open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Betari wa Chartres

**Betari wa Chartres** (pia:  **Betharius, Berhtarius, Berthaire, Béthaire, Buthaire, Bohaire**; karne ya 6 - 623 hivi) alikuwa mkaapweke na hatimaye askofu wa mji huo, Galia, leo Ufaransa).

Tangu zamani anaheshimiwa na Kanisa Katoliki, Waorthodoksi, halafu na Waanglikana kama mtakatifu. 

Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe 2 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 6
Jamii:Waliofariki 623
Jamii:Wakaapweke
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Bergen op Zoom

thumbnail|right|200px|Bergen op Zoom, Noord-Brabant
'''''' ni mji wa mkoa wa Noord-Brabant nchini Uholanzi. 

Idadi ya wakazi wake ni takriban 65,261 (2008). 

## Tazama pia 
* Orodha ya miji ya Uholanzi

## Viungo vya nje
Jamii:Miji ya Uholanzi
Jamii:Noord-Brabant
Vivensioli

'*** (pia: **Vivientol, Juventiole*'; Lyon, leo nchini Ufaransa, 460 - Lyon, 12 Julai 524) alikuwa askofu mkuu wa mji huo kuanzia mwaka 514 hivi hadi kifo chake.

Mtoto wa familia maarufu, alijiunga kwanza na monasteri akawa abati huko Condat.

Akiwa askofu, alihimiza wakleri na walei kushiriki mtaguso wa Epaone ili wajue vizuri zaidi maagizo ya Mapapa.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake ni tarehe 12 Julai.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo 
* Gregori wa Tours, Historia Francorum (The History of the Franks) (London, England: Penguin Books, Ltd., 1974).
* Sidonius Apollinaris, The Letters of Sidonius (Oxford: Clarendon, 1915) (orig.), pp. clx-clxxxiii; List of Correspondents, Notes, V.ix.1.

Jamii:Waliozaliwa 460
Jamii:Waliofariki 524
Jamii:Wamonaki
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Sentola

chake na cha Mt. Helena.]]
**Sentola** (Toledo, Hispania, karne ya 3 - Burgos, Hispania, 304) alikuwa msichana Mkristo aliyeuawa kwa imani yake katika dhuluma ya kaisari Masimino.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 2 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* CatholicSaints

Jamii:Waliozaliwa karne ya 3
Jamii:Waliofariki 304
Ako Group Ltd

**Ako Group Ltd** ni kampuni mama iliyojikita katika masuala ya usimamizi wa vifaa vya kazi na huduma za upishi kutoka Tanzania. Inamilikiwa na Watanzania 100% na iligundulika mnamo 1992 na Mwenyekiti wa sasa wa kampuni hiyo ni SF Koka.

Tangu kuanziswha kwake, kampuni hiyo imeendelea kupanuka kwa kasi kutoka kuhudumia mtu mmojammoja chini ya mfanyakazi mmoja mpaka sasa inapotoa huduma na kutambulika kimataifa chini ya mwamvuli wa "Ako Group Ltd".

## Utaalamu 
Tangu kuanzishwa lengo kuu lilikuwa kutoa huduma za usimamizi wa vifaa kazi na masuala ya vyakula vikiwemo:

* Huduma za vyakula
* Usafishaji mavazi
* Utunzaji nyumba na usafishaji 
* Ukasanyaji uchafu na mabaki ya bidhaa na vitu mbalimbali
* Utunzaji bustani na upangiliaji ardhi
* Uundaji na utengenezaji wa nyumba za muda kwa mahitaji maalumu
* Usafirishaji n.k.

Kwa ujumla AKO hutoa huduma za vifaa kazi vinavyohitajika popote pale barani Afrika na hutambulika kama kampuni yenye huduma nyingi, hivyo kupelekea kuenea kwake Afrika ya Mashariki, kutokana na kujikita katika nyanja mbalimbali kama vile:

* Madini 
* Mafuta na gesi
* Rimoti na uundaji wa matengenezo ya miradi mikubwa
* Saruji
* Usindikaji na vyupa
* Kilimo
* Taasisi za serikali
* Hospitali
* Huduma za kibenki
* Huduma za kielimu

Tangu kuanzishwa kwake mpaka sasa imeweza kufanya kazi na makampuni mbalimbali ndani na nje ya Afrika, kwa mfano:

* Acacia
* Coca-Cola
* Benki ya Exim
* Puma
* Benki Kuu ya Tanzania
* Mwananchi n.k.

## Tanbihi 
## Viungo vya nje 
* AKO GROUP LTD  Official Website
* AKO GROUP LTD On Facebook
* AKO GROUP LTD On Instagram

Jamii:Kampuni za Tanzania
Utitiri-utando mwekundu

**Utitiri-utando mwekundu** (*Tetranychus evansi*) ni utitiri wa familia Tetranychidae katika oda Trombidiformes aliye msumbufu mbaya katika mashamba ya mboga. Inashambulia spishi za mimea za familia Solanaceae hasa na nyingi nyingine pia.

Kwa asili spishi hii ilitokea Amerika ya Kusini lakini siku hizi imevamia mahali pengi duniani, katika tropiki na nusutropiki hasa, kama vile Afrika kusini kwa Sahara, nchi za Bahari ya Kati, Asia ya Mashariki-Kusini na Australia.

## Maelezo
Hao ni matitiri wadogo na urefu wa majike ni mm 0.5 na wa madume ni mm 0.4. Rangi ya majike ni machungwa hadi nyekundu iliyoiva na kuna mabaka meusi yasiyo dhahiri kila upande wa mwili na miguu ina rangi ya machungwa isiyoiva. Madume ni machungwa-njano wenye miguu ya rangi ya machungwa isiyoiva. Mgongo una jozi 13 za manyoya mafupi na makunyanzi ya mgongo yanafuata urefu na kuunda muundo wa umbo la almasi juu ya jozi za tatu na za nne za miguu.

Majike wanaweza kutaga mayai hadi 200. Matitiri hao wanahitaji nyuzijoto ya juu ya 10.3ºC ili kukua. Kwa 36ºC hupitia hatua zote za maisha yao katika muda wa wiki moja. Baada ya yai kuna hatua moja ya lava na hatua mbili za tunutu (protonymph na deutonymph) na mwishowe mpevu. Mayai yasiyotungwa ya matitiri-utando hutoa madume na mayai yaliyotungwa hutoa majike (arrhenotoky).

## Mimea vidusiwa
Matitiri hao hujilisha kwa mimea ya familia Solanaceae hasa. Mimea mingine inayodusiwa ni miharagwe na mpamba na maua ya mapambo kama miwaridi. Magugu mengi kama *Amaranthus*, *Chenopodium* na *Convolvulus* hudusiwa pia.

Kwa kawaida matitiri wako kwenye upande wa chini wa majani, lakini utando wao unaweza kufunika mmea mzima. Wanaweza kutawanywa na upepo, maji ya umwagiliaji na wafanyakazi (juu ya mavazi na vyombo) na kwa mbali kubwa kwa njia ya biashara ya mimea.

## Udhibiti
Aina fulani za mazao, haswa za nyanya, zinapinga mashambulio kwa sababu ya nywele fupi kwenye majani na shina. Kupogoa na kuweka mashina kwenye waya hufanya iwe rahisi kudhibiti matitiri.

