open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Den Haag

thumbnail|right|280px|Sehemu ya mji wa Den Haag
right|thumb|Mahali pa Den Haag
**Den Haag** (Kiholanzi pia: '**s-Gravenhage**) mji mkubwa wa tatu wa Uholanzi baada ya Amsterdam na Rotterdam. Kuna wakazi 472,087 (1 Januari 2005) kwenye eneo la 100&nbsp;km². Iko upande wa magharibi ya nchi katika jimbo la Uholanzi ya Kusini pia ni ,akao makuu ya jimbo hilo.

## Mji mkuu hali halisi 
Hali halisi Den Haag ina nafasi na wajibu nyingi za mji mkuu hata kama cheo hiki kimetengwa kwa Amsterdam. Lakini Den Haag ni makao ya serikali, makao ya bunge, makao ya mahakama kuu pia makao ya mfalme au malkia tangu 1831. Balozi zote za nje ziko hapa pia.

## Taasisi za Kimataifa 
Den Haag ni makao ya taasisi 150 za kimataifa. Hii ni tokeo la siasa ya Uholanzi ya miaka mingi ya kutoshikamana na upande wowote.

Kati ya taasisi zinazojulikana zaidi ni:
* Mahakama Kuu ya Kimataifa ya UM
* Mahakama kwa Yugoslavia ya zamani
* Mahakama ya Kimataifa ya Upatanishi
* Shirika kwa maharamisho ya silaha ya kikemia
* Mahakama ya kimataifa ya jinai
* Shirika ya Polisi ya Ulaya (Europol)

## Picha za Den Haag 

Image:The hague hofvijver.jpg|Bwawa mbele ya bunge
Image:The Hague Hoftoren.jpg|Hoftoren ni jengo kubwa la Den Haag
Image:Den Haag stadhuis april 2004.JPG|Manisipaa mpya
Image:Skyline Den Haag.JPG|Nyumba za ghorofa kitovuni ya mji

Jamii:Miji ya Uholanzi
Jamii:Zuid-Holland
Dublin

60px|left
**Dublin** (Kieire pia: **Baile Átha Cliath** = "Kijiji kwenye kivuko kwa mafunjo") ni mji mkuu wa Jamhuri ya Eire pia mji mkuu kwenye kisiwa cha Eire mwenye wakazi milioni 1.6 kwenye rundiko la jiji.

## Jiografia 
thumb|150px|Poa kabisa: hali ya hewa ya Dublin
Dublin iko kando la mdomo wa mto Liffey unapoishia katika Atlantiki kwenye pwani la mashariki la Eire.

## Historia 
Wataalamu kadhaa hujaribu kuona uhusiano kati ya mji wa "Ebalana" uliotajwa na katika maandiko ya Ptolemeo mnamo 140 BK lakini hakuna uhakika kuhusu mahali pake.

Mji wa leo ulianzishwa kama kiji cha wavuvi kwa jina la „Áth Cliath“ na kando lake Wavikingi walijenga kijiji cha jirani cha „Dubh Linn“ ("matope mweusi"). Vijiji vikaungana na kuwa mji tangu 1172 kwa sababu Wanormandi baada ya kuvamia Eire kutoka Uingereza walianzisha makao makuu yao hapa. Katika kipindi hadi karne ya 16 Dublin ilikuwa kitovu cha eneo lililokuwa chini ya wafalme wa Uingereza kisiwani na tangu 1541 mji mkuu wa Ufalme wa Eire uliotawaliwa na mfalme wa Uingereza.

Baada ya muungano wa Uingereza na Eire katika Ufalme wa Muungano Dublin ilikuwa makao ya gavana mwingereza. 

Uhuru wa Eire ulianza 1916 mjini Dublin kwenye uasi wa Pasaka. Kwenye Vita ya Uhuru ya Eire nyumba nyingi ziliharibiwa.
Tangu uhuru wa 1922 Dublin ikawa mji mkuu. 

Baada ya kujiunga kwa Eire na Umoja wa Ulaya Dublin imeendelea kukua na kuwa jiji ya Kiulaya. 
1998 Dublin ilisheherekea sikukuu ya kumaliza miaka 1000.

## Viungo vya Nje 
* "The Reflecting City"
* Dublin GDP stats 
* WikiSatellite view of Dublin at WikiMapia 
* The Dublin Community Blog

## Picha za Dublin 

Image:Dublin st church cathedral indoor.jpg|Kanisa Kuu la Kristo Mfalme
Image:Dublincityhall.jpg|Manisipaa ya Dublin
Image:Dublin custom house 2.jpg|Nyumba ya forodha
Image:Castletower.jpg|Mnara wa Boma la Dublin

Jamii:Miji ya Ireland
Jamii:Ireland
Jamii:Miji Mikuu Ulaya
Jamii:Leinster
Reykjavík

thumb|350px|Mji wa Reykjavik
**Reykjavík** (tamka: **Reykyavik**) ni mji mkuu pia mji mkubwa wa Isilandi wenye wakazi 113,387. Ni mji mkuu wa dunia ulio kaskazini zaidi kushinda miji mikuu ya nchi zote huru.

## Jiografia 
Iko kwenye pwani ya kusini ya Isilandi mwambaoni mwa hori ya Faxaflói.

Reykjavik inafaidi kukaa mahali pa kukutana kwa mabamba ya gandunia ya Ulaya na Amerika ya Kaskazini. Magma ya koti ya dunia iko karibu na uso wa nchi na inasababisha maji kwenye ardhi kuwa ya moto. Maji ya moto hayo hutumiwa kwa kupasha moto nyumba za watu na mabanda ya bustani. Nishati inapatika kwa urahisi kiasi kwamba katika mazingira ya barafu kuna hata mavuno ya ndizi kwenye bustani hizo zinazopata moto kwa maji yale ya kutoka chini ya ardhi.

## Historia 
Inaaminiwa ya kwamba Reykjavík ilikuwa mahali pa makazi ya kwanza ya watu walioanza kufika kisiwani mnamo mwaka 870. Mwanzilishi wa makazi hayo alikuwa Mnorwei Ingólfur Arnarson. Hadi karne ya 18 hapakuwa na mji bali rundiko la nyumba za wakulima tu. 

Mji wenyewe ulianzishwa huko mwaka 1786 kama kituo cha biashara ukaendelea kukua. Leo hii ni mji wa kisasa kabisa na kitovu cha uchumi, utamaduni na siasa vya Isilandi.

## Hali ya hewa 
thumb|Hali ya hewa Reykjavik
Kutokana na mahali pake karibu na ncha ya kaskazini Reykjavik haioni kabisa giza la usiku wakati wa miezi Mei - Julai lakini wakati wa Novemba - Januari kuna saa nne tu za mwanga wakati wa mchana.

## Trafiki 
Kuna huduma za mabasi ya mjini, ya mkoa na ya eneo la Strætó. Bandari za feri zipo Reykjavik na bandari ya Seydisfjordur, mashariki mwa Isilandi. Uwanja wa ndege uko Keflavik karibu na Reykjavik.

## Picha za Reykjavik 

Image:Reykjavik-50-vom Hallgrimskirchturm-Perla-2018-gje.jpg|Perlan
Image:Domkirkjan-Reykjavík-Iceland-20030526.jpg|Kanisa Kuu la Reykjavík
Image:Lækjartorg, Reykjavík 2004.jpg|Uwanja wa Lækjartorg mjini
Image:Karastigur.JPG|Barabara mjini Reykjavík

Jamii:Miji ya Iceland
Reykjavik
Sarayevo

thumb|300px|Mji wa Sarayevo
thumb|300px|Ramani ya Sarayevo
**Sarayevo** (Kikroatia: **Sarajevo**; kisirili: Сарајево; Kituruki: Saraybosna) ni mji mkuu wa Bosnia na Herzegovina . Mwaka 2003 ilikuwa na wakazi lakhi tatu. 

Mji uko kando la mto Miljacka kwenye bonde la milima ya Dinari. Sarayevo ina sifa ya ushirikiano mwena wa watu wa dini na madhehebu mbalimbali ndani yake kwa karne nyingi. Kuna misikiti ya Kiislamu, makanisa ya katoliki na Kiorthodoksi pamoja na sinagogi.

