open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Konfusio

thumbnail|250px|right|Picha ya Konfusio
**Konfusio** (kwa Kichina: **Kǒngzǐ** (孔子) au **Kǒng Fūzǐ** (孔夫子) -- *Mwalimu Kong*) (551 KK - 479 KK) alikuwa mwalimu na mwanafalsafa muhimu kabisa wa kale huko Uchina. 

## Jina halisi 
Jina lake halisi lilikuwa Kong Qiu (kwa Kichina: 孔丘) au Zhong Ni (kwa Kichina: 仲尼).

## Maisha 
Alizaliwa katika Jimbo la Lu (魯), China mnamo 27 ya mwezi namba nane kwa kalenda ya Kichina (inayotegemea Mwezi) mwaka 551 KK. Baba yake alikuwa akiitwa Shu Liang He (叔梁纥), na mama yake alikuwa akiitwa Yan Zheng Zai (顏徵在). 

Kuanzia umri wa miaka 3, baba yake alipofariki, akawa anaishi na mama yake.

Akiwa bwana mdogo, alikuwa na shauku hasa ya kijifunza mambo mengi, na alikuwa na mapenzi sana na masuala ya ibada. 

Pindi alipokua, alifanyakazi kama mmiliki rasmi wa mashamba na ng'ombe, kisha akawa mwalimu.

Confucius aliishi kipindi ambacho majimbo mengi yalikuwa yakipigana vita nchini China.
Kipindi hicho kilikuwa kikiitwa Bubujiko na Demani wakati wa kipindi cha Nasaba ya Zhou.
Confucius hakulipenda hili na kutaka kurejesha hali ya kawaida katika jamii.

## Athira kiutamaduni 
Tarehe ya kuzaliwa ya Confucius (28 Septemba) ni sikukuu kule China. Katika siku hiyo watu husherekea walimu.

Jamii:Wanafalsafa wa Uchina
Jamii:Waandishi wa Uchina
Jamii:Dini
Jamii:Falsafa ya Mashariki
Golden Gate Bridge

thumb|right|340px|The Golden Gate Bridge
**Golden Gate Bridge** ni daraja ambalo limepita juu ya Pwani ya San Francisco. Linatoka San Francisco linakwenda Marin County, katika jimbo la Marekani la California. Lilianza kutumiwa mnamo mwaka wa 1937. Lina urefu wa ft 9,266 (2,824 m). Wakati ujenzi wa daraja ulipokamilika, lilikuwa daraja refu kuliko yote duniani. Kwa sasa kuna madaraja manane ambayo ni marefu. Kwa watu wengi, huamini kwamba bado hili ndilo daraja zuri duniani.

## Historia 
## Ujenzi 
## Leo 
## Viungo vya Nje 
* Golden Gate Bridge  official site
* 
* Images of the Golden Gate Bridge from San Francisco Public Library's Historical Photograph database

Jamii:San Francisco, California
Jamii:Madaraja ya Marekani
Jamii:Maajabu Saba ya Dunia ya Kisasa
Bolluca

thumb|300px|right|Picha ya ramani ikionesha eneo la Turkey
`'''''' ni mji na manispaa iliopo katika Mkoa wa Istanbul kwenye kanda ya Marmara huko nchini Uturuki.

## Viungo vya Nje
Zama za Chuma

thumb|right|300px|Vifaa vya chuma
**Zama za Chuma** katika historia kilikuwa kipindi kirefu baada ya watu kuanza kutumia vifaa vya chuma. Kabla yake, walikuwa wakitumia vifaa vya shaba na awali mawe yaliyochongwa tu. 

Sehemu nyingi za Ulaya, Afrika na Asia walifikia Zama hizi za Chuma kunako mwaka wa 500 KK. Kwa upande wa Ulaya, ni kipindi cha kabla ya historia, kwa sababu watu wa Zama za Chuma hawakuwa wakiandika kumbukumbu zao.

## Uhunzi
Chuma ni rahisi kukipata, lakini ni vigumu sana kukitengenezea vifaa. Inabidi kukiyeyusha kwa halijoto ya juu kuliko shaba. Watu waliojifunza namna ya kutengeneza vifaa kwa kutumia chuma walikuwa na uwezo wa kufanya vitu vingi sana kwa vyuma hivyo. 

Hii inamaanisha kwamba tabia za watu hubadilika. Kwa mfano, watu wengi wana uwezo zaidi wa kumiliki jembe la chuma. Wameweza kulima mashamba yao vizuri na mazao kukua vyema kabisa. 

Baadhi ya watu walibuni sarafu ili kusaidia kununua na kuuza mazao yao na vifaa vyao vya chuma. 

Jamii:Historia ya kale
Jamii:Vipindi vya kihistoria
Zama za Shaba

thumb|right|200px|Moja ya silaha za kawaida za shaba wakati wa Zama za Shaba.
[thumb|250px| Zama za Shaba - [:fr:Muséum de Toulouse|Muséum de Toulouse, Ufaransa.]]
**Zama za Shaba** (kwa Kiingereza *bronze age*) kilikuwa kipindi cha historia ambacho watu walitengeneza vifaa vyao kwa kutumia metali ya shaba na baadaye bronzi yenye mchanganyiko wa metali mbili: vipande tisa vya shaba kwa kipande kimoja cha stani. 

Malighafi nyingine, kama mbao na mawe, zilikuwa zikitumika pia kwa zana, lakini shaba ilikuwa nzuri zaidi kwa kukatia na kuchongea, na ilikuwa rahisi sana kuitengenezea umbo la kitu. 

Zama hizo za Shaba hazikutokea wakati mmoja kila mahali, kwa sababu makundi tofauti ya watu walianza kutumia shaba kwa vipindi tofauti kabisa. Kwa mfano, Ulaya Magharibi Zama za Shaba ziliisha kunako miaka ya 2000 KK hadi 800 KK. Kumbe upande wa Mashariki ya Kati zilianza takriban miaka elfu moja nyuma.

Jamii:Historia ya kale
Jamii:Vipindi vya kihistoria
Jamii:Teknolojia
Say You'll Be There

"'''Say You'll Be There'*" ni wimbo wa dance-pop ulioimbwa na kundi la muziki wa pop la Kiingereza, Spice Girls. Wimbo ulitungwa na Spice Girls na Eliot Kennedy, kwa ajili ya albamu yao ya kwanza ya *Spice''. Matayarisho yake yamefanywa na kikosi cha watu wawili-wana wa Absolute wakishirikisha nyimbo mchanganyiko wa pop na R&B, ikiwa imepigwa na solo la harmonica, lililopigwa na Judd Lander. Mashairi ya wimbo—yanaelezea mambo ambayo kundi hili yamepitia na jinsi wanapokuwa pamoja wakisaidiana.

## Miundo na orodha ya nyimbo
Hii ni miundo na ordha kuu ya nyimbo zilizopo katika toleo la single ya "Say You'll Be There".

