open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jean Bethke Elshtain

**Jean Paulette Bethke Elshtain** (Januari 6, 1941 – Agosti 11, 2013) alikuwa mwanafalsafa wa siasa na mtaalamu wa maadili kutoka Marekani. Alihudumu kama Profesa wa Maadili ya Kijamii na Kisiasa katika Shule ya Theolojia ya Chuo Kikuu cha Chicago, huku pia akifundisha katika idara ya sayansi ya siasa.

## Wasifu 
Jean Bethke Elshtain, alisomea katika vyuo vikuu kadhaa na kupata Ph.D. mwaka 1973. Alifundisha katika Chuo Kikuu cha Massachusetts, kisha Vanderbilt, kabla ya kujiunga na Chuo Kikuu cha Chicago mwaka 1995 kama Profesa wa Maadili ya Kijamii na Kisiasa.

Elshtain aliandika zaidi ya vitabu 20 na mamia ya insha, akijadili uhusiano kati ya siasa, maadili, familia, jinsia na demokrasia. Baadhi ya vitabu vyake ni *Democracy on Trial* na *Women and War*, ambacho kilichunguza nafasi ya wanaume na wanawake wakati wa vita. Baada ya mashambulizi ya 11 Septemba 2001, alionekana kuunga mkono hatua za kijeshi za Marekani. Alihudumu kwenye bodi mbalimbali za kitaaluma na kuteuliwa na Rais George W. Bush katika vyombo vya kitaifa vya maadili na sayansi ya binadamu. Alipata heshima nyingi na digrii za heshima kutokana na mchango wake mkubwa.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1941
Jamii:Waliofariki 2013
Jamii:Wanafalsafa wa Marekani
Jamii:Wanasiasa wa Marekani
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Marcelina Almeida

**Marcelina Almeida** (1830 hivi - 1880 hivi) alikuwa mwandishi wa Uruguay mzaliwa wa Argentina aliyeishi Montevideo tangu alipokuwa mdogo. Almeida alitumia majina bandia Abel na Reine mi bella acclamada (anagram ya jina lake kamili) kutia sahihi michango yake katika machapisho ya wakati huo. Kazi yake, *Por una fortuna una cruz*, inachukuliwa kuwa riwaya ya kwanza ya Kifeministi ya Uruguay.

## Wasifu 
Marcelina Almeida Abel alizaliwa huko Argentina, ca. 1830.  Katika shairi lililowekwa maalum kwa Almeida, Francisco Acuña de Figueroa anamfafanua kama Mruguay kwa kuasili, mzaliwa wa Ajentina. 

Riwaya ya mapenzi ya Almeida Por una fortuna una cruz ilichapishwa huko Montevideo mwaka wa 1860. Mandhari yake kuu ni "ndoa ya kulazimishwa ya msichana wa miaka kumi na tano na mwanamume wa miaka ishirini na tano". Kazi hiyo ilizua mjadala mkali katika magazeti ya Montevideo ya wakati huo. Sio tu kwamba ubora wake wa kifasihi ulijadiliwa, bali pia ukweli kwamba mwandishi mwanamke alitilia shaka taasisi ya ndoa. Almeida alikuwa mlengwa wa mashambulizi makali ya kibinafsi, mengi yakiwa na majina bandia. Virginia Cánova, mtafiti aliyeishi nchini Uswidi, anaeleza kwamba "katika ufuasi wake wa ufeministi huria wa Mwangaza na ufeministi wa kitamaduni, mwandishi anaendeleza mada ya ukosefu wa haki za wanawake, ya wachache wao wa milele wanaolindwa na wanaume, hasa ndoa ya kulazimishwa iliyojadiliwa na baba ya mwanamke kijana. Anawasilisha hali tofauti za ukandamizaji unaosababishwa na mwanamke wa kudumu."

Mnamo 1991, Cánova alipata nakala ya riwaya hiyo katika Maktaba ya Kitaifa ya Uruguay, ikifuatilia kazi ambazo hazikuonekana katika historia ya fasihi ya Uruguay. Ugunduzi huo ulisababisha uchapishaji mdogo wa kazi hiyo, kutokana na makubaliano kati ya Maktaba ya Kitaifa ya Uruguay na Idara ya Fasihi ya Chuo Kikuu cha Gothenburg, ambayo ni pamoja na utafiti "Asili ya ufeministi nchini Uruguay." 

Almeida pia alichapisha mashairi, hadithi fupi, na makala katika kipindi cha 1860-61 katika Semanario Uruguayo na mashairi, kati ya 1862 na 1863, katika jarida la fasihi *La Aurora de Montevideo*. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1830
Jamii:Waliofariki 1880
Jamii:Waandishi wa Uruguay
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Zahia Marzouk

**Zahia Marzouk** (1906 – 1988) alikuwa mtaalamu wa masuala ya kijamii na mwanaharakati wa wanawake wa Misri aliyesisitiza uanzishaji wa ushauri wa upangaji familia wa kwanza nchini Misri.

## Maisha 
Marzouk alizaliwa mwaka 1906, akiwa mmoja kati ya dada watatu. Baba yake alifariki akiwa na miaka mitatu, lakini mama yake aliweza kuhakikisha kwamba wasichana wote watatu walipata elimu. Mnamo 1923, Marzouk aliacha kuvaa jilbab kufuatia mfano wa Huda Sha'arawi. Akiungwa mkono na mjomba wake ingawa familia yake haikuuelewa, Marzouk alianza kazi ya ualimu. Alichaguliwa kusomea London. Alirudi Misri mwaka 1931 na kupewa nafasi katika chuo cha walimu, ambapo alifundisha saikolojia. Mnamo 1933, alienda Marekani kusomea katika Shule ya Uzamili ya Harvard, akizingatia kazi ya kijamii ya kitabibu, saikolojia, na watoto wenye matatizo. Wakati wa masomo hayo ya miaka miwili, Marzouk alifanya kazi na familia maskini katika Missouri na milima ya Kentucky. Alirudi Misri mwaka 1935 na kuanzisha shule za kazi za kijamii nchini Misri, zilizoko Alexandria na Cairo. Shule hizi zilipelekea kuanzishwa kwa Wizara ya Masuala ya Jamii mwaka 1938, ambapo Marzouk alifanya kazi kama mtaalamu wa kazi za kisaikolojia, akiwa mwanamke pekee katika idara hiyo.

Mnamo 1937, Marzouk aliunda kikundi kidogo cha kuchunguza masuala ya idadi ya watu nchini Misri. Idadi ya watu nchini ilikuwa inaongezeka. Mwishoni mwa mwaka huo, mkutano rasmi ulifanyika ukiungwa mkono na Chama cha Madaktari cha Misri. Wakati Marzouk alianza kuzungumza kwenye mkutano huo, hadhira iliyokuwa haikubaliani na uwepo wake na ushiriki katika kazi hiyo iliibuka na kumwaga nyanya na mayai kwake mwanzoni. Hata hivyo, mwishoni mwa hotuba yake alipata makofi ya kushangilia.

Marzouk hakufuata mavazi ya kienyeji; alivaa suruali za kisasa na alikataa kutumia jilbab. Pia alikuwa mtaalamu wa ukusanyaji wa fedha na msanii. Alifariki dunia mwaka 1988.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1906
Jamii:Waliofariki 1988
Jamii:Wanafeministi
Jamii:Wanaharakati wa Misri
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Tabitha Siwale

**Tabitha Siwale** (Tukuyu, 28 Julai 1938 - Dar es Salaam, 12 Machi 2025) alikuwa Mtanzania mwanamke wa kwanza kupata kuwa waziri wa nchi mwaka 1975.

## Wasifu 
Tabitha Ijumba Wilfred Mwambenja alizaliwa mwaka 1938 Tukuyu, eneo lililokuwa linajulikana wakati huo kama *Tanganyika Territory*. Baba yake, Wilfred Mwambenja, pamoja na ndugu wengine wa familia yao, walihusika katika harakati za kisiasa wakati wa mapambano ya uhuru wa nchi.