Lakini mwisho wa karne ya 20 Bosnia iliingia katika vita iliyosababishawa na kuporomoka kwa Yugoslavia na swali la mipaka ya Serbia. 

Sehemu za Sarayevo ziliharibiwa na kujengwa upya.

Bosnia ilikuwa mahali ambako mauaji ya mfalme mteule wa Austria-Hungaria tarehe 28 Juni 1914 yalisababisa Vita Kuu ya Kwnaza ya Dunia. 

Michezo ya Olympiki ya 1984 ilifanywa Sarayevo. 

## Viungo vya nje 
* Official Sarajevo website 

Jamii:Miji ya Bosnia na Herzegovina
Jamii:Miji Mikuu Ulaya
Riga

left|thumb|200px
**Riga** ni mi mkuu wa Latvia pia mji mkubwa mwenye wakazi 731.672 (mwaka 2005).

Mji uko kando la mto Dunava karibu na pwani la Baltiki. 

Jamii:Miji ya Latvia
Jamii:Miji Mikuu Ulaya
Orodha ya Marais wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo

Orodha hii inataja marais wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo:

{| class="wikitable" width=60%
|- bgcolor="#cccccc"
|-
|Joseph Kasavubu
|1 Julai 1960 – 24 Novemba 1965
|-
|Mobutu Sese Seko
|25 Novemba 1965 – 16 Mei 1997
|-
|Gasana Migambi
|1997 – 16 Januari 1999
|-
|Laurent Kabila
|17 Mei 1999 – 16 Januari 2001
|-
|Joseph Kabila
|17 Januari 2001 - 2019
|-
|Félix Tshisekedi
| 2019 -
|- 

*
Kongo
José Eduardo dos Santos

**José Eduardo dos Santos** (28 Agosti 1942 - 8 Julai 2022) alikuwa Rais wa nchi ya Angola tangu 10 Septemba 1979 hadi mwaka 2017.

## Viungo vya nje
*Official webpage of MPLA 
*José Eduardo dos Santos the Untold Story (Separatist website) 

Jamii:Waliozaliwa 1942
Jamii:Waliofariki 2022
Jamii:Marais wa Angola
Jamii:Wanasiasa wa Angola
Yayi Boni

**Yayi Boni** (amezaliwa 1 Januari 1952) alikuwa Rais wa nchi ya Benin tangu 6 Aprili 2006 hadi 6 Aprili 2016.

Mnamo Septemba 2021, Patrice Talon na Thomas Boni Yayi, washirika wa kisiasa ambao wamekuwa maadui wa karibu, walikutana katika Ikulu ya Marina huko Cotonou. Wakati wa tête-à-tête hii, Thomas Boni Yayi alimpa Patrice Talon mfululizo wa mapendekezo na maombi, yanayohusiana haswa na kuachiliwa kwa "wafungwa wa kisiasa".

Jamii:Waliozaliwa 1952
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Marais wa Benin
Thabo Mbeki

**Thabo Mvuyelwa Mbeki** (amezaliwa 18 Juni 1942) alikuwa Rais wa nchi ya Afrika Kusini tangu 14 Juni 1999 hadi 24 Septemba 2008. Alimfuata Nelson Mandela.

Mbeki alilelewa katika familia ya Waxhosa katika jimbo la Rasi Mashariki. Wazazi walikuwa walimu wa shule na wanachama wa ANC.

## Mwanaharakati wa ANC
Thabo alishiriki katika shughuli za chama hiki wakati alipokuwa mwanafunzi. Baada ya kukamatwa kwa Nelson Mandelea na viongozi wengine wa ANC alitoka nchini akapelekwa Uingereza aliposoma elimu ya uchumi kwenye chuo kikuu cha Sussex. Baada ya masomo akajiunga na utumishi wa ANC na tangu 1971 alichaguliwa katika kamati kuu akawa mwakilishi wa ANC katika nchi mbalimbali za Afrika.

Tangu 1989 Mbeki alikuwa katibu wa chama mambo ya nje akahudhuria katika majadilioano kati ya serikali ya Afrika Kusini na ANC kuhusu namna za kumaliza sera ya Apartheid.

## Makamu wa Rais na Rais
Baada ya uchaguzi huru wa kwanza nchini Afrika Kusini mwaka 1994 alikuwa makamu wa rais chini ya Nelson Mandela. Mwaka 1997 akawa mwenyekiti wa ANC badala ya Mandela. 16 Juni 1999 akaapishwa kama rais wa Afrika Kusini akarudishwa katika uchagizi wa Aprili 2004.

Katika Desemba 2007 Mbeki aligombea tena nafasi ya mwenyekiti wa ANC lakini alishindwa na Jacob Zuma. Zuma pia alimfuata Mbeki kama Rais wa Afrika Kusini baada ya uchaguzi wa 2009.

## Viungo vya nje
BBC kuhusu Thabo Mbeki

Jamii:Waliozaliwa 1942
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Marais wa Afrika Kusini
Tallinn

thumb|350px|Minara ya Tallinn jinsi inavyoonekana kutoka bandari
**Tallinn** ni mji mkuu na pia mji mkubwa wa Estonia mwenye wakazi 410,000. Iko mwambaoni wa Ghuba ya Ufini ya Baltiki na bandari yake ni bandari kuu ya nchi. 

Tallinn inajulikana kwa mji wa kale ulioingizwa na UNESCO kastika orodha la urithi wa dunia.

Historia yake ni ya karne nyingi. Kwa Zama za Kati ilikuwa mji mwanachama wa shirikisho la Hanse ijatajirika kutukana na biashara kati ya Urusi, Skandinavia na Ujerumani. 

Tangu 1918 Tallinn imekuwa mji mkuu wa Estonia huria.

1940 mji pamoja na nchi yote vilivamiwa na jeshi la Kisovyeti ikawa mji mkuu wa Jamhuri ya Kisovyeti ya Kijamii ya Kiestonia hadi 1991 halafu tena mji mkuu wa Estonia huria.

## Picha za Tallinn 

Image:Alexander Nevsky Cathedral.jpg|Kanisa Orthodoksi la Aleksander Nevski
Image:Street in Tallinn 1.JPG|Mtaa wa Tallinn ya Kale
Image:OldCity GuardTowerPark.JPG|Mnara wa ukuta wa Talinn ya Kale
Image:Tallinn Rathaus town hall.jpg|Manisipaa
Image:Maarjamäe War Memorial.jpg|Makumbusho ya marehemu wa vita kuu
Image:Tallinn location.png|mahali pa Tallinn

Jamii:Miji ya Estonia
Jamii:Miji Mikuu Ulaya
Girma Wolde-Giorgis

**Girma Wolde-Giorgis** (Addis Ababa, 28 Desemba 1924 - 15 Desemba 2018) alikuwa Rais wa nchi ya Ethiopia tangu 8 Oktoba 2001 hadi 2013. Alimfuata Negasso Gidada.

Jamii:Waliozaliwa 1924
Jamii:Waliofariki 2018
Jamii:Marais wa Ethiopia
Kiev

thumb|240px|Mahali pa Kiev nchini Ukraini
**Kiev** (pia:**Kyiv** - Kiukraini: **Київ**) ni mji mkuu wa Ukraini na pia mji mkubwa wa nchi hii wenye wakazi milioni mbili. Iko kando la mto Dnepr kwa 50°27′00″N, 30°31′24″E. 

## Historia 
Kiev inaaminiwa iliundwa mnamo ya karne ya 6 BK. Iliendelea kuwa mji mkuu wa Rus iliyokuwa milki kubwa ya kwanza ya Waslavoni ya mashariki. Mtemi Mkuu Vladimir I aliamua kupokea Ukristo akaamuru wakazi wote kubatizwa mtoni mara moja. Katika kumbukumbu la Ukraini na Urusi hii ilikuwa chanzo cha utamaduni wa kiorthodoksi wa Waslavoni ya mashariki. Hivyo Kiev inaitwa "mji mama wa miji yote ya Urusi".

Tarehe 6 Desemba 1240 Kiev ilitekwa na jeshi la Wamongolia na kuchomwa moto. Mji ukafufuka tena lakini ukaendelea kuwa mji mdogo na makao makuu ya jimbo la Ukraini chini ya nchi mbalimbali zilizotawala yehemu hiyo kama Poland au Urusi.

