open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tom Gilson

**Tom Gilson** (New York City; 6 Januari 1934 - Van Nuys, California; 6 Oktoba 1962) alikuwa mwigizaji wa Kimarekani katika TV na filamu za mara kwa mara tangu miaka ya 1950.

## Wasifu 
Nimzaliwa wa New York City, Ni mrefu na Mwenye nguvu alicheza majukumu katika mfululizo wa TV za magharibi kama vile Maverick, Lawman, Tales of Wells Fargo, Bat Masterson na Cheyenne, lakini labda sehemu yake inayokumbukwa zaidi ilikuwa katika kipande muhimu kwenye *sitcom The Phil Silvers Show*., ambayo alicheza kitofauti juu ya *Elvis Presley* inayojulikana kama "Elvin Pelvin."  Mnamo 1960 Gilson alionekana kama Naibu Sheriff "Babe Riker" kwenye igizo la  *Cheyenne* katika kipindi kilichoitwa "Alibi for the Scalped Man."

Gilson alifunga ndoa na Saundra Edwards (wote wanalionekana katika filamu ya The Crowded Sky, yeye akiwa abiria na Saundra ni mhudumu wa ndege) mnamo mwaka 1961 na walipata mtoto wa kiume, Tom Jr lakini ndoa yao ilikuwa yenye dhoruba na mbaya, na Saundra alimuacha Gilson na kuhamia nyumbani kwa dada yake huko Van Nuys, California baada ya tabia ya wazi ya ulevi na vitisho vya kuuwawa. Gilson alikwenda na kuvunja nyumba na kuingia ndani ndipo Saundra akampiga risasi na kumuua, akihofia usalama wake, usalama wa mtoto wake wa ndoa ya awali, na mtoto wake mdogo wa kiume. Ingawa jury coroner baadaye alihukumu mauaji hayo kama mauaji ya bila kukusudia. Hata hivyo muendelezo wa kazi ya Saundra haukua mzuri, na hakuwahi kuonekana katika filamu au programu nyingine ya TV.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1934
Jamii:Waliofariki 1962
Jamii:USLW Iringa
Andrew Epstein

**Andrew Epstein** (Amezaliwa Januari 14, 1996) ni mchezaji wa zamani wa kimarekani ndani ya chuo ambae alichezea Chuo cha Stanford University. Epistein alishinda tuzo za NCAA mwaka 2016 nafasi ya Mchezaji bora wa Mpira wa miguu na tuzo ya Defensive MVP program hiyo ilipo shinda NCAA 2016 kitengo cha wachezaji mabingwa wa kiume. Alibobea katika uhandisi wa umeme na alijulikana kwa jitihada zake katika miradi ya makundi.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1996
Jamii:Watu walio hai
Edward Lee Howard

**Edward Lee Victor Howard** (27 Oktoba 1951 - 12 Julai 2002) alikuwa afisa wa kesi wa CIA ambaye alihamia Umoja wa Kisovyeti.

## Marejeo 
Jamii:wahalifu wa Marekani
Jamii:USWCHSS
Sam Farr

thumbnail|right|200px|Sam Farr
**Samuel Sharon Farr** (amezaliwa Julai 4, 1941) ni mwanasiasa wa Marekani ambaye alikuwa mwakilishi wa California (1993-2013) pia ni mwanachama wa chama cha Democratic Party. Alichaguliwa kwenye bunge la 1993 uchaguzi maalum, kutokana na uwakilishi wa mda mrefu katika demokrasia. Leon Panetta alijiuzulu kuwa mkurugenzi wa ofisi ya usimamizi na bajeti. Novemba 12, 2015, Alitangaza kustaafu katika bunge baada ya uchaguzi wa 2016.   

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1941
Jamii:Wanasiasa wa Marekani
Charles Snead Houston

**Charles Snead Houston** (Agosti 24, 1913 – Septemba 27, 2009) alikuwa daktari, mpanda milima, mtafiti wa miinuko, mvumbuzi, mwandishi, mtengenezaji wa filamu na msimamizi wazamani wa kikosi cha amani. Alijaribu na aliadhimisha kupanda mlima K2 mara mbili katika msafa wa Karakoram.

## Marejeo 
Jamii:USW CHSS
Jamii:Wiki4HumanRights 2024
Donald M. Hooper

**Donald M. "Don" Hooper** (alizaliwa Hartford, Connecticut, 2 Oktoba 1945) ni mwalimu wa Vermont, mwanaharakati wa mazingira na mwanasiasa. Alihudumia nyumba ya wakilishi wa Vermont kwa awamu nne na kama katibu wa nchi ya Vermont kwa mwaka mmoja.

## Maisha ya Awali 
Hooper alihitimu Chuo Kikuu cha Harvard kwa Shahada ya Sanaa 1968 na alipokea fuzu ya shada ya Uwalimu toka katika Chuo cha Havard 1973.

Katika kazi ya awali, Hooper alikua mwalimu wa Kikosi cha Amani Botswana. Na badae alihudumu kama mratibu wa maagizo na muongozaji wa maigizo katika kanda ya kati ya Vermont ndania ya Chuo Jamii cha Vermont. Pia alifanya kazi kama mkurugenzi wa shughuli za baraza ya  Maliasili ya Vermont. 

## Marejeo
Jamii:wanasayansi wa Marekani
Jamii:USW CHSS
Jamii:Kikosi cha amani
Steve Howard (mwanasosholojia)

**William Stephen Howard** (alizaliwa Machi 21, 1953) ni mwanasosholojia wa Marekani. Masomo na kazi zake zinazingatia mabadiliko ya kijamii barani Afrika na harakati za kijamii ndani ya ulimwengu wa Kiislamu. Ameandika kuhusu uzoefu wake na jumuiya ya Kiislamu nchini Sudan.Howard ni profesa na mkurugenzi mshirika wa masomo ya shahada katika Chuo Kikuu cha Ohio. Anafanya kazi ndani ya Shule ya Sanaa na Mafunzo ya Vyombo vya Habari katika Chuo cha Mawasiliano cha Scripps.

## Marejeo
Jamii:wanasayansi wa Marekani
Jamii:USWCHSS
J. Michael Fay

**J. Michael Fay** (alizaliwa septemba 1956) ni mwana ekolojia na mtunza mazingira wa Marekani ni mashuhuri kwenye vitu mbalimbali, katika mradi wa MegaTransect alitumia siku 455 kutembea kwamiguu mwendo wa kilomita 2,000 (3,200 km) alikatiza Africa na mradi wa MegaFlyover  akiwa na rubani Peter Ragg walitumia miezi kadhaa kuruka kilomita 70,000 kwa ndege ndogo katika urefu mdogo, walipiga picha kila baada ya sekunde ishirini. Miradi yote ilifaziliwa na jamii ya kijeografia ya Taifa, ambayo walichapisha Makala  na filamu zinazohusu mradi huo.

## Marejeo
Jamii:wanabiolojia wa Marekani
Jamii:USW CHSS
Laurenti Maiorano

[thumb|[Sanamu yake katika mavazi ya ibada ya kiaskofu.]]
.]]
**Laurenti Maiorano** (Konstantinopoli, leo nchini Uturuki, karne ya 5 - Siponto, leo Manfredonia, Puglia, 7 Februari, 545 hivi) alikuwa askofu wa mji huo kuanzia mwaka 490 hivi. Ndiye anayesifiwa kwa kuanzisha patakatifu pa Malaika Mikaeli kwenye mlima Gargano..

