open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Liturujia ya Mesopotamia

kwa Kiaramu cha Mashariki.]]
 wa Kanisa la Mashariki, karne ya 18 - 19.]] 
**Liturujia ya Mesopotamia** ni liturujia maalumu yenye asili katika Mesopotamia ya kale, ambayo kimapokeo inatajwa kama imetokana na Mtume Thoma, na inatumiwa hasa na Wakristo Waashuru na Wakaldayo wa Iraq na nchi za kandokando, pamoja na Wamalabari wa India kusini, wengi wao wakiwa Wakatoliki na waliobaki Waorthodoksi wa Mashariki, ambao wote wametokana na wale waliotengwa na Mtaguso wa Efeso (431). Kwa jumla ni milioni 5 hivi pamoja na wale waliotawanyika karibu duniani kote.

Hata matoleo ya vitabu vya liturujia hiyo kwa kiasi kikubwa yamefanywa na Wakatoliki. Lugha yake hasa ni Kiaramu.

## Liturujia ya Kimungu
 wa Kanisa Katoliki la Kisiria la Malabari akishika msalaba wa Mar Thoma unaowakilisha urithi wa Wakristo Wamalabari.]]
Kuna anafora tatu: *ya mitume Addai na Mari*, *ya Mar Nestori*, na *ya Mar Theodoro Mfafanuzi*. Kati yake, ya kwanza ndiyo ya kawaida zaidi. 

Yanafanyika masomo matano, manne au walau matatu, kutoka: (a) Torati; (b) Manabii, yaani vitabu vingine vya Agano la Kale; (c) Matendo ya Mitume; (d) Nyaraka za Mtume Paulo; (e) Injili. Mawili ya mwisho hayaachwi kamwe.

## Kalenda
Mwaka wa liturujia umegawanyika katika vipindi vya wiki sabasaba hivi, vinavyoitwa Shawu'i: Majilio (yanayoitwa Subara, "Kupashwa Habari"), Epifania, Kwaresima, Pasaka, Mitume, Joto, Elia na Msalaba, Musa na "Kutabaruku" (Qudash idta).

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*
Kanisa Katoliki la Kibizanti nchini Italia

ya Mt. Maria huko Grottaferrata, Roma, Italia, haiko chini ya askofu yeyote.]]

**Kanisa Katoliki la Kibizanti nchini Italia** ni mojawapo kati ya madhehebu ya Ukristo wa mashariki yenye ushirika kamili na Papa na Kanisa Katoliki lote.

Linafuata mapokeo ya Ukristo wa Ugiriki na kutumia liturujia ya Ugiriki.

Tangu mwanzo wa Kanisa katika rasi ya Italia kulikuwa na Wakristo waliotumia lugha ya Kigiriki, hata mjini Roma, lakini hasa katika maeneo ya kusini. 

Baada ya kutokea Ukristo wa mashariki na Ukristo wa magharibi, maeneo hayo yalishindaniwa.

Wakristo wa mashariki nchini Italia waliongezeka hasa baada ya Albania kuvamiwa na Waturuki Waislamu. Hapo Waalbania wengi walivuka bahari na kukimbilia usalama hasa katika Ufalme wa Sicilia.

Ingawa wengi walimezwa na mazingira mapya, wengine walidumisha lugha yao ya Kialbania pamoja na madhehebu ya Kigiriki.

Hatimaye walipewa na Papa uongozi kamili (6 Februari 1784) na hatimaye (1919) walianzishiwa majimbo mawili, mbali na monasteri huru ya Grottaferrata.

Mwaka 2010, waamini wa Kanisa hilo walikadiriwa kuwa 61,000 hivi katika parokia 45, chini ya maaskofu 2, mapadri 82 (baadhi wakiwa na ndoa) na mashemasi 5. Pia kulikuwa na watawa wasio na daraja takatifu 207.

## Tanbihi
## Marejeo
**Oriente Cattolico* (Vatican City: The Sacred Congregation for the Eastern Churches, 1974)
**Annuario Pontificio*
*
*Fortescue, Adrian. *The Uniate Eastern Churches: the Byzantine Rite in Italy, Sicily, Syria and Egypt*. Ed. George D. Smith. New York: F. Ungar, 1923. Print.

## Viungo vya nje
*[Hati *Orientalium Ecclesiarum* ya Mtaguso wa pili wa Vatikano(https://sw.wikipedia.org/wiki/Mtaguso_wa_pili_wa_Vatikano)]
*[Hati *Orientales omnes Ecclesias* ya Papa Pius XII(https://sw.wikipedia.org/wiki/Papa_Pius_XII)]
* https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/apost_letters/1995/documents/hf_jp-ii_apl_19950502_orientale-lumen.html  - Hati ya Papa Yohane Paulo II *Orientale Lumen* kuhusu Makanisa ya Mashariki
*Codex Canonum Ecclesiarum Orientalium  - Mkusanyo wa Sheria za Makanisa ya Mashariki (katika Kilatini pamoja na sehemu sambamba)
*Instruction for Applying the Liturgical Prescriptions of the Code of Canons of the Eastern Churches  - Hati ya Idara ya Papa kwa Makanisa ya Mashariki kuhusu liturujia
*Ujuzi wa msingi kuhusu Makanisa hayo 
*CNEWA Idara ya Papa inayosaidia Makanisa hayo 
*Sura ya Idara ya Papa kwa Makanisa hayo
*Takwimu za Makanisa hayo 

Jamii:Kanisa Katoliki
Jamii:Makanisa Katoliki ya Mashariki
Jamii:Italia
Mzamaji Koo-jekundu

**Mzamaji koo-jekundu** (*Gavia stellata*) ni ndege wa maji anayehamahama kutoka nusudunia ya kaskazini.

## Marejeo
## Viungo vya nje
IUCN Red List: Gavia stellata

Jamii:Wazamaji na jamaa
Kanisa Katoliki la Kigiriki la Ukraina

: Святосла́в Шевчу́к), Askofu Mkuu Kabisa wa Kanisa Katoliki la Kigiriki la Ukraina tangu tarehe 25 Machi 2011.]]

.]]
 la Mt. George huko  Chervonohrad.]]
 huko  London, Uingereza.]]
**Kanisa Katoliki la Kigiriki la Ukraina** (kwa Kiukraina: Українська греко-католицька церква (УГКЦ), ''Ukrains'ka hreko-katolyts'ka tserkva*) ndiyo madhehebu kubwa zaidi kati ya Makanisa Katoliki ya Mashariki (yale yote ya Ukristo wa mashariki yenye ushirika kamili na Papa na Kanisa Katoliki lote).

Mwaka 2014 lilikadiriwa kuwa na waamini 4,468,630 katika parokia 3,993 za Ukraina na za nchi nyingine zaidi ya 12 walipohamia Waukraina katika mabara 4, wakiongozwa na maaskofu 39, mapadri wanajimbo 3,008, mapadri watawa 399 na mashemasi 101. Pia lina watawa wengine wanaume 818 na wanawake 1459 mbali ya waseminari 671.

Linafuata liturujia ya Ugiriki.

## Marejeo
*"Account of the history of the Unia and its disestablishment in 19th Century Russia" in Russian
* *Orientales Omnes Ecclesias*, Encyclical on the Reunion of the Ruthenian Church with Rome His Holiness Pope Pius XII, Promulgated on December 23, 1945*.
* 
*Gudziak, Borys A. (2001). *Crisis and Reform: The Kyivan Metropolitanate, The Patriarchate of Constantinople, and the Genesis of the Union of Brest.* Harvard University Press. Cambridge, MA.

