open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Yosefu wa Kopertino

[thumb|right|150px|*Yosefu wa Copertino* Picha kutoka kitabu cha [Paul Guerrin, "Les Petites Bollandistes: Vies de Saints," 1882.]]
 (karne ya 18).]]
**Yosefu wa Kopertino** (Copertino, Puglia, 17 Juni 1603 – Osimo, Marche, 18 Septemba 1663) alikuwa padri wa utawa wa Ndugu Wadogo Wakonventuali.

Mtu wa sala hasa, alijaliwa karama za pekee, hasa ile ya kuelea hewani kwa muda mrefu wakati wa kutoka nje ya nafsi. Jambo hilo lilimsababishia matatizo mengi aliyoyavumilia vizuri, akizidi kung'aa kwa unyenyekevu, ufukara na upendo kwa waliomtamani Mungu.

Alitangazwa na Papa Benedikto XIV kuwa mwenye heri tarehe 24 Februari 1753, halafu Papa Klement XIII alimtangaza mtakatifu tarehe 16 Julai 1767.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo ya Kiswahili
* Sala ya Kanisa ya Ki-fransisko - Benedictine Publications Ndanda - Peramiho, 1996, uk. 320-337
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 324-326 
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 523-525

## Marejeo ya lugha nyingine
*"Saint Joseph Copertino," Father Angelo Pastrovicchi, O.M.C., TAN Books and Publishers, 1980, ISBN 0-89555-135-7

## Viungo vya nje
*Essay from "Saints for Sinners" 
*Catholic Encyclopedia: *St. Joseph of Cupertino*
*Joseph of Cupertino 
**St Joseph of Cupertino* 
**St Joseph of Cupertino Parish, Cupertino, California* 

Jamii:Mapadri
Malaika mkuu

ukionyesha ushindi wa malaika mkuu Mikaeli dhidi ya Shetani, 1636.]]
**Malaika mkuu** (kwa Kigiriki ἀρχάγγελος *arkh+angelos*) ni jina la heshima kwa baadhi ya malaika wenye hadhi ya juu kati ya viumbe vya kiroho.

Msingi wa imani hiyo ni kwamba kila malaika ameumbwa peke yake na tofauti na wengine wote, na kwamba katika kumtumikia Mungu aliyewaumba wanashirikiana kwa ngazi.

## Katika Ukristo
Biblia ya Kikristo inatumia jina hilo mara mbili: katika Waraka wa kwanza kwa Wathesalonike 4:16 na katika Waraka wa Yuda 1:9, ambapo linamhusu malaika Mikaeli.

Kanisa Katoliki na baadhi ya madhehebu mengine ya Kikristo wanaheshimu malaika wakuu watatu tu: Mikaeli, Gabrieli na Rafaeli.

## Tanbihi
## Marejeo

*
*

## Viungo vya nje
* Synaxis of the Archangel Michael and the Other Bodiless Powers Orthodox icon and synaxarion
* Archangel
* The World of Djinn and Its Secrets
* The Zorastrian Religion and its Progeny
Malaika Rafaeli

.]]
.]]
**Malaika Rafaeli** (kwa Kiebrania רָפָאֵל, *Rāfāʾēl*, "Mungu anaponya" au "Mungu, ponya!") ni malaika anayetajwa na Kitabu cha Tobiti katika Deuterokanoni. Kwa hiyo anaheshimiwa na madhehebu yanayokubali kitabu hicho kama sehemu ya Biblia.

Katika Uislamu ni sawa na malaika Israfili.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 29 Septemba

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo ya Kiswahili
* Masomo ya Breviari - Sikukuu za Bwana, za Bikira Maria na za Watakatifu - Ndanda Mission Press 1978, uk 351-353
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 338-340
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 291-296
* Maurice Soseleje, Kalendari yetu – Maisha ya Watakatifu – Toleo la pili – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1986 – ISBN 9976-63-112-X, uk. 82

## Viungo vya nje
* Catholic Encyclopedia: St. Raphael
Camp Mulla

**Camp Mulla** ni kikundi cha hip hop kutoka Nairobi, Kenya.

Kikundi hiki kimepata mashabiki wengi kwa muda mfupi, kwa sasa wakiwa na zaidi ya mashabiki 30,000 katika Facebook, wafwasi 29,000 Twitter (zaidi kuliko msanii mkenya maarufu yeyote) na zaidi ya wafwasi 150 katika SoundCloud.

Jamii:Wanamuziki wa Kenya
Vietnam Airlines

**Vietnam Airlines** ni kampuni ya ndege ya taifa ya Vietnam yenye makao makuu jijini Hanoi. Kampuni hii ilianza kufanya kazi zake mwaka 1996 baada ya kuvunjika kwa Tong cong ty hang khong Vietnam kulikopelekea kuvunjika kwa "Hang hang khong Vietnam". Hivi sasa kampuni hii inatoa huduma barani Asia, Ulaya na Australia. Kampuni hii ina safari nyingi za ndege nje ya Asia kuliko kampuni yoyote barani Asia. Kampuni hii ilikuwa ikimilikiwa asilimia 100 na serikali ya Kenya mpaka mwaka 1996.

## Marejeo
Jamii:Usafiri wa Vietnam
Jamii:Kampuni za Vietnam
Jamii:Kampuni ya ndege
Andrew Garfield

**Andrew Garfield** (amezaliwa tar. 20 Agosti 1983) ni mwigizaji wa filamu na tamthilia kutoka nchini Marekani.

## Filamu 
## Marejeo 
## Viungo vya Nje 
* 

Jamii:Waliozaliwa 1983
Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Kereng'ende (mdudu)

Kereng'ende ni wadudu wakubwa wa oda Odonata (odontos = -enye meno) wenye mabawa makubwa maangavu. Kwa asili jina hili limetumika kwa spishi nyekundu. Lakini kwa sababu hakuna jina jingine kwa wadudu hawa, inapendekezwa kutumia jina hili kwa spishi zote za Odonata.

Kereng'ende ni wadudu mbuai ambao huwinda wadudu wengine. Kwa sababu ya hiyo macho yao ni makubwa. Wanaweza kuruka nyepesi sana na kuzingazinga, lakini wanaweza kuangama angani pia.

