Ros Sopheap

**Ros Sopheap** (Khmer: រស់ សុភាព; alizaliwa 1962) ni mwanaharakati wa haki za wanawake wa Kambodia. Yeye ndiye mwanzilishi na mkurugenzi mtendaji wa zamani wa Jinsia na Maendeleo Kambodia (GADC), shirika lisilo la kiserikali linalohusika katika kuzuia unyanyasaji wa majumbani dhidi ya wanawake na kukuza wanawake katika majukumu ya uongozi. Wakati wa kazi yake ya miaka 20 na GADC, alitetea kwa niaba ya wanawake nchini Kambodia na alikuwa kiini cha vuguvugu la haki za wanawake la Kambodia. Sopheap pia aliwahi kuwa rais wa Kamati ya Kukuza Wanawake katika Siasa.

## Maisha ya awali na elimu 
Sopheap alizaliwa mnamo 1962 huko Kambodia. Wakati wa masomo yake, alijifunza Chbab Srey, kanuni za maadili za wanawake zilizoandikwa kwa njia ya shairi. [a] Alipata shahada ya kwanza katika elimu kutoka Taasisi ya Lugha za Kigeni ya Chuo Kikuu cha Royal Phnom Penh.

## Kazi 
Sopheap alianza kazi yake kama mkalimani na mratibu wa mradi. Wakati wa kazi yake kama mkalimani wa mwangalizi wa uchaguzi wakati wa uchaguzi mkuu wa 1993 wa Kambodia, alinyanyaswa na askari wa Mamlaka ya Mpito ya Umoja wa Mataifa nchini Kambodia ambaye alimfuata katika kituo cha kupigia kura na baadaye akaja katika makazi yake huko Phnom Penh. 

Katikati ya miaka ya 1990, Sopheap aliwahi kuwa afisa wa Wizara ya Habari. Baadaye, alifanya kazi na mashirika ya ndani na kimataifa kama mratibu wa mradi, mtafiti, na mkalimani. 

**Jinsia na Maendeleo Kambodia**

Mnamo 1995, Sopheap alifanya kazi kama msaidizi wa utafiti wa mradi wa unyanyasaji wa nyumbani,   mradi wa kwanza wa aina yake nchini Kambodia.  Alipendezwa na mizizi ya unyanyasaji wa kijinsia wakati wa mradi huo. Kulingana na Sopheap, "Nilitumia miezi sita na wanakijiji katika majimbo sita kuchunguza unyanyasaji wa nyumbani. Nilianza kuelewa zaidi kuhusu unyanyasaji wa nyumbani na kusikia hadithi [za wanawake]." Kuanzia mwaka wa 1997, alitumia miaka mitatu kama mratibu wa mafunzo ya jinsia akiwa na Jinsia na Maendeleo Kambodia (GADC), kisha mpango wa nusu uhuru wa Kamati ya Ushirikiano ya Kambodia. Sopheap alianzisha GADC kama shirika lisilo la kiserikali la ndani (NGO) huko Phnom Penh mapema mwaka wa 2000.  GADC inafanya kazi ya kuzuia unyanyasaji wa majumbani dhidi ya wanawake na kukuza wanawake katika nafasi za uongozi, haswa wanawake vijana. Pamoja na kampeni zake za uhamasishaji kuhusu usawa wa kijinsia na haki za wanawake, shirika hutoa usaidizi wa kisheria na elimu.

Wakati wa uongozi wake kama mkurugenzi mkuu wa GADC, Sopheap amekuwa kitovu cha vuguvugu la haki za wanawake la Kambodia.

Mnamo 2014, GADC ilifanya tukio la baiskeli dhidi ya unyanyasaji wa nyumbani kama sehemu ya kampeni ya kimataifa ya Kupanda Bilioni Moja. Tukio hilo lilivunjwa na polisi na walinzi wa kibinafsi. Sopheap alisema katika kujibu "jibu la serikali asubuhi ya leo halionyeshi dhamira ambayo serikali zilitangaza katika [Mkataba] wa Kutokomeza Aina zote za Ubaguzi dhidi ya Wanawake (CEDAW), tamko la Kimataifa la Haki za Kibinadamu na [katiba] ya Cambodia. na Pursat.  GADC pia ilianzisha vikundi vya kusaidia wanawake vilivyoitwa Gender Cafes katika majimbo mbalimbali.  Kupitia GADC, Sopheap ilifanya kazi kuzindua mradi uliobuniwa kuboresha uhuru wa kiuchumi wa wanawake, Uwezeshaji wa Wanawake kupitia Miradi Midogo ya Uwezeshaji Kiuchumi huko Kampong Chhnang, Prey Veng, na Pursat, kwa kutumia mfumo wa kujifunza jinsia wa Oxfam. 

Sopheap alistaafu kutoka wadhifa wake kama mkurugenzi mkuu wa GADC mnamo 2021. 
Kamati ya Kukuza Wanawake katika Siasa na Mashirika Yasiyo ya Kiserikali

Sopheap aliwahi kuwa rais wa Kamati ya Kukuza Wanawake katika Siasa  na alifanya kazi na mashirika yasiyo ya kiserikali ya Khemara na CARE.

**Utetezi wa haki za wanawake**

Sopheap ni mtetezi mkuu wa haki za wanawake na mara nyingi ananukuliwa na waandishi wa habari wakiandika kuhusu masuala ya wanawake nchini Kambodia. . Ametoa wito wa ufadhili zaidi wa kiserikali wa huduma kwa waathiriwa wa unyanyasaji wa kijinsia na ulinzi wa kisheria kwa waathirika wa unyanyasaji wa nyumbani.  Alipendekeza kupigwa marufuku kwa tasnia ya urithi wa kibiashara nchini Kambodia na alizungumza dhidi ya kufungwa jela kwa akina mama wajawazito. Ametetea haki za wanawake wanaofanya kazi kunyonyesha, na kuhusisha kuenea kwa taratibu za hymenoplasty nchini Kambodia na matarajio ya kitamaduni kwamba wanawake wawe mabikira.  Sopheap ametoa wito wa kuchukuliwa hatua katika kushughulikia tofauti za kijinsia katika fursa za elimu na kuzuia wahusika wa mashambulizi ya asidi kutokana na kupata vitu hatari. Alipigana dhidi ya sheria iliyopendekezwa ya kudhibiti NGOs mwaka wa 2015. 

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1962
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Kamboja