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 7 Februari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Vailati, Valentino, 1990: *San Lorenzo Maiorano vescovo e protagonista nella storia di Manfredonia*. Edizioni del Golfo

## Viungo vya nje
* Catholic.org: summary biography

Jamii:Waliozaliwa karne ya 5
Jamii:Waliofariki 545

Jamii:Watakatifu wa Uturuki
Postenpflicht

thumb|Mfungwa aliyepigwa risasi na kuuawa
**Postenpflicht** (kwa Kijerumani: "Wajibu wa walinzi") ilikuwa amri ya jumla iliyotolewa kwa walinzi wa SS-Totenkopfverbände katika kambi za mateso za Nazi kuwaua haraka wafungwa wasiotii agizo. Amri hiyo iliwataka walinzi kuwapiga risasi wafungwa waliojihusisha na upinzani au majaribio ya kutoroka, bila onyo; kutofanya hivyo kungesababisha kufukuzwa au kukamatwa. Postenpflicht awali ilitolewa Oktoba 1, 1933, kwa ajili ya walinzi katika kambi ya mateso ya Dachau, lakini baadaye ilipanuliwa kwa kambi nyingine za mateso.

## Chimbuko 
Kambi ya mateso ya Dachau ilifunguliwa mnamo Machi 22, 1933, karibu na mji wa Dachau, yapata kilomita 16 (10 mi) kaskazini-magharibi mwa Munich katika jimbo la Bavaria. Mwanzoni kambi hiyo ilitumia polisi wa huko Munich kama walinzi, lakini baada ya majuma kadhaa walichukuliwa na SS. Mnamo Aprili 13, 1933, Hilmar Wäckerle, SS-Standartenführer, akawa kamanda wa kwanza. Wäckerle aliagizwa na Heinrich Himmler, mkuu wa polisi wa wakati huo wa Munich na Obergruppenführer wa SS, kuandaa kanuni za nidhamu katika kambi hiyo. Sheria za Wäckerle zilikuwa kali sana, na wafungwa kadhaa walikufa kama matokeo ya moja kwa moja ya adhabu yao.

## Marejeo 
Jamii:Wanazi
Jamii:historia ya Ujerumani
Jamii:USLW Iringa
Vicki J. Huddleston

**Vicki J. Huddleston** (alizaliwa 1942)  ni mwanadiplomasia mstaafu wa Marekani ambaye aliwahi kuwa Balozi wa nchi huko Mali na Madagaska.

## Marejeo
Jamii:wanawake wa Marekani
Jamii:USW CHSS
Edmund Hull

thumbnail|right|200px|Edmund Hull

**Edmund James Hull** (alizaliwa 1949) ni mwanadiplomasia wa Marekani. Alikuwa Balozi wa Marekani nchini Yemen kuanzia 2001 hadi 2004, chini ya rais George W. Bush.

## Marejeo 
Jamii:Wanaume wa Marekani
Jamii:USWCHSS
Vivian Hunt

**Dame Vivian Yvonne Hunt** DBE (amezaliwa Julai 1967) ni mshirika mkuu wa kampuni ya ushauri ya McKinsey & Company nchini Uingereza na Eire na Mwenyekiti wa shirika la kutoa misaada la Teach First. 

Ametajwa na Shirika la Powerlist kuwa mmoja wa watu weusi kumi wenye ushawishi mkubwa nchini Uingereza, na mmoja wa watu 30 wenye ushawishi mkubwa katika Jiji la London kadiri ya jarida la The Financial Times. 

Alifanywa kuwa Kamanda wa Dame wa Agizo la Ufalme wa Uingereza katika Heshima za Mwaka Mpya za Malkia Elizabeth 2018 kwa "huduma kwa uchumi na kwa wanawake katika biashara".

## Marejeo 
Jamii:watu wa Uingereza
Jamii:USWCHSS
Paul Lubeck

**Paul Michael Lubeck** (alizaliwa 1943) ni profesa wa sosholojia, mkurugenzi wa programu ya utaalamu wa habari ulimwenguni na kituo cha mafunzo ya kimataifa na masomo ya kikanda katika Chuo Kikuu cha California, Santa Cruz. Na vile vile  mwandamizi katika  kituo cha sera ya kimataifa.

Lubeck anafundisha siasa ya sosholojia, siasa ya uchumi na masomo ya maendeleo. Alihudumu kwenye kikosi cha Amani cha Jamuhuri ya Niger na alifanya uchunguzi nchini Niger, Nigeria Ghana, Mexico na Malaysia, pamoja na mahusiano kati ya mchakato wa utandawazi na Uamsho wa kiislamu katika muktadha viwanda mjini. Anaandika juu ya utandawazi, nchi zinazokuwa kiviwanda, wafanyabiashara, wafanyakazi, harakati za jamii ya kiislamu na mikakati ya maendeleo ya kanda.

## Marejeo
Jamii:wanasayansi wa Marekani
Jamii:USW CHSS
Jakuto

[thumb|[Sanamu yake.]]
**Jakuto** (pia: **Jacut; Jagu, Yagu**; Welisi au Cornwall, Uingereza, 455 hivi - Bretagne, Ufaransa, karne ya 6) alikuwa mmonaki anayetajwa kama mwanzilishi wa monasteri ya Landoac nchini Ufaransa.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu kama pacha wake Gwetnoko na mdogo wao Vinvaleo.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 8 Februari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
*
*Latouche, Robert (1911). ''Mélanges d'histoire de Cornouaille (VI-XI siècle)''. Paris: Honoré Champion. (Bibliothèque de l'école pratique des hautes études, Vol. 192), pp.&nbsp;2–39. (showing that the documents and the life are forgeries)

Jamii:Waliozaliwa 455

Jamii:Watawa waanzilishi
Jamii:Watakatifu wa Wales
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Niseti wa Besancon

'*** (pia: **Nicet, Nizier*'; alifariki karibu na Besancon, Ufaransa, 610 hivi) alikuwa askofu wa mji huo kuanzia mwishoni mwa karne ya 6.

Rafiki wa Papa Gregori I aliinua upya jimbo lake baada ya uvamizi wa Makabila ya Kigermanik.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. Papa Leo XIII alithibitisha heshima hiyo tarehe 24 Novemba 1900.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 8 Februari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Claude Fohlen (cur.), *Histoire de Besançon*, 2 voll., Nouvelle librairie de France, Parigi 1964-1965.
* Congregatio de Causis Sanctorum, *Index ac status causaruom*, Città del Vaticano 1999.
* Filippo Caraffa e Giuseppe Morelli (curr.), *Bibliotheca Sanctorum* (BSS), 12 voll., Istituto Giovanni XXIII nella Pontificia Università Lateranense, Roma 1961-1969.

Jamii:Waliozaliwa karne ya 6
Jamii:Waliofariki 610
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Jamie Holmes (mwandishi)

**Jamie Holmes** (amezaliwa Aprili 8, 1980) ni mwandishi kutoka Marekani. Maandiko yake yameonekana katika The New York Times, The New Yorker, The Atlantic, The New Republic, na Slate, miongoni mwa machapisho mengine mengi. Holmes ameandika vitabu viwili. Cha kwanza, Nonsense: *The Power of Not Knowing*, kilichochapishwa na Penguin Random House (Crown) mnamo 2015 na kinachunguza saikolojia ya kutokuwa na uhakika. Pia ni mwandishi wa *12 Seconds of Silence: How a Team of Inventors, Tinkerers, and Spies Took Down a Nazi Superweapon*, kuhusu uundaji wa fuse ya karibu, ambacho kilichapishwa mnamo Agosti 4, 2020 na Houghton Mifflin Harcourt.

## Marejeo 
Jamii:waandishi wa Marekani
Jamii:USWCHSS
Mike Honda

thumb|**Mike honda**    mjumbe wa U.S. House of Representatives kutoka Califonia**.**                                                                                                                                                                                           Januari 3, 2001 – Januari 3, 2017                                                                Ofisini
**Michael Makoto "Mike" Honda** (amezaliwa 27 Juni 1941) ni mwanasiasa na mwalimu wa zamani wa Marekani. Mwanachama wa Democratic Party, alihudumu katika bunge la Marekani kutoka 2001 hadi 2017.