## Spishi za Afrika
**Crocothemis brevistigma*
**Crocothemis divisa*
**Crocothemis erythraea*, Kereng'ende Mnene (Scarlet Darter)
**Crocothemis sanguinolenta*
**Crocothemis saxicolor*
**Crocothemis striata* Madagascar
**Trithemis aconita*
**Trithemis aenea*
**Trithemis aequalis*
**Trithemis africana*
**Trithemis annulata*, Kereng'ende Mwekundu-urujuani (Violet Dropwing)
**Trithemis anomala*
**Trithemis arteriosa*, Kereng'ende Vena-nyekundu (Red-veined Dropwing)
**Trithemis basitincta*
**Trithemis bifida*
**Trithemis bredoi*
**Trithemis brydeni*
**Trithemis congolica*
**Trithemis dejouxi*
**Trithemis dichroa*
**Trithemis donaldsoni*
**Trithemis dorsalis*
**Trithemis ellenbeckii*
**Trithemis fumosa*
**Trithemis furva*
**Trithemis grouti* Black Dropwing
**Trithemis hartwigi*
**Trithemis hecate* Silhouette or Hecate Dropwing
**Trithemis imitata*
**Trithemis integra*
**Trithemis kalula*
**Trithemis kirbyi* Orange-Winged or Kirby's Dropwing
**Trithemis monardi* Monard's Dropwing
**Trithemis morrisoni*
**Trithemis nigra* Principe
**Trithemis nuptialis* Hairy-legged Dropwing
**Trithemis osvaldae* =Congothemis apicalis
**Trithemis palustris* Okavango Dropwing
**Trithemis persephone* Madagascar
**Trithemis pluvialis* Riffle-and-Reed or River Dropwing
**Trithemis pruinata*
**Trithemis selika* Madagascar, Mayotte
**Trithemis stictica* Jaunty Dropwing
**Trithemis tropicana* Eastern Phantom Dropwing
**Trithemis werneri* Elegant Dropwing

## Spishi za mabara mengine
**Crocothemis corocea* Australia
**Crocothemis nigrifrons* Australia
**Crocothemis servilia* (Scarlet Skimmer)
**Trithemis aurora* Asia
**Trithemis festiva* Asia, Europe
**Trithemis lilacina* Indonesia
**Trithemis pallidinervis* Long-legged Marsh Glider East Asia

## Picha

File:Crocothemis erythraea (Broad Scarlet) - hembra.jpg|Jike la kereng'ende mnene
File:Trithemis annulata Violetter Sonnendeuter rear.jpg|Dume la kereng'ende nyekundu-urujuani
File:Trithemis annulata female.jpg|Jike la kereng'ende nyekundu-urujuani
File:Trithemis arteriosa 1.jpg|Kereng'ende vena-nyekundu

File:Ruddy Marsh Skimmer (Crocothemis servilia)- male W IMG 0512.jpg|Dume la scarlet skimmer
File:Ruddy Marsh Skimmer (Crocothemis servilia) female W IMG 0742.jpg|Jike la scarlet skimmer

Jamii:Kereng'ende na jamaa
It's a Shame (My Sister)

"'''It's a Shame (My Sister)'*" ni wimbo wa mwaka wa 1990 uliorekodiwa na mwimbaji wa Kiingereza Monie Love, akishirikiana na True Image. Hii ilikuwa single ya pili kutoka katika albamu yake ya kwanza ya *Down to Earth'', na ilitolewa mwishoni mwa miaka ya 1990 huko nchini Ujerumani na Uingereza mwanzoni mwa mwaka wa 1991 na nchi zingine za Ulaya.

Wimbo umechukuwa sampuli ya wimbo wa The Spinners' "It's a Shame" uliotungwa kwa ajili ya bendi hiyo ambao ulitungwa na Stevie Wonder, na ulipata mafanikio kadha wa kadha, hasa nchini Switzerland ambapo ilifika nafasi ya 6 na kubakia katika chati hizo kwa majuma yasiyopungua 21. Kwa nchini Marekani, wimbo huu ulikuwa wimbo pekee wa Monie Love kupata kutambulika kisawasawa, umefikia nafasi ya 26. "It's a Shame (My Sister)" pia ulichukua nafasi ya pili katika chati za dance za Marekani.

## Orodha ya nyimbo
; 7" single
# "It's a Shame (My Sister)" – 3:43
# "It's a Shame (My Sister)" (cool as mix) – 6:36

; CD maxi
# "It's a Shame (My Sister)" – 3:43
# "It's a Shame (My Sister)" (ultimatum mix) – 5:29
# "It's a Shame (My Sister)" (cool as... mix) – 6:36

; 12" maxi
# "It's a Shame (My Sister)" (Monie dee mix) – 5:28
# "It's a Shame (My Sister)" (ultimatum mix) – 5:29
# "It's a Shame (My Sister)" (def reprise) – 2:30
# "It's a Shame (My Sister)" (cool as... mix) – 6:35
# "It's a Shame (My Sister)" (red zone mix) – 4:30
# "Race Against Reality" – 3:03

; CD single - Promo
# "It's a Shame (My Sister)" (album version) – 3:43
# "It's a Shame (My Sister)" (cool as mix / edit) – 3:34
# "It'a a Shame (My Sister)" (cool as mix) – 6:35
# "It'a a Shame (My Sister)" (ultimatum mix) – 5:29
# "It'a a Shame (My Sister)" (hot shot mix) – 7:12

## Wahusika
* Imetungwa na Stevie Wonder, David Steele, Monie Love, Lee Garrett na Syreeta Wright
* Viitikio vimeimbwa na True Image
* Imetayarishwa na Andy Cox na David Steele
* Maremixi yake -mefanywa na David Morales, Ultimatum na John Waddell
* Kasha -metengenezwa na Eddie Monsoon

## Chati
## Marejeo
Jamii:Nyimbo za 1990
Jamii:Nyimbo za 1991
Jamii:Nyimbo za Monie Love
Malaika Mikaeli

[thumb|right|200px|Mchoro wa [Waorthodoksi|Kiorthodoksi wa karne ya 13 uliopo katika monasteri ya Mtakatifu Katerina kwenye Mlima Sinai.]]
 ukionyesha ushindi wa malaika mkuu Mikaeli dhidi ya Shetani, 1636.]]
**Malaika Mikaeli** (kwa Kiebrania מִיכָאֵל, ''Micha'el* au *Mîkhā'ēl*, maana yake *Nani kama Mungu*; kwa Kigiriki Μιχαήλ, *Mikhaḗl*; kwa Kiarabu ميخائيل, *Mīkhā'īl*) anaheshimiwa kama malaika mkuu katika imani ya dini za Uyahudi, Ukristo na Uislamu.

## Katika Ukristo
Katika Biblia ya Kiebrania anatajwa mara tatu katika Kitabu cha Danieli (10:13.21; 12:1).

Katika Agano Jipya la Biblia ya Kikristo anatajwa katika Waraka wa Yuda (9-10) na katika Kitabu cha Ufunuo (12:7-12).

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 29 Septemba

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Marejeo
## Marejeo ya Kiswahili
* Masomo ya Breviari - Sikukuu za Bwana, za Bikira Maria na za Watakatifu - Ndanda Mission Press 1978, uk 351-353
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 338-339
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 291-296

## Viungo vya nje
* *Catholic Encyclopedia*: St. Michael
* *Jewish Encyclopedia*: Michael
* Wilhelm Gesenius and Edward Robinson, *A Hebrew and English lexicon of the Old Testament''
* A comprehensive dictionary of the English language by Joseph Emerson Worcester
* A pronouncing, explanatory, and synonymous dictionary of English by Joseph Emerson Worcester
* Prophets and Apostles by Joseph Ponessa,Laurie Watson Manhardt
* Connections: a guide to types and symbols in the Bible by Glen Carpenter
* Super Giant Print Dictionary and Concordance by David K. Stabnow
* The Oxford guide to people & places of the Bible By Bruce M. Metzger,Michael D. Coogan
* The International Standard Bible Encyclopedia by Geoffrey W. Bromiley
* All the People in the Bible by Richard R. Losch
* A dictionary of the Bible by Samuel Rolles Driver
* Who's who in the Jewish Bible by David Mandel
* History of Christian names, Volumen 1 by Charlotte Mary Yonge
Fransisko Solano

walivyochorwa na mtu asiyejulikana mwaka 1588 hivi. Miguuni pake ala ya muziki aliyoitumia kwa kawaida katika uinjilishaji.]]
 kadiri ya Murillo.]]
**Fransisko Solano**, O.F.M. (jina la Kihispania kwa kirefu lilikuwa: **Francisco Sánchez-Solano Jiménez**; Montilla, Córdoba, Andalusia, Hispania, 10 Machi 1549 - Lima, Peru, 14 Julai 1610) alikuwa mtawa wa urekebisho wa Wareformati wa shirika la Ndugu Wadogo na padri wa Kanisa Katoliki.
kutoka Hispania na mmisionari huko Amerika Kusini. 

