agosti 1452, aliteuliwa na Papa Nikolasi V kuwa Askofu wa Lacedonia. Mnamo 8 Aprili 1463, alihamishiwa kuwa Askofu wa Ariano na Papa Pius II. Alihudumu katika nafasi hiyo hadi kifo chake mnamo 1480. 

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 1480
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
José Nambi

**José Nambi** (5 Juni 1949 – 31 Oktoba 2022) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki nchini Angola.

Nambi alizaliwa nchini Angola akapadrishwa mwaka 1975. Alihudumu kama askofu msaidizi wa Dayosisi ya Kanisa Katoliki ya Kwito-Bié kutoka 1995 hadi 1996, kisha akawa askofu wa dayosisi hiyo kuanzia 1997 hadi alipofariki dunia.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1949
Jamii:Waliofariki 2022
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Angola
Ndidi Okonkwo Nwuneli

**Ndidi Okonkwo Nwuneli** (alizaliwa 22 Machi, 1975) ni mjasiriamali kutoka nchini Nigeria, mtaalamu wa kilimo na lishe barani Afrika, na pia anajulikana kwa shughuli zake za filantropia na uvumbuzi wa kijamii. 

Kuanzia Aprili 2024, amekuwa mkurugenzi mtendaji wa kampuni ya *One Campaign*, shirika linalolenga kupunguza umasikini na kuongeza fursa za maendeleo katika nchi zinazoendelea. 

Nwuneli amejitolea katika kuboresha hali ya kilimo na lishe barani Afrika, akitafuta njia za kuleta mabadiliko chanya katika jamii.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1975
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wajasiriamali wa Nigeria
Antonino Orrù

**Antonino Orrú** (23 Aprili 1928 – 13 Agosti 2022) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki nchini Italia.

Alizaliwa nchini Italia akapewa daraja ya upadre mwaka 1952. Alihudumu kama askofu wa Jimbo Katoliki la Ales-Terralba kuanzia 1990 hadi alipostaafu mwaka 2004.

Orrú alifariki dunia tarehe 13 Agosti 2022 akiwa na umri wa miaka 94.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1928
Jamii:Waliofariki 2022
Jamii:maaskofu Wakatoliki wa Italia
Donal Murray (askofu)

**Dónal Brendan Murray** (29 Mei 1940 – 13 Oktoba 2024) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Irelandi.

Alihudumu kama Askofu wa Jimbo la Limerick kuanzia 1996 hadi 2009. Kabla ya hapo, alihudumu kama Askofu Msaidizi wa Jimbo Kuu la Dublin.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1940
Jamii:Waliofariki 2024
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Ireland
Justo Mullor García

**Justo Mullor García** (8 Mei 1932 – 30 Desemba 2016) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Uhispania ambaye alitumikia katika huduma ya kidiplomasia ya Vatican kwa muda mrefu. Baadaye, aliongoza chuo cha Vatikani kinachohusika na mafunzo ya wanadiplomasia wa Kitume.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1932
Jamii:Waliofariki 2016
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Hispania
Marie-Édouard Mununu

**Marie-Édouard Mununu-Kasiala** (15 Agosti 1936 – 5 Desemba 2022) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na mtawa wa Kitrapisti.

Mnamo 1975, alihudumu kama Priori wa Monasteri ya Notre-Dame de l'Emmanuel de Kasanza. Aliteuliwa kuwa Askofu Msaidizi wa Kikwit kutoka 1985 hadi 1986, na baadaye akawa Askofu wa Kikwit kuanzia 1986 hadi kustaafu kwake mwaka 2016.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1936
Jamii:Waliofariki 2022
Jamii:wamonaki
Jamii:Wabenedikto
Jamii:Wasitoo
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Benedetto de Pradosso

**Benedetto de Pradosso** (karne ya 14 - 1432) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki aliyewahi kuwa Askofu wa Ravello (1418–1432) na Askofu wa Capri (1398–1418). Tarehe 10 Desemba 1398, aliteuliwa na Papa Martin V kuwa Askofu wa Capri. Alihudumu katika nafasi hiyo hadi alipohamishiwa kuwa Askofu wa Ravello mnamo 1418, ambapo alihudumu hadi kifo chake mnamo 1432. 

