open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Girlfriend (filamu)

**Girlfriend** ni filamu iliyotoka mwaka 2003 nchini Tanzania. 

Filamu inahusu muziki na maisha na ndani yake anakuja TID, Yvonne Cherrie (Monalisa), Beatris Morris (Nina), Jay Moe, A.Y na King Crazy GK. Filamu inaonesha jitihada binafsi katika kile unachokiamini na mwisho wa siku unatusua. Picha linaanza TID maisha magumu, harakati kila siku, huku ana mpenzi wake wa karibu mara kulala na njaa, mara hivi. Basi tu ilimradi maisha ya bahati nasibu. Hatimaye wakatoka katika namna ya kipekee licha ya majaribu kadhaa yaliyoonekana katika kipindi kigumu cha maisha yao. Filamu ina kibwagizo chake kinaitwa Girlfriend ambacho kiliimbwa na TID akishirikiana na Jay Moe kutoka Bongo Records.

## Hadithi
Filamu inaanza Eric (T.I.D) akiwa nyumbani anasikiliza Sister Sister ya King Crazy GK kwa zogo kubwa. Ghafula Zuena (Yvonne Cherrie) anaingia kuzima mazogo yale. Zeuna anamsihi mpenziwe atafute kazi ya kufanya na si hiyo ya muziki. Eric anaamini katika muziki na kamwe hawezi kuacha muziki. Zuena anaona muziki hauna faida yoyote kwa Eric, kwani hata kodi inamshinda kulipa. 

Mazungumzo yao hatimaye wakakubaliana kwenda pamoja katika kilabu ya muziki. Huko kilabuni, hakuwa kwenye ratiba, anabahatisha kutumbuiza. Kilabuni anaonekana Ndende, Jay Moe. Jahffarie, Sista P., G.K. anayebughudhi wasichana kilabuni hapo akiwa na A.Y. Stella (Nina) anamshawishi Zuena aachane na Eric kwa vile hana kitu. Bila mafanikio.

AY anamwona Zuena na kujaribu kumkuwadia GK. Eric bado hali mbaya katika kukubaliwa kutumbuiza. GK na AY wanarudi tena kuja kumbughudhi Zuena. Zuena anahofia nongwa na Eric na kuamua kuwatimua wawili wale. Kilabuni kunazuka ugomvi kila sehemu, GK na AY wanaleta fujo, hawataki kulipa pesa za vinywaji walivyokunywa. Hadi mwisho, Eric kabaniwa kutumbuiza kule kilabuni. Nyumbani kwa GK unatokea mzozo kati ya Stella na mwanamke mwengine (Joan). GK anagonganisha magari. 

Nyumbani kwa Sam (kakake Eric), malumbano makubwa ndani ya nyumba. Amekuwa kisirani kiasi hata mkewe anaoiona hiyo hali. 

## Washiriki
*TID
*Yvonne Cherrie
*Beatris Morris
*Jay Moe
*A.Y 
*King Crazy GK

## Marejeo 
Jamii:Filamu za Tanzania
Jamii:Filamu za 2003
Muziki wa Kigregori

*Gaudeamus omnes*, ulioandikwa kwa nota maalumu za mraba katika karne ya 14 au 15.]]

**Muziki wa Kigregori** ni aina nyofu ya muziki wa Kikristo inayotumia sauti moja tu tena bila ya kusindikizwa na ala yoyote.

Ndio muziki rasmi wa Kanisa la Kilatini ambao ulistawi Ulaya magharibi na ya kati katika karne ya 9 na ya 10.

Jina linatokana na hadithi ya kwamba Papa Gregori I ndiye aliyeagiza utumike kanisani.

## Tanbihi
## Marejeo
* *Graduale triplex* (1979). Tournai: Desclée& Socii. ISBN 2-85274-094-X
* *Graduale Novum*, Libreria Editrice Vaticana 2011 ISBN 978-3-940768-15-5
* *Graduale Lagal* (1984 / 1990) Chris Hakkennes, Stichting Lagal Utrecht ISBN 90-800408-2-7
* *Liber usualis* (1953). Tournai: Desclée& Socii.
* Liber Usualis (1961) in PDF format (115 MB)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  Reprint at MusicaSacra.com website (accessed 20 January 2014).
* 

## Viungo vya nje
* Canticum Novum, Lessons on Gregorian Chant – Notation, characteristics, rhythm, modes, the psalmody and scores
* "Sheet Music, Chant Books, Hymns for download" from musicasacra.com (Church Music Association of America)
* The 1961 *Liber Usualis* compares, *inter alia*, modern and chant notations. It is also a handy reference for all the types of neumes.
* Singing Gregorian Chant: Pitch and Mode 
* Free Gregorian Chant School Online 
* Gregoriani Cantus. Gregorian Chant Free Fonts under Creative Commons License (Spanish)
* The Divine Office in Latin at the Community of Jesus 
* Course for Gregorian Chant in Brasília
* Spanish Chant Manuscript – A collection of Gregorian chants, hymns and psalms (Spain, 1575–1625) from the UBC Library Digital Collections
* Concertzender Gregoriaans Radio – live stream
* http://www.gregor-und-taube.de/index.html Website of Anton Stingl jun. including articles and editions of Sankt Gallen notations
* German speaking section of AISCGre
* Italian section of AISCGre
* "The living textbook" on the choral notation of the Gregorian chant 

Jamii:Muziki
Jamii:Ukristo
Jamii:Kanisa Katoliki
Uundaji wa maneno

**Uundaji wa maneno** ni ujenzi, uzalishaji au utengenezaji wa maneno mapya. 

Uundaji wa maneno mapya husaidia kuongeza msamiati katika lugha ili kukidhi mahitaji ya mawasiliano. 

Uundaji wa maneno mapya husababishwa na mabadiliko ya uchumi, siasa, utamaduni na maendeleo ya sayansi yanayotokea katika jamii husika.

Kwa mfano katika Kiswahili tunayo maneno mapya kama vile: uwekezaji, ukeketaji, ujasiriamali na mengine mengi kutokana na mabadiliko ya kijamii.

## Njia za uundaji wa maneno
Uundaji wa msamiati hutokea kwa njia mbalimbali zifuatazo:
*Kubadili mpangilio wa herufi.
*Kuambatanisha maneno.
*Kutohoa maneno ya lugha nyingine.
*Uambishaji wa maneno.
*Kusanifisha sauti, umbo, mlio na sura.
 *Kusinyaza 
Uundaji wa maneno hubadilisha maana ya maneno asili.

Jamii:Isimu
Jamii:Kiswahili
Kanali

thumb|Picha ya Kanali William Parnell.
**Kanali** (kwa Kiingereza "colonel"; kifupisho chake ni Col. au Col; matamshi yake / kɜːrnəl /, sawa na "kernel") ni cheo cha afisa wa jeshi chini ya safu ya afisa wa jumla. 

Hata hivyo, katika vikosi vingine vya kijeshi, kama vile vya Iceland au Vatikano, kanali ni cheo cha juu zaidi. Pia hutumiwa katika baadhi ya vikosi vya polisi na mashirika ya kiserikali.

Kihistoria, katika karne ya 17, karne ya 18 na karne ya 19, kanali alikuwa kawaida katika jeshi. Matumizi ya kisasa ni tofauti sana.

Cheo cha Kanali ni kawaida juu ya cheo cha luteni kanali. Cheo cha juu kinaitwa brigedia au mkuu wa brigedi.

Nafasi sawa katika majeshi ya baharini zinaweza kuitwa nahodha au nahodha wa meli. 

Jamii:Jeshi
Troposfia

thumb|Troposfia
**Troposfia** ni  sehemu ya chini ya anga ya Dunia. Inasheheni asilimia 75 ya wingi wa anga na 99% ya mvuke wake wa maji na erososi. Urefu wake ni karibu kilomita 15. Ni ndefu zaidi katika tropiki (kilomita 20) na fupi kwenye ncha (kilomita 7).

Troposfia  ni mahali ambapo hali ya hewa ya Dunia kama mvua, theluji, radi, au dhoruba hutokea. Mawingu yanaweza kuunda urefu wa kilomita 10-15. 

