open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Habibullah Abdurazzaq

**Habibullah Abdurazzaq** (Tajiki: Ҳабибуллоҳ Абдураззоқ) (7 Novemba 1937 – 19 Januari 2021) alikuwa mwigizaji na mkurugenzi wa tamthilia na sinema kutoka Tajikistan. Mnamo mwaka 1973, alijiunga na Muungano wa Waundaji Filamu wa USSR kama mwanachama.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1937
Jamii:Waliofariki 2021
Jamii:Watu wa Tajikistan
George Abe

**Naoya Abe** (Kijapani: 安部 直也, Hepburn: Abe Naoya; Mei 17, 1937 – Septemba 2, 2019), anayejulikana kwa jina la uandishi George Abe (安部 譲二, Abe Jōji), alikuwa mwandishi wa Kijapani na zamani alikuwa yakuza. Nchini nje ya Japani, anajulikana zaidi kwa kuandika mfululizo wa manga uitwao *Rainbow: Nisha Rokubō no Shichinin* kwa ushirikiano na msanii Masasumi Kakizaki. Akihitimu ujana, Abe alijiunga na familia ya yakuza ya Ando-gumi, na baadaye alijiunga na Koganei-ikka. Mnamo 1986, baada ya kuacha maisha ya yakuza, aliandika riwaya kuhusu kipindi chake katika Gereza la Fuchū iitwayo *Hei no Naka no Korinai Menmen* (塀の中の懲りない面々), ambayo ikawa maarufu sana na baadaye ikageuzwa kuwa filamu. Abe alifariki dunia Septemba 2, 2019, kutokana na pneumonia akiwa na umri wa miaka 82.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1937
Jamii:Waliofariki 2019
Jamii:Waandishi wa Japani
Ernst Dammann

**Ernst Karl Alwin Hans Dammann** (Pinneberg, Holstein, 6 Mei 1904 – Pinneberg, 12 Julai 2003) pamoja na Walter Markov, anachukuliwa kama mmoja wa waanzilishi wa Taaluma za Kiafrika katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Ujerumani (Ujerumani Mashariki - DDR). Akiwa mwanafunzi wa Carl Meinhof na mfuatiliaji wa Diedrich Westermann, ni sehemu ya "wimbi la pili" la Wajerumani waliobobea katika Taaluma za Kiafrika. 

Dammann alikuwa mwanazuoni wa lugha za Kiafrika na mmisionari huko Tanga, Tanzania. Hata hivyo, alikuwa mwanachama mwanzilishi wa chama cha Nazi (NSDAP), na kazi zake za kisayansi zinakosolewa kwa kuingiliwa na itikadi za ubaguzi wa rangi. Licha ya mapungufu hayo, tafiti zake bado ni msingi muhimu kwa ajili ya usomaji wa Kiswahili cha kale.

## Maisha 
### Elimu na kujiunga na Chama cha Nazi 
Dammann alilelewa katika jimbo la Schleswig-Holstein. Mama yake alifariki akiwa mdogo mwaka 1916, na baba yake alikuwa amekwenda Afrika mwaka 1908 kufanya kazi nchini Tanzania kwa muda wa miaka mitatu kwenye shirika la treni la Central Line huko Hamburg, kisha akaendelea na masomo huko Kiel na katika Chuo Kikuu cha Hamburg. 

Alipata udaktari wake (PhD) huko Kiel mwaka 1929 na kupewa daraja la upadri mwaka 1930. Alitembelea Lamu, ambapo (kwa msaada wa mke wake, Ruth) alikusanya mashairi. Dammann alikuwa kiongozi wa tawi la kigeni la Chama cha Nazi (*Landesgruppenleiter*) nchini Tanganyika. Utiifu wake kwa Chama cha Nazi ulizidi nguvu imani yake ya Kikristo, na mgogoro ukazuka kati yake na Misheni ya Bethel. Akaondolewa kazini kwenye misheni baada ya 'kujivunjia heshima'. duniani kwa kukusanya mkusanyiko mkubwa wa maandishi ya Kiamu. Kwa maana nyingine, data za kilugha zilizopatikana kupitia utafiti wake zilikuja kusaidia baadaye katika kutambulika kwa utamaduni wa Kiswahili kama utamaduni uliostawi na wenye kiwango cha juu cha kifasihi, kifalsafa na kiteolojia. Jambo hili linapingana moja kwa moja na itikadi ya kibaguzi ya Kinazi iliyokuwa ikidharau uwezo wa kiakili wa Waafrika.

Hata hivyo, ushiriki wa Ernst Dammann katika harakati za Kinazi, Dammann anadhaniwa kujaribu kufanya utamaduni wa Kiswahili kuonekana kama ni wa Kijerumani: kwa kujaribu kuonyesha uhusiano wa kale kati ya maandiko ya Kiswahili na asili ya Kijerumani, alilenga kuhalalisha madai ya utawala wa Nazi (Dola la Tatu) kurejesha koloni la zamani la Afrika Mashariki ya Kijerumani (*Deutsch-Ostafrika*). Katika mtazamo huo wa kiitikadi, kupora na kumiliki utamaduni wa "Mwananchi" kulitumika kama kisingizio cha kukamata ardhi iliyowasilishwa kama sehemu ya urithi wa Kijerumani.

## Maandishi yake (Baadhi) 
* *Dichtungen in der Lamu-Moundart des Suaheli*. Hamburg 1940.
* *Die Religionen Afrikas*. Stuttgart 1963.
* *Ndonga-Anthologie*. Berlin 1975.
* *70 Jahre erlebte Afrikanistik: ein Beitrag zur Wissenschaftsgeschichte*. Berlin 1999.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1904
Jamii:Waliofariki 2003
Jamii:Kiswahili
Jamii:Wanaisimu
Jamii:wataalamu wa Ujerumani
Jamii:Wamisionari
Aurélie Marie Augustine Razafinjato

**Aurélie Marie Augustine Razafinjato** ni mwanasiasa wa Madagaska. Ni mbunge wa Bunge la Taifa la Madagaska, aliyechaguliwa kama mgombea huru, na anawakilisha jimboni Vohibato (wilaya).

Mnamo Machi 2019, aliteuliwa kuwa Katibu Mkuu wa Wizara ya Elimu. Mwaka 2020, alikuwa mwanachama wa chama cha rais Together with President Andry Rajoelina (Isika Rehetra Miaraka amin’i Andry Rajoelina).

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Madagaska
Keiko Abe

**Keiko Abe** (Kijapani: 安倍 圭子, Abe Keiko; alizaliwa Aprili 18, 1937) ni mtunzi wa muziki na mpiga marimba kutoka Japani. Amekuwa mhusika muhimu sana katika maendeleo ya marimba, hasa katika kupanua mbinu za upigaji na hazina ya utunzi wa ala hiyo. Kupitia ushirikiano wake na kampuni ya Yamaha, alichangia kuendelezwa kwa marimba ya kisasa ya tamasha yenye oktava tano.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1937
Jamii:Watunzi wa Japan
Boris Nzebo

**Boris Nzebo** (alizaliwa mwaka 1979) ni mchoraji wa sanaa wa Kiongozi wa Gabon, ambaye anaishi Douala, Kameruni.
thumb|*Têtes de rêve* par Boris Nzebo

## Wasifu 
Alizaliwa Port-Gentil, Gabon, na masomo yake ya msingi aliyapata Libreville, nchini Gabon.

Baada ya kuwasili Kameruni, alianza kwa kuchora mabango ya matangazo kwa ajili ya saluni za nywele na urembo. Hata hivyo, mwanzoni mwa miaka ya 2000, aliacha kazi hiyo ili kujikita kikamilifu katika sanaa. Uzoefu wake wa awali katika uchoraji wa matangazo uliathiri kwa kiasi kikubwa utambulisho wake wa kisanii.

