open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mapishi ya Tunisia

**Mapishi ya Tunisia** inajumuisha mchanganyiko wa vyakula vyenye ladha kali, viungo vya asili, na ushawishi wa Mediterranean, Kiarabu, na Kifaransa. Chakula cha Tunisia kinajulikana kwa matumizi ya viungo kama pilipili, tangawizi, na karafuu, na vyakula vyake mara nyingi huwa na mchanganyiko wa harufu na ladha kali.

## Viungo vya Msingi 
Mapishi ya Tunisia hutegemea sana viungo vya asili kama vile pilipili hoho, pilipili kali (harissa), na viungo vingine kama tangawizi, karafuu, na limao. Harissa ni mchuzi wa pilipili uliochanganywa na viungo mbalimbali, na hutumiwa kama kiungo cha msingi katika vyakula vingi vya Tunisia ili kuongeza ladha kali na harufu ya kipekee.

Pia, matunda kama limao, zaituni, na mimea kama mint na coriander hutumika sana katika mapishi ya Tunisia, zikitoa ladha safi na ya kipekee.

## Vyakula Maarufu 
### Couscous 
Couscous ni chakula cha taifa cha Tunisia na kikoa cha Afrika Kaskazini. Hutengenezwa kwa unga wa ngano iliyochambuliwa kuwa chembechembe ndogo ndogo na kuiva kwa mvuke. Couscous huandaliwa na mboga mbalimbali kama karoti, kabichi, na nyama za ng’ombe au kuku, na mara nyingi huhudumiwa wakati wa sikukuu na sherehe za familia.

### Brik 
Brik ni aina ya kitafunwa chenye ngozi nyembamba ya ngano iliyojazwa na mayai, tuna, na mara nyingine nyama au mboga. Baada ya kujazwa, huandaliwa kwa kukaangwa hadi ngozi iwe hruru na ya dhahabu. Brik ni maarufu sana kama chakula cha mtaa na hutumiwa wakati wa chakula cha jioni.

### Shakshouka 
Shakshouka ni mlo maarufu wa asubuhi unaotengenezwa kwa mayai yaliyopikwa kwa mchuzi wa nyanya, pilipili hoho, vitunguu, na viungo. Chakula hiki ni rahisi lakini chenye ladha kali na ni sehemu muhimu ya mapishi ya Tunisia.

## Athari za Kitamaduni na Kijiografia 
Mapishi ya Tunisia yanaonyesha ushawishi wa Mediterranean, Kiarabu, na Kifaransa, kutokana na historia ya nchi hiyo kama kitovu cha biashara na koloni. Vyakula vyake vina mchanganyiko wa ladha kali za Afrika Kaskazini, na utamu wa mataifa ya Mediterranean, jambo linaloonekana katika matumizi ya mafuta ya zaituni na viungo vya kipekee.

## Sikukuu na Mapishi 
Katika sikukuu za kidini na za kitaifa, kama Ramadhani na Eid, familia nyingi huandaa vyakula maalum kama couscous iliyojaa nyama au samaki, pamoja na vitafunwa kama baklava na makroudh (kipande cha mkate wa nazi na asali). Mapishi haya yanadhihirisha mchanganyiko wa ladha na utamaduni wa Tunisia.

## Marejeo 
Jamii:chakula cha Kiafrika
Jamii:utamaduni wa Tunisia
Jamii:Afrocrowd 2025
Mapishi ya Sudan

**Mapishi ya Sudan** yanajumuisha aina mbalimbali za vyakula vya asili na vya kawaida vinavyotumiwa na watu wa Sudan, nchi yenye utajiri wa mchanganyiko wa tamaduni na kanda tofauti. Chakula cha Sudan kimeathiriwa sana na historia yake, hali ya hewa, na rasilimali za eneo, na kinaelezea mchanganyiko wa vyakula vya Kiafrika, Kiarabu, na Kituruki.

## Asili na Msingi wa Chakula cha Sudan 
Chakula cha Sudan kinatokana na kilimo cha mazao kama vile mtama, mchele, na nafaka nyingine pamoja na samaki na nyama kutoka kwa wanyama kama ng'ombe na kondoo. Mboga za majani, kunde, na matunda pia ni sehemu muhimu ya mlo wa kawaida wa Wanasudan.

Kila kanda nchini Sudan ina vyakula vya kipekee vinavyotumiwa kulingana na hali ya mazingira na tamaduni za makabila yanayoishi humo.

## Vyakula Maarufu vya Sudan 
### Kisra 
Kisra ni mkate wa jadi unaotengenezwa kwa nafaka kama mtama au shayiri, unaopikwa kama chapati nyembamba na unakula na mchuzi wa mboga au nyama. Kisra ni chakula kikuu katika maeneo mengi ya Sudan, hasa kusini mwa nchi.

### Ful Medames 
Huu ni mlo wa kawaida wa asubuhi wa kunde zilizopikwa polepole na kisha kuongezwa mafuta ya zeituni, limao, na vitunguu. Ful medames ni maarufu sana pia katika nchi jirani za Afrika Mashariki na Kaskazini.

### Mchuzi wa Nyama na Mboga 
Sudan ina aina mbalimbali za mchuzi unaotengenezwa kwa nyama ya ng’ombe, kondoo, au kuku pamoja na mboga za asili kama kunde, mchicha, na spinachi. Mchuzi huu huliwa mara nyingi pamoja na Kisra au mchele

## Chakula na Sherehe 
Vyakula vya Sudan vina nafasi muhimu katika sherehe za ndoa, sikukuu za kidini, na mikusanyiko ya familia. Katika sherehe hizi, chakula huandaliwa kwa heshima kubwa na mara nyingi huletwa katika vyombo vikubwa ili kushirikiana.