## Viungo vya nje
*Ukrainian Greek-Catholic Church Official Website 
*Kyiv archeparchy Official Website
*St Joseph Ukrainian Catholic Church 
*St. Elias Ukrainian Catholic Church 
*St. John the Baptist Ukrainian Catholic Church 
*At the Service of Church Unity
*Religious Information Service of Ukraine 
*[Hati *Orientalium Ecclesiarum* ya Mtaguso wa pili wa Vatikano(https://sw.wikipedia.org/wiki/Mtaguso_wa_pili_wa_Vatikano)]
*[Hati *Orientales omnes Ecclesias* ya Papa Pius XII(https://sw.wikipedia.org/wiki/Papa_Pius_XII)]
* https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/apost_letters/1995/documents/hf_jp-ii_apl_19950502_orientale-lumen.html  - Hati ya Papa Yohane Paulo II *Orientale Lumen* kuhusu Makanisa ya Mashariki
*Codex Canonum Ecclesiarum Orientalium - Mkusanyo wa Sheria za Makanisa ya Mashariki (katika Kilatini pamoja na sehemu sambamba)
*Instruction for Applying the Liturgical Prescriptions of the Code of Canons of the Eastern Churches  - Hati ya Idara ya Papa kwa Makanisa ya Mashariki kuhusu liturujia
*Ujuzi wa msingi kuhusu Makanisa hayo 
*CNEWA Idara ya Papa inayosaidia Makanisa hayo 
*Sura ya Idara ya Papa kwa Makanisa hayo
*Takwimu za Makanisa hayo 

Jamii:Kanisa Katoliki
Jamii:Makanisa Katoliki ya Mashariki
Jamii:Ukraine
Kanisa Katoliki la Kigiriki la Romania

la Utatu Mtakatifu la jimbo la Blaj.]]
.]]

**Kanisa Katoliki la Kigiriki la Romania** (kwa Kiromania Biserica Română Unită cu Roma, Greco-Catolică) ni mojawapo kati ya madhehebu ya Ukristo wa mashariki yenye ushirika kamili na Papa na Kanisa Katoliki lote.

Linafuata mapokeo ya Ukristo wa Ugiriki na kutumia liturujia ya Ugiriki likiongozwa na Askofu mkuu kabisa, kwa sasa kardinali Lucian Mureşan.

Mbali ya jimbo kuu la Fǎgǎraş na Alba Iulia, nchini Romania kuna majimbo manne: Oradea Mare, Cluj-Gherla, Lugoj na Maramureş. 

Kanisa hilo lina pia jimbo la Mt. George huko Canton, Marekani linalowashughulikia waamini walioko Amerika Kaskazini, ikiwa ni pamoja na Canada.

Kadiri ya *Annuario Pontificio* ya mwaka 2016, mwishoni mwa mwaka 2012 Kanisa hilo lilikuwa na waamini 504,280 katika parokia 1225, wakiongozwa na maaskofu 8 na mapadri wanajimbo 882 hivi, ingawa sensa iliyoendeshwa na serikali ya Romania mwaka 2011 ilidai waamini waliokuweko nchini walikuwa 150,593 tu.

## Historia
Baada ya Austria kuteka Transilvania mwaka 1687, askofu mkuu Atanasie Anghel alikubali kuungana na Kanisa la Roma mwaka 1698, na uamuzi huo ulipitishwa na sinodi ya maaskofu tarehe 4 Septemba 1700.

Baada ya Ukomunisti kuteka Romania, ulilazimisha waamini wote wa Kanisa hilo kujiunga tena na Waorthodoksi, lakini wengine walikataa na kuendelea kufuata imani yao kwa chinichini, bila ya kujali dhuluma iliyoendelea hadi tarehe 31 Desemba 1989.

## Viungo vya nje
*"Biserica Română Unită cu Roma, Greco-Catolică" (in Romanian)
*Another informative site (in Romanian) 
*Another informative site (in Romanian) 
*"Romanian Greek Catholic community in Madrid, Spain (Web)" (in Romanian and Spanish) 
*"Romanian Greek Catholic community in Madrid, Spain (Blog)" (in Romanian and Spanish)
*"Chiesa Romena Unita con Roma, Greco-Cattolica" (in Italian) 
*St. George Romanian Byzantine Catholic Diocese (in English)
*Article on the Romanian Greek Catholic Church by Ronald Roberson on the CNEWA website. 
*Radio Free Europe/Radio Liberty: The Romanian Orthodox Church and Post-Communist Democratization*[Hati *Orientalium Ecclesiarum* ya Mtaguso wa pili wa Vatikano(https://sw.wikipedia.org/wiki/Mtaguso_wa_pili_wa_Vatikano)]
*[Hati *Orientales omnes Ecclesias* ya Papa Pius XII(https://sw.wikipedia.org/wiki/Papa_Pius_XII)]
* https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/apost_letters/1995/documents/hf_jp-ii_apl_19950502_orientale-lumen.html  - Hati ya Papa Yohane Paulo II *Orientale Lumen* kuhusu Makanisa ya Mashariki
*Codex Canonum Ecclesiarum Orientalium - Mkusanyo wa Sheria za Makanisa ya Mashariki (katika Kilatini pamoja na sehemu sambamba)
*Instruction for Applying the Liturgical Prescriptions of the Code of Canons of the Eastern Churches  - Hati ya Idara ya Papa kwa Makanisa ya Mashariki kuhusu liturujia
*Ujuzi wa msingi kuhusu Makanisa hayo 
*CNEWA Idara ya Papa inayosaidia Makanisa hayo 
*Sura ya Idara ya Papa kwa Makanisa hayo
*Takwimu za Makanisa hayo 

## Tanbihi
Jamii:Kanisa Katoliki
Jamii:Makanisa Katoliki ya Mashariki
Jamii:Romania
Destiny

**Destiny** ni jina la kutaja wimbo ulioimbwa na kutungwa na msanii wa muziki wa hip hop kutoka nchini Tanzania - M-Rap. Wimbo huu amemshirikisha msanii wa Ragga Riddim/Bongo Flava  Deddy. Maudhui ya kibwagizo cha wimbo huu ni ya Ragga, umeufanya kuwa wimbo pekee nchini Tanzania kuwa na kiitikio kizuri cha ragga kuliko zote zilizowahi kutolewa. Wimbo umetayarishwa na Pancho Latino akiwa na Hermy B.. Wimbo ulitolewa wiki tatu tu baada ya msanii huyu kuingia mkataba na B-Hits Music Group kunako mwezi wa Januari 2013.

Deddy, amefanya Ragga ya Tanzania kuwa katika ramani. Mashairi yanataja au yanasisitiza usikate tamaa katika maisha. Hujui nini Mungu kakupangia, kama una nia na jambo fulani, basi amini utafanikiwa.
## Historia
### Mashairi
Mashairi yanataja au yanasisitiza usikate tamaa katika maisha. Hujui nini Mungu kakupangia, kama una nia na jambo fulani, basi amini utafanikiwa. Kutokana na uchungu alionao moyoni mwake katika kuhakikisha maisha yanaenda vyema, M-Rap alisema hivi:

;Mpangilio wa mashairi

DESTINY:Beti ya 1:

Intro:Jah ndo anapanga DESTINY
If you have a dream know that you can make
it#Trust me,M-RAP am on it...
remember black africans. movement they made
it
Usiseme najaribu ondoa usemi ule wa
maybe*4,Martin Luther King made the Africans
united
Remember black African movement they made it
Usiseme najaribu ondoa usemi ule maybe
Martin Luther King made the africans united
Mungu akishapanga binadamu ye ni nani?!
Aah,sema sirudi tena
Pamoja we una nguvu mtegemee Mungu sana
Wenye money,power ni watoto kwa Maulana
Uliyemkosa hujachelewa,haukujua unachofanya
Baba alijua nimepotea
Akawa na imani kwenye giza naelekea
Akasema mziki uhuni,kumbe talanta mekalia
Bila ya kujua ma mama ananiombea
Thinking of the future,carin of da present
Eti four siwezi vuka nitakuwa mpiga debe
Muhuni,kibaka,mabaya acha waseme
Uchungu alopata mama sijui vipi niseme

DESTINY: Beti ya 2:

