open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Wilaya ya Siha

**Wilaya ya Siha** ni mojawapo kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Kilimanjaro yenye msimbo wa posta **25400**. 

Wilaya hii ilianzishwa mwaka 2007 kutokana na maeneo ya wilaya ya Hai. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 139,019 . Wilaya ya Siha inakaliwa na wakazi wa makabila mbalimbali kutoka sehemu mbalimbali za nchi na nje ya nchi, wakiwemo wenyeji wa wilaya hiyo Wachagga (Wasiha). 

Wasiha, kama walivyo Wachagga wengine, wakijihusisha na shughuli mbalimbali za uchumi, vikiwemo biashara, kilimo pamoja na ufugaji, ikiwa wanalima mazao makuu ya kahawa, ndizi, mahindi, maharage, viazi na mazao mengine ya biashara na chakula. 

Wasiha wanasema moja kati ya lahaja nyingi za Kichagga zilizopo mkoa wa Kilimanjaro wakiwa na mchanganyiko na muingiliano mkubwa na lahaja ya Kimachame wakiwa ndio wenyeji halisi wa wilaya hiyo wakikaa na kuwekeza maisha yao kwa wingi upande wa kaskazini magharibi mwa wilaya hiyo. Lugha ya Wachagga wa Siha inalandana sana na ile ya Machame, hata hivyo hutofautiana kidogo sana kwenye matamshi na maana za maneno, ila wanaelewana kwa asilimia kubwa ukilinganisha na Wachagga wengine, hata majina wanayotumia mara kwa mara utayasikia yakilandana.

Wasiha kama walivyo Wachagga wengine pia, wana koo tawala ambazo ndizo koo zinazosikika zaidi. Koo hizo ndizo koo zilizotoa viongozi wa kitamaduni (Mangi) wa kabila hilo zikiwemo Kileo, Orio, Mmari, Mwandri, Munuo, na koo nyingine ndogondogo kama vile Mrang'u, Mosi, Maseri, Masaki. Ni nadra sana kusikia Mangi wa Siha ila kwa sasa Utawala wa Umangi unashikiliwa na ukoo wa Kileo.

## Tanbihi
S
Jamii:Wilaya ya Siha
Oklahoma

**Oklahoma** ni jimbo la kujitawala la Maungano ya Madola ya Amerika au Marekani. Mji mkuu na mji mkubwa wa jimbo ni Oklahoma City. Imepakana na Kansas, Missouri, Arkansas, Texas, New Mexico (Meksiko Mpya) na Colorado. Idadi ya wakzi wa jimbo lote hufikia watu 3,617,316 wanaokalia eneo la 181,195 km² ambalo ni hasa milima na jangwa. 
 
## Viungo vya Nje 
* State of Oklahoma Official Website

thumb|left

Jamii:Majimbo ya Marekani
Jamii:Oklahoma
Kijini

**Kijini** inaweza kumaanisha:

*Kijini Matemwe - kata ya Wilaya ya Unguja Kaskazini 'A' - Mkoa wa Unguja Kaskazini - Tanzania
*Kijini (Unguja Kusini) -  kata ya Wilaya ya Kusini, Unguja - Mkoa wa Unguja Kusini - Tanzania
Kigunda (Unguja)

**Kigunda**  ni kata ya Wilaya ya Unguja Kaskazini 'A' katika Mkoa wa Kaskazini Unguja, Tanzania. 

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 2,509 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 1,582 waishio humo. 

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Kaskazini Unguja
Jamii:Wilaya ya Unguja Kaskazini 'A'
Wilaya ya Nanyumbu

**Wilaya ya Nanyumbu** ni wilaya moja ya Mkoa wa Mtwara.

Makao makuu ya Wilaya yapo katika Mji wa Mangaka 

Ilianzishwa mwaka 2007 kutokana na sehemu za wilaya ya Masasi.

Inapakana na Mkoa wa Lindi upande wa Kaskazini, Mkoa wa Ruvuma upande wa Magharibi, Kwa upande wa Mashariki imepakana na Wilaya ya Masasi na Nchi ya Msumbiji kwa upande wa Kusini.
Wilaya ina jumla ya kata 14 na vijiji 89 mpaka sasa. Shughuli za kilimo ndio tegemeo kuu la wananchi wa wilaya hii.

N
Wilaya ya Mkinga

**Wilaya ya Mkinga** ni wilaya mojawapo ya Mkoa wa Tanga iliyopo ufukoni mwa Bahari Hindi. Ilianzishwa  rasmi mwaka 2005 baada ya kugawanywa kutoka Wilaya ya Muheza. 

Wilaya imepakana na Wilaya ya Muheza na Tanga kwa upande wa kusini, Wilaya ya Lushoto na Korogwe upande wa magharibi, Kenya upande wa kaskazini na Bahari ya Hindi kwa upande wa mashariki.

Maeneo ya wilaya hii ni kilomita za mraba 2,948.

Idadi ya wakazi ilikuwa watu 118,065 katika tarafa 2, ambazo ni Maramba na Mkinga, kata 21 na vijiji 85.
Katika sensa ya mwaka 2022 walihesabiwa 146,802 .

Makao makuu ya wilaya yapo Kasera.

## Uchumi
Shughuli kuu za wakazi wake ni kilimo, ufugaji, biashara, uzalishaji wa chumvi na uvuvi. Asilimia 85% ya eneo la Wilaya ya Mkinga yaani 2505.8 km² linafaa kwa kilimo na ufugaji.

Zao la korosho ni zao kuu la biashara. Mashamba darasa ya zao la mikorosho yameanzishwa katika vijiji vya Mahandakini, Mavovo, Kwangena na Totovu. Katika kuendeleza zao la korosho, shamba la kutoa mbegu na vikonyo vya mikorosho limeanzishwa, Pia kuna mchakato wa kuanzisha bustani ya miche ya mikorosho.

Mnamo mwaka 2012 wilaya ilikuwa na ng’ombe 1,962 wa kisasa, ng’ombe 29,990 wa kiasili, mbuzi 27,864, kuku 111,515, na kondoo 7,055.

## Marejeo
## Viungo vya nje
*Taarifa (profile) ya Wilaya ya Mkinga
*Investment Profile Mkinga District

M
Jamii:wilaya ya Mkinga
Matemwe

**Matemwe**  ilikuwa kata ya Wilaya ya Unguja Kaskazini 'A' katika Mkoa wa Kaskazini Unguja, Tanzania, yenye Postikodi namba **73108**.

Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,302 waishio humo. 

Kwa sasa imegawanywa kuwa Matemwe Kaskazini na Matemwe Kusini.

## Marejeo
Jamii:Mkoa wa Kaskazini Unguja
Jamii:Wilaya ya Unguja Kaskazini 'A'
Jongowe

**Jongowe** ni miongoni mwa vijiji viwili vilivyomo ndani ya kisiwa cha Tumbatu, ambacho kipo kiasi cha meli 3 kutoka bandari ya Mkokotoni. 

Jongowe ni kijiji cha kihistoria kilichomo ndani ya Wilaya Ndogo ya Tumbatu, Wilaya ya kaskazini A Unguja, Mkoa wa Kaskazini Unguja/Zanzibar-Tanzania.

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabika kuwa 3,821 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 4,367 waishio humo. 