Troposfia ni mahali ambapo watu wanaishi, kwa sababu inakaribia ngazi ya chini. 

Safu ya pili inaitwa stratosfia. Kati ya tabaka mbili kuna tropopozi.

Katika troposfia, joto hupungua huku urefu wa uelekeo wa juu unaongezeka. Hii ni tofauti na stratosfia. Hii pia inamaanisha kwamba troposfia haina msimamo kidogo: gesi zinaweza kuinuka au kuanguka kwa urahisi. Hivyo troposfia imechanganyika vyema. Mvuto huu wenye nguvu wa anga pia husababisha mzunguko wa anga wa jumla.

Jamii:Dunia
Brigedia

thumb|Picha ya Brigadier Phillip A Deffer
**Brigedia** (kutoka Kiingereza *Brigadier*, matamshi yake / brɪɡədɪər /) ni cheo cha jeshi, ukamilifu ambao unategemea nchi. 

Kwenye nchi nyingine, ni cheo cha juu kuliko koloneli, sawa na mkuu wa brigedi, kwa kawaida amri ya brigedi ya askari elfu kadhaa. Katika nchi nyingine, ni cheo ambacho hakijatumiwa (k.m. Hispania, Italia, Ufaransa, Uholanzi na safu za polisi za Indonesia).

Jamii:Jeshi
Lamborghini

[thumb|Lamborghini likiwa [Barabara|barabarani.]]
**Lamborghini** ni gari lenye bei kubwa sana, na lina thamani ya Dola 200,000, ambayo ni sawa na shilingi za Kitanzania 449,060,000. Gari hili pia linasifika kuwa ni gari lenye spidi kubwa, kwani gari hili linasafiri kwa kilometa 350 kwa saa, na linashika nafasi ya 10 kwa magari yenye spidi kubwa sana duniani.

**Automobili Lamborghini** ni kiwanda cha Italia ambacho ni mtengenezaji wa magari ya fahari, magari ya michezo na SUVs kinachopatikana Sant'Agata Bolognese, Italia. 

Kampuni hiyo inamilikiwa na kundi la Volkswagen kupitia hisa za magari ya Audi.

Kampuni hiyo imekadiriwa itakuwa na hasara ya kila mwaka ya $ 450 milioni ifikapo 2030.

Jamii:Magari
Uvuvi nchini Tanzania

thumb|Shughuli ya uvuvi
thumb|Uvuvi nchini Tanzania
**Uvuvi nchini Tanzania** ni mojawapo ya sekta za uchumi nchini Tanzania. Sekta hii inachangia ukuaji wa uchumi wa Tanzania kwa kuuza samaki ndani na nje ya nchi hii, hivyo husaidia nchi kupata fedha za kigeni na kuboresha uchumi.

Maendeleo katika sekta hii si mazuri sana kutokana na ukosefu wa vifaa vya kisasa vinavyotakiwa kutumika katika uvuvi wa samaki, pia kutokufanya utafiti wa kutosha ili kuona na kujua maeneo yenye samaki wa kutosha. Hali hii inarudisha nyuma maendeleo ya uvuvi nchini.

Pia asilimia kubwa ya wavuvi Tanzania hawana elimu nzuri juu ya suala zima la uvuvi, hivyo huwapelekea kufanya uvuvi haramu: hii husababisha samaki na viumbehai wengine wa majini kupoteza uhai na hali hii inasababisha upungufu wa samaki katika bahari na maziwa yetu.

Inafaa kufuata njia bora za uvuvi ili kuboreha sekta hii ili kukuza uchumi bila kuharibu mazingira: katika baadhi ya mambo ni vizuri kuiga mfano wa nchi zilizoendelea katika shughuli za [uvuvi.

Serikali nchini inazidi kujitahidi katika kukuza sekta ya uvuvi kwa kuanzisha mbinu mbadala za ufugaji wa samaki, kwa mfano ufugaji wa samaki kwenye vizimba ziwa Viktoria, pia imezidi kutanua wigo kwa vijana kuweza kupata elimu ya ufugaji katika vyuo mbali mbali kwa kutambulisha vyema kozi zinazohusika na ufugaji wa samaki kama kozi ya AQUACULTURE inayopatikana katika vyuo vya SUA, UDSM na UDOM. Hali hiyo ni kutokana na samaki kuhitajika sana nchini kwa sababu ya ushauri wa wataalam wa afya kuwa ni chanzo kizuri cha protini. Pia ongezeko la watu kwa kasi limesababisha uhitaji wa nyama kuwa mkubwa ambapo samaki tu katika maziwa na bahari hawawezi kutosha kulisha taifa zima, hivyo ufugaji wa samaki kwenye vizimba na mabwawa Huhimizwa na serikali.

Jamii:Uchumi
Jamii:Tanzania
Jamii:Uvuvi
Joho

[thumb|Joho la [jioni la huko Paris, Ufaransa, 1823.]]
[right|thumb|[Maaskofu Walutheri wa Udani wenye kuvaa joho juu ya mavazi mengine.]]
**Joho** (kwa Kiingereza: *cloak*) ni vazi pana linalofanana na koti refu ambalo mbele liko wazi. Aghalabu hushonwa au hunakshiwa kwa darizi katika sehemu za shingoni na mbele.

Joho hunakshiwa kwa rangi mbalimbali, kwa mfano nyeusi au buluu.

Barani Afrika joho huvaliwa hasa kwenye mahafali baada ya kumaliza elimu ya juu.

Katika madhehebu kadhaa ya Ukristo linatumika katika ibada mbalimbali, pengine kwa jina la Kilatini "pluviale" (yaani "nguo ya mvua"; kwa Kiingereza: *cope*).

Jamii:Mavazi
Refa

ya mpira wa miguu kwa kutoa kadi ya njano.]]
**Refa** ni mtu anayesimamia na kuongoza michezo mbalimbali kama ngumi, mpira wa miguu, mpira wa kikapu n.k.

Refa huhakikisha sheria za mchezo husika zinafuatwa kikamilifu.

Jamii:Kazi
Jamii:Michezo
Insha za hoja

**Insha za hoja** ni insha zinazoelezea jambo  katika hali ya kujenga hoja ambazo zinatetea msimamo  alionao mwandishi wa insha hiyo juu ya jambo analolizungumzia.

Hoja ni maelezo bayana yanayotolewa na mwandishi kutetea msimamo wake.

Katika uandishi wa insha za aina hii, mwandishi hutakiwa kuonesha ni jambo gani analoliunga mkono na ni lipi ambalo hakubaliani nalo.

Ili hoja zote zipate kueleweka ni sharti zipangwe kwa mtiririko wa mawazo ulio sahihi kiasi kwamba mtu aisomapo insha anapata kuelewa ni mada gani mwandishi anaijadili na ana msimamo gani kuhusu mada hiyo.

## Mtiririko wa insha za hoja 
Katika kuandika insha ya hoja, wafaa ufuate mtiririko huu:

# Anza kwa mvuto mkuu utakaomfanya msomaji apate uchu wa kuendelea kusoma. Huenda ukaanza kwa msemo uliosemwa na mtu fulani anayejulikana na wengi. Waweza pia kutaja takwimu kutokana na utafiti fulani uliofanywa. Waweza pia kuanza kwa hadithi fupi ya jambo lililokutokea na lina uhusiano mkubwa na hoja ambazo utazielezea.
# Baada ya mvuto huu mkubwa uliomteka msomaji, endelea kwa kumpa historia ya hoja yako. Historia hii humfanya msomaji aone kwamba hoja yako ina mizizi na kwa hiyo hujachukulia utafiti wako kijuujuu, bali umeufanya kwa kina.
# Toa hoja yako kwa kina na ukamilifu. Madhumuni ya insha yako ni kuitoa hoja kwa hali itakayoeleweka. Hakikisha kwamba umeitoa hoja vizuri kwa lugha nyepesi atakayoielewa msomaji
# Weka nukuu katika kazi yako. Baada ya kufanya haya yote, ni muhimu kunukuu maandishi mengine ambayo umetumia ili kuandika insha yako. Usipofanya hivi, itaonekana kana kwamba wewe ni mwizi wa hoja za wengine. Mtandaoni inapatikana misaada ya kutia nukuu katika kazi yako.

