open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Elementi za kikemia

thumbnail|right|200px|Elementi za kikemia

**Elementi za kikemia** ni dutu zenye tabia maalumu zisizotenganishwa kuwa dutu tofauti kwa mbinu za kemia. Elementi tupu ina aina moja tu ya atomi ndani yake.

## Dutu na elementi 
Kwa mfano maji ni dutu na ndani yake kuna atomi za haidrojeni na oksijeni. Atomi hizo zinashikana kama molekuli. Kwa kuongeza nishati inawezekana kutenganisha haidrojeni na oksijeni kuwa dutu mbili tofauti. Kila moja peke yake haina kitu kingine ndani yake, kwa hiyo ni elementi.

Inawezekana kupasua hata atomi lakini hii si kazi ya kemia bali ni ya fizikia.

## Elementi asilia na elementi sintetiki 
Kwa jumla kuna elementi 118 zinazojulikana katika Kemia zimo katika jedwali la elementi linaloitwa pia "mfumo radidia".

Kati ya hizo 118 ni 90 tu zinazopatikana kiasili. Nyingine zinatengenezwa katika maabara na hazidumu sana. Katika hizo elementi sintetiki, nyingine zinakaa muda mfupi wa sekunde lakini nyingine zinakaa miaka.

## Alama na hali maada 
Kila elementi ina alama yake ya kikemia jinsi inavyoonekana katika jedwali la elementi.

Elementi zinatokea kwa hali maada tofauti. Duniani kuna hali za mango, kiowevu na gesi. Penye joto kali kama katika jua kuna pia hali ya utegili (plasma). Mara nyingi elementi zinapatikana katika hali ya kampaundi yaani zimeunganika na elementi nyingine.

## Orodha ya elementi 
Orodha ifuatayo inataja elementi za kikemia katika mfumo radidia kufuatana na herufi za alfabeti.

## Tazama pia 
* Mfumo radidia


Jamii:Kemia
Jamii:Sayansi
Stralsund

thumb|300px|Bandari ya Kale ya Stralsund

**Stralsund** ni mji wa Ujerumani ya kaskazini katika jimbo la Mecklenburg-Pomerini. Iko kando ya bahari ya Baltiki kuna bandari. Idadi ya wakazi ni mnamo 50,000.

Kihistoria Stralsund ilikuwa kati ya miji muhimu ya biashara katika shirikisho la Hanse. Kitovu cha kihistoria cha mji kimetunzwa vizuri ikapokelewa katika orodha la *UNESCO* la urithi wa dunia. 

Baada ya vita ya miaka 30 ilikuwa sehemu ya ufalme wa Uswidi kwa miaka 200.

## Tazama pia 
* Orodha ya miji ya Ujerumani

## Viungo vya Nje 
* Tovuti rasmi 

Jamii:Miji ya Mecklenburg-Pomerini Magharibi
Jamii:Hanse
Idd el Fitr

[thumb|350px|[Msikiti wa Sultan Ahmed mjini Istanbul ikionyesha mapambo ya Ramadan kwa mwandiko unaong'aa "Penda na upendwe"]]
**Idd el Fitr** (Kiarabu: **عيد الفطر** *‘idu l-fiṭr*; pia: **Eid ul-Fitr**, **Id-Ul-Fitr**, **Iddul Fitri**, **Iddi al Fitr**) ni sikukuu ya kiislamu inayomaliza mwezi wa Ramadan. Kipindi cha kufunga kinamalizika kwenye sikukuu hiyo. Ni sherehe ya siku tatu.

Idd el Fitr inaanza mara mwezi wa hilali umeonekana baada ya Ramadan. 

Waislamu huvaa nguo safi mara nyingi nguo mpya na kutoa zawadi kwa maskini. Misikiti na nyumba mara nyingi zimepambwa. Ni nafasi ya kufurahia kati ya Waislamu.

Jamii:Sikukuu za Uislamu
Sarah Bernhardt

**Sarah Bernhardt** (23 Oktoba 1844 - 26 Machi 1923) alikuwa mwigizaji tamthilia wa Kifaransa, na mara nyingi hufikiriwa kama miongoni mwa waigizaji maarufu zaidi katika historia ya uigizaji tamthilia duniani. Mwanzoni mwa karne ya 20, aliigiza pia katika filamu za kwanza.

Bernhardt ameanza kujibebea umaarufu katika Ulaya kunako miaka ya 1870, na baada ya muda mchache akawa anafanya shughuli hizo Ulaya na Amerika pia. Aliendeleza heshima yake kama mwigizaji aliyepania katika shughuli hizo, na akapewa jina la utani kama "Mtukufu Sarah".

## Viungo vya nje 
* The Sarah Bernhardt Pages 
* 
* 
* 
* 
* Sarah Bernhardt cylinder recordings, from the Cylinder Preservation and Digitization Project at the University of California, Santa Barbara Library.

Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa
Jamii:Waliozaliwa 1844
Jamii:Waliofariki 1923
Charlie Chaplin

**Charlie Chaplin** (16 Aprili 1889 – 25 Desemba 1977) alikuwa mwigizaji na mtayarishaji filamu maarufu wa Kiingereza. Alikuwa maarufu sana katika kucheza filamu za kimya za vichekesho. Aliigiza, aliongoza, alizipanga scripti na kuziongoza filamu zote zilizokuwa zinamhusu.

Charlie Chaplin alikuwa akifanya kazi hizo takribani kwa miaka 70, alianza akiwa na umri wa miaka mitano, na mpaka ilipofika miaka 80. Sehemu husika alizokuwa akicheza Charlie Chaplin mara nyingi iliitwa "the Tramp". Tramp alikuwa mtu mwenye heshima zake, ambaye amevaa koti, suruali likubwa, viatu na kofia nyeusi huku akichekesha watu.

## Filamu alizocheza 
* 1914: Making a Living
* 1916: The Floorwalker
* 1916: The Fireman
* 1916: The Vagabond
* 1916: One A.M.
* 1916: The Count
* 1916: The Pawnshop
* 1916: Behind the Screen
* 1916: The Rink
* 1917: Easy Street
* 1917: The Cure
* 1917: The Immigrant
* 1917: The Adventurer
* 1918: A Dog's Life
* 1918: The Bond
* 1918: Shoulder Arms
* 1919: Sunnyside
* 1919: A Day's Pleasure
* 1921: The Kid
* 1921: The Idle Class
* 1922: Pay Day
* 1923: The Pilgrim
* 1925: The Gold Rush
* 1928: The Circus
* 1931: City Lights
* 1936: Modern Times
* 1940: The Great Dictator
* 1947: Monsieur Verdoux
* 1952: Limelight
* 1957: A King in New York

## Viungo vya nje 
* **Tovuti rasmi**
** Charlie Chaplin Website
** The Chaplin Museum 
** The Charlie Chaplin Archive
* **Wasifu**
** Charlie Chaplin Biography
** David Gerstein's Chaplin Celebration 
** Charlie Chaplin's Golden Silence
** Clown Ministry's biography of Charlie Chaplin 
** Charlie Chaplin - Biography - Photos - Kiera Chaplin, granddaughter of Charlie Chaplin 
* **Filamu**
** 
** 
* **Muziki**
** Charles Chaplin, "Eternally", music from a Film. Record with concert of the Quartet "SKAZ" in Gun Chamber Moscow Kremlin
* **Tovuti za mashabiki**
** The Little Fellow: A Charlie Chaplin Fan Page 
* **Nyinginezo**
** Obituary, NY Times, December 26, 1977 ''Chaplin's Little Tramp, an Everyman Trying to Gild Cage of Life, Enthralled World''
** Chaplin Review 
** Charlie Chaplin Photo Galleries 
** A collection of tribute webpages to Charlie Chaplin at Classicmovies.org 
** Chaplin - An essay by Aaron Hale
** Charlie Chaplin: A WWW Celebration
** Charlie Chaplin FBI File 
** The TIME 100: Charlie Chaplin
** Lloyd vs. Chaplin "Who's the Champeen?"
** Download Charlie Chaplin Movies
** Chaplin films at ednapurviance.org 
** Charlie Chaplin Videos 

## Marejeo
Jamii:Waigizaji filamu wa Uingereza
Jamii:Waongozaji Filamu wa Uingereza
Jamii:Watayarishaji Filamu wa Uingereza
Jamii:Waliozaliwa 1889
Jamii:Waliofariki 1977
Marx Brothers

thumbnail|right|220px|Kundi la Marx Brothers. Kutoka juu hadi chini: Chico, Harpo, Groucho na Zeppo
**Marx Brothers** kilikuwa kikundi mashuhuri cha watu watano walio ndugu wachekeshaji wa katika makumbi, filamu na katika televisheni. Ndugu hao alikuwemo Chico, Harpo, Groucho, Gummo na Zeppo.