## Marejeo 
Jamii:waliozaliwa karne ya 14
Jamii:Waliofariki 1432
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Gabriele Rangone

**Gabriele Rangone (au Rangoni), O.Min.Obs,** (alifariki 27 Septemba 1486) alikuwa Kardinali wa Kanisa Katoliki na Askofu wa Eger (Agria). Aliteuliwa kuwa kardinali tarehe 10 Desemba 1477 na Papa Sixtus IV. Ingawa alikuwa wa asili ya Verona, Francesco Gandini anamtaja kuwa alizaliwa Chiari, Lombardia. 

## Marejeo 
Jamii:Wafransisko
Jamii:Waliofariki 1486
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Tomás Andrés Mauro Muldoon

**Tomás Andrés Mauro Muldoon**, O.F.M. (8 Agosti 1938 – 14 Juni 2024) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki wa Marekani ambaye alihudumu nchini Honduras. Alikuwa Askofu wa Juticalpa kuanzia 1983 hadi 2012. Alifariki dunia huko Framingham, Massachusetts, mnamo 14 Juni 2024, akiwa na umri wa miaka 85.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1938
Jamii:Waliofariki 2024
Jamii:Wafransisko
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:watu wa Marekani
Lazarus Racanelli

**Lazarus Racanelli**, O.P., alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki aliyewahi kuwa Askofu wa Urbino (1478–1484). Awali alikuwa kuhani wa Shirika la Wahubiri (Order of Preachers). Tarehe 14 Agosti 1478, aliteuliwa na Papa Sixtus IV kuwa Askofu wa Urbino. Alihudumu katika nafasi hiyo hadi kifo chake mnamo 1484. 

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 1484
Jamii:Wadominiko
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Joseph Mukwaya

**Joseph Mukwaya** (26 Septemba 1930 – 5 Septemba 2008) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Uganda aliyekuwa Askofu wa Jimbo Katoliki la Kiyinda-Mityana kuanzia 21 Juni 1988 hadi alipojiuzulu kwa sababu za kiafya mnamo 23 Oktoba 2004. Alifariki dunia mnamo 5 Septemba 2008, wiki tatu kabla ya kutimiza miaka 78, akiwa Askofu Mstaafu wa Jimbo la Kiyinda-Mityana, Uganda.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1930
Jamii:Watu wa Uganda
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Waliofariki 2008
Raffaele Rocca

**Raffaele Rocca** (alifariki 1514) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki aliyewahi kuwa Askofu wa Capri (1499–1514) na Askofu wa Lucera (1497–1499). Tarehe 17 Aprili 1497, aliteuliwa kuwa Askofu wa Lucera na Papa Alexander VI. Mnamo 20 Oktoba 1499, alihamishiwa katika dayosisi ya Capri na Papa huyohuyo. Alihudumu kama Askofu wa Capri hadi kifo chake mnamo 1514.  

## Marejeo 
Jamii:waliozaliwa karne ya 15
Jamii:Waliofariki 1514
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Giovanni Romano

**Giovanni Romano** (alifariki 1485) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki aliyewahi kuwa Askofu wa Terni (1481–1485). Romano alipewa daraja ya upadre katika Shirika la Wahubiri (Order of Preachers). Mnamo 1481, aliteuliwa na Papa Sixtus IV kuwa Askofu wa Terni, akihudumu hadi kifo chake mnamo 1485. 

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 1485
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Giovanni Rosa

**Giovanni Rosa** (alifariki 1448) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki aliyewahi kuwa Askofu wa Mazara del Vallo (1415–1448). Rosa alipewa daraja ya upadre katika Shirika la Ndugu Wadogo (Order of Friars Minor). Mnamo 1415, aliteuliwa na Papa Gregori XII kuwa Askofu wa Mazara del Vallo, akihudumu hadi kifo chake mnamo 1448. 

## Marejeo 
Jamii:Wafransisko
Jamii:Waliofariki 1448
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Andrea Mugione

**Andrea Mugione** (9 Novemba 1940 – 26 Februari 2020) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Italia. Aliwahi kuwa Askofu wa Cassano all'Jonio kuanzia 1988 hadi 1998, Askofu Mkuu wa Crotone-Santa Severina kuanzia 1998 hadi 2006, na Askofu Mkuu wa Jimbo Kuu la Benevento kuanzia 2006 hadi 2016.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1940
Jamii:Waliofariki 2020
Jamii:maaskofu Wakatoliki wa Italia
Giovanni de Rosso

**Giovanni de Rosso** (au '''de' Rossi'''; 1419 - 1493) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki aliyewahi kuwa Askofu wa Alatri (1478–1493). 