## Tanbihi
Jamii:Fasihi
Wafanyakazi

[thumb|right|Wafanyakazi wa sekta ya [afya wakiwa wamevalia barakoa ya kinga dhidi ya virusi vya korona huko Kerala, India.]]
**Wafanyakazi** (kwa Kiingereza "worker") ni watu walioajiriwa ili kufanya kazi fulani kwa ufanisi na hatimaye kupata malipo kadiri ya makubaliano na mwajiri.

Tukizungumzia wafanyakazi walioajiriwa tunamaanisha wale wafanyakazi ambao wanafanya biashara za kutokana na mwongozo kutoka kwa wakuu wao wa kazi.

Pengine neno hilo linataja wafanyakazi waliojiajiri, yaani wale ambao wameanzisha biashara zao wenyewe na zinawalipa wao wenyewe kutokana na ununuzi wa biashara hizo.

Jamii:Kazi
Jamii:Uchumi
Meli ya starehe

thumb|Meli ya starehe ya Marekani.
thumb|Meli ya starehe huko Marekani.
[thumb|Meli ya starehe katika [mfereji wa Panama.]]
thumb|Meli "Harmony of the Seas".
thumb|Meli "Disney Fantasy".
**Meli ya starehe** (kwa Kiingereza: *Cruise*) ni chombo cha usafiri kiendacho majini ambacho hutumika si kusafirisha mizigo mizito kama vile magari na vitu vingine vingi, lakini hata kusafiriha watu kwa lengo la starehe, si lingine. Meli hizo huwa kubwa sana, zenye fahari nyingi ndani yake kama vile sehemu za kuogelea, sehemu za michezo, miziki, chakula, vinywaji na mambo mengineyo. Safari zake huwa za muda mrefu kwa sababu huendeshwa kwa mwendo wa kawaida, hivyo huchukua siku tatu na zaidi kulingana na umbali wa sehemu zinakoelekea. 

Usafiri huo huwa mzuri na wenye usalama ijapokuwa unaweza kusumbuliwa na mabadiliko ya hali ya hewa ambayo huweza kusababisha mawimbi makali baharini au ziwani, hivyo mara nyingi kabla vyombo hivi havijaanza safari hufanyiwa marekebisho, na manahodha huwa na mawasiliano na mamlaka ya hali ya hewa nchini humo ili kuweza kuchukua tahadhari.

Mbali na Marekani meli hizi hupatikana sehemu mbalimbali za ulimwengu kama vile Dubai, Italia, Brazil, Argentina n.k. Meli hizi zina uwezo wa kuchukua idadi ya abiria mpaka 8,000 kwa wakai wa sasa na zinasaidia sana kukuza utalii duniani.

## Tazama pia
* Meli ya abiria

Jamii:Usafiri
Jamii:Meli
Seth Rollins

alt=Seth Rollins|thumb|Seth Rollins
**Colby Lopez**  (aliyezaliwa Mei 28, 1986) ni mwanamiereka wa Marekani. Anashiriki kwenye WWE. Anashindana chini ya jina la ulingoni **Seth Rollins**. Mnamo Machi 29, 2015, alishinda WWE *World Heavyweight Championship*. Rollins ni mwanachama wa zamani wa "The Shield" na wakati alikuwa pamoja nao, alikuwa kwenye lebo ya WWE  na Roman Reigns. Kabla ya kuitwa kwenye orodha kuu, Rollins alishinda kwa mpango wa maendeleo wa WWE na NXT alikuwa mchezaji wa kwanza wa NXT.

Rollins pia amepigana kwenye  Ulingo wa heshima  (ROH), ambako yeye ni Mchezaji wa zamani wa ROH na timu ya zamani ya timu ya ROH lebo ya dunia  na Jimmy Jacobs. Alipokuwa kwenye mzunguko wa kujitegemea, alishinda chini ya jina la ulingoni Tyler Black. Mbali na Ulingo wa Heshima , pia ameshinda katika mapambano ya *Scott County*, *AAW*: *Wrestling Professional Redefined*, *Independent Wrestling Association mid-south*, Umoja wa Taifa wa mieleka , Pro Wrestling Guerrilla, na jamii ya mieleka  X.

Black pia ni bingwa wa dunia mara tatu-michuano ya MCPW uzito mkubwa duniani mara moja, michuano ya FIP uzito mkubwa duniani  mara moja, na michuano ya ROH ya Dunia mara moja.

Jamii:Waliozaliwa 1986
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanamiereka wa Marekani
Amirijeshi mkuu

thumb|Rais Alberto Ángel Fernández wa Argentina, kama kamanda mkuu wa majeshi ya Argentina tangu 10 Desemba 2019 hadi mwisho wa urais wake.
**Amirijeshi mkuu** (kwa Kiingereza: "commander-in-chief") ni kiongozi wa majeshi yote ya nchi fulani.

Kwa mfano nchini Tanzania amirijeshi mkuu ni rais: ndiye anayetoa amri kwa majeshi yake yote. Kwa sasa amirijeshi wa Tanzania ni rais Samia Suluhu Hassan.

Jamii:Cheo
Jamii:Jeshi
Kemikali

**Kemikali** (pia: **tindikali**) ni dutu yenye tabia za kikemia za kudumu iliyoundwa na viwango maalumu vya elementi za kikemia. Elementi hizi haziwezi kutenganishwa bila kuvunja muungo wa kikemia. 

Kemikali inaweza kupatikana kama 
* elementi tupu, mfano sulfuri safi kando la volkeno
* kampaundi yaani msombo,  mfano maji ambayo  ni maungano ya hidrojeni na oksijeni
* aloi yaani muungano wa metali mbili au metali moja na dutu nyingine
*mchanganyiko wa dutu kama asidi hidrokloridi ambayo ni mmumunyo wa HCl na maji.

Kemikali zinazopatikana nyumbani hujumuisha maji, chumvi na klorini (buluu).

## Tanbihi
Jamii:Kemia
Leso

thumb|Mfano wa leso
**Leso** (kutoka Kireno "lenço"; kwa Kiingereza: "handkerchief") ni kitambaa cha kawaida chenye umbo la mraba kilichotengenezwa kwa pamba au nguo nyingine ambayo inaweza kuingia katika mfuko au mkoba, na ambayo ina lengo la usafi wa binafsi kama kuifutia mikono au uso, au kufutia damu, lakini hasa kamasi.

Jamii:Utamaduni
Facundo Conte

alt=Facundo Conte|thumb|238x238px|Facundo Conte
**Facundo Conte** (aliyezaliwa 25 Agosti 1989) ni mchezaji wa voliboli wa Argentina, mwanachama wa timu ya taifa ya voliboli ya Argentina na klabu ya Kichina Shanghai Golden Age. 

Alikuwa mshiriki wa Olimpiki ya 2012, mchezaji wa medali ya dhahabu wa 2015 Michezo ya Umoja wa wamarekani, mchezaji wa medali ya fedha wa michuano ya Amerika Kusini ya 2011, bingwa wa polandi (2014), bingwa wa China (2017).

Jamii:waliozaliwa 1989
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji wa Argentina
Taulo

.]]
**Taulo** (kutoka Kiingereza "towel") ni kitambaa aghalabu ya pamba kinachotumiwa kufuta maji hasa baada ya kuoga kwa sababu nyuzinyuzi zake zinaweza kunyonya na kukausha mwili. 

Kuna aina nyingi za taulo, kama vile taulo ya kufutia maji na taulo ndogo ya kuoshea vyombo baada ya kula.

## Matumizi ya taulo 
*1) Kujifutia maji.
*2) Kufuta vyombo.

Jamii:Vifaa
Kampuni

**Kampuni** (kutoka Kiingereza "company") ni asasi au shirika linalotambuliwa kisheria ambalo limeundwa kwa ajili ya kuunda au kuuza bidhaa na / au huduma kwa wateja na linashughulika na aina yoyote ya biashara. 

Ufafanuzi wa neno na taratibu za sheria hutofautiana nchi kwa nchi. Kwa ujumla, kampuni shirika la biashara linalotengeneza bidhaa kwa namna iliyopangwa na kuziuza kwa umma ili kupata faida. 