Marx Brothers walianza kama kundi la muziki, wakati wa maonyesho ya vaudeville (maonyesho ya vichekesho na sanaa katika maukumbi). Walikuwa wakifanyiana utani, kucheza sehemu za kuchekesha na kujifanya kama wanataka kupigana wakati wa maonyesho yao. 

Wakiwa wnafanya maonysho yao huwa wanapata kupigiwa makofi na kufanya vizuri kuliko kazi yao rasmi ya muziki na baadaye likajakuwa kundi la vichekesho na muziki.

## Viungo vya nje 
* 
* www.marx-brothers.org
* Marxology
* The Marx Brothers Museum
* Marx Brothers Night at the Opera Treasury 
* Marx Brothers Forum 
* Marx Brothers tribute page
* Review of Cocoanuts 

Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Jamii:Wanamuziki wa Marekani
TAZARA

thumb
thumbnail|Treni ya TAZARA kwenye kituo cha Mlimba
thumb|Kituo cha TAZARA huko Dar es Salaam
thumbnail|Kituo cha TAZARA huko Ifakara
**TAZARA** (kifupi cha **Tanzania Zambia Railway**) ni shirika la pamoja kati ya Serikali ya Tanzania na Serikali ya Zambia, lililoanzishwa mnamo mwaka 1975. 

Lengo kuu la TAZARA ni kuendesha huduma za reli kati ya bandari ya Dar es Salaam nchini Tanzania na kituo cha New Kapiri Mposhi iliyopo kwenye njia ya reli kati ya Lusaka na Kitwe kwenye ukanda wa shaba wa Zambia, ikipitia eneo la kati la Tanzania na Zambia. Reli hii inachukua jukumu muhimu katika usafirishaji wa abiria na mizigo kati ya Tanzania na Zambia, na pia inachangia katika kuimarisha uhusiano wa kiuchumi na wa kibiashara kati ya nchi hizo mbili.

## Njia ya TAZARA 
Njia ya TAZARA ina urefu wa kilomita 1,860. Njia ya reli ina upana sawa na reli za Zambia na Afrika Kusini lakini ni tofauti na njia za Reli ya Tanzania hivyo treni na magari hayawezi kutumiwa pande zote nchini Tanzania. 

Reli ilianza kazi yake mwaka 1976 kwa mashine 120 lakini sasa ziko 30 pekee hasa za makampuni za Krupp na General Electric. Mashine asilia za Kichina haziendi tena.

Idadi ya mabehewa inazidi 2,000 kuna mabehewa 100 za abiria. Kwa jumla utunzaji wa njia, mebehewa na mashine ilikuwa tatizo katika historia ya TAZARA.

Vituo muhimu vya TAZARA ni pamoja na:
* Dar es Salaam
* Kidatu (kiungo na Shirika ya Reli Tanzania kwenda Kilosa na Dodoma)
* Ifakara
* Mlimba
* Makambako
* Mbeya
* Tunduma (Tanzania)
* Kasama (Zambia)
* Mpika
* Serenje
* New Kapiri Mposhi - kiungo na Reli ya Zambia

Muda wa safari kwa treni ya haraka ni masaa 40, takriban 25 upande wa Tanzania na takriban 15 upande wa Zambia. Kwa jumla mwendo wa treni ni polepole sana.

## Shabaha ya mradi wa kujenga TAZARA 
Ukaguzi wa awali wa njia ya reli ulianza mwaka 1968. Hatua hii ilikuwa kutazamia mahali ambapo reli itapita. Ujenzi wa reli ya TAZARA iliuanza  kuanzia mwaka 1970 hadi 1976 Julai na Jamhuri ya Watu wa China kama zawadi kwa mataifa ya Zambia na Tanzania. Ujenzi ulitekelezwa na wafanyakazi Wachina zaidi ya 20,000. 

Shabaha ya mradi ilikuwa hasa kisiasa ililenga kuanzisha usafiri kwa ajili ya shaba ya Zambia usiotegemea mabandari ya Afrika Kusini na Msumbiji. Msumbiji wakati ule ilikuwa koloni ya Ureno na Afrika Kusini ilitawaliwa kwa mfumo wa apartheid (siasa ya ubaguzi wa rangi). Zambia chini ya serikali ya Kenneth Kaunda iliunga mkono upinzani dhidi ya apartheid na ukoloni ikaona aibu ya kutegemea nchi hizi kiuchumi. China ilitaka kuimarisha msimamo kati ya mataifa huru ya Afrika ikajitolea kujenga reli kwa kuipa Zambia njia nyingine ya kufikia bahari.

## Viungo vya Nje 
* Ratiba ya treni za TAZARA
* www.tazara.co.tz Tovuti ya TAZARA 

Jamii:Reli za Afrika
Jamii:Usafiri wa Tanzania
Jamii:Usafiri wa Zambia
Kristanna Loken

**Kristanna Sommer Loken** au **Kristanna Sommer Løken** (amezaliwa tar. 8 Oktoba,1979) ni mwigizaji wa filamu na tamthilia-mwanamitindo wa zamani wa Kimarekani. Huenda akawa anafahamika kama T-X (adui mkuu) kutoka katika filamu ya Terminator 3: Rise of the Machines aliyocheza na nyota Arnold Schwarzenegger, na vilevile Rayne kutoka katika filamu ya BloodRayne aliyocheza nyota Michael Madsen.

## Wasifu
### Maisha ya awali
Loken alizaliwa mjini Ghent, New York, ni binti wa Rande, ambaye ni mwanamitindo, na Merlin "Chris" Loken, mtunzi wa hadithi na mlimaji wa matunda ya tufaa. Asili ya ukoo wa Loken walikuwa wazawa wa Norway na baadaye kuhamia Marekani. Vilevile Loken anaasili ya Ujerumani. Alikulia katika maisha ya pamoja na wazazi wake wote, na wazazi wake walikuwa wakulima wa matunda. Pia ana dada yake aitwae Tanya.

## Marejeo
# http://www.filmreference.com/film/74/Kristanna-Loken.html
# https://web.archive.org/web/20080318235221/http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-15274252_ITM
# http://www.terminatorfiles.com/news/2003/2003-03-26-a.htm
# http://www.scifi.com/sfw/interviews/sfw12412.html 
# http://www.mirror.co.uk/archive/2003/10/13/pink-s-lips-stick-89520-13508002/ 
# http://www.imdb.com/name/nm0518085/
# http://www.soapcentral.com/atwt/whoswho/danielle.php 
# http://www.curvemag.com/Detailed/703.html 
# http://www.thesun.co.uk/article/0,,5-2003511726,00.html 
# http://www.advocate.com/exclusive_detail_ektid39431.asp

## Filamu alizoigiza
* Mortal Kombat Conquest (1998) (kama Taja)
* Terminator 3: Rise of the Machines (2003) kama T-X
* Ring of the Nibelungs (2004) kama Brunhild
* BloodRayne (2006) kama Rayne
* The L Word (2007) kama Paige Sobel
* Painkiller Jane (2007) kama Jane Vkamaco / Painkiller Jane
* In the Name of the King (2008) kama Elora

## Viungo vya nje
*KristannaLoken.net (Official website) (requires Flash)
* (Official)
*
*Kristana Loken Comes Out
*

### Mahojiano
**Manila Standard Today* interview (27 Januari 2006)
**Curve* interview  (Januari 2006)
*JoBlo.com interview (29 Desemba 2005)

Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Jamii:Wanamitindo wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1979
Jamii:Watu walio hai
Uwe Boll

**Uwe Boll** (amezaliwa tar. 22 Juni 1965 mjini Wermelskirchen/Remscheid) ni mwongozaji, mtayarishaji na mwandishi wa script za filamu wa Kijerumani. Filamu zake zilizonyingi huwa zinatoka na mwenendo wa video gemu, yaani anatoa kutokana na mwenendo wa video gemu vile ilivyo na kuitengenezea filamu. Huenda akawa anafahamika kwa kuiongoza filamu ya Bloodrayne na House of the Dead na German Fried Movie.