Kiev ikaanza kukua na kuwa mji mkubwa wa tatu wa Milki ya Urusi katika mapinduzi ya viwandani ya karne ya 19. Baada ya mapinduzi ya Kibolsheviki ikawa mji mkuu wa Jamhuri ya Kisovyeti ya Kijamii ya Kiukraini ndani ya Umoja wa Kisovyeti. Kiev iliharibiwa vibaya wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia ikajengwa upya na kukua. Ajali ya kinyuklia ya Chernobyl ilitokeea karibu na mji lakini haikuuathiri sana kwa sababu upepo ulipeleka mavumbi ya sumu upande mwingine. Tangu uhuru wa Ukraini mwaka 1991 mji mkuu wa nchi hii.

## Picha za Kiev 

Faili:Ruined Kiev in WWII.jpg|Kiev ilivyoharibiwa wakati wa vita ya 1941-45]]
Faili:Andreevskaja cerkov.jpg|Kanisa la Mt. Andrea 

Faili:Kiev gate 2001 07 09.jpg|Geti ya Mji wa Kale
Faili:Kiev History Museum.jpg|Makumbusho ya Historia
Faili:Kyjiv sofienkathedrale.jpg|Kanisa la Mt. Hekoma ya Mungu (Mt. Sofia)
Faili:KievOpera.jpg|Opera ya Kiev
Faili:Kreschatik.JPG|Barabara kuu mjini ("Khreschatyk")
Faili:National Bank of Ukraine.jpg|Benki Kuu ya Ukraini
Faili:Tram in Kyiv on Kontraktova Square in 2003.jpg|Usafiri wa umma mjini Kiev 
Faili:Vladimirsky Sobor.jpg|Kanisa Kuu la Mt. Volodomir


Jamii:Miji ya Ukraine
Jamii:Ukraine
Jamii:Mto Volga
Jamii:Miji Mikuu Ulaya
Kirumanj

**Kirumanj** (kwa lugha yenyewe **Rumantsch**, **Romansch** au **Romanche**) ni moja kati ya lugha za Kirumi na kati ya lugha nne za kitaifa nchini Uswisi pamoja na Kijerumani, Kifaransa na Kiitalia. Idadi ya wasemaji ni takriban watu 50,000 katika jimbo la Graubünden. Wasemaji wako hasa vijijini katika milima ya Alps.

Kirumanj hufanana na Kiitalia.

## Historia
Kirumaj ilitokana na Kilatini cha Kawaida, ambacho kililetwa na wanajeshi na walowezi wa Kirumi walipotekeleza uvamizi katika eneo la sasa la Graubünden, Uswisi, mnamo karne ya 1 KK. Kadri muda ulivyopita, makabila ya Kikelti yaliyokuwa eneo hilo yalichukua Kilatini na kukichanganya na lugha zao za asili. Baada ya kuanguka kwa Milki ya Kirumi, Kirumanj iliendelea kujitegemea, ikiathiriwa na lahaja za Kijerumani na Kiitaliano za jirani. Kufikia Zama za Kati, lugha hii ilikuwa imegawanyika katika lahaja tofauti, kila moja ikiwa na mwelekeo wake kulingana na siasa na jiografia ya eneo husika. Katika kipindi hicho, ushawishi wa walowezi na watawala wa Kijerumani ulisababisha kupungua kwa matumizi ya Romansh.

Ifikapo karne ya 19 na 20, Kirumanj ilikuwa inakaribia kutoweka kutokana na kuenea kwa lugha ya Kijerumani. Kutokana na hali hiyo, juhudi za kuhifadhi lugha zilianza, na mwaka wa 1938, ilitambuliwa kama lugha ya kitaifa ya Uswisi. Serikali ya Uswisi iliongeza hadhi yake mwaka wa 1996 kwa kuitangaza kuwa lugha rasmi ya kiutawala. Ili kupunguza mgawanyiko wa lahaja, mwanalugha Heinrich Schmid aliunda "Rumantsch Grischun" mwaka wa 1982 kama mfumo wa maandishi wa kiwango cha kitaifa, ingawa ulipingwa na wazungumzaji wengi waliopendelea lahaja zao za asili. Licha ya juhudi za kuhifadhi lugha hii, Romansh bado iko hatarini kutoweka, ikiwa na idadi ndogo lakini yenye ari kubwa ya wazungumzaji wake.

## Viungo vya nje
*makala za OLAC kuhusu Kirumanj
*lugha ya Kirumanj katika Glottolog
*http://www.ethnologue.com/language/roh

## Marejeo
Jamii:Lugha za Kirumi
Jamii:Lugha za Kihindi-Kiulaya
Jamii:Lugha za Uswisi
Jamii:Lugha za Ulaya
Jamii:Lugha
Bern

thumbnail|right|280px|Bern, Uswisi
thumb|240px|Bern mwaka 1638
**Bern** (pia: Berne, Berna) ni mji wa shirikisho wa Uswisi na mji mkubwa wa nne katika nchi. Bern ni pia mji mkuu wa jimbo la Bern. Iko kando la mto Aar. Hivyo ina nafasi ya mji mkuu ingawa shirikisho la Uswisi halina mji mkuu kikatiba.

Wakazi walio wengi hutumia lugha ya Kijerumani kwa lahaja ya Bern.

Mji uliundwa mwaka 1191 ukapokea jina kutokana jina la Kijerumani la dubu ("Bär"). 

Mkazi mashuhuri wa Bern alikuwa Mjerumani Albert Einstein aliyeunda nadharia zake za fizikia ya kisasa alipofanya kazi mjini Bern

## Viungo vya Nje 
* Tovuti rasmi ya Bern
* Picha za Bern

Jamii:Miji ya Uswisi
Jamii:Miji Mikuu Ulaya
Jamii:Bern
Kishineu

[thumb|240px|Kishineu mjini: [tao na kanisa.]]
**Kishineu** (kwa Kiromania **Chişinău** (matamshi kama mbele); kwa mwandiko wa kisirili **Кишинэу**, kwa Kirusi Кишинёв *"Kishinyev"*) ni mji mkuu, pia mji mkubwa wa Moldova wenye wakazi 600,000.

## Jiografia 
Mji uko kwa 47°0′N 28°55′E kando ya mto Bich (Bîc) ambao ni tawimto la Dnestr. Eneo la mji ni km² 120. Kishineu iko katikati ya nchi ya Moldova.

Kuna vyuo vingi pamoja na shule, makumbusho na nyumba za maigizo. Mji una viwanda vingi.

## Wakazi 
Kati ya wakazi kuna vikundi vikubwa vifuatayo kufuatana na lugha:
* Kiromania (pamoja na Kimoldova) - 73.3 %
* Kirusi - 25.6 %

## Viungo vya nje 
* Official site of Chişinău 
* Old (1995) Chişinău Photo-Gallery - a lot of artistic photos
* Chişinău telephone directory    
* Chişinău - Portail Moldavie  
* Chişinău - Magazine Moldavie  
* Jewish community of Chişinău
* Kishinef(Kishinev), by Rosenthal, Herman & Rosenthal, Max, in the *Jewish Encyclopedia* (1901-1906)
* Pro TV
* 2005 Chişinău election for mayor 

## Picha 

Image:Chisinau Center4.jpg|Chişinău mjini
Image:Органный зал, Кишинев, Республика Молдова Sala cu orga, Chisinau, Republica Moldova Organ Hall, Chisinau, Republic of Moldova (50698302796).jpg|Ukumbi wa Kinanda
Image:Chisinau Station.jpg|Chişinău: Kituo cha Treni
Image:Chisinau Winter.jpg|Majira ya baridi
Image:Chisinau center 08 11 2005.jpg|Kitovu cha mji
Image:Airport Chisinau.jpg|Uwanja wa ndege Kishineu
Image:Chisinau_Stefan_cel_Mare_monument.jpg|Sanamu ya Mtemi Stefanu wa Moldova (1457-1504) 
Image:Vorota kishineva.jpg|Makazi mapya Kishineu

## Ramani 
* Ramani ya Chişinău 
* Ramani ya Chişinău yenye picha

Jamii:Miji ya Moldova
Jamii:Miji Mikuu Ulaya
Festus Gontebanye Mogae

**Festus Gontebanye Mogae** (amezaliwa 21 Agosti 1939) ni Rais wa nchi ya Botswana tangu 1 Aprili 1998. Alimfuata Quett Masire.

