open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Felisi na Adauti

[thumb|Walivyochorwa kandokando ya [Bikira Maria katika handaki walimouawa.]]
**Felisi na Adauti** (walifariki Roma, Italia, 304) ni kati ya mashahidi wa imani ya Kikristo waliouawa wakati wa dhuluma ya kaisari Dioklesyano. 

Kadiri ya shairi lililotungwa na Papa Damas I juu yao walikuwa ndugu.

Tangu kale wanaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kati ya watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 30 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* http://www.treccani.it/enciclopedia/felice/

Jamii:Waliozaliwa karne ya 3
Jamii:Waliofariki 304
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Italia
Pamaki wa Roma

[250px|thumb|*Mt. Pamaki* alivyochorwa, [Roma.]]
**Pamaki wa Roma** (alifariki Roma, Italia, 409 hivi) alikuwa seneta wa Dola la Roma.

Alioa Paulina, binti wa pili wa Paula wa Roma.

Alipofiwa mke wake alianza kuishi kama mtawa na kusaidia kwa ukarimu maskini, wagonjwa na wageni pamoja na kujenga basilika lenye jina lake mjini Roma.

Aliandikiwa na Jeromu na Augustino wa Hippo waliomshukuru kwa juhudi zake katika imani.
 
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake ni tarehe 30 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo ya Kiswahili
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 301-302
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 259

## Viungo vya nje
* Catholic Encyclopedia article

Jamii:Waliozaliwa karne ya 4
Jamii:Waliofariki 409
Jamii:Watu wa Roma ya Kale
Jamii:Wamonaki
Jamii:Watakatifu wa Italia
Fiakri

la kioo cha rangi la kanisa Notre-Dame, Bar-le-Duc, Ufaransa, karne ya 19.]]
**Fiakri** (Ireland, 600 hivi – Saint-Fiacre, Seine-et-Marne, Ufaransa, 18 Agosti 670) alikuwa mmonaki padri maarufu nchini Ireland aliyehamia Ufaransa mwaka 628 aishi kama mkaapweke.

Anaheshimiwa na madhehebu mbalimbali kama mtakatifu. 

Sikukuu yake ni tarehe 30 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Ní Mheara, Roísín (2001). *Early Irish Saints in Europe: Their Sites and Their Stories*, *Seanchas Ardmhacha: Journal of the Armagh Diocesan Historical Society*, ISBN 9780951149034. 

## Viungo vya nje
* Fiacre
* San Fiacrio (Fiacre)

Jamii:Wakolumbani
Bononi

**Bononi, O.S.B.** (Bologna, Emilia-Romagna, karne ya 10 - Lucedio, Piemonte, 30 Agosti 1026) alikuwa abati nchini Italia kwa miaka 30 baada ya kuishi tangu ujanani kama mmonaki, hasa nchini Misri.

Papa Yohane XIX alimtangaza mtakatifu mwaka 1026 .

Sikukuu yake inaadhimishwa tarehe ya kifo chake. 

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje 
*St. Bononius

Jamii:Waliozaliwa karne ya 10
Jamii:Waliofariki 1026
Jamii:Wamonaki
Jamii:Wabenedikto
Jamii:Watakatifu wa Italia
Petro wa Trevi

1603.]]
 ya Mt. Petro huko Trevi nel Lazio.]]
**Petro wa Trevi** (Rocca di Botte, Abruzzo, karne ya 11 - Trevi nel Lazio, Italia, 30 Agosti 1052) alikuwa kijana Mkristo aliyeishi kitawa bila makao maalumu baada ya kukataa kuoa. 

Akiwa hajui kusoma wala kuandika, alizingatia upwekeni hekima ya Injili .

Alitangazwa mtakatifu na Papa Inosenti III tarehe 1 Oktoba 1215.

Sikukuu yake ni tarehe 30 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* http://catholicsaints.info/saint-peter-of-trevi/|CatholicSaints.Info
* https://archive.org/stream/actasanctorum40unse#page/n677/mode/2up|Acta Sanctorum - Archive.org
* http://www.roccadibotte.terremarsicane.it/index.php?module=CMpro&func=viewpage&pageid=56  

Jamii:Watakatifu wa Italia
Nyenje (Grylloidea)

**Nyenje** ni wadudu wa familia ya juu Grylloidea katika oda Orthoptera au wa familia ya juu Cicadoidea katika oda Hemiptera. Wana jina moja labda kwa sababu sauti zao zinafanana. Wale wa Cicadoidea huitwa nyenje-miti pia. Makala hii ni kuhusu wale wa Grylloidea.

## Maelezo
Sifa zinazotofautisha nyenje katika familia ya juu Grylloidea kutoka spishi nyingine za nusuoda Ensifera ni vipapasio virefu kama nyuzi, tarsi zenye pingili tatu, serki nyembamba zinazoweza kuhisi kwenye ncha ya fumbatio na nywele za hisia kwenye serki. Ni wadudu pekee wanaoshiriki mchanganyiko huu wa sifa.

Mwili wa nyenje una umbo la mcheduara katika takriban spishi zote za Grylloidea, lakini kwa nyingine ni kama duaradufu. Vipapasio ni virefu na kama nyuzi. Pronoto haina mkuku na sahani za mgongo ni bapa na  hazina mabamba au miiba. Tarsi zina pingili tatu na tibia za miguu ya mbele hubeba viungo vya kugundua sauti (timpano). Mabawa ya mbele ya dume hubeba viungo vya kupiga sauti. Sauti hutengenezwa wakati tupa kwenye bawa moja inasuguliwa na kikwaruzo kwenye bawa jingine. Kuna serki mbili kwenye ncha ya fumbatio na hakuna stili kwenye sahani ya chini ya kizazi.

## Mwainisho
Familia zinazofuata zimeshirikisha katika familia hii ya yuu:
* Baissogryllidae – spishi za kale (Cretaceous)
* Gryllidae – nyenje-ardhi
* Mogoplistidae – nyenje-vigamba
* Phalangopsidae - nyenje kengele
* Protogryllidae – spishi za kale (Triassic hadi Cretaceous)
* Trigonidiidae – nyenje mkia-kitara na nyenje-ardhi vibete

## Picha

Gryllus campestris (35634613106).jpg|Gryllidae (*Gryllus campestris*)
Arachnocephalus vestitus01.jpg|Mogoplistidae (*Arachnocephalus vestitus*)
Phalangacris alluaudi.jpg|Phalangopsidae (*Phlangacris alluaudi*)
Little Cricket (16105039702).jpg|Trigonidiidae (*Trigonidium cicindeloides*)

Jamii:Nyenje na jamaa
Paulino wa Trier

[thumb|300px|[Sanamu yake.]]‎
**Paulino wa Trier** (alizaliwa Gascony, Ufaransa  - alifariki Frigia, leo nchini Uturuki, 358) alikuwa askofu wa mji huo (leo nchini Ujerumani) kuanzia mwaka 346. 