## Historia
Kulikuwa mahali pa makazi ya Waswahili wa kale katika pwani ya Bahari ya Hindi. 

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya kale ya Waswahili

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Kaskazini Unguja
Jamii:Wilaya ya Unguja Kaskazini 'A'
Jamii:Miji ya kale ya Waswahili
Misufini

**Misufini** inaweza kumaanisha

*Misufini (Songea) - kata ya Wilaya ya Songea Mjini - Mkoa wa Ruvuma - Tanzania 
*Misufini (Unguja) - kata ya Wilaya ya Unguja Kaskazini 'B' - Mkoa wa Unguja Kaskazini - Tanzania
Mgambo (Handeni)

**Mgambo** ni kata ya Wilaya ya Handeni Vijijini katika Mkoa wa Tanga, Tanzania. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 14,821 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,317 waishio humo.

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Tanga
Jamii:Wilaya ya Handeni Vijijini
Arkansas

thumbnail|right|280px|Moja ya sehemu inayopatikana ndani ya Jimbo la Arkansas

**Arkansas** ni jimbo la kujitawala la Maungano ya Madola ya Amerika au Marekani. Idadi ya wakazi wa jimbo lote hufikia watu 2,855,390 (2007) wanaokalia eneo la 137,002 km² ambalo ni hasa milima na jangwa. Imepakana na Missouri, Tennessee, Mississippi, Louisiana, Texas na Oklahoma. Mji mkuu na mji mkubwa wa jimbo ni Little Rock (jabali mdogo).

thumb|left
## Viungo vya Nje 
*  State of Arkansas tovuti rasmi

Jamii:Majimbo ya Marekani
Jamii:Arkansas
Massachusetts

thumb| Picha za miji ndani ya jimbo la Massachusetts
**Massachusetts** ni jimbo (commonwealth) la kujitawala la Maungano ya Madola ya Amerika au Marekani. Mji mkuu na mji mkubwa wa jimbo ni Boston. Kwa miji mingine, angalia orodha ya miji. Idadi ya wakazi wa jimbo lote hufikia watu 6,497,967 (2007) wanaokalia eneo la 27,336 km² ambalo ni hasa milima na jangwa. Imepakana na Vermont, New Hampshire, Rhode Island, Connecticut, na New York. Upande wa mashariki maji ya Atlantiki. 

Ilikuwa moja ya koloni 13 asilia za Uingereza zilizoasi dhidi ya nchi mama tangu mwaka 1776 na kuanzisha Maungano ya Madola ya Amerika.

thumb|left

## Viungo vya Nje 
Commonwealth of Massachusetts Official Website


Jamii:Majimbo ya Marekani
Kiombamvua

**Kiombamvua** ni kata ya Wilaya ya Unguja Kaskazini 'B' katika Mkoa wa Kaskazini Unguja, Tanzania. 

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 3,843 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ilikuwa na wakazi wapatao 976 waishio humo. 

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Kaskazini Unguja
Jamii:Wilaya ya Unguja Kaskazini 'B'
Lu Xun

thumb|200px|Picha ya Lu Xun mnamo 1930
**Lu Xun** (1881 - 1936) alikuwa mwandishi mashuhuri nchini China. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa **Zhou Zhangshou**.

Baadhi ya tamthiliya yake ni：
* Hadithi kweli ya Ah O (*The tue story of Ah Q*)
* Shajara ya kichaa (*Diary of a mad man*)
                

Jamii:Waandishi wa China
Jamii:Waliozaliwa 1881
Jamii:Waliofariki 1936
Bugene

**Bugene** ni kata ya Wilaya ya Karagwe katika Mkoa wa Kagera, Tanzania, yenye postikodi namba **35404** . Iko kwenye njiapanda za barabara B182 (sasa T38) na B182W. 

Bugene ina vijiji vya Bugene, Chagati, Chaifo, Charuguru, Kibombo, Lukajange, Nyakabale, Nyakakoni, Omumpama, Omurushaka, Rugalama, Ruzinga.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 26,608 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  15,867 waishio humo.

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Kagera
Jamii:Wilaya ya Karagwe
Ihanda (Karagwe)

**Ihanda** ni kata ya Wilaya ya Karagwe katika Mkoa wa Kagera, Tanzania yenye postikodi namba **35405** . 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 7,990 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na jumla ya vijiji viwili. kijiji cha Rukole ambako ndiko yaliko makao makuu ya kata na kijiji cha Ihanda; pia ilikuwa na wakazi wapatao 14,583 waishio humo.

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Kagera
Jamii:Wilaya ya Karagwe
Kituntu (Karagwe)

Kwa maana nyingine ya jina hili angalia Kituntu

**Kituntu** ni kata ya Wilaya ya Karagwe katika Mkoa wa Kagera, Tanzania, yenye postikodi namba **35416** . Ni eneo ambalo limejaa amani.

Katika kata ya Kituntu kuna maeneo kama: Kituntu, Katembe, Kalala, Kifola, Kamea, Chibugu, Nyambalani, Amgembe, Nyakashozi, Kinyinya, Rushe, Katwe, n.k.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 12,194 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  12,970 waishio humo.

Kata hii ina shule ya sekondari Kituntu (kidato cha kwanza hadi cha sita).
 
## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Kagera
Jamii:Wilaya ya Karagwe
Rwabwere

**Rwabwere** ni jina la kitongoji, kijiji na kata pia ya Wilaya ya Kyerwa katika Mkoa wa Kagera, Tanzania.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 11,700 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 20,669 waishio humo.

Kata ya Rwabwere inasifika kwa kuwa na jamii makini ikiwa na watu wakarimu na wazalendo, wachapakazi na pia wapenda maendeleo ambao wanajihusisha na shughuli mbalimbali kama kilimo, ufugaji na biashara. 

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Kagera
Jamii:Wilaya ya Kyerwa
Bukome

**Bukome** ni kata ya Wilaya ya Chato katika Mkoa wa Geita, Tanzania. Msimbo wa posta ni 30305.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 21,304 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 16,933 waishio humo. 

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Chato
Jamii:kata za Mkoa wa Geita
Nyakasimbi

**Nyakasimbi** ni kata ya Wilaya ya Karagwe katika Mkoa wa Kagera, Tanzania yenye postikodi namba **35409** . 

Kata ina vijiji vya Nyakasimbi, Bujara, Kahanga na Nyamwala. Kijiji cha Nyamwala kina kitongoji cha Masheshe kinachopakana na pori la Chimisi. Zamani Nyakasimbi ilikuwa inajumuisha kata ya Rugu.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 16,364 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12,803 waishio humo.

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Kagera
Jamii:Wilaya ya Karagwe
Rugu

**Rugu** ni kata ya Wilaya ya Karagwe katika Mkoa wa Kagera, Tanzania, yenye postikodi namba **35407** . 

Kata ya Rugu inapatikana upande wa Kusini-Mashariki mwa Wilaya ya Karagwe. Hasa inapakana na Ziwa Burigi pamoja na Hifadhi ya Burigi-Chato kwa upande wa Kusini. Mashariki kuna Wilaya ya Muleba, Magharibi ni kata jirani ya Nyakasimbi na Kaskazini ni kata za Nyaishozi (Kaskazini Magharibi) na Ihembe (Kaskazini Mashariki).

Kata ya Rugu ina idadi ya jumla ya vijiji vitano. Vijiji hivyo ni Kasheshe, Misha, Rugu, Ruhita, Misha.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 18,043 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 14,160 waishio humo.

## Elimu
Kata ya Rugu ni moja kati ya kata zenye wazazi wanaopenda kuchangia mafanikio ya ukuaji wa elimu ikiwa mwaka 2010 wazazi walichangia kununua vifaa vya sayansi na hivyo kuifanya Shule ya Sekondari Rugu kuwa na maabara mapema sana.

