open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Visasili vya Kimasai

**Visasili vya Kimasai** ni imani za jadi za Wamasai wa Kenya na Tanzania. Katika utamaduni wao, asili na mambo yake ni sura muhimu za dini zao. 

Ngai (pia huitwa Engai au Enkai, yaani "mvua." ) ndiye Muumba Mkuu ambae muonekano wake kwa sehemu moja ni wa kike na wa kiume, anayemiliki kanuni za kiume na za kike. Wamasai hurejelea makao ya awali ya Ngai kama "Ol Doinyo Lengai" ambayo maana yake halisi ni "Mlima wa Mungu", ambayo wanaamini iko Kaskazini mwa Tanzania.

## Marejeo 
Jamii:Wamasai
Jamii:utamaduni wa Kenya
Jamii:utamaduni wa Tanzania
Zanzibar Premier League

**Ligi Kuu ya Zanzibar** kwa kiingereza (*Zanzibar Premier League*), kwa jina lingine PBZ Premier League, ni mashindano ya daraja la juu kabisa ya mchezo wa mpira wa miguu chini ya Shirikisho la mpira wa miguu la Zanzibar. Ilianzishwa mwaka 1926 na kurasimishwa mwaka 1981. Anayeshikilia rekodi ya mfungaji mwenye magoli mengi mpaka sasa ni Craig macfarlane, alifunga jumla ya magoli 63 kwenye msimu wa 2001-02.

**Ligi Kuu ya Zanzibar** kwa kiingereza (Zanzibar Premier League), kwa jina lingine PBZ Premier League, ni mashindano ya daraja la juu kabisa ya mchezo wa mpira wa miguu chini ya Shirikisho la mpira wa miguu la Zanzibar. Ilianzishwa mwaka 1926 na kurasimishwa mwaka 1981. Anayeshikilia rekodi ya mfungaji mwenye magoli mengi mpaka sasa ni Craig macfarlane, alifunga jumla ya magoli 63 kwenye msimu wa 2001-02.
## Washindi
*1981 : Ujamaa
*1981–82 : Ujamaa
*1982–83 : Small Simba
*1983–84 : KMKM
*1984–85 : Small Simba
*1985–86 : KMKM
*1986–87 : Miembeni
*1987–88 : Small Simba
*1988–89 : Malindi 
*1989–90 : Malindi
*1990–91 : Small Simba
*1991–92 : Malindi
*1992–93 : Shangani
*1993–94 : Shangani
*1994–95 : Small Simba
*1995–96 : Mlandege
*1996–97 : Mlandege
*1997–98 : Mlandege
*1998–99 : Mlandege
*1999–2000 : Kipanga
*2000–01 : Mlandege
*2001–02 : Mlandege
*2002–03 : Jamhuri
*2003–04 : KMKM
*2004–05 : Polisi
*2005–06 : Polisi
*2006–07 : Miembeni
*2007–08 : Miembeni
*2008–09 : Mafunzo
*2009–10 : Zanzibar Ocean View
*2010–11 : Mafunzo *(ligi ndogo)*
*2011–12 : Super Falcon *(ligi ndogo)*
*2012–13 : KMKM
*2013–14 : KMKM
*2014–15 : Mafunzo
*2015–16 : Zimamoto
*2016–17 : JKU
*2017–18 : JKU
*2018–19 : KMKM
*2019–20 : Mlandege
*2020–21 : KMKM
*2021–22 : KMKM
*2022–23 : KMKM
*2023–24 : JKU

Chanzo:

### Utendaji wa Timu
Chanzo:

### Wafungaji Bora 
## Marejeo 
Jamii:Michezo nchini Tanzania
Jamii:Zanzibar
Jamii:Mpira wa Miguu
Mohamed Fungafunga

**Mohamed Fungafunga**, anayetambulika zaidi kwa majina yake ya uigizaji Jengua na Mzee Jengua, alikuwa mwigizaji na mchekeshaji mkongwe wa Tanzania ambaye alionekana katika filamu na vipindi vya televisheni zaidi ya mia moja katika kazi iliyochukua zaidi ya miaka 15. 

## Marejeo 
Jamii:waigizaji filamu wa Tanzania
Lipuli F.C.

**Lipuli F.C.** ni timu ya mpira wa miguu Yenye makazi yake Iringa, Tanzania.. Ingawa ilikuwa ikicheza Ligi Kuu Tanzania Bara , mnamo mwaka 2000 ndipo iliposhuka daraja; kwa sasa ipo ligi daraja la kwanza.

Timu ya Lipuli inamilikiwa na halmashauri ya mji wa Iringa ikiwa na wadhamini wachache wakiwemo Vodacom na benki ya DTB.

Jina lake jingine ni Wanapaluhengo.

Wanatumia Uwanja wa Samora wenye uwezo wa kubeba watu 5,000 kwenye mechi zao za Ligi Kuu Tanzania baada ya kupanda daraja kwenye msimu wa 2017-18.

Huvaa jezi za rangi nyekundu yenye michirizi myeupe. kwa sasa wanavaa jezi nyeupe yenye michirizi ya damu ya mzee.

## Marejeo
Jamii:Iringa
Jamii:Vilabu vya mpira Tanzania
Haba Haba

**Haba Haba** ni muziki uliofanywa na mwanamuziki mwenye asili ya Norwe na Kenya na mwandishi wa Stella Mwangi. Ulikuwa muziki wa kuingilia katika shindano la muziki la Eurovision ya mnamo mwaka 2011. Ilikuwa ni rekodi ya pili ya studio album kinanda (2011). Muziki ulichaguliwa kutumia mchanganyiko wa kupiga kura, kura ya jury na kura ya watazamaji kule OsloSpektrum katika maonyesho ya uchaguzi wa National pre-selection Melody Grand Prix tareh 12 Februari 2011. Iliweza kupatikana patika mfumo wa kupakua kwa kidijitali siku moja kabla ya kufanyiwa tamasha katika nusu fainali ya tatu."Haba Haba"  ilishikilia namba nane katika wiki yake ya kwanza ya kuachiwa, kabla ya kundelea kuwa namba moja katika wiki nne mfululizo katika chati ya watu wasi na wapekee wa norwei.mnamo tarehe 10 May 2011,ili ilimalizika katika cha kwanza cha nusu fainali 1 na kufanyiwa tamasha ikiwa ya pili katika jukwaa

## Marejeo 
Jamii:USWCHSS
Jamii:Muziki wa Norwei
Jamii:Muziki wa Kenya
Zanzibar Ocean View F.C.

**Zanzibar Ocean View Football Club** ni klabu ya soka (mpira wa miguu) kutoka Zanzibar yenye maskani yake mjini Unguja. Ziliundwa mwaka wa 2010 kama upande uliojitenga kutoka Miembeni S.C.

## Marejeo 
Jamii:Vilabu vya mpira Tanzania
Jamii:Zanzibar
Tanzania women's national under-20 football team

**Timu ya taifa ya soka ya wanawake ya Tanzania chini ya umri wa miaka 20** inaiwakilisha Tanzania katika mashindano ya kimataifa ya mpira wa miguu ya wanawake.

Timu ilimaliza katika nafasi ya 3 katika toleo la kwanza la Mashindano ya CECAFA ya Wanawake chini ya miaka 20.https://www.cafonline.com/development/women-football/news/ethiopia-beat-uganda-to-win-cecafa-women-s-u-20-championship

## Marejeo 
Jamii:Mpira wa Miguu
Jamii:timu za taifa
Jamii:michezo nchini Tanzania
Malindi S.C.

**Malindi Sport Club** ni klabu ya soka ya Zanzibar yenye maskani yake mjini Unguja. Ilianzishwa 1942, Kwa miaka mingi walitawala Tanzania, kama mabingwa wa mashindano ya Zanzibar na Tanzania ya kikanda. Na kuanzia mwaka 1989 hadi 1992. Baada ya kutwaa mataji mengi ya kitaifa na kikanda, timu hiyo ilianza kucheza Ligi Kuu ya Zanzibar mwaka 2004 Zanzibar ilipopata kuwa mwanachama huru wa CAF, hivyo wanaiwakilisha Zanzibar katika michuano ya klabu bingwa barani

## Marejeo 
Jamii:Zanzibar
Jamii:Vilabu vya mpira Tanzania
Zanzibar Football Federation

**Shirikisho la Mpira wa Miguu Zanzibar** (ZFF) (lilijulikana hapo awali kama Chama cha Mpira wa Miguu Zanzibar) ni shirikisho linalo simamia mpira wa miguu huko Zanzibar, Tanzania. Chama cha Mpira wa Miguu Zanzibar (ZFA) kilikuwa mwanachama mshirika wa chombo cha usimamizi cha Afrika, Shirikisho la Soka la Afrika. Baada ya kukataliwa na FIFA mwaka 2005 ZFA waliondolewa kutoka CAF na baada ya jitihada nyingi walirudishwa kama wanachama washirika. Hii ilimaanisha kuwa timu za klabu zilizohusishwa na ZFA zinaweza kushiriki katika mashindano ya vilabu ya bara yanayosimamiwa na CAF lakini timu ya taifa ya Zanzibar haikuweza kushiriki. ZFA hawana haki ya kupiga kura katika masuala ya CAF kutokana na hadhi yao ya kuwa wanachama washirika. Wachezaji kutoka Zanzibar wanastahili kucheza katika mashindano ya kimataifa kwa timu ya Tanzania, mwakilishi wa eneo lenye mamlaka.

