open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fredegandi

**Fredegandi** (pia: **Fredigand, Frégaud, Frego, Fredegad, Fredegandus, Fridegandus**; Ireland, karne ya 7 - Deurne, karibu na Antwerpen, leo nchini Ubelgiji, 740 hivi) alikuwa mmonaki wa Ukristo wa Kiselti aliyefanya kazi kubwa pamoja na Foilani, kueneza imani na umonaki katika Ulaya kaskazini magharibi, akawa abati wa Kerkelodor hadi kifo chake.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 17 Julai. 

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* 
* 
* 
*
* 

Jamii:Waliozaliwa karne ya 7

Jamii:Wamonaki
Jamii:Wakolumbani
Jamii:Wamisionari

Jamii:watakatifu wa Ubelgiji
Kimanx

[thumb|Kisiwa cha Man ([nyekundu) katika ramani ya Funguvisiwa la Britania.]]
**Kimanx** ni mojawapo kati ya lugha za Kiselti. Kilikuwa kinatumika katika kisiwa cha Man lakini hakuna tena wasemaji wa Kimanx kama lugha ya kwanza.

Hata hivyo, katika kisiwa kicho ni lugha rasmi na inafundishwa shuleni.

Jamii:Lugha za Kiselti
The Watchers

***The Watchers*** ni filamu ya kutisha ya kimagharibi inayoandaliwa uko Marekani iliyoandikwa na kuongozwa na Ishana Night Shyamalan, ikitegemea riwaya yenye jina sawa iliyoandikwa na A. M. Shine. Filamu hii ina waigizaji gwiji kama Dakota Fanning, Georgina Campbell, Oliver Finnegan, na Olwen Fouéré.

Filamu hii ilianza kuandaliwa tangu Julai hadi Septemba 2023. Inatarajiwa kutolewa kwenye majumba ya sinema na WarnerBros.Pictures mnamo 14 Juni 2024 Awali ilipangwa Juni 7. .

## Hadithi
Mina, msanii mwenye umri wa miaka 28, anakwama katika msitu mpana magharibi mwa Ireland. Baada ya kuingia kwenye  hifadhi, bila kujua, anajikuta amekwama pamoja na watu watatu wasiojulikana ambao wanachunguzwa na kuwindwa na viumbe vya kutatanisha kila usiku.

## Filamu 
Upigaji picha ulifanyika Dublin, Wicklow na Galway kuanzia Julai hadi Septemba 2023.   Katikati ya Julai, uzalishaji ulipewa makubaliano ya muda ya kuendelea kurekodi filamu wakati wa mgomo wa SAG-AFTRA wa 2023 . 

## Marejeo 

Jamii:Filamu za 2024
Kenelmi

yake.]]
**Kenelmi** (pia: **Kenelm au Cynehelm**; alifariki 812/821) alikuwa mwana wa mfalme wa Mercia (leo nchini Uingereza) aliyeheshimiwa sana katika Karne za Kati. 

Hadi leo anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waanglikana kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 17 Julai.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* 
* 
* 
* 

## Marejeo mengine 
* 
* 
* 
*  A dictionary entry and alternative spellings for Cwenthryth
* 

## Viungo vya nje
* The Legend of St Kenelm.
* Document - probably copied from Amphlett.

Jamii:Waliozaliwa karne ya 8
Jamii:Waliofariki 821
Jamii:wafiadini Wakristo
Jamii:Wafalme na malkia wa Uingereza
Jamii:Watakatifu wa Uingereza
Montecassino

thumb|Monasteri ya Montecassino.
**Montecassino** ni kilima chenye kimo cha mita 516 juu ya usawa wa bahari kilichomo kusini mwa mkoa wa Lazio, Italia ya Kato.

Ni maarufu kwa monasteri iliyoanzishwa na Benedikto wa Nursia juu yake.

## Marejeo
*
* 
*
**Catholic Encyclopedia*, 1908.
*
*Michela Cigola, ''L'abbazia benedettina di Montecassino. La storia attraverso le testimonianze grafiche di rilievo e di progetto*. Cassino, Ciolfi Editore, 2005. 

## Viungo vya nje
*Abbey of Monte Cassino
*Satellite photo from Google Maps
*The Monte Cassino Society
**Contemplationi faventes'', original text of the 2014 apostolic constitution redefining territorial jurisdiction of the abbey

Jamii:Milima ya Italia
Jamii:Wabenedikto
Zoeradi na Benedikto

thumb|Watakatifu Zoeradi na Benedikto.
**Zoeradi na Benedikto** (karne ya 10 - karne ya 11) walikuwa wakaapweke huko Nitra, leo nchini Slovakia.

Zoeradi (kutoka Opatowiec, Kazimierza, Polandi, mwaka 980 hivi) alipata kuwa mmonaki Mbenedikto kwa jina la Andrea nchini Hungaria, halafu alikubaliwa na abati wa monasteri yake kwenda kuishi upwekeni kama alivyofanya kwanza kwao. 

Huko, alipata mfuasi mwenyeji, jina lake Benedikto wa Skalka, akashika pamoja naye maisha magumu sana.

Papa Gregori VII mwaka 1083 aliwatangaza pamoja kuwa watakatifu.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 17 Julai. 

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
*Hoffmann H.: Die Heilige Zoerad. Archiv für schlesische Kirchengeschichte 3. 1938, p.&nbsp;283-286.
*Semkowicz Władysław: Andrzej Świerad. In: Polski Słownik Biograficzny. Vol. 1. 1935, p.&nbsp;100-101.
*Silnicki T.: Dzieje Kościoła na Śląsku. Warszawa 1953, p.&nbsp;25, 94.
*Wędzki Andrzej: Andrzej-Świerad. In: Słownik Starożytności Słowiańskich. Vol. 1961, p.&nbsp;24-25.
*Wojciechowski Tadeusz: Eremici reguły św. Romualda. In: Szkice historyczne XI wieku. Kraków 1904, p.&nbsp;53-58.

## Viungo vya nje
* Saint Benedict of Szkalka at Patron Saints Index 
* Andreas Zorard 
* Benedikt av Skalka 
* Svorad and Benedikt 

Jamii:Waliozaliwa karne ya 10

Jamii:Wamonaki
Jamii:Wabenedikto
Jamii:Wakaapweke

Jamii:Watakatifu wa Slovakia
Kofi (jina)

**Kofi** ni jina la kiume la Kiafrika miongoni mwa watu wa Akan (kama vile Ashanti na Fante) nchini Ghana ambalo hupewa mvulana aliyezaliwa siku ya Ijumaa. Kwa desturi nchini Ghana, mtoto hupokea jina lake la siku ya Akan wakati wa sherehe ya Outdooring, siku nane baada ya kuzaliwa.

Kulingana na mila ya Akan, watu waliozaliwa siku fulani huonyesha tabia au sifa fulani. Kofi ana jina la utambulisho "Kyini", "Otuo" na "Ntiful" lenye maana ya "mwenda huku na kule" na "msafiri."

## Marejeo 
Jamii:Majina
Jamii:utamaduni wa Ghana
Jamii:Mbegu za utamaduni
Kwabena

**Kwabena** ni jina la kiume la Kiafrika miongoni mwa watu wa Akan (kama vile Ashanti, Akuapem, Akyem, Fante) nchini Ghana lenye maana ya "kuzaliwa siku ya Jumanne" katika lugha ya Akan, kulingana na mfumo wao wa kutaja siku. Watu  wanaozaliwa siku fulani wanatarajiwa kuonyesha tabia au sifa na Utamaduni zinazohusiana na siku hizo.

Kwabena ana jina la utambulisho "Ogyam" au "Ebo" lenye maana ya urafiki.  Hivyo, wanaume wanaoitwa Kwabena wanatarajiwa kuwa wapole na wenye urafiki.

## Marejeo 
Jamii:Majina
Jamii:utamaduni wa Ghana
Bernodi

**Bernodi** (pia: **Bernold, Bernulf, Benno** au **Bernulphus**; alifariki Utrecht, leo nchini Uholanzi, 19 Julai 1054) alikuwa askofu wa mji huo tangu mwaka 1027 hivi.

Alikomboa makanisa na monasteri kutoka mamlaka ya watawala, aliyanzisha makanisa mapya mengi na kufanya monasteri zifuate urekebisho wa Cluny .

