open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bilali Idrissa

**Ayoub Idrissa Bilali**  (alizaliwa 21 Julai 2001) ni mchezaji wa soka wa Tanzania ambaye anacheza kama kiungo wa kati katika Ligi ya kwanza ya klabu ya FBiH ya Goražde . 

## Klabu 
Mnamo Julai 2022 alisaini Goražde kwa uhamisho wa bure.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 2001
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Tanzania
Kristal Abazaj

**Kristal Abazaj**(alizaliwa 6 Julai 1996), ni mchezaji wa mpira wa miguu ambaye anacheza kama mshambuliaji katika klabu ya KF Tirana na timu ya taifa ya Albania.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1997
Jamii:wachezaji mpira wa Albania
Yusuf Abdioğlu

**Yusuf Abdioğlu** (alizaliwa 14 Oktoba 1989) ni mchezaji wa soka wa Uturuki ambaye anacheza kama mlinzi wa klabu ya Ligi ya Samsunspor. Pia alitumia muda mwingi katika taaluma yake kucheza katika Timu za nusu daraja nchini Uturuki. akianza na Lüleburgazspor. Alikuwa na kazi katika Ofspor, Nazilli Belediyespor, Altınordu, na Ankaragücü kabla ya kuhamia Hatayspor mnamo 2018 ambapo alisaidia Timu kupata ushindi wa ligi kuu kwa mara ya kwanza katika historia yao mwaka 2020  Abdioğlu alicheza mechi  ya kwanza ya kulipwa akiwa na [[Hatayspor katika ushindi wa 2-0 wa Süper Lig dhidi ya mabingwa watetezi İstanbul Başakşehir FK mnamo 14 Septemba 2020, akiwa na umri wa miaka 31..

Mnamo Juni 21, 2022, Abdioğlu alisaini mkataba wa miaka miwili na [Samsunspor]

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1989
Jamii:Wachezaji mpira wa Uturuki
Trisha Cee

**Hilu Beatrice Comsmas** (maarufu kama **Trisha Cee**) alikuwa msanii na mwanaharakati wa kike wa Sudan Kusini ambaye alikuwa akitetea Elimu ya Mtoto wa Kike nchini na mwanachama wa Kampeni ya Anataban. 

Alifariki mwaka wa 2021 baada ya kuhusika katika ajali ya gari huko Juba 

## Kazi ya muziki 
Trisha Cee alianza muziki wake mapema 2014 na wasanii watarajiwa kama WJ de King, Silver X, Dynamq, Star Eagles na wengine wengi.

## Marejeo 
Jamii:waimbaji wa Sudan Kusini
Jamii:wanaharakati wa Sudan Kusini
Araz Abdullayev

alt=Mchezaji wa mpira wa miguu wa Azerbaijan Araz Abdullayev|thumb|Mchezaji wa mpira wa miguu wa Azerbaijan Araz Abdullayev
**Araz Abdulla oğlu Abdullayev** (amezaliwa Baku, 18 Aprili 1992) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa Azabajani ambaye alicheza kama winga kwa klabu ya Azabajani Sumgayit na timu ya taifa ya Azabajani.

## Maisha ya awali 
Abdullayev alicheza timu ya vijana ya Neftchi Baku kutoka Januari 2007 hadi Desemba 2008.
alifunga akiwa na  timu yake kwa mara ya kwanza na Neftchi tarehe 5 Oktoba 2008. Mnamo Novemba 2011, Neftchi Baku ilisherehekea bao lake la 1000, ambalo alifunga  na Araz Abdullayev. .

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1992
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Azerbaijan
Jay Melody

**Jay Melody** maarufu kama **Sharif Said Juma** alizaliwa Mwananyamala, Dar es Salaam, Tanzania, 12 Juni 1997) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo kutoka Tanzania. 

Jay Melody amesainiwa na Epic Records nchini Tanzania na anajulikana kwa nyimbo zake kama *Chini*, *Ego*, *Stom*, *Jockin Me*, *Wenge*, *Nitasema*, *Me Gusta*, *Haiwezekani*, *Corona Basi*, *Oxygen*, *Bojo*, *Mikongo sio*, *Raha tele*, *Sugar*, *Ndoga*, *Zeze*, *Halafu*, *Samaba Loketo*, *Acha Wivu*, *Namwaga Mboga*, *Goroka*, *Huba Hulu*, *Najiweka*, *Nakupenda*.

## Tuzo na uteuzi 
Wimbo *Nakupenda* unashikilia umaarufu wa kuwa single inayosikilizwa zaidi kwenye jukwaa la Boomplay, ukiwa na zaidi ya stream milioni 75. Pia, ni single ya kwanza kutoka Tanzania kufikisha streams milioni 50 kwenye jukwaa hilo.

Vilevile, msanii huyu amefanikiwa kuachia albamu yake ya kwanza mwaka 2024, aliyoipa jina la *Therapy*. Albamu hiyo ina jumla ya nyimbo 14.

## Nyimbo zake
## Marejeo
Jamii:wanamuziki wa Tanzania
Eric Njuguna

**Eric Damien Njuguna** (alizaliwa mnamo 2003) ni mwanaharakati wa mambo ya hali ya hewa kutoka Kenya.       

Njuguna alianza harakati zake za mambo ya hali ya hewa mnamo 2017 baada ya ukame mkubwa Nairobi kuathiri usambazaji wa maji katika shule yao,  kwa kushirikiana na kundi la Zero Hour na kisha Fridays for Future Kenya.    

## Marejeo 
Jamii:Wanaharakati wa Kenya
Vanessa Nakate

**Vanessa Nakate** (alizaliwa tarehe 15 Novemba 1996) ni mwanaharakati wa haki ya hali ya hewa kutoka Uganda.

## Maisha ya zamani 
Nakate alilelewa na kukua katika mji mkuu wa Uganda, kitongoji cha Kampala. Alilelewa na kukua jijini Kampala baada ya kuwa na wasiwasi kuhusu joto jingi katika mji wake isivyo kawaida ndipo, Nakate akawa mtu mashuhuri mwezi wa Desemba 2018 kutokana na harakati zake za kutetea Mazingira. Nakate alihitimu shahada ya usimamizi wa biashara ya masoko kutoka Shule ya Biashara ya Chuo Kikuu cha Makerere

## Marejeo 
Jamii:Wanaharakati wa Uganda
Jamii:Waliozaliwa 1996
Jamii:Watu walio hai
Mahakama ya Tanzania

**Mahakama ya Tanzania** ni mfumo mzima wa mahakama unaotafsiri na kutumia sheria nchini Tanzania. 

Mpaka sasa mahakama inafuata misingi ya katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ya mwaka 1977 . Katika katiba ya Tanzania mahakimu pamoja na majaji hutegemewa na serikali na wapo chini ya sheria na katiba. 

Nchi ina mifumo ya mamlaka miwili ambapo kuna muundo wa mahakama unaowajibika kwa Tanzania Bara na mwingine kwa Zanzibar. 

Mahakama ya Rufaa ya Jamhuri ya Muungano ilianzishwa mwaka 1979 kama chombo cha mwisho cha mahakama cha rufaa chenye mamlaka katika muungano mzima.

## Marejeo 
Jamii:Tanzania
Jamii:Mahakama
Jaji Mkuu wa Zanzibar

**Jaji Mkuu wa Zanzibar** ni jaji mkuu wa Zanzibar, ambayo ni sehemu ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania. Yeye huteuliwa na Rais wa Zanzibar kwa kushauriana na Tume ya huduma za kimahakama na ndiye anayeongoza Mahakama Kuu ya Zanzibar.

## Historia 
Zanzibar ilikuwa nchi iliyolindwa na Uingereza kufuatia Makubaliano ya Anglo-German ya mwaka 1890. 

Amri ya Baraza iliunda Mahakama Tukufu ya Kibritania kwa ajili ya Zanzibar ikiwa na jaji kiongozi mwaka 1897. 

Amri nyingine ilianzisha Mahakama Kuu mwaka 1925. 