* **UK CD1/Australian CD1/Brazilian CD/Japanese CD**
# "Say You'll Be There" (Single Mix) – 3:56
# "Take Me Home" – 4:07
# "Say You'll Be There" (Junior Vasquez Main Pass) – 8:33
# "Say You'll Be There" (Instrumental) – 3:56

* **UK CD2/Australian CD2**
# "Say You'll Be There" [Single Mix] – 3:56
# "Say You'll Be There" [Spice Of Life Mix] – 7:01
# "Say You'll Be There" [Linslee's Extended Mix] – 4:09
# "Say You'll Be There" [Junior Vasquez Dub Girls] – 8:29

* **European CD**
# "Say You'll Be There" [Single Mix] – 3:56
# "Say You'll Be There" [Junior Vasquez Main Pass] – 8:33

* **US CD**
# "Say You'll Be There" – 3:56
# "Take Me Home" – 4:07

* **Italian 12" Vinyl single**
# A1:"Say You'll Be There" [Single Mix] – 3:56
# A2:"Say You'll Be There" [Junior Vasquez Dub Girls] – 8:29
# B1:"Say You'll Be There" [Linslee's Extended Mix] – 4:09
# B2:"Say You'll Be There" [Junior's X-Beats] – 8:30

* **US 12" Vinyl single**
# A1:"Say You'll Be There" [Album Version] – 3:56
# A2:"Say You'll Be There" [Junior's Main Pass] – 8:33
# A3:"Say You'll Be There" [Linslee's Extended Mix] – 4:09
# B1:"Say You'll Be There" [Junior's Dub Girls] – 8:29
# B2:"Say You'll Be There" [Junior's X-Beats] – 8:30

* **Canadian Promo CD**
# "Say You'll Be There" [Single Mix] – 3:56
# "Say You'll Be There" [Junior Vasquez Main Pass] – 8:33
# "Say You'll Be There" [Junior's Dub Girls] – 8:29
# "Say You'll Be There" [Junior's X-Beats] – 8:30
# "Say You'll Be There" [Kurt's Dub] – 4:25
# "Wannabe" [Junior Vasquez Remix] – 6:30
# "Wannabe" [Junior Vasquez Gomis Dub] – 6:36

* **Japanese Promo CD**
# "Say You'll Be There" [Single Mix] – 3:56
# "Say You'll Be There" [Instrumental] – 3:56
# "Say You'll Be There" [Spice Of Life Mix] – 7:01
# "Say You'll Be There" [Linslee's Extended Mix] – 4:09
# "Say You'll Be There" [Junior's Dub Girls] – 8:29
# "Say You'll Be There" [Junior Vasquez Main Pass] – 8:33
# "Say You'll Be There" [Junior's X-Beats] – 8:30
# "Say You'll Be There" [Kurt's Dub] – 4:25

## Chati, vilele na matunukio
### Nafasi za chati
### Matunukio
## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Spice Girls official site 
* "Say You'll Be There" audio 
* "Say You'll Be There" music video - Official Spice Channel on Youtube

Jamii:Nyimbo za 1996
Jamii:Nyimbo za 1997
Jamii:Nyimbo za Spice Girls
Milki ya Wamongolia

right|thumb|300px|Upanuzi wa Milki ya Mongolia
**Milki ya Wamongolia** ilikuwa eneo lililotawaliwa na (khans) wa Mongolia kuu kunako karne ya 13 na 14. Hili lilikuwa moja kati ya milki kubwa sana katika historia ya umiliki wa ardhi. 

## Uenezi
Nyumbani halisi kwa Wamongolia, ilikuwa imepakana na Milima ya Khingan kwa upande wa mashariki, Milima Altai na Tian kwa upande wa magharibi, Mto Shilka na safu za milima na [Ziwa Baikal]] kwa upande wa kaskazini, na Ukuta Mkubwa wa China kwa upande wa kusini. 

Milki hii ilianzishwa na Genghis Khan mnamo 1207 BK pale alipoyaleta pamoja makabila ya Mongolia. Akaja kufa mnamo 1227 BK. 
Baadaye Kublai Khan akaendeleza kupanua milki hii akakuta Nasaba ya Yuan iliotawaliwa na Wamongolia huko China. Baadaye ikaja kupagalanyika katika milki tofauti, na zote katika hizo ziliangamizwa.

Wakati nguvu ya milki za Wamongolia ilikuwa imepungua tayari, Tamerlan (Timur), aliyetoka katika ukoo wa Kimongolia uliopokea Uislamu, aliunda milki mpya kati ya Uhindi ya magharibi, Asia ya Kati na Syria ya mashariki. 

## Viungo vya Nje 
* Genghis Khan and the Mongols
* The Mongol Empire 
* Mongols 
* Genghis Khan Biography 
* The Mongols in World History
* The Mongol Empire for students 

Jamii:Madola
Jamii:Nchi za kihistoria za Asia
Jamii:Historia ya Mongolia
Jamii:Historia ya Pakistan
Jamii:Historia ya Asia
Mkeshamsitu

**Mikeshamsitu** ni ndege wa jenasi mbalimbali katika familia Turdidae. Spishi za Afrika zinafanana na chati na zina rangi ya kahawa mgongoni na nyeupe chini. Spishi za Asia zina rangi kali zaidi. Mwenendo wa ndege hawa ni kama ule wa mikesha. Wanatokea misitu ya majimaji ya Afrika na Asia, pengine milimani. Hula wadudu hasa na matunda pia. Hulijenga tago lao kwa vigoga, vijiti na mizizi katika mti. Jike huyataga mayai 3-5.

## Spishi za Afrika 
* *Alethe castanea*, Mkeshamsitu Kishungi-chekundu (Fire-crested Alethe)
* *Alethe diademata*, Mkeshamsitu Mkia-mweupe (White-tailed Alethe)
* *Chamaetylas choloensis*, Mkeshamsitu wa Cholo (Thyolo Alethe)
* *Chamaetylas fuelleborni*, Mkeshamsitu Kidari-cheupe (White-chested Alethe)
* *Chamaetylas poliocephala*, Mkeshamsitu Kidari-kahawia (Brown-chested Alethe)
* *Chamaetylas poliophrys*, Mkeshamsitu Koo-jekundu (Red-throated Alethe)

## Spishi za mabara mengine
* *Brachypteryx hyperythra* (Rusty-bellied Shortwing)
* *Brachypteryx leucophris* (Lesser Shortwing)
* *Brachypteryx montana* (White-browed Shortwing)
* *Chlamydochaera jefferyi* (Fruithunter)
* *Cochoa azurea* (Javan Cochoa)
* *Cochoa beccarii* (Sumatran Cochoa)
* *Cochoa purpurea* (Purple Cochoa)
* *Cochoa viridis* (Green Cochoa)
* *Heinrichia calligyna* (Great Shortwing)
* *Heteroxenicus stellatus* (Gould's Shortwing)

## Picha

Fire-crested Alethe - Uganda H8O5536 (17047128728).jpg|Mkeshamsitu kishungi-chekundu
Cholo Alethe - Malawi S4E4612 (17234917695).jpg|Mkeshamsitu wa Cholo

Lesser Shortwing - Gunung Gede - West Java, Indonesia.jpg|Lesser shortwing
Himalayan Shortwing Brachypteryx cruralis, Doi Inthanon National Park, 8 July 2013.jpg|White-browed shortwing
Fruithunter (13890791323).jpg|Fruithunter
Purple Cochoa Khangchendzonga National park West Sikkim India 08.11.2016.jpg|Purple cochoa
Green Cochoa Khonoma Nagaland India 24.12.2016.jpg|Green cochoa

Jamii:Shore na jamaa
Milki ya Britania

[thumb|right|350px|[Ramani ya nchi ambazo zilikuwa sehemu ya Milki ya Uingereza mnamo mwaka 1921.]]
**Milki ya Britania** (pia: **Milki ya Uingereza**, ing. *British Empire*) ilikuwa milki kubwa ambayo ilijumlisha maeneo yaliyomilikiwa na Ufalme wa Muungano. Milki hii ilikuwa himaya kubwa ya kisiasa katika historia nzima, na iliweza kumiliki wakati wa kilele chake robo ya uso wa dunia. 

Zaidi ya watu milioni 458 walikuwa chini ya udhibiti wa seikali ya London. Leo hii, maeneo yake mengi yamekuwa nchi huru zilizo wanachama wa Jumuiya ya Madola. 

Kiini cha milki hii kilikuwa utawala wa Uingereza juu ya Uhindi uliotajirisha nchi tawala. Mwanzoni ilikuwa kampuni ya binafsi iliyofanya biashara huko, baadaye kutwaa maeneo hadi Uhindi yote kuwa mchanganyiko wa makoloni na "maeneo lindwa" zilizosimamiwa na washauri Waingereza kando ya watawala wenyeji.