ZFA ilikubaliwa kuwa mwanachama kamili wa CAF mnamo Machi 2017 lakini ilipoteza uanachama baada ya miezi minne. Mnamo Machi 2017, Chama cha Mpira wa Miguu cha Zanzibar (ZFA) kilipiga kura kuamua kubadili jina lao kuwa Chama cha Mpira wa Miguu cha Zanzibar (ZFF), ambayo ilifanikiwa.

## Marejeo 
Jamii:Mpira wa Miguu
Jamii:Michezo nchini Tanzania
Jamii:Zanzibar
Moro United F.C.

**Moro United F.C.** ni klabu ya soka ya Tanzania yenye makao yake mjini Morogoro; walicheza mara ya mwisho katika Ligi Kuu ya Tanzania msimu wa 2011/12. Michezo yao ya nyumbani inachezwa kwenye Uwanja wa Jamhuri.

## Marejeo
Jamii:Morogoro
Jamii:Vilabu vya mpira Tanzania
JKT Mgambo

**JKT Mgambo** ni timu ya mpira wa miguu yenye makazi yake Tanga, Tanzania. Wanacheza katika daraja la juu la mpira wa kulipwa Tanzania, Ligi Kuu Tanzania Bara.

## Marejeo 
Jamii:Tanga
Jamii:Vilabu vya mpira Tanzania
Uhuru na Umoja (Tanzania)

**Uhuru na Umoja** ndiyo kaulimbiu rasmi ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania. Wimbo wa taifa hilo unaliombea hayo mawili yadumishwe na Mwenyezi Mungu.

Kaulimbiu hiyohiyo kwa Kiingereza inatumiwa na jimbo la Marekani la Vermont. Kauli mbiu hiyo ilipitishwa kwa mara ya kwanza mnamo 1788 ili kutumika kwenye Muhuri Mkuu wa Jamhuri ya Vermont. Ira Allen alitengeneza muhuri wa Vermont na mara nyingi anajulikana kama mwandishi wake. Kitabu cha Allen cha 1798 "The Natural and Political History of the State of Vermont" kinataja michango mingi aliyotoa katika kuanzishwa kwa Vermont lakini haidai sifa kwa ajili ya kauli mbiu hiyo.

## Marejeo 
Jamii:Kaulimbiu
Jamii:Tanzania
Jamii:Vermont
Biashara United Mara

**Biashara United Mara** ni klabu ya soka yenye maskani yake katika Uwanja wa Karume Football Stadium mjini Musoma, Tanzania. Wanacheza michuano ya Tanzania.

## Historia 
Biashara United Mara ilianzishwa mwaka 1990 ikijulikana kama Police Mara lakini baadaye mwaka 2013 ikabadilishwa na kuwa klabu ya biashara iitwayo Biashara United Mara(BUM). Timu ilianza kucheza katika daraja la 4 mwaka wa 1995 na ikapandishwa daraja hadi daraja la kwanza mwaka wa 1997. Mnamo 1998, ligi ilifanyiwa marekebisho na kuwa Ligi Kuu. Timu hiyo ilipandishwa daraja hadi msimu wa Ligi Kuu Bara wa 2018/19 na msimu wa 2021 ulikuwa wa tatu kabla ya kushuka daraja.

## Marejeo 
Jamii:Musoma
Jamii:Vilabu vya mpira Tanzania
Mpira wa Miguu Tanzania

**Mpira wa Miguu Tanzania** ni mchezo ambao ulianzishwa na shirikisho la soka Tanganyika () mwaka 1930 na kuhusishwa kwenye shirikisho la mpira duniani (FIFA) mwaka 1968. 

Shirikisho la soka Tanganyika (TFA) lilibadilika na kuitwa shirikisho la soka Tanzania () chini ya mwenyekiti Ali Chambuso  mwaka 1971 baada ya mabadiliko ya kikatiba ya mpira  yaliotokea na kupelekea katiba mpya ambayo ilianza kufanya kazi mwaka 2005 amabapo ilibadilisha jina taasisi na kuitwa TFF ambapo makau makuu yake yapo Tanzania,Dar es salaam .

## Marejeo 
Jamii:michezo nchini Tanzania
Jamii:Mpira wa Miguu
Manyema F.C.

**Manyema FC** ni klabu ya mpira wa miguu jijini Dar es Salaam, Tanzania.

## Marejeo 
Jamii:Dar es Salaam
Jamii:Vilabu vya mpira Tanzania
Polisi Dodoma

**Dodoma F.C.**, ilikuwa inafahamika kama **Polisi Dodoma**, ni klabu ya soka ya Tanzania iliyopo mjini Dodoma .  Mechi zao za nyumbani huchezwa katika Uwanja wa Jamhuri wenye uwezo wa kuchukua mashabiki takribani 10,000. Walicheza Ligi Daraja la Kwanza Tanzania msimu wa 2017/18. Pia walicheza Ligi Kuu Tanzania Bara. 

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* soka.com

Jamii:Vilabu vya mpira Tanzania
Jamii:Dodoma
Maji Maji F.C.

**Maji Maji Football Club** ni timu ya mpira wa miguu yenye makazi yake Songea, Mkoa wa Ruvuma, Tanzania. wanacheza katika Uwanja wa Majimaji wenye uwezo wa kubeba watazamaji 30,000.

## Marejeo 
Jamii:Mkoa wa Ruvuma
Jamii:Vilabu vya mpira Tanzania
Tanzania Rugby Union

**Tanzania Rugby Union** ni muungano ambao ni chombo kinachoongoza chama cha mchezo wa raga nchini Tanzania. Ni mwanachama wa Shirikisho la Raga la Afrika (CAR) na mwanachama mshiriki wa Bodi ya Kimataifa ya Raga.

## Marejeo 
Jamii:Michezo nchini Tanzania
Kitabu cha Kilwa

**Kitabu cha Kilwa** (kwa Kiingereza: *Kilwa Chronicle*) ni maandishi ambayo yanaaminika kujikita katika masimulizi na mapokeo ya mdomo, ambayo yanaonyesha historia halisi ya miji ya Waswahili ya Kilwa, katika visiwa vya bahari ya Hindi vilivyo karibu na pwani ya Afrika ya Mashariki. 

Inasimulia nasaba ya masultani wa Kilwa, ikifuata kugunduliwa kwa mji na Waajemi kutoka Shirazi na Hormuz kwenye karne ya 10 mpaka kufika kwa Wareno kwenye karne ya 16. Uchunguzi wa DNA za zamani unaonyesha na kukubali kwa kiasi kikubwa kuwa masimulizi hayo ni ya kweli.

Kuna vyanzo viwili vya kitabu hicho:  kwa Kiarabu na tafsiri yake ya Kireno ambayo ni sehemu ya kitabu  kilichoandikwa na mwanahistoria João de Barros.
 

## Vyanzo 
* João de Barros (1552) , Dec. I, Lib. 8, Cap. 6 (p.&nbsp;223ff)
* Strong, S. Arthur (1895) "The History of Kilwa, edited from an Arabic MS", *Journal of the Royal Asiatic Society*, January (No volume number), pp.&nbsp;385–431. online

## Marejeo 
Jamii:USWCHSS
Jamii:Waswahili
Jamii:Historia ya Tanzania
Jamii:vitabu
Hawalis

**Hawalis** ni mchezo wa kitamaduni wa mancala unaochezwa nchini Oman na vilevile Zanzibar, ambapo unajulikana kama **Bao la Kiarabu**, ukiwa na sheria tofauti kidogo. 

