open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sofia Amara

**Sofia Amara** (alizaliwa 1968) ni mwandishi wa habari, mtengenezaji wa filamu na mwandishi wa vitabu mwenye asili ya Moroko na Ufaransa.

Anajulikana sana kwa ujasiri wake wa kuripoti kutoka maeneo ya vita, hususan nchini Syria, Iraq, na Libya. Kazi zake zimejikita katika kufichua ukiukwaji wa haki za binadamu na hali halisi ya maisha wakati wa vita.

## Maisha na elimu 
Sofia alizaliwa mjini Casablanca, Moroko. Baadaye alihamia nchini Ufaransa kwa ajili ya masomo ya juu ambapo alihitimu katika fani ya uandishi wa habari. Ujuzi wake wa lugha ya Kiarabu na Kifaransa umemsaidia sana kuwa kiunganishi muhimu katika kuripoti habari za ulimwengu wa Kiarabu kwa hadhira ya kimataifa.

## Kazi 
Amara amefanya kazi na vituo vikubwa vya habari kama vile ARTE, Canal+, na TF1. Amekuwa mmoja wa waandishi wa habari wachache walioingia nchini Syria kwa siri mara nyingi tangu kuanza kwa mapinduzi mwaka 2011 ili kurekodi matukio ya mauaji na mateso yanayofanywa na serikali.

Mbali na ripoti za televisheni, Sofia ni muongozaji wa filamu za hali halisi (documentaries). Filamu yake ya *"Syria: In the Hell of Repression"* ilipata sifa nyingi duniani kwa kuonyesha unyama uliokuwa ukiendelea nchini humo.

## Machapisho na tuzo
Ameandika vitabu kadhaa vinavyohusu uzoefu wake katika maeneo ya vita, vikiwemo:
* ''Infiltrée dans l'enfer syrien* (2014) – Kitabu kinachoezea safari zake za siri nchini Syria.
* *Baghdadi, le calife de la terreur* (2018) – Utafiti kuhusu kiongozi wa kundi la ISIS.

Kutokana na kazi yake ya hatari na yenye weledi, ameshinda tuzo mbalimbali, ikiwemo:
* *Tuzo ya Grand Prix des Médias'' nchini Ufaransa.
* Alitajwa kuwa mwanahabari bora wa kike katika tuzo kadhaa za kimataifa zinazohusu ripoti za vita.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1968
Jamii:Waandishi wa Moroko
Jamii:Wanawake wa Moroko
Jamii:Watu walio hai
Godwin Mensha

**Godwin Mensha** (alizaliwa 2 Septemba, 1989) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake wa kulipwa kutoka nchini Nigeria anayecheza katika nafasi ya mshambuliaji kwa klabu ya mpira ya Foolad.

## Kazi ya klabu 
Godwin Mensha alianza safari yake ya kimataifa kwa kujiunga na klabu ya Balzan ya Ligi Kuu ya Malta tarehe 30 Juni 2000. Hata hivyo, mkataba wake ulihitimishwa Januari iliyofuata, na baadaye alihama kwenda klabu nyingine ya liga hiyo, Mosta.

Baada ya muda, tarehe 27 Julai 2016, Mensha alisaini mkataba wa mwaka mmoja na klabu ya Iran Paykan. Alifanya debi yake tarehe 7 Agosti katika mchezo wa kupoteza 3–1 dhidi ya Tractor Sazi. 

Mnamo 20 Septemba, alitokea kama mchezaji wa akiba na kufunga mabao yake ya kwanza kwa Paykan, bao mbili katika ushindi wa 3–2 ugenini dhidi ya mabingwa wa sasa Esteghlal Khuzestan. Katika msimu wa 2016–17, Mensha alifunga mabao 15 na kuwa mchezaji wa tatu bora wa kufunga ligi, akishinda taji la Golden Boot kwa kufungwa mabao 3 tu nyuma ya mshindi Mehdi Taremi.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1986
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Basilea Amoa-Tetteh

**Basilea Amoa-Tetteh** (alizaliwa  7 Machi 1984) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa kimataifa wa wanawake kutoka nchini Ghana anayecheza nafasi ya mshambuliaji. 

Ni miongoni mwa wanachama wa timu ya taifa ya wanawake ya Ghana. Alikuwa sehemu ya kikosi cha timu hiyo katika Kombe la Dunia la FIFA la wanawake mnamo mwaka 2003.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Ghana
Zakya Daoud

**Zakya Daoud** (alizaliwa kama *Jacqueline Loghlam* mnamo mwaka 1937) ni mwandishi wa habari na mwandishi wa vitabu maarufu kutoka nchini Moroko mwenye asili ya Ufaransa.

Anajulikana zaidi kama mwanzilishi na mhariri mkuu wa jarida la "Lamalif", ambalo lilikuwa jarida lenye ushawishi mkubwa zaidi la kifikra na kisiasa nchini Moroko kuanzia miaka ya 1960 hadi mwishoni mwa miaka ya 1980.

## Maisha ya awali na elimu 
Zakya alizaliwa nchini Ufaransa na kuhamia Moroko mwaka 1958, muda mfupi baada ya nchi hiyo kupata uhuru. Alichukua uraia wa Moroko mwaka 1959. Aliolewa na mwanaharakati wa Moroko, Mohamed Loghlam, jambo lililomfanya azidi kujikita katika masuala ya kijamii na kisiasa ya nchi hiyo.

## Kazi ya uandishi 
Alianza kazi yake ya uandishi wa habari katika gazeti la "Jeune Afrique" mjini Paris, lakini umaarufu wake mkubwa ulitokana na kuanzisha jarida la *Lamalif* mwaka 1966. Jarida hilo lilikuwa jukwaa la wapinzani, wasomi, na wasanii, na lilijadili masuala ya kijamii, utamaduni, na siasa kwa mtazamo wa kimaendeleo.

Chini ya uongozi wake, jarida la Lamalif lilistahimili shinikizo nyingi za serikali na udhibiti (censorship) hadi lilipolazimishwa kufungwa mwaka 1988 kutokana na mazingira magumu ya kisiasa.

## Vitabu 
Zakya ameacha alama kubwa kupitia vitabu vyake vinavyoangazia historia ya Moroko na harakati za wanawake, vikiwemo:
* *Féminisme et politique au Maghreb* (1994).
* ''Marocains de l'autre rive* (2004).
* *Les Années Lamalif'' (2007) – ambacho kinaelezea historia ya jarida lake.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1937
Jamii:Waandishi wa Moroko
Jamii:Wanawake wa Moroko
Jamii:Watu walio hai
Kenneth Mamah

**Kenneth Obinna Mamah** (alizaliwa 5 Mei 1998) ni mchezaji wa soka wa kitaaluma kutoka Nigeria anayecheza katika nafasi ya winger kwa klabu ya Uturuki Vanspor.

## Kazi 
Kenneth Obinna Mamah alizaliwa Enugu, Nigeria, na alianza kazi yake ya soka na klabu ya Italia ya US Lucera Calcio, akisaidia klabu hiyo kupandishwa daraja hadi Promozione katika msimu wa 2019–20. Mwezi Septemba 2020, alihama kwenda ASD Città di Varese inayoshiriki Serie D, ambapo hakufunga katika msimu wake wa kwanza, lakini alifunga mabao 15 katika msimu wake wa pili.

Tarehe 2 Julai 2022, Mamah aliacha Varese na kujiunga na klabu ya Göztepe SK ya TFF First League ya Uturuki. Alifanya debi yake ya kitaaluma tarehe 14 Agosti, akianza mechi na kufunga bao la ushindi katika ushindi wa 1–0 ugenini dhidi ya Sakaryaspor.