Kata ya Rugu ina shule moja ya sekondari iitwayo Rugu Shule ya Sekondari, na shule nne za msingi ambazo ni Shule ya Msingi: Kasheshe, Misha, Ruhita na Rugu.

## Utamaduni
Lugha inayotumiwa na raia wa kata ya Rugu hasa ni Kinyambo (kwa lugha yao: *Runyambo*).

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Kagera
Jamii:Wilaya ya Karagwe
Kibondo (maana)

**Kibondo** inaweza kumaanisha:

*Wilaya ya Kibondo katika Mkoa wa Kigoma (Tanzania). 
*mji wa Kibondo, makao makuu ya wilaya 
*Kibondo (Karagwe), kata ya Wilaya ya Karagwe, Mkoa wa Kagera, Tanzania
*lugha ya Kibondo nchini Uhindi.
Bopwe

Bopwe ni kata ya Wilaya ya Wete katika Mkoa wa Kaskazini Pemba, Tanzania, yenye postikodi namba **75102**. 

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 5,939 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 5,212  walioishi humo. 

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Pemba Kaskazini
Jamii:Wilaya ya Wete
Kiuyu

**Kiuyu** ilikuwa kata ya Wilaya ya Wete katika Mkoa wa Pemba Kaskazini, Tanzania. 

Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,312 waishio humo. 

Tangu mwaka 2012 kata iligawiwa kuwa kata mbili za Kiuyu Kigongoni na Kiuyu Minungwini.

## Historia
Kulikuwa mahali pa makazi ya Waswahili wa kale katika pwani ya Bahari ya Hindi. 

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Wete
Finya

**Finya** ni kata ya Wilaya ya Wete katika Mkoa wa Pemba Kaskazini, Tanzania. 

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 3,232 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ilikuwa na wakazi wapatao 2,342 waishio humo. 

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Pemba Kaskazini
Jamii:Wilaya ya Wete
Konde

**Konde** ni jina la kihistoria kwa ajili ya Unyakyusa katika wilaya ya Rungwe nchini Tanzania na pia sehemu ya kaskazini ya Malawi kando la Ziwa Nyassa ambako umbo la jina ni "ngonde". Wenyeji wake waliitwa Wakonde tofauti na Makonde au Wamakonde wa Mkoa wa Mtwara. 

Jina linaendelea kutumiwa hasa kwa ajili ya Dayosisi ya Konde ya Kanisa la Kiinjili la Kilutheri Tanzania.

Kiasili maana ya kienyeji ya "Konde" ni tambarare na inamaanisha nchi tambarare kando ya Ziwa Nyassa upande wa kaskazini hadi milima ya Livingstone. Baadaye jina lilitumiwa pia kwa ajili ya maeneo yaliyokaliwa na Wakonde walioendelea kujenga vijiji kwenye mtelemko wa milima ya Rungwe na Uporoto inayopanda juu ya ncha ya kaskazini ya ziwa hilo. 

Wakoloni Wajerumani waliitwa wakazi wote wa eneo hili "Konde" wakihesabu Wanyakyusa kama kundi kubwa kati yao. 

Wakati wa utawala wa Waingereza jina la Unyakyusa lilianza kuwa kawaida kwa eneo lote upande wa Tanganyika. 

## Tazama pia
* Kwa kata katika wilaya ya Morogoro Vijijini inayoitwa vile tazama Konde (Morogoro)
* Kwa kata katika wilaya ya Micheweni inayoitwa vile tazama Konde (Pemba)

## Marejeo
Jamii:Historia ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Mbeya
Msuka (Pemba)

*Kwa matumizi mengine ya jina hili tazama **hapa***

**Msuka** ilikuwa mahali pa makazi ya Waswahili wa kale katika pwani ya kisiwa cha Pemba, leo nchini Tanzania, kwenye Bahari ya Hindi. 

Baadaye ilikuwa kata ya Wilaya ya Micheweni katika Mkoa wa Pemba Kaskazini, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,094 waishio humo.  Kwa sasa imegawiwa katika kata za Msuka Magharibi na Msuka Mashariki.

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya kale ya Waswahili

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Micheweni
Jamii:Miji ya kale ya Waswahili
Chambani

**Chambani** ni kata ya Wilaya ya Mkoani katika Mkoa wa Pemba Kusini, Tanzania, yenye postikodi namba **74117**.

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 7,460 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 5,938 waishio humo. 

## Historia
Kulikuwa mahali pa makazi ya Waswahili wa kale katika pwani ya Bahari ya Hindi. 

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya kale ya Waswahili

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Pemba Kusini
Jamii:Wilaya ya Mkoani
Jamii:Miji ya kale ya Waswahili
Makombeni

**Makombeni** ni kata ya Wilaya ya Mkoani katika Mkoa wa Pemba Kusini, Tanzania yenye postikodi namba **74103**. 

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 2,154 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ilikuwa na wakazi wapatao 1,809 waishio humo.  

Kabila lililopo Makombeni ni Al Kiyumi.

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Pemba Kusini
Jamii:Wilaya ya Mkoani
Kisiwani (Muheza)

**Kisiwani** ni kata ya Wilaya ya Muheza katika Mkoa wa Tanga, Tanzania. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 6,624 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,123		

Msimbo wa posta ni 21427.	

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Muheza
Jamii:kata za Mkoa wa Tanga
Izia

**Izia** ni kata ya Wilaya ya Sumbawanga Mjini katika Mkoa wa Rukwa, Tanzania. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 10,683 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 19,463 waishio humo.

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Rukwa
Jamii:Wilaya ya Sumbawanga Mjini
Minnesota

thumbnail|right|280px|Sehemu ya Jimbo la Minnesota

**Minnesota** ni kati ya majimbo ya kujitawala ya Maungano ya Madola ya Amerika au Marekani. Mji mkuu wa jimbo ni Saint Paul na mukubwa jimboni ni Minneapolis. Iko katikati ya Marekani bara ikipakana na Kanada (Manitoba) na Ontario), Wisconsin, Iowa, South Dakota, na North Dakota. Upande wa maawio kuna la ziwa Superior. Idadi ya wakazi wa jimbo lote hufikia watu 5,220,939 (2008) wanaokalia eneo la 225,365 km² ambalo ni hasa milima na jangwa.

thumb|left

## Viungo vya Nje 
* State of Minnesota Official Website

Jamii:Minnesota
Jamii:Majimbo ya Marekani
Kijini Matemwe

*Kwa matumizi mengine ya jina hili tazama hapa*

**Kijini Matemwe** ni kata ya Wilaya ya Unguja Kaskazini 'A' katika Mkoa wa Kaskazini Unguja, Tanzania. 

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 2,833 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ya Kijini ilikuwa na wakazi wapatao 2,646 waishio humo. 

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Kaskazini Unguja
Jamii:Wilaya ya Unguja Kaskazini 'A'
Bwejuu

**Bwejuu** ni kata ya Wilaya ya Kusini katika Mkoa wa Unguja Kusini, Tanzania yenye Postikodi namba **72111**. 

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 4,115 . Katika sensa ya mwaka 2012, idadi ya wakazi wa kata hiyo ilikuwa na jumla ya wakazi 2,050 ambapo 977 ni wanaume na 1,073 ni wanawake. 

