open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fushimi wa Japani

right|thumb|Mchoro wa Fushimi
**Fushimi** (10 Mei, 1265 &ndash; 8 Oktoba, 1317) alikuwa mfalme mkuu wa 92 (*Tenno*) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa *Hirohito*, na alikuwa mwana wa pili wa Go-Fukakusa. Mwaka wa 1287 alimfuata binamu yake Go-Uda, na kuwa mfalme hadi kujiuzulu 1298. Aliyemfuata kama Tenno ni mwana wake Go-Fushimi.

## Angalia pia
*Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Jamii:Waliozaliwa 1265
Jamii:Waliofariki 1317
Jamii:Watawala wa Japani
VETA

**Mamlaka ya Elimu na Mafunzo ya Ufundi Stadi** (kwa Kiingereza: *The Vocational Education and Training Authority (VETA)* ilianzishwa kwa Sheria ya Bunge Namba 1 ya mwaka 1994 ikiwa na jukumu la kuratibu, kusimamia, Kuwezesha, Kukuza na kutoa elimu ya ufundi na mafunzo nchini Tanzania. 

Historia ya VETA ilianza mwaka 1940 wakati Sheria ya Uanagenzi ilipitishwa kuongoza mafunzo katika sekta hiyo. Mafunzo ya Ufundi ya Sheria ya mwaka 1974, ambayo imara ya Taifa ya Mafunzo ya Ufundi Idara ya nafasi yake kuchukuliwa na Sheria ya Ufundi ya Elimu na Mafunzo ya 1994.

## Marejeo
Jamii:Elimu ya Tanzania
Akihito wa Japani

thumb|right|Tenno Akihito (2014)
**Akihito** (amezaliwa 23 Desemba 1933) alikuwa mfalme mkuu (*Tenno*) wa Japani. Alimfuata baba yake, Hirohito, tarehe 7 Januari 1989. 

Bunge la Japani lilibadilisha sheria ili kumruhusu kujiuzulu mwaka 2019 kwa ajili ya uzee na afya yake.

Hatimaye alijiuzulu tarehe 30 Aprili 2019 akiwa mfalme wa kwanza baada ya miaka 200 aliyechukua hatua hiyo. Alifuatwa na mwanawe Naruhito.

## Angalia pia
*Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1933
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watawala wa Japani
Mkuu wa mkoa

**Mkuu wa Mkoa** ni kiongozi mkuu wa serikali katika mkoa. 

Jukumu la kiutawala la Mkuu wa Mkoa ni kuhakikisha kwamba mifumo ya utawala katika wilaya zake inafanya kazi vizuri na kwa ufanisi. 

Kwa Tanzania kiongozi huyo huteuliwa na Rais. Ndiye mwakilishi wa Rais katika Mkoa. 

## Tanbihi
Jamii:Siasa
Jamii:Serikali
Buni

**Buni** ni kituo cha teknolojia kinachosaidia watu (hasa vijana) kuhusiana na mambo ya ugunduzi na ujasiriamali wa kiteknolojia kwa kuwajengea watu uwezo, kuwashauri watu na uwezeshaji wa jamii nzima kwa ujumla juu ya mambo yahusuyo teknolojia.Buni ilianzishwa mnamo mwaka 2011 ndani ya Tume ya Taifa ya Sayansi na Teknolojia (***COSTECH***) nchini Tanzania .

## Dhamira ya Buni
Dhamira kuu ya Buni ni kugundua, kulea na kushauri vijana kuhusiana na ugunduzi wa njia za kiteknolojia zinazoweza kutatua matatizo mbalimbali nchini Tanzania.

## Marejeo
Jamii:Elimu ya Tanzania
Gunia

thumb|Ngano ndani ya gunia.
**Gunia** (kutoka neno la Kihindi) ni mfuko mkubwa unaotengenezwa kwa nyuzi za katani au kwa kitambaa unaotumiwa kutilia vitu kama vile mahindi, mchele, sukari na vitunguu.

Jamii:Vyombo vya kuwekea vitu
Burudani

akicheza muziki kwa mtindo wa Kiduku, nchini Tanzania]]
**Burudani** (kutoka neno la Kiarabu linalohusiana na "baridi") ni chochote kile kinachoweza kukuburudisha, hasa bada ya kazi nzito iliyokuchosha.

Ni muhimu kujifunza utumiaji bora wa muda katika kukamilisha mafanikio yako.

## Tanbihi
Jamii:Utamaduni
Uzi

mbalimbali.]]  
**Uzi** ni ugwe mwembamba ambao unatokana na pamba, mkonge, sufi, hariri n.k. na unatumika hasa kushonea na kwa ufumaji wa vitambaa.

Jamii:utamaduni
Jamii:mavazi
Mchezaji

**Mchezaji** ni mwanamume au mwanamke anayeshiriki katika mchezo fulani kwa maslahi yake maalumu.

Mfano:
* Mchezaji wa mpira wa miguu
* Mchezaji wa mpira wa mikono
* Mchezaji wa mpira wa kikapu 
*Mchezaji wa mpira wa wavu

## Picha 

Picha:Hooper,JordanJumper8x10vsUNK-SB 5182.jpg|Mchezaji wa mpira wa kikapu
Picha:Natalie von Bertouch.jpg|Mchezaji wa mpira wa mikono
Picha:Lionel Messi Player of the Year 2011.jpg|Mchezaji wa mpira wa miguu maarufu kwa jina la Lionel Messi
Picha:Cristiano Ronaldo 2018.jpg|Mchezaji maarufu wa mpira wa miguu, Cristiano Ronaldo

Jamii:Michezo
Jamii:Kazi
Duka

thumb|Watu wakiwa dukani wakinunua mahitaji yao.
**Duka** ni mahali ambapo watu wanaweza kwenda kununua vitu wanavyovihitaji au wanavyotaka. Kuna vitu vingi ambavyo watu duniani wanaweza kununua dukani. Wanaweza kwenda dukani kununua chakula, nguo, samani, vitabu na vitu vingine vingi. 

thumb|right

Watu wanaweza pia kwenda kwenye duka la kutengeneza vifaa vilivyoharibika, na wanataka watengenezewe vifaa vyao. Kwa mfano, mtu anaweza kuleta baiskeli iliyoharibika kwenye duka la kutengeneza baiskeli.

Maduka makubwa yanaitwa pia supamaketi.

Maduka yanaweza yakawa makubwa na hata hivyo faida yake ikawa ndogo.

## Tanbihi
Jamii:Maduka
Jamii:Biashara
Jamii:Majengo
Ununuzi

mwaka 1912.]]
**Ununuzi** (kutoka kitenzi "kununua") kwa maana ya kawaida ni "kwenda dukani" ili kununua kitu chochote kinachohitajika. Huko tunaweza kununua vitu ambavyo vinatunzwa, ingawa tunaweza pia kutazama vitu hivyo bila kuvinunua. Katika mabara au maeneo mengine, inachukuliwa kuwa shughuli muhimu.

Umoja wa Mataifa kuna mashirika ya watu wanaofanya "ununuzi", ambapo husaidia kununua makala sahihi au bidhaa kwa bei nzuri.

Nchi nyingine zilizingatia ununuzi kama tabia ya jamii za kibinadamu, ambako fedha nyingi ziliweza kutumika kwa vitu ambavyo sivyo na wanawake wenye utajiri sana katika ulimwengu wa magharibi. Kwa kweli ununuzi ni kama moja ya shughuli kuu za wanawake katika ulimwengu wa kisasa wa magharibi: karibu na 1/10 ya shughuli za kila siku hufanyika na wanawake wa Marekani, kulingana na watafiti.

Hata hivyo siku hizi ununuzi mkubwa unafanyika mbali na maduka na masoko, watu wakiuziana kampuni nzimanzima.

Jamii:Uchumi
Jamii:Biashara
Machonge

**Machonge** ni meno ambayo yamechongoka na yenye uwezo mkubwa wa kusaga chakula kama nyama na vyakula vingine. 

Wanyama tofauti hutumia meno hayO kwa ajili ya kujilinda, kula na vinginevyo.
Wanyama hao ni kama: mbwa, paka, simba, chui na wengineo.