Usultani wa Zanzibar ilipata uhuru wake mnamo Desemba 1963 na baada ya mapinduzi mwezi mmoja baadaye uligeuzwa kuwa Jamhuri ya Unguja na Pemba.

Mwaka 1964 iliunganishwa na Tanganyika na kuwa Jamhuri ya Muungano wa Tanganyika na Zanzibar, ambayo baadaye mwaka huo ilibadilishwa jina na kuwa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania. Licha ya kuunganishwa sehemu zote mbili za jimbo jipya zilihifadhi mifumo yao ya zamani ya mahakama.

## Majaji wakuu Zanzibar 
* 1897–1901: Walter Borthwick Cracknall
* 1901–1904: George Bettesworth Piggott
* 1904–1914: Lindsey Smith
* 1915–1919: James William Murison
* 1919–1925: Thomas Symonds Tomlinson

## Majaji wakuu Zanzibar 
* 1925–1928: Thomas Symonds Tomlinson
* 1928–1933: George Hunter Pickering
* 1934–1939: Charles Ewan Law
* 1939–1941: John Verity
* 1941–1952: John Milner Gray
* 1952–1955: George Gilmour Robinson
* 1955–1959: Ralph Windham
* 1959–1964: Gerald MacMahon Mahon
* *1964–1969: Revolutionary Council* (Chief Justice: Geoffrey Jonas Horsfall)
* 1970–1978: Ali Haji Pandu
* 1985–2011: Hamid Mahmoud Hamid
* 2011–2021: Omar Makungu
* 2021-       Khamis Ramadhan Abdalla

## Tazama zaidi 
* Jaji Mkuu wa Tanzania

## Marejeo 
Jamii:Zanzibar
Jamii:Sheria
John Mrosso

**John Aloyce Mrosso** (alizaliwa mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania) ni Jaji na alikuwa mwenyekiti wa baraza la usimamizi wa taasisi za utawala wa mahakama nchini Tanzania. 

Alifanya kazi kama jaji katika Mahakama Kuu ya Tanzania na kama jaji wa rufaa katika Mahakama ya Rufaa ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania kuanzia mwaka 2001 hadi 2008.

## Marejeo
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasheria wa Tanzania
Jamii:Mahakimu wa Tanzania
Jamii:Majaji wa Tanzania
Eliezer Feleshi

**Profesa  Eliezer Mbuki Feleshi** ni Mwanasheria Mkuu wa Tanzania kwa sasa na wa kumi tangu nchi ipate uhuru mnamo mwaka 1961. 
Aliteuliwa kama mwanasheria mkuu mpya kufatia mabadiliko katika baraza la Raisi Samia Suluhu Hassan mnamo Septemba 2021. Kabla ya kuwa Mwanasheria mkuu, Dr Fuleshi alikuwa hakimu mkuu wa mahakama kuu ya Tanzania tangu mwaka 2018.

## Marejeo 
Jamii:wanasheria wa Tanzania
Jamii:Majaji wa Tanzania
Jamii:Watu walio hai
Stephen Murimi Magoiga

**Stephen Murimi Magoiga** ni jaji wa Mahakama Kuu ya Tanzania 

Jaji Magoiga anaongoza Idara ya Biashara ambayo husimamia na kuamua juu ya mambo muhimu ya kibiashara, pamoja na mambo yanayohusisha sheria ya umma, sheria ya kampuni, sheria ya mkataba, mambo ya usuluhishi baina ya wengine. Mbali ya hayo, Jaji Magoiga, ni Mwenyekiti wa Mahakama ya Ushindani wa Haki ambapo anaongoza rufaa za ushindani kutoka kwa Mamlaka za Udhibiti kuhusu masuala ya ushindani katika jumuiya za kibiashara na wafanyabiashara nchini. 

Jaji Magoiga alihamishiwa Idara ya Biashara ya Mahakama Kuu mnamo Aprili 2019 ambapo anatumikia hadi leo. Kabla ya kazi yake ya Mahakama, Jaji Magoiga alitumia zaidi ya miaka 20 kufanya mazoezi ya sheria  ya umma, sheria za jinai, sheria za Umiliki, sheria za kiraia, sheria za haki za binadamu, sheria za ardhi, sheria za kazi, na sheria za kampuni na alikuwa na jukumu la kushauri, na kushughulikia kesi kadhaa katika maeneo haya yote katika Mahakama za Tanzania ambapo alipata uzoefu mkubwa wa kushtaki na kutetea kesi kwenye mahakama za sheria.

## Historia 
Stephen Magoiga ni mhitimu wa LLM kutoka Chuo Kikuu cha Wales, ambapo alimaliza masomo yake mwaka 2004. Baada ya masomo yake, alirudi kufanya kazi katika Ofisi ya Kuzuia Rushwa nchini Tanzania. Licha ya kufanya hivyo Magoiga aliona asingeweza kufanya kazi za kijamii na kutoa haki akiwa kwenye shirika hilo. Kwa hiyo alijiuzulu na kuanzisha kampuni yake mwenyewe ya sheria kama Mwanasheria. 
Stephen Murimi Magoiga aliteuliwa kuwa DED wa Kishapu mwaka 2016 na Rais John Magufuli .

## Marejeo 
Jamii:Mahakimu wa Tanzania
Jamii:Majaji wa Tanzania
Karin Bäckstrand

**Karin Bäckstrand** ni profesa wa sayansi ya siasa katika Chuo Kikuu cha Stockholm, Uswidi, ambaye ameandika sana kuhusu hali ya hewa na utawala wa mazingira na anashauri mradi wa Utawala wa Mfumo wa Dunia wa ICSU.  Yeye ni mwanachama wa Baraza la Sera ya Hali ya Hewa la Uswidi (  ) nchini Sweden.

## Marejeo 
Jamii:Wanasayansi wa Uswidi
Alexander Kiprotich

**Alexander Toroitich Kiprotich** (amezaliwa 10 Oktoba 1994) ni mwanariadha wa Kenya anayeshiriki katika mchezo wa kurusha mkuki.

Alishinda medali ya dhahabu kwenye Mashindano ya Vijana ya Afrika mwaka 2013, akamaliza wa saba kwenye Mashindano ya Afrika ya 2014, wa nne kwenye Michezo ya Afrika ya 2015, wa saba kwenye Michezo ya Dunia ya Majeshi ya 2015, akashinda medali ya shaba kwenye Mashindano ya Afrika ya 2016, akamaliza wa tano kwenye Mashindano ya Afrika ya 2018 na wa kumi na moja kwenye Michezo ya Jumuiya ya Madola ya 2018. Pia alishiriki kwenye Michezo ya Jumuiya ya Madola ya 2014 bila kufika hatua ya fainali.  

Rekodi yake binafsi ya kurusha mkuki ni mita 78.84, aliyofanikisha mwezi Mei 2015 huko Eldoret.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1994
Jamii:wanariadha wa Kenya
Aga Falls

**Aga Fall** ni maporomoko ya maji kwenye Mto Yei katika payam ya Wudabi ya Kaunti ya Morobo katika Equatoria ya Kati, Sudan Kusini. 

Mpango ulitangazwa mwaka wa 2011, na Serikali ya Jimbo la Ikweta ya Kati chini ya uongozi wa aliyekuwa Gavana Clement Wani Konga, kujenga kituo cha kuzalisha umeme kwenye Maporomoko ya Aga ili kusambaza umeme kwa Greater Yei ambayo inajumuisha kaunti za Morobo, Yei, Lainya na Kajo-Keji. 

## Marejeo 
Jamii:jiografia ya Sudan Kusini
Wolfgang Dourado

**Wolfgang Dourado** alikuwa Mwanasheria Mkuu wa zamani, na baadaye Jaji mkuu wa Zanzibar .  

Baada ya Mapinduzi ya Zanzibar ya 1964, Dourado alichagua kubaki zanzibar na kuiunga mkono Serikali ya Mapinduzi huku wakoloni wengine wakikimbia.  