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Unguja Kusini
Jamii:Wilaya ya Kusini, Unguja
The Fame

***The Fame*** ni albamu ya kwanza ya mwanamuziki wa pop dansi wa Marekani Lady Gaga. Albamu ilitolewa mnamo mwezi wa Agosti katika mwaka wa 2008 - na ilitolewa chini ya Interscope Records kwa Kanada na baadhi ya nchi za Ulaya. Toleo la pili la albamu hiyohiyo iliyokuwa na baadhi ya nyimbo tofauti kadhaa na ilitolewa kunako tar. 15 Novemba 2008 kwa ajili ya Australia tu. Kunako tar. 28 Oktoba ya mwaka wa 2008, albamu ilitolewa kwa nchi ya Marekani. Kunako tar. 9 Januari ya mwaka wa 2009, albamu ilitolewa kwa ajili ya nchi ya Ireland na UK, hadi kufikia 12 Januari 2009.

Albamu ilifikia katika chati za *Billboard* Electronic Albums na vilevile kushika cha za Kanada na Ireland pia. Single mbili za mwanzo kutoka katika albamu hiyo ni pamoja na "Just Dance" na Poker Face", zimepata mafanikio makubwa makubwa dunia nzima na pia kushika chati kibao za Marekani na Uingereza pia.

## Orodha ya nyimbo 
# "Just Dance"
# "Love Game"
# "Paparazzi"
# "Beautiful, Dirty, Rich"
# "Eh, Eh (Nothing Else I Can Say)"
# "Poker Face"
# "The Fame"
# "Money Honey"
# "Again Again"
# "Boys Boys Boys"
# "Brown Eyes"
# "Summerboy"

## Historia ya Kutolewa 
### Mauzo na matunukio 
## Marejeo 
## Viungo vya Nje 
* 

Jamii:Albamu za kwanza
Jamii:Albamu za 2008
Jamii:Albamu zilizotayarishwa na RedOne
Jamii:Albamu za Lady Gaga
Jamii:Albamu za Interscope Records
Mtende (kata)

**Mtende** ni kata ya Wilaya ya Kusini katika Mkoa wa Unguja Kusini, Tanzania. 

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 1,743 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ilikuwa na wakazi wapatao 1,431 waishio humo. 

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Unguja Kusini
Jamii:Wilaya ya Kusini, Unguja
Bambi

*Makala hii inahusu filamu ya Walt Disney. Kwa kata ya Wilaya ya Kati, tazama Bambi (Unguja Kati).*

**Bambi** ni filamu ya katuni iliyotolewa mwaka wa 1942. Filamu ilitayarishwa na Walt Disney, na kutolewa kwenye makumbi tarehe 13 Agosti 1942 na RKO Radio Pictures. Hii ni ya tano kutolewa kwa mujibu wa orodha ya filamu za katuni za Walt Disney. Filamu inatokana na kitabu cha Felix Salten chenye jina sawa na hili la filamu hii.

Hadithi ni kuhusu mtoto wa kulungu, jina lake Bambi, ambaye anajifunza kukua katika pori baada ya mama yake kuuawa kwa risasi na wawindaji. 

## Washiriki 
* Bobby Stewart kama Bambi
* Donnie Dunagan kama Young Bambi
* Hardie Albright kama Adolescent Bambi
* John Sutherland kama Adult Bambi
* Paula Winslowe kama mama Bambi na Pheasant
* Peter Behn kama Young Thumper
* Tim Davis kama Adolescent Thumper na Adolescent Flower
* Sam Edwards kama Adult Thumper
* Stan Alexander kama Young Flower
* Sterling Holloway kama Adult Flower
* Will Wright kama Rafiki Owl
* Cammie King kama Young Faline
* Ann Gillis kama Adult Faline
* Fred Shields kama Great Prince ya Forest
* Margaret Lee kama Miss Rabbit

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* 
* 
* 

Jamii:Filamu za 1942
Jamii:Filamu za katuni za Disney
Jamii:Filamu za Marekani
Ng'ambwa

'''Ng'ambwa''' inaweza kumaanisha

*Ng'ambwa (Unguja) - kata ya Wilaya ya Kati, Unguja - Mkoa wa Unguja Kusini - Tanzania
*Ng'ambwa (Pemba) - kata ya Wilaya ya Chake Chake - Mkoa wa Pemba Kusini - Tanzania
Ndijani

**Ndijani** ilikuwa kata ya Wilaya ya Kati katika Mkoa wa Unguja Kusini, Tanzania. 

Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ilikuwa na wakazi wapatao 4,057 waishio humo. 

Kwa sasa kuna kata za Ndijani Mseweni na Ndijani Mwembepunda.

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Kati, Unguja
Mpapa

**Mpapa** inaweza kumaanisha

*Mpapa (Mbinga) - kata ya Wilaya ya Mbinga - Mkoa wa Ruvuma - Tanzania
*Mpapa (Momba) - kata ya Wilaya ya Momba - Mkoa wa Mbeya - Tanzania
*Mpapa (Unguja) - kata ya Wilaya ya Kati, Unguja - Mkoa wa Unguja Kusini - Tanzania
Miwani

*Kwa matumizi mengine ya jina hili tazama hapa*

thumb|right|150px|Miwani ya kawaida
**Miwani** ni kifaa cha msaada wa kuona vizuri zaidi kinachotumiwa na watu wenye macho mabovu. Ni kifaa kinachoboresha uwezo wa kuona.

Kwa kawaida miwani ni lenzi mbili za kioo au plastiki zinazoshikwa na fremu. Fremu hulala juu ya pua ikiwa na mikono miwili inayoshikana na masikio.

Aina za lenzi zinateuliwa kutokana na udhaifu wa macho yaani tabia ya lenzi inapaswa kulingana na tatizo la kila jicho. 

Kuna pia miwani ya kukinga macho ama dhidi ya jua kali au dhidi ya upepo na vumbi wakati wa kufanya kazi au kwenye burudani ya michezo.

Kundi la madaktari wa ulindaji wa macho American Optometrist Association husema kwamba kila mtu inafaa avae miwani ya sunglasses hasa anapokwenda mahala kuna jua kali ama atajipata akiangalia juu kwenye jua.

## Miwani ya nakshi 
Kando ya miwani ya watu walio na udhaifu wa macho, kuna miwani ambayo hutumiwa tu kwa ulibwende na kwa kujitia nakshi. Kwa kawaida miwani hii huvaliwa katika burudani tofauti hasa na vijana.

## Historia ya miwani 
Watu wa jamii ya Inuit ndio wakisiwa kuwa wa kwanza kuvalia miwani.

Mmoja wa wafalme wa Dola la Roma, kaisari Nero alikuwa akivalia vilinda macho akiangalia vita. 

Katika nchi ya China, miwani ya kwanza ilitengenezwa katika karne ya 12.

## Miwani ya kisasa 
Miwani ya kisasa imefanyiwa uvumbuzi mwingi na kutiwa nakshi za kila aina. Lenzi pia zimeweza kuwa za nguvu zaidi na hili linawezesha watu kuona kwa umbali hata wakiwa na udhaifu wa macho.