Katika maeneo mengine Uingereza haukutafuta utawala wa moja kwa moja lakini ilitandaza nyavu za vituo vya kijeshi na kibiashara juu ya sehemu zote za dunia. Pale ambako wafanyabiashara wa Uingereza walikuwa na maslahi jeshi liliingia kati kuhakikisha ya kwamba wapate faida jinsi ilivyokuwa katika China ambayo haikufanywa kuwa koloni lakini ililazimishwa kuruhusu biashara ya madawa ya kulevya kwa njia ya vita mbili.

Katika karne ya 19 Uingereza ilichukua pia utawala juu ya sehemu kubwa ya Afrika; ingawa serikali ya London ilisita mara nyingi kuchukua maeneo mapya, maslahi ya wafanyabiashara na walowezi yalisababisha uenezaji wa himaya yake. 

Katika robo ya mwisho wa karne ya 19 mashindano kati ya mataifa ya Ulaya yalisababisha kutwaliwa kwa maeneo mengine hasa kwa shabaha ya kwamba nchi nyingine isienee; kwa njia hii Kenya ikawa koloni la Uingereza.

Mwisho wa karne ya 19 Uingereza ilianza kuyapa makoloni kadhaa viwango tofauti vya kujitawala kama "dominion" kama idadi ya wakazi Waingereza ilikuwa kubwa; kwa njia hii nchi kama Kanada, Australia, New Zealand na Maungano ya Afrika Kusini zilipata serikali na katiba zao na kiwango cha kujitawala kiliongezeka polepole hadi mfalme au malkia wa Uingereza alikuwa mkuu wa dola wa heshima bila athira juu ya siasa tena. 

Baada ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia Uingereza ilikosa nguvu ya kuendelea na utawala juu ya maeneo haya makubwa. Ilipaswa kuyapa uhuru, kuanzia Uhindi na Pakistan mwaka 1947 hadi nchi za Afrika tangu mwaka 1960. 

Makoloni kadhaa, hasa nchi za visiwa vidogo, yaliamua kutotafuta uhuru yakaendelea kama Maeneo ya ng'ambo ya Uingereza hadi leo. Koloni la mwisho lililorudishwa kwa nchi mama ilikuwa Hongkong mwaka 1997.

Visiwa vya Falkland vilisababisha vita kati ya Uingereza na Argentina mwaka 1982 kwa sababu Argentina inadai visiwa kama mali yake ikapeleka wanajeshi visiwani, lakini Uingereza ulidai wakazi wa Falkland wanataka kuendelea kama raia wa Uingereza, wakaondoa Waargentina kwa nguvu ya kijeshi.

## Viungo vya nje 
* The British Empire. An Internet Gateway
* The British Empire

Jamii:Madola
Jamii:Historia ya Uingereza
Jamii:Historia ya Pakistan
Jamii:Historia ya Kanada
Jamii:Historia ya Uhindi
Jamii:Historia ya Australia
Jamii:Historia ya Afrika
Tapachula, Chiapas

thumbnail|right|280px|Sehemu ya Mji wa Tapachula, Chiapas 

**Tapachula** ni mji mkubwa wa pili katika jimbo la Chiapas. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2005, mji una wakazi wapatao 258,008 wanaoishi katika mji huu. Eneo lake ni 303 km².

Mji ulianzishwa mwaka 1821.

Jamii:Miji ya Mexiko
Mdororo Mkuu

[thumb|right|250px|[Picha ya maandamano ya mwaka 1931 yaliyofanyika kutokana na watu wengi kukosa kazi wakati wa Mdororo Mkuu.]]
**Mdororo Mkuu** ulikuwa kipindi ambacho uchumi wa Marekani na sehemu nyingine za dunia ulikuwa mbaya sana. Ulianza na Kuanguka kwa Soko la Hisa la Marekani 1929. Bei za masoko katika Soko la Hisa la Marekani zilianguka kuanzia tarehe 24 Oktoba hadi 29 Oktoba 1929. Watu wengi sana walipoteza kazi zao. Watu wengi wakawa maskini na kutokuwa na makazi. Hii ilimaliza utajiri wa Roaring Twenties. Ile siku ambayo imesemwa kuwa mwanzo wa Mdororo Mkuu inaitwa "Black Tuesday."

Wakati Mdororo Mkuu umeanza, Herbert Hoover ndiye aliyekuwa rais wa Marekani. Watu walipiga kura kwa ajili ya rais mpya hapo 1932. Jina lake lilikuwa Franklin D. Roosevelt. Roosevelt alivyopata serikali akapata kupitisha sheria mpya na mipango ya kusaidia watu ambao walipata kuumizwa na Mdororo Mkuu. Hiyo mipango ilikuwa inaitwa New Deal. 

Mdororo Mkuu ulikuwa mbaya sana, lakini kwa msaada wa kila mmoja, kukawa na afadhali, na kila kitu kikaja kuwa sawa. Kati ya miaka 1939 na 1944 watu wengi wakapata kazi tena kwa sababu ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia, na huo Mdororo Mkuu ukawa unaelekea ukingoni na maisha yakawa kawaida na si kama hapo awali.

Jamii:Historia ya Marekani
Jamii:Historia
Jamii:Uchumi
Jamii:1929
Gottlieb Daimler

thumbnail|right|200px|Gottlieb Daimler

**Gottlieb Daimler** (17 Machi 1834 – 6 Machi 1900) alikuwa mhandisi kutoka nchi ya Ujerumani. Mwaka wa 1885 alibuni injini ya petroli kwa ajili ya magari na vyombo vinginevyo. Hii ilikuwa injini ya petroli ya kwanza iliyokuwa ndogo na kuzunguka haraka. Baada ya kuanzisha kampuni yake ya binafsi, aliuza motokaa ya kwanza mwaka wa 1892.

Kampuni yake iliunganishwa baadaye na ile ya Karl Friedrich Benz kutengeneza magari mashuhuri ya Daimler-Benz.

Jamii:Waliozaliwa 1834
Jamii:Waliofariki 1900
Jamii:Wahandisi wa Ujerumani
Şalom

**Şalom** (Kiebrania: "שָׁלוֹם" - "Amani") ni gazeti la Kiyahudi ambalo huchapishwa kila wiki huko nchini Uturuki. Tahajia ya neno ni ya Kituruki lakini jina lenyewe ni la Kiebrania Shalom. 

Lilianzishwa tarehe 29 Oktoba, 1947 na mwandishi wa habari wa Kituruki-Kiyahudi Avram Leyon. Linachapishwa mjini Istanbul. Lugha yake ni Kituruki lakini huwa pia na ukurasa moja kwa Ladino. Yakup Barokas ni mhariri wake. Mzunguko wake ni karibu 5,000.

## Viungo vya nje 
* Şalom (Kituruki)
** Şalom (Ladino) 

Jamii:Magazeti
Jamii:Istanbul
Ladino

**Ladino** (pia: **Kihispania ya Kiyahudi**) ni lugha inayozungumzwa na Wayahudi katika nchi mbalimbali. Ni lugha ya karibu na [Kihispania] ikiwa na maneno ya Kiebrania ndani yake. Wasemaji wengi wako Israeli, halafu Uturuki, Bulgaria na Marekani. Idadi ya wasemaji inaendelea kupungua; mnamo 1990 walikuwa 150,000 duniani.

Asili ya lugha hii ni jumuiya kubwa ya Wayahudi walioishi Hispania hadi karne ya 15. Hadi mwaka 1492 sehemu za Hispania ilitawaliwa na Waarabu. Baada ya kutekwa kwa nchi yote na Wahispania Wakristo walianza kuwa na wasiwasi kuhusu Waarabu Waislamu na pia Wayhudi waliokaa nchini. Matso makali yalifuata na dini zote nje ya Ukristo wa kikatoliki zilipigwa marufuku. Waislamu na Wayahudi wengine walikuwa Wakristo lakini wengi waliondoka Hispania na kukimbilia nchi za nje.