Alitetea imani sahihi dhidi ya Uario, na katika Sinodi ya Arles, iliyoitishwa na kaisari Konstans II ili kumlaani Atanasi wa Aleksandria, alikataa peke yake asijali vitisho wala mabembelezo . 

Kwa ajili hiyo alipelekwa uhamishoni alipofariki baada ya miaka 5 ya mateso.

Tangu zamani anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini na babu wa Kanisa.

Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe 31 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Mababu wa Kanisa

## Tanbihi
## Viungo vya nje 
**August 31 in German History* 

Jamii:Waliofariki 358
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:wafiadini Wakristo
Jamii:Mababu wa Kanisa
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Jamii:Watakatifu wa Ujerumani
Tsai Ing-wen

thumb|Picha yake
**Tsai Ing-wen** (amezaliwa 31 Agosti 1956) ni mwanasiasa na mwanasayansi wa Taiwan anayehudumu kama rais wa saba wa Jamhuri ya Uchina, tangu mwaka 2016.
Jamii:Waliozaliwa 1956
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Marais wa Jamhuri ya China
Mwamba wa Malunde

thumb|Mwamba wa Malunde (pia hujulikana kama Mwamba wa Bismarck) katika Ziwa Viktoria.
**Mwamba wa Malunde** ni jabali kubwa lililochomoza kwenye maji ya Ziwa Viktoria (Nyanza). 

Jina Mwamba wa Malunde linatokana na jina la mtu aliyejulikana kwa jina la Malunde, ambaye aliishi katika eneo la Mwanza katika nyakati za awali. Kwa mujibu wa simulizi za wenyeji, mwamba huo ulihusishwa na maisha na shughuli za Malunde, jambo lililosababisha eneo hilo kuitwa kwa jina lake.

Katika kipindi cha ukoloni wa Kijerumani, mwamba huo ulipewa pia jina la Mwamba wa Bismarck, kwa heshima ya Kansela wa Ujerumani Otto von Bismarck. Hata hivyo, jina la kienyeji Mwamba wa Malunde limeendelea kutumika zaidi miongoni mwa wakazi wa eneo hilo na linachukuliwa kuwa jina la kihistoria na kitamaduni.

Hivyo basi mwamba huo ni kivutio kikubwa cha utalii kwani watu kutoka sehemu mbalimbali za ulimwengu huja kutalii, kwa kujifunza pia kujiburudisha wakiwemo wanafunzi wa vyuo kufanya tafiti mbalimbali za miamba.

Jamii:Ziwa Viktoria
Mto Sig

**Mto Sig** ni mto wenye maili 2.4 kwenye Dartmoor katika kaunti ya Devon, Uingereza. Ni tawimto la Mto Limau ambayo hukutana huko Sigford.
thumb|Mto Sig huko Sigford.

Jamii:Mito ya Uingereza
Matumizi sahihi ya dawa

[thumb|right|[Dawa mbalimbali za Binadamu]]
[thumb|right|Mhudumu wa [Duka la dawa akiwa tayari kutowa maelekezo sahihi ya matumizi ya dawa.]]
**Matumizi sahihi ya dawa** ni kufuata kanuni, taratibu na maelekezo yote sahihi kutoka kwa tabibu wa afya. Hivyo basi tabibu akimpa mtumia dawa za ugonjwa fulani, mgonjwa huyo hana budi kufuata maelekezo hayo kama yanavyomtaka atumie.

Kwa kawaida matumizi ya dawa yapo katika namna mbalimbali; kuna kila baada ya saa 24,12, na 8

Kwa mfano :
**Matumizi kila baada ya saa 24.**

1 x 1, 

2 x 1,

3 x 1,

4 x 1.

**Matumizi kila baada ya saa 12.** 

1 x 2,

2 x 2,

3 x 2,

4 x 2.

**Matumizi kila baada ya saa 8.** 

1 x  3,

2 x  3,

3 x  3,

4 x  3.

Hivyo basi mtumiaji wa dawa tiba akienda kinyume na matumizi sahihi ya dawa kwa mujibu wa tabibu anaweza kukumbwa na athari mbalimbali mfano kupoteza uhai, kudhoofika kwa mwili, na kuibua aina nyinginezo za magonjwa kama vile kansa.

Jamii:Afya
Abdel Rahman Badawi

thumbnail|right|200px|Abdel Rahman Badawi

**Abdel Rahman Badawi** (kwa Kiarabu: عبد الرحمن بدوي; a 17 Februari 1917 - 25 Julai 2002) alikuwa profesa wa Misri katika masuala ya falsafa na mwandishi wa mashairi. 

Aliandika zaidi ya vitabu 150, huku vitabu vyake vikiwa katika lugha za Kifaransa, Kiingereza, Kijerumani na Kihispania.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1917
Jamii:Waliofariki 2002
Jamii:Waandishi wa Misri
Sierra Nevada, Hispania

Kuhusu milima nchini Marekani angalia hapa Sierra Nevada

250px|thumb|Milima ya Sierra Nevada kwa mbali
**Sierra Nevada** (Kihispania kwa "milima ya theluji") ni safu ya milima katika mkoa wa Andalusia nchini Hispania. Mlima wake mkubwa ni pia mlima mkubwa kabisa wa Hispania ambao ni Mulhacén wenye kimo cha mita 3,479 juu ya u.b. 

Ni kivutio maarufu cha watalii. Milima mirefu inawezesha kucheza skii hivyo kuna utalii wa skii wa kusini zaidi kwenye bara la Ulaya ukiwa karibu na bahari ya Mediteranea. 

Miguuni pa milima kuna miji ya Granada na, kwa umbali kidogo, Málaga na Almeria. 

## Tovuti za Nje 
* Picha ya Satellite ya Ramani za Google 
* Ramani za Sierra Nevada  
* Wiki ya michezo ya XVII -Pia Picha - 
* Tovuti rasmi ya Sierra Nevada (Kwa Kihispania)  
* Ramani ya Bastola ya Nevada  

## Marejeo 
*  

## Vitabu 
* Francisco Pérez Raya, Joaquín Molero Mesa, Francisco Valle Tendero, 1992: "Parque Natural de Sierra Nevada. Paisaje, wanyama, mimea, Itinerarios". Ed. Rueda. Madrid.      (in Spanish) 
* "Flora de la Tundra de Sierra Nevada". Pablo Prieto Fernández, Ed. Universidad de Granada.      (in Spanish) 
* "Sierra Nevada: Guía de Montaña". Aurelio del Castillo y Antonio del Castillo. Ed. Penibética, 2003.      (in Spanish) 

Jamii:Milima ya Hispania
Jamii:Andalusia
Jamii:Jiografia ya Hispania
Jamii:Milima ya Ulaya
Beseni la Columbia

[thumb|Beseni la Columbia linashika sehemu kubwa ya Mto wa Basalt ya Columbia, iliyoonyeshwa kwa kijani kwenye [ramani hii. Miji ya jimbo la Washington ya Spokane, Yakima na Pasco, na jiji la jimbo la Oregon la Pendleton, viko kwenye Beseni la Columbia.]]
**Beseni la Columbia** (kwa Kiingereza: *Columbia Plateau* au *Columbia Basin*) ni eneo maalum la kijiolojia na kijiografia kaskazini-magharibi mwa Marekani, likiwa katika majimbo ya Marekani ya Washington, Oregon, na Idaho.  Ni eneo kubwa lililotokana na mkondo wa mwamba wa gumawesi (basalt) ulioenea kati ya milima ya Cascades na Milima ya Rocky Mountains katika kipindi cha milipuko ya volkeno iliyopandisha magma kutoka koti la Dunia ambayo iliganda kwenye uso wa ardhi. Mto Columbia unatiririka katika eneo hilo. 