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1938
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:wanawake wa Tanzania
Jamii:wanasiasa wa Tanzania
Jamii:WikiGap JWK 2026
Bibliotheca Sanctorum

**Bibliotheca Sanctorum** (au **Enciclopedia dei Santi** kwa Kiitalia) ni kamusi elezo iliyotungwa kuendana na Mtaguso wa pili wa Vatikano kwa ushirikiano na Istituto Giovanni XXIII ya Pontificia Università Lateranense. 

Kazi yote ilifanywa na wataalamu 300 hivi kwa muda wa miaka 10 hivi. Toleo la kwanza lilikuwa na makala 30.000 kuhusu watakatifu, wenye heri, wastahili heshima, watumishi wa Mungu na watu wa Biblia wa Agano la Kale na Agano Jipya.

Imetolewa katika magombo 12 volumi, mbali ya nyongeza tatu na gombo la faharasa, tena magombo mawili kuhusu watakatifu wa Ukristo wa Mashariki.

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Bibliotheca Sanctorum
* Bibliotheca Sanctorum 

Watakatifu Wakristo
Farakano

**Farakano** (kutoka kitenzi chenye asili ya Kiarabu; kwa Kiingereza: *schism*, kutoka neno la Kigiriki *σχίσμα*, skhisma) ni tendo la kuachana kati ya watu wasioelewana tena baada ya kuwa pamoja. Mara nyingi linahusu taasisi kama vile madhehebu ya dini.

Farakano likishatokea, juhudi za kurudisha umoja mara nyingi zinasababisha mafarakano mapya, kama inavyoonyesha historia ya ekumeni .

Ukristo unatofautisha pengine farakano na uzushi, kwa maana huo unamaanisha tofauti katika mafundisho muhimu ya imani, wakati farakano linaweza kufanyika kwa sababu nyingine, bila tofauti za namna hiyo.

Kati ya mafarakano maarufu zaidi kuna: Farakano la Donato, Farakano la mwaka 1054 na Farakano la Kanisa la Magharibi.

## Tanbihi
## Marejeo
* 

## Viungo vya nje
**Encyclopædia Britannica*: "Schism"

Jamii:Elimu jamii
Jamii:Dini
Jamii:Ukristo
Uzushi wa kidini

ikishinda uzushi na nyoka: sanamu katika Kanisa la Gustaf Vasa, Stockholm, Uswidi, kazi ya Burchard Precht.]]
 ikionyesha Ignas wa Loyola akikanyaga mzushi.]]
**Uzushi wa kidini** (kwa Kiingereza: *heresy*, kutoka neno la Kigiriki: *αἵρεσις*, yaani "chaguo"  ) ni fundisho lolote lililo tofauti la yale yanayotolewa rasmi katika dini fulani, kama vile Uyahudi, Ukristo na Uislamu . 

Kwa kawaida ndiyo chanzo cha madhehebu mapya.

Uzushi huo unatazamwa kama kosa linaloweza kuadhibiwa kwa wahusika kutengwa hata kuuawa.

Hata hivyo, ni tofauti na uasi ambao unakataa kabisa dini yenyewe.

## Tanbihi
## Marejeo
* Walter Bauer (1971), *Orthodoxy and Heresy in Earliest Christianity*, (Philadelphia, Fortress Press (original edition 1934)   (on-line: Updated Electronic English Edition by Robert A. Kraft, 1993).
* 
* Alain Le  Boulluec (1985), ''La notion d'hérésie dans la littérature grecque*, 2 voll., Paris, Etudes Augustiniennes, (*The Notion of Heresy in Greek Literature in the Second and Third Centuries'', New York, Oxford University Press, 2022)

## Viungo vya nje
* Catholic Encyclopedia.
* Cathars of the middle age, Philosophy and History .
* What Is Heresy? by Wilbert R. Gawrisch (Lutheran)

Jamii:Dini
Jamii:Uyahudi
Jamii:Ukristo
Jamii:Uislamu
Mark Carney

**Mark Joseph Carney** (amezaliwa Machi 16, 1965) ni mwanauchumi na mwanasiasa wa Kanada, aliyewahi kuwa mkuu wa benki kuu, na Waziri Mkuu wa sasa wa Kanada. Kabla ya kuingia katika siasa, alihudumu kama *Gavana wa Benki Kuu ya Kanada* (2008–2013) na *Gavana wa Benki Kuu ya Uingereza* (2013–2020). Carney anajulikana kwa uongozi wake wakati wa mdororo wa uchumi wa 2008, jukumu lake katika sera za kifedha wakati wa Brexit, na utetezi wake wa marekebisho ya fedha za hali ya hewa.

## Maisha ya Awali na Elimu
Carney alizaliwa Fort Smith, Northwest Territories, Kanada, na baadaye akahamia Edmonton, Alberta. Alipata shahada ya uchumi kutoka Chuo Kikuu cha Harvard mnamo 1988 na baadaye akamaliza shahada ya uzamili na uzamivu (DPhil) katika uchumi kutoka Chuo Kikuu cha Oxford.

## Kazi
### Uwekezaji na Fedha
Carney alifanya kazi katika Goldman Sachs kutoka 1990 hadi 2003, akijikita katika hatari za serikali, masoko yanayoibukia, na uwekezaji wa kifedha.

****Gavana wa Benki Kuu ya Kanada (2008–2013)**
Mnamo 2008, Carney aliteuliwa kuwa Gavana wa Benki Kuu ya Kanada, akiongoza majibu ya kifedha ya nchi hiyo dhidi ya mdororo wa uchumi wa dunia. Sera zake zilisaidia Kanada kupona haraka zaidi kuliko uchumi mwingi wa nchi zilizoendelea.

****Gavana wa Benki Kuu ya Uingereza (2013–2020)**
Carney aliteuliwa kuwa Gavana wa Benki Kuu ya Uingereza mnamo 2013, na kuwa raia wa kwanza wa kigeni kushika wadhifa huo. Alihakikisha uthabiti wa kifedha wakati wa mazungumzo ya Brexit na kuhimiza marekebisho ya sera ya kifedha na fedha za hali ya hewa.

****Fedha za Hali ya Hewa na Jukumu la Umoja wa Mataifa**
Baada ya kuondoka katika benki kuu, Carney alijikita katika fedha za hali ya hewa. Alifanya kazi kama Mjumbe Maalum wa Umoja wa Mataifa wa Hatua za Hali ya Hewa na Fedha, akihimiza uwekezaji endelevu na mikakati ya mabadiliko ya sifuri.

### Waziri Mkuu wa Kanada (Sasa)
Carney ndiye waziri mkuu wa sasa wa Kanada kuanzia machi .

## Maisha Binafsi
*Carney ameoa Diana Fox Carney, mwanauchumi wa maendeleo, na wana watoto wanne.

## Urithi
Carney anaheshimiwa kama mmoja wa watu wenye ushawishi mkubwa katika masuala ya kifedha duniani. Uongozi wake katika sera za uchumi, uthabiti wa kifedha, na fedha za hali ya hewa unaendelea kuathiri sera za uchumi za Kanada na kimataifa.
## Marejeo
Jamii:Wanasiasa wa Kanada
Baali

[thumb|[Sanamu yake ya mwaka 1500 KK hivi.]]
**Baali** (maana yake *mmiliki* au *Bwana* katika lugha za Kisemiti za Kaskazini zilizotumika huko Mashariki ya Kati ya kale) ni jina lililokuja kutumika kwa ajili ya miungu, hasa kwa mungu wa dhoruba na wa uzazi, Hadad.

Biblia ya Kiebrania inalitumia mara 90 kuhusiana na miungu mbalimbali ya makabila jirani na Waisraeli waliosadiki Mungu mmoja tu na kuona hiyo mingine kuwa miungu bandia tu. Biblia inaeleza ibada za makuhani wa Baali , na hasa shindano lililoitishwa na nabii Eliya juu ya mlima Karmeli ili kuwaonyesha Waisraeli yupi ni Mungu wa kweli kati ya YHWH na Baali dhidi ya juhudi za malkia Jezebeli za kueneza kati yao dini ya taifa lake (Tiro) .