Dear LORD says ,no work no food
Without hustlin,there comes no good
Nkaendelea strugglin,sometimes no food
Najitazama kwenye kioo,merudi home jasho full
Aaah sikuwa na demu,nlikuwa lonely
Sikuona mwanga ni giza kwa machoni
Mziki mgumu nusu niache niwe msomi
nikaamini itawaka in the mornin
God bless me i met HERMY na LATINO
Ndipo nikasign deal nikamwaga wino
Girls na machizi like oouw!yu know
TZ mpaka KENYA BHITZ we on
1 my dream real man came true
Artist MAMA am proud of you
Kama una lengo hustle utakuwa juu
Weka jitihada usimsahau aliye juu.
## Marejeo
## Viungo vya Nje
*
*Blogu ya M-Rap

Jamii:Nyimbo za 2013
Jamii:Nyimbo za M-Rap
Jamii:Nyimbo zilizotayarishwa na Pancho Latino
Jamii:Nyimbo zilizotayarishwa na Hermy B.
Russell Crowe

thumbnail|right|200px|Russell Crowe

**Russell Ira Crowe** (alizaliwa 7 Aprili 1964) ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini New Zealand.

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* 

Jamii:Waigizaji filamu wa New Zealand
Kevin Costner

**Kevin Michael Costner** (amezaliwa 18 Januari 1955) ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Marekani.

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* 

Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Kanisa Katoliki la Kisiria la Malankara

inavyoadhimishwa na Wamalankara.]]

**Kanisa Katoliki la Kisiria la Malankara** (kwa Kimalayalam: മലങ്കര സുറിയാനി കത്തോലിക്കാ സഭ) ni mojawapo kati ya madhehebu ya Ukristo wa mashariki yenye ushirika kamili na Papa na Kanisa Katoliki lote.

Linafuata mapokeo ya Antiokia na kutumia liturujia ya Antiokia, lakini linapatikana hasa India kusini na katika nchi walipohamia watu wa eneo hilo, kama vile Uarabuni, Uingereza, Marekani.

Kwa jumla lina waamini 450,000 hivi, kutokana na 5 tu wa kwanza waliojiunga rasmi na Kanisa Katoliki tarehe 30 Septemba 1930 chini ya askofu mkuu Mar Ivanios Geevarghese, wengine wakiwa Askofu Jacob Mar Theophilos, padri John Kuzhinapurath OIC, shemasi Alexander OIC, na mlei Chacko Kilileth.

Majimbo ni 11 nchini India na 1 Marekani, na mapadri ni 639.

## Viungo vya nje
*Syro-Malankara Catholic Church Tovuti rasmi
*Eparchy of Pathanamthitta
*Syro-Malankara Catholic Church *sui iuris*
*Syro-Malankara Catholic Church – alternative site built by Malankarites 
*Article on the Syro-Malankara Catholic Church by Ronald Roberson on the CNEWA website. 
*[Hati *Orientalium Ecclesiarum* ya Mtaguso wa pili wa Vatikano(https://sw.wikipedia.org/wiki/Mtaguso_wa_pili_wa_Vatikano)]
*[Hati *Orientales omnes Ecclesias* ya Papa Pius XII(https://sw.wikipedia.org/wiki/Papa_Pius_XII)]
* https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/apost_letters/1995/documents/hf_jp-ii_apl_19950502_orientale-lumen.html  - Hati ya Papa Yohane Paulo II *Orientale Lumen* kuhusu Makanisa ya Mashariki
*Codex Canonum Ecclesiarum Orientalium - Mkusanyo wa Sheria za Makanisa ya Mashariki (katika Kilatini pamoja na sehemu sambamba)
*Instruction for Applying the Liturgical Prescriptions of the Code of Canons of the Eastern Churches  - Hati ya Idara ya Papa kwa Makanisa ya Mashariki kuhusu liturujia
*Ujuzi wa msingi kuhusu Makanisa hayo 
*CNEWA Idara ya Papa inayosaidia Makanisa hayo 
*Sura ya Idara ya Papa kwa Makanisa hayo
*Takwimu za Makanisa hayo 

Jamii:Makanisa Katoliki ya Mashariki
Jamii:Uhindi
Jamii:Kerala
Paramore

Paramore ilianzishwa huko Franklin, Tennessee mwaka wa 2004, na Hayley Williams (Waimbaji mkuu) sambamba na Josh Farro (Mwanagitaa mkuu / anayenga mkono Waimbaji), Jeremy Davis (bass gitaa)]] na [Zac Farro (mapipa). Kabla ya kuanzishwa kwa Paramore, wanabendi wengine hawakupendelea Williams awe mwimbaji, lakini kwasababu walikuwa marafiki alianza kutunga nyimbo nao na kisha kuwa mwanabendi. Bendi kimetoa Albamu tatu kwenye studio, All We Know Is Falling, Riot!, Na Brand New Eyes na vile vile live album mbili, na mmoja EP albums. Mwezi Juni 2009, bendi ilimkaribisha Taylor York (rhythm guitar) kama mwanachama rasmi, ingawa yeye alikuwa tayari alikuwa akicheza na bendi kutoka mwaka wa 2007.

## Muziki 
;Albamu
* [2005: *All We Know Is Falling*
* 2007: *Riot!*
* 2009: *Brand New Eyes*
* 2013: *Paramore*

## Viungo vya nje 
* paramore.net

Jamii:Muziki wa rock
Chuo Kikuu cha Ufundi cha München

thumb|right|200px|Technische Universität München

**Chuo Kikuu cha Ufundi cha München** (Kijerumani: *Technische Universität München*, *TU München*, *TUM*) ni chuo kikuu cha Ufundi nchini Ujerumani, kilichoanzishwa mnamo mwaka 1868 katika München.

## Viungo vya Nje 
* 

München
[[Jamii:Vyuo vikuu vya Ufundi|München]
Jamii:Bavaria
Salutaris Melchior Libena

**Salutaris Melchior Libena** ni Askofu wa kwanza wa Jimbo Katoliki la Ifakara, katika mkoa wa Morogoro, nchini Tanzania.

## Maisha
Alizaliwa huko Itete tarehe 23 Novemba 1963 na baada ya masomo ya ngazi mbalimbali alipewa upadrisho katika Jimbo Katoliki la Mahenge tarehe 29 Juni 1991.

Tarehe 28 Januari 2010 aliteuliwa na Papa Benedikto XVI kuwa askofu msaidizi wa Jimbo Kuu la Dar-es-Salaam	kwa jina la jimbo la zamani la Sutunurca, akapewa daraja takatifu ya uaskofu na Kardinali Polikarp Pengo tarehe 19 Machi 2010.

Tarehe 14 Januari 2012 aliteuliwa na Papa huyohuyo kuchunga jimbo jipya la Ifakara, ambamo yeye ni mwenyeji, akiwa askofu wa kwanza kutoka kabila la Wandamba.

## Viungo vya nje 
* Bishop Salutaris Melchior Libena

Jamii:Waliozaliwa 1963
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Tanzania
Wilaya ya Chamwino

Kwa maana nyingine ya jina hilo angalia Chamwino (maana)

**Chamwino** ni jina la wilaya mpya katika mkoa wa Dodoma Tanzania, ambayo ilianzishwa rasmi mnamo mwaka 2007. 

Ina postikodi namba **41400**. 

Idadi ya wakazi wa wilaya hii ilikuwa watu wapatao 19,175 wakati wa sensa ya mwaka 2012. Katika ile ya mwaka 2022 walihesabiwa 486,176 .

Makao makuu ya wilaya yako Chamwino mjini.

## Marejeo
## Viungo vya Nje
* Tovuti rasmi ya Wilaya ya Chamwino, iliangaliwa Oktoba 2020

Jamii:Wilaya za Mkoa wa Dodoma
Jamii:wilaya ya Chamwino
Conrad George Rutangantevyi

**Conrad George Rutangantevyi** (alizaliwa 26 Januari 1991), ni msanii chipukizi wa hip hop na Bongo Flava nchini Tanzania.