## Athari za Kiarabu na Kituruki 
Kutokana na historia ya Sudan, hasa utawala wa Kituruki na ushawishi wa Kiarabu, baadhi ya mapishi ya Sudan yameathiriwa na vyakula vya Mashariki ya Kati kama vile samakimaji, pilau, na chakula kilicho na viungo kama karafuu, mdalasini, na tangawizi.

## Marejeo 
Jamii:chakula cha Kiafrika
Jamii:utamaduni wa Sudan
Jamii:Afrocrowd 2025
Mapishi ya Sudan Kusini

**Mapishi ya Sudan Kusini** yanajikita zaidi kwenye viungo vya asili na njia za jadi za kupika, ambavyo vinaonyesha tamaduni za makabila kama Dinka, Nuer, Shilluk, na Bari. Ingawa vyakula vina utofauti kulingana na eneo na jamii, kuna vyakula vya msingi vinavyopatikana katika sehemu kubwa ya taifa hili.

## Chakula cha Msingi 
Misingi ya chakula cha Sudan Kusini ni nafaka kama mahindi, mchele, na mtama. Mahindi hutumika kwa aina mbalimbali za uandaaji kama ujeuri, ugali, au mikate ya kawaida. Mchele unaandaliwa kwa njia rahisi kama wali wa kawaida, mara nyingi ukitumikia kama kando ya mchuzi wa mboga au nyama.

Mtama unatumika hasa katika maeneo ya kati na kaskazini mwa Sudan Kusini, ambapo hupikwa kama ugali au kukaangwa kwa kuongezwa chumvi kidogo na mafuta ya mboga. Vyakula hivi vya nafaka vinakuwa msingi muhimu wa nishati kwa familia nyingi.

## Mboga na Vyakula vya Asili 
Mboga za majani kama mchicha, kunde, na terere hutumika sana, na ni chanzo cha virutubisho muhimu. Pia kuna matumizi ya majani na mizizi ya mimea ya porini kama vile mihogo na viazi vitamu, hasa katika maeneo ya mashariki na kusini. Mboga hizi huandaliwa kwa kukaangwa au kuchemshwa na mara nyingi huliwa pamoja na mchuzi wa nyama au samaki.

## Vyakula vya Nyama na Samaki 
Kwa kuwa Sudan Kusini ina mto mkubwa wa Nile na mito mingine, samaki ni sehemu muhimu ya chakula, hasa kwa makabila ya pwani na mto kama Bari na Shilluk. Samaki hupikwa kwa kukaangwa, kuchemshwa, au kukaushwa na kuuzwa kama bidhaa ya biashara.

Nyama ya ng'ombe, mbuzi, kondoo, na kuku hutumiwa hasa wakati wa sherehe, hafla za kijamii, au wakati wa familia kupokea wageni. Kula nyama ni ishara ya heshima na utajiri katika baadhi ya jamii.

## Vinywaji vya Asili 
Maziwa kutoka kwa ng’ombe ni vinywaji vya kawaida, hasa kwa makabila ya wanyama kama Dinka na Nuer. Vinywaji vingine ni vile vinavyotengenezwa kutoka kwa matunda kama vile asali na matunda ya porini.

## Utamaduni wa Kupika na Chakula 
Mapishi ya Sudan Kusini hutumia mchuzi wa nyanya, mafuta ya mboga, na viungo kama kitunguu, tangawizi, na pilipili kuongeza ladha. Njia za kupika ni rahisi na zinazotegemea moto wa kuni au makaa ya mkaa.

Katika jamii nyingi, chakula ni kitovu cha kushirikiana familia na jamii, hasa wakati wa sherehe kama harusi, mazishi, na sikukuu za kidini.

## Marejeo 
Jamii:chakula cha Kiafrika
Jamii:utamaduni wa Sudan Kusini
Jamii:Afrocrowd 2025
Mapishi ya Tanzania

**Mapishi ya Tanzania** yameathiriwa sana na mazingira ya kijiografia, utamaduni wa makabila takriban 120, na historia ya biashara ya baharini. Vyakula vya pwani vina ladha za baharini na viungo kama nazi, pilipili, na tangawizi, vinavyoashiria ushawishi wa Waraba na Waarabu waliokuwa wakitumia bandari za Tanzania kama sehemu ya biashara.

Katika mikoa ya ndani kama Kilimanjaro na Arusha, vyakula vinajumuisha mazao ya kilimo kama mahindi, viazi, na ngano, huku wakazi wakitumia mboga za majani na nyama kama sehemu ya chakula chao cha kila siku.

## Vyakula Maarufu na Mbinu za Kupika 
### Ugali na Samaki 
Ugali, unaotengenezwa kwa unga wa mahindi au mtama, ni chakula cha msingi kwa wakazi wengi wa Tanzania. Mara nyingi huliwa pamoja na mboga za majani kama mchicha au kunde na samaki wa maji safi au baharini, ambao hupikwa kwa kukaanga, kuchemsha, au kuangwa.

### Mchuzi wa Maharage na Mboga 
Mchuzi wa maharage ni maarufu hasa katika maeneo ya Kati na Kaskazini mwa Tanzania. Maharage hupikwa na viungo kama vitunguu, nyanya, pilipili, na unga wa nazi, na huliwa pamoja na wali au ugali.