Jamii:Waliozaliwa 1939
Jamii:Marais wa Botswana
Kolomna

thumb|Mahali pa Kolomna
right|thumb|250px|Kitovu cha mji wa Kolomna

**Kolomna** (Kirusi: **Kolomna**) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 148,000. Iko katika mkoa wa Moscow Oblast.

## Jiografia 
Iko katika sehemu ya kiulaya ya Urusi km 110 kusini ya Moscow kwa 55°05'N na 38°47'E pale ambako mito ya Moskva na Okra inakutana. 

## Historia 
Mji ulianzishwa mwaka mnamo 1177. 

## Uchumi 
Mji umejulikana nchini Urusi kwa sababuya kiwanda kikubwa cha injini za reli.

Jamii:Miji ya Urusi
Blaise Compaoré

thumb|right|Blaise Compaoré mwaka wa 2003

**Blaise Compaoré** (alizaliwa 3 Februari 1951) alikuwa Rais wa nchi ya Burkina Faso kutoka 15 Oktoba 1987 hadi 31 Oktoba 2014. Alimfuata Thomas Sankara.

Mnamo Agosti 2021, mwendesha mashtaka wa Korti Kuu ya Sheria alitangaza kwamba kesi ya washiriki wa serikali wanaoshukiwa kuwa na jukumu katika kukandamiza uasi wa 2014 itaanza. Blaise Compaoré anaweza kuitwa tena kujibu maswali ya majaji.

Jamii:Waliozaliwa 1951
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Marais wa Burkina Faso
Jamii:Uhaini
Jamii:Siasa ya Burkina Faso
Majimbo ya Cote d'Ivoire

300px|right

'''Majimbo ya Cote d'Ivoire''' (kwa Kifaransa: Districts de Côte d’Ivoire) ni ngazi ya kwanza ya ugatuzi nchini. Majimbo yaliundwa mwaka 2011 lakini katika hali nyingi hayajaanza kufanya kazi kama mashirika ya serikali. 

Kuna majimbo 14, ikiwa ni pamoja na majimbo huru mbili ambazo ni miji ya Yamoussoukro na Abidjan.  Ingawa hayajagawanywa katika mikoa, majimbo huru huwa na wilaya (kwa Kifaransa: départements), tarafa (kwa Kifaransa: sous-prefectures) na miji.

Majimbo 12 yaliyobaki yamegawanywa katika mikoa 31, ambayo imegawanywa katika wilaya zaidi ya 108. Wilaya hizo zimegawanywa katika tarafa 509.

## Majimbo 
!
Cote d'Ivoire
Luxemburg (mji)

**Luxemburg** (Kiluxemburg: **Lëtzebuerg**, Kifaransa:**Luxembourg**; Kijerumani: Luxemburg) ni mji mkuu wa Utemi wa Luxemburg katika Ulaya ya Kati.

Mji ulikuwa na wakazi 76,420 mnamo mwaka 2005. Uko kusini mwa nchi ambako mito ya Alzette na Pétrusse inaungana.

Mji wa Luxemburg ni kati ya miji tajiri za Ulaya. Uchumi umekua sana upande wa benki na biashara. Luxemburg ni pia moja kati ya miji mikuu ya Umoja wa Ulaya pamoja na Brussels na Strasbourg. Mahakama Kuu ya Ulaya ina makao makuu hapa pia Mamlaka Kuu ya Ukaguzi wa Ulaya na Benki ya Uwekezaji ya Ulaya.

Mji wa Kale ya Luxemburg uliingizwa na UNESCO katika orodha ya urithi wa dunia.

## Picha za mji wa Luxemburg 

Image:Luxemburg-Petrussetal-Viaduc.jpg|Luxemburg - bonde la mto Pétrusse
Image:Adolphe Bridge post 2017 renovation works - 7 August 2018.jpg|Daraja la Petrusse 
Image:Place_d'Armes_Luxembourg.jpg|Place d'Armes
Image:Bahnhof_Luxemburg_bei_Nacht.jpg|Kituo cha Reli
Image:Luxembourg0059.JPG|Mtaa wa Grund mjini Luxemburg
Image:Luxembourg0060.JPG|Bonde la mto Alzette
Image:Luxembourg0080.JPG|Benki ya Mikopo ya Luxemburg

Jamii:Miji ya Luxemburg
Jamii:Miji Mikuu Ulaya
Luxemburg
Oslo

thumb|Oslo: mji wa kale
**Oslo** ni mji mkuu wa Norwei pia mji mkubwa nchini mwenye wakazi 590,041(1.403.268) 2010). Rundiko la mji lina wakazi zaidi ya milioni.

## Jiografia 
Olso iko kwenye mwisho wa kaskazini wa fyord ya Oslo (fyord ni jina la hori ndefu na nyembamba za pwani la Norwei). Visiwa 40 ni sehemu ya eneo la mji. Mahali pa juu ni mlima wa Kirkeberget mwenye kimo cha mita 629. Kuna misitu mingi ndani ya eneo la mji huu.

## Historia 
Kumbukumbu za Norwei ziandai ya kwamba mji uliundwa na mfalme Harald III manmo mwaka 1048 lakini wataalamu wa akiolojia wamekuta makaburi ya kikristo yanayotangulia tarehe hii.

Jengo mashuhuri la mji ni boma la Akershus lililojengwa kuanzia mwaka 1290.

Mji ulichomwa na moto mnamo 1624. Ulipojengwa upya kwa amri wa mfalme Christian IV ikapewa jina la "Kristiana" (Mji wa Christian). 1925 jina la Oslo likarudishwa.

Image:Slottet oslo 2.jpg
Image:Oslo port.jpg
Image:Akershus castle Oslo.jpg
Image:Christiania Norway in 1814 by MK Tholstrup.jpg

Jamii:Miji ya Norwei
Jamii:Majimbo ya Norwei
Jamii:Miji Mikuu Ulaya
Warshawa

**Warshawa** (kwa Kipoland: *Warszawa*; kwa Kiingereza *Warsaw*) ni mji mkuu wa Polandi pia mji mkubwa wa nchi, wenye wakazi milioni mbili hivi (1.78 mln - 2018). 

## Jiografia 
Warshawa iko katikati ya bonde la mto Vistula (Kipoland: polnisch Wisła, takriban km 350 kutoka Bahari Baltiki.

## Historia 
Warshawa imekuwa mji tangu karne ya 13, ikawa mji mkuu wa Polandi mwaka 1596. 

Iliharibiwa mara nyingi katika historia yake, hasa wakati wa vita kuu ya pili ya dunia. Wapoland walijaribu kuasi dhidi ya Wajerumani walioshika mji kati ya miaka 1939 na 1944; pamoja na vifo vingi, asilimia 90 za nyumba zote ziliharibiwa.

Baada ya vita mji ulijengwa upya mara nyingi kwa kurudisha nyumba zinazofanana na nyumba za kale.

Kitovu chake kimeorodheshwa na UNESCO kati ya mahali pa Urithi wa Dunia.

## Utamaduni 
Kuna vyuo 66 pamoja na Chuo Kikuu cha Warshawa, vyuo vikuu vingine, nyumba za maigizo, opera na makumbusho mbalimbali.

## Uchumi 
Warshawa ni mji wa viwanda vingi vya kutengenezea chuma, mashine, motokaa na mengine mengi.

## Picha za Warshawa 

Image:Palac Nauki.jpg|Jumba la utamaduni na sayansi
Image:Warsaw_07-13_img37_Plac_Wilsona_metro.jpg|Kituo cha Metro ya Warshawa
Image:Zamek królewski fasada saska 02.jpg|Jumba la kifalme
Image:Poland-00741 - Palace Prezydencki (31071435322).jpg|Ikulu ya rais
Image:4 Warszawa 23.jpg|Mji wa Kale
Image:5 Warszawa 083.jpg|Belweder
Image:4 Warszawa-Zamek Ujazdowski 03.jpg|Jumba la Ujazdowski
Image:AleksanderWarszawa.jpg|Kanisa la Aleksander 

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya Polandi

## Viungo vya nje 
* Tovuti rasmi 
* Tovuti ya utalii wa Warshawa 
* Ramani 

Jamii:Miji ya Polandi
Jamii:Miji Mikuu Ulaya
Jamii:Urithi wa Dunia
Vistula (mto)

**Vistula** (Kipoland: **Wisła** *tamka: viswa*) ni mto mkubwa nchini Polandi mwenye urefu wa 1047&nbsp;km.

Chanzo chake ni katika milima ya Beskidi inaishia katika Bahari Baltiki. Inapita kwenye miji mikubwa ya Krakov na Warshawa.