## Jiolojia 
Takriban miaka milioni 16 hadi 5 iliyopita volkeno zilimwaga kutoka chini kiasi kikubwa cha lava kilichoenea katika kilomita za mraba 160,000 na kuganda kwa unene wa kilomita 1.8.  

Wakati mwamba kiowevu ulipanda juu, uso wa ardhi ulishuka polepole katika nafasi iliyotokea chini yake.  

Kwa njia hiyo lilitokea beseni la mto Columbia lenye miinuko kati ya mita 60 hadi 1,500 juu ya u.b..   

## Jiografia 
Miji ya jimbo la Washington katika Beseni la Colombia ni pamoja na: 
* Davenport
* Reardan
* Kennewick
* Moses Lake
* Pasco
* Pullman
* Richland
* Spokane
* Walla Walla
* Yakima
* Goldendale
* Deer Park
 Miji ya Jimbo la Oregon katika Beseni la Columbia ni pamoja na: 
* Hermiston
* Hood River
* Pendleton
* The Dalles
* Milton-Freewater

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* Ukurasa wa USGS kwenye Columbia Plateau  
* Jiografia ya eneo la Burudani la Ziwa la Roosevelt (chanzo cha ukurasa mwingi) 
* Mwongozo wa hati na picha za dijiti kuhusu eneo la Mto wa Columbia. 
* Jalada la Historia ya Kikabila cha River River 

Jamii:Mto Columbia
Jamii:Jiografia ya Marekani
Aristide wa Athens

**Aristide wa Athens** (alizaliwa Athens, Ugiriki, karne ya 1) alikuwa mwanafalsafa mwenye imani na hekima ambaye, kisha kuongoka, alieneza na kutetea Ukristo hata kwa maandishi maarufu aliyomtumia kaisari Hadriano.

Anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 31 Agosti au 13 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Mababu wa Kanisa

## Tanbihi
## Vyanzo
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Marejeo mengine 
*

## Viungo vya nje 
*
*Translation of 1891 Syriac version of the *Apology* of Aristides

Jamii:Waliozaliwa karne ya 1
Jamii:Waliofariki karne ya 2

Jamii:waandishi wa Kigiriki

Jamii:Watakatifu wa Ugiriki
Muhyiddin Yassin

thumb
**Mahiaddin bin Md Yasin** (anajulikana zaidi kama Muhyiddin Yassin; Mei 15, 1947) ni mwanasiasa na mtumishi wa umma wa Malaysia. Alihudumu kama Waziri Mkuu wa nane wa Malaysia kuanzia mwaka 2020 hadi kujiuzulu kwake mwaka 2021, baada ya kupoteza uungwaji mkono wa bunge wakati wa mzozo wa kisiasa wa 2020-2022. Akiwa Rais wa chama cha BERSATU, Muhyiddin aliwakilisha kiti cha Pagoh katika Dewan Rakyat tangu mwaka 1995. Kabla ya hapo, alihudumu kama Menteri Besar wa Johor kuanzia mwaka 1986 hadi 1995.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1947
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Malaysia
Sisti wa Reims

[thumb|Mt. Sisti katika [dirisha la kioo cha rangi katika seminari ya zamani ya Reims.]]
**Sisti wa Reims** (aliishi karne ya 3) alikuwa askofu wa kwanza wa Reims (Ufaransa) kwa miaka 20 hivi kuanzia mwaka 250 au zaidi 260. 

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 1 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo 
* Denis de Sainte-Marthe, *Gallia christiana*, vol. IX, Parigi 1751, coll. 2-4
* Honoré Fisquet, *La France pontificale, histoire chronologique et biographique des archevêques et évêques de tous les diocèses de France. Métropole de Reims. Reims*, Paris, pp. 5-6
* *De SS. Sixto et Sinicio episcopis confessoribus Remis in Campania Gallica*, in Acta Sanctorum Septembris, vol. I, Parigi 1868, pp. 118-129
* Louis Duchesne, ''Fastes épiscopaux de l'ancienne Gaule*, vol. III, Parigi 1915, pp. 76-81
* Paul Viard, *Sisto e Sinicio, vescovi di Reims, santi'', in «Bibliotheca Sanctorum», vol. XI, coll. 1264-1265
Terensiani wa Todi

[thumb|[Kaburi lake.]]
**Terensiani wa Todi** (karne ya 1 - Todi, Umbria, 1 Septemba 138 hivi BK) anakumbukwa kama askofu wa kwanza wa mji huo (Italia ya Kati) hadi kifodini chake.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi 
## Marejeo
* Mons. Zaffarami, *San Terenziano primo vescovo e martire di Todi...*, Todi 1935
* G. Lucchesi, *Terenziano*, in *Bibliotheca Sanctorum*, XII, coll. 370-372, Roma 1961-1970
* Lanzoni, *La Passio S. Sabini*, 1903
* O. Maturo, *Antica leggenda ed inni inediti di San Terenziano*, in "Archivio per la Storia Ecclesiastica dell'Umbria", I (1913), pp.&nbsp;239–247
* P. Chiricozzi, *San Terenziano V.M. patrono di Capranica*, Roma 1985 (nuova edizione)

## Viungo vya nje
*San Terenziano: da Todi a Rezzoaglio, un lungo percorso di fede di Massimo Brizzolara
*www.encyclocapranica.it

Jamii:waliozaliwa karne ya 1
Jamii:Waliofariki 138
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Italia
Vinsenti wa Dax

[thumb|Mt. Vinsenti [Uinjilishaji|akiinjilisha katika dirisha la kioo cha rangi.]]
[thumb|Mt. Vinsenti akikatwa [kichwa.]]
**Vinsenti wa Dax** (alifariki Dax, Aquitania, leo nchini Ufaransa, karne ya 4 hivi) alikuwa askofu wa kwanza wa mji huo.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 1 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Mare jeo
**De SS. Vincentio episc. et Laeto presb. martyribus*, in Acta Sanctorum Septembris, vol. I, Parigi-Roma 1868, pp. 200-203 
*Louis Duchesne, ''Fastes épiscopaux de l'ancienne Gaule*, vol. II, Paris 1910, pp. 97 e 140-142 
*Antoine Degert, *Histoire des évêques de Dax*, Dax 1899, pp. 25-31 
*Justo Fernandez Alonso, *Vincenzo e Leto, santi, martiri in Spagna (?)'', in «Bibliotheca Sanctorum», vol. XII, col. 1176 

Jamii:Waliofariki karne ya 4
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Vikta wa Le Mans

**Vikta wa Le Mans** (pia: **Victurius, Victeur, Victor, Victoire**; 422 - Le Mans, leo nchini Ufaransa, 490 hivi) alikuwa askofu wa mji huo kuanzia mwaka 450.

