open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Asidi ya 4-Aminosalicylic

**Asidi ya 4-Aminosalicylic**, pia inajulikana kama '*asidi ya *para* -aminosalicylic** (**PAS**) na kuuzwa chini ya jina la chapa la **Paser*' miongoni mwa mengineyo, ni dawa inayotumika kutibu kifua kikuu. Hasa hutumika kutibu kifua kikuu sugu kwa dawa pamoja na dawa zingine za kuzuia kifua kikuu. Pia imetumika kama wakala wa safu ya pili wa sulfasalazine kwa watu walio na ugonjwa wa uvimbe wa matumbo kama vile ugonjwa wa ulcerative na ugonjwa wa Crohn. Iko kwenye Orodha ya Dawa Muhimu ya Shirika la Afya Ulimwenguni.  Kufikia mwaka wa 2005, matibabu ya kifua kikuu yamegharimu takriban dola za Marekani 2,700.

## Marejeleo
Abacavir

{{Drugbox|Watchedfields=changed|verifiedrevid=477236809|image=Abacavir.svg|width=200|image2=Abacavir ball-and-stick model.png|caption=Muundo wa kikemikali wa abacavir

|pronounce=|tradename=Ziagen, others Sawa na vizuizi vingine vya nucleoside analog reverse-transcriptase (NRTIs), abacavir hutumiwa pamoja na dawa zingine za HIV, na haipendekezwi yenyewe tu. Inachukuliwa kwa mdomo kama tembe au kiowevu na inaweza kutumika kwa watoto zaidi ya umri wa miezi mitatu.

Abacavir kwa ujumla inavumiliwa vizuri.  Ndani ya kundi la NRTI, abacavir ni nukleosidi ya karbosikliki (nucleoside ya carbocyclic). Iko kwenye Orodha ya Dawa Muhimu ya Shirika la Afya Ulimwenguni. Inapatikana kama dawa ya kawaida. Kufikia mwaka wa 2016, gharama ya jumla kwa mwezi wa kawaida wa dawa nchini Marekani ni dola 70.50. Kwa kawaida, abacavir huuzwa pamoja na dawa zingine za HIV, kama vile abacavir/lamivudine/zidovudine, abacavir/dolutegravir/lamivudine na abacavir/lamivudine. Mchanganyiko wa abacavir/lamivudine pia ni dawa muhimu.

## Marejeleo
Abacavir/lamivudine

**Abacavir/lamivudine**, inayouzwa chini ya jina la chapa **Kivexa** miongoni mwa mengineyo, ni dawa mchanganyiko ya dozi isiyobadilika inayotumika kutibu VVU/UKIMWI.  Inachukuliwa kwa mdomo kama tembe. 

Madhara yake ya kawaida ni pamoja na shida ya kulala, maumivu ya kichwa, unyogovu, hisia ya uchovu, kichefuchefu, upele na homa. Lamivudine na abacavir zote ni vizuizi vya nucleoside reverse transcriptase (NRTI). Gharama ya jumla katika nchi zinazoendelea ilikuwa takriban dola 14.19 hadi 16.74 kwa mwezi kufikia mwaka wa 2014. , gharama ya mwezi wa kawaida wa dawa nchini Marekani ni zaidi ya dola 200.

## Marejeleo
Mixx by Yas

thumb|Mixx by Yas
**Mixx by Yas** ni programu ya simu inayotoa huduma za kifedha za simu, ikiwa ni pamoja na kutuma pesa, kulipa bili, na kuongeza salio la simu kutoka kwenye mtandao wa Yas. 

Awali, huduma hii ilijulikana kama Tigo Pesa, lakini ilibadilishwa jina kuwa Mixx by Yas ili kuendana na mabadiliko ya chapa ya kampuni. 

Kwa sasa, Mixx by Yas inapatikana kupitia programu za simu za Android na iOS, na pia inapatikana kupitia huduma za USSD.

## Tanbihi
Jamii:uchumi wa Tanzania
Bunge la mkoa wa Kasai

**Bunge la Mkoa wa Kasai** ni chombo cha majadiliano cha Mkoa wa Kasai, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Inatimiza jukumu muhimu katika utawala, sheria, na udhibiti wa shughuli za utendaji katika ngazi ya mkoa.

## Historia 
Baraza la Mkoa wa Kasai, ambalo lilianzishwa kama sehemu ya utekelezaji wa sheria za kikatiba zilizopitishwa na Katiba ya mwaka 2006, ni nguzo ya msingi ya utawala wa mkoa huo.

Taasisi hiyo ilianzishwa kutokana na mageuzi ya utawala yaliyokusudiwa kuleta vituo vya maamuzi karibu na raia, kwa kujibu madai ya uwakilishi bora wa mikoa katika maendeleo ya kitaifa.

## Makao makuu 
Makao makuu ya Bunge la Kasai ni katika mji mkuu wa Kasai, Tshikapa. Jengo la Bunge ni jengo la kihistoria lililorekebishwa ili kukidhi mahitaji ya kisasa ya sheria.

## Muundo 
### Wanachama 
Baraza la Mkoa la Kasai lina wabunge wa mkoa waliochaguliwa kwa kura ya moja kwa moja kwa miaka mitano. Washiriki hao huwakilisha maeneo mbalimbali na sehemu mbalimbali za jimbo hilo. Idadi yao inatofautiana kulingana na idadi ya watu katika jimbo hilo, kulingana na sheria za jimbo hilo.

### Ofisi ya Bunge 
Ofisi ya Bunge inawajibika kwa kuongoza kazi na kusimamia utendaji wa kiutawala wa taasisi hiyo. Kwa kawaida huwa na:
* Rais mmoja,
* D'Msimamizi Mtendaji,
I D Mleta-habari,
* Kati ya waandaaji wa ripoti,
* Na mtafiti.

Baraza la Mawaziri huchaguliwa na Wabunge wa Mkoa mwanzoni mwa kila bunge.

### Tume za kudumu 
Baraza la Mkoa lina halmashauri kadhaa za kudumu za kitaaluma ambazo husaidia katika uchunguzi wa kina wa rasimu na mapendekezo ya sheria na katika udhibiti wa vitendo vya mtendaji wa mkoa. Kamati hizo zinatia ndani:
* Kamati ya Fedha,
* Tume ya Miundombinu,
* Kamati ya Elimu na Afya,
* Na Kamati ya Masuala ya Jamii na Sheria.

## Majukumu 
Baraza la Mkoa wa Kasai lina majukumu na majukumu kadhaa:
# Sheria: Kuandaa na kupitisha amri (sheria za mkoa) zinazofaa hali halisi za mahali.
# Udhibiti: Kufuatilia vitendo vya serikali ya mkoa na kuhakikisha uendeshaji wa rasilimali za umma kwa uwazi.
# Uwakilishi: Kufanya kazi kama kiunganishi kati ya wananchi na mamlaka, kwa kuelezea wasiwasi wa wananchi katika ngazi ya kufanya maamuzi.
# Kupanga bajeti: Kuidhinisha bajeti ya jimbo na kuhakikisha inatekelezwa vizuri.

## Changamoto 
Baraza la Mkoa wa Kasai linakabiliwa na changamoto kadhaa, ikiwemo:

Vifaa vichache vya kifedha na vifaa: * Uhaba wa rasilimali huzuia ufanisi wake.
* Uhuru wa kifedha na kisiasa: Utegemezi kwa serikali kuu mara nyingi huzuia utekelezaji wa mipango ya mitaa.
* Utaratibu wa kisiasa: Mvutano wa kisiasa unaweza kuathiri umoja kati ya washiriki.
* Ushirikiano wa wananchi: Kuhimiza ushiriki wa wananchi katika michakato ya sheria bado ni suala muhimu.
* Miundombinu: Ukosefu wa vifaa vya kisasa kwa ajili ya mikutano ya pande zote na kazi ya kamati bado ni kikwazo kikubwa.
Jamii:mkoa wa Kasai
Elie Mpanzu Kibisawala

**Elie Mpanzu Kibisawala** (alizaliwa Kinshasa, tarehe 1 Januari 2002) ni mchezaji wa soka mwenye uraia wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo Akiwa na urefu wa mita 1.65, anacheza kama kiungo. Kwa urefu wa mita 1.65 na uzito wa kilo 65,Mpanzu ni mshambuliaji mwenye haraka anayetumia mguu wa kulia. Uwezo wake wa kucheza nafasi mbalimbali unamruhusu kucheza kama winga wa kulia au wa kushoto

## Maisha
Kabla ya kujiunga na Simba SC, Elie alitofautisha katika Vita Club wa ligi ya Kongo wakati wa msimu wa 2023-2024 ambapo alitunukiwa kama mchezaji bora wa timu na wake.