Jamii:Mito ya Polandi
Jan Mayen

280px|thumb|right|Mahali pa Jan Mayen kati ya Greenland na Norwei

**Jan Mayen** ni kisiwa cha Norwei katika eneo ambapo Bahari ya Aktika na Atlantiki ya Kaskazini zinakutana. Eneo lake ni km² 373, urefu ni km 54 na upana km 2.5-15. Kisiwa kipo katikati ya Norwei, Isilandi na Greenland. 

Hakuna wakazi wa kudumu isipokuwa wafanyakazi 14 wa vituo viwili vya serikali ya Norwei. Moja ni kituo cha redio kinachohudumia usafiri kwa ndege katika sehemu hii ya dunia. Nyingine ni kituo cha wataalamu wanaopima hali ya hewa.

Jan Mayen kilitangazwa kuwa sehemu ya Norwei 27 Februari 1930. Kiutawala kiko chini ya gavana wa Spitzbergen.

## Viungo vya Nje
*Satellite Radar image of Jan Mayen    
*Photographs and information on Jan Mayen    
*Jan Mayen crew    
*LORAN-C mast Jan Mayen  

Jamii:Visiwa vya Atlantiki
Jamii:Norwei
Svalbard

[thumb|[Ramani ya Svalbard.]]
thumb|Milima ya Adventtoppen na Hiorthfjellet karibu na fjord Adventfjorden, kaskazini mwa Longyearbyen, Svalbard.
**Svalbard** ni jina la funguvisiwa la Norwei katika Bahari ya Aktika, linalojulikana pia kama funguvisiwa la **Spitsbergen**.

Iko kati ya Norwei na ncha ya kaskazini ya dunia.

Kuna wakazi 2,756 kwenye visiwa vitatu vya Spitsbergen, Bjørnøya (Kisiwa cha Dubu) na Hopen. Makao makuu ni kijiji cha Longyearbyen. 

Mkataba wa kimataifa wa Svalbard umekubali ya kwamba funguvisiwa liko chini ya Norwei lakini kuna masharti fulani. Raia wa nchi zote 40 zilizotia sahihi mkataba huo wana haki ya kuingia huko na kufanya shughuli zao. Hivyo kuna kijiji cha Kirusi cha Barentsburg ambako Warusi wanachimba madini. 

Kisiwa cha Dubu (Bjørnøya *byornoya*, kwa Kiingereza: Bear Island) hutazamwa kama sehemu ya kusini kabisa ya Svalbard, ingawa ni kisiwa cha pekee chenye umbali wa km 235 kutoka Spitsbergen.

## Viungo vya Nje 
* Governor of Svalbard Official site 

Jamii:Norwei
Jamii:Aktiki
Jamii:Visiwa vya Bahari ya Aktiki
Belgrad

thumb|250px|Bendera ya Belgrad
**Belgrad** (Kiserbia: **Београд** - *beograd "mji mweupe"*) ni mji mkuu wa Serbia. Iko kando la mto Danube mahali ambako mto Sava unapoishia humo. Ni pia mji mkubwa wa nchi mwenye wakazi 1,710,000 (mwaka 2002).

## Historia 
Mji umejulikana tangu zamani za Dola la Roma kwa jina Singidun ulipokuwa mji wa kikelti. Waroma walijenga mji wa kiroma palepale kwa jina la Singidunum. Tangu kufika kwa Waslavoni mji ulipata jina "mji mweupe" au "boma nyeupe" kwa lugha mbalimbali. 	

Belgraf ilitawaliwa na nchi mbalimbali kama vile Bulgaria, Bizanti na Hungaria. Serbia ilianza kuenea hadi shemu hizi tangu karne ya 13. Mwaka 1403 ilitangazwa na Stefan Lazarević (1389-1427) kuwwa mji mkuu wa Serbia ambayo wakati ule ilisukumwa kaskazini kutokana na mashambulio ya Waosmani.

Tangu mwaka 1521 Belgrad ilivamiwa na Waturuki walioendelea kuitawala hadi karne ya 19 hata kama mju ulikuwa mahali pa mapigano mengi kati ya Uturuki na Austria ikatwaliwa na kupotelewa na Austria mara tatu katika karne zile.

1817 ilikuwa mji mkuu wa Utemi ya Serbia iliyofufuka tena. Imebaki hivyo hadi leo. Wakati ambako Serbia ilikuwa sehemu ya Yugoslavia ilikuwa pia mji mkuu wa Yugoslavia.

## Picha za Belgrad 

Image:Beogradjanka01.JPG|Beogradyanka - nyumba ya kisasa
Image:SvetiSavaChurchBelgrade.jpg|Mt. Sava - kanisa orthodoksi kubwa duniani
Image:Central_bank,_Belgrade,_Serbia.jpg|Nyumba ya Benki Kuu ya Serbia
Image:ParlamentBelgrad.jpg|Bunge la Serbia
Image:Serbia Beograd SANU - Feb 2006.jpg|Mji wa Kale
Image:New_Railway_Bridge,_Belgrade,_Serbia.jpg|Daraja la reli

Jamii:Miji Mikuu Ulaya
Jamii:Miji ya Serbia
Jamii:Miji ya Dola la Roma
Bratislava

[thumb|left|200px|[Mandhari ya Bratislava]]
[thumb|[Bendera ya Bratislava]]
thumb|200px|Mahali pa Bratislava nchini Slovakia
**Bratislava** ni mji mkuu wa Slovakia wenye wakazi 450,000. Majina mengine ya kihistoria ya mji huu yalikuwa Pressburg (kwa Kijerumani) au Pozsony (kwa Kihungaria). Uko kando Ya mto Danubi.

Ishara ya mji ni boma la Bratislava lililosimama tangu karne za kati.

## Jiografia 
Bratislava iko kwenye mpaka wa kusini-magharibi ya Slovakia karibu na Austria na Hungaria, si mbali na mpaka wa Ucheki.
thumb|right|250px|Uwanja Mkuu.
## Historia 
Eneo la mji lilikaliwa tangu milenia nyingi. Kiini cha mji wa leo kilikuwa boma la Bratislava lililojulikana tangu mwaka 805 BK.

Utawala wa eneo la mji ulibadilika mara kadhaa, lakini tangu mwaka 907 mji ulikuwa sehemu ya ufalme wa Hungaria hadi mwaka 1918. Kati ya miaka 1524 na 1830 ulikuwa mji mkuu wa Hungaria. Wakazi wake walikuwa hasa Wajerumani na Wahungaria pamoja na Waslovakia.

Baada ya Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia eneo la mji liliingizwa katika nchi mpya ya Chekoslovakia, na jina likabadilishwa kuwa Bratislava. Mji ukawa mji mkuu wa sehemu ya Kislovakia ya nchi.

Wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia, na tena baada ya kugawanyika kwa Chekoslovakia mwaka 1993 Bratislava imekuwa mji mkuu wa Slovakia.

[thumb|right|250px|[Barabara kuu ya kitaifa D1 kando ya Bratislava]]
## Biashara 
Bratislava ni mji wa viwanda: kuna viwanda vya motokaa, kemia, mashine na vifaa vya stima.

## Usafiri 
Mji ni njiapanda ya barabara kuu, pia ya reli. Usafiri wa majini hutumia bandari ya Bratislava kwenye mto Danubi. Kuna pia Uwanja wa ndege wa kimataifa.

Usafiri wa mjini ni kwa mabasi, reli za barabarani na mabasi ya umeme. 
## Picha za Bratislava 

Image:Bratislava - 52119321317.jpg|Mji wa Kale
Image:Bratyslawa Teatr Narodowy.jpg|Nyumba ya Kitaifa ya Maigizo 
Image:Grassalkovich Palace (2).jpg|Jumba la Grassalkovich 
Image:Bratislava-Dom-sv-Martina.jpg|Kanisa la Mt. Martino 

## Viungo vya nje 
* Official site 
* Info Bratislava 
* Bratislava City Guide prepared by locals

Jamii:Miji Mikuu Ulaya
Jamii:Miji ya Slovakia
Podgorica

thumb|Mahali pa Podgorica nchini Montenegro
**Podgorica** (Kiserbia: **Подгорица** *tamka pod-go-ri-tsa*)ni mji mkuu pia mji mkubwa wa Montenegro mwenye wakazi 140,000. Iko kwa 42°28′12″N, 19°16′48″E pale ambako mito ya Ribnica na Morača inapokutana. Mji uliitwa **Titograd** kati ya 1946 hadi 1992.