Hapo awali alijishughulisha katika elimu huko California, alianza kujishughulisha na siasa mnamo 1971, wakati meya wa San Jose Norman Mineta alimteua Honda katika Tume ya Mipango ya jiji hilo. Mineta baadaye alijiunga na mabaraza ya Bush na Clinton. Baada ya kushikilia nyadhifa zingine, Honda alichaguliwa kwenye Bodi ya Wasimamizi ya Kaunti ya Santa Clara mnamo 1990, na kwnye Bunge la Jimbo la California mnamo 1996, ambapo alihudumu hadi 2001.

## Marejeo 
Jamii:wanasiasa wa Marekani
Jamii:USWCHSS
Mary Kim Joh

**Mary C. Kim Joh** (pia anajulikana kama **Che Sik Cho**, 1904 - Februari 9, 2005) alikuwa mtunzi wa muziki, mtaaluma na mwanasayansi wa tafiti wa kitabibu wa Korea Kusini-Marekani. 

Joh anajulikana zaidi kwa kuandika "School Bell" (학교종 Hak'kyo Jong) mwaka wa 1945. Wimbo huu wa watoto hufunzwa kwa wanafunzi wa shule ya awali nchini Korea Kusini.

## Marejeo
Jamii:Wanamuziki wa Korea Kusini
Jamii:Wanamuziki wa Marekani
Jamii:USWCHSS
Teilo

la kioo cha rangi huko Abergavenny.]]
**Teilo** (pia: **Teliarus, Teliavus, Teliau, Telo, Théleau, Dillo, Eliud**; Penally, Pembrokeshire, Welisi, 500 hivi – Llandeilo Fawr, Wales, 560 hivi) alikuwa mmonaki na askofu aliyefanya kazi sehemu mbalimbali za Britania na Ufaransa, akianzisha monasteri na makanisa.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 9 Februari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Wamonaki

Jamii:Wamisionari
Jamii:watawa waanzilishi
Jamii:Watakatifu wa Wales
Darryl N. Johnson

thumbnail|right|200px|Darryl N. Johnson

**Darryl Norman Johnson** (1938 - 24 Juni 2018) alikuwa mwanasiasa wa Marekani na Afisa wa Huduma ya Kigeni ambaye alishikilia nyadhifa nyingi katika serikali ya Marekani kote ulimwenguni. Hivi karibuni na kwa umuhimu zaidi alikuwa Balozi wa Marekani nchini Thailand kutoka 2001-2004. Kwa kuongezea, alikuwa kaimu Balozi wa Marekani nchini Ufilipino kwa miezi kadhaa mwaka wa 2005. Alikuwa akiishi karibu na Seattle, WA. Alipostaafu alikuwa mhadhiri katika chuo kikuu cha Washington, ambapo alifundisha katika Shule yake ya Jackson School of International Studies.

## Marejeo
Jamii:wanasiasa wa Marekani
Jamii:USWCHSS
Shelton Johnson

thumbnail|right|200px|Shelton Johnson

**Shelton Johnson** (alizaliwa Detroit, Michigan, 1958) ni mlinzi wa mbuga chini ya Huduma ya Hifadhi za Taifa ya Marekani, na anafanya kazi katika Hifadhi ya Kitaifa ya Yosemite. Kufikia mwaka 2021 alikuwa amefanya kazi Yosemite kwa miaka 28 kati ya miaka yake 35 ya kufanya kazi.

Johnson alianza kazi yake katika Hifadhi ya Kitaifa ya Yellowstone mwaka 1987. Alionekana mara nyingi katika kipindi cha  Ken Burns ''The National Parks: America's Best Idea'', kilichotangazwa kwenye PBS Septemba 27 hadi Oktoba 2, 2009, na aliitwa "nyota asiyetarajiwa" wa filamu hiyo.

Johnson alihudhuria onyesho la kukagua filamu hiyo katika Ikulu ya Marekani siku hiyo, ambapo alijadili filamu hiyo na Rais Barack Obama.

## Marejeo
Jamii:wanaume wa Marekani
Jamii:USWCHSS
Mnyoo-taya

**Minyoo-taya** (kutoka kwa Kiing. jaw worm) ni minyoo wadogo wa bahari wa faila Gnathostomulida walio na mdomo wenye mataya na kibamba kama tupa.

Minyoo-taya wanaojulikana wana urefu wa mm 0.5-1. Ukubwa wao mdogo huwawezesha kuishi kati ya chembe za mchanga wa maji ya pwani ya kina kifupi. Mara nyingi ni minyoo wembamba hadi kama nyuzi na wana mwili mwangavu kwa ujumla. Katika oda Bursovaginoidea, eneo la shingo ni jembamba kidogo kuliko mwili wote, inayowapa kichwa dhahiri.

Kama minyoo-bapa wana epidermisi iliyofunikwa kwa silio, lakini tofauti na minyoo-bapa wana silio moja kwa kila seli. Silio hizo huwaruhusu minyoo kuteleza mbele ndani ya maji kati ya chembe za mchanga, ingawa pia hutumia misuli kukunja au kubana mwili wao.

Hawana uwazi wa mwili wala mfumo wa mzunguko wa damu au wa upumuaji. Mfumo wa neva ni sahili na umezuiliwa kwa tabaka za nje za ukuta wa mwili. Ogani za fahamu pekee ni silio iliyobadilishwa, ambazo ni nyingi haswa katika eneo la kichwa.. Koromeo hii yenye ulinganifu wa pande mbili na sehemu tata za mdomo huwafanya waonekane kuwa na uhusiano wa karibu na vidudu-gurudumu na washirika wao. Mdomo hufungua katika neli bila njia ya kuondoka ambapo mmeng'enyo hufanyika, kwa hivyo hakuna mkundu wa kweli.

Minyoo-taya ni huntha. Kila mnyoo ana ovari moja na korodani moja au mbili. Baada ya utungisho yai pekee hupasua kupitia ukuta wa mwili na kushikamana na chembe za mchanga zilizo karibu. Mzazi anaweza kuponya haraka jeraha linalosababishwa. Yai hutoa toleo dogo sana la mpevu bila hatua ya lava.

## Marejeo
Jamii:Minyoo-taya
Fern Holland

thumb|Fern Holland.
**Fern Leona Holland** (Agosti 5, 1970 – Machi 9, 2004) alikuwa wakili wa Marekani aliyeuawa katika mzozo wa Iraq ulioanza mwaka wa 2003. Holland alifariki Machi 9, 2004 alipokuwa akifanya kazi katika Mamlaka ya Coalition Provisional Authority (CPA) nchini Iraq.

## Marejeo
Jamii:wanawake wa Marekani
Jamii:USWCHSS
Alto

**Alto** (alifariki huko Bavaria, Ujerumani, 760 hivi) alikuwa mmonaki mwenye asili ya Ireland, maarufu kwa kuanzisha msituni monasteri nchini Ujerumani, ambayo baadaye ilizungukwa na wananchi hata kuunda kijiji chenye jina lake hata leo.  

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 9 Februari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Watawa waanzilishi

Jamii:Watakatifu wa Ujerumani
Mikaeli Febres

thumb|Mt. Mikaeli Febres.
**Mikaeli Febres, F.S.C.** (jina la awali kwa Kihispania: **Francisco Luis Florencio Febres Cordero Muñoz**; Cuenca, Ekwado, 7 Novemba 1854 - Premià de Mar, Catalunya, Hispania, 9 Februari 1910) alikuwa bradha mlemavu aliyetumia maisha yake kulea kwa bidii vijana, pamoja na kuwa mtaalamu wa isimu na fasihi. 

Miezi ya mwisho, akiwa mgonjwa zaidi, hakuacha kufuata taratibu za kitawa katika nyumba ya unovisi.