Inahusiana kwa karibu na mancala za Kiafrika kama vile Bao (Tanzania, Malawi, Kenya), Msumbiji na Malawi), DR Congo, Mulabalaba (Zambia), Muvalavala (Angola) na Tschuba (Afrika Kusini, Msumbiji).

## Marejeo 
Jamii:Mchezo wa ubao
Mundu S.C.

**Mundu SC** ni klabu ya mpira wa miguu kutoka Zanzibar ilioko Nungwi karibu na Unguja Afrika Mashariki. Ni moja kati ya klabu tatu kubwa za mpira wa miguu Unguja.

Kwa sasa timu ipo kwenye mashindano ya michuano ya ligi Zanzibar.

Klabu ilishiriki mashindano ya kombe la shirikisho kwa mara ya kwanza mwaka 2007.

## Uwanja 
Kwa sasa timu inacheza katika uwanja wenye uwezo wa kuchukua mashabiki 5000 Unguja Park.

## Marejeo 
Jamii:Zanzibar
Jamii:Vilabu vya mpira Tanzania
Toto African

**Toto African S.C.** ni klabu ya soka iliyoko Mwanza, Tanzania. Toto African inacheza katika kiwango cha juu kabisa cha soka la kulipwa, Ligi Kuu ya Tanzania. Walirejea kwa kiwango cha juu zaidi msimu wa 2015/2016, baada ya kushushwa daraja mwishoni mwa msimu wa 2012/13.

Toto African ilisherehekea kurejea kwao katika kiwango cha juu zaidi cha soka ya Tanzania kwa ushindi wa 1-0 dhidi ya Mwadui FC kwenye Uwanja wa Kirumba mnamo Septemba 12, 2015. Miraji Athumani alifunga bao pekee katika mchezo huo.

Toto African wanacheza michezo yao ya nyumbani katika Uwanja wa CCM Kirumba.

## Marejeo 
Jamii:Mwanza
Jamii:Vilabu vya mpira Tanzania
Kombe la FA Tanzania

**Kombe la FA Tanzania** (pia linaitwa **Azam Sports Federation Cup**) ni michuano ya mtoano bora katika soka la Tanzania. 

Hapo awali, **Kombe la Nyerere** lilikuwa ni michuano ya mtoano. Iliundwa mwaka 1974 na ilishindaniwa na timu kutoka Tanzania bara na Visiwa vya Zanzibar.

Hivi karibuni, mashindano ya Kombe la FA Tanzania yameendelea kuwa jukwaa la kuzalisha na kukuza vipaji vipya vya soka. Mfano wa karibuni ni usajili wa Mohamed Hussen “Zimbwe Jr” na klabu ya Yanga SC, kama ilivyoripotiwa na SportPesa Tanzania. Usajili huu si tu umeongeza hamasa kwa mashabiki wa soka, bali pia umeibua mjadala mpana kuhusu nafasi ya mashindano haya katika kuibua wachezaji wenye kipaji cha kipekee.

Zimbwe Jr, anayejulikana kwa kasi na uwezo wake wa kucheza nafasi ya ushambuliaji, anatajwa kama miongoni mwa wachezaji wachanga watakaoongeza ubora na ushindani katika michuano ya Azam Sports Federation Cup. Wataalamu wa soka wamebainisha kuwa uwepo wake unaweza kuimarisha safu ya ushambuliaji ya Yanga SC na kuongeza mvuto wa mashindano haya, ambayo yamekuwa sehemu ya historia ya soka la Tanzania tangu kuanzishwa kwake mwaka 1974.

Zaidi ya hayo, usajili wa wachezaji kama Zimbwe Jr unaonesha jinsi Kombe la FA Tanzania linavyohusiana moja kwa moja na maendeleo ya klabu kubwa nchini. Klabu zinazoibuka na kufanya vizuri katika mashindano haya mara nyingi huibua wachezaji wachanga ambao baadaye hujiunga na timu kongwe kama Yanga SC na Simba SC, hivyo kudumisha mzunguko wa ukuaji wa soka la Tanzania.

## Marejeo 
Jamii:Mpira wa Miguu
Jamii:michezo nchini Tanzania
Fuvu la kichwa la Ndutu

thumbnail|right|200px|Fuvu la kichwa la Ndutu

**Fuvu la kichwa la Ndutu** ni sehemu ya fuvu la zamadamu ambayo imekuwa ikilinganishwa na lile la Homo erectus, Homo rhodesiensis, na Homo sapiens  wa kwanza, kutoka Pleistocene ya kati, inayopatikana katika ziwa Ndutu, kaskanizi mwa Tanzania.

## Marejeo 
Jamii:USWCHSS
Jamii:Binadamu
Jamii:Historia ya Tanzania
Polisi S.C.

**Polisi Sports Club** ni klabu ya mpira wa miguu kutoka Zanzibar.

## Marejeo 
Jamii:Zanzibar
Jamii:Vilabu vya mpira Tanzania
Barafuto ya Credner

**Barafuto ya Credner** (kwa Kiingereza: *Credner Glacier*) ipo kwenye Mlima Kilimanjaro, Tanzania, ipo kaskazini magharibi mwa bonde kutoka kileleni na ni masalia ya barafu zilizokuwa zinafunika kilele cha mlima huo. 

Hii barafuto ipo kwenye mwinuko kati ya 5,800 na 5,500 mita(19,000 na 18,000) futi. Barafu ya credner ni moja barafu kubwa sana kwenye mlima na inashuka kutoka uwanja wa barafu wa kaskazini. 

## Marejeo 
Jamii:milima ya Tanzania
Jamhuri, Lindi

**Jamhuri** ni Kata ya Manispaa ya wilaya ya Lindi ya mkoa wa Lindi nchini Tanzania.Kata ya Jamhuri ina ukubwa wa kilomita za mraba 65.1(25.1sq) yenye uwiano wa mwinuko mita 28 (futi 92).Kutokana na takwimu za sensa za mwaka 2012 kata ina idadi ya watu elfu 6,571.

## Marejeo 
Jamii:Wilaya za Tanzania
Sensa ya Tanzania (2002)

**Sensa ya Tanzania ya 2002** ilifanyika mwezi Agosti 2002 na Ofisi ya Taifa ya Takwimu (NBS) ya serikali ya Tanzania. ikihusisha sensa ya kilimo kwenye taifa ambayo inatoa data muhimu kuhusu uchumi.

## Marejeo 
Jamii:Tanzania
Jamii:2002
Jamii:USW CHSS
Vita vya Wakamba

**Vita vya Wakamba** ni jina lililotumiwa na wanahistoria kumaanisha migogoro iliyotokea mwanzoni mwa karne ya 19 kati ya Wakamba na wakazi wa mikoa inayokaribiana na Bagamoyo ya sasa, Tanzania. 

Imeelezwa kwamba uvamizi wa Wakamba ililazimisha wakazi wanaoishi maeneo hayo kuungana kumpiga adui wao mmoja na muungano huo ulisababisha uundaji wa kabila la Wazaramo wanaojulikana kuwa ndio kabila kubwa kwenye maeneo yanayozunguka mkoa wa Dar es Salaam .

## Marejeo 
Jamii:Historia ya Tanzania
Jamii:USW CHSS
Jamii:mkoa wa Pwani
Rio (filamu ya 2011)

[thumb|[Nembo yake.]]
***Rio*** ni filamu ya katuni iliyotolewa mwaka wa 2011. Filamu ilitayarishwa na Blue Sky Studios, na kutolewa kwenye makumbi tarehe 22 Machi 2011 na 20th Century Fox.

Katika filamu hiyo walioingiza sauti ni:
* Jesse Eisenberg kama Blu
* Anne Hathaway kama Jewel
* will.i.am kama Pedro
* Jamie Foxx kama Nico
* George Lopez kama Rafael
* Tracy Morgan kama Luiz
* Jemaine Clement kama Nigel
* Leslie Mann kama Linda Gunderson
* Sofia Scarpa Saldanha kama Young Linda Gunderson
* Rodrigo Santoro kama Dr. Túlio Monteiro
* Jake T. Austin kama Fernando
* Carlos Ponce kama Marcel
* Davi Vieira kama Armando
* Jeffrey Garcia kama Tipa
* Jane Lynch kama Alice
* Wanda Sykes kama Chloe
* Bebel Gilberto kama Eva
* Bernardo de Paula kama Kipo
* Francisco Ramos kama Mauro

## Viungo vya nje 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Jamii:Filamu za 2011
Jamii:Katuni
Jamii:Filamu za Marekani
Jamii:Filamu za 20th Century Fox
Barafuto ya Balletto

300px|thumb|Ramani ya barafuto za Kilimanjaro; Balletto iko chini kazi ya Heim na Diamond. Picha ya NASA ya mwaka 2004
**Barafuto ya Balletto** iko karibu na kilele cha Mlima Kilimanjaro nchini Tanzania, kwenye mteremko wa kusini-magharibi wa kilele na ni mabaki madogo ya barafu ambayo hapo awali ilifunika kabisa kilele cha Mlima Kilimanjaro. 