Mji umejulikana tangu 1326 ulikuwa sehemu ya ufalme wa Serbia. Tangu 1466 ilitawaliwa na Waosmani hadi 1878 wakati Montenegro ilipopata uhuru wake.

Baada ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia mji ukawa mji mkuu wa jamhuri ya Montenegro ndani ya shirikisho la Yugoslavia. Umeendelea kuwa mji mkuu tangu uhuru wa nchi mwaka 2006.

## Picha za Podgorica 

image:Podgorica Mosque.JPG|Msikiti mjini Podgorica

Jamii:Miji Mikuu Ulaya
Jamii:Miji ya Montenegro
Longyearbyen

thumb|Moja ya eneo lililopo ndani ya Longyearbyen
thumb|140px|Longyearbyen
**Longyearbyen** ni makao makuu ya utawala wa Norwei kwenye visiwa vya Svalbard. Mji huu mdogo uko kwenye kisiwa cha Spitsbergen.

Longyearbyen ni kati ya makazi ya kibinadamu ya kaskazini kabisa duniani. Kwa jumla kuna wakazi 1,800 wengi wao Wanorwei na wengine Warusi.

Mji ulianzishwa mnamo 1906 kama makazi ya wafanyakazi wa migodi ya makaa mawe.

## Picha za Longyearbyen 

Image:Longyearbyen4.jpg

## Viungo Vya Nje 
* The University Centre on Svalbard
* The University Centre on Svalbard Alumni/Student site 
* Spitsbergen Travel Tour Operator
* Wildlife Service Tour Operator
* The Governor (Sysselmannen)
* Svalbard Airport:Facts and pictures from Avinor 
* Island railways north of Europe
* Mission Svalbard — Pictures of Longyearbyen and Bjørndalen 

Jamii:Miji ya Norwei
Karne ya 3 KK

## Wakati wa karne ya 3 KK 
Karne hii ni kipindi cha
* uenezaji wa mamlaka ya mji wa Roma katika Mediteranea ya magharibi
* kuimarika kwa athira ya utamaduni wa Ugiriki wa Kale kati ya Mediteranea na Uhindi
* kilele cha nguvu ya Ubuddha nchini Uhindi
* mwanzo wa ujenzi wa ukuta wa China

## Matukio 
* Mnara wa moto Pharos wajengwa mjini Aleksandria (Misri)
* 275 KK - Mwisho wa Babeli - wakazi wake wote wahamishwa 

## Watu 
* Eratosthenes akadiria kipenyo cha dunia kwa vipimo vya kisayansi nchini Misri

## Viungo vya nje 
Jamii:Karne ya 3 KK
Lisbon

thumbnail|right|280px|Mji wa Lisbon

thumb|Lisbon katika Ureno
**Lisbona** (kwa Kireno: *Lisboa*) ni mji mkuu wa Ureno, pia mji mkubwa wa nchi wenye wakazi 560,000; pamoja na rundiko la mji ni milioni mbili.

Mji uko kando ya mto Tejo kwenye kona ya kusini-magharibi ya Ulaya mwambaoni kwa Atlantiki.

## Historia 
Mji ulijulikana tangu karne ya 3 KK kwa jina la "Olispo". Wakati wa Dola la Roma ulikuwa mji mkuu wa jimbo la Lusitania. 
# 719 ulitwaliwa na Waarabu.
# 1147 Lisbon ilitwaliwa na mfalme Mreno Dom Afonso Henriques.
# 1256 mfalme Afonso III alihamisha mji mkuu kutoka Coimbra kuja Lisbon.
# 1499 Vasco da Gama alirudi Lisbon kutoka safari yake ya kwanza ya Uhindi akaanzisha kipindi cha utajiri kwa Ureno na mji kutokana biashara ya kikoloni.
# Karne ya 16: Lisbon imekua na kuwa mji mkubwa duniani unaojulikana wakati ule wenye wakazi 350,000.
# 1 Novemba 1755 tetemeko la ardhi liliharibu theluthi mbili za mji na kuua watu 60,000. 
# 5 Oktoba 1910 Jamhuri ya Ureno ilitangazwa Lisbon.
# 1926: mapinduzi ya kijeshi yalimaliza demokrasia na kuanzisha kipindi cha udikteta katika Ureno
# 1974: mapinduzi ya kijeshi yalimaliza udikteta na kuanzisha kipindi kipya cha demokrasia

## Viungo vya nje 
* Tovuti rasmi ya Lisbon 
* Alfama & Castelo 
* Picha za Lisbon  
* Picha za Lisbon 

Jamii:Ureno
Jamii:Miji Mikuu Ulaya
Jamii:Miji ya Ureno
Juan de Salazar

alt=Sanamu la JuanDeSalazar|thumb|Sanamu la JuanDeSalazar
**Juan de Salazar y Espinoza** alikuwa conquistador yaani mpelelezi na mwanajeshi Mhispania aliyeunda mji wa Asuncion katika Paraguay.

Alizaliwa 1508 katika Espinosa de los Monteros kwenye mkoa wa Burgos (Hispania). Akajiunga na kikosi cha Wahispania kilichosafiri kwenye mto Rio de la Plata mwaka 1535. 

Akaongoza kikundi kilichofuata mto Paraguay na tarehe 15 Agosti 1537 alianzisha kituo cha kijeshi kilichoitwa "Nuestra Señora Santa María de la Asunción". 

Baada ya kushiriki 1540 katika uasi dhidi ya gavana wa Río de la Plata Álvar Núñez Cabeza de Vaca alifukuzwa Amerika na kurudishwa Hispania. Akarudi mwaka 1547 na kati ya 1550 na 1555 akaongoza tena upelelezi wa Paraguay. 

Akaaga dunia mjini Asuncion mwaka 1560.

Jamii:Watu wa Paraguay
Jamii:Wapelelezi kutoka Hispania
Conquistador

[thumb|200px|[Hernando Cortes conquistador wa Meksiko]]

**Conquistador** *(tamka: kon-kis-ta-dor; uzito kwa silabi ya mwisho)* ni neno la Kihispania ya kutaja jumla la wanajeshi, wapelelezi, mabaharia na wengine kutoka Hispania na Ureno waliovamia nchi za Amerika ya Kilatini na Pasifiki na kuzifanya kuwa koloni za Kihispania na za Kireno.

Harakati ya uvamizi na utekaji wa Amerika ya Kilatini huitwa kwa Kihispania kwa neno "Conquista" (=utekaji).

Katika karne baada ya Kristoforo Kolumbus watekaji walikuwa watu waliotafuta utajiri na heri katika "dunia mpya" ya Amerika. Mara nyingi walikuwa wanajeshi wa kustaafu waliokosa nafasi katika maisha ya kawaida Hispania. Walifanya misafara yao kwa gharama zao bila msaada wa serikali ya Hispania au Ureno. 

Isipokuwa walitangulia kujipatia kibali cha kifalme. Conquistador alipata kibali cha kuvamia eneo fulani kwa jina la mfalme wa Hispania lililoelezwa katika kibali ingawa mara nyingi maeneo hayajulikana bado. Alitakiwa kujenga vituo na miji na kuwapeleka wenyeji wakubali imani ya kikristo yaani ya kanisa katoliki. Kibali kilieleza pia masharti yote kuhusu forodha la bishaa zitakazoingia au kutoka katika koloni mpya. Sehemu ya tano ya mapato yote (= 20%) ya koloni ilitakiwa kulipwa kwa serikali.

Conquistador mwenye kibali alipata haki ya kumteua gavana na wasimamizi wa koloni mpya. 

Maconquistador wengine waliomfuata mwenye kibali mara nyingi hawakuwa wanajeshi wa kawaida kwa sababu wengi walikosa pesa ya kuwalipa. Wengine waliingia kama washiriki katika biashara ya koloni walioahidiwa asilimia fulani ya faida.