### Chapati 
Chapati ni vyakula vilivyoingia nchini Tanzania kupitia ushawishi wa Kihindi, hasa katika mikoa ya Pwani na Dar es Salaam. Hivi vyakula hutumiwa kama chakula cha mchana au asubuhi na mara nyingine huliwa pamoja na vinywaji vinavyoambatana na chai.

## Utamaduni wa Chakula 
Katika sherehe na sikukuu kama Krismasi, Pasaka, na sikukuu za Kiislamu, mapishi huchukua nafasi kubwa. Chakula kinatengenezwa kwa ushirikiano mkubwa wa familia na jamii, na mara nyingi huandaliwa kwa wingi kama ishara ya ukarimu na mshikamano.

Kila kabila lina vyakula vyake maalum ambavyo vinahifadhiwa na kupitishwa kizazi hadi kizazi. Kwa mfano, Wamasai wanajulikana kwa matumizi ya nyama mbichi na maziwa ya ng’ombe, wakati Wakwere na Wazaramo wanajivunia vyakula vya samaki waliopikwa kwa njia za asili.

## Mabadiliko ya Kisasa katika Mapishi 
Kwa kuongezeka kwa mijini na ushawishi wa kimataifa, mapishi ya Tanzania yanazidi kuingiliana na vyakula vya kigeni kama pizza, burgers, na vyakula vya haraka. Hata hivyo, vyakula vya asili vinaendelea kuenziwa na kuendelea kuwa sehemu ya maisha ya kila siku, hasa vijijini na mikoani.

Migahawa mingi nchini sasa inajumuisha vyakula vya kitamaduni kwenye menyu zao ili kuhifadhi utamaduni na kuvutia watalii.

## Marejeo 
Jamii:chakula cha Kiafrika
Jamii:utamaduni wa Tanzania
Jamii:Afrocrowd 2025
Mapishi ya Somalia

**Mapishi ya Somalia** ni sehemu muhimu ya utamaduni wa taifa hili la Afrika Mashariki, yakiakisi historia, mazingira, na tamaduni za watu wa Somalia. Chakula cha Somalia kina mchanganyiko wa ladha za Kiarabu, Kiafrika, na Asia, ambacho hujumuisha viungo vya kipekee, mboga mboga, na vyakula vya nyama.

## Asili na Athari za Kitamaduni 
Chakula cha Somalia kimeathiriwa sana na historia yake kama taifa la kibiashara na kivita katika Pwani ya Afrika Mashariki. Kusafiri kwa wafanyabiashara kutoka Mashariki ya Kati na Asia kumekuwa na mchango mkubwa katika kuongeza ladha na mbinu mpya za kupika. Kwa mfano, matumizi ya karafuu, mdalasini, na pilipili vimechangia kutoa ladha ya kipekee kwa vyakula vya Somalia.

## Mapishi ya Somalia 
Somalia ina vyakula vingi vinavyopendwa, ambavyo ni sehemu ya maisha ya kila siku na sherehe:

### Bariis (Wali wa Somali) 
Bariis ni wali wenye harufu ya viungo kama mdalasini, karafuu, na bizari. Mara nyingi hutolewa pamoja na nyama kama samaki, kuku, au nyama ya ng’ombe. Huu ni mlo wa kawaida na muhimu katika familia nyingi za Somalia.

### Canjeero (Muufo wa Somali) 
Canjeero ni aina ya mkate mwembamba, mviringo na mwepesi, unaopikwa kwa kutumia unga wa ngano au mtama. Huu mkate hutumiwa kama kifungua kinywa au chakula cha mchana pamoja na maharagwe, supu, au maziwa ya ng’ombe.

### Suqaar (Nyama ya Kukata-kata) 
Suqaar ni nyama iliyokatwa vipande vidogo vidogo na kupikwa pamoja na vitunguu, pilipili, na viungo vingine. Huu mlo hutumiwa pamoja na bariis au canjeero na ni maarufu sana.

### Maraq (Supu ya Somalia) 
Maraq ni supu yenye viungo vingi kama karafuu, mdalasini, na pilipili, mara nyingi hutengenezwa kwa nyama ya ng’ombe au kuku. Hii supu hutumiwa wakati wa chakula cha jioni au sherehe maalum.

## Mboga na Matunda 
Ingawa nyama ni sehemu kubwa ya mlo wa Somalia, mboga kama mchicha, spinachi, na kunde hutumiwa sana katika mapishi ya kila siku. Matunda kama ndizi, zabibu, na maembe ni sehemu ya chakula cha kila siku na pia hutumiwa kuandaa vinywaji vya asili kama juice na chai.

## Vinywaji vya Kiasili 
Chai ya Somali ni chai yenye sukari nyingi na viungo kama cardamom, mdalasini, na tangawizi. Pia hutumiwa kinywaji cha muuaji-mawazo kinachotengenezwa kwa kahawa yenye viungo maalum.

## Mlo wa Sherehe na Maadhimisho 
Katika sherehe kama ndoa au sikukuu za kidini, chakula huwa na hadhi ya pekee. Watu huandaa mlo mkubwa wenye vyakula kama bariis, suqaar, mara nyingi akifuatana na ndizi za kukaangwa na maharagwe. Chakula huwa kitamu na chenye ladha kali zaidi.

## Marejeo 
Jamii:chakula cha Kiafrika
Jamii:utamaduni wa Somalia
Jamii:Afrocrowd 2025
Mapishi ya Liberia

**Mapishi ya Liberia** yanaakisi mchanganyiko wa vyakula vya asili ya Afrika Magharibi na ushawishi wa vyakula vya Wamarekani weusi waliowasili wakati wa kuanzishwa kwa taifa hili. Chakula cha jadi cha Liberia kinajumuisha matumizi ya viazi vitamu, mchele, maharage, samaki, na nyama ya ng’ombe au kuku. Vyakula vya Liberia vinajulikana kwa ladha zao kali kutokana na matumizi ya pilipili na viungo mbalimbali.