Gregori wa Tours aliandika juu yake .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 1 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 422
Jamii:Waliofariki 490
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Tambarare ya Uhindi Kaskazini

250px|thumb|Maeneo ya tambarare ya Uhindi Kaskazini.
[thumb|200x200px|Mashariki mwa tambarare (India, Bangladesh na Nepal) kwa macho ya satelaiti; [Ganga (mto)|Mto Ganges uko katikati ya tambarare.]]
**Tambarare ya Uhindi Kaskazini** ni eneo kubwa la bara upande wa kusini wa Milima ya Himalaya linaloshika Uhindi Kaskazini yote na Bangladesh yote pamoja na sehemu za Pakistan na Nepal. 

Tambarare hiyo imesababishwa na mito miwili ya Indus na Ganges na ina kilomita za mraba milioni 2.5. Inakaliwa na watu bilioni 1 yaani sehemu ya saba ya watu wote duniani. 

Tambarare yote imegawiwa katika mabeseni ya mito miwili: maji upande wa magharibi huelekea mto Indus na upande wa mashariki huelekea mto Ganges. 

Tambarare hiyo inapokea maji yake kutoka milima ya Himalaya hasa; mito hiyo imetelemka pamoja na matope yaliyojenga tabaka nene la ardhi yenye rutuba. Hivyo ni eneo linalofaa kwa kilimo hasa cha mpunga na ngano kinacholisha idadi kubwa ya watu.  

Katika historia ya binadamu ilikuwa kati ya maeneo ya kwanza ambako milki na utamaduni wa miji vilianzishwa vikiwezesha kuwepo kwa wataalamu walioweka misingi ya sanaa na elimu ya juu.

## Marejeo
Jamii:Jiografia ya Bangladesh
Jamii:Jiografia ya Nepal
Jamii:Jiografia ya Uhindi
Jamii:Jiografia ya Pakistan
Kostanso wa Aquino

**Kostanso wa Aquino** (alifariki 570 hivi) anakumbukwa kama askofu wa Aquino (Italia ya Kati) mwenye karama ya unabii kama ilivyoshuhudiwa na Papa Gregori I. Aliongoza jimbo hilo kwa miaka 25 hivi.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 1 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Port of Spain

300px|thumb|Port of Spain
**Port of Spain** ni mji mkuu wa nchi ya Trinidad na Tobago. 

Idadi ya wakazi ni watu 49,031; pamoja na sehemu za nje inafika nusu milioni. Ni mji wa tatu kwa ukubwa nchini. Ilikuwa kama mji mkuu wake tangu miaka ya 1700. 

Port of Spain ni kitovu muhimu cha biashara katika maeneo ya Karibi, hasa kutokana na bandari yake na soko la hisa.  

Kiutamaduni ni mashuhuri kwa kanivali yake.

## Marejeo
Krioli ya Guyani ya Kifaransa

**Krioli ya Guyani ya Kifaransa** ni lugha ya Krioli inayotumiwa hasa katika Guyani ya Kifaransa na katika nchi jirani za Surinam na Gayana. Kwa Kifaransa inaitwa *Créole guyanais*, wenyewe wanasema *Kriyòl Gwiyannen*.

Ni lugha ya Krioli yenye asili ya Kifaransa, pamoja na athira za lugha za Kiafrika, Kiindio, na Kireno. Inafanana na Krioli ya Visiwa vya Karibi: kuna tofauti za msamiati na sarufi lakini kwa jumla wasemaji huelewana. 

Lugha hiyo ni tofauti na Krioli ya nchi jirani Guyana (*Guyanese Creole*) ambayo ni lugha yenye asili ya Kiingereza.

## Mifano
## Marejeo
* *Abstrak diksionnè lang peyi karibeyen (Dictionnaire abstrait des langues des pays caribéens) Riche lexique unilingue du créole*
* Cérémonie de mariage en créole guyanais
* Description du créole guyanais (en anglais)
* Lexique des mots guyanais
* Philip Aaron Bull, La manifestation de l'évolution lexicale du créole guyanais à partir de textes écrits du XIX et XX, 1992
* Mots, tournures, expressions et proverbes Guyanais 
* RFO Guyane
Bounnhang Vorachith

thumb
**Bounnhang Vorachith** (kwa Kilao: ບຸນຍັງ ວໍລະຈິດ; amezaliwa 15 Agosti 1937) ni mwanasiasa wa Laos ambaye amekuwa Katibu Mkuu wa Chama cha Mapinduzi cha Watu wa Lao (kiongozi *de facto*) na Rais wa Laos (mkuu wa nchi kisheria) tangu mwaka 2016. 

Hapo awali aliwahi kuwa Naibu Waziri Mkuu kutoka 1996 hadi 2001, Waziri Mkuu kutoka 2001 hadi 2006, na Makamu wa Rais wa Laos kutoka 2006 hadi 2016.
Jamii:Waliozaliwa 1938
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Marais wa Laos
Thongloun Sisoulith

thumb
**Thongloun Sisoulith** (kwa Kilao: ທອງລຸນ ສີສຸລິດ; amezaliwa 10 Novemba 1945) ni mwanasiasa wa Laos ambaye amekuwa Waziri Mkuu wa Laos tangu mwaka 2016. 

Hapo awali alikuwa Naibu Waziri Mkuu kutoka 2001 hadi 2016, na pia Waziri wa Mambo ya nje kutoka 2006 hadi 2016. Yeye ni mwanachama wa Chama cha Mapinduzi cha Watu wa Lao, anashika nafasi ya nne.

Alichaguliwa kuwa Waziri Mkuu wa Laos katika Kongamano la 10 la Chama mnamo 23 Januari 2016.

Jamii:Waliozaliwa 1945
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Laos
Zeno wa Nikomedia

**Zeno wa Nikomedia** (alifariki Nikomedia, leo Izmit, nchini Uturuki, 362 hivi) alikuwa Mkristo wa Dola la Roma aliyefia imani yake wakati wa kaisari Juliani Mwasi.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini, pengine pamoja na wanae Konkordi na Teodori. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 2 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Wafiadini Wakristo
Theodota na wanae

**Theodota na wanae** Evodi, Ermogene na Kalisti (walifariki Nisea, Bitinia, leo nchini Uturuki,  304) walikuwa Wakristo wa Dola la Roma waliofia imani yao.

Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini. 