Kwa njia hii Wayahudi wenye lugha ya Kihispania walifika katika nchi za Ulaya ya Magharibi na Milki ya Osmani kuanzia Afrika ya Kaskazini hadi Uturuki. Walijenga sinagogi zao wakaendelea kutumia Kihispania chao.

Zamani lugha iliandikwa kwa herufi za Kiebrania lakini nje ya Israeli huandikwa kwa alfabeti ya Kilatini.

Ladino imetunza maneno mengi ya Kihispania cha Kale.

Jumuiya za Wayahudi waliotumia Kiladino ziliathiriwa vibaya sana na maangamizi makuu dhidi ya Wayahudi wa Ulaya mnamo 1941-1945 wengi waliuawa.

## Viungo vya Nje 
*makala za OLAC kuhusu Kiladino
*lugha ya Kiladino katika Glottolog
*http://www.ethnologue.com/language/lad
* Socolovsky, Jerome. "Lost Language of Ladino Revived in Spain", *Morning Edition*, National Public Radio, 19 Machi 2007. http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=8989551
Orodha ya Wafalme wa Eswatini

Orodha ifuatayo inataja wafalme wa Eswatini katika vipindi vitatu. Cha kwanza ni kabla ya mwaka 1780 ambapo hakuna uhakika wa miaka, cha pili ni kuanzia 1780 hadi 1968, cha tatu ni kuanzia 1968 hadi sasa.

## Wafalme wa Eswatini (kabla ya 1780)
*Mkhulunkosi
*Qomizitha
*Sukuta 
*Madlasomo
*Ndlovu
*Ngwekati 
*Mawawa/Kuwawa 
*Sidvwabasilutfuli 
*Gebase 
*Kunene 
*Nkabingwe 
*Madlabane 
*Hhili 
*Dulunga 
*Dondobola 
*Sihuba 
*Mlangeni 
*Msimudze 
*Mbhondlo/Mbhoholo 
*Tembe
*Sikhulumaloyo
*Langa Samuketi 
*Nkomo 
*Khabako 
*Nkosi I: 1355 - 1400 
*Ngwane I: 1400 - 1435
**Dlamini I
**Mswati I
**Ngwane II
**Dlamini II
**Nkosi II
**Mavuso I
**Magudulela
**Ludvonga
**Dlamini III

## Wafalme wa Eswatini (1780-1968)
*Ngwane III: 17...-1780
***Malkia Ndwandwe (mtawala)*: 1780
*Ngvudgunye (Zikodze): 1780-1815
***Malkia Mndzebele (mtawala)*: 1815
*Sobhuza I (Ngwane IV): 1815-1836
***Malkia Lojiba Simelane (mtawala)*: 1836-1840
*Mswati II: 1840 - Julai 1868
***Malkia Tsandzile Ndwandwe (mtawala)*: Julai 1868 - Juni 1875
***Ludvonga II (Macaleni):* mwana mfalme tu, alifariki kabla ya kukabidhiwa ufalme
*Mbandzeni (Dlamini IV): Juni 1875 - 7 Oktoba 1889
***Malkia Tibati Nkambule (mtawala)*: 7 Oktoba 1889 - 1894
*Ngwane V: Februari 1895 - 10 Desemba 1899
***Malkia Labotsibeni Gwamile Mdluli (mtawala)*: 10 Desemba 1899 - 22 Desemba 1921
*Sobhuza II: 22 Desemba 1921 - 2 Septemba 1968

## Wafalme wa Eswatini (1968-Present)
***Sobhuza II**: 2 Septemba 1968 - 21 Agosti 1982
***Malkia Dzeliwe (mtawala)*: 21 Agosti 1982 - 9 Agosti 1983
***Mwana Mfalme Sozisa Dlamini ("Mteule Idhinishwa")*: 9 Agosti 1983 - 18 Agosti 1983
***Malkia Ntombi (mtawala)*: 18 Agosti 1983 - 25 Aprili 1986
***Mswati III**: 25 Aprili 1986 - Sasa

## Viungo vya Nje
*Watawala wa Uswazi
*Nasaba ya Wafalme wa Uswazi
*Historia ya Uswazi 
*Wafalme wa Uswazi 

Eswatini
*
Ngwane V wa Uswazi

**Ngwane V** (1876 - 10 Desemba 1899) alikuwa mfalme wa Uswazi kuanzia mwezi wa Februari 1895 hadi kifo chake. Mara aliitwa Mfalme Bhunu pia.

Baada ya kifo chake cha ghafla alifuatwa na mwana wake Sobhuza II baada ya utawala wa Malkia Labotsibeni Gwamile Mdluli.

Jamii:Waliozaliwa 1876
Jamii:Waliofariki 1899
Jamii:Wafalme wa Uswazi
Sobhuza II wa Uswazi

**Ngwenyama Sobhuza II** (22 Julai 1899 - 21 Agosti 1982) alikuwa mfalme wa Uswazi kuanzia tarehe 10 Desemba 1899 hadi kifo chake. Wakati wa utoto wake, Malkia Labotsibeni Mdluli alitawala badala yake. Sobhuza alipewa utawala tarehe 22 Desemba 1921.

Baada ya kifo chake alifuatwa na mwana wake Mswati III baada ya utawala wa Malkia Dzeliwe na Malkia Ntombi.

Jamii:Waliozaliwa 1899
Jamii:Waliofariki 1982
Jamii:Wafalme wa Uswazi
Mswati III wa Uswazi

thumb|Mfalme Mswati III mnamo mwaka 2014.
[thumb|Kundi la wake wa Mswati wakikutana na mgeni rasmi kutoka [Japani.]]
**Mswati III** (amezaliwa 19 Aprili 1968) ni mfalme wa Eswatini tangu tarehe 25 Aprili 1986.

Alizaliwa Manzini kama mtoto wa mfalme Sobhuza II na mmoja wa wake zake wadogo, Ntfombi Tfwala. 

Alipokea ufalme tarehe 25 April 1986 akiwa na umri wa miaka 18. Wakati ule alikuwa mfalme mwenye umri mdogo zaidi duniani. Anatawala pamoja na mama yake Ntfombi Tfwala, ambaye sasa ni Mama wa Mfalme (*Ndlovukati*), akitawala kama mfalme mwenye mamlaka kubwa ndani ya katiba ya ufalme. 

Mswati III ni maarufu kwa kuendeleza mila ya kuwa na wake wengi ambao mwaka 2020 walikuwa 15. 

Siasa zake, pamoja na maisha yake tajiri katika nchi maskini imesababisha upinzani ndani ya Eswatini na ukosoaji wa kimataifa. 

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1968
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wafalme wa Eswatini
Jamii

, jamii ya Wawindaji-wakusanyaji Afrika Kusini.]]
 wa karne ya 15 akitumia ng'ombe na plau.]]
).]]
**Jamii** ni istilahi inayoelezea uwepo wa pamoja wa mwanadamu (kwa pamoja, inataja jumla ya mitandao ya kijamii na nguvu ya mitandao yake) ama ni jumuiya ya watu wanaoishi pamoja kwa kufuata taratibu, sheria na kanuni walizojiwekea kwa lengo maalum la kulinda na kukuza tamaduni zao za kimila. 

Haitaji kila kitu ambacho mtu anafikiria kuwa nacho au hana, bali yale ya mambo ambayo kila mtu anayetenda kwa dhumuni maalumu.

Jamii ni watu wanaokaa pamoja na kushirikiana kwa mambo mbalimbali, kwa mfano masuala ya afya, elimu na ulinzi: mambo hayo yanapowakutanisha watu hujenga kitu kinachoitwa jamii, jamii hujenga umoja na upendo baina ya watu husika.