Mnamo 14 Januari 1478, aliteuliwa na Papa Sixtus IV kuwa Askofu wa Alatri, akihudumu hadi kifo chake mnamo 1493. Akiwa askofu, alikuwa msimamiaji mkuu wa kuwekwa wakfu kwa Martin Johann Lintfari kama Askofu wa Žemaičiai mnamo 1492. 

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 1493
Jamii:Waliozaliwa 1419
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Lorenzo Roverella

**Lorenzo Roverella** (alifariki 1474) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki aliyewahi kuwa Askofu wa Ferrara (1460–1474). Mnamo 26 Machi 1460, aliteuliwa na Papa Pius II kuwa Askofu wa Ferrara. Alihudumu kama Askofu wa Ferrara hadi kifo chake mnamo 1474. 

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 1474
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Niccolò de Rubini

**Niccolò de Rubini** (alifariki 8 Agosti 1505) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki aliyewahi kuwa Askofu wa Lacedonia (1486–1505).

Mnamo 2 Juni 1486, aliteuliwa na Papa Innocent VIII kuwa Askofu wa Lacedonia. Alihudumu katika nafasi hiyo hadi kifo chake mnamo 8 Agosti 1505. 

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 1505
Jamii:Waliozaliwa karne ya 15
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Niccolò Ruggeri

**Niccolò Ruggeri**, O.F.M. (alifariki 1449) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki aliyewahi kuwa Askofu wa Bagnoregio (1446–1449).

Alikuwa kwanza kasisi katika Shirika la Ndugu Wadogo (Order of Friars Minor). Mnamo 27 Mei 1446, aliteuliwa na Papa Eugenio I kuwa Askofu wa Bagnoregio. Alihudumu katika nafasi hiyo hadi kifo chake mnamo 1449. 

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 1449
Jamii:Wafransisko
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Hasan Çelebi

**Hasan Çelebi** (1937 – 24 Februari 2025) alikuwa mtaalamu wa Kituruki wa kaligrafia ya Kiislamu. Alikuwa mwanafunzi wa *Hamid Aytaç.*

Çelebi alizaliwa Erzurum, Uturuki. Alijitolea maisha yake yote kwa sanaa ya kaligrafia na alielezewa na Caryle Murphy wa The Washington Post kama mmoja wa “mabwana mashuhuri wa mtindo wa jadi wa kaligrafia ya Kiosmani” Kazi yake ilijumuishwa katika maonyesho ya kaligrafia ya Kiirani na Kituruki katika Taasisi ya Saba huko Tehran.Mwanafunzi wake wa zamani, Mohammed Zakariya, ni mtaalamu wa kaligrafia wa Kimarekani ambaye hutoa mihadhara nchini Marekani na Mashariki ya Kati.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1937
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wataalamu
Jamii:Watu wa Uturuki
Giovanni Rusconi

**Giovanni Rusconi** (alifariki 1412) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki aliyewahi kuwa Askofu wa Parma (1383–1412).

Alizaliwa mjini Como katika familia ya kiungwana ya Lombardia ya Rusca (au Rusconi), ambayo wakati huo ilikuwa na nguvu kubwa na ilihusiana na familia ya Visconti ya Milano. 

## Marejeo 
Jamii:waliozaliwa karne ya 14
Jamii:Waliofariki 1412
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Sagramoro Sagramori

**Sagramoro Sagramori** (alifariki 1482) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki aliyewahi kuwa Askofu wa Parma (1476–1482) na Askofu wa Piacenza (1475–1476).

Mnamo tarehe 21 Oktoba 1475, Sagramoro Sagramori aliteuliwa kuwa Askofu wa Piacenza wakati wa Papa Sixtus IV. 

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 1482
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Larry Dolan

**Lawrence J. Dolan** (8 Februari 1931 – 23 Februari 2025) alikuwa wakili wa Kimarekani na mmiliki mkuu wa Cleveland Guardians ya Major League Baseball (MLB) na mwanzilishi wa SportsTime Ohio (sasa FanDuel Sports Network Great Lakes).