## Marejeo 
Jamii:wanasheria wa Tanzania
Jamii:Watu wa Zanzibar
Jamii:Majaji wa Tanzania
Owen Corrie

**Sir Owen Cecil Kirkpatrick Corrie**  (3 Machi 1882 – 28 Agosti 1965 alikuwa mwanasheria wa Uingereza. Alishikilia wadhifa wa Chief Judicial Commissioner for the Western  ya Magharibi na  jaji wa Chief Justice of Fiji  kati ya 1936 na 1945, Pia aliwahi kuwa jaji  Palestina , eneo liliotumiwa  na Waingereza,Ujerumani na Kenya baada ya vita.

## Elimu 
Owen Corrie alisoma katika Shule ya Monkton Combe huko Somerset, na alisoma Masomo ya Hisabati katika Trinity College, Cambridge .

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1882
Jamii:Waliofariki 1965
Jamii:Sheria
Jamii:Uingereza
Roger Sewell Bacon

**Sir Roger Sewell Bacon**,  (23 Januari 1895 – 17 Februari 1962) alikuwa jaji wa Uingereza ambaye alikuwa Jaji Mkuu wa Gibraltar (1946–55) na Jaji wa Rufaa katika Mahakama ya Rufaa ya Afrika Mashariki (1955–57).

## Maisha ya awali na elimu 
Roger Sewell Bacon alizaliwa tarehe 23 Januari 1895, mtoto wa kwanza wa Sewell Bacon.  Alisomea katika shule ya Rugby kabla ya kwenda Chuo cha Balliol, Oxford . 

## kazi 
Bacon alikuwa akifanya kazi katika tume ya muda  Kikosi cha Cheshire wakati wa Vita vya Kwanza vya Kidunia . Aliitwa kwenye 

mnamo mwaka  1923, alibaki kuwa mwanasheria kwa maisha yake yote ya kikazi. Alikuwa naibu Jaji mkuu kutoka 1940 hadi 1943 na mshauri wa kisheria wa Ofisi ya Vita kutoka wakati huo hadi 1946, 

Bacon alikuwa  Jaji Mkuu wa Gibraltar . Akiwa amehudumu katika wadhifa huo kwa miaka tisa, aliteuliwa kuwa Jaji wa Rufaa katika Mahakama ya Rufaa ya Afrika Mashariki mwaka wa 1955, akihudumu hadi 1957. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1895
Jamii:Waliofariki 1962
Jamii:Sheria
Demi-Leigh Nel-Peters

**Demi-Leigh Nel-Peters** (alizaliwa 28 Juni 1995) ni mwanamitindo na malkia wa urembo kutoka nchini Afrika Kusini, mshindi wa shindano la Urembo nchini Afrika Kusini mwaka 2017 na mashindano ya urembo ya Dunia ya mwaka 2017.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1995
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanamitindo wa Afrika Kusini
Alastair Forbes

**Alastair Granville Forbes** ( Januari 1908 - Agosti 2001) alikuwa mtumishi wa serikali ya kikoloni wa Uingereza .Mzaliwa wa Caribbean ambaye alihudumu kama mwanasheria wa Kikoloni na alistaafu  kama Rais wa Mahakama ya Rufaa ya St Helena, Visiwa vya Falkland na Uingereza. Maeneo ya Antarctic kutoka 1965 hadi 1988.

## Maisha ya awali 
Forbes alizaliwa huko St Kitts, ambapo baba yake, Granville Forbes, Mkulima na aliyesoma katika Shule ya Blundell huko Tiverton na kusoma sheria katika Chuo cha Clare, Cambridge. . Baada ya kuitwa kwenye Mahakamani na Gray's Inn, alijiunga na Huduma ya Kisheria ya Kikoloni mwaka wa 1932.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1908
Jamii:Waliofariki 2001
Jamii:Sheria
Jamii:AWC Zanzibar
Edward Enoch Jenkins

**Sir (Edward) Enoch Jenkins** ( 8 Februari 1895 – 25 Februari 1960   ) alikuwa wakili na hakimu wa Uingereza. Alihudumu kama Mwanasheria Mkuu wa Fiji kutoka 1938 hadi 1945. Baadaye alikuwa Jaji Mkuu wa Nyasaland .

## Maisha ya awali 
Jenkins alizaliwa huko Cardiff, Wales, tarehe 8 Februari 1895 . wazazi wake ni  William Jenkins na Briar Dene. Alijulikana kwa jina lake la kati.  Alisoma hapo awali katika Shule ya Sekondari ya Manispaa ya Howard Gardens huko Cardiff, baadaye alisoma katika chuo kikuu cha South Wales and Monmouthshire,, kilichopo pia huko Cardiff.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1895
Jamii:Waliofariki 1960
Robert Kisanga

**Robert Kisanga** (20 Juni 1933 - 23 Januari 2018) alikuwa hakimu wa Tanzania. Alihudumu kama hakimu wa Mahakama kuu ya Tanzania na kama hakimu wa haki ya rufaa katika Mahakama ya Rufaa ya Jamuhuri ya muungano wa Tanzania. Alihudumu kama mwenyekiti wa kwanza katika Tume ya Haki za Binadamu na Utawala Bora kabla ya kustaafu mwaka 2008.

Alipata elimu katika Chuo kiku cha Birmingham (LLB) nchini Uingereza. pia alikuwa wakili ndani ya Midddle Temple katika jiji la London. Alitunukiwa Shahada ya udaktari wa heshima katika Chuo Kikuu cha  Birmingham mnamo mwaka 2010.

Kisanga alifariki tarehe 23 Januari 2018 katika Hospitali ya Regency jiji la Dar es Salaam alipokuwa akipokea matibabu.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1933
Jamii:waliofariki 2018
Jamii:Mahakimu wa Tanzania
Jamii:Majaji wa Tanzania

Jamii:AWC Zanzibar
Steven J. Bwana

**Steven Bwana** ni jaji Mtanzania na mwanachama wa akiba wa Mahakama ya Khmer Rouge.  

Alikuwa msajili wa Mahakama ya Rufani ya Tanzania (1990-1994), na Jaji Mfawidhi wa Divisheni ya Biashara ya Mahakama Kuu ya Tanzania kuanzia mwaka 1999 hadi 2006. Alikuwa Jaji wa Rufani katika Mahakama ya Rufani ya Tanzania.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wanasheria wa Tanzania
John Harry Barclay Nihill

**Sir John Harry Barclay Nihill**, (27 Julai 1892 - Desemba 1975) alikuwa wakili na msimamizi wa Uingereza ambaye alihudumu katika Mahakama ya Uingereza .

## Maisha ya awali 
Alizaliwa huko Hastings, Sussex mnamo 1892. Alisoma katika Shule ya Felsted na   Chuo cha Emmanuel, Cambridge akisomea masomo ya historia , ambapo alikuwa rais wa Muungano wa Cambridge.  Baadaye alisoma sheria na aliitwa kwenye mahakama kuu mnamo 1914. Mara baada ya hapo alijiunga na jeshi, na akatumikia katika Jeshi la Uingereza wakati wa Vita vya Kwanza vya Dunia . Kazi yake ya uraia ilianza mnamo 1919 kama Afisa Uchunguzi katika Kitengo cha Baraza la Viwanda cha Wizara ya Kazi.  Aliteuliwa kwa wadhifa wa Hakimu wa Polisi huko Kowloon mnamo 1926, na pia alihudumu kama Msaidizi wa Mwanasheria Mkuu wa Serikali na Jaji wa Puisne wa Mahakama Kuu huko.  Kati ya 1927 na 1932 alihudumu nchini Iraq kama Katibu mkuu wa Sheria   mnamo 1928 na 1931, kwa kuongezea, pia alifanya kazi kama Kaimu Balozi wa Uingereza huko Baghdad . 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1892
Jamii:Waliofariki 1975
George Bettesworth Piggott

**Sir George Bettesworth Piggott** KBE ( 30 Aprili 1867 – 14 Machi 1952 )  alikuwa jaji wa Uingereza ambaye alihudumu katika nyadhifa mbalimbali chini ya Milki ya Uingereza .