Kampuni inaweza kuajiri watu kuwa wafanyakazi wa kampuni hiyo.

Kampuni zinapatikana sana katika uchumi wa kibepari, nyingi zikiwa zinamilikiwa na watu binafsi kwa ajili ya kupata faida ambayo itaongeza mali ya wamiliki wake na kuikuza biashara yenyewe. Wamiliki na wahudumu wa biashara huwa na lengo mojawapo kuu kama kupata mapato ya kifedha kutokana na kazi wanayoifanya napia kwa sababu ya kukubali kujiingiza kwenye hatari ya kufanya biashara. Baadhi ya kampuni ambazo malengo yake siyo kama yale yaliyosemwa hapo juu ni kama vyama vya ushirika na kampuni zinazomilikiwa na serikali. 

Biashara pia inaweza kuanzishwa bila kusudi la kupata faida au biashara inayomilikiwa na serikali.

## Tazama pia
* Makampuni ya Kenya
* Makampuni ya Tanzania

## Tanbihi
## Marejeo
*Dignam, A and Lowry, J. *Company Law*. Oxford: Oxford University Press, 2006. ISBN|978-0-19-928936-3.
*John Micklethwait and Adrian Wooldridge, *The Company: a Short History of a Revolutionary Idea*. New York: Modern Library, 2003.

Jamii:Uchumi
Jamii:Sheria
Bonde

ya bonde la Bryce Canyon, Utah.]]
 ya Bridalveil katika Hifadhi ya Taifa ya Yosemite.]]
**Bonde** ni sehemu ya ardhi iliyo baina ya milima miwili. Mara nyingi ni sehemu iliyo chini na inayopitiwa na mto.

Bonde linafanywa kwa kina na mto wa maji au wakati mto unapita kutoka kwenye ardhi ya juu hadi ardhi ya chini, na kuingia baharini au ziwani. 

Upepo pia unaweza kufanya mabonde makubwa kwa mmomonyoko.

Jamii:Jiografia
Darasa

huko Manila, Ufilipino]]
 katika Shimer College.]]
.]]
, mwaka 1930 hivi.]]
**Darasa** (kutoka neno la Kiarabu) ni jengo au chumba ambamo mafunzo ya elimu hutolewa, hasa shuleni. 

Madarasa hayo hujengwa ili kunapotokea jua, mvua, vumbi au chochote kile ambacho kinaweza kuleta madhara au usumbufu kwa wanafunzi wasipatwe nacho. 

Kwa kawaida darasa huwa na ubao wa kufundishia, madawati ya wanafunzi, pia meza ya walimu n.k.

Darasa ni pia jina la mkondo wa wanafunzi wanaosomea humo, na la somo linalofundishwa.

Jamii:Majengo
Jamii:Elimu
Steroidi

**Steroidi** ni kiwanja kikaboni na pete nne zilizopangwa katika konfigaresheni maalum ya Masi. Mifano ni pamoja na malaria ya lipid kolesterol, homoni za ngono estradioli na testosteroni  na dexamethasone ya kupambana na uchochezi ya dawa. Steroidi ina kazi kuu mbili za kibaiolojia: steroidi fulani (kama vile kolesterol) ni vipengele muhimu vya utando wa seli ambavyo hubadilisha utengano wa membrani, na steroidi nyingi ni ishara za molekuli zinazozalisha receptazi za homoni za steroidi.

Mfumo wa msingi wa steroidi hujumuisha atomi kumi na saba za kaboni, zilizounganishwa na pete nne za "fused": pete tatu za cyclohexane (pete A, B na C katika mfano wa kwanza) na pete moja ya tano ya cyclopentane (D ring). Steroidi hutofautiana na makundi ya kazi yaliyomo kwenye msingi huu wa pete nne na kwa hali ya oxidation ya pete. Sterolzi ni aina ya steroidi na kikundi cha hidroxyl katika nafasi ya tatu na mifupa inayotokana na cholestane. Wanaweza pia kutofautiana zaidi na mabadiliko kwenye muundo wa pete (kwa mfano, kupigwa kwa pete ambayo hutoa secosteroids kama vile vitamini D3).

Jamii:Kemia
Luka Modric

230px|thumb|right|Luka Modrić (2020)
**Luka Modrić, ** (kwa Kiserbokroatia: [lûːka m⁵ǒːdrit͡ɕ]; alizaliwa tarehe 9 Septemba 1985). Anacheza Hispania klabu ya Real Madrid na nahodha wa timu ya taifa ya Croatia. 

Anacheza nafasi ya kiungo wa kati na pia anaweza kucheza kama kiungo mshambuliaji au kiungo mkabaji.

Alizaliwa Zadar na alisajiliwa na Dinamo Zagreb baada ya kuonesha uaminifu kwenye timu yake ya mtaani.Alipata maendeleo kwenye ya Zagreb na baadaye kusajiliwa Zrinjski Mostar na baadaye Inter Zaprešić. Alipata mafanikio makubwa akiwa Dinamo na kubeba mataji ya ligi kuu matatu mfululizo na baadaye kuhamia Premier League akiwa na Tottenham Hotspur na ndiye aliyechangia kwenye ushindi wa mara ya kwanza wa UEFA Champions League baada ya miaka hamsini,ambako mara ya mwisho ilfika robo fainali mwaka 2010-11.

Baada ya msimu wa 2011-12 alihamia Real Madrid kwa ada ya £33 milioni chini ya kocha Carlo Ancelotti.Na alifanikiwa kushinda taji la La Décima na kuchaguliwa kua mchezaji bora wa msimu.Kwenye msimu wa 2016 na 2017 alishinda taji la UEFA Champions League kwa mara ya pili na ya tatu,na mwaka 2016 alishinda tuzo za La Liga kuwa ndiye kiungo bora wa mwaka kwa mara ya pili.

Aliweka tena heshima kwenye timu ya taifa dhidi ya Argentina machi 2006 na alishiriki mashindano yote makubwa ambayo Croatia imeshiriki kama vile FIFA World Cup 2014.Alishinda goli lake la kimataifa kwenye mchezo wa kirafiki dhidi ya Italia.

Modrić anajumuishwa kati ya wachezaji wazuri wa dunia na ni mchezaji wa kwanza wa Croatia kujumuishwa kwenye FIFA World XI.Na amejumuishwa tena mwaka 2016.Huwa akichaguliwa kama mchezaji bora wa Croatia mara tano nyuma ya Davor Šuker ambaye amechaguliwa mara sita.

Jamii:Waliozaliwa 1985
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji mpira wa Kroatia
Layal Abboud

thumb
**Layal Abboud** (:; alizaliwa Mei 15, 1982) ni Lebanon mwimbaji wa pop, muziki watu mburudishaji, sauti-lyric mshairi, tamasha dancer, fit mfano, Muslim kibinadamu na mfanyabiashara.

Alizaliwa na familia ya muziki katika Kusini mwa Lebanon Tyrian kijiji cha Kniseh, Abboud ni wa zamani wa ISF afisa na alisoma fasihi ya kiingereza katika Lebanon chuo Kikuu, tafsiri katika Beirut Kiarabu chuo Kikuu na kujieleza muziki katika chuo Kikuu cha Sayansi na Teknolojia. Yeye alionekana kwa mara ya kwanza katika Studio El-Shabiki wa mfululizo debuts kama South Lebanon mshindani wa 2001/02. Abboud ya muziki kazi flourished na kutolewa kwa albamu yake ya kwanza *Fi Shouq* (: juu ya hamu) kuchapishwa mwishoni mwa mwaka 2007. Kuimba katika tofauti lahaja ya kiarabu, maarufu kwa ajili yake uwasilishaji wa lebanon ngano muziki na ndani majira ya matamasha. Abboud ni mwimbaji mwanachama katika chama Hicho ya Wasanii wa Kitaalamu katika Lebanon.

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* 
* Layal Abboud juu ya YouTube
* 
* SoundCloud
*  Layal Abboud katika Myspace
*  Layal Abboud kwenye ReverbNation
Jamii:Waliozaliwa 1982
Jamii:Watu walio hai
Boyaokozi

**Boyaokozi** (kwa Kiingereza "lifebuoy") ni kifaa chepesi kitumikacho kwenye chombo cha kusafiria majini ikitokea shida ili kuokoa uhai wa watu na kufanya vitu vielee.