Alitangazwa mwenye heri na Papa Paulo VI tarehe 30 Oktoba 1977, halafu mtakatifu na Papa Yohane Paulo II tarehe 21 Oktoba 1984.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 9 Februari. 

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*Hagiography Circle
*Saints SQPN

Jamii:mabradha wa Shule za Kikristo
Jamii:Watakatifu wa Ekwador
Kujenga amani

**Kujenga amani** ni shughuli inayolenga kutatua ukiukwaji wa haki kwa njia zisizotumia nguvu na kubadili hali za kimuundo na kiutamaduni ambazo zinapelekea hali ya uvunjifu au  mgogoro.Inahusisha karibu kuendeleza mtu mwenyewe, kundi na uhusiano wa kisiasa kupita kabila,dini, matabaka,utaifa na mipaka ya Kirangi.Mchakato huhusisha kuzuia vurugu, kuzuia mgogoro, maridhiano,au mabadiliko na maridhiano ya migogoro yaliyopita au dhiki iliyotibiwa kabla,sasa au baada ya vurugu ya kesi yoyote.

### Marejeo 
Jamii:Diplomasia
Jamii:Umoja wa Mataifa
Jamii:USW CHSS
Jamii:USWCHSS
Rinaldo wa Nocera

**Rinaldo wa Nocera, O.S.B.Cam.** (1150 hivi - 9 Februari 1217) alikuwa askofu wa Nocera Umbra, Umbria, Italia) tangu mwaka 1213 hadi kifo cheke.

Mtoto wa familia tajiri, akiwa kijana aliacha mali yake yote akawa mkaapweke hadi alipojiunga na Wabenedikto Wakamaldoli.

Baada ya kuteuliwa kuwa askofu aliendelea kushika sawasawa maisha ya kimonaki akawa rafiki wa Fransisko wa Asizi. 

Tangu kale huheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 9 Februari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Gino Sigismondi, La "legenda Beati Raynaldi". Le sue fonti e il suo valore, Perugia, Deputazione di storia patria per l'Umbria, 1960. Estratto da: «Bollettino della Deputazione di storia patria per l'Umbria», vol. 56 (1960), pp. 1-111.
*Gino Sigismondi, Rinaldo, vescovo di Nocera Umbra, santo, in Istituto Giovanni XXIII della Pontificia Università Lateranense (a cura di), Bibliotheca Sanctorum, XI. Ragenfreda - Stefano, Roma, Città Nuova Editrice, 1968, pp. 199-204.
*Gino Sigismondi, Il vescovo monaco. Vita di san Rinaldo, vescovo di Nocera Umbra, in Annali della Facoltà di Lettere e Filosofia. 3, Studi linguistico-letterari, XXXI (1993-94), Perugia, Università degli Studi di Perugia - Facoltà di Lettere e Filosofia, 1996. Presentazione di Francesco Di Pilla. 55 p.
*
Jamii:Waliozaliwa 1150

Jamii:wakaapweke
Bunduki bandia

**Bunduki bandia** ni vifaa vya kuchezea vyenye mfano wa bunduki halisi, lakini vimeundwa kwa ajili ya burudani au mchezo wa watoto. 

Kutoka kwa nakala za mbao zilizochongwa kwa mkono hadi bunduki za pop na bunduki zinazotengenezwa kiwandani, bunduki bandia huja za ukubwa tofauti, bei na nyenzo kama vile mbao, chuma, plastiki au mchanganyiko wowote. 

Bunduki bandia nyingi mpya zaidi zina rangi angavu na zenye umbo lisilo la kawaida ili kuzuia zisidhaniwe kuwa ni bunduki halisi.

## Viungo vya nje 
* CNN: "A toy gun, a real crime".  (January 8, 2003) Matt Bean on the dangers of toy guns being mistaken for real ones in the U.S.
* Toy Rayguns
* Super Soaker Central
* Cap Guns Online 
Jamii:michezo
Jamii:USLW Iringa
Kidudu-kifuko

**Vidudu-kifuko** ni vidudu wadogo sana wa faila Cycliophora wanaoishi kwenye sehemu za mdomo za kambamawe. Hadi sasa wamefunua kwenye spishi tatu za kambamawe: kambamawe wa Marekani (*Homarus americanus*), kambamawe wa Ulaya (*Homarus gammarus*) na kambamawe wa Unowe (*Nephrops norvegicus*).

thumb|left|Mchoro wa *Symbion pandora* ukionyesha mwili kama kifuko, mpare wa mdomo wenye minyiri, mkundu, sahani ya kujiambatisha na lava aliyeambatishwa kando.
Wapevu hutokea katika hatua mbili. Ile kubwa zaidi ni hatua ya kujilisha, ambayo ina urefu wa µm 350 na upana wa µm 120. Ina mwili unaofanana na kifuko na mdomo wenye mpare unaobeba minyiri na mkundu juu yake (tazama mchoro). Inashikamana na unywele wa kambamawe kwa njia ya sahani ya kunyonya. Katika hatua hii wanyama wanaweza kuzaa bila utungisho kwa kuchipua nakala za wenyewe.

Katika hatua ya ngono kuna jinsia mbili ambazo zote zina urefu wa µm 85 na upana wa µm 40. Dume hana mdomo, mkundu wala mfumo wa mmeng'enyo wa chakula, lakini ana korodani mbili. Jike ana mfumo wa mmeng'enyo wa chakula na yai moja. Baada ya utungisho, yai hukua na kuwa lava ambaye hufyonza mwili wa mama yake hadi ganda tu libaki. Kisha lava huogelea kwenda kutafuta mwenyeji mpya.

## Marejeo
Jamii:Vidudu-kifuko
George B. Hutchinson

**George B. Hutchinson** ni msomi mashuhuri wa Marekani, Profesa wa Fasihi katika Kiingereza na Newton C. Farr Profesa wa Utamaduni wa Marekani katika Chuo Kikuu cha Cornell, ambako pia ni Mkurugenzi wa Taasisi ya John S. Knight ya Uandishi katika Taaluma. Amekuwa na ushirika kutoka Kituo cha Atkinson kwa Mustakabali Endelevu tangu 2016.

## Marejeo 
Jamii:wanaume wa Marekani
Jamii:USWCHSS
Carrie Hessler-Radelet

thumbnail|right|200px| Carolyn “Carrie” Hessler Radelet
**Carolyn “Carrie” Hessler Radelet** ni mkurugenzi wa 19 na wa zamani wa kikosi cha Amani. Alikuwa mkurugenzi msaidizi na Afisa mwendeshaji mkuu wa Kikosi cha Amani kwanzia Aprili 2010 mpaka Desemba 2015, alihudumu kama mkurugenzi muigizaji wa kikosi cha Amani kwanzia Septemba 2012 mpaka Juni 2014 alipopandishwa cheo kuwa Mkurugenzi. Alijiuzulu Januari 20, 2017.

## Marejeo
Jamii:wanawake wa Marekani
Jamii:USW CHSS
Jamii:Kikosi cha amani
Peter Hessler

**Peter Benjamin Hessler**(alizaliwa Juni 14, 1969)  ni mwandishi na Mwandishi wa habari wa Marekani. Ni mtunzi wa vitabu vinne kuhusu China na amechangia makala nyingi kwenye New Yorker na National Geographic na machapisho mengine. Mwaka 2011, Hessler alipokea utambulisho wa Ushirika wa MacArthur na faraja kwa nia iliyochunguzwa juu ya matatizo ya maisha ya watu waka waida katika mabadiliko ya haraka ya  Jamii kwa kipindi cha mageuzi China.

## Marejeo 
Jamii:waandishi wa Marekani
Jamii:USW CHSS
Flip Records (1994)

**Flip Records** ni studio ya kurekodi muziki kutoka jiji la California, ilianzishwa na Jordan Schur mwaka wa 1994.  Lebo hii inajulikana kwa kusaini bendi maarufu za nu metal kama vile Limp Bizkit, Dope na Cold. Studio imefanya kazi miaka kadhaa na imeuza albamu milioni 70 duniani kote. 