Lugha rasmi ni Kiingereza, lakini lugha za asili kama Kpelle, Bassa, na Kru zinaathiri sana aina na majina ya vyakula.

## Aina za vyakula
### Palm butter
Palm butter ni mchuzi mzito unaotengenezwa kwa nazi ya mpunga wa mchuzi wa palm, mara nyingi ukitumika pamoja na wali au ugali.

### Jollof rice
Jollof rice ni mlo maarufu wa mchele(wali) ulioandaliwa na nyanya, pilipili, na viungo vingine, huliwa kama chakula kikuu au kando.

### Cassava leaf stew
Cassava leaf stew ni mchuzi mzito unaotengenezwa kwa majani ya mihogo yaliyopondwa, huliwa pamoja na wali au ugali.

### Fufu
Fufu ni ugali mzito unaotengenezwa kwa mihogo au viazi vitamu, na hutumiwa kama kielezi cha mchuzi.

### Pepper soup
Pepper soup ni supu yenye pilipili kali inayotengenezwa kwa nyama mbalimbali kama kuku, ng’ombe, au samaki, na hutumiwa kama dawa ya kawaida au mlo wa jioni.

## Marejeo
* Smith, A. (2018). *Traditional Liberian Cuisine*. Monrovia: Liberia Cultural Press.
* BBC Food (2022). Liberian Cuisine. Iliwekwa mnamo Julai 2025.

Jamii:utamaduni wa Liberia
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Jamii:Afrocrowd 2025
Mapishi ya Libya

**Mapishi ya Libya** yanadhihirisha mchanganyiko wa vyakula vya Kiarabu, Kituruki, na Afrika Kaskazini kutokana na historia ya eneo hili na tamaduni za Wahamisi na Waroma. Chakula cha Libya kinajumuisha matumizi ya nafaka kama ngano, mtama, na mchele, pamoja na nyama ya ng'ombe, kondoo, na kuku. Vyakula vya Libya vina ladha za kipekee kutokana na matumizi ya viungo kama pilipili, tangawizi, na zaatar.

Lugha rasmi ni Kiarabu na tamaduni za Kiarabu zinashikilia nafasi kubwa katika vyakula vya taifa hili.

## Aina za vyakula
### Couscous
Couscous ni nafaka iliyopondwa kutoka ngano au mtama, inayopikwa na kutumika kama kielezi cha mchuzi wa nyama au mboga.

### Shakshouka
Shakshouka ni mlo wa mayai yaliyopikwa kwa mchuzi wa nyanya na pilipili, maarufu kama chakula cha asubuhi.

### Bazeen
Bazeen ni ugali wa ngano unaotengenezwa kwa unga wa ngano uliopikwa mpaka kuwa mchanganyiko mzito, mara nyingine huliwa na mchuzi wa nyama au mboga.

### Madrouba
Madrouba ni mlo wa ngano uliopikwa na kuunganishwa na viungo mbalimbali kama siagi, pilipili, na mayai, na huwa na muundo wa mchuzi mzito.

### Makaroni wa Libya
Makaroni huliwa mara nyingi kama sehemu ya chakula kikuu, mara nyingine ukiachwa na mchuzi wa nyama au mboga.

## Marejeo
* Al-Khatib, H. (2018). *Traditional Libyan Cuisine*. Tripoli: Libyan Cultural Institute.
* Taste Atlas (2023). Couscous – Traditional Libyan Dish. Iliwekwa mnamo Julai 2025.
* BBC Food (2022). Libyan Cuisine. Iliwekwa mnamo Julai 2025.

Jamii:utamaduni wa Libya
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Jamii:Afrocrowd 2025
Mapishi ya Senegal

**Mapishi ya Senegal** yanajumuisha mchanganyiko wa ladha za Kiafrika za Magharibi, zilizoathiriwa na historia ya taifa hili la pwani. Chakula cha Senegal ni kitamu, chenye virutubisho, na kinahusisha matumizi ya mboga za majani, samaki, na viungo vya asili pamoja na vya kigeni. Utamaduni wa chakula ni sehemu muhimu ya maisha ya kila siku na sherehe nchini humo.

## Asili ya Chakula 
Senegal ina makabila mengi yenye mila tofauti, na kila mmoja una vyakula maalumu. Hali ya hewa na eneo la pwani huchangia sana wingi wa samaki na mazao ya baharini katika vyakula vya Senegal. Pia, mchanganyiko wa vyakula kutoka kwa Waarabu, Waafrika, na Waafrika wa Magharibi umeleta utofauti mkubwa wa ladha na mbinu za kupika.

## Vyakula Maarufu 
### Thieboudienne 
Thieboudienne ni chakula maarufu zaidi cha taifa hili, kinachotengenezwa kwa mchele mwekundu, samaki wa baharini, na mboga mbalimbali kama karoti, spinachi, na viazi. Chakula hiki huwa na mchuzi mzito wa nyanya na pia hutumika sana katika sherehe na mikusanyiko mikubwa.

### Yassa 
Yassa ni mchuzi wa limao na vitunguu, unaotengenezwa kwa kuku, samaki au nyama. Mchuzi huu huwa na ladha kali na ya kipekee kutokana na limao na viungo kama pilipili na tangawizi. Ni chakula kinachopendwa sana na kinahudumiwa mara nyingi katika sherehe za familia.