Huyu yupo tofauti sana na waongozaji wengi filamu wa Kimarekani, ambao wanapokea fedha kutoka katika mradi wa filamu wa Hollywood, yeye kama yeye anamiliki mradi wake binafsi uitwao Boll KG production company ambao unaongoza na kutayarisha filamu. Boll alipata elimu yake ya Chuo katika Chuo Kikuu cha Köln na baadaye katika Siegen (chuo kikuu pia), na akachukua digrii yake udaktari katika fasihi.

## Filamu 
### Filamu za kawaida 
* German Fried Movie
* Amoklauf
* Barschel
* Mord in Genf?
* Erste Semester, Das
* Sanctimony
* Blackwoods
* Heart of America
* Seed

### Filamu zinazotokana na video gemu 
* House of the Dead
* Alone in the Dark
* BloodRayne
* BloodRayne II
* In the Name of the King
* Postal
* Far Cry

## Marejeo 
# http://www.bloody-disgusting.com/feature/408
# http://boxofficemojo.com/movies/?id=houseofthedead.htm
# http://boxofficemojo.com/movies/?id=aloneinthedark.htm
# http://boxofficemojo.com/movies/?id=bloodrayne.htm
# http://www.cinemablend.com/features/Uwe-Boll-Money-For-Nothing-209.html 
# http://www.metacritic.com/film/titles/aloneinthedark?q=alone%20in%20the%20dark 

## Viungo vya nje 
* Official Website of Boll's Production Company, BOLL KG
* 
* Uwe Boll  at Rotten Tomatoes
* A3UPodcast.com Interview  Podcast Interview With Boll
* Golden Palace Events - Photos, video, and details of Uwe's Septemba 2006 boxing match with his critics
* Boll Bashers  A comprehensive website on Boll
* Interview with *Uwe Boll*  at Creature Corner 
* Dinner With Uwe  - IGN's four-part video interview
* Interview with *Uwe Boll*at The Globe & Mail
* Boll to brawl critics onscreen in Postal movie?  at GameSpot News
* Interview - *Now Playing magazine*
* Uwe on UGO.com  - Uwe Boll wants to make a sequel to Schindler's List

Jamii:Waongozaji Filamu wa Ujerumani
Jamii:Watayarishaji Filamu wa Ujerumani
Jamii:Waliozaliwa 1965
Jamii:Watu walio hai
Sile-maua

**Sile-maua** ni ndege wa familia ya Jacanidae. Ndege hawa wana vidole virefu ili kutembea juu ya majani ya myungiyungi na majani mengine yanayoelea. Wana kigao kidogo juu ya domo, isipokuwa sile-maua mdogo. Manyoya ya jinsia ni sawa, lakini jike anaweza kuwa mkubwa kidogo kuliko dume na kuanzisha ubembelezi; yule wa spishi nyingine (hususa * Jacana spinosa*) hukanyagwa na madume kadhaa. Dume huatamia na kutunza makinda. Sile-maua hula wadudu kwa majani na juu ya maji.

## Spishi za Afrika 
* *Actophilornis africana*, Sile-maua wa Afrika (African Jacana)
* *Actophilornis albinucha*, Sile-maua wa Madagaska (Madagascar Jacana)
* *Microparra capensis*, Sile-maua Mdogo (Lesser Jacana)

## Spishi za mabara mengine 
* *Hydrophasianus chirurgus* (Pheasant-tailed Jacana)
* *Irediparra gallinacea* (Comb-crested Jacana)
* *Jacana jacana* (Wattled Jacana)
* *Jacana spinosa* (Northern Jacana)
* *Metopidius indicus* (Bronze-winged Jacana)

## Picha 

Image:African jacana.jpg|Sile-maua wa Afrika

Image:Pheasant tailed Jacana (Non-breeding) I IMG 8638.jpg|Pheasant-tailed jacana (nje ya majira ya kuzaa)
Image:Irediparra gallinacea1.jpg|Comb-crested jacana
Image:Jacana jacana Niagara Falls Aviary.jpg|Wattled jacana
Image:Bronzewinged jacana.jpg|Bronze-winged jacana

Jamii:Vitwitwi na jamaa
Wales

**Wales** ni jina la watu au la nchi, k.m.:

* Jimmy Wales, mwanzishaji wa wikipedia
* Welisi, nchi katika Ufalme wa Muungano wa Britania
* New South Wales, jimbo moja la Australia
Sintaksi

**Sintaksi** (au **sarufi miundo/muundo**) ni tawi la isimu au taaluma ya sarufi inayoshughulikia namna ambavyo vikundi vya maneno na sentensi mbalimbali zinajengwa katika lugha. Hasa hushughulikia kanuni zinazotawala mfumo wa vipashio vya lugha. Sarufi muundo hushughulikia kanuni zinazotawala mpangilio wa maneno katika lugha husika ili kujenga (kuunda tungo yenye maana).  Kipashio ni kipande cha neno au kikundi cha maneno yanayotoa taarifa fulani katika lugha ya Kiswahili. Kuna vipashio vitano - navyo ni: Mofimu --> Neno --> --> Kirai --> Kishazi --> Sentensi. Katika namna ya kutaja au kutumia vipashio, ngazi ya mofimu ni ndogo kuliko neno. Neno ni ndogo kuliko Kirai. Kirai ni kidogo kuliko Kishazi. Kishazi ni kidogo kuliko Sentensi. Hivyo basi mpangilio wake halisi huanza kwa ukubwa na kuja udogo. 

**Mfano, ukubwa kwenda udogo:**

5. Sentensi

4. Kishazi

3. Kirai

2. Neno

1. Mofimu

Taaluma nyingine za sarufi ni pamoja na fonolojia, mofolojia au semantiki.

## Marejeo 
* TUKI 1990, "Kamusi Sanifu ya Isimu na Lugha", Chuo Kikuu cha Dar es Salaam
* Massamba, David 2004, "Kamusi ya Isimu na Falsafa ya Lugha", Chuo Kikuu cha Dar es Salaam

## Tazama pia 
* Lango la lugha

Jamii:Isimu
Ohio

thumbnail|right|280px|Sehemu ya Jimbo la Ohio
thumb|300px|Ramani ya Ohio
**Ohio** ni jimbo la kujitawala la Muungano wa Madola ya Amerika au Marekani. Iko katika kaskazini mashariki ya Marekani bara. Imepakana na majimbo ya Pennsylvania, Michigan, Indiana, Kentucky na West Virginia. Upande wa kazkazini ni mpaka wa kimataifa na ng'ambo yake iko jimbo la Ontario katika Kanada. Mipaka asilia ni Ziwa Erie upande wa kazkazini na mto Ohio upande wa mashariki na kusini.

Mji mkuu pia mji mkubwa jimboni ni Columbus. Miji mingine mikubwa ni Cleveland, Cincinnati na Dayton.

Jina la Ohio limetokana na jina la Kiindio kwa mto mkubwa ulio mpaka wa kusini wa jimbo.

Ohio ina eneo la 116,096 km² linalokaliwa na wakazi 11,353,140.


Jamii:Majimbo ya Marekani
Erie (ziwa)

thumb|Ziwa Erie
thumb|right|Ziwa Erie (buluu nyeusi) kati ya maziwa makubwa
**Ziwa Erie** ni moja ya maziwa makubwa ya Amerika ya Kaskazini. Pamoja na maziwa mengine ya Ziwa Superior, Ziwa Huron na Ziwa Ontario liko mpakani kati ya Marekani na Kanada na mpaka huu umepita ziwani.

