open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Frederick A. P. Barnard

**Frederick Augustus Porter Barnard** (Mei 5, 1809 – Aprili 27, 1889) alikuwa mwanazuoni na mwalimu wa Marekani aliyehudumu kama Rais wa 10 wa Chuo Kikuu cha Columbia. 

Alizaliwa Sheffield, Massachusetts, alihitimu kutoka Chuo Kikuu cha Yale mwaka 1828 na alihudumu katika mfululizo wa nyadhifu za kielimu, ikiwemo kama Mkuu wa Chuo Kikuu cha Mississippi kuanzia 1856 hadi 1861. 

Aliingia madarakani kama Rais wa Chuo Kikuu cha Columbia mwaka 1864, ambapo alishughulikia mfululizo wa maboresho ya chuo kikuu hadi kifo chake mwaka 1889. Chuo cha Barnard kilipewa jina lake. Pia alijulikana kama mwandishi wa maandiko ya kielimu.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1809
Jamii:Waliofariki 1889
Jamii:watu wa Marekani
Helen Beebe

**Helen Beebe** (Desemba 27, 1908 – Machi 18, 1989) alikuwa mwalimu wa Marekani na mwanzilishi wa tiba ya kusikia-na-kuzungumza. Mnamo 1938, alijulikana katika habari za magazeti wakati jaji alimfunga gerezani kwa kuvaa suruali alipokuwa akitoa ushahidi mahakamani.

## Biografia 
Beebe alizaliwa mwaka 1908 huko Easton, Pennsylvania, ambapo aliishi sehemu kubwa ya maisha yake. Alihudhuria Chuo cha Wellesley kuanzia 1927 hadi 1929, na alipata shahada yake ya uzamivu mnamo 1930 kutoka Shule ya Clarke kwa Viziwi huko Northampton, Massachusetts.

## Marejeo
Jamii:Wanawake wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1908
Jamii:Waliofariki 1989
Jean Marzollo

**Jean Marzollo** (24 Juni 1942 - 10 Aprili 2018) alikuwa mwandishi na mchoraji wa vitabu watoto wa Marekani. Aliandika zaidi ya vitabu 100, ikiwa ni pamoja na mfululizo wa *I Spy* kwa watoto uliouzwa zaidi na kushinda tuzo, ulioandikwa kikamilifu kwa mdundo na mashairi.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1942
Jamii:Waliofariki 2018
Jamii:Waandishi wa Marekani
Jamii:Wachoraji wa Marekani
R. A. Simpson

**Ronald Albert Simpson** (1 Februari 1929 - 2 Oktoba 2002) alikuwa mshairi na mhariri wa mashairi, msanii na mhadhiri wa sanaa wa Australia. Alikuwa mmoja wa washairi wa Melbourne, na alikuwa na muda mrefu kama mhariri wa mashairi wa *The Age*..

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1929
Jamii:Waliofariki 2002
Jamii:Washairi wa Australia
James Marshall (mwandishi)

**James Edward Marshall** (10 Oktoba 1942 - 13 Oktoba 1992) alikuwa mchoraji na mwandishi wa vitabu vya watoto kutoka Marekani, pengine alijulikana zaidi kwa mfululizo wa vitabu vya picha vya *George and Martha (1972–1988)*. Alichora vitabu kwa jina la James Marshall pekee; alipoandika maandishi na vielelezo wakati mwingine aliandika kwa jina la Edward Marshall. Mnamo mwaka 2007, maktaba ya wataalamu wa Marekani walimtunuku Marshall Tuzo ya Urithi wa Fasihi ya Watoto baada ya kifo chake kwa "mchango mkubwa na wa kudumu" kwa fasihi ya watoto ya Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1942
Jamii:Waliofariki 1992
Jamii:Waandishi wa Marekani
Jamii:Wachoraji wa Marekani
Marc Simont

**Marc Simont** (23 Novemba 1915 - 13 Julai 2013) alikuwa msanii wa Marekani aliyezaliwa Paris, mchoraji wa katuni za kisiasa, na mchoraji wa vitabu vya watoto zaidi ya mia moja. Akiwa aliongozwa na baba yake, mchoraji Mhispania Joseph Simont, alianza kuchora akiwa na umri mdogo. Simont aliishi New York City mnamo mwaka 1935 baada ya kutiwa moyo na baba yake, alihudhuria Chuo cha Kitaifa cha Ubunifu na Robert McCloskey, akatumikia miaka mitatu jeshini.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1915
Jamii:Waliofariki 2013
Jamii:wachoraji wa Hispania
Jamii:Wachoraji wa Marekani
Antony Maitland

**Antony Jasper Maitland** (17 Juni 1935 - 7 Agosti 2025) alikuwa mwandishi na mchoraji wa vitabu vya watoto kutoka Uingereza aliyebobea kuanzia miaka ya 1960 hadi mwanzoni mwa miaka ya 1980. Wakati wa kazi yake, Maitland alichora vitabu kumi na moja vya *Leon Garfield* na vitabu vinne vya *Ruth Ainsworth.* Kwa michoro yake, Maitland alishinda Medali ya *Kate Greenaway* ya mwaka  1961 kwa ''Bi. Cockle's Cat* na aliteuliwa kwa tuzo hiyo hiyo mnamo 1972 kwa *The Ghost Downstairs''.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1935
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Waandishi wa Uingereza
Jamii:Wachoraji wa Uingereza
Shel Silverstein

**Sheldon Allan Silverstein** (25 Septemba 1930 - 10 Mei 1999) alikuwa mwandishi, mchoraji katuni, mtunzi wa nyimbo, na mwanamuziki kutoka Marekani. Alizaliwa na kukulia Chicago, Illinois, Silverstein alihudhuria chuo kikuu kwa muda mfupi kabla ya kuandikishwa katika Jeshi la Marekani. Wakati wa kupata umaarufu wake katika miaka ya 1950, vielelezo vyake vilichapishwa katika magazeti na majarida mbalimbali, ikiwa ni pamoja na Playboy linalolenga watu wazima.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1930
Jamii:Waliofariki 1999
Jamii:Waandishi wa Marekani
Jamii:Wanamuziki wa Marekani
Jamii:Wachoraji wa Marekani
Irena Sibley

**Irena Sibley** (16 Juni 1943 - 29 Machi 2009) alikuwa msanii, mwandishi, mchoraji wa vitabu vya watoto, na mwalimu wa sanaa wa Australia.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1943
Jamii:Waliofariki 2009
Jamii:Waandishi wa Australia
Jamii:Wachoraji wa Australia
Elizabeth English Benson

**Elizabeth English Benson** (1904 - 1972) alikuwa mwalimu wa Marekani wa watoto wenye changamoto ya kusikia na alifundisha Chuo Kikuu cha Gallaudet kwa takriban miaka ishirini kabla hajawa amidi mahala hapo. Kwenye kipindi cha vita vya pili vya dunia aliingia jeshini ili aweze kutoa msaada kwa wanajeshi waliopata changamoto ya kusikia hapo karibuni. Hapo baadae alikua mkalimani wa maraisi wawili wa America.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1904
Jamii:Waliofariki 1972
Jamii:Wanawake wa Marekani
Historia ya Abkhazia

ya Abkhazia ya leo.]]
**Historia ya Abkhazia** inahusu eneo lililo kwenye pwani ya mashariki ya Bahari Nyeusi, lenye historia ndefu na changamano iliyochangiwa na nafasi yake ya kimkakati kati ya Ulaya na Asia. 

Katika nyakati za kale, eneo hilo lilikuwa sehemu ya ufalme wa wa Kolkisi na baadaye likahusishwa na ukoloni wa Wagiriki katika pwani ya Bahari Nyeusi.

Katika kipindi cha mapema cha karne za kati, Abkhazia iliibuka kama Ufalme wa Abkhazia, ambao ulikuwa na mchango mkubwa katika kuundwa kwa taifa lililoungana la Georgia katika karne ya 10. Baadaye, eneo hilo liliunganishwa katika Ufalme wa Georgia na kuchangia maendeleo yake ya kisiasa na ya kitamaduni.

