open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Serafino Vannutelli

**Serafino Vannutelli** (26 Novemba 1834 – 19 Agosti 1915) alikuwa askofu wa Italia katika Kanisa Katoliki na afisa wa Curia ya Kirumi, ambako alishikilia nyadhifa kadhaa za juu za utawala. 

Aliteuliwa kuwa kardinali mwaka 1887, akawa kardinali-askofu mwaka 1893, na alichaguliwa kuwa mkuu wa Chuo cha Makardinali mwaka 1915, lakini alifariki muda mfupi baadaye. Alidhaniwa kuwa mgombea wa upapa mwaka 1903.

Mwanzoni mwa kazi yake, alihudumu katika huduma ya kidiplomasia ya Ukulu mtakatifu kutoka 1869 hadi 1887, akifanya kazi kama Mjumbe wa Kitume katika nchi kadhaa za Amerika ya Kusini na baadaye kama Balozi wa Papa huko Ubelgiji na Austria.

Ndugu yake mdogo, Vincenzo Vannutelli (1836–1930), pia alikuwa kardinali wa Kanisa Katoliki.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1834
Jamii:Waliofariki 1915
Jamii:maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:Makardinali
Bertrand de la Tour

thumb|Bertrand de La Tour
**Bertrand de la Tour** (anajulikana pia kama Bertrand de Turre; 1265? – 1332 au 1333) alikuwa mwanateolojia  na kardinali wa Ufaransa wa shirika la Wafransisko.

Alizaliwa Camboulit, katika jimbo la zamani la Quercy, Ufaransa. Kuanzia mwaka 1312, alihudumu kama mtumishi wa kanda ya Aquitaine akawa mpinzani mkuu wa kundi la Wafransisko wa Kiroho. 

Kati ya miaka 1317–1318, alifanya kazi za kidiplomasia kwa niaba ya Papa Yohane XXII pamoja na Bernard Gui. Baada ya kipindi hiki, alihusika katika kutathmini mafundisho ya Petro wa Yohane Olivi yaliyoshukiwa kuwa ya uzushi.

Mwaka 1320, de la Tour aliteuliwa kuwa Askofu Mkuu wa Salerno na baadaye kuwa Kardinali wa San Vitale. Mwaka 1323, aliteuliwa kuwa kardinali askofu wa Tusculum.

Baada ya kuondolewa madarakani kwa Mikaeli wa Cesena mwaka 1328, de la Tour aliteuliwa na Papa Yohane XXII kuwa vika mkuu wa Shirika la Wafransisko.

Alijulikana kwa lakabu ya *"Doctor famosus"* (Daktari mashuhuri).

## Marejeo 
Jamii:Wafransisko
Jamii:Watu wa Ufaransa
Jamii:maaskofu Wakatoliki
Jamii:Makardinali
Paolo Bracchi

**Paolo Bracchi** (alifariki 1497) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki ambaye alihudumu kama Askofu wa Ariano (1481–1497). 

Mnamo mwaka 1481, aliteuliwa kuwa Askofu wa Ariano na Papa Sixtus IV. Alihudumu kama Askofu wa Ariano hadi kifo chake mwaka 1497. 

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 1497
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Rinaldo Brancaccio

**Rinaldo Brancaccio** (alifariki 27 Machi 1427) alikuwa askofu na kardinali wa Italia katika karne ya 14 na 15, wakati wa Farakano la Kanisa la Magharibi. Wajumbe wengine wa familia yake pia waliteuliwa kuwa makardinali: Landolfo Brancaccio (1294); Niccolò Brancaccio, kardinali wa papa wa mpinga Clement VII (1378); Ludovico Bonito (1408); Tommaso Brancaccio (1411); Francesco Maria Brancaccio (1633) na Stefano Brancaccio (1681). Aliitwa Kardinali Brancaccio.

Jamii:Waliofariki 1427
Jamii:Waliozaliwa karne ya 14
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:makardinali
Tomaso wa Frignano

**Thomas wa Frignano** (1305 – 1381) alikuwa mwanateolojia wa Mfransisko kutoka Italia. 

Aliteuliwa kuwa Mkuu wa Shirika la Ndugu Wadogo (Order of Friars Minor), na mnamo 19 Julai 1372, Papa Gregori XI alimtangaza kuwa Patriaki wa Grado.

Mnamo 20 Septemba 1378, aliteuliwa kuwa kardinali na Papa Urban VI. Alikuwa Askofu wa Frascati, na kama askofu mwandamizi katika baraza jipya la Urban, huenda alihudumu kama Dekani wa Rika la Makardinali kuanzia Desemba 1378.

Alifariki Rome mnamo 19 Novemba 1381.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1305
Jamii:Waliofariki 1381
Jamii:Wafransisko
Jamii:Wanateolojia wa Italia
Jamii:Makardinali
Jamii:maaskofu Wakatoliki
Franc Kramberger

**Askofu Mkuu Franc Kramberger** (alizaliwa 7 Oktoba 1936) ni kiongozi wa Kanisa Katoliki kutoka Slovenia. 

Alihudumu kama askofu wa Dayosisi ya Maribor kuanzia tarehe 6 Novemba 1980 hadi 7 Aprili 2006.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1936
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Slovenia
Brande Castiglioni

**Brande Castiglioni** (au **Branda Castiglioni**; 1415–1487) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki aliyehudumu kama Askofu wa Como (1415–1487). 

Brande Castiglioni alizaliwa Milano, Italia, mwaka 1415. Tarehe 8 Oktoba 1466, aliteuliwa kuwa Askofu wa Como wakati wa Papa Paulo II. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1415
Jamii:Waliofariki 1487
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:watu kutoka Milano
Federico Tedeschini

**Federico Tedeschini** (12 Oktoba 1873 – 2 Novemba 1959) alikuwa askofu mkuu na kardinali wa Italia katika Kanisa Katoliki. 

Alihudumu kama *Datari wa Papa* katika Curia ya Kirumi kuanzia mwaka 1938 hadi kifo chake.

Aliteuliwa kuwa kardinali *in pectore* na Papa Pius XI mwaka 1933, na uteuzi wake ulitangazwa rasmi mwaka 1935.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1873
Jamii:Waliofariki 1959
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:Makardinali
Giacomo Breuquet

**Giacomo Breuquet** (alifariki 25 Mei 1498) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki aliyehudumu kama Askofu wa Nocera Umbra (1492–1498).

Tarehe 31 Agosti 1492, Giacomo Breuquet aliteuliwa kuwa Askofu wa Nocera Umbra wakati wa upapa wa Papa Alexander VI. Alihudumu katika wadhifa huo hadi kifo chake. 

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 1498
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Sebastiano Antonio Tanara

**Sebastiano Antonio Tanara** (10 Aprili 1650 – 5 Mei 1724) alikuwa kardinali wa Italia.

Alisomea sheria katika Chuo Kikuu cha Bologna. Kuanzia mwaka 1675 hadi 1687, alihudumu kama *Internunsio* huko Flandria, na wakati huo alitumwa kwa siri kwa Mfalme James II wa Uingereza, ambaye alikuwa ameongokea Ukristo wa Kikatoliki.

Mwaka 1687, alitawazwa kuwa Askofu Mkuu wa jimbojina la Damasko, na baadaye akawa Balozi wa Papa huko Köln (1687–1690), Ureno (1690–1692), na Austria (1692–1696).

Papa Innocent XII alimteua kuwa Kardinali-padri mnamo Desemba 1695, na tarehe 21 Mei 1696, alipewa kanisa la SS. IV Coronati. Alishiriki katika Mkutano wa kuchagua Papa wa mwaka 1700, ambapo Papa Klementi XI alimteua kuwa Mkuu wa Kongregesheni ya Kinga za Kikanisa.