Matumizi hayo yaliingia katika Ukristo na Uislamu, pengine kwa umbo la dharau Beelzebub, kuhusu pepo.

## Tanbihi
## Marejeo
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* 
* 
* . 
* 
* 
*
* 
* 
* 
* 
* , translated from the German for Routledge in 1987 as *The Routledge Dictionary of Gods and Goddesses, Devils and Demons*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Marejeo mengine
* 
* 
* 

## Viungo vya nje
* Jewish Encyclopedia (1901–1906) "Ba'al", "Ba'al and Ba'al Worship", "Baal-Berith", "Baal-Peor", "Baalim", "Astarte Worship among the Hebrews", &c., *Jewish Encyclopedia*, New York: Funk & Wagnalls

Jamii:Qurani
Miaka wastani ya masomo

**Miaka wastani ya masomo** MWM (Kwa Kiingereza *Mean years of Schooling*) ni kipimo cha takwimu kinachotumika kubainisha idadi ya wastani ya miaka ya elimu iliyopokelewa na watu wenye umri wa miaka 25 na zaidi katika nchi au kanda fulani. Ni kipengele muhimu cha Kiashiria cha maendeleo ya watu (HDI), ambacho huhesabiwa na Mpango wa Maendeleo wa Umoja wa Mataifa (UNDP) ili kutathmini kiwango cha maendeleo ya binadamu katika nchi.

Nchi zilizoendelea kwa kawaida zina viwango vya juu vya MWM, mara nyingi kati ya miaka 11 na 14.

Nchi zinazoendelea zina MWM ya kati ya miaka 4 na 9 kutokana na viwango vya chini vya usajili, viwango vya juu vya kuacha shule, na upatikanaji mdogo wa elimu ya sekondari au ya juu.

Nchi zilizo katika kundi la maendeleo duni (LDCs) mara nyingi zina MWM chini ya miaka 4, ikionyesha changamoto kubwa katika upatikanaji wa elimu, ubora, na miundombinu.

## Hesabu
Miaka wastani ya Masomo huhesabiwa kwa kutumia data ya elimu inayokusanywa kutoka kwa sensa za kitaifa, tafiti za kaya, na hifadhidata za elimu. Kipimo hiki huzingatia kiwango cha juu cha elimu kilichokamilishwa na mtu binafsi na kisha kuhusisha idadi ya miaka inayolingana na kila ngazi ya elimu. Mfumo wa hesabu unazingatia:

Sehemu ya idadi ya watu waliokamilisha kila ngazi ya elimu.

Muda wa kawaida wa masomo katika kila ngazi (mfano, msingi, sekondari, elimu ya juu).

Marekebisho kwa sababu ya kurudia madarasa na masomo yasiyokamilika.

Kwa mfano, ikiwa nchi fulani ina idadi kubwa ya watu waliokamilisha elimu ya sekondari (miaka 12) na sehemu ndogo imefikia elimu ya juu (miaka 16+), basi Wastani wa Miaka ya Masomo utakuwa thamani ya wastani kati ya viwango hivyo.

## Athari na Umuhimu
*1. Ukuaji wa Kiuchumi
Nchi zilizo na wastani wa juu wa miaka ya masomo zina uchumi imara zaidi, kwani elimu huongeza tija ya wafanyakazi, ubunifu, na maendeleo ya rasilimali watu.

*2. Maendeleo ya Kijamii
MWM ya juu inahusiana na viwango vya chini vya umaskini, matokeo bora ya afya, na usawa wa kijinsia. Nchi zilizo na upatikanaji mzuri wa elimu pia hupata viwango vya chini vya uhalifu na ushiriki mkubwa wa wananchi katika masuala ya kijamii.

*3. Sera na Malengo ya Maendeleo
Malengo ya Maendeleo Endelevu ya Umoja wa Mataifa (SDGs), hasa SDG 4 (Elimu Bora), yanasisitiza kuongeza miaka ya masomo ili kuboresha viwango vya elimu duniani. Serikali na mashirika ya kimataifa hutumia data ya MWM kutengeneza sera za elimu, kugawa rasilimali, na kufuatilia maendeleo.

## Changamoto na Vikwazo
*Ubora wa Elimu: WMM ya juu haimaanishi kila mara ubora wa elimu. Baadhi ya nchi zina muda mrefu wa masomo lakini matokeo duni ya kujifunza.

*Usawa wa Kijinsia na Kikanda: Katika nchi nyingi, wanawake na jamii za vijijini wana miaka ya chini ya masomo kutokana na vikwazo vya kijamii na kiuchumi.

*Changamoto za Ukusanyaji wa Takwimu: Nchi zinazoendelea mara nyingi hukosa data kamili ya elimu, jambo linalofanya iwe vigumu kupata vipimo sahihi.

## Tazama Pia
Miaka ya masomo inayotarajiwa
## Marejeo
Jamii:elimu
Rwanda (maana)

**Rwanda** au **Ruanda** ni nchi katika Afrika ya Mashariki
*Ruanda inaweza pia kurejelea:
*nchi wa Rwanda
*kata ya Ruanda (Mbeya) iko ndani ya mji wa Mbeya
*kata ya Ruanda (Mbeya Jiji kuu), wadi katika Wilaya ya Mbeya Jiji kuu, kusini mwa Tanzania
*kata ya Ruanda (Mbozi), wadi katika Wilaya ya Mbozi kusini mwa Tanzania
*kata ya Ruanda (Mbinga) 
*kata ya Ruanda (nondo), jenasi ya nondo katika familia ndogo ya Lymantriinae
Daniel Handler

**Daniel Handler** (alizaliwa Februari 28, 1970) ni mwandishi, mwanamuziki, mwandishi wa filamu na televisheni, na mtayarishaji wa televisheni kutoka Marekani. Anajulikana zaidi kwa mfululizo wake wa vitabu vya watoto A Series of Unfortunate Events na All the Wrong Questions, vilivyochapishwa kwa jina la kalamu Lemony Snicket. Kitabu cha kwanza kati ya hivyo kiligeuzwa kuwa filamu mnamo mwaka 2004, na pia kuwa mfululizo wa Netflix kuanzia mwaka 2017 hadi 2019.

Handler pia amechapisha riwaya kwa watu wazima na tamthilia ya jukwaani kwa jina lake halisi, pamoja na vitabu vingine vya watoto kwa jina la Lemony Snicket. Kitabu chake cha kwanza, ambacho ni hadithi ya ucheshi wa kejeli kilichoitwa The Basic Eight, kilikataliwa na wachapishaji wengi kutokana na mada yake yenye giza.

Vilevile, Handler amewahi kupiga accordion katika bendi kadhaa na kushiriki kwenye albamu 69 Love Songs ya bendi ya muziki wa indie pop iitwayo The Magnetic Fields**.**

## Marejeo 
Jamii:Wanamuziki wa Marekani
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Vandana Shiva

**Vandana Shiva** (alizaliwa 5 Novemba 1952) ni mtaalamu wa Kihindi, mlinzi wa mazingira, mpenda uhuru wa chakula, mfuasi wa ecofeminism na mwandishi wa kupinga globalisasi.Akiishi Delhi, Shiva ameandika zaidi ya vitabu 20.Anajulikana mara nyingi kama "Gandhi wa nafaka" kwa ufanisi wake katika harakati za kupinga Mazao yaliyobadilishwa kijenetiki (GMO)..

Shiva ni mmoja wa viongozi na wanachama wa bodi ya International Forum on Globalization (pamoja na Jerry Mander, Ralph Nader, na Helena Norberg-Hodge), na ni mtu muhimu katika harakati za kupinga globalisasi.Ameunga mkono mazoea mengi ya kiasili, kama ilivyo katika mahojiano yake kwenye kitabu *Vedic Ecology* (kilichandikwa na Ranchor Prime). Yeye ni mshiriki wa kamati ya kisayansi ya IDEAS Foundation for progress, chombo cha kufikiria cha chama cha Spanish Socialist Workers' Party cha Hispania. Pia ni mshiriki wa Shirika la Kimataifa la Jamii Inayoshiriki.