Anaheshimiwa tangu zamani kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa katika tarehe 19 Julai.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo 
* Alban Butler, Paul Burns (ed.). Butler's Lives of the Saints: July.  Continuum International Publishing Group (2000) 

## Viungo vya nje
* "Bernulf“ in: Allgemeine Deutsche Biographie, herausgegeben von der Historischen Kommission bei der Bayrischen Akademie der Wissenschaften, Band 2 (1875), Page 505, Digital version at German language Wikisource (Version of 20 July 2008, 02:38  UTC)

Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Kwaku

**Kwaku** (Kweku, Kuuku, Korku, Kɔku, Kouakou), ni jina la Kakan linalotafsiriwa kwa watoto wa kiume waliozaliwa siku ya Jumatano kwa watu wa makabila ya Akan na Ewe. Majina ya kuzaliwa kwa Akan yanahusishwa na majina ya utambulisho yanayotoa dalili ya tabia za watu waliozaliwa siku hizo. Utambulisho wa kawaida kwa Kwaku ni pamoja na Atobi, Daaku au Bonsam inayomaanisha uovu.

## Asili na maana ya Kwaku 
utamaduni wa Akan, majina ya siku yanajulikana kutokana na miungu. Kwaku inatokana na Wukuada na miungu wa Siku ya Jumatano, ambao ni Mwenyezi wa Maisha na Mbingu (angani). Wanaume wenye jina la Kwaku wanaweza kuwa na tabia ya kuwa na roho kali na thabiti.

## Marejeo 
Jamii:Majina
Lugha za Burkina Faso

Burkina Faso ni nchi yenye lugha nyingi. Inakadiriwa kuwa lugha 70 zinazungumzwa huko, kati ya hizo 66 ni za asili. 

Lugha ya  Kimooré inazungumzwa na takriban 52.5% ya wakazi, haswa katika eneo la kati karibu na mji mkuu, Ouagadougou.

## Marejeo
Kwadwo

**Kwadwo/Kwadjo/Kojo** (Kwadwo nchini Ghana) ni jina la kiume la Kiafrika linalotokana na watu wa Akan, likimaanisha kuzaliwa siku ya Jumatatu. Kama jina la Kakan, ambapo Waakan ni kundi kubwa la kikabila linalojumuisha makabila mbalimbali kama Fante, Asante, Akuapem miongoni mwa mengine, Kwadwo/Kwadjo mara nyingine huandikwa kama "Kojo", Kwadwo au Kwadjo, na pia kutumika kwa nadra kama jina la ukoo (angalia jina la Akan). Watu wanaozaliwa siku fulani wanatarajiwa kuonyesha tabia au sifa na falsafa zinazohusiana na siku hizo. Kwadwo ana jina la utambulisho "Okoto" au "Asera" lenye maana ya amani. Hivyo, wanaume wanaoitwa Kwadwo wanaweza kuwa na utulivu na amani.

## Marejeo 
Jamii:Majina
Opoku

**Opoku** ni jina la kiakan na jina la ukoo. Watu mashuhuri walio na jina hilo ni pamoja na:

* Colleen Opoku Amuaben (aliyezaliwa 1960), msimamizi mkuu
* Dorcas Opoku Dakwa (au Abrewa Nana ) (aliyezaliwa 1980), mwimbaji wa Ghana, mtunzi wa nyimbo na dansi.
* Eric Opoku-Agyemang (au Eric Opoku ) (aliyezaliwa 1991), mwanasoka wa Ghana
* Jonathan Opoku (aliyezaliwa 1990), mchezaji wa soka wa Uholanzi
* Jordan Opoku (aliyezaliwa 1983), mwanasoka wa Ghana
* Joshua Drew Opoku Okoampa (au Joshua Okoampa ) (aliyezaliwa 1984), mchezaji wa soka wa Marekani.
* Joshua Otto Opoku (au Joshua Otto ) (aliyezaliwa 1990), mwanasoka wa Ghana
* Kwame Opoku (aliyezaliwa 1999), mwanasoka wa Ghana
* Naana Jane Opoku-Agyemang (aliyezaliwa 1951), msomi wa Ghana
* Nana Opoku Agyemang-Prempeh (au Agyemang Opoku ) (aliyezaliwa 1989), mchezaji kandanda wa Ghana.
* Prince Opoku Bismark Polley Sampene (au Prince Polley ) (aliyezaliwa 1969), mwanasoka wa Ghana
* Samuel Opoku Nti *anayejulikana kama* Opoku Nti (aliyezaliwa 1961), mwanasoka wa Ghana
* Sonia Opoku, mwanasoka wa Ghana
* Stanley Opoku Aborah (au Stanley Aborah ) (aliyezaliwa 1987), mchezaji wa soka wa Ghana na Ubelgiji.
* Richard Opoku Osei (au Richard Osei) (aliyezaliwa 1985), mwanasoka wa Ghana
* Theophilus Opoku (1842-1913), mmishonari na mwalimu wa Akan Basel

## Majina ya kupewa 
* Opoku Ware I (1700–1750), Asantehene
* Opoku Ware II (1919–1999), Mfalme wa kumi na tano wa Milki ya Ashanti
* Opoku Afriyie, Mchezaji na Meneja wa soka wa Ghana

Jamii:Majina
Osei

**Osei** ni jina la ukoo au jina la familia. Ni jina la ukoo la nne linalojulikana nchini Ghana .  Watu mashuhuri walio na jina ni pamoja na:

## **Jina la ukoo** 
* Abena Osei Asare (aliyezaliwa 1979), Mwanasiasa wa Ghana.

* Anthony Akoto Osei (aliyezaliwa 1953), mwanauchumi na Mwanasiasa kutoka Ghana

* Charlotte Osei (aliyezaliwa 1969), Kamishna wa zamani wa Uchaguzi wa Ghana

* Emmanuel Osei (aliyezaliwa 1981), mchezaji wa kandanda wa chama cha Ghana
* Emmanuel Osei Kuffour (aliyezaliwa 1976), mchezaji wa kandanda wa chama cha Ghana
* Eric Osei-Owusu (aliyezaliwa 1963), Mwanasiasa wa Ghana
* Kennedy Osei (aliyezaliwa 1966), mkimbiaji wa umbali wa kati wa Ghana
* Kevin Osei (aliyezaliwa 1991), mchezaji wa kandanda wa Ghana mzaliwa wa Ufaransa
* Ransford Osei (aliyezaliwa 1990), mchezaji wa chama cha soka cha Ghana
* Michael Osei (aliyezaliwa 1971), mchezaji wa chama cha soka cha Ghana
* Mikki Osei Berko, mwigizaji wa Ghana
* Nana Osei Bonsu II (aliyezaliwa 1939), Regent wa Ufalme wa Ashanti
* Otumfuo Nana Osei Tutu II (aliyezaliwa 1950), Asantehene
* John Frimpong Osei (aliyezaliwa 1971), Mwanasiasa wa Ghana
* Joseph Osei Owusu (aliyezaliwa 1962), Mwanasiasa wa Ghana

## Marejeo 
Jamii:majina
Dio Mtendamiujiza

**Dio Mtendamiujiza** (kwa Kigiriki: **Δίος**, Dios; Antiokia, Sirya, karne ya 4 – Konstantinopoli, leo nchini Uturuki, 430 hivi) alikuwa mmonaki, halafu padri abati wa monasteri ya Waakemeti aliyoianzisha jijini Konstantinopoli walioimba Zaburi mfululizo usiku na mchana. 

Tangu kale anaheshimiwa na Waorthodoksi na Wakatoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 19 Julai.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:watawa waanzilishi
Jamii:mapadri
Kwame

**Kwame** ni mwanamume wa Akan aliyepewa jina miongoni mwa Waakan (kama vile Ashanti na Fante ) nchini Ghana ambalo hupewa mvulana aliyezaliwa Jumamosi. Kijadi nchini Ghana, mtoto angepokea jina la siku ya Kiakan wakati wa Ugeni wao, siku nane baada ya kuzaliwa.  

Kulingana na mapokeo ya Waakan, watu waliozaliwa siku fulani huonyesha sifa au sifa fulani.   Kwame ina jina la "Atoapoma" au "Oteanankannuro" linalomaanisha "pigana tayari".  