## Faida za machonge
*1. husaidia katika mfumo wa chakula.
* 2. humsaidia mnyama kujilinda.

Jamii:Meno
Usafi wa kimwili

**Usafi** (kutoka neno la Kiarabu) ni hali ya kuwa safi pande zote, kama vile mdomo, mwili kwa jumla, matendo, roho.

Usafi wa kimwili ni kitendo cha kuwa safi kimwili ila si lazima usafi huo uendane na ule wa kiroho, kimatendo, kimaneno. Pamoja na hayo, usafi wa mwili ni muhimu katika kulinda afya.

Jamii:Afya
Kaptura

[thumb|[Mchoro wa kaptura.]]
 huwa wamevaa kaptura kama sehemu ya sare yao.]]

**Kaptura** ni vazi lililovaliwa na wanaume na wanawake juu ya eneo la nyonga yao, likizunguka kiuno na kugawanyika ili kufikia sehemu ya juu ya miguu, wakati mwingine hupanda magoti lakini si kufunika urefu mzima wa mguu. 

Ni toleo la kufupishwa kwa suruali, ambalo hufunika mguu mzima, ndiyo sababu kwa Kiingereza huitwa "shorts", kwa kufa linafanana na suruali fupi huku tofauti ikiwa kuwa inaanzia kwa kiuno hadi kwa magoti. Suruali ndefu nayo huanzia kwa kiuno hadi miguuni.

Kwa kawaida huvaliwa katika hali ya hewa ya joto au katika mazingira ambapo faraja na mtiririko wa hewa ni muhimu kuliko ulinzi wa miguu.

Katika jamii nyingi za Afrika, vazi hilo ni la wavulana wadogo huku wakubwa wao na wazee wakivaa suruali ndefu. Nchi za Amerika na Uingereza pia zilikuwa na mitindo hiyo ya kuwapa wavulana kaptura (suruali fupi) huku wakipewa suruali ndefu walipokomaa. Haya yalifanyika katika karne ya 18 lakini kwa sasa vazi hili limekuwa la wote.

Suruali fupi hutumika hasa kwa michezo ambapo wanaspoti hulivalia vazi hili maana lawawezesha kucheza bila kuhisi kana kwamba wamebanwa na vazi hili. Hata hivyo kwa wanaofanya kazi katika kampuni, kaptula haifai lakini wafaa uvae suruali ndefu litakalodumu kwa muda mrefu.

Jamii:Mavazi
Hifadhi ya Taifa ya Ghuba ya Jozani Chwaka

thumb|Hifadhi ya Taifa ya Ghuba ya Jozani
**Hifadhi ya Taifa ya Ghuba ya Jozani Chwaka**, ni Hifadhi ya Taifa ya Tanzania yenye kilomita 502 (yenye mita za mraba 19) iko katika kisiwa cha Zanzibar. Ni Hifadhi pekee ya kitaifa huko Zanzibar.

Mbali nyekundu ya Zanzibar, Procolobus kirkii (idadi ya watu ni takriban 1000) iliyopatikana katika bustani, aina ya misitu ya mvua (tofauti ya rangi nyeusi na nyeupe iliyopatikana katika mikoa mingine ya Afrika), pia inajulikana kama Kirk ya nyekundu Colobus, jina lake baada ya Sir John Kirk (1832-1922), Mkazi wa Uingereza wa Zanzibar ambaye alimletea kwanza tahadhari ya kisayansi. Sasa inachukuliwa kama aina za bunduki za uhifadhi huko Zanzibar, katikati ya miaka ya 1990. 

Aina nyingine za wanyama zilizopatikana katika hifadhi ni tumbili wa Sykes, watoto wa kichaka, aina zaidi ya 50 ya kipepeo na aina 40 za ndege. Mchanga wa Zanzibar wa usiku, ambao una vidole vinne 'juu ya miguu yake ya mbele na tatu nyuma yake, inasemekana kuwa ni aina ya kwanza ya hyrax ambayo imepatikana kwa msitu. Kama sehemu ya mzunguko wa utalii, bustani huvutia 10% ya wageni zaidi ya 100,000 Zanzibar kila mwaka. 

Vivutio vya maisha ya mwitu wa Zanzibar pia hujumuisha dolphins mbali na uvuvi wa bahari ya kina kwa tuna, marlin, na nyangumi.

## Marejeo
*Majarida ya National Parks of Tanzania

Jamii:Hifadhi za Taifa za Tanzania
Jamii:Zanzibar
Mto Mkulumuzi

**Mto Mkulumuzi** ni kati ya mito ya mkoa wa Tanga (Tanzania Mashariki). Ni tawimto la mto Pangani ambao maji yake yanaishia katika Bahari Hindi.

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania
* Orodha ya mito ya mkoa wa Tanga

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Mito ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Tanga
Jamii:Bahari ya Hindi
Mto Mara

Kwa matumizi tofauti ya jina Mara angalia hapa Mara (maana)

 mpakani mwa Kenya na Tanzania.]]
 na mwanae, Mto Mara, Kenya.]]
**Mto Mara** ni mto wa Kenya na Tanzania. Beseni lake ni la km2 13,504, ambazo 65% ziko Kenya na 35% Tanzania. 

Hatimaye unaishia katika Ziwa Viktoria upande wa Tanzania (Mkoa wa Mara). 

## Tazama pia
* Mito ya Kenya
* Mito ya Tanzania
* Orodha ya mito ya mkoa wa Mara
* Mto Mara (Kenya)
* Mto Mara (Tharaka-Nithi)
* Mto Mara Kaskazini
* Mto Mara Kusini
* Mto Mara Mdogo
* Mto Mara wa Kati

## Tanbihi
## Viungo vya nje 
* gabepalacio.com: Mara River virtual Tour  (requires QuickTime plugin)
* The Mara Triangle The Mara River defines the boundaries of the Mara Triangle in the Masai Mara
* Serengeti Mara River flows from Masai Mara into Serengeti
* Geonames.org

Jamii:Nile
Mto Ruvyironza (Ruvuvu)

.]]
**Mto Ruvyironza** una mwendo wa km 110 na ni tawimto la mto Ruvuvu ambao tena ni tawimto la Mto Kagera. 

Kwa kuwa mto huo unaishia nchini Tanzania katika Ziwa Viktoria ambalo linatokwa na mto Naili, baadhi ya wataalamu wanahesabu urefu wa Naili kuanzia chanzo cha mto Ruvyironza nchini Burundi.

Jina linatokana na *Mlima Luvironza*, mkubwa kuliko yote ya Burundi, ambapo mto una chanzo chake. Mlima Luvironza una kimo cha mita 2,700 juu ya UB na uko kilomita 45 upande wa mashariki wa Ziwa Tanganyika. 

## Tazama pia
* Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega
* Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi
* Orodha ya mito ya mkoa wa Kagera
* Orodha ya mito ya Burundi
* Orodha ya mito ya Tanzania
* Mito mirefu ya Afrika

## Tanbihi 
Jamii:Mito ya Afrika
Jamii:Mito ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Gitega
Jamii:Mkoa wa Karuzi
Jamii:Mkoa wa Kagera
Mto Ruvuvu

**Mto Ruvuvu** (pia **Ruvubu** au **Rurubu**) ni mto ambao unaanzia nchini Burundi na kuishia Tanzania ambapo unaungana na mto Nyabarongo kutoka Rwanda kuunda mto Kagera ambao unaishia katika Ziwa Viktoria.