## Tanbihi
## Viungo vya nje
Jamii:Tiba
Jamii:Vifaa
Jamii:Jicho
Jamii:Utamaduni
Miwani (maana)

**Miwani** inaweza kumaanisha:
*Miwani - kifaa cha kusaidia watu wenye macho dhaifu
*Miwani (Kisumu) - kata ya kaunti ya Kisumu, Kenya
*Miwani (Unguja) - kata ya wilaya ya Kati, Unguja, Tanzania
Mambo Mambo

"**Mambo Mambo**" ni single ya nne ya mwanamuziki wa Kijerumani - Lou Bega. Single inatoka katika albamu ya *A Little Bit of Mambo*. Imekuja kuwa kibao pekee katika chati za  Single za Kifaransa ambamo ilishisha nafasi ya 11 na pia katika chati za Walloon singles chart ambao pia ilishika nafasi ya 25.
## Mashairi
Wimboni anazungumzia rabsha mbalimbali za starehe na mwanamke aliyeitwa Mambo. Isichanganywe na mambo ya Kiswahili. 
Anasema anacheza Rumba, Salsa, Chacha, Limbo, Foxtrott hata Tango akiwa  na wasichana, wamama na watoto huku DJ akipiga wimbo huu maadamu upo katika orodha ya nyimbo zao za kuchezwa. 
Hajaishia hapo.
Akasema katika safari yake, kupitia dansi hili amekutana na mambo mazuri ya kufurahisha nafsi. Lakini Mambo anamshangaza na kuduwaza na hatimaye akamwachia kwa huba la nguvu.

Hivi ndivyo anavyokwenda na Mambo Mambo eh.

Muundo wa mashairi ni kuwarudia yaleyale aliyosema hapo awali, lakini katika mtindo usiochusha. 

## Orodha ya nyimbo
;CD single
# "Mambo Mambo" (Toleo la Redio) - 3:17
# "Baby Keep Smiling" (Toleo la Albamu) - 3:10

## Viungo vya Nje
Jamii:Nyimbo za 2000
Jamii:Nyimbo za Lou Bega
Lou Bega

**David Lubega** (p.a.k **Lou Bega**; amezaliwa Munich, Ujerumani, 13 Aprili 1975) ni mwanamuziki mashuhuri kwa wimbo wake wa "Mambo No. 5". Wimbo huu umerudiwa tena baada ya kuchukua ala ya wimbo huu kutoka kwa mwanamuziki Perez Prado  aliyoifanya kunako mwaka wa 1952. Bega akaongezea maneno yake na kuchukua sampuli nzima ya toleo la wimbo halisi.

## Muziki
### Albamu zake
### Single zake
### Kompilesheni
* 2002: *King of Mambo*
* 2004: *Mambo Mambo - The Best of Lou Bega*

## Tuzo
* 1999: "Wimbo Bora wa Kimataifa", Festivalbar (kwa ajili ya "Mambo No. 5")
* 2000: "Wimbo Bora wa Mwaka wa Kimataifa", NRJ Music Awards (kwa ajili ya  "Mambo No. 5")
* 2000: "Single ya Mwaka (Kitaifa)", ECHO (kwa ajili ya "Mambo No. 5")
* 2000: "Msanii Bora Nchini katika Nchi za Kigeni", ECHO

Mwaka wa 1999, Lou Bega alipewa Tuzo ya Grammy katika kundi la  "Mwimbaji Bora wa Kiume wa Pop" (kwa ajili ya wimbo wa "Mambo No. 5").

## Marejeo
## Viungo vya Nje
*The official website of Lou Bega
**

Jamii:Waliozaliwa 1975
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanamuziki wa Ujerumani
A Little Bit of Mambo

"**A Little Bit of Mambo**" ni jina la kutaja albamu ya kwanza ya mwanamuziki wa Kijerumani - Lou Bega. Albamu ilitolewa mnamo mwaka wa 1999. Albamu iilisukumwa vilivyo na single yake ya "Mambo No. 5", na kupelekea albamu kupata tunu ya platinamu katika nchi 10.

Nyimbo zote zimetungwa na Lou Bega, Zippy Davids, Frank Lio na Donald Fact, kasoro:
Wimbo 1 - *Mambo No. 5 (A Little Bit of...)*: ni muziki wa Perez Prado, mashairi ya Lou Bega na Zippy Davids;
Wimbo 4 - *Can I Tico Tico You*: ni wimbo wa Z. Abreu, mashairi ya Lou Bega, Zippy Davids, Frank Lio na Donald Fact.

## Orodha ya nyimbo
# "Mambo No. 5 (A Little Bit of...)" - 3:39
# "Baby Keep Smiling" - 3:10
# "Lou's Cafe" - 0:59
# "Can I Tico Tico You" - 2:52
# "I Got a Girl" - 3:13
# "Tricky, Tricky" - 3:24
# "Icecream" - 3:48
# "Beauty on the TV-Screen" - 4:03
# "1+1=2" - 4:02
# "The Most Expensive Girl in the World" - 3:44
# "The Trumpet Part 2" - 6:03
# "Behind Stage" - 1:17
# "Mambo Mambo" - 3:00

Toleo la Kifaransa limejumlisha matoleo mawili ya "Mambo Mambo": toleo rasmi na toleo la redio.

## Marejeo ya Nje
* http://www.lou-bega.com/website/frameset/main.htm 
* http://hitparade.ch/showitem.asp?interpret=Lou+Bega&titel=A+Little+Bit+Of+Mambo&cat=a

Jamii:Albamu za 1999
Jamii:Albamu za Lou Bega
Kasense

**Kasense** ni kata ya Wilaya ya Sumbawanga Mjini katika Mkoa wa Rukwa, Tanzania. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 14,773 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,201 waishio humo.

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Rukwa
Jamii:Wilaya ya Sumbawanga Mjini
Ladies and Gentlemen (albamu)

"**Ladies and Gentlemen**" ni jina la kutaja albamu ya pili ya mwanamuziki wa Kijerumani  Lou Bega. Albamu ilitolewa mnamo mwaka wa  2001.

## Orodha ya nyimbo
# "Just a Gigolo" - 3:49
# "You Are My Sunshine" - 3:30
# "Calling Her" - 0:52
# "God Is a Woman" - 4:05
# "Club Elitaire" - 5:03
# "Money" - 3:08
# "Lady" - 3:27
# "Gentleman" - 3:26
# "People Lovin' Me" - 3:51
# "Crash" - 1:10
# "Shit Happens" - 3:23
# "Angelina" - 3:17
# "Yeah Yeah" - 3:51
# "My Answering Machine" - 0:50
# "Lonely" - 3:39
# "Baby Keep Smiling" (akish. Compay Segundo) - 3:36

## Chati
## Viungo vya Nje
*

Jamii:Albamu za 2001
Jamii:Albamu za Lou Bega
Mtapenda

**Mtapenda** ni kata mojawapo kati ya 12 zinazounda Halmashauri ya Wilaya ya Nsimbo iliyoko katika Mkoa wa Katavi, Tanzania. Kata hiyo ndiko zilipo ofisi za makao makuu ya Halmashauri ya Wilaya ya Nsimbo, pia inajulikana kutokana na kuwa na eneo maalumu lililotengwa kwa ajili ya shughuli za uwekezaji wa viwanda. Ina postikodi namba **50118**. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 9,277 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 4,811 waishio humo.

Ni kata yenye wakazi wa makabila mchanganyiko wanaozungumza lugha mbalimbali kama vile Kifipa, Kibende, Kirwila, Kikonongo na nyinginezo, ila Wafipa ndio waliotawala sana maeneo haya.

Kijiji cha Mtapenda kina idadi kubwa ya wanywaji wa pombe ya kienyeji.

## Marejeo
Jamii:Kata za Mkoa wa Katavi
Jamii:Wilaya ya Nsimbo
Konde (Pemba)

Kwa matumizi mengine ya jina hili angalia hapa.