Alifanya kazi ya kuhubiri na kueneza imani ya Kikristo katika maeneo mbalimbali ya Amerika Kusini, akijulikana kwa ufanisi wake wa kiroho na huruma kwa wahitaji.

Ili kuokoa watu alifanya umisionari katika nchi mbalimbali za Amerika Kusini, akihubiri na kutoa ushuhuda wake kwa Waindio na kwa wakoloni pia upya wa maisha ya Kikristo. 

Papa Klementi X alimtangaza mwenye heri tarehe 20 Juni 1675, halafu Papa Benedikto XIII alimtangaza mtakatifu tarehe 27 Desemba 1726.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 14 Julai.

## Sala yake
Yesu mwema, mkombozi na rafiki yangu!

Nina kitu gani usichonipa wewe? Najua nini usiyonifundisha wewe?

Nina thamani gani usipokuwa nami?...

Ndiwe uliyeniumba, tena bila ya kuniuliza. Wewe umeniumba.

Elekeza macho yako kwangu, Bwana, na unihurumie,
kwa kuwa mimi ni mkiwa na maskini...

Kwa nini, Bwana Yesu wangu, wewe umesulubiwa,
nami nasaidiwa na watumishi wako?

Kwa nini wewe uchi, nami nina vazi?

Kwa nini wewe umepigwa makofi na kutiwa taji la miba,
nami nimepewa vitu vyema na kufarijiwa na fadhili nyingi?...

Mungu wa roho yangu, utukuzwe kwa yale uliyonijalia!

Bwana wangu, nafurahi kwamba u Mungu; jinsi hilo lilivyo zuri!

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo ya Kiswahili
* Sala ya Kanisa ya Ki-fransisko - Benedictine Publications Ndanda - Peramiho, 1996, uk. 190-194
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 491-493

## Viungo vya nje
* Francis Solano  at Patron saints Index 
* St. Francis Solano  at "Saints Alive"
*  San Francisco Solano
Kirukanjia wa Afrika

**Virukanjia wa Afrika** ni wanyama wadogo wa nusufamilia Myosoricinae katika familia Soricidae wanaofanana na vipanya, lakini virukanjia si wagugunaji (oda Rodentia). Spishi hizi zinatokea Afrika kusini kwa Sahara tu lakini hawa si spishi pekee za Afrika. Kuna spishi nyingi nyingine za virukanjia katika Afrika walio wanafamilia wa nusufamilia Crocidurinae (virukanjia meno-meupe). Hula wadudu na nyungunyungu hasa lakini mbegu na makokwa pia. Meno yao yamechongoka yenye ncha kali. Rangi yao ni nyeusi, kijivu au kahawia.

## Spishi
* *Congosorex phillipsorum*, Kirukanjia-Kongo wa Phillips (Phillips's Shrew)
* *Congosorex polli*, Kirukanjia-Kongo Mkubwa (Greater Congo Shrew)
* *Congosorex verheyeni*, Kirukanjia-Kongo Mdogo (Lesser Congo Shrew)
* *Myosorex babaulti*, Kirukanjia-kipanya wa Babault (Babault's Mouse Shrew)
* *Myosorex blarina*, Kirukanjia-kipanya Milima (Montane Mouse Shrew)
* *Myosorex bururiensis*, Kirukanjia-kipanya wa Bururi (Bururi forest shrew)
* *Myosorex cafer*, Kirukanjia-kipanya Miguu-myeusi (Dark-footed Mouse Shrew)
* *Myosorex eisentrauti*, Kirukanjia-kipanya wa Eisentraut (Eisentraut's Mouse Shrew)
* *Myosorex geata*, Kirujanjia-kipanya wa Geata (Geata Mouse Shrew)
* *Myosorex gnoskei*, Kirukanjia-kipanya Nyika (Nyika Mouse Shrew)
* *Myosorex jejei*, Kirukanjia-kipanya wa Kahuzi (Kahuzi swamp shrew)
* *Myosorex kabogoensis*, Kirukanjia-kipanya wa Kabogo (Kabogo mouse shrew)
* *Myosorex kihaulei*, Kirukanjia-kipanya wa Kihaule (Kihaule's Mouse Shrew)
* *Myosorex longicaudatus*, Kirukanjia-kipanya Mkia-mrefu (Long-tailed Forest Shrew)
* *Myosorex meesteri*, Kirukanjia-kipanya wa Meester (Meester's forest shrew)
* *Myosorex okuensis*, Kirukanjia-kipanya wa Oku (Oku Mouse Shrew)
* *Myosorex rumpii*, Kirukanjia-kipanya wa Rumpi (Rumpi Mouse Shrew)
* *Myosorex schalleri*, Kirukanjia-kipanya wa Schaller (Schaller's Mouse Shrew)
* *Myosorex sclateri*, Kirukanjia-kipanya wa Sclater (Sclater's Mouse Shrew)
* *Myosorex tenuis*, Kirukanjia-kipanya Mwembamba (Thin Mouse Shrew)
* *Myosorex varius*, Kirukanjia-kipanya Misitu (Forest Shrew)
* *Myosorex zinki*, Kirukanjia-kipanya wa Kilima Njaro (Kilimanjaro Mouse Shrew)
* *Surdisorex norae*, Kirukanjia-fuko wa Aberdare (Aberdare mole shrew)
* *Surdisorex polulus*, Kirukanjia-fuko wa Mlima Kenya (Mt. Kenya mole shrew)
* *Surdisorex schlitteri*, Kirukanjia-fuko wa Mlima Elgon (Mt. Elgon mole shrew)
Ajali ya Helikopta ya Polisi 2012, Kenya

**Ajali ya Helikopta ya Polisi 2012** nchini Kenya ilihusisha ndege iliyoanguka ya aina ya helikopta iliyomilikiwa na polisi ya Kenya mnamo 10 Juni,  2012. AS350 Eurocopter ilianguka katika eneo la Ng'ong, na kuua abiria wote sita na wafanyakazi waliokuwepo. Kati ya walioaga dunia ni aliyekuwa Waziri wa mambo ya ndani na Usalama wa Kenya George Saitoti na Waziri wake Msaidizi Joshua Orwa Ojode.