Dawa nyingi za kikemikali hazina ufanisi sana dhidi ya matitiri-utando. Pirethroidi zimekuwa na ufanisi lakini sasa zinapoteza ufanisi wao. Ufanisi wa bidhaa za mwarobaini na sulfidi ya kalisi bado ni ya kuridhisha. Walakini, siku hizi, udhibiti wa kibiolojia unazidi kupata umuhimu. Njia ya chaguo katika vibanda vya kukuzia mazao ni matumizi ya utitiri-mbuai *Phytoseiulus longipes*. Katika mashamba ya nje dawa za kibiolojia zinaweza kutumika, kama vile dawa zilizo na kuvu *Metarhizium anisopliae* au *Beauveria bassiana* ndani yao.

Jamii:Matitiri
Eufroni wa Autun

la Autun.]]
**Eufroni wa Autun** (alifariki baada ya mwaka 472) alikuwa askofu wa mji huo, Galia, leo Ufaransa kati ya mwaka 450 na 490.

Alijenga basilika la Sinforiani wa Autun na kupamba zaidi kaburi la Martino wa Tours.

Tangu zamani anaheshimiwa na Kanisa Katoliki, Waorthodoksi, halafu na Waanglikana kama mtakatifu. 

Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe 3 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliofariki karne ya 5
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Martino wa Mondragone

**Martino wa Mondragone** (Roma au sehemu nyingine ya Lazio, 500 hivi - mlima Massico, Campania, Italia, 580) alikuwa mmonaki aliyeishi kama mkaapweke tangu ujanani hadi kifo chake, miaka mingi akiwa amejifungia katika pango dogo sana.

Ndiye aliyemuachia Benedikto wa Nursia Monte Cassino (529).

Papa Gregori I alitangaza sifa zake.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 3 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tazama pia
Jamii:Waliozaliwa 500
Jamii:Waliofariki 580
Jamii:Wamonaki
Jamii:Wakaapweke
Jamii:Watakatifu wa Italia
Petro wa Anagni

**Petro wa Anagni** (alizaliwa Salerno, Campania - alifariki 3 Agosti 1105) anakumbukwa kama askofu wa mji huo wa Italia ya Kati kwa muda wa miaka 43.

Kabla ya hapo aliishi kama mmonaki kati ya Wabenedikto hadi alipoitwa na kardinali Ildebrando wa Soana kuhamia Roma. 

Monasterini aling'aa kwa uaminifu wake katika kushika kanuni, halafu jimboni aling'aa kwa juhudi za kichungaji. Pia alimalizia ujenzi wa kanisa kuu.

Papa Paskali II alimtangaza mtakatifu tarehe 4 Juni 1110. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi 
## Marejeo
* Filippo Caraffa e Giuseppe Morelli (curr.), *Bibliotheca Sanctorum* (BSS), 12 voll., Istituto Giovanni XXIII nella Pontificia Università Lateranense, Roma 1961-1969.

## Viungo vya nje
*St. Peter of Anagni Catholic Online

Jamii:Wabenedikto
Vincent Uhega

**Vincent Lamwaka Uhega** (alizaliwa mkoa wa Dar es Salaam, 8 Agosti 1988) ni mwanzilishi wa asasi isiyo ya kiserikali ya Voice Of Youth Tanzania yenye makao yake makuu katika eneo la Usa River, wilaya ya Arumeru mkoa wa Arusha.

Ni balozi wa asasi maarufu ya *Oya opportunity* inayoshughulika na masuala ya fursa mbalimbali duniani 

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1988
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanaume wa Tanzania
Yustini na Kreshensioni

**Yustini na Kreshensioni** (walifariki Roma, 258) walikuwa Wakristo wa Roma ya Kale wanaoheshimiwa tangu kale kama watakatifu wafiadini..

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 4 Agosti. 

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliofariki 258
Eleuteri wa Tarsia

**Eleuteri wa Tarsia** (alifariki Tarsia (Bitinia), leo nchini Uturuki, 305/310) alikuwa Mkristo na labda mbunge wa Dola la Roma aliyeuawa kwa sababu ya imani yake katika dhuluma ya kaisari Masimiano.

Tangu kale anaheshimiwa na Waorthodoksi na Wakatoliki kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 4 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Eufroni wa Tours

[thumb|[Picha takatifu ambamo Mt. Eufroni umo katikati.]]
**Eufroni wa Tours** (503/504 - 573) alikuwa askofu wa mji huo, leo nchini Ufaransa, kuanzia mwaka 556.

Alianzisha parokia nyingi, alikarabati makanisa mengi, alieneza kwa bidii heshima kwa msalaba wa Yesu na kushiriki mitaguso mbalimbali.

Alisifiwa mara kadhaa na mwandamizi wake, Gregori wa Tours, kwa upendo aliokuwanao.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 4 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 503
Jamii:Waliofariki 573
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Giuseppe Conte

thumb
**Giuseppe Conte** (amezaliwa 8 Agosti 1964) ni profesa wa chuo kikuu, mwanasheria na mwanasiasa wa Italia, ambaye ni Waziri Mkuu wa 58 wa Italia tangu Juni 2018.

Jamii:Waliozaliwa 1964
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Italia
Pedro Sánchez

thumb
**Pedro Sánchez Pérez-Castejón** (amezaliwa 29 Februari 1972) ni mwanasiasa wa Hispania ambaye amekuwa Waziri Mkuu wa Hispania tangu Juni 2018.

Jamii:Waliozaliwa 1972
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Hispania
Jair Bolsonaro

thumb
**Jair Messias Bolsonaro** (amezaliwa 21 Machi 1955) ni mwanasiasa na afisa mstaafu wa jeshi ambaye ni rais wa 38 wa Brazil. 

Alichaguliwa mnamo 2018 kama mshiriki wa Chama cha Huru ya Jamii ya kihafidhina kabla ya kukata mahusiano nao, amekuwa ofisini tangu 1 Januari 2019. Hapo awali alihudumu katika Baraza la Mawaziri la nchi hiyo, akiwakilisha jimbo la Rio de Janeiro kati ya 1991 na 2018.

Jamii:Waliozaliwa 1955
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Marais wa Brazil
Salvador Allende

thumb
**Salvador Guillermo Allende Gossens** (26 Juni 1908 - 11 Septemba 1973) alikuwa daktari na mwanasiasa wa Chile, ambaye alipata kuwa Rais wa 28 wa Chile kutoka 3 Novemba 1970 hadi kifo chake tarehe 11 Septemba 1973. Alikuwa Rais wa kwanza wa Marxist kuchaguliwa katika demokrasia huria katika Amerika ya Kusini.

Kuhusika kwa Allende katika maisha ya kisiasa ya Chile kuliweka kipindi cha karibu miaka arobaini, baada ya kufunua machapisho ya seneta, naibu na waziri wa baraza la mawaziri. Kama mwanachama aliyejitolea maisha ya Chama cha Ujamaa wa Chile, ambaye msingi wake alikuwa amechangia kwa nguvu, hakufanikiwa kugombea urais wa kitaifa katika uchaguzi wa 1952, 1958, na 1964. Mnamo mwaka wa 1970, alishinda urais kama mgombea wa umoja wa Umoja wa Maalum, katika mbio za karibu tatu. Alichaguliwa katika uchaguzi mdogo na Congress kwani hakuna mgombeaji aliyepata idadi kubwa.

Kama rais, Allende alitaka kutaifisha tasnia kubwa, kupanua elimu na kuboresha viwango vya maisha vya wafanyikazi. Aligongana na vyama vya mrengo wa kulia ambavyo vilidhibiti Congress na na mahakama. Mnamo tarehe 11 Septemba 1973, wanajeshi walihamia Allende katika harakati za mapinduzi inayoungwa mkono na Wakala wa Ujasusi wa Amerika (CIA). Wakati majeshi yakizunguka La Moneda Ikulu, alitoa hotuba yake ya mwisho akiapa kutojiuzulu. Baadaye siku hiyo, Allende alijiua, kulingana na uchunguzi uliofanywa na korti ya Chile kwa msaada wa wataalam wa kimataifa mnamo 2011.