**Konde** ni kata ya Wilaya ya Micheweni katika Mkoa wa Pemba Kaskazini, Tanzania. 

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 7,500 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,849 waishio humo. 
 
## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Pemba Kaskazini
Jamii:Wilaya ya Micheweni
Konde (maana)

**Konde** inaweza kumaanisha

*Konde - jina la kihistoria kwa sehemu ya kusini ya Unyakyusa 

*Dayosisi ya Konde ya KKKT katika Unyakyusa

*Konde (Pemba) - kata ya wilaya ya Micheweni - Mkoa wa Pemba Kaskazini - Tanzania na pia jina la jimbo la uchaguzi wa Bunge la Tanzania katika eneo hili
*Konde (Morogoro) ni kata ya wilaya ya Morogoro Vijijini, Tanzania
Misufini (Unguja)

*Kwa maana nyingine ya jina hili tazama hapa*

**Misufini** ni kata ya Wilaya ya Unguja Kaskazini 'B' katika Mkoa wa Kaskazini Unguja, Tanzania. 

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 7,988 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,660 waishio humo. 

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Kaskazini Unguja
Jamii:Wilaya ya Unguja Kaskazini 'B'
Familia

, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo.]]
 ya machotara huko Cape Town, Afrika Kusini.]]
 ya *Familia*: wazazi na mtoto.]]
, Ujerumani, 1962.]]
, 1946.]]
**Familia** (kutoka Kilatini "familia") ni kikundi cha watu wanaokaa pamoja kama baba, mama na watoto. Kikundi hicho mara yingi ni sehemu ya kundi kubwa zaidi la ukoo unaounganisha watu wenye asili katika uzazi wa pamoja.

## Aina za familia 
Aina za familia zinatofautiana duniani kutokana na utamaduni na hali ya jamii. 

Katika nchi nyingi za Afrika familia ndogo ya baba, mama na watoto kwa kawaida ni sehemu tu ya familia kubwa zaidi pamoja na ndugu wa baba na mama, akina babu na bibi na kadhalika. Lakini hata Afrika kuna taratibu tofautitofauti kama ni ndugu wa baba au ndugu wa mama wanaotazamiwa kuwa karibu zaidi kwa watoto wa familia ndogo.

Vilevile kuna tofauti kama muundo wa kawaida ni mume mmoja na wake wengi na kila mmoja akiwa na watoto wake tena.

Katika jamii za nchi zilizopita kwenye mapinduzi ya viwandani kama Ulaya na Marekani familia inamaanisha hasa familia ndogo inayokaa pamoja katika nyumba. Ukoo haujapotea lakini umuhimu wake umepungua sana na mara nyingi ni chaguo la watu ndani ya ukoo kama wanapenda kujumuiana na ndugu zao au la. 

Katika mazingira ya miji mikubwa au pale ambako koo za kale zimeporomoka na kuachana kuna jumuiya ndogo sana kama mama na watoto ambao ni familia bila baba au wanaume. Aina hii ya familia yenye mzazi mmoja tu imepatikana pia kama familia ya baba na watoto kama utamaduni unamruhusu baba peke yake kulea watoto.

Katika mazingira ya umaskini, vita au mabadiliko ya haraka sana kuna pia watoto wengi wanaoishi kwa bibi au babu na hata hali hii ni aina ya familia.

## Viungo vya nje 
* Family database, OECD,
* Family Research Laboratory , unh.edu
* 
* Family Facts: Social Science Research on Family, Society & Religion  (a Heritage Foundation site). familyfacts.org
* Families Australia – independent peak not-for-profit organisation. familiesaustralia.org.au
* FamilyPlatform – A consortium of 12 organisations providing input into the European Union's Socio-Economic and Humanities Research Agenda on Family Research and Family Policies.
* Unitedfamilies.org, International organisation
* UN.org, Families and Development
* Family, marriage and "de facto" unions, Vatican.va
* Unaweza Kuwa na Familia Yenye Furaha
* Siri 12 za Mafanikio Katika Familia

Jamii:Jamii
Jamii:Jinsia
Jamii:Familia
Jamii:Elimu jamii
Familia (maana)

**Familia** inaweza kumaanisha

*Familia - kama kundi la baba, mama na watoto wanaoishi pamoja
*Familia (biolojia) - vikundi vya viumbehai kama wanyama wanaopangwa pamoja katika uainishaji wa kisayansi
*Kundi mbalimbali za vitu, magimba na kadhalika zinazopangwa pamoja kwa sababu zina tabia za pamoja; wanafalaki wanaweza kujadili "familia za nyota"; wanahisabati hupanga "familia za namba"  n.k.
Louisiana

thumbnail|right|280px|Sehemu ya Jimbo la Louisiana

**Louisiana** (Kiingereza: *State of Louisiana*, Kifaransa: *État de Louisiane*) ni jimbo la kujitawala la Maungano ya Madola ya Amerika au Marekani. Mji mkuu ni Baton Rouge (Kifaransa: banzi nyekundu) na mji mukubwa jimboni New Orleans (Orleans Mpya). Upande wa kusini ni maji ya ghuba ya Meksiko. Imepakana na Arkansas, Mississippi na Texas. Idadi ya wakazi wa jimbo lote hufikia watu 4,410,796 (2008) wanaokalia eneo la 135,382 km² ambalo ni hasa milima na jangwa.

thumb|left

## Viungo vya Nje 
State of Louisiana Official Website


Jamii:Ghuba ya Meksiko
Jamii:Majimbo ya Marekani
Subira

**Subira** ni kata ya Manisipaa ya Songea katika Mkoa wa Ruvuma, Tanzania, yenye postikodi namba **57111**.

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 8,520 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,662 waishio humo. 

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Ruvuma
Jamii:Wilaya ya Songea Mjini
Ruvuma (Songea)

**Ruvuma** ni kata mojawapo ya mji wa Songea, Tanzania. 

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 27,514 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 13,543 waishio humo.

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Ruvuma
Jamii:Wilaya ya Songea Mjini
Kokoko-mlasamaki

**Kokoko-walasamaki** ni ndege mbuai wa jenasi *Ketupa* na *Scotopelia* katika familia Strigidae. Siku hizi wataalamu wengi wanawaainisha katika jenasi *Bubo*. Ndege hawa ni wakubwa kuliko bundi na wana mnasaba na kungwi.

Ndege hawa wana mgongo kwa rangi ya kahawa au kijivu pamoja na madoa meupe, na mbele yao ni nyeupe pamoja na madoa au michirizi nyeusi au kahawia. Spishi za *Ketupa* zina vishungi viwili vya manyoya vinavyofanana na masikio.

Kokoko-walasamaki wanatokea karibu na mito na maziwa katika misitu minene. Huwinda usiku na hula samaki hasa lakini amfibia na wanyama wadogo pia.

Jike huyataga mayai 1 au 2 lakini mara nyingi kinda moja aishi tu. Kwa kawaida tago lao ni kwenye mti mkubwa lakini katika shimo la mwamba pia.