Mamah aliisaidia Göztepe kupandishwa daraja hadi Süper Lig mwishoni mwa msimu wa 2023–24, lakini baadaye alihamishwa kwenda CD Castellón ya Segunda División ya Uhispania tarehe 10 Julai 2024. Alifanya debi yake ya klabu hiyo tarehe 17 Agosti, akianza mechi katika kipotezo cha 1–0 ugenini dhidi ya SD Eibar.

Tarehe 20 Januari 2026, Mamah alirudi Uturuki baada ya kujiunga na Vanspor FK inayoshiriki ligi ya pili ya taifa.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1998
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Faustina Ampah

**Faustina Ampah** (alizaliwa tarehe 30 Novemba, 1996) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake kutoka nchini Ghana anayecheza kwa sasa kama beki katika klabu  ya mpira ya FC Minsk ya Belarus. 

Ampah ni mmoja wa wachezaji wawili wa Ghana waliowahi kucheza katika raundi ya 32 ya Ligi ya Mabingwa ya Wanawake ya UEFA hadi kufikia Oktoba 2017.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Ghana
Leila Ghandi

**Leila Ghandi** (alizaliwa Julai 26, 1980) ni mwandishi wa habari, mpiga picha, na mtayarishaji wa filamu kutoka nchini Moroko.

Anajulikana sana kwa kipindi chake cha televisheni kiitwacho "Voyage avec Leila Ghandi" (Safiri na Leila Ghandi), ambacho kilikuwa na mafanikio makubwa nchini Moroko kwa kuonyesha tamaduni mbalimbali za ulimwengu kupitia macho yake.

## Maisha ya awali na Elimu 
Leila alizaliwa mjini Casablanca. Ni binti wa Amal Alami na mwanasiasa maarufu wa Moroko, Mohamed Ghandi.  

Alisoma katika shule za kifaransa nchini Moroko kabla ya kwenda Ufaransa na Uingereza kwa masomo ya juu. Alihitimu shahada ya uzamili katika masuala ya biashara na mahusiano ya kimataifa kutoka chuo cha "Sciences Po" mjini Paris. 

## Kazi na mafanikio 
Leila Ghandi alianza kujipatia umaarufu kama mpiga picha wa safari na mwandishi. Kazi yake kubwa ilikuja kupitia kituo cha televisheni cha 2M cha Moroko, ambapo kipindi chake cha kusafiri kilimfanya kuwa mwanamke wa kwanza wa Moroko kuwa na kipindi cha aina hiyo. 

Maandishi na picha zake mara nyingi hulenga kuleta uelewa kati ya tamaduni tofauti, amani, na uhifadhi wa mazingira. Ameshiriki katika majukwaa makubwa ya kimataifa kama mzungumzaji, ikiwemo Jukwaa la Kiuchumi la Dunia (World Economic Forum).

## Tuzo na heshima 
Kutokana na mchango wake katika tasnia ya habari na utamaduni, amepokea tuzo mbalimbali:
* Tuzo ya *Anna Lindh Euro-Mediterranean Journalism Award* kwa kazi yake ya uandishi.
* Alipewa heshima ya "Chevalier des Arts et des Lettres" (Shujaa wa Sanaa na Fasihi) na serikali ya Ufaransa.
* Mwaka 2019, alishinda tuzo ya "Woman of the Year" (Mwanamke wa Mwaka) nchini Moroko.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1980
Jamii:Waandishi wa Moroko
Jamii:Wanawake wa Moroko
Jamii:Watu walio hai
Olarenwaju Kayode

**Olarenwaju Ayobami Kayode** (alizaliwa 8 Mei 1993) ni mchezaji wa soka wa kitaaluma kutoka Nigeria anayecheza katika nafasi ya mshambuliaji kwa klabu ya Uturuki Esenler Erokspor.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1993
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Agnes Aduako

**Agnes Aduako** (alizaliwa tarehe 25 Desemba, 1989) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake kutoka nchini Ghana anayecheza kama mshambuliaji katika timu ya taifa ya wanawake ya Ghana. 

Alikuwa sehemu ya kikosi cha timu hiyo katika Kombe la Afrika la Wanawake mwaka 2014 na katika Michezo ya Afrika ya mwaka 2015, ambapo alipachika bao dhidi ya Zimbabwe. Kiwakilishi wa klabu, aliwahi kuchezea Fabulous Ladies nchini Ghana.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Ghana
Rosemary Ampem

**Rosemary Ampem** (alizaliwa tarehe 27 Agosti 1992) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Ghana anayecheza kama beki kwa timu ya taifa ya wanawake ya Ghana pamoja na timu ya mpira wa miguu ya Idara ya Uhamiaji ya Ghana. Alikuwa sehemu ya kikosi cha timu ya taifa katika Mashindano ya Wanawake ya Afrika mwaka 2014.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Ghana
Umar Sadiq

**Umar Sadiq Mesbah** (alizaliwa 2 Februari 1997) ni mchezaji wa soka wa kitaaluma kutoka Nigeria anayecheza katika nafasi ya mshambuliaji kwa klabu ya Valencia na timu ya taifa ya Nigeria.

Sadiq awali aliwakilisha timu ya taifa ya wanawake wa chini ya miaka 23 ya Nigeria, na alikuwa mchezaji muhimu katika kikosi kilichoshinda medali ya shaba katika Michezo ya Olimpiki ya 2016.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1997
Jamii:Watu walio hai
Mouna Hachim

**Mouna Hachim** (alizaliwa mjini Casablanca, 1967) ni mwandishi wa habari, mtafiti wa historia, na mwandishi wa vitabu kutoka nchini Moroko.

Anajulikana sana kwa kazi zake zinazochimba kwa kina historia ya jamii na koo za nchi ya Moroko, jambo lililomfanya kuwa mmoja wa waandishi wenye ushawishi mkubwa katika kuhifadhi kumbukumbu za kitaifa.

## Elimu 
Mouna alihitimu shahada yake ya kwanza katika fasihi ya Kifaransa (French Literature) na baadaye akapata shahada ya uzamili (''Diplôme d'études supérieures approfondies)'' kutoka Chuo Kikuu cha Hassan II mjini Casablanca.

## Kazi ya Uandishi wa habari 
Alianza safari yake katika vyombo vya habari mnamo mwaka 1992, akifanya kazi katika magazeti mbalimbali nchini Moroko. Kwa miaka mitatu, aliandika makala za kila wiki (column) katika gazeti la "L'Économiste" ambapo alijikita katika masuala ya utamaduni na historia. 

Pia amekuwa mgeni wa mara kwa mara kwenye vipindi vya televisheni na redio akichambua masuala ya kihistoria.

## Vitabu 
Mouna Hachim amepata umaarufu mkubwa kupitia vitabu vyake vya utafiti, vikiwemo:
* *Dictionnaire des noms de famille du Maroc* (Kamusi ya majina ya familia ya Moroko, 2007) – Hii ni kazi yake maarufu zaidi ambayo inachambua asili ya majina ya familia nchini Moroko.
* *Chroniques insolites de notre histoire* (2016) – Kitabu kinachoelezea matukio ya kihistoria ya Moroko kwa namna ya kipekee.
* *Les manuscrits perdus* (2019) – Riwaya ya kihistoria.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1967
Jamii:Waandishi wa Moroko
Jamii:Wanawake wa Moroko
Jamii:Watu walio hai
Akua Anokyewaa

**Akua Anokyewaa** (alizaliwa 15 Oktoba 1984) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa kimataifa wa wanawake kutoka nchini Ghana anayecheza nafasi ya mshambuliaji. 