## Tazama pia
* Orodha ya mito ya Burundi
* Orodha ya mito ya Tanzania
* Mito mirefu ya Afrika
Mto Duma

**Mto Duma** ni tawimto muhimu zaidi la mto Simiyu nchini Tanzania. Kwa njia hiyo maji yake yanachangia ziwa Viktoria, mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania
* Orodha ya mito ya mkoa wa Mwanza

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Mito ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Mwanza
Jamii:Ziwa Viktoria
Jamii:Nile
Jamii:Mediteranea
DJ Pooh

**Mark Jordan** (amezaliwa 29 Juni, 1969 mjini Los Angeles, California), anajulikana zaidi kwa jina lake la kisanii kama **DJ Pooh** ni mtayarishaji wa rekodi za muziki wa hip hop kutoka nchini Marekani,mwigizaji wa sauti, mghani, mwandishi muswaada andishi, mwigizaji na mwongozaji wa filamu. Anafahamika sana kwa uhusika wake kama "Red" katika filamu ya kwanza ya "Friday" ambayo alicheza na Ice Cube. DJ Pooh alishiriki kuandika "Friday" na alisaidia ujenzi wa wahusika katika filamu hiyo. Akiwa kama mkongwe wa kuchanganya madude katika muziki, amewahi kutayarisha albamu wasanii mbalimbali ikiwa ni pamoja na Ice Cube, Del tha Funkee Homosapien, LL Cool J, Yo-Yo, Tha Dogg Pound , King Tee, na wengine kibao. Mwaka wa 1996, DJ Pooh alitoa msaada wa nguvu katika utayarishwaji wa albamu ya pili ya Snoop Dogg, *Tha Doggfather*. Albmu ilitunukiwa platinamu maradufu.
## Diskografia 
## Filmografia 
**Last Friday* kama (mwandishi mwenza)
**Grow House* kama Mwongozaji na Mwandishi
**Friday* kama Red (mwandishi mwenza)
**The Wash* kama Slim (Mwongozaji, mtayarishaji na mwandishi)
**3 Strikes* kama Trick Turner/Taxi Driver (Mwongozaji na mwandishi)
**The Boondocks* kama Mudpie/Speaker #2/Crowd Member/Laughing Funeral Attendee (sauti tu)
**Freaknik: The Musical* kama Doela Man (sauti tu)

## Marejeo
## Viungo vya Nje
*
*DJ Pooh on Myspace
Chris Tucker

**Christopher Tucker** (amezaliwa 31 Agosti 1971) ni mwigizaji na mchekeshaji kutoka nchini Marekani. Anafahamika zaidi kwa kucheza uhusika wa Smokey kwenye filamu ya *Friday* na kama Mpelelezi James Carter kwenye mfululizo wa filamu za *Rush Hour*. Tucker amekuwa mtumbuizaji wa uchekeshaji-wima mara kwa mara kwenye Def Comedy Jam katika miaka ya 1990. Vilevile amepata kuonekana kwenye *The Fifth Element* ya Luc Besson, *Jackie Brown* ya Quentin Tarantino, *Silver Linings Playbook* ya David O. Russell na *Money Talks*.

## Filmografia
### Filamu
### Televisheni
## Video za muziki
## Marejeo
## Viungo vya Nje
*
*
Mto Semu

**Mto Semu** unapatikana katika mkoa wa Shinyanga nchini Tanzania, kilometa 290 kaskazini kwa mji mkuu, Dodoma. 

Ni tawimto pekee wa mto Sibiti unaounganisha ziwa Eyasi na ziwa Kitangiri.

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania
* Orodha ya mito ya mkoa wa Shinyanga

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Mkoa wa Shinyanga
Mto Sibiti

**Mto Sibiti** (pia: **Sibili**) una urefu wa kilometa 75 ukiunganisha Ziwa Eyasi na Ziwa Kitangiri, ambayo yote mawili yanapatikana kusini kwa Hifadhi ya Serengeti, Tanzania. Ni mpaka kati ya mikoa ya Singida na Simiyu.

Tawimto ni moja, mto Semu, lakini katika beseni hilohilo kuna mito mingine kama ifuatavyo:

* Mto Manonga
* Mto Wembere
:* Mto Cheli
:* Mto Mpiringa
:* Mto Mwaru
:* Mto Mhawala
:* Mto Nyahua
:* Mto Chona
::* Mto Kapatu

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania
* Orodha ya mito ya mkoa wa Singida
* Orodha ya mito ya mkoa wa Simiyu

## Tanbihi 
## Marejeo
* National Geographic. African Adventure Atlas. Pg 28-31

## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Mito ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Singida
Jamii:Mkoa wa Simiyu
Mto Nguya

**Mto Nguya** unapatikana Tanzania magharibi.

Ni tawimto wa mto Malagarasi, mto wa pili nchini kwa urefu ambao unaishia katika ziwa Tanganyika.

Jamii:Mito ya Tanzania
Jamii:Ziwa Tanganyika
Mto Wembere

**Mto Wembere** unapatikana kaskazini mwa Tanzania 4° 10' (4.1667°) kusini kwa ikweta na 34° 11' (34.1833°) mashariki kwa Greenwich, karibu na Issui, Wala na Ntwike, kilometa 280 kutoka mji mkuu, Dodoma. Uko mita 1,045 juu ya usawa wa bahari.

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Mito ya Tanzania
Karoti

thumb|250px|Karoti sokoni.
**Karoti** (kutoka neno la Kigiriki "karoton" kupitia Kiingereza "carrot") ni mzizi wa mkaroti (jina la kisayansi: *Daucus carota*) ulio na wingi wa vitamini A.

Inatumika kama mboga na kama dawa, iwe imepikwa au mbichi.

## Marejeo
*
*
*
*
*
*

## Viungo vya nje
*Connecticut Botanical Society
Mto Cheli

**Mto Cheli** ni kati ya mito ya mkoa wa Tabora (Tanzania Magharibi). Ni tawimto la mto Wembere unaotiririkia ziwa Kitangiri.

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania
* Orodha ya mito ya mkoa wa Tabora

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Mito ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Tabora
Mto Mpiringa

**Mto Mpiringa** ni mto wa Tanzania kaskazini ambao ni tawimto wa mto Wembere unaotiririkia ziwa Kitangiri.

Jamii:Mito ya Tanzania
Mto Lukigura

**Mto Lukigura** ni mto wa Tanzania mashariki, unaotiririka hadi kuingia mto Wami ambao unaishia katika Bahari Hindi magharibi kwa Zanzibar. 

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania
* Orodha ya mito ya mkoa wa Tanga
* Orodha ya mito ya mkoa wa Morogoro

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Mito ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Tanga
Jamii:Mkoa wa Morogoro
Jamii:Bahari ya Hindi
Mto Mlomboji

**Mto Mlomboji** ni mto wa mkoa wa Njombe (Tanzania Kusini Magharibi) ambao ni tawimto dogo la Ruaha Mkuu.

Baadaye mto huo mkubwa unapitia Iringa na tambarare ya Kilombero hadi kuishia katika mto Rufiji ambao unamwaga maji mengi katika bahari Hindi.

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania
* Orodha ya mito ya mkoa wa Njombe

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Mito ya Tanzania
Jamii:Bahari ya Hindi
Jamii:Mkoa wa Njombe
Mto Kisigo

**Mto Kisigo** ni mto wa Tanzania ya kati na ni tawimto la Ruaha Mkuu. Mto Kisigo unatokea mkoa wa Singida na kuingia katika Ruaha Mkuu kwenye lambo la Mtera. 

Baada ya hapo Ruaha Mkuu unapitia tambarare ya Kilombero hadi kuishia katika mto Rufiji ambao unamwaga maji mengi katika bahari Hindi.

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania
* Orodha ya mito ya mkoa wa Iringa
* Orodha ya mito ya mkoa wa Singida

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Mito ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Singida
Jamii:Mkoa wa Iringa
Jamii:Bahari ya Hindi
Mto Umrobo

**Mto Umrobo** ni tawimto dogo la Ruaha Mkuu nchini Tanzania. Maji yake yanaishia Bahari ya Hindi kupitia Mto Rufiji.

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania

Jamii:Mito ya Tanzania
Jamii:Mto Rufiji
Jamii:Bahari ya Hindi
Mto Mkoji

**Mto Mkoji** ni kati ya mito ya mkoa wa Mbeya ambayo maji yake yanaishia bahari ya Hindi kupitia Ruaha Mkuu na mto Rufiji.