Ziwa limepakana na Kanada (jimbo la Ontario) upande wa kaskazini halafu na Marekani (majimbo ya Ohio, Pennsylvania, New York na Michigan) upande wa kusini na magharibi. Jina limetokana na kabila la Waerie walioishi hapa kabla ya kuingia kwa Wazungu.

Ziwa Erie hupokea maji yake kutoka Ziwa Huron kupitia mto Detroit. Kuna pia mito mingine inayoishia moja kwa moja ziwani. Maji hutoka kwa nia ya mto Niagara kwenda Ziwa Ontario. Maporomoko ya Niagara yako kati ya maziwa Erie na Ontario.

## Vipimo 
Ziwa lina urefu wa kilomita 388 na upana mkubwa wa 92 km. Uso wake una eneo la 25,744 km². Kina cha wastani ni 19 m lakini kina kikubwa chafikia 64 m.

## Maziwa Makubwa 
* Ziwa Superior
* Ziwa Huron
* Ziwa Michigan
* **Ziwa Erie**
* Ziwa Ontario

Erie
Erie
Jamii:Maziwa makubwa ya Amerika ya Kaskasini
Jamii:Ohio
Jamii:Michigan
Jamii:Ontario
Jamii:New York
Jamii:Pennsylvania
Tel Aviv

thumb|250px|Uso wa Tel Aviv-Yafa upande wa pwani

**Tel Aviv-Yafa** (kwa Kiebrania תֵּל־אָבִיב-יָפו; kwa Kiarabu تَلْ أَبِيبْ-يَافَا) ni mji mkubwa wa pili nchini Israeli, wenye wakazi 460,613 (2019). Rundiko la mji kuna watu zaidi ya milioni 3. Mji uko kando ya bahari ya Mediteranea.

## Historia
Mji ulitokana na maungano ya miji ya Yafa na Tel Aviv mwaka 1949 baada ya vita ya Kiarabu-Kisraeli ya 1948. Wakati ule Tel Aviv ilikuwa mji mkubwa na Yafa ilibaki na watu wachache tu baada ya kukimbia kwa wakazi Waarabu wengi vitani. 

Tel Aviv ilianzishwa kando ya mji wa kale wa Yafa mwaka 1909 na Wayahudi waliohamia Palestina kutoka Ulaya. Mwanzoni ilikuwa kitengo tu cha Yafa kilichojitawala lakini kiliendelea kukua haraka kushinda mji wa kale kikawa manisipaa mwaka 1934. 

Wakati wa utawala wa Uingereza Tel Aviv ilikuwa kitovu cha maisha ya Kiyahudi katika Palestina. Hadi leo Tel Aviv-Yafa ni kitovu cha kiutamaduni na cha kiuchumi cha nchi ya Israeli.

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* Official website 

Jamii:Miji ya Israeli
Jamii:Miji ya pwani ya Mediteranea
Jamii:Miji ya Biblia
Milano

thumbnail|right|280px|Sehemu za mji wa Milano
**Milano** (pia **Milan**) ni mji mkubwa wa Italia ya kaskazini wenye wakazi milioni 1.3. Rundiko la mji lina wakazi milioni 7.5. Ni mji mkuu wa mkoa wa Lombardia na kitovu cha uchumi na utamaduni. 

## Historia 
Mji ulianzishwa mnamo 400 KK na Wakelti ukawa mji wa Kiroma mnamo 222 KK ukajulikana kama Mediolanum. Mji ulikua katika Dola la Roma. Mwaka 293 Kaisari Diokletiano alichagua Milano kama mji mkuu wa nusu ya magharibi ya Dola la Roma. Tamko la Milano lilitolewa huko mwaka 313 na makaisari Licinius na Konstantino Mkuu likatangaza mwisho wa mateso ya Wakristo.

Baada ya mwisho wa Dola la Roma Magharibi mji uliharibiwa mara mbili na Wahunni na Waostrogoti wakati wa uhamisho wa Wajerumaniki. Ukatekwa tena na Walombardi wahamiaji na kuwa mji mkuu wao. Mwaka 774 uliingizwa katika himaya ya Karolo Mkuu ukaendelea kama sehemu ya falme za Wafaranki, Wajerumani na Habsburg kwa karne nyingi.

Katika karne ya 19 wenyeji walidai kujitawala kama Waitalia na baada ya vita ya Ufalme wa Sardinia na Ufaransa dhidi ya Austria Lombardia yote ikawa sehemu ya ufalme wa Sardinia-Piemonte ulioendelea na kuwa Ufalme wa Italia.

Katika Italia mpya Milano ulikuwa kitovu cha uchumi. Ujenzi wa reli ulianzisha upanuzi wa viwanda. Milano ikawa mji wa viwanda na kukua haraka. Baada ya Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia Benito Mussolini alianzisha harakati ya Ufashisti mjini Milano.
[thumb|300px|left|Uwanja wa [kanisa kuu|duomo]]
## Umuhimu wa Milano katika Italia 
Leo hii Milano ni mji wa pili katika Italia. Benki kubwa za nchi zina makao makuu hapa, pia soko la hisa la Italia. Kuna viwanda vingi pamoja na kampuni ya magari ya Alfa Romeo na kampuni ya matairi Pirelli. Pia mji huu ni makao makuu ya vyombo vya habari mbalimbali kama Mediaset na magazeti kama Il Corriere della Sera. Mji huu pia ni kitovu cha michezo mbalimbali. Una uwanja wa Giuseppe Meazza (San Siro) wenye uwezo wa kubeba watazamaji zaidi ya 80,000 ambao ndio mkubwa kuliko vyote nchini Italia. Pia kuna timu mbili za mpira wa miguu, Internazionale na AC Milan ambazo ni kati ya vilabu vinavyoheshimika duniani. Milano huitwa mji mkuu wa mitindo ya mavazi ya Italia. 

Mji unajulikana sana kwa ukumbi wake wa opera unaoitwa "Scala". Jengo mashuhuri zaidi ni kanisa kuu au "duomo".

## Viungo vya nje 
* Tovuti rasmi  

Milano
Jamii:Lombardia
Brisbane

thumb
thumb
**Brisbane** ni mji mkubwa wa tatu wa Australia na mji mkuu wa jimbo la Queensland katika kaskazini ya nchi. Idadi ya wakazi ni mnamo 1,730,000. Iko kando la mto Brisbane na mdomo wake unapita mjini.

Brisbane ulianzishwa 1824 kama makazi ya wafungwa waliopelekwa Australia kutoka Uingereza. Watu huru walikubaliwa wajenge nyumba hapa tangu 1842. Jina la mji limetokana na gavana yake ya kwanza Sir Thomas Brisbane. 

Wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia Brisbane ilikuwa makao makuu ya jenerali Douglas MacArthur aliyeongoza mashambulio dhidi ya Japani.

## Uchumi 
Mji ni kitovu cha biashara na uchumi kwa jimbo la Queensland. Kuna makampuni mengi ya biashara na benki pamoja na makampuni ya teknolojia ya mawasiliano na tovuti. Bandari inashughulika mazao kama nafaka na sukari pamoja na makaa. 

Vyuo vikuu vya Brisbane ni maarufu kwa utafiti wa teknolojia ya kisasa.

Utalii unazidi kukua.

Mji ulikuwa mwenyeji wa michezo ya Jumuiya ya Madola ya 1982 na Maonyesho ya Dunia ya Expo '88.

## Viungo vya Nje 
* Our Brisbane - Council administered information site
* City of Brisbane

Brisbane
Kisanskrit

thumb|300px|Mwandiko wa Sanskrit
**Sanskrit** ni lugha ya kale ya Uhindi. Ni maarufu kama lugha ya vitabu vitakatifu vya Uhindu na Ubuddha.

Siku hizi ni lugha ya elimu na ya kidini inayojifunzwa na wataalamu na makuhani. Katika shule za sekondari nchini Uhindi inafundishwa pia na wanafunzi wengi wanapata kiwango fulani cha lugha hii. Zamani ilijadiliwa na watu kama lugha ya kawaida. Tangu karne kadhaa huandikwa kwa mwandiko wa Devanagari.