Kufuatia kifo cha Allende, Jenerali Augusto Pinochet alikataa kurudisha serikali serikalini, na baadaye Chile ilitawaliwa na jeshi la kijeshi ambalo lilikuwa madarakani hadi 1990, likamaliza zaidi ya miongo nne ya utawala wa kidemokrasia usioingiliwa. Junta ya kijeshi ambayo ilichukua uamuzi ya kufuta Bunge la Chile, ilisitisha Katiba, na kuanza kuteswa kwa washitakiwa wanaodaiwa, ambapo raia wasiopungua 3,095 walipotea au waliuawa.

Jamii:Waliozaliwa 1908
Jamii:Waliofariki 1973
Jamii:Marais wa Chile
Wilford Brimley

thumb
**Anthony Wilford Brimley** (27 Septemba 1934 - 1 Agosti 2020) alikuwa mwigizaji na mwimbaji wa Marekani. 

Baada ya kutumikia majini na kuchukua kazi za aina isiyo ya kawaida, akazidi kuwa wa filamu za magharibi, na katika zaidi ya muongo mmoja alikuwa amejitambulisha kama muigizaji wa filamu kama *The China Syndrome* (1979), *The Thing* (1982), *Tender Mercies* (1983) na *The Natural* (1984). Alikuwa sura ya muda mrefu ya matangazo ya runinga kwa kampuni ya Quaker Oats. Alipendekeza pia elimu ya ugonjwa wa kisukari na alionekana katika matangazo yanayohusiana ya Matibabu ya Uhuru.

Jamii:Waliozaliwa 1934
Jamii:Waliofariki 2020
Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Shinzō Abe

thumb
**Shinzō Abe** (安倍 晋三, *Abe Shinzō*; amezaliwa 21 Septemba 1954 - 8 Julai 2022) ni mwanasiasa wa Kijapani ambaye amewahi kuwa Waziri Mkuu wa Japani na Rais wa Chama cha Kidemokrasia cha Liberal (LDP) tangu mwaka 2012.

## Kifo
Alifariki akiwa na miaka 68 kwa kupigwa risasi mnamo 8 julai 2022 wakati akihutubiha katika mji wa Nara.

 Alifariki akiwa na umri wa miaka 67. Polisi wanamshikilia mtuhumiwa wa mauaji ayo anaejulikana kama Tetsuya Yamagami.
## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1954
Jamii:Waliofariki 2022
Jamii:Wanasiasa wa Japani
Joko Widodo

thumb
**Joko Widodo** (anajulikana pia kama **Jokowi**; alizaliwa Mulyono, 21 Juni 1961) ni mwanasiasa wa Indonesia ambaye ni rais wa 7 na wa sasa wa Indonesia.

Jamii:Waliozaliwa 1961
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Marais wa Indonesia
Moon Jae-in

thumbnail|right|200px|Moon Jae-in

**Moon Jae-in** (kwa Kikorea: 문재인; Hanja: 文在寅; amezaliwa 24 Januari 1953) ni mwanasiasa wa Korea Kusini na wakili wa haki za binadamu anayehudumu kama Rais wa Korea Kusini tangu mwaka 2017.

Jamii:Waliozaliwa 1953
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Marais wa Korea Kusini
Xi Jinping

thumb|Xi Jinping (2023).
**Xi Jinping** (kwa Kichina kilichorahisishwa: 习近平; Kichina cha jadi: 習近平; amezaliwa 15 Juni 1953) ni mwanasiasa wa China ambaye amewahi kuwa Katibu Mkuu wa Chama cha Kikomunisti cha China (CPC) na Mwenyekiti wa Tume Kuu ya Jeshi (CMC) tangu mwaka 2012, na Rais wa Jamhuri ya Watu wa China (PRC) tangu mwaka 2013.

Katika miaka ya 1960, wakati wa Mapinduzi ya Kitamaduni, baba yake Xi alifukuzwa kutoka katika Chama cha Kikomunisti, na familia ikawekwa uhamiaji ndani ya nchi. Kutokana na hali hiyo, Xi Jinping alitenganishwa na wazazi wake na kutumwa katika kijiji cha Liangjiahe mkoani Shaanxi mwaka 1969 kama sehemu ya Harakati ya Kushuka Vijijini, ambako aliishi katika pango na kufanya kazi ngumu ya mikono. Miaka hiyo migumu hutajwa mara nyingi kama kipindi kilichomkomaza kisiasa na kumjenga katika ustahimilivu. Baadaye, Xi alijaribu mara kadhaa kujiunga na Chama cha Kikomunisti na hatimaye alikubaliwa mwaka 1974.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1953
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Marais wa Uchina
Jamii:Siasa ya China
Li Keqiang

thumb
**Li Keqiang** (kwa Kichina: 李克强; amezaliwa 1 Julai 1955) ni mwanasiasa wa China ambaye ni Waziri Mkuu wa sasa wa Baraza la Jimbo la Jamhuri ya Watu wa China.

Jamii:Waliozaliwa 1955
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Uchina
Rodrigo Duterte

thumb
**Rodrigo Roa Duterte** (pia anajulikana kama **Digong** na **Rody**; amezaliwa tarehe 28 Machi 1945) ni mwanasiasa wa Ufilipino ambaye ni Rais wa 16 wa Ufilipino.

Mnamo Oktoba 2021, Rodrigo Duterte alitangaza kwamba hakuwa akiwania nafasi ya makamu wa rais mnamo 2022 na atastaafu maisha ya kisiasa.

Jamii:Waliozaliwa 1945
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Marais wa Ufilipino
Salman bin Abdulaziz

thumb
**Salman bin Abdulaziz Al Saud** (kwa Kiarabu: **سلمان بن عبد العزیز آل** سعود‎ '**Salmān ibn ‘Abd al-‘Azīz Āl Su‘ūd**'; amezaliwa 31 Desemba 1935) amekuwa Mfalme wa Saudi Arabia na Msimamizi wa Misikiti Mitakatifu Miwili tangu 23 Januari 2015.

Jamii:Waliozaliwa 1935
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wafalme wa Saudia
Andrés Manuel López Obrador

thumb
**Andrés Manuel López Obrador** (anajulikana sana kama **AMLO**; amezaliwa 13 Novemba 1953) ni Rais wa 58 na wa sasa wa Mexiko, tangu tarehe 1 Disemba 2018.

Jamii:Waliozaliwa 1953
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Marais wa Mexiko
Boris Johnson

thumb|Johnson (2019)
**Alexander Boris de Pfeffel Johnson** (amezaliwa 19 Juni 1964) ni mwanasiasa wa Uingereza, mwandishi, na mwandishi wa habari wa zamani ambaye alikuwa Waziri Mkuu wa Ufalme wa Muungano tangu mwaka 2019 hadi Septemba 2022.

Jamii:Waliozaliwa 1964
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Ufalme wa Muungano
Justin Trudeau

thumb|Trudeau (2019)
**Justin Pierre James Trudeau** (amezaliwa 25 Desemba 1971) ni mwanasiasa wa Kanada ambaye alikuwa waziri mkuu wa 23 wa Kanada tangu mwaka 2015 hadi tarehe 9 Machi 2025 na kiongozi wa Chama cha Liberal tangu mwaka 2013. 

Trudeau alikuwa waziri mkuu kijana wa pili wa Canada baada ya Joe Clark; yeye pia ni wa kwanza kuhusiana na mmiliki wa zamani wa cheo hicho, kama mtoto wa kwanza wa Pierre Trudeau.