## Maisha ya awali 
Piggott alikuwa Mtoto wa Fraser Piggott, Familia yake ilikuwa ikimiliki Fitzhall huko West Sussex tangu miaka ya 1400. Piggott Alisoma katika Shule ya Westminster . 

## Kazi ya sheria 
Piggott alifunzwa kama jaji katika Middle Temple  mnamo Juni 1888,  na akafanya kazi ya  sheria huko  Kusini-Mashariki mwa London.  Kufuatia hili, alihudumu kama afisa wa mahakama katika British Central Africa Protectorate mwaka wa 1896.  

Kuanzia Juni 1900, alihudumu kama Kaimu Jaji Msaidizi wa Zanzibar .  Pia Mnamo Agosti 1901, aliteuliwa kuwa Jaji Mkuu wa Zanzibar .  Akiwa huko, alisaidia kutekeleza urasimu wa kisheria ulioimarishwa  na sheria ya kifalme ya Uingereza. 

Mnamo 1904, alikua Jaji Msaidizi wa Porte ya Juu ya Ottoman huko Constantinople .   .Na  Alistaafu mwaka 1911 na kurejea Afrika, akiongoza katika Mahakama ya Rufaa ya Afrika Mashariki na kama jaji wa Usultani wa Zanzibar . 

## Kazi ya kisiasa 
Mnamo 1913, alishindana na Battersea bila mafanikio katika uchaguzi wa Baraza la London County Council election (LCC) kama mwanachama wa Municipal Reform Party . Hata hivyo, alikaa kwenye LCC kutoka 1917 hadi 1919 na kisha kwa Clapham hadi 1922.  Wakati wa kustaafu kwake kutoka  LCC, alikuwa mwenyekiti wa Kamati ya Udhibiti wa Umma.  

## Ndoa 
Tarehe 12 Julai 1904, Piggott alifunga ndoa na Amy Spiller, mjukuu wa Mfua vyuma Robert Thompson Crawshay .  Alikufa tarehe 14 Aprili 1909 huko Helwan, Misri . 

Mnamo 1915, alimuoa Nadine Beauchamp, binti wa Reginald William Proctor-Beauchamp .  Mnamo 1927, alimuoa Winifred Lathbury. 

Katika kipindi chote cha  Vita ya pili ya dunia , Piggott na mke wake wa tatu walisafiri kwenda Kanada na Marekani , Alikuwa amesema kwamba "kwa maoni [yake]" hakutakuwa na vita.  Wakati huu, walifurahia kampuni ya wanasosholaiti mbalimbali, kuwaburudisha wageni katika hoteli huko Palm Beach, Florida,   na likizo katika Rockies ya Alberta .  Walihudhuria karamu na Archduke Franz Josef wa Austria na mkewe. 

## kif0 
Alikufa mnamo Machi 14, 1952 huko Monte Carlo . 

## Marejeo 
Jamii:Zanzibar
Jamii:Ukoloni
William Alison Russell

**Sir William Alison Russell** (1875–1948), anayejulikana kama *Sir Alison Russell* alikuwa wakili wa Uskoti ambaye alihudumu wakati wa ukoloni wa Uingereza kama wakili na hakimu.

## Maisha ya awali 
William Alison Russell alizaliwa mwaka wa 1875, ni mtoto wa George Russell, mhandisi, Binamu yake alikuwa msanii wa Australia John Russell. Rafiki yake wa  karibu alikuwa mchoraji wa Australia. Alisoma  Shule ya Rugby. Katika maisha yake ya kibinafsi  Alison Russell alikuwa akifanya kazi katika meli . Alipendezwa na sanaa ya uchoraji, alichora kwa kutumia rangi za maji na alikuwa mwanamuziki bora. Akawa wakili wa sheria.

## Kazi 
Alison Russell alitumikia  nyadhifa mbalimbali za kisheria katika ofisi za Wakoloni wa Uingereza barani Afrika, Mediterania na West Indies.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1875
Jamii:Waliofariki 1948
Jamii:wanasheria wa Uskoti
Ronald Sinclair (jaji)

**Sir Ronald Ormiston Sinclair**, (2 Mei 1903 – 18 Novemba 1996) alikuwa wakili na hakimu nchini New Zealand,Ronald  alifanya kazi wakati wa  ukoloni wa Uingereza .

## Maisha ya awali 
Sinclair alizaliwa mnamo 1903. Vyanzo vinatofautiana ikiwa mahali pa kuzaliwa palikuwa Auckland   au Dunedin .  Baba yake alikuwa Mchungaji William Sinclair, ambaye alikuwa amehamia New Zealand kutoka Uingereza mwaka wa 1855.  Mama yake alikuwa Rosa Elizabeth Nicolls ( née Ormiston ). 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1903
Jamii:Waliofariki 1996
Jaji Mkuu wa Mahakama ya Tanzania

**Jaji Mkuu wa Mahakama ya Tanzania** ni cheo ama  wadhifa wa juu zaidi katika mfumo wa mahakama wa Tanzania . Jaji mkuu huteuliwa na Rais wa Tanzania na huongoza Mahakama ya Rufani ya Tanzania. 

## Historia 
Baada ya Vita vya Kwanza vya dunia, wakoloni wa zamani wa Tanganyika ,wajerumani waliwekwa chini ya mamlaka ya Uingereza katika Mkataba wa Versailles mwaka wa 1919.  Mwaka mmoja baadaye, Mahakama Kuu ilianzishwa kwa sheria katika Baraza na nafasi ya jaji mkuu ikaundwa.  Tanganyika ilipata uhuru mwaka 1961 na baada ya mwaka mmoja ikageuzwa kuwa jamhuri. 

## Marejeo 
Jamii:Sheria
Jamii:Tanzania
Philip Telford George

**Philip Telford Georges** alikuwa Jaji Mkuu wa Mahakama ya Tanzania kuanzia mwaka 1965 hadi 1971, pia aliongoza katika nyadhifa nyingine kadhaa za jaji wa mahakama ya rufaa.

Alizaliwa na John Henry Duport Georges na Milutine Cox na huko Roseau, Dominica mnamo Januari 5, 1923. 

## Elimu 
Chuo Kikuu cha Toronto huko, London, akisomea masomo ya  Daktari wa Sheria (Toronto, Dar es Salaam, West Indies).

## Kazi 
# Mlinzi wa umma, Trinidad Bar 1947
# Jaji, Benchi la Trinidad 1962-1965
# Jaji Mkuu, Mahakama Kuu ya Tanzania, 1965–1971
# Profesa wa Sheria, Chuo Kikuu cha West Indies 1974-1981
# Jaji, Mahakama Kuu ya Zimbabwe, 1981–1983
# Jaji Mkuu, Mahakama Kuu ya Zimbabwe, 1983–1984
# Jaji Mkuu, Mahakama Kuu ya Bahamas, 1984–1989
# Jaji, Mahakama ya Rufaa, Visiwa vya Cayman tangu 1985
# Jaji, Mahakama ya Rufaa, Shelisheli tangu 1987
# Jaji, Mahakama ya Rufaa, Bermuda tangu 1990

## Kifo 
Jaji Georges alifariki tarehe 13 Januari 2005. Alikuwa na umri wa miaka 82.

## Marejeo 
Jamii:Mahakimu wa Tanzania
William Morris Carter

**William Morris Carter**  (1873-1960) alikuwa mwanasheria wa Uingereza na msimamizi wa kikoloni. Alihudumu kama msajili na jaji nchini Kenya, Uganda na Tanganyika kati ya 1902 na 1924. Alijaribu bila mafanikio kutenganisha ardhi iliyoshikiliwa na Waafrika nchini Uganda ili yaweze kutumika kama mashamba ya Ulaya kwa kutumia vibarua . Aliongoza tume ya ardhi ya Rhodesia Kusini mwaka 1925 na Tume ya Ardhi ya Kenya ya 1932-1933,  maeneo yote waliwafukuza Waafrika kutoka kwenye ardhi yao na kutenga maeneo hayo makubwa kwa ajili ya makazi ya wazungu pekee. Alihudumu katika Tume ya Kifalme ya Palestina (1936-1937).