Jamii bora inahitaji watu wenye upendo: watu wakipendana huweza kuishi na kujenga jamii bora, hivyo ni vyema watu wa sehemu husika wapendane ili waweze kujenga jamii ya namna hiyo.

Jamii:Elimu jamii
Jamii:Utamaduni
Tabia

**Tabia** (au **mwenendo**) inaweza kuwa na maana ya vitu viwili vinavyohusiana. Kimsingi inamaanisha: kile ambacho mtu, mnyama au mmea hupenda kufanya kama kwa silika. Lakini binadamu anaweza kujijengea tabia kwa utashi wake.

Jamii:Biolojia
Jamii:Saikolojia
Hisia

**Hisia** ni mihemko ambayo binadamu na wanyama hujisikia moyoni na huathiri mwili pia kupitia ubongo. 

Kadiri ya saikolojia zinaweza kuwa za pendo, hamu, furaha, au kinyume chake za chuki, woga, hasira, huzuni na nyingine nyingi tu.

Zinaitwa pia maono.

Jamii:Saikolojia
Fikira

**Fikira** au **Fikra** (kutoka neno la Kiarabu) ni ujumbe uliotumwa kutoka akilini kwa ajili ya viumbe hai ili kujua kutenda jambo bila kukosea. 

Fikra husaidia na maamuzi: wanyama mara nyingi huishi bila ya kufikiri, yaani kujua nini kesho atafanya, lakini wanadamu hutumia fikra na kufikiria na kuvumbua vitu ambavyo vinahitajika. Bila fikra za mawazo, dunia isingeendelea sana.

## Marejeo 
* Eric Baum (2004). *What is Thought*, Chapter Two: The Mind is a Computer Program. MIT Press. ISBN 0-262-02548-5

## Viungo vya nje 
* 

Jamii:Sayansi
Ukomunisti

[thumb|150px|right|[Nyundo na Mundu, ni alama ya ukomunisti, nguvu ya wafanyakazi.]]
**Ukomunisti** ni njia ya kisiasa ya kufikiri na dhana ya jinsi gani jamii inapaswa kufanya kazi na kupanga mambo yake. 

Ukomunisti ni aina ya ushoshalisti ambao unasema haipaswi kuwa na tofauti za matabaka katika jamii. 

Ukomunisti unasema watu wa kila sehemu ya dunia wanapaswa kumiliki zana, viwanda, na mashamba ambayo yanatumiwa kuzalishia bidhaa na vyakula. Mchakato huu wa kijamii hujulikana kama umiliki wa kawaida. Katika jumuia ya wakomunisti, hakuna mali binafsi.

Mwanzo wa mafundisho haya uko kwenye maandiko ya Karl Marx na Friedrich Engels tangu kutolewa kwa "Ilani ya Kikomunisti" mwaka 1847. 

## Falsafa 
[thumb|130px|right|[Ilani ya Kikomunisti]] Kwa mujibu wa waandishi na wafikiri wa Ukomunisti, lengo la Ukomunisti ni wafanyakazi kuchukua udhibiti wa viwanda na biashara na kusimamia uchumi kidemokrasia.

Baada ya wafanyakazi wa serikali kuimarisha maslahi yao wangeweza polepole kuleta zana zote za uzalishaji chini ya udhibiti wao, mpaka hapo mfumo wa bila matabaka na hali ya kutokuwa na serikali katika jamii imeumbwa. 

Hili ni wazo la kizamani, lakini limeanza kuwa maarufu baada ya Mapinduzi ya Ufaransa na harakati nyingine maarufu za huko Ulaya mwanzoni mwa miaka ya 1800.

Pamoja na hoja ya kufikia hali ya usawa bila utawala kati ya wanadamu wanaitikadi wa ukomunsti waliona ni lazima kuwa na kipindi cha udikteta ambako wakomunisti wanashika utawala na kukandamiza upinzani dhidi ya mabadiliko waliyoona ya lazima kufikia shabaha yao. 

Vladimir Lenin alipanua nadharia ya ukomunisti akidai lazima kuwa na chama cha kikomunisti kinachopanga mapinduzi na kushika utawala katika kipindi alichoita "udikteta wa wafanyakazi". 

## Siasa 
## Historia 
## Migogoro 
## Ishara na utamaduni 
## Viungo vya Nje
*Ilani ya Kikomunisti  (katika tafsiri hii ya 1965: Maelezo ya  chama  cha  Kikomunist, Moscow, Idara ya Maendeleo - Progress Publishers) 
** fomati ya html:Maelezo ya  chama  cha  Kikomunist, 1965 Moscow, Idara ya Maendeleo - (Progress Publishers)
Jamii:Ukomunisti
Jamii:Siasa
Diskografia

**Diskografia** (kutoka Kiing.: **Discography**) ni utafiti na uorodheshaji wa rekodi za nyimbo. Neno linatokana na neno "diski", ambayo ilikuwa ikitumika sana kutajia muundo ambao ulikuwa ukitumika sana kwa jili rekodi za muziki kwenye karne ya 20, na *-graph* kiambishi tamati kinamaanisha kitu kilichoandikwa.

Kuorodhesha kwa rekodi zote za muziki kwa mwanamuziki au mwimbaji kikawaida huitwa "diskografia".

## Marejeo 
## Viungo vya Nje 
*"Magnificent Obsession: The Discographers" article by Jerry Atkins

Jamii:Diskografia
Tuxtla Gutiérrez, Chiapas

thumbnail|right|280px|Sehemu za Mji wa Tuxtla Gutiérrez, Chiapas 

**Tuxtla Gutiérrez** ni mji mkuu na mji mkubwa katika jimbo la Chiapas. Kuna wakazi 503,320 (2005), na pamoja na rundika la mji ni 1,097,524. Eneo lake ni 412,40 km². Mji upo m 600 kutoka juu ya usawa wa bahari.

Mji ulianzishwa mwaka 1560.

 

thumb|left|220px|

Jamii:Miji ya Mexiko
Shoro

Shoro ni jina la:
*Jamii ya ndege wa familia Acrocephalidae (Shoro (Acrocephalidae))
*Jamii ya ndege wa familia Locustellidae (zamani Megaluridae) (Shoro (Locustellidae))

Jamii:Shomoro na jamaa
Urekebisho wa Kikatoliki

[350px|thumb|Undani wa [Chiesa del Gesù, mjini Roma, kielelezo cha Urekebisho wa Kikatoliki. Humo amezikwa Ignas wa Loyola, mwanzilishi wa Wajesuiti, shirika la kitawa muhimu zaidi katika kupinga uenezi wa Uprotestanti.]]
**Urekebisho wa Kikatoliki** ulikuwa kipaumbele cha Wakristo wengi wa Kanisa Katoliki hasa katika karne XV na XVI.

Juhudi hizo zilikuwa na upana mkubwa na kuhusu kwa namna ya pekee mambo matano yafuatayo:

# Mafundisho ya imani
# Miundo ya Kanisa
# Utawa
# Matapo ya kiroho
# Majukumu ya kisiasa

Juhudi hizo zilipata nguvu mpya baada ya Matengenezo ya Kiprotestanti (yaliyoanzishwa na Martin Luther mwaka 1517) kupamba Ulaya Kaskazini kuanzia Ujerumani. Kwa sababu hiyo ukaja kuitwa (1776) 'Counter-Reformation'. Ukweli ni kwamba urekebisho wa Kikatoliki ulianza kabla ya Uprotestanti, hasa Italia, ukaendelea sambamba nao.

Pamoja na hayo ni kwamba, baada ya Uprotestanti kuanza, juhudi zilielekea pia kuzuia uenezi wake na kuurudisha nyuma katika maeneo mbalimbali, k.mf. Polandi.
350px|thumb|Kikao cha Mtaguso wa Trento kilivyochorwa wakati huo
Juhudi hizo zilipitishwa na Mtaguso wa Trento, ambao ndio mtaguso mkuu wa Kanisa Katoliki uliodumu muda mrefu zaidi (1545–1563) na kutoa mafundisho na maagizo mengi zaidi. 