Ni miongoni mwa wanachama wa timu ya taifa ya wanawake ya Ghana. Alikuwa sehemu ya kikosi cha timu hiyo katika Kombe la Dunia la Wanawake la FIFA mwaka 2003.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Ghana
Valentine Ozornwafor

**Valentine James Ozornwafor** (alizaliwa 1 Juni 1999) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake kutoka nchini Nigeria anayecheza katika nafasi ya beki wa kati kwa klabu ya Septemvri Sofia, inayoshiriki Ligi Kuu ya Bulgaria.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1999
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Avelina Abang

**Inmaculada Avelina Abang Ndong Nzang** (alizaliwa tarehe 8 Desemba 2003) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake kutoka nchini Guinea ya Ikweta anayecheza katika nafasi ya beki wa kulia. Anaichezea klabu ya ndani ya nchi 15 de Agosto, pamoja na timu ya taifa ya Guinea ya Ikweta.

Abang aliorodheshwa katika nafasi ya 16 na jarida la Goal katika orodha ya NXGN 2022, inayotambua vipaji bora chipukizi duniani.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 2003
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Guinea
Regina Antwi

**Regina Ansah** (alizaliwa tarehe 23 Agosti 1974) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake kutoka nchini Ghana aliyekuwa akicheza kama beki katika timu ya taifa ya wanawake ya Ghana. 

Alikuwa sehemu ya kikosi cha timu hiyo katika Kombe la Dunia la Wanawake la FIFA mwaka 1999. Katika ngazi ya klabu, aliwahi kuchezea Bluna Ladies nchini Ghana.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Ghana
Gifty Ayew Asare

**Gifty Ayew Asare** (alizaliwa tarehe 9 Juni 1998) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Ghana anayecheza kama mshambuliaji. Mwaka 2018, alichaguliwa kujiunga na Black Queens, timu ya taifa ya wanawake ya Ghana, baada ya kufunga mabao 27 katika mechi 19 alizocheza na timu ya Lady Maverick F.C Soccer Team ya Chuo cha Northern Oklahoma nchini Marekani. Alifunga jumla ya mabao 50 katika misimu miwili aliyocheza kwenye Ligi ya NJCAA Daraja la Kwanza (D1).

Ameshinda tuzo ya Mchezaji Bora wa Wiki mara kadhaa katika misimu yote miwili aliyocheza kwenye Ligi ya NJCAA D1 nchini Marekani. Pia alishinda tuzo ya Mchezaji Bora wa Kushambulia wa Mwaka mara mbili katika misimu hiyo miwili. Aidha, alishinda tuzo ya Mchezaji Bora Zaidi (MVP) na kutambuliwa kuingia katika Timu ya Tatu ya All-American ya NJCAA D1 nchini Marekani.

Mbali na uchezaji, Gifty Ayew Asare ana leseni za ukocha Daraja C na D, ni kocha wa maendeleo ya vijana aliyeidhinishwa na FIFA, ni kocha msaidizi wa timu ya taifa ya wanawake chini ya umri wa miaka 18, na pia ni kocha msaidizi wa klabu ya FC Epiphany Warriors.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Ghana
Susanne Kasperczyk

**Susanne Stephanie Kasperczyk** (alizaliwa tarehe 1 Agosti 1985) ni mchezaji wa soka kutoka Ujerumani aliyekuwa akicheza katika nafasi ya beki wa kushoto au kiungo. Aliwahi kucheza katika Bundesliga akiwa na klabu ya Bayer Leverkusen, na pia aliwakilisha vilabu vya Brauweiler Pulheim, SG Essen-Schönebeck, 1. FC Köln, na Alemannia Aachen.

Katika ngazi ya kimataifa ya vijana, aliichezea timu ya taifa ya Ujerumani ya chini ya miaka 19, akishiriki Kombe la Dunia la U-19 mwaka 2002 pamoja na Mashindano ya Ulaya ya U-19 ya miaka 2002 na 2004, ambapo alishinda Ubingwa wa Ulaya wa U-19 mwaka 2002.

Mechi za Kombe la Dunia la U-19 mwaka 2002 zilifanyika nchini Canada, ambapo Kasperczyk alitoa pasi ya bao la ushindi lililofungwa na Linda Bresonik katika muda wa ziada wa robo fainali dhidi ya Japan, mjini Edmonton, Alberta. Aidha, aliwahi kuwa nahodha wa timu ya Ujerumani katika mechi ya kirafiki ya maandalizi kabla ya mashindano, iliyochezwa Lachine, Quebec, ambapo Ujerumani ilipoteza dhidi ya Canada..

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1985
Jamii:Watu walio hai
Paola Cruz

**Paola Roxelin Cruz Alvarado** (alizaliwa tarehe 8 Agosti 1995) ni mchezaji wa futsal na soka kutoka Bolivia, anayecheza katika nafasi ya beki wa kulia. Amewahi kuwa mwanachama wa timu ya taifa ya wanawake ya Bolivia.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1995
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Bolivia
Rajae Imran

**Rajae Imran** (alizaliwa 1986) ni mwandishi wa habari, mtangazaji wa televisheni, na mwigizaji kutoka nchini Moroko. 

Anajulikana zaidi kwa kazi yake na kituo cha televisheni cha kimataifa cha *Sky News Arabia*, ambapo amekuwa mmoja wa nyuso maarufu zinazoripoti habari za kijamii, kisiasa, na kitamaduni.

## Maisha na elimu 
Rajae alizaliwa na kukulia Casablanca, mji mkuu wa kibiashara wa Moroko. Alisoma masuala ya habari na mawasiliano nchini Moroko, ambapo alikuza kipaji chake cha utangazaji na uandishi wa habari za uchunguzi.

## Kazi 
Alianza safari yake ya utangazaji katika vituo vya redio na televisheni nchini Moroko kabla ya kuelekea katika Umoja wa Falme za Kiarabu (UAE) kujiunga na vituo vya kimataifa. 

Amefanya kazi kituo cha utangazaji cha *Sky News Arabia* kama mtangazaji na mwandishi wa habari, akijikita katika matukio makubwa yanayotokea katika ukanda wa Mashariki ya Kati na Afrika Kaskazini. Pia amekuwa akiandika makala zinazohusu haki za wanawake na maendeleo ya kijamii nchini Moroko.

Vile vile mbali na uandishi wa habari, Rajae ameshiriki katika miradi kadhaa ya uigizaji, jambo lililoongeza umaarufu wake miongoni mwa watazamaji wa Kiarabu.

## Harakati 
Rajae anajulikana kwa kutumia jukwaa lake kutetea haki za wanawake wa Moroko na kupiga vita ukatili wa kijinsia. Mara nyingi amekuwa akishirikiana na mashirika yasiyo ya kiserikali kutoa elimu kuhusu umuhimu wa usawa katika jamii.

## Marejeo 
Jamii:Waandishi wa Moroko
Jamii:Wanawake wa Moroko
Jamii:Watu walio hai
Michelle Curley

**Michelle Curley** (alizaliwa tarehe 30 Aprili 1972) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu wa wanawake kutoka nchini Uingereza aliyewahi kuwakilisha timu ya taifa.

Curley alifunga bao katika ushindi wa fainali ya Kombe la WFA mwaka 1993 akiwa na klabu ya Arsenal, tukio lililochangia mafanikio muhimu katika historia ya soka la wanawake la klabu hiyo.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1972
Jamii:Watu walio hai
Marie Le Conte

**Marie Le Conte** (alizaliwa 1991) ni mwandishi wa habari na mwandishi wa vitabu kutoka nchini Moroko mwenye asili ya Kifaransa anayefanyia kazi nchini Uingereza.

Anajulikana sana kwa uchambuzi wake wa siasa za Uingereza, hususan maisha ya nyuma ya pazia katika bunge la Uingereza (Westminster).

## Maisha ya awali na elimu 
Marie alizaliwa nchini Moroko na kukulia nchini Ufaransa kabla ya kuhamia London, Uingereza, mnamo mwaka 2011. 

Alisoma uandishi wa habari katika Chuo Kikuu cha Westminster, ambapo alianza kupata shauku ya kufuatilia siasa za nchi hiyo.