## Maisha ya awali 
William Morris Carter alizaliwa huko Canterbury, Uingereza mnamo 1873. Alisoma katika Shule ya Mfalme, Canterbury na Chuo Kikuu cha Oxford, kisha akajiunga na utawala wa kikoloni wa Uingereza. 

Mwaka 1906 Jaji William Morris Carter alitoa ripoti kuhusu umiliki wa ardhi wa Buganda, na Septemba 1907 alitoa taarifa nyingine iliyohusu baadhi ya maeneo nje ya Buganda. Mnamo Machi 1907 kamati ya umiliki wa ardhi, ambayo Carter alikuwa mwanachama, iliwasilisha mapendekezo yake kwa serikali. Hata hivyo, wazo la kutengwa kwa ardhi kwa ajili ya wahamiaji wa Ulaya halikuzingatiwa vyema na gavana wa Uganda Henry Hesketh Bell kwa wakati huu. 

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1873
Jamii:Waliofariki 1960
Augustine Saidi

**Augustine B Saidi** (19 Agosti 1929 – 19 Aprili 1995) alikuwa wakili Mtanzania ambaye alikuwa Jaji Mkuu wa Tanzania.

## Maisha ya awali 
Augustine Saidi alizaliwa tarehe 19 Agosti 1929 karibu na Mlima Kilimanjaro. Rais wa kwanza wa Tanzania, mwalimu Julius Nyerere, alimfundisha Saidi huko Tabora alipokuwa akisoma shule ya sekondari. Alimaliza elimu yake ya sekondari, na kisha alifadhiliwa na Kilimanjaro Native Cooperative Union ili kuendelea na masomo yake nchini India. Ingawa alikuwa Mkatoliki, alisoma katika Chuo Kikuu cha Aligarh Muslim nchini India, ambapo alipata digrii ya BA, LLB, na MA. Alikuwa mwanafunzi mwenye bidii, ambaye walimu wake walimtaja kuwa wa kipekee na mwenye kipaji. Alifanya mazoezi kwenye mahakama hiyo nchini India kwa muda mfupi, kisha mwaka 1957 akarejea Tanganyika. 

## Kazi ya Mahakama 
Saidi alifanya kazi kama wakili huko Moshi mkoa wa kilimanjaro , kisha akajiunga na mahakama mwaka 1961. Alianza kazi yake katika Mahakama Kuu ya Dar es Salaam tarehe 1 Mei 1964, akiwa na umri wa miaka 33. Mwanzoni alikuwa Msaidizi. Jaji wa Mahakama Kuu, jina jipya linaloundwa na Sheria ya Mahakama ya Hakimu Mashauri kusikiliza rufaa kutoka Mahakama za Mwanzo, zilizobeba mamlaka sawa na jaji wa kawaida wa Mahakama Kuu. Miezi michache baadaye cheo kiliondolewa, na Saidi na mwenzake Mark PK Kimicha wakawa majaji wa kwanza wa Kiafrika katika Mahakama Kuu.  Baada ya Muungano wa Tanganyika na Zanzibar kuunda Tanzania mwaka 1964, kwa muda mfupi Saidi alikuwa Kaimu Jaji Mkuu wa Zanzibar. 

Tarehe 30 Juni 1965 Saidi, Naibu Jaji Mkuu wa Zanzibar, aliongoza Makamu wa Kwanza wa Rais Abeid Karume, kuzunguka Mahakama ya Juu ya Zanzibar.  Karume alisema, "Bado hatujaanzisha sheria mpya zinazoendana na mila za Kiafrika na Kitanzania, na hadi sasa, katika mahakama zetu, bado tunafuata sheria za Waingereza." Kisha akasema hakuna tofauti kubwa katika sheria, kwamba sheria za Waingereza hazikuwa tofauti sana na maoni yetu, kwani sheria ni sheria; ni kanuni tu zinazobadilika, na watu wamezikubali sheria hizi kwa kuwa zilitungwa kwa maslahi yao wenyewe. 

Wakati wa Kashfa ya Dhahabu ya Uganda, Machi 1966 Saidi alikuwa mjumbe wa tume iliyoongozwa na Sir Clement Nageon de L'Estang, makamu wa rais wa Mahakama ya Rufaa ya Afrika Mashariki, ambayo ilichunguza madai ya Daudi Ochieng kwamba waziri mkuu wa Uganda Milton Obote na wengine akiwemo Kanali Idi Amin walikuwa wamepokea dhahabu, pembe za ndovu, fedha au mali nyingine kutoka Kongo, na walikuwa wanafanya njama za kupindua serikali. Obote aliruhusu tu tume kutoa maelezo ya kutosha ili kuwaondolea watuhumiwa makosa yoyote. Katika kesi ya 1968, Jaji Saidi alishikilia,

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1929
Jamii:Waliofariki 1995
Jamii:Majaji wa Tanzania
Nyigu-msumeno

**Nyigu-msumeno** (kutoka kwa Kiing. sawflies) ni wadudu wa nusuoda Symphyta katika oda Hymenoptera walio na mrija wa kutagia mayai ufananano na msumeno. Hawana kiuno chembamba sana kama nyigu wa kawaida. Spishi za familia Siricidae huitwa **nyigu-ubao** pia na zile za Orussidae ni vidusia wa lava wa mbawakawa na nyigu ambao huishi ndani ya ubao wa miti. Nusuoda hii ina takriban spishi 8000 duniani kote na zaidi ya 90 katika Afrika ya Mashariki.

## Maelezo
Nyigu-msumeno wengi sana wana urefu wa mm 2.5-20, ingawa wengine wanaweza kufikia mm 55. Wanafanana na nyigu wa kweli kwa kiasi fulani, lakini hawana kiuno chembamba cha hao. Mrija wao wa kutagia ni kama msumeno ili kukata ndani ya tishu za mimea. Baadhi ya nyigu-msumeno huiga nyigu au nyuki ili kupunguza uwindaji na mrija wao wa kutagia unaonekana kama mwiba.

[thumb|left|150px|Lava wa nyigu-msumeno ndani ya bua la [mwaridi)]]
thumb|left|150px|Kundi la lava.
Majike hutumia mrija wa kutagia kama msumeno ili kukata ndani ya bua la mmea au shina la mti na kutaga mayai. Lava wanaonekana kama viwavi lakini wana miguu ya bandia zaidi, ambayo pia haina ndoano. Wengi sana hula majani huku wengine wakila ndani za mabua ya mimea. Lava wa Siricidae hula ubao na wale wa Orussidae hula mabuu ya mbawakawa na nyigu wanaokula ubao. Lava wanaoishi huru hula mara nyingi katika makundi mazito ili kuzuia uwindaji.

Wapevu wa nyigu-msumeno huishi siku 7-9 tu, lakini lava wanaweza kudumu kutoka miezi hadi miaka kadhaa kulingana na spishi. Majike wengi wanaweza kutaga mayai yanayoendelea bila madume, yaani wao ni pathenojenetiki. Hata hivyo, spishi nyingine nyingi bado zina madume. Wapevu hula mbelewele, mbochi, mana ya wadudu, utomvu au hemolimfu ya wadudu wengine.

Baadhi ya spishi, kama vile nyigu-msumeno wa misonobari, zinaweza kusababisha hasara kubwa wakati idadi ya wadudu inakua kubwa sana, kwa kutoa majani ya miti na kusababisha kudumaa kwa ukuaji na hata kifo. Hata hivyo, kwa ujumla, nyigu-msumeno wana umuhimu mdogo wa kiuchumi.