## Elimu 
Dolan alihudhuria Shule ya Upili ya St. Ignatius na alipata shahada yake ya sheria kutoka Chuo Kikuu cha Notre Dame mnamo 1956. Pia alipokea Shahada ya Heshima ya Udaktari wa Sheria kutoka Chuo Kikuu cha Jimbo la Cleveland. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1931
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanasheria wa Marekani
Alessandro Salati

**Alessandro Salati** (karne ya 15 - 1509) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki aliyewahi kuwa Askofu wa Minori (1498–1509).

Mnamo tarehe 30 Aprili 1498, Alessandro Salati aliteuliwa kuwa Askofu wa Minori wakati wa Papa Alexander VI. 

## Marejeo 
Jamii:waliozaliwa karne ya 15
Jamii:Waliofariki 1509
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Salesius Mugambi

**Salesius Mugambi** (alizaliwa 1 Januari 1951) ni askofu wa Kanisa Katoliki nchini Kenya aliyehudumu kama Askofu wa Jimbo Katoliki la Meru. Alipewa wadhifa huo na Papa Yohane Paulo II tarehe 1 Desemba 2001 akastaafu tarehe 1 Januari 2026.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1951
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Maaskofu wakatoliki wa Kenya
Leonardo Salutati

**Leonardo Salutati** (alifariki 1466) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki aliyewahi kuwa Askofu wa Fiesole (1450–1466). 

Mnamo tarehe 3 Agosti 1450, aliteuliwa kuwa Askofu wa Fiesole wakati wa upapa wa Papa Nikolasi V. Alihudumu katika nafasi hiyo hadi alipofariki mwaka 1466.

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 1466
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Josip Mrzljak

**Josip Mrzljak** (alizaliwa Vukovar, 19 Januari 1944) alikuwa askofu wa Jimbo Katoliki la Varaždin kutoka 2007 hadi 2019.

Baba yake, Vladimir, alipotea mnamo 1945 na inadhaniwa aliuawa na Wanamgambo wa Kikomunisti wa Yugoslavia. 

Mrzljak alipewa daraja ya upadre mnamo 1969 na Kardinali Franjo Kuharić.

Papa Yohane Paulo II alimteua kuwa askofu msaidizi wa Zagreb tarehe 29 Desemba 1998, akapewa daraja ya uaskofu tarehe 6 Februari 1999.

Papa Benedikto XVI alimteua kuwa Askofu wa Varaždin mnamo 20 Machi 2007.

Papa Fransisko alikubali ombi lake la kustaafu tarehe 1 Agosti 2019.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1944
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Kroatia
Raymond Mpezele

**Raymond Mpezele** (alizaliwa 7 Mei 1939) ni askofu mstaafu wa Kanisa Katoliki kutoka Zambia. Alikuwa Askofu wa Jimbo la Livingstone kuanzia 3 Mei 1985 hadi alipostaafu tarehe 18 Juni 2016.

Aliteuliwa kuwa Askofu wa Livingstone na Papa Yohane Paulo II mnamo 3 Mei 1985 naye akapewa daraja ya uaskofu tarehe 7 Julai 1985. Baada ya kutumikia kwa zaidi ya miaka 30, alistaafu kama Askofu wa Livingstone mnamo 18 Juni 2016.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1939
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:watu wa Zambia
Antonio da San Gimignano

**Antonio da San Gimignano** (alifariki 1496) alikuwa kasisi wa Kanisa Katoliki aliyewahi kuwa Askofu wa Bagnoregio (1488–1496). 

Mnamo tarehe 21 Mei 1488, aliteuliwa kuwa Askofu wa Bagnoregio wakati wa upapa wa Papa Innocent VIII. Alihudumu katika nafasi hiyo hadi alipofariki, ingawa tarehe ya kifo chake inatajwa kuwa 1496 au 1497.

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 1496
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Luigi Moretti (askofu mkuu)

**Luigi Moretti** (alizaliwa 7 Februari 1949) ni askofu mkuu wa Kanisa Katoliki kutoka Italia. Alihudumu kama Askofu Mkuu wa Jimbo la Salerno-Campagna-Acerno kuanzia mwaka 2010 hadi 2019.

## Viungo vya nje 
* Archdiocese of Salerno-Campagna-Acerno
* Diocese of Rome 

Jamii:Waliozaliwa 1949
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Antonio Altan San Vito

**Antonio Altan San Vito** (alifariki 1450) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki aliyewahi kuwa Askofu wa Urbino (1436–1450).