Katika hayo upande mmoja ilionekana nia ya kupokea baadhi ya hoja za Waprotestanti, ambao kwa wakati huo walikuwa wameshagawanyika makundimakundi, upande mwingine ilionekana nia ya kutetea imani sahihi ya mapokeo ya mitume pale ambapo msimamo wa Waprotestanti ulitazamwa kuwa uzushi, kwa mfano kuhusu sakramenti.

Jamii:Historia ya Ukristo
Jamii:Kanisa Katoliki
Utandawazi

[350px|thumb|right|[Bango la biashara la McDonald's kwa Kiarabu. Utandawazi unaendana na makampuni mengi kuenea duniani kote.]]
**Utandawazi** (kwa Kiingereza *globalization*) ni neno lililoanza kutumika miaka ya 1990, likimaanisha kukifanya kitu kuwa katika kiwango cha kimataifa, na kukihamisha nje ya mipaka na kukifanya kuwa cha wazi na kikafanywa na watu wa aina zote duniani.

Utandawazi ni njia ambayo wenyeji au taifa hufanya mambo kuwa ya kimataifa, kufanya mambo pamoja duniani. Inahusu suala zima la uchumi au biashara, teknolojia, siasa na utamaduni vilevile.

Utandawazi pia una maana ya jambo linalolenga umiliki wa kifikra na wa kiutamaduni juu ya tamaduni nyingine zilizo dhaifu, kwa ajili ya kusaidiana na kuungana yaani kuwa kitu kimoja, kuondoa mipaka na masafa kati ya nchi na nchi, kukusanyika pamoja na kuleta kitu kinachoitwa "kijiji-ulimwengu"  

Watu wana msimamo tofauti sana kuhusu suala hilo la utandawazi: baadhi wanahisi kwamba unasaidia kila mtu, wakati kuna wengine wanafikiria kwamba unaumiza baadhi ya watu. Kati ya madhara ya utandawazi katika jamii fulani kuna kuiga utamaduni wa kigeni (kwa mfano kuvaa nguo fupi) bila kufanya tathmini kwanza kama unafaa au sio.

## Tanbihi 
## Marejeo 
* Peter Berger, Four Faces of Global Culture (The National Interest, Fall 1997).
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Jamii:Elimu jamii
Jamii:Siasa
Jamii:Utamaduni
The Fugees

**The Fugees** ni kundi la muziki wa hip hop  kutoka nchini Marekani. Kundi lilianza kupata umaarufu wake kunako  miaka ya 1990, ambao wanapiga muziki wenye elementi ya Hip hop, soul na muziki wa Kikaribi, hasa reggae. Wanachama wa kundi hili ni rapa/mwimbaji/mtayarishaji Wyclef Jean, rapa/mwimbaji/mtayarishaji Lauryn Hill, na  rapa Pras Michel.

Jina lao linatokana na istilahi ya refugees, yaani, wakimbizi. Jean na Michel ni Wahaiti-Waaerika, wakati Hill ni Mwafrika-Mwamerika. Kundi limerekodi alabamu mbili— moja kati ya hizo ni *The Score* (1996), ilitapa kutunukiwa maplatinum-mengi na pia imepata kushinda Tuzo ya Grammy — kabla ya kuua kundi mnamo 1997.

Hill na Jean kila mmoja amekwenda kuapata mafanikio makubwa sana wakiwa kama wasanii wa wakujitegemea; Michel akajikita kwenye masuala ya kurekodi vibwagizo vya filamu na uigizaji, ingawaje alipata mafanikio makubwa kabisa baada ya kutoa wimbo wake wa "Ghetto Supastar". Mnamo 2007, MTV wamepandishi nafasi ya 9 wakiwa kama kundi bora la Hip-hop la muda wote

## Historia 
## Diskografia
## Masingle yao 
A Zilizoshika kwenye chati za *Billboard* Bubbling Under Hot 100 Singles.

## Marejeo 
## Viungo vya Nje 
* Official Fugees Website 
* Fugees at Discogs
* Hot 99.5 Live Performance Recap

Jamii:Makundi ya hip hop ya Marekani
Jamii:Muziki wa Marekani
Jamii:New Jersey
Rita Dominic

**Rita Uchenna Nkem Dominic Waturuocha** (alizaliwa tarehe 12 Julai 1975 mjini Mbaise, Imo State, Nigeria) ni mwigizaji wa filamu kutoka nchini Nigeria.

## Maisha ya awali
Rita Dominic ni mmoja kati ya wanachama wa Famili ya Kifalme ya Waturuocha ya Aborh Mbaise huko Imo State. Yeye ni mdogo kuzaliwa katika familia ya ndugu wanne. Wazazi wake baadaye wakawa wanajishughulisha na masuala ya tiba; baba yake alikuwa daktari na mama yake Afisa wa uuguzi. Dominic alimaliza elimu yake ya msingi na sekondari huko mjini Abia State, Nigeria, kabla ya kuelekea zake  katika Chuo Kikuu cha Port Harcourt, ambapo alikuja kupata digrii (BA) ya masuala ya Sanaa na Uigizaji mnamo mwaka 1999.

## Shughuli za sanaa
Dominic alianza kucheza filamu tangu akiwa mdogo, ameonekana katika michezo ya shule na vipindi vya televisheni vya watoto huko mjini Imo. Kunako mwaka wa 1998, alionekana kwenye filamu kwa mara ya kwanza na ilikuwa filamu ya *A time to kill*. Akabahatika kujishindia tuzo ya City People Awards mnamo mwaka 2004 akiwa kama Mwigizaji Bora wa Filamu wa Kike. Pia ameonekana katika filamu zaidi ya 100 zilizotayarishwa na Nollywood.

## Filmografia
* Saidi's Song (2009)
* White Waters (2008)
* True Lies (2008)
* Yankee Girls (2008)
* A Better Place (2007)
* Caught-Up (2007)
* Immaterial (2007)
* Yahoo Millionaire (2007
* All I Have (2006)
* Connected Firm (2006)
* Dancing Heart (2006)
* Girls Cot (2006) (*with Genevieve Nnaji & Ini Edo*)
* Jealous Heart (2006)
* Last Offence (2006)
* Married for Money (2006)
* Million Dollar Sisters (2006)
* Saviour (2006)
* Show Girls: Face of Africa 3 (2006)
* Spirit of Love (2006)
* Sweet Sound (2006)
* Total Control (2006)
* Unbreakable Affair (2006)
* Wedding Fever (2006)
* 2 Face (2005)
* The Begotten (2005)

* Bless Me (2005)
* C.I.D (2005)
* Desperate Billionaire (2005)
* Face of Africa (2005)
* Guys on the Line (2005)
* Joshua (2005)
* Kill the Bride (2005)
* Last Game (2005)
* Love Story (2005)
* More Than Gold (2005)
* Never Too Far (2005)
* Only Love (2005)
* Orange Groove (2005)
* Suicide Lovers (2005)
* Ultimate Crisis (2005)
* Wheel of Change (2005)
* All My Life (2004)
* Blood Diamonds (2004)
* Goodbye New York (2004)
* I Believe in You (2004)
* Indecent Act (2004)
* The Ingrate (2004)
* Last Wedding (2004)
* Lost Paradise (2004)
* Love After Love (2004)

* Love Temple (2004)
* Nights of Riot (2004)
* Schemers: Bad Babes (2004)
* Singles & Married (2004)
* Sweet Love (2004)
* True Romance (2004)
* Working Class Lady (2004)
* Accidental Discharge (2003)
* Back from America (2003)
* The Intruder (2003)
* Lean on Me (2003)
* Love You Forever (2003)
* A Night to Remember (2003)
* Street Life (2003)
* Throwing Stones (2003)
* To Love a Thief (2003)
* Unforgetable (2003)
* Aba Riot (1999)
* Face of a Liar (1999)
* My Guy (1999)
* Prisoner of Love (1999)
* Children of Terror (1998)
* A time to kill (1998)

## Viungo vya Nje
* Official website 
* 

## Marejeo
Jamii:Waigizaji filamu wa Nigeria
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1975
Omotola Jalade Ekeinde

**Omotola Jalade Ekeinde** (alizaliwa katika jimbo la Lagos, mwaka 1978) ni mwigizaji wa filamu wa Nollywood huko nchini Nigeria. Ameolewa na Capt. Matthew Ekeinde na ana watoto wanne. Mbali ya kuwa miongoni mwa waigizaji filamu wenye mafanikio makubwa kabisa wa Nollywood, pia ni mwimbaji na hujishughulisha na masuala ya kihisani huko nchini mwake  Nigeria.

