open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gustav Mahler

thumb|right|300px|Gustav Mahler kunako miaka ya 1909.
**Gustav Mahler** (7 Julai 1860 – 18 Mei 1911) alikuwa mtunzi wa Opera na mwelekezi wa Kibohemia-Kiaustria.
Mahler alipata kufahamika sana wakati wa uhai wake kwa kuwa kama mwelekezi wa mabendi yaani kondakta wa muziki. Pia akawa mmoja kati ya waliopata kufahamika katika kipindi cha Romantic, ingawaje muziki wake hauja kubalika kisawasawa katika kituo cha muziki cha mjini Vienna wakati wa uhai wake.

## Viungo vya nje 
* Obituaries
** http://www.musicaltimes.co.uk/archive/obits/191106mahler.html  Mahler's obituary in the Musical Times of Juni 1911

* Biographies and essays
** *Discovering Mahler*  The fourth and final volume of Donald Mitchell's study of the composer and his music (The Boydell Press 2007)
** Gustav Mahler Profile on BBC
** Gustav Mahler Profile  on the Classical Composers Database
** An survey of Mahler Symphonies recordings 
** Lewis Thomas: Late Night Thoughts on Listening to Mahler's Ninth Symphony
** Gustav Mahler and the Crisis of Jewish Identity
** Andante Mahler page 
** Gustav Mahler: Symphony # 4, written by Peter Gutmann, music journalist.

* Mahler organizations, archives...
** The Gustav Mahler Society (UK)
** The Gustav Mahler Society of New York
** The International Gustav Mahler Society 
** The Mahler Archives 
** Médiathèque Musicale Mahler 
**  gustav-mahler.es 
**  The Gustav Mahler Society (Czech Republic) - maintains Mahler's Birthplace

* Recordings, books and sheet music
** Project Gutenberg Australia has a biography of Gustav Mahler by Gabriel Engel (1892-1952), *Gustav Mahler, Song Symphonist*
** 
** "What the Universe Tells Me: Unraveling the Mysteries of Mahler's Third Symphony" a 2 DVD set from VAI

* Variae
** Reviews of Mahler Symphonies by Jens F. Laurson, Ionarts
**  Elena Chernova Gustav Mahler Fanpage
** Colorado MahlerFest (Boulder, Colorado)
**  Gustav Mahler in Hamburg
**  Gustav Mahler's maximum card from Israel 

Jamii:Watunzi wa Austria
Jamii:Wanamuziki wa Austria
Jamii:Watunzi wa Romantik
Jamii:Waliozaliwa 1860
Jamii:Waliofariki 1911
Felix Mendelssohn

thumb|right|300px|Felix Mendelssohn.

**Jakob Ludwig Felix Mendelssohn Bartholdy**, anafahamika zaidi kama **Felix Mendelssohn** (3 Februari 1809 – 4 Novemba 1847) alikuwa mtunzi wa Opera, mpigaji kinanda na mwelekezi maarufu kutoka nchini Ujerumani. Huyu nae alikuwa mmoja kati ya watunzi mashuhuri wa kipindi cha Romantic.

## Viungo vya nje 
* Felix Mendelssohn House and Foundation, Leipzig 
* Some info about the Mendelssohn's Violin Concerto  at *violinmp3.com*
* 
* The Mendelssohn Project A project with the objective of "recording of the complete published and unpublished works of Felix and Fanny Mendelssohn".
* Complete recording of *Songs without Words*  by Daniel Gortler

Jamii:Watunzi wa Ujerumani
Jamii:Wanamuziki wa Ujerumani
Jamii:Watunzi wa Romantik
Jamii:Waliozaliwa 1809
Jamii:Waliofariki 1847
Modest Mussorgsky

thumb|right|300px|Modest Mussorgsky.
**Modest Petrovitch Mussorgsky** (1 Machi 1839 - 28 Machi 1881) alikuwa mtunzi wa Opera kutoka nchini Urusi. Alikuwa maarufu sana kwa opera zake na nyimbo zilizo safi kwa mandhari ya Kirusi.

## Viungo vya nje 
* 
* Tableaux d'une exposition Transcription pour contrebasse seule par Mauricio ROMERO
* Turgenev and Mussorgsky  (with music samples)

Jamii:Watunzi wa Urusi
Jamii:Wanamuziki wa Urusi
Jamii:Watunzi wa Romantik
Jamii:Waliozaliwa 1839
Jamii:Waliofariki 1881
Mnara

*Makala hii inataja **Mnara** kama jengo refu. Kwa makala ya **Mnara** kata ya Wilaya ya Lindi Vijijini, tafadhali fungua hapa.*

[thumb|right|250px|[Mnara wa Eiffel ni ishara ya mji wa Paris.]]

**Mnara** (kut. Kar. مناره‎ *manara*) ni jengo refu na kimo chake kinazidi kipenyo chake mara kadhaa. 

Kuna aina nyingi za minara:
* - siku hizi nyumba katika kitovu cha miji mikubwa hujengwa kama maghorofa yenye ghorofa makumi hadi mamia
* - misikiti na makanisa huwa na minara kwa ajili ya matangazo ya ibada kwa njia ya sauti ya mtu au kengele
* - minara mirefu hujengwa kwa kusudio la kupata mahali pa juu pa antena ya TV, redio au simu
* - kwenye pwani za bahari kuna minara ya taa inayoongoza meli wakati wa usiku
* - kuna minara ya maji inayobeba tangi kubwa ya maji katika maeneo pasipo milima kwa kusudio la kuwa na shindikizo la kudumu kwa ajili ya maji ya bomba
* - aina mbalimbali zimejengwa kwa ajili ya kusudio maalamu kama vile mnara ambako walinzi moto hukausha mipira ya maji, minara ya parachuti ambako wanafunzi wanafanya mazoezi ya kwanza, minara ya kubeba madaraja na mengine
* minara nyingi za kihistoria ina kusudi la ulinzi na usalama kwa mfani minara mingi ya ukuta wa China.
 
Mnara wa kihistoria unaojulikana zaidi ni mnara wa Babeli unaotajwa katika Biblia (kitabu cha Mwanzo 11). Wataalamu wengi huona ilikuwa aina ya zigurat yaani jengo kubwa lililounganisha tabia za mnara na piramidi. 

Jamii:Majengo
Jengo la Empire State

[thumb|right|Empire State Building (mwaka [2006)]]
thumb|right|350px|Mfanyakazi wakati wa ujenzi 1930
**Jengo la Empire State** ni nyumba ya maghorofa mashuhuri mjini New York (Marekani) yenye umbo la mnara. Ilikuwa jengo ndefu la dunia kwa muda wa miaka 40 tangu ukamilifu wake mwaka 1931 hadi 1972 ambako minara ya World Trade Center ilijengwa mjini New York pia. Tangu kuharibiwa kwa minara hii kwenye shambulio la 11 Septemba 2001 imekuwa jengo kubwa mjini.

Ujenzi wa Empire State Building ilianza mwaka 1930. Katika muda mfupi wa mwaka mmoja na siku 45 yaani siku 410 pekee jengo lilikamilishwa. Wakati wake ilihesabiwa kati ya maajabu ya dunia ya kisasa. 

Kimo chake ni mita 381, pamoha na antena juu yake ni mita 448.7.

## Takwimu kadhaa za Empire State Building 
Katika jengo hili kuna 
* feleji tani 55,000 kwa kiunzi chake
* matofali milioni 10
* nyaya za umeme kilomita 760
* mabomba ya maji kilomita 96
* nyaya za simu kilomita 5600
* madirisha 6379 
* ofisi 6,000 kwa wapangaji 850 
* eneo la mita za mraba 715,000 za ofisi
* uzani wa jumla tani 331,000
* vyoo zaidi ya 1100
* nyanyu (lifti) 73
* ghorofa 102
* ngazi 1860 kuanzia barabara hadi kilele

## Jengo katika filamu 
Empire State Building imeonekana katika filamu mbalimbali kwa mfano:
* King Kong
* James Bond
* Independence Day
* Love Affair
* SpongeBob 

## Ajali 
Baada ya watu kujiua kwa kuruka kutoka kilele fensi ilijengwa ya kuzungusha kilele amabako watalii wanaweza kutoka nje na kutazama mji. 

Mwaka 1945 ndege ya kijeshi ya B-25 iligonga mnara kutokana na kosa la rubani wakati mawingu yalikuwa chini sana. 

## Viungo vya Nje 
* Tovuti rasmi ya Empire State Building 
* Picha za Lewis Wickers Hine zinazoonyesha ujenzi 
* Toleo maalumu ya New York Times kwa sikukuu ya miaka 75 za kufunguliwa kwa jengo 23 Aprili 2006 

Jamii:New York
Jamii:Majengo
Jamii:New York City
Johann Wolfgang von Goethe

thumb|right|Goethe alivyochorwa mwaka 1828

**Johann Wolfgang von Goethe** alikuwa mwandishi, mshairi, mwanasiasa, mwanafalsafa na mwanasayansi Mjerumani anayekumbukwa kama mwandishi mkuu katika fasihi ya Ujerumani.

Alizaliwa mjini Frankfurt am Main tar. 28 Agosti 1749 akafa Weimar 22 Machi 1832. Alisoma sheria lakini alianza kuandika riwaya za kwanza akiwa mwanafunzi. 

## Waziri mjini Weimar 
1775 alipewa kazi ya mshauri wa mtemi wa Sachsen-Weimar na mwaka uliofuata alikuwa waziri katika serikali ya mtemi. Katika miaka ya utumishi wake alishughulika idara nyingi tofauti kama jeshi, fedha, ujenzi wa barabara na elimu. Wakati wake mji mdogo wa Weimar ilipata sifa kubwa ikatembelewa na wageni kutoka Ulaya wote waliotaka kumwona Goethe na Weimar ilikuwa kama kitovu cha utamaduni cha Ujerumani.

Aliendelea kuandika mengi kama riwaya, tamthiliya na mashairi. Tamthiliya ya "Faust" imekuwa kazi yake kuu.

## Kazi za kisayansi 
Pamoja na kuandika alianza kujishughulisha na sayansi. Alipenda sana sayansi mpya za biolojia na kemia. Kama waziri alianzisha idara ya kwanza ya kemia ya Ulaya kwenye chuo kikuu cha Jena. 

Alifanya utafiti kwenye mifupa ya kiunzi cha mwili akatambua mfupa mmoja kichwani kisichojulikana bado. Aliandika pia kuhusu maumbo ya mimea akajenga misingi ya uainishaji wa kisayansi.

Katika fizikia alitunga nadharia juu ya rangi inayoendelea kujadiliwa kati ya wataalamu hadi leo.

[thumb|left|Sanamu ya Goethe mjini [Heidelberg]]

## Viungo vya Nje 
* Mfano wa shairi ya Goethe kwa Kijerumani na Kiingereza 

Goethe
Goethe
Sergei Rachmaninoff

thumb|right|300px|Sergei Rachmaninoff (1901).

**Sergei Vasilievich Rachmaninoff** (Kirusi: Сергей Васильевич Рахманинов, Sergej Vasil’evič Rakhmaninov) (1 Aprili 1873 – 28 Machi 1943) alikuwa mtunzi wa Opera, mpigaji kinanda na mwelekezi mashuhuri kutoka nchini Urusi. Huyu aliwahi kuwa bingwa wa muziki wa clasiki katika Ulaya kwa kipindi cha Romatic.

## Viungo vya nje 
* Rachmaninoff Society, Vladimir Ashkenazy President
*  German Rachmaninoff page
*  Rachmaninoff's Works for Piano and Orchestra: Analysis of Rachmaninoff's Works for Piano and Orchestra
*  Rachmaninoff Photogallery : Rare photos and video
* 
* Complete list of Rachmaninoff's performances as a conductor
* 
*  A complete and precise French site on Rachmaninoff 
*  A complete list of Rachmaninoff's works
* Biography at allmusic.com

### Rekodi zake na baadhi ya faili za MIDI 
*  Selection of midi files 
*  Arkady Chubrik Classic Music Collection: Rachmaninov, many free recordings in MP3 format (in Russian)

### Tungo za bure 
* 
* 
* Piano etudes, Op. 30–39 at Kreusch-Sheet-Music.net

Jamii:Watunzi wa Urusi
Jamii:Wanamuziki wa Urusi
Jamii:Watunzi wa Romantik
Jamii:Waliozaliwa 1873
Jamii:Waliofariki 1943
Jamestown (Ghana)

thumb|Mji wa Jamestown (Ghana)
**Jamestown** (au **James Town**) ni wilaya katika mji wa Accra, Ghana. 

Jamii:Miji ya Ghana
Jamii:Accra
Charlize Theron

**Charlize Theron** (amezaliwa Benoni, Gauteng, Afrika Kusini, 7 Agosti 1975) ni mwigizaji wa filamu na mwanamitindo wa zamani wa Kiafrika Kusini-Kimarekani. Huenda akawa anafahamika kwa jina la Stella Bridger kutoka katika filamu ya The Italian Job, Aileen Wuornos kutoka katika filamu ya Monster, ambayo ilimwezesha kujipatia Tuzo ya Academy.

## Wasifu 
### Maisha ya awali 
Theron baba yake ni Charles Theron, aliyekuwa mmiliki wa Kampuni ya Ujenzi yenye asili kamili ya Ufaransa. Mama yake, Gerda, mwenye asili ya Kijerumani, akaja kushikilia madaraka baada ya kifo cha mumewe. Theron lugha yake ya kwanza ni Kiafrikaans. Pia ni mwongeaji wa Kiingereza fasaha na Xhosa.

Theron alikulia katika mazingira ya kuwa mtoto pekee wa familia hiyo iliyokuwa ikiishi shamba karibu kidogo na mji wa Johannesburg katika kitongoji cha Benoni. Akiwa na umri wa miaka kumi na tatu,Theron alipelekwa kwenda kusoma katika shule ya bweni (National School Of The Arts) ya mjini Johannesburg.

Akiwa na umri wa miaka kumi na tano, Theron alishuhudia kifo cha baba yake, kilichosababishwa na pombe, yani mamake alimtwanga risasi mumewe kwa bahati mbaya pale alipotaka kujaribu kujilinda mwenyewe dhidi ya mashambulizi aliyokuwa akiyatoa mumwe. Hakuna hukumu yoyote iliyopitishwa juu ya hilo na badala yake mama wa Theron akaachiwa huru.

## Baadhi ya filamu alizocheza Theron 
* 1995 - Children of the Corn III: Urban Harvest
* 1996 - 2 Days in the Valley
* 1996 - That Thing You Do!
* 1997 - Trial and Error
* 1997 - The Devil's Advocate
* 1998 - Celebrity
* 1998 - Mighty Joe Young
* 1999 - The Astronaut's Wife
* 1999 - The Cider House Rules
* 2000 - Reindeer Games
* 2000 - The Yards
* 2000 - The Legend of Bagger Vance
* 2000 - Men of Honor
* 2001 - Sweet November
* 2001 - The Curse of the Jade Scorpion
* 2001 - 15 Minutes
* 2002 - Trapped
* 2002 - Waking Up in Reno
* 2003 - The Italian Job
* 2003 - Monster
* 2004 - The Life and Death of Peter Sellers
* 2004 - Head in the Clouds
* 2005 - North Country
* 2005 - Æon Flux
* 2007 - In the Valley of Elah
* 2007 - Battle in Seattle
* 2008 - Sleepwalking

## Viungo vya nje 
* Official website 
* 
* 
* 
* 

Jamii:Waigizaji filamu wa Afrika Kusini
Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1975
Jamii:Watu walio hai
Kitamil

thumb|200px|Uenezaji wa wasemaji wa Kitamili
thumb|200px|Mwandiko wa Kitamili kwenye ukurasa wa jani la mnazi

**Kitamili** ni lugha ya Uhindi inayojadiliwa hasa kwenye jimbo la Tamil Nadu pamoja na kaskazini ya Sri Lanka. Ni kati ya lugha kubwa za dunia yenye wasemaji zaidi ya milioni 70.

Kitamili huhesabiwa kati ya lugha za Kidravidi ambazo ni lugha asilia za Uhindi. 

Kitamili imeandikwa tangu zaidi ya miaka 2000. Mfano ya kale ni ni mwandiko kwenye miamba ya mwaka 254 KK. Ni lugha ya pekee yenye umri mkubwa kama huu inayoendelea kutumiwa mfululizo hadi leo. 

## Viungo vya nje
*makala za OLAC kuhusu Kitamil 
*lugha ya Kitamil katika Glottolog
*http://www.ethnologue.com/language/tam

Jamii:Lugha za Uhindi
Friedrich Nietzsche

thumb|150px|right|Friedrich Wilhelm Nietszche

**Friedrich Wilhelm Nietzsche** (tamka: *nits-she*; 15 Oktoba 1844 - 25 Agosti 1900) alikuwa mwandishi na mwanafalsafa kutoka Ujerumani.

## Maisha 
Alikuwa mtoto wa mchungaji wa Kiluteri akaendelea kusoma lugha za kale za Kilatini na Kigiriki akawa profesa wa lugha za kale kenye chuo kikuu cha Basel. 1879 alipaswa kujiuzulu kutokana na matataizo ya kiafya na tangu 1889 alionyesha dalili za ugonjwa wa akili akaendelea kutunzwa na mama na dadake hadi kifo chake 1900.

## Maandishi 
Nietzsche amejulikana kama mwanafalsafa aliyepinga mawazo ya wakati wake na hasa Ukristo. Huhesabiwa kati ya wapizani wa dini kwa ujumla. Akiwa kijana aliathiriwa na mwanafalsafa Schopenhauer pamoja na muziki ya Richard Wagner.

Alipenda sentensi fupi-fupi na sehemu ya kazi zake ni mkusanyiko wa sentensi hizo.

Alitangaza kifo cha Mungu aliyemwona kama dhana ya kibinadamu tu iliyopitishwa na wakati akitabiri ya kwamba kumwaga Mungu kutaleta mvurugu mwingi kwa utamaduni. Badala yake alitangaza kuja kwa "mwanadamu wa juu".

Kati ya vitabu vyake ni:
* Kuhusu chanzo cha mchezo tanzia (Die Geburt der Tragödie), juu ya Sophokles, Euripides na Sokrates
* Sayansi ya kufurahia (Die fröhliche Wissenschaft)
* Akasema Zarathustra (Also sprach Zarathustra)
* Ng'ambo ya Mema na Mabaya (Jenseits von Gut und Böse)
* Kisikusiku cha Miungu (Götzen-Dämmerung)
* Adui wa Kristo(Der Antichrist)
* Humana, nimium humana (Menschliches, Allzumenschliches)
* Anguko la Wagner (Der Fall Wagners)
* Pambazuko (Morgenroethe)

## Maneno kadhaa 
* Mungu amekufa! Na sisi tumemwua. Twajifariji namna gani, sisi wauaji? (Gott ist tot! Gott bleibt tot! Und wir haben ihn getötet. Wie trösten wir uns, die Mörder aller Mörder?)
* Kisichoniua chaniongeza nguvu. (Was mich nicht umbringt, macht mich stärker.)
* Ukiangalia vilindi kwa muda mrefu vinakuangalia pia. (Wenn du lange in einen Abgrund blickst, blickt der Abgrund auch in dich hinein)
* Mwanamke alikuwa kosa la pili la Mungu (Das Weib war der zweite Fehlgriff Gottes.)
*

Nietzsche, Friedrich
Nietzsche, Friedrich
Sophokles

200px|thumb|Nususanamu ya Sophocles

**Sofokles** (pia: **Sophokles**; Kigiriki **Σοφοκλῆς** alizaliwa mnamo 496 KK, alikufa 406 KK) alikuwa mshairi na mwandishi wa Ugiriki ya Kale anayekumbukwa pamoja na Aeschylos and Euripides kama mmoja wa watungaji wakuu watatu wa michezo tanzia wa ustaarabu huu wa Kigiriki. Alitunga michezo zaidi ya 120 na 7 imehifadhiwa hadi leo mengine inajulikana kwa jina au kisehemu tu.

Alikuwa raia wa mji wa Athens na kwa muda wa miaka 50 alikuwa mwandishi aliyeshinda mashindano ya shairi na tamthiliya mengi yaliyofanywa kila mwaka. 

Sofokles aliendeleza mchezo tania uliokuwa hadi yake na waigizaji wawili tu pamoja na kwaya kwa kumwongeza mwigizaji wa tatu. Kwa nia hiyo aliwapa waigizaji nafasi kushinda kwaya. 

Pamoja na uandishi michezo na maigizo alishiriki pia katika maisha ya kisiasa ya mji wake. Katika muundow a demokrasia ya Athens alishiriki katika vyeo vya muda kama kuchaguliwa kuwa kiongozi wa jeshi, kuhani wa hekalu, mtunza hazina wa dola na mengine. 

## Maigizo yake 
Kati ya maigizo yaliyohifadhiwa ni
* *Antigone*
* *Oedipus Mfalme*
* *Oedipus mjini Kolonos*
* *Ajax*
* *Elektra*
* *Philoktetes*

Sophocles
The Rolling Stones

thumb|250px|The Rolling Stones katika Nice, France (2006)

**The Rolling Stones** ni bendi ya muziki aina ya rock and roll kutoka Uingereza iliyoanzishwa mwaka 1962. Iliundwa na Mick Jagger (mwimbaji), Keith Richards (gitaa), Brian Jones (gitaa), Bill Wyman (besi) na Charlie Watts (ngoma). 

Mwanzoni walijaribu kuiga blues na rock and roll ya Marekani kwa mfano wanamuziki kama Chuck Berry na Muddy Waters lakini baadaye waliendelea kuunda staili yao. 

Walipendwa sana na vijana duniani wakishindana na kundi la The Beatles.

Walifaulu mara ya kwanza 1965 kwa wimbo "The Last Time" na "(I Can't Get No) Satisfaction". Yaliyofuata ni pamoja na "Paint It Black", "Sympathy for the Devil" na "Jumpin' Jack Flash" (1968). 

Brian Jones aliondoka katika kundi 1969 akifuatwa na Mick Taylor aliyeshiriki katika nyimbo kama "Brown Sugar", "Tumbling Dice" na "Angie" akaondoka 1974. Baadaye Ron Wood alijiunga na kundi.

Hata kama wamezeeka pamoja Rolling Stones wameendelea kucheza hadi leo.

## Albumu kadhaa 
* *The Rolling Stones* (1964)
* *The Rolling Stones No. 2* (1965)
* *Out of Our Heads* (1965)
* *Aftermath* (1966)
* *Between the Buttons* (1967)
* *Their Satanic Majesties Request* (1967)
* *Beggars Banquet* (1968)
* *Let It Bleed* (1969)
* *Sticky Fingers* (1971)
* *Exile on Main St.* (1972)
* *Goats Head Soup* (1973)
* ''It's Only Rock 'n Roll* (1974)
* *Black and Blue* (1976)
* *Some Girls* (1978)
* *Emotional Rescue* (1980)
* *Tattoo You* (1981)
* *Undercover* (1983)
* *Dirty Work* (1986)
* *Steel Wheels* (1989)
* *Voodoo Lounge* (1994)
* *Bridges to Babylon* (1997)
* *A Bigger Bang* (2005)
* *Blue & Lonesome* (2016)
* *Hackney Diamonds'' (2023)

Rolling Stones
Jamii:Muziki wa rock
Alexander von Humboldt

[thumb|250px|Alexander von Humboldt alivyochorwa na [Joseph Karl Stieler|Joseph Stieler 1843]]
**Friedrich Wilhelm Heinrich Alexander Freiherr von Humboldt** (14 Septemba 1769 – 6 Mei 1859) alikuwa mpelelezi na mwanasayansi kutoka Prussia katika Ujerumani. 

Alexander alifanya utafiti muhimu katika jiografia na biolojia.

## Maisha
Humboldt alizaliwa mjini Berlin. 

Baba yake Alexander Georg von Humboldt alikuwa mwanajeshi wa Prussia. 

Kaka yake alikuwa waziri wa elimu wa Prussia na mtaalamu wa lugha.

Akiwa mtoto Alexander alipenda kukusanya mimea, konokono na wadudu.

Kati ya miaka 1799 na 1804 Humboldt alisafiri katika Amerika ya Kusini akiwa mwanasayansi wa kwanza kuandika juu ya safari yake katika maeneo haya. Alitambua tayari ya kwamba Amerika Kusini na Afrika ziliwahi kuwa bara moja kutokana na aina za mimea na wanyama zilizofanana pande zote mbili.

Baadaye aliongeza safari ya kutembelea Asia ya Kati na sehemu kubwa ya muda wake aliutumia kuandika taarifa ya safari hizi na kufanya tathmini ya yale aliyoyaona na kuyakuta. 

Alijaribu kukusanya ujuzi wote wa sayansi wa wakati wake katika "Kosmos" iliyokuwa aina ya kamusi elezo yenye vitabu vitano.

## Viungo vya nje 
* The website of the Alexander von Humboldt Foundation 
* 
* Works by Alexander von Humboldt at Internet Archive
* of the Brothers Humboldt" an extensive biography available from the Million Book Project:
* Allgemeine Deutsche Biographie: biography of Humboldt at Wikisource
* Online version of *Travels to the Equinoctial Regions of the New World* 
* "Alexander von Humboldt", from *In Our Time*, a 45 minutes BBC Radio 4 program.

Jamii:Waliozaliwa 1769
Jamii:Waliofariki 1859
Jamii:Wanabiolojia wa Ujerumani
Jamii:Wapelelezi wa Amerika
Jamii:Wapelelezi kutoka Ujerumani
Errol Flynn

**Errol Leslie Thomson Flynn** (20 Juni 1909 - 14 Oktoba 1959) alikuwa mwigizaji filamu maarufu wa Kimarekani.

Jamii:Waliozaliwa 1909
Jamii:Waliofariki 1959
Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Sachsen-Weimar

[thumb|250px|Nyumba ya tamthiliya mjini [Weimar na sanamu ya washairi Goethe na Schiller]]
thumb|250px|Utemi wa Sachsen-Weimar mnamo mwaka 1800 ndani ya Ujerumani
**Sachsen-Weimar** (Saksonia-Weimar) ilikuwa moja kati ya maeneo ya watemi wadogo wa Ujerumani ndani ya Dola Takatifu la Kiroma. Ilikuwepo ndani ya eneo la Thuringia ya leo.

Utemi huu ulitokana na kugawiwa kwa urithi wa mtemi Ernest wa Saksonia mwaka 1572. Mji mkuu ulikuwa Weimar. 

Ilikuwa nchi ya kujitegemea ndani ya maungano ya Dola Takatifu la Kiroma. 

Sachsen-Weimar ilipata umaarufu katika karne ya 18 ambako watawala wake walikusanya washairi na wataalamu katika utemi wao kwa kuwapa heshima na nafasi nzuri za kufanya kazi. Kwa njia hiyo Weimar na chuo kikuu cha utemi mjini Jena zilikuwa kitovu cha utamaduni wa Kijerumani na matengenezo yake. 

Washairi wakubwa wa lugha ya Kijerumani kama Goethe na Schiller waliishi Weimar.

Jamii:Historia ya Ujerumani
Jamii:Thuringia
Ubao

[thumb|250px|Ubao ulioandaliwa kuwa [kuni]]
thumb|250px|Mti huu unaonyesha miviringo 27 ya miaka yake ya kukua pamoja na safu ya nje ya ubao laini pamoja na kiini cha katikati
**Ubao** ni dutu inayofanya gogo na matawi ya mti. Ina matumizi muhimu kwa ujenzi na vifaa pia kama kuni kwa moto.

Ubao hutengenezwa na mti wakati wa kukua. Ubao laini katika ganda la nje la gogo hupitisha maji na lishe kutoka mizizi kwenda kwenye matawi na majani. Kila mwaka ganda jipya linaongezeka nje na ganda la ndani huwa imara na kupoteza uwezo wa kupitisha maji. Mabadiliko haya ya kila mwaka huonekana katika miviringo ya ubao ndani ya mti.

Ubao umetumiwa na wanadamu tangu miaka maelfu. Mwanzoni ilitumiwa kama kuni na fimbo ya silaha. Baadaye watu walijifunza kuchonga ubao kwa matumizi mbalimbali kama vile ujenzi, vifaa, sanaa kama uchongaji, karatasi na mengi mengine. 

Ubao huwa na faida ni imara lakini si vigumu ya kukata na kuchonga, tena ni nyepesi. Pia unapatikana kwa wingi angalau katika maeneo ambako miti inakua.

## Tazama pia
*Ubao wa matangazo
*Mchezo wa ubao
*Ubao wa sataranj

Jamii:Malighafi
Jamii:Miti
Zola D

**Zola D** au **David Michael Mlope** (amezaliwa 21 Januari 1980) ni mwimbaji wa muziki wa hip hop laini kutoka nchini Tanzania. 

Huenda akawa anafahamika zaidi kwa vibao vyake kadhaa vilivyoweza kutikisa jiji la Dar es Salaam kwa kipindi kirefu; vibao hivyo ni "Jana sio Leo" na "Moto wa Tippa" kwa sasa natamba na nyimbo alioimba ma "Latinho" hiitwayo I Dont Care.

Zola D alichangia sana mafanikio ya TMK Wanaume Family kwa nyimbo zilizovuma, hasa zile zilizokuwa na ujumbe wa kijamii, kisiasa, na maisha ya kila siku. Anahesabiwa kuwa miongoni mwa wasanii wa kizazi cha pili cha Hip Hop ya Tanzania waliotoa mchango mkubwa katika kukuza muziki wa Bongo Flava na Hip Hop ndani na nje ya nchi.

## Viungo vya nje
* Tovuti ya Zola D 

Jamii:Waliozaliwa 1980
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanamuziki wa Tanzania
Jamii:Muziki wa kizazi kipya
Jamii:Hip Hop ya Bongo
Jamii:Wanamuziki wa Hip Hop wa Tanzania
Nikolai Rimsky-Korsakov

thumb|right|300px|Nikolai Rimsky-Korsakov.

**Nikolai Andreyevich Rimsky-Korsakov** (Kirusi:**Николай Андреевич Римский-Корсаков**, Nikolaj Andreevič Rimskij-Korsakov, pia Nikolay, Nicolai, na Rimsky-Korsakoff (18 Machi 1844 - 21 Juni 1908) alikuwa mtunzi wa Opera kutoka nchini Urusi. Alikuwa mtunzi maarufu wa kipindi cha Romantic na ana athari kubwa za watunzi wengine wa Opera. Huyu pia ni mmoja kati wa watunzi watano mashuhuri wa Kirusi.

## Viungo vya nje 
* 
* *The Rimsky-Korsakov Home Page*
* *Principles of Orchestration*  full text with "interactive scores."
* 
* 

Jamii:Watunzi wa Urusi
Jamii:Watunzi wa Romantik
Jamii:Wanamuziki wa Urusi
Jamii:Waliozaliwa 1844
Jamii:Waliofariki 1908
Pasta

thumb|350px|Aina za pasta
thumb|350px|Aina za pasta

**Pasta** ni neno lenye asili ya Kiitalia kinachojumlisha chakula cha tambi kilichotengenzewa kwa kutumia unga wa nafaka (hasa ngano) na maji.

Aina ya pasta inayofahamika zaidi ni spaghetti. Lakini kuna aina nyingi za pasta. 

Chanzo cha pasta hufanana kiasi na ugali yaani unga (wanga) unakorogwa na maji isipokuwa maji ni baridi. Kinyunga kinachotokea ni imara sana hukatwa kwa vipande vidogo venye maumbo mbalimbali na kupikwa kama vipande vya pekee. Kama pasta imekauka inatunzwa kwa muda mrefu hauozi na inapikwa haraka. Madukani inauzwa kama pasta kavu.

Kuna namna nyingi za kubadilisha kinyungo asilia kwa kuongeza mayai, mafuta, jibini na vingine ndani yake.

Utamu wa chakula cha pasta unakuja pamoja na mchuzi au supu zake.

Chanzo cha pasta iko katika Italia lakini zimeenea kote duniani. Ila tu hadi leo Italia ni nchi yenye aina nyingi za pasta hizi. Tambi za kufanana lakini kwa namna tofauti zinatoka katika Asia ya Mashariki. 

Zinazojulikana kimataifa ni kwa mfano:

*spaghetti (umbo la nondo au kijito)
*makaroni (umbo la bomba)
*lasagne (umbo la ukurasa bapa)

## Viungo vya Nje 
* www.archimedes-lab.org :: Pasta shapes – history and a pasta shapes list
* www.food-info.net :: Pasta shapes – a well-illustrated list
* www.lifeinitaly.com :: History of Pasta  – includes pictures of how pasta is made.
* Information about Italian Pasta
Tambi

[thumb|right|Rafu ya kukausha tambi mjini [Seoul (Korea Kusini)]]
thumb|right|Spaghetti kwenye sahani na supu ya nyanya na jibini juu yake
thumb|right|Supu ya tambi ya Kichina pamoja na nyama ya kuku

**Tambi** ni chakula kinachotengenezwa kutoka kwa kinyunga cha unga na maji kuwa kama milia membamba inayopikwa katika maji au supu. Ni chakula muhimu katika nchi nyingi hasa Italia, China, Japani na Korea. Siku hizi zimeenea kote duniani. Aina zinazoliwa sana kimataifa ni pasta zenye asili ya Italia hasa spaghetti.

## Tambi bichi na tambi kavu 
Tambi zinaweza kutengenezwa jikoni na kupikwa zikiwa bichi. Lakini kwa kawaida huandaliwa kiwandani na kuuzwa ilhali zimekauka. Tambi kavu haziozi zinaweza kutunzwa kwa muda mrefu na zinapikwa haraka kwa muda wa dakika 8-15. Wachina waligundua njia za kutengeneza tambi zinazopikwa katika muda wa dakika 3 pekee. 

## Tambi za nafaka na tambi za wanga nyingine 
Aina nyingi za tambi hutengenezwa kwa kutumia unga wa nafaka kama vile ngano au mchele. Kuna pia aina zinazotumia wanga ya maharagwe, soya au viazi.

Tambi za kale kabisa zinazojulikana zimekutwa na wanaakiolojia nchini China kando la Mto Njano. Zina umri wa miaka 4,000 na zilitengenezwa kwa unga ya mtama.

## Aina za tambi 
Kuna aina nyingi sana za tambi zinazotofautiana kwa umbo, rangi na ladha. Tabia hizi zinategemea na aina ya unga ambayo ni msingi wa tambi lakini pia na nyongeza kama vile mayai, mafuta, jibini na mengine ndani yake.

Aina za kimsingi ni pamoja
* *Tambi za mayai* hutengezenzwa kwa kutumia kinyunga cha unga ya ngano na mayai
* *Tambi za ngano* hutengezewa kwa kinyunga cha unga na maji pekee pamoja na chumvi
* *Tambi za mchele* hutengenezwa kwa unga ya mchele pamoja na maji
* *tambi kioo* hutengenezwa kwa kutumia wanga ya maharagwe au viazi; hazina rangi zinaonekana kama kioo

Kuna njia mbalimbali za upishi kwa mfano

* **Tambi na mchuzi**: tambi zinapikwa na kupelekwa mezani katika bakuli. Mchuzi wa majani, nyama au samaki huandaliwa kando na kumwagiliwa juu ya tambi kwenye sahani.

* **Tambi katika supu**: tambi zinapikwa katika supu pamoja na mboga majani, nyama na viungo vingine. Kama viungo huhitaji muda mrefu mpaka kuiva tambi zinaongezwa katika supu kwa dakika za mwisho


Jamii:Tambi
Wanga

[thumb|300px|Punje za wanga jinsi zinavyoonekana kwa [hadubini]]
**Wanga** ni dutu ogania inayojengwa ndani ya seli za mimea. 

Kwa matumizi ya kibinadamu ni sehemu muhimu ya chakula katika vyakula kama ugali, ndizi, viazi, pasta na mkate.

Kikemia wanga ni kabohidrati aina ya polisakaridi yenye fomula (C6H10O5)n. Inajengwa kwa molekuli ndogo zaidi za glukosi.

Mimea hujenga molekyuli za wanga kama njia ya kutunza akiba ya nishati. Inaonekana kwa hadubini kama punje ndogo ndani ya seli. 

Nje ya matumizi kama chakula wanga imetumiwa pia tangu karne nyingi kama gundi. Ikipashwa moto inapokea maji mengi na muundo wake wa punje-punje hupasuka. Baada ya kukauka huwa imara. Kwa njia hiyo ni muhimu katika utengenezaji wa karatasi hasa.

Jamii:Kabohidrati
Jamii:Chakula
Alan Shepard

thumb|250px|Alan Shepard mwezini
**Alan Bartlett Shepard, Jr.** (18 Novemba 1923 – 21 Julai 1998) alikuwa mtu wa pili aliyefika kwenye anga-nje akiwa mwanaanga wa kwanza wa Marekani baada ya Mrusi Yuri Gagarin.

Alijiunga na wanamaji wa jeshi la Marekani akawa rubani na 1959 aliteuliwa kwa mradi wa kuandaa safari kwenda anga-nje. Wakati ule MArekani ilishindana na Umoja wa Kisovieti katika upelelezi wa anga -nje na Marekani ilitarajia kumpeleka mtu wa kwanza angani. Lakini matatizo ya kifundi yalichelewesha safari na Yuri Gagarin aliwatangulia 12 Aprili 1961.

Tarehe 5 Mei 1961 Shepard alirushwa kwa chombo cha Mercury akafikia kimo cha kilomita 187 juu ya uso wa dunia akarudi baada ya dakika 15 na sekunde 22.

Mwaka 1969 aliingizwa katika mradi wa Apollo iliyoandaa safari za kufika mwezini. Alikuwa kiongozi wa safari ya Apollo 14 tar. 31 Januari hadi 9 Februari 1971.

Alibeba kifaa cha golf pamoja na mipira yake akafaulu kupiga mpira wa golf kwenye uso wa mwezi.

Jamii:Wanaanga wa Marekani
Valentina Tereshkova

thumb|right|Valentina Tereshkova
**Valentina Vladimirovna Tereshkova** (Kirusi Валентина Владимировна Терешкова) (* 6 Machi 1937) alikuwa mwanaanga kutoka Umoja wa Kisovieti na mwanamke wa kwanza aliyefika kwenye anga-nje.

Alikuwa mtoto wa mkulima aliyeendelea kusoma uhandisi akafaulu kupita mtihani kwa shule ya wanaanga mwaka 1962. 

Tar. 16 Juni 1963 alirushwa kwa chombo cha angani Vostok 6 akazunguka dunia mara 49 akarudi duniani 19 Juni.

Jamii:Wanaanga wa Urusi
Jamii:Waliozaliwa 1937
Bonn

[thumb|250px|left|Nyumba ya ofisi za Wabunge, sasa jengo la [UM]]
[thumb|250px|left|[Chuo Kikuu cha Bonn]]

**Bonn** (jina rasmi: **Bundesstadt Bonn** *mji wa shirikisho la jamhuri Bonn*) ni mjii nchini Ujerumani katika jimbo la Rhine Kaskazini-Westfalia (Nordrhein-Westfalen) kando la mto Rhein karibu na Köln. Kuna wakazi 314,000 kwenye eneo la 141&nbsp;km². 

Bonn imejulikana kimataifa kwa sababu ilikuwa mji mkuu wa Shirikisho la Jamhuri ya Ujerumani kati ya 1949 na 1990 na makao makuu ya serikali hadi 1999. Bunge pamoja na wizara zote zilikuwepo Bonn.

Baada ya maungano ya Ujerumani cheo cha mji mkuu kilipelekwa Berlin na ofisi za serikali zilifuata. Hadi leo idara za wizara kadhaa bado ziko Bonn.

Bonn iliteuliwa kuwa mji mkuu wa Ujerumani ya Magharibi mwaka 1949 ka sababu mji mkuu Berlin ilikuwa nje ya shirikisho la jamhuri ya Ujerumani ndani ya eneo la Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kijerumani (Ujerumani ya Mashariki). Bonn ilikuwa mji mdogo mwenye historia ya kiutamaduni. Chaguo hili liliondoa mashindano kati ya miji mikubwa katika Ujerumani ya Magharibi juu ya makao ya serikali kuu.

Kabla ya 1949 Bonn ilifahamika hasa kama mji mwenye umri mkubwa ulioundwa kama koloni na Waroma wa Kale. Wakati wa enzi za kati ilikuwa makao makuu ya maaskofu wa Köln. Katika karne ya 19 ilipata chuo kikuu kilichokuwa maarufu Ujerumani.

Mtungaji wa muziki Ludwig van Beethoven alizaliwa Bonn.

Tangu uhamisho wa serikali na bunge ofisi kadhaa za Umoja wa Mataifa zilifunguliwa Bonn. Nyumba ya Wabunge imekuwa "UN-Campus Bonn" ikiwa na mradi wa United Nations Volunteers (UNV) pamoja na ofisi zinazoangalia mikataba mbalimbali ya UM kama vile Mkataba wa kimataifa juu ya kanuni za kutunza hali ya hewa, United Nations Convention to Combat Desertification (UNCCD).

## Usafiri 
Kuna huduma za treni za masafa marefu kituo kikuu cha reli Bonn, ya treni za eneo na treni za mji pia, Treni za mji Köln, mistari 16 na 18 linasafirisha mpaka Bonn pia.

## Tazama pia 
* Orodha ya miji ya Ujerumani

Jamii:Bonn
Jamii:Miji ya Dola la Roma
Jamii:Miji ya Rhine Kaskazini-Westfalia
Jamii:Mto Rhine
Camille Saint-Saëns

thumb|right|300px|Camille Saint-Saëns.

**Camille Saint-Saens** (Kifaransa: **Camille Saint-Saëns**) (9 Oktoba 1835 - 16 Desemba 1921) alikuwa mtunzi wa Opera na mpiga kinanda mashuhuri kutoka nchini Ufaransa. Alikuwa mmoja kati watunzi wakubwa wa Opera wa kipindi cha Romantic. Alitunga nyimbo nyingi sana zenye mandhari tofauti na kukubalika katika jamii ya watu wa Ufaransa.

## Viungo vya nje 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* recording of *The Carnival of the Animals* with Neal and Nancy O'Doan and the Seattle Youth Symphony conducted by Vilem Sokol, in Ogg Vorbis format
* Camille Saint-Saens: Sound-bites of selected chamber music works 
* Performance of 'Le Cygne' by Julian Lloyd Webber
* Camille Saint-Saëns today playing all his 1905 interpretations. TACET 159. The Welte-Mignon Mystery Vol. IX 

Jamii:Watunzi wa Ufaransa
Jamii:Wanamuziki wa Ufaransa
Jamii:Watunzi wa Romantik
Jamii:Waliozaliwa 1835
Jamii:Waliofariki 1921
Franz Schubert

right|thumb|Franz Schubert

**Franz (Peter) Schubert** (alizaliwa mjini Vienna, 31 Januari 1797 na kufariki Vienna 19 Novemba 1828) alikuwa mtunzi wa Opera wa Kiaustria. Ingawa alifariki dunia akiwa na umri wa maiaka 31 lakini alitunga zaidi ya nyimbo elfu moja.

Na inaamika kwamba kazi zake ni miongoni mwa kazi bora ziliwahi kutungwa. Alitunga ala nzuri zenye kupendeza. Kulikuwa na watunzi wengi wakubwa waliowahi kuishi mjini Vienna: Haydn, Mozart na Beethoven, lakini Schubert ni yeye peke yake aliyezaliwa mjini Vienna. Schubert alikuwa ndiyo mtunzi mkubwa wa mwisho wa muziki wa klasiki na Romantic music.

## Viungo vya nje 
* 
* 
* 
* Catalogue of Works by Franz Schubert 
* Digital reproductions of score manuscripts and letters by Franz Schubert 
* Franz Peter Schubert: Master of Song 
* Notes on Franz Schubert  by pianist Bart Berman
* The Schubert Institute (UK) , detailed time-line, biography, work list and (flawed) family tree
* The Schubert Society of the USA 
* The Franz Schubert Society of Victoria 
* Franz-Schubert-Institut in Baden bei Wien 
* 

### Rekord zake na baadhi ya MIDI faili 
* Recordings of all works by Schubert for piano and violin
* Schubert cylinder recordings, from the Cylinder Preservation and Digitization Project at the University of California, Santa Barbara Library.
* Selected Lieder (MIDI)
* Kunst der Fuge: Franz Schubert - MIDI files

### Nakala za muziki wake 
* www.kreusch-sheet-music.net Schubert's Piano Works
* http://www.schubertline.co.uk  - about 250 of Schubert's Songs (Schubertline edition)
* 
* 
* 
* 
* Schubert's Sheet Music  by Mutopia Project
* Lieder sheet music

Jamii:Watunzi wa Austria
Jamii:Wanamuziki wa Austria
Jamii:Watunzi wa Romantik
Jamii:Waliozaliwa 1797
Jamii:Waliofariki 1828
David Ben Gurion

thumb|250px|Ben Gurion alivyohotubia bunge la Israeli mwaka 1957
**David Ben Gurion** (Kiebrania **‏דוד בן גוריון**‎; 16 Oktoba 1886; 1 Desemba 1973) alikuwa waziri mkuu wa kwanza wa dola la Israeli.

Alizaliwa kwa jina la **David Grün** kwenye sehemu ya Polandi iliyokuwa chini ya Milki ya Urusi katika familia ya Wayahudi waliojiunga na harakati ya Usioni. Mwenyewe alikuwa mfuasi wa Usioni na Usoshalisti. 

Mwaka 1906 alihamia Palestina (wakati ule chini ya milki ya Osmani) baada ya kusikitika ubaguzi dhidi ya Wayahudi katika Milki ya Urusi. Alikuwa mfanyakazi wa kilimo mwanzoni akaendelea kuwa mwandishi wa habari na kujenga shirika ya walinzi kwa vijiji vilivyoundwa na Wayahudi waliohamia Palestian wakati ule. 1912 alikwenda Istanbul akachukua digri ya sheria kwenye chuo kikuu. Wakati ule alianza kutumia jina la Kiebrania "Ben Gurion" (maana yake *mwanasimba*).

Aliendelea kuwa kiongozi wa harakati ya kisoshalisti ya Wayahudi wasoshalisti alijenga chama cha wafanyakazi Wayahudi cha Histradut na pia kundi la wanamgambo wa Hagana lililoendelea baadaye kuwa kiini cha jeshi la Israeli.

Alikuwa kiongozi wa kisiasa na kijeshi wa Israeli katika vita ya kuanzisha nchi hii mwaka 1948/49 akatangaza uhuru wa Israel na kuwa kiongozi wa serikali ya kwanza.

Aliendelea kama waziri mkuu hadi 1963 alipojiuzulu lakini alishiriki katika siasa hadi 1970.

1973 aliaga dunia kwenye kibbuz Tel Hashomer.

Alihesabiwa kati ya watu muhimu 100 wa karne ya 20. Kiwanja cha ndege cha Tel Aviv imepewa jina lake kwa heshima.

Jamii:Wanasiasa wa Israeli
Jacques Offenbach

thumb|Aliye kuwa mtungaji wa muziki na mpiga kinanda kutoka nchi ya Ujerumani
**Jacques Offenbach** (20 Juni 1819 - 5 Oktoba 1880) alikuwa mtungaji wa muziki na mpiga kinanda kutoka nchi ya Ujerumani.

Jamii:Watunzi wa Ujerumani
Jamii:Wanamuziki wa Ujerumani
Jamii:Waliozaliwa 1819
Jamii:Waliofariki 1880
Richard Strauss

thumb|right|300px|Richard Strauss.)

**Richard Strauss** (alizaliwa mjini Munich tar. 11 Juni 1864 na kufariki mjini Garmisch-Partenkirchen, Bavaria, 8 Septemba 1949) alikuwa mtunzi wa Opera na mwelekezi mashuhuri kutoka nchini Ujerumani. Huyu alipata bahati ya kuwa mashuhuri tangu yungali bwana mdogo na toni zake zilitumika katika mabendi mbalimbali katika Ulaya nzima. 

Baada ya  1900  alitumia muda wake mwingi kwa kutunga opera.  Moja kati ya opera zake zilizowahi kuwa maarufu ni  "Der Rosenkavalier", aliitunga kunako mwaka wa 1910, na ilitamba saana.

Strauss alikuwa moja kati ya watunzi wakubwa wa mwisho kutunga muziki kwa mtindo wa Romantic.  Alipenda sana muziki wa Wagner ambaye alipata athari kubwa za muziki wake, lakini pia alipenda na ule wa Mozart na kazi zake nyingi zaonyesha kuwa na ufaa mkubwa kama vile zilivyokuwa zile za muziki wa Mozart.  Strauss alikuwa mwelekezi mzuri sana  na mara nyingi aliekeza miziki yake mwenyewe.

## Viungo vya nje 
* Chronological list of Strauss's works 
* Richard Strauss online 
* Public Domain Sheet Music of Richard Strauss at IMSLP
* 
* Timeline biography of Strauss at Richard-Strauss.com
* 

Jamii:Watunzi wa Ujerumani
Jamii:Wanamuziki wa Ujerumani
Jamii:Watunzi wa Romantik
Jamii:Waliozaliwa 1864
Jamii:Waliofariki 1949
Mto Njano

thumb|400px|Mwendo wa Mto Njano au Huáng Hé.
thumb|400px|Mto Njano mjini Lanzhou
**Mto Njano** (kwa Kichina: **Huang He**) ni mto mkubwa wa China ya Kaskazini, mto mkubwa wa pili wa China yote na mto mrefu wa nane duniani. Jina limetokana na rangi ya matope ya ardhi unamopita.

Mwendo wake una urefu wa kilomita mnamo 5,000 (viwango mbalimbali hutajwa kati ya kilomita 4,845 hadi 5,464) kuanzia nyanda za juu za Tibet hadi delta yake kwenye Bahari ya Bohai ambayo ni sehemu ya Bahari ya Mashariki ya China. 

Kabla ya kufika baharini, mto unapita katika Tambarare ya China Kaskazini ambako ustaarabu wa China ulianzishwa. Ndiyo sababu Mto Njano umeitwa mara nyingi mto mama wa China na chanzo cha ustaarabu wa Kichina. 

Rutuba ya ardhi ya tambarare hiyo ilijengwa na Mto Njano kwa kusambaza matope kwa miaka milioni kadhaa wakati wa mafuriko yake ya kimajira.

## Viungo vya Nje 
* Yellow River Home Page at UMassD 
* Yellow River delta Information at LSU
* Listen to the *Yellow River Ballade* from the *Yellow River Cantata*
* "A Troubled River Mirrors China’s Path to Modernity" *New York Times* November 19, 2006

Jamii:Mito ya China
Mwanaanga

tarehe 12 Juni 2006.]]
**Mwanaanga** ni mtu anayerushwa katika anga-nje yaani anga lililo nje ya angahewa ya dunia. Majina mengine yaliyokuwa kawaida ni "kosmonauti" (kwa Kirusi: космонавт) kwa wanaanga Warusi na "astronauti" (kwa Kiingereza astronaut) kwa wanaanga kutoka Marekani. Wachina wametumia neno "taikonauti".

Mwanaanga wa kwanza katika historia ya binadamu alikuwa Mrusi Yuri Gagarin kutoka Umoja wa Kisovyeti aliyerushwa tarehe 12 Aprili 1961 kwa chombo cha angani Vostok akizunguka dunia yote mara moja katika muda wa dakika 108.

Alifuatwa tarehe 5 Mei 1961 na Alan Shepard kutoka Marekani aliyetumia chombo cha angani cha Mercury .

Mwanamke wa kwanza angani alikuwa Mrusi Valentina Tereshkova mwaka 1963. 

Wanaanga wa kwanza waliofika kwenye uso wa Mwezi walikuwa Wamarekani Neil Armstrong na Buzz Aldrin tarehe 20 Julai 1969. 

Hadi Machi 2008 jumla ya watu 477 kutoka nchi 39 walifika kwenye kimo cha kilomita 100 juu ya uso wa dunia ambacho ni kimo ambako anga-nje linaanza kulingana na maelezo ya Shirikisho la Kimataifa kwa Usafiri wa Angani (Fédération Aéronautique Internationale (FAI)). 

Kati ya hawa ni 24 waliofika mbali kuliko kilomita 2,000 juu ya uso wa dunia hadi njia ya mwezi kwenye anga. 

Mwanaanga aliyekaa muda mrefu angani alkuwa Mrusi Sergei Krikalyov aliyefika angani mara sita akakaa jumla ya siku 803, saa 9 na dakika 39 kwenye anga-nje.

Baina ya miaka 2001 hadi 2009 watu saba walifika kwenye anga-nje kama watalii yaani wageni waliolipia nafasi ya kusafiri pamoja na wanaanga hadi Kituo cha Anga cha Kimataifa (ISS) walipokaa kwa wiki moja. Walilipa zaidi ya dolar milioni 20. Mmojawao alikuwa Mark Shuttleworth wa Afrika Kusini.

## Picha za wanaanga 

Image:Stamp_2011_Gagarin_(1).JPG|Yuri Gagarin - mtu wa kwanza angani
Image:Alan_Shepard_-_GPN-2000-001005.jpg|Alan Shepard - mtu wa pili angani
Image:Aldrin Apollo 11.jpg|Buzz Aldrin mwezini - Neil Armstrong aliyepiga picha hii anaonekana kwenye dirisha la kofia ya Aldrin
Image:Sergei_Konstantinovich_Krikalev.jpg|Sergei Krikalyov
Image:Shuttleworth big NASA.jpg|Mark Shuttleworth kutoka Afrika Kusini alikuwa Mwafrika wa kwanza angani

## Viungo vya nje
*
Jamii:Kazi
Hugo Wolf

thumb|right|300px|Hugo Wolf.

**Hugo Wolf** (13 Machi 1860 – 22 Februari 1903) alikuwa mtunzi wa Opera mashuhuri wa Kiaustria-Kislovenia. Nae huyu alikuwa moja kati ya watunzi mashuhuri wa kipindi cha Romantic.

## Viungo vya nje 
* 
* 
* 
* Hugo Wolf's birthplace  (kwa Kiingereza)
* Komponist Hugo Wolf  (kwa Kijerumani)
* Rojstna hiša skladatelja Hugo Wolfa  (kwa Kislovenia)

Jamii:Watunzi wa Austria
Jamii:Wanamuziki wa Austria
Jamii:Watunzi wa Romantik
Jamii:Waliozaliwa 1860
Jamii:Waliofariki 1903
Carl Maria von Weber

thumb|right|300px|Carl Maria von Weber.

**Carl Maria von Weber** (alizaliwa mjini Eutin, Holstein, kunako tar. 18 Novemba 1786 na kufariki mjini London kunako tar. 5 Juni 1826) alikuwa mtunzi wa Opera muhimu na mashuhuri kutoka nchini Ujerumani. Bwana huyu alitunga opera nyingi tu, na tungo hizo ni kama vile Der Freischütz, Euryanthe na Oberon ambazo ndiyo maarufu. Aliandika ala za muziki wa ajili ya mabendi mbalimbali, na ala hizo zilitungika vizuri sana.

## Viungo vya nje
*Information about the new Carl Maria von Weber Edition 
*The works of Carl Maria von Weber
*Carl Maria von Weber cylinder recordings, from the Cylinder Preservation and Digitization Project at the University of California, Santa Barbara Library.
*
* 
*Der Freischütz Soprano (free MP3)

Jamii:Watunzi wa Ujerumani
Jamii:Wanamuziki wa Ujerumani
Jamii:Watunzi wa Romantik
Jamii:Waliozaliwa 1786
Jamii:Waliofariki 1826
Jean Sibelius

thumb|right|300px|Jean Sibelius.

**Johan Julius Christian "Jean" / "Janne" Sibelius** (8 Desemba 1865 - 20 Septemba 1957) alikuwa mtunzi wa Opera wa Kifinland wa baada ya kipindi cha Romantic na ni mmoja kati watunzi maarufu wa karne ya 19 na mwanzoni mwa karne ya 20.

## Viungo vya nje 
* Jean Sibelius – the website  (English)
* The Sibelius Society of Finland 
* UK Sibelius Society 
* Films on Jean Sibelius by director Christopher Nupen
* Jean Sibelius Museum 
* Virtual Finland – Sibelius 
* Ainola – The home of Aino and Jean Sibelius 
* Jean Sibelius link collection
* Free Public Domain Score by *Sibelius* at **IMSLP**
* 
* Performances of works by Jean Sibelius in MIDI format at Logos Virtual Library
* Program notes  to a 2006 performance of Sibelius' Sixth Symphony.
* *Contemporary Music*  on the Finnish Music Information Centre

Jamii:Watunzi wa Ufini
Jamii:Wanamuziki wa Ufini
Jamii:Watunzi wa Romantik
Jamii:Waliozaliwa 1865
Jamii:Waliofariki 1957
Jimi Hendrix

**Jimi Hendrix** (jina la kuzaliwa **James Marshall Hendrix**; 27 Novemba 1942 - 18 Septemba 1970) alikuwa mpiga gitaa maarufu kutoka nchini Marekani. 

Hendrix hufikiriwa kama mwanamuziki wa kuigwa katika historia ya muziki wa rock and roll. Baada ya mafanikio yake nchini Uingereza, akaja kuwa almaarufu dunia nzima baada ya kutumbuiza katika sikukuu za muziki wa pop za Monterey kunako mwaka wa 1967.

## Viungo vya nje 
* The Jimi Hendrix Foundation - Started by Al and Leon Hendrix 
* Official Jimi Hendrix website
* Photos of Jimi Hendrix 
* Videos of Jimi Hendrix Live
* *Classic Hendrix: The Ultimate Hendrix Experience* The memoirs of Jimi Hendrix

Jamii:Wanamuziki wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1942
Jamii:Waliofariki 1970
The Italian Job

**The Italian Job** ni filamu ya mwaka 2003 yenye vituko-kupigana. Filamu iliongozwa na F. Gary Gray, na nyota wa filamu ni Jason Statham, Mark Wahlberg, Charlize Theron, Edward Norton na Donald Sutherland. Filamu inarejea jina sawa na ile filamu halisi ya awali iliyochezwa na nyota Michael Caine kunako miaka ya 1969.

## Njama 
### Muhtasari wa filamu 
Filamu inaazia mjini Venice, Italia, tunakutana na kiongozi wa wanakikosi cha filamu hii Bw. John Bridger (Donald Sutherland) akiwa anampigia simu binti yake aitwae Stella (Charlize Theron) huku baba wa binti huyo akimweleza mwanae kwamba "hii ndiyo kazi yangu ya mwisho" (mazungumzo kupitia simu).

John kisha akakutana mmoja kati ya wanamipango wenzi "mzee wa kazi" Charlie (Mark Wahlberg) ili kujadiliana kuhusu mipango ya kazi. John na Charlie ni washikaji sana, na wawili hao wanaheshimiana kwa kiasi kikubwa kabisa.

Baada ya hapo Charlie akapanga mpango wa kuweza kuiba kijumbamshale chenye fito za dhahabu ndani yake. Kweli mpango ulifana. Baada ya mpango kukamilika, ikabidi wanakundi wote wakutane kivukoni ili kuweza kujua nini kitakacho endelea baada ya mpango kufanikiwa.

Haya, mpango ulifaulu na sherehe zikaanza juu ya ushindi huo, lakini shangwe hizo hazikudumu kwa muda mrefu kwani mmoja kati ya wanakundi akawasaliti wenziwe (Steve) alikuwa na mpango wake binafsi, na hakupoteza muda kwa kuisubira dhahabu hiyo, akamwua Bridger, kisha akaondoka zake huku akiliacha kundi likiwa taabani. Kwa bahati nzuri waliponyeka, na wakaanza kupanga mpango mwingine wa kulipiza kisasi dhidi ya kitendo alicho kifanya Steve (Edward Norton).

## Washiriki 
## Marejeo kwa Kiingereza 
# http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=italianjob.htm
# http://au.rottentomatoes.com/m/italian_job/ 
# http://www.metacritic.com/movie/the-italian-job
# http://www.imdb.com/title/tt0317740/awards

## Viungo vya nje 
* Official website *The Italian Job* 
* 
* 
* 
* 

Jamii:Filamu za Marekani
Jamii:Filamu za 2003
Snorri Sturluson

**Snorri Sturluson** (kwa Kiiceland *Snorri mwana wa Sturla*; 1178 - 22 Septemba 1241) alikuwa mshairi, mwandishi wa historia na kiongozi wa kisiasa nchini Iceland. 

Anajulikana hasa kama mtungaji wa kitabu cha Edda kinachokusanya habari za utamaduni na dini ya Iceland ya kale kabla ya kufika kwa Ukristo pamoja na kanuni kwa kazi ya mshairi na mwimbaji wa mashairi yanayosimulia historia ya taifa. 

Aliandika pia historia ya wafalme wa Norwei.

Mwenyewe alipokea mafunzo ya kuandika na kusoma, pia lugha ya Kilatini, elimu ya dini ya Kikristo na sheria ya Kiiceland. Wazazi walimkabidhi kwa chifu mkubwa aliyemlea kijana.

Alichaguliwa baadaye mara mbili kama msimamizi wa Althing iliyokuwa bunge la Iceland.

Jamii:Waliozaliwa 1178
Jamii:Waliofariki 1241
Jamii:Washairi wa Iceland
Jamii:Wanasiasa wa Iceland
Georg Wilhelm Friedrich Hegel

thumb|Georg Wilhelm Friedrich Hegel 1831
**Georg Wilhelm Friedrich Hegel** (27 Agosti 1770 – 14 Novemba 1831) alikuwa mwanafalsafa wa Ujerumani aliyeathiri watu wengi katika karne ya 19 na karne ya 20.

Kati ya wanafunzi wake walikuwa Bauer, Stirner na Marx pia Sartre na Küng walichukua mengi kutoka kwake. Wengine waliompinga kama Kierkegaard, Schopenhauer, Nietzsche, Heidegger na Schelling waliathiriwa naye pia.
 
## Viungo yva Nje 
* The new HegelWiki
* A superior biography of Hegel with graphics
* Hegel.net - resources available under the GNU FDL
* Hegel.net  - wiki article on Hegel
* Alicia Farinati -  Hegelian Works  Several articles on Hegel. Available in English, Spanish and French
* Commented link list
* Hegel mailing lists in the internet
* Explanation of Hegel, mostly in German
* Discussion of the Hegelian tradition, including the Left and Right schism 
* The Hegel Society of America
* Hegel in Stanford Encyclopedia of Philosophy
* http://www.gwfhegel.org/
* Hegel page in 'The History Guide'
* Is Hegel a Christian? 
* Rethinking the Place of Philosophy with Hegel - Call for Papers for Cosmos and History 

### Hegel kwa Kiingereza mtandaoni 
* 
* Philosophy of History Introduction
* Hegel's The Philosophy of Right
* Hegel's The Philosophy of History
* Hegel by HyperText reference archive

Hegel, Georg Wilhelm Friedrich
Chuo kikuu cha Princeton

thumb|right|350px|Friend Center katika Princeton
**Chuo Kikuu cha Princeton** huhesabiwa kati ya vyuo vikuu bora nchini Marekani. 

Kiko katika jimbo la New Jersey. 

Kilianzishwa mwaka 1746 kwa jina la "College of New Jersey". 

## Viungo vya Nje 
* Tovuti rasmi


Jamii:Vyuo vikuu vya Marekani
Jamii:New Jersey