Kuanzia karne ya 16, Abkhazia iliingia chini ya ushawishi wa Dola la Osmani, hali iliyosababisha kuenea kwa Uislamu kati ya sehemu za wakazi wake.

Katika karne ya 19, kufuatia upanuzi wa Dola la Urusi katika eneo la Kaukazi, Abkhazia iliunganishwa polepole na himaya hiyo, jambo lililosababisha mabadiliko makubwa ya kijamii na ya kidemografia, ikiwa ni pamoja na uhamishaji wa wakazi asili wakati wa Vita vya Kaukazi. Baada ya Mapinduzi ya Urusi ya mwaka 1917, Abkhazia ilikumbwa na misukosuko ya kisiasa kabla ya kuingizwa katika Umoja wa Kisovyeti mwaka 1921, awali ikiwa jamhuri ya Kisovyeti na baadaye kuwa jamhuri ya kujitawala ndani ya Jamhuri ya Kisovyeti ya Kisoshalisti ya Georgia.

Kuvunjika kwa Umoja wa Kisovieti mwaka 1991 kulisababisha kuongezeka kwa mvutano kati ya Waabkhazia waliotaka kujitenga na Georgia na serikali ya nchi hiyo, hali iliyosababisha Vita vya Abkhazia vya miaka 1992–1993. Mgogoro huo ulipelekea Abkhazia kujitangazia uhuru kwa vitendo, ingawa kimataifa bado inatambuliwa na nchi nyingi kama sehemu ya Georgia. Tangu wakati huo, Abkhazia imeendelea kuwa na utambuzi mdogo wa kimataifa na kudumisha uhusiano wa karibu wa kisiasa, kiuchumi na kijeshi na Urusi, ambayo ilitambua uhuru wake mwaka 2008 kufuatia Vita vya Urusi na Georgia. Eneo hilo linaendelea kuwa chanzo cha mvutano wa kisiasa katika eneo la Kaukazi Kusini.

## Tanbihi
A
Jamii:Historia ya Georgia
Jamii:Historia ya Urusi
Charlie Mackesy

**Charles Piers Mackesy** (alizaliwa 11 Desemba 1962) ni msanii, mchoraji kutoka Uingereza, na mwandishi wa *The Boy, the Mole, the Fox and the Horse (2019)* na mwendelezo wake *Always Remember: The Boy, the Mole, the Fox, the Horse and the Storm (2025)*.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1962
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waandishi wa Uingereza
Jamii:Wachoraji wa Uingereza
Mkanda wa nyonga

## Dalili 
Mkanda wa nyonga unapendekezwa mara tu baada ya kuvunjika nyonga kuzingatiwa.
center|500x500px

## Vifaa 
Vifaa vinavyohitajika ni pamoja na shuka nyembamba na vifungo viwili vya kebo.
center|500x500px

## Hatua ya 1 
Weka shuka nyembamba iliyokunjwa kwa upana juu ya kitanda, usawa wa nyonga, kabla ya mgonjwa kufika.

## Hatua ya 2 
Pishanisha upande wa kulia wa shuka uende kushoto na wa kushoto uende kulia juu ya sehemu ya juu ya mifupa ya mapaja na vuta kidogo kwa nguvu.

## Hatua ya 3 
Kiolezo: VW playall Rekebisha nusu mbili hizo kwa kutumia vifungo vya kebo.

## Hatua ya 4 
Kiolezo: VW playall Bandika kanda gundi (tepu) ili kuunganisha vidole vya miguu pamoja, na hapo utakuwa umeshamaliza.

## Marejeo 
Jamii:Translated from MDWiki
Triheptanoini

**Triheptanoini**, inayouzwa kwa jina la chapa **Dojolvi**, ni dawa inayotumika kutibu matatizo ya oksidi ya asidi ya mafuta ya mnyororo mrefu (LC-FAOD). Hii inajumuisha upungufu wa pyruvati kaboksilasi na upungufu wa Kanitini palmitoil-transferesi ya pili. Dawa hii inamezwa kwa mdomo.

Triheptanoini iliidhinishwa kwa ajili ya matumizi ya kimatibabu nchini Marekani mwaka wa 2020.

## Marejeo 
Jamii:Translated from MDWiki
Jeanette Berglind

**Jeanetter Berglind** (Stockholm, 21 Agosti 1816 – Stockholm, 14 Septemba 1903) alikuwa mwalimu wa lugha ya ishara ya Kiswidi na mkurugenzi wa shule. Mnamo mwaka 1860, alianzisha moja ya shule za kwanza kwa viziwi na bubu nchini mwake: Tysta Skolan (Shule ya Kimya) mjini Stockholm.

Berglind aliachwa yatima mapema maishani mwake na kupewa malezi na mjane: kuanzia akiwa na umri wa miaka kumi hivi, alikuwa chini ya uangalizi wa ndugu wa mama yake marehemu, Per Aron Borg, ambaye alikuwa mwanzilishi wa elimu kwa viziwi na bubu nchini Uswidi na mchungaji na mkurugenzi wa Manillaskolan (awali iliitwa Allmänna institutet för Blinda och Döfstumma, yaani 'Taasisi ya Umma ya Vipofu na Viziwi') mjini Stockholm. Berglind alikuwa na afya dhaifu kwa miaka mingi baada ya kuvunjika mguu wake alipokuwa na umri wa miaka mitatu.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1816
Jamii:Waliofariki 1903
Jamii:wanawake wa Uswidi
Ferdinand Berthier

**Ferdinand Berthier** (matamshi ya Kifaransa: [fɛʁdinɑ̃ bɛʁtje]; 30 Septemba 1803 – 12 Julai 1886) alikuwa mwalimu wa viziwi, msomi na mpanga siasa nchini Ufaransa katika karne ya 19. Alikuwa miongoni mwa watetezi wa kwanza wa utambulisho na utamaduni wa viziwi.

Alizaliwa katika mji wa Louhans, Saône-et-Loire, Ufaransa. Berthier alihudhuria kwanza Institut National de Jeunes Sourds de Paris kama mwanafunzi mdogo mnamo mwaka 1811, wakati shule hiyo ilipoongozwa na Abbé Roch-Ambroise Sicard. Alikuja kutoka mkoa wa kusini-mashariki mwa Ufaransa kujifunza ujuzi wa msingi wa ufundi na kusoma na kuandika ili kumwandaa kwa kazi kama fundi.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1803
Jamii:Waliofariki 1886
Jamii:watu wa Ufaransa
Waholoholo

**Waholoholo** (pia: **Wakalanga**) ni kabila la Kibantu yenye asili mashariki mwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (mkoa wa Tanganyika, hasa kwenye mji wa Kalemie) waliolowea pia magharibi mwa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania (mkoa wa Kigoma, hasa wilaya ya Uvinza).

Walikadiriwa kuwa 40,000 hivi. Lugha yao ni Kiholoholo.

## Vyanzo
*
*
*
*
*
*
*

Jamii:Makabila ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Jamii:Mkoa wa Tanganyika
Jamii:Makabila ya Tanzania
Jamii:Wilaya ya Uvinza
Wahadimu

**Wahadimu** (kutoka Kiarabu: *Khadim*, mtumishi) ni kabila la Kibantu la watu waliolowea katika funguvisiwa la Zanzibar katika Bahari Hindi wakiwa na asili katika pwani ya Tanzania. Wanaongea lahaja maalumu ya Kiswahili ambayo siku hizi inaitwa Kimakunduchi na wanafuata dini ya Uislamu.

## Tanbihi
Wazungu wa Tanzania

**Wazungu wa Tanzania** ni walowezi au wahamiaji nchini Tanzania wenye asili ya Ulaya (kwa namna ya pekee Funguvisiwa la Britania, Ujerumani, Ugiriki) na Afrika Kusini wanaokadiriwa kuwa 10,000–20,000 na wanajihusisha na biashara, utalii, hifadhi ya mazingira na kilimo, hasa katika miji kama Arusha, Dar es Salaam, na Moshi. 

Wakati wa ukoloni watu wa namna hiyo walishika uongozi katika siasa, uchumi, huduma za kijamii n.k. Uwepo wao umeathiri sana utamaduni wa wazawa, hasa waliopata elimu kwao. 