Alizaliwa Kanazi, wilaya ya Ngara, mkoa wa Kagera, kaskazini-magharibi mwa Tanzania. Amesoma shule ya msingi Kanazi kuanzia mwaka 2000 hadi 2006, akiwa darasa la tano kwa mara ya kwanza alishiriki mashindano yaliyoandaliwa na Radio kwizera iliyopo mjini Ngara kwa ushirikiano wa shirika la kuhudumia watoto duniani UNICEF, lilofanyika wilayani Ngara mwaka 2005, ambapo Conrad George Rutangantevyi (Conidee) alishiriki kama mwanahip hop hata hivyo katika mashindano haya Conidee alishika nafasi ya nne katika mashindano hayo,Kuanzia hapo ndipo mwanzo wa safari ya muziki ukaanza.

Mwaka 2007 alianza kidato cha kwanza katika shule ya sekondari Rulenge, kutokana na sababu za kisanaa aliahamishwa shule mwaka 2009 akiwa kidato cha tatu,April 2009 hadi 2010 alisoma katika shule ya sekondary Bishopmpango, ambako alianzisha 2C2PANE kundi la muziki ,ambalo lilidumu kwa mda wa miaka miwili na kusambaratika baada ya kuhitimu masomo ya kidato cha nne mwaka 2010.Mwaka 2011 alijiunga na shule ya Sekondari kuu Lukole ambako aliweza kusimama kama mwimbaji asiye na kundi, mwaka 2013 baada ya kuhitimu kidato cha sita kabla ya kujiunga na elimu ya juu ametamba na nyimbo kama Takataka, na kutangaza kuachia albamu yake ya kwanza maarufu kama B29, ambao ndio wimbo ambao unamtambulisha kwa sasa kama chipukizi.

Jamii:Waliozaliwa 1991
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanamuziki wa Tanzania
Guguchawi

**Maguguchawi** ni mimea ya jenasi *Striga* katika familia Orobanchaceae iliyo vimelea. Guguchawi ni jina la jumla la spishi za *Striga*. Spishi kadhaa zina majina mengine, kama kakindu, kichaani, kichawi dume na kidevu cha mbuzi.

Mimea hii humelea manyasi hasa lakini spishi nyingine humelea jamiikunde. Mizizi yao ipenya mizizi ya mmea mlisha ili kuifyonzea maji na madini. Kwa hivyo inaweza kuleta hasara kubwa mashambani kwa muhindi, mtama, mwele, mkunde n.k.

## Spishi za Afrika
* *S. aequinoctialis*
* *S. angolensis*
* *S. angustifolia*
* *S. asiatica*, Kichawi Dume
* *S. aspera*
* *S. bilabiata*
* *S. brachycalyx*
* *S. chrysantha*
* *S. dalzielii*
* *S. elegans*, Kichaani
* *S. forbesii*
* *S. gastonii*
* *S. gesnerioides*
* *S. gracillima*
* *S. hermonthica*, Kichawi Dume
* *S. hirsuta*
* *S. junodii*
* *S. klingii*
* *S. latericea*
* *S. lepidagathidis*
* *S. lutea*
* *S. macrantha*
* *S. passargei*
* *S. pinnatifida*
* *S. primuloides*
* *S. pubiflora*, Kakindu au Kidevu cha Mbuzi
* *S. yemenica*

## Picha

File:Striga angustifolia.jpg|*Striga angustifolia*
File:Striga asiatica.jpg|*Striga asiatica*
File:Striga bilabiata MS4167.jpg|*Striga bilabiata*
File:Striga densiflora (Agya) in Hyderabad, AP W IMG 9825.jpg|*Striga densiflora*
File:Striga gesnerioides MS 10372.jpg|*Striga gesnerioides*
File:Striga root connections.jpg|Mche juu ya mizizi ya muhindi

Jamii:Guguchawi na jamaa
James Gandolfini

thumb|right}180px|James Gandolfini (2011)
**James Joseph Gandolfini, Jr.** (18 Septemba, 1961 &ndash; 19 Juni, 2013) alikuwa mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Marekani.

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
*
Vitabu vya Unabii wa Awali

**Vitabu vya Unabii wa Awali** ni vitabu 4 vya Thanak (Biblia ya Kiebrania) ambavyo katika Biblia ya Kikristo vimegawiwa na kuhesabiwa 6.

Ni kwamba Waisraeli waligawanya vitabu vyao vya unabii katika sehemu mbili zilizoitwa Vitabu vya Unabii wa Awali (Kitabu cha Yoshua, Waamuzi, Samweli na Vitabu vya Wafalme), na Vitabu vya Unabii wa Baadaye (kitabu cha Isaya, kitabu cha Yeremia, kitabu cha Ezekieli na vitabu 12 vya manabii wadogo). 

Katika vitabu vya Unabii wa Awali, Mungu alidhihirisha makusudi yake kwa njia ya historia ya Waisraeli, na kwa kweli mataifa yote yalikuwa chini ya utawala wake mkuu. 

Katika vitabu vya Unabii wa Baadaye, Mungu alidhihirisha makusudi yake zaidi kwa njia ya maneno ya wasemaji wake.
Sui iuris

*Sui iuris* ni msamiati wa Kilatini unaomaanisha *lenye sheria za kwake* na linatumika hasa katika Kanisa Katoliki kuhusu madhehebu ambayo ndani ya umoja wake yanajitegemea kisheria, yaani Kanisa la Kilatini na Makanisa Katoliki ya Mashariki. 

Msamiati huohuo unatumika pia kwa ajili ya misheni chache ambazo ziko katika hatua ya kwanza lakini haziko chini ya dayosisi lolote, bali zinaongozwa na padri kufuatana na sheria za pekee. 

## Viungo vya nje 
* Descrizione del termine *sui iuris* secondo la Chiesa cattolica siro-malankarese
Mwanafalsafa

ni kati ya wanafalsafa maarufu zaidi.]]
**Mwanafalsafa** ni mtaalamu wa fani ya falsafa, iliyoanzishwa katika Ugiriki ya Kale na ikaenea duniani kote hadi leo.

## Viungo vya nje
Jamii:Falsafa
Esarkia ya Kitume

**Esarkia ya Kitume** ni jina la jimbo lisilokamilika la Makanisa Katoliki ya Mashariki ambalo linaongozwa na askofu kwa niaba ya Papa wa Roma.

Tofauti na hayo, esarkia nyingine zinaongozwa na askofu kwa niaba ya Patriarki au Askofu Mkuu Kabisa.

Likiendelea kukua, hatimaye esarkia linafanywa kuwa jimbo kamili, ambalo katika Ukristo wa Mashariki linaitwa eparkia.

Jamii:Sheria za Kanisa
Kidiri

Neno "kidiri" linaweza kumaanisha:
* Mnyama kama kindi (Kidiri (mnyama))
* Lugha ya kabila la Kinijeria (Kidiri (lugha))
Kuchakulo

**Kuchakulo** ni wanyama wadogo kama kindi katika kabila Xerini la familia Sciuridae. Tofauti na kindi, ambao huishi mitini, kuchakulo huishi ardhini. Wanatokea maeneo makavu ya Afrika, isipokuwa kuchakulo makucha-marefu anayetokea Asia ya Kati. Hula mbegu, makokwa, matunda, matumba, manyasi, machipukizi na wadudu. Huchimba vishimo ambamo walala na kukingwa dhidi ya joto na wanyama mbua. Hutafuta chakula wakati wa mchana.