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania
* Orodha ya mito ya mkoa wa Mbeya

## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Mito ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Mbeya
Jamii:Bahari ya Hindi
Mto Sanje

**Mto Sanje** ni mto wa Tanzania ambao ni tawimto la Ruaha Mkuu ambao unapitia Iringa na tambarare ya Kilombero hadi kuishia katika mto Rufiji ambao unamwaga maji mengi katika bahari Hindi.

Mto Sanje ni kivutio kikubwa sana katika Hifadhi ya taifa ya Udzungwa, kwa kuwa una maporomoko ya maji yenye urefu wa mita zipatazo 170 yakianguka kupitia msituni na kututa mithili ya mianzo ya ukungu bondeni.

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania
* Orodha ya mito ya mkoa wa Morogoro

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Mito ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Morogoro
Mto Sigi

[thumb|Mto Sigi ukitiririka kutoka [Mlima|mlimani wakati wa ukoloni.]]
**Mto Sigi** (pia: **Zigi**) ni mto wa mkoa wa Tanga, Tanzania Kaskazini Mashariki. 

Una urefu wa kilometa 100: unaanzia katika hifadhi ya msitu ya Amani iliyopo katika wilaya ya Muheza na baada ya kubadili mwelekeo mara kadhaa unaingia katika Bahari Hindi kilometa 40 kaskazini kwa mji wa Tanga.

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania
* Orodha ya mito ya mkoa wa Tanga

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Mito ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Tanga
Jamii:Bahari ya Hindi
Mto Kihuhui

**Mto Kihuhui** ni mto wa mkoa wa Tanga, Tanzania Kaskazini Mashariki. 

Ni tawimto wa kusini wa mto Sigi ambao hatimaye unaingia katika Bahari Hindi kilometa 40 kaskazini kwa mji wa Tanga.

Jamii:Mito ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Tanga
Estrojeni

**Estrojeni** (kutoka neno la Kiingereza "estrogen" lenye asili ya Kigiriki: οἶστρος, oistros, linaloweza kudokeza "hamu ya ngono" na kiambishi tamati γεν, gen, "sababishi") ni homoni ya kike muhimu zaidi ambayo imo mwenye mwili wa wanyama aina ya Chordata (wenye uti wa mgongo) na baadhi ya wadudu. 

Katika binadamu, homoni hii ni muhimu hasa kwa wanawake na hutunzwa kwenye ovari, ini na huwasaidia wanawake wajawazito, huwasaidia wasichana kwenye ukuaji, husaidia pia kwenye kipindi cha ovulasheni. Wakati wa hedhi kwisha kabisa kiwango cha estrogeni hushuka.

Jina estrojeni pia linaweza kutumika kwa kitu chochote ambacho chaiga homoni hiyo kama vile dawa ambazo hupewa wanawake ili wawe na ashiki ya ngono. 

## Kazi ya estrojeni 
Homoni ya estrojeni zikishirikiana na homoni ya ukuzi (human growth hormone) husaidia katika ubalehe wa wasichana ambapo matiti yao madogo yaanza kunenepa na kuwa makubwa. Estrojeni pia husaidia kufanya mafuta yagawanyike sawa katika msichana anayebalehe ili awe wa kuvutia na mwenye ngozi nyororo. Homoni hii pia huwafanya wasichana waanze kupata matako yaliyowanda.

Estrojeni hufanya uke wa msichana uwe umekomaa ili awe tayari kushiriki katika tendo la ndoa na pia kushika mimba. Homoni hii huwafanya wasichana wapate uchu wa ngono, au ashiki ya mapenzi na kwa njia hii huonekana kama homoni ya uzazi wa wanawake.

Estrojeni pia husaidia mama anapokuwa mjamzito ili matiti yake yawe tayari kutoa maziwa ya kunyonyesha mtoto

## Estrojeni na tesistosteroni 
Kinyume cha homoni ya estrojeni ni homoni ya tesistosteroni ambayo inapatikana sanasana kwa wanaume. Hata hivyo, wanawake wana kiwango fulani cha tesistosteroni ilhali wanaume nao wana kiwango fulani cha estrojeni. Tofauti ni kwamba wanawake wana estrojeni nyingi zaidi mwilini ikilinganishwa na tesistosteroni ilhali wanaume nao wana kiwango kikubwa cha tesistosteroni ikilinganishwa na estojeni. 

Mtoto mchanga anapozaliwa, awe wa kiume au kike, huwa na estrojeni nyingi sana mwilini na ndiyo maana huwa na jinekomastia. Hii hufanyika maana homoni ya estrojeni hutoka kwa mama mzazi hadi kwa mtoto. Jinekomastia hiyo huisha mtoto anapozaliwa na kukaa kwa muda.

Jinekomastia pia hupatikana kwa wanaume walio na umri wa miaka thelathini kwenda juu wanapokuwa na estrojeni nyingi mwilini. Ili kumaliza matiti haya, hushauriwa wanywe dawa za kuongeza tesistosteroni mwilini au wafanywe upasuaji wa liposuction au mastectomy ili ufuta uliokuwa katika matiti haya utolewe.

Jamii:Homoni
Jamii:Jinsia
Wagoma

**Wagoma** (kwa Kigoma, au Ki'oma: '''Ba'ómà''') ni kabila la Kibantu kutoka Mkoa wa Kigoma (wilaya ya Kigoma Mjini) na mashariki ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (jimbo la Kivu Kusini na wilaya ya Kalemi, eneo ambalo hapo zamani liliitwa Ugoma). 

Idadi ya Wagoma haijulikani kwa vile ni kabila la watu wanaopenda kujificha sana na hujitambulisha zaidi kama Wamanyema.

## Historia
Inasemekana wana asili ya Kaskazini mwa Afrika.

Inaelezwa takribani Wagoma wote walihama eneo la Jamhuri ya kidemokrasia ya Kongo kwa sababu mbalimbali, hususani wakati wa utawala wa Kongo ya Kibelgiji.

Ndilo kabila la kwanza katika makabila ya Kibantu waliowahi kuvuka Ziwa Tanganyika na la mwanzo kuishi eneo la Kigoma Mjini. 

Wagoma walifuatiwa na makundi ya Waniakaramba ama Wakwalumona na Wabwari. Kisha Wakwalumona waliunganika miongoni mwa Wabwari na ndipo na wao wakajiita Wabwari na wakakaa Kaskazini mwa Wagoma, kabla yao wote kuhamia na kukaa Ujiji na maeneo yote ya karibu yake ambako hapo wakajiunga na kujiita Wamanyema. 

Wagoma waliweza kuvuka kabla ya makundi mengine kwa kufanikiwa kutengeneza mitumbwi ya mti mmoja ambayo waliichonga kutokana na miti ya Mivule iliyokuwa inapatikana Milima ya Goma, Magharibi ya ziwa.

Wagoma huonekana kabila lenye idadi ndogo sana ya watu, kwa sababu watu wake wengi walijiingiza katika makabila mengine kutokana na changamoto nyingi walizokuwa nazo, na miongoni mwa changamoto hizo ni pamoja na mlipuko wa magonjwa ya usingizi. Magonjwa hayo yalisababisha wazee wengi wa familia ya Wagoma kuhamisha familia zao upande wa ujombani kwao, hasahasa katika familia ya Wabondo/Wabembe. Familia hiyo ya Wabembe ndiyo familia ambayo Wagoma waliishi kwa ukaribu nayo sana na pia walioweyana sana na familia ya Wagoma tokea kipindi cha kabla na baada ya ukoloni. Wao Wabembe Waliwaita Wagoma/Bak'yoba.

## Marejeo 
Jamii:Makabila ya Tanzania
Monokotiledoni

[thumb|[Shamba la monokotiledoni.]]
**Monokotiledoni** ni aina ya mimea ambayo mbegu zake hazijagawanyika mara mbili: mfano wa mimea hiyo ni mahindi, mtama, uwele na kadhalika.