Baadhi yao walizaliana pia na wazawa na ndio chanzo cha machotara wengi kidogo nchini.

## Tanbihi
Wachina wa Tanzania

ya TAZARA kuunganisha Zambia na Tanzania.]]
**Wachina wa Tanzania** ni walowezi au wahamiaji nchini Tanzania wenye asili ya China wanaokadiriwa kuwa 30,000 na wanajihusisha sana na ujenzi, biashara na tiba, hasa katika miji kama Dar es Salaam, na Zanzibar. 

Wakati wa ukoloni watu wa namna hiyo waliitwa na Wajerumani mwaka 1891., wengine wengi zaidi walihamia Unguja miaka ya 1930, wengine walifika barani miaka ya 1960 na 1970 kusaidia miradi ya maendeleo , hatimaye wengine walizidi kumiminika kuanzia miaka ya 1990 kama wajasiriamali na wafanyabiashara. 

Baadhi yao walizaliana pia na wazawa na ndio chanzo cha machotara wengi kidogo nchini.

## Tanbihi
## Vyanzo
*
*
*
*

## Viungo vya nje
*Chinese in Tanzania , a post from Marc van der Chijs' weblog
**Making Noodles in Zanzibar*, a film by Elisabeth Hsu
Ana María Berlanga

**Ana María Berlanga Guerrero** (8 Aprili 1880 – 1935) alikuwa mwalimu nchini Meksiko mwenye ujuzi mkubwa wa ualimu, usimamizi na uongozi wa taasisi za elimu. Anatambuliwa kwa kuwa mwalimu wa kwanza wa Meksiko mwenye utaalamu wa kufundisha watu wenye ulemavu wa kusikia na kuwaingiza katika jamii.

## Marejeo
Jamii:Wanawake wa Meksiko
Wahindi wa Tanzania

wa India Narendra Modi anakutana na jumuia ya Wahindi huko Dar es Salaam, 10 Julai 2016.]]
**Wahindi wa Tanzania** ni walowezi au wahamiaji nchini Tanzania wenye asili ya Uhindi na Pakistan wanaokadiriwa kuwa 60,000 na wanajihusisha kwa kiwango kikubwa sana na biashara na ujasiriamali, hasa katika miji kama Dar es Salaam, na Zanzibar. Idadi yao ndogo haifanani na ile ya kampuni wanazozimiliki.

Wengi wao wana uraia wa Tanzania na kujihusisha na siasa ya nchi pia. Upande wa dini, wengi ni Waislamu na Wahindu, lakini wapo pia Wasingasinga, Wakristo n.k.

Uwepo wao ulitangulia ukoloni ukaathiri sana utamaduni wa wazawa hadi leo. Vasco da Gama alipofika kutoka Ureno akiwa Mzungu wa kwanza, alikuta Wahindi huko Kilwa Kisiwani.

Baadhi yao walizaliana pia na wazawa na ndio chanzo cha machotara wengi kidogo nchini.

## Watu maarufu
*Richa Adhia, Miss Tanzania 2007
*Andy Chande, mfanyabiashara
*Mohammed Dewji, mbunge (2005–2015)
*Benjamin Fernandes, mjasiriamali
*Ammaar Ghadiyali, mwogeleaji katika Olimpiki ya 2012
*Amir H. Jamal, waziri wa zamani
*Ismail Jussa, mwanasiasa
*Al Noor Kassum, waziri wa zamani
*Mustafa Jaffer Sabodo, mwanauchumi
*Freddie Mercury, mwanamuziki wa rock
*Mohamed Raza, mwakilishi katika Bunge la Zanzibar
*Ally Rehmtullah, mbunifu wa mitindo
*Abdul Sheriff, mwanahistoria
*Issa G. Shivji, profesa
*Sonia Tumiotto, mwanariadha 

## Picha

The National Archives UK - CO 1069-159-39.jpg|Julius Nyerere na Amir Jamal (kulia)
The National Archives UK - CO 1069-164-62.jpg|Paredi ya St. John Ambulance 
The National Archives UK - CO 1069-157-91.jpg|Karimjee Hall, jengo la bunge, Dar es Salaam
The National Archives UK - CO 1069-182-1.jpg|Hassanali Karimjee Jivanjee Hospital, Zanzibar
People's Bank of Zanzibar.jpg|Makao makuu ya zamani ya Karimjee Co huko Zanzibar
File:Stone Town Old Dispensary.jpg|Zahanati ya Ithnashiri, Zanzibar
Zanzibar 2012 06 06 4208 (7592234458).jpg|Bharmal Building, sasa ofisi za manispaa, Zanzibar
Colonial-Era Facade - Dar es Salaam - Tanzania - 02.jpg|Jengo la wakati wa ukoloni lenye logo ya Om (1930)
Karimjee Jivanjee Office Building in Dar es Salaam.jpg|Jengo la Karimjee Jivanjee Office huko Dar es Salaam
Morogoro Jamatkhana.jpg|Jamatkhana, Morogoro 
Temple at Zanzibar.jpg|Hekalu la Shakti, Zanzibar
Dar-es-Salaam Swaminarayan Temple.jpg|Hekalu la Swaminarayan, Dar es Salaam

## Tanbihi
## Marejeo
* Indian Diaspora in Africa
* Indians of East Africa
María Herrera Magdaleno

alt=Doña_María_Herrera_2018_(cropped)|thumb|Maria Herrera,2018.
**María Herrera Magdaleno**, anayejulikana pia kama **Doña Mary**, ni mfanyabiashara na mwanaharakati wa haki za binadamu kutoka Meksiko. Mwaka 2014, alianzisha mtandao wa kitaifa wa makundi ya kijamii ili kuelimisha familia mbalimbali namna ya kuchunguza matukio ya watu kupotea,baada ya watoto wake wanne kati ya wanane kutoweka. Mtandao huo sasa unajumuisha karibu makundi 200 yaliyosambaa katika majimbo 26 ya Meksiko.

## Maisha 
Herrera anatoka katika jimbo la Michoacán na ni mama wa watoto wanane na bibi wa wajukuu wawili wa kambo. Alizaliwa  mwaka 1949. Kufikia mwaka 2008, alikuwa ameanzisha biashara baada ya kuachana na mume wake aliyemshuku kutokuwa mwaminifu. Herrera alitengeneza nguo na kuuza vito vya dhahabu mwanzoni, katika jimbo lake la Michoacán, na baadaye kupanua biashara hadi katika mji wa Guadalajara.

Mwaka 2008, wanawe Raúl (miaka 19) na Jesús Salvador (miaka 24) walisafiri pamoja na wenzao watano kwenda mji wa Guerrero karibu na manispaa ya Atoyac de Álvarez.Kwa masikitiko,Wanawe hao pamoja na wenzao hawakurudi tena.

Miaka miwili baadaye, wanawe Gustavo (miaka 28) na Luís Armando (miaka 24) walitoweka wakati wa safari ya kikazi mashariki mwa mji wa Veracruz. Inasadikiwa kuwa kutoweka kwao kulihusishwa na vurugu za makundi ya kihalifu.

Mwaka 2014, Herrera alianzisha mtandao wa kitaifa wa makundi ya kusaidia familia kuchunguza upotevu wa ndugu zao. Pia huandaa makongamano na kutoa mafunzo katika vyuo vikuu mbalimbali kuhusu suala hili.

Mnamo Mei 2022, Herrera alikutana na Papa Francis.Mnamo mwezi Novemba 2022, aliishtaki serikali ya Meksiko katika Mahakama ya Haki za Binadamu ya Amerika kwa kushindwa kuchunguza kutoweka kwa wanawe. Mwezi Aprili 2023, alitajwa katika orodha ya watu 100 wenye ushawishi mkubwa duniani ya jarida la Time kutokana na harakati zake.