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 2 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 3

Jamii:Wafiadini Wakristo
Habibu wa Edesa

wa kifodini cha Habibu.]]
**Habibu wa Edesa** (Edesa, leo Şanlıurfa nchini Uturuki, 307 hivi - Edessa, 322) alikuwa kijana shemasi aliyefia imani yake ya Kikristo  kwa kuchomwa moto katika dhuluma ya kaisari wa Dola la Roma Licinius.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 2 Septemba au 2 Novemba 

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
*Holweck, F. G. *A Biographical Dictionary of the Saints*. St. Louis, MO: B. Herder Book Co. 1924.

Jamii:Waliozaliwa karne ya 3

Jamii:Mashemasi
Jamii:Wafiadini Wakristo
Antonino wa Apamea

thumb|Mt. Antonino alivyochorwa.
**Antonino wa Apamea** (karne ya 3 - Apamea, nchini Syria, 307 hivi) alikuwa kijana wa miaka 20, fundi wa kuchonga mawe, aliyefia imani yake motomoto baada ya kubomoa sanamu za Wapagani.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 2 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:waliofariki 307
Jamii:Wafiadini Wakristo
Yusto wa Lyon

yake juu ya kanisa lake mjini Lyon.]]
**Yusto wa Lyon** (alifariki Skete, 390 hivi) alikuwa askofu mkuu wa 13 wa mji huo, leo nchini Ufaransa, tangu mwaka 350 hivi, lakini baada ya Mtaguso wa Akwileia alikwenda pamoja na msomaji Viatori kuishi kwa unyenyekevu miaka yake ya mwisho huko jangwani na wamonaki wa Misri.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu na masalia yake na ya Viatori yalirudishwa Lyon.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 2 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Mababu wa jangwani

## Tanbihi
## Marejeo ya Kiswahili
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 306-307
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 261-262

Jamii:Waliozaliwa karne ya 4
Jamii:Waliofariki 390
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Wakaapweke
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Jamii:Mababu wa jangwani
Nonoso

[thumb|250px|[Sanamu katika abasia ya Thierhaupten.]]
**Nonoso** (alifariki mlima Soratte, Lazio, 570 hivi) alikuwa abati wa monasteri juu ya mlima huo wa Italia ya Kati.

Habari zake ziliandikwa na Papa Gregori I kwa kusimulia miujiza yake mitatu.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake inaadhimishwa kila tarehe 2 Septemba. 

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje 
* Nonnosus
* Heiliger Nonnosus
* San Nonnoso sul Monte Soratte

Jamii:Waliozaliwa 500
Jamii:Waliofariki 570
Jamii:Wamonaki
Jamii:Mapadri
Jamii:Watakatifu wa Italia
Siagri wa Autun

**Siagri wa Autun** (pia: **Syagrius, Syagre, Siacre**; alifariki Autun, leo nchini Ufaransa, 600 hivi) alikuwa askofu wa mji huo kuanzia mwaka 560 na alihimiza elimu ya dini na maadili kati ya mapadri.

Katika mitaguso aliyoishiriki aling'aa kwa ujuzi na ari .

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Kanisa la Kiorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake ni tarehe 2 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*Saints of August 27: Syagrius 

Jamii:Waliozaliwa karne ya 6
Jamii:Waliofariki 600
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Elpidi

[thumb|Alivyochorwa na Giacomo di Nicola da Recanati, [mwaka 1425.]]
**Elpidi** alikuwa Mkristo aliyeishi katika mkoa wa Marche, Italia, labda kama mkaapweke katika karne ya 4 akitokea Kapadokia, leo nchini Uturuki.

Alizikwa katika kijiji kilichopewa jina lake (Sant'Elpidio a Mare).

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake ni tarehe 2 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Fabio Bisogni, *Per Giacomo di Nicola da Recanati*, in "Paragone", XXIV (1973), pp. 44-62.
* *Agiografia e culto dei santi nel Piceno*. Atti del Convegno di studio (Ascoli Piceno, 2-3 maggio 1997). 

## Viungo vya nje
*Saint of the Day, September 2: *Elpidius the Cappadocian* at *SaintPatrickDC.org*
*Sant'Elpidio a Mare 
*Vitae patrum

Jamii:Wakaapweke
Jamii:Watakatifu wa Italia
Solomoni Leclercq

**Solomoni Leclercq** (jina la ubatizo: **Guillaume-Nicolas-Louis**; Boulogne-sur-Mer, Ufaransa, 15 Novemba 1742 - Paris, Ufaransa, 2 Septemba 1792) alikuwa bradha wa Kanisa Katoliki na mlezi wa vijana katika shirika la Mabradha wa Shule za Kikristo. 

Aliuawa wakati wa Mapinduzi ya Kifaransa kwa kukataa kiapo cha kutii serikali badala ya viongozi halali wa Kanisa.

Papa Pius XI alimtangaza mwenye heri tarehe 17 Oktoba 1926, halafu Papa Fransisko akamtangaza mtakatifu tarehe 16 Oktoba 2016, wa kwanza kati ya maelfu ya waliofia dini katika mapinduzi hayo. 

Sikukuu inaadhimishwa tarehe ya kifodini chake.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Anonyme, *Une victime de la Révolution ou vie de Nicolas Leclercq, dit frère Salomon, instituteur congréganiste*, Poussielgue frères, Paris, 1887.
* Abbé Hyacinthe Chassagnon, ''Le Frère Salomon mort aux Carmes le 2 septembre 1792. Quelques pages d'histoire sur l'institut des Frères des écoles chrétiennes au siècle XVIII*, Paris, Procure Générale des Frères, 1905.
* Hyacinthe Chassagnon, *Le Bienheureux Salomon, de l'institut des Frères des écoles Chrétiennes*, Procure Générale des Frères, Paris, 1926.
* Georges Rigault, *Un disciple de saint Jean-Baptiste de La Salle, le Bienheureux Salomon, martyrisé à Paris (prison des carmes) le 2 septembre 1792*, Procure Générale des Frères, Paris, 1926. 
* Anonyme, *Le Bienheureux Frère Salomon (de l'institut des Frères des écoles chrétiennes, mis à mort, en haine de la Foi, le 2 sept. 1792, à la prison des Carmes, à Paris)*, édition Sobeli, Bruxelles, 1926.
* Abbé G.Sepiéter, *Quelques gloires de l'institut des Frères des écoles chrétiennes*, Procure Générale des Frères - Paris, 1929
* Frère Jean Huscenot, *La Sainteté par l'école. Sept religieux-éducateurs lasalliens*, éditions Guéniot, Langres,  1989.
* Marcel Guilhem, *Nicolas Le Clercq : Frère Salomon : martyr de la Révolution française (1745-1792)*, Médiaspaul, 1990.
* http://www.la-croix.com/Religion/France/Un-nouveau-saint-francais-Salomon-Leclercq-2016-05-10-1200759015 Nicolas Senèze, "Un nouveau saint français, Salomon Leclercq", 10 mai 2016, ed. La Croix, la-croix.com
* Christophe Carichon, *Saint Salomon Le Clercq'', Perpignan, Artège, 2016

## Viungo vya nje
* Alivyotangazwa mtakatifu.
* Complete works of St John Baptist de La Salle  PDF format
* De La Salle Christian Brothers worldwide Tovuti rasmi ya shirika lake
* Wito wa mabradha, Marekani na Kanada
* Compendium of Lasallian Resources 

Jamii:Mabradha wa Shule za Kikristo
Jamii:Wafiadini Wakristo
Baba Levo

**Clayton Revocatus Chipando** (maarufu kama **Baba Levo**; jina lingine la kisanii ni **Obd**; alizaliwa Kigoma, 6 Juni 1986) ni mwanasiasa, mwimbaji, mtunzi wa muziki na msanii wa Bongo Flava kutoka Tanzania.