Sanskrit imepangwa pamoja na Kihindi na Kiurdu kati ya Lugha za Kihindi-Kiarya ambazo ni kitengo cha Lugha za Kihindi-Kiajemi ndani ya familia ya lugha za Kihindi-Kiulaya.

  
## Viungo vya nje
*makala za OLAC kuhusu Kisanskrit
*Kisanskrit katika tovuti ya Multitree
*lugha ya Kisanskrit katika Glottolog
*http://www.ethnologue.com/language/san

Jamii:Lugha za Kihindi-Kiulaya
Jamii:Lugha za Uhindi
Pieter Brueghel Mzee

thumb|300px|Misemo na nahau za lugha ya Kiholanzi
thumb|300px|Mnara wa Babeli
thumb|Pieter Breughel alivyojichora mwenyewe
**Pieter Brueghel** (* kati ya 1525 na 1530 mjini Breda; † 5 Septemba 1569, Brussels) alikuwa mchoraji Mholanzi wa karne ya 16. Anaitwa "Brueghel Mzee" ili kumtofautisha na mwanawe Pieter Brueghel Kijana aliyekuwa mchoraji mashuhuri pia. Anahesabiwa kati ya wachoraji muhimu zaidi wa Zama za Mwangaza ya Ulaya.

Brueghel alijifunza sanaa ya uchoraji mjini Antwerpen hadi kufikia kiwango cha fundi mwalimu. Mnamo 1552-1555 alisafiri Italia alikoangalia sanaa ya karne nyingi.

Picha za Brueghel zinaonyesha vinaganaga vingi, alipenda kuficha ujumbe wake katika vipengele vidogo. Alipenda kuonyesha maisha ya wakulima vijijini kwa umakini kabisa. Picha zake zote zinasimulia hadithi katika mazingira ya mandhari ya kiholanzi. Alichora pia habari za Biblia na ndoto akifanana na Hieronymus Bosch.

Kati ya picha zake mashuhuri sana ni "Misemo na nahau za lugha ya Kiholanzi" alimoonyesha misemo zaidi ya 100, halafu pia "Mnara wa Babeli".

## Viungo vya Nje 
* Biography at the Web Gallery of Art
* Web Gallery of Art: Paintings by Pieter Bruegel the Elder
* Pieter Bruegel the Elder at Olga's Gallery 
* Pieter Bruegel the Elder in the "A World History of Art" 
* Complete list of paintings. Includes all of the 100 proverbs from the painting, with explanation (in French). 
* www.all-art.org/early_renaissance About Pieter Brueghel the Elder
* Timken Museum of Art's "Parable of the Sower" by Pieter Bruegel the Elder 
* Paintings tatu kutoka "Wakulima Bruegel" 

Jamii:Wasanii wa Uholanzi
Jamii:Wachoraji wa Uholanzi
Jamii:Waliofariki 1569
Albrecht Dürer

thumb|Dürer alivyojichora mwenyewe mnamo 1498
**Albrecht Dürer** (21 Mei 1471 - 6 Aprili 1528) alikuwa mchoraji na mkata nakhshi] Mjerumani. Alifahamika pia kama mtaalamu wa hisabati, hasa jiometria. Ahesabiwa kama msanii muhimu zaidi wa zama ya mwamko katika Ulaya ya kaskazini.

## Mitindo ya kazi 
Sehemu kubwa ya kazi za Dürer ni chapisho za picha nakhshi katika ubao au shaba. Alichora pia picha kwa rangi za mafuta na rangi za maji.

## Maisha 
Dürer alizaliwa mjini Nürnberg alipoishi na kufa. Wakati ule Nürnberg ilikuwa mji tajiri wa biashara ya kimataifa.

Baba yake alikuwa Mhungaria aliyemfundisha ufundi wa kuchonga dhahabu.

Alipokuwa kijana alifanya matembezi ya miaka mitano katika Ujerumani, Uholanzi na Uswisi alipoboresha sanaa yake.

Baadaye aliongeza safari ya kwenda Italia alipofanya kazi Venezia na kuona mengi.

Mwaka 1494 alifunga ndoa na Agnes Frey akafungua karakana yake. Kazi mashuhuri ya kwanza ilikuwa mfululizo wa picha nakhshi katika ubao 15 kuhusu Ufunuo wa Yohane.

Aliendelea kuchora picha nyingi za dini juu ya habari na watu wa Biblia. Lakini alitafutwa pia na matajiri na wakubwa waliotaka picha zao.

Kuanzia mwaka 1512 aliajiriwa mara nyingi na Kaisari Maximilian I.

### Picha 

Image:Albrecht-self.jpg|*Picha ya sura yake mwenyewe*
Image:Albrecht Dürer 072.jpg|Picha ya Barbara Dürer(1490-1493)
Image:Albrecht Dürer 057.jpg|Picha ya Mwanamume mbele ya ukuta wenye rangi ya kibichi (1497)
Image:Dürer Oswolt Krel.jpg|Picha ya Oswolt Krel* (1499)
Image:Albrecht Dürer 076.jpg|Picha ya mtawala Frederiko wa Saksonia*' (1500)
Image:Albrecht Dürer - Jakob Muffel - Google Art Project.jpg|Picha ya Jacob Muffel* (1526)
Image:Albrecht Dürer - Adam and Eve (Prado) 2.jpg|*Adamu na Hawa*
Image:Durer_Young_Hare.jpg|*Sungura* (1502)
Image:Duerer-Prayer.jpg|*Sala* (1508)
Image:Durer Revelation Four Riders.jpg|Farasi nne za Ufunuo wa Yohane
Image:Albrecht Dürer - Der Weiher im Walde (ca. 1497).jpg|Bwawa msituni
Image:Albrecht Dürer Letter A 1528.png|Herufi A
Image:Narrenschiff.JPG|"Mashua ya majuha"
Image:Duerer - Ritter, Tod und Teufel (Der Reuther).jpg|*Mwanajeshi, Kifo na Shetani'' (1513)
Image:DuererMuschellinie.png|Mchoro wa kijiometria

## Viungo 
* 

Jamii:Waliozaliwa 1471
Jamii:Wachoraji wa Ujerumani
Jamii:Waliofariki 1528
Frida Kahlo

right|thumb|Frida Kahlo & Diego Rivera (1932)
**Magdalena Carmen Frida Kahlo y Calderón ** (6 Julai 1907 – 13 Julai 1954) alikuwa mchoraji nchini Mexiko. Amejulikana kwa picha zake zinazotumia rangi zenye nguvu na maumbo ya sanaa ya kienyeji ya Mexiko.

Frieda alizaliwa na baba Mjerumani aliyehamia Mexiko na mama mwenye asili ya Kiindio. Alipokuwa na miaka 18 alipatwa na ajali nzito ya basi akaendelea kuishi kwa maumivu kila siku, na hakuweza kuzaa watoto. Aliolewa na mchoraji Diego Rivera, alifanya kazi pamoja naye hata kama huyu hakuwa mwaminifu kwake mara kwa mara.

Picha nyingi zinaonyesha maumivu yake yeye mwenyewe na hali ngumu ya wakina mama. Nyumba alimoishi kati ya miaka 1929-1954 imekuwa makumbusho yake.