## Tanbihi
Jamii:Studio za Marekani
Jamii:Studio za muziki wa rock
Jamii:Studio za muziki
Jamii:Interscope Records
Thoughts and prayers

**Thoughts and prayers** ni maneno yanayotumiwa mara kwa mara hasa nchini Marekani kama rambirambi baada ya matukio ya kutisha, kama vile maafa ya asili au mauaji..

Matumizi ya maneno hayo yamekosolewa hasa yakitumiwa baada ya mauaji wa watu wengi kwa bunduki au ugaidi.  Wakosoaji huona kwamba "mawazo na maombi" hutolewa kama mbadala wa hatua halisi kama vile  kudhibiti uenezaji wa silaha. .

## Marejeo 
Jamii:Vurugu za bunduki, Marekani
Jamii:USLW Iringa
Goliath Artists

**Goliath Artists** ni kampuni ya kusimamia wasanii na studio ya kurekodi muziki kutoka nchini Marekani. Ilianzishwa na rais na mwanzilishi mwenza wa Shady Records, Paul Rosenberg. Goliath Artist ina ofisi zake katika jiji la New York na Detroit, Michigan.

## Usimamizi 
### Wasanii wa sasa 
### Wasanii wa zamani 
* Action Bronson
* The Alchemist
* Blink-182
* Cypress Hill
* D12
* DJ AM
* DJ Muggs
* The Knux
* Spark Master Tape
* TRV$DJAM
* Xzibit

## Goliath Records 
### Historia 
Mnamo Februari 21, 2020 iliripotiwa kuwa Paul Rosenberg amejiuzulu kama mkurugenzi mtendaji  wa Def Jam Recordings ili kutumia muda wake kuendesha Shady Records, Goliath Artists, na mradi wake mpya wa Goliath Records. Mwaka uliofuata alitangaza msanii wake wa kwanza kwenye lebo ya Goliath Records, rapa kutoka Indiana, Vince Ash na alitoa toleo lake la kisasa la VITO kupitia Interscope.

### Wasanii wa sasa 
## Tanbihi 
Jamii:Studio za Marekani
Jamii:Studio za muziki wa hip hop
Jamii:Studio za muziki
Jamii:Interscope Records
Randy Lewis (mwanaharakati)

**J. Randolph "Randy" Lewis** (amezaliwa  1950) ni mfanyabiashara, mtetezi wa uajiri wa walemavu na mtunzi wa Marekani.

Lewis ni makamu mkuu wa Rais wa kampuni ya Fortune 50, na mjumbe wa bodi ya National restaurant chain. Alikuwa mkuu mnyororo wa usambazaji na vifaa katika Walgreen kwa miaka 17 mpaka alipo staafu 2013. Kwa miaka yake kumi pale, alitengeneza program kwenye kituo chake cha usambazaji kwa ajili ya kuunganisha idadi kubwa ya watu walemavu kwa usawa ndani ya nguvu kazi.

## Marejeo 
Jamii:Wanaharakati wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1950
Interscope Geffen A&M Records

**Interscope Geffen A&M Records** (IGA), ni mwavuli wa studio ya muziki ya Kimarekani inayomilikiwa na Universal Music Group na inajumuisha studio za kurekodi muziki za Interscope Records, Geffen Records, na A&M Records.

Jamii:Studio za Marekani
Jamii:Studio za muziki
Jamii:Interscope Records
Jamii:A&M Records
Protadi

'*** (kwa Kifaransa: **Prothade*'; alifariki Besancon, Ufaransa, 624) alikuwa askofu wa mji huo kuanzia mwaka 612 hadi kifo chake.

Alijitahidi kudumisha imani sahihi na maadili ya Kanisa, na kwa busara yake aliombwa shauri na mfalme Klotari II mara kadhaa.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 10 Februari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* « Prothade », dans Pierre Larousse, Grand dictionnaire universel du xixe siècle, Paris, Administration du grand dictionnaire universel, 15 vol., 1863-1890
* De S. Protadio episcopo Vesontino, in Acta Sanctorum Februarii, vol. II, Parigi-Roma, pp. 413-414
* Louis Duchesne, Fastes épiscopaux de l'ancienne Gaule, vol. III, Paris 1915, p. 213
* Bernard de Vregille, Protadio, vescovo di Besançon, santo, in «Bibliotheca Sanctorum», vol. X, coll. 1214-1215
* Claude Fohlen (cur.), *Histoire de Besançon*, 2 voll., Nouvelle librairie de France, Parigi 1964-1965.
* Congregatio de Causis Sanctorum, *Index ac status causaruom*, Città del Vaticano 1999.

Jamii:Waliozaliwa karne ya 6
Jamii:Waliofariki 624
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Pandeolwa

**Pandeolwa** (pia **wanda**; kwa Kiing. *dimension*) ni dhana katika hisabati na fizikia inayoeleza tabia za kiolwa katika nafasi kilichomo. Kwa maarifa yetu ya kawaida tunatofautisha pandeolwa tatu ambazo ni upana, urefu na kina / kimo.  

Kwa maana hiyo mstari una pandeolwa mmoja, eneo kama mraba au mviringo huwa na pandeolwa mbili, gimba kama mchemraba au tufe huwa na pandeolwa tatu.

Ulimwengu mara nyingi huelezwa kuwa na pandeolwa nne, yaani urefu, upana, kimo na wakati.

Katika hisabati kuna nafasi ya kuangalia pandeolwa nyingine na zaidi.

Tofauti ya pandeolwa hutajwa mara nyingi kwa kifupi cha Kiingereza kama "2-d" au "3-d" yaani "2 dimensions" au "3 dimensions".

## Istilahi 
Hadi sasa hakuna mapatano kamili kuhusu istilahi inayoweza kutaja "dimension" ya Kiingereza. KAST ilitumia "wanda, mawanda". Masomo yanayoandaliwa na mtandao wa TESSA hutumia "pandeolwa".

## Marejeo
Jamii:Hisabati
Jamii:fizikia
Leo Higdon

**Leo Ignatius Higdon, Jr**  ni msimamizi wa taaluma na Mtendaji wa zamani wa Wall Street. Awali alikuwa Mwenyekiti wa Chuo cha Connecticut (kuanzia Julai 1, 2006 mpaka alipo staafu Desemba 31  2013), Charleston college (kuanzia  Oktoba 2001 hadi  Juni 2006) na Chuo cha Babson.

Kutoka 1968 mpaka 1970, yeye na mkewe walihudumu kama watu wa kujitolea katika kikosi cha Amani nchini Malawi. Alipokea M.B.A. yake katika Chuo Kikuu cha Chicago.

Mnamo 1973 Higdon alifanya kazi kwenye benki ya kuekeza kampuni ya Salomon Brothers. Mwishowe alikuwa Mwenyekiti msaidizi na mkuu wa kampuni ya global investment banking division.

Ni mjumbe wa bodi ya wakurugenzi asasi za *Association of American Colleges* and Universities *Eaton Vance Corporation*, na  *HealthSouth Corporation*

## Marejeo 
Jamii:wanaume wa Marekani
Jamii:USW CHSS
Jamii:Kikosi cha amani
Ardani

[thumb|[kanisa (jengo)|Kanisa la abasia ya Tournus.]]
**Ardani** (alifariki 1056), alikuwa abati wa 13 wa Tournus, Burgundy, leo nchini Ufaransa, kuanzia mwaka 1028.