Jamii:Waliozaliwa 1971
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Kanada
Scott Morrison

**Scott John Morrison** (amezaliwa 13 Mei 1968) ni mwanasiasa wa Australia anayehudumu kama Waziri Mkuu wa 30 na wa sasa wa Australia.

Jamii:Waliozaliwa 1968
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Mawaziri Wakuu wa Australia
Alberto Fernández

thumb|Fernandez (2019)
**Alberto Ángel Fernández** (amezaliwa 2 Aprili 1959) ni mwalimu, wakili na mwanasiasa wa Argentina, ambaye amekuwa Rais wa Argentina tangu mwaka 2019.

Jamii:Waliozaliwa 1959
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Marais wa Argentina
Shehena

[thumb|Bandari ya shehena ya kontena [mji|mjini Hamburg, Ujerumani.]]
[right|thumb|Punda anayebeba shehena za chupa za gesi huko [Moroko.]]
**Shehena** *(kwa Kiingereza: freight, cargo)* inamaanisha mzigo wa bidhaa ambazo zinasafirishwa, mara nyingi kwa kutumia chombo cha usafiri kama vile lori, treni, meli au eropleni. Kihistoria, na hadi leo katika maeneo yasiyo na njia nzuri, shehena zilisafirishwa pia kwa njia ya wapagazi na wanyama kama vile punda, farasi au ngamia. 

Vyombo vya usafiri wa shehena kwa kawaida hutengenezwa kwa namna ya pekee inayolingana na shehena yake. Tangu kuenea kwa kontena zenye vipimo sanifu, vyombo vya usafiri vya shehena vimesanifishwa pia ili kulingana na vipimo vile, hasa malori, mabehewa ya reli na meli.  

Shehena hupatikana kwa maumbo tofauti, kama vile ya gesi au kiowevu inayofungwa katika matangi, na kubebwa kwa chombo cha tangi. Bidhaa zinazofungwa katika vifurushi kwa kawaida huwekwa ndani ya kontena; bidhaa za pekee kama mashine kubwa, mabomba, magogo ya miti au zisizofunguka kama mchanga na kokoto huhitaji vyombo vyake.

## Marejeo
Jamii:Usafiri
Jamii:Biashara
Alexei Navalny

thumb|Navalny (2011).
**Alexei Anatolievich Navalny** (kwa Kirusi: Алексе́й Анато́льевич Нава́льный; 4 Juni 1976 - 16 Februari 2024) alikuwa mwanasiasa wa Urusi na mwanaharakati wa kupambana na ufisadi. Kwa ajili hiyo alifungwa hadi kufariki dunia.

Jamii:Waliozaliwa 1976
Jamii:Waliofariki 2024
Jamii:Wanasiasa wa Urusi
Memi wa Chalons

[thumb|[Sanamu yake.]]
**Memi wa Chalons** (pia: **Memmius, Memmie, Menge, Meinge**; alifariki 300 hivi) alikuwa askofu wa kwanza wa mji huo, leo nchini Ufaransa.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 5 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 3
Jamii:Waliofariki 300
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Mohammed bin Salman

thumbnail|right|200px|Mohammed bin Salman
**Mohammed bin Salman bin Abdulaziz al-Saud** (kwa Kiarabu: محمد بن سلمان بن عبدالعزيز آل سعود‎; *Muḥammad bin Salmān bin ‘Abd al-‘Azīz Āl Sa‘ūd*; anajulikana kama **MBS**; amezaliwa 31 Agosti 1985) ndiye mrithi wa taji la Saudi Arabia. Aliteuliwa na baba yake, Mfalme Salman mnamo Juni 2017.

Jamii:Waliozaliwa 1985
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Saudia
Recep Tayyip Erdoğan

thumb
**Recep Tayyip Erdoğan** (amezaliwa 26 Februari 1954) ni mwanasiasa wa Kituruki anayehudumu kama Rais wa 12 na wa sasa wa Uturuki. 

Hapo awali aliwahi kuwa Waziri Mkuu wa Uturuki kutoka mwaka 2003 hadi 2014.

Jamii:Waliozaliwa 1954
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Marais wa Uturuki
Emidi

[thumb|220px|[Sanamu yake katika kanisa kuu la Foligno, kazi ya Cody Swanson.]]
**Emidi** (279 hivi - 309 hivi) anakumbukwa kama askofu wa Ascoli Piceno (Italia ya Kati) hadi kifodini chake chini ya kaisari Diokletian.

Inasemekana alitokea Trier, leo nchini Ujerumani.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 5 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi 
## Viungo vya nje
* Saint Emygdius
* Catholic Online: Emygdius
* Emygdius 
* EMIDIUS
* SAINT EMIDIO AND THE PATRON'S FEAST THROUGH THE CENTURIES
* Sant’Emidio: Vescovo e martire
* Sant'Emidio
* Emygdius
* http://www.gazzettadifoligno.it/wordpress/?p=3319

Jamii:Waliozaliwa 279

Jamii:Watakatifu wa Ujerumani
Daniel Narcis Mloka

**Daniel Narcis Mloka** (29 Desemba 1938 - 22 Machi 1994) alikuwa balozi wa Tanzania nchini Uswidi kati ya mwaka 1983 hadi mwaka 1989 pia alikuwa balozi nchini Kanada.

Akiwa mdogo wa mwandishi mashuhuri wa mashairi nchini Tanzania, Joseph Narcis Mloka, Danieli Mloka naye alikuwa mwandishi wa vitabu na mshairi na aliandika riwaya maarufu Baharia Bila Meli, Oparesheni Pata potea na kitabu kingine katika lugha ya Kiingereza cha *The Cocktail*.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1938
Jamii:Waliofariki 1994
Jamii:Waandishi wa Tanzania
Utitiri-utando madoa-mawili

**Utitiri-utando madoa-mawili** (*Tetranychus urticae*) ni utitiri wa familia Tetranychidae katika oda Trombidiformes aliye msumbufu mbaya katika mashamba na vibanda vya kukuzia mazao. Anashambulia spishi zaidi ya 1000 za mimea na kwa hivyo ni moja baini ya spishi zinazojilisha kwa mimea mingi zaidi kulingana na spishi nyingine.

Kwa asili spishi hii ilitokea Ulaya na sehemu za Asia lakini siku hizi imevamia takriban nchi zote duniani, isipokuwa si kawaida sana katika nchi za tropiki.

## Maelezo
Hao ni matitiri wadogo na urefu wa majike ni mm 0.4-0.5 na wa madume ni mm 0.4. Rangi ya hatua zote ni njano-kijani na kuna mabaka meusi kila upande wa mwili. Mgongo una jozi 12 za manyoya na makunyanzi ya mgongo yanaunda pembe na urefu. Kizazi kitakachopita msimu wa baridi katika diapause hubadilisha rangi kwa nyekundu-machungwa.

Kwenye mahali fulani ambapo msimu wa baridi sio kali sana kuna matitiri wenye rangi ya nyekundu iliyoiva (“utitiri-utando mwekundu-kolevu”) na hao hawaingii kwa diapause.

Majike wanaweza kutaga mayai zaidi yai 100. Matitiri hao wanahitaji nyuzijoto ya juu ya 10ºC ili kukua. Kwa 25-30ºC hupitia hatua zote za maisha yao katika muda wa wiki mbili. Baada ya yai kuna hatua moja ya lava na hatua mbili za tunutu (protonymph na w:deutonymphdeutonymph) na mwishowe mpevu. Mayai yasiyotungwa ya matitiri-utando hutoa madume na mayai yaliyotungwa hutoa majike (arrhenotoky).

