Ubaguzi dhidi ya Wayahudi

**Ubaguzi dhidi ya Wayahudi** (kwa Kiingereza: **Antisemitism**) ni chuki, ubaguzi au upendeleo wa aina yoyote dhidi ya Wayahudi.**Maelezo ya IHRA kuhusu ubaguzi dhidi ya Wayahudi**:
* Kuita au kusaidia kuua au kuumiza Wayahudi kwa jina la itikadi kali au dini.
* Kutunga hadithi za uongo, chuki au kejeli kuhusu Wayahudi au nguvu zao, kama vile kusema Wayahudi wanadhibiti dunia, vyombo vya habari au serikali.
* Kuwalaumu Wayahudi wote kwa kosa la mtu mmoja au kundi dogo, au hata kosa lililofanywa na mtu asiye Myahudi.
* Kukana mauaji ya Maangamizi makuu dhidi ya Wayahudi wa Ulaya, kama vile kusema hayakutokea, au kupunguza ukubwa wake.
* Kusema Wayahudi au Israeli walitunga au walikithirisha hadithi ya Maangamizi makuu dhidi ya Wayahudi wa Ulaya.
* Kusema raia Wayahudi ni waaminifu zaidi kwa Israeli kuliko kwa nchi zao.
* Kukataa haki ya Wayahudi ya kuwa na taifa lao wenyewe, mfano kusema kuwa Israeli ni mradi wa kibaguzi.
* Kuitaka Israeli kufuata viwango ambavyo mataifa mengine ya demokrasia hayatakiwi.
* Kutumia picha au maneno ya zamani ya chuki dhidi ya Wayahudi kuelezea Israeli au Waisraeli.
* Kufananisha sera za Israeli na zile za Wanazi.
* Kuwalaumu Wayahudi wote kwa matendo ya serikali ya Israeli.

Neno lingine linalotumika badala ya "antisemitism" ni **Judeophobia**. Baadhi ya watu hupendelea jina hili kwa sababu "antisemitism" linaweza kueleweka kwa njia tofauti. huku aina ya kawaida ya chuki dhidi ya Wayahudi ikiwa ni nadharia za njama. Kivumishi cha chuki dhidi ya Wayahudi ni **-enye chuki dhidi ya Wayahudi**. Wale wenye maoni ya chuki dhidi ya Wayahudi wanaitwa **wachukia Wayahudi**.

### Mwenendo wa hivi karibuni
, ambao wanakataa kuamini kwamba Yesu alikuwa Myahudi, walipinga huko San Diego, California dhidi ya taswira ya muda mrefu ya Yesu kama "Mzungu" badala ya Mweusi.]] la propaganda lililotengenezwa na Black Hebrew Israelites (BHI) likimaanisha kuwa Weusi na Wenyeji wa Amerika ndio "warithi halisi" wa Makabila Kumi Yaliyopotea ya Israeli. BHI wanadai kwamba watu hao wameainishwa "kimakosa" na waheberu weupe katika makundi tofauti ya kikabila kote katika Dunia ya Magharibi.]]

Mnamo Januari 14, 2025, kikundi cha haki za kiraia cha Marekani Anti-Defamation League (ADL) kilitangaza matokeo ya utafiti wao mpya wa kimataifa (washiriki 58,000) kwamba 46% ya watu wazima duniani (takriban watu 2,200,000,000) walikuwa na maoni yaliyokita mizizi ya chuki dhidi ya Wayahudi. 

Miongoni mwa washiriki, 56% walifikiri kwamba Wayahudi walikuwa "waaminifu kwa Israeli pekee" huku 46% wakiamini kwamba "Wayahudi walikuwa na nguvu nyingi juu ya masuala ya kimataifa". 

Kuhusu Maangamizi Makuu (Holocaust), ni 48% tu ya washiriki walitambua usahihi wake wa kihistoria, huku asilimia ikiwa ya chini kabisa (39%) miongoni mwa kundi la umri wa miaka 18–34,