Mnamo Oktoba 2024, baada ya kufungwa kwa soko la usajili Ulaya, alisaini na Simba SC kwa ada ya €183,000, akitafuta kufufua kazi yake Tanzania.

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 2002
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Bunge la mkoa wa Ituri

**Bunge la Mkoa wa Ituri** ni bunge la mkoa wa Ituri, ulio magharibi mwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Lilianzishwa kama sehemu ya mgawanyo wa madaraka ulioanzishwa na Katiba ya 2006, ina jukumu muhimu katika utawala wa mkoa, ikiwa ni pamoja na kupitishwa kwa sheria za mkoa, udhibiti wa watendaji na uwakilishi wa wananchi.

## Historia 
Bunge la Mkoa wa Ituri lilianzishwa kufuatia mageuzi ya utawala ambayo yalitenganisha Mkoa wa zamani wa Orientale katika mikoa minne mpya mnamo 2015, kwa mujibu wa Katiba ya 2006 na Sheria ya Ugawaji Mamlaka. Marekebisho hayo yalikusudiwa kuleta taasisi karibu na wenyeji ili kuboresha utawala na maendeleo.

Mchakato wa uanzishwaji umekuwa na changamoto kutokana na ukosefu wa usalama katika baadhi ya maeneo ya jimbo hilo, hasa kutokana na migogoro ya silaha. Licha ya vikwazo hivyo, Baraza hilo lilianza kufanya kazi mwaka wa 2016.

### Makao makuu 
Makao makuu ya Bunge la Mkoa wa Ituri yapo Bunia, mji mkuu wa mkoa huo. Jengo hilo lilijengwa chini ya mpango wa serikali wa kuimarisha taasisi za mkoa.

## Mwili na muundo 
Baraza la mkoa wa Ituri limepangwa ili kuwe na uwakilishi wenye usawa wa jamii mbalimbali na kufanya kazi kwa ufanisi.

### Wanachama 
Baraza hilo lina wabunge 48 wa mkoa ambao huchaguliwa kwa miaka mitano katika uchaguzi wa mkoa. Wajumbe hawa huchaguliwa kwa mujibu wa mfumo wa uwiano, kuhakikisha uwakilishi wa maeneo mbalimbali ya uchaguzi katika jimbo.

### Ofisi ya Bunge 
Ofisi ya Bunge la Mkoa ni taasisi inayoongoza taasisi hiyo. Ni pamoja na:
* Mwenyekiti;
* Makamu wa Rais;
* Mleta-habari;
* Mhariri Msaidizi;
* Mtafuta-habari.
Ofisi hii inasimamia kazi ya Bunge na kuratibu shughuli za Bunge.

### Tume za kudumu 
Baraza la mkoa hutegemea tume za kudumu kufanya utafiti wa kina na kuandaa mapendekezo juu ya masuala maalum. Mashirika makuu yanatia ndani:
* Tume ya Fedha na Maendeleo ya Kiuchumi,
* Tume ya Miundombinu, Nyumba na Rasilimali Asili,
* Kamati ya Afya, Elimu na Masuala ya Jamii,
* Tume ya Usalama na Haki.

## Majukumu na majukumu 
Baraza la Mkoa wa Ituri lina majukumu makuu matatu:
* Kazi ya kutunga sheria: Inakubali amri za mkoa (sheria za mitaa) zinazohitajika kwa ajili ya maendeleo ya mkoa16.
Jukumu la Usimamizi: Inasimamia na kutathmini matendo ya gavana na ya mtendaji wa mkoa, na inaweza kuanzisha hoja za kutokuamini ikiwa ni lazima.
Jukumu la uwakilishi: Inasimamia maslahi ya raia wa Ituri katika ngazi ya kitaifa na ya mitaa.

Kwa kuongezea, inachukua jukumu muhimu katika usimamizi wa rasilimali za asili za jimbo hilo, ambazo ni pamoja na dhahabu, mbao na utajiri mwingine, huku ikiendeleza matumizi endelevu na ya haki.

Jamii:Mkoa wa Ituri
Jamii:Siasa ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Elizabeth Gitau

**Elizabeth Gitau**, pia anajulikana kama Elizabeth Gitau-Maina (alizaliwa 1988), ni daktari wa tiba na mtendaji wa shirika kutoka nchini Kenya. 

Kwa sasa, anahudumu kama Afisa Mtendaji Mkuu wa Chama cha Madaktari wa Tiba Kenya (Kenya Medical Association), shirika la kitaifa linalolenga kutetea na kuhifadhi maslahi ya madaktari wa tiba wanaofanya kazi nchini.

## Kazi 
Baada ya kuhitimu kutoka shule ya udaktari na kukamilisha mafunzo ya lazima kwa vitendo, Elizabeth Gitau alifanya kazi kama Afisa wa Matibabu katika Hospitali ya Kaunti ya Muranga kwa karibu miaka miwili hadi Desemba 2014.

Kufikia Aprili 2019, Gitau alikuwa mhadhiri mwandamizi katika Chuo cha Mafunzo ya Matibabu Kenya (Kenya Medical Training College), chuo kinachotoa mafunzo ya maafisa wa kliniki (zamani wasaidizi wa matibabu) katika ngazi ya diploma, kilichopo kwenye kampasi mjini Thika.

Akiwa Afisa Mtendaji Mkuu mpya wa Chama cha Madaktari wa Tiba Kenya (Kenya Medical Association), alichukua nafasi ya Stellah Wairimu Bosire-Otieno, ambaye aliongoza chama hicho kutoka 2017 hadi 2019. Hapo awali, Gitau aliwahi kuwa mweka hazina wa tawi la Kaunti ya Nairobi la Chama cha Madaktari wa Tiba Kenya.

Mnamo Machi 2021, wakati wa janga la COVID-19, Gitau aliikosoa Kenya kwa kupatia kipaumbele chanjo kwa wanadiplomasia badala ya wahudumu wa afya na wazee.

Mnamo Machi 2023, Dkt. Elizabeth Gitau aliteuliwa kuwa mwanachama wa bodi ya Baraza la Madaktari wa Tiba na Madaktari wa Meno Kenya (Kenya Medical Practitioners and Dentists Council - KMPDC). Pia ni mwanachama na mratibu wa Mtandao wa Madaktari Vijana (Young Doctors Network).
## Marejeo
Jamii:Wanawake wa Kenya 
Jamii:Wanasayansi wa Kenya
Abaloparatide

**Abaloparatide**, inayouzwa kwa jina la chapa **Tymlos** miongoni mwa mengine, ni dawa inayotumika kutibu ugonjwa wa mifupa dhaifu (osteoporosis) baada ya kukoma hedhi. Kwa wale walio katika hatari kubwa, inaweza kupunguza hatari ya mivunjiko ya mifupa kutoka 5.9% hadi 3.3%. hata hivyo, iliidhinishwa baadaye katika mwaka wa 2022. Kufikia mwaka wa 2018, iligharimu takriban dola 1,800 za kwa mwezi nchini Marekani. Kufikia mwaka wa 2019 haijulikani jinsi ufanisi wake ikilinganishwa na bisphosphonates za bei ya chini.

## Marejeo
Susan Karanja

**Susan Karanja** ni daktari wa upasuaji wa ubongo kutoka nchini Kenya. Alipohitimu mwaka 2015, Karanja alikuwa daktari wa pili wa upasuaji wa ubongo wa kike nchini Kenya.

## Maisha 
Susan Karanja alizaliwa Nairobi na alikulia katika mji wa Kikuyu, Kenya. Alihudhuria Shule ya Msingi ya Consolata kabla ya kuendelea na masomo yake katika Shule ya Upili ya Precious Blood Riruta.