## Kazi 
Marie Le Conte amefanya kazi na vyombo vingi vya habari mashuhuri. Alikuwa mwandishi wa habari za vyombo vya habari (media reporter) katika tovuti ya "BuzzFeed News", ambapo alipata umaarufu kwa kuripoti habari za kipekee kuhusu siasa. 

Pia ni mchambuzi wa mara kwa mara kwenye vipindi vya televisheni na redio kama vile BBC na Sky News, akizungumzia mienendo ya kisiasa na utamaduni wa habari.

## Vitabu 
Marie amepata sifa kwa uandishi wake wa vitabu unaochanganya siasa na ucheshi:
* ''Haven't You Heard?* (2019) – Kitabu kinachochunguza jinsi uvumi na mazungumzo ya siri yanavyoendesha siasa za Uingereza.
* *Honourable Misfits* (2021) – Kinachoangazia watu wa ajabu na matukio yasiyo ya kawaida katika historia ya bunge la Uingereza.
* *Escape'' (2022) – Kinachojadili maisha ya mtandaoni na hamu ya binadamu ya kujitenga na teknolojia.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1991
Jamii:Waandishi wa Moroko
Jamii:Wanawake wa Moroko
Jamii:Watu walio hai
Aicha Mekki

**Aicha Mekki** (alifariki Mei 1992) alikuwa mwandishi wa habari mashuhuri kutoka nchini Moroko. 

Anakumbukwa kama mmoja wa waandishi wa habari wa kwanza wa kike nchini Moroko kubobea katika uandishi wa habari za uchunguzi wa jinai na ripoti za mahakamani, kazi aliyoifanya kwa ujasiri mkubwa.

## Kazi ya uandishi 
Aicha Mekki alifanya kazi katika gazeti la "L'Opinion" tangu mwishoni mwa miaka ya 1970. Alipata umaarufu kupitia safu (column) yake maarufu iliyoitwa "Au bar de la correctionnelle" (Katika mahakama ya makosa ya jinai). 

Katika maandishi yake, hakuishia tu kuelezea kesi za kisheria, bali alijitahidi kuchambua mazingira ya kijamii na kisaikolojia yaliyowapelekea watu (hususan maskini na walio pembezoni mwa jamii) kutenda makosa au kudhulumiwa. Alijulikana kwa mtindo wake wa uandishi wenye hisia, ubinadamu, na ujasiri wa kukosoa hali ya kijamii.

## Athari na urithi 
Mekki anachukuliwa kuwa mwanzilishi wa uandishi wa habari za kijamii nchini Moroko. Kupitia kazi zake, aliweza kuleta mijadala kuhusu umaskini, ukosefu wa usawa, na haki za binadamu. 

Kifo chake mnamo mwaka 1992 kilikuwa pigo kubwa kwa tasnia ya habari nchini humo, na hadi leo anatajwa kama mfano wa kuigwa kwa waandishi wa habari wa kike nchini Moroko.

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 1992
Jamii:Waandishi wa Moroko
Jamii:Wanawake wa Moroko
Riham El-Hour

**Riham El-Hour** (alizaliwa Machi 8, 1977) ni mchoraji wa katuni za habari na mwandishi kutoka nchini Moroko. 

Anajulikana kama mwanamke wa kwanza nchini Moroko kufanya kazi ya uchoraji katuni za kisiasa katika vyombo vya habari, akitumia sanaa yake kukosoa mifumo dume na kutetea haki za wanawake.

## Maisha na elimu 
Riham alizaliwa mjini Kenitra mnamo Machi 8, tarehe ambayo pia ni Siku ya Wanawake Duniani. Alianza kupenda sanaa ya uchoraji tangu akiwa mtoto. 

Alisoma fasihi ya Kiarabu katika Chuo Kikuu cha Ibn Tofail mjini Kenitra, lakini mapenzi yake kwenye sanaa yalimfanya ajifunze uchoraji wa katuni mwenyewe.

## Kazi 
Safari yake kitaaluma ilianza mwaka 2000 baada ya kushinda tuzo katika shindano la uchoraji lililoandaliwa na UNESCO. Tangu wakati huo, kazi zake zimekuwa zikichapishwa katika magazeti mbalimbali nchini Moroko, ikiwemo gazeti la "Rissalat Al Oumma".

Katuni zake mara nyingi hulenga masuala ya kijamii kama vile ukandamizaji wa wanawake, rushwa na matatizo ya kisiasa pamoja na haki za binadamu nchini Moroko na ulimwengu wa Kiarabu.

Mwaka 2016, alichaguliwa na shirika la utangazaji la BBC kama mmoja wa wanawake 100 wenye ushawishi mkubwa duniani (BBC 100 Women).

## Tuzo na heshima 
* *Tuzo ya UNESCO* (2000) – Shindano la "Women and Apartheid".
* *BBC 100 Women* (2016) – Alitambuliwa kwa mchango wake wa kuleta mabadiliko kupitia sanaa ya katuni.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1977
Jamii:Waandishi wa Moroko
Jamii:Wanawake wa Moroko
Jamii:Watu walio hai
María Cáceres

**María José Cáceres Morales** (alizaliwa 11 Juni 1996) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake kutoka nchini Peru anayecheza katika nafasi ya beki wa kulia. 

Anaichezea klabu ya mpira ya *Club Universitario de Deportes* pamoja na Timu ya Taifa ya Wanawake ya Peru.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1996
Jamii:Watu walio hai
Hajar Raissouni

thumb|Hajar Raissouni mnamo 2019
**Hajar Raissouni** (alizaliwa 1991) ni mwandishi wa habari kutoka nchini Moroko anayefanya kazi katika gazeti la kujitegemea la *Akhbar Al-Yaoum*.

Anajulikana kimataifa baada ya kukamatwa na kuhukumiwa kifungo mnamo mwaka 2019 katika kesi iliyozua mjadala mkubwa kuhusu uhuru wa habari, haki za wanawake, na faragha nchini Moroko.

## Kazi na familia 
Hajar anatoka katika familia inayojulikana kwa harakati za kidini na kisiasa nchini Moroko. Yeye ni mpwa wa Ahmed Raissouni, mwanazuoni maarufu na rais wa zamani wa Umoja wa Kimataifa wa Wanazuoni wa Kiislamu. 

Licha ya asili ya familia yake, Hajar amejijengea jina kama mwandishi wa habari mwenye msimamo wa wastani na anayerepoti masuala nyeti ya kisiasa.

Kama mwandishi wa "Akhbar Al-Yaoum", amekuwa akiandika kuhusu masuala ya haki za binadamu na harakati za kijamii, ikiwemo vuguvugu la maandamano ya "Hirak Rif".

## Kesi ya mwaka 2019 
Mnamo Agosti 2019, Hajar alikamatwa alipokuwa akitoka katika kliniki ya daktari mjini Rabat. Alishtakiwa kwa makosa ya kufanya ngono nje ya ndoa na kufanya utoaji mimba kinyume cha sheria. Hajar alikanusha mashtaka hayo akieleza kuwa alikuwa amepata matibabu ya dharura na kwamba yeye na mchumba wake walikuwa wamefunga ndoa ya kidini.

Kukamatwa kwake kulilaaniwa na mashirika ya kimataifa kama *Amnesty International* na *Human Rights Watch* yaliyodai kuwa kesi hiyo ilikuwa na misingi ya kisiasa ili kumnyamazisha yeye na gazeti lake. Mnamo Oktoba 2019, baada ya shinikizo kubwa la ndani na nje, Mfalme Mohammed VI alimpa msamaha wa kifalme na akaachiwa huru.