## Spishi za Afrika
* *Scotopelia bouvieri* au *Bubo bouvieri*, Kokoko-mlasamaki Michirizi (Vermiculated Fishing-owl)
* *Scotopelia peli* au *Bubo peli*, Kokoko-mlasamaki Madoa (Pel's Fishing-owl)
*  *Scotopelia ussheri* au *Bubo ussheri*, Kokoko-mlasamaki Mwekundu (Rufous Fishing-owl)

## Spishi za mabara mengine
* *Ketupa blakistoni* au *Bubo blakistoni* (Blakiston's Fish )wl)
* *Ketupa flavipes* au *Bubo flavipes* {Tawny Fish Owl)
* *Ketupa ketupu* au *Bubo ketupu* {Buffy Fish Owl)
* *Ketupa zeylonensis* au *Bubo zeylonensis* (Brown Fish Owl)

## Picha

Bubo blakistoni.jpg|Blakiston's fish owl
Bubo flavipes -Jim Corbett National Park, Uttarakhand, India-8.jpg|Tawny fish owl
Ketupa ketupu.jpg|Buffy fish owl
Brown fish owl.jpg|Brown fish owl

Jamii:Bundi na jamaa
Mwamala (Kwimba)

*Kwa maana mbalimbali ya jina hili tazama hapa*

**Mwamala** ni kata ya Wilaya ya Kwimba katika Mkoa wa Mwanza, Tanzania. Msimbo wa posta ni 33821.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 12,820 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,582 waishio humo.

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Kwimba
Jamii:kata za Mkoa wa Mwanza
Kimondo cha Mbozi

thumb|200px|Kimondo cha Mbozi
**Kimondo cha Mbozi** ni kimondo ambacho kilianguka kutoka anga-nje karibu na mji wa Vwawa. Kinakadiriwa kuwa na uzito wa takriban tani 16, kilianguka katika kilima cha Mlenje, wilayani Mbozi katika mkoa wa Songwe, Tanzania. 

Kipo kati ya vimondo vizito 10 vinavyojulikana duniani. Kina urefu wa mita 3.3, upana wa mita 1.63 na kimo cha mita 1.22.

Kina maumbile maalum tofauti na vimondo vingine vinavyopatikana ulimwenguni kwa kuwa hiki ni hasa cha chuma. Chuma ni 90.45%, nikeli 8,69%, sulfuri 0,01% na fosfori 0,11% ya masi yake. Ndani yake vipande vidogo vya silikati vinapatikana.  

Wenyeji wa eneo walijua kimondo hiki tangu muda mrefu; kilielezwa kisayansi mara ya kwanza mwaka 1930 na wakati ule hapakuwa na dalili za kasoko; kwa hiyo inawezekana ya kwamba ama kilifika kwenye uso wa Dunia kwa pembe butu sana na kuvingirika hadi kukaa au muda wa kugonga uso wa dunia ni mrefu sana hadi dalili zote za kasoko asilia zilipotea tayari kutokana na mmomonyoko. 

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya kale ya Waswahili
* Maeneo ya Kihistoria ya Kitaifa ya Tanzania

## Tanbihi
## Viungo vya Nje
*Ujumbe wa blogu kuhusu Kimondo cha Mbozi
* Makala kuhusu Kimondo cha Mbozi kwa Kijerumani - kuna picha nzuri
*Blogu ya Noorali Jiwaji juu ya kutembelea Mbozi

Jamii:Wilaya ya Mbozi
Jamii:Kimondo
Kiloleni (Magu)

*Kwa maana nyingine za jina hili angalia hapa*

**Kiloleni** ilikuwa kata ya Wilaya ya Magu katika Mkoa wa Mwanza, Tanzania. 

Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ilikuwa na wakazi wapatao 15,674 waishio humo. 

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Magu
Songambele (Kiteto)

Kwa matumizi mengine ya jina hili, tazama Songambele.

**Songambele** ni kata ya Wilaya ya Kiteto katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 9,388 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,532 waishio humo.

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Kiteto
Jamii:kata za Mkoa wa Manyara
Simbo (Kigoma)

Kwa kata nyingine yenye jina hilo, tazama Simbo (Igunga).

**Simbo** ni kata mojawapo ya Wilaya ya Kigoma Vijijini katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 26,586 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 31,650 waishio humo.

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Kigoma Vijijini
Jamii:kata za Mkoa wa Kigoma
Tambukareli (Dodoma)

*Kwa maana nyingine za jina hili angalia hapa*

**Tambukareli** ni kata ya Dodoma Mjini katika Mkoa wa Dodoma, Tanzania, yenye msimbo wa posta **41104**. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 10,756  . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6584  waishio humo. 

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Dodoma
Jamii:Wilaya ya Dodoma Mjini
Alabama

**Alabama** ni jimbo la kujitawala la Muungano wa Madola ya Amerika au Marekani. Mji mkuu ni Montgomery na mji mkubwa jimboni ni Birmingham. Alabama imepakana na Tennessee, Georgia, Florida na Mississippi. Upande wa kusini ni maji ya Ghuba ya Meksiko. Idadi ya wakazi wa jimbo lote hufikia watu mil. 4,661,900 (2008) wanaokalia katika eneo la 135,765 km² ambalo ni hasa milima na jangwa.

thumb|left

## Tazamia pia
*Orodha ya miji ya Alabama

## Viungo vya Nje
* State of Alabama Official Website


Jamii:Ghuba ya Meksiko
Jamii:Majimbo ya Marekani
Kalulu

**Kalulu** ni kata ya Wilaya ya Tunduru katika Mkoa wa Ruvuma, Tanzania. 

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2022, kata ilikuwa na wakazi wapatao 4,763 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 4,271 waishio humo.

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Ruvuma
Jamii:Wilaya ya Tunduru
Bugarama (Ngara)

*Kwa maana nyingine ya jina hili tazama hapa*

**Bugarama** ni kata ya Wilaya ya Ngara katika Mkoa wa Kagera, Tanzania, yenye postikodi namba **35715** . 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 18,170 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 28,718 waishio humo.

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Kagera
Jamii:Wilaya ya Ngara
Sekta ya viwanda

[thumb|250px|Kiwanda cha [Volkswagen mjini Wolfsburg (Ujerumani)]]
**Sekta ya viwanda** ni sehemu muhimu ya uchumi wa kisasa ambako bidhaa zinatengenezwa kwa wingi kwa kutumia mashine na michakato maalumu. 

Viwanda huhesabiwa kati ya shughuli za sekta ya upili ya uhumi kwa jumla ambako malighafi zinabadilishwa kuwa bidhaa, kwa mfano chuma kuwa feleji na vifaa mbalimbali au pamba kuwa kitambaa na nguo. Viwanda si sehemu ya pekee ya sekta ya upili kwa mfano kuna mafundi wanaotengeneza pia bidhaa kutokana na malighafi kwa mfano wahunzi au wafumaji. Viwanda hutumia zaidi mashine, hupanga michakato yake kikamilifu na kutoa bidhaa zisizosanifishwa kwa wingi kabisa.

## Aina za viwanda 
Aina za viwanda hutofautishwa kutokana na malighafi zinazotumia hasa kama vile 
* viwanda vya kutengeneza feleji kutokana na malighafi asilia chuma na makaa mawe
* viwanda vya kutengeneza bidhaa za metali kutokana na feleji kama vile mashine, magari, meli, vifaa vya umeme
* viwanda vya kemia vinavyotumia malighafi kama mafuta ya petroli na minerali pamoja na madawa mbalimbali vikitoa kwa mfano mbolea, saruji, karatasi, plastiki, petroli au dawa za tiba. 
* viwanda vya kutolea bidhaa za matumizi ya kila siku kama vile vyakula, nguo, fenicha, magazeti, vitabu au mahitaji ya ofisi.

## Mfumo wa viwanda 
Viwanda kwa maana ya kisasa vimejitokeza tangu kupatikana kwa mashine hasa tangu karne ya 19. Kupatikana kwa mashine ya mvuke kulirahisisha gharama za kutengeneza kwa vitu na kusababisha mapinduzi ya viwanda yaliyoanza nchini Uingereza yakisambaa haraka Ulaya na Marekani.