## Picha 

Image:Museo Frida Kahlo.JPG|Nyumba ya Buluu katika mji wa Coyoacan, walimoishi Frida Kahlo na Diego Rivera 1929-1954, sasa ni makumbusho.
Image:San-Angel-Casa-Rivera-Kahlo.jpg|Nyumba ya Diego Rivera na Frida Kahlo (San Ángel, Mexico City)
Image:The Blue House 1.jpg|Picha kutoka nje Nyumba ya Frida Kahlo- (Nyumba ya buluu). (Coyoacán, Mexico City)
Image:The Blue House 2.jpg|Picha ya Nyumba ya Frida Kahlo- (Nyumba ya buluu). (Coyoacán, Mexico City)
Image:The Blue House 3.jpg|Picha ya Nyumba ya Frida Kahlo- (Nyumba ya buluu). (Coyoacán, Mexico City)
Image:The Blue House 4.jpg|Picha ya Nyumba ya Frida Kahlo- (Nyumba ya buluu). (Coyoacán, Mexico City)
Image:The Blue House 5.jpg|Picha ya Nyumba ya Frida Kahlo- (Nyumba ya buluu). (Coyoacán, Mexico City)
Image:The Blue House 6.jpg|Picha ya Nyumba ya Frida Kahlo- (Nyumba ya buluu). (Coyoacán, Mexico City)
Image:The Blue House 7.jpg|Picha kutoka nje Nyumba ya Frida Kahlo- (Nyumba ya buluu). (Coyoacán, Mexico City)

## Viungo vya Nje 
* Maisha na Usanii wa Frida Kahlo 

Jamii:Waliozaliwa 1907
Jamii:Waliofariki 1954
Jamii:Wasanii wa Mexiko
Jamii:Wanawake wa Mexiko
Donatello

thumb|Sanamu ya Donatello mjini Firenze
thumb|Daudi, kichwa na mabega
**Donato di Niccolò di Betto Bardi** (*1386 hadi 13 Desemba 1466) huitwa kwa kawaida **Donatello** (Donato mdogo) alikuwa msanii wa zama ya mwamko nchini Italia.

Alikuwa mwenyeji wa mji wa Firenze akawa mchongaji mashuhuri wa wakati wake.

## Maisha 
Donatello alizaliwa Firenze kama mtoto wa fundi wa kuchanua sufi Niccolò di Betto Bardi. Mwaka 1401 alianza kazi kama msaidizi wa mchongaji na fundi shahabu Lorenzo Ghiberti. Inasemekana alisafiri Roma na kutazama sanamu za Waroma wa Kale.

Tangu 1407 alionekana kama fundi na mchongaji wa kujitegemea aliyepewa kazi ya kupamba makanisa na majumba ya matajiri. Alionyesha ya kwamba alijifunza mengi kutoka sanaa ya Waroma wa Kale hivyo alikuwa kiongozi wa harakati ya mwamko wa sanaa ya kale katika Italia iliyoathiri sanaa kote Ulaya.

Donatello alitumia ubao, marumaru na metali kwa kazi zake.

Kati ya sanamu zake mashuhuri sana ni Daudi kama mchungaji kijana na Maria Magdalena.

Image:Donatello david plaster replica front 1000px wide.jpg|Sanamu ya Daudi
Image:Zuccone Donatello OPA Florence.jpg|Nabii Habakuki
Image:Gattamelata.jpg|Jenerali Gattamelata
Image:Stmark.jpg|Mtakatifu Marko
Image:Siena.Duomo.Donatello.JohnBaptist0.jpg|Yohane Mbatizaji, Kanisa kuu la Siena
Image:Firenze.PalVecchio.Donatello.JPG|Juditi na Holofernes (Palazzo Vecchio - Firenze)
Image:Maria.Magdalena.jpg|Sanamu ya Maria Magdalena Firenze

## Viungo vya Nje 
* Donatello: Photo Gallery 
* Donatello, by David Lindsay, 27th Earl of Crawford, from Project Gutenberg
* 

Jamii:Waliozaliwa 1386
Jamii:Waliofariki 1466
Jamii:Wachongaji wa Italia
Michelangelo

[thumb|right|Sanamu ya [Daudi]]
[thumb|Picha ya [Hukumu ya Mwisho kwenye ukuta wa Kikanisa cha Sistina (Vatikano)]]
**Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni** (6 Machi 1475 - 18 Machi 1564) alikuwa msanii nchini Italia aliye maarufu kama mchongaji, mchoraji, msanifuujenzi na mshairi. Huhesabiwa kati ya wasanii muhimu zaidi wa zama ya mwamko. 

Kati ya kazi zake maarufu zaidi ni sanamu ya kijana Daudi na michoro ya ukutani wa Kikanisa cha Sisto IV huko Vatikano mjini Roma alichopamba kwa hadithi na watu wa Biblia.

Kati ya kazi zake maarufu kama msanifuujenzi ni hasa kuba ya Basilika la Mt. Petro kwenye Vatikano mjini Roma. 

Upande wa dini, alikuwa Mkristo wa Kanisa Katoliki, tena mwanachama wa Utawa wa Tatu wa Mt. Fransisko.

## Picha 

Image:Michelangelo Buonarroti 045.jpg|Yesu awekwa kaburini, mafuta juu ya ubao, 161 × 149 cm
Image:Martyrdom Michelangelo.jpg|*Mateso ya Mt. Petro*, Kanisa Paolina - Vatikano.
Image:Michelangelo_Buonarroti_-_Tondo_Doni_-_Google_Art_Project.jpg|*Familia Takatifu na mtoto Yesu* (Iko Firenze)
Image:Michelangelo's Pieta 5450 cropncleaned.jpg|Pietà (Huzuni ya Bikira Maria akipakata maiti ya Yesu) Basilika la Mt. Petro katika Vatikano.
Image:Dying slave Louvre MR 1590 n2.jpg|*Mtumwa anayekufa*
Image:Michelangelo Bacchus.jpg|*Bacchus* (mungu wa Kiroma)
Image:Mose (Michelangelo).jpg|*Sanamu ya Musa* (Vatikano)
Image:Petersdom von Engelsburg gesehen.jpg|Kuba ya Basilika la Mt. Petro katika Vatikano ilitungwa na Michelangelo

Jamii:Waliozaliwa 1475
Jamii:Waliofariki 1564
Jamii:Wachongaji wa Italia
Jamii:Wachoraji wa Italia
Jamii:Wasanifu majengo wa Italia
Jamii:Washairi wa Italia
Jamii:Wafransisko
Ieoh Ming Pei

thumb|300px|Piramidi ya Louvre (Paris)
thumb|300px|Nyongeza ya Pei kwenye Makumbusho ya Berlin

**Ieoh Ming Pei** (*26 Aprili 1917 - 15 Mei 2019) ni msanifu majengo kutoka China anayeishi Marekani. Anapenda kutumia maumbo ya kijiometria akipendelea saruji, feleji, kioo na mwamba.

## Maisha 
Pei alizaliwa mjini Guangzhou (China). Alipokea masomo katika utamaduni wa Kichina lakini pia kwenye shule ya Kimarekani. 1935 akaenda Marekani kwa masomo ya usanifu majengo. Alisoma vitabu vya Le Corbusier na kuwa masaidizi wa Walter Gropius.

1942 alimwoa mama Mchina Ai-Ling Loon akazaa naye wavulana watatu na binti mmoja. 

## Kazi 
Baada ya kumaliza chuo kikuu aliamua kukaa MArekani kwa sababuy a vita ya wenyewe kwa wenyewe ya China ya miaka ya 1940 iliyoishia kwa ushindi wa Mao Tse Tung. Aliajiriwa na kampuni kubwa kama msanifu mkuu na 1960 aliunda kampni yake ya binafsi.

Alipata kazi nyingi akawa maarufu kwa uwezo wake wa kupanusha majengo ya kale akiunganisha mtindo wa kale na teknolojia ya kisasa. Kati ya majengo yake mashuhuri ni maktaba ya Kennedy mjini Boston na Piramidi ya Louvre mjini Paris.

Alijenga pia nyumba ya maghorofa kwa benki huko China.

1983 alipokea tuzo la usanifu la Pritzker.

## Picha 

Image:JFK library Stitch Crop.jpg|Maktaba ya John F. Kennedy Library, Boston (1979)
Image:DHM Pei-Bau.JPG| Makumbusho ya Historia ya Ujerumani, Berlin (1987)

Image:Rock and Roll Hall of Fame.jpg|Rock and Roll Hall of Fame, Cleveland (1995)
Image:Biosphere2 1.jpg| Biosphere 2, Oracle (1991)

Image:Bank of China Tower daytime.jpg|Bank of China Tower, Hong Kong (1990)
Image:John Hancock Tower, 200 Clarendon.jpg|John Hancock Tower, Boston (1976)

### Viungo vya Njek 
* Ieoh Ming Pei kwenye tovuti ya *The Pritzker Architecture Prize* - *The Hyatt Foundation*  
* Ieoh Ming Pei kwenye tovuti ya *Pei Cobb Freed & Partners*  

Jamii:Waliozaliwa 1917
Jamii:Wasanifu
Jamii:Wasanii wa China
Jamii:Wasanii wa Marekani
Federico Fellini

thumb|right|350px|Federico Fellini.
**Federico Fellini** (Rimini, 20 Januari 1920 - Roma, 31 Oktoba 1993) alikuwa mtayarishaji na mwongozaji wa filamu wa Italia. 

