Singapuri

**Singapuri**, rasmi **Jamhuri ya Singapuri**, ni nchi ya kisiwa na mji-dola katika Asia ya Kusini-Mashariki. Eneo la nchi linajumuisha kisiwa kimoja kikuu, visiwa 63 vidogo na kisiwa kimoja cha mbali. Iko takribani digrii moja ya latitudo (kilomita 137 au maili 85) kaskazini mwa ikweta, kwenye ncha ya kusini ya Rasi ya Malay, ikipakana na Mlango wa Malakka upande wa magharibi, Mlango wa Singapore upande wa kusini pamoja na Visiwa vya Riau vya Indonesia, Bahari ya China Kusini upande wa mashariki, na Mitego ya Johor pamoja na **Jimbo la Johor** la Malaysia upande wa kaskazini.

Singapuri ni nchi yenye miji mingi na yenye msongamano mkubwa wa watu, ikichukua jumla ya eneo la kilomita za mraba 734.3 (maili za mraba 283.5) kufikia mwaka 2023. Licha ya ukubwa wake mdogo, Singapuri imefanya upanuzi mkubwa wa ardhi kupitia urejeleaji wa ardhi, na kuongeza eneo lake kwa takriban 25% tangu ilipopata uhuru mwaka 1965. Nchi hii haina maziwa ya asili ya maji safi, hivyo inategemea mabwawa, usafishaji wa maji ya bahari, na maji yanayoagizwa kutoka Malaysia ili kukidhi mahitaji yake ya maji. Eneo la kimkakati la Singapuri kando ya njia kuu za usafirishaji wa kimataifa limeifanya kuwa moja ya bandari zenye shughuli nyingi zaidi duniani, ikichochea biashara na ukuaji wa uchumi.

## Jiografia 
Eneo lake ni kisiwa kwenye ncha ya kusini kabisa ya Rasi ya Malay pamoja na visiwa vidogo vya kando. Kisiwa kimetenganishwa na bara kwa mfereji mwembamba wa Johor.

Kuna mji mmoja tu: ni jiji la Singapuri lilipopo kisiwani, hivyo huhesabiwa pia kati ya dola-miji. 

## Historia 
Kisiwa kiliwahi kuwa na makazi mbalimbali katika historia. Mji wa kisasa ulianzishwa mwaka 1819 na Waingereza kama kituo cha biashara ikawa bandari muhimu ya eneo. 

Uingereza uliipa uhuru kama sehemu ya shirikisho la Malaysia. Lakini matatizo ya kuelewana yalionekana haraka kati ya wanasiasa Wamalay wa bara na wenzao Wachina wa kisiwani.

Mwishowe Singapuri ikafukuzwa katika shirikisho ikawa nchi ya kujitegemea tarehe 9 Agosti 1965. Mwanasiasa Lee Kuan Yew alikuwa waziri mkuu wa kwanza akaendelea na cheo hiki hadi mwaka 1990 akaongoza Singapuri kuwa kati ya mataifa matajiri ya Asia.

## Demografia 
### Idadi ya Watu
Kufikia Juni 2024, idadi ya watu wa Singapuri ilifikia milioni 6.04, ikionyesha ongezeko la 2.0% kutoka mwaka uliopita. Ukuaji huu unajumuisha idadi ya wakazi wa kudumu—raia na wakaazi wa kudumu—pamoja na wakaazi wasio wa kudumu.

**Muundo**
*Raia wa Singapuri: Takriban milioni 3.52.

*Wakaazi wa Kudumu: Karibu watu 0.5 milioni.

### Kabila 
Muundo wa kikabila wa wakazi wa Singapuri umebaki thabiti kwa miaka kadhaa:

*Wachina: 74.3%

*Wamalay: 13.5%

*Wahindi: 9.0%

*Wengine: 3.2%

### Lugha 
Singapuri ina lugha nne rasmi: Kiingereza, Kichina cha Mandarin, Kimalay, na Kitamil. Kufikia mwaka 2020, 48.3% ya wakazi hutumia Kiingereza kama lugha yao ya nyumbani, ikifanya iwe lugha inayotumika zaidi, ikifuatiwa na Kichina cha Mandarin (29.9%), Kimalay (9.2%), na Kitamil (2.5%). Kimalay ndicho lugha ya taifa, ikionyesha uhusiano wa kihistoria wa nchi hiyo na ulimwengu wa Kimalay. Licha ya Kiingereza kuwa lugha kuu ya elimu na biashara, 74.3% ya wakazi wanaweza kuzungumza angalau lugha moja zaidi sambamba na Kiingereza.