Boya ni kama puto ambalo hutumiwa na mtu asiyeweza kuogelea na humsaidia mtu huyo ili asiweze kuzama katika maji ya bahari, mto, bwawa na sehemu mbalimbali za kuogelea. 

Mara nyingi boya hujazwa upepo kwa kutumia pampu au kijazio chochote cha kujazia upepo.

## Viungo vya nje
Jamii:Vifaa
Insha ya kisanaa

**Insha ya kisanaa** ni insha inayotumia lugha ya kisanaa, yaani yenye tamathali za semi kama vile sitiari, tasifida, tashbiha, tashihisi, tabaini, balagaha.

Aidha insha ya kisanaa hutumia mbinu nyingine za kisanaa kama tashititi, takriri, ritifaa na tanakalisauti.

Vilevile insha za kisanaa huwa na lugha zenye mvuto kama nahau, methali na hizo tamathali za semi.

## Sifa za insha za kisanaa 
1. Huwa na uteuzi wa maneno: insha za kisanaa hutumia maneno maalumu ya kisanaa na yanayovutia.

2. Huwa na lugha ya kisanaa: insha za kisanaa hutumia lugha ya kifasihi. Maneno ya kawaida hubadilishwa na kuwa maneno ya kisanaa; kwa mfano: "Njiwa yule ni mzuri". Sentensi hii ina maana kwamba mwanamke yule ni mzuri.

Jamii:Fasihi
Usindikaji

vilivyosindikwa.]]
**Usindikaji** ni mchakato au kitendo cha kuweka vitu kwa namna malumu ili vikae kwa muda mrefu bila kuharibika. 

Kuna vitu vingi vinavyoweza kusindikwa, kwa mfano: nyama, samaki, maziwa, matunda ya aina mbalimbali kama vile zabibu, maembe, machungwa na kadhalika. 

Vitu hivyo hutumika katika kutengenezea bidhaa mbalimbali kama vile juisi za matunda, nyama za viwandani (za vikopo) n.k.

## Tazama pia
* Usindikaji wa samaki
* Kukausha kwa moshi

Jamii:Teknolojia
Jamii:Chakula
Marimba

thumb|Marimba.
**Marimba** (kwa Kiingereza "xylophone") ni ala au chombo cha muziki chenye umbo la sanduku, kilichotengenezwa kwa mbao na kutandikwa vibao vidogovidogo vyembamba vinavyotoa sauti mbalimbali vinapopigwa na virungu viwili.

Pia marimba huweza kutengenezwa kwa kutumia chuma.

Jamii:Vifaa
Kiti

[link=Picha:Speaker%27s%20chair,%20House%20of%20Representatives,%20Canberra.jpg|thumb|Kiti cha [Spika katika bunge la Australia.]]
**Kiti** (wingi: viti) ni kifaa cha samani ambacho watu hukalia. 

Mara nyingi huwa kina miguu minne ili iweze kustahimili uzito bila kuyumba.

Viti vinaweza kutumika sehemu mbalimbali, kama vile nyumbani, shuleni, bungeni, kwenye maabara, ofisini, kanisani, hotelini n.k.

Aina mojawapo ya viti ni sofa. Kwenye sofa wanaweza kukaa watu zaidi ya wawili. 

Aina nyingine ya viti ni vile vya chumba cha kukulia. Kwa Kiingereza vyajulikana kama 'dining chairs'. 

Jamii:samani
Mto Macal

thumb|Huu ndio mto Macal
**Mto Macal** ni mto unaokatiza Wilaya ya Cayo magharibi mwa Belize. Maeneo kando ya mto ni pamoja na mji wa zamani wa Maya wa Cahal Pech na Bustani za Botanic za Belize.

Kuna matawimto kadhaa ya mto Macal yakiwa ni pamoja na mito ifuatayo: Privassion, Rio On, Rio Frio, Mollejon na Coco Camp.

Jamii:Mito ya Belize
Basi

thumb|Basi dogo huko Novoaltaisk.
[thumb|Basi la masafa marefu huko [Krakow, Polandi.]]
**Basi** (kutoka Kiingereza "bus") ni chombo cha usafiri kinachotumika kusafirisha watu kutoka eneo moja kwenda eneo jingine kwa ajili ya shughuli mbalimbali, kwa mfano kazi, masomo, utafiti na kadhalika.

Vyombo hivi vipo vya aina mbalimbali, kwa mfano kuna mabasi madogo yanayobeba abiria wachache na kusafiri umbali wa kawaida, pia kuna mabasi makubwa yenye kubeba watu wengi kuanzia hamsini na kuendelea na mabasi hayo husafiri umbali mrefu: yanaweza kusafiri kutoka nchi moja kwenda nchi nyingine bila kumpumzishwa.

Katika dunia ya sasa mabasi yanatumika sana katika shughuli mbalimbali, kwa mfano shughuli za kiuchumi kwa kusafirisha wafanyakazi na wafanyabiashara katika nchi mbalimbali.

Kwa msaada wa vyombo hivyo watu wanaweza kufika sehemu nyingi kwa wakati na kwenye kazi zao kwa wakati; hali hii imesaidia kwa kiasi kikubwa kukuza uchumi wa nchi nyingi duniani.

Jamii:Usafiri
Jamii:Magari
Pilipili

[thumb|Aina za pilipili kutoka [India.]]
**Pilipili** ni tunda refu au la mviringo la mpilipili lenye rangi ya kijani, manjano, machungwa au nyekundu.

Pilipili huwa na tabia ya kuwasha walau kiasi.

Pilipili huwekwa kwenye supu, mboga mbalimbali, chipsi, sambusa n.k. ili kuongeza ladha au hamu ya chakula.

## Picha

Capsicum annuum, paprika.jpg|Rangi tatu za pilipili hoho

Jamii:Matunda
Bustani za Botanic

thumb|Mmoja wa mimea katika bustani.
**Bustani za Botanic Belize** (kwa Kiingereza: "Belize Botanic Gardens", kifupi: BBG) ni hekari 45 zenye mimea ya asili na ya kigeni inayokua katika wilaya ya Cayo ya Belize magharibi. 

Bustani ipo katika bonde la Mto Macal, iliyozungukwa na mlima wa Maya.

Lengo kuu la BBG ni kuhimiza kilimo endelevu, kudumisha makusanyo ya hifadhi na kushiriki katika elimu ya uhifadhi. Inalenga kuhamasisha wageni ili kulinda mimea na makazi yao kwa kujifunza zaidi kuhusu ulimwengu wa mimea.

Jamii:Belize
Tamathali za semi

**Tamathali za semi** ni maneno, nahau au sentensi ambazo hutumiwa na wasanii ili kutia nguvu katika maana, mitindo na hata sauti katika maandishi ama kusema. Wakati mwingine hutumiwa kama njia ya kuipamba kazi ya fasihi na kuongeza utamu wa lugha . Hii ina maana kwamba ili msomaji wa kazi yoyote ya fasihi apate ujumbe hana budi kufikiri kwa kina.

Tamathali hizo ni kama vile: balagaha, ritifaa, sitiari, tabaini, tanakalisauti, tashbiha, tashihisi, tashtiti, tasifida.

## Tanbihi
Jamii:fasihi
Supu

[thumb|Aina ya [supu kutoka China.]]
**Supu** (kutoka Kiingereza "soup") ni kimiminika kitamu kilichochanganywa na nyama au tambi, mboga za majani n.k.

Katika supu baadhi ya watu huweka karoti, limao, wengine huweka pilipili na pia watu hulia na chapati n.k.

Jamii:Chakula
Caracol (Belize)

[thumb|[Mji wa **Caracol** ]]
**Caracol** ni jina la mji ambao umetolewa kwenye eneo la kale la Maya, ambao sasa upo kwenye Wilaya ya Cayo, nchini Belize, Amerika ya Kati. 

Upo km 40 kusini mwa Xunantunich na San Ignacio Cayo, na umbali wa km 15 kutoka Mto Macal. Caracol ina kilomita za mraba 200.