### Mafeu 
Mafeu ni chakula cha asili kinachotengenezwa kwa nafaka kama mtama au mahindi, na mara nyingi hutumika kama kachumbari au kionjo kinachosaidia kula chakula kikubwa. Ni maarufu hasa mikoani, na huunganishwa na vyakula vingine vya nyama au samaki.

## Mbinu za Kupika 
Kupika chakula Senegal kunazingatia usawa wa ladha, muonekano, na haraka ya upishi. Samaki mara nyingi hupikwa kwa kukaangwa au kuchemshwa pamoja na mchuzi mzito wa mboga na viungo. Mchele hutengenezwa kwa njia ya kuoka pamoja na mchuzi wa samaki au nyama, na mara nyingine hutumiwa kama msingi wa chakula cha pamoja. Vinywaji kama chai na kahawa hutumiwa kama sehemu ya mila na desturi za karibuni.

## Chakula na Jamii 
Katika Senegal, chakula ni zaidi ya lishe; ni sehemu ya kuleta watu pamoja. Kila mtu hushiriki kula kwa pamoja kutoka kwenye sahani moja kubwa, jambo ambalo linaonyesha mshikamano na ushirikiano. Vyakula vya sherehe kama Thieboudienne na Yassa huwa vikaribishwa kwa heshima, na huandaliwa kwa uangalifu mkubwa katika familia na mikusanyiko ya kijamii.

## Marejeo 
Jamii:chakula cha Kiafrika
Jamii:utamaduni wa Senegal
Jamii:Afrocrowd 2025
Mapishi ya Niger

**Mapishi ya Niger** yanajumuisha vyakula vya jadi na vya kisasa vinavyotokana na utamaduni wa watu mbalimbali wa Niger, nchi inayopakana na Jangwa la Sahara na ina historia ndefu ya kilimo, uwindaji, na biashara. Chakula cha Niger kinajivunia viungo vya asili, mboga za majani, nafaka, na mchanganyiko wa ladha za Kiarabu na Kiafrika Magharibi.

## Asili na Mazao Muhimu 
Niger ni nchi yenye hali ya jangwa na savanna, hivyo vyakula vya jadi hutegemea mazao yanayopatikana katika maeneo ya mto Niger na mikoa yenye mvua. Nafaka kama mpunga, mtama, na shayiri ni muhimu katika mlo wa kila siku. Kunde, maharage, na mboga za majani hutumika kama chanzo cha protini. Pia, nyama za mifugo kama ng’ombe, kondoo, na mbuzi ni sehemu ya lishe ya watu wengi.

## Vyakula Maarufu 
* Dambou: Ni mchanganyiko wa mtama, kunde, na mboga za majani, mara nyingi hutengenezwa kwa kupika mtama kisha kuunganishwa na mboga na kunde zilizochanganywa na mafuta au mchuzi wa kitoweo.
* Fufu ya millet: Hii ni chakula kikuu kinachotengenezwa kwa shayiri (millet) iliyopikwa na kutengenezwa kuwa kama donge gumu, kinatumiwa pamoja na mchuzi wa mboga au nyama.
* Jollof Rice: Ingawa ni maarufu katika Afrika Magharibi, jollof rice katika Niger huandaliwa kwa mchanganyiko wa pilipili, nyanya, na viungo vya kienyeji.
* Sauce ya kunde: Mchuzi wa kunde ni maarufu sana na hutengenezwa kwa kunde zilizopikwa, mafuta, na viungo kama kitunguu, pilipili na chumvi.

## Mlo wa Kila Siku na Maadhimisho 
Katika familia nyingi za Niger, mlo wa mchana ni muhimu sana na mara nyingi huandaliwa na wali au mtama, pamoja na mboga au nyama. Sikukuu na maadhimisho hutumia vyakula vyenye mchuzi mzito na mara nyingine nyama nyingi kama kondoo au kuku, hasa wakati wa sherehe za kidini kama Eid ul-Fitr.

## Mbinu za Kupika 
Kupika katika Niger kwa kawaida hutumia moto wa mkaa au kuni. Kupika kwa uvuguvugu wa mvuke ni mbinu ya kawaida kwa kuandaa wali na mboga. Pia, uchachushaji na kukaanga kwa mafuta ni mbinu zinazotumika katika baadhi ya vyakula.

## Mabadiliko ya Kisasa 
Kama nchi nyingi za Afrika, Niger imeanza kuathiriwa na vyakula vya kimataifa, lakini bado kuna juhudi za kuhifadhi mapishi ya asili. Mji mkuu Niamey na maeneo mengine makubwa kuna mikahawa inayotoa vyakula vya jadi na vya kisasa, ikiwemo mikate ya mtama na vitafunwa vya mkoa.

## Marejeo 
Jamii:chakula cha Kiafrika
Jamii:utamaduni wa Niger
Jamii:Afrocrowd 2025
Mapishi ya Nigeria

**Mapishi ya Nigeria** hujumuisha viungo vingi vya asili, ladha kali, na mbinu za upishi zilizoimarika kupitia historia ya kijamii, kijiografia, na kiuchumi ya nchi hiyo. Karibu kila jamii nchini Nigeria ina vyakula vyake vya asili, lakini kuna vyakula vilivyoenea kote nchini na hata kimataifa.