## Heshima 
Kufuatia ujasiri wake, Hajar amekuwa sauti muhimu katika kutetea mageuzi ya sheria zinazogusa uhuru wa binafsi nchini Moroko. Mwaka 2019, alitajwa na baadhi ya majarida kama mmoja wa wanawake wenye ushawishi katika harakati za haki za kiraia Maghreb.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1991
Jamii:Waandishi wa Moroko
Jamii:Wanawake wa Moroko
Jamii:Watu walio hai
Karima Rhanem

**Karima Rhanem**(alizaliwa 29 Septemba 1979) ni mwandishi wa habari, mtaalamu wa mawasiliano ya kimkakati, na mwanaharakati wa maendeleo ya vijana kutoka nchini Moroko. 

Anajulikana kama Rais wa Shirika la Kimataifa la Diplomasia (*International Center for Diplomacy*) na amekuwa sauti muhimu katika kuimarisha nafasi ya vijana wa Afrika katika majukwaa ya kimataifa.

## Elimu 
Karima alihitimu shahada ya awali katika masuala ya habari na mawasiliano. Pia anamiliki shahada ya uzamili katika usimamizi wa miradi na mawasiliano ya kiserikali. Amepata mafunzo mbalimbali ya uongozi nchini Uingereza na Marekani.

## Kazi 
Karima Rhanem ana uzoefu wa zaidi ya miaka 15 katika tasnia ya habari. Amefanya kazi kama mwandishi wa habari katika gazeti la "Morocco Times" na amekuwa mchangiaji wa makala katika majarida mbalimbali ya kimataifa yanayozungumzia masuala ya kisiasa na kijamii nchini Moroko na barani Afrika.

Mbali na uandishi, amehudumu kama mtaalamu wa mawasiliano katika mashirika ya kimataifa kama vile USAID, ambapo alisaidia kuratibu miradi ya kusaidia jamii na kuongeza ushiriki wa wananchi katika demokrasia.

## Harakati na uongozi 
Karima ni mwanzilishi wa mipango kadhaa inayolenga diplomasia ya umma. Kupitia "International Center for Diplomacy", amekuwa akifanya kampeni za kuwajengea uwezo vijana wa Moroko na Afrika kuelewa masuala ya mahusiano ya kimataifa na uongozi. 

Ameiwakilisha Moroko katika mikutano mingi ya kimataifa, ikiwemo ile ya Umoja wa Mataifa na Umoja wa Afrika, akizingatia sana ajenda ya vijana, amani, na usalama.

## Tuzo na Heshima 
Kutokana na mchango wake, amepokea tuzo mbalimbali, ikiwemo:
* Tuzo ya "Mwanamke Bora wa Mwaka" katika masuala ya diplomasia ya vijana.
* Alitajwa miongoni mwa vijana wenye ushawishi mkubwa barani Afrika katika nyanja ya uongozi wa kijamii.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1979
Jamii:Waandishi wa Moroko
Jamii:Wanawake wa Moroko
Jamii:Watu walio hai
Korra Obidi

**Anita Chukwumfumnaya Obidi** (alizaliwa 23 Juni 1991), anajulikana kwa jina la taaluma kama Korra Obidi, ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo, mchezaji wa dansi, na mchongaji wa mitindo kutoka nchini Nigeria.

## Maisha ya awali na elimu 
Korra Obidi anatoka Igbuzo (Ibusa), katika Jimbo la Delta, Kusini-Mashariki mwa Nigeria. Alizaliwa katika familia yenye watoto wanne, kati ya hao wake watatu ni wasichana na mmoja ni mvulana. Mama yake amefariki.

Alikulia katika familia ya Kikristo yenye dini kali na ya hifadhifu, iliyokuwa ikihudhuria kanisa la Deeper Christian Life Ministry, hali iliyemfanya kuficha shauku yake ya kucheza dansi kutoka kwa wazazi wake alipokuwa mdogo.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1991
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Toni Tones

**Gbemisola Anthonia Adefuye**, anajulikana kwa jina la taaluma kama Toni Tones, ni mtu maarufu wa vyombo vya habari, mwigizaji, na mpiga picha kutoka nchini Nigeria. 

Mnamo mwaka 2020, aliteuliwa kwa heshima ya Mwigizaji Bora Msaidizi katika tuzo za Africa Magic Viewers' Choice Awards.

## Maisha 
Gbemisola Anthonia Adefuye (Toni Tones) ni mtoto wa mdogo zaidi kati ya watoto watano katika familia yake. Elimu yake ya awali alisoma Lagos, akamaliza masomo yake katika Queen's College. Akiwa na umri wa miaka 14, alianza kufanya kazi ya udhamini wa mitindo kwa kampuni ya Dakova, iliyopewa na rafiki wa familia.

Baada ya hapo, alijiunga na Chuo Kikuu cha Lancaster, Uingereza, ambako alisoma masoko na uchumi. Baada ya kumaliza masomo yake, alirudi Nigeria mwaka 2009 kuanza kazi ya burudani. Kaka yake alikuwa muimbaji katika bendi ya Oxygen, na Toni Tones alianza kazi yake kama mpiga picha wa burudani. Ajira yake hii ilivutia kipaji cha reality show cha D’banj, Koko Mansion, na kumuwezesha kuingia tasnia ya burudani kikamilifu.

Mnamo miaka ya 2017, Adefuye aliendelea kupiga picha huku pia akichukua nafasi nyuma na mbele ya kamera.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Mary Uranta

**Mary Data Uranta** ni mwigizaji, mtayarishaji wa filamu, muigizaji wa mitindo, mwimbaji, na mfanyabiashara kutoka nchini Nigeria.

## Maisha ya awali 
Mary Data Uranta alizaliwa na kukulia Port Harcourt, mji mkuu wa Rivers State, Kusini-Mashariki mwa Nigeria. Alishiriki katika mashindano ya urembo ya Miss Niger Delta, ambapo alipata nafasi ya mshindi wa pili.

Kazi yake ya kwanza ya uigizaji ilikuwa mwaka 2000 katika filamu ya Girls Hostel. Mwaka 2006, alipata umaarufu mkubwa zaidi kutokana na nafasi ya kiongozi katika filamu ya Nollywood Secret Mission. Pia alionekana katika filamu nyingine kama Love Doctor, Critical Passion, Pradah, Secret Shadow, na Blood Game.

Mbali na uigizaji, Uranta ni mfanyabiashara kupitia kampuni yake ya utayarishaji filamu. Pia alianzisha Mary Uranta Foundation, shirika la hisani linalolenga kuboresha maisha ya watoto maskini katika Opobo, Rivers State. Michango yake katika sekta ya filamu imempa heshima za City People Award, uteuzi wa Best of Nollywood Award, na tuzo ya African Youth Ambassador Award.

## Marejeo 
Jamii:Watu wa Nigeria
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Bennett Nwankwo

**Benneth Nwankwo** (alizaliwa 22 Februari 1995) ni mpiga picha wa filamu halisia na mwongozaji wa filamu kutoka nchini Nigeria. 

Anatoka Orumba Kaskazini, Jimbo la Anambra, Nigeria. Alijulikana pia kwa kuongoza tamthilia za wavuti za shule za upili Kama Filtered Water,  mfululizo wa maigizo ya uhalifu wa shule ya upili ya Nigeria, Darasa la Siri 2023-2024, na 2022 Nigerian Dance Drama TV series Breakout. 

Mnamo tarehe 10 Septemba 2022, Nwankwo alitangazwa kuwa mshindi wa Tuzo ya Muundaji Bora wa Filamu, katika Toleo la 2022 la Tuzo la Anambra Media And Entertainment.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1995
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Watu wa Nigeria
Sarah Shaheen

**Sarah Shaheen** (Kiarabu: سارة شاهين [ˈsɑːɾɑ ʃæˈhiːn]; alizaliwa tarehe 10 Agosti 1983) ni mwanamitindo na mshiriki wa mashindano ya urembo mwenye asili ya Misri na Kanada. 

Alikua mshindi wa  *Miss Egypt* mnamo mwaka 2001 na aliwakilisha nchi yake katika shindano la Miss Universe 2001, lakini hakupata nafasi.