## Marejeo 
Jamii:Majina
Kwasi

**Kwasi** ni jina la siku ya Waakan linalotolewa nchini Ghana kwa mvulana aliyezaliwa siku ya Jumapili ( *Kwasiada* ). Watu mashuhuri walio na jina hili ni pamoja na:

* Kwasi Sintim Aboagye, mwalimu wa Ghana, mfanyabiashara na mwanasiasa wa miaka ya 1950 na 1960.
* Kwasi Kwarfo Adarkwa, msomi wa Ghana, Makamu Chansela wa Chuo Kikuu cha Sayansi na Teknolojia cha Kwame Nkrumah 2006–2010
* Kwasi Boateng Adjei (aliyezaliwa 1954), mwanasiasa wa Ghana
* Kwasi Ameyaw-Cheremeh (aliyezaliwa 1966), mwanasiasa wa Ghana
* Kwasi Anin-Yeboah (aliyezaliwa 1953), wakili wa Ghana na Jaji Mkuu
* Kwasi Annoh Ankama (1957–2010), mwanasheria na mwanasiasa kutoka Ghana
* Kwasi Sainti Baffoe-Bonnie (1950–2021), msimamizi wa vyombo vya habari wa Ghana na mwanasiasa.
* Kwasi Boachi (1827-1904), mhandisi wa madini wa Uholanzi, Prince of Ashanti Empire
* Kwasi Kyei Darwkah (aliyezaliwa 1965), mtangazaji wa Ghana
* Kwasi Danquah III (aliyezaliwa 1986), mfanyabiashara wa Ghana-Muingereza, mtendaji mkuu wa muziki anayejulikana kama Tinchi Stryder.
* Kwasi Donsu (aliyezaliwa 1995), mwanasoka wa Ghana
* Kwasi Etu-Bonde, mwanasiasa wa Ghana
* Kwasi Agyemang Gyan-Tutu (aliyezaliwa 1957), mwanasiasa wa Ghana
* Kwasi James (aliyezaliwa 1995), mchezaji wa kriketi wa Bermudian
* Kwasi Konadu, mwandishi wa Jamaika-Amerika, msomi, mwalimu, mwandishi, mhariri, na mwanahistoria
* Kwasi Kwarteng (aliyezaliwa 26 Mei 1975), mwanasiasa wa Chama cha Conservative cha Uingereza
* Kwasi Jones Martin, mtunzi wa nyimbo wa Kiingereza na mtayarishaji anayejulikana pia kama Eddie Martin
* Kwasi Obiri-Danso, mwanasayansi wa kibaolojia na msomi wa Ghana
* Kwasi Opoku-Amankwa, msomi na mtumishi wa umma kutoka Ghana
* Kwasi Owusu (1945–2020), mwanasoka wa Ghana
* Kwasi Owusu-Yeboa, mwanasiasa na mwanadiplomasia wa Ghana
* Kwasi Poku, mchezaji wa soka wa Kanada
* Kwasi Sibo (aliyezaliwa 1998), mwanasoka wa Ghana
* Kwasi Songui, mwigizaji wa Canada
* Kwasi Wiredu (aliyezaliwa 1931), mwanafalsafa wa Ghana
* Kwasi Okyere Wriedt (aliyezaliwa 1994), mwanasoka wa Ghana

## Marejeo 
Jamii:majina
Lugha za Kibwa

Lugha za Bwa (kama vile Bwamu, Bomu) ni tawi la lugha za Gur zinazozungumzwa  takribani  nusu milioni ya watu wa kabila la Bwa nchini Burkina Faso na Mali.

Watu wa kabila la Bwa, na lugha zao, ni mojawapo ya makabila kadhaa yanayoitwa Bobo kwa lugha ya Bambara. Bwa wanatofautishwa kama Bobo Wule/Oule "Bobo Mwekundu". Lugha za Bwa hazieleweki kati yao; Ethnologue inakadiria kuwa uwezo wa kuelewana kwa lugha za Ouarkoye na Cwi ni asilimia 30%, ingawa lahaja nyingine zinaelewana zaidi.

## Lugha 
* Bwamu (Ouarkoye)
* Láá Láá Bwamu
* Cwi Bwamu (Bwamu Twi)
* Bomu

## Marejeo 
B
B
Lugha ya ishara ya Burkina Faso

**Lugha ya ishara ya Burkina Faso** (kwa Kifaransa: Langue des signes burkinabé au Langue des signes Mossi) ni lugha ya alama ya asili inayotumiwa na jamii ya watu wasio na uwezo wa kusikia(kiziwi) katika mji mkuu wa Burkina Faso, Ouagadougou. Elimu kwa watu wasio na uwezo wa kusikia nchini Burkina Faso inafundishwa kwa lugha ya Alama ya Marekani (ASL) na Lugha ya Alama ya Burkina Faso inachukuliwa kuwa lugha ya Alama iliyojengwa kulingana na ASL.

## Marejeo
Kibobo

**Kibobo** ni lugha ya Mandé inayotambuliwa nchini Burkina Faso na Mali; mji wa magharibi wa Bobo-Dioulasso umepewa jina lake kwa sehemu kutokana na watu wa kabila la Bobo. 

Inajumuisha pande mbili za Kusini na Kaskazini. Lahaja ya Kaskazini inajulikana pia kama Konabéré. Kulingana na Ethnologue, lugha za Kaskazini na Kusini za Bobo zinaeleweka kwa asilimia 20%–30% pekee, na kwa msingi huo zinachukuliwa kama lugha tofauti.

Maneno kama Bobo Fing 'Bobo Mweusi' na Bobo Madaré hutumika kutofautisha lugha hizi na Bobo Gbe 'Bobo Mweupe' na Bobo Oule 'Bobo Mwekundu' wa Burkina.

## Marejeo 
*https://www.ethnologue.com/language/bwq katika (26th ed., 2023) 
*https://www.ethnologue.com/language/bbo katika Ethnologue (26th ed., 2023)

## Viungo vya nje 
* http://starling.rinet.ru/cgi-bin/response.cgi?root=new100&morpho=0&basename=new100\man\wmn&first=0

## Marejeo 
B
B
Awdal

**Awdal** ni mkoa wa kiutawala (*gobol*) wa Somalia kaskazini magharibi. Una eneo la km2 21,374 na wakazi 636,108 (2024).

## Tanbihi
A
Bari, Somalia

**Bari** ni mkoa wa kiutawala (*gobol*) wa Somalia kaskazini mashariki. Una eneo la km2 85,088 na wakazi 949,700 (2019).

## Tanbihi
B
Woqooyi Galbeed

''''* ni mkoa wa kiutawala (*gobol'') wa Somalia. Una eneo la km2 57,429 na wakazi 2,100,000 (2020).

## Tanbihi
w
Gedo

''''* ni mkoa wa kiutawala (*gobol'') wa Somalia. Una eneo la km2 85,000 na wakazi 150,000 (2019).

## Tanbihi
G
Juba wa Kati

''''* ni mkoa wa kiutawala (*gobol'') wa Somalia kusini. Una eneo la km2 18,289 na wakazi 432,200 (2019).

## Tanbihi
J
Sool, Somalia

**Sool** ni mkoa wa kiutawala (*gobol*) wa Somalia kaskazini. Una eneo la km2 39,240 na wakazi 618.600 (2019).

## Tanbihi
S
Mikoa ya Somalia

**Mikoa ya Somalia** ni maeneo ya kiutawala (umoja: *gobolka*, wingi: *gobollada*) ya Somalia, ambayo imegawiwa tena katika wilaya, ni 18:


Somalia
Tawiah

**Tawiah** ni jina la ukoo na jina la kupewa. Watu mashuhuri walio na jina ni pamoja na:

* Beverly Tawiah, mwimbaji wa Kiingereza, anayejulikana zaidi kama Tawiah
* Erasmus Ransford Tawiah Madjitey (1920-1996), afisa wa polisi, mwanadiplomasia na mwanasiasa wa Ghana.
* Michael Tawiah (aliyezaliwa 1990), mwanasoka wa Ghana  

Jamii:Majina
Yaa (jina)

**Yaa** ni jina la kike linalotokana na mfumo wa majina ya siku za Akan, kumaanisha kuzaliwa siku ya Alhamisi.  Majina ya siku ni utamaduni wa watu wa Akan wa Ghana . Ingawa wengine wanaweza kuamini inafanywa zaidi na watu wa Ashanti, inafanywa na Wakan wote (yaani vikundi vidogo vyote vya Akan) ambao hufuata mila ya kitamaduni.  Watu waliozaliwa kwa siku maalum wanapaswa kuonyesha sifa na falsafa, zinazohusiana na siku. Yaa ina jina la utani Busuo au Seadze ikimaanisha jasiri. Kwa hiyo, wanawake wanaoitwa Yaa wanatakiwa kuwa jasiri. 