## Spishi za Afrika
* *Atlantoxerus getulus*, Kuchakulo wa Barbari (Barbary Ground Squirrel)
* *Euxerus erythropus*, Kuchakulo Miraba (Striped Ground Squirrel)
* *Geosciurus inauris*, Kuchakulo Kusi (Cape Ground Squirrel)
* *Geosciurus princeps*, Kuchakulo-milima (Mountain Ground Squirrel)
* *Xerus rutilus*, Kuchakulo Mwekundu (Unstriped Ground Squirrel)

## Spishi ya Asia
* *Spermophilopsis leptodactylus* (Long-clawed Ground Squirrel)

## Spishi ya kabla ya historia
* *Xerus daamsi* (Pliocene ya Kossom Bougoudi, Chadi)

## Picha

Atlantoxerus getulus.jpg|Kuchakulo wa Barbari
Cape Ground Squirrel Etosha National Park.jpg|Kuchakulo kusi
Damara-Ground-Squirrel-Etosha-2015.JPG|Kuchakulo-milima
Xerus rutilus.jpg|Kuchakulo mwekundu

Jamii:Kindi na jamaa
Shirika la Kimataifa la Usafiri wa Anga

thumb|Nembo ya shirika la kimataifa la usafiri wa Anga
**Shirika la Kimataifa la Usafiri wa Anga** (kwa Kiingereza: **International Air Transport Association - IATA**) ni umoja wa kimataifa wa kampuni za usafiri kwa ndege. Makao makuu yake yako Montreal, Quebec nchini Kanada ambako kuna pia makao makuu ya Mamlaka ya Usafiri wa Anga wa Kiraia (International Civil Aviation Organization).
 
IATA ilianzishwa mwaka 1945 ili kujenga ushirikiano wa makampuni makubwa ya ndege. Leo hii kuna takriban kampuni wanachama 240. Haya ni hasa makampuni ya kitaifa au makampuni makubwa ya kibiashara yanayotoa huduma za kimataifa. Mashirika madogo yanayohudumia nchi moja tu, pamoja na mashirika ya ndege za kukodi, mara nyingi si wanachama.

Kati ya kazi za IATA ni jitihada za kusanifisha tiketi za usafiri wa ndege kwa shabaha ya kuwezesha abiria kusafiri kwa mashirika mabalimbali kwa kutumia tiketi 1 tu. IATA inasaidia pia mapatano kati ya mashirika wanachama kukubaliana kati yao tiketi za makampuni mengine. 

Kazi muhimu nyingine ni kutoa kodi fupi kwa kila shirika na kila uwanja wa ndege. IATA inalenga pia kusanifisha taratibu za usalama kati ya makampuni ya usafiri kwa ndege.
 
## Mashirika wanachama 
Mashirika yafuatayo ni wanachama wa IATA:

## Marejeo
## Viungo vya nje
*Tovuti rasmi 

Jamii:Kampuni
Jamii:Usafiri
Kidiri (mnyama)

**Kidiri** ni wanyama wadogo wa jenasi *Paraxerus* katika kabila Protoxerini la familia Sciuridae ambao wanafanana sana na kindi. Tofauti na hawa, ambao hukaa mitini takriban saa zote, kidiri hupitisha muda mrefu ardhini lakini hulala katika tundu mtini. Wanatokea misitu mikavu na minyevu ya Afrika. Hula mbegu, makokwa, matunda, matumba, machipukizi na wadudu.

## Spishi
* *Paraxerus alexandri*, Kidiri wa Alexander (Alexander's Bush Squirrel)
* *Paraxerus boehmi*, Kidiri wa Böhm (Böhm's Bush Squirrel)
* *Paraxerus cepapi*, Kidiri Kijivu (Smith's Bush Squirrel)
* *Paraxerus cooperi*, Kidiri-milima (Cooper's Mountain Squirrel)
* *Paraxerus flavovittis*, Kidiri Miraba (Striped Bush Squirrel)
* *Paraxerus lucifer*, Kidiri Mweusi na Mwekundu (Black and Red Bush Squirrel)
* *Paraxerus ochraceus*, Kidiri Ukaria (Ochre Bush Squirrel)
* *Paraxerus palliatus*, Kidiri Mwekundu (Red Bush Squirrel)
* *Paraxerus poensis*, Kidiri Kijani (Green Bush Squirrel)
* *Paraxerus vexillarius*, Kidiri Njano (Swynnerton's Bush Squirrel)
* *Paraxerus vincenti*, Kidiri wa Vincent (Vincent's Bush Squirrel)

## Picha

Paraxerus ochraceus.jpg|Kidiri ukaria
Hörnchen 2.jpg|Kidiri mwekundu
Funisciurus isabella 29258968 (cropped).jpg|Kidiri kijani

Jamii:Kindi na jamaa
Alumni

**Alumni** ni neno la kutaja watu waliokuwa wanafunzi wa chuo kikuu fulani. Asili ya neno ni lugha ya Kilatini ni uwingi wa *alumnus* inayomaanisha "anayelelewa, anayelishwa".

Desturi ya kuunda umoja wa wanafunzi wa kale wachuo fulani ilianzishwa huko Marekani kwa shabaha ya kupata msaada wa watu wenye kazi njema na mapato mema walio tayari kusaidia chuo chao cha zamani. Alumni wanajitolea kwa hali na mali, kwa kukipa chuo chao pesa, kwa kutumia athira yao katika siasa kwa ajili ya sheria za kusaidia elimu, kwa kuwapa wanafunzi wachuo chao nafasi za ajira na kadhalika. 

Siku hizi kuna vyama vingi vya alumni

Jamii:Elimu
Jokofu

.]]
**Jokofu** (pia: **jirafu**, tena **friji** kutoka neno la Kiingereza "fridge", kifupisho cha "refrigerator" kilichotumika tangu karne ya 17) ni chombo chenye umbo la kabati au sanduku kinachotumika mara nyingi kuhifadhi vinywaji, vyakula na vitu vingine kama hivyo ili viweze kudumu kwa muda mrefu zaidi ya siku zile ambazo zingedumu bila kuhifadhiwa humo. Ni aina za kipozaji kinachopoza yale yaliyo ndani yake.

Pia jokofu hutumika kwenye kugandisha vitu kama vinywaji, vyakula n.k. au hutumika kuvipa ubaridi.

## Historia 
Jokofu ni kifaa kilichotengenezwa na Wazungu kuanzia katikati ya karne ya 18, na hasa mwanzoni mwa karne ya 19.

Kabla ya uvumbuzi wa friji, barafu zilitumiwa kutoa hifadhi ya baridi kwa zaidi ya mwaka mzima. Njia ya asili bado hutumiwa wakati wa kula chakula cha leo. Kwenye milima au kwenye mchanga wa theluji ndiyo njia rahisi iliyotumiwa kufanya vinywaji kuwa baridi, na wakati wa majira ya baridi mtu anaweza kuweka maziwa safi kwa muda mrefu tu kwa kuiweka nje. 

## Marejeo
* Rees, Jonathan. *Refrigeration Nation: A History of Ice, Appliances, and Enterprise in America* (Johns Hopkins University Press; 2013) 256 pages

## Viungo vya nje 
* The History of the Refrigerator and Freezers 
* How Refrigerators Work Article by HowStuffWorks
* Refrigerators, Canada Science and Technology Museum
* How modern household refrigerators are made (video)

Jamii:Samani
Jamii:Teknolojia
Kindi-miraba

**Kindi-miraba** ni wanyama wadogo wa jenasi *Funisciurus* katika kabila Protoxerini la familia Sciuridae. Kama kindi wote spishi hizi hupitisha muda mitini hasa lakini huteremka ardhini mara kwa mara. Wanatokea misitu ya Afrika ya Kati mpaka Senegali ya Kusini magharibi na mpaka Namibia ya Kaskazini kusini. Hula mbegu, makokwa, matunda, matumba, machipukizi na wadudu.