## Elimu 
Alianza kazi yake ya uanamitindo mwaka 2001 alipokuwa akisoma falsafa na sanaa katika Chuo Kikuu cha Marekani mjini Cairo. Mapenzi yake kwa sanaa yalimfanya aendelee na masomo yake mjini Montreal, Kanada, ambapo alichagua taaluma ya usanifu wa mambo ya ndani. Alipata shahada ya uzamili katika fani hiyo kutoka Florence Design Academy mwaka 2009.

## Kazi 
Shaheen alianza kazi yake kama mbunifu wa mambo ya ndani huko El Gouna, akifanya kazi kwa Orascom Hotels & Development kwenye miradi kama La Maison Bleu na El Gouna Yacht Club. Mwaka 2012, alirejea kuishi Cairo, ambako alipata nafasi yake ya kwanza katika filamu ndefu *Al Hafla*, iliyoongozwa na Ahmed Alaa El Deeb na kutolewa mwaka 2013.

Pia anajulikana kwa kuigiza katika filamu *El Ott*, iliyoongozwa na Ibrahim El Batout, mwaka 2014.

Mafanikio yake makubwa zaidi yalikuja kupitia filamu ya Hani Khalifa, *Sukkar Mor (Bitter Sugar)*, ambapo alipokea maoni chanya kutoka kwa wakosoaji wa filamu.

## Maisha binafsi 
Shaheen ameolewa na muigizaji Amr Waked tangu mwaka 2015.

## Filamu 
* 2015: *Sukkar Mor*
* 2014: *El Ott*
* 2013: *Al Hafla*

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1983
Jamii:Wanawake wa Misri
Adéọlá Ọlágúnjú

**Adéọlá Ọlágúnjú** ni msanii wa taswira wa nchini Nigeria aliyefanya kazi na upigaji picha, video, sauti na usakinishaji.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa mwaka usiojulikana
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Watu wa Nigeria
Bouqui

**Bukola Folayan** (alizaliwa 18 Februari 1979), anajulikana kwa jina lake la taaluma kama Bouqui au B.O.U.Q.U.I, ni rapa, mwimbaji, mtunzi wa nyimbo, mtangazaji wa redio na televisheni , mbunifu wa mitindo, na mwandishi mwenye asili ya Nigeria na Marekani.

Albamu yake ya kwanza iliyobeba jina lake, B.O.U.Q.U.I, ilimpatia tuzo ya Msanii Bora wa Kike katika Award for Music Excellence in Nigeria (AMEN) mwaka 2007, pamoja na uteuzi wa tuzo za Msanii Mpya wa Mwaka (Revelation of the Year) na Albamu Bora ya Rap katika The Headies 2007. 

Aidha, video ya wimbo wake “Take You Away” ilishinda tuzo ya Best Mainstream Video katika Nigerian Music Video Awards (NMVA) mwaka 2010.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1979
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Watu walio hai
Emeka Okereke

**Emeka Okereke** (alizaliwa 1980) ni mpiga picha wa Nigeria, mtengenezaji wa filamu, mwandishi na msanii wa taswira ambaye anliishi na kufanya kazi Lagos na Berlin.

Okereke ndiye mwanzilishi mwenza wa Invisible Borders Trans-African Photographers Organization.

Mnamo 2018, alipokea Chevalier des Arts et Lettres kutoka kwa Serikali ya Ufaransa.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1980
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Watu wa Nigeria
Laide Bakare

**Laide Bakare** ni muigizaji wa filamu kutoka nchini Nigeria. Filamu yake *Jejere* ilishinda tuzo ya  *Best of Nollywood Awards* mnamo mwaka 2012 katika kipengele cha Ubunifu Bora wa Mavazi.

Alipendekezwa kwa kipengele cha Muigizaji Bora Zaidi wa Filamu za Kiasili katika Tuzo za 4 za Africa Movie Academy mwaka 2008 kwa jukumu lake katika filamu *Iranse Aje* (2008).

## Kazi 
Filamu yake ya kwanza *Jejere* ilionyeshwa kwa mara ya kwanza Uingereza.

Mnamo mwaka 2024, Bakare alitoa kitabu chake cha kwanza, *Becoming Laide Bakare: Make Millions in 6 Months*.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Karne ya 21
Jamii:Waigizaji filamu wa Nigeria
Andrew Dosunmu

**Andrew Dosunmu** ni mpiga picha na mtengenezaji wa filamu kutoka Nigeria ambaye alipata umaarufu nchini Marekani baada ya kuongoza video za muziki za wasanii mbalimbali wakiwemo Isaac Hayes, Angie Stone, Common, Tracy Chapman, Wyclef Jean, Kelis, Aaron Neville, Talib Kweli, na Maxwell

Yeye ndiye mkurugenzi wa filamu ya drama ya 2011 Restless City,  iliyoonyeshwa kwa mara ya kwanza katika Tamasha la Filamu la 2011 Sundance. Filamu yake iliyofuata, Mother of George ya 2013, pia ilionyeshwa kwa mara ya kwanza huko Sundance, na ilikuwa uteuzi wa Usiku wa Kufunga kwa Tamasha la Filamu la Maryland 2013. Dosunmu anaishi kati ya Jiji la New York na Lagos, Nigeria.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa mwaka usiojulikana
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Watu wa Nigeria
Rotimi Fani-Kayode

**Rotimi Fani-Kayode** (alizaliwa **Oluwarotimi Adebiyi Wahab Fani-Kayode**; 20 Aprili 1955 - 21 Desemba 1989)alikuwa mpiga picha wa Nigeria ambaye akiwa na umri wa miaka 11 alihamia Uingereza na familia yake, akikimbia Vita vya Biafra. 

Ni mtu mashuhuri katika sanaa ya kisasa ya Uingereza,  Fani-Kayode aligundua mivutano iliyotokana na ujinsia, rangi na utamaduni kupitia picha na tungo zenye mitindo. 

Aliunda sehemu kubwa ya kazi yake kati ya 1982 na 1989, mwaka ambao alifariki kutokana na matatizo yanayohusiana na UKIMWI.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1955
Jamii:Waliofariki 1989
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Noella Uloko

**Noella “Noelle” Uloko** (alizaliwa 26 Aprili 1989) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo wa Makanisa ya Kikristo wa Kisasa kutoka nchini Nigeria, asili yake ikiwa Jimbo la Benue.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1989
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Tidiani Shitou

**Tidiani Shitou** (1933 – 2000) alikuwa mpiga picha wa Nigeria aliyejulikana sana kwa picha zake za upainia za sherehe za Kiyoruba na picha zake za watu wawili wawili nchini Nigeria.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1933
Jamii:Waliofariki 2000
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Asmaa Rhlalou

thumb|Asmaa Rhlalou mnamo 2023
**Asmaa Rhlalou** (alizaliwa 1969) ni mwandishi wa habari na mwanasiasa kutoka nchini Moroko. 

Anajulikana zaidi kwa kuwa mwanamke wa kwanza katika historia ya Moroko kuchaguliwa kuwa Meya wa Jiji la Rabat, mji mkuu wa nchi hiyo, nafasi aliyoishika kuanzia mwaka 2021 hadi 2024.

## Maisha na Elimu 
Asmaa alizaliwa mjini Rabat. Alipata shahada ya uzamivu (PhD) katika fani ya uchumi nchini Ufaransa mwaka 2006. 

Elimu yake ya juu katika masuala ya uchumi na habari ilimpa msingi imara wa kuchambua masuala ya kijamii na kimaendeleo.

## Kazi ya Uandishi wa habari 
Kabla ya kuingia kikamilifu kwenye siasa, Rhlalou alikuwa mwandishi wa habari mashuhuri. Alifanya kazi kwa miaka mingi katika gazeti la "L'Opinion", ambalo ni moja ya magazeti makongwe ya Kifaransa nchini Moroko. 