## Mlo wa Kawaida 
Mlo wa kawaida nchini Nigeria hujumuisha chakula kikuu (kama ugali wa mchele, muhogo au sembe) kikichanganywa na supu yenye protini na mboga. Wanaigeria hula mara tatu kwa siku, na mara nyingi chakula huandaliwa nyumbani, ingawa kuna biashara ya chakula mitaani na migahawa imeongezeka.

## Chakula Kikuu 
Vyama vya nafaka na mizizi ndizo msingi wa mlo wa Kijeria.

* Fufu, eba, na amala ni vyakula vinavyopikwa kwa kutumia muhogo, ndizi za kupika, au viazi vikuu.
* Jollof rice, wali wa nyanya unaopikwa na viungo mbalimbali, ni maarufu katika hafla na karamu.
* Moi Moi (keki ya maharagwe ya kukaangwa au kuchemshwa) na akara (vitumbua vya maharagwe) ni vitafunwa vya kawaida.
* Mapishi haya yanatofautiana kulingana na kabila, kwa mfano, wa Yoruba hupendelea amala na ewedu, huku wa Igbo wakifurahia ofe nsala (supu nyeupe).

## Supu na Mchuzi 
Supu ni sehemu muhimu ya mlo.

* Egusi soup hutengenezwa kwa mbegu za tikiti, mboga za majani, nyama au samaki.
* Ogbono soup ina sifa ya kuteleza na hutengenezwa kwa mbegu za ogbono zilizosagwa.
* Okra soup, inayotoka kwenye mboga ya bamia, ni ya kawaida pia.

Supu hizi huliwa pamoja na chakula kikuu kinachochovyezwa kwa vidole mila inayoheshimika sana.

## Viungo na Ladha 
Mapishi ya Nigeria yanajulikana kwa matumizi ya viungo kama pilipili mbuzi, kitunguu saumu, majani ya scent leaf, maggi cubes, na palm oil. Ladha ni kali, tamu-chungu au chachu kulingana na aina ya chakula na kanda linakotoka.

Katika miji mikubwa kama Lagos na Abuja, mikahawa imeanza kuchanganya mapishi ya kienyeji na ya kisasa.

## Jamii na Chakula 
Chakula si tu lishe, bali ni kitambulisho cha kijamii. Katika hafla kama harusi, mazishi au sherehe za ukoo, vyakula kama jollof rice, suya (nyama ya kuchoma iliyo na viungo), na zobo (kinywaji cha hibiscus) hutolewa kwa wageni kama ishara ya ukarimu.

Kwa jamii nyingi, upishi pia ni sehemu ya urithi wa wanawake, ingawa wanaume pia hujitokeza sana kwenye biashara ya chakula barabarani na mitaani.

## Marejeo 
Jamii:chakula cha Kiafrika
Jamii:utamaduni wa Nigeria
Jamii:Afrocrowd 2025
Mapishi ya Msumbiji

**Mapishi ya Msumbiji** yanaonyesha mchanganyiko wa vyakula vya jadi vya Kiafrika na athari kubwa za Kireno, kufuatia historia ya ukoloni wa Kireno nchini humo. Msumbiji, ikiwa na pwani ndefu ya Bahari ya Hindi, ina vyakula vinavyotegemea sana samaki, viungo, nazi, na mboga-mboga za asili.

## Asili na Ushawishi wa Kireno 
Chakula cha jadi kilichokuwepo kabla ya ukoloni kilijikita katika mahindi, mihogo, kunde, viazi vitamu, na vyakula vya baharini. Ushawishi wa Kireno uliongeza viungo kama vitunguu, pilipili, korianda, pamoja na mbinu kama za kukaanga na kuchanganya ladha tofauti. Mafuta ya mawese na nazi hutumika kwa wingi, na matumizi ya mchuzi wa nazi yameenea sana katika mapishi mengi ya pwani ya Msumbiji.

## Vyakula Maarufu 
### Piri piri 
Ni aina ya pilipili kali inayotumika kama viungo na mchuzi wa kukaanga nyama au samaki. Frango à zambeziana ni mfano maarufu kuku aliyechomwa au kuokwa katika mchuzi wa piri piri, limao, vitunguu saumu na mafuta.

### Chakula cha Baharini 
Msumbiji inasifika kwa matumizi ya samaki wa baharini kama kamba, kaa, na pweza. Vyakula hivi huandaliwa kwa kupikwa na nazi au kukaangwa katika viungo vya kienyeji.

### Matapa 
Ni sahani maarufu inayopikwa kwa kutumia majani ya muhogo yaliyopondwa, karanga za kusaga, na mchuzi wa nazi. Huambatana na wali au ugali na ni mojawapo ya vyakula vya kipekee vya asili ya Kimakonde na Makuwa.

## Vinywaji vya Jadi 
Mahewu, kinywaji baridi cha mahindi kilichochachushwa, pamoja na Ulanhi pombe ya kienyeji ya muhogo au ndizi, ni maarufu vijijini. Pia, bia za kienyeji kama Laurentina na 2M hutumika sana mijini.

## Marejeo 
Jamii:chakula cha Kiafrika
Jamii:utamaduni wa Msumbiji
Jamii:Afrocrowd 2025
Mapishi ya Malawi

**Mapishi ya Malawi:** Chakula kikuu nchini Malawi ni nsima, ambao ni uji mnene wa unga wa mahindi, unaoliwa karibu kila siku kwa kuambatana na mboga au nyama. Malawi pia inajulikana kwa matumizi ya samaki wengi kutoka Ziwa Malawi, hasa chambo, kampango, na usipa.