Barafuto hiyo iko kwenye mwinuko wa kati ya mita 5,400 na 5,000. Barafuto ya Balletto iko kwenye ukuta wa miamba mikubwa wa mita 1,200 (futi 3,900) unaojulikana kama "Breach Wall" na iko chini ya Barafuto ya Diamond. Mikondo miwili ya barafu imeunganishwa na barafu kubwa ambayo inaning'inia chini ya uso wa miamba kama vile mita 90.

## Marejeo 
Jamii:Milima ya Tanzania
Kutchi-Swahili

Kutchi-Swahili, au Cutchi-Swahili, ni krioli yenye msingi wa Kiswahili inayotokana na lugha ya Kutchi ya wilaya ya Kutch huko Gujarat na inayozungumzwa miongoni mwa wakazi wa Kihindi wa Afrika Mashariki. Ni lugha ya asili ya baadhi ya familia za Kikutchi kutoka Zanzibar ambazo zimeishi katika miji mikubwa ya Tanzania Bara na Kenya, na inatumiwa kama lugha ya pili na watu wengine wa jamii ya Wahindi. Katika maeneo haya ya Afrika Mashariki, lugha hiyo kwa kawaida hutumiwa na vikundi vya Waislamu pekee, ilhali vikundi vya Kihindu hutumia Kigujarati badala yake.

## Marejeo 
Jamii:Lugha
Kayenze

'*** ni kata ya Manisipaa ya Ilemela (sehemu ya Jiji la Mwanza) katika Mkoa wa Mwanza, Tanzania yenye postikodi namba **33207*'. 

## Vijiji 
Kata hiyo ina vijiji 15:
* Igombe A
* Bugogwa
* Lugezi
* Kabangaja
* Kasamwa
* Igombe B
* Kigote
* Kilabela
* Bujimwa
* Kayenze Ndogo
* Kisundi
* Isanzu
* Igogwe
* Nkoroto
* Kilimanilwe Mtemi

## Wakazi
Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 17,201 . Mwaka wa 2016, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,035 waishio humo.

## Marejeo
Jamii:Manisipaa ya Ilemela
Jamii:kata za Mkoa wa Mwanza
Zanzibar (riwaya)

**Zanzibar** ni riwaya ya 2002 ya Giles Foden. Inahusu mwanabiolojia wa baharini anayefanya kazi Zanzibar, ambaye anakutana na mfanyakazi wa ubalozi wa Marekani akiwa Dar es Salaam, akiwaingiza wote wawili katika njama ya kigaidi. Kitabu hicho kinazungumzia tishio la al-Qaeda na Osama bin Laden kabla ya Shambulio la 11 Septemba 2001.

## Marejeo 
Jamii:Fasihi ya Kiingereza
Mwenge wa Uhuru

thumb|mwenge wa uhuru katika stempu ya barua ya shilingi 20
**Mwenge wa uhuru** (kwa Kiingereza *Uhuru Torch*) ni mojawapo ya alama za kitaifa za Tanzania . 

Ina muundo wa tochi ya mafuta ya taa ambayo inaashiria uhuru na mwanga. Mwenge wa uhuru ulinyanyuliwa katika kilele cha Mlima Kilimanjaro mnamo Desemba 9, 1961 na shujaa Brigedia Alexander Nyirenda  ikiashiria kuangaza nchi na kuvuka mipaka kuleta matumaini palipo kukata tamaa, upendo palipo uadui na heshima palipo chuki. Sababu ya huyu brigedia kunyanyua mwenge huu ni kuonesha fahari ya nchi na pia kuleta matumaini kwa Watanzania wote kwa kutokata tamaa, kupendana, kuheshimiana na kutogombana ikimaanisha kuwa na ushirikiano. 

Mbio za Mwenge wa Uhuru hufanyika kila mwaka kuanzia maeneo mbalimbali nchini.

## Tazama pia 
* Mnara wa mwenge wa uhuru
* Azimio la Arusha 
* Baadhi ya Nembo ya taifa kama kanzu ya taifa,Bendera ya taifa

## Marejeo 
Jamii:Alama za kitaifa
Jamii:siasa ya Tanzania
Jamii:USWCHSS
Jamii:USW CBE
Dana Powell

**Dana Powell** (amezaliwa Springfield, Missouri, Marekani, 1974) ni mwigizaji wa vichekesho wa Marekani anayejulikana zaidi kwa kucheza Pam Tucker, dada wa Cam, kwenye *Modern Family* (2013-2019).

## Marejeo
## Viungo vya nje
* 

Jamii:Waliozaliwa 1976
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Gongolamboto

**Gongolamboto** ni kata ya wilaya ya Ilala katika mkoa wa Dar es Salaam nchini Tanzania. 

Gongolamboto iko takriban kilomita 17 kutoka kitovu cha jiji kwa kufuata Barabara ya Julius K. Nyerere na kupita Uwanja wa ndege wa Kimataifa wa Julius Nyerere. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 63,043 . Wakati wa sensa ya mwaka 2012 ilikuwa na wakazi 57,312.

Postikodi yake ni namba **12110**. 

Chuo Kikuu cha Kimataifa cha Kampala kinapatikana huko.

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Dar es Salaam
Jamii:Wilaya ya Ilala
All Night Long (All Night)

**All Night Long (All Night)** ni wimbo maarufu wa mwimbaji na mtunzi wa nyimbo wa Marekani Lionel Richie kutoka mwaka 1983.

Wimbo huu ulichukuliwa kutoka kwenye albamu yake ya pili ya pekee, Can't Slow Down (1983), na ulichanganya mtindo wa kuvutia wa Richie kutoka kwenye kundi la Commodores na athari za Caribbean. Wimbo huu ulifika nafasi ya kwanza kwenye chati za Billboard tatu (pop, R&B, na adult contemporary). Nchini Uingereza, ulifikia nafasi ya pili kwenye chati ya nyimbo za kibao.

Mashairi ya wimbo yalikuwa yameandikwa kwa kiasi kikubwa kwa Kiingereza, lakini Richie amekiri katika mahojiano angalau moja na vyombo vya habari kwamba mashairi ya "Afrika" katika wimbo, kama vile "Tom bo li de say de moi ya" na "Jambo jumbo", kwa kweli ni lahaja zake za kipekee. Richie ameelezea sehemu hizi za wimbo kama "mzaha mzuri", aliyoandika alipogundua kwamba hakuwa na muda wa kuajiri mkalimani ili kuchangia mashairi ya lugha za kigeni alizotaka kujumuisha katika wimbo.

Cash Box ilifupisha hakiki yake ya wimbo huo kwa kusema "Uwezo wa Richie katika vipengele hivi tofauti vya muziki na mabadiliko ya mwelekeo wa melodi ni wa kuvutia na kufurahisha."

## Marejeo 
Jamii:Nyimbo za 1983
Aie a Mwana

**Aie a Mwana** ni wimbo ulioandikwa na timu ya uandishi na utengenezaji ya Kifaransa-Ubelgiji inayoitwa Daniel Vangarde na Jean Kluger.

Awali ulirekodiwa mwaka 1971 chini ya jina la "Aieaoa" kwenye albamu ya Le Monde fabuleux des Yamasuki. Mwaka 1975, toleo lenye mashairi kwa kiasi kikubwa ya Kiswahili lilirekodiwa na kundi la Kiafrika linalotayarisha muziki nchini Ubelgiji, Black Blood, na kutolewa kama "A.I.E. (A Mwana)". Toleo hili la Kiswahili pia lilijitokeza katika mchezo wa video wa mpira wa miguu, Pro Evolution Soccer 2011. 

Mwaka 1981, "Aie a Mwana" ulikuwa wimbo wa kwanza kutolewa na kundi la Kiingereza, Bananarama. 

Mwaka 2010, ukionyesha melody ile ile lakini mashairi mapya na ukitoa kama "Helele", ulikuwa wimbo rasmi wa Kombe la Dunia la FIFA mwaka 2010, katika toleo lililotumbuizwa na Velile na Safri Duo.