Wakati wa njaa iliyodumu miaka 1031-1033 alijitahidi kwa ukarimu mkubwa kusaidia fukara waliotaka kukata tamaa.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa hasa tarehe 11 Februari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Wabenedikto
Jamii:Mapadri
Milt Kogan

alt=amezaliwa Aprili 10, 1936 (miaka 36)|thumb|Milt Kogan
**Milt Kogan** (amezaliwa Aprili 10, 1939) ni mwigizaji wa Marekani. Alifanya vyema zaidi ya mara mia alijitokeza katika vipindi vya mitanadao ya televisheni Marekani. Anajulikana labda kwa kuigiza kama Sergeny Kogan katika sehemu ya sita ya vipindi mfululizo vya Sitcom ndani ya *Barney Miller*na kuonekana kama muhusika sehemu sita mbalimbali miaka ya kwanzia 1970 ndani ya *Police story.*

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1939
Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Jamii:USW CHSS
Sekondino wa Apulia

**Sekondino wa Apulia** (aliishi karne ya 5) alipata kuwa askofu wa Troia, mji wa Italia Kusini, akitokea Afrika Kaskazini kutokana na dhuluma za Waario dhidi ya Wakatoliki.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu, pengine mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 11 Februari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 5

Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Afrika Kaskazini
Washirazi wa Komoro

**Washirazi wa Comoros**, 138,000,  watu wenye urithi wa Iran, ni moja ya kabila kubwa linalokaliwa na taifa la visiwa vya Comoro karibu na pwani ya Afrika Mashariki na wanawakilisha 17%, Jumla ya wakazi wa comoro  Asili yao inahusishwa na Shiraz wa mikoa ya pwani ya kusini magharibi wa Uajemi (ambayo kwasasa ni Iran). Watu 89,000 au 11% ya wakazi kutoka Comoro wana asili ya Kusini Mashariki mwa Asia. Watu wa Shirazi ni mashuhuri kwa kusaidia kuanzisha Uislamu wa Kisunni nchini Comoro, na utajiri waliokusanya kutokana na biashara ya bidhaa na watumwa.  

## Maumbile ya kibiolojia visiwa vya Comoros 
Msaidie et al. (2010) alichambua tofauti ya vinasaba visivyohusiana na Kibantu kwenye visiwa vitatu vinavyozungumza Kibantu vya visiwa vya Comoro, kukusanya sampuli za damu kutoka kwa wanaume na wanawake 577 wa Comorian wasiohusiana (Grand Comore: wanaume 170, wanawake 67; Anjouan: wanaume 104, wanawake 69; Moheli: Wanaume 107, wanawake 60). Mila za mdomo na kumbukumbu za kihistoria zinaonyesha kwamba visiwa vya Comoro vilikuwa na uwepo wa wafanyabiashara kutoka Shiraz nchini Iran na kwamba wakuu wa Shirazi walitawala visiwa hivi. 

## Marejeo 
Jamii:watu wa Komori
Usultani wa Kilwa

**Usultani wa Kilwa** ulikuwa usultani uliojikita katika Kilwa (kisiwa kilicho mbali na Wilaya ya Kilwa ya kisasa katika Mkoa wa Lindi nchini Tanzania), ambayo mamlaka yake wakati wa maendeleo yake makubwa zaidi yalienea katika urefu wote wa Pwani ya Uswahilini. Kwa mujibu wa hekaya hiyo, ilianzishwa katika karne ya 10 na Ali ibn al-Hassan Shirazi, mfalme wa Uajemi wa Shirazi.
**Usultani wa Kilwa** (kwa Kiajemi: پادشاهی کیلوا) ulikuwa usultani, ulioko Kilwa (kisiwa cha sasa, Wilaya ya Kilwa katika Mkoa wa Lindi nchini Tanzania), ambapo mamlaka yake, kwa urefu wake, yalienea maeneo yote ya visiwa vya Pwani ya Kiswahili. Kulingana na hadithi hiyo, ilianzishwa katika karne ya 10 na Ali ibn al-Hassan Shirazi, 

Historia ya Kilwa ilianza karibu mwaka 960–1000 BK.[3] Kulingana na hadithi, Ali ibn al-Hassan Shirazi alikuwa mmoja wa watoto saba wa mtawala wa Shiraz, Uajemi, mama yake mtumwa wa Abyssinia. Baada ya kifo cha baba yake, Ali alifukuzwa, na ndugu zake ambao ni kaka zake, kwa lengo la kumtoa kabisa kwneye urithi wa mali za baba yake, hivo hakuweza  kuwa jatika ya ule urithi 

## Jamii na uchumi 
Licha ya asili yake kama koloni la Uajemi, ndoa nyingi baina ya watu na uongofu wa wenyeji wa Kibantu na baadaye uhamiaji wa Kiarabu uligeuza Usultani wa Kilwa kuwa sufuria ya kuyeyuka, isiyojali kikabila kutoka bara. Mchanganyiko wa tamaduni za Perso-Kiarabu na Kibantu unasifiwa kwa kujenga utamaduni na lugha tofauti ya Afrika Mashariki inayojulikana leo kama Kiswahili (kwa kweli, 'wakazi wa pwani') 

## Kuanguka 
Katika miaka yake ya baadaye, Masultani wa Kilwa walianza kuangukia mikononi mwa mawaziri wao wenye tamaa (viziers na emirs), ambao walitekeleza majukumu ya wafalme, na watawala wa kifalme, na mara kwa mara walijaribu kujidanganya (au mmoja wa wanafamilia wao) kwenye kiti cha enzi, katika ushindani na nasaba ya kifalme. Aliyefanikiwa zaidi pengine ni Emir Muhammad Kiwabi, aliyetawala Kilwa kwa takriban miongo miwili kupitia masultani kadhaa, akiwemo yeye mwenyewe wakati mmoja.

## Marejeo 
Jamii:Historia ya Tanzania
Jamii:Wilaya ya Kilwa
Zama za Shirazi

**Zama za Shirazi** inahusu asili ya hadithi katika historia ya Kusini Mashariki mwa Afrika (na hasa Tanzania), kati ya karne ya 13 na karne ya 15. Waswahili wengi katika eneo la pwani ya kati wanadai kwamba miji yao ilianzishwa na Waajemi kutoka mkoa wa Shiraz katika karne ya 13. Mara baada ya kukubalika kama ukweli, utafiti wa kisasa umekanusha asili ya Shirazi kwa miji ya Kiswahili, badala yake kusisitiza mambo mbalimbali ya kijamii yaliyochochea kudai utambulisho huu.

## Historia 
Asili ya hadithi kuhusu Shirazi ni kutoka kwa wakazi Waislamu wa Visiwa vya Lamu ambao walihamia kusini katika karne ya 10 na 11. Walileta pamoja nao mapokeo ya sarafu na aina ya Uislamu wa kienyeji. Wahamiaji hawa wa Kiafrika wanaonekana kuendeleza dhana ya asili ya Shirazi walipokuwa wakielekea kusini zaidi, karibu na Malindi na Mombasa, kando ya pwani ya Mrima. Uhusiano wa muda mrefu wa kibiashara na Ghuba ya Uajemi ulitoa uaminifu kwa hadithi hizi. Kwa kuongezea, kwa sababu jamii nyingi za Kiislamu ni za kizalendo, mtu anaweza kudai utambulisho wa mbali kupitia mistari ya baba bila kujali muundo wa asili ya mtu wengi. Kile kinachoitwa mapokeo ya Shirazi kinawakilisha kuwasili kwa Uislamu katika zama hizi, sababu mojawapo imethibitisha kudumu kwa muda mrefu. 

## Urithi 
Moja ya maeneo muhimu ya akiolojia ni yale ya Kaole, kaskazini mwa Dar es Salaam. Mabaki ya msikiti mkongwe zaidi kusini mashariki mwa Afrika yanaweza kupatikana huko.