## Ajali
AS350 Eurocopter iliondoka kutoka Uwanja wa Ndege wa Wilson, jijini Nairobi kwa safari kuelekea Ndhiwa ikiwa na usaidizi kamili wa Maafisa wawili wa Polisi wa Kenya kama marubani na abiria wanne: maafisa wawili wa serikali na maafisa wa Polisi waliofanya kazi kama walinzi wao. Mawasiliano ya mwisho ya redio na helikopta yalikuwa dakika tano baada ya kuondoka uwanja wa ndege wa Wilson saa 8:32 asubuhi masaa ya Kenya, halafu ndege hiyo ikatoweka kutoka kwa rada na baada ya dakika nyingine tano baadaye saa 8:42 asubuhi.Ilikuwa imeanguka katika eneo la Kibiku kwenye msitu wa Ngong nje tu ya Nairobi na kushika moto. Abiria wote sita waliuawa katika ajali;ndege ilikuwa imeharibika kabisa baada ya ajali, moto ulizuka baada ya kuanguka na kuchoma wahasiriwa "zaidi ya utambuzi". Waziri wa  Usafiri, Amos Kimunya alitoa taarifa kuwa hali ya hewa ilikuwa "ya kawaida" wakati wa kuanguka kwa ndge hiyo na kulikuwa na muonekano wa kilomita 8 (5.0 mi).

## Ndege
Helikopta iliyoanguka, Eurocopter AS350 mkia nambari 5Y-CDT iliyotengenezwa viwandani mwaka 2011, ilikuwa imeenda safari kwa takriban masaa chini ya 100 wakati iliingia kuhudumia Polisi wa Kenya mwezi Januari mwaka 2012 na alikuwa kusanyiko la zaidi ya masaa 240 ya kusafiri angani tangu wakati huo.Ilikuwa imenunuliwa ili kuchukua nafasi ya helikopta nzee Mil Mi-17 za tawi la Polisi wa Kenya wa Angani.

## Mpango wa safari
Helikopta ilikuwa katika safari kutoka Nairobi hadi kijiji cha Ratang'a katika eneo la mbunge la  Ndhiwa, Wilaya ya Homa Bay. Mawaziri wawili walikuwa wameabiri - Waziri wa mambo ya Ndani na Usalama  George Saitoti, ambaye alikuwa ametangaza nia yake ya kugombea urais nchini Kenya, na Naibu wake Joshua Orwa Ojode - walikuwa wamepanga kuhudhuria mchango wa fedha katika Kanisa Katoliki la Nyarongi. Wawili hao walikuwa wahudhuria Misa, ambayo ilikatishwa na  mkuu wa Wilaya na mkuu wa polisi Homa Bay, baada kutoa Habari kuhusu vifo vya wale wanaosubiri kuwasili kwao, ikiwa ni pamoja na mama na ndugu wengine  wa karibu wa Joshua Orwa Odoje.
Agence Nationale de l'Aviation Civile et de la Météorologie

[right|thumb|Kitovu cha mji wa [Moroni (Komori)|Moroni]]
'''Agence Nationale de l'Aviation Civile et de la Météorologie de l'Union des Comores** al maruf kama (ANACM) **National Civil Aviation and Meteorological Agency''' ni mamlaka ya asasi ya anga ya Komori. Pia ndiyo inasimamia uchunguzi wa ajali za ndege na matukio mengine. Ofisi zake kuu ziko Moroni.

## Viungo vya nje
* Agence Nationale de l'Aviation Civile et de la Météorologie  

Jamii:Komori
Scarborough

thumb|Hoteli ya Grand, Scarborough, North Yorkshire, Uingereza.
thumb|Scarborough iko North Yorkshire

**Scarborough** ni mji kwenye pwani ya North Yorkshire, Uingereza. Ni moja ya makazi kubwa katika kanda, na wakazi zaidi ya 50,000, na pana mijini karibu kanda ya watu 100,000, na kubwa zaidi bahari mapumziko katika Pwani ya Mashariki.

## Majina 
Kuna sehemu nyingi duniani jina lake baada ya Scarborough ya Uingereza, wengi hasa wa kitongoji cha Toronto ni jina Scarborough pia (Canada).

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* Scarborough Borough Council  (kwa Kiingereza)
Scarborough (maana)

* **Scarborough, Toronto**, Canada
* **Scarborough, Maine**, Marekani
* **Scarborough, North Yorkshire**, Uingereza
Gemma Galgani

wa miaka 7 (kulia).]]
**Gemma Galgani** ni jina fupi la **Maria Gemma Umberta Pia Galgani** (Borgo Nuovo, Camigliano, 12 Machi 1878 - Lucca 11 Aprili 1903), msichana mlei wa Italia aliyejitokeza kama Mkristo bora mwenye karama za pekee. Ameitwa *Binti wa Mateso* kwa jinsi alivyoshiriki yale ya Yesu kwa kuyazamia na kwa kustahimili maumivu yake mwenyewe katika ubikira kamili.

Papa Pius XII alimtangaza mwenye heri tarehe 14 Mei 1933 halafu mtakatifu tarehe 2 Mei 1940. 

Sikukuu yake ni tarehe 11 Aprili.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo ya Kiswahili
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 124-126
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 107-109

## Marejeo ya lugha nyingine
* *The Life of St. Gemma Galgani* by Germanus 2009 TAN Books ISBN 0-89555-669-3
* Orsi, Robert A.; "Two Aspects of One Life: Saint Gemma Galgani and My Grandmother in the Wound between Devotion and History, the Natural and the Supernatural," in *Between Heaven and Earth: The Religious Worlds People Make and the Scholars Who Study Them* (Princeton University Press, 2005), 110–45.

## Viungo vya nje
Jamii:Mabikira
P. T. Barnum

200px|thumb
**Phineas Taylor Barnum** (* 5 Julai 1810 Connecticut; † 7 Aprili 1891 Connecticut) alikuwa mfanyabiashara kutoka nchini Marekani.

## Viungo vya Nje 
 Barnum Makumbusho tovuti rasmi

Jamii:Waliozaliwa 1810
Jamii:Waliofariki 1891
Uwezo Mia Mia

**Uwezo Mia Mia** ni wimbo ulioimbwa na Solo Thang akiwa na Godzillah. Wimbo unatoka katika albamu ya I Am Travellah iliyotoka mwaka wa 2011. Ni moja kati ya albamu alizotoa kiwa nchini Uingereza. Humu anamshirikisha msanii wa nyumbani Godzillah ambaye kwa sasa anaonekana kutingisha medani ya muziki wa hip hop kwa Tanzania. Hasa alisifika kwa mtindo wake wa freestyle. 

Katika wimbo wanazungumzia mambo kadha wa kadha yanayohusu uhalisia au uhakika wa kufanya jambo unalotaka kwa asilimia 100.

## Viungo vya Nje
*[https://archive.today/20121129050247/solothang.blogspot.com/2011/11/uwezo-mia-mia-by-solo-thang-ft-godzilah.html ] katika blogu ya Solo Thang

Jamii:Nyimbo za 2012
Jamii:Nyimbo za 2011
Motorhead

**Motörhead** ni kundi la muziki wa rock kutoka nchini Uingereza. Kundi linaunganishwa na watu kama Ian "Lemmy" Kilmister, Phil Campbell na Mikkey Dee. Walivuma sana miaka ya 1970 na 1980.