Kuanzia mwaka 1600 nafasi ya Maconquistador ilipungua na kuisha kwa sababu serikali ya Hispania ilifaulu kueneza utawala wake kwa utaratibu wa falme dogo.

Maconquistador walitafuta utajiri kwa kila namna na mara nyingi waliwatendea wenyeji kwa unyama mkuu. Silaha zao pamoja na farasi ziliwawezesha kushinda jeshi kubwa za wenyeji ambao kwa ujumla walikuwa na silaha za mawe tu na ambao hawakuona farasi wala mtu juu ya farasi. Waliweza kuharibu miliki kubwa za Maazteki na Mainka.

Balaa mbaya zaidi kushinda unyama wote yalikuwa magonjwa kutoka Ulaya yaliyoua mamilioni wa Maindio waliokosa kinga dhidi ya viini vilivyofika Amerika mara ya kwanza.

Baada ya kufaulu maconquistador walijaribu mara nyingi kudanganya serikali au wenzao hivyo mara nyingi kuunda kwa koloni mpya kulimalizika mbele ya mahakama.


Jamii:Wapelelezi wa Amerika
Wahome Mutahi

**Wahome Mutahi** (24 Oktoba 1954 &ndash; 22 Julai 2003) alikuwa mwandishi mpendwa sana katika Kenya.  Aliitwa *Whispers* kama jina la "column" aliyoiandika kwa *The Daily Nation*. 

Aliandika pia tamthilia na vitabu.  Alikuwa mtu mwenye siasa, na mhakiki mkali, lakini kila wakati alitumia ucheshi.

## Viungo vya nje
* *Wahome Mutahi: the passing on of a Kenyan legend* (kwa Kiingereza) 

Jamii:Waandishi wa Kenya
Stockholm

right|250px|thumb|Kitovu cha kale cha Stockholm
thumb|Ramani ya Stockholm
**Stockholm** (pia Stokolimi) ni mji mkuu wa Uswidi na pia mji mkubwa wa nchi hito wenye wakazi 864,324 (31 Desemba 2011) ambao pamoja na rundiko la mji ni watu milioni 1.3.

Mji uko kwenye pwani ya mashariki ya Uswidi ambako ziwa Mälaren lajiunga na Bahari Baltiki. Kitovu cha mji ni visiwa 14 vinavyotengwa na mifereji yenye madaraja. 

## Historia 
Birger Jarl alianzisha Stockholm mnamo mwaka 1252 BK kama boma la kuzuia maharamia wasiingie kwenye ziwa Mälaren na kushambulia miji huko. Mji ulianza kukua karibu na boma lile ukawa mji wa biashara katika shirikisho la Hanse.

Stockholm ilikuwa mji mkubwa lakini si bado mji mkuu kwa sababu wafalme hawakukaa mahali pa kudumu. Gustav Vasa alianzisha makazi ya wafalme mjini.

Jamii:Miji Mikuu Ulaya
Jamii:Miji ya Uswidi
Jamii:Stockholm
Jamii:Miji ya Olimpiki
1649

Makala hii inahusu mwaka **1649 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
*2 Februari - Papa Benedikt XIII
*23 Julai - Papa Klementi XI

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 17
1648

Makala hii inahusu mwaka **1648 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
*24 Oktoba - amani ya Westfalia yamaliza vita ya miaka 30 katika Ujerumani.

## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
* 15 Januari - Mtakatifu Fransisko Ferdinando de Capillas, O.P., padri kutoka Hispania aliyekuwa wa kwanza kufia dini ya Ukristo nchini China

Jamii:Karne ya 17
1647

Makala hii inahusu mwaka **1647 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
* 22 Julai - Mtakatifu Margareta Maria Alacoque, mtawa wa kike kutoka Ufaransa

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 17
1645

Makala hii inahusu mwaka **1645 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
* 26 Mei - Mtakatifu Maria Ana wa Yesu, mtawa wa kike kutoka Ekwador

Jamii:Karne ya 17
1644

Makala hii inahusu mwaka **1644 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
*15 Septemba - Uchaguzi wa Papa Innocent X

## Waliozaliwa 
**bila tarehe**
*Matsuo Bashō, mshairi Mjapani

## Waliofariki 
*29 Julai - Papa Urban VIII

Jamii:Karne ya 17
1641

Makala hii inahusu mwaka **1641 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 17
Madrid

thumb|180px|Plaza de España, Madrid
thumb|right|200px|Kanisa la Almudena
**Madrid** ni mji mkuu wa Hispania pia mji mkubwa wa nchi wenye wakazi 3,129,600 na pamoja na rundiko la mji milioni 5.8.

## Jiografia 
Madrid iko katikati ya Hispania katika nyanda za juu za Castilia kwenye kimo cha m 667 m juu ya UB. Mto mdogo Manzanares unapita mjini. Kaskazini ya mji kuna milima ya Sierra de Guadarrama inayofikia kimo cha m 2,429. 

## Historia 
Chanzo cha Madrid ni katika zamani za Waroma katika Hispania. Utawala wa Waarabu uliacha kijiji mahali pake kilichotwaliwa na mfalme Alfonso VI. wa Kastilia kikateuliwa kuwa mji mkuu wa ufalme wa Hispania mwaka 1561. Hispania ilikuwa nchi tajiri ya Ulaya wakati ule kutokana na dhahabu na fedha za koloni zake huko Amerika ya Kusini na utajiri huu uliwezesha wafalme kupamba mji kwa majengo mengi makubwa na mazuri.

Wakati wa Napoleoni Madrid ilitwaliwa na jeshi la Ufaransa lakini uasi wa wakazi wa mji ulianzisha vita ya ukombozi wa Hispania.
Mji ulianza kukua katika karne ya 19 na zaidi katika karne ya 20 ukawa pia kitovu cha kiuchumi cha Hispania.

Madrid ilikuwa kitovu cha mapinduzi ya Hispania kama vile kupinduliwa kwa utawala wa kifalme na tangazo la jamhuru mwaka 1873, kuanzishwa kwa udikteta wa jenerali Miguel Primo de Rivera 1923, kutnagzawa kwa jamhuri ya pili 1931. Katika vita ya wenyewe kwa wenyewe ya Hispania kati ya 1936 hadi 1939 mji uliharibiwa vibaya.

## Picha za Madrid 

Image:Hotel Ritz (Madrid) 01.jpg|Hotel Ritz
Image:Plaza de sol madrid.jpg|Puerta del Sol
Image:Felipe III - Casa de la Panadería - Plaza Mayor de Madrid - 01.jpg|Uwanja wa Plaza Mayor
Image:PlazaCastillaMadrid.JPG|Torres KIO kwenye Plaza Castilla

Jamii:Madrid
Jamii:Miji ya Hispania
Jamii:Miji Mikuu Ulaya
1637

Makala hii inahusu mwaka **1637 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
*15 Februari - Kaisari Ferdinand II wa Ujerumani
* 24 Septemba - Mtakatifu Antonio Gonzalez, padri kutoka Hispania na mfiadini nchini Japani
* 29 Septemba - Mtakatifu Lorenzo Ruiz, mfiadini kutoka Ufilipino
* 26 Novemba - Mtakatifu Umile wa Bisignano, mtawa wa shirika la Ndugu Wadogo kutoka Italia

Jamii:Karne ya 17
1634

Makala hii inahusu mwaka **1634 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
* 16 Oktoba - Mtakatifu Magdalena wa Nagasaki, mtawa wa kike mfiadini nchini Japani
* 17 Novemba - Mtakatifu Jordano Ansalone, padri kutoka Italia na mfiadini nchini Japani

Jamii:Karne ya 17
1633

Makala hii inahusu mwaka **1633 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
*20 Aprili - Go-Komyo, mfalme mkuu wa Japani (1643-1654)

## Waliofariki 
* 13 Agosti - Mtakatifu Dominiko Ibáñez de Erquicia, padri kutoka Hispania na mfiadini nchini Japani
* 17 Agosti - Mtakatifu Yakobo Kyushei Tomonaga, padri na mfiadini kutoka Japani

Jamii:Karne ya 17
1638

Makala hii inahusu mwaka **1638 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
## Waliozaliwa
*1 Januari - Go-Sai, mfalme mkuu wa Japani (1654-1663)
*5 Septemba - Mfalme Louis XIV wa Ufaransa