## Tanbihi
Jamii:Majina
Jamii:utamaduni wa Ghana
Bakool

**Bakool** ni mkoa wa kiutawala (*gobol*) wa Somalia kusini magharibi. Una eneo la km2 26,962 na wakazi 1,156,400 (2019).

## Tanbihi
B
Mkoa wa Shebelle wa Chini

**Shebelle wa Chini** ni mkoa wa kiutawala (*gobol*) wa Somalia kusini. Una eneo la km2 25,285 na wakazi 1,218,700 (2019).

## Tanbihi
S
Lugha za Kikaraboro

**Lugha za Karaboro** zinaongelewa huko Burkina Faso na watu takriban 65,000 (SIL 1995/1991). Zinahusishwa na kundi la lugha za Senufo, lakini zimejitenga na lugha nyingine za Senufo na kundi dogo la lugha zisizo na uhusiano nazo. Ndani ya familia ya Senufo, inaaminiwa kuwa zina uhusiano wa ukaribu zaidi na lugha za Senari.

Kuna Kikaraboro-Mashariki na Kikaraboro-Magharibi.

Jamii:Lugha za Burkina Faso
Akua

**Akua** ni mwanamke wa Kiakani aliyepewa jina miongoni mwa Waakan (yaani Ashanti, Akuapem, Akyem, Fante ) nchini Ghana ambayo ina maana ya "aliyezaliwa siku ya Jumatano" katika lugha ya Kiakan, kufuatia mfumo wao wa kutaja siku .  Watu waliozaliwa kwa siku maalum wanapaswa kuonyesha sifa au sifa na falsafa, zinazohusiana na siku.  

## Tanbihi
Jamii:majina
Jamii:utamaduni wa Ghana
Kinabit

**Kinabit** (Nabt) au **Nabdem** (pia *Nabde, Nabte, Nabdam, Nabdug, Nabrug, Nabnam, Namnam* ) ni lugha ya Kigur nchini Burkina Faso na Ghana .

Jamii:lugha za Burkina Faso
Jamii:Lugha za Ghana
Kitusya

**Kiusya**, pia hutamkwa *Tusia, Tusian, Toussian* na pia inajulikana kama **Wín**, ni lugha ya Burkina Faso ambayo ina uhusiano usiojulikana na Lugha za Kiniger-Kongo. Huenda ikawa mojawapo ya lugha za Kigur.

Jamii:Lugha za Burkina Faso
Western Plains Dogon

Dialekti za  magaribi Dogon kwenye ardhi tambarare za magharibi chini ya upande wa Bandiagara Escarpment nchini Mali ni lugha zenye uelewa wa pamoja. Mara nyingine huitwa Kan Dogon kwa sababu hutumia neno 'kan' (pia linaweza kuandikwa kã) kumaanisha aina tofauti za mazungumzo. kama:

* Tomo kã
* Teŋu kã
* Togo kã

Mbili za mwisho mara nyingine hujumuishwa chini ya jina la Tene kã (Tene Kan, Tene Tingi), lakini Hochstetler anazigawanya kwa sababu aina tatu ziko karibu sawa umbali. Kuna takriban wasemaji wa robo milioni wa lugha hizi, kwa kiasi kikubwa wanagawanyika sawa kati ya Tomo Kan na Tene Kan, hivyo kuifanya lugha hii kuwa mojawapo ya lugha zenye idadi kubwa zaidi ya wasemaji kati ya lugha za Dogon. Kuna vijiji vichache vinavyozungumza Tomo karibu na mpaka nchini Burkina Faso."

Jamii:Mbegu za lugha
Jamii:Lugha
Lugha za Kitagwana–Kidjimini

**Lugha za Kitagwana-Kidjimini** ni tawi la kusini la lugha za Senufo nchini Côte d'Ivoire.

## Tazama pia
*Kisenoufo-Djimini
*Kisenoufo-Tagwana

Jamii:Lugha za Cote d'Ivoire
Kinuni (lugha)

**Kinuni** ni lugha ya Kigur ya Wanuna wa Burkina Faso.

## Tazama pia
* Kinuni-Kaskazini
* Kinuni-Kusini

Jamii:lugha za Burkina Faso
Pamela Adlon

thumbnail|right|200px|Pamela Adlon

**Pamela Adlon** ni mwigizaji filamu katika vipindi vya televisheni na michezo ya video. 

Anajulikana kwa maonyesho yake katika Lucky Louie(2006), Louie (2010-2015), na Better Things (2016-2022). 

Pia ameshiriki katika maonyesho kama The Facts of Life (1983–1984), Californication (2007–2014), na amejitokeza kama mgeni katika The Jeffersons (1984), Boston Legal (2007–2008), Parenthood (2012), na This Is Us (2020). 

Pia ni msanii maarufu wa sauti. Vichekesho vya sauti alivyovifanya ni pamoja na Bobby's World (1992–1998), Rugrats (1992–2004), Recess (1997–2001), King of the Hill (1997–2010), Phineas and Ferb (2010–2013), Bob's Burgers (2012–2020), na Milo Murphy's Law (2016–2019).

Jamii:waigizaji filamu wa Marekani
Dianna Agron

**Dianna Agron** ameonekana katika filamu ishirini na saba, vipindi kumi na tano vya televisheni/filamu, video za muziki saba, filamu sita fupi, majukumu matano ya jukwaa na matamasha matano, matangazo matatu ya biashara na PSA moja. Ameongoza miradi mitano na kuzalisha minne. Pia ametoa sauti katika albamu kadhaa za sauti.

Kazi ya uigizaji ya Agron ilianza mwaka 2006 akiwa na majukumu madogo katika filamu, lakini jukumu lake la kwanza kubwa lilikuwa katika CSI: NY kama Jessica Grant, ambaye anaonekana katika kipindi kimoja tu. Baada ya hapo, mwaka 2006, Agron alionekana katika vipindi vingi vya televisheni kama muhusika mdogo au anaeonekana mara kwa mara, kama vile Drake & Josh (2006) na Shark (2006).

## Marejeo
Jamii:waigizaji filamu wa Marekani
Video za Christina Aguilera

**Christina Aguilera,** mwimbaji wa Marekani, ametoa video albamu tano na kushirikishwa katika video za muziki thelathini na tatu, filamu tano, vipindi kumi na tatu vya televisheni, na matangazo saba. Aguilera alipata umaarufu mapema katika miaka ya 1993 na 1994 alipoonekana kwenye kipindi cha televisheni cha Disney Channel, The New Mickey Mouse Club, ambapo alikuwa na wenzake Britney Spears, Justin Timberlake, na Ryan Gosling. 

## Marejeo
Nembo ya Benin

**Nembo ya silaha au chapa ya kitaifa ya Benin**  iliyoanzishwa awali mwaka wa 1964,  ilichukuliwa tena mwaka wa 1990 baada ya kubadilishwa mwaka wa 1975.

Juu ya nembo hiyo kuna mwamba wa kitaifa ambao una pembe mbili na mahindi kwenye sikio na kujazwa na mchanga. Hawa wanasifika kwa kusimama kwa ustawi. Chini ya mwamba kuna ngao ambayo ina nembo halisi ya Benin.

Jamii:Benin
B
Makurunge Kiluvya

**Makurunge** ni mojawapo ya vitongoji vya kata ya Kiluvya katika Wilaya ya Kisarawe, mkoa wa Pwani. 

Jina Makurunge linatokana na miti mikubwa aina hiyo iliyokuwa inapatikana katika eneo hilo. 