Alijivunia kushawishiwa na kampeni za uhamasishaji kuhusu HIV/AIDS za mwanzoni mwa miaka ya 1990, ambapo alisomea udaktari katika Chuo Kikuu cha Nairobi na kupata shahada ya udaktari. Baada ya kumaliza mafunzo yake ya vitendo, Karanja alibadili mwelekeo wake kutoka kwa tiba ya kibobezi, ambayo ilihusisha sana HIV/AIDS, na kuelekea kwenye taaluma ya upasuaji. Aliishi Durban, Afrika Kusini kwa miaka mitano akifanya masomo ya uzamili katika upasuaji wa ubongo katika Chuo Kikuu cha KwaZulu-Natal.

Kwa sasa, Karanja ni Daktari Bingwa wa Upasuaji wa Ubongo katika Hospitali ya Kitaifa ya Kenyatta nchini Kenya.

Ni mwanachama wa jamii za upasuaji wa ubongo na matibabu nchini Kenya na kimataifa. Pia ni Mweka Hazina wa sasa wa Chama cha Wanawake Wauguzi wa Upasuaji Kenya (Kenya Association of Women Surgeons - KAWS).

Aidha, anafundisha kama mhadhiri msaidizi katika Idara ya Tiba, Chuo Kikuu cha Nairobi.
## Marejeo
Jamii:Wanawake wa Kenya
Jamii:Wanasayansi wa Kenya
Abatacept

**Abatacept**, inayouzwa kwa jina la chapa **Orencia**, ni dawa inayotumika kutibu ugonjwa wa baridi yabisi ya viungo, yabisi yabisi ya viungo kwa watoto, na baridi yabisi ya viungo inayohusiana na soriasi. Inaweza pia kutumika kuzuia ugonjwa wa pandikizi dhidi ya mwenyeji (GVHD). Kawaida hutolewa kwa sindano kwenye mshipa au chini ya ngozi. Kiasi cha dawa na mara ya matumizi inategemea uzito wa mwili wa mtu.

Abatacept iliidhinishwa kwa ajili ya matumizi ya kimatibabu nchini Marekani mwaka wa 2005 na Ulaya mwaka wa 2007.

## Marejeo
Caroline Langat Thoruwa

**Caroline Langat Thoruwa** ni mwanakemia kutoka nchini Kenya. Thoruwa ni profesa wa kemia katika Chuo Kikuu cha Kenyatta, na mkurugenzi wa kampasi ya satelaiti ya mjini Nairobi ya chuo hicho.

Langat Thoruwa pia ni mwenyekiti wa Shirika la Wanawake wa Afrika katika Sayansi na Uhandisi, mwanachama wa bodi ya Mtandao wa Kimataifa wa Wahandisi na Wanasayansi Wanawake, na mwanachama wa kamati ya kiufundi ya Kituo cha Maarifa cha ACTIL.

## Uongozi na ushirikishwaji 
Thoruwa kwa sasa anahudumu kama Makamu Mkuu wa Chuo Kikuu (Kaimu) anayesimamia Utafiti, Ubunifu na Ushirikishwaji wa Jamii katika Kenyatta University. 

Mnamo Machi 2025, alifungua na kuongoza warsha ya wafanyakazi wa menejimenti kuhusu kuingiza sayansi, teknolojia na ubunifu (STI) katika mifumo ya kitaaluma na uendeshaji wa chuo kikuu, akisisitiza ufadhili wa utafiti, ushirikiano wa kitaasisi, na ujumuishaji wa STI katika ufundishaji na ujifunzaji kwa kuzingatia malengo ya maendeleo ya kitaifa. 

Pia ameunga mkono maonesho ya utafiti ya chuo kikuu, ikiwemo maonesho ya My Smart Farm katika Nairobi International Trade Fair. 

Thoruwa ameiwakilisha Kenyatta University katika matukio ya ushirikiano na mashirika kama AMPATH, akichangia mjadala kuhusu uwezo wa utafiti na athari kwa jamii. 

Aidha, ameshirikiana na makundi ya nje kukuza mipango ya maendeleo ya uongozi miongoni mwa wanafunzi na wafanyakazi, ikiwemo majadiliano na Life Ministry Kenya kuhusu programu za ushauri (mentorship) na uongozi unaozingatia maadili.

## Marejeleo
Jamii:Wanawake wa Kenya
Jamii:Wanakemia wa Kenya
Paula Kahumbu

thumb|Paula mnamo mwaka wa 2017
**Paula Kahumbu** (alizaliwa 25 Juni 1966) ni mhifadhi wa wanyamapori na Afisa Mtendaji Mkuu wa taasisi ya *WildlifeDirect* kutoka nchini Kenya. 

Anajulikana sana kama mtetezi wa tembo na wanyamapori, akiwa mstari wa mbele katika Kampeni ya "Hands Off Our Elephants," iliyozinduliwa mwaka 2014 kwa ushirikiano na Mama wa Taifa wa Kenya, Margaret Kenyatta. 

Hivi karibuni, mnamo mwaka 2022, aliteuliwa kuwa Mtafiti wa Kitaifa wa Kijografia wa kwanza (National Geographic Explorer) na mwanachama wa Bodi ya Wadhamini katika Shirika la National Geographic Society.

## Elimu na kazi za awali
Paula Kahumbu alizaliwa tarehe 25 Juni 1966 na alikulia Nairobi, Kenya, ambako alihudhuria shule ya msingi na sekondari huko Loreto Convent Msongari. Alianza kupata malezi ya kitaaluma kutoka kwa mhifadhi maarufu Richard Leakey. Alipewa ufadhili wa Serikali ya Kenya kusomea Ekolojia na Biolojia katika Chuo Kikuu cha Bristol. Baadaye alipata shahada ya uzamili katika Sayansi ya Wanyamapori na Malisho kutoka Chuo Kikuu cha Florida mwaka 1992. Utafiti wake wa awali na kazi za shambani zilihusisha nyani, na alitunga tasnifu ya uzamili kuhusu nyani wa Hifadhi ya Kitaifa ya Nyani ya Mto Tana.

Kati ya masomo yake ya shahada ya kwanza na ya uzamili, Kahumbu alirejea Kenya kufanya kazi katika Shirika la Wanyamapori la Kenya (Kenya Wildlife Service). Aliteuliwa kuhesabu na kupima akiba ya pembe za ndovu zilizohifadhiwa nchini humo kwa maandalizi ya tukio maarufu la Richard Leakey la kuchoma pembe hizo kwenye televisheni ya kimataifa. Tukio hilo lilimhamasisha kuelekeza masomo yake ya udaktari kutoka kwa nyani hadi kwa ndovu.

Alipata ufadhili wa Petri kusomea Shahada ya Uzamivu (PhD) katika Ekolojia na Biolojia ya Mabadiliko katika Chuo Kikuu cha Princeton kati ya mwaka 1994 na 2002, ambako alichunguza ndovu wa Shimba Hills kwenye pwani ya Kenya. Mnamo mwaka 2005, alipokea Cheti katika Mpango wa Maendeleo ya Usimamizi kupitia Taasisi ya Gordon ya Sayansi za Biashara katika Chuo Kikuu cha Pretoria.
## Marejeo
Jamii:Wanawake wa Kenya 
Jamii:Wanasayansi wa Kenya
Juliet Obanda Makanga

**Juliet Obanda Makanga** (alizaliwa 19 Februari, 1985) ni mfamasia, mwanasayansi wa neurosayansi na mtafiti wa masuala ya matibabu, anayefanya kazi kama Mhadhiri wa Farmakolojia ya Kliniki katika Shule ya Dawa ya Chuo Kikuu cha Kenyatta, kilichoko Kahawa, Nairobi.

## Asili na elimu 
Juliet Obanda alizaliwa katika Kaunti ya Vihiga, kusini-magharibi mwa Kenya, mnamo tarehe 19 Februari 1985. Alisoma katika Shule ya Wasichana ya Alliance iliyoko mji wa Kikuyu, Kaunti ya Kiambu, katikati mwa Kenya, ambako alipata Diploma ya Shule ya Upili mwaka 2002.

