Siasa ya Guinea

thumb|Bendera ya Guinea
**Siasa ya Guinea** imekuwa na historia yenye changamoto, ikihusisha vipindi vya utawala wa kiimla, mapinduzi ya kijeshi, na mabadiliko kuelekea mfumo wa kidemokrasia wa vyama vingi. Ingawa taifa limepitia machafuko ya kisiasa na kiuchumi, Guinea imeendelea kujaribu kujijenga kidemokrasia kupitia katiba, uchaguzi na taasisi za kisiasa.

## Enzi za Uhuru na Utawala wa Sekou Touré (1958 – 1984) 
Guinea ilipata uhuru wake kutoka Ufaransa mnamo Oktoba 2, mwaka1958 chini ya uongozi wa Ahmed Sékou Touré, ambaye alikuwa rais wa kwanza. Aliongoza kupitia chama cha Democratic Party of Guinea (DPG), ambacho kilikuwa chama pekee kilichoruhusiwa. Utawala wake ulijikita katika ujamaa, udhibiti mkali wa serikali, na ukandamizaji wa upinzani. Wapinzani wengi walikamatwa au kutoweka, huku uhuru wa vyombo vya habari na asasi za kiraia zikizimwa kabisa.

## Mapinduzi ya Kijeshi  (1984 – 2008) 
Baada ya kifo cha Touré mwaka 1984, kanali Lansana Conté alichukua madaraka kupitia mapinduzi ya kijeshi. Aliongoza kwa kuanzisha Baraza la Kitaifa la Ukombozi (CNLT). Mnamo 1993, Guinea ilifanya uchaguzi wa kwanza wa urais kwa mfumo wa vyama vingi, lakini kulikuwepo na madai ya wizi wa kura.

Conté alitawala kwa miongo miwili huku utawala wake ukikumbwa na:

* Ufisadi mkubwa
* Ukosefu wa maendeleo ya kijamii
* Mapigano ya kisiasa na maandamano ya wananchi

Aliendelea kubaki madarakani hadi alipofariki dunia mwaka 2008.

## Utawala wa Kijeshi (2008 – 2010) 
Baada ya kifo cha Conté, kundi la kijeshi linalojiita National Council for Democracy and Development (CNDD) lilichukua madaraka chini ya kapteni Moussa Dadis Camara. Utawala wake ulikumbwa na ukosoaji mkubwa, hasa baada ya tukio la Septemba 28, 2009, ambapo waandamanaji waliuawa katika uwanja wa michezo wa Conakry na vikosi vya usalama. Tukio hilo liliitikisa dunia na kulaaniwa kimataifa.

## Kurejea kwa Demokrasia na Urais  (2010 – 2021) 
Mnamo 2010, Alpha Condé, mpinzani wa muda mrefu na kiongozi wa RPG (Rassemblement du Peuple de Guinée), alichaguliwa kuwa rais wa kwanza wa Guinea kupitia uchaguzi wa kidemokrasia wa kweli. Serikali yake ilianza kwa matumaini ya mageuzi ya kiuchumi na kisiasa, lakini baadaye alikosolewa kwa:

* Kuminya uhuru wa vyombo vya habari
* Kurekebisha katiba ili kuwania muhula wa tatu mwaka 2020

Hali hiyo ilisababisha maandamano makubwa na ukosoaji wa kimataifa.

## Mapinduzi ya Kijeshi ya 2021 na Utawala wa Doumbouya 
Mnamo 5 Septemba 2021, kanali Mamady Doumbouya, aliyekuwa kiongozi wa kikosi maalum cha jeshi, aliongoza mapinduzi yaliyomng'oa madarakani Alpha Condé. Jeshi liliahidi kurejesha utawala wa kiraia kupitia mchakato wa mpito. Serikali ya mpito imekuwa ikiongozwa na Doumbouya kama Rais wa Mpito, huku taasisi za kiraia na jumuiya ya kimataifa zikishinikiza uchaguzi huru kufanyika haraka.

## Mfumo wa Siasa na Vyama vya Kisiasa 
Kwa mujibu wa katiba ya awali ya 2010, Guinea ni jamhuri ya demokrasia yenye mfumo wa vyama vingi, ambapo rais huchaguliwa kwa kura ya moja kwa moja kwa muhula wa miaka mitano. Bunge la kitaifa lina wajumbe wanaochaguliwa kupitia uchaguzi wa uwakilishi wa uwiano.

Vyama vikuu vya kisiasa ni pamoja na:

* RPG (Rassemblement du Peuple de Guinée)
* UFDG (Union des Forces Démocratiques de Guinée)
* UFR (Union des Forces Républicaines)

Mpaka sasa, mchakato wa kisiasa unakabiliwa na changamoto za uaminifu wa uchaguzi, ukosefu wa uwazi, na mapinduzi ya kijeshi mara kwa mara.

## Marejeo 
Jamii:Afrocrowd 2025