## Waliofariki
Jamii:Karne ya 17
1643

Makala hii inahusu mwaka **1643 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
* 14 Mei - Louis XIV alikuwa mfalme wa Ufaransa akiwa na umri wa miaka minne tu

## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 17
1629

Makala hii inahusu mwaka **1629 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
## Waliozaliwa
* 14 Aprili - Christiaan Huygens, mwanasayansi kutoka Uholanzi

## Waliofariki
Jamii:Karne ya 17
1627

Makala hii inahusu mwaka **1627 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
**bila tarehe**
*Kuundwa kwa Basseterre, St. Kitts na Nevis

## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 17
1623

Makala hii inahusu mwaka **1623 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
*6 Agosti - Uchaguzi wa Papa Urban VIII

## Waliozaliwa 
* 19 Juni - Blaise Pascal, mtaalamu wa hisabati, falsafa na teolojia kutoka Ufaransa

## Waliofariki 
*8 Julai - Papa Gregori XV
*12 Novemba - Mtakatifu Yosafat Kuntsevych, askofu wa Polotsk

Jamii:Karne ya 17
1622

Makala hii inahusu mwaka **1622 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
## Waliozaliwa
*15 Februari - Moliere, mshairi kutoka Ufaransa

## Waliofariki
*24 Aprili - Mtakatifu Fidelis wa Sigmaringen, padre mtawa kutoka Ujerumani
*28 Desemba - Mtakatifu Fransisko wa Sales, askofu Mkatoliki na mwalimu wa Kanisa kutoka Ufaransa

Jamii:Karne ya 17
1619

Makala hii inahusu mwaka **1619 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
*20 Machi - Kaisari Matthias wa Ujerumani

**bila tarehe**
* Robert Peake Mzee, mchoraji kutoka Uingereza

Jamii:Karne ya 17
1617

Makala hii inahusu mwaka **1617 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
* **Mei** - John Michael Wright, mchoraji wa Uingereza

## Waliofariki 
* 24 Agosti - Mtakatifu Rosa wa Lima, mlei na bikira kutoka Lima, Peru
* 25 Septemba - Go-Yozei, mfalme mkuu wa Japani (1586-1611)

Jamii:Karne ya 17
1614

Makala hii inahusu mwaka **1614 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
* 14 Julai - Mtakatifu Kamili wa Lellis, padri na mwanzilishi kutoka Italia

Jamii:Karne ya 17
1613

Makala hii inahusu mwaka **1613 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
* 19 Oktoba - Mtakatifu Karolo wa Sezze, bradha wa shirika la Ndugu Wadogo kutoka Italia

**bila tarehe**
* Bartholomeus van der Helst, mchoraji wa Uholanzi

## Waliofariki 
* 6 Desemba - Anton Praetorius, mwanateolojia kutoka Ujerumani

Jamii:Karne ya 17
1612

Makala hii inahusu mwaka **1612 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
* 20 Januari - Kaisari Rudolf II wa Ujerumani
* 4 Februari - Mtakatifu Yosefu wa Leonesa, padre na mmisionari kutoka Italia

Jamii:Karne ya 17
1611

Makala hii inahusu mwaka **1611 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
* 16 Mei - Papa Innocent XI

**bila tarehe**
* Li Liweng, mwandishi kutoka China
* Mtakatifu Magdalena wa Nagasaki, mtawa wa kike mfiadini nchini Japani

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 17
1621

Makala hii inahusu mwaka **1621 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
*9 Februari - Uchaguzi wa Papa Gregori XV

## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
*28 Januari - Papa Paulo V
* 17 Septemba - Mtakatifu Roberto Bellarmino

Jamii:Karne ya 17
1620

Makala hii inahusu mwaka **1620 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
**bila tarehe**
* Mtakatifu Yohane Wall, padri mfiadini nchini Uingereza

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 17
1610

Makala hii inahusu mwaka **1610 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
* 22 Aprili - Papa Alexander VIII

## Waliofariki 
* 14 Julai - Mtakatifu Fransisko Solano, O.F.M., padri kutoka Hispania na mmisionari huko Amerika ya Kilatini

Jamii:Karne ya 17
1609

Makala hii inahusu mwaka **1609 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 17
1608

Makala hii inahusu mwaka **1608 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
* 13 Julai - Kaisari Ferdinand III wa Ujerumani

## Waliofariki 
* 4 Juni - Mtakatifu Fransisko Caracciolo, padri mwanzilishi kutoka Italia

Jamii:Karne ya 17
1607

Makala hii inahusu mwaka **1607 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
* 13 Mei: Wafanyabiashara Waingereza waunda mji wa Jamestown (Virginia) utakaokuwa kituo cha kwanza cha kudumu cha Uingereza katika Amerika ya Kaskazini na chanzo cha Marekani. 

## Waliozaliwa 
* 15 Agosti - Mtakatifu Fransisko Ferdinando de Capillas, O.P., padri kutoka Hispania aliyekuwa wa kwanza kufia dini ya Ukristo nchini China

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 17
1606

Makala hii inahusu mwaka **1606 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
* 15 Julai - Rembrandt, mchoraji kutoka Uholanzi

## Waliofariki 
* 23 Machi - Mtakatifu Turibio wa Mongrovejo, askofu wa mji wa Lima, Peru

Jamii:Karne ya 17
1605

Makala hii inahusu mwaka **1605 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
* 1 Aprili - Uchaguzi wa Papa Leo XI
* 16 Mei - Uchaguzi wa Papa Paulo V

## Waliozaliwa 
* 6 Februari - Mtakatifu Bernardo wa Corleone, mtawa wa shirika la Ndugu Wadogo kutoka Italia

## Waliofariki 
* 3 Machi - Papa Klementi VIII
* 27 Aprili - Papa Leo XI

Jamii:Karne ya 17
1601

Makala hii inahusu mwaka **1601 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
*24 Oktoba - Tycho Brahe, mwanafalaki kutoka Denmark

Jamii:Karne ya 17
1600

Makala hii inahusu mwaka **1600 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
* 28 Januari - Papa Klementi IX

**bila tarehe**
* Mtakatifu Lorenzo Ruiz, mfiadini kutoka Ufilipino

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 16
Fasihi andishi

[thumb|Mashairi ya [Kiingereza.]]
**Fasihi andishi** ni sanaa itumiayo maandishi kufikisha ujumbe kwa hadhira iliyokusudiwa.

Fasihi andishi hugawanyika katika matawi mawili: nathari na ushairi.

Pia fasihi andishi ina tanzu nyingi mbalimbali, hasa hadithi fupi, riwaya, tamthiliya, insha, shairi n.k.

Kulingana na mada ya kazi ya kifasihi, inawezekana kutofautisha bunilizi na kazi zinazowakilisha ukweli.

## Sifa za fasihi andishi
*Ni mali ya mtu binafsi
*Hupitishwa kwa njia ya maandishi
*Haiwezi kubadilishwa papo kwa papo
*Hutumia mbinu za lugha na mbinu za sanaa katika uwasilishaji wake
*Huweza kutunzwa kwa muda mrefu.

## Dhima za fasihi andishi
*Kukuza lugha
*Kuburudisha
*Kuelimisha
*Kuhifadhi kazi ya sanaa katika maandishi.

## Marejeo
*Wamitila, K.W. 2003. *Kamusi ya Fasihi: Istilahi na Nadharia*, Nairobi: Focus Books.
1599

Makala hii inahusu mwaka **1599 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
* 13 Februari - Papa Alexander VII
* **Juni** - Diego Velazquez, mchoraji kutoka Hispania

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 16
1597

Makala hii inahusu mwaka **1597 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
* 5 Februari - Mtakatifu Paulo Miki, mfiadini nchini Japani

Jamii:Karne ya 16
1596

Makala hii inahusu mwaka **1596 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
* 31 Machi - René Descartes, mwanafalsafa kutoka Ufaransa
* 29 Juni - Go-Mizunoo, mfalme mkuu wa Japani (1611-1629)

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 16
1595

Makala hii inahusu mwaka **1595 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
*25 Mei - Mtakatifu Filipo Neri, padri wa Italia

Jamii:Karne ya 16
1594

Makala hii inahusu mwaka **1594 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 16