Mnamo mwaka 2003, alipata Udhamini wa Serikali ya Japani (Monbukagakusho Scholarship), kwa ajili ya kusomea famasia nchini Japani. Alitumia mwaka wake wa kwanza huko Japani katika Chuo Kikuu cha Tokyo cha Mafunzo ya Lugha za Kigeni, ambako alipata cheti cha ustadi wa lugha ya Kijapani.
## Marejeo
Jamii:Wanawake wa Kenya 
Jamii:Wanasayansi wa Kenya
Margaret Billingham

**Margaret E. Billingham** (jina la kuzaliwa Macpherson; 20 Septemba 1930 - 14 Julai 2009) alikuwa mtaalamu wa magonjwa katika Chuo Kikuu cha Tiba cha Stanford, aliyekuwa na mafanikio makubwa katika utambuzi wa awali na upangaji wa ukataliwa wa upandikizaji wa moyo baada ya upasuaji wa kuhamisha moyo, maarufu kama *"Billingham Criteria*". Pia alielezea ukataliwa sugu na mbinu za uchunguzi wa tishu za moyo (endomyocardial biopsy).

Billingham alizaliwa nchini Tanzania, akapata elimu yake nchini Kenya, na baadaye kuhitimu kutoka Royal Free Hospital huko London. Alijikita katika taaluma ya patholojia ya ukatali wa upandikizaji, na hatimaye kuwa mkurugenzi wa patholojia ya moyo hapo chuoni Stanford. Alikaa Marekani na mume wake, ambaye pia alikuwa daktari, pamoja na watoto wao wawili. Alifariki dunia mwaka 2009.

## Maisha ya awali 
Baba yake Billingham alihamishiwa Tanzania kama mwanadiplomasia wa Uingereza.
## Familia 
Alikutana na mume wake wa baadaye, John Billingham, walipokuwa wakifanya kazi za awali za nyumba. Walioa mwaka 1956, wakati wote wakiwa wanafanya kazi katika hospitali ya  Hampstead General Hospital. Mnamo mwaka 1963, walihamia Houston, Texas, wakiwa na watoto wao wawili, Robert na Graham. Miaka miwili baadaye, mwaka 1965, walihamia San Francisco Bay. Mume wake alikuwa mkuu wa idara ya sayansi za maisha katika Kituo cha Tafiti cha Ames.

## Kazi ya tiba 
Mnamo mwaka 1966, Billingham alianza utafiti wa miaka miwili katika Stanford. Awali alijikita katika tiba ya moyo na mapafu, kisha alihamia katika patholojia mwaka 1968. Kufikia mwaka 1988, Billingham alikuwa profesa wa patholojia katika Stanford. Aidha, alifanya utafiti kuhusu sumu ya Adriamycin, dawa ya kemotherapi.

Mnamo waka 1990, alikuwa rais wa kwanza wa kike wa International Society for Heart and Lung Transplantation (ISHLT).

Billingham aliandika zaidi ya makala 500, muhtasari na sura. Baadhi ya maendeleo ya hivi karibuni katika patholojia ya moyo, Progress in human pathology, Margaret E. Billingham, Julai 1979.

## Maisha ya baadaye na urithi 
Mwaka 1994, miaka mitatu baada ya kuteuliwa kuwa mkurugenzi wa wanawake katika tiba na sayansi ya matibabu katika shule ya tiba ya Stanford, alistaafu. ilimpatia tuzo la mafanikio ya maisha.

## Machapisho 
.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Tanzania
Jamii:Wanasayansi wa Tanzania
Jamii:Wanawake wa Uingereza
Jamii:Wanasayansi wa Uingereza
Flower Msuya

**Flower Ezekiel Msuya** (alizaliwa Kifula) ni mtaalamu wa magugumaji (stadi za mwani) kutoka nchini Tanzania. Ana utaalamu katika kilimo cha mwani wa baharini na aquaculture (kilimobahari).

## Maisha ya awali na elimu
Flower Ezekiel Msuya alipata Shahada ya kwanza (BSc) katika botani na takwimu kutoka Chuo Kikuu cha Dar es Salaam.

## Kazi
Kuanzia mwaka 1993 hadi 1996, Msuya alifanya utafiti kuhusu athari za kijamii na mazingira za kilimo cha mwani. Aliongoza kuanzishwa kwa kilimo cha magugumaji kusini mwa Tanzania mwaka 1995 na 1996.

Msuya amefanya kazi kama afisa utafiti katika Taasisi ya Utafiti wa Uvuvi ya Tanzania (TAFIRI) huko Kigoma, Tanzania. Yeye ni mtaalamu mstaafu na mchunguzi mkuu katika Biolojia ya Baharini katika Taasisi ya Sayansi ya Baharini ya Chuo Kikuu cha Dar es Salaam kilichopo Zanzibar. Mahitaji ya kukuza sekta ya Tanzania ili kuhimili athari za mazingira ni kipengele muhimu cha kazi yake.

Msuya ni mmoja wa wakufunzi watano wa kimataifa katika Innovation na Cluster Facilitation. Anafundisha kuhusu teknolojia za kilimo cha magugumaji, kuongeza thamani na kuunganisha magugumaji na bidhaa zingine za baharini kama matango bahari, majumba ya samaki na samaki wa baharini.

Msuya amefanya kazi na FAO, WIEGO, UNIDO na WWF. Amechangia kuanzishwa kwa kilimo cha seaweed katika Mauritius, Rodrigues na Mayotte.

Yeye ni mwanachama wa Tropical Agriculture Association (TAA), Royal Society of Biology (RSB), International Seaweed Association (ISA), Western Indian Ocean Marine Science Association (WIOMSA) na Pan African Competitiveness Forum (PACF). ikiwemo poda, vipodozi na vyakula. ZaSCI pia inasaidia Zanzibar kupanua uchakataji wa seaweed kwa kutekeleza mimea ya uchakataji ya seaweed kwa semi-refined carrageenan (geli inayopima ubora wa seaweeds nyekundu zinazolimwa visiwani).

## Machapisho aliyoandika
* * * *

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1959
 
Jamii:Wanawake wa Tanzania
Jamii:WikiGap JWK 2026
Josephine Lemoyan

**Josephine Lemoyan** ni mtaalamu wa jamii,mchambuzi wa huduma za kijamii, na mwanasiasa kutoka nchini Tanzania. 

Baada ya kumaliza shahada ya sayansi ya kijamii katika Chuo Kikuu cha Dar es Salaam Tanzania, na Chuo Kikuu cha Hull, Uingereza, alijikita katika mifumo ya WASH (maji, usafi wa mazingira na usafi wa afya) kuanzia mwanzoni mwa miaka ya 1990. Alifanya kazi na serikali na mashirika yasiyo ya kiserikali (NGOs), na kutoa ushauri kuhusu vifaa vya matibabu ya maji machafu na uhifadhi wa maji na ardhi. 

Mnamo mwaka 2017, alichaguliwa kuwa mmoja wa Wabunge wa Bunge la Afrika Mashariki (EALA) kutoka Tanzania. Alifanya kazi katika Tume ya EALA, inayosimamia kazi za kiutawala za bunge hilo, na alihudumu katika kamati ya kutathmini miradi na vituo vinavyosaidia ushirikiano wa soko la pamoja la Jumuiya ya Afrika Mashariki na Umoja wa Forodha. 

Kama mshiriki wa Kamati ya Masuala ya Kanda na Utatuzi wa Migogoro, alifanya kazi kwenye sheria za kuunganisha sheria za kanda kuhusu uhamaji wa mifugo, biashara, na kulinda mifumo ya ikolojia na usafirishaji salama wa watu na bidhaa kwenye Ziwa Tanganyika na Ziwa Viktoria.

## Usuli
Josephine Sebastian ni Mmaasai na alilelewa kwa misingi ya mila za Maasai. Alihitimu Shahada ya Sanaa kwa heshima na Shahada ya Uzamili wa Sanaa katika Chuo Kikuu cha Dar es Salaam katika sosholojia. Akiendelea na masomo yake, alisoma kwenye Chuo Kikuu cha Hull huko Kingston upon Hull, Uingereza, ambapo alihitimu Shahada ya Uzamili wa Sayansi katika tafiti za kijamii, sociology, na anthropolojia ya kijamii. Mnamo mwaka 1980, aliolewa na Hussein Ole Lemoyani Laizer na walikuwa na watoto wawili, Benjuda Hussein na Noela Lemoyan. Mume wake alifariki mwaka 2018.