## Spishi za Afrika ya Mashariki
## Picha

Cephus spinipes - pigmeus ? (34982287681).jpg|Cephidae (nyigu-bua *Cephus spinipes*)
Guiglia schauinslandi - male and female (Otago, New Zealand) 1.jpg|Orussidae (nyigu-ubao kidusia *Guiglia schauinslandi* katika ubao)
Sirex nigricornis female.jpg|Siricidae (nyigu-ubao *Sirex nigricornis*)

## Marejeo
Jamii:Nyigu na jamaa
Herbert Cox (jaji)

**Sir Herbert Charles Fahie Cox** (1893 – 21 Septemba 1973) alikuwa mwanasheria wa Uingereza ambaye alihudumu katika nyadhifa mbalimbali katika utumishi wa sheria za kikoloni, pamoja na nafasi ya jaji mkuu wa Rhodesia Kaskazini (1946 - 1951), Tanganyika (1952 - 1956) na Bechuanaland (1957 - 1961).

## Maisha 
Alizaliwa mwaka wa 1893 huko British Guiana na kusomea nchini Uingereza. Alisoma katika shule ya sarufi ya Reading iliyoko mjini Reading, Uingereza, na alipokewa katika chama cha kati cha utaalamu (middle court) mnamo 31 Desemba 1910. 

Herbert Charles Fahie Cox alikuwa mtoto wa pili wa Mhe. Charles Thomas Fox, Katibu wa Serikali. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1893
Jamii:Waliofariki 1973
Jamii:wanasheria wa Uingereza
John Davies (jaji)

**Sir Edward John Davies** (20 Februari 1898 - 5 Oktoba 1969)  alikuwa wakili wa Wales na jaji wa kikoloni, ambaye aliwahi kuwa Wakili Mkuu wa Trinidad (1935–38), Wakili Mkuu (1941–46) na Mwanasheria- Jenerali (1946–55) wa Singapore, pia alikuwa Jaji Mkuu wa Tanganyika (1955–60).

## Maisha ya awali na elimu 
Edward John Davies alizaliwa tarehe 20 Februari 1898 kwa Dan Davies na mkewe, Mary Elizabeth David. Alisoma katika  Chuo cha Llandovery na Chuo Kikuu cha Wales . 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1989
Jamii:Waliofariki 1969
Ogallo Laban

**Laban Ayieko Ogallo** (20 Januari 1950 - 20 Novemba 2020) alikuwa profesa wa Meteorojia katika Chuo Kikuu cha Nairobi, Kenya .  Alikuwa mmoja wa waanzilishi wa sayansi ya mambo ya hali ya hewa na Meteorojia barani Afrika .  Alikuwa mkurugenzi wa zamani wa Kituo cha Utabiri wa Hali ya Hewa na Maombi cha IGAD,  Alikuwa Mwenyekiti wa Idara ya mambo ya Hali ya Hewa, Mwanachama mwanzilishi wa Kenya Meteorological Society (KMS), African Meteorological Society (AMS), mwanachama wa Afrika, alikua mwanachama wa African Academy of Sciences na chuo cha The World Academy of Sciences. Pia alikuwa mwanachama wa timu ya IPCC iliyopokea Tuzo ya Amani ya Nobel mwaka wa 2007   

## Maisha ya awali na elimu 
Prof. Ogallo alipata B.Sc yake. Hons (Hisabati, Fizikia na Hali ya Hewa) mnamo mwaka 1975, M.Sc. (Hali ya Hewa) mnamo mwaka 1977 na PHD (Meteorology) mnamo mwaka 1980 kutoka Chuo Kikuu cha Nairobi. 

## Kazi 
Prof. Ogallo alianza kazi yake mnamo 1975 katika Huduma za Hali ya Hewa za Afrika Mashariki. Mnamo 1976 alikuwa Mshiriki wa Mafunzo, Idara ya Hali ya Hewa, Chuo Kikuu cha Nairobi. Mnamo 1979 akawa mhadhiri, mhadhiri mkuu mnamo 1986, mwenyekiti wa idara ya Hali ya Hewa mnamo 1988, Afisa Mkuu Mtendaji (Mkurugenzi Mtendaji/ Katibu) wa Baraza la Kitaifa la Sayansi na Teknolojia la Kenya mnamo 1995, Mratibu wa Ulimwengu Programu ya Meteorological Organisation Climate Applications (CLIPS) mwaka 1996, Mkurugenzi wa Kituo cha Uharibifu wa Hali ya Hewa na Maombi cha IGAD mwaka wa 2000, Mratibu wa IGAD na Mradi wa kujenga uwezo wa kustahimili majanga wa UNDP na mwaka 1995 akawa profesa kamili. 

## Ushirika na uanachama 
Alikuwa mwanachama wa World Academy of Sciences (TWAS), African Academy of Sciences (AAS), Kenya Academy of sciences, Kenya Met Society na alikuwa mwenzake wa Royal Met Society.

## Kifo 
Prof Ogallo alifariki katika hospitali ya Aga Khan mnamo 20 Novemba 2020 baada ya kuugua kwa muda akazikwa mnamo 5 Desemba 2020 huko Nyahera, Kisumu, Kenya.

## Tanbihi
Jamii:wanasayansi wa Kenya
Jamii:wanaharakati wa Kenya
William H. Sekule

**William H. Sekule** (alizaliwa mnamo mwaka 1944) ni hakimu wa Tanzania aliyetumikia Mahakama Kuu ya Kimataifa ya Mauaji ya Kimbari ya Rwanda (ICTR) ya jijini Arusha, Tanzania kati ya mwenzi watano mwaka 1995 hadi mwenzi watatu mwaka 2013. 

Pia alikuwa raisi wa mahakimu wa (ICTR) Chumba cha Majaribio II kuanzaia mwenzi wa sita 1995 hadi mwenzi wa sita 1999 na kuanzia mwenzi wa sita 2001 hadi mwenzi wa tatu 2013. Ni muhitimu wa chuo kikuu cha  Dar es Salaam kilichopo Afrika mashariki, Ambapo piya alitumikia kwenye bodi ya utengenezaji sheria. 

Mnamo Disemba 2011, alichaguliwa na Mkutano mkuu wa umoja wa mataifa kuwa hakimu wa Utaratibu wa Mahakama za Kimataifa za Jinai. Miaka yake mi nne ilianza taree 1 ya mwenzi wa saba 2012. kati ya mwenzi wa tatu 2013 mpaka mweni wa nne 2015 alitumika katika Chumba cha Rufaa cha (ICTR) na Mahakama ya Kimataifa ya Uhalifu kwa ajili ya Yugoslavia (ICTY) mstahafu wa The Hague.

## Marejeo 
Jamii:Mahakimu wa Tanzania
Jamii:Watu walio hai
Jamii:waliozaliwa 1944
Tore Payam

**Tore** ni eneo la utawala na mojawapo ya Payams nne za Kaunti ya Mto Yei katika Jimbo la Equatoria ya Kati ya Sudan Kusini   . iko magharibi mwa Yei ambao ni mji mkubwa zaidi katika eneo hilo na Huduma kama makao makuu ya Utawala ya Kaunti ya Mto Yei .

## Eneo la Kijiografia 
Tore iko katika Kaunti ya Mto Yei na Magharibi mwa Yei. Inapakana na Kaunti ya Maridi ya Jimbo la Equatoria Magharibi.

## Marejeleo
Achadi wa Mt. Vikta

inayomuonyesha.]]
**Achadi wa Mt. Vikta** (1100 hivi - 1171) alikuwa abati wa monasteri maarufu ya Wakanoni wa Mt. Vikta huko Paris. 

Baadaye alichaguliwa kuwa askofu wa Avranches. .