Akiwa msanii aliyejifunza mwenyewe, alipata mafunzo yake Douala akishirikiana na wasanii Koko Komégné, mmoja wa waanzilishi wa sanaa ya kisasa nchini Kameruni, pamoja na Hervé Yamguen, na pia kupitia warsha zilizoandaliwa na Goddy Leye katika ArtBakery, Bonendale, karibu na Douala, ambako alifanya makazi ya kisanii (residency) mwaka 2007. Wakati wa makazi hayo, alijifunza na kufanya majaribio katika mbinu mbalimbali za kisanii, zikiwemo video, upigaji picha, usanii wa usanifu (installation) na sanaa ya maonesho (performance).

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1979
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Gabon
Jamii:Wachoraji wa Gabon
Nazek Abu Alwan Abed

**Nazek Abou Alwan Abed** (Kiarabu: نازك ابو علوان عابد, 8 Machi 1937 – 24 Machi 2022) alikuwa mwalimu, mhadhiri, na mwandishi wa makala na vitabu vya uandishi wa habari na falsafa kutoka Lebanon. Alizaliwa Barouk katika familia ya Kilebanoni, na alijulikana zaidi kwa vitabu vyake kuhusu mwamko wa fikra, ubinadamu, maadili na jamii.

Abed aliamini katika maisha yenye kusudi, ambapo amani na maelewano yanapaswa kutawala, na ambapo mahusiano ya mtu na wengine ndiyo kiini cha mafanikio na furaha yake. Nazek Abed alikuwa mfano hai wa “kuongoza kwa kutoa mfano,” katika maisha yake ya kitaaluma na ya binafsi. Alijulikana kwa hekima yake kubwa na aliheshimiwa kama rejea muhimu ndani ya jamii yake.

Aliamini katika falsafa za Kamal Jumblatt, ambaye aliandika tasnifu yake ya udaktari juu yake.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1937
Jamii:Waliofariki 2022
Ron Abegglen

**Ron Abegglen** (19 Agosti 1937 – 19 Desemba 2018) alikuwa kocha wa mpira wa kikapu wa vyuo vikuu. Alikuwa kocha mkuu wa timu ya Weber State Wildcats kuanzia 1991 hadi 1999, na pia aliwahi kuwa kocha mkuu wa timu ya University of Alaska–Anchorage Seawolves kuanzia 1986 hadi 1991.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1937
Jamii:waliofariki 2018
Jamii:wanamichezo wa Marekani
Cor van Gogh

**Cornelis van Gogh** (17 Mei 1867 – 14 Aprili 1900) alikuwa mhamiaji na mchoraji (draughtsman) kutoka Uholanzi ambaye alipigana na kufariki Afrika Kusini akiwa pamoja na wanajeshi wa kujitolea wa kigeni wa upande wa Makaburu wakati wa Vita vya Anglo-Boer. Alikuwa mdogo wa mwisho wa msanii maarufu Vincent van Gogh.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1867
Jamii:Waliofariki 1900
Jamii:Watu wa Uholanzi
Dora Moono Nyambe

**Dora Moono Nyambe** (alizaliwa tarehe 23 Juni 1992   na alifariki tarehe 25 Desemba 2024) alikuwa mtetezi wa haki za binadamu, mwalimu, na TikToker kutoka Zambia anayejulikana kwa kazi yake ya kuwahudumia watoto katika maeneo ya vijijini ya Zambia.

## Wasifu 
Nyambe alizaliwa na mama wa Afrika Kusini na baba wa Zambia. Alikulia Chibombo, Lusaka, Zambia.   Alijifunza kwa wamisionari wa kigeni akiwa na umri mdogo, na akatambua vikwazo vya wageni kutoa misaada. Nyambe alipata cheti cha kuwa mwalimu wa shule ya msingi na ESL, na alikuwa amepanga kufanya kazi kama mwalimu nchini China.  Alimuasili mtoto wake wa kwanza akiwa na umri wa miaka 22.  

Nyambe na watoto wake walihamia Mapapa alipokuwa na umri wa miaka 27.  Alikabiliwa na changamoto nyingi, ikiwa ni pamoja na mambo hasi kutoka kwa wakazi wa eneo hilo na uvamizi wa mchwa katika makazi yake mapya ya kibanda cha matope.  Huko Mapapa, Nyambe alianzisha shirika la hisani la Footprints of Hope na kuanzisha shule. Kufikia mwaka wa 2023, shule hiyo ilikuwa ikihudumia wanafunzi 350, wakiwemo wanafunzi 150 wa bweni, na ilijumuisha madarasa, maktaba, ukumbi wa kulia chakula, na mabweni.   Mbali na mipango ya elimu, Nyambe pia aliingilia kati ndoa za utotoni zilizopangwa na wanafunzi wake, wakati mwingine akizilipa familia pesa walizotumia kwenye harusi ya mtoto. 

Kitabu kuhusu hadithi ya Nyambe, *Chini ya Mti wa Zambia*, kiliandikwa na Joseph Schmitt na kutolewa mnamo Februari 2023.  

Nyambe alifariki mapema sana tarehe 25 Desemba 2024, akiwa na umri wa miaka 32. Alizikwa shuleni kwake huko Mapapa.   Kulingana na mwalimu shuleni kwake, Nyambe alihisi mgonjwa mnamo Desemba 24, na akaendesha gari hadi kliniki ya eneo hilo baada ya kuzimia mara nyingi; alitangazwa kuwa amefariki katika hospitali iliyo karibu. 

## Uwepo mtandaoni
Mnamo Mei 2020, kwa kutiwa moyo na mmoja wa binti zake, Nyambe alianza kuchapisha kwenye TikTok kuhusu kazi yake, na baadhi ya video zake za mapema zilisambaa sana.   Kufikia Septemba 2020, alikuwa na wafuasi zaidi ya 700,000.  Kufikia mwaka wa 2023, alikuwa na wafuasi milioni 4 na alikuwa amekusanya karibu dola za Marekani 500,000 kwa ajili ya elimu ya watoto.  Kwenye moja ya GoFundMe iliyochapishwa na Nyambe, watazamaji wake walichangisha dola za Marekani 58,000 ili kutengeneza visima kwa ajili ya kijiji kupata maji. 

Wakati mwingine Nyambe alikosolewa kwa maelezo yake, na Wazambia waliopendekeza kwamba alikuwa akiendeleza dhana potofu kuhusu nchi hiyo na wageni waliopendekeza kwamba maudhui yake yalikuwa " ponografia ya hisani ".  Alijibu mapendekezo haya kwa kusema kwamba badala ya kutumia vibaya mateso ya wanafunzi wake, alizingatia mafanikio yao na "mazuri yanayotokana na lishe bora, elimu, utunzaji na upendo". 

## Marejeo
Jamii:WikiGap JWK 2026
Jamii:WikiMalkia
John Abele

**John E. Abele** (alizaliwa 1937) ni mfanyabiashara kutoka Marekani na mmoja wa waanzilishi wa kampuni ya Boston Scientific, inayotengeneza vifaa vya kitabibu. Alipokea Tuzo ya ASME mwaka 2010 na, kufikia Novemba 2024, ana utajiri unaokadiriwa kufikia dola bilioni 1.9 za Marekani. Alijumuishwa kwa mara ya kwanza katika orodha ya Forbes 400 mwaka 1996 kama bilionea aliyejipatia utajiri wake mwenyewe. Ingawa ametoa sehemu kubwa ya mali yake kwa ajili ya misaada, bado yeye ndiye bilionea pekee wa jimbo la Vermont, akiishi Shelburne. Kupitia taasisi ya familia yake binafsi, Argosy Foundation, Abele amechangia zaidi ya dola milioni 130 kwa shughuli za misaada tangu mwaka 2001.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1937
Jamii:Wafanyabiashara wa Marekani
Elikplim Akurugu

**Faustina Elikplim Akurugu** ni mwanasiasa wa Ghana na Mbunge wa Jimbo la Dome-Kwabenya katika Mkoa wa Greater Accra, nchini Ghana.