## Marejeo
Jamii:Wanawake wa Tanzania 
Jamii:Wanasayansi wa Tanzania
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wamasai
Lugha ya Adamu

**Lugha ya Adamu** ni lugha iliyotumika katika mawasiliano ya Adamu, mtu wa kwanza kadiri ya Biblia na Mapokeo ya Mitume na ambayo ilizaa lugha zote za binadamu hadi leo.

## Oni maalumu
Anna Katharina Emmerick katika ufunuo wake alijulishwa kwamba hasa lugha tatu [ya Kihindi-Kiirani] za Baktria, Zendia, India ni vizazi vya kwanza kabisa vya lugha [ya Kihindi-Kijerumani cha Kale] ya Adamu, bila shaka kulingana na usafi kama kipimo cha kubadilika kidogo kutoka kwa lugha ya Adamu yenyewe:

Lugha ya kwanza [ya Kihindi-Kijerumani cha Kale], lugha mama, iliyozungumzwa na Adamu, Shemu, na Nuhu, ilikuwa tofauti, na sasa inapatikana tu katika lahaja za pekee. Matawi yake safi ya kwanza [ya Kihindi-Kiirani] ni Zend, lugha takatifu ya India, na lugha ya Wabaktria. Katika lugha hizo, maneno yanaweza kupatikana yakiwa sawa kabisa na Kijerumani cha chini cha eneo langu la asili. Kitabu ninachokiona katika Ktesiphon ya kisasa, kando ya Tigris, kimeandikwa kwa lugha hiyo.
 

## Tanbihi
## Marejeo 
* Maurice Olender - Europe, or How to Escape Babel 
* Julius Pokorny: *Indogermanisches etymologisches Wörterbuch* 
* Gerhard Köbler: *Indogermanisches Wörterbuch* 

Jamii:Lugha
Dambisa Moyo

**Dambisa Felicia Moyo**, Baroness Moyo (alizaliwa Lusaka, 2 Februari 1969 ) ni mtaalam wa uchumi na mwandishi kutoka nchini Zambia, maarufu kwa uchambuzi wake wa uchumi mkuu na masuala ya kimataifa. 

Ameandika vitabu vitano juu ya masuala ya kiuchumi. Ikiwa ni pamoja *Dead Aid: Why Aid Is Not Working and How There Is a Better Way for Africa* (2009), *How the West Was Lost: Fifty Years of Economic Folly – And the Stark Choices that Lie Ahead* (2011), ''Winner Take All: China's Race for Resources and What It Means for the World* (2012), *Edge of Chaos: Why Democracy Is Failing to Deliver Economic Growth – and How to Fix It* (2018), pamoja na *How Boards Work: And How They Can Work Better in a Chaotic World'' (2021).

## Usuli 
Sehemu ya utoto wake alikulia nchini Marekani, wakati baba yake alipokuwa akifanya masomo ya juu, kisha akarudi Zambia.

Alisoma kemia katika Chuo Kikuu cha Zambia,

Alipata Master of Public Administration (MPA) kutoka Chuo Kikuu cha Harvard katika Shule ya Utawala ya John F. Kennedy mwaka 1997. Mnamo mwaka 2002 alipata DPhil katika uchumi kutoka Chuo cha St Antony, Chuo Kikuu cha Oxford.

## Marejeo
Jamii:Wanawake wa Zambia
Jamii:Waandishi wa Zambia
Uvimbe wa aorta ya tumbo

**Uvimbe wa aorta ya tumbo** (kwa Kiingereza: *Abdominal aortic aneurysm*) ni upanuzi wa kimahali wa aota kwenye eneo la tumbo hivi kwamba kipenyo chake ni kikubwa kuliko sentimita 3 au zaidi ya 50% kuliko kawaida. Kwa kawaida, hali hii haisababishi dalili, isipokuwa wakati wa kupasuka kwake. Uvimbe (aneurismu) mkubwa wakati mwingine unaweza kuhisiwa kwa kusukuma kwenye tumbo.

Uvimbe wa aorta ya tumbo hutokea kwa kawaida kwa wale walio na umri wa zaidi ya miaka 50, kwa wanaume, na kati ya wale walio na historia ya familia. Hali za kijeni zilizo na hatari iliyoongezeka ni pamoja na ugonjwa wa Marfan na ugonjwa wa Ehlers-Danlos. Uvimbe wa aorta ya tumbo ni aina ya kawaida ya kuvimba kwa aota. Nchini Marekani, uchunguzi wa ultrasound ya tumbo unapendekezwa kwa wanaume kati ya umri wa miaka 65 na 75 na wenye historia ya kuvuta sigara. Nchini Uingereza na Uswidi, uchunguzi wa wanaume wote wenye umri wa zaidi ya miaka 65 unapendekezwa. Mara baada ya kuvimba huku kupatikana, uchunguzi wa mawimbi ya sauti (ultrasound) zaidi ni kawaida kufanyika mara kwa mara. Inaonekana hakuna tofauti katika matokeo ya muda mrefu kati ya tiba hizo mbili. Taratibu za kurudiarudia zinahusishwa zaidi na ukarabati wa uvimbe wa mishipani.

Uvimbe wa aorta ya tumbo huathiri 2-8% ya wanaume walio na umri wa zaidi ya miaka 65 Hii iliongezeka kutoka karibu 100,000 mwaka wa 1990, iliyopunguka kwa kiasi fulani katika nchi zilizoendelea lakini ya kuongeza mzigo katika nchi zinazoendelea katika watu wanaozeeka. Nchini Marekani, Uvimbe wa aorta ya tumbo ulisababisha vifo kati ya 10,000 na 18,000 mwaka wa 2009.

## Marejeo
Ugonjwa wa mgandamizo wa fumbatio

**Ugonjwa wa mgandamizo wa fumbatio** (**Abdominal compartment syndrome (ACS)**) ni wakati tumbo linapata shinikizo la juu la ndani, na kusababisha kutofanya kazi kwa viungo. Dalili zake zinaweza kujumuisha fumbatio lililovimba na gumu na kupunguka kutoka kwa mkojo. Miongoni mwa wale ambao waliopitishiwa bomba la hewa kwenye trakea (intubated), uingizaji hewa unakuwa vigumu. Neno la sasa lilianza kutumika katika mwaka wa 1989.

## Marejeleo
Madeleine Nikomba Sabangu

**Madeleine Nikomba Sabangu** (alizaliwa Juni 6, 1983 huko Luiza katikati mwa Kasai) ni mwanasheria na mwanasiasa katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na mwanzilishi wa Wakfu wa Madeleine Nikomba.

Yeye ni seneta anayewakilisha Kaunti ya Tshopo kuanzia Machi 15, 2019 hadi Agosti 6, 2022 na pia alikuwa Gavana wa Kaunti ya Tshopo kuanzia Machi 22, Agosti (8) mwaka wa 2022 hadi Aprili (4) mwakani.

## Faragha 
Madeleine Nikomba ameolewa na ni mama wa familia.

## Tofauti 
Bei ya "uongozi wa wanawake", iliyotolewa na wajumbe wa jury katika toleo la nne 4 édition du Forum international de victoria  wa Kongamano la Kimataifa la Victoria mjini Abidjan kutoka Ivory Coast.

## Tanbihi
## Tazama pia 
* Orodha ya wakuu wa mkoa wa Tshopo
* Costant Lomata
* Louis-Marie Walle Lufungula
* Jean Tokole Ilongo
* Paulin Lendongolia Lebabonga

Jamii:Wanasiasa wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Misukumo ya tumbo

**Misukumo ya tumbo**, pia inajulikana kama **mbinu ya Heimlich**, ni matibabu ya kukabwa sana (kuziba kwa njia ya hewa kutokana na kitu cha kigeni). Inatumika hasa kwa wale walio na umri wa zaidi ya mwaka mmoja ambao hawawezi kukohoa lakini wanaendelea kuwa na ufahamu. Haipendekezi kwa wale walio chini ya mwaka mmoja au ambao ni wajawazito. Katika wale walio chini ya mwaka mmoja, kupigwa kwa nyuma (mgongoni) na kusukumwa kwenye kifua kunapendekezwa, wakati kwa wale ambao ni wajawazito kusukumwa kwenye kifua hutumiwa.

