Botswana

**Botswana**, rasmi kama **Jamhuri ya Botswana**, ni nchi iliyoko kusini mwa Afrika. Inapakana na Namibia upande wa magharibi na kaskazini, Zambia kaskazini-mashariki, Zimbabwe upande wa mashariki, na Afrika Kusini upande wa kusini. Botswana haina pwani, na sehemu kubwa ya ardhi yake inajumuisha Jangwa la Kalahari. Botswana ina idadi ya watu takriban milioni 2.6, na inashika nafasi ya 144 kwa kuwa na idadi kubwa ya watu duniani. Ina jumla ya eneo la takriban kilomita za mraba 581,730, na hivyo kuwa mojawapo ya nchi kubwa zaidi barani Afrika. Mji mkuu na jiji kubwa zaidi ni Gaborone, ambalo ni kituo cha kisiasa, kiuchumi, na kitamaduni cha nchi hiyo.

Kimsingi ni taifa la Watswana, ambao ni takriban asilimia 80 ya idadi ya watu.

Kundi la kikabila la Watswana linatokana hasa na watu wanaozungumza Kibantu ambao walihamia kusini mwa Afrika, ikijumuisha Botswana ya sasa, katika mawimbi kadhaa kabla ya mwaka 600 BK. Mnamo mwaka wa 1885, Waingereza walikalia eneo hilo na kutangaza kuwa ni hifadhi iitwayo Bechuanaland. Kama sehemu ya kuondoa ukoloni Afrika, Bechuanaland ikawa jamhuri huru ya Jumuiya ya Madola chini ya jina lake la sasa tarehe 30 Septemba 1966. Tangu wakati huo, imekuwa jamhuri ya kibunge yenye rekodi thabiti ya chaguzi za kidemokrasia zisizoingiliwa, ingawa Chama cha Demokrasia cha Botswana kilikuwa chama pekee tawala tangu uhuru hadi mwaka 2024. Kufikia mwaka 2024, Botswana ni nchi ya tatu isiyo na ufisadi barani Afrika, kulingana na Kielezo cha Maoni ya Ufisadi kilichochapishwa na Transparency International.

## Jiografia 

File:Districts of Botswana (image map).svg|thumb|upright=1.8|Mikoa ya Botswana. 

poly 250 100 625 100 625 200 775 200 775 400 625 400 625 500 250 500 w:North-West District (Botswana)
rect 900 75 650 200 w:Chobe District
poly 800 225 900 225 1075 425 1075 600 1375 600 1075 850 900 850 650 500 650 400 800 425 w:Central District (Botswana)
rect 1400 400 1075 600 w:North-East District (Botswana)
poly 250 500 625 500 825 775 800 825 125 825 125 650 250 650 w:Ghanzi District
rect 900 825 525 950 w:Kweneng District
rect 1350 875 900 1025 w:Kgatleng District
rect 550 825 100 1300 w:Kgalagadi District
rect 850 1000 650 1150 w:Southern District (Botswana)
rect 1110 1000 850 1150 w:South-East District (Botswana)

Botswana haina pwani kwenye bahari yoyote. Imepakana na Zambia, Zimbabwe, Afrika Kusini na Namibia. Mpaka baina ya taifa la Botswana na Zambia ni meta 700 tu na ndio mfupi kuliko mipaka yote ulimwenguni. 

Kuna pia feri ya moja kwa moja kati ya Botswana na Zambia kuvukia mto Zambezi.

Jangwa la Kalahari linafunika theluthi mbili za eneo la Botswana. 

Moja ya maeneo muhimu nchini Botswana ni delta ya mto Okavango. Ndiyo delta kubwa kabisa duniani, maana yake mdomo wa mto si baharini bali kwenye nchi kavu, maji yakiishia jangwani.
.]]

## Historia
Wakazi wa kwanza huaminiwa kuwa wawindaji-wakusanyaji wa jamii ya Wasani. 

Katika karne za kwanza BK walifika wahamiaji Wabantu wenye ujuzi wa kilimo na uhunzi.

## Siasa
Botswana imekuwa na mfumo wa demokrasia kwa miaka mingi, ikiwa na viongozi ambao huchaguliwa kwa kura ya wananchi wote.

Rais wa jamhuri ni Mokgweetsi Masisi.

## Watu 
 ya Okavango.]]
Watu wa Botswana hujiita *Batswana* kutokana na jina la kabila kubwa kabisa nchini (79%). Kuna wakazi takriban milioni 2.3. Kwa sababu nchi ni kubwa msongamano wa watu kwa kilometa za mraba ni 3.7 pekee. Idadi hiyo ndogo imetokana na sehemu kubwa ya nchi hiyo kuwa jangwa.

Lugha inayotumiwa na wakazi walio wengi ni *Setswana* (Kitswana) pamoja na Kiingereza.

Upande wa dini, wakazi wengi (73%) ni Wakristo, wakiwemo Waprotestanti (66%) na Wakatoliki (7%). Wafuasi wa dini asilia ya Kiafrika ni 6%. Asilimia 20 haina dini yoyote.

## Uchumi 
Uchumi wa Botswana umekuwa imara kwa miaka mingi na hali ya maisha imeendelea kuwa bora kila mwaka tangu uhuru.

Utajiri wa nchi unatokana hasa na migodi ya almasi, pamoja na machimbo ya shaba na minerali kama vile chumvi. 

Watalii wanaongeza pato la taifa hasa kwa sababu ya uzuri wa delta ya Okavango.

Fedha ya Botswana huitwa *Pula* (yaani mvua). Ina *thebe* (="ngao") 100.

## Tazama pia
* Demografia ya Afrika
* Orodha ya nchi kufuatana na wakazi
* Orodha ya nchi za Afrika kulingana na idadi ya watu
* Orodha ya nchi za Afrika kulingana na msongamano wa watu
* Orodha ya nchi za Afrika kulingana na pato la taifa

## Viungo vya nje 
* Tovuti ya Serikali ya Botswana 
* Bunge la Botswana 


Jamii:Nchi za Afrika
Jamii:Jumuiya ya Madola
Jamii:Umoja wa Afrika
Jamii:Jumuiya ya Maendeleo Kusini mwa Afrika
Jamii:Afrika Kusini

Jamii:Nchi