Filamu za Fellini zilikuwa zikihusu mambo ya ukumbusho, ndoto na fantasia au uzushi-vichekesho.

## Filamu za Federico Fellini 
* Luci del varietà (1950)
* Lo Sceicco Bianco (1951)
* I Vitelloni (1953)
* La Strada (1954) Oscar (filamu bora ya kigeni)
* Le Notti di Cabiria (1957) Oscar (filamu bora ya kigeni)
* La Dolce Vita (1960) Oscar (filamu bora)
* 8 1/2 (1963) 2 Oscar (filamu bora ya kigeni)
* Giulietta degli Spiriti (1965)
* Satyricon (1969)
* I Clowns (1970)
* Roma (1972)
* Amarcord (1973) Oscar (filamu bora)
* Casanova (1976)
* Prova d'Orchestra (1979)
* La Citta' delle Donne (1980)
* E la nave va (1983)
* Ginger and Fred (1986)
* Intervista (1987)

## Viungo vya nje 
* Fellini Foundation official web site (in Italian).
* .
* .
* .

Jamii:Waongozaji Filamu wa Italia
Jamii:Watengenezaji filamu wa Italia
Jamii:Waliozaliwa 1920
Jamii:Waliofariki 1993
Alfred Hitchcock

thumb|right|300px|Alfred Hitchcock.
**Mh. Alfred Joseph Hitchcock** (13 Agosti 1899 – 29 Aprili 1980) alikuwa mwongozaji na mtayarishaji filamu mkubwa wa Kiingereza. Yaaminika kwamba Alfred Hitchcock ndiyo mgunduzi na mwanzilishi wa mtindo mingi ya filamu za kusisimua na za aina ya kutisha. Baada ya kuongoza baadhi ya filamu za huko Uingereza, Alfred alielekea mjini Hollywood na akaja kuwa raia wa Marekani kunanko mwaka wa 1956.

Moja kati ya filamu alizoongoza Alfred ni kama ifuatavyo: The Lodger (1927), The Lady Vanishes (1938), Rebecca (1940), The Man Who Knew Too Much (1934 na ilijengwa upya mnamo 1956), Rear Window (1954), Vertigo (1958), North by Northwest (1959), Psycho (1960), The Birds (1963), Topaz (1969) na Frenzy (1972). Alfred vilevile ni mtangazaji na mwongozaji wa kipindi cha TV kiitwacho Alfred Hitchcock Presents.

## Viungo vya nje 
* 
* 
* HitchcockOnline  - Contains a lengthy online essay and related links.
* Senses of Cinema's "Great Directors" Alfred Hitchcock profile
* ''Hitchcock's Style* -- online exhibit from screenonline, a website of the British Film Institute
* Official Universal Website 
* The Alfred Hitchcock Scholars/"MacGuffin" website  - the online extension of the Alfred Hitchcock journal *The MacGuffin''.
* Writing With Hitchcock - Companion site to Steven DeRosa's book of the same name, includes original interviews, essays, script excerpts, and extensive material on Hitchcock's unproduced works.
* Basic Hitchcock Film Techniques  A checklist of his top 13 film techniques.
* EuroScreenwriters features interviews with Hitchcock, both text and video 
* Essay: The Lodger: The First 'Hitchcock' Film 
* 
* Alfred Hitchcock's Album, Alfred Hitchcock receives a  tribute in this album of "recomposed photographs".
* Hitchcock's Holocaust Film 
* Frontline, Memory of the Camps
* [A Painful Reminder](http://www.cjlmilwaukee.org/Video/Video%20Catalog%202/Holocaust%20Sections/Holocaust%20(P-R).htm)

Jamii:Waongozaji Filamu wa Uingereza
Jamii:Watayarishaji Filamu wa Uingereza
Jamii:Waongozaji Filamu wa Marekani
Jamii:Watayarishaji Filamu wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1899
Jamii:Waliofariki 1980
Raphael

right|thumb|250px|Raphael alivyojichora.
**Raffaello Sanzio** (kwa Kiitalia huitwa pia **Raffaello da Urbino**; kwa Kiingereza anajulikana kama **Raffael** au **Raphael**) (6 Aprili 1483 - 6 Aprili 1520) alikuwa mchoraji na mjenzi kutoka Italia. 

Pamoja na Leonardo da Vinci na Michelangelo huhesabiwa kati ya wasanii muhimu wa zama ya mwamko ya Italia. 

## Maisha 
Raphael alizaliwa mjini Urbino kama mtoto wa mchoraji Giovanni Santi aliyefanya kazi katika utumishi wa mkabaila Federiko III wa Montefeltro. 

Katika umri wa miaka 15 alikuwa mwanafunzi katika karakana ya mchoraji Pietro Perugino aliyeshiriki katika kazi za kupamba Kikanisa cha Sistina kwenye Vatikano. 

Raphael alijifunza haraka na tangu mwaka 1500, alipokuwa na umri wa miaka 17, alipewa kazi za kwanza za kujitegemea. 

Alianza kuchora picha katika makanisa ya miji mbalimbali ya Italia.

Alipenda kutembelea Firenze akitazama michoro ya walimu wa kale. 

Tangu alipohamia Roma, alikoitwa na Papa Julius II, kazi kubwa aliyopewa ilikuwa picha za ukutani kwenye vyumba vya Papa mwenyewe. 

Raphael aliaga dunia mapema katika umri wa miaka 37. Hakuoa wala hakuna watoto waliojulikana.

Upande wa dini, alikuwa Mkristo wa Kanisa Katoliki, tena mwanachama wa Utawa wa Tatu wa Mt. Fransisko.

## Michoro yake 

Image:Baldassare_Castiglione,_by_Raffaello_Sanzio,_from_C2RMF_retouched.jpg|Baldassare Castiglione, (1514-1515)
Image:Young Man Apple.jpg|Guidobaldo wa Montefeltro, Palazzo degli Uffizi huko Firenze
Image:Pope_Julius_II.jpg|Papa Julius II, (1511-1512)
Image:Inghirami Raphael.jpg|Kardinali Tommaso Inghirami (1515-1516)
Image:Raffael 021.jpg|Mt. Sebastiano
Image:Raffaello Madonna Cowper.jpg|Maria na mtoto Yesu 
Image:Raffael 005.jpg|Maria na mtoto Yesu (mnamo 1507)
Image:CristoRaffaello.jpg|Kristo (1507)
Image:Agnolo Doni's portrait paintings by Raffaello Sanzio.jpg|Agnolo Doni, (1506), Firenze
Image:Raffael 036.jpg|Maddalena Doni, (1506)
Image:Raffael 043.jpg|Mwanamke aliyeitwa "La Muta", Galleria Nazionale delle Marche mjini Urbino
Image:La Fornarina by Raffaello.jpg|La Fornarina (1518-1520)
Image:Raffael 004.jpg|Msalaba (1507)
Image:Raffael 010.jpg|Warembo watatu (1504-1505) 
Image:Raphael - Saint George Fighting the Dragon.jpg|Mt. George akipigana na joka (1505)
Image:Plato-raphael.jpg|Plato, (1509)
Image:Raphael-Young man-1.jpg|Francesco Maria della Rovere (1514), (Czartoryski Museum), Kraków (Polandi)

## Viungo vya nje 
*  Picha kadhaa za Rapahel 
*  Tovuti ya kibiashara inayoonyesha picha 275 za Raffaello Santi 
*  Raphael kwenye Artcyclopedia

Raphael
Raphael
Raphael
Jamii:Wafransisko
Stanley Kubrick

**Stanley Kubrick** (26 Julai 1928 - 7 Machi 1999) alikuwa mwongozaji wa filamu wa Kimarekani. Kubrick anafikiriwa kuwa mmoja kati ya waongozaji filamu wakubwa wa karne ya 20.