## Spishi
* *Funisciurus anerythrus*, Kindi-miraba wa Thomas  (Thomas's Rope Squirrel)
* *Funisciurus bayonii*, Kindi-miraba wa Lunda  (Lunda Rope Squirrel)
* *Funisciurus carruthersi*, Kindi-miraba Milima  (Carruther's Mountain Squirrel)
* *Funisciurus congicus*, Kindi-miraba wa Kongo  (Congo Rope Squirrel)
* *Funisciurus isabella*, Kindi-miraba wa Gray (Lady Burton's Rope Squirrel)
* *Funisciurus lemniscatus*, Kindi-miraba Utepe (Ribboned Rope Squirrel)
* *Funisciurus leucogenys*, Kindi-miraba Kichwa-machungwa  (Red-cheeked Rope Squirrel)
* *Funisciurus pyrrhopus*, Kindi-miraba Miguu-myekundu  (Fire-footed Rope Squirrel)
* *Funisciurus substriatus*, Kindi-miraba wa Kintampo  (Kintampo Rope Squirrel)

## Picha

Funisciurus pyrropus.png|Kindi-miraba miguu-myekundu

Jamii:Kindi na jamaa
Kindi-jua

**Kindi-jua** ni wanyama wadogo wa jenasi *Heliosciurus* katika kabila Protoxerini la familia Sciuridae. Mkia yao una miviringo myeusi na kahawia au kijivu. Kama kindi wote spishi hizi hupitisha takribani saa zote mitini na huteremka kwa nadra ardhini. Hupatikana mara nyingi wakipumzika juani, sababu ya jina lao. Wanatokea misitu ya Afrika ya Magharibi, ya Kati na ya Mashariki kutoka Senegali mpaka Eritrea na Zimbabwe. Hula mbegu, makokwa, matunda, matumba, machipukizi, wadudu, mayai na mijusi, ndege na wanyama wadogo.

## Spishi
* *Heliosciurus gambianus*, Kindi-jua Kijivu  (Gambian Sun Squirrel)
* *Heliosciurus mutabilis*, Kindi-jua Kusi  (Mutable Sun Squirrel)
* *Heliosciurus punctatus*, Kindi-jua Mdogo  (Small Sun Squirrel)
* *Heliosciurus rufobrachium*, Kindi-jua Miguu-myekundu  (Red-legged Sun Squirrel)
* *Heliosciurus ruwenzorii*, Kindi-jua wa Ruwenzori (Ruwenzori Sun Squirrel)
* *Heliosciurus undulatus*, Kindi-jua Mashariki (Zanj Sun Squirrel)

## Picha

Small sun squirrel (Heliosciurus punctatus).jpg|Kindi-jua mdogo
Red-legged sun squirrel (Heliosciurus rufobrachium) 2.jpg|Kindi-jua miguu-myekundu
Heliosciurus ruwenzorii 24181289 (cropped).jpg|Kindi-jua wa Ruwenzori

Jamii:Kindi na jamaa
2C2PANE

**2C2PANE** au **Tusitupane** ni kundi la sanaa ya muziki lililoanzishwa na Conrad George Rutangantevyi a.k.a Conidee mwaka 2009 akiwa shule ya upili Bishopmpango katika wilaya ya Kibondo, mkoa wa Kigoma.

Kundi hilo lilijumuisha wasanii wawili ambao ni Conrad George Rutangantevyi (Conidee) na Laulence Habili Maseke (Lamas).

Mwaka 2010 usaliti uliingia baada ya mashabiki kumchochea Lamas kujitenga na Conidee kwa madai ya kuwa na kiwango cha juu sana kuliko Conidee, ndipo Conidee alipoamua kushirikiana na Tunu Ismail (Man T) kutoka kundi la Complicators, licha ya 2C2PANE kusalitiwa katika shoo hiyo ya mwisho ya 2C2PANE, Ilipiga bao. 

Kwa sasa Conidee amebakia kama The hero of 2C2PANE, ambapo baada ya Conidee kuendelea, 2C2PANE itarejea Kimuziki. 

Kwa sasa 2C2PANE imebakia kama kundi la mabachela yaani vijana wasiyo katika mahusiano ambalo Conidee ndiye mwasisi wake.

Jamii:Bendi za muziki wa Tanzania
Takahiro Mitsuyoshi

ni mwongozaji wa filamu au makala za tv za Kijapani. 
## Maisha na kazi (kwa ufupi)
Baada ya kufuzu kutoka Chuo Kikuu cha Waseda, akawa mpiga picha na mwongozaji wa vipindi vya Television. Mwaka wa 2007 alihudhuria katika Yaliyomo ya Uumbaji Sayansi, chuo kikuu cha Tokyo kama mwanafunzi na kufanya kazi. Na aliongoza filamu yake ya kwanza inaitwa `Blue Symphony`. Blue Symphony ilitolewa mwaka 2008 Tokyo International Film Festival kama PREMIERE dunia.

## Marejeo
## Viungo vya Nje
*

Jamii:Waongozaji Filamu wa Japani
Jamii:Watu walio hai
Ushirika kamili

**Ushirika kamili** ni msamiati wa teolojia ya Ukristo kuhusu Kanisa.

Unamaanisha **umoja kamili** kati ya madhehebu mbalimbali kwa msingi wa imani ileile inayoyawezesha kushirikiana kikamilifu katika ibada na hasa ekaristi na sakramenti nyingine.

Unatumika na Kanisa Katoliki, Waorthodoksi na Waorthodoksi wa mashariki, ukitofautishwa na ushirika usio kamili au wa kiasi tofautitofauti uliopo kati ya Wakristo wa aina zote kadiri wanavyozidi kusadiki mambo yaleyale ya msingi zaidi (kama vile Utatu mtakatifu, umungu wa Yesu Kristo na ufufuko wake), ingawa wanapishana katika mengine (hasa Kanisa na sakramenti). 

Dhana ya ushirika kamili hutumiwa pia kutaja uhusiano baina ya makanisa ya Jumuiya Anglikana na pia kati ya makanisa mengine ya Kiprotestanti ambayo yameamua kutambuana na kushirikiana moja kwa moja.

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*Broken but Never Divided: An Eastern Orthodox Perspective
Milele

**Milele** ni neno linalomaanisha uwepo usio na mwanzo wala mwisho unavyosadikiwa na dini mbalimbali kuhusu Mungu.

Wazo hilo gumu kufikiriwa linapingana na lile la muda ambalo linaeleweka kirahisi kwa sababu binadamu amezoea mfululizo wa nyakati, kama vile jana, leo na kesho.

Kama vile muda unavyoendana na mabadiliko, milele ni hali isiyokubali badiliko lolote, kutokana na ukamilifu wake.

Ni maarufu ufafanuzi wake uliotolewa na Severino Boesyo kwa Kilatini: "Interminabilis vitae tota simul et perfecta possessio" (Consolatio Philosophiae, V, vi). Tafsiri yake ni: "Uzima usio na mwisho unaomilikiwa wote pamoja na kikamilifu".

## Ishara

 Image:Ouroboros.png|Ouroboros, nyoka anayekula mkia wake.
 Image:EndlessKnot03d.png|Fundo lisilo la mwanzo wala mwisho, linalotumika na Wabuddha wa Tibet.
 Image:Not-star-shaped.svg|Pete, mfano uliotumiwa na Waselti.
 Image:Infinity symbol.svg|Ishara inayotumika katika hisabati.

## Viungo vya nje
*http://www.newadvent.org/cathen/05551b.htm Milele katika Catholic Encyclopedia
*http://plato.stanford.edu/entries/eternity/ Milele katika Stanford Encyclopedia of Philosophy
*http://www.iep.utm.edu/g/god-time.htm Uhusiano wa Mungu na muda katika Internet Encyclopedia of Philosophy

Jamii:Falsafa
Jamii:Teolojia
Jamii:Mungu
Richard Schiff

**Richard Schiff** (amezaliwa 27 Mei , 1955) ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Marekani.

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
*
Wamata

**WAMATA** ni shirika lisilo la kiserikali katika Tanzania ambalo linajihusisha katika masuala yanayokabili watu walio na VVU na wanaoathiriwa na UKIMWI katika nchi hiyo. Linaendesha kliniki ya ukimwi ya zamani kuliko zote katika Tanzania. Jina lake linamaanisha "Walio Katika Mapambano Na AIDS Tanzania." WAMATA ilianzishwa mwezi wa saba 1989 na kundi dogo la wataalamu wa afya na familia kwa ajili ya kuwasaidia watu waishio na utambuzi wa VVU/UKIMWI. Theresa Kaijage aliongoza shirika hilo akiwa mkuu wa kazi ya jamii na tiba ya familia katika Chuo Kikuu cha Afya na Sayansi Shirikishi Muhimbili na pia alikuwa mhadhiri katika Taasisi ya Mafunzo ya Ustawi wa Jamii. Alitafuta fedha na msaada wa wajitoleaji, hatimaye akafanikiwa kupata ofisi ndogo katika Catholic Brothers of Christian Institution. Mahali hapo alianza kutoa ushauri na msaada kwa waathirika wa vvu/ukimwi. 