Pia aliandika vitabu na hotuba mbalimbali, lakini vingine vimepotea.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 29 Aprili.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tafsiri ya Kiingereza ya maandishi yake
*Hugh Feiss, ed, *On love: a selection of works of Hugh, Adam, Achard, Richard and Godfrey of St Victor*, (Turnhout: Brepols, 2011) [includes translation of *Sermon Five: On the Sunday of the Palm Branches*]
*Hugh Feiss, ed, *Achard of Saint Victor: Works*, (Kalamazoo, MI: Cistercian Publications, 2001)

## Tanbihi
## Marejeo
*E. Martineau, ''L'ontologie de la spécificité'', in «Revue philosophique de la France et de l'étranger», 1994
*G. D'Onofrio, *Storia della teologia medievale*, Casale Monferrato, 1996
*M. Ilkahani, *La philosophie de la création chez Achard de Saint-Victor*, Paris, 2001
*Alban Butler, *Lives of the Saints*, 2 May
*Fourier Bonnard, ''Histoire de l'abbaye royale et de l'order des chanoines reguliers de St.-Victor de Paris* (Paris, 1907)
*Mohammad Ilkhani, *La philosophie de la création chez Achard de Saint-Victor*, Bruxelles, Ousia, 1999 (coll. Ousia, 38), 394 p.
*Bernard McGinn, *The Growth of Mysticism*, (1994), pp395–8
*Gabriele Pennotto, *Generalis totius sacri ordinis clericorum canonicorum historia tripartita* (Rome, 1642)
*Richard Stanton, *Menology'' (London and New York, 1892)

Jamii:wanateolojia wa Ufaransa
George Graham Paul

**Sir George Graham Paul** (pia anajulikana kama *Graham Paul* au *GG Paul*; 15 Novemba 1887 - 1960) alikuwa mwanasheria wa Uingereza ambaye alihudumu katika utawala wa kikoloni nchini Nigeria, Sierra Leone na Tanganyika.

## Maisha yake ya Awali 
Tarehe 12 Oktoba 1906 iliripotiwa kwamba Bw George Graham Paul, mtoto wa Bw George Brodie Paul alihitimu Shahada ya uzamili kutoka Chuo Kikuu cha St Andrews. Paul alikua mwanachama wa Kitivo cha Mawakili cha Uskoti, katika taaluma yake ya sheria kwa kuwa sheria ya nchini *scotland* ni ya kipekee kwa Uskoti. Licha ya hayo, alifanya vyema katika mfumo wa mahakama wa kikoloni.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1887
Jamii:Waliofariki 1960
Jamii:wanasheria wa Uingereza
Gwalfadi

wa I. Brint (1620).]]
**Gwalfadi, O.S.B.Cam.** (kwa Kijerumani: **Wolfhard**; Augsburg, leo nchini Ujerumani, 1070 hivi - Verona, leo nchini Italia, 30 Aprili 1127) alikuwa fundi aliyeishi zaidi ya miaka ishirini kama mkaapweke msituni, na hatimaye alijiunga na Wakamaldoli miaka kumi ya mwisho ya maisha yake, ingawa alikuwa na chumba chake nje ya monasteri yao, alipokuwa akitembelewa na waumini wengine.

Tangu kale huheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
*Vauchez, André. 1993 *The Laity in the Middle Ages: Religious Beliefs and Devotional Practices*. Daniel E. Bornstein (ed.) and Margery J. Schneider (trans.) Notre Dame: University of Notre Dame Press.
Jamii:Waliozaliwa 1070

Jamii:watakatifu wa Ujerumani
Ajuture

yake.]]
**Ajuture, O.S.B.** (kwa Kifaransa: **Adjutor, Adjouter, Adjoutre, Ayoutre, Ayutre, Ajutre, Ustre**, yaani *Msaidizi*; Vernon, leo nchini Ufaransa, 1070 hivi  - Pressagny-l'Orgueilleux, 30 Aprili 1131) alikuwa askari katika vita vya msalaba ambaye alipokamatwa na Waislamu alikataa kukana imani ya Kikristo.

Alijiunga baadaye na monasteri ya Wabenedikto akawa mkaapweke.

Tangu kale huheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Raymond Bordeaux, *Vie de saint Adjutor, patron de la ville de Vernon*, Rouen, Boissel, in-8°, réimpression avec préface pour la Société des bibliophiles normands.
* Denis Joulain, « Adjutor de Vernon entre légende et réalité », dans ''Connaissance de l'Eure*, n° 105, juillet 1997
* Jean Théroude, *La Vie de Saint Adjutor*, 1638 (réédité en 1864)
* Jean-Patrick Beaufreton, *La Seine normande'', éditions Alan Sutton, 2001 

## Viungo vya nje
* Vernon : les miracles de saint Adjutor, association GiVerNet 
Jamii:Waliozaliwa 1070

Jamii:watakatifu wa Ufaransa
Ford

thumb|Kiwanda cha Ford huko Dearborn, Michigan, mnamo 2007.
**Ford** ni chapa ya magari ya Marekani iliyoanzishwa na Henry Ford mnamo 1903.

Kampuni hiyo, iliyopata jina lake kutoka kwa muundaji wake, baada ya muda mfupi ilipanua biashara yake nje ya Marekani, kuanzia Ulaya, kisha kupanuka kwa nchi nyingine. Leo uwepo wa Ford uko kote ulimwenguni.

Ford inazalisha aina mbalimbali za magari, ikiwa ni pamoja na magari ya abiria na magari ya michezo.

Ford imefanya ushirikiano na watengenezaji tofauti wa magari kama vile Aston Martin, Land Rover, Jaguar na Volvo.

Leo, magari ya Ford yanatofautiana kutoka kwa mifano ya msingi ambayo ni nafuu kwa thamani yao na kwa pesa, kwa mifano ya juu ya michezo ya juu ambayo imeundwa kwa kasi na mbio.

## Viungo vya Nje 
* Ford tovuti

Jamii:Magari
Jamii:kampuni za Marekani
VfL Bochum

[thumb|right|300px|[Nembo ya klabu ya VfL Bochum]]
**VfL Bochum** ni klabu ya mpira wa miguu iliyoko katika mji wa Bochum, Rhine Kaskazini-Westfalia nchini Ujerumani. Klabu hiyo imecheza misimu 35 kwenye ligi ya Bundesliga.

## Historia 
VfL Bochum ni moja ya mashirika ya zamani ya michezo duniani. Ilianzishwa rasmi tarehe 18 Februari 1849. Klabu hii ilipigwa marufuku tarehe 28 Desemba 1852 kwa sababu za kisiasa, na kisha kurejeshwa mnamo 19 Juni 1860. Klabu hii ilipangwa upya mwaka 1904 na kujulikana kama *Turnverein zu Bochum*. Mnamo 31 Januari 1911 iliundwa idara ya mpira wa miguu na kuungana na *Turn- und Sport Bochum 1908* pamoja na *Sportverein Germania Vorwärts Bochum 1906* na kutengeneza jina moja la timu linalojulikana hadi sasa **VfL Bochum**.

## Marejeo
Jamii:Vilabu Mpira vya Ujerumani
Borussia Mönchengladbach

[thumb|right|300px|[Nembo ya klabu ya Borussia Mönchengladbach]]
**Borussia Mönchengladbach** ni klabu ya soka iliyopo Mönchengladbach, Rhine Kaskazini-Westfalia nchini Ujerumani ambayo inacheza katika ligi ya Bundesliga. Jina la utani la Die Fohlen. klabu hii imeshinda mataji matano ya ligi na matatu ya kombe la DFB-Pokals na makombe mawili ya UEFA Europa League.

Borussia Mönchengladbach ilianzishwa mwaka 1900, na jina lake lililotokana na muundo wa Prussia, ambao ulikuwa maarufu kwa klabu za Ujerumani katika ufalme wa zamani wa Prussia. Timu hiyo ilijiunga na Bundesliga mwaka 1965 na kuona mafanikio yake mengi katika miaka ya 1970  chini ya uongozi wa Hennes Weisweiler na  kutengeneza kikosi cha wachezaji wenye umri mdogo kilichokuwa na mtindo wa kucheza kwa kasi. Katika kipindi hiki Mönchengladbach alishinda Bundesliga mara tano, Kombe la UEFA Europa League mara mbili na kufikia fainali ya Kombe la mabingwa Ulaya mwaka 1977.[thumb|right|300px|Picha inayoonyesha baadhi ya wachezaji wa Borussia Mönchengladbach wakiwa [uwanjani]]

Tangu mwaka 2004, Borussia Mönchengladbach wamecheza kwenye uwanja wa Borussia-Park. Kulingana na wanachama walionao ni klabu ya tano kwa ukubwa nchini Ujerumani yenye wanachama zaidi ya 75,000 mwaka 2016 na 93,000 ilipofika mwaka 2021. Wapinzani wao wakuu FC Köln na wapinzani wao wa pili ni pamoja na Borussia Dortmund, Fortuna Dusseldorf na Bayer Leverkusen. 