## Marejeo 
Jamii:Tiba
Costant Lomata

**Constant Lomata** ni mwanasiasa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, anayejulikana kwa nafasi yake kama gavana wa jimbo la Tshopo katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo..

## Wasifu 
## Kazi ya kisiasa 
## Gavana wa Jimbo la Tshopo 
Constant Lomata alichaguliwa kuwa gavana wa jimbo la Tshopo, Jumanne Agosti 29, 2017 mjini Kisangani na manaibu wa majimbo. Mgombea huru, Bw. Lomata alipata kura 12, kati ya wapiga kura 19, sawa na asilimia 63 ya kura zilizopigwa. Alimshinda mwingine huru, Patrick Matata, aliyepata kura 7 katika duru ya pili iliyoandaliwa na Tume Huru ya Uchaguzi (Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo) (CENI).

## Uhusiano wa kisiasa 
**Constant Lomata** anatoka "Action for Good Governance and Emergence (ABGE)", chama cha siasa kinachopendwa na Constant Lomata Kongoli Gavana wa Heshima wa jimbo la Tshopo kimewekwa katika mpangilio wa chaguo ndani ya muungano wa jukwaa la siasa. ya waigizaji walioambatanishwa na watu, AAAP kwa kifupi.

Kundi hili la kisiasa ambalo linaunga mkono maono ya Mkuu wa Nchi Félix Antoine Tshisekedi na kuchaguliwa tena Desemba 2023 na mwakilishi wake wa mamlaka ya maadili ni Tony Kanku Shiku, wakati wa asubuhi kubwa ya kisiasa huko Kinshasa huko Shobuzz Juni 1 iliyopita, kutolewa kwake rasmi pamoja na kutiwa saini kwa kitendo cha kujitolea na marais wa vyama vya siasa wanachama.

## Faragha 
## Tanbihi
## Vipengee vinavyohusiana 
* Madeleine Nikomba Sabangu
* Louis-Marie Walle Lufungula
* Jean Tokole Ilongo
* Paulin Lendongolia Lebabonga
* Orodha ya wakuu wa mkoa wa Tshopo

## Viungo vya nje 
## Tafsiri 
* Lomata fr: Constant Lomata
* Lomata ln: Costant Lomata

Jamii:Wanasiasa wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Abemaciclib

**Abemaciclib**, inayouzwa chini ya majina ya chapa **Verzenio** miongoni mwa mengineyo, ni dawa inayotumika kutibu saratani ya matiti. Hasa inatumika kwa kesi za hali ya juu ambazo ni chanya ya HR lakini HER2 hasi.

Madhara yake ya kawaida ni pamoja na kuhara, chembechembe chache za damu nyeupe, kichefuchefu, maambukizi, uchovu, upotezaji wa nywele na chembe ndogo za damu. Madhara yake mengine yanaweza kujumuisha nimonia, matatizo ya ini na kuganda kwa damu.

## Marejeleo
Kutokwa na damu kwa uterasi kusiko kwa kawaida

**Kutokwa na damu kwa uterasi kusiko kwa kawaida** (**AUB**), pia inajulikana kama **kutokwa na damu kwa uke kusiko kwa kawaida**, ni kutokwa na damu kwa uke kutoka kwenye uterasi kwa njia ambayo mara kwa mara kwa njia isiyo ya kawaida na kwa muda mrefu kupita kiasi, nayo huwa nzito kuliko kawaida, au kwa njia isiyo ya kawaida. Neno **kutokwa na damu kwa uterasi isiyofanya kazi ipasavyo** lilitumika wakati hakuna sababu ya msingi ya hilo. Kutokwa na damu kwa uke wakati wa ujauzito hutengwa kando na hali hii.

Sababu zake kuu zinaweza kujumuisha matatizo ya udondoshwaji wa yai, nyuzinyuzi, utando wa uterasi kukua hadi kwenye ukuta wa uterasi, vipolipu vya uterasi (polyps), matatizo ya msingi ya kutokwa na damu, madhara yatokanayo na udhibiti wa uzazi au saratani. Picha za uchunguzi wa kimatibabu au hysteroscopy inaweza kusaidia katika utambuzi.

Matibabu yake yanategemea sababu ya msingi. Chaguo zinaweza kujumuisha udhibiti wa homoni ya uzazi, madawa ya kuongeza uzalishaji wa homoni ya kuachia gonadotropini ( GnRH), asidi ya tranexamic, NSAIDs na upasuaji kama vile uondoaji wa endometriamu au hysterectomy. Kutokwa na damu kwa uterasi kusiko kwa kawaida huathiri takriban 20% ya wanawake wenye umri wa uzazi.

## Marejeo
Maumivu ya tumbo

**Maumivu ya tumbo**, yaani **kuumwa na tumbo**, ni dalili ya usumbufu mahali popote katika eneo la tumbo. Yanaweza kupatikana katika moja ya sehemu nne  au tumbo au kutokea kwa kutawanyika mwilini. Yanaweza kugawanywa katika maumivu ya mwanzo wa ghafla (papo hapo) na maumivu ya muda mrefu (ya muda mrefu). 

Sababu zake za kawaida ni pamoja na ugonjwa wa tumbo (gastroenteritis) na ugonjwa wa utumbo unaosumbua. Takriban 15% ya watu wana hali mbaya zaidi ya msingi kama vile ugonjwa wa ulibuni wa nyongo (appendicitis), ugonjwa wa kibofu cha nyongo, uvimbe wa aorta ya fumbatio iliyopasuka, kidonda cha tumbo kilichotoboka, kongosho, msokoto wa ovari, volvulasi, ketoacidosis ya kisukari, diverticulitis, upungufu wa mtiririko wa damu kwenye utumbo (ischemic bowel). Katika watoto wachanga necrotizing enterocolitis, vulvulus, na intussuception yanapaswa kuzingatiwa. Katika theluthi ya matukio yake, sababu halisi haijulikani.

Utambuzi wake unaweza kutegemea historia ya dalili, uchunguzi, kazi ya damu, na upigaji picha za kimatibabu. ECG inaweza kufanywa ili kuondoa uwezekano wa kuwepo shambulio la moyo. Matibabu yake yanaweza kujumuisha viowevu vya mishipani na udhibiti wa maumivu. Kulingana na sababu yake ya msingi, upasuaji unaweza kuhitajika. Takriban 10% ya watu katika idara ya dharura wapo huko kwa sababu ya maumivu ya tumbo.

## Marejeo
Bunge la mkoa wa Mongala

**Bunge la Mkoa wa Mongala** ni chombo cha majadiliano cha jimbo la Mongala, katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (JKK). Mahakama hiyo ina jukumu muhimu katika utawala wa mkoa, ikishughulikia sheria, kusimamia utawala wa mkoa, na kuwakilisha raia wa mkoa.

## Historia 
Baraza la Mkoa wa Mongala lilianzishwa kama sehemu ya ugawaji madaraka nchini JKK, ulioanzishwa na Katiba ya mwaka 2006. Mradi huo wa kugawa mamlaka ulikuwa na lengo la kuimarisha uhuru wa mikoa na kuleta utawala karibu zaidi na raia. Mkoa wa Mongala, uliotokana na kugawanywa kwa eneo mnamo 2015, ulianzisha baraza lake la mkoa muda mfupi baada ya kuanzishwa rasmi.

### Makao makuu 
Makao makuu ya bunge la mkoa wa Mongala yapo katika mji mkuu wa mkoa huo, Lisala. Jengo la Bunge linaonyesha umuhimu wa taasisi ya Bunge katika utawala wa mkoa. Hata hivyo, bado kuna changamoto za miundombinu, ambazo nyakati nyingine huathiri hali nzuri ya mikutano.

## Mwili na muundo 
Mkutano wa Mkoa wa Mongala una wajumbe waliochaguliwa na baraza linaloongoza, linaloungwa mkono na kamati kadhaa za kudumu ambazo zinawezesha usimamizi wa masuala maalum.

### Wanachama 
Bunge linaundwa na wabunge wa mkoa waliochaguliwa katika uchaguzi wa mkoa. Wajumbe hao huwakilisha maeneo mbalimbali ya uchaguzi katika jimbo hilo na wanahusika katika kutetea masilahi ya wenyeji.