## Nyumba ya Kifalme 
Kuna mstariwa kifalme wa Kiajemi ambao unahifadhi cheo cha Masultani wa Wa-Shirazi ikiwa ni pamoja na Usultani wa Hamamvu wa Comoro na Usultani wa Aldabra (aliyepo madarakani sasa akiwa Viknesh Sounderajah). 

## Marejeo 
Jamii:Historia ya Tanzania
Msikiti wa Kizimkazi

alt=Muonekano wa msikiti wa Kizimkazi mnamo karne 19|thumb|Muonekano wa msikiti wa Kizimkazi mnamo karne 19
**Msikiti wa Kizimkazi** (Msikiti wa kale wa Kizimkazi Dimbani) ni msikiti ulioko katika mji wa Dimbani, Wilaya ya Kusini katika Mkoa wa Unguja Kusini nchini Tanzania. 

Uko kwenye ncha ya kusini ya kisiwa cha Zanzibar nchini Tanzania na ni moja ya majengo ya Kiislamu ya zamani zaidi katika pwani ya Afrika Mashariki. 

Licha ya jina lake, uko Dimbani, sio Kizimkazi, ambapo ni maili 3 (kilomita 4.8) mbali (hii ni kwa sababu majina rasmi ya vijiji hivi viwili vilivyounganika ni Kizimkazi Dimbani na Kizimkazi Mtendeni)  Kulingana na maelezo ya Kiarabu yaliyohifadhiwa, ulijengwa mwaka 1107. Ingawa uandishi na vipengele fulani vya mapambo ya matumbawe vilianzia wakati wa ujenzi, sehemu kubwa ya muundo uliopo ulijengwa upya katika karne ya 18.
alt=Muonekano wa msikiti wa Kizimkazi mnamo karne ya 20|thumb|Muonekano wa msikiti wa Kizimkazi mnamo karne ya 20

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya kale ya Waswahili
* Maeneo ya Kihistoria ya Kitaifa ya Tanzania

## Marejeo
Jamii:miji ya kale ya Waswahili
Jamii:Misikiti nchini Tanzania
Jamii:Wilaya ya Kusini, Unguja
Jamii:WLMGWEI24
Makunduchi

**Makunduchi** ni mji wa Tanzania, ulioko kwenye sehemu ya kusini mashariki ya Unguja, kusini mwa Jambiani, katika Wilaya ya Kusini ya Mkoa wa Unguja Kusini. Maeneo yake yamegawiwa kwa shehia za  Kijini, Kiongoni, Mzuri, Nganani na Tasani.

Mji una makazi mawili tofauti, takriban kilomita 2 kutoka kwa kila mmoja, "Makunduchi ya Kale" na "Makunduchi Mpya". Old Makunduchi ni kijiji cha wavuvi wadogo, wakati New Makunduchi ina majengo ya kisasa, maduka, pamoja na baadhi ya vitalu vya gorofa vilivyojengwa miaka ya 1970 kwa msaada wa fedha na wahandisi wa Ujerumani Mashariki.

## Historia
Kulikuwa mahali pa makazi ya Waswahili wa kale katika pwani ya Bahari ya Hindi. 

Makunduchi ni maarufu kwa sikukuu ya Mwaka Kogwa  (pia Mwaka Koga na Siku ya Mwaka). Ndipo kati ya mahali pachache ambako sikukuu hiyo imehifadhiwa ambayo inahesabiwa katika ya urithi wa Washirazi. Zamani wakazi wa pwani yote ya Afrika ya Mashariki walitumia Kalenda ya Kiswahili ambayo ni kalenda ya Jua pamoja na Kalenda ya Kiislamu lakini tangu siku za ukoloni Kalenda ya Gregori imeenea na kuchukua mahali pake. Hivyo Makunduchi inatunza Siku ya Mwaka kama siku ya kwanza ya mwaka wa Kiswahili. Katika desturi za Makunduchi kuna mapigano ambako mwishoni kibanda kinachomwa. Mwelekeo wa moshi wa moto huchukuliwa kama ishara za matukio ya mwaka unaofuata.   

## Utalii 
Makunduchi ni eneo lindwa Zanzibar. Hoteli ya kwanza ilijengwa katika ufukwe wa Makunduchi mwaka 2006. 

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya kale ya Waswahili

## Marejeo 
Jamii:Miji ya Tanzania
Jamii:Wilaya ya Kusini, Unguja
Jamii:Miji ya kale ya Waswahili
Sultan al Hassan ibn Suleiman

**Sultani al-Hasan ibn Sulaiman** (Kwa Kiarabu: الحسن بن سليمان), mara nyingi hujulikana kama "Abu'l-Muwahib" ("baba wa zawadi"), alikuwa mtawala wa Kiarabu wa Kilwa Kisiwani, katika Tanzania ya leo, kuanzia mwaka 1310 hadi 1333. Jina lake kamili lilikuwa Abu al-Muzaffar Hasan Abu al-Muwahib ibn Sulaiman al-Mat'un ibn Hasan ibn Talut al-Mahdal.

## Historia 
Al-Hasan ibn Sulaiman alikuwa mwanachama wa nasaba ya Mahdali, na alisimamia kipindi cha mafanikio makubwa katika mji wake mkuu wa Kilwa. Mahdal wanadai asili kutoka kwa Mtume wa Uislamu. Alijenga Ikulu pana ya Husuni Kubwa nje ya mji na kuongeza upanuzi mkubwa katika Msikiti Mkuu wa Kilwa, Shughuli hii ya ujenzi inaonekana kuchochewa na hija ya Sultani kwenda Makka, ambayo majengo yake makubwa alitaka kuiga. Mwaka 1331 msafiri Ibn Battuta alitembelea mahakama ya sultani na kuelezea ukarimu mkubwa wa Sultani, pale alipozuia mvuto "baba wa zawadi 

## Marejeo 
Jamii:waliofariki karne ya 14
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:watu wa historia ya Tanzania
Live and Die in Afrika

**Live and Die in Afrika** ni albamu ya tatu ya studio ya bendi ya afro-pop ya Kenya Sauti Sol. Ilitolewa mtandaoni mnamo 21 Novemba 2015 chini ya lebo yao ya alama ya Sauti Sol Entertainment kama kazi ya kujitegemea na Sauti Sol. Bendi hiyo iliruhusu mashabiki kupakua albamu hiyo bila malipo kutoka kwenye tovuti yao. 

## Marejeo 
Jamii:Wikimedia
Besieged

**Besieged** (jina la Kiitalia: L'assedio), ni filamu ya mwaka 1998 iliyoandaliwa na Bernardo Bertolucci akiigiza kama Thandiwe Newton na David Thewlis. Filamu hiyo inatokana na hadithi fupi "Kuzingirwa" na James Lasdun na ilipaswa kuwa teleplay ya dakika 60 hadi Bertolucci alipochagua kuipanua.

## Utayalishaji 
Clare Peploe kwanza alipendekeza kurekebisha hadithi fupi ya James Lasdun "Kuzingirwa", ambayo ilionekana kwa mara ya kwanza katika kitabu cha mwandishi wa 1985 The Silver Age (kilichochapishwa nchini Marekani kama Delirium Eclipse and Other Stories). Bertolucci alianzisha mradi huo kama sinema ya televisheni ya saa moja, lakini aliipanua kwa ajili ya kutolewa kwa maonyesho baada ya kuona haraka zilizokadiriwa kwenye skrini kubwa. 

## Mapokezi 
Tovuti ya Rotten Tomatoes iliipa Besieged alama ya 74% kati ya wakosoaji kutoka kwa maoni 47. 

## Marejeo 
## Viungo vya Nje 
* 
* 
* Besieged  at urbancinefile.com.au 
* Besieged at MSN Movies

Jamii:Wikimedia
Binti (filamu ya 2021)

**Binti** ni filamu ya kuigiza ya Tanzania ya mwaka 2021 iliyoongozwa na Seko Shamte na kutayarishwa na mkurugenzi mwenyewe na Alinda Ruhinda na Angela Ruhinda.