## Muziki 
;Albamu
* 1977: *Motörhead*
* 1979: *Overkill*
* 1979: *Bomber*
* 1979: *On Parole*
* 1980: *Ace of Spades*
* 1982: *Iron Fist*
* 1983: *Another Perfect Day*
* 1986: *Orgasmatron*
* 1987: ''Rock 'n' Roll*
* 1991: *1916*
* 1992: *March ör Die*
* 1993: *Bastards*
* 1995: *Sacrifice*
* 1996: *Overnight Sensation*
* 1998: *Snake Bite Love*
* 2000: *We Are Motörhead*
* 2002: *Hammered*
* 2004: *Inferno*
* 2006: *Kiss of Death*
* 2008: *Motörizer*
* 2010: *The Wörld Is Yours*
* 2013: *Aftershock*
* 2015: *Bad Magic''

## Viungo vya nje 
* imotorhead.com

Jamii:Muziki wa rock
Motörhead
Jamii:London
Kimaninkakan-Mashariki

**Kimaninkakan-Mashariki** ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Guinea, Sierra Leone na Liberia inayozungumzwa na Wamalinke. Mwaka wa 1986 idadi ya wasemaji wa Kimaninkakan-Mashariki nchini Guinea imehesabiwa kuwa watu karibu milioni mbili. Pia kuna wasemaji 108,000 nchini Sierra Leone (2006) na wengine nchini Liberia. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimaninkakan-Mashariki iko katika kundi la Kimande.

## Viungo vya nje
*lugha ya Kimaninkakan kwenye Multitree
*makala za OLAC kuhusu Kimaninkakan 
*lugha ya Kimaninkakan katika Glottolog
*http://www.ethnologue.com/language/emk

Jamii:Lugha za Guinea
Jamii:Lugha za Sierra Leone
Jamii:Lugha za Liberia
Gregori wa Nisa

, Chora Church, Istanbul, Uturuki.)]]
**Gregori wa Nisa** (Neocaesarea, leo Niksar, nchini Uturuki, 335 &ndash; Nisa, leo nchini Uturuki, 395) alikuwa askofu wa Nisa miaka 372 - 376, halafu 378 hadi kifo chake.

Gregori, pamoja na kaka yake Basili Mkuu na rafiki yao Gregori wa Nazianzo wanatajwa kama Mababu wa Kapadokia.

Gregori hakuwa na kipaji cha uongozi cha kaka yake Basili, wala hakuathiri Kanisa kama Gregori wa Nazianzo, lakini alikuwa na akili na elimu kubwa zilizomwezesha kuchangia sana teolojia kuhusu Utatu na maisha ya kiroho. Kwa sababu ya kushika imani sahihi, kaisari Valens, mfuasi wa Ario, alimfukuza jimboni.

Anaheshimiwa kama mtakatifu na Kanisa Katoliki, Waorthodoksi, Waorthodoksi wa Mashariki, Walutheri na  Waanglikana siku tofautitofauti.

Katika Kanisa la Kilatini ni tarehe 10 Januari.

## Sala yake
Ee Mchungaji mwema, unakwenda wapi kuchunga,
wewe unayebeba mabegani kundi lako lote?

Kwa kuwa kondoo yule pekee
anawakilisha ubinadamu wote uliobeba mabegani mwako.

Unionyeshe mahali pa pumziko,
unifikishe kwenye majani mema ya kunilisha,
uniite kwa jina, ili mimi pia, niliye kondoo, niweze kusikia sauti yako
na kwa hiyo niweze kupata uzima wa milele:
“Unionyeshe mpenzi wa roho yangu”.

Ndivyo ninavyokuita, kwa kuwa jina lako liko juu ya kila jina na uelewa,
wala ulimwengu wote wa viumbe wenye akili hauwezi kulitaja nakulielewa.

Basi, jina lako, ambamo wema wako unajitokeza,
unawakilisha upendo wa roho yangu kwako.

Kwa kuwa ningewezaje kutokupenda, baada ya wewe kunipenda mno?
Ulinipenda hivi hata ukatoa uhai wako kwa kundi la malisho yako.

Haiwezekani kufikiria upendo mkuu kuliko huo.
Umelipa wokovu wangu kwa uhai wako.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Mababu wa Kanisa

## Maandishi yake
Maandishi yake yote katika lugha asili ya Kigiriki pamoja na ufafanuzi wa Kilatini yanapatikana katika mfululizo *Gregorii Nysseni Opera*:
*Vol. 1 - 
*Vol. 2 - 
*Vol. 3/1 - 
*Vol. 3/2 - 
*Vol. 3/3 - *Opera dogmatica minora, pars III* - currently unavailable.
*Vol. 3/4 - 
*Vol. 3/5 - 
*Vol. 4/1 - 
*Vol. 4/2 - *Opera exegetica In Genesim, pars II* - currently unavailable.
*Vol. 5 - 
*Vol. 6 - 
*Vol. 7/1 - 
*Vol. 7/2 - 
*Vol. 8/1 - 
*Vol. 8/2 - 
*Vol. 9 - 
*Vol. 10/1  - 
*Vol. 10/2  - 

## Tanbihi
## Marejeo ya Kiswahili
* Maurice Soseleje, Kalendari yetu – Maisha ya Watakatifu – Toleo la pili – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1986 – ISBN 9976-63-112-X, uk. 28

## Marejeo ya lugha nyingine
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*Metropolitan Hierotheos of Nafpaktos, Life after Death . Retrieved 22 Januari 2012.
*
*
*
*

## Marejeo mengine
*
*
*

## Viungo vya nje
* Gregory of Nyssa Home Page , including many English translations of his writings.
* 
* Gregory of Nyssa from "The Internet Encyclopedia of Philosophy"
* Opera Omnia by Migne,  *Patrologia Graeca* with analytical indexes.
* Relics of St. Gregory of Nyssa 
* Schaff's *Nicene and Post-Nicene Fathers* (online), including the works of St. Gregory
* Early Church Fathers: Gregory of Nyssa
Henri II

**Henri II** (6 Mei 972 &ndash; 13 Julai 1024) alikuwa kaisari wa Dola Takatifu la Kiroma tangu tarehe 7 Juni 1002 hadi tarehe 13 Julai 1024.

Ni kaisari pekee wa Ujerumani aliyetangazwa kuwa mtakatifu. Ilitokea mnamo Julai 1147 kwa tamko la Papa Klementi II. 

Sikukuu yake ni tarehe 13 Julai.

## Ndoa yake na maisha ya kiroho
Mke wake, Kunegunda wa Luxemburg, akaja pia kutangazwa mtakatifu na Papa Inosenti III mwaka 1200. Ilisadikiwa kwamba hawakuzaa watoto kutokana na uamuzi wao wa kuishi katika ndoa kama kaka na dada kwa sababu za kidini.

Hakika Henri alijiunga kiroho na Wabenedikto kama mtawa wa nje.

Pamoja na mkewe alishughulikia sana ustawi wa Kanisa Katoliki katika dola lake kwa kutetea haki za maaskofu na kuhimiza uaminifu wa mapadri kwa useja mtakatifu uliowapasa.  Vilevile alijitahidi kueneza imani ya Kikristo kote Ulaya. Kwa ari hiyo ya kimisionari alianzisha majimbo mengi na monasteri. 

 la Kaisari.]]
 la Henri na Kunegunda lililotengenezwa na Tilman Riemenschneider.]]