## Mimea vidusiwa
Matitiri hao hujilisha kwa mimea ya spishi nyingi sana, zaidi ya 1000. Wanapenda miharagwe na mimea mingine ya familia Fabaceae sana. Mazao yanayoshambuliwa ni pamoja na mpilipili, nyanya, kiazi, mtango-tamu, mharagwe, muhindi na stroberi. Maua ya mapambo kama miwaridi hushambuliwa pia. Zamani matitiri-utando walikuwa wasumbufu sana katika vibanda vya kukuzia mazao, lakini siku hizi kuna mibinu mizuri ya uthibiti.

Kwa kawaida matitiri wako kwenye upande wa chini wa majani, lakini utando wao unaweza kufunika mmea mzima. Wanaweza kutawanywa na upepo, maji ya umwagiliaji na wafanyakazi (juu ya mavazi na vyombo) na kwa mbali kubwa kwa njia ya biashara ya mimea.

## Udhibiti
Aina fulani za mazao, haswa za nyanya, zinapinga mashambulio kwa sababu ya nywele fupi kwenye majani na shina. Kupogoa na kuweka mashina kwenye waya hufanya iwe rahisi zaidi kudhibiti matitiri.

Dawa nyingi za kikemikali hazina ufanisi sana dhidi ya matitiri-utando. Pirethroidi zimekuwa na ufanisi lakini sasa zinapoteza ufanisi wao. Ufanisi wa bidhaa za mwarobaini na sulfidi ya kalisi bado ni ya kuridhisha. Walakini, siku hizi, udhibiti wa kibiolojia unazidi kupata umuhimu. Njia ya chaguo katika vibanda vya kukuzia mazao ni matumizi ya matitiri-mbuai, kama *Phytoseiulus persimilis* na *Amblyseius andersoni*. Katika mashamba ya nje dawa za kibiolojia zinaweza kutumika, kama vile dawa zilizo na kuvu *Metarhizium anisopliae* au *Beauveria bassiana* ndani yao.

Jamii:Matitiri
Kituo cha Ufaransa cha utafiti wa kisayansi

**Kituo cha Ufaransa cha utafiti wa kisayansi** (kwa Kifaransa: CNRS au Centre national de la recherche scientifique) ni shirika la wanasayansi la dola la Ufaransa. Kituo hiki kiliumbwa na rais Albert Lebrun mwaka wa 1939.

## Marejeo 
* Rapport « Remarques et propositions sur les structures de la recherche publique en France » - Académie des sciences - Septemba 2012 

Jamii:Ufaransa
Jamii:Sayansi
Bantu Group

**Bantu Group** kilikuwa kikosi cha jadi cha hamasa, ulinzi na usalama kilichokuwa kikiweka ulinzi kwa viongozi wa TANU wakati wa harakati za kudai uhuru wa Tanganyika .

Kikundi hicho kiliundwa mwaka 1955  

## Marejeo
Bashar al-Assad

thumb
**Bashar Hafez al-Assad** (kwa Kiarabu: بشار حافظ الأسد‎ '**Baššār Ḥāfiẓ al-ʾAsad**'; amezaliwa 11 Septemba 1965) ni mwanasiasa wa Syria ambaye alikuwa Rais wa Syria (2000 - 2024). Kwa kuongezea, alikuwa kamanda mkuu wa Jeshi la Siria na Katibu wa Mkoa wa tawi la Chama cha Waajemi la Ba'ath nchini Syria. 

Hatimaye alilazimika kujiuzulu ghafla na kukimbilia Urusi.

Baba yake, Hafez al-Assad, alikuwa Rais wa Syria kutoka mwaka 1971 hadi 2000.

Jamii:Waliozaliwa 1965
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Marais wa Syria
Viktor Orbán

thumb
**Viktor Mihály Orbán** (amezaliwa 31 Mei 1963) ni mwanasiasa wa Hungaria ambaye amekuwa Waziri Mkuu wa Hungaria tangu mwaka 2010; alikuwa Waziri Mkuu pia tangu 1998 hadi 2002. 

Aliwahi kuwa Rais wa Fidesz, chama cha kitaifa cha kihafidhina, tangu mwaka 1993, na mapumziko mafupi kati ya 2000 na 2003.

Jamii:Waliozaliwa 1963
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Hungaria
Nicolás Maduro

thumb|Nicolás Maduro (2023)
**Nicolás Maduro Moros** (amezaliwa 23 Novemba 1962) ni mwanasiasa ambaye amekuwa Rais wa Venezuela tangu mwaka 2013, ingawa urais wake uko chini ya mzozo tangu 2019.

Tarehe 3 Januari 2026 ametekwa nyumbani na wanajeshi wa Marekani na kupelekwa kwao kujibu mashtaka mbalimbali hasa juu ya biashara ya dawa za kulevya, ingawa lengo kuu la rais Donald Trump ni kufaidika na visima vya mafuta vya Venezuela.

Jamii:Waliozaliwa 1962
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Marais wa Venezuela
Hugo Chávez

thumb
**Hugo Rafael Chávez Frías** (28 Julai 1954 - 5 Machi 2013) alikuwa mwanasiasa ambaye alikuwa rais wa Venezuela kutoka mwaka 1999 hadi kifo chake mnamo 2013.

Jamii:Waliozaliwa 1954
Jamii:Waliofariki 2013
Jamii:Marais wa Venezuela
Boyko Borisov

thumb|Borisov (2019)
**Boyko Metodiev Borisov** (kwa Kibulgaria: Бойко Методиев Борисов; amezaliwa 13 Juni 1959) ni mwanasiasa wa Bulgaria ambaye amekuwa Waziri Mkuu wa Bulgaria tangu Mei 2017. Alikuwa pia Waziri Mkuu kuanzia mwaka 2009 hadi 2013 na kutoka 2014 hadi Januari 2017, na kumfanya Waziri Mkuu wa tatu wa Bulgaria kuhudumu hadi sasa.

Jamii:Waliozaliwa 1959
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Bulgaria
Mateusz Morawiecki

thumb
**Mateusz Jakub Morawiecki** (amezaliwa 20 Juni 1968) ni mchumi, mwanahistoria, na mwanasiasa ambaye amekuwa Waziri Mkuu wa Polandi tangu Desemba 2017.

Jamii:Waliozaliwa 1968
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Polandi
António Costa

thumb
**António Luís Santos da Costa** (amezaliwa 17 Julai 1961) ni wakili na mwanasiasa wa Ureno anayehudumu kama Waziri Mkuu wa 119 na wa sasa wa Ureno tangu 26 Novemba 2015.

Jamii:Waliozaliwa 1961
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Ureno
Hassan Rouhani

thumb
**Hassan Rouhani** (kwa Kiajemi: حسن روحانی‎; amezaliwa 12 Novemba 1948) ni mwanasiasa wa Uajemi anayehudumu kama Rais wa saba na wa sasa wa Uajemi tangu tarehe 3 Agosti 2013.

Jamii:Waliozaliwa 1948
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Marais wa Uajemi
Andrej Babiš

thumb
**Andrej Babiš** (amezaliwa 2 Septemba 1954) ni mwanasiasa anayehudumu kama Waziri Mkuu wa Jamhuri ya Czech tangu Desemba 2017.

Jamii:Waliozaliwa 1954
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Ucheki
Stefan Löfven

thumb|Löfven (2014)
**Kjell Stefan Löfven** (amezaliwa 21 Julai 1957) ni mwanasiasa wa Uswidi anayehudumu kama Waziri Mkuu wa Uswidi tangu mwaka 2014 na Kiongozi wa Chama cha Kidemokrasia cha Jamii cha Uswidi tangu mwaka 2012.