Pia alihudumu kama Mwakilishi wa Kipapa huko Urbino kwa miaka kumi na mbili (1703–1715). Alikuwa Askofu wa Frascati (1 Aprili 1715) na baadaye Askofu wa Ostia na Velletri (3 Machi 1721). Kuanzia 1721 hadi 1724, alikuwa Dekani wa Rika la Makardinali, na katika nafasi hiyo, aliongoza Mkutano wa kuchagua Papa wa mwaka 1721.

Alifariki dunia wakati wa *sede vacante* baada ya kifo cha Papa Innocent XIII.

Alikuwa mwalimu wa Alessandro Tanara (1680–1754), ambaye aliteuliwa kuwa kardinali mwaka 1743.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1650
Jamii:Waliofariki 1724
Jamii:maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:Makardinali
Ventura Bufalini

**Ventura Bufalini** (alifariki 15 Agosti 1504) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki aliyehudumu kama Askofu wa Terni (1499–1504) na Askofu wa Città di Castello (1498–1499).

Tarehe 18 Januari 1498, aliteuliwa na Papa Alexander VI kuwa Askofu wa Città di Castello. Baadaye, tarehe 17 Aprili 1499, aliteuliwa na Papa huyo kuwa Askofu wa Terni. Alihudumu kama Askofu wa Terni hadi kifo chake tarehe 15 Agosti 1504.  

## Marejeo 
Jamii:waliozaliwa karne ya 15
Jamii:Waliofariki 1504
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Bernardino Spada

**Bernardino Spada** (21 Aprili 1594 – 10 Novemba 1661) alikuwa askofu mkuu na kardinali wa Italia katika Kanisa Katoliki na mdhamini wa sanaa. Mkusanyo wake wa sanaa unatunzwa katika Palazzo Spada mjini Roma.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1594
Jamii:Waliofariki 1661
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:Makardinali
Giovanni Burgio

**Giovanni Burgio** (alifariki 1469) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki aliyehudumu kama Askofu Mkuu wa Palermo (1467–1469).

Tarehe 16 Novemba 1467, aliteuliwa na Papa Paulo II kuwa Askofu Mkuu wa Palermo. Aliendelea kuhudumu katika wadhifa huo hadi kifo chake mwaka 1469. 

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 1469
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Josh Christy

**Josh Christy** (1982 – 18 Februari 2025) alikuwa mwanasiasa wa Marekani. Alihudumu kama mjumbe wa Baraza la Wawakilishi la North Dakota, akiwakilisha wilaya ya 27 pamoja na *Greg Stemen*.  

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1982
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanasiasa wa Marekani
Giovanni Andrea Bussi

**Giovanni Andrea Bussi** (pia anajulikana kama Giovan de' Bussi au Joannes Andreae; 1417 – 1475) alikuwa mhumanisti wa Italia wa kipindi cha Renaissance na Askofu wa Aleria kuanzia mwaka 1469. 

Alikuwa mhariri mkuu wa maandiko ya kale na alichapisha matoleo ya kitaalamu (editiones principes) ya vitabu vingi vya enzi hizo. Katika uhariri wake, alipanua dhana ya dibaji kutoka barua ya binafsi kwa mfadhili na kuifanya kuwa mhadhara wa umma, wakati mwingine akitumia kama jukwaa la ushawishi.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1417
Jamii:Waliofariki 1475
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Battista de' Canonici

'''Battista de' Canonici''' (alifariki 1510) alikuwa profesa wa sheria katika Chuo Kikuu cha Bologna na askofu wa Kanisa Katoliki aliyekuwa Askofu wa Faenza kuanzia mwaka 1478 hadi 1510. 

Battista di Francesco de' Canonici alizaliwa Bologna. Muda na mazingira ya upadrisho wake hayajulikani. Inasemekana alikuwa mwanachama wa Shirika la Mtakatifu Benedikto. 

## Marejeo 
Jamii:Wamonaki
Jamii:Wabenedikto
Jamii:waliozaliwa karne ya 15
Jamii:Waliofariki 1510
Jamii:wanasheria wa Italia
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Giovanni Antonio Sangiorgio

**Giovanni Antonio Sangiorgio** (alizaliwa 14 Machi 1509) alikuwa mwanasheria na kardinali wa Italia. 

Agostino Oldoino anamtaja kama mtaalamu mkuu wa sheria wa kipindi chake. Kenneth Pennington amemuita kama mmoja wa watafsiri wakuu wawili wa mwisho wa sheria za ukabaila.

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 1509
Jamii:maaskofu Wakatoliki
Jamii:Makardinali
Jamii:wanasheria wa Italia
Niccolò de Romanis

**Niccolò de Romanis** (alifariki 1218) alikuwa kardinali wa Italia na Balozi wa Papa. 

Alikuwa Askofu wa Frascati kuanzia mwaka 1204 au 1205. Alikuwa na uhusiano wa karibu na Papa Honorius III kama msimamizi na mjumbe wa kidiplomasia. Alikuwa Dekani wa Rika la Makardinali kuanzia mwaka 1211.

## Marejeo 
Jamii:waliozaliwa karne ya 12
Jamii:Waliofariki 1218
Jamii:Makardinali
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Julius Caesar Cantelmi

**Julius Caesar Cantelmi** (alizaliwa 1457) alikuwa askofu wa Italia. 

Tarehe 20 Machi 1482, aliteuliwa kuwa Askofu wa Montepeloso wakati wa Papa Sixtus IV. Alihudumu kama Askofu wa Montepeloso hadi alipojiuzulu mwaka 1491. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1457
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Christian Holder

**Arthur Christian Holder** (18 Juni 1949 – 18 Februari 2025) alikuwa msanii wa Uingereza-Trinidad aliyefanya kazi katika nyanja mbalimbali, kama baba yake Boscoe Holder. Alikuwa mwanadensi, mtunzi wa densi, muigizaji, mwalimu, mbunifu wa mavazi, mwandishi, mchoraji, na mwimbaji.

Anajulikana zaidi kwa kuwa mmoja wa wanadensi mashuhuri wa kampuni ya Joffrey katika miaka ya 1970, na huenda katika historia yake yote. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1949
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wasanii wa Marekani
Stefano Capani

**Stefano Capani** (alifariki 1481) alihudumu kama Askofu wa Lavello hadi kifo chake. 

Aliteuliwa na Papa Pius II kuwa Askofu wa Lavello tarehe 13 Juni 1463. 

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 1481
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Giovanni Antonio Serbelloni

**Giovanni Antonio Serbelloni** (Milano, 1519 – Roma, 1591) alikuwa askofu na kardinali wa Italia.

## Maisha yake 
Giovanni Antonio Serbelloni alizaliwa katika familia maarufu. Alikuwa ndugu wa Gabrio (mwanajeshi na jenerali) na Giovan Battista (mwandamizi wa Castel Sant'Angelo na baadaye Askofu wa Cassano all'Ionio). 

Mwaka 1541, huko Milano, alipokea tonsura na daraja ndogo nne, na hivyo kuwa kleri.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1519
Jamii:Waliofariki 1591
Jamii:Makardinali
Jamii:maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:watu kutoka Milano
Francesco Pisani

**Francesco Pisani** (1494 – 28 Juni 1570) alikuwa askofu na kardinali wa Italia aliyezaliwa katika jiji la Venezia, akiwa mtoto wa Alvise Pisani, mtu wa benki maarufu ambaye alikuwa Mwakilishi wa S. Mark's, mshiriki wa Baraza la Kumi, na mshauri wa Doge wa Venice; na wa Cecilia Giustinian. 