## Marejeo 
Jamii:Vilabu Mpira vya Ujerumani
Brigo

thumb|Mt. Brigo alivyochorwa.
**Brigo** (pia: **Brigomaglos; Brieg; Briog; Breock; Briocus; Brieuc**; Ceredigion, Wales, karne ya 5 - St. Brieuc-des-Vaux, Bretagne, leo nchini Ufaransa, 502 hivi) alikuwa padri na mmisionari nchini kwake, halafu mwanzilishi wa monasteri na askofu huko Bretagne .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 1 Mei.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 5

Jamii:Wamisionari
Jamii:watawa waanzilishi

Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Aulo

**Aulo** (pia: **Augulo, Avolo**; alifariki karne ya 7) alikuwa askofu wa 9  wa Viviers (leo nchini Ufaransa) katika nusu ya kwanza ya karne ya 7  akijulikana kwa huruma yake iliyomfanya afungue hospitali ya kwanza katika mji huo na kukomboa watumwa wengi .

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 30 Aprili.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Vyanzo
* Jacques Rouchier, *Histoire religieuse, civile et politique du Vivarais*, tomo I, Parigi 1861, pp. 554-555
* Jean-Barthélemy Hauréau, *Gallia christiana*, vol. XVI, Parigi 1865, coll. 542-543
* Louis Duchesne, ''Fastes épiscopaux de l'ancienne Gaule*, vol. I, Paris 1907, pp. 236-238
*  Gérard Mathon, *Firmino, Aulo, Eumaco e Longino, vescovi di Viviers, santi'', in «Bibliotheca Sanctorum», vol. V, coll. 873-874

Jamii:Waliozaliwa karne ya 6
Jamii:Waliofariki karne ya 7
Theodadi

[thumb|[Sanamu yake.]]
**Theodadi** (kwa Kifaransa: *Théodard*; Montauban, 840 hivi - Montauban, 1 Mei 893) alikuwa askofu mkuu wa Narbonne (leo nchini Ufaransa) kuanzia mwaka 885.

Alikarabati kanisa kuu na kupigania nidhamu. Alipoanza kuugua, alihamia monasteri ya Wabenedikto alipofariki .

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 1 Mei.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Émeran Forestié Neveu, abbé Galabert, *Prélats originaires du Tarn-et-Garonne, , Bulletin archéologique et historique de la Société archéologique du Tarn-et-Garonne, 1894, tome 22 https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k56001973/f279
* Abbé J.-Augustin Guyard, *Vie de saint Théodard, archevêque de Narbonne et patron de la ville de Montauban'', G. Sicard libraire, Montauban, 1856 (seconde édition en 1886) https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5819063h/f6.item
* Diocèse de Monauban : Saint Théodard 
* Nominis : Saint Théodard, évêque de Narbonne (†893)

Jamii:waliozaliwa 840
Jamii:Waliofariki 893
Yuliana Aleksandrova

**Yuliana Aleksandrova** (amezaliwa 21 Februari 1999) ni mwanasoka wa Bulgaria ambaye anacheza kama mshambuliaji kwenye Mashindano ya Kitaifa ya Wanawake, pia ni mshambuliaji wa FC NSA Sofia na timu ya taifa ya wanawake ya Bulgaria.

## Kazi za Kimataifa 
Aleksandrova aliichezea Bulgaria katika kiwango cha juu katika mechi ya kirafiki ambayo iliyofungwa 0-6 na Kroatia mnamo 14 Juni 2019.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1999
Jamii:Wachezaji mpira wa Bulgaria
Starlink

**Startlink** ni mkusanyiko wa mtandao wa setilaiti unaoendeshwa na SpaceX,  inayotoa ufikiaji wa mtandao wa setilaiti kwa nchi 46. Pia inalenga huduma ya kimataifa ya simu za mkononi baada ya 2023.  SpaceX ilianza kuzindua satelaiti za Kiungo cha nyota mnamo 2019. Kufikia Desemba 2022, Kiungo cha nyota ina zaidi ya setilaiti ndogo 3,300 zilizozalishwa kwa wingi katika obiti ya chini ya Dunia (LEO),  ambazo huwasiliana na vipitishio vilivyoteuliwa vya ardhini . Kwa jumla, karibu satelaiti 12,000 zimepangwa kutumwa, na uwezekano wa upanuzi wa baadaye hadi 42,000. SpaceX ilitangaza kufikia zaidi ya watumiaji milioni moja mnamo Desemba 2022. 

Kituo cha ukuzaji cha setilaiti cha SpaceX huko Redmond, Washington kinahifadhi timu za utafiti, ukuzaji, utengenezaji, na udhibiti wa mzunguko wa Kiungo cha nyota. Gharama ya mradi wa miaka kumi ya kubuni, kujenga, na kupeleka kundinyota ilikadiriwa na SpaceX mnamo Mei 2018 kuwa angalau dola bilioni 10 za Kimarekani. SpaceX inatarajia zaidi ya dola bilioni 30 katika mapato ifikapo 2025 kutoka kwa satelaiti yake, wakati mapato kutoka kwa biashara yake ya uzinduzi yalitarajiwa kufikia dola bilioni 5 katika mwaka huo huo.  

Wanaastronomia wameibua wasiwasi kuhusu athari ambayo kundinyota linaweza kuwa nayo kwenye unajimu wa ardhini na jinsi satelaiti hizo zitakavyoongeza mazingira ya obiti ambayo tayari yamesongamana.   SpaceX imejaribu kupunguza wasiwasi wa unajimu kwa kutekeleza maboresho kadhaa kwa satelaiti za Kiungo cha nyota zinazolenga kupunguza mwangaza wao wakati wa operesheni.  Setilaiti zina vifaa vya kusukuma vya Ukumbi vya krypton ambavyo huziruhusu kuacha obiti mwishoni mwa maisha yao. Zaidi ya hayo, satelaiti zimeundwa ili kuepuka migongano kwa uhuru kulingana na data ya ufuatiliaji iliyounganishwa. 
## Marejeo
Jamii:Sayansi
Arey

thumb|Mt. Arey alivyochorwa.
**Arey** (pia: **Ariji, Aredi**; Chalon-sur-Saône, 535 hivi - Gap, 1 Mei 604) alikuwa askofu wa mji huo (leo nchini Ufaransa) maarufu kwa uvumilivu mkubwa katika matatizo, kwa kupinga usimoni na kwa kupokea vizuri wamisionari waliotumwa na Papa Gregori I Uingereza .

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 1 Mei.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Vyanzo
*  Denis de Sainte-Marthe, *Gallia christiana*, vol. I, Parigi 1715, coll. 455-457
*  Joseph Hyacinthe Albanès, *Gallia christiana novissima*, Tomo I, Montbéliard 1899, coll. 456-458
*  Honoré Fisquet, ''La France pontificale, histoire chronologique et biographique des archevêques et évêques de tous les diocèses de France. Métropole d'Aix. Gap*, Paris 1868, pp.&nbsp;33–41
*  *De S. Arigio sive Aredio episcopo Vapincensi in Gallia*, in Acta Sanctorum Maii, vol. I, Parigi-Roma 1866, pp.&nbsp;110–114
*  *Vita Sancti Arigii episcopi Vapincensis ex codice Gratianopolitano*, in Analecta Bollandiana XI, 1892, pp.&nbsp;384–401
*  Jean Irénée Depéry, *Histoire hagiologique du diocèse de Gap'', Gap 1852, pp.&nbsp;181–220
*  Louis Duchesne, épiscopaux de l'ancienne Gaule*, vol. I, Paris 1907, p.&nbsp;287
*  Gérard Mathon, *Aredio, vescovo di Gap, santo*, in «Bibliotheca Sanctorum», vol. II, col. 394

Jamii:Waliozaliwa 535
Jamii:Waliofariki 604