Alizaliwa mjini New York lakini maisha yote alikuwa akiishi Uingereza. Filamu zake ziliheshimika sana kwakuwa na maelezo ya msingi na kueleweka-kuwa na wapenzi wengi. Filamu zilizonyingi zilikuwa gumzo mara tu inapoanza kuonyeshwa.

Filamu maarufu za Kubrick ni Dr. Strangelove or: How I Learned To Stop Worrying na Love the Bomb, 2001: A Space Odyssey na The Shining. Stanley Kubrick alifariki dunia kutokana na ugonjwa wa moyo mnamo tarehe 7 Machi ya mwaka wa 1999.
## Filamu za Stanley Kubrick 
* Day of the Fight (1951) 
* Flying Padre (1951) 
* The Seafarers (1952) 
* Fear and Desire (1953) 
* Killer's Kiss (1955) 
* The Killing (1956) 
* Paths of Glory (1957) 
* Spartacus (1960) 
* Lolita (1962) 
* Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb (1963) 
* 2001: A Space Odyssey (1968) 
* A Clockwork Orange (1971) 
* Barry Lyndon (1975) 
* The Shining (1980) 
* Full Metal Jacket (1987) 
* Eyes Wide Shut (1999) 
## Viungo vya nje 
* Stanley Kubrick katika the Internet Movie Database (IMDb)
* Official site  (inahitaji uwe na Macromedia Flash)
* Arthur C. Clarke links & image archive

Jamii:Waongozaji Filamu wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1928
Jamii:Waliofariki 1999
Vincent van Gogh

thumb|Van Gogh alivyojichora mwenyewe
**Vincent Willem van Gogh** (30 Machi 1853 - 29 Julai 1890) alikuwa mchoraji kutoka Uholanzi.

Huhesabiwa kati ya waanzilishaji wa uchoraji wa kisasa. Aliacha picha 864 na vichoro zaidi ya elfu moja na zote alichora katika miaka 10 ya mwisho wa maisha yake.

Van Gogh alizaliwa mjini Zundert (Uholanzi) kama mtoto wa mchungaji wa kanisa la Reformed. Baada ya shule alianza kazi katika duka la sanaa la mjomba wake. Kazi hii ilimpeleka pia London na Paris. 1876 aliacha ajira hii akaendelea kujaribu kazi mbalimbali. Alifundisha katika shule, alikuwa msaidizi wa mchungaji wa kanisa, aliuza vitabu. Wazazi walimshauri kusoma theolojia lakini aliacha masomo haya tena. Badala yake alitaka kuwa mhubiri akaajiriwa kama mmisionari kati ya wafanyakazi maskini katika migodo ya makaa ya Ubelgiji. Wakati huu alikuwa ameshaanza kuchora watu na mazingira alimoishi. Alisaidia wagonjwa na kufundisha Biblia akijitahidi kuishi sawa na maskini wa mazingira yake. Mtindo huu ulipingwa na wakubwa wake, akarudi kwa wazazi kwa muda mfupi halafu akaamua kuishi kama msanii.

Tangu 1880 van Gogh alikuwa msanii akafuata kozi ya uchoraji na kufundishwa na mjomba wake aliyekuwa mchoraji. 1886 alihamia Paris alipokaa kwa mdogo wake Theo van Gogh aliyekuwa mfanyabiashara wa sanaa. 1888 alihamia Ufaransa kusini alipokaa hadi mauti yake. Aliishi pamoja na mchoraji Mfaransa Paul Gauguin.

Pamoja na kuchora picha nyingi alipatwa na matatizo ya kiafya hasa ya kiakili na ya kiroho. Alitibiwa lakini 27 Julai 1890 alijipigia risasi akafa siku mbili baadaye.

Wakati wa maisha yake hakufaulu wala hakutambuliwa isipokuwa na watu wachache. Aliishi katika hali ya umaskini akipata misaada ya fedha kutoka kwa Theo, mdogo wake.

Katika karne ya 20 picha za van Gogh zilikuwa maarufu zikauzwa kwa pesa mamilioni ya dollar.

## Picha 

Image:Van-willem-vincent-gogh-die-kartoffelesser-03850.jpg| Walaji viazi (1885)
Image:Vincent_Willem_van_Gogh_128.jpg| Alizeti (1888)
Image:Vincent Willem van Gogh - Cafe Terrace at Night (Yorck).jpg|Mgahawa wa usiku (1888)
Image:Vincent Willem van Gogh 027.jpg|Daraja la Langlois (1888)
Image:VanGogh-starry night.jpg|Usiku wa nyota (1889)
Image:Vincent Willem van Gogh 137.jpg|Vincent van Gogh: Chumba cha kulala huko Arles
Image:Vincent Willem van Gogh 041.jpg|Vincent van Gogh: Shamba wakati wa dhoruba
Image:Vincent Willem van Gogh 034.jpg|Vincent van Gogh: Kanisa la Auvers

## Viungo vya nje
* Van Gogh Museum Amsterdam
* The Complete Works of Vincent van Gogh
http://www.artchive.com/artchive/V/vangogh.html

Jamii:Waliozaliwa 1853
Jamii:Waliofariki 1890
Gogh
Ludwig van Beethoven

[thumb|250 px|Ludwig van Beethoven (1770–1827) alivyochorwa na [Joseph Karl Stieler, 1820.]]
**Ludwig van Beethoven** (16 Desemba 1770 - 26 Machi 1827) alikuwa mtungaji wa muziki na mpiga piano kutoka nchi ya Ujerumani. 

## Maisha
Alizaliwa mjini Bonn akiwa mtoto wa mwanamuziki aliyemfundisha kupiga kinanda tangu utotoni. 

Mwaka 1787 akiwa kijana alisafiri hadi Vienna uliokuwa mji mkuu wa Dola Takatifu la Kiroma kwa matumaini ya kukutana na Wolfgang Amadeus Mozart akarudi huko mwaka 1792 alipopata mafunzo kutoka kwa Joseph Haydn. 

Tangu mwaka 1793 alikuwa maarufu mjini Vienna kama mpigakinanda akaendelea kutunga muziki wake. Alipata msaada wa wateja kati ya makabaila wa makao makuu ya Kaisari.

Tangu mwaka 1796 alianza kupoteza uwezo wake wa kusikia akazidi kuwa kiziwi lakini aliamua kuendelea na muziki wake. Kuna hadithi ya kwamba aliongoza simfonia ya tisa na mwishowe watu walimgeuza aangalie wasikilizaji kwa sababu hakusikia jinsi walivyopiga makofi.
 
Alijitahidi kuendelea kutunga na kuongoza muziki na kupiga piano. Alifunga fimbo kwenye kinanda akaishika kwa meno na kusikia walau tetemeko la piano kupitia fimbo na meno yake.

Aliaga dunia alipokuwa na umri wa miaka 57.

## Marejeo
*Brandenburg, Sieghard (ed.): *Ludwig van Beethoven: Briefwechsel. Gesamtausgabe*. 8 vols. Munich: Henle 1996.
*
*
*
*
*
*
* Klaus Martin Kopitz, * *Beethoven’s ‘Elise’ Elisabeth Röckel: a forgotten love story and a famous piano piece*, in: *The Musical Times*, vol. 161, no. 1953 (Winter 2020), pp. 9–26
*Sachs, Harvey, *The Ninth: Beethoven and the World in 1824*, London, Faber, 2010. ISBN 978-0-571-22145-5.
*
*
*
*
*

## Viungo vya nje
*Beethoven-Haus Bonn , official website
*The Ira F. Brilliant Center for *Beethoven* Studies, The Beethoven Gateway  (San José State University)
*
*
*
*
*Works by or about Ludwig van Beethoven at Internet Archive and Google Books (scanned books original editions color illustrated)

Jamii:Waliozaliwa 1770
Jamii:Waliofariki 1827
Jamii:Wanamuziki wa Ujerumani
Jamii:Watunzi wa Ujerumani