Jamii:Belize
Katapila

thumb|Katapila aina ya Travaux LGV RM500.
**Katapila** ni gari kubwa aina ya trekta kubwa, litumiwalo katika ujenzi wa barabara, utekuaji miti au uchimbaji.

Ni chombo chenye nguvu na kijiko kipana mbele.

Dreva huketi sehemu iliyonyanyuka ili aone vizuri kazi inavyoendelea.

Magurudumu ni ya chuma au ya mpira na yanakiwezesha kupita sehemu mbaya nje ya barabara.

Jamii:Vifaa
Balagha

**Balagha** (kutoka neno la Kiarabu) ni usemi ambao kwa makusudi mazima hutia chumvi katika simulizi au mazungumzo ili msomaji au msikilizaji avutiwe kufuata kilichoandikwa au kinachosemwa.

Ni pia ufundi wa kuuliza hadhira maswali yasiyo na majibu kwa lengo la kuvuta hisia na kufurahisha.

Swali la namna hiyo lisilohitaji jibu na mtu anayetumia mbinu hiyo wanaitwa vilevile balagha.

Tamathali ya namna hiyo inapamba sentensi na kuifanya pengine iwe sanaa.  

Jamii:Fasihi
Ritifaa

thumb|Apostrofi au ritifaa.
**Ritifaa** (kutoka neno la Kiarabu; pia **apostrofi** kutoka Kigiriki ἀποστροφή, apostrofee, "ondoleo", kupitia Kiingereza: "apostrophe"; huitwa tena '''king'ong'o''') ni alama ya uakifishaji inayoandikwa '.

Umbo lake ni sawa na mkato lakini inakaa juu ya mstari.

Alama hiyo inaonyesha pengine kwamba herufi au silabi imeanguka au kupunguzwa, kwa mfano katika shairi, lakini katika herufi "ng'" inatofautisha fonimu husika na nyingine inayofanana (ng). Baadhi ya maneno yenye apostrofi ni ng'ombe na kung'ata.

Kwa Kiingereza ni alama inayotumika zaidi kuonyesha hali ya jambo kuwa mali ya fulani: * Mike's car = gari la Mike.

Jamii:alama za uakifishaji
Sitiari

**Sitiari** (kutoka neno la Kiarabu; kwa Kiingereza: "metaphor" kutoka Kigiriki μεταφορά, metaforaa, yaani "uhamisho") ni tamathali ya usemi inayofananisha mambo mawili bila kutumia kiunganishi katikati.

Kwa mfano: "Jihadhari, mtu yule ni sungura". Msemaji hadhani kweli kwamba mtu ni sungura, bali anataka kudokeza na kusisitiza ujanja wake.

Usemi wa namna hiyo unapamba sentensi na kuweza kuifanya iwe na hadhi ya sanaa.

Jamii:Fasihi
Kikokotozi

thumb|Kikokotozi cha kibiashara.thumb|Kikokotozi cha kisayansi.
**Kikokotozi** ni mashine ndogo ya hesabu inayotumika kukokotoa mambo mbalimbali yanayohusu hesabu. 

Mashine hizi zipo za aina nyingi: katika hizi kuna zinazoweza kukokotoa hesabu za kawaida ambazo mara nyingi hutumika madukani na kwenye biashara nyinginezo na kuna zinazoweza kukokotoa hesabu za fizikia, kemia na hesabu ngumu ambazo haziwezi kufanywa na kikokotozi cha kawaida.

Mara nyingi hizi hutumiwa na wanahisabati na wanasayansi ili kufanya hesabu kwa wepesi na haraka.

Jamii:Vifaa
Jamii:Hisabati
Njuga

**Njuga** ni kifaa kama kengele ndogondogo zinazofungwa mguuni, mkononi au shingoni wakati watu wachezapo ngoma au mtoto aanzapo kutembea.

Ala hiyo ni bapa la chuma chepesi na lina umbo la duara na uwazi. Ndani huwekwa gololi ndogo ambayo inatoa mlio mkali inapotikiswa.

Jamii:Vifaa
Jamii:Muziki
Rangi ya manjano

thumb|80x80px|Rangi ya manjano.
**Rangi ya manjano**, **manjano** kwa kifupi au **njano** ni rangi inayofanana na ile ya unga wa manjano. Ni rangi ya matunda mabivu kadhaa, kama vile chungwa (aina njano), papai, embe, ndizi n.k.

Ni mojawapo ya rangi zitumikazo kwa kazi mbalimbali kama katika kuchora michoro mbalimbali na kadhalika. 

Michoro hiyo inaweza kuwa ya kitu chochote kama vile: wanyama, wadudu, watu, mimea na hata vitu visivyo na uhai kama vile mawe, majengo n.k.

Hivi vyote katika kuvichora unaweza kutumia rangi mbalimbali kama rangi ya njano, kijani, nyekundu, bluu, zambarau, kahawia na rangi nyinginezo.

Jamii:Rangi
Stafeli

thumb|Stafeli mtini.
thumb|Stafeli lililoiva.
**Stafeli** (kutoka jina la Kihindi; kwa Kiingereza soursop) ni tunda la mstafeli (*Annona muricata*) lenye rangi ya kijani nje, nyama nyeupe, laini na tamu  na mbegu nyeusi.
 
## Matumizi
Majani hutumika kama chai ili kutibu mafua na kuhara damu, na pia husaidia mfumo wa umeng'enyaji wa chakula.

Mizizi ya mstafeli huua minyoo wa aina mbalimbali, wakati kutoka mbegu zake hutengenezwa dawa za kufukuza wadudu waharibifu n.k.

Inadaiwa kwamba stafeli au juisi yake huponya saratani au hupunguza ukali wa dawa za saratani. Lakini uchunguzi wa kisayansi haukuweza kuhakikisha hii.

## Marejeo
Jamii:Matunda
Sigara

thumb|Mfano wa sigara.
**Sigara** ni kitu cha kuvuta moshi kinachojenga uraibu. Kinatengenezwa kwa tumbaku na kusokotwa kwa karatasi maalumu, chenye umbo refu na la mviringo.

Sigara zinasababisha madhara makubwa katika mwili wa binadamu: mara nyingi hudhuru mapafu na mfumo mzima wa upumuaji.

Sigara za kisasa za viwandani zimechujwa, na pia zinajumuisha tumbaku iliyoandaliwa.

Source: World Health Organization estimates, 2000

## Tazama pia
* Kupatwa na moshi wa sigara za wengine

## Tanbihi
## Viungo vya nje 
* Kuhusu uvutaji sigara na afya 
* Society for Research on Nicotine and Tobacco 
* Bibliography on History of Cigarette Smoking 

Jamii:Afya
Jamii:Tumbaku
Tabaini

**Tabaini** (kutoka neno la Kiarabu; kwa Kiingereza "antithesis") ni tamathali yenye maelezo yanayokinzana lakini haibadilishi maana iliyokusudiwa awali.

Usemi wa namna hiyo unaweza kupendeza na kufanya sentensi iwe na hadhi ya sanaa.
 
Mifano:
# Si wanawake, si wanaume, wote walilia sana.
# Si mrefu, si mfupi, yupoyupo tu.

Jamii:Fasihi
Tanakali

linalotangaza kwamba hizi saa hazitoi sauti "tic tac" kama zile za kawaida.]]
**Tanakali** au **tanakalisauti** au **mwigo sauti** (kwa Kiingereza "onomatopeia", kutoka Kigiriki ὀνοματοποιία; ambapo ὄνομα maana yake ni "jina" na ποιέω ni "nafanya") ni tamathali ya usemi ambayo hutumika kuigiza sauti au mlio wa kitu katika mazungumzo au maandishi na hivyo kufanya simulizi liwe hai zaidi.

Tanakali inasaidia kuinua sentensi hadi hadhi ya sanaa.

Jamii:Fasihi
Tashbiha

**Tashbiha** (au **tashibiha** au **tashbihi**, kutokana na neno la Kiarabu; kwa Kiingereza: "simile") ni usemi wa kufananisha au kulinganisha mambo mawili au zaidi kwa kutumia kiunganishi, kwa mfano: kama, mathalani, mithili ya, na kadhalika.