## Chakula Kikuu: Nsima 
Nsima ni chakula kinachotayarishwa kwa kupika unga wa mahindi hadi kuwa na muundo mzito. Hiki ni chakula kinachofanana na ugali wa nchi nyingine za Afrika Mashariki. Huliwa mara nyingi kwa mikono, pamoja na mboga za majani kama chisoso (mboga pori), nyama, au samaki wa kukaanga au kuchemshwa.

Kwa maeneo ya vijijini, nsima pia hutayarishwa kwa unga wa mtama au muhogo hasa msimu wa uhaba wa mahindi.

## Samaki kutoka Ziwa Malawi 
Ziwa Malawi ni chanzo kikuu cha lishe ya samaki nchini Malawi. Aina maarufu za samaki ni:

* Chambo – hupikwa kwa kukaangwa au kuchemshwa kwa mchuzi wa nyanya na vitunguu.
* Kampango – samaki mkubwa anayepikwa kwa kuoka au kupikwa na nazi.
* Usipa – samaki wadogo wanaokaushwa na kutumiwa kama kiungo au kitoweo.

Katika miji ya mikoa ya Ziwa, kama Mangochi na Nkhata Bay, samaki ni kitovu cha mapishi ya kila siku.

## Mboga za Asili na Kiungo 
Mboga za kienyeji kama bondwe, chisoso, na mpiru hutumika sana. Zinaandaliwa kwa kuchemshwa au kukaangwa na mafuta kidogo, vitunguu, na nyanya. Kiungo cha jadi cha dende (mbegu ya mawese) hutumika maeneo ya kusini mwa Malawi.

Mapishi ya Malawi pia hujumuisha matumizi ya viungo vichache, kikubwa kikiwa ladha ya asili ya chakula, tofauti na mapishi yenye viungo vingi vya Asia.

## Vyakula Maalum vya Sikukuu 
Katika sherehe za harusi, mazishi au sikukuu za jadi kama Gule Wamkulu, vyakula huandaliwa kwa namna ya kipekee. Pilau ya kuku, nyama choma, na wali wa nazi hupikwa, hasa kwa wageni maalum. Vyakula hivi huonyesha heshima na ukarimu wa jamii ya Wamalawi.

## Vinywaji vya Jadi 
Thobwa, kinywaji kilichotengenezwa kwa mchanganyiko wa unga wa mahindi uliochemshwa, ni maarufu zaidi vijijini. Hunywewa wakati wa baridi na hutumika kama kinywaji cha kawaida nyumbani. Katika maeneo mengine, kinywaji chenye kilevi cha kienyeji kinachoitwa masese hutengenezwa kwa kuachwa kuchachuka.

## Marejeo 
Jamii:chakula cha Kiafrika
Jamii:utamaduni wa Malawi
Jamii:Afrocrowd 2025
Mapishi ya Mali

**Mapishi ya Mali** yanaakisi urithi wa kipekee wa kiutamaduni unaochanganya ushawishi wa asili ya Afrika Magharibi na athari kutoka kwa Waarabu, Waberiberi, na hata Wafaransa. Mali ni taifa lisilo na pwani, hivyo vyakula vyake vinategemea zaidi mazao ya kilimo, mifugo, na bidhaa zinazopatikana ndani ya nchi au kwenye mito mikuu kama Niger. Mlo wa jadi wa Wamalimali huandaliwa kwa kutumia nafaka, mboga, na viungo vya kienyeji, huku nyama na samaki vikitumika kulingana na upatikanaji.

## Nafaka kama Msingi wa Mlo 
Chakula cha kila siku nchini Mali hujengwa juu ya nafaka kama mchele, mtama, uwele, na mahindi. Hizi huandaliwa kwa namna ya uji mzito au ugali maarufu kama to. Wamalimali hula to pamoja na mchuzi wa mboga au nyama. Mchele pia hupikwa kwa mitindo mbalimbali, ikiwemo wali mweupe na wali wa viungo.

Katika maeneo ya vijijini, fonio nafaka ya asili ya Sahel hutumiwa sana kutokana na uwezo wake wa kustahimili ukame. 

## Mapishi Maarufu 
Baadhi ya vyakula maarufu vya Mali ni:

* Tiguadege Na – kitoweo cha nyama kilichopikwa kwa siagi ya karanga, nyanya, vitunguu, na viungo. Hiki ndicho chakula cha kitaifa kwa wengi.
* Maafe – mchuzi mzito wa karanga unaoweza kuwa na nyama au samaki.
* Jollof Rice – wali wa viungo unaopatikana pia katika nchi nyingi za Afrika Magharibi.
* Fufu – uji mzito wa unga wa muhogo au ndizi, unaoliwa kwa mchuzi.

Mboga za majani kama bitterleaf, mchicha na bamia hutumika mara kwa mara katika mapishi.

## Matumizi ya Viungo na Mafuta 
Wamalimali hupendelea kutumia siagi ya karanga, mafuta ya shea, na kitunguu maji kama kiungo kikuu. Viungo kama pili pili, tangawizi, na vitunguu saumu huongeza ladha ya mlo.

Katika baadhi ya jamii, hutumia pia mbegu za locust bean (nététou) kama kiungo cha asili chenye harufu kali lakini ladha tamu.

## Vinywaji vya Jadi 
Vinywaji vya asili kama daablo (uji wa nafaka baridi) na ginger drink (kijimarasharasha cha tangawizi) hutumiwa wakati wa sherehe au mapumziko. Pia, maziwa ya mtindi na chai ya rangi hupewa kipaumbele katika familia za wafugaji wa jamii ya Fulani.