### Ofisi ya Bunge 
Ofisi ya Bunge la Mkoa ni chombo cha uongozi wa taasisi hiyo6. Inayoundwa na Rais, Makamu wa Rais, Mwandishi, Mwandishi Msaidizi na Mwandishi. Ofisi hii ina jukumu la kupanga na kusimamia kazi ya Bunge.

### Tume za kudumu 
Kuna kamati kadhaa za kudumu katika Bunge. Kamati hizi hushughulikia masuala maalum kama vile fedha, usalama, maendeleo, elimu, na afya. Mawasilisho hayo husaidia kufanya uchambuzi wa kina wa masuala kabla ya kuyapigia kura katika Bunge.

## Majukumu na majukumu 
Mkutano mkuu wa mkoa wa Mongala una jukumu la kutoa sheria kuhusu mamlaka ya mkoa, kudhibiti utendaji wa serikali ya mkoa na kuwakilisha watu wa mkoa.
* Sheria: Bunge huandaa na kupitisha amri za mkoa ili kudhibiti mambo mbalimbali ya kiuchumi, kijamii na kitamaduni ya mkoa.
* Usimamizi: Usimamizi wa serikali ya mkoa, hasa utekelezaji wa bajeti na sera za umma.
Uwakilishi: Wabunge wa mkoa huwakilisha masilahi ya wapiga kura wao katika bunge.

## Changamoto na changamoto 
Licha ya umuhimu wake, bunge la mkoa wa Mongala linakabiliwa na changamoto kadhaa:
* Fedha za kutosha: Fedha chache za bajeti zinaathiri utendaji wake na uwezo wake wa kutekeleza majukumu yake.
* Uwezo wa taasisi: Mafunzo ya wanachama na kujenga uwezo wa kiutawala bado ni vipaumbele.
Uhusiano na serikali ya mkoa: Wakati mwingine mvutano kati ya bunge na serikali ya mkoa unaweza kuzuia mchakato wa utawala.
* Kuwa karibu na wananchi: Kuboresha mawasiliano na uwazi kwa wananchi ni changamoto kubwa katika kuimarisha imani ya umma.
* Licha ya changamoto hizi, bunge la mkoa wa Mongala linabaki kuwa kiungo muhimu katika demokrasia na maendeleo ya mkoa huo.

Jamii:mkoa wa Mongala
Paulin Lendongolia Lebabonga

**Paulin Lendongolia Lebabonga** ni mwanasiasa kutoka Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Ni mkuu wa mkoa wa Tshopo.

## Wasifu 
Paulin Lendongolia Lebabonga alisomea sheria katika Chuo Kikuu cha Kisangani ambapo alipata Leseni ya Chuo Kikuu mnamo 2023.

## Kazi ya kisiasa 
Paulin Lendongolia Lebabonga alikuwa naibu wa mkoa.

Paulin Lendongolia Lebabonga ni makamu wa gavana wa mkoa Tshopo chini ya mamlaka ya Madeleine Nikomba Sabangu. Kisha alihudumu kama gavana wa muda wa jimbo hilo baada ya kuondoka kwa Madeleine Nikomba ambaye alichagua mamlaka yake ya ubunge..

Alichaguliwa kuwa gavana wa jimbo la Tshopo katika duru ya kwanza ya uchaguzi wa Aprili 29, 2024 ulioandaliwa chini ya udhibiti wa Tume Huru ya Taifa ya Uchaguzi (CENI). Kati ya wapiga kura 29, makamu wa gavana anayemaliza muda wake anapata 16, hivyo mbele ya wapinzani wake 19.

Anasaidiwa na mwenza Didier Lomoyo, meya wa wilaya ya Tshopo katika jiji la Kisangani.

### Wajumbe wa Serikali ya Lendongolia
Orodha ya wajumbe 10 wa serikali mpya ya mkoa wa Tshopo : 

# Waziri wa Mambo ya Ndani ya Mkoa, Usalama, Ugatuzi, Mambo ya Kimila, Haki, Mlinzi wa Mihuri na Haki za Binadamu: Ekongo Ndemba Roger;
# Waziri wa Mipango, Bajeti, Uchumi, Biashara, Ujasiriamali, Viwanda Vidogo na vya Kati na Msemaji wa Serikali wa Mkoa: Tandia Akomboyo Senold;
# Waziri wa Fedha wa Mkoa, Ufundi, Viwanda, Uwekezaji, Ubia kati ya Sekta ya Umma na Sekta Binafsi na Wizara Maalum ya Mkoa: Madropia Patrick Valencio;
# Waziri wa Miundombinu, Kazi za Umma na Ujenzi wa Mkoa: Likaka Balombo Mrithi;
# Waziri wa Mkoa wa Mazingira, Maendeleo Endelevu na Vijijini, Kilimo, Uvuvi na Mifugo: Koyi Taka Bijou;
# Waziri wa Mkoa wa Utumishi wa Umma, Kazi na Ustawi wa Jamii, Uchukuzi na mawasiliano: Mogenya Baraka Ghislain;
# Waziri wa Madini, Nishati na Hadrokaboni wa Mkoa, Mahusiano na Bunge la Mkoa: Mesemo Wa Mesemo Molili Ya Ibwe Thomas;
# Waziri wa Afya ya Umma, Masuala ya Jamii, Hatua za Kibinadamu, Jinsia, Familia na Watoto Mkoa: Mangaza Binti Masudi Nono;
# Waziri wa Mkoa wa Mipango Miji, Nyumba, Masuala ya Ardhi, Mipango ya Mikoa na Utalii: Kongolo Lekossa André;
#Waziri wa Elimu wa Taifa, Habari, Mawasiliano, Utamaduni na Sanaa, Vijana, Michezo na Burudani Mkoa: Masimango Simo Simo.

## Maisha binafsi
Paulin Lendongolia Lebabonga ameoa na ni baba.

## Tanbihi
## Tazama pia 
* Madeleine Nikomba Sabangu
* Louis-Marie Walle Lufungula
* Jean Tokole Ilongo
* Costant Lomata
* Orodha ya wakuu wa mkoa wa Tshopo

Jamii:Wanasiasa wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Jean Tokole Ilongo

**Jean Ilongo Tokole** ni mwanasiasa wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo.

## Wasifu 
Ndiye gavana wa kwanza kabisa kuchaguliwa wa jimbo jipya la Tshopo kufuatia uchaguzi ulioandaliwa na Tume Huru ya Uchaguzi ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo CENI mwezi Machi 2016. Hoja ya kutokuwa na imani iliwasilishwa dhidi yake mnamo 2017. Costant Lomata akamrithi .

Amechaguliwa kuwa mwanachama wa CENI na upinzani mwaka wa 2022.

## Tazama pia 
* Orodha ya wakuu wa mkoa wa Tshopo
* Costant Lomata
* Louis-Marie Walle Lufungula
* Madeleine Nikomba Sabangu
* Paulin Lendongolia Lebabonga

## Tanbihi
Jamii:Wanasiasa wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Orodha ya wakuu wa mkoa wa Tshopo

**Orodha ya wakuu wa mkoa wa Tshopo**, moja ya mikoa ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo baada ya kugawanywa kwa jimbo la 26 la nchi.

## Orodha ya magavana waliofuatana 
## Tazama pia 
* Mkoa wa Tshopo

## Tanbihi
Jamii:Wanasiasa wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Jamii:mkoa wa Tshopo
Jamii:orodha za watu
Jipu (rundu la usaha)

**Jipu** ni mlundikano wa usaha ndani ya tishu za mwili. Ishara na dalili zake ni pamoja na wekundu, maumivu, joto na uvimbe. Majipu sugu (carbuncles) na majipu (boils) ni aina ya majipu ambayo mara nyingi huhusisha vinyeleo vya nywele, na majipu sugu yakiwa makubwa zaidi.

Kwa kawaida, husababishwa na maambukizi ya bakteria. Mara nyingi aina nyingi tofauti za bakteria zinahusika katika maambukizi moja.