## Maisha ya Awali na Elimu
Vandana Shiva alizaliwa huko Dehradun. Baba yake alikuwa mtunzaji wa misitu, na mama yake alikuwa mkulima mwenye upendo kwa asili. Alisoma katika Shule ya Upili ya St. Mary's Convent, Nainital, na katika Convent of Jesus and Mary, Dehradun.

Shiva alisoma fizikia katika Chuo Kikuu cha Punjab, Chandigarh kilichoko Chandigarh, akihitimu na Shahada ya Sayansi mwaka 1972.Baada ya kipindi kifupi cha kazi katika Bhabha Atomic Research Centre, alihamia Kanada ili kufuata shahada ya uzamili katika Falsafa ya Sayansi katika Chuo Kikuu cha Guelph mwaka 1977, ambapo aliandika insha yenye kichwa cha "Mabadiliko katika dhana ya mzunguko wa mwanga."

## Kazi
Vandana Shiva ameandika na kusema kwa kina kuhusu maendeleo katika maeneo ya kilimo na chakula. Haki za mali miliki, maumbile ya viumbe, bioteknolojia, maadili ya kibaiolojia na uhandisi wa kijenetiki ni miongoni mwa maeneo ambapo Shiva amepigania kupitia harakati za kijamii. Ameisaidia mashirika ya grassroots ya harakati za Green movement barani Afrika, Asia, Amerika ya Kusini, Ireland, Uswizi, na Austria katika kupinga maendeleo katika sekta ya kilimo kupitia uhandisi wa kijenetiki.

Mnamo 1982, alianzisha Foundation ya Utafiti wa Sayansi, Teknolojia, na Ekolojia.Navdanya, inayotafsiriwa kama "Mbegu Tisa" au "Zawadi Mpya", ni mpango wa RFSTE wa kuelimisha wakulima kuhusu faida za kudumisha mazao mbalimbali na ya kipekee badala ya kukubali ofa kutoka kwa wazalishaji wa chakula cha monoculture. Mpango huu ulianzisha benki zaidi ya 40 za mbegu kote India ili kutoa fursa za kilimo cha aina mbalimbali katika maeneo mbalimbali. Mnamo 2004, Shiva alianzisha Bija Vidyapeeth, chuo cha kimataifa cha maisha endelevu kilichopo Doon Valley, Uttarakhand, kwa ushirikiano na Schumacher College, Uingereza.

## Marejeo 
Jamii:Wanaharakati wa Uhindi
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Flannery O'Connor

'''Mary Flannery O'Connor''' (25 Machi 1925 – 3 Agosti 1964) alikuwa mwandishi wa riwaya, hadithi fupi na insha kutoka Marekani. Aliandika riwaya mbili na hadithi fupi 31, pamoja na idadi ya mapitio na maoni.

Alikuwa mwandishi wa Southern, ambaye mara nyingi aliandika kwa mtindo wa Southern Gothic wenye dhihaka, na alitegemea sana mazingira ya kikanda na wahusika wa ajabu, mara nyingi katika hali za kikatili. Katika uandishi wake, kukubaliana au kukataa kwa njia isiyo na hisia mipaka, dosari au tofauti za wahusika hawa (iwe inahusiana na ulemavu, rangi, uhalifu, dini au akili) mara nyingi hujenga misingi ya drama.

Uandishi wake mara nyingi huonyesha imani yake ya Kikatoliki na mara nyingi huzungumzia maswali ya maadili na eethics. Kitabu chake cha baada ya kifo, Complete Stories, kilishinda Tuzo ya Kitaifa ya Vitabu kwa Fasihi ya Marekani mwaka 1972 na kimekuwa kipengele cha sifa endelevu.

## Maisha ya Awali na Elimu
 huko Savannah, Georgia]]

### Utoto
O'Connor alizaliwa Machi 25, 1925, huko Savannah, Georgia, akiwa mtoto pekee wa Edward Francis O'Connor, mtaalamu wa mali isiyohamishika, na Regina Cline, wote wa asili ya Irish Americans (Wamarekani wa asili ya Kiayalandi).Akiwa mtu mzima, alikumbuka utoto wake kama "mtoto mwenye vidole vya miguu vinavyotokea ndani, na taya inayozama nyuma, na ugonjwa wa 'nakiuachieni tu'."Muziumu ya Flannery O'Connor Childhood Home iko kwenye anuani ya 207 E. Charlton Street, kwenye Lafayette Square.

Mwaka 1940, O'Connor na familia yake walihamia Milledgeville, Georgia, ambapo awali waliishi na familia ya mama yake katika nyumba inayojulikana kama 'Cline Mansion,' iliyokuwa mjini.Mwaka 1937, baba yake aligundulika kuwa na *systemic lupus erythematosus*, ugonjwa ambao ulisababisha kifo chake mnamo Februari 1
 
Mwaka 1951, walihamia kwenye *Andalusia Farm*.Ambayo sasa ni muziumu inayojitolea kuonyesha kazi za O'Connor.

### Shule
O'Connor alienda Peabody High School, ambapo alifanya kazi kama mhariri wa sanaa wa gazeti la shule na alihitimu kutoka hapo mwaka 1942. Wakosoaji wengi wamesema kuwa mtindo wa kipekee na mbinu za vibonzo hivi za awali zilichangia kwa namna muhimu katika uandishi wake wa baadaye.

## Marejeo 
Jamii:Waandishi wa Marekani
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Sinéad O'Connor

'''Shuhada' Sadaqat** (alizaliwa kama **Sinéad Marie Bernadette O'Connor'''; 8 Desemba 1966 – 26 Julai 2023) alikuwa mwimbaji, mtunzi wa nyimbo, na mtetezi kutoka Ireland.Albamu yake ya kwanza ya studio, The Lion and the Cobra, ilitolewa mwaka 1987 na kufanikiwa kimataifa kwenye mialiko ya chati. Albamu yake ya mwaka 1990, *I Do Not Want What I Haven't Got*, ilikuwa mafanikio yake makubwa ya kibiashara, ikiuza nakala zaidi ya milioni saba duniani kote. Singo kuu kutoka kwa albamu hiyo, *Nothing Compares 2 U*, iliheshimiwa kama singo bora ya mwaka duniani kwenye Billboard Music Awards.

O'Connor alifanikisha mafanikio kwenye mialiko ya chati na *Am I Not Your Girl?* (1992) na *Universal Mother* (1994), zote zikithibitishwa kuwa za dhahabu nchini Uingereza.Pia alifanikisha mafanikio na *Faith and Courage* (2000), ambayo ilithibitishwa kuwa ya dhahabu nchini Australia.Kazi ya O'Connor ilijumuisha nyimbo za filamu, ushirikiano na wasanii wengi, na maonyesho katika tamasha za kukusanya fedha za misaada. Kitabu chake cha kumbukumbu, *Rememberings*, kilichapishwa mwaka 2021 na kuwa kipenzi cha wauzaji.

O'Connor alileta umakini kwa masuala kama unyanyasaji wa watoto, haki za binadamu, ubaguzi wa rangi, na haki za wanawake. Wakati wa *Saturday Night Live* mwaka 1992, karibu muongo mmoja kabla ya ulimwengu kugundua kikamilifu kuhusu matukio ya unyanyasaji wa kimapenzi ya watoto katika Kanisa Katoliki, alirarua picha ya Papa John Paul II kupinga unyanyasaji huo, jambo lililosababisha mzozo kutoka kwa wale ambao hawakujua au ambao walikuwa wakificha ukweli kuhusu kashfa hiyo. Katika kipindi cha kazi yake ya muziki, alijadili kwa uwazi safari yake ya kiroho, ujasiriamali, mitazamo yake ya kijamii na kisiasa, na uzoefu wake wa majeraha na mapambano na afya ya akili. Alipobadilika kuwa Muislamu mwaka 2018, alichukua jina la Shuhada' Sadaqat.