## Marejeo 
Jamii:Nyimbo za 1971
Twiga Cement

**Tanzania Portland Cement Company Limited** (TPCC), inayojulikana pia kama Twiga Cement, ni kampuni ya kutengeneza saruji nchini Tanzania. Ni kampuni ya kwanza nchini Tanzania kuanza kutengeneza saruji, mwaka 1966.

Kuanzia mwaka 2020, Twiga Cement ni mwanachama wa Kundi la Heidelberg na hisa za Twiga zinatangazwa kwenye Soko la Hisa la Dar es Salaam, ambapo zinauzwa chini ya ishara.

## Marejeo 
Jamii:Kampuni za Tanzania
Tembe ya Livingstone

**Tembe ya Livingstone** au **Makumbusho ya David Livingstone**, Tabora (Livingstone's Tembe kwa Kiingereza) ni eneo la kihistoria la kitaifa lililopo karibu na kijiji cha Kwihara kilichoko katika Wilaya ya Tabora Mjini, mkoani Tabora. 

Nyumba hiyo ilijengwa mwaka 1857. David Livingstone aliishi hapo kwa sehemu ya mwaka 1871. Baadaye mwaka huo [Upelelezi|Mpelelezi]] Henry Morton Stanley alikaa hapo kwa miezi mitatu kwa matumaini kuwa Waarabu wangeangamiza Mtemi Mirambo, kiongozi mashuhuri wa kabila la Wanyamwezi (Watu wa Mwezi), na kufungua njia ya kwenda Ziwa Tanganyika. Baada ya Mirambo kushinda, Stanley alilazimika kutumia njia ya Mpanda kwenda Ujiji. Mwaka uliofuata, Stanley na Livingstone walirudi pamoja katika tembe hiyo.

Kwa sasa, ni makumbusho na ina milango ya Kiswahili iliyochongwa kwa ustadi, barua kadhaa zilizotumwa na David Livingstone, na maelezo kuhusu biashara ya utumwa.

## Tazama pia
* Maeneo ya Kihistoria ya Kitaifa ya Tanzania

## Marejeo 
Jamii:Tabora
Jamii:Makumbusho ya Tanzania
Mecco

'*** ni kata ya Manisipaa ya Ilemela (sehemu ya Jiji la Mwanza) katika Mkoa wa Mwanza, Tanzania, yenye postikodi namba **33212*'. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 23,294 . Mwaka wa 2016 kata ilikuwa na wakazi wapatao 15,746 waishio humo.

## Marejeo
Jamii:Manisipaa ya Ilemela
Jamii:kata za Mkoa wa Mwanza
Akiolojia ya bahari ya Afrika Mashariki

thumb|Pwani ya Afrika Mashariki
**Akiolojia ya bahari ya Afrika Mashariki** inajumuisha maeneo kutoka Somalia kusini na Kenya, Tanzania hadi Msumbiji pamoja na visiwa mbalimbali na mafunguvisiwa, kama vile Lamu, Zanzibar, visiwa vya Mafia), na Kilwa. 

Japokuwa jamii za Afrika ya Mashariki ziliweza kuanzisha uwezo wa baharini kwa ajili yao wenyewe, vitu vya kale vingi vya baharini vinaelekeza kwa wafanyabiashara wa nje kutoka tamaduni za Bahari ya Mediteranea kama vile Misri na Ugiriki, hadi Uhindi na China wa Kusini na Mashariki mwa Asia katika hatua za awali, hadi mataifa makubwa ya Ulaya wakati wa Ukoloni na Ubeberu.

Jamii:USWCHSS
Jamii:Historia ya Afrika
Jamii:Historia ya Somalia
Jamii:Historia ya Kenya
Jamii:Historia ya Tanzania
Jamii:Historia ya Msumbiji
Jamii:Ugiriki ya Kale
Jamii:Historia ya China
Jamii:Historia ya Misri
Jamii:Zanzibar
Iselemagazi

**Iselemagazi** ulikuwa mji mkuu wa Mirambo ambapo alitawala eneo lake la Urambo. Mwaka wa 1879, ilikuwa na idadi ya watu takribani 15,000. 

Leo hii, mji huo uko katika eneo la Shinyanga nchini Tanzania.

Mirambo (1840-1884) alikuwa shujaa na kiongozi maarufu wa Afrika Mashariki ambaye alianzisha ufalme katika eneo ambalo sasa linajulikana kama magharibi mwa Tanzania. Ufalme wake ulikuwa na kitovu chake katika mji wa Urambo, ambao ulikuwa katika njia za biashara kati ya pwani ya Afrika Mashariki na ndani ya bara.

Iselemagazi ulikuwa mji mkuu wa ufalme wa Mirambo, na ulicheza jukumu muhimu katika shughuli zake za kijeshi na kisiasa. Mirambo alijulikana kwa uwezo wake wa kijeshi na uwezo wake wa kuunganisha makundi mbalimbali chini ya uongozi wake. Alikuwa na uwezo wa kuzipinga nguvu za kikoloni zilizokuwa zinapanuka katika eneo hilo katika karne ya 19, na ufalme wake uliendelea kuwa huru hadi kifo chake mwaka 1884.

## Marejeo 
Jamii:Historia ya Tanzania
Itaga

**Itaga** ni neno ambalo linaweza kuwa na maana tofauti kulingana na muktadha:
* Mlima Itaga katika mkoa wa Tabora, Tanzania
* Itaga (Singida), mji mdogo ulioko katika eneo la Singida nchini Tanzania
* Itaga (Kenya), mji mdogo wa Kenya ya Kati
* Itaga (Wakurya), mfumo wa jadi wa elimu na kuwekwa wakfu unaoendelea kutekelezwa na watu wa kabila la Abakuria nchini Tanzania na Kenya.
Ivica Zubac

thumb|Zubac akiwa na timu ya Los Angeles Clippers 2022
**Ivica Zubac** (alizaliwa 18 Machi 1997) ni mchezaji wa mpira wa kikapu wa kikorasia anayechezea timu ya Los Angeles Clippers katika chama cha mpira wa kikapu cha kitaifa (NBA). Mwanzoni alichukuliwa na timu ya Los Angeles Lakers katika raundi ya pili ya drafti ya NBA mnamo mwaka 2016. 

Aliichezea Lakers hadi tarehe ya mwisho ya mkataba wake 2019, alipouzwa kwenda timu ya Clippers. Wakati wa mechi za mitoano za NBA 2021, aliisaidia Los Angeles Clippers kufikia fainali za michuano ya ukanda wa magharibi kwa mara ya kwanza katika historia ya timu.

## Marejeo 
Jamii:Wachezaji wa mpira wa kikapu Marekani
Jamii:Wachezaji wa mpira wa kikapu
Jamii:Waliozaliwa 1997
Jamii:Watu walio hai
Historia ya Pemba

thumb|Kisiwa cha Pemba
thumb|Mabaki ya Pujini huko Chake Chake
thumb|Msikiti wa Chakwa katika wilaya ya Micheweni
thumb|Ikulu ya Mkama Ndume ndani ya Pujini katika wilaya ya Chake Chake
**Historia ya Pemba** inahusu kisiwa hicho kikubwa cha matumbawe nchini Tanzania. 

Kisiwa hicho kinakaliwa na Wabantu kutoka pwani ya Tanga kuanzia miaka ya 600 AD. Kisiwa hicho kina utajiri mwingi katika biashara, kilimo na historia ya dini ambayo imechangia vikubwa kwenye biashara kupitia Bahari ya Hindi.

Ushahidi wa kwanza wa kukaliwa kwake ulikuwa ni katika karne ya 7 AD katika eneo lilioitwa Tumbe ndani ya wilaya ya Micheweni ya kisiwa hicho. 

Dara za kiisimu za kiakiolojia zinaonyesha kuwa walowezi wa kwanza waliweza kuhamia wakitokea bara. Miji iliendelea kuanzishwa kuzunguka kisiwa hicho baada ya Tumbe, na mabaki ya kilimo na kauri kuonyesha kuwa watu wake walikuwa wakulima.

## Marejeo 
Jamii:USWCHSS
Jamii:Historia ya Tanzania
Jamii:Pemba
Makumbusho ya Bonde la Oltupai

thumb|Jumba la makumbusho ya Bonde la Oltupai.
**Makumbusho ya Bonde la Oltupai** (kwa Kiingereza: *Olduvai Gorge Museum*) yanapatikana katika hifadhi ya Ngorongoro kaskazini mwa Tanzania katika bonde la Oltupai. 