## Marejeo 
Jamii:Wanaharakati wa Mexiko
Jamii:watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1949
Jamii:WikiGap JWK 2026
Anindya Bhattacharyya

**Anindya Bhattacharyya** (alizaliwa 3 Julai 1970) ni mwalimu wa teknolojia wa Marekani mwenye asili ya India kwa ajili ya watu wasiosikia na wasioona. Anasimamia Mpango wa Kitaifa wa Uendelezaji na Mafunzo ya Teknolojia katika Kituo cha Kitaifa cha Helen Keller kwa Vijana na Watu Wazima Wasiosikia na Wasioona, akisafiri nchini kote akifundisha watu wasiosikia na wasioona kutumia teknolojia ya usaidizi. Akiwa kiziwi tangu kuzaliwa na kupoteza uoni akiwa na umri wa miaka tisa, Bhattacharyya amekuwa mtetezi wa watu wasiosikia na wasioona nchini Marekani na zaidi ya hapo.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1970
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Marekani
Boris Bim-Bad

**Boris Mikhailovich Bim-Bad** (28 Desemba 1941 – 1 Machi 2023) alikuwa mwalimu wa Umoja wa Kisovyeti na Urusi na mwanachama wa Chuo cha Elimu cha Urusi]]. 
Bim-Bad, alikuwa na shahada ya uzamivu wa elimu (EdD), alikuwa 
profesa na mwanachama wa Jumuiya ya Kimataifa ya Falsafa na Kosmolojia.

## Maisha 
Bim-Bad alizaliwa kwenye familia ya Mikhail Isaakovich Bim-Bad (1901–1960).  Mjomba wake ambaye ni Profesa Max Isaakovich Bim-Bad (1914–1996), alikuwa mwanzilishi na mkuu wa kwanza wa Idara ya Uchumi wa vifaa vya barabara vya Taasisi ya Magari huko Moscow. 

Bim-Bad alihitimu katika Taasisi ya Ufundishaji ya Jimbo la Moscow na kuwa Mkuu wa Chuo Kikuu Huria cha Urusi, baadaye kikabadilishwa kuwa Chuo Kikuu cha Chuo cha Elimu cha Urusi.

Kuanzia 2001 hadi 2002, alikuwa akiongoza kipindi cha mchezo cha *I Know Everything!* kwenye chaneli ya TV-6 .  Kwa maoni yake, "ukanaji Mungu ni imani, lakini ni unyama". 

## Marejeo 
Jamii:Watu wa Urusi
Ossian Edmund Borg

**Ossian Edmund Borg** (6 Agosti 1812 – 10 Aprili 1892) alikuwa mwalimu wa Kiswidi wa viziwi na mkuu wa shule ya Manillaskolan kwa viziwi. Alikuwa mtoto wa Pär Aron Borg, mwanzilishi wa elimu ya viziwi nchini Uswidi.

## Maisha na Kazi 
Borg alizaliwa tarehe 6 Agosti 1812 katika Parokia ya Hedvig Eleonora, Stockholm, Uswidi, kwa Pär Aron Borg, miaka mitatu baada ya baba yake kuanzisha Allmänna institutet för döva och blinda å Manilla (Manillaskolan), shule ya kwanza kwa viziwi nchini Uswidi.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1812
Jamii:Waliofariki 1892
Jamii:watu wa Uswidi
Pär Aron Borg

**Pär Aron Borg** (4 Julai 1776 – 22 Aprili 1839) alikuwa mwalimu wa Uswidi na mwanzilishi wa elimu kwa watu wenye ulemavu wa kuona na ulemavu wa kusikia.

## Marejeo
Jamii:Watu wa Uswidi
Thomas Braidwood

**Thomas Braidwood** (1715 – 1806) alikuwa mwalimu wa Uskoti aliyekuwa na umuhimu mkubwa katika historia ya elimu kwa watu wenye ulemavu wa kusikia. Alikuwa mwanzilishi wa shule ya kwanza ya watu wenye ulemavu wa kusikia nchini Uingereza.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1715
Jamii:waliofariki 1806
Jamii:watu wa Uskoti
Victoire Ndikumana

**Victoire Ndikumana** (amezaliwa 1957) ni mwanasiasa wa Burundi kutoka chama cha UPRONA. Alihudumu kama Waziri wa Maendeleo ya Wanawake na Ulinzi wa Jamii kuanzia 1991 hadi 1993, na kama Waziri wa Biashara, Viwanda, Posta na Utalii kuanzia 2010 hadi 2014.

## Maisha
Victoire Ndikumana alizaliwa katika familia ya Tutsi huko Monyi, akiwa binti wa Emile Ndikumana na Augusta Gahimbare. Alisoma katika University of Burundi. Mwaka 1979 aliolewa na Daniel Sejiji, na wana watoto wawili wa kiume na mmoja wa kike, pamoja na wajukuu wawili wa kiume na wawili wa kike.

## Marejeo 
Jamii:wanasiasa wa Burundi
Aimée Kanyana

**Aimée Laurentine Kanyana** ni hakimu na mwanasiasa wa Burundi.

Aliteuliwa kuwa Waziri wa Haki na Mhifadhi wa Muhuri wa Serikali (Minister of Justice and Keeper of the Seal).

## Marejeo 
Jamii:wanasiasa wa Burundi
Caritas Mategeko Karadereye

**Caritas Mategeko Karadereye** alikuwa mwanasiasa na mwanaharakati kutoka Burundi. Pamoja na Euphrasie Kandeke, ambaye aliteuliwa kuwa Waziri wa Masuala ya Wanawake, alikuwa miongoni mwa wanawake wa kwanza kuhudumu katika baraza la mawaziri la Burundi alipoteuliwa kuwa Waziri wa Masuala ya Jamii na Jean-Baptiste Bagaza mwaka 1982.

## Marejeo 
Jamii:wanasiasa wa Burundi
Euphrasie Kandeke

**Euphrasie Kandeke** alikuwa mwanasiasa wa Burundi. Aliteuliwa kuwa Waziri wa Masuala ya Wanawake na Jean-Baptiste Bagaza mwaka 1982 (vyanzo vingine vinaeleza kuwa alichukua wadhifa huo mwaka 1974).

Alihudumu pamoja na Caritas Mategeko Karadereye, ambaye wakati huo alikuwa Waziri wa Masuala ya Jamii; wawili hao walikuwa wanawake wa kwanza kuhudumu katika baraza la mawaziri la Burundi. Aliendelea na wadhifa huo hadi mwaka 1987.

## Marejeo 
Jamii:wanasiasa wa Burundi
Saidi Kibeya

**Saidi Kibeya** ni mwanasiasa na mwalimu kutoka Burundi. Aliwahi kuwa Waziri katika Ofisi ya Rais anayesimamia Utawala Bora, Ubinafsishaji, Ukaguzi Mkuu wa Serikali na Utawala wa Mitaa nchini humo, baada ya kuteuliwa mwaka 2010 na rais wa zamani Pierre Nkurunziza. Muhula wake ulianza tarehe 30 Agosti 2010.

Baadaye aliripotiwa kuwa Waziri wa Uchukuzi na Vifaa mwaka 2021.

## Marejeo 
Jamii:wanasiasa wa Burundi
Perry Aritua

**Perry Aritua** ni mwanasheria na mwanaharakati wa haki za wanawake kutoka nchini Uganda. Kwa sasa ni Mkurugenzi Mtendaji wa mtandao wa demokrasia wa wanawake Uganda(WDN-Uganda), ambapo anahamasisha ushiriki wa wanawake katika siasa na uongozi wa kidemokrasia.

## Kazi 
Aritua ni mwanzilishi mwenza wa mtandao wa demokrasia wa wanawake Uganda(WDN-Uganda), baada ya ofisi ya taasisi ya kidemokrasia ya kimataifa kutoka chama cha Repulbican kutoka nchini Marekani,kilichokuwa na makazi nchini Uganda kufungwa mwaka 2011. Shirika hilo linalenga kuwawezesha wanawake kushiriki katika uongozi wa kisiasa, kuimarisha michakato ya kidemokrasia, na kukuza ushirikishwaji katika maamuzi. Chini ya uongozi wake, WDN-Uganda imejikita katika kutoa mafunzo, elimu ya uraia, na utetezi wa sera zinazozingatia usawa wa kijinsia.

Kazi zake zinaonyesha changamoto wanazokutana nazo wanawake wanapogombea nafasi za uongozi, kama vile ubaguzi na kutengwa.Ameonyesha umuhimu wa kuwaandaa wanawake kwa uongozi kuanzia ngazi za chini ya uongozi na kuwahusisha wanaume katika kusaidia wanawake kupata fursa sawa.