## Asili ya jina
Mwanahistoria wa Marekani Deborah Lipstadt na wataalamu kadhaa wa chuki dhidi ya Wayahudi walisema kwamba neno *antisemitism* lilibuniwa na mwanaharakati wa Kijerumani mwenye chuki dhidi ya Wayahudi Wilhelm Marr katika kitabu chake *Path to Victory of Germanism Over Judaism* kurejelea chuki dhidi ya Wayahudi, ambayo aliona ni muhimu kwa mbari ya Kijerumani kuwazuia Wayahudi (kikundi kikuu cha *Wasemiti* Ulaya wakati huo) kuharibu utamaduni wa Kijerumani. Licha ya *Wasemiti* kujumuisha makundi mengine ya kikabila ya Mashariki ya Kati, wanaharakati wa Ujerumani kama Wilhelm Marr waliwarejelea Wayahudi kama *Wasemiti* hasa.
# Wayahudi wanapanga njama dhidi ya Ukristo
### Zama za Kati
# Wayahudi huchukua damu kutoka kwa watoto wachanga Wakristo kwa ajili ya ibada (**mashtaka ya damu**)
# Wayahudi kuabudu Shetani
### Siku hizi
# Wayahudi wanadhibiti vyombo vya habari
# Wayahudi wanadhibiti benki
# Wayahudi wanadhibiti serikali duniani kote
# Wayahudi wanazua vita na mapinduzi duniani dunia
### Sasa hivi
# Wayahudi ni walimwengu wasio na asili
# Wayahudi ni waongofu wa Ulaya wa Uyahudi waliozaliwa kutoka kwa Khazars
# Wayahudi waliendesha Biashara ya utumwa ya Atlantiki
# Wayahudi walisababisha UKIMWI na COVID-19
## Mashariki ya Kati na Afrika ya Kaskazini (MENA)
### Historia
 ya Banu Qurayza, kabila la Kiyahudi huko Madina, 627 BK.]]
Wayahudi walianza kuishi katika Rasi ya Uarabuni katika karne ya 6 KK, wakati uvamizi wa Ufalme wa Babeli wa Ufalme wa Yuda ulipowalazimisha Wayahudi kuondoka Yudea. Mawimbi mfululizo ya kuhamisha Wayahudi – yaliyosababishwa na uvamizi wa Yudea kwa vipindi tofauti – yaliwafanya Wayahudi kuwa kundi kuu la kikabila-kidini katika Rasi ya Uarabuni, ambapo Uyahudi ulikuwa tofauti na dini ya miungu mingi ya upagani wa Waarabu wa kale, wengi wao walikuwa wamefika baadaye kuliko Wayahudi kutokana na asili yao ya kuhamahama. Malipo ya *jizya* yaliwapa Wayahudi hadhi ya *dhimmi* ambapo walikatazwa – chini ya tishio la kunyongwa – kukosoa nyanja yoyote ya Uislamu, kushiriki mawazo ya Kiyahudi kwa Waislamu au kumgusa mwanamke wa Kiislamu. Wayahudi pia hawakuruhusiwa Baadhi ya wanazuoni wanaamini kwamba vyombo vya habari vimecheza jukumu muhimu katika jambo hilo. Data zaidi yamewasilishwa kama ifuatavyo.

## Afrika Kusini mwa Sahara
Asilimia ya wakazi wa Afrika Kusini wenye chuki dhidi ya Wayahudi iliongezeka hadi 47% mwaka 2019 kutoka 38% mwaka 2014. Tangu Vita vya Israeli na Hamas vilipoanza Oktoba 7, 2023, kumekuwa na ongezeko kubwa la unyanyasaji na vurugu dhidi ya Wayahudi nchini Afrika Kusini. Kati ya Oktoba 7 na Desemba 31, 2023, mashambulizi dhidi ya Wayahudi yaliongezeka kwa 631% nchini Afrika Kusini ikilinganishwa na kipindi kama hicho mwaka 2022.
## Ulaya
 ya kufukuzwa kwa Wayahudi kutoka mikoa mbalimbali ya Ulaya, takriban. 1100–1600 BK.]]
### Kabla ya Karne ya 20
### Karne ya 20
 (1889–1945) akisalimiana na Alberto Vassallo-Torregrossa (1865–1959), makasisi wa cheo cha juu wa Vatikani huko Bavaria, Ujerumani ya Nazi.]]
#### Maangamizi Makuu (Holokausti)
 ya Jamhuri ya Kislovakia (1939–1945) ya Wanazi: *"Usiwe mtumishi wa Myahudi: yeye ajiunganaye na Myahudi atazama hadi kiwango chake."*]]
Maangamizi Makuu yalikuwa mauaji ya halaiki yaliyofanywa na Ujerumani ya Nazi kuanzia 1933 hadi 1945 wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia. Yalijulikana kama *Suluhisho la Mwisho*. Mpango wa Wanazi ulikuwa kuwaondoa Wayahudi wote Ulaya. Walifanikiwa kuwaua angalau Wayahudi 6,000,000 – 67% ya Wayahudi wa Ulaya wakati huo.
### Karne ya 21
Katika utafiti wa mwaka 2013 wa Wayahudi 5,847 huko Ulaya, 76% walifikiri kwamba chuki dhidi ya Wayahudi iliongezeka katika miaka mitano iliyopita, huku 29% walikuwa wamefikiria kuhamia nchi nyingine kwa sababu walijisikia kutokuwa salama. Utafiti wa ADL wa mwaka 2023 uligundua kuwa theluthi moja ya Wazungu wa Magharibi waliamini chuki dhidi ya Wayahudi. Hali hii iliripotiwa kuwa mbaya zaidi katika nchi zingine za Ulaya Mashariki, hasa Hungary (37%), Poland (35%) na Urusi (26%).
Katika Ulaya Mashariki, kiwango cha chuki dhidi ya Wayahudi kimeonekana kuwa kikubwa. Chanzo cha kuendelea kwa chuki dhidi ya Wayahudi Ulaya kinajadiliwa.

### Ireland
## Marejeo
Jamii:Historia ya Wayahudi
Jamii:Uyahudi
Jamii:Ubaguzi