Tarehe 10 Februari 1436 aliteuliwa kuwa Askofu wa Urbino wakati wa utawala wa Papa Eugenio IV. Alihudumu katika nafasi hiyo hadi alipofariki mwaka 1450. 

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 1450
Jamii:maaskofu Wakatoliki wa Italia
Mauro Morelli

**Mauro Morelli** (17 Septemba 1935 – 9 Oktoba 2023) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Brazil ambaye alihudumu kama Askofu wa Duque de Caxias kuanzia 1981 hadi 2005.

Morelli alifariki tarehe 9 Oktoba 2023, akiwa na umri wa miaka 88.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1935
Jamii:Waliofariki 2023
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Brazil
Giovanni Sanfelice

**Giovanni Sanfelice** alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki aliyewahi kuwa Askofu wa Muro Lucano (1423–1443) na Askofu wa Alessano (1405–1423).

Mnamo tarehe 12 Oktoba 1405, aliteuliwa kuwa Askofu wa Alessano wakati wa upapa wa Papa Innocent VII. Alihudumu katika nafasi hiyo hadi 1423, alipohamishiwa kuwa Askofu wa Muro Lucano, ambapo alihudumu hadi 1443. 

## Marejeo 
Jamii:waliozaliwa karne ya 14
Jamii:waliofariki karne ya 15
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Ricardo Kanji

**Ricardo Kanji** (1 Machi 1948 – 24 Februari 2025) alikuwa mpiga kinanda cha rekoda, mpiga filimbi, kondakta, na mtengenezaji wa ala za muziki kutoka Brazil. Kwa miaka kumi na miwili, alikuwa profesa katika Konservatori ya Kifalme huko The Hague. Alikuwa mwanachama wa Orchestra of the Eighteenth Century, pamoja na kwaya na orchestra ya Vox Brasiliensis.

## Wasifu 
Kanji alizaliwa tarehe 1 Machi 1948 huko São Paulo. Alianza masomo yake ya muziki na Tatiana Braunwieser, na baadaye akasoma na Lavinia Viotti, ambaye alimfundisha kuhusu kinanda cha rekoda. Alipofikisha miaka kumi na tano, alianza kujifunza filimbi chini ya mwalimu João Dias Carrasqueira, na miaka miwili baadaye alijiunga na Orchestra ya Filamu ya São Paulo (ambayo sasa haipo) na Orchestra ya Symphony ya Manispaa ya São Paulo.

Mnamo 1966, baada ya kipindi cha masomo nchini Marekani, alianzisha kundi la Musikantiga. Mnamo 1969, alianza kusomea filimbi katika Taasisi ya Muziki ya Peabody huko Baltimore. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1948
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:wanamuziki wa Brazil
Gil Antônio Moreira

**Gil Antônio Moreira** (alizaliwa 5 Oktoba 1950, Itapecerica) ni Askofu Mkuu wa Jimbo Kuu Katoliki la Juiz de Fora, katika jimbo la Minas Gerais, Brazil, tangu 28 Januari 2009.

Pia ni kiongozi wa kitaifa wa harakati ya Terço dos Homens (Rozari ya Wanaume), kulingana na Mkutano wa Maaskofu wa Brazil (CNBB).

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1950
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Brazil
Francesco Maria Scelloni

**Francesco Maria Scelloni**, O.F.M., alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki aliyewahi kuhudumu kama Askofu wa Viterbo e Tuscania (1472–1491) na mara mbili kama Askofu wa Terni (1472 na 1491–1494).

Alikuwa kuhani wa Shirika la Ndugu Wadogo. Tarehe 14 Februari 1472, aliteuliwa na Papa Sixtus IV kuwa Askofu wa Terni.

Jamii:Wafransisko
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Luis Morales Reyes

**Luis Morales Reyes** (5 Julai 1936 – 2 Februari 2024) alikuwa Askofu Mkuu Mstaafu wa Jimbo Kuu Katoliki la San Luis Potosí. Alifuatwa na Jesús Carlos Cabrero Romero kama askofu mkuu wa San Luis Potosí mnamo 3 Aprili 2012.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1936
Jamii:Waliofariki 2024
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:watu wa Brazil
Roberta Flack

**Roberta Cleopatra Flack** (10 Februari 1937 – 24 Februari 2025) alikuwa mwimbaji na mpiga kinanda wa Marekani anayejulikana kwa nyimbo zake zenye hisia kali na mchanganyiko wa aina mbalimbali za muziki kama R&B, jazz, folk, na pop, ambazo zilichangia kuzaliwa kwa mtindo wa *quiet storm*.