## Marejeo 
Akurugu alizaliwa tarehe 8 Aprili 1975 na anatoka Adina, katika Mkoa wa Volta, nchini Ghana. Alipata elimu ya sekondari katika Shule ya Sekondari ya Wasichana ya Bolgatanga, kisha akaendelea na masomo katika Chuo Kikuu cha Ghana, ambako alipata Shahada ya Sanaa (Bachelor of Arts). Baadaye, alihudhuria Methodist University College, ambako alihitimu na Shahada ya Uzamili ya Falsafa (Master of Philosophy).

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1975
Jamii:Wanasiasa wa Ghana
Ramón Abeledo

**Roberto José Aballay** (22 Novemba 1922 – takriban 1982) alikuwa mchezaji wa soka kutoka Argentina aliyekuwa akicheza kama mshambuliaji.

Aballay alianza taaluma yake mwaka 1940 akiichezea klabu za River Plate, Banfield na San Lorenzo de Almagro. Pia aliwahi kucheza nchini Meksiko kwa klabu ya Asturias, ambapo alishinda ubingwa wa ligi katika msimu wa 1943–44. Katika msimu huo huo, alikuwa mfungaji bora wa ligi kwa kufunga mabao 40 katika michezo 24. Alitunukiwa tuzo ya Mchezaji Bora wa CONCACAF mwaka 1945.

Nchini Italia, aliichezea klabu ya Genoa katika msimu wa 1949–50, akicheza mechi 29 na kufunga mabao 3. Baadaye alicheza nchini Ufaransa, ambako alihitimisha taaluma yake katika miaka ya 1950 akiwa na klabu za FC Nancy na Metz, pamoja na MC Alger nchini Algeria.

Aballay alifariki nchini Kolombia mwanzoni mwa miaka ya 1980.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1922
Jamii:Wachezaji mpira wa Argentina
Fathi Uraybi

**Fathi Uraybi** (alizaliwa  15 Machi 1942 – 2 Aprili 2015) alikuwa mwandishi huru na msanii kutoka Libya. Alitoa huduma zake katika nyanja mbalimbali, zikiwemo upigaji picha, utengenezaji wa filamu, elimu, na usanifu wa michoro (graphic design). Alikuwa mhariri mkuu wa jarida la Kraassi, jarida la kielektroniki linaloongoza kwa kujadili mada ya viti katika fasihi na sanaa kwa lugha ya Kiarabu, na baadaye kwa lugha zote za dunia.

Uraybi aliongoza na kutayarisha filamu sita za sinema na vipindi saba vya televisheni, alichangia kuanzishwa kwa baadhi ya idara za televisheni ya Libya, na aliandaa zaidi ya maonyesho 60 ndani na nje ya nchi. Pia aliwahi kuwa mhadhiri wa kozi mbili katika Chuo Kikuu cha Garyounis. Aidha, alikuwa mwanachama wa vilabu, vyama na vyama vya wafanyakazi (syndicates) mbalimbali.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1942
Jamii:Waliofariki 2015
Jamii:Watu wa Libya
Alfredo Ábalos

**Alfredo Omar Ábalos** (aliyezaliwa tarehe 17 Machi 1986) ni mchezaji wa soka wa kulipwa kutoka Argentina anayekipiga kama kiungo kwa klabu ya Chile, San Marcos de Arica.

Mwaka 2016, Ábalos alihamia Chile na kusaini mkataba na klabu ya Curicó Unido.

Mwaka 2025, Ábalos alijiunga na San Marcos de Arica baada ya kukaa kwa miaka mitano akiichezea klabu ya Rangers de Talca.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1986
Jamii:Wachezaji wa Argentina
Rosa Namises

**Visolela Rosalinda "Rosa" Namises** (alizaliwa 1958), jina la utani " Rosa Luxemburg wa Namibia",  ni mwanasiasa wa Namibia, mwanaharakati wa haki za binadamu na mkuu wa kikundi cha ǀKhomanin, ukoo wa watu wa Damara. Yeye ni mbunge wa zamani na mwanachama mwanzilishi na katibu mkuu wa zamani wa Bunge la Namibia la Kidemokrasia (CoD). Akiwa sauti maarufu kuhusu masuala ya kijinsia, ukiukwaji wa haki za binadamu, na ukatili dhidi ya wanawake na watoto nchini Namibia, yeye ni mkurugenzi wa Mshikamano wa Wanawake Namibia na anafanya kazi katika kituo cha *Huduma ya Watoto cha Dolam Residential*, kituo cha kulelea watoto walio katika mazingira magumu.

## Maisha ya Awali na Elimu 
Namises alizaliwa tarehe 20 Aprili 1958  akiwa mmoja wa watoto tisa wa baba wa Angola na mama wa Damara katika eneo la zamani la Windhoek, mji mkuu wa Namibia. Alikulia na baba yake hadi alipokuwa na umri wa miaka 15 na alihudhuria Shule ya Upili ya Augustineum huko Windhoek. Baada ya kuhitimu alifanya kazi kwanza kama msafishaji, kisha kama msaidizi wa uuguzi, na sambamba na hayo alikamilisha matriki yake kupitia kozi ya mawasiliano na Chuo cha Sukses. 

Uanaharakati wake wa kisiasa kwanza ulimpeleka jela na kisha kumpeleka uhamishoni, Mnamo 1985 alipoteza kazi yake hospitalini baada ya kuonekana ameshikana mikono hadharani na daktari mzungu, kukiuka sheria ya ubaguzi wa rangi.

## Uwanaharakati
Namises alipoingia na kutoka katika siasa, alitumia muda huo katikati kama mwanaharakati na mshawishi. Jukumu lake la kwanza rasmi lilikuwa kazi yake katika Kituo cha Usaidizi wa Kisheria mwanzoni mwa miaka ya 1990, kazi aliyoifanya baada ya kuacha SWAPO. Alisaidia kugundua na kupambana na ukiukwaji wa haki za binadamu huko, hatua aliyoielezea kama "kisasi"
*Picha ya mwanamke wa kuvutia, na Dora Borer

## Marejeo
Jamii:WikiGap JWK 2026
Jamii:WikiMalkia
Luciano Ábalos

**Luciano Ábalo**s (aliyezaliwa tarehe 13 Machi 1978) ni mchezaji wa zamani wa soka kutoka Argentina aliyekuwa akicheza kama mshambuliaji.

Jamii:Waliozaliwa 1978
Jamii:Wachezaji wa Argentina
Gathoni Wa Muchomba

**Peninnah Gathoni Mūchomba** (anajulikana pia kama **Gathoni Wa Mūchomba**) ni mwanahabari, mjasiriamali na mwanasiasa wa Kenya. Tangu mwaka 2022, ni Mbunge wa Jimbo la Githunguri katika Bunge la Kenya lenye mabaraza mawili, na ni mwanachama wa chama tawala cha United Democratic Alliance (UDA).

Awali, aligombea na kushinda kiti cha Mwakilishi wa Wanawake wa Kaunti ya Kiambu katika Uchaguzi Mkuu wa mwaka 2017. Alipata kura 922,829 kutoka kwa wapiga kura wa Kaunti ya Kiambu, jambo lililomfanya kuwa mgombea wa tatu kupata zaidi ya kura 900,000 katika uchaguzi huo, baada ya Uhuru Kenyatta, rais wa wakati huo, na Raila Odinga, mshindani wa pili wa urais.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1975
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Kenya
Leonardo Abálsamo

**Leonardo Abálsamo** (aliyezaliwa tarehe 3 Juni 1984) ni mchezaji wa zamani wa soka kutoka Argentina.

Hapo awali alichezea klabu ya Club de Deportes La Serena nchini Chile, ambako alifunga mabao 3 katika mechi 7, na pia aliichezea Correcaminos UAT katika ligi ya Primera A nchini Mexico.
## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1984
Jamii:Wachezaji wa Argentina
Grace Onyango

**Grace Monica Akech Onyango** (alifahamika sana kwa jina la Nya'Bungu, yaani Binti wa Msituni; 26 Juni 1924 – 8 Machi 2023) alikuwa mwanasiasa wa Kenya. Aliweka historia kwa kuwa wa kwanza katika nyanja kadhaa za siasa za Kenya baada ya uhuru, akiwa mwanamke wa kwanza kupanda ngazi za juu za mfumo wa kisiasa, akivunja vizingiti vya kitamaduni.

