Siasa ya Sudan Kusini

**Siasa ya Sudan Kusini** inaundwa na historia ya mapambano ya uhuru, mivutano ya kisiasa, na juhudi za kujenga taifa jipya tangu ilipopata uhuru wake kutoka Sudan mwaka 2011. 

Tangu wakati huo, nchi imekumbwa na changamoto mbalimbali ikiwemo migogoro ya ndani, uongozi wa chama kimoja, na juhudi za maridhiano ya kitaifa.

## Historia kabla ya Uhuru 
Kwa miongo kadhaa kabla ya uhuru, eneo la Sudan Kusini lilihusishwa na vita viwili vya wenyewe kwa wenyewe dhidi ya serikali ya Khartoum:

* Vita vya Kwanza vya Sudan (1955–1972)
* Vita vya Pili vya Sudan (1983–2005)

Chama cha Sudan People’s Liberation Movement/Army (SPLM/A) kiliongoza harakati za ukombozi chini ya John Garang, ambapo Mkataba wa Amani wa Comprehensive Peace Agreement (CPA) ulisainiwa mwaka 2005, na kutoa mamlaka ya muda kwa Sudan Kusini hadi kura ya maoni ya uhuru wa mwaka 2011.

## Uhuru na Kuundwa kwa Serikali 
Sudan Kusini ilipata uhuru rasmi tarehe 9 Julai 2011. Rais wa kwanza alikuwa Salva Kiir Mayardit, kutoka SPLM, aliyekuwa pia Rais wa serikali ya mpito ya Sudan Kusini tangu 2005. Katiba ya mpito ilianzishwa ikitoa muundo wa serikali ya rais mwenye madaraka makubwa, bunge la taifa (National Legislative Assembly), na mahakama ya juu.

## Mgogoro wa Kisiasa na Vita vya Ndani (2013 – 2018) 
Mnamo Desemba 2013, mivutano ndani ya SPLM iligeuka kuwa vita vya wenyewe kwa wenyewe kati ya vikosi vinavyomuunga mkono Rais Salva Kiir na wale wanaomuunga mkono makamu wake wa zamani Dr. Riek Machar. Mgogoro huo ulisababisha maelfu ya vifo na mamilioni ya watu kufurushwa makwao.

Juhudi mbalimbali za amani zilikwama hadi mwaka 2018, ambapo pande hasimu zilisaini Makubaliano ya Amani (Revitalized Agreement on the Resolution of the Conflict in South Sudan – R-ARCSS) yaliyoweka msingi wa serikali ya umoja wa kitaifa.

## Serikali ya Umoja wa Kitaifa (2020 – Sasa) 
Mnamo Februari 2020, Salva Kiir na Riek Machar waliunda serikali ya umoja wa kitaifa, kwa mujibu wa makubaliano ya R-ARCSS. Serikali hiyo inaongozwa na Rais, Makamu wa Kwanza wa Rais, na Makamu wa Rais wengine wanne, ikiwa ni jitihada za kuleta uwiano wa kisiasa.

Bunge la kitaifa limepanuliwa kwa kushirikisha vyama vya kisiasa, wapinzani wa zamani, na makundi ya kiraia, huku mchakato wa kuandika katiba ya kudumu ukiendelea.

## Vyama vya Siasa 
SPLM bado kina nguvu kubwa kisiasa, lakini kuna vyama vingine vinavyoibuka kama:

* SPLM-IO (SPLM-In-Opposition) – kinachoongozwa na Riek Machar
* National Democratic Movement (NDM)
* People’s Democratic Movement (PDM)

Uwanja wa siasa bado una changamoto sana kutokana na miundombinu dhaifu, hofu ya usalama, na utegemezi mkubwa wa siasa za makabila.

## Changamoto za Kidemokrasia 
Sudan Kusini bado haijafanya uchaguzi wa kitaifa tangu uhuru. Uchaguzi umekuwa ukiahirishwa mara kwa mara kutokana na hali ya kiusalama, ukosefu wa katiba ya kudumu, na ucheleweshaji wa maandalizi ya uchaguzi.

Serikali inakabiliwa na changamoto za:

* Ukosefu wa uhuru wa vyombo vya habari
* Rushwa serikalini
* Kutokuwepo kwa uwajibikaji wa kisiasa

## Mchakato wa Katiba Mpya 
Mojawapo ya vipengele muhimu vya R-ARCSS ni kuandikwa kwa katiba ya kudumu, ambayo itaweka msingi wa uchaguzi wa kidemokrasia, utawala wa sheria, na mfumo wa madaraka. Mchakato huu unashirikisha wananchi kupitia mjadala wa kitaifa, lakini bado unakabiliwa na changamoto za kiutendaji.

## Marejeo 
Jamii:Afrocrowd 2025