Jamii:Waliozaliwa 1957
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Uswidi
Kijachini

[thumb|378x378px|A: [Kijajuu B: Kijachini.]]
**Kijachini** au **kijachini cha ukurasa** (kwa Kiingereza: *footer au page footer*) ni sehemu ya ukurasa ambayo ipo chini ya matini kiini. Kwa kawaida, kijachini hutumika kujulisha namba ya ukurasa.

## Marejeo 
* Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Jamii:Kompyuta
Jamii:Uchapaji
Jamii:Vitabu
Kijajuu

[thumb|376x376px|A: Kijajuu B: [Kijachini.]]
**Kijajuu** au **kijajuu cha ukurasa** (kwa Kiingereza: *header au page header*) ni sehemu ya ukurasa ambayo ipo juu ya matini kiini. Kwa kawaida, kijajuu hutumika kukumbusha kichwa cha sura.

## Marejeo 
* Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Jamii:Kompyuta
Jamii:Uchapaji
Jamii:Vitabu
Ayakha Melithafa

.]]
**Ayakha Melithafa** (alizaliwa mwaka 2001/2003 ) ni mwanaharakati wa mazingira huko nchini afrika kusini.

## Maisha ya awali na elimu
Melithafa anatokea katika eneo la mto Eerste River, Cape ya magharibi, mji mdogo wa Cape Town. 

Kwa sasa ni mwanafunzi wa chuo cha sayansi na teknolojia huko *Khayelitsha*.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 2003
Jamii:Swahili climate voices
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanaharakati wa Afrika Kusini
Sanna Marin

thumb|Sanna Marin (2019)

**Sanna Mirella Marin** (amezaliwa 16 Novemba 1985) ni mwanamke mwanasiasa wa Kifinlandi ambaye amekuwa Waziri Mkuu wa Ufini tangu tarehe 10 Desemba 2019.

Jamii:Waliozaliwa 1985
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Ufini
Msisimko

wa Australia wakiwa wamsisimka.]]
**Msisimko** (kutoka kitenzi "kusisimua") ni hali ya mtu kuhisi mshtuko wa ghafla moyoni au mwilini baada ya kuona au kuingiwa na hamu kubwa ya kupata au kufanya jambo fulani. Unaweza kusababishwa na hofu ya ghafla lakini pia na furaha au mshtuko mwingine.

Jamii:Saikolojia
Milipuko ya Beirut 2020

thumb|Baada ya milipuko
**Milipuko ya Beirut 2020** ilitokea jioni ya tarehe 4 Agosti 2020 katika jiji la Beirut, mji mkuu wa Lebanoni. 

Mlipuko mkuu, wenye nguvu sana, katika Bandari ya Beirut, ambao ulitanguliwa na moto, uliacha watu waliokufa 207, na zaidi ya 6,500 wamejeruhiwa. Gavana wa Beirut Marwan Abboud alikadiria kuwa hadi watu 300,000 waliachwa bila makazi na mlipuko huo. Serikali ilitangaza hali ya hatari ya wiki mbili.

Mlipuko huo ulitokana na takriban tani 2,750 (tani 3,030 fupi) za nitrati ya amonia, sawa na tani 1,155 za TNT, zilizokuwa zimetwaliwa na serikali kutoka meli iliyoachwa ya MV Rhosus na kuhifadhiwa katika bandari bila hatua sahihi za usalama kwa miaka sita. 

Mlipuko huo uligunduliwa kama tukio la kutetemeka kwa ukubwa wa 3.3 na Uchunguzi wa Jiolojia wa Merika.

Jamii:2020
Jamii:Historia ya Lebanoni
Sekundi, Karpofori na wenzao

**Sekundi, Karpofori na wenzao** Viktorini na Severiani (walifariki mwishoni mwa karne ya 3 au mwanzoni mwa karne ya 4) ni kati ya mashahidi wa imani ya Kikristo waliouawa huko Albano, karibu na Roma (Italia) wakati wa dhuluma ya Dola la Roma. 

Tangu kale wanaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kati ya watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 8 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 3
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Italia
Jacinda Ardern

thumb
**Jacinda Kate Laurell Ardern** (amezaliwa 26 Julai 1980) ni mwanasiasa wa Nyuzilandi ambaye ametumikia kama waziri mkuu wa 40 wa Nyuzilandi na Kiongozi wa Chama cha Wafanyakazi tangu mwaka 2017.

Jamii:Waliozaliwa 1980
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Nyuzilandi
Marino wa Tarso

**Marino wa Tarso** (Ainvarza, karne ya 3; Tarso, Kilikia, leo nchini Uturuki, 303/311) alikuwa mzee ambaye aliuawa kwa kukatwa kichwa kutokana na imani ya Kikristo wakati wa dhuluma ya Dola la Roma, halafu maiti akatupwa kwa wanyama kama chakula. 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kati ya watakatifu wafiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 8 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 3
Jamii:Waliofariki karne ya 4
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Uturuki
Eusebi wa Milano

thumb|Mt. Eusebi wa Milano.
**Eusebi wa Milano** (alifariki Milano, Italia Kaskazini, 8 Agosti 462) alikuwa askofu wa mji huo kuanzia mwaka 449. 

Inasemekana alikuwa Mgiriki.

Alipigania imani sahihi na kujenga upya kanisa kuu lililobomolewa na Wahunni.

Papa Leo I alimuandikia barua (451).

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 8 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Giuseppe Antonio Sassi, Baldassarre Oltrocchi, *Archiepiscoporum Mediolanensium series historico-chronologica*, vol. I, Milano 1755, pp. 122-125
* *De S. Eusebio episc. confess. Mediolani in Insubria sylloge*, Acta Sanctorum augusti, tomo II, Parigi-Roma 1867, pp. 724-725
* Francesco Lanzoni, ''Le diocesi d'Italia dalle origini al principio del secolo VII (an. 604)*, vol. II, Faenza 1927, p.&nbsp;1020
* Élisabeth Paoli, *Les notices sur les évêques de Milan (IVe-VIe siècle)'', in « Mélanges de l'Ecole française de Rome. Moyen-Age, Temps modernes », tomo 100, nº1 (1988), pp. 218-219
* Charles Pietri, Luce Pietri (ed.), ''Prosopographie chrétienne du Bas-Empire. 2. Prosopographie de l'Italie chrétienne (313-604)*, École française de Rome, vol. I, Roma 1999, p. 704
* Cesare Pasini, *Eusebio di Milano, santo*, in « Dizionario della Chiesa Ambrosiana », vol. I, Milano 1988, pp. 1151-1154
* Antonio Rimoldi, *Eusebio, vescovo di Milano, santo'', in Bibliotheca Sanctorum, vol. V, coll. 257-258

Jamii:Waliofariki 462
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Italia
Jamii:watakatifu wa Ugiriki
Emiliani wa Kuziko

**Emiliani wa Kuziko** (alifariki uhamishoni Kuziko, leo nchini Uturuki, 815 hivi) alikuwa askofu ambaye alidhulumiwa sana na kaisari Leo V wa Bizanti kwa sababu ya kuheshimu picha takatifu akafariki uhamishoni . 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 8 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 8
Jamii:Waliofariki 815
Jamii:Wamonaki
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Uturuki
Leonid Brezhnyev

thumb|1972
**Leonid Ilyich Brezhnyev** (kwa Kirusi: Леонид Ильич Брежнев; 19 Desemba 1906 - 10 Novemba 1982) alikuwa mwanasiasa wa Urusi ambaye aliongoza Umoja wa Kisovyeti kama Katibu Mkuu wa Chama cha Kikomunisti kinachotawala (1964-1982) na kama Mwenyekiti wa Uenezi wa Sovie Kuu (1977-1982). Muhula wake wa miaka 18 kama katibu mkuu ulikuwa wa pili baada ya Josef Stalin kwa muda. Wakati utawala wa Brezhnyev ulikuwa na sifa ya utulivu wa kisiasa na mafanikio makubwa ya sera za kigeni, ilikuwa pia na alama ya rushwa, kutokuwa na uwezo, na mapungufu ya kiteknolojia yaliyokua haraka na Magharibi.