## Maisha ya Awali na Elimu 
Sinéad Marie Bernadette O'ConnorAlizaliwa tarehe 8 Desemba 1966 katika *Cascia House Nursing Home* kwenye Baggot Street huko Dublin. Alipewa jina la Sinéad kwa heshima ya Sinéad de Valera, mama wa daktari aliyeshiriki katika kujifungua kwake (Éamon de Valera, Jnr.), na Bernadette kwa heshima ya Mtakatifu Bernadette wa Lourdes.

## Shughuli ya Muziki 
### 1980s 
Mmoja wa wahudumu katika kituo cha Grianán alikuwa dada wa Paul Byrne, mpigaji ngoma wa bendi ya In Tua Nua, ambaye alimsikia O'Connor akiimba "Evergreen (Love Theme from A Star Is Born) kutoka kwa Barbra Streisand. Aliandika wimbo nao uitwao "Take My Hand," lakini waliona kuwa akiwa na umri wa miaka 15, alikuwa mdogo sana kujiunga na bendi hiyo.

## Marejeo 
Jamii:waimbaji wa Ireland
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Marie Stopes

**Marie Charlotte Carmichael Stopes** (15 Oktoba 1880 – 2 Oktoba 1958) alikuwa mwandishi, mtaalamu wa paleobotania, na mtetezi wa haki za wanawake na wa uboreshaji wa kijenetikia wa binadamu kupitia uteuzi wa kizazi bora tu wa Uingereza. 

Alitoa michango muhimu katika utafiti wa mimea ya kale na uainishaji wa makaa ya mawe, na alikuwa mwanamke wa kwanza kuwa mhadhiri katika idara ya Chuo Kikuu cha Manchester. Pamoja na mume wake wa pili, Humphrey Verdon Roe, Stopes alianzisha kliniki ya kwanza ya kudhibiti uzazi nchini Uingereza. Stopes alihariri jarida la *Birth Control News*, lililotoa ushauri wa vitendo kuhusu mada hiyo. Kitabu chake cha mwongozo wa ngono *Married Love* (1918) kilikuwa cha utata na cha athari kubwa, na kilileta mada ya udhibiti wa uzazi katika mjadala wa umma. Ingawa alisaidia watu kutoa mimba, Stopes hadharani alikataa utoaji mimba, akisema kinachohitajika zaidi ni kuzuia mimba zisizofaa.

Kama jibu kwa itikadi na juhudi zake dhidi ya matabaka ya chini zilizozua utata, kwa kuwa alifikia hatua ya kupendekeza watu wasio na ubora, wakiwemo machotara, wafungiwe kizazi bila ridhaa yao, Marie Stopes International mnamo 2020 ilibadilisha jina lake kuwa "MSI Reproductive Choices" bila mabadiliko ya sera, hivi kwamba mwaka 2015 ilitoa mimba 4 milioni katika nchi mbalimbali.

## Maisha ya awali na elimu
Stopes alizaliwa huko Edinburgh. Baba yake, Henry Stopes, alikuwa mtengenezaji wa pombe, mhandisi, mchoraji na palantolojia kutoka Colchester. Mama yake alikuwa Charlotte Carmichael Stopes, mchambuzi wa William Shakespeare na mtetezi wa haki za wanawake kutoka Edinburgh. Akiwa na wiki sita, wazazi wake walimchukua Stopes kutoka Uskoti; Familia ilikaa kwa muda mfupi huko Colchester kisha ikaenda London, ambapo mnamo 1880 baba yake alinunua nyumba ya 28 Cintra Park huko Upper Norwood. Wazazi wake wote walikuwa wanachama wa British Association for the Advancement of Science, ambapo walikutana. Akiwa mdogo, alivutiwa na sayansi. 

## Utafiti wa Kisayansi 
Akiwa na umri wa miaka 23, Stopes alipata kazi yake ya kwanza katika ulimwengu wa elimu, akiwa mfundishaji wa paleobotania katika Victoria University of Manchester kutoka 1904 hadi 1910; Katika nafasi hiyo, alikua mwanaisimu wa kwanza wa kike katika chuo hicho. Ni katika kipindi hicho ambapo alikutana na William Boyd Dawkins na Frederick Ernest Weiss. Dawkins alikuwa rafiki wa baba yake na mwanachama wa bodi ya chuo na alitetea nafasi yake ya ufundishaji wakati wanachama wa seneti walipokuwa wakipingana na wazo la kuwa na mwanamke afundishe vijana wa kiume. Stopes alijulikana katika chuo kama mtu anayeendesha maisha ya furaha: alijulikana kwa kuchangamana kwa uhuru na wafanyakazi, wenzake, na wanafunzi wachache, au 'kuflirt'.

## Marejeo 
Jamii:Wanabotania wa Uingereza
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Bell hooks

**Gloria Jean Watkins** (anayejulikana zaidi kwa jina lake la uandishi **bell hooks**, likiandikwa kwa herufi ndogo) (25 Septemba 1952 – 15 Desemba 2021) alikuwa mwandishi, mtaalamu wa elimu, mkosoaji wa kijamii, na Profesa Mwandamizi katika Chuo cha Berea nchini Marekani. Alijulikana kwa uandishi wake unaojikita kwenye masuala ya rangi, jinsia, na tabaka la kijamii.

hooks alitumia jina lake kwa herufi ndogo ili kuondoa umakini kutoka kwake binafsi na kuelekeza kwenye kazi yake. Mada kuu za uandishi wake zilijumuisha uchunguzi wa muingiliano wa rangi, jinsia, na mfumo wa kiuchumi unaowezesha ukandamizaji na udhalilishaji wa kijamii. Alikuwa na vitabu takriban 40, vikiwemo makala, mashairi, na vitabu vya watoto. Kazi yake iligusa pia upendo, rangi, jinsia, tabaka la kijamii, sanaa, historia, uasherati, vyombo vya habari, na ubaguzi wa kijinsia.

## Maisha ya Awali
Gloria Jean Watkins alizaliwa tarehe 25 Septemba 1952, katika familia ya Waafrika-Amerika wa tabaka la kazi, mjini Hopkinsville, Kentucky, Marekani.

Alianza kazi yake ya kielimu mwaka wa 1976 akifundisha Kiingereza na masuala ya kikabila katika Chuo Kikuu cha California Kusini. Baadaye alihudumu katika taasisi mbalimbali, ikiwemo Chuo Kikuu cha Stanford, Chuo Kikuu cha Yale, Chuo kipya cha Florida, na Chuo Kikuu cha Jiji la New York, kabla ya kujiunga na Chuo cha Berea nchini Kentucky mwaka wa 2004. Mnamo mwaka 2014, hooks alianzisha Taasisi ya bell hooks katika chuo hicho.