## Mafanikio
Baba Levo pia ni mhamasishaji (kiing. influencer) maarufu zaidi nchini Tanzania akiwa ameshinda tuzo mbili.

## Siasa 
Baba Levo alianza harakati zake za kisiasa kama mwanachama wa **Chama cha ACT Wazalendo**.

* **Udiwani:** Alihudumu kama **Diwani** wa kata ya **Mwanga Kaskazini** katika Manispaa ya Kigoma Ujiji, nafasi aliyoshinda kupitia ACT Wazalendo.
* **Kujiunga na CCM:** Baada ya muda, aliamua kurejea na kujiunga na **Chama Cha Mapinduzi (CCM)**, ambapo alichukua fomu na kuomba ridhaa ya kugombea nafasi ya Ubunge.
* **Ubunge:** Alifanikiwa kupitishwa na chama cha CCM na kugombea **Ubunge** katika jimbo la **Kigoma Mjini**. Katika uchaguzi mkuu, alishinda na hivyo kuwa **Mbunge wa Kigoma Mjini** kupitia tiketi ya CCM.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Tanzania
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Febe (Biblia)

inayoonyesha mahali pa Kenkre.]]
**Febe** (au **Foibe** kutoka Kigiriki Φοίβη) alikuwa mwanamke wa karne ya 1 aliyeishi Kenkre, moja kati ya bandari mbili za Korintho, Ugiriki.

Mtume Paulo katika Waraka kwa Warumi 16:1-2 alimsifu kwa kuhudumia watu wengi, yeye akiwa mmojawao. Kwa lugha ya Biblia neno huduma linaweza kudokeza pia mamlaka fulani ndani ya Kanisa.

Madhehebu mbalimbali yanamheshimu kama mtakatifu, ila katika tarehe tofautitofauti. Kwa Wakatoliki wa Kanisa la Kilatini sikukuu yake ni tarehe 3 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
*Marcus Borg - John Dominic Crossan, ''The First Paul: Reclaiming the radical visionary behind the church's conservative icon*, London 2009
*Elisabeth Schussler Fiorenza, *In memoria di lei*, Claudiana Editrice, Torino, 1990
*Josef Kurzinger, *Das Neue Testament*, Aschaffenburg, Pattloch, 1956

## Viungo vya nje
*St Phoebe - Catholic Online
*Phoebe: Deacon of the Church at Cenchrea | Marg Mowczko
*Society of Biblical Literature
*Household Names: Michael Peppard, "Junia, Phoebe, & Prisca in Early Christian Rome", 23 April 2018, *Commonweal''

Jamii:Waliofariki karne ya 1
Jamii:Watakatifu wa Ugiriki
Win Myint

thumb
**Win Myint** (kwa Kiburma: ဝင်းမြင့်; amezaliwa 8 Novemba 1951) ni mwanasiasa na mfungwa wa kisiasa wa zamani ambaye anafanya kazi kama Rais wa 10 wa Myanmar tangu tarehe 30 Machi 2018.

Jamii:Waliozaliwa 1951
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Marais wa Myanmar
Nyanda za Chini za Ulaya ya Kaskazini

right|thumb|300x300px|Nyanda za Chini za Ulaya ya Kati/Kaskazini (kijani).
[thumb|300x300px|Nyanda za Chini za Ulaya huonekana kwenye [ramani hii kwa rangi ya kijani.]]

**Nyanda za Chini za Ulaya Kaskazini** (pia: **za Ulaya ya Kati**) ni eneo la Ulaya ya Kati, hasa katika Polandi, Denmark, Ujerumani, Ubelgiji, Uholanzi, pamoja na sehemu ndogo ya kaskazini mwa Ufaransa na Ucheki. 

Yote hayo ni maeneo ya kimo cha chini kati ya Bahari ya Kaskazini na Bahari Baltiki upande wa kaskazini na nyanda za juu za Ulaya ya Kati upande wa kusini. Upande wa mashariki yanaendelea katika Nyanda za Chini za Ulaya Mashariki *(East European Plain)*, ilhali zote ni sehemu za Nyanda za Chini za Ulaya *(European Plain)*.  

Kwa Kijerumani na Kipoland eneo hilo huitwa "**Nyanda za Chini za Ulaya ya Kati**" maana kwao "Ulaya ya Kaskazini" iko upande wa kaskazini wa bahari. 

## Matumizi 
Kwa jumla maeneo hayo hutumiwa kwa kilimo; uoto asilia umebaki kwa viwango vidogo tu. Miji ilikua kando ya mito iliyokuwa njia za usafiri tangu zamani.   

## Jiografia 
Miinuko hufikia kati ya mita 0 na 200 juu ya usawa wa bahari; hakuna vilima juu ya mita 200-300. Sura ya nchi ilipata umbo lake kutokana na vipindi vya enzi za barafu zilizopita ambako matabaka manene ya barafu yalisukumwa juu ya nchi kutoka kaskazini yakisukuma viwango vikubwa vya miamba, mchanga na udongo mbele yake. Yaliyobaki ni sehemu za vilima ambavyo mara nyingi ni mchanga bila rutuba na tambarare zilizofanywa na maji ya mito wakati wa kuyeyuka kwa barafu ambako matope yenye rutuba yamebaki.    

## Uenezaji 
Nyanda za Chini hizo zinaanza upande wa magharibi pale Flandria (kaskazini mwa Ubelgiji), zikiendelea Uholanzi, Ujerumani Kaskazini, Denmark na Polandi; zinagusa Jamhuri ya Ucheki na sehemu ya kusini magharibi ya Uswidi pia.     

## Mito 
Mabeseni makuu ya mito ni pamoja na, kutoka magharibi hadi mashariki: Rhine, Ems, Weser, Elbe, Oder na Vistula . 

## Marejeo
## Viungo vya nje 
* Baltic Lagoons (wangwa za Baltiki) 
* Lowlands-L, jamii ya majadiliano ya kimataifa inayojishughulisha na Jimbo la Ulaya ya Kaskazini, tamaduni zake, aina ya lugha, historia, nk; pia kushughulika na urithi wa msingi wa Lowlands nchini Uingereza, Amerika ya Kaskazini, Australia, nk. 
* Ramani ya kubofya ( *kwa Kirusi* ) 

Jamii:Jiografia ya Ulaya
Jamii:Jiografia ya Ujerumani
Jamii:Jiografia ya Polandi
Jamii:Jiografia ya Denmark
Jamii:Jiografia ya Ubelgiji
Jamii:Jiografia ya Ufaransa
Jamii:Jiografia ya Ucheki
Jamii:Jiografia ya Uholanzi
Mteja

[thumb|right|Mteja akinywa [maji ya nazi (dafu).]]
**Mteja** (wakati mwingine hujulikana kama mnunuzi) katika mauzo, biashara na uchumi, ndiye mpokeaji wa huduma, bidhaa, au wazo kutoka kwa muuzaji kupitia shughuli ya kifedha au ubadilishaji kwa pesa au jambo lingine muhimu.