## Vivutio
Kitongoji hicho ni eneo linalokua kwa kasi sana kutokana na idadi ya watu wanaoendelea kuja kufanya makazi kwa kuona fursa zake kwa wawekezaji kufungua biashara mbalimbali hata viwanda pia. Hivyo Makurunge ina mchanganyiko wa watu wa makabila na dini mbalimbali.

Makurunge ina huduma zote muhimu za kijamii kama barabara ya kiwango cha changarawe kutoka Kiluvya Madukani kuelekea Kisarawe, pia barabara ya kutoka Kiluvya Madukani kuelekea Makurunge Secondary. Barabara hiyohiyo inaelekea chuo cha Sisters of Mary hadi relini. Huduma nyingine zilizopo ni pamoja na maji ya DAWASA na umeme wa uhakika.

Kuna maeneo makubwa yanayoweza kujengwa Viwanda, Masoko, n.k. Pia ni fursa kwa wenye vyombo vya usafiri kuanzisha biashara ya daladala.

## Elimu
Kitongoji cha Makurunge kina shule zifuatazo:
* Kiluvya “A” Primary School
* Makurunge Secondary School

## Afya
Makurunge ina huduma zifuatazo za afya:
* Makurunge Dispensary
* Mwanyika Dispensary

## Tanbihi
Jamii:Wilaya ya Kisarawe
Kajal Aggarwal

thumb|Kajal Aggarwal (2015)
**Kajal Aggarwal** ni mwigizaji wa Kihindi ambaye mara nyingi huonekana katika filamu za T Kitelugu na Kitamil, pamoja na filamu za Kihindi. Alianza kucheza kama muhusika mdogo katika filamu ya Kihindi ya Kyun! Ho Gaya Na... (2004). Aggarwal alianza kazi yake katika sinema ya Telugu na Lakshmi Kalyanam (2007), ambayo haikuwa na mafanikio sana katika mapato. Lakini filamu nyingine ya Telugu ya mwaka huohuo, Chandamama, ilikuwa mafanikio makubwa kibiashara.Filamu yake ya kwanza ya Tamil, Pazhani, ilikuja mwaka uliofuata. Pia mwaka mwingine uliofata alikuwa na filamu nne. Moja wapo, filamu ya Telugu ya S. S. Rajamouli ya Magadheera, ilikuwa hatua kubwa kwake, na ilimpatia uteuzi wa Tuzo ya Filmfare kwa Mwigizaji Bora - Telugu. Uzinduzi wa kwanza wa Aggarwal wa mwaka 2010 ulikuwa katika tamthilia ya mapenzi ya Darling, ambayo ilikuwa mafanikio makubwa kibiashara, na ilimpatia uteuzi mwingine wa Filmfare kwa Mwigizaji Bora - Telugu.

## Marejeo 
Jamii:Waigizaji filamu wa India
Jamii:Wanawake wa Uhindi
Lugha ya Berba

Berba pia inajulikana kama Biali, Bjeri, Bjerbe au Bialaba ni lugha ya Gur ya Benin . Pia huko kuna maelfu au wasemaji  wa Kompienga mkoa wa Burkina Faso ambao wanaamini wanaasili ya mkoa wa Togo na jimbo la Kwara Nigeria.*citation needed*]

## Viungo vya nje 
Jamii:Mbegu za utamaduni
Jamii:Utamaduni
Wabariba

**Wabariba** (wanaojiita Baatonu; wengi: Baatombu) ndio wakazi wakuu wa wilaya za Borgou na Alibori, Benin, na ni waanzilishi wa ufalme wa Borgu katika eneo la kaskazini-mashariki mwa Benin na magharibi-kati mwa Nigeria. Nchini Nigeria, wanaishi katika Jimbo la Kwara magharibi na sehemu ya Borgu ya Jimbo la Niger. Kuna labda watu milioni moja wa Bariba, 70% yao wakiwa nchini Benin, ambapo ni kundi la etnia la nne kwa ukubwa na wanachukua karibu 1/11 ya idadi ya watu (9.2%).

Watu wa Bariba wamejikita hasa katika kaskazini-mashariki mwa nchi, haswa karibu na mji wa Nikki, ambao unachukuliwa kuwa mji mkuu wa jadi wa Bariba. Mwishoni mwa karne ya 18, walijitenga na kabila la Yoruba wa Oyo na wakajenga falme kadhaa katika eneo la Borgou. Ukoloni wa Benin (wakati huo Dahomey) na Wafaransa mwishoni mwa karne ya 19, na kuanzishwa kwa mpaka wa bandia wa Kiingereza-Kifaransa, ulimaliza biashara ya Bariba katika eneo hilo.

Moja ya sherehe zao maarufu ni sherehe ya mwaka ya Gani ambapo kuendesha farasi ni sehemu muhimu ya sherehe hizo.

Watu wa Bariba wana nafasi muhimu katika historia ya nchi. Katika karne ya 19, Bariba walijulikana kuwa na madola huru na kutawala katika miji kama Nikki na Kandi kaskazini-mashariki mwa nchi. Katika mji wa Pehunko, kuna takriban watu 200,000 wa Bariba kati ya wakazi 365,000.

Kilimo ndio shughuli kuu ya watu wa Bariba. Wanapanda mahindi, mtama, mpunga, pamba, muhogo, viazi vitamu, maharage, mafuta ya mawese, karanga, na pia wanafuga ndege na mifugo. Dini inachukua nafasi muhumu kwa kabila la Bariba na kwa kiasi kikubwa ni Waislamu na vilevile, jamii kadhaa za Bariba zina imani za asili zao.

## Marejeo 
Jamii:makabila ya Nigeria
Jamii:makabila ya Benin
Anne Abbott

**Anne Wales Abbott** au, **Abbot** (Aprili 10, 1808 &#x2013; 1 Juni 1908) alikuwa mbunifu wa michezo, mhariri wa jalada, mhakiki wa fasihi, na mwandishi wa Marekani.

## Maisha 
Abbott alikuwa binti ya mchungaji Abiel Abbott, wa Beverly, Massachusetts, na Eunice Abbott.  

Abbott alibuni mchezo wa kadi maarufu sana *Dr. Busby,* ambao ulichapishwa na W. & SB Ives wa Salem, Massachusetts, mnamo Machi 7, 1843. Nakala 15,000 ziliuzwa katika miezi kumi na minane ya kwanza.

Abbott aliandika mchezo wake wa pili *The Game of the Races* ambao uliuzwa Salem, Massachusetts, kupitia JP Jewett mnamo Januari 13, 1844. Mchezo wa *The Game of the Races* haukuchapishwa na W. & SB Ives kwa vile haukuwa unatangazwa pamoja na michezo mingine iliyochapishwa na W. & SB Ives katika kitabu chake, *DOCTOR BUSBY AND HIS NEIGHBORS* ambacho kilichapishwa mnamo Novemba 24, 1844  lakini haikutolewa kwaajili ya kuuzwa hadi Desemba 28, 1844.

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 1908
Jamii:Waliozaliwa 1808
Jamii:Wanawake wa Marekani
Jamii:CWW24
Sophie Aberle

thumb|*Wajumbe wa Bodi ya Kitaifa ya Sayansi, Julai 1951 (Aberle ni wa pili kutoka kushoto, safu ya kwanza)*
**Sophie Bledsoe Aberle** (21 Julai 1896 - Oktoba 1996) alikuwa mwanaanthropolojia, daktari na mtaalamu wa lishe wa Marekani aliyejulikana kwa kazi yake na watu wa Pueblo. 

Alikuwa mmoja wa wanawake wawili walioteuliwa kwa mara ya kwanza kwenye Bodi ya Kitaifa ya Sayansi ya Marekani.