## Maisha
Brezhnyev alizaliwa katika familia ya mfanyakazi wa Urusi huko Kamenskoye, Gavana wa Yekaterinoslav, Dola la Urusi. 

Baada ya Mapinduzi ya Oktoba 1917, Brezhnev alijiunga na chama cha vijana cha Kikomunisti mnamo 1923 Akawa mwanachama rasmi wa chama mnamo 1929. Wakati Ujerumani ya Unazi ilipovamia Umoja wa Kisovyeti mnamo Juni 1941, alijiunga na Jeshi la Soko commissar na alipanda haraka kupitia safu kuwa mkuu wakati wa Vita vya pili vya Dunia. Brezhnyev alipandishwa katika Kamati Kuu mnamo 1952 na kuwa mwanachama kamili wa Politburo mnamo 1957. Mnamo 1964 alimwondoa Nikita Krushchov na kuwa Katibu wa Kwanza wa CPSU, nafasi ya nguvu zaidi huko Kremlin.

Mbinu ya kihafidhina ya Brezhnyev, pragmatic kwa uongozi imetulia sana msimamo wa Umoja wa Kisovieti na chama chake tawala. Wakati Khrushchev alitunga sera mara kwa mara bila kushauriana na Politburo iliyobaki, Brezhnev alikuwa mwangalifu kupunguza ubishi kati ya wanachama wa Chama hicho kwa kufikia maamuzi kupitia makubaliano. Kwa kuongezea, wakati akisisitiza makubaliano kati ya nguvu mbili za Vita Kuu, alifanikisha usawa wa nyuklia na Marekani na kuhalalisha msimamo wake wa nchi yake kuwa juu ya Ulaya Mashariki. Kwa kuongezea, nguvu kubwa ya kujengea mikono na uingiliaji mkubwa wa kijeshi chini ya serikali ya Brezhnev ilipanua sana ushawishi wa kimataifa wa Kisovyeti (haswa katika Mashariki ya Kati na Afrika).

Kinyume chake, uadui wa Brezhnyev kwa mageuzi ya kisiasa ulioletwa katika enzi ya kuporomoka kwa jamii inayojulikana kama Vilio vya Brezhnyev. Mbali na ufisadi ulioenea na uchumi ulioanguka, kipindi hicho kilionekana na pengo la kiteknolojia lililoongezeka kati ya Umoja wa Kisovyeti na Marekani. Alipokuja madarakani mnamo 1985, Mikhail Gorbachev alishtumu serikali ya Brezhnyev kwa kutokuwa na uwezo na kufanya uzembe kabla ya kutekeleza sera za kukomboa Umoja wa Kisovyeti.

Baada ya mwaka 1975, afya ya Brezhnyev ilizidi kupotea akazidi kuhama mambo ya kimataifa. Kufuatia miaka ya kupungua kwa afya, alikufa mnamo Novemba 10, 1982 na kurithiwa kama katibu mkuu na Yuri Andropov.

Jamii:Waliozaliwa 1906
Jamii:Waliofariki 1982
Jamii:Wanasiasa wa Urusi
Yuri Andropov

thumbnail|right|200px|Yuri Andropov

**Yuri Vladimirovich Andropov** (kwa Kirusi: Юрий Владимирович Андропов; 15 Juni 1914 - 9 Februari 1984) alikuwa kiongozi wa sita wa Umoja wa Sovyeti na Katibu Mkuu wa nne wa Chama cha Kikomunisti cha Umoja wa Kisovyeti. Kufuatia utawala wa miaka 18 ya Leonid Brezhnev, Andropov alihudumu katika wadhifa huo kutoka Novemba 1982 hadi kifo chake mnamo Februari 1984.

Hapo awali katika kazi yake, Andropov alihudumu kama balozi wa Soviet hadi Hungaria kutoka mwaka 1954 hadi 1957, wakati huo alihusika katika kukandamiza Mapinduzi ya Hungaria ya mwaka 1956. Alipewa kuwa Mwenyekiti wa KGB mnamo Mei 10, 1967. Katika nafasi hiyo, alisimamia uporaji mkubwa na kukamatwa kwa watu wengi waliochukuliwa kuwa "hawafai kijamii". 

Baada ya Brezhnev kupigwa na kiharusi mnamo 1975, Andropov aliunda kikosi pamoja na Waziri wa Mambo ya nje, Andrei Gromyko na Waziri wa Ulinzi Dmitry Ustinov ambaye alitetea vyema sera ya Soviet wakati wa miaka ya mwisho ya utawala wa Brezhnev.

Baada ya kifo cha Brezhnev mnamo 10 Novemba 1982, Yuri Andropov alifaulu kama Katibu Mkuu na (kwa kuongeza) kiongozi wa Umoja wa Soviet. Wakati wa utawala wake mfupi, Andropov alitafuta kuondoa ufisadi na ukosefu wa usawa ndani ya mfumo wa Soviet kwa kuwachunguza maafisa wa muda mrefu kwa kukiuka nidhamu ya chama na kuhalalisha uhalifu katika eneo la kazi. Vita Baridi ilizidi, na alikuwa na hasara kwa jinsi ya kushughulikia mzozo unaokua katika uchumi wa Soviet. Athari yake kuu ya muda mrefu ilikuwa kuleta mbele kizazi kipya cha wabadilishaji vijana, na nguvu kama yeye, pamoja na Yegor Ligachyov, Nikolai Ryzhkov, na muhimu zaidi, Mikhail Gorbachev. 

Walakini, baada ya kuteseka kwa figo kushindwa kufanya kazi mnamo Februari 1983, afya ya Andropov ilianza kuzorota haraka. Mnamo 9 Februari 1984, alikufa baada ya kuongoza nchi kwa miezi 15 tu.

Jamii:Waliozaliwa 1914
Jamii:Waliofariki 1984
Jamii:Wanasiasa wa Urusi
Konstantin Chernenko

yake (1982).]]
**Konstantin Ustinovich Chernenko** (kwa Kirusi: Константин Устинович Черненко; 24 Septemba 1911 - 10 Machi 1985) alikuwa mwanasiasa wa Urusi na Katibu Mkuu wa tano wa Chama cha Kikomunisti cha Umoja wa Kisovyeti. Aliongoza Umoja huo kutoka tarehe 13 Februari 1984 hadi kifo chake.

## Maisha
Mzaliwa wa familia duni kutoka Siberia, Chernenko alijiunga na Komsomol (timu ya vijana ya Chama cha Kikomunisti) mnamo 1929 na kuwa mwanachama kamili wa chama hicho mnamo 1931. Baada ya kushikilia safu ya propaganda, mnamo 1948 alikuwa mkuu wa idara ya uenezi huko Moldavia, akihudumu chini ya Leonid Brezhnev. 

Baada ya Brezhnev kuchukua kama Katibu wa Kwanza wa CPSU mnamo 1964, Chernenko alisimama kuongoza Idara Kuu ya Kamati Kuu, iliyokuwa na jukumu la kuweka ajenda ya Politburo na kuandaa amri ya Kamati Kuu. Mnamo 1971 Chernenko alikua mwanachama kamili wa Kamati Kuu, na mnamo 1978 alifanywa mwanachama kamili wa Politburo.