WAMATA ilisajiliwa rasmi kama shirika lisilo la kiserikali tarehe 21 ya mwezi wa tatu, 1990. Mwaka 1992 tawi lingine liliasisiwa katika Rubya/Bukoba (magharibi ya Ziwa Nyanza) kuhudumia watu wa Mkoa wa Kagera.  Lingine lilianzilishwa katika Mwanza mwaka huo huo. Matawi haya yanafanya shughuli peke yao.

WAMATA inAshirikiana na National AIDS Control Program (NACP).

## Tanbihi
## Viungo vya Nje
* Official site
Because You Loved Me

"**Because You Loved Me**" ni wimbo ulioimbwa na mwimbaji kutoka nchini Kanada, Céline Dion. Wimbo unatoka katika albamu yake ya ishirini-na-moja *Falling into You*. Wimbo ulitungwa na Diane Warren na kutayarishwa na David Foster, ulitolewa kama single mnamo tar. 19 Februari, 1996 tena ukiwa kama wimbo wa pili kutolewa kama single katika albamu hiyo.
## Nafasi za chati na kutunukiwa
### Nafasi iliyoshika
### Chati za mwishoni mwa mwaka
### Chati za muongo
### Matunukio
## Marejeo
## Viungo vya Nje
*
Pran

**Pran** (12 Februari, 1920 - 12 Julai, 2013) alikuwa mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Uhindi. Jina lake la kuzaliwa ni **Pran Krishan Sikand**.

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
*
Wambundu

Wambundu ni kabila la Angola. Wanaishi katika maeneo ya Luanda, mji mkuu wa Angola, Malanje, na Bengo. Wako pia maeneo ya Cuanza Kaskazini na Cuanza Kusini. Lugha yao ni Kimbundu, ambayo ni lugha ya Kibantu. 

Zamani Wambundu walikuwa wakaazi wa Ufalme wa Ndongo, uliokuwako kusini mwa Ufalme wa Kongo. Wafalme wa Ndongo waliitwa "ngolas", jina ambalo litapangiwa kwa taifa la kisasa la Angola 
Baadhi ya ngolas wanaojulikana zaidi ni: 

Ngola KIluanji kia Ndambi, aliyetawala tangu mwaka 1562 hadi 1575

Njinga Ngola Kilombo kia Kaseda, aliyetawala tangu 1575 hadi 1592

Ngola Nzinga Mbandi (1592-1617) 

Ana de Sousa Nzingha Mbandi (1624-1626)

Wambundu walishirikiana na Wazungu, hasa Wareno, katika Biashara ya watumwa waliosafirishwa toka Afrika mpaka Marekani.

Jamii:Makabila ya Angola
Lemuri

**Lemuri** (kutoka Kiingereza: lemur) ni aina za kima awali wa familia ya juu Lemuroidea katika nusuoda Strepsirrhini (kima wa kweli ni wana wa Haplorrhini). Wanatokea Madagaska tu. Kama kima wana mkia mrefu, kucha fupi na pana na kidole kwa kila mkono na mguu kilicho na uwezo wa kupinga vidole vingine. Lakini tofauti na kima wana pua nyevu na bongo dogo kwa ulinganisho wa ukubwa wa mwili.

## Mwainisho
* Oda Primates
** Nusuoda Strepsirrhini
*** Oda ya chini †Adapiformes
*** Oda ya chini Lemuriformes
**** Familia ya juu Lemuroidea
***** Familia †Archaeolemuridae
***** Familia Cheirogaleidae: Lemuri kibete na lemuri-panya
***** Familia Daubentoniidae: Ai-ai
***** Familia Indriidae: Indri, sifaka na lemuri-sufu
***** Familia Lemuridae: Lemuri-mwanzi, lemuri mkia-miviringo n.k.
***** Familia Lepilemuridae: Lemuri-spoti
***** Familia †Megaladapidae: Lemuri-koala
***** Familia †Palaeopropithecidae: Lemuri-slothi
**** Familia ya juu Lorisoidea

## Picha 

File:Daubentonia madagascariensis 01.jpg|Ai-ai
File:Indri indri 001.jpg|Indri
File:Propithecus candidus 001.jpg|Sifaka
File:Avahi meridionalis 001.jpg|Lemuri-sufu
File:GreyBambooLemur CincinnatiZoo.jpg|Lemuri-mwanzi
File:Lepilemur randrianasoli a.PNG|Lemuri-spoti

Jamii:Lemuri na jamaa
Jamii:Wanyama wa Afrika
Kijivu

250px|thumbnail|Aina za kijivu.
**Kijivu** (kwa Kiingereza: "grey") ni jina la aina za rangi zinazocheza kati ya nyeusi na nyeupe kwa kuzichanganya kwa kadiri tofautitofauti.

Jina la rangi hiyo linatokana na majivu. Simiti ina rangi ya kijivu, pia tembo inaweza kuonyesha rangi hiyo.

## Aina za kijivu
Kuna aina nyingi za kijivu na jedwali la hapo chini linaonyesha aina mbalimbali zinazopatikana kwa matumizi ya intaneti kwa kutaja majina ya Kiingereza. 

|}
Buluu

**Buluu** ni moja ya rangi za pinde ya mvua. Inahesabiwa kati ya rangi kuu zinazoonekana kwa macho ya binadamu oamoja na nyekundu na manjano. 

Buluu ni rangi ya anga ikiwa bila mawingu wakati wa mchana jua likiwaka. Wakati huu ni pia rangi ya bahari na maziwa makubwa yanayoakisisha rangi ya anga. 

Dunia ina pia rangi ya buluu ikitazamiwa na wanaanga kutoka anga-nje.

## Aina za buluu
Nyuki-asali

**Nyuki-asali** ni aina za nyuki wa kabila Apini katika familia Apidae ambao hutengeneza asali na kuiweka katika sega za nta.

Nyuki-asali hufugwa sana kila mahali duniani lakini wengine wanaishi porini na asali yao hukusanywa kwa kuvunja mizinga yao. Katika Afrika kwa jumla sehemu ya asali bado inatokana na nyuki asali wa porini lakini ufugaji nyuki unaendelea kupanuka.

## Wadudu wa kijamii 
Nyuki-asali ni wadudu wa kijamii maana yake wanaishi katika makundi si peke yao kama aina nyingine za nyuki. Wanajenga sega ya nta ndani ya mzinga wa nyuki na humu hutunza asali yao.

Kuna aina tatu za nyuki ndani ya kundi hili nao ni:
* malkia wa nyuki ni mama wa nyuki wote ndani ya kundi na kazi yake ni kutaga mayai pekee
* nyuki wafanyakazi ni wakazi wengi wa mzinga na wote ni wa kike. Ni hao wanaofanya kazi yote kama kukusanya mbelewele na mbochi, kusafisha mzinga, kutengeneza nta, kujenga sega, kumlisha malkia na majana, kulinda mzinga  
* nyuki wa kiume au wadudume ni wachache na kazi yao ya pekee ni kumpanda malkia ambaye si yule wa mzinga wake kwa kawaida; baadaye wanafukuzwa kwenye mzinga na hawapewi chakula tena

## Spishi na nususpishi za Afrika
* *Apis mellifera*
** *Apis m. adansonsii*, Nyuki-asali wa Adanson
** *Apis m. capensis*, Nyuki-asali kusi
** *Apis m. intermissa*, Nyuki-asali mweusi
** *Apis m. jemenitica*, Nyuki-asali wa Pembe la Afrika
** *Apis m. lamarckii*, Nyuki-asali wa Lamarck
** *Apis m. litorea*, Nyuki-asali pwani
** *Apis m. major*, Nyuki-asali wa Maroko
** *Apis m. monticola*, Nyuki-asali milimani
** *Apis m. nubica*, Nyuki-asali wa Sudani
** *Apis m. sahariensis*, Nyuki-asali jangwani
** *Apis m. scutellata*, Nyuki-asali wa Afrika
** *Apis m. unicolor*, Nyuki-asali wa Madagaska

## Spishi za Asia
* *Apis andreniformis* (Black Dwarf Honey Bee)
* *Apis cerana* (Asiatic Honey Bee)
* *Apis dorsata* (Giant Honey Bee)
* *Apis florea* (Red Dwarf Honey Bee)
* *Apis nigrocincta* (Philippine Honey Bee)

## Picha

File:Apis cerana worker 2009-Nov-53.jpg|Asiatic honey bee
File:Gaint Honey Bee (Apis dorsata) on Tribulus terrestris W IMG 1020.jpg|Giant honey bee
File:Apis florea worker 1.jpg|Red dwarf honey bee

Jamii:Nyuki na jamaa
Jamii:Wanyama wa Biblia
Liturujia ya Trento

akiimba "Ite missa est" ili kuruhusu waamini kuondoka mwishoni mwa Misa ya fahari kadiri ya liturujia ya Roma isiyo ya kawaida.]]