Waigizaji nyota wa filamu hii ni Bertha Robert, Magdalena Munisi, Helen Hartmann na Godliver Gordian katika nafasi kuu huku Yann Sow, Alex Temu na Jonas Mugabe wamecheza nafasi za wasaidizi. 

Filamu hii inahusu hali ya wanawake wa kisasa jijini Dar es Salaam katika sura nne: Tumaini, Angel, Stella na Rose.

Filamu hiyo imerekodiwa ndani na nje ya jiji la Dar es Salaam, Tanzania. Marekebisho ya rangi yalifanyika India na jiji la Los Angeles, na sauti ilifanyika Misri. 

Onyesho la kwanza la filamu hii lilicheleweshwa kwa miaka miwili kwa sababu ya janga la UVIKO-19.

Filamu hii ni ya kwanza ya Kitanzania kuonyeshwa Netflix.

## Waigizaji 
* Bertha Robert kama Tumaini
* Magdalena Munisi kama Angel
* Helen Hartmann kama Stella
* Godliver Gordian kama Rose
* Yann Sow kama Emma
* Alex Temu kama Ben
* Jonas Mugabe kama James
* Hadija Athumani Saidi kama Tumaini mdogo
* Hasham H. Hasham kama Sonara 
* Jaffari Makatu kama Baba yake Tumaini mdogo
* Levison Kulwa James kama Pacha wa kwanza  
* James Doto James kama Pacha wa pili
* Betty Kazimbaya kama Mama Tumaini
* Akbar Thabiti kama Nelson
* Tiko Hassan kama Tamala
* Tamala S. Kateka kama Dereva wa gari la kutorokea 
* Francis Mpunga kama Baba Tumaini Mzee
* Anatoly Shmakor kama Polisi wa Ulaya 
* Suleiman Mchora kama Polisi
* Neema Wlele kama Catherine
* Angel Henry George kama Alinda
* Jane Masha kama Doris
* Yasser Msellem kama Omari
* Sauda Simba Kilumanga kama Mama Angel
* Rita Paulsen kama Daktari Ruhinda
* Hailath Maiko kama Msaidizi wa Stella
* Patricia David kama Mhudumu 
* Kyan Ishau kama Chris
* Ruqahya Ramadhani kama Irene
* Abubakar Amri kama msaidizi Rose
* Chiku Seif kama Fatima
* Regina Kihwewle kama Mwalimu wa shule
* Izack Lukindo kama Daktari Shamte
* Abdallah Minyuma kama Fundi wa Kompyuta 
* Kiswiju Mpyanga kama Mama Rose

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* kwenye IMDb

Jamii:Filamu za Tanzania
Jamii:filamu za 2021
Ardhi ya Bongo

**Ardhi ya Bongo** (Bongoland) ni filamu ya Kimarekani/ Kitanzania ya mwaka 2003 iliyoongozwa na Josiah Kibira na kuigiza kama Mukama Morandi na Laura Wangsness. 

Inasimulia hadithi ya mhamiaji haramu wa Kitanzania anayeishi Marekani.   

## Marejeo 
Jamii:Filamu za Marekani
Jamii:Filamu za Tanzania
Jamii:filamu za 2003
Lalela Mswane

**Lalela Mswane** (alizaliwa KwaZulu-Natal, 27 Machi 1997) ni mwanamitindo wa nchini Afrika Kusini, na mshindi wa mashindano ya urembo ya *Miss Supranationa*l 2022. 

Aliwahi kuwa mshindi wa Miss South Africa mnamo mwaka 2021 na kushiriki katika mashindano ya Miss Universe mnamo mwaka 2021 na kuibuka kidedea katika nafasi ya 3.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1997
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Jamii:Wanamitindo wa Afrika Kusini
Badiliko la mgogoro

**Badiliko la mgogoro** ni dhana iliyobuniwa ili kurejea namna mipango ya kujenga amani ilivyojadiliwa na kutekelezwa, hasa katika muktadha wa migogoro ya kikabila. Kwa kawaida msisitizo umekuwa katika utatuzi wa migogoro na mbinu za udhibiti wa migogoro, ambayo inalenga kupunguza kuzuka kwa uhasama. 

Kwa namna ya pekee, badiliko la mgogoro, linaweka uzito mkubwa zaidi katika kushughulikia mazingira ambayo husababisha mzozo huo, ikiwezekana mapema, kabla ya uhasama wowote, lakini pia kuhakikisha amani endelevu. Kwa maneno mengine, hujaribu kuweka wazi na kisha kuunda upya miundo ya kijamii na mienendo nyuma ya mzozo, mara nyingi ikitumia zana za uchanganuzi zilizotokana na mifumo ya kifkra. "Muundo wenyewe wa pande na uhusiano unaweza kuingizwa katika muundo wa mahusiano wenye migogoro ambao huenea zaidi ya eneo fulani la migogoro. Kwa hivyo, mabadiliko ya migogoro ni mchakato wa kujihusisha na kubadilisha uhusiano, maslahi, majadiliano na, ikiwa ni lazima, katiba ya jamii inayounga mkono kuendelea kwa migogoro ya vurugu.

## Marejeo 
Jamii:Amani
Jamii:Diplomasia
Jamii:USW
Ludan

cha Mt. Ludan.]]
**Ludan** (Uskoti, karne ya 12 - Scherkirchen, Alsace, leo nchini Ufaransa, 12 Februari 1202) alikuwa Mkristo, mtoto wa mtemi fulani wa Uskoti, ambaye kwa upendo wa Mungu alikwenda hija Roma au Yerusalemu na wakati wa kurudi alifariki dunia kwa baridi amelala chini ya mti.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 12 Februari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 12
Jamii:Waliofariki 1202
Jamii:Watakatifu wa Uskoti
Ujenzi wa amani

**Ujenzi wa amani** ni shughuli inayolenga kutatua ukosefu wa haki kwa njia zisizo na vurugu na kubadilisha hali ya kitamaduni na kimuundo ambayo husababisha migogoro ya mauti au uharibifu. Inahusisha kukuza uhusiano mzuri wa kibinafsi, wa kikundi, na wa kisiasa katika nyaja za kikabila, kidini, kitabaka, kitaifa na rangi. Mchakato huo ni pamoja na kuzuia ukatili; udhibiti wa migogoro, utatuzi, au mabadiliko; na upatanisho wa baada ya mzozo au uponyaji wa maumivu kabla, wakati, na baada ya vurugu.

Kwa hivyo, ujenzi wa amani ni mbinu au mbinu ya sekta mtambuka ambayo huwa ya kimkakati inapofanya kazi kwa muda mrefu na katika ngazi zote za jamii ili kuanzisha na kudumisha uhusiano kati ya watu ndani na kimataifa na hivyo kuleta amani endelevu. Shughuli za kimkakati za kujenga amani hushughulikia mizizi au sababu za vurugu, kuunda matarajio ya jamii katika utatuzi wa migogoro kwa amani, na kuimarisha jamii kisiasa na kiuchumi.

Mbinu zinazojumuishwa katika ujenzi wa amani hutofautiana kulingana na hali na wakala wa kujenga amani. Shughuli za ujenzi wa amani zenye mafanikio hutengeneza mazingira ya amani ya kudumu; kupatanisha wapinzani; kuzuia migogoro kujirudia; kuunganisha asasi za kiraia; kuunda mifumo ya utawala wa sheria; na kushughulikia masuala ya msingi ya kimuundo na kijamii. Watafiti na wataalamu pia wamegundua kwamba ujenzi wa amani ni bora na wa kudumu zaidi unapotegemea dhana za ndani za amani na mienendo ya msingi ambayo inakuza au kuwezesha migogoro.

## Marejeo 
Jamii:Amani
Jamii:Diplomasia
Jamii:USW