Matibabu ya kawaida ya majipu mengi ya ngozi au tishu laini ni kuzikata wazi na kutoa kiowevu kilicho ndani. Inaonekana kuna faida fulani kutokana na kutumia pia antibiotiki; ingawa matumizi hayo yanahusishwa na madhara. Ushahidi mdogo unaunga mkono kutopakia tundu ambayo inabakia kwa chachi baada ya kutoa kiowevu kilichokuwa ndani yake. Kunyonya usaha kwa sindano mara nyingi haitoshi. Mnamo mwaka wa 2005 huko Marekani, watu milioni 3.2 walienda kwa idara ya dharura kwa sababu ya majipu. Huko Australia, karibu watu 13,000 walilazwa hospitalini mnamo mwaka wa 2008 na hali hiyo.

## Marejeo
DAD-IS

thumb|Nembo ya FAO
**DAD-IS** ni kifupi cha **Domestic Animal Diversity Information System**, chombo kilichotengenezwa na kusimamiwa na Shirika la Chakula na Kilimo la Umoja wa Mataifa (FAO). 

Chombo hiki ni sehemu ya mpango wa FAO wa usimamizi wa rasilimali za vinasaba vya wanyama kwa ajili ya chakula na kilimo. DAD-IS hutoa hifadhidata inayotafutika, yenye taarifa zinazohusiana na aina mbalimbali za mifugo. 

Mfumo huu unalenga kusaidia juhudi za kuhifadhi, kutumia, na kusimamia utofauti wa vinasaba vya wanyama kwa njia endelevu.

## Marejeo 
Jamii:ekolojia
Jamii:kifupi
FAO GM Foods Platform

**FAO GM Foods Platform** ni jukwaa la mtandaoni lililoanzishwa na Shirika la Chakula na Kilimo la Umoja wa Mataifa (FAO) ambapo nchi wanachama zinaweza kushiriki taarifa kuhusu tathmini zao za usalama wa vyakula na malisho vilivyobadilishwa vinasaba (genetically modified/recombinant-DNA), kwa mujibu wa mwongozo wa Codex Alimentarius.

Jukwaa hili pia linawezesha kushirikiana taarifa kuhusu tathmini za uwepo wa kiwango kidogo cha GMOs (LLP, low-level presence) katika bidhaa za chakula au malisho.

FAO ilizindua jukwaa hili rasmi mnamo tarehe 1 Julai 2013, katika makao makuu yake mjini Roma. Taarifa zote zilizopakiwa kwenye jukwaa hili zinapatikana bure kwa mtu yeyote kusoma na kutumia. Jukwaa hili linasaidia kuongeza uwazi na ushirikiano wa kimataifa kuhusu usalama wa vyakula vilivyobadilishwa vinasaba.

## Marejeo 
Jamii:Mashirika
Bunge la Mkoa wa Kinshasa

**Bunge la Mkoa wa Kinshasa** ndilo bunge la Mkoa wa Kinshasa.

## Wanachama 
Bunge lina wabunge 48, 44 waliochaguliwa katika wilaya 24 za uchaguzi, moja kwa kila manispaa, na wanachama wanne walioshirikiana waliopewa wakuu wa kawaida.

## Tanbihi
## Marejeo
* Willy-Jacques Elua Imanda (Licence), Bunge la Taifa na Bunge la Mkoa nchini DRC chini ya Katiba ya Februari 18, 2006. Chuo Kikuu cha Kinshasa, 2010 
Jamii:Mkoa wa Kinshasa
Balozi wa Hiari wa FAO

**Balozi wa Hiari wa FAO** (kwa Kiingereza: *FAO Goodwill Ambassador*) ni cheo rasmi, hadhi ya kisheria, na maelezo ya kazi yanayotolewa kwa mabalozi wa hiari na watetezi walioteuliwa na Umoja wa Mataifa. 

Mabalozi wa Hiari ni watu mashuhuri wanaotumiwa na Shirika la Chakula na Kilimo la Umoja wa Mataifa (FAO) ili kutumia vipaji na umaarufu wao kuhamasisha na kutetea malengo ya shirika hilo.

Mabalozi wa FAO hutumia ushawishi wao kuongeza uelewa kuhusu masuala ya usalama wa chakula, njaa, lishe bora, na maendeleo endelevu ya kilimo, wakiwahamasisha watu na serikali kuchukua hatua.

## Marejeo 
Jamii:cheo
Makao Makuu ya FAO

**Jengo la FAO**  ni makao makuu ya kimataifa ya Shirika la Chakula na Kilimo la Umoja wa Mataifa (FAO), yaliyopo katika eneo la San Saba, Roma, Italia. Awali, jengo hili lilijengwa katika miaka ya 1930 wakati wa utawala wa kifashisti wa Italia, likikusudiwa kuwa makao ya Wizara ya Afrika ya Italia (''Ministero dell'Africa Italiana*).

Baada ya Vita vya Pili vya Dunia, jengo hili lilibadilishwa matumizi na kuwa makao makuu ya shirika jipya la Umoja wa Mataifa linaloshughulikia masuala ya kilimo, FAO.

Jengo hili liko katika moja ya sehemu zenye mandhari nzuri zaidi jijini Roma, kusini mashariki mwa kilima cha Aventine (*Aventine Hill*), likiwa na mtazamo wa mabaki ya *Baths of Caracalla* na *Circus Maximus''.

## Marejeo 
Jamii:Mashirika
Tanzania Youth Alliance for Food Systems

**Tanzania Youth Alliance for Food Systems** (TYAFS) ni shirika lisilo la kiserikali lililoanzishwa na vijana wa Kitanzania mnamo Novemba 2023. Msingi wa kuanzishwa kwa TYAFS ulitokana na mikutano ya ushauri wa vijana iliyofadhiliwa na *Global Alliance for Improved Nutrition* (GAIN), ambayo ilihusisha vijana kutoka sehemu mbalimbali za nchi. Mikutano hii ililenga kutoa jukwaa kwa vijana kuelezea maoni yao kuhusu ushiriki wa vijana katika mifumo ya chakula, nafasi yao ya uongozi, na ushiriki katika mabadiliko ya mifumo endelevu ya chakula nchini Tanzania.

Matokeo ya mikutano hiyo yalidhihirisha haja ya kuunda umoja wa vijana, ambapo TYAFS ilizaliwa kama chombo cha kuimarisha juhudi za pamoja za vijana katika kuhamasisha mabadiliko ya mifumo ya chakula kwa njia endelevu na jumuishi. Umoja huu unalenga kukuza ushiriki wa vijana, kushirikiana na wadau mbalimbali, na kusukuma mbele masuala ya lishe, kilimo, na hatua dhidi ya mabadiliko ya tabianchi.

## Maono na Malengo 
TYAFS ina maono ya kuona Tanzania ikiwa na mfumo wa chakula ambapo vijana wanashiriki kikamilifu katika mabadiliko ya kitaifa ya mifumo ya chakula. Shirika hili linahamasisha ushirikishwaji wa vijana kupitia

* **Uongozi wa Vijana**: Kuwezesha vijana kujenga uongozi imara unaochangia mabadiliko ya mifumo ya chakula.
* **Uhamasishaji wa Lishe Bora**: Kuwafikia vijana, watoto, na jamii kwa ujumla ili kukuza lishe bora na afya njema.
* **Ushirikiano**: Kuimarisha ushirikiano na wadau wa ndani, kitaifa, na kimataifa katika sekta ya chakula.
* **Utetezi wa Ushahidi**: Kukuza majadiliano ya msingi wa ushahidi kuhusu mifumo endelevu ya chakula.
* **Kueneza Mafanikio ya Vijana**: Kusimulia na kusherehekea mafanikio ya vijana katika sekta ya chakula.

## Marejeo 
Jamii:Mashirika ya Tanzania
Maeneo Makuu ya Uvuvi ya FAO

thumb|Maeneo Makuu ya Uvuvi kadiri ya FAO.
**Maeneo Makuu ya Uvuvi ya FAO** ni maeneo maalum duniani ambayo Shirika la Chakula na Kilimo la Umoja wa Mataifa (FAO) limegawanya kwa ajili ya uvuvi. Mgawanyo huu ni muhimu kwa ajili ya ukusanyaji wa takwimu, usimamizi wa rasilimali za uvuvi, na kwa malengo ya kisheria na kiutawala.

Mipaka ya maeneo haya ilibainishwa kwa kuzingatia mambo mbalimbali na kwa kushauriana na miundo ya kimataifa ya uvuvi.

## Marejeo 
Jamii:Uvuvi