## Tazama pia 
*Orodha ya Makaizari wa Ujerumani
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo ya Kiswahili
* Masomo ya Breviari - Sikukuu za Bwana, za Bikira Maria na za Watakatifu - Ndanda Mission Press 1978, uk 227-230
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 242-243
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 204-205

## Viungo vya nje
*Catholic Encyclopedia: *Henry II*
*Charter given by Emperor Henry  for Niederaltaich Abbey showing the Emperor's seal, 25.6.1011 . Taken from the collections of the Lichtbildarchiv älterer Originalurkunden  at Marburg University
*Henry II at Patron Saints Index

Jamii:Makaizari wa Ujerumani
Jamii:Wabenedikto
Mababu wa Kapadokia

[thumbnail|right|200px|[Picha takatifu ya Mt. Basili.]]
thumbnail|right|200px|Picha takatifu ya Mt. Gregori wa Nazienzi.
thumbnail|right|200px|Picha takatifu ya Mt. Gregori wa Nisa.
**Mababu wa Kapadokia** ni jina linalojumlisha maaskofu watatu wa karne ya 4 kutoka mkoa huo (leo nchini Uturuki): Basili Mkuu (330-379), mdogo wake Gregori wa Nisa na rafiki yao mkubwa Gregori wa Nazianzo. 

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Mababu wa Kanisa
Kenya National Congress

**Kenya National Congress** ni chama cha siasa nchini Kenya kilichoanzishwa mwaka 1992 siku wakati wa siku za kwanza ya kurudi kwa Demokrasia ya vyama vingi kama matokeo ya mgawanyiko katika FORD-Asili. Mara kwa mara, imekuwa ikiwajumuisha wagombea katika uchaguzi mkuu tangu mwaka 1992 katika ngazi ya Ubunge.

Chama hichi kilimdhamini mbunge wa Gatanga Peter Kenneth, ambaye alionyesha jitihada zake za urais kwenye tiketi ya chama, pamoja na muungano kati yake na Raphael Tuju wa Chama cha Action Malengo yaliyowekwa na KNC kwa mujibu wa tovuti yake rasmi, ni '**Kenya kama taifa lenye ufahari na mafanikio ambalo linatunza raia wake wote na mali zao matumaini ni kujiamini na kufanikiwa miongoni mwa Wakenya wote ndani na nje ya nchi**'.

## Viungo vya nje
Jamii:Vyama vya kisiasa Kenya
Maroni

ya Kirusi ya Mt. Maroni.]] 
**Maroni** (kwa Kiaramu ܡܪܝ ܡܪܘܢ, *Mar|Mār(y) Mārōn*; kwa ) alikuwa padri mkaapweke mwenye juhudi za sala, lakini pia za umisionari nchini Siria.

Alifariki kati ya mwaka 406 na mwaka 423 akaanza mara kuheshimiwa kama mtakatifu. Wakristo wengi walihamia kwenye kaburi lake na ndio mwanzo wa tapo la kiroho lenye jina lake ambalo lilizaa nchini Lebanon Kanisa la Wamaroni lililomo katika ushirika kamili na Kanisa la Roma na Kanisa Katoliki lote duniani . 

Kuanzia karne ya 17, sikukuu yake inaadhimishwa tarehe 9 Februari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*Our Lady of Lebanon 
*The Eastern Catholic Churches 
*The Maronite Hermits
*German Homepage of Maronitische Christliche Union Deutschlands e.V. Arabic/German 

Jamii:Watawa waanzilishi

Jamii:Watakatifu wa Siria
Popo-wadudu

**Popo-wadudu** ni aina za popo wanaowinda wadudu hasa. Kibiolojia ni mamalia wa nusuoda Yangochiroptera katika oda Chiroptera wanaofanana na panya wenye mabawa. Kwa kawaida spishi hizi ni ndogo kuliko zile za nusuoda Yinpterochiroptera (popo-matunda) lakini kuna spishi zilizo kubwa kulika spishi fulani za popo-matunda. Spishi ndogo kabisa ni popo nyukibambi aliye na urefu wa mm 29-33 na uzito wa g 2. Kwa hivyo popo huyu ni spishi ndogo kabisa ya mamalia pia. Kirukanjia wa Etruski anaweza kuwa na uzito mdogo zaidi (g 1.2-2.7) lakini ni mrefu zaidi (mm 36-53). Popo-wadudu hula wadudu hasa lakini spishi nyingine hula samaki, ndege na wanyama wadogo na hata damu. Hutumia miwangwi ya sauti yao ili kuyakamata mawindo yao. Spishi kadhaa hula matunda na mbochi na hizi hazitumii miwangwi.

## Mwainisho
**Oda: Chiroptera**
* Nusuoda Yangochiroptera
** Familia Cistugidae (Popo mabawa-tezi)
** Familia Emballonuridae (Popo mkia-uo)
** Familia Furipteridae (Popo bila gumba)
** Familia Miniopteridae (Popo mabawa-marefu)
** Familia Molossidae (Popo mkia-huru)
** Familia Mormoopidae (Popo uso-pepo)
** Familia Mystacinidae (Popo mkia-mfupi wa Nyuzilande)
** Familia Myzopodidae (Popo miguu-minaso)
** Familia Natalidae (Popo masikio-mpare)
** Familia Noctilionidae (Popo wavuvi)
** Familia Nycteridae (Popo uso-kibonde)
** Familia Phyllostomidae (Popo pua-jani)
** Familia Thyropteridae (Popo mabawa-minaso)
** Familia Vespertilionidae (Popo-jioni)

## Picha 

Emballonura semicaudata.jpg|Popo mkia-uo wa Pasifiki
Nycteris thebaica.jpg|Popo uso-kibonde wa Misri
Vespertilio murinus 2.jpg|Popo-jioni rangi-mbili
Tadarida brasiliensis - Bahamas - Long Island (sic) - Cartwright Cave - March 2006 - 2.jpg|Popo mkia-huru wa Mexiko
Natalus stramineus1.jpg|Popo masikia-mpare wa Mexiko
Captive Noctilio leporinus.jpg|Popo mvuvi mkubwa
Mormoops megalophylla.JPG|Popo uso-pepo
Phyllostomus discolor b.jpg|Popo pua-mshale mweupe

## Marejeo 
Jamii:Popo
Ignas wa Laconi

la Laconi alipopokea sakramenti za kuingizwa katika Ukristo.]]
**Ignas wa Laconi, O.F.M. Cap.** ni jina la kitawa la **Vincenzo Peis** (1701 - 11 Mei 1781) alikuwa bruda ombaomba wa shirika la Ndugu Wadogo Wakapuchini kutoka kijiji cha Laconi, mkoani Sardinia, (leo nchini Italia). 

Katika mitaa ya Cagliari na hata katika vilabu vya bandarini aliomba asichoke misaada kwa ajili ya watu fukara .

Alitangazwa na Papa Pius XII kuwa mwenye heri mwaka 1940, halafu mtakatifu mwaka 1951.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo ya Kiswahili
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 442-444
Januari mfiadini

iliyozoeleka ya Mt. Januari.]]
.]]
 (1636).]]
**Januari mfiadini** (Benevento au Napoli, mkoa wa Campania, leo nchini Italia, 272 - Pozzuoli, Campania, 19 Septemba 302) alikuwa askofu wa Benevento aliyeuawa kwa ajili ya imani yake wakati wa dhuluma ya Dola la Roma dhidi ya Wakristo.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini. 