## Marejeo
Jamii:Biashara
Marselo wa Chalon

**Marselo wa Chalon** (alifariki Chalon-sur-Saone, leo nchini Ufaransa, 179 hivi) ni mmojawapo kati ya Wakristo wafiadini wanaoheshimiwa kama watakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 4 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo 
* Marguerite Sermesse, « Saint-Marcel-lès-Chalon », revue *Images de Saône-et-Loire*, n. 6, Octobre 1970, pp. 12-13.

Jamii:Waliofariki 179
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Wilaya ya Msalala

**Wilaya ya Msalala** ni wilaya mojawapo kati ya 6 za Mkoa wa Shinyanga. 

Ilianzishwa tarehe 23 Novemba 2012 kwa kugawa Wilaya ya Kahama.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 378,214 .

## Marejeo
M
Jamii:Wilaya ya Msalala
Eleuteri wa Spoleto

**Eleuteri wa Spoleto** (alifariki kabla ya 593) alikuwa abati wa monasteri aliyoianzisha karibu na mji wa Spoleto, Italia, mwaka 535.

Papa Gregori I, aliyefanyiwa naye muujiza fulani, alimsifu kwa kuwa na unyofu na moyo wa toba.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 6 Septemba. 

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Marejeo
Jamii:Watawa waanzilishi
Jamii:Watakatifu wa Italia
Akonsi na wenzake

'''''' Nono, Erkulano na Taurino (walifariki Fiumicino, karibu na Roma, Italia, 172 hivi) walikuwa Wakristo waliouawa kutokana na imani yao wakati wa dhuluma ya Dola la Roma.
 
Tangu kale wanaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao ni tarehe 5 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:waliofariki 172
Jamii:Watu wa Roma ya Kale
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Italia
Kwinto wa Capua

**Kwinto wa Capua** (alifariki Capua, Campania, Italia, karne ya 3 au ya 4) alifia imani ya Kikristo wakati wa dhuluma ya Dola la Roma.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 5 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Urbani, Theodori na wenzao

**Urbani, Theodori na wenzao** 78, akiwemo Menedemo, (walifariki karibu na Nikomedia, leo Izmit, nchini Uturuki, 370 hivi) walikuwa Wakristo wa Dola la Roma, wakleri kwa walei, waliofia imani sahihi wakati wa kaisari Valens aliyefuata Uario. Walipandishwa juu ya boti ambalo lilichomwa moto kati ya bahari .

Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini. 

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 5 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Wafiadini Wakatoliki
Bertino wa Sithieu

**Bertino wa Sithieu** (Konstanz, leo nchini Ujerumani, 615 - Therouanne, leo nchini Ufaransa, 698 hivi) alikuwa mmonaki wa Kanisa Katoliki, mwanafunzi wa Kolumbani.

Pamoja na Momelini alianzisha monasteri iliyovutia miito mingi akafanya umisionari mkubwa Kaskazini mwa Ufaransa .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 5 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
Jamii:Waliozaliwa 615
Jamii:Waliofariki 698
Jamii:Wamonaki
Jamii:Wakolumbani
Jamii:watawa waanzilishi

Jamii:Watakatifu wa Ujerumani
Shaibu

.]]
**Shaibu** (kutoka neno la Kiarabu; pia: **kizee**) ni mwanamume aliye mzee sana, k.mf. baba yake babu au bibi, pia babu yake baba au mama.

Jamii:Familia
Taniaba

**Taniaba** ni tamathali ya semi ambayo inatumia jina la mtu binafsi kwa ajili ya mwingine kwa sababu ya kulinganisha tabia zake na za huyo mwingine. 

Mifano:
# Firauni kama kielelezo cha ukaidi: Martin ni Firauni wa siku hizi.
# Idi Amini kama kielelezo cha ukatili na uuaji: Shabani kwa kweli ni Idi Amini.
# Julius Nyerere kama kielelezo cha mtenda haki: Paulo ni Nyerere kwa kila mtu.

## Marejeo
*VIPENGELE VYA FANI KATIKA HADITHI FUPI ZA KISWAHILI, katika Mbunda Msokile, Misingi ya hadithi fupi (Dar Es Salaam University Press, 1992, 237 p.)

Jamii:Isimu
Assimi Goïta

thumb
Kanali **Assimi Goïta** (amezaliwa 9 11 1983 hivi) ni afisa wa jeshi la Mali na kiongozi wa Kamati ya Kitaifa ya Wokovu wa Watu, mamlaka ya kijeshi ambayo ilichukua madaraka kutoka kwa Rais wa zamani Ibrahim Boubacar Keïta katika mapinduzi ya Mali ya mwaka 2020.

## Wasifu 
Assimi Goïta, mwana wa afisa wa Kikosi cha Wanajeshi cha Mali, alifundishwa katika vyuo vikuu vya kijeshi vya Mali na haswa alihudhuria Prytanée militaire de Kati na Shule ya Kijeshi ya Jeshi la Pamoja huko Koulikoro. 

Goïta aliwahi kuwa Kanali katika Kikosi Maalum cha Vikosi vya Uhuru, kikosi maalum cha Kikosi cha Wanajeshi cha Mali. Anaongoza vikosi maalum vya Mali katikati mwa nchi na cheo cha kanali. Kwa hiyo anakabiliwa na uasi wa jihadi nchini Mali. Goïta ni kiongozi wa Kamati ya Kitaifa ya Wokovu wa Watu, kundi la waasi ambao wameahidi kuandaa uchaguzi mpya kuchukua nafasi ya Ibrahim Boubacar Keïta. 

Goïta alipata mafunzo kutoka Marekani, Ufaransa, na Ujerumani, na alikuwa na uzoefu wa kufanya kazi na Vikosi Maalum vya Jeshi la Marekani.

Jamii:Waliozaliwa 1983
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Marais wa Mali
Sozonti

ya Mt. Sozonti.]]
'''''' (alifariki Soli/Pompeiopoli, leo Mersin, Kilikia, nchini Uturuki, 300 hivi) alikuwa mvulana mchungaji wa mifugo aliyejiunga na Ukristo. 

Baada ya kubomoa sanamu kadhaa za miungu alifia dini yake wakati wa dhuluma ya kaisari Dioklesyano.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Kanisa la Kiorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake ni tarehe 7 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 3

Jamii:Watakatifu wa Uturuki
Peter Rabbit (filamu)

**Peter Rabbit** ni filamu iliyotengenezwa na kompyuta na iliyoongozwa na Will Gluckna na kuandikwa na Rob Lieberna Gluck, pia kulingana na hadithi za Peter Rabbit iliyoundwa na Beatrix Potter.