## Marejeo 
Jamii:Waandishi wa Marekani
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Varg Vikernes

**Louis Cachet** (alizaliwa **Kristian Vikernes**; imeandikwa "Christian" katika vyanzo vingine; 11 Februari 1973), anayejulikana zaidi kama **Varg Vikernes** ni mwanamuziki na mwandishi wa Kinorwe anayejulikana zaidi kwa albamu zake za awali za "black metal" na baadaye kwa uhalifu wake. Rekodi zake tano za kwanza, zilizotolewa chini ya jina Burzum kuanzia mwaka 1992 hadi 1996, zilimfanya kuwa mmoja wa watu wenye ushawishi mkubwa katika mandhari ya awali ya "black metal" ya Kinorwe.
Alihukumiwa kwa mauaji na uchomaji moto mwaka 1994 na kuhukumiwa kifungo cha miaka 21 gerezani, lakini aliachiliwa baada ya kutumikia miaka 15.Mzaliwa wa Fana, Bergen katika Manispaa ya Bergen, Vikernes alianza kupiga gitaa akiwa na umri wa miaka 14 na akaunda bendi yake ya kwanza, Kalashnikov (iliyokuja kujulikana kama Uruk-Hai), ifikapo mwaka 1989. Aliendelea kujiunga na bendi ya Old Funeral, ambako alipiga gitaa kuanzia 1989 hadi alipoondoka mwaka 1991. Alirekodi nyimbo kadhaa na bendi hiyo, ambazo zilijumuishwa kwenye EP Devoured Carcass, pamoja na albamu mbalimbali za mkusanyiko zilizotolewa miaka kadhaa baadaye. Mnamo 1992, Vikernes, pamoja na wanachama wengine wa mduara huo, alishukiwa kwa kuchoma makanisa manne ya Kikristo nchini Norway. Ingawa alikanusha kuhusika moja kwa moja, alionyesha kuunga mkono matukio hayo. Mnamo 1992–1993, pia alipiga gitaa la besi kwa albamu ya kwanza ya bendi ya Mayhem De Mysteriis Dom Sathanas (1994).

Mnamo Agosti 1993, Vikernes alimchoma kisu na kumuua mpigaji gitaa wa Mayhem, Euronymous, wakati wa ugomvi katika nyumba ya marehemu, na alikamatwa muda mfupi baadaye. Mnamo Mei 1994, Vikernes alihukumiwa kwa kosa la mauaji ya daraja la kwanza, kuchoma makanisa na kumiliki vilipuzi. Daima amedai kuwa mauaji hayo yalikuwa ni kitendo cha kujilinda, lakini ombi lake la kupunguziwa shtaka hadi uuaji wa kukusudia halikufanikiwa. Alihukumiwa kifungo cha miaka 21 gerezani, adhabu ya juu kabisa chini ya sheria ya Norway. Akiwa gerezani, Vikernes alianzisha shirika la neo-Nazi lijulikanalo kama Norwegian Heathen Front.Alipokuwa gerezani, Vikernes alichapisha vitabu viwili na pia alitoa albamu mbili za muziki wa ambient chini ya jina la Burzum. Baada ya hapo, alihamia Ufaransa na mkewe pamoja na watoto wao, ambako aliendelea kuandika na kutengeneza muziki. Pia alikuwa mwanablogu mwenye shughuli nyingi kwenye chaneli yake ya YouTube ThuleanPerspective, kabla ya chaneli hiyo kupigwa marufuku na jukwaa hilo.

## Wasifu 
### Asili na utotoni 
Katika mahojiano yaliyochapishwa kwenye kitabu cha 1998 Lords of Chaos, Vikernes anazungumzia asili yake na utoto wake. *Lords of Chaos* pia kinajumuisha mahojiano na mama yake, Helene Bore (kitabu hicho na gazeti moja lililotajwa humo linamrejelea kwa jina Lene).

## Marejeo 
Jamii:Wanamuziki wa Norwei
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Derrick Jensen

**Derrick Jensen** (19 Desemba 1960) ni mwanafalsafa wa mazingira na mwandishi kutoka Marekani. Anajulikana kwa kutetea uhifadhi wa dunia ya asili. Mnamo 2008, alitajwa kati ya watu 50 wanaobadilisha dunia. Pia ameungwa mkono kwa msimamo wake wa uasi wa kiraia na kupinga miundombinu inayoharibu mazingira.

Yeye pamoja na Lierre Keith, aliunda shirika la Deep Green Resistance, ambalo limekuwa na maoni yenye utata kuhusu nafasi ya wanawake waliobadili jinsia katika harakati za wanawake.

Jensen anaishi Crescent City, California.

## Marejeo 
Jamii:Waandishi wa Marekani
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Jamii:Waliozaliwa 1960
Jamii:Watu walio hai
Carol Gilligan

**Carol Gilligan** (alizaliwa 28 Novemba 1936) ni mwanamke wa Kimarekani, mtaalamu wa maadili, na mtaalamu wa saikolojia, maarufu kwa kazi yake juu ya jamii ya kimaadili na uhusiano wa kimaadili.

Gilligan ni profesa wa Sayansi za Binadamu na Psikolojia inayotumika katika Chuo Kikuu cha New York na alikuwa profesa mgeni katika Kituo cha Utafiti wa Jinsia na Chuo cha Yesu katika Chuo Kikuu cha Cambridge hadi mwaka 2009. Anajulikana kwa kitabu chake In a Different Voice (1982), kilichokosoa hatua za maendeleo ya maadili za Lawrence Kohlberg.

Mnamo mwaka 1996, gazeti la Time lilimworekodi kati ya watu 25 wenye ushawishi mkubwa zaidi nchini Marekani.Anachukuliwa kuwa mwanzilishi wa maadili ya utunzaji.

## Historia na Maisha ya Kifamilia
Carol Gilligan alikulia katika familia ya Wayahudi katika Jiji la New York. Alikuwa mtoto pekee wa wakili, William Friedman, na mwalimu wa shule ya watoto wadogo, Mabel Caminez. Alienda shule ya umma ya Hunter Model na Shule ya Walden, New York City.Alisoma katika shule ya kibinafsi ya kisasa katika upande wa magharibi wa juu wa Manhattan na alicheza piano.

Gilligan alipokea Shahada ya Kwanza ya Sanaa *summa cum laude* katika fasihi ya Kiingereza kutoka Chuo cha Swarthmore, shahada ya uzamili katika saikolojia ya kliniki kutoka Chuo cha Radcliffe, na Ph.D. katika saikolojia ya kijamii kutoka Chuo Kikuu cha Harvard. Ambapo aliandika kazi yake ya udaktari "Responses to Temptation: An Analysis of Motives" (Majibu kwa Jaribu: Uchambuzi wa Sababu).Akiwa amejaa kuchoshwa na masomo ya kitaaluma, Gilligan aliondoka katika elimu na kuhamia kufanya kazi katika dansi ya kisasa.

## Kazi
Alianza kazi ya ufundishaji kama mhadhiri katika Chuo Kikuu cha Chicago (ambako mume wake alikuwa mwanafunzi wa tiba) kutoka 1965 hadi 1966, akifundisha Utangulizi wa Sayansi ya Jamii ya Kisasa. Baadaye alikua mhadhiri katika Chuo Kikuu cha Harvard mwaka 1967, akifundisha masomo ya Elimu ya Jumla. Baada ya kuwa msaidizi wa profesa katika Shule ya Uzamili ya Elimu ya Harvard mwaka 1971, alipokea cheti cha kudumu kama profesa kamili mwaka 1988. Gilligan alifundisha kwa miaka miwili katika Chuo Kikuu cha Cambridge (kutoka 1992 hadi 1994) kama Profesa wa Pitt wa Historia ya Amerika na Taasisi na kama mgeni wa uprofesa katika Sayansi za Jamii na Siasa. Mwaka 1997, alikua Mwenyekiti wa Patricia Albjerg Graham katika Masomo ya Jinsia katika Harvard. Kuanzia mwaka 1998 hadi 2001, alikuwa Profesa Mgeni wa Meyer na baadaye profesa mgeni katika Shule ya Sheria ya Chuo Kikuu cha New York.

Gilligan aliondoka Harvard mwishoni mwa mwaka 2002 ili kujiunga na Chuo Kikuu cha New York kama profesa kamili katika Shule ya Elimu na Shule ya Sheria. Alikuwa pia profesa mgeni katika Chuo Kikuu cha Cambridge katika Kituo cha Masomo ya Jinsia.

## Marejeo 
Jamii:Waandishi wa Marekani
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Wendy McElroy

**Wendy McElroy** (alizaliwa 1951) ni mwandishi wa feminism ya kipekee na Voluntaryism kutoka Kanada. McElroy ni mhariri wa tovuti ya ifeminists.net.

McElroy ni mwandishi wa kitabu cha *Rape Culture Hysteria*, ambacho anadai kuwa utamaduni wa ubakaji ni matokeo ya hisia za umaarufu zinazohusiana na uharibifu wa wanaume, na hasa, wanaume weupe.