## Maisha ya awali na elimu 
Sophie Bledsoe Herrick alizaliwa mnamo 1896 akiwa mtoto wa Albert na Clara S. Herrick huko Schenectady, New York. Bibi yake mzazi na wajina wake alikuwa mwandishi Sophia Bledsoe Herrick. Sophie alipata elimu akiwa nyumbani na alifunga ndoa akiwa na umri wa miaka 21 na mwanamume aliyeitwa Aberle. Alianza kuhudhuria Chuo Kikuu cha California huko Berkeley lakini akahamia Chuo Kikuu cha Stanford, na kupata shahada ya kwanza mnamo 1923,

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1896
Jamii:Waliofariki 1996
Jamii:Wanawake wa Marekani
Jamii:wanasayansi wa Marekani
Jamii:CWW24
Alice Acheson

**Alice Acheson** ( 12 Agosti 1895 - 20 Januari 1996) alikuwa mchoraji na mchapaji wa Marekani.

## Maisha 
Mzaliwa wa Charlevoix, Michigan, binti wa msanii Jane C. Stanley na mjukuu wa John Mix Stanley, baba yake, Louis Stanley, alikuwa wakili. Alice alikulia huko Detroit.

Alihitimu sanaa katika Chuo cha Wellesley, ambapo miongoni mwa wanafunzi wenzake alikuwa dada ya Dean Acheson, ambaye aliwatambulisha wanandoa hao. Wawili hao walioana Mei 1917, mwezi huohuo alipohitimu chuo kikuu.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1895
Jamii:Waliofariki 1996
Jamii:CWW24
Jamii:wachoraji wa Marekani
Jamii:Wanawake wa Marekani
Jadranka Kosor

thumbnail|right|200px|Jadranka Kosor (2010)
**Jadranka Kosor** (matamshi ya Kikroatia: [jǎdraːnka kɔ̂sɔr]; amezaliwa Lipik, 1 Julai 1953) ni mwanasiasa wa Kroatia na mwandishi wa habari wa zamani ambaye aliwahi kuwa Waziri Mkuu wa Kroatia kuanzia 2009 hadi 2011, baada ya kuchukua wadhifa huo kufuatia kujiuzulu ghafla kwa mtangulizi wake Ivo Sanader. Kosor alikuwa mwanamke wa kwanza na hadi sasa pekee kuwa Waziri Mkuu wa Kroatia tangu uhuru.

## Maisha ya zamani 
Jadranka Kosor alizaliwa na Zorica Belan na Mirko Kosor. Alimaliza elimu ya msingi huko Pakrac. Wazazi wake walitalikiana alipokuwa na umri wa miaka miwili, na alitumia utoto wake akiishi na nyanyake. Marafiki zake wa utotoni wanamtaja kama msichana mrembo, mwerevu, na mwenye urafiki ambaye alipenda mashairi na kuandika nyimbo. Aligombea katika shindano la urembo na akachaguliwa kuwa mshindi wa pili kwa Miss Swimming Pool of Lipik.

Alisoma huko Zagreb, ambapo alihitimu sheria na kuanza kufanya kazi kama mwandishi wa habari kutoka 1972 kama mwandishi wa orodha ya Večernji na Radio Zagreb. Mnamo 1971, kitabu chake cha ushairi Koraci kilichapishwa na tawi la Pakrac la Matica hrvatska. Wakati wa Vita vya Uhuru vya Croatia, alifanya kazi kama mwandishi wa habari wa redio na kipindi chake kilitumia mada za vita kama vile matatizo ya wakimbizi na maveterani wa vita walemavu. Pia alifanya kazi kwa ufupi kama mwandishi wa BBC wakati huo.

## Siasa 
Mnamo 1995, Kosor alikua mwakilishi katika Bunge la Kroatia kama mwanachama wa Muungano wa Kidemokrasia wa Kroatia (HDZ). Alikuwa pia makamu wa rais wa Bunge la Kroatia. Kuanzia 1999 hadi 2000, alikuwa rais wa Jumuiya ya Wanawake ya HDZ Katarina Zrinski. Anatajwa kuwa na idadi ya wagombea wanawake kutoka HDZ katika uchaguzi wa 2000 ikiongezeka maradufu.

Kosor alikuwa makamu wa rais wa chama cha HDZ kati ya 1995 na 1997, na kutoka 2002 hadi 2009 alipokuwa rais wa chama. Mnamo 2003, alikua waziri katika idara ya Kikroeshia ya Familia, Veterans na Mshikamano wa Kizazi katika Serikali ya Croatia ya Ivo Sanader.
* Mnamo Julai 2009, alitawazwa kisiasa kama mkuu wa Muungano wa Kidemokrasia wa Croatia kufuatia kujiuzulu kwa Ivo Sanader.

## Marejeo 
Jamii:wanasiasa wa Korasia
Jamii:wanawake wa Korasya
Heather Burge

**Heather Marie Quella née Burge** (Novemba 11, 1971) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa vikapu na ni dada pacha wa Heidi (Burge) Horton.

## Maisha ya zamani 
Kabla ya kuanza shule ya upili, familia ya Burge ilihamia Palos Verdes Estates, California ili akina dada waweze kuhudhuria Shule ya Upili ya Palos Verdes. Burge alisaidia kuleta mafanikio kwa timu, na kubadilisha Sea Kings kuwa mabingwa wa Kusini wa Sehemu ya 3-A mwaka wa 1987 na kuhitimisha maisha yake ya shule ya upili juu ya orodha ya wafungaji bora wa shule ya wasichana kwa alama 1,345.  

Burge alicheza ndani dhidi ya vituo vya timu pinzani na ndiye aliyekuwa mfungaji bora katika rangi hiyo Heidi na Heather Burge walisaidia Cavaliers kushinda Mashindano 3 mfululizo ya Atlantic Coast na mechi 3 mfululizo za Fainali mwaka wa 1990, '91 na '92. Wakati wa kiangazi, wote walichezea Mpira wa Kikapu wa Marekani: Heather, na kuifanya Timu ya Taifa ya Wanawake (Mabingwa wa 1993 wa Mashindano ya Kufuzu Kombe la Dunia huko Sao Paolo, Brazili). Heidi alicheza na timu ya Wanawake Teule (1993 akiwakilisha Marekani huko Bremen, Ujerumani).

## WNBA 
Baada ya kuhitimu na shahada ya kwanza na kuu mbili katika Kihispania na Drama, Burge alicheza kwa mara ya kwanza kwenye Timu ya Taifa ya Marekani ya 1993 na kisha akacheza kitaaluma kwa miaka minane nje ya nchi. Kufuatia kukaa kwake ng'ambo, Burge alikubali ofa ya kucheza katika Chama cha Kikapu cha Kitaifa cha Wanawake wachanga (WNBA) kwa Sacramento Monarchs mnamo 1999 (mwaka mmoja baada ya Heidi kumaliza kazi yake ya miaka miwili ya WNBA). Katika msimu wake na timu, alicheza kidogo na alikuwa kwenye uwanja kwa jumla ya dakika 28 zilizoenea katika michezo 13.

Hata hivyo, timu ilicheza vyema, ikimaliza msimu wa 19-13 na katika nafasi ya tatu katika Kongamano la Magharibi, lakini ilipoteza mchezo mmoja wa mchujo wa raundi ya kwanza kwa Los Angeles Sparks. 

Baada ya mwaka mmoja kucheza na Monarchs, alichagua kurejea ng'ambo na akakubali ofa ya kuchezea timu ya ESBVA huko Lille, Ufaransa. Hata hivyo, alistaafu baada ya msimu wa 2001 kutokana na majeraha ya kudumu. Alipostaafu, mojawapo ya masikitiko makubwa ya kikazi ya Burge ni kwamba hakuwahi kucheza na au dhidi ya Heidi.

## Mpira wa Kikapu Marekani 
Burge alitajwa katika timu ya Marekani iliyoshiriki mashindano ya Kombe la William Jones la 1992 huko Taipei, Taiwan. Timu hiyo ilishinda michezo yote minane na kushinda medali ya dhahabu. Burge alikuwa na wastani wa pointi 4.5 kwa kila mchezo. Katika msimu wa kiangazi wa 1993, alitinga fainali kwa timu ya Kitaifa ya Wanawake ya USA, ikishindana huko Brazil kushinda Mechi ya Kufuzu Kombe la Dunia. Mnamo msimu wa vuli, alianza taaluma yake ya ufundi ng'ambo huko Clermont-Ferrand, Ufaransa kwenye kilabu cha Stade Clermontois Assoc du Basquet ambacho kilishika nafasi ya 5 kwenye ubingwa. Miaka 4 iliyofuata kabla ya WNBA kuanzishwa, alicheza katika: Ufaransa, Hungary, Australia, Hispania na kote Uropa kwenye Mashindano ya Euroleague.