Sekta ya viwanda ilipanua sana katika karne ya 19 hadi katikati ya karne ya 20; katika nchi zilizoendelea karibu nusu ya wafanyakazi wote walikuwa katika sekta hii. Ila tu tangu nusu ya pili ya karne ya 20 sekta ya tatu na ya nne yaani biashara na huduma zilianza kuwa na wafanyakazi wengi zaidi. Hii ni tokeo la kufanyikiwa kwa viwanda vinavyoendelea kutoa bidhaa nyingi haraka kwa kuhitaji wafanyakazi wachache kulko zamani kwa sababu uwezo wa mashine imeongezeka.

Kwa upande wa Tanzania na nchi nyingine duniani kuna viwanda vichache zaidi; hiyo inasababisha watu wengi kukosa ajira.

## Marejeo 
Jamii:Uchumi
Nalasi

**Nalasi** ilikuwa kata ya Wilaya ya Tunduru katika Mkoa wa Ruvuma, Tanzania. 

Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12,822 waishio humo. 

Kwa sasa kuna kata za Nalasi Magharibi na Nalasi Mashariki.

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Tunduru
Kihangi Mahuka

**Kihangi Mahuka** ni kata ya Wilaya ya Mbinga katika Mkoa wa Ruvuma, Tanzania, yenye postikodi namba **57413**. 

Kata hiyo imeundwa na vijiji vinne ambavyo ni: Kihangi Mahuka, Lipumba, Lihutu na Mahumbato (Nswika). Inapatikana mashariki ya wilaya ya Mbinga ikipitiwa na barabara kuu ya Mbamba Bay - Mtwara. 

Jina limetokana na mlima Kihangi uliopo eneo hilo. Mahuka ni neno la lugha ya wenyeji ambao walikuwa wakiishi hapo.

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 7,695 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12,832 kabla ya kumegwa na kuzaa kata ya Lukarasi. 

Kati ya makabila yanayopatikana Kihangi Mahuka, kubwa ni la Wamatengo ambao ndi0 wazawa, pia kuna Wangoni, Wabena na Wahehe wachache.

Shughuli kubwa ya kiuchumi ni kilimo: Wamatengo hao ni mahiri na wabobezi katika kilimo cha mazao ya chakula kama mahindi, maharagwe, mbogamboga na matunda, ndizi (matoki), miwa, magimbi, viazi, ngano, ulezi na alizeti; vilevile mazao ya biashara hasa kahawa ambayo Kihangi Mahuka ni kwao na kwa kiasi kikubwa pia mitiulaya na tumbaku kidogo sana.  

Kihangi Mahuka ina huduma za kijamii zikiwemo zahanati, shule za msingi na sekondari, maji safi, umeme na huduma za kiroho.

Tarehe 19 Januari 2026 Kihangi Mahuka ilitembelewa na mbunge wa kwanza wa kike na waziri wa biashara na viwanda, Judith Salvio Kapinga, ikiwa haikuwahi kutokea. Hivyo ilikuwa heshima kubwa kwa kijiji hadi kata.

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Ruvuma
Jamii:Wilaya ya Mbinga
Kilimani (Mbinga)

**Kilimani** ni kata ya Wilaya ya Mbinga Mjini katika Mkoa wa Ruvuma, Tanzania, yenye postikodi namba **57402**.

Kilimani ina vijiji vifuatavyo: Kilimani, Sepukila, Mhekela, Ludisha, Mkwaya na Njomlole.

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 14,594 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,529 waishio humo.

Kati ya huduma za jamii kuna shule za msingi 6, shule ya sekondari ya Mkwaya, zahanati za Mkwaya na Sepukilo na gereza la Mkwaya.

Zao la biashara ni kahawa. Mazao ya chakula ni pamoja na mahindi, ndizi, magimbi na maharagwe.

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Ruvuma
Jamii:Wilaya ya Mbinga Mjini
Linda

**Linda** ni kata ya Wilaya ya Mbinga katika Mkoa wa Ruvuma, Tanzania yenye postikodi namba **57414**.

Kata hiyo ina jumla ya vijiji sita ambavyo ni Ulolela, Liyombo, Linda, Silo, Ndembo na Mkaranga. 

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 13,371 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,111 waishio humo.

Wakazi wa kata hiyo ni Wamatengo na asilimia kubwa ya watu hao ni wakulima. Kilimo chao kikuu cha biashara ni kahawa. Aidha chakula chao kikuu ni ugali na maharagwe. 

Kata hiyo ina jumla ya zahanati tatu zinazotoa huduma ya afya na jumla ya shule nane ambazo zinatoa elimu. Aidha kati ya hivyo, sita zinatoa elimu ya shule ya msingi na viwili vinatoa elimu ya sekondari. 

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Ruvuma
Jamii:Wilaya ya Mbinga
Mbamba Bay

**Mbamba Bay** ni kata na makao makuu ya Wilaya ya Nyasa katika Mkoa wa Ruvuma, Tanzania. 

## Jina
Maana ya Mbamba Bay ni neno *Mbamba* ambalo ni jina la mlima uliopo eneo la Zambia na *Bay*, kama inavyojulikana, ni eneo la bahari lililoingia ndani kama Oyster Bay, Mnazi Bay n.k.

## Wakazi
Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 13,463 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka 2012, kata ya Mbamba Bay ilikuwa na wakazi wapatao 10,066 waishio humo. 
thumbnail|Mbamba Bay ufukoni mwa Ziwa Nyasa.
thumb|Picha ya Mbamba Bay kabla ya mwaka 1900.

## Jiografia
Mji wa Mbamba Bay uko kwenye ufuko wa Ziwa Nyasa takriban km 20 upande wa kaskazini wa mpaka kati ya Tanzania na Msumbiji. 

## Usafiri
Kuna bandari inayohudumiwa na meli SV Songea. Kwa ratiba isiyofuatwa mara kwa mara kuna mawasiliano pia na Nkhata Bay huko Malawi, ng'ambo ya ziwa, halafu kwa bandari nyingine za mwambao wa Kitanzania za Ziwa Nyasa hadi Itungi Port. 

Kulikuwa na majadiliano ya kujenga reli Mbamba Bay - Mtwara kwa ajili ya usafiri mfupi kati ya Malawi na Bahari Hindi na pia kwa kuboresha maendeleo kusini mwa Tanzania (Mtwara Development Corridor).

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Ruvuma
Jamii:Wilaya ya Nyasa
Mgombasi

**Mgombasi** ni kata ya Wilaya ya Namtumbo katika Mkoa wa Ruvuma, Tanzania, yenye postikodi namba **57313**. 

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 12,755 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,996 waishio humo.

Kata ya Mgombasi ipo pembezoni mwa Hifadhi ya Taifa ya Nyerere na wakazi wa kata hiyo ni wakulima wa zao la tumbaku, mahindi na ufuta, pia wafugaji.

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Ruvuma
Jamii:Wilaya ya Namtumbo
Msindo (Namtumbo)

Kwa matumizi tofauti za jina hili angalia Msindo (Same).

**Msindo** ni kata ya Wilaya ya Namtumbo katika Mkoa wa Ruvuma, Tanzania, yenye postikodi namba **57311**.

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 7,948 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,882 waishio humo. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ilikuwa na wakazi wapatao 17,872 waishio humo. 

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Ruvuma
Jamii:Wilaya ya Namtumbo