Mnamo Novemba 2014, McElroy alikubaliana kushiriki mjadala na Jessica Valenti katika mjadala wa Janus Forum wa Chuo Kikuu cha Brown kuhusu "Vyuo Vikuu vinapaswa Kuvishughulikia vipi Masuala ya Ubakaji?". Kabla ya mjadala huo, Rais wa Chuo Kikuu cha Brown Christina Paxson alituma barua pepe kwa wanafunzi wote akisema kuwa alikubaliana na mitazamo ya McElroy, na kuanzisha tukio mbadala kwa wakati mmoja ili kushindana na mjadala huo. Matendo ya wanafunzi wa Chuo Kikuu cha Brown na Paxson yalikosolewa na wachambuzi mbalimbali.

## Kazi Zilizochapishwa 
; Vitabu
* *National Identification Systems: Essays in Opposition*, na Carl Watner, Wendy McElroy, 2004 
* *Debates of Liberty: An Overview of Individualist Anarchism, 1881–1908*, 2003 
* 
* *Sexual Correctness: The Gender-Feminist Attack on Women*, 2001
* *Dissenting Electorate: Those Who Refuse to Vote and the Legitimacy of Their Opposition*, na Carl Watner, Wendy McElroy, 2001

## Marejeo 
Jamii:Waandishi wa Kanada
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Betty Dodson

**Betty Dodson** (Agosti 24, 1929 – Oktoba 31, 2020) alikuwa mwalimu wa masuala ya ngono kutoka Marekani. Akiwa msanii kwa mafunzo, alionyesha sanaa ya kiroho katika Jiji la New York kabla ya kuwa mwanzilishi wa harakati za kifeministi zinazounga mkono uhuru wa kujieleza katika masuala ya ngono. Warsha na miongozo yake ilihimiza wanawake kujifunza kujiridhisha kingono, mara nyingi kwa vikundi.

## Kazi 
Dodson alihamia New York City mwaka 1950 kwa ajili ya mafunzo ya sanaa na aliishi Madison Avenue, Manhattan tangu 1962. Mwaka 1959, alifunga ndoa na Frederick Lief, mkurugenzi wa matangazo, lakini walitalikiana mwaka 1965. Baada ya talaka, Dodson alianza safari yake ya kujitambua kimapenzi.

Mwaka 1968, alifanya maonyesho yake ya kwanza binafsi ya sanaa ya kiroho katika Wickersham Gallery, New York City. Mnamo 1987, Ms. magazine ilichapisha kumbukumbu zake pamoja na mfululizo wa maelekezo yake kwa jina *Sex for One*. Kazi hii baadaye ilichapishwa na Random House na kutafsiriwa katika lugha 25.

Dodson alimkosoa Eve Ensler kwa tamthilia yake *The Vagina Monologues*, akidai kuwa ina mtazamo hasi na finyu kuhusu masuala ya ngono huku ikiwa na upendeleo wa kupinga wanaume.

Aidha, alipata shahada kutoka taasisi isiyotambuliwa rasmi, *Institute for the Advanced Study of Human Sexuality*, kwa ajili ya kazi yake ya utafiti kuhusu masuala ya ngono.

Dodson alianza kushiriki katika harakati za kuunga mkono uhuru wa kujieleza katika masuala ya ngono mwishoni mwa miaka ya 1960.

Kuanzia miaka ya 1970, alianzisha na kuendesha warsha za *Bodysex*, mbinu aliyobuni kusaidia wanawake kuungana na miili yao na maeneo yao yenye msisimko wa hisia, kuponya aibu, kuboresha mtazamo wa raha, na kukuza mapenzi kwa nafsi. Katika warsha hizi, wanawake waliongozwa kuchunguza miili yao na kujiridhisha kingono pamoja, kwa mwongozo, ili kujifunza namna ya kufikia kilele cha raha wakiwa peke yao na pia na wenza wao wa kimapenzi.

Kila kikao chake cha saa mbili kilihusisha wanawake 15 waliovua nguo, kila mmoja akitumia *Hitachi Magic Wand* kusaidia katika kujiridhisha kingono. Dodson alitumia kifaa hiki cha umeme katika maonesho na madarasa yake ya mafunzo, akielekeza wanawake kuhusu mbinu za kujifurahisha. Kila mshiriki wa warsha alipewa *Magic Wand* kwa ajili ya mazoezi haya.

Aliwashauri wanawake kuweka taulo ndogo juu ya vulva ili kupunguza mkazo wa mtetemo na kurefusha muda wa starehe. Mbinu yake ilihusisha kuchochea uke na kisimi kwa wakati mmoja. Dodson aliwafundisha maelfu ya wanawake kufikia kilele cha raha kwa kutumia mbinu hii, ambayo baadaye ilijulikana kama *Betty Dodson Method*.

Utafiti uliofanywa mwaka 2007 ulijaribu mbinu ya Dodson katika tiba ya vikundi kwa wanawake 500 waliokuwa na changamoto ya kufikia kilele cha raha. Kati yao, wanawake 465 (93%) walipata kilele cha raha wakati wa tiba, ilhali 35 (7%) hawakufanikiwa.</ref

Katika utafiti wa mwaka 2021, mbinu za Dodson za kufanikisha tendo la ndoa la kusisimua kwa wanawake zilielezewa tena, zikiwemo "Angling, Rocking, Shallowing, na Pairing."

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1929
Jamii:Waliofariki 2020
Jamii:wanawake wa Marekani
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Orodha ya nchi za Afrika kwa Kiashiria cha Maendeleo ya Binadamu

Hii ni Orodha ya nchi za Afrika kulingana na Kiashiria cha maendeleo ya binadamu. Ushelisheli (0.802) na Morisi (0.796) zimo nafasi za juu kwa viwango vya HDI, vikionesha viwango bora vya afya, elimu, na kipato. Libya (0.746) na Aljeria (0.745) zinayafuata kwa karibu, zikionesha viashiria imara vya maendeleo. Mataifa mengi, yakiwemo Kenya (0.601) na Nigeria (0.548), yako katika kiwango cha maendeleo ya kati, yakionesha hatua za maendeleo ingawa changamoto bado zipo. Mwisho wa orodha hii unajumuisha mataifa kama Mali (0.410), Jamhuri ya Afrika ya Kati (0.394), na Somalia (0.380), ambako migogoro, umasikini, na taasisi dhaifu vinakwamisha maendeleo. Viwango hivi vinaonesha utofauti mkubwa wa maendeleo ya kibinadamu barani Afrika, vikichangiwa na hali za kiuchumi, utawala, na miundombinu ya kijamii.

## Orodha 
## Tazama pia
* Orodha ya nchi kwa Kiashiria cha Maendeleo ya Binadamu

## Marejeo
Jamii:Afrika
Jamii:Orodha ya maeneo kwa Kiashiria cha Maendeleo ya Binadamu
Karen Armstrong

**Karen Armstrong** (alizaliwa 14 Novemba 1944) ni mwandishi na mchambuzi wa Uingereza anayejulikana kwa vitabu vyake kuhusu dini linganishi. Alianza maisha kama mtawa wa Kanisa Katoliki lakini baadaye aliacha utawa na kukumbatia Ukristo wenye msimamo huria na kiroho zaidi. 

Alisoma Chuo cha St Anne’s, Oxford, ambapo alihitimu masomo ya Kiingereza. Mnamo 1969 aliacha utawa na kuanza safari mpya ya utafiti wa dini. Kazi zake zimekuwa zikisisitiza mambo yanayoshirikiana kati ya dini kubwa duniani, hasa huruma na Kanuni ya Dhahabu: “Tenda kwa wengine kama unavyotaka kutendewa.” Mwaka 2008 alishinda Tuzo ya TED na fedha zake zilitumika kuanzisha Hati ya Huruma mwaka 2009.