## Kukamatwa wakati wa uchaguzi wa 2021 
Tarehe 14 Januari 2021, wakati wa uchaguzi mkuu wa Uganda, Aritua alikamatwa pamoja na wanachama wengine 25 wa asasi za kiraia katika kituo cha uangalizi wa uchaguzi jijini Kampala. Mamlaka ziliwatuhumu kwa kufuatilia uchaguzi bila idhini rasmi, licha ya kuwa walikuwa na vibali halali. Mashirika ya kimataifa ya haki za binadamu yalilaani tukio hilo na kutaka waachiliwe mara moja.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasheria wa Uganda
Jamii: WikiGap JWK 2026
Clotilde Nizigama

**Clotilde Nizigama** ni mwanasiasa wa Burundi. Nizigama aliwahi kuwa Waziri wa Uchumi, Fedha na Maendeleo nchini humo, baada ya kuteuliwa mwaka 2007 na rais wa zamani Pierre Nkurunziza.

## Marejeo 
Jamii:wanasiasa wa Burundi
Nakano Takeko

**Nakano Takeko** (Aprili 1847 - 16 Oktoba 1868) alikuwa mwanamke shujaa wa Japani (onna-musha) kutoka Eneo la Aizu, ambaye alipigana na kufa wakati wa Vita vya Boshin. Wakati wa Mapigano ya Aizu, alipigana akiwa ameshika naginata (silaha ya jadi ya Kijapani ya fimbo ndefu) na alikuwa kiongozi wa kikundi cha dharura cha wapiganaji wanawake waliopigana kwa kujitegemea katika vita hivyo.

Takeko na wanawake wengine walikwenda mstari wa mbele bila ruhusa, kwa kuwa viongozi wakuu wa Aizu hawakuwaruhusu kupigana rasmi kama sehemu ya jeshi la eneo hilo. Kitengo hiki baadaye kiliitwa kwa jina la .

## Historia 
### Miaka ya awali 
Alizaliwa mjini Edo, akiwa mtoto wa kwanza wa Nakano Heinai (1810–1878), afisa wa Aizu, na Nakano Kōko (1825–1872). Alikuwa na ndugu mdogo wa kiume na dada mdogo. Alikulia katika familia yenye hadhi ya tabaka la wapiganaji samurai na alipata elimu bora.

Kuanzia 1853 hadi 1863 alipata mafunzo ya sanaa za kijeshi, fasihi ya kale ya Kichina (Confucian classics), na kaligrafia. Alifanywa mwanafunzi rasmi na mwalimu wake Akaoka Daisuke, ambaye pia alikuwa mwalimu wa Matsudaira Teru.

Alipata cheti cha mafunzo (menkyo) katika mtindo wa Hasso-Shoken, tawi la jadi la Ittō-ryū. Baadaye alifanya kazi katika makazi ya Itakura, ambapo alifundisha naginata na kuhudumu kama katibu.

Katika miaka ya 1860 alifundisha sanaa za kijeshi kwa wanawake na watoto katika Kasri la Aizuwakamatsu.

### Vita vya wenyewe kwa wenyewe 
Nakano alishiriki katika Vita vya Boshin, mgogoro kati ya wafuasi wa serikali ya  Tokugawa shogunate na waliounga mkono kurejeshwa kwa utawala wa Mfalme Meiji.

Wakati wa mapigano, aliongoza kikundi cha wanawake waliopigana, wakiwemo mama na dada yake.

Kikundi hicho kilijulikana baadaye kama  na kilijumuisha wanawake kadhaa, wakiwemo:

* Nakano Takeko (kiongozi)
* Mama yake Kōko na dada yake Yūko
* Hirata Kochō na Hirata Yoshi
* Yoda Kikuko na Yoda Mariko
* Niijima Yae
* Jinbo Yukiko
* Wanafunzi wa dojo ya naginata

Walipigana kwa kujitegemea kwa sababu viongozi wa Aizu hawakuwaruhusu kupigana rasmi.

## Kifo 
Tarehe 16 Oktoba 1868 katika eneo la Nishibata, Fukushima, Nakano aliongoza shambulio dhidi ya vikosi vya kifalme vilivyokuwa na silaha za bunduki. Alijeruhiwa kwa risasi kifuani.

Ili kuepuka kichwa chake kuchukuliwa kama nyara ya vita, alimwomba dada yake Yūko amkate kichwa baada ya kufa ili apate mazishi ya heshima. Ombi hilo lilikubaliwa.

Baada ya vita, kichwa chake kilizikwa kwa heshima katika Hekalu la Hōkai chini ya mti wa msonobari, na silaha yake ilitolewa kama zawadi kwa hekalu hilo.

## Mnara wa kumbukumbu 
Mnara wa kumbukumbu uliwekwa karibu na kaburi lake katika Hekalu la Hōkai. 

## Urithi 
Wakati wa Tamasha la Autumn la Aizu, wasichana huvaa hakama na vitambaa vyeupe kama kumbukumbu ya Nakano Takeko na kikundi chake cha wapiganaji wanawake.

## Marejeo 
Jamii:wanawake wa Japani
Jamii:WikiGap JWK 2026
Denise Sinankwa

**Denise Sinankwa** ni mwanasiasa wa Burundi. Alihudumu kama Waziri wa Fedha, Bajeti na Mipango ya Kiuchumi. Mnamo mwaka 2007, aliacha nchi na kuhamia France kutokana na kesi ya ufisadi inayohusiana na Interpetrol Burundi.

## Marejeo 
Jamii:wanasiasa wa Burundi
Kah Walla

**Edith Kahbang Walla** (amezaliwa 28 Februari 1965) anayejulikana zaidi kama **Kah Walla**, ni mwanasiasa wa Kamerun.

## Marejeo 
Jamii:wanasiasa wa Kamerun
Ama Tutu Muna

**Ama Tutu Muna** (amezaliwa Limbe, Mkoa wa Kusini Magharibi, 17 Julai 1960) ni mwanasiasa wa Kamerun ambaye aliwahi kuwa Waziri wa Sanaa na Utamaduni kuanzia 2007 hadi 2015.

## Marejeo 
Jamii:wanasiasa wa Kamerun
Talent Jumo

**Talent Jumo** ni mwalimu wa Zimbabwe, na mwanzilishi mwenza na mkurugenzi wa Katswe Sistahood. Ameendeleza haki za wanawake na afya, ikiwemo mipango ya uzazi.

## Marejeo 
Jamii:wanaharakati wa Zimbabwe
Gizella Tetteh-Agbotui

**Gizella Akushika Tetteh-Agbotui** ni mhandisi wa majengo na mwanasiasa wa Ghana. Alishiriki katika uchaguzi mkuu wa Ghana wa 2020 na kushinda kiti cha bunge cha Awutu Senya West.

## Marejeo 
Jamii:wanasiasa wa Ghana
Lesley Lokko

**Lesley Naa Norle Lokko** (amezaliwa 1964) ni mwandishi wa riwaya mwenye asili ya Ghana na Uskoti. Kuanzia 2019 hadi 2020, alikuwa profesa na mkurugenzi wa Bernard and Anne Spitzer School of Architecture katika The City College of New York.

## Marejeo 
Jamii:waandishi wa Ghana
Louise Bellavance

**Louise Bellavance ** (alizaliwa 1943) ni mfanyakazi wa jamii kutoka Quebec anayejulikana hasa kwa huduma yake kwa watu wenye ulemavu wa kusikia. Yeye ni mtawa wa Mashirika ya Huruma ya Quebec.

## Biografia 
Sista Bellavance alikuwa msimamizi wa vitengo vya makazi katika Kituo cha Wageni cha Mont-d'Youville huko Quebec City na Taasisi ya Mgr Courchesne huko Rimouski kuanzia 1963 hadi 1974. Kisha alianza kazi kama mfanyakazi wa kisaikolojia-kijamii kwa Kituo cha Huduma za Jamii cha Quebec, akifanya kazi na watoto na watu wazima ambao wanachangamoto ya kusikia. Bellavance alihitimu kutoka Chuo Kikuu cha Sherbrooke na shahada ya kwanza katika kazi ya jamii mnamo 1979.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1943
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wanawake wa Kanada
Jamii:Watawa
Jean Baptiste Gahimbare

**Jean Baptiste Gahimbare** ni mwanasiasa wa Burundi. Gahimbare aliwahi kuwa Waziri wa Utawala Bora, Ubinafsishaji, Ukaguzi Mkuu wa Serikali na Utawala wa Mitaa nchini Burundi, baada ya kuteuliwa mwaka 2010 na rais wa zamani Pierre Nkurunziza. Muhula wake ulianza tarehe 30 Agosti, 2010.