Alikuwa meya mwanamke wa kwanza nchini Kenya, baada ya kumrithi Mathias Ondiek kama Meya wa Kisumu mwaka 1965. Pia alikuwa Mbunge mwanamke wa kwanza katika Kenya ya baada ya uhuru, baada ya kuchaguliwa kuwakilisha Jimbo la Kisumu Town mwaka 1969. Akiwa Bungeni, Onyango alikuwa mwanamke wa kwanza kukalia kiti cha Spika kama Naibu Spika wa muda, na baadaye alihudumu rasmi kama Naibu Spika kuanzia mwaka 1979 hadi 1984. Kazi yake ya kisiasa ilikoma baada ya kupoteza kiti chake cha ubunge mwaka 1984. Aidha, Onyango aliwahi kuwa Katibu Mkuu mwanamke wa kwanza wa Luo Union.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1924
Jamii:Waliofariki 2023
Jamii:Wanasiasa wa Kenya
Jamii:Wanawake wa Kenya
Gonzalo Abán

**Gonzalo Daniel Abán** (aliyezaliwa tarehe 11 Juni 1987) ni mchezaji wa soka kutoka Argentina anayekuwa mshambuliaji wa timu ya Andino SC.

Abán alianza katika mfumo wa vijana wa River Plate, lakini baada ya kuchezewa timu kuu mara ya kwanza, alipelekwa kwa mkopo wa muda mrefu katika klabu ya Argentinos Juniors.

Klabu yake ya mwisho nchini Chile ilikuwa San Antonio Unido mwaka 2022.

Baada ya San Antonio Unido, Abán alirudi Argentina na kujiunga na Andino SC tarehe 13 Oktoba 2022.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1987
Jamii:Wachezaji wa Argentina
Lucas Abascia

**Lucas Nicolás Abascia** (aliyezaliwa tarehe 10 Desemba 1995) ni mchezaji wa soka kutoka Argentina anayekipiga kama kiungo wa kati (centre-back) kwa klabu ya Central Córdoba SdE, akiwa mkopeshwa kutoka klabu ya Chile, Ñublense.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1995
Jamii:Wachezaji wa Argentina
Huda Sha'arawi

]]

'''Huda Sha'arawi au Hoda Sha'rawi''' (alizaliwa tarehe 23 Juni 1879 - alifariki tarehe 12 Desemba 1947) alikuwa kiongozi wa kwanza wa wanawake wa Misri, mwanaharakati wa kupiga kura, mzalendo, na mwanzilishi wa Umoja wa Wanawake wa Misri.

## Maisha ya Awali na Ndoa
Huda Sha'arawi alizaliwa kama Nour Al-Huda Mohamed Sultan Shaarawi (Arabic: نور الهدى محمد سلطان شعراوي) katika mji wa Misri uitwao Minya katika familia maarufu ya Shaarawi.

## Marejeo
Jamii:WikiGap JWK 2026
Jamii:WikiMalkia
Julio Abatte

**Julio César Abatte** alikuwa mchezaji wa soka kutoka Argentina aliyekuwa akicheza kama kiungo. Alizaliwa katika mji wa Mendoza. Abatte alichezea vilabu mbalimbali nchini Chile, ikiwemo Bádminton, Universidad de Chile, Ferrobádminton na Rangers de Talca.

Alikuwa mmoja wa wachezaji muhimu katika kikosi cha Rangers de Talca wakati walipoanza kucheza kwa kiwango cha kitaalamu na kufanikisha kupandishwa daraja la ligi kuu ya Chile. Alifunga bao katika mechi ya kwanza ya klabu hiyo katika Ligi Kuu ya Chile, ambapo Rangers walishinda 4–3 dhidi ya Universidad Católica mwezi Mei 1953.

Alikaa kwa misimu miwili na Rangers na kufunga jumla ya mabao 20.

## Marejeo 
Jamii:Wachezaji wa Argentina
Alejandro Abaurre

**Juan Alejandro Abaurre** (aliyezaliwa Septemba 11, 1972, huko Mendoza, Argentina) ni kocha wa soka kutoka Argentina na mchezaji wa zamani aliyekuwa mshambuliaji. Amechezea vilabu mbalimbali nchini Argentina, Uswizi, na Chile.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1972
Jamii:Wachezaji wa Argentina
Guido Abayián

**Guido Ezequiel Abayián** (aliyezaliwa Juni 24, 1989 huko Neuquén, Argentina) ni mchezaji wa soka wa Argentina anayekipiga kama mshambuliaji.

Mnamo Septemba 2018, Abayián aliungana na klabu ya Italia Calcio Cittanovese. Katika msimu wa kiangazi wa 2019, alijiunga na klabu nyingine ya Italia, U.S. Savoia 1908 inayoshiriki katika Serie D, lakini aliiondoka Desemba 2019.

Mnamo Julai 2020, Abayián aliingia mkataba na klabu ya Serie D, Città di Sant'Agata. Tarehe 9 Desemba 2020, alihamia klabu ya Taranto, na tarehe 4 Machi 2021 aliungana na FBC Gravina.

Mnamo mwaka 2023, anacheza kwa Sambiase katika ligi ya Eccellenza ya Italia.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1989
Jamii:Wachezaji wa Argentina
Dayo Benjamins-Laniyi

**Adedayo Benjamins-Laniyi** (aliyezaliwa Olumide, 1965) ni mwanaharakati wa haki za wanawake, mshereheshaji na mwanasiasa anayehudumu chini ya chama tawala cha Nigeria, All Progressives Congress (APC). Mnamo mwaka 2023 aliteuliwa na Rais Bola Tinubu kama Katibu wa Mamlaka ya kuongoza Sekretarieti ya Masuala ya Wanawake ya Utawala wa Eneo la Miji Mikuu ya Shirikisho (FCTA) iliyoanzishwa hivi karibuni. 

## Marejeo
Jamii:WikiGap JWK 2026
Jamii:WikiMalkia
Roberto Abbondanzieri

**Roberto Carlos Abbondanzieri** (ambaye pia huandikwa Abbondancieri, alizaliwa 19 Agosti 1972), anayepewa jina la utani El Pato (Bata), ni mchezaji wa zamani wa soka kutoka Argentina aliyecheza kama mlinda mlango. Alitumia sehemu kubwa ya taaluma yake kucheza kwa klabu ya Boca Juniors nchini kwake, pamoja na Getafe katika ligi ya La Liga nchini Hispania. Baada ya kuachia kucheza soka, alianza kazi ya ufundishaji wa michezo..

Abbondanzieri alicheza mechi 49 rasmi akiwa na timu ya taifa ya Argentina kati ya mwaka 2004 na 2008, akishiriki katika mashindano mawili ya Copa America na Kombe la Dunia la FIFA mwaka 2006.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1972
Jamii:Wachezaji wa Argentina
Luciano Abecasis

**Luciano Andrés Abecasis** (alizaliwa Juni 4, 1990) ni mchezaji wa soka wa kitaalamu kutoka Argentina anayefanya kazi na klabu ya Independiente Rivadavia.

Katika msimu wa mwaka 2021, aliichezea timu ya San Jose Earthquakes, ambayo baadaye ilikataa kuendelea na mkataba wake kwa mwaka 2022.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1990
Jamii:Wachezaji wa Argentina
Osai Ojigho

**Osai Ojigho** (aliyezaliwa 1976) ni mtaalamu wa haki za binadamu wa Nigeria, wakili na mtetezi wa usawa wa kijinsia,  ambaye mpaka mwaka 2021, ni Mkurugenzi wa ofisi ya kitaifa ya Amnesty International nchini Nigeria. Anahudumu katika Baraza la Ushauri la Kimataifa la Taasisi ya Wanawake wa Kiafrika katika Sheria (IAWL) na anahudumu katika bodi ya Alliances for Africa.  