Filamu hiyo inahusisha sauti ya James Corden kama mhusika mkuu, pamoja na Rose Byrne, Domhnall Gleeson, na Sam Neill katika majukumu ya moja kwa moja, na sauti za Daisy Ridley, Elizabeth Debicki, na Margot Robbie. 

Filamu hiyo ilitolewa mnamo 9 Februari 2018, na iliingiza dola milioni 351 ulimwenguni. Mfuatano unatarajiwa kutolewa Uingereza mnamo 11 Desemba 2020, na huko Marekani mnamo 15 Januari 2021.

Jamii:Filamu za 2018
Jamii:Filamu za Marekani
Rejina wa Alise

[thumb|[Sanamu yake.]]
**Rejina wa Alise** (pia: **Regnia**, kwa Kifaransa: **Reine**; alifariki Alise, leo nchini Ufaransa, nusu ya pili ya karne ya 3) alikuwa mwanamke aliyeuawa kwa agizo la baba yake baada ya kujiunga na Ukristo na kukataa kuuasi ili kuolewa na liwali .

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 7 Septemba .

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
Jamii:Waliofariki karne ya 3
Rejina
Rejina
Festo na Desideri

wa kifodini cha Mt. Desideri.]]
**Festo na Desideri** (walifariki Benevento, mkoa wa Campania, leo nchini Italia, 305) walikuwa Wakristo waliopata kifodini katika dhuluma ya kaisari Dioklesyano wa Dola la Roma.

Festo alikuwa shemasi mmojawapo wa askofu Januari mfiadini.

Tangu kale wanaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kama watakatifu wafiadini. 

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 7 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Evurzi

[thumb|Mt. Evurzi katika [dirisha la kioo cha rangi.]]
**Evurzi** (pia: **Euvert, Euverte, Evurtius, Evortius ou Eortius**; alifariki Orleans, nchini Ufaransa, 340 hivi) alikuwa askofu wa 4 wa mji huo.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake inaadhimishwa kila tarehe 7 Septemba. 

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
*
*
*
*
*

Jamii:Waliofariki 340
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Air Bud

**Air Bud** ni filamu ya kuchekesha ya mwaka 1997 na imeongozwa na Charles Martin Smith.

Filamu hii inamuhusu mbwa mmoja aliyeokotwa na kijana mdogo na mbwa huyo alikuwa anapenda michezo. 

Filamu hiyo ilifanikiwa kifedha, ikaingiza dola milioni nne katika wiki yake ya kwanza na jumla ya dola milioni 27.8 katika mwendo wake dhidi ya bajeti inayokadiriwa kuwa $ 3,000,000.

Jamii:Filamu za Marekani
Jamii:Filamu za 1997
Mto Gidabo

**Mto Gidabo** ni mto unaopatikana nchini Ethiopia kusini-kati, ndani ya Bonde la Ufa. 

Eneo la mto Gidabo ni moja ya maeneo yanayoongoza kwa uzalishaji wa kahawa nchini Ethiopia.

Jamii:Mito ya Ethiopia
Sinseka

**Sinseka** ni matunda ambayo hupatikana mkoa wa Mara, kaskazini mwa Tanzania. Matunda hayo huwa na umbo la duara na pia huwa na rangi ya njano.

Jamii:Matunda
Tunapanda Institute

**Tunapanda Institute** (yaani **Taasisi ya Tunapanda**) ni shirika lisilo la faida lenye makao Marekani na uendeshaji katika Afrika Mashariki. Linalenga kufundisha vijana wasiojiweza: kozi mbalimbali za bure za teknolojia, ubunifu na ujasiriamali hutolewa ili kuongeza nafasi kwa wahitimu katika soko la ajira.   Kazi zake nyingi zinapatikana Kibera, makazi duni huko Nairobi, lakini pia limefanya kazi katika maeneo mengine ya Kenya, Tanzania, na Uganda. 

Mnamo mwaka wa 2016, Taasisi ya Tunapanda ilitajwa kama moja ya 2016 NT100, sherehe ya kila mwaka ya Nominet Trust ya biashara 100 zenye kuhamasisha-kwa-uzuri kote ulimwenguni. 

## Historia na shughuli 
Tunapanda ilianzishwa mnamo 2013 na ndugu Jay Larson na Mick Larson,  kwa lengo la kutoa fursa za kujifunza kwa jamii ziso na muunganisho wa mtandao kupitia matumizi ya "elimu juu ya hard drive". Walipakua programu iliyo na leseni-wazi, mada zilizomo ni uhandisi wa kompyuta, muundo, na biashara / ujasiriamali, na vile vile yaliyomo kwenye maarifa ya jumla kutoka Wikipedia na Khan Academy, ambayo walisambaza kwenye CD, hard drive za nje, na diski za USB katika shule anuwai, na mashirika ya kijamii.   

Tunapanda kisha ilifungua kituo chake cha mafunzo na kuandaa kozi makini ya miezi mitatu ya teknolojia, ubunifu na biashara ambayo hadi sasa inafundishwa kwa zaidi ya wanafunzi 200.  

Programu nyingi za Tunapanda zinapatikana Kibera, makazi duni huko Nairobi, lakini Tunapanda imeanzisha maabara za kompyuta na vifaa vya mafunzo katika maeneo mengine ya mijini na vijijini ndani ya Kenya, Tanzania, na Uganda. Ilhali lengo kuu zaidi ni elimu na mafunzo,   Tunapanda pia huwapa wahitimu fursa ya kupata mapato kutokana na kufanya kazi kwenye miradi inayohusiana na teknolojia kwa wateja na washirika wake.  Mtandao umekua ukijumuisha nodi kumi ndani ya Kibera na imepanga kupanua hadi kufikia mwisho wa 2019.  

## Kibera Aeronautics and Space Academy 
right|frameless
Mwisho wa 2018, Tunapanda ilizindua Kibera Aeronautics and Space Academy (KASA)  kwa lengo la kuwafundisha vijana wanaopenda sayansi na teknolojia . Lengo la programu hiyo ni kuwapa watu wasiojiweza kutoka Kibera na maeneo mengine ya karibu ujuzi wa vitendo kwa maisha zaidi ya mpango huo.   Kwa muda mrefu, mfumo wa mafunzo utawekwa, ambao washiriki wanaweza kujiandaa kwa taaluma za kiteknolojia juu ya mfano wa mfumo wa elimu mbili ya Ujerumani na baadaye kuhamishiwa kwa waajiri.  

## Tuzo 
* 2016: Ilitajwa kama moja ya 2016 NT100, sherehe ya kila mwaka ya Nominet Trust ya biashara 100 za kuhamasisha-kwa-uzuri kote ulimwenguni.   

## Marejeo 
Jamii:Taasisi za elimu
Jamii:Mashirika ya Marekani