Alikuwa na ndugu aitwaye Giovanni (Zuan), ambaye pia alikuwa Mwakilishi wa S. Mark's na alikuwa mwanadiplomasia wa Venezia; alioana na dada wa Doge Andrea Gritti.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1494
Jamii:Waliofariki 1570
Jamii:maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:Makardinali
Volker Roth

**Volker Roth** (1 Februari 1942 – 17 Februari 2025) alikuwa mwamuzi wa mpira wa miguu kutoka Ujerumani. Anajulikana zaidi kwa kuchezesha mechi mbili katika Kombe la Dunia la FIFA 1986 nchini Mexico. Baada ya kustaafu, alihudumu kama mshauri wa waamuzi kwa UEFA.

Alifariki mnamo 17 Februari 2025 akiwa na umri wa miaka 83.  

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1942
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Waamuzi
Jamii:Watu wa Ujerumani
Rodolfo Pio da Carpi

**Rodolfo Pio da Carpi** (22 Februari 1500 – 2 Mei 1564) alikuwa askofu, kardinali, mwanahistoria, na mtetezi wa sanaa wa Italia. 

Alikuwa mtoto wa ndugu wa mwanadiplomasia Alberto Pio da Carpi, ambaye alifundishwa na Pico della Mirandola na alikuwa mwanafalsafa maarufu. Mwenyewe akawa mwanadiplomasia afikapo umri wa miaka thelathini, akijulikana na Kaizari Karoli V na Mfalme Francis wa Ufaransa, na alifanya mazungumzo na wote wawili kwa niaba ya Papa.

Ushirikiano na Alberto ulikuwa msingi wa malezi na elimu ya Rodolfo. Aliunda maktaba maarufu na kushiriki katika masomo ya wanahistoria wa karne ya 16 mjini Roma; pia alihudumu katika Mahakama ya Kuchunguza Uzushi. Alisaidia kuanzisha mahakama hiyo huko Milano. 
thumb|Capitoline Brutus, kichwa cha picha ya shaba, macho ya mfupa yaliyowekwa na glasi, ikiwezekana mwishoni mwa karne ya 4 hadi 3 KK; bust ni baadaye

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1500
Jamii:Waliofariki 1564
Jamii:maaskofu Wakatoliki
Jamii:Makardinali
Jamii:Wanahistoria wa Italia
Francesco de Caprusacci

**Francesco de Caprusacci** (alifariki 1494) alikuwa askofu wa Italia. 

Mnamo tarehe 3 Machi 1475, aliteuliwa na Papa Sixtus IV kuwa Askofu wa Umbriatico. Alihudumu kama askofu hadi kifo chake. 

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 1494
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Giovanni Stefano Botticelli

**Giovanni Stefano Botticelli** (alifariki 1472) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki aliyekuwa Askofu wa Cremona kuanzia mwaka 1466 hadi kifo chake mwaka 1472. 

Mnamo 8 Oktoba 1466, Giovanni Stefano Botticelli aliteuliwa kuwa Askofu wa Cremona na Papa Paulo II. 

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 1472
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Pietro Paolo Capobianco

**Pietro Paolo Capobianco** (alifariki 1505) alikuwa askofu wa Italia.

Mnamo tarehe 16 Februari 1487, aliteuliwa na Papa Innocent VIII kuwa Askofu wa Sant'Agata de' Goti. Alihudumu kama askofu hadi kifo chake mwaka 1505. 

## Marejeo 
Jamii:waliozaliwa karne ya 15
Jamii:Waliofariki 1505
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Pietro Pileo di Prata

[right|thumb|306x306px|[Kaburi la Kardinali Pileo da Prata katika kanisa kuu la Padova.]]
**Pietro Pileo di Prata** (au **da Prata**; takriban 1330 – 1400) alikuwa askofu na kardinali wa Italia. 

Alikuwa mwanadiplomasia muhimu na mjumbe katika mambo ya wakati wake, na alijulikana kwa jina la "kardinali mwenye hat trick," ambalo alilipata kwa kupewa heshima hizi tatu kwa mfululizo kutoka kwa Papa Urban VI, Papa Klementi VII, na Papa Boniface IX.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1330
Jamii:Waliofariki 1400
Jamii:Makardinali
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Alessandro Carafa

**Alessandro Carafa** (takriban 1430 - 31 Julai 1503 alikuwa askofu wa Italia. 

Kuanzia tarehe 20 Septemba 1484 hadi kifo chake, alihudumu kama Askofu Mkuu wa Napoli. Alikuwa mwanachama wa tawi la Carafa della Stadera, mtoto wa Francesco, mjukuu wa Antonio Malizia Carafa, na ndugu wa Kardinali Oliviero Carafa. 

Alipochagua maisha ya kiroho, alikuwa kanoni na protonotari wa kitume.  

## Marejeo 
Jamii:waliozaliwa 1430
Jamii:Waliofariki 1503
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Giacomo Carduini

**Giacomo Carduini** (alifariki 1506) alihudumu kama Askofu wa Lipari. 

Tarehe 9 Oktoba 1489, aliteuliwa na Papa Innocent VIII kuwa Askofu wa Lipari. Aliendelea kushikilia wadhifa huo hadi alipofariki mwaka 1506. 

## Marejeo 
Jamii:waliozaliwa karne ya 15
Jamii:Waliofariki 1506
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Gogi Topadze

**Giorgi "Gogi" Topadze** (18 Aprili 1940 – 16 Februari 2025) alikuwa mwanasiasa na mwanasayansi kutoka Georgia, mwanzilishi na kiongozi wa chama cha *Industry Will Save Georgia*.

## Maisha na Kazi 
Mnamo 1957, Topadze alihitimu shule ya sekondari na kuendelea na masomo katika Taasisi ya Polytechnic ya Teknolojia ya Chakula na Kemikali. Mwaka 1962, alihitimu kama mtafiti.

Mnamo 1967, alisomea kemia ya kikaboni jijini Moscow na mwaka 1969 alipata shahada ya uzamili katika fani hiyo.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1940
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanasiasa wa Georgia
Jamii:Wanasayansi
Francesco Pignatelli

thumb|262x262px|Francesco Pignatelli
**Francesco Pignatelli** (6 Februari 1652 – 15 Desemba 1734) alikuwa kardinali wa Italia.

## Wasifu 
Alizaliwa huko Senise, katika jimbo la Potenza, na aliingia katika shirika la Wateatini mwaka wa 1665 (akiwa na umri wa miaka 13). 

Tarehe 27 Septemba 1684, baada ya kuteuliwa na Mfalme Karolo II wa Hispania, alichaguliwa kuwa askofu mkuu wa Taranto. Aliendelea na huduma yake katika Kanisa na alichangia kwa kiasi kikubwa katika mambo ya kidiplomasia na usimamizi wa kiroho katika eneo hilo.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1652
Jamii:Waliofariki 1734
Jamii:Wateatini
Jamii:maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:Makardinali
Dan Wallace

**Dan Wallace** (14 Juni 1942 – 17 Februari 2025) alikuwa mwanasiasa wa Ireland kutoka chama cha Fianna Fáil. Alihudumu kwa takriban miaka 25 kama Teachta Dála (TD) akiwakilisha eneo la *Cork North-Central*.

## Maisha na Kazi 
Kabla ya siasa, Wallace alikuwa Sacristan katika kanisa la Farranree na baadaye karani wa forodha katika kampuni ya Ford Motor Company huko Cork.

Aliwania ubunge bila mafanikio katika uchaguzi wa 1981 na Februari 1982, lakini alifanikiwa kuchaguliwa kwa mara ya kwanza katika uchaguzi wa Novemba 1982, akiongoza kwa kura. Aliendelea kuchaguliwa tena katika kila uchaguzi mkuu hadi alipojiuzulu mnamo 2007. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1942
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanasiasa wa Ireland
Leonardo Carmini

**Leonardo Carmini** (pia anajulikana kama Corvino au Corbera; alifariki 1502) alikuwa prelati wa Kanisa Katoliki aliyewahi kuwa Askofu wa Trivento (1498–1502) na Askofu wa Montepeloso (1491–1498). 