## Marejeo 
Jamii:wanasiasa wa Burundi
Aziza Chaouni

**Aziza Chaouni** ni mhandisi wa majengo wa Moroko anayefundisha katika University of Toronto.

## Marejeo 
Jamii:wahandisi wa Moroko
James Smedley Brown

**James Smedley Brown** (Septemba 10, 1819 - 1863)  alikuwa mwalimu wa watu wenye ulemavu wa kusikia kutoka nchini Marekani katika karne ya 19 ambaye anasifiwa kwa kuchapisha kamusi ya kwanza ya Lugha ya Ishara ya nchini Marekani . Alihudhuria Chuo cha Oberlin, na akafariki mwaka wa 1863.

## Marejeo
Jamii:Waliofariki 1863
Jamii:Waliozaliwa 1819
Jamii:Watu wa Marekani
Edith Bryan

**Edith Bryan** (29 Juni 1872 - 29 Machi 1963) alikuwa mwalimu wa Uingereza wa watu wenye changamoto ya kusikia. Alihamia Australia  baada ya kufundisha Uingereza na Ireland na kuwa mmoja wa walimu waliochangia maendeleo ya Elimu Maalumu huko Queensland . Ingawa alifunzwa katika utamaduni wa kuzungumza, aliunga mkono matumizi ya lugha ya ishara na tahajia ya vidole kwa madhumuni ya kufundisha. Kuanzia 1901 hadi 1926, Byan alikuwa mwalimu mkuu wa shule inayoendeshwa na Taasisi ya Viziwi na Viziwi ya Queensland. Akiwa mwanaharakati, alisisitiza kwamba mafunzo ya wanafunzi wa elimu maalum yawe ya lazima, na akapigania walimu wao walipwe mishahara sawa na walimu wengine. Kuanzia 1926 hadi 1937 alifundisha katika shule ya Queensland ambapo aliwajibika kwa kozi za wanafunzi wenye changamoto ya kusikia. Baada ya kustaafu, alijitolea katika *Hosteli ya Edith Bryan*, kituo kilichotoa makazi na msaada wa kimatibabu kwa raia viziwi. Anachukuliwa kuwa mmoja wa waanzilishi wawili wenye ushawishi mkubwa wa elimu maalum huko Queensland.

## Marejeo
Jamii:Waliofariki 1963
Jamii:Waliozaliwa 1872
Jamii:Wanaharakati wa Uingereza
Grace Coolidge

**Grace Anna Coolidge** (alizaliwa **Goodhue**; 3 Januari 1879 - 8 Julai 1957) alikuwa mke wa kwanza wa Raisi wa 30 wa Marekani, Calvin Coolidge kuanzia 1923 hadi 1929. Hapo awali alikuwa mke wa pili wa Makamu wa Raisi wa Marekani kuanzia 1921 hadi 1923.

## Marejeo
Jamii:Waliofariki 1957
Jamii:Waliozaliwa 1879
Jamii:Wanawake wa Kwanza wa Marekani
Samuel Akerly

**Samuel Akerly** (Mei 1785 - 1845) alikuwa daktari wa mwanadamu wa Marekani, msimamizi wa Taasisi ya Viziwi ya New York kuanzia 1821 mpaka mwaka 1831, na alipata nafasi ya kuwa mwanzilishi mwenza na rais wa Taasisi ya Elimu ya Vipofu ya New York kuanzia 1831 hadi 1842.

## Marejeo
Jamii:Waliofariki 1845
Jamii:Waliozaliwa 1785
Jamii:watu wa Marekani
Sophia Alcorn

**Sophia Alcorn** (3 Agosti 1883 - Novemba 28, 1967) alikuwa mwalimu hodari aliyefumbua mbinu ya Tadoma ya mawasiliano ya watu wenye changamoto ya kusikia na kuona. Alitetea haki za watu wenye ulemavu na alipostaafu kazi yake ya muda mrefu ya ualimu, alifanya kazi na Taasisi ya Marekani ya Vipofu.

## Marejeo
Jamii:Waliofariki 1967
Jamii:Waliozaliwa 1883
Jamii:wanawake wa Marekani
Carl Henrik Alopaeus

**Carl Henrik Alopaeus** (5 Aprili 1825 - 10 Machi 1892) alikuwa kiongozi mkuu na mwalimu wa Kilutheri wa Ufini, aliyejulikana kama "mtume wa Viziwi" au kwa maneno mengine "shujaa wa wasio na uwezo wa kusikia" kutokana na kazi yake katika elimu ya viziwi. 

## Marejeo
Jamii:Waliofariki 1892
Jamii:Waliozaliwa 1825
Jamii:watu wa Ufini
Julian Lawrence

**Julian Lawrence** ni mchoraji katuni, mwalimu na msomi wa katuni kutoka Kanada. Akiwa mwanachama wa muda mrefu wa eneo la sanaa huru la Vancouver, Lawrence pia ni mwalimu wa sanaa na mtafiti, akiwa na utaalamu wa kutumia katuni zilizochorwa kwa mkono kama zana ya kuboresha kusoma na kuandika, kukuza mbinu za usimulizi wa hadithi na kuunda utambulisho. Kwa sasa anaishi Middlesbrough, Uingereza, ambapo yeye ni Mhadhiri Mkuu katika programu ya Katuni na Riwaya za Michoro ya B.A. Honours katika Chuo Kikuu cha Teesside.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1963
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachoraji wa Kanada
Dave Lapp

**Dave Lapp** ni mchoraji katuni anayeishi Toronto, Ontario, Kanada. Alifanya kazi katika kituo cha huduma cha jiji, lakini amekuwa akiunda katuni mbadala kwa zaidi ya miaka kumi.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa mwaka usiojulikana
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachoraji wa Kanada
Waarabu wa Tanzania

.]]
**Waarabu wa Tanzania** ni kundi kubwa la wakazi lililo na mizizi mirefu nchini, hasa katika maeneo ya pwani na funguvisiwa la Zanzibar. Waliohamia wanakadiriwa kuwa 70,000 hivi, lakini wenye asili ya Uarabuni wanaweza kufikia 493,000. Kihistoria Waarabu walijulikana kama wafanyabiashara na makabaila, lakini siku hizi wengi wanajihusisha na ujasiriamali, uvuvi na kilimo. Wengi wanaongea vizuri Kiswahili, lugha yenye athari kubwa ya Kiarabu. Wengi wanasema pia "Kiarabu cha Pwani" au wanatumia Kiarabu kwa ajili ya ibada.

Upande wa dini, karibu wote ni Waislamu Wasuni, ingawa wapo pia wachache Waibadi na Washia.
 la Zanzibar lilikuwa kubwa kuliko yote duniani wakati msanii alipochonga kumbukumbu hii.]]
## Historia
Waarabu kutoka Omani, Yemen, na Uajemi walianza kuishi mwambaoni mwa Afrika Mashariki tangu karne ya 8, wakileta dini ya Uislamu na utamaduni wa biashara, ikiwemo biashara ya watumwa kupitia bahari ya Hindi.

Katika karne ya 19, Sultan Seyyid Said alihamisha makao makuu kutoka Muskat, Omani, hadi Zanzibar, akiunda utawala wa kikabila uliotegemea biashara ya viungo na ya watumwa.

Muda mfupi baada ya uhuru, Mapinduzi ya Zanzibar ya mwaka 1964 yalisababisha maelfu ya Waarabu kuuawa na wengine wengi kukimbia nchi. 

Zanzibar, hasa Mji Mkongwe, inabaki kiini cha ustaarabu wa Kiarabu nchini, lakini jumuia nyingine za maana zinapatikana pia Dar es Salaam (kwa namna ya pekee Upanga na Kisutu) na miji mingine ya pwani kama Tanga.