**Liturujia ya Trento** ni taratibu za ibada zinavyotumiwa na baadhi ya waumini wa Kanisa Katoliki kufuatana na mapokeo ya Roma jinsi yalivyokuwa mwaka 1962.

Mabadiliko ya liturujia yaliyofanywa baada ya Mtaguso wa pili wa Vatikano (1962-1965), baadhi yakiwa halali na baadhi kinyume cha sheria za Kanisa, yalisababisha upinzani mkali kutoka kwa wapenzi wa taratibu za awali, ambazo kwa kiasi kikubwa zilipangwa na Papa Pius V baada ya Mtaguso wa Trento na kwa sababu hiyo pengine zinaitwa *liturujia ya Trento*.

Mwaka 2007 Papa Benedikto XVI kwa hati Summorum Pontificum  alipanua ruhusa ya kutumia taratibu hizo duniani kote kama namna isiyo ya kawaida ya liturujia ya Roma.

Tathmini iliyofanywa mwaka 2020 ilionyesha ruhusa hiyo haikutumika vizuri, hivyo Papa Fransisko kwa hati Traditionis Custodes ya tarehe 16 Julai aliifuta kwa jumla akimwachia askofu wa jimbo uamuzi kuhusu maombi ya kutumia taratibu hizo, mradi isiwe parokiani.

## Tanbihi
Jamii:Liturujia
Four Months Later...

"**Four Months Later...**" ni sehemu ya kwanza ya msimu wa pili wa tamthilia ya ubunifu wa kisayansi inayorushwa hewani na TV ya NBC - *Heroes*. Sehemu hii ilitungwa na Tim Kring na kuongozwa na Greg Beeman. Ilirushwa kwa mara ya kwanza mnamo tar. 24 Septemba, 2007. Ilitolewa katika maduka ya iTunes kunako tar. 9 Septemba na katika mwonekano ang'avu (HD) bure kabisa.

## Hadithi
Sehemu kubwa ya kipengele hiki kinachukua nafasi katika matukio kibao yaliyotokea katika hitimisho la msimu wa kwanza wa mfululizo huu. Katika hali ya wendo wa mfululizo huu, kipengele cha mwisho cha Msimu wa 1 kilichukua nafasi mnamo mwezi wa Novemba 2006, ambapo tarehe kamili ya kurushwa kwa kipengele hiki kilitangazwa kunako mwezi wa Machi 2007. Pia, sehemu za Hiro zinachukua nafasi akiwa katika mwaka wa 1671.

Mohinder Suresh amekuwa akitembea katika kila pande za dunia akitoa hotuba juu ya watu wenye vinasaba visivyo-vya-kawaida ambao yeye anaamini wanahusika kwa kiasi kikubwa na pigo kubwa la Kirusi cha Shanti. Amefuatwa na mtu asiyemfahamu aitwaye Bob, ambaye anajaribu kumpatia kazi katika kampuni ya siri. Bob anaonekana kuwa na uwezo wa kubadili vitu kuwa dhahabu ambapo hutumika kutoa fedha kwa ajili ya kusaadia kina  Company. 

Baadaye Mohinder anaonekana kumpigia simu Noah Bennet, inafichua ukweli wa kwamba hotuba za Mohinder ilikuwa janja-nyani ili kuwavuta "kina Company" ambapo Bennet alikuwa akifanya kazi hapo zamani, hivyo basi Mohinder, kwa mwongozo wa Noah, ataweza kuingisha kampuni akiwa ndani.
## Marejeo
## Viungo vya Nje
*
*Beaming Beeman - Season 2, Episode 1 - Director's blog on the filming of this episode.

Jamii:Sehemu za Heroes
Jamii:Sehemu za televisheni
Lizards (Heroes)

"**Lizards**" ni sehemu ya pili ya msimu wa pili wa tamthilia ya ubunifu wa kisayansi inayorushwa hewani na TV ya NBC - *Heroes*. Sehemu hii ilitungwa na Michael Green na kuongozwa na Allan Arkush. Ilianza kurushwa kwa mara ya kwanza mnamo tar. 1 Oktoba, 2007.

## Hadithi 
Majambazi ya Ki-Ireland ambao wamemkuta Peter Petrelli akiwa katiwa pingu ndani ya kontena la mizigo lililokuwa likimshikiria kama mateka. Wakamhoji maswali kwa mateso makali kuhusu mzigo wao uliopotea (zigo la iPod). Caitlin, dada wa Ricky, kiongozi wa majambazi, akaanza kumtibia Peter, ambaye hakuwa na uwezo hata wa kukumbuka jina lake. Caitlin anaelezea ya kwamba kitendo cha Ricky kushindwa kufikisha mzigo uliopotea wa iPods utamletea matatizo makubwa sana Ricky. 

Caitlin na Peter kisha wakashangazwa kukuta majeraha yote aliyokuwa nayo Peter yametoweka. Peter kisha akajitorosha mwenyewe. 
## Marejeo
## Viungo vya Nje
*
*Beaming Beeman - Season 2, Episode 2 - Director's blog on the filming of this episode.
Shamsi Vuai Nahodha

**Shamsi Vuai Nahodha** (amezaliwa 20 Novemba, 1962) alikuwa Waziri Kiongozi wa Zanzibar kuanzia tar. 15 Novemba 2000 hadi tar. 9 Novemba 2010, ambapo cheo hicho kiliondolewa. Mnamo tar. 9 Novemba, 2005, alichaguliwa tena kuwa kama Waziri Kiongozi na Rais Amani Abeid Karume. Huyu ni mwanachama wa chama tawala, Chama Cha Mapinduzi (CCM).

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1962
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Mawaziri wa Tanzania
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Branislav Ivanović

thumbnail|right|250px|Ivanović mwaka 2018 
**Branislav Ivanović** (amezaliwa 22 Februari 1984) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka nchini Serbia. Yeye ni kapteni wa timu ya taifa ya Serbia. 

Tangu mwaka wa 2008 anachezea kilabu cha Chelsea cha Uingereza.

Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1984
Jamii:Wachezaji mpira wa Serbia
Serafino wa Montegranaro

thumb|Mt. Serafino.
**Serafino wa Montegranaro** (1540 – 12 Oktoba 1604), alikuwa bradha wa shirika la Ndugu Wadogo Wakapuchini kutoka Italia ya Kati.

Fukara kweli, aling'aa kwa unyenyekevu na moyo wa ibada.

Mtawa huyo asiye na vipawa vingi kiutu, bali mwenye karama za ajabu, anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu tangu alipotangazwa na Papa Klementi XIII tarehe 16 Julai 1767.

Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe 12 Oktoba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo ya Kiswahili
* Sala ya Kanisa ya Ki-fransisko - Benedictine Publications Ndanda - Peramiho, 1996, uk. 382-385
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 544-546

Jamii:Waliozaliwa 1540
Jamii:Waliofariki 1604
Jamii:Wafransisko
Jamii:Watakatifu wa Italia