### Dini 
Kulingana na Sensa ya Watu ya mwaka 2020, Wasingapuri asilimia 31.1%, walijitambulisha kama Wabudha. Asilimia 18.9% waliripoti kutokuwa na dini yoyote, ongezeko lililoonekana katika makundi yote ya umri ikilinganishwa na miaka ya nyuma. Ukristo uliwakilishwa na asilimia 18.9% ya wakazi, Uislamu asilimia 15.6%, Uhindu asilimia 5.0%, na Utao asilimia 8.8%. Asilimia 0.6% walijitambulisha na dini nyinginezo. Miongoni mwa vijana wenye umri wa miaka 15 hadi 24, asilimia 24.2% hawakuwa na dini, ikilinganishwa na asilimia 15.2% kwa wale wenye umri wa miaka 55 na zaidi.

### Muundo wa Umri
Idadi ya watu wa Singapuri inaendelea kuzeeka, ambapo umri wa wastani uliongezeka kutoka miaka 29.8 mnamo 1990 hadi miaka 39.3 mnamo 2014. Sehemu ya watu wenye umri wa miaka 65 na zaidi iliongezeka kutoka 6.0% mnamo 1990 hadi 11.2% mnamo 2014.

### Uwiano wa Jinsia
Uwiano wa jinsia umepungua kwa muda, kutoka wanaume 1,093 kwa wanawake 1,000 mnamo 1960 hadi wanaume 957 kwa wanawake 1,000 mnamo 2020.

### Kiwango cha Kuzaliwa
Kiwango cha Kuzaliwa cha Jumla (TFR) cha Singapuri kimekuwa chini ya kiwango cha mbadala cha 2.1 kwa muda mrefu. Tangu 2010, TFR imebaki takriban watoto 1.1 kwa kila mwanamke, moja ya viwango vya chini zaidi duniani.

### Muundo wa Kaya
Mnamo 2020, 91% ya kaya za wakazi wa Singapuri zinamiliki nyumba zao, huku wastani wa saizi ya kaya ukiwa watu 3.43. Karibu 78.7% ya kaya hizi zinaishi katika nyumba za umma zinazotolewa na Bodi ya Maendeleo ya Makazi (HDB).

### Msongamano
Msongamano wa watu wa Singapuri umeongezeka kwa miongo kadhaa, kutoka watu 3,245 kwa kila km² mnamo 1965 hadi watu 7,810 kwa kila km² mnamo 2020, ikionyesha ukuaji wa idadi ya watu na eneo dogo la ardhi.

## Uchumi 
Uchumi wa Singapuri unategemea zaidi biashara, hasa benki pamoja na viwanda. 

Imekuwa kitovu cha uchumi na biashara kwa Asia ya Kusini.

## Tazama pia
* Orodha ya nchi kufuatana na wakazi

## Viungo vya nje 
*  Tovuti rasmi
;Serikali
* Singapore Government Directory Interactive
* Singapore Government Online Portal
* Gateway To All Government Services 
* Singapore National Service Portal 
* Singapore Accounting and Corporate Regulatory Authority
* Singapore Economic Development Board

;Taarifa za jumla
* 
* Singapore  from *UCB Libraries GovPubs*
* 
* Singapore profile from the BBC News
* Singapore at *Encyclopædia Britannica*
* Singapore: Background and U.S. Relations  Congressional Research Service
* Singapore Infomap
* 
* WikiSatellite view of Singapore at WikiMapia
* Official Gateway To Singapore 
* Official Singapore Tourism Website
* Key Development Forecasts for Singapore from International Futures
;Biashara
*World Bank Summary Trade Statistics Singapore
## Marejeo

Singapuri
Singapuri
Jamii:Nchi za visiwa
Jamii:Jumuiya ya Madola

Jamii:Nchi