## Athari yao
Athari ya Kiarabu inaonekana wazi kotekote katika jamii ya Tanzania, hasa katika:
*Usanifu majengo, kama yale ya matumbawe yenye milango iliyochongwa.
*Mapishi, kama matumizi ya viungo (karafuu, bizari na mdalasini) na vyakula (pilau na biriani).
*Mavazi, kama kanzu na kofia maalumu (baraghashia) kwa wanaume na baibui au hijabu kwa wanawake.
*Muziki, kama mtindo wa Taarab, unaochanganya vipengele vya Kiafrika, Kiarabu na Kihindi.

## Tanbihi
Jamii:makabila ya Tanzania
Jamii:Waarabu
Elfu moja mia tatu na tano

**Elfu moja mia tatu na tano** ni namba inayoandikwa **1305** kwa tarakimu za kawaida na MCCCV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1304 na kutangulia 1306.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 1305 KK na 1305 BK.

## Tanbihi
Jamii:Namba asilia
Amine Ghazoini

**Amine Ghazoini** (amezaliwa 9 Januari 2001) ni mchezaji wa kulipwa wa mpira wa miguu anayocheza kama beki wa kulia kwa klabu ya CSM Olimpia Satu Mare inayoshiriki ligi ya Liga II. Amezaliwa nchini Italia, lakini amewahi kuiwakilisha Moroko katika ngazi ya vijana.

## Wasifu wa klabu
Mnamo tarehe 19 Julai 2022, Ghazoini alipelekwa kwa mkopo katika klabu ya Vis Pesaro 1898.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Moroko
Ismaël Guerti

**Ismaël Guerti** (amezaliwa 30 Julai 2004) ni mchezaji wa kulipwa wa mpira wa miguu anayocheza kama kiungo mshambuliaji kwa klabu ya FC Metz. Amezaliwa nchini Ufaransa, lakini amewahi kuiwakilisha Moroko katika ngazi ya vijana.

## Wasifu wa klabu 
Guerti alijiunga na akademi ya vijana ya RC Lens akitokea AC Boulogne-Billancourt. Mwaka 2022, aliondoka Lens na kusaini katika timu ya akiba ya Le Havre AC inayoshiriki ligi ya Championnat National 3.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Moroko
Jamii:Wachezaji mpira wa Ufaransa
Younes Taha

**Younes Taha El Idrissi** (amezaliwa 27 Novemba 2002) ni mchezaji wa mpira wa miguu anayocheza kama kiungo kwa klabu ya FC Groningen kwa mkopo kutoka FC Twente. Amezaliwa nchini Uholanzi, lakini anaiwakilisha Moroko katika ngazi ya vijana.

## Wasifu wa klabu 
### PEC Zwolle 
Taha alijiunga na PEC Zwolle katika majira ya kiangazi ya mwaka 2022 akitokea FC Volendam, akiwa hajaanza mchezo wowote wa kiwango cha wakubwa kwa Volendam. Alisaini mkataba wa miaka miwili na chaguo la kuongeza mwaka mmoja zaidi.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Moroko
Anas Tahiri

**Anas Tahiri** (amezaliwa 15 Mei 1995) ni mchezaji wa kulipwa wa mpira wa miguu anayocheza kama kiungo kwa klabu ya Maghreb of Fez. Amezaliwa nchini Ubelgiji, lakini aliwahi kuiwakilisha Moroko national football team katika ngazi ya vijana.

## Wasifu wa klabu 
Tahiri alicheza mechi yake ya kwanza katika ligi ya Belgian First Division A akiwa na klabu ya Lierse S.K. tarehe 16 Machi, 2014, akiwa na umri wa miaka 18, alipomrithi Ahmed El Messaoudi katika dakika ya 87 ya mchezo waliopoteza 2–1 nyumbani dhidi ya K.S.C. Lokeren Oost-Vlaanderen.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Moroko
Michael Anagnos

**Michael Anagnos** Novemba 7, 1837 - Juni 29, 1906) alikuwa Mgiriki mdhamini na hapo baadaye mkurugenzi wa pili wa Shule ya Perkins ya Vipofu. Huyu mtu alikuwa mwandishi, mtoa elimu na mwanaharakati wa haki za binadamu. Anagnos anajulikana sana kwa kazi zake alizofanya na Helen Keller . 

## Marejeo
Jamii:Waliofariki 1906
Jamii:Waliozaliwa 1837
Jamii:wanaharakati wa Ugiriki
Attila Adorjany

**Attila Adorjany** ni mchoraji wa kibiashara, mbunifu wa wavuti na michoro ya mwendo, mshauri mbunifu na mbunifu wa vitabu vya katuni kutoka Kanada.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa mwaka usiojulikana
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachoraji wa Kanada
Anas Tajaouart

**Anas Tajaouart** (amezaliwa 7 Septemba 2005) ni mchezaji wa kulipwa wa mpira wa miguu anayocheza kama kiungo wa kati kwa klabu ya R.S.C. Anderlecht pamoja na timu yake ya akiba ya RSCA Futures inayoshiriki ligi ya Belgian Pro League. Amezaliwa nchini Ubelgiji, na ameichezea Moroko national under-20 football team.

## Maisha ya awali na kazi
Tajaouart alizaliwa katika Brussels, Ubelgiji, katika familia ya Kimasai ya Morocco, na alikulia Berchem-Sainte-Agathe katika eneo la Brussels, ambapo alisajiliwa tangu akiwa mdogo katika klabu ya FC Jeunesse Molenbeek.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Moroko
Farid Talhaoui

**Farid Talhaoui** (amezaliwa 10 Februari 1982) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Moroko.

## Kazi ya kimataifa 
Alikuwa sehemu ya timu ya taifa ya Morocco iliyoshiriki katika 2004 Summer Olympics, ambapo walitolewa katika hatua ya makundi baada ya kumaliza wa tatu katika Kundi D, nyuma ya washindi wa kundi Iraq na washindi wa pili Costa Rica.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Moroko
Yassin Tallal

**Yassin Tallal Amiri** (amezaliwa 3 Februari, 2005) ni mchezaji wa kulipwa wa mpira wa miguu anayocheza hasa kama winga wa kushoto kwa klabu ya Getafe CF B. Amezaliwa nchini Hispania, lakini anaiwakilisha Morocco national football team katika ngazi ya chini ya miaka 20.

## Wasifu wa klabu 
Amezaliwa Madrid kwa wazazi wa asili ya Morocco, Tallal alijiunga na mfumo wa vijana wa CF Rayo Majadahonda mwaka 2014 akiwa na umri wa miaka tisa. Kabla ya msimu wa 2023–24, alihamia Getafe CF na kuanza katika kikosi cha vijana cha Juvenil A.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Moroko
Oussama Targhalline

**Oussama Targhalline** (amezaliwa 20 Mei 2002) ni mchezaji wa kulipwa wa mpira wa miguu kutoka Moroko anayocheza kama kiungo kwa klabu ya Feyenoord na timu ya taifa ya Moroko.

## Wasifu wa klabu 
Targhalline alianza kazi yake katika Mohammed VI Football Academy iliyoko Salé, Morocco.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Moroko
Tarik Tissoudali

**Tarik Tissoudali** (amezaliwa 2 Aprili 1993) ni mchezaji wa kulipwa wa mpira wa miguu anayocheza kama winga kwa klabu ya Khor Fakkan Club. Amezaliwa nchini Uholanzi, lakini anaiwakilisha Moroko katika ngazi ya kimataifa.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Moroko
Sami Tlemcani

**Sami Tlemcani** (amezaliwa 21 Julai 2004) ni mchezaji wa kulipwa wa mpira wa miguu anayeshinda goli kwa klabu ya Super League Greece 2, AEK Athens B F.C. Amezaliwa Ufaransa, na hapo awali aliwahi kuiwakilisha Moroko katika ngazi ya vijana kabla ya kuamua kumwakilisha Algeria mnamo Februari, 2023.