## Maisha binafsi 
Armstrong alizaliwa Wildmoor, Worcestershire, katika familia ya asili ya Ireland, kisha wakahamia Bromsgrove na Birmingham. Mnamo 1962 akiwa na miaka 17 alijiunga na shirika la kitawa la Sisters of the Holy Child Jesus alipokaa kwa miaka saba. Anasema alipitia mateso ya kimwili na kisaikolojia, kama kuadhibiwa kwa mijeledi na kulazimishwa kuvaa mnyororo wenye miiba. Pia alilazimishwa kufanya kazi za kushona bila sindano kwa wiki mbili alipoongea bila ruhusa. Baada ya kuwa mtawa kamili, alijiunga na Chuo cha St Anne’s, Oxford, kusomea Kiingereza, lakini aliacha utawa mwaka 1969. 

Alianzisha utafiti wa DPhil kuhusu Alfred Tennyson, lakini tasnifu yake ilikataliwa na hakuiendeleza. Katika kipindi hicho alipata changamoto za kiafya kutokana na ugonjwa wa kifafa, na aliishi na familia ya Hart akisaidia kumtunza mtoto wao. Armstrong hajawahi kuolewa na sasa hujieleza zaidi kama “Mkonfusio” badala ya mfuasi wa dini ya Mungu mmoja.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1944
Jamii:waandishi wa Uingereza
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Patrick Califia

**Patrick Califia** (alikuwa akijulikana pia kama Pat Califia na kwa jina la mwisho Califia-Rice, alizaliwa Corpus Christi, Texas, 1954) ni mwandishi wa Marekani anayejulikana kwa insha zake za kitaaluma kuhusu masuala ya jinsia pamoja na fasihi ya kihisia na mashairi. Califia anajiona mwanamume wa jinsia mbili (*bisexual trans man*). Kabla ya kuwa mbadili jinsia, alijitambulisha kama msagaji na kwa miaka mingi aliandika safu ya ushauri wa kijinsia katika jarida la mashoga waliovutiwa na mavazi ya ngozi, *Drummer*. Maandishi yake yanachunguza masuala ya jinsia na utambulisho wa kijinsia, yakiwemo maandiko ya fasihi ya mapenzi ya wasagaji na kazi zinazohusu utamaduni wa *BDSM*. Califia ni mshiriki wa harakati za wimbi la tatu la feministi.

## Maisha 
Califia alizaliwa ni msichana. Alikulia Utah katika familia ya Wamormoni akiwa mtoto wa kwanza kati ya sita. Baba yake alikuwa mfanyakazi wa ujenzi na mama yake mama wa nyumbani. Califia alisema hakuwa na utoto mzuri, akidai kuwa baba yake alikuwa mtu mwenye hasira na vurugu, huku mama yake akiwa mwanamke wa kidini sana.

Aliwahi kukumbuka tukio moja ambapo aliwaambia wazazi wake kuwa alitaka kuwa injinia wa treni, lakini wakamwambia hawezi kwa sababu ni msichana. Yeye alijibu kuwa si msichana.

Katika miaka ya 1970, wazazi wake walimpeleka katika hospitali ya magonjwa ya akili, na hatimaye aliacha masomo katika Chuo Kikuu cha Utah, Salt Lake City, kutokana na hali yake ya kiakili. Califia alijitangaza kuwa msagaji mwaka 1971 akiwa chuoni. Baadaye alichukua jina la mwisho *Califia* kutokana na mwanamke shujaa wa hadithi za Kiamazoni. Alianza kujitenga na wazazi wake na akajihusisha na harakati za ukombozi wa wanawake na kupinga vita.

Baada ya kushiriki katika vikao vya uhamasishaji wa kijinsia katika eneo lake, alihamia San Francisco mwaka 1973 akiwa na shauku ya kutoa elimu ya masuala ya ngono. Akiwa San Francisco, alianza kuandika kwa ajili ya jarida na akajiunga na harakati za wasagaji waliotaka kujitenga na jamii nyingine (*lesbian separatist movement*). Mnamo 1975, alizungumza kwa niaba ya watu waliokuwa na mahusiano ya kimapenzi ya *sadomasochism*, na matokeo yake alitengwa na jumuiya ya feministi wa wasagaji.
Hakuwa tu amepoteza familia yake ya kuzaliwa baada ya kujitangaza kama msagaji, bali pia alipoteza jamii yake ya mashoga baada ya kutoa maoni yake. Califia alizidi kujihusisha na shughuli za *S/M* (*sadomasochism*) si tu na wasagaji bali pia na wanaume mashoga. Mwaka 1978, alianzisha kundi la kwanza la *BDSM* la wasagaji nchini Marekani, lililojulikana kama *Samois*.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1954
Jamii:waandishi wa Marekani
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Jabir johnson

Jabir Johnson (Jabir J. Mking'imle) ni mwandishi wa habari na mtangazaji nchini Tanzania. Amekuwa maarufu kwa jina la Johnson Jabir. Alizaliwa mnamo tarehe 17 Agosti 1984 katika Hospitali ya Kibena, Njombe. Baba yake alifahamika kwa jina la Johnson Ananidze Mking'imle (1952-1998) na mama yake alifahamika kwa jina la Zera Adam Mahalamba (1956-2004). Ni miongoni mwa watoto wanane (8) wa Mzee Johnson Mking'imle. Kazi ya Uandishi wa Habari alianza mnamo mwaka 2007 akiwa mwaka wa pili katika Chuo Kikuu cha Dar es Salaam (UDSM). Alianza kujitolea katika Redio moja jijini Dar es Salaam inayofahamika kwa jina la Praise Power Radio (Mwanzilishi wake ni marehemu Gertrude Rwakatare, mbunge wa zamani wa Bunge la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania). Amewahi kufanya katika Redio Mbeya FM, Baraka FM na Ushindi FM zote za mkoani Mbeya; Kili FM mkoani Kilimanjaro, Kiss FM jijini Dar es Salaam. Katika runinga amewahi kuwa ripota katika East Africa Television (EATV) kutoka Moshi. Katika magazeti amewahi kuandikia Mtanzania, Tanzania Daima na LaJiji kwa nyakati tofauti.
Gabriela Zapolska

**Maria Gabriela Stefania Korwin-Piotrowska** (1857–1921, alikuwa mwandishi na mwigizaji mashuhuri kutoka Polandi. Aliandika tamthilia 41, riwaya 23, hadithi fupi 177 na kazi nyingi za uandishi wa habari. Pia aliacha zaidi ya barua 1,500. Kazi zake maarufu zaidi zilikuwa vichekesho vyenye kejeli, hususan *Maadili ya Bi Dulska*, tamthilia iliyoangazia tabaka la kati na ikachukuliwa kama alama ya tamthilia ya kisasa ya Kipolandi. Tamthilia zake zilitafsiriwa katika lugha mbalimbali, kuchezwa Polandi na Ulaya, na hata kubadilishwa kwa redio na filamu. 

Kama mwigizaji, Zapolska alicheza zaidi ya tamthilia 200 katika majiji makubwa kama Warsaw, Kraków, Lwów, Saint Petersburg na Paris. 

## Maisha 
Gabriela Zapolska alikuwa msanii wa Kipolandi mwenye vipaji vingi, akijulikana kwa mchango wake mkubwa katika fasihi na maigizo. Aliandika kazi nyingi za ubunifu, zikiwemo tamthilia, riwaya na hadithi fupi, ambazo zilijikita zaidi katika kuibua unafiki wa jamii na changamoto za maadili ya tabaka la kati. Zaidi ya uandishi, alikuwa mwigizaji aliyepanda jukwaani mara nyingi katika miji mikuu ya Ulaya, jambo lililompa nafasi ya kusambaza fikra zake kwa hadhira pana. Alitambulika kwa mtindo wake wa ucheshi wenye maudhui mazito, uliobadilisha sura ya ukumbi wa michezo wa Polandi na kuufanya kuwa wa kisasa zaidi.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1857
Jamii:Waliofariki 1921
Jamii:Waandishi wa Polandi
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania