open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Elfu mbili kumi na tatu

**Elfu mbili kumi na tatu** ni namba inayoandikwa **2013** kwa tarakimu za kawaida na MMXIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 2012 na kutangulia 2014.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 2013 KK na 2013 BK.

## Tanbihi
Geoff Mosley

**John Geoffrey "Geoff" Mosley** AM (alizaliwa 14 Septemba 1931) alikuwa mkurugenzi mtendaji wa Wakfu wa Uhifadhi wa Australia kuanzia mwaka 1973 hadi 1986 na amekuwa na shauku ya maisha yote katika kuhifadhi nyika. Tangu wakati huo amechaguliwa mara kwa mara kutoka Victoria hadi Baraza la Wakfu wa Uhifadhi wa Australia kama mgombeaji pekee huko Victoria kupokea mgawo wa kura za upendeleo wa kwanza.

Mnamo mwaka 2005 katika Heshima za Siku ya Kuzaliwa ya Malkia alifanywa kuwa Mwanachama wa Agizo la Australia. Mnamo Juni, 2008 alitajwa kama mshindi wa Tuzo ya Mtu binafsi katika Tuzo za Siku ya Mazingira ya Dunia ya Australia 2008. Mnamo 2008, pia alikua mkurugenzi wa Australia wa Kituo cha Kuendeleza Uchumi wa Jimbo thabiti.

## Marejeo
Jamii: WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanaharakati wa Australia
Jamii: waliozaliwa 1931
Ian Angus

**Ian Angus** (alizaliwa 1945) ni mwanaharakati wa ikolojia wa Kanada. Angus alijiunga na *New Democratic Party* (NDP) mnamo 1962 na kisha *Young Socialists* (YS) huko Ottawa mnamo 1964. 

Alikuwa hai katika YS na Ligi ya Kitendo cha Ujamaa hadi miaka ya 1970. Angus alishiriki katika uundaji wa chama cha *Canadian Trostkyis*t *Revolutionary Workers League* (RWL); muunganisho wa LSA na Kikundi cha Mapinduzi ya Kimaksi na (*Groupe Marxiste Revolutionaire)* mwaka wa 1977. Aliacha RWL mnamo 1980, na amekuwa mwandishi wa kujitegemea wa Marx, mwalimu, na mwanaharakati tangu kipindi hicho.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1945
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Kanada
Rebecca Bell

**Rebecca Bell** (alizaliwa 1953) ni mtaalamu wa elimu ya mazingira wa Maryland, Marekani. Bell alikuwa kiongozi wa maswala ya mazingira na mtaala wa shule ya umma ya Maryland na ametunukiwa kama Mwalimu wa Sayansi wa Shule ya Kati ya Maryland. Amefanya kazi kwa Mpango wa Kitaifa wa Utawala wa Bahari na Anga ambao hufanya kazi na wanasayansi kufuatilia mabadiliko katika mifumo ikolojia.Mwaka 2008, alihudumu kwenye *Delaware II*, akisaidia utafiti wao kuhusu mwelekeo wa mfumo wa ekolojia wa muda mrefu.  Bell pia anahudumu katika Tume ya Mabadiliko ya Tabianchi ya Gavana wa Maryland Martin O'Malley . 

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1953
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanawake wa Marekani
Rathika Ramasamy

**Rathika Ramasamy** ni mpiga picha wa wanyamapori wa India. Anaishi Chennai na anafanya kazi kama mpiga picha wa kujitegemea.  Amepokea sifa nyingi kwa picha zake   na ameitwa "mwanamke wa kwanza wa Kihindi kupata sifa ya kimataifa kama mpiga picha wa wanyamapori". 
## Marejeo
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Watu wa Uhindi
Archana Soreng

**Archana Soreng** (alizaliwa 1996) ni mwanaharakati wa mazingira wa kabila la Kharia asilia kutoka kijiji cha Bihabandh cha Rajgangpur huko Sundergarh, Odisha, India.  Amekuwa akifanya kazi kwa ajili ya uhamasishaji kuhusu mabadiliko ya hali ya hewa na uwekaji kumbukumbu, uhifadhi, na uendelezaji wa maarifa na desturi za jadi za jamii asilia.

Soreng amechaguliwa kuwa mmoja wa wanachama saba wa Kundi la Ushauri la Vijana kuhusu Mabadiliko ya Tabianchi lililoanzishwa na Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa kama sehemu ya Mkakati wa Vijana wa Umoja wa Mataifa.       

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Uhindi
Silverine Swer

**Silverine Swer** (1910 &#x2013; 2014), maarufu kama **Kong Sil** (Kong ina maana *dada Mzee* katika lugha ya Kikhasi), alikuwa mwanaharakati wa kijamii na mazingira wa Uhindi, mwanaelimu na mtumishi wa umma.  Alikuwa mtu wa kwanza wa asili ya kabila kushikilia nyadhifa kuu na Serikali ya Meghalaya,  na alipokea *Medali ya Fedha ya Tembo ya Bharat Scouts and Guides Award* na Medali ya Kaisar-i-Hind .  Serikali ya India ilimtunuku tuzo ya nne ya juu zaidi ya kiraia ya Padma Shri mwaka wa 1990,  na kumfanya mpokeaji wa kwanza wa tuzo hiyo kutoka jimbo la Meghalaya .

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanaharakati wa Uhindi
Tulsi Gowda

**Tulsi Gowda** ni mwanamazingira kutoka kijiji cha Honnali, Ankola taluk katika jimbo la Karnataka, Uhindi. Mnamo 2021, Serikali ya India ilimtukuza kwa Padma Shri, tuzo ya nne ya juu zaidi ya kiraia nchini. Amepanda zaidi ya miche 30,000 na anatunza vitalu vya Idara ya Misitu. Licha ya kutokuwa na elimu rasmi, ametoa mchango mkubwa katika kuhifadhi mazingira. Kazi yake imeheshimiwa na Serikali ya India na mashirika mbalimbali. Pia anajulikana kama "Encyclopedia of Forest" kwa uwezo wake wa kutambua mti mama wa kila aina ya mti. 

## Maisha ya zamani 
Tulsi Gowda alizaliwa mwaka 1944 katika familia ya kabila la Halakki ndani ya kijiji cha Honnalli, makazi ya mpito kati ya vijijini na mijini ndani ya wilaya ya Uttara Kannada katika jimbo la India la Karnataka. Karnataka ni jimbo la Kusini mwa India linalojulikana kwa maeneo yake maarufu ya utalii wa mazingira kwani lina zaidi ya hifadhi za wanyamapori ishirini na tano na mbuga tano za kitaifa.

Gowda alizaliwa katika familia maskini, na baba yake alikufa akiwa na umri wa miaka 2, na hivyo kumlazimisha kuanza kufanya kazi pamoja na mama yake kama mfanyakazi wa siku katika kitalu cha mitaa mara tu alipokuwa na umri wa kutosha, na kumzuia kupata elimu rasmi. Kutokana na ukosefu wake wa elimu, yeye si mwanamke msomi. Akiwa na umri mdogo aliolewa na ajuza aitwaye Govinde Gowda, lakini hakuna hata mmoja, akiwemo yeye anayejua hasa umri wake ulipoanza, lakini alikadiriwa kuwa na umri wa kati ya miaka 10 hadi 12. Mume wake aliaga dunia alipokuwa na umri wa miaka 50.

Kwenye kitalu, Gowda alikuwa na jukumu la kutunza mbegu ambazo zilipaswa kukuzwa na kuvunwa katika Idara ya Misitu ya Karnataka, na alitunza hasa mbegu ambazo zilikusudiwa kuwa sehemu ya kitalu cha mbegu cha Agasur.  Gowda aliendelea kufanya kazi kwenye kitalu pamoja na mama yake kama mfanyakazi wa kila siku wa mshahara kwa miaka 35 hadi alipopewa nafasi ya kudumu kwa kutambua kazi yake ya uhifadhi na ujuzi wa kina wa botania. Kisha alifanya kazi katika kitalu na wadhifa wake wa kudumu kwa miaka 15 zaidi kabla ya kuamua hatimaye kustaafu akiwa na umri wa miaka 70. Wakati wote katika kitalu hiki, alichangia na kufanya kazi moja kwa moja kusaidia juhudi za upandaji miti na idara ya misitu kwa kutumia ujuzi wake wa kitamaduni wa ardhi ambayo alipata kupitia uzoefu wa kwanza. Hajapanda tu miche ambayo itakua miti inayosaidia dunia kwa ujumla kuishi vyema, pia amefanya kazi sio tu kuzuia wawindaji haramu lakini pia kuzuia uchomaji moto mwingi wa misitu kuharibu wanyamapori.tulsi gowda.

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanaharakati wa Uhindi
Jonathan Deal

**Jonathan Deal** ni mwanamazingira wa Afrika Kusini. Alitunukiwa Tuzo ya Mazingira ya Goldman mwaka wa 2013, hasa kwa jitihada zake za kulinda eneo la Karoo, akiongoza timu ya wanasayansi kuleta madhara ya mazingira ya unyonyaji uliopangwa wa uwezekano wa gesi ya shale katika eneo hilo. 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanaharakati wa Afrika Kusini
Felicity Wishart

**Felicity Jane** " **Flic** " **Wishart** (4 Juni 1965 – 19 Julai 2015) alikuwa mhifadhi na mwanaharakati wa mazingira kutoka Australia.

## Maisha ya awali
Wishart alizaliwa katika kitongoji cha Melbourne cha Mitcham na wazazi wenye asili ya Uskoti kutoka Adelaide, Australia Kusini. Akiwa na umri wa miaka 17, alikamatwa huko Tasmania wakati wa maandamano ya uvamizi dhidi ya Bwawa la Franklin, na kufungwa kwa siku kadhaa.  Huko Queensland, alijiunga na Chuo Kikuu cha Griffith ambapo alihitimu na Shahada ya Sayansi ya Mazingira. 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Australia
Walter Vermeulen

**Dr. Walter J. Vermeulen** ni daktari wa upasuaji , mkulima na mwanamazingirawa Kisamoa/Ubelgiji. 

Alizaliwa Ubelgiji na kufunzwa kama daktari wa upasuaji katika Chuo Kikuu cha Brussels na Chuo Kikuu cha Hawaii. 

## Kazi 
Baada ya mafunzo kama daktari wa upasuaji, Vermeulen alihamia Samoa mwaka wa 1966. Alifanya kazi kama daktari bingwa wa upasuaji hadi 1975, alipokuwa naibu mkurugenzi wa afya.  Mabadiliko ya serikali katika uchaguzi wa 1976 yalisababisha mzozo wa ajira na hatua za kisheria za kuachishwa kazi kimakosa, na kusababisha uamuzi wa kihistoria katika *Vermeulen v.* *AG na Wengine* . 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanaharakati wa Ubelgiji
Jamii:wanaharakati wa Samoa
Eileen Wani Wingfield

**Eileen Wani Wingfield** ni mzee wa wakazi asili wa Australia. Kwa pamoja walitunukiwa Tuzo ya Mazingira ya Goldman mwaka wa 2003 na Eileen Kampakuta Brown, kwa juhudi za kukomesha mipango ya utupaji wa taka za nyuklia katika ardhi ya jangwa la Australia, na kwa ulinzi wa ardhi na utamaduni wao.

Wingfield (pamoja na wanawake wengine wazee) waliunda *Kupa Piti Kungka Tjuta*, Baraza la Wanawake la Coober Pedy, mnamo 1995.

## Maisha ya awali 
Akiwa msichana Eileen Wani Wingfield alikusanya ng'ombe na kondoo pamoja na baba yake na dada yake. Wakati huo ilibidi ajifiche kutoka kwa mamlaka, ambao walikuwa wakiwaondoa watoto wa rangi mbili kutoka kwa familia zao na kuwapeleka kwenye taasisi ili wafunzwe maisha ya utumwa.  Aliolewa na kupata watoto wake mwenyewe, lakini walichukuliwa na mamlaka. 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Australia
Emma Must

**Emma Must** (aliyezaliwa 1966) ni mwanaharakati wa mazingira, mwalimu, na mshairi wa Uingereza ambaye hapo awali alifanya kazi kama mtunza maktaba.

## Wasifu 
Must alitunukiwa Tuzo ya Mazingira ya Goldman mwaka wa 1995 kwa juhudi zake juu ya ulinzi wa ardhi, hasa ushawishi wake kwa sera za ujenzi wa barabara za Uingereza kupitia maandamano yake ya barabara dhidi ya upanuzi wa barabara ya M3 huko Twyford Down, karibu na alikokulia. Aliendelea kufanya kazi na Alarm UK! (kikundi mwamvuli cha maandamano ya kitaifa ya ujenzi wa barabara), Transport 2000 (baadaye ilipewa jina la Kampeni ya Usafiri Bora), na Vuguvugu la Maendeleo Duniani.

Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanaharakati wa Uingereza
Marlice van Vuuren

**Marlice Elretha Jansen van Vuuren** (alizaliwa 14 Mei 1976 kama **Marlice Elrethra van der Merwe**) ni mhifadhi wa Namibia. Pamoja na mumewe anaendesha Hifadhi ya Wanyamapori ya N/a'an ku sê katikati mwa Namibia.

Van Vuuren amekuwa akifanya kazi na wanyama katika utayarishaji wa filamu tangu umri wa miaka 13 na amefanya kazi kwenye sinema kadhaa zinazojulikana na watu mashuhuri mbalimbali akiwemo Angelina Jolie . Maisha yake yameangaziwa katika filamu ya mwaka 2008 "Marlice - A Vision for Africa" na Philip Selkirk.  Marlice van Vuuren na duma wake wa miguu mitatu Lucky walijitokeza katika tangazo la Volkswagen Golf, iliyoonyeshwa kwenye TV ya Afrika Kusini Mei 2009. 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanaharakati wa Namibia
Deborah Tabart

**Deborah Tabart, OAM** ni Mkurugenzi Mtendaji wa Australian Koala Foundation. Amefanya kazi na shirika hilo tangu 1988 na anajulikana kimataifa kama *Koala Woman*.   

## Kazi na Mafanikio 
Mnamo 1988, Deborah Tabart aliombwa na Bodi ya Wakurugenzi ya Koala Foundation ya Australia "kuchangisha pesa kuokoa koala".

Mnamo Januari 2008, Tabart alitunukiwa Medali ya Agizo la Australia (OAM) kwa kutambua mchango wake katika ulinzi na usimamizi wa koala na makazi yao, na huduma yake kwa Australia na ubinadamu.  

Deborah Tabart sasa anaishi Queensland, Australia. Karibu na kazi yake ya kutwa katika AKF, pia anafanya kilimo cha mimea na anakuza mboga zake mwenyewe.

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Australia
Margie Eugene-Richard

**Margie Eugene-Richard** (amezaliwa 1941 au 1942) ni mwanaharakati wa mazingira wa Marekani. Richard alikulia katika kitongoji cha Old Diamond huko Norco, Louisiana, katikati ya " Cancer Alley ". Alikuwa Mwafrika-Mwamerika wa kwanza kushinda Tuzo ya Mazingira ya Goldman mwaka wa 2004, kwa kampeni yake iliyofaulu ya kuwahamisha watu waliokuwa wakiishi katika jumuiya iliyo karibu na kiwanda cha kemikali huko Norco, Louisiana . Eugene-Richard anasema: "Lazima utoke nje na kuamuru haki. Mtu anapaswa kumwomba Mungu nguvu ya ndani ili kuwa na ujasiri."

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanaharakati wa Marekani
Rosemary Edna Sinclair

**Rosemary Edna Sinclair**  (alizaliwa 17 Novemba 1936) ni mwanaharakati wa haki za mazingira na watoto kutoka Australia. Anahusika na mbinu ya utawala inayohusiana na hatua za maendeleo. Alishinda taji la Miss Australia mnamo 1960.

Ameshikilia machapisho mengi muhimu katika Telecom Australia . Mnamo 2002, aliwakilishwa kwenye Kikundi cha Ushauri cha Broadband cha Serikali ya Shirikisho na pia alikuwa mjumbe wa Kikao Maalum cha Umoja wa Mataifa kuhusu Watoto (New York). Mnamo Novemba 1988, kwa kushirikiana na Christine Stewart, kuanzisha Chama cha Kitaifa cha Kuzuia Unyanyasaji na Utelekezwaji wa Watoto (NAPCAN) ili kushughulikia kikamilifu masuala yanayohusiana na unyanyasaji wa watoto. Pia anafanya kazi kama Mkurugenzi Mkuu wa Shirika la Mawasiliano la Australia (ATUG).

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Australia
Prigi Arisandi

**Prigi Arisandi** (alizaliwa 24 Januari 1976) ni mwanabiolojia na mwanamazingira kutoka Indonesia. 

Alihitimu katika biolojia kutoka Chuo Kikuu cha Airlangga. Alitunukiwa Tuzo ya Mazingira ya Goldman mnamo mwaka 2011, kwa jitihada zake za kupunguza uchafuzi wa viwanda wa Mto Surabaya.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1976
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanabiolojia wa Indonesia
Judith Wright

**Judith Arundell Wright** (31 Mei 191525 Juni 2000) alikuwa mshairi wa Australia, mwanamazingira na mwanaharakati wa haki za ardhi za wakazi asili.  Alikuwa mpokeaji wa Tuzo ya Christopher Brennan . Alikuwa mpokeaji wa Tuzo ya Hazina ya Kitaifa ya Australia mnamo 1998. 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Australia
Ellen Sandell

thumb|Ellen Sandell
**Ellen Sandell** (alizaliwa  26 Novemba 1984)  ni mwanasiasa na mwanamazingira wa Australia. Amewakilisha wapiga kura wa Melbourne katika Bunge la Victoria tangu 2014 kama mwanachama wa Greens ya Australia . Kwa sasa yeye ni Naibu Kiongozi wa Victorian Greens.

Alikuwa mpokeaji wa Tuzo ya Mwanamazingira Bora wa Mwaka katika 2009 na mkurugenzi wa Muungano wa Hali ya Hewa wa Vijana wa Australia kati ya 2011 na 2012.  

## Elimu 
Ellen Sandell alikulia Mildura,  ambapo alihudhuria Chuo cha St Joseph.  Aliendelea kusoma katika Chuo Kikuu cha Melbourne, alihitimu mwaka  2008 na Shahada ya Sanaa (kusomea Kihispania na isimu) na Shahada ya Sayansi (kubwa katika genetics).  Alijiunga na Muungano wa Hali ya Hewa ya Vijana wa Australia mwaka wa 2007, na akawa mkurugenzi mwaka wa 2011. 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanasiasa wa Australia
Basanti Devi (mwanamazingira)

**Basanti Devi** ni mwanamazingira nchini India. Amekuwa akijihusisha na kuhifadhi miti huko Uttarakhand. Alitunukiwa tuzo ya juu zaidi kwa wanawake nchini India, ikitoleawa na Nari Shakti Puraskar mnamo mwaka 2016.

## Maisha
Devi katika ujana wake alikua Kausani katika Lakshmi Ashram ambayo ni ashram ya Gandhi kwa wasichana wachanga iliyoanzishwa na Sarla Behn.Alienda huko Mnamo mwaka 1980 baada ya mumewe kufariki akiwa mjane akiwa na umri mdogo sana baada ya kuolewa akiwa na umri wa miaka kumi na miwili. Alikuwa ameenda shule kabla ya kuolewa lakini alikuwa na uwezo wa kusoma tu. Katika Ashram aliendelea kusoma baada ya kufikia kiwango cha 12, na akapendezwa na kufundisha.Mshahara ulikuwa duni lakini babayake aliidhinisha kazi hiyo.

## Marejeo
Jamii: WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanaharakati wa Uhindi
Janet Rice

thumb|Janet Rice
**Janet Elizabeth Rice** (alizaliwa 18 Novemba 1960) ni mwanasiasa wa Australia, mwanachama wa Greens ya Australia, diwani wa zamani na meya wa Maribyrnong, mwanamazingira, mwezeshaji na mmoja wa wanachama waanzilishi wa Greens ya Victoria .

## Maisha ya awali 
Rice alizaliwa katika kitongoji cha Melbourne cha Altona .  Alihudhuria Chuo Kikuu cha Melbourne, ambapo alisoma Hisabati na Hali ya hewa. Ilikuwa katika Chuo Kikuu cha Melbourne ambapo alikutana na mshirika wake, Penny Whetton, mwanafunzi mwingine katika idara ya Hali ya hewa.  Rice alianza harakati zake za mazingira akiwa Chuo Kikuu, ikiwa ni pamoja na kushiriki katika Kampeni ya Bwawa la Franklin mwaka  1983. 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanasiasa wa Australia
Seetha Coleman-Kammula

**Seetha Coleman-Kammula** ni mwanakemia wa Kihindi, mwanamazingira na mjasiriamali.zaidi ya miaka 25 alifanya kazi katika tasnia ya petrokemikali ikitengeneza plastiki, alianza kampuni ya ushauri wa mazingira mnamo  mwaka 2005. Kampuni yake inazingatia ikolojia ya kiviwanda na tathmini ya mzunguko wa maisha ya bidhaa ili zitengenezwe katika michakato inayofahamu mazingira juu ya athari ya siku zijazo ya bidhaa taka.

## Wasifu
Seetha Coleman-Kammula alihudhuria masomo yake ya shahada ya kwanza katika Chuo Kikuu cha Osmania cha Hyderabad, India. Aliendelea na masomo ya PhD katika kemia ya kikaboni kutoka Chuo Kikuu cha Auburn huko Auburn, Alabama na kisha akafanya utafiti wake wa kuhitimu katika Chuo Kikuu cha Princeton. Alitunukiwa Ushirika wa NATO na kumaliza masomo ya ziada katika Chuo Kikuu cha Amsterdam. Mnamo mwaka 1978, aliajiriwa kama mtafiti katika Royal Dutch Shell huko Amsterdam ambapo alifanya kazi hadi  mwaka 1988. Baada ya miaka kumi, alihama na Shell hadi Uingereza ambako alifanya kazi kama meneja wa maendeleo ya biashara.

## Marejeo
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanakemia wa Uhindi
Jane Rawson

**Jane Rawson** ni mwandishi wa Australia na mwanamazingira. 

Amechapisha vitabu vinne, na anajulikana zaidi kwa riwaya yake ya 2017 *From the Wreck*, ambayo ilishinda Tuzo la Aurealis kwa riwaya bora ya hadithi za kisayansi .  Mnamo 2018 Rawson alikuwa mpokeaji wa ruzuku za Baraza la Australia kwa miradi ya sanaa kwa watu binafsi na vikundi katika kitengo cha fasihi kwa thamani ya AU$ 34,830.

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Australia
Noah Idechong

**Noah Idechong** ni mwanaharakati wa mazingira kutoka Palau, na mkuu wa zamani wa Kitengo cha Kiserikali cha Rasilimali za Bahari ya Palau, ambapo alisaidia kuandaa sheria ya kwanza ya uhifadhi wa baharini  katika Kisiwa hicho mnamo 1997. Baada ya kuunganisha sayansi ya baharini, uvuvi, na mageuzi ya kisiasa huko Palau, alitunukiwa Tuzo ya Mazingira ya Goldman mnamo 1995 kwa juhudi zake katika uhifadhi wa baharini. Idechong ilisaidia kupatikana kwa Jumuiya ya Uhifadhi ya Palau , ambayo iliongoza uamsho katika uhifadhi wa [adi, ambayo sasa imethibitishwa kama hatua madhubuti za usimamizi katika eneo la Mikronesia.

Baadaye alihudumu kama mjumbe wa Baraza la Wajumbe la Palau tangu uchaguzi wa 2000,  akisaidia kutunga programu za umma zinazoendelea, zenye mwelekeo wa uhifadhi, kama vile Mtandao wa Maeneo Yanayolindwa , Changamoto ya Mikronesia , na Neno la kwanza la Shark Sanctuary  . Alihudumu kama spika wa Baraza la Wajumbe la Palau kuanzia tarehe 15 Januari 2009 hadi Novemba 2012. 

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanaharakati wa Palau
Nat Quansah

**Nat Quansah** ni mtaalamu wa mimea kutoka Ghana, na alipata udaktari wa falsafa katika pteridology kutoka Chuo Kikuu cha London, Chuo cha Goldsmiths. Alipata shahada ya uzamili katika botania katika Chuo Kikuu cha Cape Coast, Ghana. Amefundisha kozi za ethnobotania katika Chuo Kikuu cha Antananarivo. Tangu 2008 amehudumu kama mkurugenzi wa kitaaluma wa Madagaska: Tiba ya Asili na Mifumo ya huduma ya afya katika majira ya kiangazi. Kuanzia mwaka 2013 hadi 2014, aliwahi kuwa mkurugenzi wa taaluma wa programu ya Skuli ya Mafunzo ya Kimataifa (SIT) Tanzania: Zanzibar — Ikolojia ya Pwani na Usimamizi wa Maliasili.

Alitunukiwa Tuzo ya Mazingira ya Goldman mwaka wa 2000, kwa kazi zake juu ya huduma za afya, mila ya kitamaduni na uhifadhi wa misitu, yenye makao yake huko Ambodisakoana, Madagaska. Alianzisha zahanati ya huduma ya afya huko Ambodisakoana, Madagaska mnamo 1994 ambayo ilianzisha na kutekeleza Mpango wa Utunzaji wa Afya na Uhifadhi wa Afya.  Mpango huo unaunganisha asili mbalimbali za afya, kiuchumi, kibaolojia, kitamaduni za watu wa eneo hilo ili kushughulikia mahitaji ya afya na uhifadhi kwa wakati mmoja. Kazi ya kliniki imefanywa kwa ushirikiano na Mfuko wa Ulimwenguni Pote wa Mazingira na kutibu maelfu ya wagonjwa-wengi kwa mimea ya asili na ya kutishiwa.

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanabiolojia wa Ghana
Kim McKay

**Kim Coral McKay** (alizaliwa 1959) ni mwanamazingira, mwandishi, mjasiriamali na mfanyabiashara wa Australia. Tangu Aprili 2014, amekuwa Mkurugenzi na Mkurugenzi Mtendaji wa Jumba la Makumbusho la Australia, mwanamke wa kwanza kushikilia wadhifa huo katika historia ya miaka 191 ya jumba hilo la makumbusho. 

Alianzisha kampeni ya Clean Up Australia mnamo 1989 na kampeni ya Clean Up the World mnamo 1992,  kwa msaada wa Mpango wa Mazingira wa Umoja wa Mataifa (UNEP). Clean Up the World inafanya kazi katika zaidi ya nchi 125. Alishirikiana kuunda The National Geographic Society 's The Genographic Project, utafiti mkubwa zaidi wa idadi ya watu duniani wa DNA, na ndiye mwandishi mwenza wa vitabu vitano. 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Australia
Richard Pough

**Richard Pough** (19 Aprili 1904 &#x2013; 24 Juni 2003) alikuwa mhifadhi wa Marekani ambaye aliwahi kuwa rais wa pili wa *The Nature Conservancy*. Alisaidia kutangaza na kulinda Mlima wa Hawk. Alisaidia sana kupata maeneo makubwa ya ardhi kwa ajili ya Taasisi ya Open Space. Akiwa katika Jumba la Makumbusho la Historia ya Asili la Marekani, alihusika na uundaji wa Ukumbi wa Misitu ya Marekani. Alifanya kazi kwa Jumuiya ya Audubon ambapo aliandika vitabu kadhaa kuhusu tabia ya ndege. 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Waliozaliwa 1904
Jamii:Waliofariki 2003
Jamii:wanaharakati wa Marekani
Lindsay Hunt

**Lindsay Hunt** ni mwindaji wa Afrika Kusini aliyegeuka kuwa mhifadhi ambaye alichukua jukumu muhimu katika mradi wa kuzalisha Nyati wa Afrika wasio na kifua kikuu cha ng'ombe na ugonjwa wa mguu na mdomo. Mradi umeanzisha mifugo isiyo na magonjwa katika majimbo yote tisa ya Afrika Kusini, mbali na maeneo yaliyoharibiwa na TB ya Mbuga ya Kitaifa ya Kruger .

Iligunduliwa mwaka wa 1990, kifua kikuu cha ng'ombe wa nyati ni ugonjwa wa bakteria wa hewa. Nyati aliyeambukizwa anaweza kubeba ugonjwa huo kwa muda mrefu, akidhoofika na hatimaye kushindwa na uwindaji. Kifua kikuu kimekuwa na athari mbaya kwa mifugo ya nyati, kuvuka kizuizi cha spishi na kueneza wanyama wanaokula wenzao, wawindaji taka na wanyama waharibifu, kama vile simba, chui, duma, nyani, kudu, eland, bongo, oryx, swala sable na waterbuck.  Kifua kikuu cha ng’ombe, kilichoripotiwa kwa mara ya kwanza nchini Afrika Kusini mwaka 1880 katika ng’ombe wa kufugwa na mwaka 1928 katika wanyamapori katika Rasi ya Mashariki, pengine kilifika pamoja na walowezi wa Kizungu na mifugo yao. 

Bodi ya Hifadhi za Kitaifa ya Afrika Kusini ilihisi kuwa suluhu pekee la vitendo kwa janga hili lilikuwa kuzaliana nyati wasio na magonjwa. Hunt alipata hifadhi yake ya kwanza ya ufugaji wa nyati kutoka kwa kundi la jeni la Mbuga ya Kruger na kutengeneza mifumo ambayo imesifiwa katika duru za usimamizi wa wanyamapori.

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanaharakati wa Afrika Kusini
Kathleen McArthur

**Kathleen McArthur** (1915–2000 ) alikuwa mwanasayansi wa asili ya Australia, mwandishi, mchoraji wa mimea na mhifadhi. Alizaliwa huko Brisbane, Queensland kwa Catherine na Daniel Evans. Mama yake alikuwa binti wa familia ya kichungaji ya Durack, baba yake ni  mwanzilishi mwenza wa kampuni ya uhandisi, Evans Deakin . Aliolewa na Malcolm McArthur mnamo 1938 na alikuwa na watoto watatu kabla ya talaka mnamo 1947. Kuanzia 1942 aliishi Caloundra kwenye Pwani ya Mwanga wa jua ya Queensland. 

## Harakati zake za mazingira 
McArthur alikuwa mwanamazingira mwenye nguvu na mwanzilishi mwenza, pamoja na Judith Wright, David Fleay na Brian Clouston, wa Jumuiya ya Kuhifadhi Wanyamapori ya Queensland mnamo 1962, na alihudumu kama makamu wa rais kutoka wakati huo hadi 1965. Mnamo 1963 alianzisha tawi la Caloundra la jamii.

Alihusika katika kampeni kadhaa katika miaka ya 1960 na 1970 kuhifadhi mandhari ziilizotishiwa na maendeleo ya kiuchumi, ikiwa ni pamoja na Pumicestone Passage, Great Barrier Reef na Cooloola. Kazi nyingi za kampeni zilifadhiliwa kupitia ukuzaji na uuzaji wake wa mimea asilia na vile vile kupitia maonyesho ya michoro yake ya maua mwitu. Alijali sana nchi ya Wallum ya kusini-mashariki mwa Queensland, makazi yenye hali ya hewa ya pwani yenye maua mengi na vinamasi kwenye udongo wenye mchanga wenye kina kirefu.

Buibui, *Ozicrypta mcarthurae*, alipewa jina lake kwa mchango wake bora katika uhifadhi. Mnamo 1996 alitunukiwa udaktari wa heshima na Chuo Kikuu cha James Cook cha Kaskazini mwa Queensland. 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Australia
Jamii:Waliozaliwa 1915
Jamii:Waliofariki 2000
Josef Velek

**Josef Velek** (Novemba 30, 1939 - 30 Aprili 1990) alikuwa mwalimu wa Sanaa na Teknolojia, mwandishi wa habari, mwandishi na mwanamazingira wa Chekoslovakia.

## Wasifu 
Velek alizaliwa Novemba 30, 1939 huko Klínec, Ucheki.

Alianza kuchapishwa katika miaka ya sitini, na kuanzia 1975 alikuwa mshiriki wa wahariri wa Mladý svět (Ulimwengu wa Vijana) kila wiki. Mnamo 1974 alianzisha vuguvugu la wanamazingira la Brontosaurus. Alizingatiwa mwanzilishi wa uandishi wa habari unaozingatia mazingira wa Czechoslovakia.

Velek alifariki Aprili 30, 1990 wakati akipiga mbizi kwenye Bahari Nyekundu . 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:waandishi wa Ucheki
Jamii:Waliozaliwa 1939
Jamii:Waliofariki 1990
Yvonne Margarula

**Yvonne Margarula** ni mwanamazingira wa asili wa Australia ambaye alishinda Tuzo la Mazingira ya Kimataifa ya Friends of the Earth mwaka 1998 na Tuzo ya Baadaye Isiyo na Nyuklia ya 1998. Pia alishinda Tuzo ya Mazingira ya Goldman ya Marekani ya 1999, pamoja na Jacqui Katona, kwa kutambua juhudi za kulinda nchi na utamaduni wao dhidi ya uchimbaji wa madini ya uranium .

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Australia
Martin Doughty

thumb|Doughty (2003)
**Sir Martin Doughty** (11 Oktoba 1949 - 4 Machi 2009)  alikuwa Mwenyekiti wa Uingereza Asilia na watu mashuhuri katika uhifadhi wa kisasa wa Uingereza.

## Wasifu 
Martin Doughty alianza kazi yake kama mhadhiri wa Usimamizi wa Mazingira katika Chuo Kikuu cha Sheffield Hallam .

Baadaye alifanya kazi hasa katika sekta za umma au za kujitolea akiwa na majukumu kama vile Kiongozi wa Baraza la Kaunti ya Derbyshire kuanzia 1992 hadi 2001. Pia alikuwa Mjumbe wa Bodi ya Shirika la Mashambani (1999 - 2005) na alikuwa Mwenyekiti wa Kiingereza Nature kabla ya kuchukua nafasi yake ya mwisho kama Mwenyekiti wa Asili ya Uingereza.

'Alipata taaluma mnamo 2001 kwa huduma kwa serikali ya mitaa huko Derbyshire, ikifuatiwa na Madaktari wa Heshima kutoka Chuo Kikuu cha Sheffield Hallam mnamo 2002, Chuo Kikuu cha Cranfield mnamo 2005 na Chuo Kikuu cha Derby mnamo 2006.

Alikufa kwa saratani mnamo Machi 2009.

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Amanda McKenzie

**Amanda McKenzie** ni mtoa maoni wa umma kuhusu mgogoro wa hali ya hewa nchini Australia. Yeye ni Mkurugenzi Mtendaji na mwanzilishi mwenza wa Baraza la Hali ya Hewa, shirika la mawasiliano la sayansi ya hali ya hewa nchini Australia. Hapo awali, McKenzie alianzisha Muungano wa Vijana wa Hali ya Hewa wa Australia, na alikuwa Mkurugenzi wa Kitaifa kwa miaka minne.  Pia amehudumu kwenye Paneli za Wataalamu wa Nishati Mbadala kwa serikali za Queensland na Wilaya ya Kaskazini . McKenzie alikuwa Mwenyekiti mwanzilishi wa Kituo cha Maendeleo ya Australia, na ni Mkurugenzi wa zamani wa Bodi katika Plan International Australia na Taasisi ya Whitlam . Ameshinda tuzo nyingi, ikiwa ni pamoja na kutambuliwa kama mmoja wa Wanawake 100 wa Ushawishi wa Westpac, na mshindi wa fainali katika Tuzo za Telstra Young Business Woman of the Year. 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Australia
Alice Manfield

**Alice Manfield** (1878&nbsp;– 14 Julai 1960)  anajulikana sana kama **Guide Alice**, alikuwa mwongozaji kwa wapanda mlima, mwanamazingira asilia asiye na ujuzi, mmiliki wa chalet, mpiga picha,  na mwanaharakati wa awali wa haki za wanawake kutoka Victoria, Australia. Kazi yake ya upainia katika Mlima Buffalo kuanzia miaka ya 1890 hadi 1930  ilimpelekea kuwa kivutio cha watalii kwa njia yake ya haki, na kusaidia kuanzishwa kwa Mbuga ya Kitaifa ya Mount Buffalo.

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Australia
Jamii:Wanawake wa Australia
Anka Makovec

**Anka Makovec** (3 Agosti 1938 - 16 Februari 2017) alikuwa msanii na mwanaharakati wa mazingira wa Slovenia na Australia.

## Wasifu 
Makovec alizaliwa tarehe 3 Agosti 1938 huko Ročinj, Slovenia.  Alihamia Australia alipokuwa na umri wa miaka 24.  Makovec alihudhuria madarasa ya sanaa na warsha huko Tasmania na anajulikana zaidi kwa rangi zake za maji.  Alikuwa mshiriki wa Jumuiya ya Wanyamapori ya Tasmania wakati ambapo kikundi hicho kilikuwa kikipinga Bwawa la Franklin lililopendekezwa kwenye Mto Gordon huko Tasmania, Australia. 

Alishambuliwa kwenye gati la Strahan mnamo 1983 na wanaharakati wanaounga mkono bwawa wakati ujenzi wa bwawa umesitishwai. 

Makovec aliaga dunia tarehe 16 Februari 2017 huko Devonport, Tasmania, akiwa na umri wa miaka 78. 

Mwanaharakati wa mazingira  Makovec ndio mada ya maandishi "Anka Tasmanka". 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Slovenia
Jamii:Wanaharakati wa Australia
Mimi Macpherson

thumb|Mimi Macpherson
**Mimi Macpherson** (alizaliwa **Miriam Frances Gow**, 18 Mei 1967) ni mwanamazingira, mjasiriamali na mtu mashuhuri wa Australia.

Alijiunga na wafanyakazi wa mashua ya kuangalia nyangumi akiwa na umri wa miaka 21 na hatimaye alianza biashara yake ya kuangalia nyangumi, akishinda tuzo nyingi kabla ya kwenda katika ukuzaji wa mali . Pia amewahi kufanya kazi kama msemaji wa shirika na NGO, na mtu wa vyombo vya habari.

## Maisha ya awali 
Macpherson ni binti wa Frances na Peter Gow, na dada mdogo wa Elle Macpherson. Wazazi wake walitalikiana alipokuwa mdogo, na wasichana wote wawili walichukua jina la baba yao wa kambo, Neill Macpherson.   Pia ana kaka, Brendon, na dada mwingine, Elizabeth. Familia iliishi karibu na Lindfield na Killara, ambapo Mimi alihudhuria shule ya upili. Mimi alijiunga na wafanyakazi wa boti ya babake ya kuangalia nyangumi akiwa na umri wa miaka 21 kabla ya kujishughulisha mwenyewe. 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Australia
Natalie Anne Kyriacou

thumb|Natalie Anne Kyriacou akitoa hotuba
**Natalie Anne Kyriacou** OAM (amezaliwa Melbourne, Australia, 1988) ni mwanaharakati wa kijamii, mjasiriamali wa kijamii na mwanamazingira wa Australia.    Aliteuliwa kwa nishani ya Agizo la Australia kwa "huduma zake kwa wanyamapori na uhifadhi wa mazingira na elimu" mnamo 2018.    Amehudumu katika bodi ya Kamati ya Maadili ya Wanyama ya Chuo Kikuu cha Melbourne na kwa sasa ni mwanachama wa Muungano wa Kimataifa wa Uhifadhi wa Mazingira. Anahudumu katika bodi ya ushauri ya *Taasisi ya Viongozi ya Wanawake*.     Pia anajulikana kama mwanzilishi na Mkurugenzi Mtendaji wa sasa wa *My Green World* ambayo aliianzisha mwaka  2012 ili kuendeleza masuala ya wanyamapori na uhifadhi wa mazingira.      

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Australia
Jacqui Katona

**Jacqui Katona** ni mwanamke wa Australia mwenye elimu ya kimagharibi ambaye aliongoza kampeni ya kusimamisha mgodi wa uranium wa Jabiluka katika Wilaya ya Kaskazini. Mnamo mwaka 1998 watu wa asili ya Mirrar, pamoja na vikundi vya mazingira, walitumia ukaidi wa amani kwenye tovuti kuunda mojawapo ya vizuizi vikubwa zaidi katika historia ya Australia . Katona alishinda Tuzo ya Mazingira ya Goldman ya Marekani ya mwaka 1999, pamoja na Yvonne Margarula, kwa kutambua jitihada za kulinda nchi na utamaduni wao dhidi ya uchimbaji wa urani.   

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Australia
Judy Henderson (mwanamazingira)

**Judy Henderson AO** (alizaliwa 1945) ni meneja wa maliasili wa Australia, mwanamazingira na daktari wa watoto ambaye alitunukiwa Agizo la Australia mnamo 1988 kwa huduma kwa "nchi zinazoendelea, haswa kama mwenyekiti wa Jumuiya ya Misaada Nje ya Nchi na Oxfam International, na kwa jamii kupitia kukuza masuala ya mazingira."

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Australia
Jamii:Waliozaliwa 1954
Helen Gee (mwanamazingira)

**Helen Gee** alikuwa mwandishi wa Australia, mhariri, mhifadhi na mwanaharakati wa mazingira. Pia alikuwa mmoja wa washiriki waanzilishi wa Jumuiya ya Wanyamapori ya Tasmanian . Alikuwa mwandishi na mhariri wa kazi mbili muhimu zinazohusiana na uhifadhi na mazingira katika Tasmania - *The South West Book*,  na *Fight for the Forests* . 

Aliandika kitabu kwa Jumuiya ya Wanajangwani kuhusu Mto Franklin na Bwawa la Franklin . Alishirikiana kwenye kazi zingine,  ikijumuisha idadi ya karatasi za Utafiti wa Rasilimali za Tasmania Kusini Magharibi .  Pia alihusika katika utungaji wa mashairi ya Tasmania katika *ubeti* *wa mto* .  

Baada ya kifo chake, Bob Brown alitoa sifa katika hafla ya ukumbusho huko Lindisfarne, Tasmania .  Baadaye kitu kingine kutoka kwa kalamu ya Geoff Law huko Hobart kilionekana. 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Australia
Penelope Figgis

**Penelope Figgis**  ni mwanamazingira, mwanaharakati, na mwanasayansi wa siasa wa Australia. Tangu 2005 amekuwa Makamu Mwenyekiti wa Oceania wa Tume ya Dunia ya IUCN ya Maeneo Yanayolindwa .

Utafiti wa Figgis na maeneo ya kuvutia ni pamoja na maeneo ya hifadhi ya kitaifa na kimataifa, sera ya uhifadhi wa bayoanuwai, Urithi wa Dunia, utalii endelevu, usimamizi wa maliasili, uhifadhi wa ardhi ya kibinafsi na usimamizi wa maeneo ya wazi ya umma.

## Maisha ya awali na Elimu 
Kujihusisha kwa Penelope Figgis kwenye utetezi wa uhifadhi wa mazingira kulianza kama mwanafunzi mwishoni mwa miaka ya 1970, alipofanya kampeni kubwa kwa Hifadhi ya Kitaifa ya Wollemi huko NSW na Misitu ya Mvua ya NSW.

Mnamo 1979 alihitimu Shahada ya Sanaa (Heshima za Daraja la Kwanza) katika Serikali na Utawala wa Umma, Chuo Kikuu cha Sydney, na nadharia iliyopewa jina *The Politics of Wilderness Conservation: The Movement and the Issues*.

Kuanzia 1981-1984 alikuwa mshawishi wa kitaifa huko Canberra kwa Wakfu wa Uhifadhi wa Australia,  ambapo alichukua jukumu kubwa katika kampeni ya Mto Franklin . 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Australia
Cate Faehrmann

thumb|Cate Faehrmann
**Cate Faehrmann** (alizaliwa 17 Machi 1970)  ni mwanasiasa wa Australia na mwanaharakati wa mazingira. Faehrmann alikuwa mwanachama wa Greens wa Baraza la Kutunga Sheria la New South Wales kutoka 2011 hadi 2013.  Alijiuzulu kutoka Baraza la Kutunga Sheria mnamo Juni 2013 ili kugombea Seneti katika uchaguzi wa shirikisho wa mwaka huo huo na hakufanikiwa kupata kiti. Alifanya kazi katika ofisi ya Kiongozi wa Greens ya Australia, Richard Di Natale, kama mkuu wa wafanyikazi kuanzia Mei 2015 - Machi 2018. Mnamo Agosti 2018 alichaguliwa tena katika Baraza la Kutunga Sheria ili kujaza nafasi iliyosababishwa na kujiuzulu kwa Mehreen Faruqi, ambaye alikuwa amechukua nafasi ya Lee Rhiannon katika Seneti ya Australia . 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Australia
Jamii:Wanasiasa wa Australia
Sharmila Oswal

**Sharmila Oswal** ndiye mwanzilishi na Rais wa shirika lisilo la kiserikali la Green Energy Foundation (GEF), na mwenyekiti wa tawi la wanawake la Shirika la Biashara la Kimataifa la Jain (JITO).

## Kazi 
Mnamo 2009, Shirika lisilo la Kiserikali la Green Energy Foundation (GEF) liliongoza programu huko Pune kufanya kazi na jamii na taasisi ili kuokoa nishati kupitia udhibiti bora wa taka.  Oswal alielezea jinsi mpango huo ungezingatia elimu ili kusaidia watu kujisaidia, ikiwa ni pamoja na wanawake na watoto, na itajumuisha kutengeneza mboji na bustani ya mboga mboga.

Mnamo mwaka wa 2010, GEF na UNESCO ilizindua mpango wa elimu 'Ecovarsity' kuhusu masuala ya mazingira, ambayo Oswal alielezea kuwa ingefanya kazi na vyuo vikuu kutoa warsha, kozi za cheti, na kozi za digrii za kujifunza kwa mbali, pamoja na kozi za ufundi na programu za utafiti. 

Mnamo 2010, GEF iliwasilisha ripoti iliyotayarisha, yenye kichwa, "Kuvuna maji ya mvua ili kukabiliana na uhaba wa maji huko Pune," kwa Meya wa Pune Mohansingh Rajpal.  Oswal alieleza kuwa utafiti ulichukua muda wa miezi sita kukamilika, na akapendekeza kwa serikali kuunda kiini cha uvunaji wa mvua na kamati ya ufuatiliaji ili kusaidia kuepusha mgogoro. 

Mnamo 2011, GEF ilitangaza mradi wa ujenzi wa vyoo vya umma, na Oswal alielezea, "Athari za kukosekana kwa vyoo vya umma kwa wanawake kunapunguza sana uhamaji wa jinsia hii na uwezo wao wa kufanya kazi kwa ufanisi," na kwamba GEF itaelekeza nguvu zake kwenye idadi ya watu walio katika mazingira magumu zaidi.

Mnamo 2012, GEF ilizindua Mradi wa Arunodaya wa kusambaza taa za jua kwa familia, kuchukua nafasi ya mishumaa na taa za mafuta ya taa. Oswal alibainisha tofauti kati ya maeneo yenye shughuli za ujenzi na vijiji ambavyo vilikuwa lengo la juhudi za NGO.

Mnamo mwaka wa 2016, GEF ilifanya kazi na wizara ya Muungano ya maji ya kunywa na usafi wa mazingira kutekeleza mfano wa uvunaji wa maji ya mvua na chujio rahisi cha maji ya kunywa kilichotengenezwa na NGO. Oswal alielezea jinsi mwanamitindo huyo alivyosafiri kutoka Pune hadi Marathwada na kupokea mwitikio mzuri kutoka kwa wakazi, na jinsi lengo lilikuwa kuhimiza uvunaji wa maji ya mvua kabla ya msimu wa mvua za masika ili kuepuka shida. Ufikiaji wa Owsal kwa mradi huo ulijumuisha ushiriki wake kama mtaalam katika Warsha ya Diplomasia ya Maji ya 2017 ya Taasisi ya Teknolojia ya Massachusetts . 

Mnamo mwaka wa 2017, Shirika la Biashara la Kimataifa la Jain (JITO), ambalo ni shirika la wafanyabiashara na wataalamu, lilizindua mradi wa kuwafunza wafanyakazi wa kujitolea ili kuhimiza miamala ya kidijitali badala ya pesa taslimu.  Oswal alitetea miamala ya kidijitali ili kupunguza ufisadi. Mnamo mwaka wa 2017, JITO pia ilizindua mpango wa 'Jito Women Digital Warriors', unaoongozwa na Oswal, ili kutoa mafunzo kwa wanawake kuhusu miamala ya sarafu ya kidijitali, ambayo Oswal alipendekeza "kukuza uchumi wa kidijitali kupitia kila nyumba, soko, jumuiya na nchi." Oswal pia alizindua ukurasa wa Facebook ili kukuza kampeni hiyo na akasema mwitikio wa kampeni hiyo ulikuwa wa kutia moyo, pamoja na kutoka kwa PM Modi.

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Biashara
Lamri Ali

Datuk **Lamri Ali** ni Mkurugenzi wa zamani wa Sabah Parks. Katika mkutano wa kikanda wa Umoja wa Kimataifa wa Uhifadhi wa Mazingira wa Desemba 1999 (IUCN) ulioandaliwa huko Pakse, Laos, Ali alitunukiwa Tuzo la WCPA - IUCN Fred M. Packard. Tuzo hiYo inatambua mchango wake katika hifadhi ya mazingira na harakati za eneo lililohifadhiwa nchini Malaysia. Datuk Lamri ndiye mpokeaji pekee wa   tuzo hii nchini Malaysia.

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Malaysia
Jamii:Watu wa Malaysia
Alexandra de Blas

**Alexandra deBlas** (alizaliwa 1965) ni mwandishi wa habari na mwanamazingira  wa Australia ambaye alitunukiwa tuzo ya *3rd World Water Forum Journalists* mwaka 2003 huko Kyoto, Japan na tuzo ya *Australia World Environment Day* aliyotunukiwa na  Umoja wa Mataifa mnamo 2004. 

Anajulikana zaidi kama mtangazaji wa kipindi cha Kitaifa cha mazingira cha ABC Radio Earthbeat. Tangu 2004, de Blas amekuwa kwenye Bodi ya Ushauri ya Wahariri wa jarida la Ecos la CSIRO na kwa sasa anaendesha mawakala wa mawasiliano ya mazingira. 

## Maisha ya awali na elimu 
de Blas alimaliza Shahada ya Kwanza ya Sayansi katika Chuo Kikuu cha Sydney mnamo 1985 na baadaye akamaliza Diploma ya Uzamili katika Mafunzo ya Mazingira (Hons) katika Chuo Kikuu cha Tasmania mnamo 1992. Alitumia miaka kadhaa kufanya kazi katika PhD kwenye mawasiliano ya mazingira katika Chuo Kikuu , lakini alirudi ABC kabla ya kukamilika. 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Australia
Jamii:Waliozaliwa 1965
Elsa Garrido

thumb|Elsa Garrido
**Elsa Garrido** (amezaliwa 23 Februari 1977) ni mwanasiasa na mwanamazingira wa Sao Tome na Principe. Yeye ni Rais wa Chama cha Social Democratic Movement/Green Party cha São Tomé na Príncipe, na mgombeaji wa urais katika uchaguzi wa urais wa São Toméan wa 2021 .  

Garrido alihamia Ufaransa katika miaka ya 1990. Mnamo 2011, alianzisha NGO Terra Verde, inayojitolea kwa afya na kupunguza umaskini katika nchi yake. Mnamo 2017, alipokuwa akiishi Ureno, aligoma kula kwa siku 19 akipinga kuingizwa kwa viumbe vilivyobadilishwa vinasaba katika kilimo cha Sao Tomean. 

Baada ya kurejea Sao Tome na Principe, mwaka wa 2017 Garrido alianzisha Social Democratic Movement/Green Party ya Sao Tome and Principe, chama cha mazingira ambacho ameongoza tangu wakati huo. Katika uchaguzi wa wabunge wa 2018, alikuwa mwanamke wa kwanza katika historia ya nchi yake kuongoza chama, na ndiye mwanamke wa kwanza kuwania Uraisi mwaka wa 2021 .  Anafanya kazi Waziri wa Ujenzi, Miundombinu, Maliasili na Mazingira. 

## Kazi ya kisiasa 
Garrido alikuwa na jukumu kubwa katika uundaji wa chama cha siasa cha wanamazingira *Social Democratic Movement - Green Party cha São Tomé na Príncipe* . Alichaguliwa kama rais wa chama mnamo Novemba 2017.  Kwa hivyo, chama cha siasa kilishiriki katika uchaguzi wa manispaa na ubunge mnamo 2018, ingawa hakuna mwanachama wa chama aliyeshinda kiti chochote. Garrido alikimbia bila mafanikio  katika mgombeaji wa uchaguzi wa uraisi wa 2021, akiwa mwanamke wa kwanza wa Kisantomea kuwania urais na mwanamke wa kwanza kuongoza chama cha kisiasa. 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanasiasa wa Sao Tome na Principe
Barbara Hardy (mwanamazingira)

thumb|Barbara Hardy
**Barbara Rosemary Hardy** AO (amezaliwa 1927) ni mwanamazingira na mwanasayansi nchini Australia. Barbara ni mlinzi wa taasisi ya Barbara Hardy, inayohusishwa na Chuo Kikuu cha Australia Kusini. Taasisi ya Barbara Hardy inatafiti maisha ya chini ya kaboni na nishati endelevu.   Masilahi yake ya utafiti ni pamoja na nishati mbadala, uhifadhi wa bioanuwai na maendeleo endelevu ya ikolojia. 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanasayansi wa Australia
Joan Croll

**Una Joan Croll** AO ( 15 Juni 1928 – 14 Februari 2022) alikuwa daktari na mtaalamu wa radiolojia kutoka Australia aliyebobea katika uchunguzi wa ultrasound na mammografia. Nje ya dawa, alikuwa mwanaharakati wa mazingira, mmoja wa wanawake 13 waliookoa Kelly's Bush huko Sydney.

## Maisha ya awali na Elimu 
Una Joan Holliday  alizaliwa Sydney, New South Wales, tarehe 15 Juni 1928.  Kama mwanafunzi wa shahada ya kwanza katika Chuo Kikuu cha Sydney, alishindana katika kupiga makasia.  Baada ya kumaliza shahada yake ya matibabu mwaka wa 1952,  alifanya kazi kwa muda mfupi kama mwanapatholojia katika Wilaya ya Kaskazini lakini alirudi Sydney baadaye.  Mnamo 1955, aliolewa na Frank James Croll,  mwanafunzi mwenzake wa matibabu aliyebobea katika magonjwa ya moyo, na baadaye alitumia miaka kumi na tatu kama mama wa kudumu kwa watoto wake wanne, akichelewesha kazi yake ya udaktari hadi alipokuwa na umri wa miaka 47.  

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanasayansi wa Australia
Eileen Kampakuta Brown

**Eileen Kampakuta Brown** AM (amezaliwa 1 Januari 1938) ni mzee wa wakazi asili wa Australia. Alitunukiwa Tuzo ya Mazingira ya Goldman mwaka  2003 pamoja na Eileen Wani Wingfield, kwa juhudi zao za kukomesha mipango ya kiserikali ya kutupa taka za nyuklia katika ardhi ya jangwa ya Australia Kusini, na kwa ulinzi wa ardhi na utamaduni wao.  

Brown, Wingfield na wanawake wengine wazee waliunda Baraza la Wanawake la Cooper Pedy ( *Kupa Piti Kungka Tjuta )* mwaka  1995. 

Akiwa mtoto Brown mara nyingi alilazimika kujificha kutoka kwa maafisa wa serikali, ambao walikuwa na sera ya kuwaondoa watoto wa rangi mbili kutoka kwa familia zao na kuwapeleka kwenye taasisi.  Mnamo 2000 yeye na Eileen Wani Wingfield walichapisha *Down the Hole,* kitabu cha watoto kulingana na uzoefu wao wa kujificha kutoka kwa mamlaka. 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Australia
René Ngongo

thumb|190x190px|René Ngongo
thumb|René Ngongo anapokea Tuzo ya Haki ya Kujikimu
**René Ngongo** (amezaliwa Goma, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Oktoba 1961) ni mwanabiolojia, mwanamazingira na mwanaharakati wa kisiasa wa Kongo. 

Ngongo alihitimu kutoka Chuo Kikuu cha Kisangani na shahada ya kwanza ya Biolojia mwaka 1987. Mnamo 1994, aliunda NGO OCEAN (Organization Concertée des Ecologistes et Amis de la Nature) ili kulinda maliasili ya DRC.

Mnamo 2009, René Ngongo alipokea Tuzo ya Haki ya Kuishi "kwa ujasiri wake katika kukabiliana na vikosi vinavyoharibu misitu ya mvua ya Kongo na kujenga uungwaji mkono wa kisiasa kwa uhifadhi na matumizi yao endelevu" 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanabiolojia wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Sharon Beder

**Sharon Beder** ni mwanamazingira  na profesa wa heshima katika Kitivo cha Sanaa katika Chuo Kikuu cha Wollongong huko New South Wales, Australia.  Utafiti wake umezingatia jinsi uhusiano wa nguvu unavyodumishwa na kupingwa, haswa na mashirika na taaluma. Ameandika vitabu 10, na makala nyingi, sura za vitabu na karatasi za mikutano, pamoja na kubuni rasilimali za kufundishia na tovuti za elimu. 

## Elimu 
Hapo awali Beder alifunzwa na kufanya kazi kama Mhandisi Majengo huko New Zealand  kabla ya kupendezwa na nyanja za kijamii, kisiasa na kifalsafa za uhandisi na kisha siasa za mazingira. Alimaliza Shahada ya Uzamivu katika Masomo ya Sayansi na Teknolojia katika Chuo Kikuu cha New South Wales mwaka wa 1989 kwa msingi wa utafiti katika mchakato wa kufanya maamuzi ya kihandisi kwa kutumia uchunguzi wa kina juu ya ukuzaji wa mfumo wa maji taka wa Sydney. 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Watu wa Australia
Allana Beltran

**Allana Beltran** ni msanii  mwigizaji nchini Australia na mwanaharakati wa mazingira. Anajulikana kama "Malaika wa Weld" alifanya maandamano yake kwa ajili ya msitu wa zamani katika Bonde la Weld.

## Maisha ya awali 
Beltran alikulia kwenye Pwani ya Kati ya New South Wales na alimaliza shahada yake ya Sanaa ya Kisasa katika Chuo cha Sanaa cha Sydney . Alibobea katika Uchongaji, Utendaji na Usaniishaji. 

## Kazi 
Beltran amefanya kazi na vikundi vya jamii kuunda sanaa ambayo inakuza ufahamu wa mazingira.  Bustani ya Sanaa ya Mazingira ya Chain Valley Bay ilikuwa kazi ya sanaa ya jumuiya iliyoratibiwa na mradi wa Creative Connections wa Kituo cha Wyong Neighborhood. 

Beltran ametoa filamu mbili za hali halisi, *Whatever you love you are* na *Since the Weld was Flooded*, kuhusu wanaharakati katika Misitu ya Kusini mwa Tasmania. 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Australia
Jamii:Waigizaji filamu wa Australia