## Marejeo 
Jamii:wachezaji wa Marekani
Jamii:wanawake wa Marekani
Halsey

**Ashley Nicolette Frangipane** (anajulikana kama **Halsey**; amezaliwa Septemba 29, 1994) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo kutoka Marekani. Anajulikana kwa sauti yake ya kipekee ya uimbaji. Amepokea tuzo kadhaa zikiwemo Tuzo tatu za Billboard Music, Billboard Women in Music Award, Tuzo ya Muziki ya Marekani na uteuzi wa Tuzo tatu za Grammy. Alijumuishwa kwenye orodha ya kila mwaka ya Time ya watu 100 wenye ushawishi mkubwa zaidi duniani mwaka wa 2020.

Halsey alizaliwa na kukulia huko New Jersey. Alipata kusikika na kujilikana kupitia majukwaa ya mitandao ya kijamii, alitia saini na Astralwerks mnamo 2014 ili kuachilia wimbo wake wa kwanza uliotambilisha (EP), Room 93 mnamo Oktoba 2014. 

Albamu yake ya kwanza ya studio, Badlands (2015) ilipata mafanikio makubwa na ya kibiashara iliyoonyeshwa kwa mara ya kwanza nafasi ya pili kwenye Billboard 200. Ilipokea platinamu mara mbili na Chama cha Kurekodi Sekta ya Amerika (RIAA), vivyo hivyo na nyimbo zake "Colours", "Petroli" na "New Americana", ambayo mwishowe ikawa wimbo wake wa kwanza kwenye Billboard Hot 100 - kwa nambari 60.

## 2012–2014: Mwanzo wa kazi 
Frangipane alianza kuandika muziki akiwa na umri wa miaka 17, na mwaka wa 2012, alianza kuchapisha video kwenye tovuti za mitandao ya kijamii kama vile YouTube, na hasa Tumblr, chini ya jina la mtumiaji se7enteenblack. Alifahamika kwa wimbo wa Taylor Swift "I Knew You Were Trouble", uliochochewa na uhusiano wa Swift na Harry Styles. Kisha akaandika wimbo wa kufuatilia kuhusu uhusiano wao, ambao ulichapishwa mtandaoni mapema mwaka wa 2013. 

Mwanzoni mwa 2014, Frangipane alienda kwenye sherehe na alikutana na "mwanamuziki" ambaye alimwomba kushirikiana naye kwenye wimbo kwa sababu alipenda sauti yake. Matokeo, wimbo kuhusu mpenzi wake wa zamani, unaoitwa "Ghost", uliwekwa na Frangipane kwenye SoundCloud wiki kadhaa baada ya kurekodiwa. Ndani ya saa chache, wimbo huo ulipata umaarufu mtandaoni na baadaye akawasiliana na lebo kadhaa za rekodi, na wimbo huo hatimaye kushika chati na kwenda kwenye redio. Alitia sahihi na Astralwerks, akihisi kwamba walimpa uhuru zaidi wa ubunifu kuliko lebo zingine ambazo ziliwasiliana naye. 

## Uanaharakati 
Wakati wa uchaguzi wa urais wa 2016, Halsey alikuwa mfuasi mkubwa wa Bernie Sanders na akawataka mashabiki kumpigia kura. Mnamo Julai 2016, yeye na wasanii wengine 26 walishirikishwa kwenye wimbo wa hisani "Hands", Wakati wa mchujo wa urais wa Kidemokrasia wa 2020, Halsey aliidhinisha zaidi Sanders mnamo Machi 11, 2020, akiwataka mashabiki kumpigia kura kupitia mitandao ya kijamii na video ya matangazo inayoshirikiana na kampeni ya Sanders. 

Kama matokeo ya jaribio lake la kujiua akiwa na umri wa miaka 17,Halsey alishiriki katika kampeni ya uhamasishaji kuhusu afya ya akili na uzuiaji wa kujiua iitwayo "I'm Listening", ambayo iliandaliwa na mtandao wa redio Entercom na kutangazwa moja kwa moja mnamo Septemba. 10, 2017. 

## Marejeo 
Jamii:wanamuziki wa Marekani
Valeriani wa Cimiez

[thumb|Mt. Valeriani katika [kanisa kuu la Nice.]]
**Valeriani wa Cimiez** (kwa Kilatini: *Valerianus Cemeliensis*; alifariki 460 hivi) alikuwa Askofu wa Cimiez (leo mtaa wa Nice, Ufaransa) walau miaka 439 - 455. 

Aliwapa waumini na wamonaki mifano ya watakatifu waifuate, tunavyoona katika hotuba zake zilizotufikia (Patrologia Latina, 52, c. 691-756).

Hapo awali alikuwa mmonaki huko Lerins.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 23 Julai.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Mababu wa Kanisa

## Tanbihi
## Vyanzo 
* Jean-Pierre Weiss, « Valérien de Cimiez », dans Ralph Schor (coll.), *Anthologie des écrivains du comté de Nice*, Nice, Serre Éditeur, 1990, p. 13 .

Jamii:wamonaki

Jamii:Mababu wa Kanisa
Fantino Mzee

**Fantino Mzee** (Palmi, Calabria, 293 - Palmi, 336) alikuwa Mkristo wa Italia Kusini maarufu kwa miujiza yake . 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu, wa kwanza kutoka mkoa wake. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 24 Julai.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi 
## Marejeo
* Antonio Scordino, La chiesa veneziana di San Fantino il Calabrese, in Brutium, anno LXX, n. 1-2, 1991, pp. 10-11. 
* Pietro vescovo occidentale, La vita e i miracoli del santo e glorioso servo di Cristo, Fantino, a cura di Domenico Minuto, Reggio Calabria, Pontari, 2003, ISBN 88-86046-19-7. 
* Felice Costabile, Il ninfeo romano ed il complesso monastico di S. Fantino a Taurianum, in Klearchos, n. 18, 1976, pp. 83-119. 

## Viungo vya nje
* San Fantino il Cavallaio brani tratti dalla *Vita* del vescovo Pietro di Tauriana 

Jamii:Waliozaliwa 293
Jamii:Waliofariki 336
Jamii:Watakatifu wa Italia
Sigolena

[thumb|[Sanamu yake katika kanisa kuu la Albi.]]
**Sigolena** (kwa Kifaransa: **Sigolène, Ségolène, Sigouleine, Segouleine**; alifariki 769) alikuwa mwanamke wa Ufaransa ambaye, baada ya kuolewa na kubaki mjane akiwa na umri wa miaka 22, alijitoa kuhudumia maskini na kusali. 

Hatimaye alianzisha monasteri huko Troclar ambayo akawa abesi wake wa kwanza.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa katika tarehe 24 Julai.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Vyanzo
* « Vie et Vita de sainte Ségolène, abbesse du Troclar au s VII », *Le Moyen Âge*, vol.101, n°3-4, 1995, p.385-406 .
* Klapisch-Zuber, Christiane, ed. *A History of Women in the West, vol. II: Silences of the Middle Ages.* Cambridge: Belknap-Harvard, 1992.

## Viungo vya nje
* http://nominis.cef.fr/contenus/prenom/4206/Segolene.html « Sainte Ségolène »

Jamii:Wamonaki
Jamii:watawa waanzilishi
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Baldwino wa Rieti

**Baldwino wa Rieti, O.Cist.** (kwa Kiitalia pia: **Baldovino**; alifariki Rieti, Italia ya Kati, 1140) alikuwa mfuasi wa Bernardo wa Clairvaux katika urekebisho wa Wabenedikto wa Citeaux, Ufaransa. Ndiye aliyemrudisha Italia mwaka 1130 ili aanzishe monasteri karibu na Rieti na kuwa abati wake wa kwanza .

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe 24 Julai.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliofariki 1140
Jamii:wamonaki
Jamii:Wabenedikto
Jamii:Wasitoo
Jamii:Mapadri
Jamii:Watawa waanzilishi
Jamii:Watakatifu wa Italia
Grace Ross Cadell

**Grace Ross Cadell** (Oktoba 25, 1855 - Februari 19, 1918) alikuwa daktari wa Uskoti, na mmoja wa kundi la kwanza la wanawake kusomea udaktari huko Uskoti na kufuzu.