Makumbusho haya yaliweza kuvumbiwa na Mary Leakey na kwa sasa yapo chini ya mamlaka ya kitengo cha mambo ya kale ya utamaduni ya Tanzania na inasimamiwa na mamlaka ya hifadhi ya Ngorongoro. Ni jumba la makumbusho lililowekwa kwa ajili ya kuthamini na kuelewa maeneo ya Olduvai Gorge na Laetoli.
Jamii:Makumbusho ya Tanzania
Jamii:USWCHSS
Makumbusho ya Mwalimu Nyerere

**Makumbusho ya Mwalimu Julius Kambarage Nyerere** yako katika kijiji cha Butiama - mahali alipozaliwa na kuzikwa Baba wa Taifa, katika Wilaya ya Butiama, Mkoa wa Mara nchini Tanzania. 

Makumbusho hayo yalifunguliwa rasmi na Waziri Mkuu wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Frederick Tluway Sumaye, tarehe 2 Julai 1999. Julius Nyerere mwenyewe alihudhuria sherehe ya ufunguzi.

Makumbusho hayo yanaonyesha vitu mbalimbali ambavyo vipo kwa umma vilivyohusiana na Mwalimu Julius Kambarage Nyerere. Vitu hivyo ni pamoja na:

1.Vitu vilivyopokelewa wakati wa changamoto za kiufundi za uhuru wa nchi.

2. Vitu vilivyotolewa kama zawadi wakati wa uongozi wake.

3. Vitu alivyotumia binafsi katika shamba lake kijijini Butiama. 

4. Vitu alivyopokea alipokuwa anatoka madarakani mwaka 1985.

## Marejeo 
Jamii:Makumbusho ya Tanzania
Jamii:wilaya ya Butiama
Muziki wa Beni

Ikitoka kwa 'bendi' ya Kiingereza, **Beni** ni burudani maarufu ya harusi inayozingatia sana mdundo na dansi, na ushiriki wa hadhira. Kwa kawaida, Zanzibar inatambulika kama mahali pa asili ya muziki huu mwanzoni mwa karne ya 20 kama dhihaka ya bendi za kijeshi za mtindo wa kikoloni.
thumb|Beni akicheza ngoma kutoka wilaya ya Mangochi, kusini mwa Malawi
Beni aliidhinisha alama za mamlaka ya kikoloni kama mazoezi ya kijeshi, sare, na madaraja ya kina.

## Marejeo 
Jamii:Zanzibar
Jamii:USWCHSS
Mohamed Issa Haji 'Matona'

'''Mohamed Issa Haji 'Matona'''' (alizaliwa 1969) ni mwanamuziki wa Zanzibar, mwanzilishi na mkurugenzi wa sanaa wa Chuo cha Muziki cha Zanzibar cha Dhow Countries. 

## Historia
Mohamed Issa Haji, anayejulikana kama 'Matona', ni mwanamuziki mashuhuri kutoka Zanzibar, Tanzania, aliyezaliwa mwaka 1969. Ni mtoto wa mwanamuziki maarufu Issa Matona, ambaye alikuwa mtunzi, mwimbaji, na mpiga kinanda katika muziki wa taarab. 

## Kazi 
Akiwa mtoto, Mohamed alijifunza kupiga fidla kwa kumtazama baba yake na alijifunza kupiga ala za upigaji kwa kutumia makopo ya maziwa yaliyotupwa. Mwaka 1987, akiwa na umri wa miaka 18, alijiunga na bendi ya baba yake, na baadaye akacheza na bendi ya Twinkling Stars iliyoongozwa na Mohammed Ilyas. Mwaka 1995, alianzisha bendi yake ya taarab iitwayo G-Clef. 

Mwaka 2001, kwa kushirikiana na Joseph Castico, aliyekuwa mkurugenzi wa wizara ya Habari, Utamaduni na Michezo ya Zanzibar, Mohamed alianzisha Dhow Countries Music Academy (DCMA), akifanya kazi awali kama mweka hazina kabla ya kuwa mkurugenzi. Mwaka 2010, alipata diploma ya muziki kutoka DCMA na kuandika tasnifu kuhusu 'Maendeleo ya Muziki wa Taarab Zanzibar'. 

Matona pia ni mwalimu katika Dhow Countries Music Academy na amekuwa akifanya maonyesho ya muziki kwa miaka mingi, akichangia sana katika kukuza na kuhifadhi muziki wa taarab na utamaduni wa Zanzibar. 

Katika kazi yake ya muziki, Matona ametoa albamu na nyimbo mbalimbali, zikiwemo 'Msumeno' na 'Symphonic Taarab' alioshirikiana na The Norwegian Radio Orchestra pamoja na Maryam Said Hamdun na Rajab Suleiman. Pia, alitoa albamu na kundi lake la Matona's Afdhal Group mwaka 2018. 

Kwa sasa, Mohamed Issa Haji 'Matona' anaendelea na juhudi zake za kukuza muziki wa taarab na kufundisha kizazi kipya cha wanamuziki kupitia Dhow Countries Music Academy, akihakikisha urithi wa muziki wa Zanzibar unaendelea kudumu na kuthaminiwa.

## Marejeo 
Jamii:Watu wa Zanzibar
Jamii:Wanamuziki wa Tanzania
Jamii:USWCHSS
Jamii:AWC Zanzibar
Fatuma (filamu)

**Fatuma** ni tamthilia ya Kitanzania ya mwaka 2018 ikiongozwa na mtayarishaji Jordan Ribe. Muongozaji wa hii filamu alishirikiana na wazazi wake kuandaa hii filamu ambao ni John Riber and Louise Riber https://www.bing.com/ck/a?!&&p=647ae402d7d6ca06JmltdHM9MTY4NDQ1NDQwMCZpZ3VpZD0wNjJmMzRlYi03NWU0LTYxMDMtMGQzMC0yNjQxNzQ1NjYwYTgmaW5zaWQ9NTIzNQ&ptn=3&hsh=3&fclid=062f34eb-75e4-6103-0d30-2641745660a8&psq=jordan+riber&u=a1aHR0cHM6Ly9lbi53aWtpcGVkaWEub3JnL3dpa2kvSm9yZGFuX1JpdmVy&ntb=1. kabla ya hii filamu kulikuwa na matangazo ya moja kwa moja yaliokuwa yanarushwa redioni kama maigizo ambayo ni *Hadithi za kumekucha,TUNU* ambapo filamu ya fatuma imeichukua kisa cha hicho igizo na kufanya kama maudhui ya tamhilia. hii filamu ilikuwa na waigizaji kama Beatrice Taisano, Ayoub Bombwe, Cathryn Credo na wengineyo ila hawa ni kama wahusika wakuu katika tamthilia hii.    

Filamu hii inaelezea maisha ya mwanamke wa kijijini na mwanae aliyeolewa na mwanaume ambae alikuwa amampa changamoto mbalimbali. filamu hii iliigizwa mkoani Arusha,Tanzania. Pia filamu hii ilivutiwa na matangazo ya moja kwa moja ya igizo lilokuwa linaarushwa katika redio inayoitwa kumekucha mwaka 2017

## Tuzo  
Filamu ya fatuma imepata tuzo mbalimbali  za kitaifa katika  tamasha la filamu za swahili lilofanyika mwaka 2018 .Tuzo hizo ni kama zifuatazo. Filamu bora yenye picha nzuri, Muongozaji bora wa filamu ambaye ni Jordan Riber, Filamu bora ya sinema na Muigizaji bora wa kike ambaye ni Catherine Credo.

## Wahusika 
* Beatrice Taisamo as Fatuma 
* Ayoub Bombwe as Manyusi
* Cathryn Credo as Neema

## Viungo vya nje 
*
*Kava ya filamu

## Marejeo 
Jamii:USWCHSS
Jamii:ACWP + film in Tanzania
[[Jamii:Filamu za Tanzania]
Jamii:Filamu za 2018
Mikoa ya Guinea ya Ikweta

**Mikoa ya Guinea ya Ikweta** inapatikana kwenye kanda mbili za nchi hiyo.

Mikoa mitatu ni sehemu za Kanda la Visiwa *(Región Insular)* linaloundwa na visiwa vya Bioko na Annobon.

Mikoa mitano ni sehemu za Kanda la Rio Muni ambayo ni eneo la bara, pamoja na visiwa vidogo vilivyopo karibu na pwani.

Jamii:Mikoa ya Guinea ya Ikweta
Bioko

thumb|Ramani ya Bioko
thumb|270x270px| Pwani ya Arena Blanca, Kisiwa cha Bioko
**Bioko** ni kisiwa kilichopo kilomita 32 mbele ya pwani ya magharibi ya Afrika katika Ghuba ya Guinea. Ni sehemu ya kaskazini kabisa ya nchi ya Guinea ya Ikweta. 