## Maisha ya awali 
Omotola, anatokea katika jimbo la Ondo State, Omotola alikulia katika familia ya watu watano, wazazi wake pamoja na kaka zake wawili ambao ni Tayo na  Bolaji Jalade, mama yake Oluwatoyin Jalade née Amori Oguntade, anafanya kazi katika kampuni ya ''J.T Chanrai' ya  Nigeria, na baba yake, Oluwashola Jalade katika jmbo la Lagos. Omotola alikuwa na ndoto za kuwa mtaalamu katika masuala ya biashara lakini pia alianza kujihusisha na uanamitindo.''

## Filmografia 
* My Last Ambition (2009)
* Beyonce & Rihanna (2008)
* Temple of Justice (2008)
* Tomorrow Must Wait (2008)
* Yankee Girls (2008)
* Careless Soul (2007)
* Desperate Sister (2007)
* Final War (2007)
* Sand in My Shoes (2007)
* Sister's Heart (2007)
* The Prince of My Heart (2007)
* The Revelation (2007)
* Titanic Battle (2007)
* Total War (2007)
* Brave Heart (2005)
* Games Women Play (2005)-(*akiwa na Genevieve Nnaji na Desmond Elliot)*
* Queen of Hasso Rock (2005)
* A Kiss from Rose (2004)

* All My Life (2004)
* Die Another Day (2004)
* Fateful Love (2004)
* In Totality (2004)
* Last Wedding (2004)
* Masterstroke (2004)
* Moment of Joy (2004)
* My Blood (2004)
* No One But You (2004)
* Pretty Woman (2004)
* Royal Family (2004)
* The Woman in Me (2004)
* Worst Marriage (2004)
* Shackles and the Rugged Cross (2003)
* Beyond Belief (2003)
* Blood Sister (2003)
* I Have a Dream (2003)
* I Will Die for You (2003)
* Market Sellers (2003)

* My Best Friend (2003)
* Naomi (2003)
* Oyato (2003)
* Rescue (2003)
* Society Lady (2003)
* Soul Provider (2003)
* The Outsider (2003)
* The Silent Book (2003)
* Touching Love (2003)
* True Love (2003)
* Under Fire (2003)
* What I Want (2003)
* When Love Dies (2003)
* Working for Love (2003)
* Kosorogun (2002)
* Lost Kingdom (1999)
* Scores to Settle (1998)
* Iva (1993)

## Marejeo
## Viungo vya Nje
*
*Official website 

Jamii:Waigizaji filamu wa Nigeria
Jamii:Waliozaliwa 1978
Jamii:Watu walio hai
Nollywood

**Nollywood** ni jina la kutaja filamu ambazo zinatengenezwa, kusambazwa, na kuigizwa na watu wa Nigeria. Soko hili la filamu za Nigeria lilianza kukua kwa haraka zaidi kunako miaka ya 1990 na 2000 na kuifanya iwe nchi ya pili duniani kwa ukubwa wa soko la filamu, kwa matokeo ya idadi ya filamu zinazozalishwa kwa mwaka. Hii ni kabla ya soko la filamu la Marekani na India.  Kwa mujibu wa Hala Gorani na Jeff Koinange wafanyakazi wa zamani wa CNN, soko la filamu la Nigeria lina dola za Kimarekani takribn milioni 250, wakichanganya baadihi ya video 200 ambazo zilimetengenezwa kwa ajili ya soko la ndani kila mwezi. Kwa kufuatiwa matangazo yalirushwa na kipindi cha Kimarekani kinachotangazwa na Oprah Winfrey, alitangaza kwamba soko la filamu la Nigeria limepita thamani ya bilioni 2.3 za Kimarekani kwa mwaka wa 2008.  

## Mandhari 
Filamu nyingi za Nollywood zina mandhari ambayo yanahusu maadili na hali ya utata unaowakumba Waafrika wa sasa. Kuna baadhi ya filamu zinapromoti imani za Ukristo au  Uislamu, na kuna baadhi ya filamu, yaani, hazifichi kitu zinataja dhahili masuala ya injili. Nyinginezo, lakini, hushughulikia maswali ya utofauti wa kidini, kama vile ile filamu maarufu ya *One God One Nation*, inahusu mwanaume wa Kiislamu na mwanamke wa Kikristo ambao wanataka kuoana lakini wanapitia vikwazo vingi sana.

## Waigizaji mashuhuri 
* Hassanat Akinwande
* Regina Askia
* Liz Benson
* Ini Edo
* Pete Edochie
* Rita Dominic
* Omotola Jalade Ekeinde
* Stella Damasus-Aboderin
* Kolade Segun-Okeowo
* Desmond Elliot
* Seun Jonathan
* Jim Iyke
* Chioma Chukwuka
* Richard Mofe Damijo
* Paul-Esupofo Oriade
* Kate Henshaw-Nuttal
* Osita Iheme
* Chinedu Ikedieze
* Kanayo O. Kanayo
* Baba Suwe
* Yemi Adeyemi
* Oby Kechere
* Jide Kosoko
* Genevieve Nnaji
* Ramsey Nouah
* Stephanie Okereke
* Oge Okoye
* Zack Orji
* Nkem Owoh
* Dolly Unachukwu
* Femi Otta
* Ufuoma Ejenobor
* Junior Pope

## Marejeo 
## Viungo vya Nje 
* Franco Sacchi: Welcome to Nollywood 
* 
* Juju and Justice at the Movies: Vigilantes in Nigerian Popular Videos, African Studies Review 
* Africa Update: Special Issue on the Nigerian Film Industry 

Jamii:Filamu za Nigeria
Jamii:Sinema nchi kwa nchi
Orodha ya Marais wa Bolivia

Orodha hii inataja marais wa nchi ya Bolivia.

## List
### President of the Junta Tuitiva (1810–1810) 
### United Provinces of the Rio de la Plata (1810–1831) 
### Junta presidents (1810–1811) 
### Triumvirates (1811–1814) 
### Supreme Directors (1814–1820) 
### Governors of Buenos Aires Province managing international relations (1820–1826) 
Between 1820 and 1826, the United Provinces functioned as a loose alliance of autonomous provinces put together by pacts and treaties (see Treaty of Pilar, Treaty of Benegas, Quadrilateral Treaty), but lacking any actual central government until the 1825 Constitutional Congress.

### First presidential government (1826–1827) 
### Governors of Buenos Aires Province managing international relations (1827–1831) 
### List of presidents of Bolivia 
## Angalia pia
*Historia ya Bolivia
*Siasa ya Bolivia

## Marejeo 
## Viungo vya nje
*Mfululizo wa picha za Marais wa Bolivia  

Bolivia
*
Rais
Hilarión Daza

thumbnail|right|280px|Hilarión Daza 

**Hilarión Daza Groselle** (14 Januari 1840 - 27 Februari 1894) alikuwa Rais wa Bolivia kuanzia tarehe 4 Mei 1876 hadi 28 Desemba 1879 alipofukuzwa kutoka utawala na kufuatwa na Narciso Campero. Daza mwenyewe alihamia Ufaransa, na alipojaribu kurudi Bolivia mwaka wa 1894 akauawa kwenye kituo cha treni mjini Uyuni moja kwa moja.