Alikuwa, pamoja na Elsie Inglis, mmoja wa washiriki wa awali wa Shule ya Edinburgh ya Madawa kwa Wanawake, iliyoanzishwa na Sophia Jex-Blake mwaka wa 1886. Alisimama dhidiya Jex-Blake kuhusu nidhamu, n baadaye kufukuzwa shule. kwa mafanikio alimshtaki Jex-Blake na shule yake. Kazi yake ya daktari na daktari wa upasuaji alijikita zaidi katika utunzaji wa wanawake na watoto.

## Kazi 
### Kazi ya matibabu 
Jex-Blake alianzisha Hospitali ya Edinburgh ya Wanawake na Watoto, huko Bruntsfield, ambayo baadaye ikawa Hospitali ya Bruntsfield. Hii ilikuwa na wafanyikazi wa kike.

Mnamo mwaka 1899, Elsie Inglis aliunda Klabu ya Wanawake ya Madaktari, iliyoanzishwa kwa lengo kuu la kuanzisha hospitali ya wanawake, Grace Cadell alikuwa mwanachama mashuhuri wa kilabu na alihudumu katika kamati ya matibabu ya hospitali hiyo, ambayo ilifunguliwa katika 11 George Square. Mnamo mwaka 1904 alijiunga na wafanyikazi wa The Hospice, kwenye Royal Mile, hospitali ya wanawake na watoto ambayo ilikuwa imeanzishwa na Elsie Inglis. Alibobea katika masuala ya uzazi na uzazi na mwaka 1911 alichukua ukurugenzi wa kliniki nzima. Baadaye akawa msajili katika Hospitali Mpya ya Wanawake huko London.

## Marejeo 
Jamii:wanawake wa Uskoti
Draga Ljočić-Milošević

**Draga Ljočić Milošević** (1855–1926) alikuwa daktari wa Kiserbia, mwanasoshalisti, na mpenda wanawake. Mnamo 1872, alikua mwanamke wa kwanza wa Serbia kukubaliwa katika Chuo Kikuu cha Zürich huko Uswizi. Wakati wa vita kati ya Serbia na Dola ya Ottoman, alifanya kazi kama msaidizi wa matibabu katika jeshi na akapokea daraja la Luteni. Mnamo 1879, alihitimu na kwa hivyo akawa daktari wa kwanza wa kike wa Serbia katika tiba Aliruhusiwa kufanya mazoezi nchini Serbia mwaka wa 1881. Pia alikuwa kiongozi katika vuguvugu jipya la haki za wanawake la Serbia. Đura Ljočić, mmoja wa wanachama wa mwanzo kabisa wa People's Radical Party.

Pia alikuwa daktari wa kwanza wa kike katika Vita vya Balkan na Vita Kuu, na mmoja tu wa wanawake kumi na wawili waliokuwa wakifanya kazi kama madaktari Ulaya wakati huo. 

## Marejeo 
Jamii:wanawake wa Serbia
Henriette Saloz-Joudra

**Henriette Saloz-Joudra** (1855-1928) alikuwa daktari mzaliwa wa Urusi, mwanamke wa kwanza kufungua mazoezi ya matibabu ya kibinafsi huko Geneva, Uswizi.

## Masomo ya utibabu 
Henriette elimu inayomvutia zaidi ambayo angeweza nchini Urusi, lakini shule za matibabu hazikuruhusu wanawake kupokea diploma ya daktari. Chaguo lao pekee lilikuwa kupata uthibitisho wa "mkunga aliyejifunza."

Walakini, wanawake waliruhusiwa kuhudhuria Chuo Kikuu cha Geneva, ambacho kilianzishwa rasmi mnamo 1873, kwa sababu katika sheria zake kilijumuisha kanuni za utofauti. (Kwa mujibu wa Kulik, Uswisi ilikuwa nchi ya kwanza ya Ulaya (mwaka wa 1864) ambayo iliruhusu wanawake kusoma masomo ya matibabu.) Kwa hiyo, wanawake waliruhusiwa kujiunga na Kitivo cha Tiba ikiwa wamepata sifa zinazohitajika,

Uhakiki wa utafiti wake wa kielimu unaonyesha mapokezi mazuri kutoka kwa madaktari."Mama Saloz amedhihirisha katika nadharia yake ari ya kitabibu na ya kisayansi. Tunatumahi, kutokana na ukakamavu huohuo, wakati ujao ulio karibu utafichua neno la mwisho kwa swali hili ambalo amelishughulikia kwa ustadi sana." 

## Marejeo 
Jamii:wanawake wa Urusi
Ana Galvis Hotz

**Ana Galvis Hotz** (22 Juni 1855 - 2 Novemba 1934) alikuwa mwanamke wa kwanza wa Colombia kupata digrii ya matibabu kama Daktari wa Tiba.

Ana alizaliwa tarehe 22 Juni 1855 huko Bogotá kwa Dk. Nicanor Galvis kutoka Kolombia, Mnamo Aprili 1872 alijiandikisha katika Kitivo cha Tiba katika Chuo Kikuu cha Bern, na kuwa mwanafunzi wa kwanza wa wakati wote wa Chuo Kikuu, ambapo alipata digrii yake kama Daktari wa Tiba mnamo 26 Juni 1877. kwa hivyo akawa sio tu daktari wa kwanza wa kike wa Colombia, lakini pia daktari wa kwanza kutoka Amerika ya Kusini au Uhispania, wakati ambapo wanawake hawakuweza hata kuhudhuria chuo kikuu huko Colombia. Aliporejea Kolombia alifungua mazoezi yake ya matibabu akitangaza huduma zake kama "mtaalamu wa magonjwa ya uterasi na mazingira yake"; kwa hivyo sasa anatambuliwa pia kama daktari wa kwanza wa magonjwa ya wanawake wa Kolombia.

## Marejeo 
Jamii:wanawake wa Kolombia
Milica Šviglin Čavov

**Milica Šviglin Čavov** alikuwa daktari wa kwanza wa kike kutoka Croatia. Alihitimu kutoka Shule ya Matibabu huko Zürich mnamo mwaka 1893, lakini hakuruhusiwa kufanya kazi huko Kroatia. Kazi yake ya kwanza ilikuwa katika kituo cha afya huko Ujerumani. Aliolewa na daktari wa Kibulgaria, Bogdan Chavov, na kuhamia Bulgaria na kufungua kituo binafs yeye na mume wake.

## Marejeo 
Jamii:wanawake wa Korasya
Florence Sabin

**Florence Rena Sabin** (9 Novemba 1871 - 3 Oktoba 1953) alikuwa mwanasayansi wa matibabu wa Marekani. Alikuwa mwanzilishi wa wanawake katika sayansi; alikuwa mwanamke wa kwanza kushikilia uprofesa kamili katika Shule ya Tiba ya Johns Hopkins, mwanamke wa kwanza kuchaguliwa katika Chuo cha Kitaifa cha Sayansi, na mwanamke wa kwanza kuongoza idara katika Taasisi ya Rockefeller ya Utafiti wa Kimatibabu. Wakati wa miaka yake ya kustaafu, alikua akifanya kazi kama mwanaharakati wa afya ya umma huko Colorado, na mnamo 1951 alipokea Tuzo la Utumishi wa Umma la Albert Lasker kwa kazi hii.

## Miradi ya utafiti na kumbukumbu 
Katika Johns Hopkins Medical Institutes Archives, furushi la karatasi na rekodi za matibabu za Sabin kuanzia 1903 - 1941 zilihifadhiwa na baadhi kutolewa zikihitajika. Mkusanyiko wa Sophia Smith katika Chuo cha Smith unashikilia karatasi nyingi za Dk. Sabin. Mikusanyiko mingine iko katika Maktaba ya Jumuiya ya Falsafa ya Marekani huko Philadelphia, Chuo Kikuu cha Colorado Medical School, Kitengo cha Makavazi cha Jumuiya ya Kihistoria ya Jimbo la Colorado, Taasisi ya Rockefeller, na katika Karatasi za Alan Mason Chesney katika Chuo Kikuu cha Johns Hopkins.

## Marejeo 
Jamii:wanawake wa Marekani
Jamii:wanasayansi wa Marekani