Katika gazeti hilo, alijikita zaidi katika habari za uchumi na masuala ya kijamii, akipanda vyeo hadi kuwa mhariri wa sehemu ya uchumi.

## Siasa na uongozi 
Rhlalou ni mwanachama wa chama cha siasa cha *National Rally of Independents (RNI)*. Safari yake ya kisiasa ilipata nguvu alipochaguliwa kuwa mbunge katika Bunge la Moroko kupitia viti maalum vya wanawake mwaka 2016.

Mnamo Septemba 2021, aliweka historia kwa kushinda nafasi ya Meya wa Rabat, jambo lililochukuliwa kama ushindi mkubwa kwa wanawake wa Moroko katika uongozi wa serikali za mitaa.

Akiwa madarakani, alijikita katika kuboresha miundombinu ya jiji na kuongeza nafasi za kijani (green spaces). Alijiuzulu nafasi hiyo mapema mwaka 2024 kutokana na changamoto za kisiasa ndani ya baraza la jiji.

## Harakati 
Asmaa amekuwa mwanachama hai wa mashirika mbalimbali yanayotetea haki za wanawake na amekuwa akipigania ushiriki wa wanawake katika nyanja za uchumi na uongozi barani Afrika.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1969
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waandishi wa Moroko
Jamii:Wanasiasa wa Moroko
Jamii:Wanawake wa Moroko
Munachi Abii

**Munachi Gail Teresa Abii Nwankwo**, anayejulikana zaidi kwa jina la Muna, ni rapa, mwanamitindo, mwigizaji na mshindi wa taji la mashindano ya urembo kutoka nchini Nigeria. Alitwaa taji la *Most Beautiful Girl in Nigeria (MBGN)* mnamo mwaka 2007.

Mbali na kazi yake ya muziki na uanamitindo, Muna pia ni mwigizaji na alikuwa miongoni mwa waigizaji wa filamu Living in Bondage: Breaking Free, mojawapo ya kazi zilizompa kutambulika zaidi katika tasnia ya filamu ya Nollywood.

## Marejeo 
Jamii:Watu wa Nigeria
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wanamitindo wa Nigeria
Jamii:Watu walio hai
Maryam Touzani

thumb|Maryam Touzani katika Tamasha la Kimataifa la Filamu
**Maryam Touzani** (alizaliwa 1980) ni mwandishi wa habari, mwandishi wa filamu, na mwigizaji kutoka nchini Moroko. 

Anajulikana kimataifa kwa kazi zake za uongozaji na uandishi wa filamu zinazochunguza masuala ya kijamii, hususan haki za wanawake na makundi yaliyotengwa nchini Moroko.

## Maisha na Elimu 
Maryam alizaliwa mjini Tangier. Baada ya kukamilisha masomo yake ya sekondari nchini Moroko, alihamia nchini Uingereza ambapo alisoma uandishi wa habari katika Chuo Kikuu cha London (*London Metropolitan University*). 

Mapenzi yake kwa sanaa na simulizi yalimpelekea kuanza kutumia uandishi wake katika tasnia ya filamu.

## Kazi ya uandishi na Filamu 
Touzani alianza safari yake kama mwandishi wa habari wa kujitegemea, akijikita katika masuala ya utamaduni na jamii. Hata hivyo, aligundua kuwa anaweza kufikisha ujumbe mzito zaidi kupitia picha za video na filamu.

Kazi zake muhimu ni pamoja na:
* *Adam (2019):* Filamu yake ya kwanza kama muongozaji ambayo ilionyeshwa katika tamasha la filamu la Cannes. Filamu hii inahusu urafiki kati ya mwanamke mjane na msichana mjamzito asiye na mume, ikigusia mwiko wa kijamii nchini Moroko.
* *The Blue Caftan (2022):* Filamu nyingine iliyopata sifa nyingi kimataifa na kushinda tuzo mbalimbali kwa ujasiri wake wa kuzungumzia mapenzi na siri za familia.
**Razzia (2017):* Filamu ambayo alishiriki pia  kama mwigizaji.

## Maisha ya binafsi 
Ameolewa na muongozaji wa filamu maarufu wa Moroko, Nabil Ayouch, na wamekuwa wakishirikiana katika miradi mbalimbali ya sanaa inayolenga kuleta mabadiliko ya kifikra katika jamii ya Waarabu na Afrika kwa ujumla.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1980
Jamii:Waandishi wa Moroko
Jamii:Wanawake wa Moroko
Jamii:Watu walio hai
Goldie Harvey

**Susan Oluwabimpe “Goldie” Filani Harvey** (23 Oktoba 1981 – 14 Februari 2013) alikuwa mwimbaji wa kitaaluma kutoka nchini Nigeria na pia mshiriki maarufu wa kipindi cha *Big Brother Africa*.

## Maisha binafsi 
Susan Oluwabimpe “Goldie” Filani alikuwa ameolewa na Andrew Harvey, mhandisi aliyekuwa akiishi Malaysia, mwaka 2005, ingawa taarifa hiyo haikujulikana sana kwa umma hadi baada ya kifo chake.

Katika kazi yake ya muziki, Goldie alishinda tuzo kadhaa za muziki barani Afrika, zikiwemo Top Naija Music Award. Mwaka 2012, alishiriki katika kipindi cha Big Brother Africa, ambacho kilikuwa mara yake ya kwanza kuonekana kwenye runinga. 

Akiwa ndani ya nyumba hiyo, yeye na rapa wa Kenya Prezzo, aliyekuwa mshiriki mwenzake, walionekana kuwa na ukaribu wa pekee, jambo lililovutia sana umakini wa watazamaji.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1981
Jamii:Waliofariki 2013
Jamii:Waimbaji wa Nigeria
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Hassnae Bouazza

**Hassnae Bouazza** (alizaliwa Oktoba 15, 1973) ni mwandishi wa habari, mwandishi wa vitabu, na mtayarishaji wa vipindi mwenye asili ya Moroko na Uholanzi. 

Anajulikana kwa kazi zake zinazojadili masuala ya kijamii, utamaduni wa Kiarabu, Uislamu, na haki za wanawake, akijitofautisha kwa mtindo wake wa uandishi usio na woga.

## Maisha ya awali na elimu 
Hassnae alizaliwa nchini Moroko na kuhamia Uholanzi akiwa na umri wa miaka minne. Alikulia mjini Arkel na kusoma lugha na fasihi ya Kiingereza katika Chuo Kikuu cha Utrecht. 

Yeye pia ni dada wa mwandishi maarufu wa nchini Moroko marehemu Hafid Bouazza.

## Kazi ya uandishi na utangazaji 
Bouazza amefanya kazi na vyombo mbalimbali vya habari nchini Uholanzi, vikiwemo magazeti ya "Vrij Nederland" na "NRC Handelsblad". 

Amekuwa mchangiaji wa mara kwa mara katika vipindi vya televisheni vya majadiliano (talk shows) akichambua siasa za Mashariki ya Kati na masuala ya kijinsia.

## Harakati 
Hassnae anajulikana kwa kupinga vikali ubaguzi, chuki dhidi ya Uislamu (Islamophobia), lakini pia anakosoa mifumo dume ndani ya jamii za Kiislamu. 

Amekuwa sauti muhimu katika kutetea uhuru wa kujieleza na haki za wanawake wa kipato cha chini.

## Tuzo 
Mnamo mwaka 2015, alishinda tuzo ya *Miriam Guensberg* kwa ajili ya kazi zake zinazohimiza uelewa kati ya tamaduni tofauti na utu.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1973
Jamii:Waandishi wa Moroko
Jamii:Wanawake wa Moroko
Jamii:Watu walio hai
Anike (rapa)

**Ireoluwa-Anike Dees** (alizaliwa kwa jina la *Mutiat Yewande Isola*), anayejulikana kitaaluma kama Anike (awali akijulikana kama Wande), ni rapa, mwigizaji, na aliyekuwa mwandishi wa habari pamoja na msimamizi wa A&R mwenye asili ya Nigeria na Marekani, kutoka Austin, Texas, Marekani.