## Wasifu wa klabu 
Alizaliwa katika Saint-Maurice, Val-de-Marne kwa baba Mwalgeria na mama Mmoroko, Tlemcani alicheza kwa US Créteil-Lusitanos kabla ya kujiunga na Paris FC.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Ufaransa
Jamii:Wachezaji mpira wa Algeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Moroko
Rachid Tiberkanine

**Rachid Tiberkanine** (amezaliwa Antwerpen, Ubelgiji, 28 Machi 1985) ni mchezaji wa kulipwa wa mpira wa miguu anayocheza kama kiungo na mshambuliaji. Amezaliwa nchini Ubelgiji, lakini aliwahi kuiwakilisha Moroko katika ngazi ya kimataifa. 

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Moroko
Rayan Touzghar

**Rayan Touzghar** (amezaliwa 27 Oktoba, 2003) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa kulipwa anayeshinda kama kiungo katika Ligue 2 kwa klabu ya Amiens SC. Amezaliwa Ufaransa na anaiwakilisha Morocco katika ngazi ya vijana.

## Kazi 
Touzghar ni bidhaa ya mafunzo ya vijana ya vilabu vya Ufaransa vya AC Avignonnais, SC Orange, US Le Pontet Grand Avignon 84, Marignane Gignac Côte Bleue FC, na Nîmes Olympique.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Moroko
Abdelwahed Wahib

**Abdelwahed Wahib** (amezaliwa 27 Januari, 2000) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa kitaalamu wa Morocco anayeshinda kama left-back kwa klabu ya Ufaransa Valenciennes FC.

## Kazi 
Ni bidhaa ya Mohammed VI Football Academy, Wahib aliungana na Le Havre AC mnamo 18 Juni, 2019. Wahib alifanya debi yake ya kitaalamu na Le Havre katika ushindi wa 2–0 wa Stade Malherbe Caen mnamo 15 Machi, 2021 katika Ligue 2.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Moroko
Hamza Igamane

**Hamza Igamane** (amezaliwa 2 Novemba, 2002) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa kitaalamu wa Morocco anayeshinda kama striker kwa klabu ya Lille OSC na pia anawakilisha Morocco national football team.

## Kazi ya klabu 
### AS FAR
Hamza Igamane alizaliwa 2 Novemba 2002 katika mji wa Témara na kulelewa katika wilaya ya Massira 2 katika familia ya wachezaji wa mpira wa miguu. Alijiunga na ASFAR Football Academy akiwa mdogo sana.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Moroko
Yusi

**Youssef Enríquez Lekhedim** (amezaliwa 7 Oktoba, 2005), anayejulikana pia kama **Yusi**, ni mchezaji wa mpira wa miguu wa kitaalamu anayeshinda kama left-back kwa klabu ya Deportivo Alavés. Alizaliwa Madrid na anawakilisha Morocco national football team.

## Kazi ya klabu 
Alizaliwa katika familia yenye baba Mspani na mama Mmoroko, Enríquez alianza kazi yake ya mpira wa miguu na CD San Fernando de Henares, kabla ya kujiunga na Rayo Vallecano mnamo 2013. Baada ya miaka miwili Rayo Vallecano, alihamia ED Moratalaz kwa mwaka mmoja, kisha akaenda Getafe CF mnamo 2016. Mnamo 2017, Enríquez alijiunga na kitengo cha vijana cha Real Madrid CF.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Moroko
Yassir Zabiri

**Mohamed Yassir Zabiri** (amezaliwa 23 Februari, 2005) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa kitaalamu wa Morocco anayeshinda kama forward kwa klabu ya Stade Rennais FC.

## Maisha Binafsi 
Mnamo Jumamosi, 24 Januari, 2026, Yassir Zabiri alioa Farah El Khalifi katika sherehe iliyofanyika Rabat. Wapenzi hao walikuwa wamepanga ndoa tangu Septemba 2025.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Moroko
Amin Zahzouh

**El Amin Zahzouh** (amezaliwa 1 Agosti, 2000) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa kitaalamu wa Morocco anayeshinda kama attacking midfielder kwa klabu ya Al-Wakrah SC na pia anawakilisha Morocco.

## Kazi yake 
Zahzouh ni mkulima wa vijana kutoka Mohammed VI Football Academy. Mnamo 2019, alicheza kwa mwaka mmoja na Angers SCO kabla ya kurudi Morocco kucheza na Union Touarga mwaka 2020. 

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Moroko
Ilyes Ziani

**Ilyes Ziani** (amezaliwa 20 Juni, 2003) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa kitaalamu anayefanya kazi kwa klabu ya R.W.D. Molenbeek katika Challenger Pro League. Alizaliwa ‎Belgium na ni mchezaji wa kimataifa wa vijana wa Morocco.

## Kazi ya Klabu 
Akikulia katika safu za vijana za Royale Union Saint-Gilloise, ambapo aliwahi kuwa nahodha wa timu ya chini ya miaka 21, Ilyes Ziani alisaini mkataba wake wa kwanza wa kitaalamu na klabu hiyo iliyoko katika Brussels mnamo Agosti 2021.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Moroko
Mathys Tourraine

**Mathys Tourraine** (amezaliwa 14 Januari, 2001) ni mchezaji wa kulipwa wa mpira wa miguu anayeshinda kulia kama kiungo wa kulinda kwa klabu ya Clermont Foot 63, akiwa mkopeshwe kutoka Paris FC. Amezaliwa Ufaransa na anaiwakilisha Morocco katika ngazi ya vijana.

## Wasifu wa klabu 
### Kazi ya awali 
Alizaliwa katika Lyon, Tourraine alijiunga na mfumo wa vijana wa AS Monaco FC mnamo 2016.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Moroko
Nabil Touaizi

**Nabil Zoubdi Touaizi** (amezaliwa 1 Februari, 2001) ni mchezaji wa kulipwa wa mpira wa miguu anayeshinda kulia kama kiungo wa kulinda kwa klabu ya Primeira Liga, F.C. Alverca. Amezaliwa nchini Hispania, na anaiwakilisha Morocco national football team katika ngazi ya vijana chini ya miaka 20.

## Wasifu wa klabu 
### Kazi ya awali 
Alizaliwa katika Santomera, Touaizi alijiunga na mafunzo ya vijana wa Valencia CF mnamo 2014, kutoka klabu ya hometown yake, CF Santomera.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Moroko
Khalid Hachadi

**Khalid Hachadi** (alizaliwa 3 Mei, 1998) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa kitaalamu kutoka Morocco anayefanya kazi kama striker kwa klabu ya C.D. Trofense katika Liga 3 (Portugal).

## Kazi ya kitaalamu 
Mnamo 14 Juni, 2019, Hachadi alisaini mkataba wa kitaalamu na Vitória F.C. katika Primeira Liga.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Moroko
Samir Hadji

**Samir Hadji** (alizaliwa 12 Septemba, 1989) ni mchezaji wa mpira wa miguu anayefanya kazi kwa klabu ya FC Differdange 03 kama striker. Alizaliwa France na amewakilisha Morocco national football team katika kiwango cha vijana.

## Maisha binafsi 
Ni mwana wa mchezaji wa zamani wa kimataifa wa Morocco national football team, Mustapha Hadji.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Moroko
Mohamed Hafid

**Mohamed Hafid** (amezaliwa 1 Desemba, 2004) ni mchezaji wa kitaalamu wa association football anayefanya kazi kama forward kwa klabu ya Stade Malherbe Caen. Alizaliwa France na anamwakilisha Morocco national football team katika kiwango cha vijana.

## Kazi ya klabu 
Mnamo 26 Julai, 2022, Hafid alisaini mkataba wake wa kwanza wa kitaalamu na Stade Malherbe Caen, mkataba unaosalia hadi mwaka 2025.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Moroko
Abdellah Haimoud

**Abdellah Haimoud** (alizaliwa 21 Mei, 2001) ni mchezaji wa kikosi cha mpira wa miguu kutoka Morocco anayefanya kazi kama kiungo wa kati kwa klabu ya Al Ta'awon SC nchini Libya.

## Club career
Haimoud alianza taaluma yake ya vijana katika Akademi ya Soka ya Mohammed VI. Mnamo 2021, alipata uhamisho wa kujiunga na Wydad AC.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Moroko