Jamii:Marais wa Bolivia
Muhammad Ali

Kwa watu wengine wenye jina hili tazama Muhammad Ali (maana)

**Muhammad Ali** (jina la awali: **Cassius Marcellus Clay Jr.**; mnamo 17 Januari 1942 - 3 Juni 2016) alikuwa mwanamasumbwi kutoka nchini Marekani. Alipata kuwa bingwa wa uzito wa juu mara tatu. Katika mchezo wa ngumi anatazamwa kama mmoja wa wanamasumbwi bora wa uzito wa juu wa muda wote. 

Wakati akiwa mwanamasumbwi wa ndondi za ridhaa, alishinda medali ya dhahabu ya uzito wa chini kwenye mashindano ya Olimpiki ya mwaka wa 1960 yaliyofanyika mjini Roma, Italia. 

Baada ya kuwa mwanamasumbwi wa kulipwa, alikwenda kuwa mwanandondi wa kwanza kushinda mara tatu daraja la lineal. Mnamo mwaka wa 1999, Ali alipewa taji la "Mwanamichezo wa Karne" na *Sports Illustrated* na "Mwanamichezo Mashuhuri wa Karne" na BBC.

Anafahamika sana kwa staili ya upiganaji wake, ambapo aliielezea staili yake kuwa ni "napaa kama kipepeo, nauma kama nyuki".

Awali alijulikana kama Cassius Clay, lakini alibadilisha jina lake baada ya kujiunga na jumuia ya Kiislamu ya Nation of Islam mnamo mwaka wa 1964. Baadaye akabadilisha dini na kuwa Mwislamu kunako mwaka wa 1975. 

Mnamo mwaka wa 1967, Ali alikataa kuwekwa katika orodha ya majeshi ya Marekani kutokana na imani ya kidini na kupinga vita dhidi ya Vietnam. Alikamatwa na kupatikana na hatia juu ya rasimu ya ukwepaji mashtaka, wakamvua taji lake la uanamasumbwi, na leseni yake ya uanamasumbwi ikazuiliwa. Hakufungwa, lakini hakupambana kwa takriban miaka minne mpaka hapo rufaa yake ilipofanyiwa kazi na Mahakama Kuu ya Marekani, ambapo akaja kushinda.

## Tanbihi 
## Marejeo 
* 

## Viungo vya Nje 
* www.ali.com Official website
* Top Ali Fight Photos from Sports Illustrated 
* 
* www.maprc.com Muhammad Ali Parkinson Center (MAPC)
* Muhammad Ali: Made in Miami 

Jamii:Waliozaliwa 1942
Jamii:Waliofariki 2016
Jamii:Wapiga ngumi wa Marekani
Orson Welles

**George Orson Welles** (6 Mei 1915 - 10 Oktoba 1985), anafahamika kama **Orson Welles**, alikuwa mwongozaji wa filamu wa Marekani, mwandishi, mwigizaji na mtayarishaji, ambaye alifanya kazi sana katika filamu, maonyesho, televisheni na redio. Welles alikuwa pia ni mchawi aliyetimia, nyota katika vikosi  mbalimbali vya usalama katika miaka ya vita.

## Viungo vya nje
* 
* 
* 
*  Wellesnet The Orson Welles Web Resource
*  Orson Welles bibliography   (via UC Berkeley Media Resources Center)
*  Orsonwelles.co.uk a British site devoted to the work of Orson Welles
*  *War of the Worlds*  history of the *War of the Worlds* radio broadcast and additional historical material on *War of the Worlds*
*  Mercury Theatre on the Air  website provides MP3 and Real Audio files of Welles's radio dramas
*  *Macbeth*, New York City, April 14 - June 20, 1936 Production notebook, playscript, and related documents from the digital collection **The New Deal Stage** at the Library of Congress. Retrieved on 8/25/2009
*  *The Tragical History of Dr. Faustus*, New York City, January 8, 1937 Production notebook, Conductor's Score, and related documents from the digital collection The New Deal Stage at the Library of Congress. Retrieved on 8/25/2009
*  *Nazi Eyes On Canada*, starring Orson Welles , 1942 CBC war loan series
*  *The Magnificent Ambersons* a site that details the strange saga of Welles's second film
*  The Unseen Welles a guide to Welles's unfinished and unreleased projects
*  The Orson Welles collection at the Lilly Library, Indiana University
*  Senses of Cinema: Great Directors Critical Database
*  Orson Welles biography
*  1985 interview from *The Times*
*  Obituary, *New York Times*
*  UBU Web's 365 Days Project  Outtake from Welles's Frozen Peas commercial.
*  Orson Welles - The One Man Band (German documentary, 1995)
*  Full.avi download 
*  Orson Welles The Wisconsin Historical Society 
*  The Museum of Orson Welles comprehensive collection of radio shows
*  A Film Maker with a Sound Background An essay on Welles' extensive radio work and its innovative influence on filmmaking via Citizen Kane.
* 

Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Jamii:Waongozaji Filamu wa Marekani
Jamii:Washindi wa Tuzo za Grammy
Jamii:Spaghetti Western
Marcus Stephen

thumb|Marcus Stephen
**Marcus Stephen** (amezaliwa 1 Oktoba 1969) ni rais wa Nauru tangu tarehe 19 Desemba 2007. Kabla ya kuwa mwanasiasa, alikuwa mwanariadha upande wa mchezo wa kuinua vitu vizito na kuhudhuria Michezo ya Olimpiki miaka ya 1992, 1996 an 2000.

Jamii:Marais wa Nauru
Jamii:Waliozaliwa 1969
Jamii:Watu walio hai
The Rescuers

**The Rescuers** (kwa Kiswahili: **Waokoaji**) ni filamu ya katuni ya mwaka wa 1977. Ilitayarishwa na Walt Disney Productions na kutolewa kwa mara ya kwanza tarehe 22 Juni 1977. Hii ni filamu ya ishirini na tatu kutolewa katika mfululizo wa Walt Disney Animated Classics. 

Filamu inahusu Huduma ya Uokoaji kwa Jamii, shirika la panya la kimataifa, lenye makao makuu yake mjini New York na kuungana na Umoja wa Mataifa, waliojitolea kusaidia waathirika na utekajinyara duniani. Panya wawili, cha-uwoga Bernard (Bob Newhart) na mwenyekufaa Miss Bianca (Eva Gabor), waliokaa pamoja ili kumwokoa Penny (Michelle Stacy), msichana alitekwa, ambaye ameshikiriwa kinyume na matakwa yake na mloo wa mali Madame Medusa (Geraldine Page).

Filamu inatokana na riwaya ya watoto ya Margery Sharp "The Rescuers", inajulikana sana, The Rescuers (1959) na Miss Bianca (1962). Ikafuatiwa filamu, *The Rescuers Down Under*, ilitolewa tarehe 16 Novemba 1990.

## Washiriki 
* Bob Newhart kama Bernard
* Eva Gabor kama Miss Bianca
* Geraldine Page kama Madame Medusa
* Michelle Stacy kama Penny
* Joe Flynn kama Mr. Snoops
* Jim Jordan kama Orville
* John McIntire kama Rufus
* Jeanette Nolan kama Ellie Mae
* James MacDonald kama Evinrude
* Candy Candido kama Brutus na Nero
* Bernard Fox kama Mr. Chairman
* George Lindsey kama Deadeye
* Larry Clemmons kama Gramps
* Dub Taylor kama Digger
* John Fiedler kama Deacon Owl
* Shelby Flint kama Singer, Bottle
* Bill McMillian kama Mtangazaji wa TV

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* 
* 
* 

Jamii:Filamu za 1977
Jamii:Filamu za katuni za Disney
Jamii:Filamu za Marekani