Sikukuu yake huadhimishwa hasa tarehe 19 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo ya Kiswahili
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 326
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 281

## Viungo vya nje
*CICAP: "The Blood of St. Januarius" 
*San Gennaro
*New York's Feast of San Gennaro 
*The Blood Still Boils  by Doug Skinner, Fate, Julai 2006
*The Skeptic's Dictionary entry on Januarius
Kamili wa Lellis

.'']]
**Kamili wa Lellis** (Bucchianico, wilaya ya Chieti, mkoa wa Abruzzo, leo nchini Italia, 25 Mei 1550 - Roma, 14 Julai 1614) alikuwa padri na mwanzilishi wa shirika la kitawa maalumu kwa ajili ya huduma za wagonjwa: Watumishi wa Wagonjwa, kwa kifupi M.I. 

Kabla ya hapo alijiunga na jeshi bado kijana sana akaonekana kupenda anasa hadi alipoongoka na kujitosa kuhudumia waliolazwa katika hospitali ya wasiotibika kama kwamba ni Yesu mwenyewe.

Alitangazwa na Papa Benedikto XIV kuwa mwenye heri mwaka 1742, halafu mtakatifu mwaka 1746.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 14 Julai.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo ya Kiswahili
* Masomo ya Breviari - Sikukuu za Bwana, za Bikira Maria na za Watakatifu - Ndanda Mission Press 1978, uk 230-232
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 243-244
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 205-206

## Viungo vya nje
*St. Camillus http://www.bartleby.com/210/7/142.html
*From Dom Alban Butler's *Lives of the Saints*(http://www.u.arizona.edu/~aversa/camillus.pdf )
*Profile by Archbishop Alban Goodier http://www.ewtn.com/library/mary/sntsin.htm 
*Website of the Camillians in the U.S.A. http://www.camillians.org/History.php 
*Website of the international Camillian Order http://www.camilliani.org/index.php?id=mm_18_0_0_0_READ
*Servants of St. Camillus Disaster Relief Services (SOS DRS)[http://www.sosdrs.org ] 
*Founder Statue in St Peter's Basilica http://www.saintpetersbasilica.org/Statues/Founders/CamillusdeLellis/Camillus%20de%20Lellis.htm
*Catholic Encyclopedia: *St. Camillus de Lellis*http://www.newadvent.org/cathen/03217b.htm
*Message of Pope Yohane Paulo II on the 450th anniversary of the birth of St. Camillus http://www.vatican.va/holy_father/john_paul_ii/speeches/2000/apr-jun/documents/hf_jp-ii_spe_20000515_camilliani_en.html
*St. Camillo page  at *Christian Iconography*

Jamii:Wakamili
Watumishi wa Wagonjwa

**Wakamili** au **(Makleri Watawa) Watumishi wa Wagonjwa** ni jina la shirika la  Kanisa Katoliki lililoanzishwa na Kamili wa Lellis. 

Mnamo Juni 2006, shirika lilikuwa na kanda 14, baadhi yake zikiwa na nyumba za kitawa nje ya nchi husika, k.mf. katika Jimbo Kuu la Dar-es-Salaam nchini Tanzania.

## Viungo vya nje
*Website of the order  (Italian)
*North American Province website
*Indian Vice Province website

Jamii:Mashirika ya kitawa
Patrologia Latina

***Patrologia Latina*** ni mkusanyo mkubwa wa maandishi ya Mababu wa Kanisa na waandishi wengine wa Kanisa Katoliki waliotumia lugha ya Kilatini.

Ulitolewa na Jacques-Paul Migne kati ya mwaka 1844 na 1855, ukifuatwa na faharasa kati ya mwaka 1862 na 1865.

*Patrologia Latina* ni sehemu ya kwanza ya *Patrologiae Cursus Completus*, ikifuatwa na *Patrologia Graeca*.

*Patrologia Latina* inaleta katika magombo 217 maandishi ya miaka zaidi ya 1000 kuanzia Tertullianus hadi Papa Innocent III.

## Yaliyomo
## Tanbihi
## Tazama pia
* Patrologia Graeca
* Patrologia Orientalis
* Corpus Scriptorum Ecclesiasticorum Latinorum
* Corpus Christianorum
* Mababu wa Kanisa

## Viungo vya nje
* Complete catalog of downloadable PDFs of *PL* volumes in Google Books and Archive
* Catalog of *PL* volumes in Google Books, by Mischa Hooker
* Patrologia Latina Digitalized Database at Documenta Catholica Omnia
* Patrologia Latina Database  (subscription required)
*  Many latin and greek editions with translation in french. 
* A comprehensive catalog of *PL* volumes in Google Books and Gallica , where was included duplicated imprints, with the year and the edition of each volume founded [Migne and/or Garnier brothers], by Francisco Arriaga [Updated 11 Mei 2010].

Jamii:Fasihi ya Kilatini
Kamusi ya Kiswahili Sanifu

**Kamusi ya Kiswahili Sanifu** (kifupi: **KKS**) ni kamusi ya lugha ya Kiswahili iliyotolewa mara tatu na wataalamu wa TUKI (sasa TATAKI) kwenye Chuo Kikuu cha Dar es Salaam.

Inaorodhesha vidahizo (maneno) kwenye kurasa 646, pamoja na maelezo, orodha ya vibadala, kurasa za picha, jedwali za vivumishi na viwakilishi na orodha ya majina ya nchi.

Kamusi hii inakusanya maneno ya Kiswahili sanifu na kuyaeleza kwa lugha yenyewe ya Kiswahili, ikiongoza kwa Kiswahili sanifu.

## Marejeo
* Kamusi ya Kiswahili Sanifu. Dar es Salaam, Tanzania: Oxford University Press. 1981.

Jamii:Kamusi za Kiswahili
Konrad wa Parzham

thumb|Mt. Konrad akitoa msaada.
**Konrad wa Parzham O.F.M. Cap.** ni jina la kitawa la Yohane Birndorfer (Bad Griesbach, Passau, Ufalme wa Bavaria, leo nchini Ujerumani, 1818 - Altötting, Bavaria, 1894) alikuwa bruda wa shirika la Ndugu Wadogo Wakapuchini na kufanya kwa unyenyekevu mkubwa kazi ya bawabu kwenye patakatifu pa Altötting kwa miaka 40 na zaidi.

Daima mkarimu kwa fukara, hakuacha mhitaji yeyote kuondoka bila kumpa kwanza maneno mazuri ya faraja ya Kikristo.