## Marejeo
Jamii:WikiGap JWK 2026
Jamii:WikiMalkia
Isabel Martins

**Isabel Martins** alikuwa mwanasiasa wa Msumbiji. Mwaka 1977, alikuwa miongoni mwa kundi la mwanamke wa kwanza walioteuliwa kuingia katika Bunge la Watu (People's Assembly).

## Wasifu 
Wakati wa Vita vya Ukoloni vya Msumbiji, Isabel Martins alisafiri hadi Aljeria, ambako wanajeshi wa FRELIMO walipokea mafunzo. Alikuwa mgombea wa FRELIMO katika uchaguzi wa bunge wa 1977, ambapo alikuwa miongoni mwa kundi la mwanamke 27 wa kwanza walioteuliwa kuingia Bunge la Watu. Aliolewa na Camilo de Sousa; mmoja wa watoto wao, Camila Maissune de Sousa, alijulikana kama msanii mashuhuri.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1977
Jamii:Watu walio hai
Matías Abelairas

**Matías Enrique Abelairas** (alizaliwa Juni 18, 1985) ni mchezaji wa soka wa zamani kutoka Argentina aliyekuwa akicheza kama kiungo wa kati.
## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1985
Jamii:Wachezaji wa Argentina
Luis Meque

**Margaret Clarke-Kwesie** ni mwanasiasa wa zamani wa Ghana ambaye aliwahi kuwa Naibu Waziri wa Afya kuanzia 1993 hadi 2001 chini ya serikali ya Rawlings. Katika uchaguzi mkuu wa 1996 uliofanyika Ghana, alishinda kiti cha Mbunge wa Jimbo la Ga South akiwakilisha Chama cha Kitaifa cha Kidemokrasia (NDC) kwa kupata 52.20% ya kura.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Ghana
Jamii:Watu walio hai
Ahnenerbe (Urithi wa Wahenga)

thumb|Nembo ya Ahnenerbe.
**Ahnenerbe** (kwa Kijerumani: "Urithi wa Wahenga") lilikuwa shirika la kitafiti nchini Ujerumani lililoanzishwa mwaka 1935 na Heinrich Himmler, kiongozi wa kikosi cha SS, pamoja na Herman Wirth na Walther Darré. Ingawa lilijitangaza kama taasisi ya kisayansi ya kuchunguza historia ya kale ya utamaduni wa Kijerumani, lengo lake kuu lilikuwa la kisiasa na kikanuni chini ya Chama cha Nazi. Shirika hili lilifanya kazi ya kutafuta uthibitisho wa kihistoria ili kuunga mkono nadharia za ubaguzi wa rangi za Wanazi, likidai kuwa watu wa "asili ya Kiarya" yaani Waarya walikuwa bora kuliko wengine wote duniani.

Shirika hili lilitekeleza mradi wa kulazimisha utamaduni na mila za Kijerumani kwa njia ya ujanja, ambapo walibuni simulizi za uongo kudai kuwa mataifa mageni waliyotaka kuyavamia yalikuwa na asili au uhusiano wa damu na Wajerumani wa kale. Kwa kutengeneza ushahidi wa bandia wa kihistoria, walijaribu kuhalalisha uvamizi wa nchi nyingine kama namna ya "kukomboa" ndugu zao waliopotea Ulaya hasa lakini mpaka Asia na Afrika pia. Wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia, Ahnenerbe ilijihusisha na vitendo vya kikatili, ikiwa ni pamoja na kufanya majaribio ya kinyama kwa binadamu katika kambi za mateso na kupora mali za kitamaduni ili kuthibitisha madai yao ya uongo kuhusu utukufu wa Ujerumani.

## Marejeo 
Jamii:Wanazi
Jamii:Sayansi bandia
Ramón Ábila

**Ramón Darío Ábila** (alizaliwa Januari 29, 2002) ni mchezaji wa soka wa kitaalamu kutoka Argentina anayefanya kazi kama mshambuliaji kwa klabu ya Huracán. Vyombo vya habari vya Argentina hupenda kumtaja kwa jina la utani "Wanchope."

Ábila alianza katika vikosi vya vijana vya Instituto Atlético Central Córdoba, na alicheza mechi yake ya kwanza ya kitaalamu katika ligi ya Primera B Nacional mwaka 2008. Baadaye alipelekwa kwa mkopo kwa timu za Sarmiento de Junín na Deportivo Morón, ambazo ni timu za daraja la tatu la soka nchini Argentina, kisha akarudi Instituto mwaka 2013.
## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 2002
Jamii:Wachezaji wa Argentina
Nicolás Abot

**Nicolás Abot** (alizaliwa Septemba 28, 1985, huko Mar del Plata, Argentina) ni mchezaji wa soka kutoka Argentina.

Nicolás Abot aliungana na klabu ya FC Jūrmala inayoshiriki katika Ligi Kuu ya Latvia mnamo Julai 2014. Chini ya usimamizi wa mchezaji wa zamani wa Manchester United, Andrei Kanchelskis, alicheza mechi 10 za ligi na kufunga magoli 3.

Baadaye, alipata usajili na klabu ya Persebaya DU/Bhayangkara F.C. mnamo Desemba 9, 2014.

Mnamo mwaka 2017, Abot alicheza kwa klabu ya Victoria Wanderers nchini Malta na klabu ya Atletico Tricase inayoshiriki katika ligi ya Promozione nchini Italia.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1985
Jamii:Wachezaji wa Argentina
Jo Smail

**Jo Smail** (alizaliwa Durban, Afrika Kusini, 1943) ni msanii wa Marekani alipohamia mwaka 1985.

## Maisha ya awali na elimu 
Smail alizaliwa na kukulia Durban, Afrika Kusini. Huko alipata digrii katika Kiswahili na Historia. Baada ya kuwa na watoto watatu, alijiunga na shule ya sanaa.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1943
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Marekani
Billy Mandindi

**Buysile "Billy" Mandindi** (alizaliwa 1967–2005) alikuwa msanii-mwanaharakati mweusi wa Afrika Kusini aliyehusika katika mgomo wa kihistoria wa Purple Rain Protest mjini Cape Town mwaka 1989. Baada ya tukio hilo, akiwa bado amechanika na rangi ya zambarau iliyopuliziwa na polisi wa ghasia kwa waandamanaji, Mandindi alitengeneza mchoro wa linocut kuadhimisha roho ya uhuru.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1967
Jamii:Waliofariki 2005
Jamii:Wanaharakati wa Afrika Kusini
Ignacio Abraham

**Luis Ignacio Abraham** (alizaliwa Januari 12, 1998) ni mchezaji wa soka mtaalamu anayepiga kama beki wa kushoto kwa klabu ya Banfield inayoshiriki katika Ligi Kuu ya Argentina (Argentine Primera División), akiwa mkopeshwa kutoka Estudiantes de Río Cuarto. Alizaliwa Argentina, lakini anawakilisha timu ya taifa ya Syria.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1998
Jamii:Wachezaji wa Argentina
Céline Narmadji

**Céline Narmadji** (aliyezaliwa 1964) ni mwanaharakati wa haki za binadamu wa Chad. Ni mwanachama wa Ligi ya Haki za Binadamu ya Chad tangu mwaka 1992, ameongoza Chama cha Wanawake wa Maendeleo na Utamaduni wa Amani nchini Chad tangu mwaka 2004. Mnamo mwaka 2016, alikamatwa kwa kushiriki katika maandamano ya kupinga kuchaguliwa tena kwa Rais Idriss Déby kwa muhula wa tano na akafungwa gerezani kwa wiki tatu.   Kufikia katikati ya mwaka wa 2021, aliendelea kutetea haki za binadamu, akipiga kampeni dhidi ya masharti yasiyokubalika kwa wale wanaotumwa kufanya kazi katika migodi ya dhahabu nchini. 