Baada ya kifo cha Brezhnev na mrithi wake Yuri Andropov, Chernenko alichaguliwa kuwa Katibu Mkuu mnamo Februari 1984 na kumfanya Mwenyekiti wa Presidium ya Soviet Soviet mnamo Aprili 1984. Kwa sababu ya afya yake iliyofifia haraka, mara nyingi hakuweza kutekeleza majukumu yake rasmi. 

Alifariki dunia mnamo Machi 1985 baada ya kuongoza nchi kwa miezi 13 tu, akarithiwa kama Katibu Mkuu na Mikhail Gorbachev.

Jamii:Waliozaliwa 1911
Jamii:Waliofariki 1985
Jamii:Wanasiasa wa Urusi
Dmitry Medvedev

**Dmitry Anatolyevich Medvedev** (kwa Kirusi: Дмитрий Анатольевич Медведев; amezaliwa 14 Septemba 1965) ni mwanasiasa wa Urusi ambaye anafanya kazi kama Naibu Mwenyekiti wa Baraza la Usalama la Urusi, akiongozwa na Vladimir Putin. 

Alihudumu kama waziri mkuu wa Urusi kati ya mwaka 2012 na 2020. Kuanzia 2008 hadi 2012, Medvedev aliwahi kuwa rais wa Urusi. Medvedev alijiuzulu pamoja na serikali yote mnamo 15 Januari 2020 ili kumruhusu Rais Putin kufanya mabadiliko ya katiba yanayojitokeza; alirithiwa na Mikhail Mishustin mnamo 16 Januari 2020. Siku hiyo hiyo, Vladimir Putin alimteua kuwa naibu mwenyekiti wa Baraza la Usalama.

Ikizingatiwa kuwa aliye huru zaidi kuliko mtangulizi wake na mrithi kama rais, Vladimir Putin (ambaye pia alikuwa waziri mkuu wakati wa urais wa Medvedev), ajenda ya juu ya Medvedev kama rais ilikuwa mpango wa kisasa, unaolenga kukuza uchumi wa Urusi na jamii yake, na kupunguza utegemezi wa nchi kuhusu mafuta na gesi. Wakati wa utawala wa Medvedev, mkataba mpya wa kupunguza silaha za nyuklia ulitiwa saini na Urusi na Marekani, Urusi iliibuka mshindi katika Vita vya Urusi-Georgia, na ikapona kutoka Mdororo Mkuu mpya. Medvedev alianzisha marekebisho makubwa ya utekelezaji wa sheria na alizindua kampeni ya kuzuia rushwa, licha ya kuwa ameshtumiwa kwa ufisadi mwenyewe.

Jamii:Waliozaliwa 1965
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Marais wa Urusi
Tume ya Taifa ya Uchaguzi

**Tume ya Taifa ya Uchaguzi Tanzania** (kwa Kiingereza *National Electoral Commission* au *NEC*) ni tume ya uchaguzi nchini Tanzania.

Tume ya Taifa ya Uchaguzi Tanzania ilianzishwa mwaka 1993 na Ali Hassan Mwinyi, rais wa pili wa Tanzania baada ya kuundwa kwa tume ya kukusanya maoni ya Tanzania kubaki katika mfumo wa chama kimoja au kuingia katika mfumo wa vyama vingi, tume iliyokuwa ikiongozwa na jaji Francis Nyalali mwaka 1991.

Tume ya Taifa ya Uchaguzi ilianzishwa chini ya ibara ya 74 (1) ya Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ya mwaka 1977. Wajumbe wa Tume waliteuliwa kwa mara ya kwanza tarehe 14 Januari 1993. 

## Marejeo
Jamii:Uchaguzi nchini Tanzania
Abdalla Haji Shaibu

**Abdullah Haji Shaibu** (alizaliwa 4 Oktoba 1998), ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Tanzania, pia anajulikana kwa jina la *Abdullah Shaibu Ninja* . Anacheza nafasi ya beki wa kati,Pia anamudu nafasi ya kiungo mkabaji.

Anachezea klabu ya Yanga Sc nchini Tanzania.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Tanzania
Kim Jong-il

thumb|Kim Jong-il (2011)

**Kim Jong-il** au **Kim Jong Il** (kwa Kikorea: 김정일; 16 Februari 1941 au 1942 - 17 Desemba 2011) alikuwa mwanasiasa wa Korea Kaskazini ambaye aliwahi kuwa Kiongozi Mkuu wa pili wa Korea Kaskazini kutoka mwaka 1994 hadi 2011. 

Aliongoza Korea Kaskazini kutoka kifo cha baba yake Kim Il-Sung, Kiongozi Mkuu wa kwanza wa Korea Kaskazini, hadi kifo chake mwenyewe mnamo 2011, wakati aliporithiwa na mtoto wa mwanawe, Kim Jong-un.

## Maisha
Mnamo miaka ya 1980 Kim alikuwa mrithi dhahiri kwa uongozi wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Watu wa Korea (DPRK) na alichukua nafasi muhimu katika chama na vyombo vya jeshi. Kim alimpokea baba yake na mwanzilishi wa DPRK Kim Il-sung, kufuatia kifo cha mzee Kim mnamo 1994. Kim alikuwa Katibu Mkuu wa Chama cha Wafanyakazi wa Korea (WPK), WPK Presidium, Mwenyekiti wa Tume ya Kitaifa ya Ulinzi (NDC) Korea ya Kaskazini na Kamanda Mkuu wa Jeshi la Watu wa Kikorea (KPA), jeshi la nne kwa ukubwa ulimwenguni.

Kim alitawala kwa udikteta na ukandamizwaji wa Korea Kaskazini. Alidhani kuwa kiongozi mkuu wakati wa msiba wa janga la kiuchumi wakati wa kufutwa kwa Umoja wa Kisovieti, ambao ulitegemea sana biashara katika chakula na vifaa vingine, ambavyo vilileta njaa. Wakati njaa ilikuwa imemalizika mwishoni mwa miaka ya 1990, uhaba wa chakula uliendelea kuwa shida wakati wote wa umiliki wake. 

Kim aliimarisha jukumu la kijeshi na sera zake za Songun ("kwanza-jeshi"), na kufanya jeshi kuwa mratibu mkuu wa asasi za kiraia. Utawala wa Kim uliona pia mabadiliko madhubuti ya kiuchumi, pamoja na ufunguzi wa Hifadhi ya Viwanda ya Kaesong mnamo 2003. Mnamo Aprili 2009, katiba ya Korea Kaskazini ilirekebishwa ili kumrejelea yeye na waliomfuata kama "kiongozi mkuu wa DPRK".

Jina la kawaida la upendeleo alilopewa Kim lilikuwa "Kiongozi Mpendwa" ili kumtofautisha na baba yake Kim Il-sung, "Kiongozi Mkuu". 

Mnamo 19 Desemba 2011 serikali ya Korea Kaskazini ilitangaza kwamba amekufa siku mbili mapema, na baadaye mtoto wake wa tatu, Kim Jong-un, alipandishwa cheo cha juu katika WPK tawala akafaulu. 

Baada ya kifo chake, Kim aliteuliwa kuwa "Katibu Mkuu wa Milele" wa WPK na "Mwenyekiti wa milele wa Tume ya Ulinzi ya Kitaifa", kwa kuambatana na jadi ya kuanzisha machapisho ya milele kwa washiriki wa nasaba ya Kim.

Jamii:Waliozaliwa 1941
Jamii:Waliofariki 2011
Jamii:Wanasiasa wa Korea Kaskazini