Alisaini mkataba na lebo ya Christian hip hop, Reach Records, mwaka 2019, ambako pia aliwahi kufanya kazi kama msimamizi wa A&R. Kabla ya hapo, akiwa msanii huru kati ya 2013 hadi 2018, alitoa nyimbo kadhaa binafsi, alishiriki kama msanii mgeni katika nyimbo mbalimbali, na pia alifanya kazi kama mwandishi wa habari za muziki. Anike ndiye mwanamke wa kwanza kusainiwa na Reach Records.

EP yake ya kwanza, Exit, ilitolewa tarehe 24 Aprili 2020, ikifuatiwa na mini-EP iitwayo The Decision iliyotolewa tarehe 4 Desemba 2020.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Ego Ella May

**Ego Ella May** (alizaliwa 1992) ni mwanamuziki wa R&B, neo-soul, na contemporary jazz kutoka South London, Uingereza. 

Anajulikana kwa mtindo wake wa sauti uliotulia lakini wa kihisia, unaochanganya jazba ya kisasa, soul ya Uingereza, na uandishi wa nyimbo unaozingatia simulizi binafsi.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1992
Jamii:Watu walio hai
Tamara Eteimo

**Tamara Eteimo** (alizaliwa tarehe 24 Julai 1987), anayejulikana pia kwa jina lake la kisanii Tamara Jones, ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo za R&B pamoja na mwigizaji kutoka Nigeria. Tangu aanze kujitokeza katika filamu za Nollywood mwaka 2011, mara baada ya kushinda toleo la saba la shindano la uhalisia la Next Movie Star, ameigiza katika filamu zaidi ya 50. Alishika nafasi ya pili katika orodha ya kila mwaka ya waigizaji wa kike wa Nollywood ya mwaka 2013 iliyoandaliwa na mkosoaji wa filamu Charles Novia, na pia ameteuliwa kushiriki katika tuzo mbalimbali..

Eteimo alipata elimu yake ya msingi na sekondari katika jiji la Port Harcourt kabla ya kujiunga na Chuo Kikuu cha Port Harcourt, ambako alisomea Sanaa ya Maigizo (Theatre Arts). Kufikia Mei 2010, alikuwa tayari ametoa nyimbo mbili, “Vibrate” na “Na Only You”, kutoka katika albamu yake ya kwanza ya studio.[1] Alishinda shindano la Next Movie Star mwaka 2013 na ameeleza matarajio yake ya kulenga kushinda tuzo ya Oscar katika siku za usoni.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1987
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Herzekiah Andrew Shanu

**Herzekiah Andrew Shanu** (1858 - Julai 1905) alikuwa mpiga picha Mwafrika wa karne ya 19 aliyezaliwa Lagos, Nigeria. Katika Jimbo Huru la Kongo baadaye aliendesha studio ya upigaji picha katika mji mkuu wa wakati huo Boma na alikuwa hai katika kampeni dhidi ya unyanyasaji wa mamlaka ya Ubelgiji.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1858
Jamii:Waliofariki 1905
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Efezino

**Efezino Majiri Akpo** (alizaliwa 22 Machi 1992), anajulikana kwa jina la taaluma kama Efezino, ni mwimbaji, mtunzi wa nyimbo, na mtendaji kutoka nchini Nigeria. 

Muziki wake unachanganya mitindo ya Afropop, Folk, na Soul, huku maneno ya nyimbo yake yakichunguza mada za upendo, kugundua nafsi, na utamaduni wa Kiafrika. 

Alipata umaarufu kupitia ushiriki wake katika mashindano ya vipaji, ushirikiano na wasanii maarufu wa Kiafrika, pamoja na wimbo wake wa kwanza, Amere.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1992
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Victor Ehikhamenor

**Victor Ehikhamenor** ni msanii wa taswira wa nchini Nigeria, mwandishi, na mpiga picha aliyejulikana kwa kazi zake pana zinazohusika na urithi wa kitamaduni wa kimataifa na uchumi wa kijamii baada ya ukoloni wa maisha ya watu weusi wa kisasa. 

Mnamo 2017, alichaguliwa (pamoja na wasanii wengine wawili) kuwakilisha Nigeria katika ukumbi wa Venice Biennale, mara ya kwanza Nigeria kuwakilishwa katika hafla hiyo.  

Kazi yake imeelezwa kuwa inawakilisha "ishara ya upinzani" dhidi ya ukoloni.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa mwaka usiojulikana
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Watu wa Nigeria
Douyé

**Douyé** (alizaliwa 4 Januari 1969) ni mwimbaji wa Lagos, Nigeria, ambaye sasa anaishi Los Angeles, California, Marekani. Ameweka kumbukumbu ya albamu tano. 

Albamu zake mbili za mwanzo zilikuwa za R&B, lakini alihamia kwenye jazz katika albamu yake ya tatu, kutimiza ombi la baba yake aliyekufa alipo mtoto, la kuimba jazz. 

Albamu yake ya nne ni fasiri ya jazz ya muziki wa bossa nova na samba, ikionyesha uhusiano wake na mitindo ya kimataifa ya muziki.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1969
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Isaac Emokpae

**Isaac Emokpae** (jina kamili: **Isaac Iken Ismahil Ọláminíyì Erhabor Ogieva Emokpae**; alizaliwa 5 Novemba 1977) ni msanii  wa Nigeria, mchoraji, na mpiga picha. Kazi yake inlifafanuliwa kwa uwili na ilijulikana kwa sifa zake za kujieleza na surrealist.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1977
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Chidinma

**Chidinma Ekile** (alizaliwa 2 Mei 1991), anajulikana kwa jina la sanaa kama Chidinma, ni mwimbaji, mtunzi wa nyimbo, na mwigizaji kutoka nchini Nigeria. 

Asili yake ni Jimbo la Imo, lakini alizaliwa Ketu, Kosofe, Lagos State. Mwaka 2010, alipata umaarufu baada ya kushinda msimu wa tatu wa Project Fame West Africa.

Chidinma aliandika historia ya muziki wa Nigeria kuwa msanii wa kike wa kwanza kufikia nafasi ya kwanza kwenye chati ya MTV Base Official Naija Top 10 baada ya kutoa video ya wimbo wake “Emi Ni Baller”. Mwaka 2011, alitoa wimbo wa ushirikiano na Sound Sultan uitwao “Jankoliko”. 

Albamu yake ya kwanza yenye jina lake, Chidinma, iliyotolewa kupitia jukwaa la muziki la Spinlet, ilizalisha nyimbo “Jankoliko”, “Carry You Go”, “Kedike”, na “Run Dia Mouth”. Mwaka 2012, alishinda tuzo ya Best Female West African Act katika Kora Awards na aliimba “Kedike” katika hafla hiyo.

Mwaka 2021, Chidinma alitangaza kupitia Instagram kwamba amebadilisha mtindo wake wa muziki na sasa anajihusisha na huduma ya Kikristo, akitoa wimbo wa injili “Jehovah Overdo” mwezi huo huo. EP yake ya kwanza ya injili, New Season, ilitolewa 20 Agosti 2021, ikizalishwa na Eezee Tee, ikiwa na nyimbo saba zilizoinspirishwa na Roho Mtakatifu.

Albamu yake ya pili ya studio, Psalm 16, ilitolewa 14 Oktoba 2022 na ilijumuisha ushirikiano na KS Bloom, Indira, na Buchi. Albamu yake ya tatu ya studio, The Road Best Travelled, ilitolewa 7 Machi 2025.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1991
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Nigeria