## Marejeo
Jamii:WikiGap JWK 2026
Jamii:WikiMalkia
Lucas Abraham

**Lucas Daniel Abraham López** (alizaliwa Februari 23, 1979) ni mchezaji wa soka wa Argentina aliyestaafu ambaye alicheza kama mshambuliaji.

Abraham alianza taaluma yake katika ngazi za chini za soka la Argentina akiwa na klabu ya All Boys. Baadaye alicheza kwa klabu kadhaa katika Amerika ya Latin, ambapo sehemu kubwa ya taaluma yake aliitumia kucheza nchini Venezuela.

Mnamo mwaka 2005, Abraham alirudi kwa muda mfupi kucheza soka la Argentina akiwa na timu ya Gimnasia y Tiro de Salta, na tena alirudi kucheza na timu hiyo mwaka 2010.

Jamii:Waliozaliwa 1979
Jamii:Wachezaji wa Argentina
Mariam Jack-Denton

**Mariam Jack-Denton** (alizaliwa 29 Desemba 1955), anayejulikana pia kama Ajaratou Mariam Denton, ni wakili na mwanasiasa wa Gambia aliyehudumu kama Spika wa Bunge la Kitaifa la Gambia kuanzia Aprili 2017 hadi Aprili 2022.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1955
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Gambia
Patricio Abraham

**Patricio Alejandro Abraham** (alizaliwa 19 Machi 1982) ni mchezaji wa soka wa zamani kutoka Argentina aliyecheza kama mlinda mlango.

Alicheza kwa klabu ya Coquimbo Unido nchini Chile.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1982
Jamii:Wachezaji mpira wa Argentina
Fatou Mass Jobe-Njie

**Fatou Mass Jobe-Njie** ni mwanasiasa wa Gambia aliyehudumu kama Waziri wa Utalii na Utamaduni kuanzia 2010 hadi 2014, na baadaye Balozi wa Gambia nchini Malaysia kutoka 2014 hadi 2015..

## Maisha ya awali na elimu 
Fatou Mass Jobe-Njie anatoka Serekunda, Gambia. Baba yake alifariki akiwa mdogo na mama yake alifariki miezi michache baadaye. Yeye na ndugu zake waliendelezwa na mjomba wao. Alihudhuria Shule ya Msingi Serre-Kunda na Shule ya Upili ya St. Joseph. Jobe-Njie pia ana MBA kutoka Chuo Kikuu cha Wolverhampton.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Gambia
Luis Abramovich

**Luis Abramovich** (alizaliwa 1962) ni mchezaji wa zamani wa soka kutoka Argentina. Alipokuwa akicheza kwa klabu ya Boca Juniors, alishinda mataji mengi ikiwa ni pamoja na Recopa Sudamericana, Supercopa Sudamericana, na Supercopa Masters. Alicheza jumla ya mechi 200 kwa Boca katika mashindano yote, na kufunga magoli 5.

Hakuwa kocha wa soka, lakini daima alitamani kuongoza timu. Inaonekana alipata fursa ya kufanya hivyo katika ngazi za timu ndogo katika mji wake wa asili. Hata hivyo, matarajio yake ni makubwa zaidi na anatafuta kuonyesha uzoefu wake kama mchezaji katika timu ya daraja la kwanza. Yeye ni mkufunzi aliyeidhinishwa na Shirikisho la Soka la Argentina (AFA).

Jamii:Waliozaliwa 1962
Jamii:Wachezaji wa Argentina
Paul Abels

**Paul Milford Abels** (1937 – 1992) alikuwa Mmethodisti ambaye alikuwa mchungaji wa kwanza hadharani kuwa na mwelekeo wa jinsia moja akiwa na kanisa ndani ya dini kubwa ya Kikristo nchini Marekani. Alihudumu kama mchungaji wa kanisa la Washington Square Methodist Episcopal Church katika eneo la Greenwich Village mjini New York kati ya mwaka 1973 hadi 1984.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1937
Jamii:Waliofariki 1992
Jamii:watu wa Marekani
Gladys Wanga

**Gladys Atieno Wanga** (aliyekuwa Nyasuna; alizaliwa 7 Machi 1981) ni mwanamke kisiasa kutoka Kenya ambaye kwa sasa ni Gavana wa Kaunti ya Homa Bay. Yeye ndiye mwanamke wa kwanza kutoka Mkoa wa Magharibi wa Kenya kuchaguliwa kuwa gavana, na mmoja kati ya wanamke saba walioteuliwa kuwa magavana katika Chaguzi za Jumla za Kenya 2022. Awali alihudumu kama Mwakilishi wa Wanawake wa Kaunti ya Homa Bay kuanzia 2013 hadi 2022. Anao mume ambaye pia alikuwa Mwenyekiti Asiyo Mtendaji wa Mamlaka ya Udhibiti wa Nguvu na Petroli (EPRA), George Wanga.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1981
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Kenya
Harry Abend

**Harry Abend** (5 May 1937 – 18 January 2021) was a Polish-born Venezuelan sculptor and architect. Born to Polish Jewish parents from Jarosław, he immigrated to Venezuela at age 11 in 1948. Abend began sculpting in 1958 under Miguel Arroyo's guidance while studying architecture at Universidad Central de Venezuela. He won Venezuela's National Sculpture Prize in 1963 for his work "Forma" (1961). In 1964, he took part in a workshop led by British sculptor Kenneth Armitage.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1937
Jamii:Waliofariki 2021
Jamii:Wachezaji wa Argentina
Moshood Abiola

**Moshood Kashimawo Olawale Abiola** GCFR, pia anajulikana kama M. K. O. Abiola (24 Agosti 1937 – 7 Julai 1998) alikuwa mfanyabiashara mkubwa, mchapaji wa magazeti, na mwanasiasa wa Nigeria. Alikuwa kiongozi wa heshima wa kijeshi wa juu wa Dola la Oyo na mfalme wa ukoo wa Egba.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1937
Jamii:Waliofariki 1998
Jamii:Wafanyabiashara wa Nigeria
Jamii:Wanasiasa wa Nigeria
Jane Wanjuki Njiru

**Jane Wanjūki Njirū** ni mwanamke mwanasiasa kutoka Kenya. Alihudumu kama Mwakilishi wa Wanawake wa Kaunti ya Embu kuanzia 2017 hadi 2022, akiwa pia mwanachama wa chama tawala cha Jubilee. Alishiriki kwenye Chaguzi za Jumla za 2017 na kushinda kiti cha Mwakilishi wa Wanawake wa Embu.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Kenya
Jamii:Wanasiasa wa Kenya
Gonzalo Abrego

**Gonzalo Damián Abrego** (alizaliwa 7 Januari 2000) ni mchezaji wa kandanda mtaalamu kutoka Argentina ambaye hucheza kama kiungo wa kati kwa klabu ya San Lorenzo, akiwa mkopo kutoka Godoy Cruz. Abrego aliingia katika academy ya Godoy Cruz akiwa na umri wa miaka kumi na nne, baada ya kipindi kifupi akiwa na Deportivo Maipú. Diego Martínez alimhamishia kiungo huyo wa kati katika kikosi cha kwanza mwaka 2020, ambapo awali alionekana kama mchezaji wa benchi asiyecheza katika mechi za Copa de la Liga Profesional dhidi ya River Plate na Rosario Central mapema Novemba.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 2000
Jamii:Wachezaji mpira wa Argentina
César Abregú

**César Daniel Abregú** (alizaliwa 23 Oktoba 1994) ni mchezaji wa kandanda mtaalamu kutoka Argentina anayeshiriki kama kiungo wa kati katika klabu ya Deportivo La Merced. Timu yake ya kwanza ya ngazi ya juu ilikuwa San Martín; aliungana na mfumo wa klabu hiyo mwaka 2011. Alikaa klabuni kwa misimu sita, na alianza kucheza kikosini mwaka 2015 katika mechi dhidi ya Chaco For Ever katika Torneo Federal A tarehe 28 Agosti.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1994
Jamii:Wachezaji mpira wa Argentina
Catherine Wambilianga

**Catherine Nanjala Wambilianga** ni mwanamke kisiasa kutoka Kenya. Yeye ni mwanachama wa chama cha FORD–Kenya.

## Kazi ya kisiasa 
Catherine Nanjala Wambilianga aliyechaguliwa kuwa muwakilishi wa wanawake Bunge la Kitaifa kutoka Kaunti ya Bungoma katika uchaguzi mkuu wa mwaka 2017, na alirudiwa tena kwenye nafasi hiyo katika uchaguzi wa mwaka 2022

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Kenya
Joyce Chepkoech Korir

**Joyce Chepkoech Korir** ni mwanasiasa wa Kenya ambaye alikuwa Muwakilishi wa Wanawake wa Kaunti ya Bomet katika Bunge la 12 la Kenya kutoka 2017 hadi 2022. Pia, alikuwa meya wa kike wa kwanza wa Manispaa ya Bomet, akiwa katika nafasi hiyo kati ya 2007 na 2013.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Kenya
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Kenya
Abdullah Ahmad

**Abdullah bin Ahmad** (4 Julai 1933 – 12 Juni 2016), maarufu zaidi kama Dollah Kok Lanas, alikuwa mwandishi wa habari na mwanasiasa kutoka Malaysia aliyekuwa mwanachama wa Chama cha United Malays National Organisation (UMNO).

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1933
Jamii:Waliofariki 2016
Jamii:wanasiasa wa Malaysia
Fatoumatta Njai

**Fatoumatta Njai** (alizaliwa 1950) ni mwanasiasa wa Gambia. Amehudumu katika Bunge la ECOWAS. Pia, ni mwanaharakati wa Umoja wa Afrika (pan-Africanist) na mwanaharakati wa uongozi wa wanawake.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1950
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Gambia
Gustavo Abregú

**Gustavo Ariel Abregú** (alizaliwa 4 Julai 1997) ni mchezaji wa kandanda mtaalamu kutoka Argentina anayeshiriki kama mlinzi wa kati (centre-back) katika klabu ya Instituto. Kazi yake ya kandanda ilianza na klabu ya San Martín. Alihusika katika mechi tatu za Torneo Federal A mwaka 2016, ambayo ilimalizika kwa klabu yake kupandishwa daraja hadi Primera B Nacional. Kampeni mbili baadaye, San Martín walipandishwa hadi Ligi Kuu ya Argentina (Argentine Primera División), ingawa Abregú alicheza mara moja tu katika misimu miwili iliyopita. Abregú alifanya debuti yake katika Ligi Kuu dhidi ya timu ya Gimnasia y Esgrima mnamo Septemba 2018. Ndugu yake, César, pia ni mchezaji wa kandanda na pia alicheza kwa San Martín.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1997
Jamii:Wachezaji mpira wa Argentina
Ulises Abreliano

**Marcos Ulises Abreliano** (alizaliwa 9 Aprili 1998) ni mchezaji wa kandanda mtaalamu kutoka Argentina anayeshiriki kama mlinzi wa kulia (right-back) katika klabu ya Almirante Brown. Kazi yake ya kandanda ilianza katika klabu ya Arsenal de Sarandí. Alifanya debuti yake ya kitaalamu mwezi Aprili 2018, akicheza dakika zote katika mchezo wa Ligi Kuu ya Argentina (Argentine Primera División) ambapo timu yake ilipoteza dhidi ya Belgrano katika uwanja wa El Gigante de Alberdi.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1998
Jamii:Wachezaji mpira wa Argentina
Marie-Augustine Houangni Ambouroué

**Marie-Augustine Houangni-Ambouroué** ni mwanasiasa wa Gabon. Yeye alikuwa mwanamke wa kwanza kuwa Meya wa Port-Gentil, mji wa pili kwa ukubwa nchini Gabon.

Mwenye asili ya kabila la Orungu, Houangni-Ambouroué ameshikilia nafasi kadhaa katika serikali ya manispaa na pia kuhudumu katika Bunge la Kitaifa la Gabon. Alikuwa meya wa Port-Gentil kati ya 1980–1987 na 1997–2000. Kama mwanasiasa wa Parti gabonais du progrès (PGP), aliondolewa madarakani mwaka 2000 na kubadilishwa na kiongozi wa PGP, Pierre-Louis Agondjo-Okawe, aliyekuwa na umaarufu mkubwa wa tawi la Nkomi.

Mnamo 2001, alianzisha chama chake cha siasa kipya, Alliance des Republicains pour le Developpement (ARD).

Mwanawe, Pascal Houangni Ambouroué, amehudumu katika baraza la mawaziri la Gabon kama Waziri wa Mafuta na Hidrokarboni.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Gabon
Jamii:Wanawake wa Gabon
Jamii:Watu walio hai
Paulette Missambo

**Paulette Missambo** ni mwanasiasa wa Gabon ambaye aliwahi kuhudumu kama Rais wa Seneti ya Gabon kuanzia 18 Septemba 2023 hadi 17 Desemba 2025.

## Maisha ya Awali na Elimu 
Paulette Missambo alizaliwa tarehe 20 Septemba 1949 huko Kessipoughou, katika Jimbo la Ogooué-Lolo, Gabon. Alisoma katika Chuo Kikuu cha Omar Bongo mjini Libreville, Gabon, na baadaye akaendelea na masomo yake nchini Ufaransa katika Chuo Kikuu cha Charles de Gaulle – Lille III huko Lille, ambako alipata Shahada ya Kwanza, Shahada ya Uzamili, pamoja na Stashahada ya Masomo ya Juu (Diploma in Advanced Studies) katika Isimu ya Kifaransa.

Baada ya kurejea Gabon, mwaka 1982 aliteuliwa kuwa mkuu wa Shule ya Sekondari ya Taifa ya Port-Gentil, na hivyo kuwa mwanamke wa kwanza kushika wadhifa wa mkuu wa shule ya sekondari nchini Gabon.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Gabon
Jamii:Watu walio hai
Miguel Abrigo

**Miguel Ángel Abrigo** (alizaliwa 29 Machi 1974) ni kocha wa kandanda kutoka Argentina na mchezaji wa zamani aliyekuwa akicheza nafasi ya beki.

Abrigo aliwahi kushiriki Ligi Kuu ya Argentina (Primera División Argentina) akiwa na klabu za Newell's Old Boys na Tiro Federal. Pia alicheza kwa miaka kadhaa katika ligi za chini za kandanda nchini Argentina akiwa na klabu kama Argentino de Rosario, Club Atlético Aldosivi na Independiente Rivadavia. Aidha, kati ya mwaka 2000 na 2004 alicheza katika Ligi Kuu ya Kandanda ya Bolivia (Liga de Fútbol Profesional Boliviano) akiwa na klabu ya Oriente Petrolero.

Jamii:Waliozaliwa 1974
Jamii:Wachezaji mpira wa Argentina
Sophie Diouly

**Sophie Diouly** (aliyezaliwa Ngwamassana) ni mwanasiasa wa Gabon.

Alihudumu kama Waziri wa Haki kati ya 1987 na 1989. Aidha, aliweka historia kwa kuwa mwanamke wa kwanza kuteuliwa kuwa waziri wa baraza la mawaziri nchini Gabon.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Gabon
Ida Reteno Assonouet

**Alizaliwa tarehe** alizaliwa 23 Juni 1957 huko Pointe-Noire. Alihudumu kama Waziri wa Haki wa Gabon kuanzia Januari 2011 hadi Januari 2014. Mwezi Januari 2014 aliteuliwa kuwa Waziri wa Utamaduni, Sanaa na Elimu ya Uraia. Tangu 3 Oktoba 2014, amekuwa akihudumu kama Waziri wa Elimu ya Taifa pamoja na Mafunzo ya Ufundi na Ufundi Stadi nchini Gabon.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1957
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Gabon
Agustín Adorni

**Agustín Andrés Adorni** (aliyezaliwa tarehe 18 Juni 1990) ni mchezaji wa soka kutoka Argentina anayekipiga katika nafasi ya mshambuliaji. Kwa sasa anachezea klabu ya América General Pirán.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1990
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji mpira wa Argentina
José Acciari

**José Luis Acciari** (alizaliwa tarehe 29 Novemba 1978) ni mchezaji wa zamani wa kandanda wa Argentina ambaye alikuwa akicheza zaidi kama kiungo wa ulinzi, na kwa sasa ni kocha.

Alitumia sehemu kubwa ya maisha yake ya soka la kulipwa nchini Uhispania, hasa akiwa na klabu ya Murcia. Katika misimu 12, alicheza jumla ya mechi 337 na kufunga mabao 19 katika Segunda División, pia akiichezea klabu za Córdoba, Elche na Girona katika ligi hiyo.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1978
Jamii:Wachezaji wa Argentina
David Acevedo

**David Acevedo** (alizaliwa tarehe 20 Februari 1937) ni mchezaji wa zamani wa kandanda kutoka Argentina aliyekuwa akicheza katika nafasi ya beki.

Alikuwa miongoni mwa kikosi cha timu ya taifa ya Argentina katika Kombe la Dunia la FIFA la mwaka 1958 pamoja na Mashindano ya Amerika Kusini ya mwaka 1967. Pia aliwahi kuichezea klabu ya Club Atlético Independiente.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1937
Jamii:Wachezaji wa Argentina
Héctor Adomaitis

**Héctor Raimundo Adomaitis Larrabure** (aliyezaliwa tarehe 12 Juni 1970) ni mchezaji wa zamani wa soka kutoka Argentina. Katika taaluma yake ya soka, aliwahi kuichezea klabu mbalimbali katika nchi za Argentina, Uruguay, Mexico na Chile.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1970
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji mpira wa Argentina
Jonás Acevedo

**Héctor Jonás Acevedo** (alizaliwa tarehe 6 Februari 1997) ni mchezaji wa kandanda wa kulipwa kutoka Argentina anayekipiga katika nafasi ya winga au kiungo wa kati kwa klabu ya Instituto.

Baada ya kupitia ngazi za vijana katika klabu za Atlético de Concarán, Sportivo Municipal na San Lorenzo, Acevedo alianza maisha yake ya soka la kulipwa akiwa na timu ya wakubwa ya San Lorenzo inayoshiriki Ligi Kuu ya Argentina mwaka 2018. Alichaguliwa kuwa miongoni mwa wachezaji wa akiba katika mechi dhidi ya Arsenal de Sarandí, ambayo ilikuwa mechi ya mwisho ya ligi kwa kocha Diego Aguirre akiwa na klabu hiyo, ingawa Acevedo hakupata nafasi ya kucheza katika mchezo huo.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1997
Jamii:Wachezaji wa Argentina
Pablo Adasme

**Pablo Sebastián Adasme** (aliyezaliwa tarehe 25 Oktoba 1993) ni mchezaji wa soka kutoka Argentina anayekipiga katika nafasi ya golikipa. Kwa sasa anachezea klabu ya Rincón del Atuel.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1993
Jamii:Watu walio hai
Gastón Ada

**Gastón Sebastián Ada** (aliyezaliwa tarehe 18 Novemba 1988) ni mchezaji wa soka wa kulipwa kutoka Argentina. Anacheza katika nafasi ya kiungo au mshambuliaji, na kwa sasa anakipiga katika klabu ya Los Andes.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1988
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji mpira wa Argentina
Federico Accardi

**Federico Accardi** (alizaliwa 26 Juni 1989) ni mchezaji wa kandanda wa Argentina asiyeona, anayechukua nafasi ya kiungo na beki kwa klabu ya Godoy Cruz Uniredes, na pia anachezea timu ya taifa ya kandanda ya watu wasioona ya Argentina, Murciélagos.

Accardi alitunukiwa Nishani ya Heshima (Cross of Merit) katika Tuzo za Huarpe mwaka 2021 kufuatia mafanikio ya timu yake kwenye Michezo ya Olimpiki ya Walemavu ya Majira ya Joto ya mwaka 2020. Mbali na kushiriki Olimpiki hizo za 2020, pia aliwahi kushiriki Michezo ya Olimpiki ya Walemavu ya Majira ya Joto ya miaka 2012 na 2016.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1989
Jamii:Wachezaji mpira wa Argentina
Walter Acuña

**Walter Rubén Acuña** (aliyezaliwa tarehe 4 Machi 1992) ni mchezaji wa soka wa kulipwa kutoka Argentina anayechukua nafasi ya mshambuliaji. Kwa sasa hana klabu anayochezea.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1992
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji mpira wa Argentina
Valentino Acuña

**Valentino Andrés Acuña** (aliyezaliwa tarehe 27 Januari 2006) ni mchezaji wa soka wa Argentina anayekichezea nafasi ya kiungo katikati katika klabu ya Newell's Old Boys.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 2006
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji mpira wa Argentina
Lucas Acevedo

**Lucas Javier Acevedo** (alizaliwa 8 Novemba 1991) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa kulipwa kutoka Argentina anayechukua nafasi ya beki wa kati, akichezea klabu ya Deportivo Táchira.

Safari yake ya soka ilianza na klabu ya Newell’s Old Boys mwaka 2008, ingawa aliondoka mwaka mmoja baadaye kabla ya kujiunga na Tiro Federal. Alichezea timu ya wakubwa ya Tiro Federal katika msimu wa Torneo Argentino A wa 2012–2013, kabla ya kusaini na Rosario Central inayoshiriki Ligi Kuu ya Argentina.

Baada ya kukaa benchi bila kucheza mara tatu katika msimu wa 2013–2014, Acevedo alicheza mechi yake ya kwanza ya kulipwa katika msimu uliofuata wa 2014, katika sare dhidi ya Quilmes. Mechi mbili baadaye alifunga bao lake la kwanza dhidi ya San Lorenzo. Alimaliza mwaka 2014 akiwa amefunga mabao mawili katika michezo kumi na miwili ya mashindano yote akiwa na Rosario Central chini ya kocha Miguel Ángel Russo.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1991
Jamii:Wachezaji wa Argentina
Roberto Acuña

**Roberto Miguel Acuña Cabello** (aliyezaliwa 25 Machi 1972) ni mchezaji wa zamani wa soka wa Paraguay.

Alijulikana kwa nadra ya "El Toro" (Ng'ombe) kutokana na nguvu zake na uwepo wake wa kushangaza uwanjani, akicheza hasa kama kiungo katikati. Alitumia miaka kadhaa akiwa mchezaji wa kitaalamu Hispania akiwa Zaragoza na Deportivo, huku akicheza mara chache klabu ya mwisho.

Acuña alicheza michezo 100 kwa timu ya taifa ya Paraguay, akiwakilisha nchi yake katika Vikombe vya Dunia vitatu na mashindano ya Copa América manne.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1972
Jamii:Watu walio hai
Leonel Altobelli

**Víctor Leonel Altobelli** (alizaliwa 20 Julai 1986) ni mchezaji wa soka wa Argentina.

## Kazi yake ya Soka 
Altobelli alianza kuonekana kwenye ligi mnamo Desemba 3, 2004 akiwa na klabu ya Tigre. Mnamo Agosti 2009, alipelekwa kwa mkopo katika klabu ya Albacete Balompié. Baada ya msimu mmoja, alirudi Tigre. Katika nusu ya pili ya mwaka 2011, alihamishwa kujiunga na Independiente Rivadavia.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1986
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Argentina