Tarehe 10 Januari 1491, aliteuliwa na Papa Innocent VIII kuwa Askofu wa Montepeloso. Tarehe 21 Novemba 1498, Papa Alexander VI alimteua kuwa askofu wa Trivento.

Jamii:Waliofariki 1502
Jamii:Waliozaliwa karne ya 15
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Giovanni Battista Maria Pallotta

**Giovanni Battista Maria Pallotta** (23 Januari 1594 - 22 Januari 1668) alikuwa kardinali wa Kanisa Katoliki kutoka Italia.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1594
Jamii:Waliofariki 1668
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:Makardinali
Antonio Panciera

**Antonio Panciera** (1350 – 1431) alikuwa askofu wa kardinali na mwanahistoria wa Italia. 

Alijulikana kwa mchango wake katika tasnia ya humanism na kwa ushawishi wake katika Kanisa Katoliki wakati wa kipindi chake.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1350
Jamii:Waliofariki 1431
Jamii:maaskofu Wakatoliki
Jamii:Makardinali
Jamii:Wanahistoria wa Italia
Jamie Muir

**Jamie Muir** (30 Novemba 1942 – 17 Februari 2025) alikuwa mchoraji na mwanamuziki wa Scotland, anayejulikana kwa kazi yake kama mpigaji wa percussion katika King Crimson kutoka 1972–1973, akionekana sana kwenye albamu yao ya tano ''Larks' Tongues In Aspic''.

Baada ya kuondoka King Crimson, Muir alihamia Scotland, ambako alifuata maisha ya kibudha katika Samye Ling Monastery. Alirudi kwenye muziki mnamo 1980, akishiriki katika albamu za Derek Bailey, Evan Parker, na Michael Giles. Kufikia 1990, aliacha muziki kabisa na kujikita kwenye uchoraji. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1942
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wasanii
Jamii:Watu wa Uskoti
Francesco Carosio

**Francesco Carosio** (alifariki 1427) alikuwa prelati wa Kanisa Katoliki aliyewahi kuwa Askofu Mkuu wa Trani (1418–1427) na Askofu wa Melfi (1412–1418). 

Tarehe 4 Julai 1412, aliteuliwa na Papa Gregori XII kuwa Askofu wa Melfi.  

## Marejeo 
Jamii:waliozaliwa karne ya 14
Jamii:Waliofariki 1427
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Costantino Castriota

**Costantino Castriota Scanderbeg** (kwa Kialbania: **Kostandin Kastriota**; 1477 – 1500) alikuwa mtemi wa Albania kutoka ukoo wa Kastrioti na prelati wa Kanisa Katoliki aliyewahi kuwa Askofu wa Isernia (1497 – 1500). 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1477
Jamii:Waliofariki 1500
Jamii:Wanasiasa wa Albania
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Thomas D'Souza

'''Thomas D'Souza''' ni Askofu Mkuu wa Kolkata anayehudumu kwa sasa na pia ni mwanachama wa Kamati ya Elimu ya Baraza la Maaskofu wa Kanisa Katoliki la India.

## Marejeo 
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Uhindi
Antonio de Celano

**Antonio de Celano** (alifariki 1455) alikuwa prelati wa Kanisa Katoliki aliyewahi kuwa Askofu wa Lettere-Gragnano (1440–1455). 

Tarehe 26 Septemba 1440, aliteuliwa wakati wa upapa wa Papa Eugenio IV kuwa Askofu wa Lettere-Gragnano. Alihudumu katika nafasi hiyo hadi kifo chake mnamo 1455. 

Jamii:Waliofariki 1455
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Giovanni Cerretani

**Giovanni Cerretani** (alifariki 1492) alikuwa prelati wa Kanisa Katoliki aliyewahi kuwa Askofu wa Nocera Umbra (1476–1492). 

Tarehe 17 Agosti 1476 aliteuliwa na Papa Sixtus IV kuwa Askofu wa Nocera Umbra. Alihudumu katika nafasi hiyo hadi kifo chake mnamo Julai 1492.

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 1492
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Ivan Devčić

**Ivan Devčić** (alizaliwa 1 Januari 1948) ni askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Kroatia na profesa wa falsafa katika chuo kikuu. 

Alikuwa askofu mkuu wa Jimbo Kuu la Rijeka kuanzia mwaka 2000 hadi 2022.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1948
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:watu wa Kroatia
François Deniau

**François Joseph Pierre Deniau** (3 Oktoba 1936 – 12 Januari 2014) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Ufaransa. 

Alipadrishwa katika Jimbo Kuu la Paris tarehe 29 Juni 1961.

Papa Yohane Paulo II alimteua kuwa askofu wa Nevers tarehe 26 Juni 1998, na alipokea daraja ya uaskofu tarehe 4 Oktoba.

Papa Benedikto XVI alikubali kujiuzulu kwake tarehe 27 Agosti 2011. Alifariki tarehe 12 Januari 2014.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1936
Jamii:Waliofariki 2014
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:watu wa Ufaransa
Antonine Maillet

**Antonine Maillet** (10 Mei 1929 – 17 Februari 2025) alikuwa mwandishi wa riwaya, tamthilia, na msomi wa Acadia.

## Maisha ya Awali na Elimu 
Maillet alizaliwa tarehe 10 Mei 1929 huko Bouctouche, New Brunswick Kanada kama mmoja wa watoto tisa katika familia yake. Mama yake alifariki alipokuwa na miaka 14, na baba yake alifariki miaka kumi baadaye.

Baada ya kumaliza shule ya sekondari, alihitimu Shahada ya Kwanza (BA) kutoka Collège Notre-Dame d'Acadie mwaka 1950, kisha Shahada ya Uzamili (MA) kutoka Université de Moncton mwaka 1959. Baadaye, alipata Shahada ya Uzamivu (PhD) katika fasihi mwaka 1971 kutoka Université Laval. Tasnifu yake ilihusu Rabelais na tamaduni za watu wa Acadia. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1929
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Waandishi wa Kanada
Andrzej Potocki

**Andrzej Tadeusz Potocki** (25 Agosti 1964 – 16 Februari 2025) alikuwa mwanasiasa wa Kipolandi. Akiwa mwanachama wa vyama mbalimbali vya siasa, alihudumu katika Sejm kuanzia 1991 hadi 2001. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1964
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanasiasa wa Polandi
Edward Henry Howard

**Edward Henry Howard** (13 Februari 1829 – 16 Septemba 1892) alikuwa askofu mkuu wa Kanisa Katoliki kutoka Uingereza, ambaye alifanywa kardinali mwaka 1877. 

Alikuwa mtu wa ukoo wa Dukes wa Norfolk.

Howard pia yuko katika mlolongo wa Kitume unaohusiana na Papa Fransisko.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1829
Jamii:Waliofariki 1892
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Uingereza
Jamii:makardinali
Gil Won-ok

**Gil Won-ok** (Kikorea: 길원옥, 30 Novemba 1928 – 16 Februari 2025), pia anajulikana kama Bibi Gil, alikuwa mwanaharakati wa Kikorea ambaye alilazimishwa kuwa "mwanamke wa faraja" wakati wa Vita vya Pili vya Dunia. Alitumia maisha yake kudai fidia na ombi rasmi la msamaha kutoka kwa Japani kwa unyanyasaji wa kijinsia wa kijeshi uliowaathiri zaidi ya wanawake 200,000 wakati wa vita.  

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1929
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanaharakati wa Korea
Giovanni Antonio Guadagni

**Giovanni Antonio Guadagni**, O.C.D. (jina la kitawa: Giovanni Antonio di San Bernardo; 14 Septemba 1674 – 15 Januari 1759) alikuwa mtawa wa Wakarmeli Peku (Discalced Carmelite) na kardinali wa Kanisa Katoliki.

Alipanda ngazi haraka ndani ya Kanisa baada ya mjomba wake kupata kuwa Papa Klementi XII. Mapema aliteuliwa kuwa kardinali na alihudumu katika nyadhifa mbalimbali ndani ya Curia ya Roma.

Mchakato wa kumtangaza mwenye heri ulianza mara baada ya kifo chake, lakini ulisimama kwa muda mrefu hadi ulipoanza tena mwaka 1940. Hata hivyo, hadi sasa mchakato huo umesimama tena.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1674
Jamii:Waliofariki 1759
Jamii:Wakarmeli
Jamii:Makardinali
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Marino Grimani (kardinali)

right|thumb|267x267px|Kardinali Grimani.
**Marino Grimani** (1489 hivi – 1546) alikuwa Kardinali wa Italia na balozi wa Papa. Alitoka katika familia ya kitemi ya Venezia.

Aliteuliwa kuwa Askofu wa Ceneda mwaka 1508, ingawa alikuwa bado chini ya umri wa kisheria kwa nafasi hiyo. Mwaka 1517, alikuwa Patriarki wa Aquileia.

Mwaka 1527, aliteuliwa kuwa kardinali, na baadaye alihudumu kama:
* Askofu wa Concordia (1533)
* Askofu wa Città di Castello (1534)
* Askofu wa Saint-Pons-de-Thomières kwa muda mfupi mwaka 1534
* Askofu wa Frascati (1541)
* Askofu wa Porto na Santa Rufina (1543)

## Viungo vya nje 
* Biography 

Jamii:Waliozaliwa 1489
Jamii:Waliofariki 1546
Jamii:maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:Makardinali
Berenger Fredol Mzee

right|thumb|342x342px|Picha ya Kadinali Berengar Fredol
**Berengar Fredol** (1250 – 11 Juni 1323) alikuwa mwanasheria wa sheria za Kanisa na Kardinali-askofu wa Frascati.

Alikuwa kanoni na mwimbishaji mkuu wa Béziers, Abate wa kidunia wa Saint-Aphrodise katika jiji hilo, kanoni na shemasi mkuu wa Corbières, na kanoni wa Aix. 

Baadaye, alihudumu kama profesa wa sheria za Kanisa katika Chuo Kikuu cha Bologna na kuteuliwa kuwa kapelani wa Papa Celestino V, ambaye alimfanya Askofu wa Béziers mwaka 1294.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1250
Jamii:Waliofariki 1323
Jamii:maaskofu Wakatoliki
Jamii:Makardinali
Jamii:wanasheria wa Ufaransa
Jacopo Piccolomini-Ammannati

thumb|Jacopo Piccolomini alivyochorwa.
**Jacopo Piccolomini-Ammannati** (8 Machi 1422 – 10 Septemba 1479) alikuwa kardinali wa Renaissance na mwanahumanisti wa Italia.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1422
Jamii:Waliofariki 1479
Jamii:maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:Makardinali
Pietro da Pavia

**Pietro da Pavia**, Can.Reg. (alifariki 1 Agosti 1182) alikuwa askofu-mteule wa Meaux (1171–1175), Kardinali-Padre wa S. Crisogono (1173–1179), na baadaye Kardinali-Askofu wa Tusculum (Mei 1179). 

Alikuwa mwakilishi wa Papa katika vita dhidi ya Wakatari na Wavaldo Kusini mwa Ufaransa (1174–1178). Alihudhuria Mtaguso wa tatu wa Laterano mwaka 1179 na baadaye alitumwa tena kama mwakilishi wa Papa nchini Ufaransa na Ujerumani. 

Aliweka sahihi hati za kipapa kati ya 14 Oktoba 1173 na 14 Julai 1182. Mnamo 1180, alichaguliwa kuwa Askofu Mkuu wa Bourges, ingawa inaonekana hakushika rasmi nafasi hiyo.

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 1182
Jamii:Makardinali
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Carlo de' Medici (kardinali)

thumb|Carlo akiwa kijana.
'''Carlo de' Medici''' (19 Machi 1595 – 17 Juni 1666) alikuwa askofu mkuu na Kardinali wa Kanisa Katoliki. 

Alizaliwa katika ukoo mashuhuri wa Medici, watawala wa Firenze, na alitumikia Kanisa kwa nafasi za juu ndani ya Curia ya Papa.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1595
Jamii:Waliofariki 1666
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:Makardinali
Mario Mattei

**Mario Mattei** (6 Septemba 1792 – 7 Oktoba 1870) alikuwa askofu na Kardinali wa Italia kutoka familia ya kifalme ya Mattei. 

Alipata heshima ya kuwa Dekano wa Rika la Makardinali mnamo 1860, nafasi muhimu katika uongozi wa Kanisa Katoliki.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1792
Jamii:Waliofariki 1870
Jamii:maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:Makardinali
Francesco Marchetti Selvaggiani

**Francesco Marchetti Selvaggiani** (1 Oktoba 1871 – 13 Januari 1951) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki wa Italia aliyeshikilia nyadhifa mbalimbali, ikiwa ni pamoja na Katibu wa Baraza la Uenezaji wa Imani, Vika Jenerali wa Papa, Katibu wa Ofisi Takatifu, na hatimaye Dekano wa Rika la Makardinali. Alipewa hadhi ya Kardinali mwaka 1930.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1871
Jamii:Waliofariki 1951
Jamii:maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:Makardinali
Géraldine Faladé

thumb|Géraldine Faladé Touadé
**Géraldine Faladé** (1935 – 16 Februari 2025) alikuwa mwandishi na kutoka Benin aliyezaliwa nchini Ufaransa. Alikuwa mfanyakazi wa Ocora Radio France, mtangulizi wa Radio France Internationale. Alichangia katika maendeleo ya vyombo vya habari nchini Chad wakati wa kazi yake katika Wizara ya Habari ya nchi hiyo.

## Wasifu 
Géraldine Faladé Touadé alizaliwa Porto-Novo mwaka wa 1935. Ametokana na Mfalme Behanzin wa Dahomey, na nyanya yake mzaa mama ana asili ya Brazili. Alikulia katika familia ya kielimu, ya wanaharakati. Baba yake, Maximilen Faladé, alikuwa mtu msomi na mtumishi wa serikali mkosoaji wa ukoloni ambaye alishiriki katika kuanzishwa kwa gazeti la La Voix du Dahomey. Dada yake, Solange Faladé, alikuwa mmoja wa wanasaikolojia wa kwanza wa Kiafrika na kwa muda aliongoza Shirikisho la Wanafunzi Waafrika Weusi nchini Ufaransa. Alihitimu kutoka Kituo cha Mafunzo ya Uandishi wa Habari huko Rue du Louvre. Wakati wa kazi yake kama mwandishi wa habari, aliangazia matukio muhimu, ikiwa ni pamoja na mauaji ya Patrice Lumumba na mauaji ya Waalgeria huko Paris mnamo 1961. Alifanya kazi katika Ofisi ya Ushirikiano wa Radio (Ocora). Géraldine Faladé alikufa mnamo Februari 16, 2025 huko Ufaransa akiwa na umri wa miaka 90.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1935
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Waandishi wa Ufaransa
Ludovico Madruzzo

[thumb|351x351px|Picha ya Ludovico Madruzzo iliyochorwa na Giovanni Battista Moroni. Taasisi ya Sanaa, [Chicago.]]
**Ludovico Madruzzo** (1532 - 1600) alikuwa kardinali wa Kanisa Katoliki na mwanasiasa kutoka Italia, ambaye alihudumu kama Kardinali wa Taji ya Imperiali na Askofu-Mfalme wa Jimbo la Trento. Katika nafasi hii, alihusika na majukumu ya kiroho pamoja na yale ya kidunia.

Madruzzo alicheza jukumu muhimu katika mazingira ya kisiasa ya wakati wake, akitafuta kuimarisha uwepo na mamlaka ya Kanisa Katoliki katika eneo hilo.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1532
Jamii:Waliofariki 1600
Jamii:maaskofu Wakatoliki
Jamii:Wanasiasa wa Italia
Jamii:Makardinali
Satbir Singh Hanspaul

**Satbir Singh Hanspaul** (alizaliwa 10 Septemba 1987) ni mkurugenzi mtendaji wa kampuni ya uzalishaji Hanspaul Group. 

Hanspaul Group ni kampuni ya kifamilia na moja ya makampuni makubwa ya uzalishaji nchini Tanzania iliyoanzishwa mwaka 1965 na babu yake, Dharam Singh Hanspaul.

## Marejeo
Jordan Botaka

**Jordan Botaka** (alizaliwa Kinshasa, 24 Juni 1993) ni mwanasoka wa kimataifa wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, ambaye anacheza kama winga wa kulia.

## Wasifu 
### Katika klabu 
Botaka alianza kazi yake nchini Uholanzi na RKVV Westlandia na ADO The Hague, kabla ya wazazi wake kuhamia Antwerp. Botaka kisha alijiunga na vyuo vya RSC Anderlecht, KSK Beveren na KSC Lokeren.

#### FC Bruges 
Alianza taaluma yake katika Club Bruges.

Katika misimu yake 2 katika klabu ya Venice ya Kaskazini, hakucheza mechi yoyote.

#### Excelsior Rotterdam 
Baada ya misimu miwili katika klabu bila kucheza mchezo mmoja na timu ya kwanza, na mkopo kwa CF Belenenses, alijiunga na Excelsior Rotterdam ambapo alipata nafasi ya kuanzia. Akiwa na klabu hii, alikuwa mchezaji wa nusu fainali katika Kombe la Uholanzi mnamo 2015.

#### Leeds United FC 
Mwaka wa 2016, alijiunga na klabu ya Leeds United inayoshiriki michuano hiyo .

#### Charlton Athletic FC 
Mnamo 11 Agosti 2016, alitolewa kwa mkopo kwa Charlton Athletic kwa msimu mmoja.

#### K Saint-Trond VV 
Mnamo Juni 26, 2017, Jordan Botaka alisaini mkataba wa miaka 3 na K Saint-Trond VV .

Alijidhihirisha haraka kama mwanzilishi asiye na shaka na hata kuwa nahodha wa timu.

#### KAA La Gantoise 
Tarehe 19 Mei 2020, alisaini mkataba wa miaka minne na KAA Gent, kwa jumla ya euro 600,000

Hakuweza kujilazimisha huko Ghent, Jordan Botaka alitolewa kwa mkopo mnamo Januari 23, 2021 kwa miezi 6 na chaguo la kununua kwa Sporting de Charleroi.

Alikuwa na raundi ya 2 ya kuridhisha na "Zèbres" lakini hakuweza kushawishi usimamizi wa klabu hiyo kutumia chaguo la ununuzi lililojumuishwa katika

#### Rudia Ghent 
Mchezaji anatafuta changamoto mpya kwa bidii.

#### Fortuna Sittard 
Mnamo 28 Januari 2022, Jordan Botaka alitolewa kwa mkopo hadi mwisho wa msimu kwa Fortuna Sittard, huko Eredivisie. Eredivisie .

#### Hapoel Tel Aviv 
Kurudi Ghent, alitolewa kwa mkopo tena, mnamo Agosti 15, 2022, kwa msimu mzima wa 2022-2023 kwa Hapoel Tel Aviv, katika mgawanyiko wa 1 wa Israeli.

Baada ya msimu mzuri katika ligi ya Israeli, klabu ya Ghent, ambayo mchezaji huyo bado ni wa, ilitangaza, Julai 10, 2023, kwamba walikuwa wanasitisha mkataba, ambao ungedumu hadi Juni 2024, kwa idhini ya pande zote.

#### MS Ashdodi 
Mnamo Septemba 20, 2023, Jordan Botaka alisaini kwa msimu mmoja (+1 chaguo) huko MS Ashdod, bado huko Israeli.

#### Ironi Tiberia 
Mnamo Julai 25, 2024, Jordan Botaka alitia saini kwa msimu mmoja (+ 1 kwa hiari) huko Ironi Tiberias ambapo atakutana na klabu yake ya 3 ya Israeli.

### Katika timu ya taifa 
Akiwa na timu ya Uholanzi ya chini ya miaka 19, alishiriki katika mechi za kufuzu kwa michuano ya Ulaya ya vijana chini ya miaka 19 mwaka 2012.
 
## Marejeo 
Jamii:wachezaji mpira wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Cathy Botema Mboyo

**Cathy Botema Mboyo** (amezaliwa 1 Septemba 1982 huko Mbandaka, Mkoa wa Ikweta) ni mwanasiasa wa Kongo na kwa sasa ni Seneta (1st mbadala wa Seneta Guy Loando Mboyo, Waziri wa sasa wa Nchi wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo).

## Wasifu 
Botema Mboyo, ni dada wa familia anayehusishwa na Waziri wa Nchi wa sasa. Na wanatoka mkoa wa Ikweta na kwa sasa wametawanyika Tshuapa, huko Bukungu.

## Mchakato wa uchaguzi 
Mwezi Agosti 2022, Cathy Botema Mboyo alisema kuwa siku zijazo haziko tayari siku hiyo hiyo, inasemekana; Kwa sababu vitendo halisi vya kujulikana kwa mafanikio ya Rais wa Jamhuri, Felix Tshisekedi Tshilombo, amezindua kampeni inayoitwa "hakuna nyumba bila Fatshi katika eneo lake", kwa kutarajia uchaguzi ambao utatangazwa mnamo Desemba 2023.

Alijitetea katika La prosperité, akijihutubia na kuuliza msingi wake usidanganywe na mtu yeyote: "Wanaume na wanawake wa Ki-Congolese, mtu yeyote asiwadanganye. Wakati umefika kwa sisi kujiandaa vizuri kwa kuchaguliwa tena kwa Rais Félix Tshisekedi, vito vyetu, zawadi hii ya thamani ya Mungu kwa DR Congo katika uchaguzi ujao. 

## Tazama pia 
* Noella Bachebandey Manzolo
* Anne Mbunguje Marembo

Jamii:wanasiasa wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Jamii:Waliozaliwa 1982
Lomponda Wa Botembe

**Lomponda Wa Botende** (amezaliwa 24 Julai 1936 huko Makanza, Mkoa wa Equateur) ni mwanajeshi na mwanasiasa wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Ana cheo cha Admirali .

## Wasifu 
Alifundisha katika Groupement des Écoles Navales na katika Shule ya Juu ya Urambazaji ya Irina kutoka 1962 hadi 1966, na alikuwa juu ya darasa lake.

Mnamo 1968, alikua msaidizi wa Rais Mobutu, hadi 1972, kisha naibu wa Mkuu wa Kaya ya Kijeshi ya Mkuu wa Nchi. Mkuu wa Wafanyakazi wa Kikosi cha Wanamaji kutoka 1973 hadi 1980, alipandishwa cheo na kuwa nahodha, admirali wa nyuma na makamu admirali. Katibu wa Jimbo la Ulinzi wa Kitaifa kutoka 1980 hadi 1985 , alikuwa balozi wa Zaire nchini Israeli mnamo 1985. Admirali aliporejea nchini, aliteuliwa kuwa Mkuu wa Wafanyakazi Mkuu wa Jeshi la Zairia kuanzia 1987 hadi 1989, akimrithi Eluki Monga Aundu  . Kisha akaondoka kwenye mduara wa viongozi wa kijeshi wa Kongo kwa kuwa Mkuu wa Kaya ya Kiraia ya Mkuu wa Nchi, na hatimaye Kamishna wa Jimbo la Mazingira (Waziri)  .

Mwanzoni mwa miaka ya 1990, kukamatwa kwake kulitangazwa na vyombo mbalimbali vya habari kwa kuzingatia "vyanzo vya habari" kwa kushiriki katika njama, lakini baadaye alikataliwa. Ni yeye mwenyewe aliyechukua shida kukataa habari hiyo katika mkutano na waandishi wa habari ulioandaliwa kwenye boti ya Mobutu

## Marejeo 
Jamii:wanasiasa wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Jamii:wanajeshi wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Gereza la Makala

**Gereza la Makala** (pia **Gereza Kuu la Makala** au **Gereza na Kituo cha Kuelimisha Upya cha Kinshasa**, kifupi: CPRK) ni gereza la Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, lililo katika jiji la Kinshasa .

Gereza la Makala, lililoundwa mwaka wa 1957 na Kongo ya Kibelgiji, liko kati ya jumuiya za Makala na Selembao. Ikiwa na uwezo wa kinadharia wa wafungwa 1 500  , , Makala ndiyo kituo pekee cha kizuizini mjini Kinshasa, isipokuwa gereza la Ndolo, ambalo limetengwa kwa ajili ya askari na raia wanaoshtakiwa kwa haki ya kijeshi.

Usalama wa kila banda kati ya kumi na moja wanakowekwa wafungwa unahakikishwa na wafungwa. Hakuna polisi au walinzi wa magereza ndani ya tovuti.

## Kituo cha magereza kilichokosolewa sana 
Mnamo mwaka wa 2020, shirika lisilo la kiserikali la *Bill Clinton Foundation for Peace* (FBCP) la Kongo lilishutumu masharti ya kuwekwa kizuizini katika gereza la Makala huko Kinshasa , Shirika la Human Rights Watch (HRW) linazitaka mamlaka za Kongo kuonyesha imani yao njema kwa kupunguza haraka idadi ya wafungwa na kutoa fedha kwa ajili ya chakula na hali ya usafi ndani ya gereza. Shirika lisilo la kiserikali la haki za binadamu linaeleza kuwa gereza la Makala limeorodheshwa miongoni mwa watu wengi zaidi duniani.  .

Katika ripoti mpya ya 2023, FBCP inaripoti 505 morts katika mwaka wa 2023. sababu ni mbalimbali : magonjwa, kukosa hewa, hali mbaya ya usafi na kizuizini  .

Takriban watu 131 waliuawa katika kile kilichoelezwa kama jaribio la kutoroka usiku wa tarehe 1 hadi 2 Septemba 2024, idadi ambayo haikutarajiwa kulingana na mashirika yasiyo ya kiserikali. Waziri wa Sheria wa Kongo alikataa dhana hii, akilaani kitendo cha hujuma kinacholenga kuzuia juhudi zake za kupunguza msongamano katika gereza .

## Msongamano wa magereza 
Msongamano wa wafungwa ni tatizo kubwa katika gereza la Makala. Wakati hakuna gereza lingine lililopo Kinshasa isipokuwa gereza la kijeshi la Ndelo, gereza la Makala, lenye uwezo wa wafungwa 1,500, lililojengwa wakati ambapo Kinshasa ilikuwa na wakazi wapatao 250,000, haina uwezo wa kushughulikia idadi ya watu waliofungwa kwa mji ambao idadi yao katika 2022 ni sawa na wakazi milioni 17. Msongamano huu pia ulitokana na upunguaji wa mfumo wa haki katika kushughulikia kesi za wafungwa: wafungwa wengi, hasa wale wasio na uwezo, walibaki gerezani kwa miaka kadhaa kabla ya kushtakiwa. .

Mnamo Januari 2020, zaidi ya watu elfu nane walizuiliwa katika gereza la Makala, wakiwemo 94 % inasubiri kesi  . Mnamo février 2023, 10 790 personnes walifungwa huko, ikiwa ni pamoja na 7 780 katika kizuizini cha kuzuia , na mwishoni mwa Desemba takwimu zilizoripotiwa zilikuwa 13 500 wafungwa, ikiwa ni pamoja na 2 200 personnes  .

Kufikia Julai 2024, idadi ya wafungwa iliongezeka hadi 15 000, wengi wao wakiwa wanasubiri kesi  .

## Marejeo 
Jamii:Kinshasa
Kituo cha Taifa cha Nyaraka (Zaire)

**Kituo cha Kitaifa cha Hati** (CND) kilikuwa kitengo cha kijasusi huko Zaire, sasa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Katika 1986 ikawa wakala wa kitaifa wa hati.

Ilianzishwa mwanzoni mwa miaka ya 1970 chini ya utawala wa Rais Mobutu Sese Seko, CND imekuwa na jukumu muhimu katika ufuatiliaji wa kisiasa na ukandamizaji huko Zaire. Ilikuwa na jukumu la usalama wa ndani na nje ya nchi, pamoja na ukusanyaji na tafsiri ya habari juu ya matukio ya kisiasa, kiuchumi, kijamii na kiutamaduni ya nchi. Chama cha CND pia kilichukuliwa kama chombo cha vitisho dhidi ya watu, kwa mujibu wa ushuhuda wa wanasiasa wa zamani kama vile Bw. Nguza, Waziri Mkuu wa zamani. Rais Mobutu mwenyewe alikiri dhuluma za shirika hili katika hotuba za mwaka 1977 na 1980.
Jamii:Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Kituo cha kufua umeme cha Ruzizi III

**Kiwanda cha kuzalisha umeme kwa maji cha Ruzizi III** ni mtambo unaopendekezwa wa kuzalisha umeme kwa kutumia maji na uwezo wake wa kusakinisha wa megawati 147 utakapokamilika  ,  .

## Mahali 
Kituo cha umeme kiko kwenye Mto Ruzizi, kikipita kwenye mpaka wa pamoja kati ya Rwanda na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo . Eneo lake ni takriban 5 , huku kunguru akiruka, magharibi mwa mji wa Bugarama, katika Wilaya ya Rusizi, katika Mkoa wa Magharibi wa Rwanda, takriban 267 kusini-magharibi mwa Kigali, mji mkuu wa nchi hiyo  ,  .

## Hakiki 
Kiwanda hiki ni cha tatu katika kasumba ya mitambo ya kuzalisha umeme katika Mto Ruzizi, ikinufaisha nchi za Burundi, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na Rwanda. Mitambo hiyo ya umeme ni pamoja na Ruzizi I (megawati 29.8) na Ruzizi II (megawati 43.8), zote ziko kaskazini magharibi mwa Ruzizi III na zote zinafanya kazi hadi Juni 2017  . Nishati itakayozalishwa itasambazwa katika nchi hizo tatu kupitia mitandao ya usambazaji iliyopo, iliyounganishwa na Ruzizi I na Ruzizi II. Mitambo ya umeme na mitandao ya maambukizi itarekebishwa. Rwanda inatarajiwa kuchukua megawati 50 kati ya megawati 147 zinazozalishwa Ruzizi III  . Mmea wa nne, Ruzizi IV, pia umepangwa.

## Fedha 
Hadi kufikia Desemba 2015, gharama ya ujenzi ilikuwa Dola za Marekani milioni 625.19 .Kati ya kiasi hiki, "dola milioni 138.88 zitasaidiwa na dirisha la sekta ya umma la Benki ya Maendeleo ya Afrika (AfDB) na $ 50.22 milioni na dirisha la sekta binafsi." Wafadhili wengine ni pamoja na Benki ya Uwekezaji ya Ulaya, KfW na Benki ya Dunia  . Ripoti za hivi karibuni zaidi zimekadiria gharama kuwa $450 milioni  . Ufungaji wa kifedha unatarajiwa kupatikana katikati ya 2021  .