Tamathali hiyo inaweza kuinua sentensi iwe na hadhi ya sanaa kwa jinsi inavyopendeza.

Jamii:Fasihi
Tashihisi

**Tashihisi** (kutoka neno la Kiarabu; kwa Kiingereza (*personification*) ni tamathali ya usemi inayokipa kitu sifa ya uhai ambayo hakina ili kionekane kusema na kutenda kama kiumbehai.

Usanii huo unaweza kupendezesha sentensi, mazungumzo na maandishi na kuvifanya viwe fasihi.

Mfano: tashishi ya 'mezwa na ulimwengu'

inamtaja mhusika na hapa ulimwengu umepewa sifa ya kiumbehai inayoweza kumeza kitu

Jamii:Fasihi
Tasifida

**Tasifida** (au **tasfida**, kutoka neno la Kiajemi; kwa Kiingereza "euphemism") ni usemi ambao unatunza adabu kwa kutumia maneno ya staha au ya kificho badala ya kutaja wazi matusi au maneno yanayoweza kukera yakitamkwa hadharani

Mbinu hiyo hupunguza makali ya lugha kwa kuepuka maneno ya kuvunja heshima na kutumia maneno yasiyoudhi wasikilizaji.

Kwa ufupi tasifida ni matumizi ya lugha yenye heshima na adabu.

## Mifano
# Jamiiana - kitendo cha ngono
# Kwenda pembeni - kwenda haja ndogo
# Kwenda msalani - kwenda haja kubwa
# Aga dunia - kufa
# Mjamzito - mwanamke aliye na mimba. Mfano: Mama yake ni mjamzito.
# Ugua mdudu - ugua ugonjwa wa UKIMWI
# Kujifungua - tendo la kuzaa mwana. Mfano: Mke wangu amejifungua kimwana.
# Siti: Jina la heshima la mwanamke. Hutumika kabla ya jina lake. Mfano: Siti Salome ametuwekea mfano mzuri wa kuiga.
# Bwana: Jina la heshima kwa mwanamume. Mfano: Bwana Yesu Kristo.
# Hayati: Jina la heshima la kumtajia mtu mashuhuri aliyeaga dunia. Mfano: Hayati Mzee Jomo Kapingaalitawala 
# Marehemu: Jina la heshima la kumtajia mtu aliyeaga dunia. Mfano: Mwili wa marehemu Juma umesafirishwa nyumbani.
# Kibibi: Tamko la kumwita mtoto mwanamke.
# Nana: Jina la heshima ambalo hutumiwa kumwitia mwanamke.
# Mwinyi: Jina la heshima ambalo hutumiwa kumwitia mwanamume.

Jamii:Lugha
Manjano

**Manjano/Binzari** ni unga wa mizizi ya mmea kutoka Asia ya Kusini Mashariki unaoitwa *Curcuma longa* kwa jina la kisayansi.

## Picha

Starr 080117-1728 Curcuma longa.jpg|Majani
Curcuma longa 001.JPG|Maua
Curcuma longa roots.jpg|Mzizi na unga

Jamii:Mtangawizi na jamaa
Go-Uda wa Japani

right|thumb|Mchoro wa Go-Uda
**Go-Uda** (17 Desemba, 1267 &ndash; 16 Julai, 1324) alikuwa mfalme mkuu wa 91 (*Tenno*) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa *Yohito*, na alikuwa mwana wa pili wa Kameyama. Mwaka wa 1274 alimfuata baba yake Kameyama, na kuwa mfalme hadi kujiuzulu 1287. Aliyemfuata kama Tenno ni binamu yake Fushimi.

## Angalia pia
*Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Jamii:Waliozaliwa 1267
Jamii:Waliofariki 1324
Jamii:Watawala wa Japani
Kameyama wa Japani

right|thumb|Mchoro wa Kameyama
**Kameyama** (9 Julai, 1249 &ndash; 4 Oktoba, 1305) alikuwa mfalme mkuu wa 90 (*Tenno*) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa *Tsunehito*, na alikuwa mwana wa saba wa Go-Saga. Mwaka wa 1259 alimfuata kaka yake Go-Fukakusa, na kuwa mfalme hadi kujiuzulu 1274. Aliyemfuata kama Tenno ni mwana wake Go-Uda.

## Angalia pia
*Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Jamii:Waliozaliwa 1249
Jamii:Waliofariki 1305
Jamii:Watawala wa Japani
Kona

''''''' ni jina la filamu iliyotoka mwaka 2015 kutoka nchini Tanzania. Ndani yake anakuja Salim Ahmed (Gabo), Riyama Ally na Christian Komba. Filamu imeongozwa na Gabo na kutayarishwa na Christian Komba huku picha ikipigwa na Landline Production. Filamu ilitengenezwa mwaka 2014 huko wilayani Songea katika mkoa wa Ruvuma na kusambazwa na Steps Entertainment kwa Tanzania nzima.  Muswaada andishi umeandikwa na Patrick Komba. Filamu inaelezea umuhimu wa malezi ya pande zote mbili za wazazi ili kusimamia elimu imara kwa mtoto.

## Hadithi
Kijana Zazuba aliyekuwa anaishi na mjomba wake, hakuwa na kipato kikubwa lakini malengo yake yalikuwa mwanaye asome hadi Chuo Kikuu. Kwa mujibu wa sheria mtoto huyo iliamriwa akae na mama yake. Mtoto huyo anakosa uangalizi mzuri  katika masomo yake na umakini katika malezi maana muda mwingi bibi na mama yake wana shughuli nyingi za biashara ya pombe. Siku moja mtoto anakunywa pombe ya gongo iliyoachwa na mlevi, mwishowe anapoteza maisha kwa ungalizi mdogo.

## Washiriki
*Salim Ahmed
*Riyama Ally
*Christian Komba

## Marejeo 
Jamii:Filamu za Tanzania
Jamii:Filamu zilizoongozwa na Salim Ahmed
Jamii:Filamu za 2015
Vibanzi

[thumb|Vibanzi na [nyama.]]
[thumb|Vibanzi na [samaki.]]
thumb|Samaki na vibanzi.
**Vibanzi** (na majina mengine mengi kama **vihepe**, **vibendo** na **chipsi** kutoka Kiingereza "chips") ni aina ya chakula kinachotayarishwa kwa viazi au viazi vikuu. 

Katika uandaaji wa chakula hiki viazi hukatwa kwa vipande vyembamba vilivyooshwa na kuwekwa kwenye mafuta ili viweze kuiva na kuliwa. Kwa kawaida hukaangwa mara mbili, mara ya kwanza kwa nyuzijoto °C 140 - 180 hadi kushika rangi nyeupe-njano. Baada ya kupoa kuwekwa katika mafuta yenye nyuzijoto 190 - 200 na kushika rangi ya njano-kidhahabu. 

Katika nchi nyingi kun viwanda vinavyotengeneza vibanzi kwa wingi kwa ajili ya matumizi ya hoteli. Hapa viazi hukatwa kwa mashine kubwa na kukaangwa mara ya kwanza, halafu kugandishwa kwa nyuzijoto chini ya sifuri na kuuzwa kupitia maduka penye friza. 

Chakula hiki hakina virutubishi vya kutosha kunufaisha sana mwili.

Kinyume chake, mara nyingi tunashauriwa kutokula chakula hiki kwani kinapikwa kwa mafuta mengi na mafuta hayo yanaweza kusababisha matatizo katika miili yetu tunapokula chakula hiki mara kwa mara. 

Tunashauriwa sana kula vyakula vya asili visivyokuwa na mafuta mengi ili kujenga miili yetu kwa sababu mafuta yakiwa mengi mwilini yanaweza kusababisha matatizo kama vile ugonjwa wa moyo.pia huleta maradhi ya figo na hufanya mwili kuwa dhaifu wanasayansi walishauli kuwa ni heli kwa siku moja ukala kipande kimoja cha tikiti kuliko kula mfuko mmoja wa vibanzi

Jamii:Chakula
Gareth Bale

thumb|Gareth Bale akiwa na Real Madrid (2015)
thumb|Gareth Bale akiwa na timu yake ya taifa ya Wales (2015)
**Gareth Frank Bale,** (alizaliwa tarehe 16 Julai 1989 nchini Wales) ni mchezaji anayecheza nafasi ya winga katika klabu ya Real Madrid na timu ya taifa ya Wales. Ana umaarufu wa kupiga mipira ya mbali, kupita katikati ya mabeki, na kasi kubwa na uwezo wake wa kutumia mguu wa kushoto na nguvu pia.