Alitangazwa na Papa Pius XI kuwa mwenye heri mwaka 1930 na mtakatifu mwaka 1934.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 21 Aprili.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo ya Kiswahili
* Sala ya Kanisa ya Ki-fransisko - Benedictine Publications Ndanda - Peramiho, 1996, uk 60-63
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 142
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 433

## Marejeo ya lugha nyingine
*  Paul H. Schmidt: Klosterpförtner in Altötting. Jestetten 2009. ISBN 978-3-87449-246-1
*  Werner Friedenberger (Hrsg.): *Bruder Konrad von Parzham. Einer von uns. Begegnung mit einem Heiligen.* Passau 2010. ISBN 978-3-9813094-0-9

## Viungo vya nje
*  Friedrich Wilhelm Bautz, Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL), vol. I (1990), col. 602.
*  Bruder-Konrad-Hof (Wallfahrtsort, Museum)
*  Aktuelles vom Bruder-Konrad-Hof (Wallfahrtsort, Museum)
Ludoviko wa Toulouse

wa Antonio Vivarini (1450), Louvre Museum.]]
.]]
 cha kutunzia masalia yake (Musée de Cluny).]]
 ya ukoo wake wa kifalme. (Hungarian Illuminated Chronicle).]]
**Ludoviko wa Toulouse** (Brignoles, Provence, Ufaransa, Februari 1274 - Toulouse 19 Agosti 1297) alikuwa mwana wa mfalme wa Napoli Charles II wa Anjou, mdogo wake Ludoviko IX, lakini akitamani ufukara wa Kiinjili kuliko sifa na heshima za kidunia, alikataa haki ya kumrithi akawa mtawa wa Ndugu Wadogo na askofu wa Kanisa Katoliki mjini Toulouse.

Akiwa kijana kwa umri lakini mkomavu katika maadili alifariki mapema kutokana na afya wake dhaifu.

Alitangazwa na Papa Yohane XXII kuwa mtakatifu tarehe 7 Aprili 1317.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi 
## Marejeo ya Kiswahili
* Sala ya Kanisa ya Ki-fransisko - Benedictine Publications Ndanda - Peramiho, 1996, uk. 286-290
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 515-517

## Viungo vya nje
* *Catholic Encyclopedia*: St Louis of Toulouse
* Amelia Carr, "St Louis of Toulouse" 
* Patron Saints: Louis of Toulouse
Antonio Gonzalez (mfiadini)

wa Kijapani ukiwaonyesha Wafiadini wa Nagasaki, karne ya 16 na ya 17.]]
**Antonio Gonzalez, O.P.** (takriban 1593 - 24 Septemba, 1637) ni mmojawapo kati ya Wakristo waliofia dini nchini Japani kwa amri ya Shogun Tokugawa Yemitsu (1633-1637).

Alikwenda huko kama padri mmisionari kutoka Hispania, akitokea Ufilipino pamoja na wenzake 5.

Alifariki gerezani kutokana na mateso ya kikatili aliyoyapata .

Anaheshimiwa kama mtakatifu pamoja na Lorenzo Ruiz na wenzao waliotangazwa na Papa Yohane Paulo II kuwa wenye heri tarehe 18 Februari 1981 halafu watakatifu tarehe 18 Oktoba 1987.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 28 Septemba, lakini ya kwake mwenyewe ni tarehe ya kifodini chake.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristohake
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
**Lorenzo de Manila, The Proto-Martyr of The Philippines and his Companions* - Fr. Fidel Villarroel, O.P., 1988
* Constantino Alvares, Jose Garcia, Pedro Tejero, Witnesses of the faith in the Orient: Dominican Martyrs of Japan, China, and Vietnam, Manila, Life Today Publications, 1989, ISBN 971-8596-03-8
* Schütte, J. F., New Catholic Encyclopedia, vol. 7, Gale Cengage, 2003 , p. 724-736.
* Giuseppe Boero, Histoire de la vie et du martyre des saints japonais, Toulouse, 1963. 

Jamii:Waliozaliwa 1593
Jamii:Waliofariki 1637
Jamii:Wadominiko
Jamii:Mapadri
Jamii:Wamisionari
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Hispania
Jamii:Watakatifu wa Japani
Hadithi

**Hadithi** (kutoka neno la Kiarabu) ni sehemu ya fasihi. Hasa kuna aina kuu mbili za hadithi:
*hadithi za matukio na wahusika wa kubuni,
*hadithi za matukio ya kubuni na wahusika wa kweli au kinyume chake.

Hadithi ni tungo za fasihi simulizi zitumiazo lugha ya nadharia.

Kwa maana ya pekee neno hili mara nyingi linataja hadithi za Mtume  Muhammad ambazo zinahesabiwa kati ya misingi ya imani ya Uislamu.

## Hadithi za kubuni
# **Ngano za mazimwi**: Wahusika wakuu huwa ni mazimwi ambao hupewa sifa zinazowatenga na binadamu wa kawaida.
# **Ngano za mashujaa**: Husimulia visa na vitendo na matukio ya kishujaa yanayohusiana na shujaa wa jamii fulani.
# **Ngano za usuli**: Hutoa asili au chanzo cha jambo.
# **Hekaya**: Hizi ni hadithi za kijanja... mhusika mmoja rafiki wa wengine hupitia njia ya hila na ujanja.
# **Hurafa**: Wahusika huwa wanyama wanaowakilisha wanadamu wenye sifa za wanadamu hao.
# **Ngano za kimafumbo**: Huwa na mafumbo yenye maana nyingine ya ndani

Jamii:Fasihi
Lorenzo Ruiz

la kioo cha rangi, Quezon City.]]
**Lorenzo Ruiz** (kwa Kichina: 李樂倫; Binondo, Manila, Ufilipino 1600 hivi – Nagasaki, Japani 29 Septemba 1637), ni Mfilipino wa kwanza kutangazwa mtakatifu na Kanisa Katoliki. 

Mlei huyo alifia dini ya Ukristo kisha kukataa kuhama Japani na kukana imani yake wakati wa dhuluma za watawala wa Edo (leo Tokyo) kutoka ukoo wa Tokugawa katika karne ya 17.

Papa Yohane Paulo II alimtangaza mfiadini mwenye heri tarehe 18 Februari 1981, halafu mtakatifu tarehe 18 Oktoba 1987.

Pamoja naye walitangazwa watakatifu na wanaheshimiwa kama wafiadini wa Japani (1633–1637):
* Antonio Gonzalez
* Dominiko Ibáñez de Erquicia
* Yakobo Kyushei Tomonaga
* Fransisko Shoyemon
* Jordano Ansalone
* Lazaro wa Kyoto
* Luka Alonso
* Marina wa Omura
* Magdalena wa Nagasaki
* Mathayo Kohioye
* Mikaeli wa Aozaraza
* Mikaeli Kurobioye
* Thomas Rokuzayemon
* Vinsenti Shiwozuka
* William Courtet

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 28 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
*Carunungan, Celso Al. To Die a Thousand Deaths: A Novel on the Life and Times of Lorenzo Ruiz, Social Studies Publications, Metro Manila, Philippines, 1980, 198 pages and Amazon.co.uk
*Delgado, Antonio C. The Making of The First Filipino Saint, The Ala-Ala Foundation, 1982
**Lorenzo de Manila, The Proto-Martyr of The Philippines and his Companions* - Fr. Fidel Villarroel, O.P., 1988
* Constantino Alvares, Jose Garcia, Pedro Tejero, Witnesses of the faith in the Orient: Dominican Martyrs of Japan, China, and Vietnam, Manila, Life Today Publications, 1989, ISBN 971-8596-03-8

## Viungo vya nje
*Saint Lorenzo Parish Community, Walnut, California, StLorenzo.org
*Cause for Beatification 
*Mosaic in Saint Peter's Basilica
*St. Lorenzo Ruiz in the Communion of Saints Tapestries 
*St. Lorenzo Ruiz Prayer in times of adversity. Translated into Spanish by José Tlatelpas, traditional version in English and Tagalog. Published in the Canadian Hispanic webzine "La Guirnalda Polar".