Alipata mafanikio makubwa kibiashara, ikiwa ni pamoja na nyimbo zake zilizoshika nafasi ya kwanza kwenye chati za *Billboard Hot 100*, kama *"The First Time Ever I Saw Your Face"*, *"Killing Me Softly with His Song"*, na ''"Feel Like Makin' Love"''. Pia, alikua msanii wa kwanza kushinda tuzo ya Grammy ya Rekodi ya Mwaka kwa miaka miwili mfululizo. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1937
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanamuziki wa Marekani
Fabio de Jesús Morales Grisales

**Fabio de Jesús Morales Grisales**, C.Ss.R. (27 Julai 1934 – 10 Februari 2025) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Kolombia. 

Alihudumu kama askofu wa Mocoa–Sibundoy kuanzia 1991 hadi 2003. Alifariki dunia tarehe 10 Februari 2025 akiwa na umri wa miaka 90.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1934
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Waredentori
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Kolombia
Giovanni Giacomo Sclafenati

**Giovanni Giacomo Sclafenati** (pia hujulikana kama Schiaffinati; 10 Septemba 1451 – 9 Desemba 1497) alikuwa kardinali wa Kanisa Katoliki na askofu wa Parma, Italia.

Aliteuliwa kuwa kardinali tarehe 15 Novemba 1483 na Papa Sixtus IV. 

Kardinali Sclafenati alifariki Roma tarehe 8 Desemba 1497 akiwa na umri wa miaka 47 na alizikwa katika Kanisa la S. Agostino.

## Marejeo 
Jamii:waliozaliwa 1451
Jamii:Waliofariki 1497
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:makardinali
Antonio Montero Moreno

**Antonio Montero Moreno** (28 Agosti 1928 – 16 Juni 2022) alikuwa askofu mkuu wa Kanisa Katoliki kutoka Uhispania.

Alizaliwa huko Churriana de la Vega na akapadrishwa mnamo 1951. Alihudumu kama askofu msaidizi wa Jimbo Kuu la Seville na askofu wa Regiana kuanzia 1969 hadi 1980. Kisha aliteuliwa kuwa askofu wa Jimbo la Badajoz kuanzia 1980 hadi 1994. Baadaye, akawa askofu mkuu wa Jimbo Kuu la Mérida-Badajoz kuanzia 1994 hadi alipostaafu mwaka 2004.

Alifariki dunia tarehe 16 Juni 2022 akiwa na umri wa miaka 93.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1928
Jamii:Waliofariki 2022
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Hispania
Giovanni da Serravalle

**Giovanni da Serravalle** (anajulikana pia kama Giovanni de Bertoldi; takriban 1350 – 1445), alikuwa mtawa wa Kifransisko na mwanahumanisti kutoka San Marino, ambaye alihudumu kama askofu wa Fermo na askofu wa Fano (1417–1445).  

Anajulikana sana kwa tafsiri na maelezo yake kuhusu kazi za Dante Alighieri. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1350
Jamii:Waliofariki 1445
Jamii:Wafransisko
Jamii:Watu wa San Marino
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Thaddeus Matthews

**Thaddeus A. Matthews** (1958 – 24 Februari 2025), pia alijulikana kama *"The Cussing Pastor"*, alikuwa mchungaji na mtangazaji wa Kimarekani aliyepata umaarufu kwa kutumia matusi katika mahubiri yake.

## Kazi 
Alizaliwa mnamo mwaka 1958 huko Memphis, Tennessee.Matthews alipata umaarufu mnamo Desemba 2017 baada ya matangazo yake ya moja kwa moja kwenye Facebook, ambapo alitoa hotuba yenye matusi kuhusu matumizi ya lugha chafu katika dini.Mnamo 2018, alionyeshwa katika kipindi cha *Tosh.0*. Pia, video yake ya Instagram yenye kichwa ''"I Don't Give a Shit Saturday"* ilitumika kama sampuli na Madlib katika wimbo *"Situations"*, kutoka kwenye albamu yake ya ushirikiano na Freddie Gibbs, *Bandana''.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1958
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Watangazaji wa Marekani