## Tazama pia 
## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* Benki ya Dunia Yatangaza Ahadi ya Dola Bilioni 1 kwa Ukanda wa Maziwa Makuu barani Afrika
* PIDA Virtual Information Center : Programu ya Maendeleo ya Miundombinu Afrika : Kiwanda cha kufua umeme cha Ruzizi III
Jamii:Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Pietro Carlo

**Pietro Carlo** alikuwa prelati wa Kanisa Katoliki aliyewahi kuwa Askofu wa Caorle kuanzia mwaka 1470 hadi 1513. Tarehe 12 Julai 1470, aliteuliwa na Papa Paulo II kuwa Askofu wa Caorle. Alihudumu katika wadhifa huo hadi alipojiuzulu mwaka 1513. 

## Marejeo 
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Antonio Pallavicini Gentili

**Antonio Gentile Pallavicini** (Genova, takriban 1441 – 10 Septemba 1507) alikuwa kardinali wa Italia. 

Alikuwa akitambuliwa kama papabile mwaka wa 1492. Alihudumu kama askofu wa Frascati kuanzia Aprili hadi Desemba mwaka wa 1503, na baadaye kuwa askofu wa Palestrina.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1441
Jamii:Waliofariki 1507
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:Makardinali
Paxten Aaronson

thumb|150px|Paxten Aaronson
**Paxten Reid Aaronson** (alizaliwa Agosti 26, 2003) ni mchezaji wa soka wa kulipwa wa Marekani ambaye anacheza kama kiungo mshambuliaji au winga kwa klabu ya FC Utrecht, kwa mkopo kutoka timu ya Eintracht Frankfurt ya Ligi ya Bundesliga na Timu ya taifa ya soka ya wanaume ya Marekani.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Marekani
Eddie Ababio

**Edward Kwame Ababio** (alizaliwa Januari 1, 1988) ni mchezaji wa zamani wa soka wa Ghana na Marekani. Ababio ni kocha wa Tampa Bay United, shirika la vijana linaloungwa mkono na Tampa Bay Rowdies. Hapo awali, Ababio alifundisha Florida Hawks FC, programu ya vijana inayopatikana Lithia,Florida.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Marekani
Krishnaveni

**Chittajallu Krishnaveni** (pia anajulikana kama C. Krishnaveni au Krishnaveni; 24 Desemba 1924 – 16 Februari 2025) alikuwa muigizaji, mtayarishaji na mwimbaji wa nyimbo za filamu wa kike kutoka India ambaye alifanya kazi katika sinema ya Kitelugu. Alipokea Tuzo ya Raghupathi Venkaiah kutoka kwa Serikali ya Andhra Pradesh.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1924
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Waigizaji filamu wa Uhindi
Jamii:Waimbaji wa Uhindi
Jamii:Watayarishaji filamu wa Uhindi
Diego Abarca

**Diego Abarca** (alizaliwa Juni 19, 2005) ni mchezaji wa soka wa kulipwa wa Marekani ambaye anachezea Austin FC II katika Ligi ya MLS.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Marekani
Brenden Aaronson

thumb| Aaronson akiwa na FC Red Bull Salzburg mwaka 2021
**Brenden Russell Aaronson** (alizaliwa Oktoba 22, 2000) ni mchezaji wa soka wa kulipwa wa Marekani ambaye anacheza kama kiungo mshambuliaji au winga kwa klabu ya Leeds United F.C. na Timu ya taifa ya soka ya wanaume ya Marekani.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Marekani
Bayardo Abaunza

**Bayardo Abaunza** ni mchezaji wa zamani wa soka wa Nikaragua na Marekani ambaye alitumia maisha yake ya soka katika timu za wachezaji wa ridhaa katika eneo la Los Angeles na alipata mechi tatu na Timu ya taifa ya soka ya Marekani kati ya mwaka 1965 na mwaka 1969.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Marekani
Anneke Scholtens

**Anneke Scholtens** (28 Julai 1955 – 11 Februari 2025) alikuwa mwandishi wa vitabu vya watoto kutoka Uholanzi. 

## Maisha na Kazi 
Scholtens aliandika vitabu kadhaa katika mfululizo wa *Fritzi* na pia mfululizo wa vitabu *Het geheim van* (*Siri ya...*). Kitabu chake cha mwisho kilichapishwa mwaka 2024, *Idris, slaaf van Rome* (*Idris, Mtumwa wa Roma*).

Alikuwa *Schoolschrijver* katika shule za msingi za Amsterdam, mradi ambao sasa umeenea kitaifa kupitia taasisi ya *De Schoolschrijver*, inayolenga kukuza usomaji na uandishi miongoni mwa wanafunzi.

Scholtens alifariki nyumbani kwake Amsterdam mnamo 11 Februari 2025 baada ya kuugua kwa muda mrefu, akiwa na umri wa miaka 69.  

## Marejeo 
Jamii:Waandishi wa Uholanzi
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Waliozaliwa 1955
Martine David

**Martine Yvette David** (jina la kuzaliwa Fouchier; 19 Desemba 1952 – 16 Februari 2025) alikuwa mwanasiasa wa Ufaransa kutoka Chama cha Kisoshalisti (PS).

## Maisha na Kazi 
Alizaliwa Loches mnamo 19 Desemba 1952 na alikulia Décines-Charpieu. Kwa taaluma, alikuwa katibu na alijiunga na PS mwaka 1971. Baada ya uchaguzi wa manispaa wa 1983, alihudumu katika Baraza la Manispaa la Décines-Charpieu. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1952
Jamii:Wanasiasa wa Ufaransa
Jamii:Waliofariki 2025
Robert Obrist

*Robert Obrist* (27 Februari 1958 – 11 Februari 2025) alikuwa mwanasiasa wa Uswisi.

Alikuwa mwanachama wa Chama cha Kijani (*Green Party*) na alihudumu katika Baraza Kuu la Aargau (*Grand Council of Aargau*) kuanzia mwaka 2014 hadi 2024. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1950
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanasiasa wa Uswisi
Mark Abboud

**Mark Abboud** (alizaliwa Novemba 19, 1970) ni kiungo wa zamani wa soka kutoka Marekani ambaye alicheza misimu miwili katika Ligi ya kitaalamu ya Marekani, msimu mmoja katika Ligi ya kitaalamu ya Soka na misimu saba katika ligi ya USISL na Ligi ya USL A.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Marekani
Jan Drenth

**Jan Drenth** (20 Februari 1925 – 11 Februari 2025) alikuwa mwanakemia wa Kiholanzi. Alikuwa profesa wa kemia ya miundo katika Chuo Kikuu cha Groningen kuanzia 1969 hadi 1990. 

## **Maisha na Kazi** 
Drenth alizaliwa Groningen mnamo 20 Februari 1925. Alipata shahada yake ya uzamivu (PhD) katika hisabati na fizikia chini ya mwongozo wa Eelco Wiebenga katika Chuo Kikuu cha Groningen mnamo 1957, kwa tasnifu iliyoitwa *Een röntgenografisch onderzoek van excelsine, edestine en tabakszaadglobuline*.

Baadaye, Drenth alihamia New York, Marekani, ambako alifanya kazi kama mtafiti wa baada ya udaktari (post-doc) na kusomea fuwele za protini chini ya Barbara Low. Kisha alirudi Uholanzi, na mnamo 1967 aliteuliwa kuwa mhadhiri. Mnamo 1969, aliteuliwa kuwa profesa wa kemia ya miundo, nafasi aliyoshikilia hadi alipostaafu mnamo 1990. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1925
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanakemia wa Uholanzi
Faris Abdi

**Faris Abdi** (Alizaliwa Mei 9, 1999) ni mchezaji wa kimataifa wa soka kutoka Saudi Arabia ambaye anachezea Al-Fayha FC na timu ya taifa ya Saudi Arabia.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Saudi Arabia
Jamii:Wachezaji mpira wa Marekani