Monokotiledoni zina spishi kama 60,000 hivi.

Mimea hii huwa na majani yenye vena zenye kunyooka zote upande mmoja wa jani. 

Katika kilimo, idadi kubwa ya mimea inayotokana hutoka kwenye monokoti. Hizi ni pamoja na nafaka kubwa kama mchele, ngano, mahindi, n.k., lakini pia nyasi za mchanga, miwa, na mianzi. 

Mazao mengine muhimu kwa uchumi yanajumuisha mitende mbalimbali, ndizi, vitunguu na familia ya vitungu. Zaidi ya hayo, balbu nyingi za maua, mimea iliyopandwa kwa mashina yao, kama vile maua.

Jamii:Mimea
Bauhaus

thumb|Alama ya Bauhaus, mwaka 1922, iliyoundwa na Oskar Schlemmer

**Staatliches Bauhaus** ilikuwa chuo cha sanaa nchini Ujerumani. Ilianzishwa katika mwaka wa 1919 na Walter Gropius mjini Weimar na kuishi hadi mwaka 1933. Kulingana na vyuo vyingine vya wakati huo, Bauhaus ilikuwa kitu kipya kabisa, tangu  iliunganisha sanaa na ufundi katika mafundisho yake. Bauhaus ni chuo chenye ushawishi mkubwa sana katika uwanja wa usanifu, sanaa na design katika karne ya 20. Leo inaonekana kama makao ya avant-garde ya Classic Modernism katika sanaa na usanifu.

## Historia 
Bauhaus ilianzishwa mwaka 1919 kwa kuunganisha Chuo cha sanaa cha Weimar (Großherzoglich-Sächsische Kunstschule Weimar) na Chuo cha ufundi kisanii cha Weimar (Großherzoglich-Sächsische Kunstgewerbeschule Weimar). Mkuu wa kwanza na mwanzishi ni msanifu Walter Gropius. Mwaka 1923 walimu na wanafunzi walifanya maonyesho ya kwanza ya mazao yao, ambayo ni nyumba "Musterhaus am Horn", fanicha, mazulia, na vifaa vya nyumbani aina zote. 1925 Bauhaus iliacha kuishi mjini Weimar na kuendelea kazi yake mjini Dessau. Huko, mwakani 1926, ilijengwa jengo maarufu la Bauhaus, lililoundwa na Walter Gropius. Tena 1930, chuo kililazimishwa kubadili eneo na kwenda Berlin, kilipoachwa mwakani 1933 kwa udhalimu wa serikali ya Adolf Hitler.
## Binafsi ushahidi 
Jamii:Urithi wa Dunia
Jamii:Ujerumani
Ruvu (Pangani)

thumb|Ruvu inaishia katika Bwawa la Nyumba ya Mungu, ikiingia kutoka Kaskazini-mashariki (kulia)
thumb|Mto Pangani karibu na mdomo katika mji wa Pangani
thumb|ramani

**Mto Ruvu** (pia: **Luffu** au **Jipe Ruvu**) ni jina la mojawapo kati ya matawimto muhimu zaidi ya mto Pangani kaskazini mashariki mwa Tanzania. 

Mto Ruvu unaanza kwenye Ziwa Jipe; unakusanya maji kutoka mitelemko wa Kilimanjaro kupitia Mto Lumi na pia kutoka Milima ya Upare. Unakwisha katika  bwawa la Nyumba ya Mungu ambako Mto Pangani unaanza.

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania
* Orodha ya mito ya mkoa wa Kilimanjaro

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Mito ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Kilimanjaro
Jamii:Bahari ya Hindi
Kyerere

**Kyerere** ni kijiji kilichoko katika kata ya Nyakatuntu.

Kijiji hiki kina vitongoji vinane ambavyo ni:
#Omukasamba
#Chijea 
#Kyerere omusitesheni
#Kalebeje
#Chameizi(buzinza) kwaumalufu "Yerusaremu"
#Chitoboka
#Rwagati
#Msumbiji

Kila sehemu kuna umaarufu wake kama:
*Omukasamba: wavuvi wawindaji 
*Chijea: wapishi wa pombe
*Kyerere: maduka mengi yanapatikana hapa
*Kalebeje: watu huenda kununua nguo kila Jumamosi na ofisi ya kijiji iko huko
*Chameizi: walima kahawa na ndizi
*Chitoboka: sehemu ya kuchota maji
*Rwagati: wanasemwa kuwa wambea na wagomvi 

Kyerere kwa asilimia kubwa kunaishi huko koo tatu ambazo ni ukoo wa Bichechuro ukoo wa Gelumani na ukoo wa Gabriel 

Kyerere ina matatizo yafuatayo:
#Usafiri:
*a) barabara zote ni za udongo na hata mvua ikinyesha maji hutwama barabarani
*b) magari machache na si imara 
#Umeme: ni eneo ambalo halijafikiwa na umeme wa gridi ya taifa
#Maji: hupatikjana kwa umbali mrefu, karibia kilometa tano
#Zahanati: iko mbali na kijiji 

Uzuri wa Kyerere:
#wana vyakula vya kutosha (Ndizi, maharage, mahindi n.k.)
#wanazalisha kahawa kwa wingi
#kijiji kiko karibu na Game reserve Rumanyika 
#kijiji kiko katika ikweta yaani kijani kinaonekana mwaka mzima na hata mvua hunyesha kwa wingi
#Kyerere iko karibu na eneo maarufu ambalo ni: Mutata (eneo hili hutoa maji ya moto)

Jamii:Wilaya ya Kyerwa
Meza (samani)

ya meza na viti vyake.]]
**Meza** (kutoka Kireno na kwa asili zaidi kutoka Kilatini "mensa") ni kipande cha samani. Tunaweka vitu juu ya meza, mara kwa mara na kwa muda mfupi, kwa mfano chakula, visu, vikombe vya vinywaji, kitabu, ramani, karatasi wakati wa kuandika, na vitu kwa ajili ya kujifurahisha n.k.

Pia tunaweza kuviweka vitu mezani kwa muda mrefu, kwa mfano televisheni,kompyuta,spika, deki, cd n.k.

Meza za zamani za Japani zinaitwa "chabudai" ambazo zilitumika kunywea chai na chakula.

Jamii:Samani
Tanzu za fasihi simulizi

**Tanzu za fasihi simulizi** ni hasa nne:
*hadithi
*semi
*ushairi
*sanaa za maigizo/maonesho

## Hadithi
Ni tungo za fasihi simulizi ambazo ni fupifupi zitumiazo lugha ya nathari.

## Semi
Ni fungu la tungo za fasihi simulizi ambazo ni fupifupi zenye kutumia picha tamathali na semi ya ishara.

## Ushairi
Ni fungu la fasihi simulizi linalojumuisha tungo zote zenye kutumia mapigo yenye utaratibu maalumu.

## Sanaa za maigizo/maonesho
Ni sanaa zinazoambatana na utendaji wa vitendo vya wahusika mbele ya hadhira.mfano michezo ya majukwaani.

## Sifa za tanzu za fasihi simulizi
*kufa
*kuzaliwa
*kukua

## Kila tanzu ina vipera vyake
### Vipera vya hadithi
*Ngano
*Vigani
*Visasili
*Tarihi
*Soga

### Vipera vya semi
*Methali
*Vitendawili
*Nahau
*Misemo
*Mafumbo
*Lakabu
*Mizungu

### Vipera vya ushairi
*Shairi
*Utenzi
*Nyimbo
*Ngonjera
*Maghani

### Vipera vya maigizo
*Majigambo
*Vichekesho
*Kuigiza
*Mivigha/miviga 
*Ngoma

## Marejeo 
Jamii:Fasihi
Mto Kolungazao

**Mto Kolungazao** ni tawimto la mto Pangani ambao maji yake yanaishia katika bahari ya Hindi (mkoa wa Tanga, kaskazini mashariki mwa nchi Tanzania).

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania
* Orodha ya mito ya mkoa wa Tanga

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Mito ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Tanga
Jamii:Bahari ya Hindi
Nicephore Nièpce

**Nicephore Nièpce** alikuwa Mfaransa aliyezaliwa tarehe 7 Machi mwaka 1765. 

Hakuwa na uwezo wa kuchora lakini alifikiria jinsi ya kuchukua picha katika uhalisia wake. 

Mwaka 1826-1827 kwenye maabara alitengeneza picha kwa kutumia kemikali zenye uwezo mkubwa wa kuhisi mwanga, hii ilikuwa ndiyo picha ya kwanza isiyo mchoro. Lakini jambo hili alilifanya liwe siri mpaka alipopata msaidizi anayeitwa Jacques-Mandè.

Jamii:Waliozaliwa 1765
Jamii:Wagunduzi wa Ufaransa
Raia

**Raia** ni mtu anayeishi katika nchi fulani na kuwa na haki zote kama mzalendo wa nchi yake. Mzalendo ni mtu anayeishi katika nchi fulani na kufuata sheria za nchi na analinda na kuviheshimu vitu vya nchi yake. Kwa mfano, mtu anayeishi katika nchi ya Tanzania ni Mtanzania. 

Nchini Tanzania kuna aina nne za uraia, nazo ni:
*1) Uraia wa kuzaliwa
*2) Uraia wa kurithi
*3) Uraia wa kuoa au kuolewa
*4) Uraia wa kujiandikisha

Hizo ni aina kuu nne za uraia nchini Tanzania ambazo hapa chini zitaelezwa moja badala ya nyingine.

## Uraia wa kuzaliwa
Uraia huu hutokana na wazazi wa nchi moja ambao wameoana na kupata watoto katika nchi hiyo, kwa hiyo basi mtoto atakayezaliwa atakuwa wa nchi ya wazazi wake. Mfano, kama wazazi ni Watanzania mtoto atakayezaliwa atakuwa Mtanzania. 
              
## Uraia wa kurithi
Uraia huu unatokana na mtoto kurithi uraia wa mmojawapo wa babu au bibi yake katika nchi ambayo mtoto huyo anapenda.
                                
## Uraia wa kuoa/kuolewa
Hii inatokana na, baada ya watu kuoana, mmojawapo kati ya hao wawili anataka uraia wa mwenzake, anaweza akawa kwa sababu walioana wakiwa ni mataifa mawili tofauti.
          
## Uraia wa kujiandikisha
Huu uraia ni wa mtu kutoka taifa fulani anataka kuwa raia wa nchi ambayo yeye anaipenda; hivyo yeye atatakiwa kwenda katika mamlaka ya uhamiaji ili aweze kuishi moja kwa moja katika nchi atakayo kwa amani.

Zifuatazo ni sifa ambazo kama mtu anayetaka kuishi Tanzania azifuate:
*1) Anatakiwa awe mtu anayejielewa, yaani awe na tabia nzuri
*2) Anatakiwa awe ameishi nchini kwa miaka mitano
*3) Anatakiwa awe na miaka kuanzia kumi na nane (18) na kuendelea
*4) Anatakiwa aukane uraia wa nchi yake na kuukubali uraia anaotaka na kufuata sheria za nchi bila shuruti.

Jamii:Sheria
Robert Braden

right|thumb|200x200px|Robert Braden Mwaka 1996
**Robert Braden** ni mwanasayansi wa kompyuta kutoka Marekani ambaye alishiriki katika maendeleo ya mtandao. Maswali yake ya utafiti ni pamoja na mitandao ya mwisho ya mtandao, hasa katika mtandao wa usafiri.

## Kazi 
Braden alipokea Bachelor ya Fizikia ya Uhandisi kutoka Chuo Kikuu cha Cornell mwaka 1957, na Mwalimu wa Sayansi katika Fizikia kutoka Chuo Kikuu cha Stanford mwaka wa 1962. 

Baada ya kuhitimu, alifanya kazi Stanford na katika Chuo Kikuu cha Carnegie Mellon. Alifundisha mifumo ya programu na uendeshaji huko Stanford, Carnegie Mellon, na pia UCLA, ambako alihamia baadaye.

Alibakia UCLA kwa miaka kumi na nane, kumi na sita kati yake katika kituo cha kompyuta cha chuo. Alitumia 1981-1982 katika Idara ya Sayansi ya Kompyuta ya Chuo Kikuu cha London. Wakati huo, aliandika mfumo wa kwanza wa relay kuunganisha mtandao na mtandao wa U.K. academic X.25.

Alijiunga na kundi la utafiti wa mitandao katika Taasisi ya Sayansi ya Habari (ISI) mwaka 1986, na sasa ni kiongozi wa mradi katika Idara ya Mtandao wa Kompyuta. Aliitwa Mshirika wa ISI mwaka 2001.

## Michango ya kitaaluma 
Wakati wa UCLA, Braden alikuwa na jukumu la kuunganisha mkondoni wa IBM 360/91 wa UCLA kwa ARPAnet, kuanzia mwaka 1970. Alikuwa akifanya kazi katika Kundi la Kazi la Mtandao la ARPAnet, ambalo lilichangia katika muundo wa Itifaki ya Uhamisho wa Faili hasa.

Mwaka 1978, akawa mwanachama wa Group Working Group, ambayo ilianzisha TCP / IP, na kuanza maendeleo ya utekelezaji wa TCP / IP kwa mfumo wa IBC wa UCLA. Programu ya UCLA IBM iligawanywa kwenye maeneo mengine ya OS / MVS, na baadaye ilinunuliwa kibiashara.

Mwaka wa 1981, alialikwa kujiunga na Bodi ya Udhibiti wa Mtandao wa Mtandao, shirika ambalo baadaye lilikuwa Bodi ya Usanifu wa Mtandao (IAB). Baadaye aliwahi kwa miaka 13 kama mwanachama wa IAB.

Braden amekuwa mwanachama wa Nguvu ya Kazi ya Uhandisi wa Internet na Nguvu ya Utafiti wa Internet tangu kuanzishwa kwake. Wakati majeshi ya kazi ya IAB yalipoanzishwa mwaka wa 1986, aliunda Timu ya Mwisho-Mwisho, ambayo sasa inajulikana kama kundi la Utafiti wa Mwisho wa Mwisho wa IRTF, ambalo bado ana viti. 

Jamii:watu walio hai 
Jamii:Wanasayansi wa Marekani
Mto Mkundi (Morogoro)

**Mto Mkundi** ni tawimto wa Tanzania ambao maji yake yanaishia katika mto Wami na hatimaye bahari ya Hindi (mashariki mwa nchi).

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania
* Orodha ya mito ya mkoa wa Morogoro

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* www.geonames.org

Jamii:Mito ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Morogoro
Mto Mkondoa

**Mto Mkondoa** ni mto wa Tanzania mashariki, unaotiririka hadi kuingia mto Mkata, tawimto la mto Wami ambao unaishia katika Bahari Hindi magharibi kwa Zanzibar. 

Chanzo chake ni katika milima ya Ukaguru. 

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania
* Orodha ya mito ya mkoa wa Dodoma
* Orodha ya mito ya mkoa wa Morogoro

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Mito ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Dodoma
Jamii:Mkoa wa Morogoro
Jamii:Bahari ya Hindi
Mto Mbungu

**Mto Mbungu** unapatikana katika Mkoa wa Iringa (Nyanda za Juu za Kusini, Tanzania). 

Ni tawimto la Ruaha Mkuu, unaotiririka hadi kuingia mto Rufiji ambao unaishia katika Bahari Hindi. 

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania
* Orodha ya mito ya mkoa wa Iringa

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Mito ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Iringa
Jamii:Bahari ya Hindi
Kapilari

thumbnail|right|200px|Kapilari

**Kapilari** ni mishipa midogo zaidi kati ya mishipa ya damu ya mwili. Vipande vyao vya mwisho vya seli ni safu moja tu. 

Hizi kapilari hupimwa kuwa mikromita (μm) mduara 5 hadi 10, huunganisha ateri na vidole, na husaidia kuwezesha kubadilishana maji, oksijeni, kabonidaioksidi, na virutubisho vingine vingi na kati ya damu na tishu.

Kapilari ya limfu huunganishwa na vyombo vya limfu kubwa ili kukimbia limfu zilizokusanywa katika mikrosaikulesheni.

Wakati wa maendeleo ya embroniki mapema kapilarie mpya hutengenezwa kwa njia ya vasculogenesisi, mchakato wa malezi ya chombo cha damu ambayo hutokea kwa uzalishaji wa neva za seli za mwisho ambazo hutengeneza zilizopo za mishipa. 

Neno angiogenesisi linamaanisha kuundwa kwa kapilari mpya kutoka kwenye  mishipa ya damu iliyopo tayari na ya mwisho ambayo inagawanywa.

Jamii:Damu
Jamii:Mwili
Lugha ya maandishi

Tofauti kati ya lugha ya maandishi na lugha ya mazungumzo ni kama:

1.Ubora wa lugha ya maandishi hutegemea vifaa vya kutaipu au hati ya mwandishi ila ubora wa mazungumzo hutegemea ubora wa sauti ya mzungumzaji

2.Lugha ya maandishi haina hadhira ila lugha ya mazungumzo ina hadhira.

## Sifa za lugha ya maandishi
*lugha ya maandishi huweza kuhifadhiwa kwa muda mrefu.
*lugha ya maandishi hutumia njia maalumu, kwa mfano gazeti.
*lugha ya maandishi ni lugha isiyoonesha uhalisia wa hisia za mzungumzaji
*lugha ya maandishi ni lugha inayotolewa kwa gharama.

## Tofauti kati ya lugha ya maandishi na lugha ya mazungumzo
*lugha ya maandishi inatumia gharama lakini lugha ya mazungumzo haitumii gharama.
*lugha ya maandishi huweza kuhifadhiwa kwa muda mrefu lakini lugha ya mazungumzo haiwezi kuhifadhiwa kwa muda mrefu.
*lugha ya maandishi haioneshi uhalisia wa hisia za mzungumzaji lakini lugha ya mazungumzo inaonesha hisia za mzungumzaji.

Jamii:lugha
Kabati

**Kabati** (kutoka Kiingereza "cup-board") ni samani ambayo watu huitumia kuhifadhia vitu, kwa mfano: vyombo, nguo, mabeseni na midoli. 

Kwa kawaida kabati linawekwa ofisini, sebuleni, jikoni, bafuni n.k. 

Kwa kawaida ina rafu moja au zaidi ya kuweka vitu, pia inaweza kuwa na mlango wa mbao, chuma au kioo. 

Kabati inaweza kutumika pia kama kitu cha mapambo katika nyumba.

## Faida 
*1) Husaidia kuwekea na kutunza nguo
*2) Husaidia kuwekea vyombo mbalimbali
*3) Husaidia kuwekea televisheni au runinga

## Historia
Kabati ilianza kutumika miaka ya 1600 huko Emilia-Romagna nchini Italia na mara nyingi ilitumika ukumbini.

Jamii:samani
Mto Ruhudji

[thumb|[Beseni la mto Ruhudji.]]
**Mto Ruhudji** ni mto wa Tanzania unaochangia mto Mnyera, tawimto la mto Kilombero, unaotiririka hadi kuungana na mto Luwegu kuunda mto Rufiji ambao unaishia katika Bahari Hindi. 

Pia **Ruhudji** ndiyo mto mkubwa mkoani Njombe ambao umekatisha katikati ya Njombe mjini ndipo inapopatikana pacha ya *Makambako* na *Makete* baada ya kuvuka daraja kubwa la mto huo kutoka makao makuu ya mkoa wa Njombe. 

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania
* Orodha ya mito ya mkoa wa Njombe
* Orodha ya mito ya mkoa wa Morogoro

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Mito ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Njombe
Jamii:Mkoa wa Morogoro
Jamii:Bahari ya Hindi
Mto Matandu

**Mto Matandu** ni kati ya mito ya mkoa wa Lindi (Tanzania Kusini Mashariki) ambayo maji yake yanaishia katika Bahari Hindi.

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania
* Orodha ya mito ya mkoa wa Lindi

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Mito ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Lindi
Jamii:Bahari ya Hindi
Uhakiki wa fasihi simulizi

**Uhakiki** ni kitendo cha kuchambua kazi ya kifasihi, kifani na kimaudhui ili kupata ujumbe uliomo katika kazi hiyo. Uhakiki ni kitendo cha kusoma kazi ya fasihi asilia inayoweza kuwa riwaya, tamthiliya au ushairi, kisha kueleza na kufichua mambo ambayo yamefichika katika kazi hizo. Uhakiki wa fasihi hushughulikia vipengele vikuu viwili ambavyo ni fani na maudhui.

Katika fani tunachunguza vipengele vifuatavyo:
*Miundo
*Wahusika
*Lugha
*Mandhari
*Maudhui.
*Jina la kitabu pamoja na picha yake

Katika maudhui tunachunguza vipengele vifuatavyo:
*Dhamira
*Ujumbe
*Migogoro
*Msimamo
*Falsafa.

## Tathmini ya uhakiki wa kazi ya fasihi simulizi
Tathmini ni kitendo cha kuonesha ubora au udhaifu wa kazi iliyohakikiwa wakati wa kufanya tathmini. Mambo ya kuchunguza zaidi ni:
*(i) Ukweli wa mambo yanayoelezwa.
*(ii) Umuhimu wa kazi ya kifasihi kwa jamii inayohusika. 
*(iii) Uhalisia wa watu,mazingira na matukio katika jamii.

Jamii:Fasihi
Mfuko

thumb|Mfuko.
**Mfuko** (wingi: mifuko; kwa Kiingereza: *bag*; neno hili lina asili yake katika Kinorwe *baggi*) ni kitu kilichotengenezwa kwa kitambaa, ngozi, nailoni au karatasi kwa ajili ya kuwekea vitu.  

Matumizi ya mifuko hutangulia historia iliyoandikwa, na mifuko ya mwanzo haikuwa zaidi ya urefu wa ngozi ya wanyama, pamba, au nyuzi za mviringo, zimefungwa kando na zimehifadhiwa katika sura hiyo na masharti ya wenzo huo.

Pamoja na uduni wake, mifuko imekuwa ya msingi kwa ajili ya maendeleo ya ustaarabu wa binadamu, kwa vile inawawezesha watu kukusanya vifaa vya kutosha kama vile nafaka za chakula, na kusafirisha vitu vingi zaidi ambavyo vinaweza kutokea mikononi. 

Mifuko ya bei nafuu na mifuko ya ununuzi wa plastiki ni ya kawaida sana katika biashara ya rejareja kutokana na urahisi kwa wauzaji, na mara nyingi hutolewa na duka bure au kwa gharama ndogo. Wateja wanaweza pia kuchukua mifuko yao ya ununuzi kwenye maduka mengine. 

Ingawa karatasi ilikuwa imetumika kwa ajili ya kufunika kwenye China ya kale tangu karne ya 2 KK, matumizi ya kwanza ya mifuko ya karatasi (kwa ajili ya kuhifadhi ladha ya chai) nchini China ilikuja wakati wa nasaba ya baadaye iliyokuwa imara.

## Mfuko wa kubebea kwa mkono  
Mfuko wa kubebea kwa mkono (kwa Kiingereza "handbag") hubebwa na wasichana na wanawake kwa jumla wanapotembea. Mfuko huu huwawezesha kubeba vitu vidogovidogo kama vipodozi, kiio cha mkono, viatu badala na nguo. Mfuko huu huwa mdogo na kwa hiyo, hauwezi ukawekwa vitu vingi. Kwa kubebewa mkononi, mbebaji pia hataweza kubeba vitu vizito.

## Mfuko wa mtoto 
Mfuko huu ambao pia huitwa mfuko wa nepi (baby bag au nappy bag) hutumiwa kubebea nepi za mtoto. Wamama waliojaliwa watoto hubebea pia maziwa ya watoto wao wachanga, nguo badala za mtoto pamoja na mashuka ya kubebea mtoto mama anapoenda safari na mtoto wake.

## Mfuko wa kubebea mzigo 
Mfuko huo (backpack) hutumiwa na wanafunzi wa shule kwa kubebea vitabu. Pia huonekana kwa watu walio kwa ziara huku wamebeba mizigo yao kwa nyuma.

Mfuko huu huwa ni mzuri kuliko ule wa kubebea kwa mkono maana huwezesha mbebaji kubeba mizigo mingi zaidi. Mfuko huo waweza kubebea hadi kilo kumi haswa kwa watu wanaoenda ziara za mbali au kwa wakwea milima.

Kwa mizigo ambayo ni mingi zaidi, msafiri anaweza kutumia "travel suitcase" ambayo ni kubwa, yaweza kubeba uzito mwingi na pia ina vigurudumu ili usichoke kwa kubeba kwani waweza kuvivuta haswa kwa barabara za lami.

Jamii:Vyombo vya kuwekea vitu
Mto Muhuwezi

**Mto Muhuwezi** ni mto wa Tanzania, tawimto la mto Ruvuma, unaotiririka hadi kuishia katika Bahari Hindi mpakani mwa Msumbiji. 

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania
* Orodha ya mito ya mkoa wa Ruvuma

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Mito ya Tanzania
Jamii:Bahari ya Hindi
Jamii:Mkoa wa Ruvuma
Mto Mori

**Mto Mori** ni mto wa mkoa wa Mara (Tanzania kaskazini) ambao maji yake yanaingia katika ziwa Viktoria na hatimaye yanaelekea Bahari ya Kati kupitia mto Naili. 

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania
* Orodha ya mito ya mkoa wa Mara

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Mito ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Mara
Jamii:Ziwa Viktoria
Jamii:Nile
Nyanja za lugha

**Nyanja za lugha** ni hasa mbili kuu, ambazo ni:
*Sarufi
*Fasihi.

## Sarufi
Ni mfumo wa kanuni na taratibu za lugha zinazomwezesha mzawa au mtumiaji wa lugha kuweza kuitumia lugha hiyo kwa ufasaha.

### Tanzu za sarufi
*sarufi muundo
*sarufi matamshi
*sarufi maumbo
*sarufi maana.

#### Sarufi muundo
Ni utanzu wa sarufi unaojishughulisha na muundo wa maneno katika tungo.

#### Sarufi matamshi
Ni utanzu wa sauti unaojishughulisha na matamshi au vitamkwa katika lugha, KWA mfano a, b, c n.k.

#### Sarufi maumbo
Ni utanzu wa sarufi unaojishughulisha na maumbo ya maneno katika tungo.

#### Sarufi maana
Ni utanzu wa sarufi unaojishughulisha na maana mbalimbali za maneno katika tungo.

Jamii:Lugha
Mto Rufugu

**Mto Rufugu** ni mmojawapo kati ya mito ya Tanzania (upande wa magharibi).

Unatiririka hadi ziwa Tanganyika.

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Mito ya Tanzania
Jamii:Ziwa Tanganyika
Mto Luamfi

**Mto Luamfi** ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi). 

Maji yake yanaelekea Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania
* Orodha ya mito ya mkoa wa Rukwa

Jamii:Mito ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Rukwa
Jamii:Ziwa Tanganyika
Jamii:Mto Kongo
Mto Momba

**Mto Momba** ni jina la miwili kati ya mito ya mkoa wa Songwe (Tanzania Kusini Magharibi). 
Unatiririka upande wa kusini magharibi na kuishia katika ziwa Rukwa. 

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania
* Orodha ya mito ya mkoa wa Songwe

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Mito ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Songwe
Jamii:Bahari ya Hindi
Mto Ewaso Ng'iro

thumb|Mto Ewaso Ngiro
'''Mto Ewaso Ng'iro''' unapatikana nchini Kenya. Ni tawimto la mto Lagh Dera ambao tena ni tawimto la mto Juba ambao unaishia katika Bahari ya Hindi nchini Somalia.Pia Mto huu jina lake limetoka katika jamii fulani ,ambao umaanisha mto wa kaki au matope na pia unaafahamika kama mto "Ewaso Nyiro"

## Tazama pia
* Mito ya Kenya

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Mito ya Kenya
Jamii:Mto Jubba
Jamii:Bahari ya Hindi
Mto Tarangire

.]]
**Mto Tarangire** ni mto wa Tanzania Kaskazini ambao unaanzia katika mkoa wa Arusha na unaishia katika ziwa Burunge.

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania
* Orodha ya mito ya mkoa wa Arusha
* Orodha ya mito ya mkoa wa Manyara
* Orodha ya mito ya mkoa wa Dodoma

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Mkoa wa Arusha
Uandishi wa insha

[thumb|upright=1.2|Insha ya [mwanasiasa Mjerumani Theodor Heuss alipokuwa shuleni, 1898.]]
**Uandishi wa insha** ni utunzi wa mfuatano wa tungo zenye mtiririko unaoelezea kuhusu mada fulani. Pengine unaagizwa shuleni ili kumzoesha mwanafunzi kujieleza kwa maandishi.

## Aina za insha
Kuna aina mbili za insha, nazo ni:
*1. Insha za kisanaa.
*2. Insha zisizo za kisanaa.

## Muundo wa insha
Kimuundo insha imegawanyika katika sehemu kuu nne:

*kichwa cha insha
*utangulizi wa insha
*kiini cha insha/lengo la insha
*mwisho wa insha/hitimisho

### Kichwa cha insha
Huandikwa mwanzoni kabisa mwa insha na huandikwa katikati kwa herufi kubwa na kupigiwa mstari. Mara nyingi kichwa cha insha huwa na maneno machache.

### Utangulizi wa insha
Sehemu hii hufuata baada ya kichwa cha insha na pia hueleza kwa ufupi juu ya jambo linalojulikana.

### Kiini cha insha/lengo
Hii ni sehemu kuu kabisa: sehemu hii hufuata baada ya utangulizi. Pia hii ndiyo sehemu ambayo mwandishi huelezea kwa undani zaidi kuhusu jambo analoliandika; kila jambo analolizungumzia katika sehemu hii lazima liwe katika aya. Kila hoja ya mada uliyopewa inatakiwa kukaa na kuelezewa kwenye aya yake yenyewe.

### Mwisho wa insha/hitimisho
Ni sehemu ya mwisho ya insha: mwandishi hutumia msisitizo majumuisho ya ufupisho wa yote aliyoyaandika. Pia mwisho wa insha huanza katika aya.

Jamii:Lugha
Jamii:Fasihi
Jasho

**Jasho** (kwa Kiingereza: *diaphoresis*), ni uzalishaji wa maji yaliyotengwa na tezi za jasho kwenye ngozi za wanyama.

Aina mbili za tezi hizo zinapatikana kwa wanadamu: tezi za *eccrine* na tezi za *apocrine*. Tezi za jasho za *eccrine* ziko juu ya mwili mzima.
Kwa wanadamu, jasho ni hasa njia ya kupumzika, ambayo inapatikana kwa *secretion* ya maji ya tezi za *eccrine*. 

Kiwango cha juu cha jasho la mtu mzima kinaweza kufikia lita 2-4 kwa saa au lita 10-14 kwa siku (10-15 g / min · m). 

Utoaji wa jasho kutoka kwenye uso wa ngozi una athari ya baridi kutokana na baridi ya *evaporative*. Kwa hiyo, katika hali ya joto, au wakati misuli ya mtu hupungua kutokana na jitihada, jasho zaidi linazalishwa. 

Wanyama wenye tezi za jasho, kama vile mbwa, hufanya matokeo sawa ya joto kwa njia ya panting, ambayo huathiri maji kutoka kwenye kitambaa cha unyevu cha chumvi na mdomo.

Jamii:Mwili