Kisiwa kilikadiriwa kuwa na wakazi 297,000 kwenye mwaka 2019. Eneo la Bioko lina jumla ya km2 2017.  Kisiwa kina urefu wa km 70 kikiwa na upana wa km 32. Kilele chake cha juu zaidi ni Pico Basile inyofikia mita 3012 juu ya UB. 

Mji mkubwa ni Malabo, upande wa kaskazini ya kisiwa. Malabo ni mji mkuu wa kitaifa wa Guinea ya Ikweta.

Kiutawala Bioko imegawiwa kwa mikoa miwili ya Bioko Norte na Bioko Sur

## Marejeo 
Jamii:visiwa vya Atlantiki
Jamii:Jiografia ya Guinea ya Ikweta
Jamii:Visiwa vya Afrika
Jamii:Coordinates on Wikidata
Annobón

thumb
**Annobón** (kwa ;   kwa ) ni kisiwa cha Guinea ya Ikweta kilichopo kwenye Ghuba ya Guinea ya Bahari Atlantiki upande wa kusini ya ikweta. Pamoja na visiwa vidogo vilivyopo karibu kinaunda mkoa wa Guinea ya Ikweta. 

Kulingana na sensa ya 2015, Annobón ilikuwa na wakazi 5,314. Lugha rasmi ni Kihispania lakini wakazi wengi huzungumza lugha ya Krioli ya Kireno. 

Sekta kuu za kiuchumi za kisiwa hicho ni uvuvi na misitu .

Mji mkuu wa mkoa ni San Antonio de Palé upande wa kaskazini wa kisiwa; mji mwingine ni Mabana, hapo awali ulijulikana kama San Pedro. Kuna nafasi salama  ya kutua nanga na baadhi ya meli zinazopita huchukua fursa hiyo ili kupata maji na mahitaji mengine yanayopatikana  Annobón.  

Hata hivyo, hakuna ratiba za huduma ya usafirishaji kwa maeneo mengine ya Guinea ya Ikweta. Meli hufika mara kwa mara kama kila baada ya miezi michache.
right|thumb|300x300px| Mahali pa Annobón katika Ghuba ya Guinea
Kisiwa cha Annobón ni volkano iliyozimika. Kisiwa kikuu kina ukubwa wa km 6.4 kwa urefu na km 3.2 kwa upana, na eneo la kilomita za mraba 17.

Ziwa lake la kati la volkeno linaitwa Lago A Pot na kilele chake cha juu zaidi ni Quioveo, ambacho kina urefu wa mita 698 juu ya UB.

## Wakazi 
Wakazi wa kisiwa hicho wana asili ya mchanganyiko wa Ureno na Angola, pamoja na mchanganyiko wa Wahispania. Wengi hawatumii Kihispania ambayo ni lugha rasmi ya nchi lakini aina ya Kireno. 

Utamaduni unafanana sana na ule wa São Tomé.  Watu wengi ni Wakatoliki, ingawa kuna machanganyiko na dini za asili.

## Marejeo 
Jamii:visiwa vya Atlantiki
Jamii:Mikoa ya Guinea ya Ikweta
Jamii:Visiwa vya Afrika
Ali Karume

**Ali Abeid Amani Karume** (amezaliwa 24 Mei 1950) ni mwanadiplomasia na mwanasiasa kutoka nchini Tanzania. Ni mtoto wa Rais wa kwanza wa Zanzibar, Sheikh Abedi Amani Karume na mwanachama wa Chama cha Mapinduzi (CCM) tangu kilipoanzishwa mwaka 1977. Alihudumia kama balozi wa Tanzania katika Marekani, Umoja wa Ulaya, Ujerumani na Italia. Tangu 2015 alihudumia kama waziri katika serikali ya Zanzibar.

## Wasifu 
Karume alizaliwa Zanzibar. Alisoma katika Shule ya Sekondari ya Tumekuja na baadaye Chuo cha Lumumba huko Zanzibar hadi 1969.  Alianza kazi yake kama Msaidizi wa Meneja Mkuu wa ZSTC Zanzibar (1969–1970). Baadaye alipandishwa cheo na kuwa Mkurugenzi Mkuu wa ZSTC ambapo alishika nafasi hiyo kwa miaka miwili kuanzia 1970 hadi 1972. Mwaka 1972 hadi 1978, Karume alishika nafasi ya Naibu Waziri, Wizara ya Biashara na Viwanda katika Serikali ya Zanzibar. Mnamo 1978, Karume alichukua likizo kwa masomo ya juu huko USA

Mwaka 1984, Karume alihitimu kutoka Chuo Kikuu cha Columbia, kisha akaingia katika utumishi wa serikali.

Mwaka mmoja baada ya kuhitimu masomo yake, Karume alijiunga na Wizara ya Mambo ya Nje ya Tanzania na kuanza utumishi wake kwa miaka minane katika ubalozi huko Brussels, Ubelgiji (1985-1989) halafu kama Naibu Balozi huko Washington, D.C., Marekani (1989– 1993).

Alirudi Tanzania na kuwa Mkurugenzi wa Idara ya Ulaya na Amerika katika Wizara ya Mambo ya Nje na Ushirikiano wa Kimataifa jijini Dar es Salaam, Tanzania kuanzia mwaka 1993 hadi 1996. 

Baadaye aliteuliwa na Rais Benjamin William Mkapa kuwa balozi wa Tanzania huko Ubelgiji, Uholanzi na Luxemburg (Benelux) na Umoja wa Ulaya (EU) ambako alihudumu kuanzia 1996 hadi 2002. 

Baadaye, hadi mwaka 2006, Karume alihudumu kama balozi nchini Ujerumani, Uswizi na Polandi na kuwasilisha Tanzania wakati huohuo pia Vatikani, Austria, Jamhuri ya Ucheki, Slovakia, Hungary, Romania na Bulgaria.

Kwenye Julai 2006 Karume aliteuliwa na Rais Kikwete kuwa Balozi kwa Italia, Uturuki, Ugiriki, Slovenia, Kupro na Malta.

Mwaka 2015 alirudi Tanzania akachaguliwa mbunge wa Zanzibar na kuwa waziri wa miundombinu na kuanzia 2018 waziri wa vijana, utamaduni na michezo.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Chama Cha Mapinduzi (CCM)
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1950
Jamii:Wanasiasa wa Zanzibar
Itaga (Wakurya)

**Itaga** ni sehemu ya taratibu za kuingia ukubwani kwa wavulana wa kabila la Wakuria, ambapo wanapitia mfululizo wa sherehe na mila. Mchakato huu unaweza kuchukua miaka kadhaa na unajumuisha kujifunza ujuzi na maadili muhimu yanayohusiana na utamaduni na desturi za Kuria. Mfumo wa Itaga unachukuliwa kama njia muhimu ya kuhifadhi utamaduni wa Kuria na kusambaza maarifa kutoka kizazi kimoja hadi kingine.

Mbali na mfumo wa elimu wa Itaga, watu wa kabila la Kuria wanajulikana kwa muziki na ngoma zao za jadi na pia mazao yao ya kilimo. Wao ni wakulima wa msingi na hulima mazao mbalimbali ikiwemo mahindi, mtama, na maharagwe. Pia, watu wa Kuria wanajulikana kwa uzalishaji wa tumbaku, ambayo ni zao muhimu la biashara katika eneo hilo.

## Marejeo 
Jamii:utamaduni wa Kenya
Jamii:Utamaduni wa Tanzania
Itaga (Singida)

**Itaga** ni mji mdogo ulioko katika eneo la Singida nchini Tanzania, katikati ya nchi. Mji huu uko kilomita 50 mashariki mwa mji wa Singida, na uko kando ya barabara kuu ya Singida kwenda Dodoma.

Kulingana na sensa ya kitaifa ya mwaka 2012, Itaga ilikuwa na idadi ya watu takribani 4,000. 

Mji una soko dogo, maduka na biashara kadhaa, shule ya msingi, na kituo cha afya.

Kama maeneo mengine ya vijijini nchini Tanzania, uchumi wa Itaga unategemea zaidi kilimo. Wakulima katika eneo hilo hulima mazao mbalimbali ikiwemo mahindi, maharagwe, alizeti, na ufuta. Pia kuna ufugaji wa mifugo kama vile ng'ombe na mbuzi.