Alianza uchezaji wake kwenye klabu ya Southampton akicheza nafasi ya beki wa kushoto akiwa na umaarufu wa kupiga faulo, na baadaye kuhamishiwa klabu ya Tottenham Hotspur kwa ada ya £7 milioni, katika msimu wa 2009-10 chini ya Harry Redknapp alibadilishwa na kuwa winga na kuwa tegemezi kwenye timu na msimu wa 2010–11 aliiwezesha timu yake kufika UEFA Champions League na baadaye kuitwa mchezaji wa mwaka na timu ya mwaka ya UEFA.Na mwaka 2013 aliitwa mchezaji mdogo wa mwaka,Premier League mchezaji bora wa msimu, na kuwa mchezaji bora kwa tuzo za waandishi wa habari, na alikuwa mchezaji bora wa mwaka kwa mara tatu mfululizo.

Tarehe 1 Septemba 2013 aliuzwa Real Madrid kwa ada ya £ 90 milioni,na January 2016 vyombo vya habari vilisema uhamisho huo ulivunja rekodi ya dunia kwa kumpita Cristiano Ronaldo (£80) mwaka 2009. Akiwa Real Madrid alicheza sehemu kubwa na kuiwezesha kushinda 2013-14 Copa Del Rey, UEFA Champions League na kufunga kwenye mashindano hayo mawili. Alishinda UEFA Super cup na kuiwezesha timu yake kushiriki FIFA Club World Cup.

Miaka miwili baadaye alishinda UEFA Champions Leaguena kuibuka mchezaji bora wa msimu wa UEFA Champions League.Na aliibuka mshindi wa mchezaji bora wa UEFA.ESPN ilisema kuwa Bale alikuwa mchezaji bora wa kumi na mbili wa dunia.

Na ngazi ya timu ya taifa 2006 alikuwa mchezaji bora mwenye umri mdogo.Alifunga magoli 26 alikuwa mfungaji bora wa Wales na kuifikisha Wales kwenye UEFA Euro 2016.

Jamii:Waliozaliwa 1989
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji mpira wa Wales
Sura

[thumb|Sura ya [mvulana wa Venezuela.]]
**Sura** ni umbile la juu la kama vile la mtu au mnyama lililopo usoni, namna au jinsi ya kitu au ni hali ya mtu inayojitokeza usoni.

Kila mmoja ana sura yake maalumu, ambayo mara nyingi inasema juu ya tabia pia.

Jamii:Mwili
Profesa

thumb|Profesa

**Profesa** - (hutoka kwa Kilatini "professor", "mtu anayesema"; kwa kawaida inafupishwa kama "Prof.") ni cheo cha kitaaluma katika vyuo vikuu na taasisi za utafiti katika nchi nyingi. Kwa kawaida huwa mtaalamu wa sanaa au sayansi, mwalimu wa cheo cha juu. 

Katika sehemu nyingi za ulimwengu, neno lisilostahili "profesa" hutumiwa rasmi ili kuonyesha cheo cha juu cha kitaaluma, kinachojulikana kama "profesa kamili". Wakati katika nchi nyingi (ambazo zinajumuisha ulimwengu wa Kiingereza), profesa wa neno hutumiwa tu kwa maana hii, katika nchi nyingine, profesa wa neno pia hutumiwa katika majina ya chini kama vile profesa mshiriki na profesa msaidizi.

Maprofesa hufanya utafiti wa awali na kwa kawaida hufundisha shahada ya kwanza, wahitimu, au kozi za kitaaluma katika maeneo yao ya ujuzi. Katika vyuo vikuu na shule za kuhitimu, profesa anaweza kushauri na kusimamia wanafunzi wahitimu wanaofanya utafiti kwa kutafakari. 

Maprofesa hushikilia Ph.D., daktari mwingine au shahada tofauti ya kimuhula. Baadhi ya maprofesa wanashikilia shahada ya bwana au shahada ya kitaaluma, kama vile M.D., kama ya juu yao.

Jamii:Elimu
Real Madrid

thumb|343x343px|Uwanja wa Real Madrid.
**Real Madrid Club De Fútbol** (matamshi ya Kihispania: [real maðɾið kluβ ðe fuðβol]; klabu ya Soka ya Kifalme ya Madrid), inayojulikana kama Real Madrid, au tu kama Real, Klabu ya soka ya kitaaluma iliyoko Madrid, Hispania.

Real Madrid ilianzishwa tarehe 6 Machi 1902 kama klabu ya Soka ya Madrid, klabu hiyo ina kitambaa cha nyumbani jadi cheupe tangu ilipoanzishwa. Neno Real ni Kihispania kwa Royal na alipewa klabu hiyo na Mfalme Alfonso XIII taji mwaka 1920 pamoja na taji ya kifalme katika ishara. 

Timu imecheza mechi zake za nyumbani katika uwanja wa Santiago Bernabéu wenye uwezo wa kubeba mashabiki 81,044 huko downtown Madrid tangu mwaka 1947. Tofauti na mashirika mengi ya michezo ya Ulaya, wanachama wa Real Madrid (kijamii)  na kuendesha klabu hiyo katika historia yake.

Klabu ilikuwa inakadiriwa kuwa yenye thamani ya € 3,24 bilioni ($ 3.65 bilioni) mwaka 2015, na msimu wa 2014-15 ilikuwa klabu ya soka ya juu ya dunia, na mapato ya kila mwaka ya € 577,000. Klabu hiyo ni mojawapo ya timu zilizoungwa mkono sana duniani. Real Madrid ni moja ya wanachama watatu wa wanzilishi wa La Liga ambao hawajawahi kuchanganywa na mgawanyiko wa juu, pamoja na Athletic Bilbao na Barcelona. Klabu hiyo ina mashindano mengi  na ya muda mrefu, hasa El Clásico na Barcelona na El Derbi na Atlético Madrid.

Real Madrid imejenga kama nguvu kubwa katika soka ya Hispania na Ulaya wakati wa miaka ya 1950, kushinda michuano mitano mfululizo ya Ulaya na kufikia mara saba za mwisho. Mafanikio haya yalitolewa kwenye ligi, ambapo klabu hiyo ilishinda mara tano katika nafasi ya miaka saba. Timu hii, ambayo ilikuwa na wachezaji kama vile Alfredo Di Stéfano, Ferenc Puskás, Francisco Gento na Raymond Kopa, huchukuliwa na wengine katika mchezo kuwa timu kubwa ya wakati wote. 

Soka ya ndani, klabu hii imeshinda nyara 64; rekodi 33 majina ya La Liga, 19 Copa del Rey, 10 Supercopa de España, Copa Eva Duarte, na Copa de la Liga. Katika mashindano ya Ulaya na duniani kote, klabu imeshinda nyara za rekodi 26; rekodi 13 majina ya Ligi ya Mabingwa ya UEFA, vikombe viwili vya UEFA na vikombe vinne vya UEFA Super. Katika soka ya kimataifa, ni klabu pekee ya Kihispania ambayo imeshinda majina yote ya kimataifa, rekodi ya pamoja ya vikombe vya Intercontinental, na vikombe vikuu vya Dunia vya FIFA, na majina saba.

Real Madrid ilitambuliwa kama Klabu ya FIFA ya karne ya 20 tarehe 11 Desemba 2000,  na kupokea Halmashauri ya Milioni ya FIFA ya Mei 20, 2004.  

Klabu hii pia ilipewa na IFFHS sifa ya Klabu Bora ya Ulaya ya karne ya 20 tarehe 11 Mei 2010.

Tarehe Juni 2017 timu ilifanikiwa kuwa klabu ya kwanza kushinda nyuma ya Mabingwa ya Ligi za Mabingwa, na kuongeza uongozi wao katika kiwango cha klabu ya UEFA.

## Viungo vya nje
Jamii:Madrid
Jamii:Vilabu Mpira vya Hispania