Itaga iko katika eneo lenye hali ya hewa kavu na mara kwa mara hutokea ukame. Kwa hivyo, upatikanaji wa maji ni shida kubwa kwa jamii hiyo. Katika miaka ya hivi karibuni, serikali na mashirika yasiyo ya kiserikali yamefanya kazi ya kutoa upatikanaji wa maji safi kwa kujenga visima na miundombinu mingine ya maji.

Kwa ujumla, Itaga ni jamii ndogo lakini muhimu katika eneo la Singida, na ina sekta ya kilimo yenye nguvu na idadi ya watu inayoongezeka.

## Marejeo 
Jamii:miji ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Singida
Paul George

[thumb|George akiwa na timu ya [Indiana Pacers 2014]]
**Paul Clifton Anthony George** (amezaliwa Mei 2, 1990) ni mchezaji wa mpira wa kikapu wa kimarekani anaechezea timu ya Los Angeles Clippers katika chama cha mpira wa kikapu Marekani (NBA). Aitwaye "PG-13", yeye ni nyota wa muda wote wa NBA mara nane na mwanachama mara sita wa Timu ya All-NBA, na pia mwanachama mara nne wa timu ya ulinzi ya NBA All-Defensive.

George alicheza mpira wa kikapu wa shule za sekondari akiwa na timu ya shule ya sekondari Knight kabla ya kucheza misimu miwili ya mpira wa kikapu wa vyuo vikuu akiwa na timu ya chuo kikuu cha Fresno State Bulldogs. Alichaguliwa na timu ya Indiana Pacers chaguo la 10 la jumla ya drafti ya NBA ya 2010, na akapata tuzo ya timu ya pili ya heshima NBA All-Rookie. Alitajwa kama mchezaji aliyeboreshwa zaidi wa NBA mnamo 2013, pia alipata uteuzi wake wa kwanza wa kuwa nyota (All-Star). 

George alivunjika mguu mwaka wa 2014 alipokuwa akiwania nafasi ya kuorodheshwa kwenye timu ya taifa ya mpira wa kikapu ya Marekani kwa ajili ya kombe la Dunia la mpira wa kikapu la FIBA. Alikosa sehemu kubwa ya msimu wa 2014-2015, lakini akapata nafuu na kuwa nyota (All-star) tena mnamo 2016, wakati pia alishinda medali ya dhahabu ya Michezo ya Olimpiki. Aliuzwa kwenda kwenda kuchezea timu ya Oklahoma City Thunder mnamo 2017, na alicheza misimu miwili akiwa Thunder kabla ya kuuzwa tena na kwenda kuchezea timu ya Clippers mnamo 2019.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1990
Jamii:Wachezaji wa mpira wa kikapu Marekani
Felicity Aston

**Felicity Ann Dawn Aston** alizaliwa 7 Oktoba 1977 ni mtafiti kutokea nchini Uingereza, mwandishi na mwanasayansi wa zamani wa masuala ya hali ya hewa.

## Maisha ya Awali na Taaluma 
Alizaliwa katika mji wa Birchington-on-Sea, Kent, na kusoma katika shule ya wasichana na kupata elimu ya juu katika Chuo Kikuu cha London .
alt=Felicity Aston portrait.|thumb|**Felicity Aston portrait.**
Kati ya mwaka 2000 hadi 2003, Felicity Aston alikuwa mtabiri wa hali ya hewa katika kituo cha utafiti cha Rothera  kinachopatikana katika kisiwa cha Adelaide, kituo ambacho kinaendesha utafiti na kufuatilia mabadiliko ya tabia nchi na tabaka la ozoni.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1977
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Digienvironment
Jamii:Swahili climate voices
Jamii:Wanasayansi wa Uingereza
Inés Camilloni

**Ines Camillion**i (alizaliwa machi 2,1964) ni  mtaalamu wa hali ya hewa kutoka Argentina, aliejikita katika mabadiliko ya tabia nchi katika bara la Amerika Kusini.  Ni mhadhiri katika Chuo kikuu cha Buenos Aires na ni mtafiti huru katika taasisi ya ***Research on the sea and atmosphere***. Mtafiti huyu pia ni katibu wa kitaaluma wa Kitivo cha Sayansi Halisi na Asili cha UBA. Camilloni ni mkazi katika Mpango wa Utafiti wa Uhandisi wa Nishati ya jua wa Chuo Kikuu cha Harvard na mkurugenzi wa Shahada ya Uzamili katika Sayansi ya Mazingira katika Kitivo cha Sayansi Halisi na Asili cha UBA.

Camillion ni mjumbe wa sayansi kuhusu athari za mabadiliko ya hali ya hewa.  Kama sehemu ya shughuli zake za uhamasishaji, anashiriki katika mazungumzo na mahojiano

## Elimu 
Camilloni alipokea BA katika utabiri kutoka chuo cha Buenos Aires mwaka 1987. Mwaka 1996 alikamilisha Shahada ya Uzamivu katika chuo kikuu hicho, akibobea katika Sayansi ya Anga.

## Marejeo 
Jamii:Digienvironment
Jamii:Swahili climate voices

Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasayansi wa Argentina
Manola Brunet

**Manola Brunet India** (alizaliwa mnamo mwaka 1955 huko Cariñena ) ni mwanajiografia wa Uhispania ambaye ni mtaalamu wa mabadiliko ya hali ya hewa. Tangu Aprili 2018, ameongoza Tume ya Hali ya Hewa ya Shirika la Hali ya Hewa Duniani, akiwa mwanamke wa kwanza kuongoza tume hiyo.

## Marejeo
Jamii:Digienvironment
Jamii:Swahili climate voices
Jamii:Waliozaliwa 1955
Jamii:Wanasayansi wa Hispania
Joellen Louise Russell

thumb|Joellen Louise Russell
**Joellen Louise Russell** (alizaliwa mnamo mwaka 1970) ni mwanasayansi wa bahari na wa hali ya hewa wa Marekani.

## Marejeo 
Jamii:Digienvironment
Jamii:Swahili climate voices
Jamii:Waliozaliwa 1970
Jamii:wanasayansi wa Marekani
Nana Klutse

alt=Nana Ama Browne Klutse Akiwa ofisini kwake katika Chuo kikuu cha Ghana.|thumb|**Nana Ama Browne Klutse Akiwa ofisini kwake katika Chuo kikuu cha Ghana.**
**Nana Ama Browne Klutse** (alizaliwa mei 23,1981) Ni muhadhiri na mtabiri wa hali ya hewa nchini Ghana.

## Maisha yake ya awali na historia ya elimu yake 
Nana Ama Browne Klutse alizaliwa mnamo tarehe 23 mei 1981 uko Nyanfeku Ekroful.Alipata elimu yake ya msingi huko Anomabo Methodist na JHS.

Aliendelea katika shule ya sekondari ya Wasichana Mfantsiman na baadae alijiunga na Chuo Kikuu Cha Cape Coast huko Ghana na kusoma Shahada ya Kwanza ya Sayansi ya fizikia. Pia alisoma Shahada ya Uzamivu katika fani ya masuala ya hali ya hewa ya Chuo Kikuu Cha Cape Town huko Afrika Kusini.

## Marejeo
Jamii:waliozaliwa 1981
[[Jamii:walio hai]
[[Jamii:Digienvironment]
Jamii:swahili climate voices
Olga Zolina

**Olga Zolina** (amezaliwa 6 Februari 1975) ni mwanasayansi wa hali ya hewa, mwanachama wa  European Geosciences Union, Jumuiya ya Hali ya Hewa ya Ujerumani na Muungano wa Kijiofizikia wa Marekani. Kufikia 2020, alikuwa akifanya kazi katika Taasisi ya Shirshov ya Oceanology huko Moscow, na katika Taasisi ya CNRS des Géosciences de l'Environnement, Grenoble. 

## Marejeo 
Jamii:wanasayansi wa Urusi
Jamii:Digienvironment
Jamii:Swahili climate voices
Allison Crimmins

**Allison Crimmins** ni mwanasayansi  wa hali ya hewa nchini Marekani na mkurugenzi wa tathmini ya hali ya hewa tangu mwaka 2021 hadi sasa.  Aliteuliwa na *Rais Joe Biden* na kuchukua nafasi ya Betsy . Betsy aliyeteuliwa na raisi Trump. Allison Crimmins ana shahada ya uzamili ya sayansi katika chuo kikuu cha san Francisco. Pia ana shahada ya sera za umma kutoka chuo kikuu ya Harvard kennedy. *Allison Crimmins* alifanya kazi na shirika la *U.S global change Research program* mnamo mwaka 2006. 

## Marejeo 
Jamii:Diginveroment
Jamii:Swahili climate voices
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasayansi wa Marekani