## Mapishi Katika Sherehe 
Katika matukio ya harusi, tohara au sherehe za kifamilia, kondoo au ng’ombe huchinjwa na nyama hupikwa kwa mitindo ya kuchoma, kuchemsha, au kuchanganywa na wali. Upishi huu unaambatana na nyimbo na ushairi wa jadi, unaoonyesha heshima kwa wageni na jamii.

## Ushawishi wa Kimataifa 
Licha ya utamaduni wa jadi kuendelea kudumishwa, vyakula vya kigeni hasa vya Kifaransa kama baguette na mayai ya kukaanga vinaonekana sana mijini kama Bamako. Hii ni matokeo ya ukoloni wa Kifaransa ambao uliathiri pia mtindo wa chakula na huduma za migahawa.

## Marejeo 
Jamii:chakula cha Kiafrika
Jamii:utamaduni wa Mali
Jamii:Afrocrowd 2025
Mapishi ya Misri

**Mapishi ya Misri** yana historia ndefu inayochanganya ladha za Kiarabu, Kifaransa, Kituruki, na Afrika Kaskazini. Vyakula vya jadi vya Misri vinaangazia matumizi ya viungo vya asili, kunde, mboga mboga, na nafaka kama mchele na ngano. Mlo wa kawaida hujumuisha chakula kizito mchana na mlo mwepesi jioni.

## Asili ya Mapishi ya Kimisri 
Chakula cha Kimisri kimeathiriwa na historia ndefu ya uvamizi na biashara. Wamisri wa kale walitumia shayiri, ngano, na tende katika mlo wao. Katika kipindi cha Waarabu, iliongezwa matumizi ya viungo kama bizari na mdalasini, huku utawala wa Waturuki ukileta vyakula kama baklava na kebab. Maeneo ya vijijini yamehifadhi mapishi ya asili kama vile ta'amia (falafel ya Kimasri), huku miji ikichukua mabadiliko ya kisasa zaidi.

## Vyakula Maarufu 
### Koshari 
Koshari ni chakula maarufu kinachojumuisha mchele, makaroni, dengu, na kitunguu kilichokaangwa, kikiambatana na mchuzi wa nyanya wenye pilipili. Inachukuliwa kuwa chakula cha kitaifa cha Misri.

### Ful medames 
Ni mlo wa asubuhi unaotengenezwa kwa maharagwe ya fava yaliyopikwa polepole na kuongezewa kitunguu, limau, na mafuta ya mzeituni. Ni maarufu sana miongoni mwa tabaka zote.

### Ta'amia 
Tofauti na falafel ya Mashariki ya Kati inayotumia chickpeas, Misri hutumia maharagwe ya fava yaliyosagwa. Huandaliwa kwa kukaangwa kwenye mafuta ya kina kirefu, na hutumiwa kwa kifungua kinywa au chakula cha mchana.

## Vinywaji vya Kiasili 
Vinywaji vya jadi ni pamoja na karkadeh (chai ya hibiscus), sahlab (kinywaji cha maziwa chenye wanga wa orchid), na kahawa ya Kiarabu. Karkadeh huaminika kusaidia kupunguza shinikizo la damu, na ni maarufu sana katika sherehe za kifamilia.

## Tamaduni za Mlo 
Chakula hutumika kama kiini cha maisha ya kijamii. Ni kawaida kwa familia kula pamoja, hasa mchana. Katika kipindi cha Ramadhani, misosi maalum huandaliwa kama kunafa na qatayef, zenye asili ya Kiotemani, na huliwa wakati wa kufuturu.

## Mrejeo 
Jamii:chakula cha Kiafrika
Jamii:utamaduni wa Misri
Jamii:Afrocrowd 2025
Mapishi ya Mauritania

**Mapishi ya Mauritania** ni muunganiko wa tamaduni za Kiislamu, Kiberberi, Kiarabu na ushawishi wa Afrika Magharibi. Hali ya jangwa na ukaribu wake na Bahari ya Atlantiki huathiri upatikanaji wa viambato vya chakula, ambavyo ni pamoja na maziwa, mchele, nafaka, nyama ya ngamia, ng'ombe, na samaki.

Kiarabu cha Hassaniya ni lugha ya kawaida, na pia Kifaransa hutumika kama urithi wa ukoloni wa Ufaransa. Lugha hizo huathiri majina ya vyakula na mitindo ya mapishi.

## Aina za vyakula
### Thieboudienne
Thieboudienne ni chakula kikuu chenye mchele, samaki, na mboga kama karoti, viazi na pilipili. Ni maarufu sana pia katika nchi jirani kama Senegal.

### Mechoui
Mechoui ni nyama ya kondoo iliyochomwa nzima juu ya moto wa makaa au kuchomwa ardhini, huandaliwa kwa hafla maalum na sherehe.

### Couscous
Couscous hutengenezwa kutokana na ngano au mtama uliochakatwa, huambatana na mchuzi wa nyama au mboga.

### Zrig
Zrig ni kinywaji cha jadi kilichotengenezwa kwa kuchanganya maziwa ya ngamia au ng'ombe na maji au wakati mwingine kusindikwa hadi kuwa mtindi.

### Cherchem
Cherchem ni chakula cha ngano nzima iliyochemshwa na kuchanganywa na nyama, mboga, na viungo mbalimbali; huliwa hasa katika kipindi cha baridi.

## Marejeo
Jamii:Utamaduni wa Mauritania
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Jamii:Afrocrowd 2025
Mapishi ya Morisi

**Mapishi ya Morisi** yanaakisi urithi wa kimataifa wa kisiwa hiki, yakichanganya tamaduni kutoka Uhindi, China, Ulaya, na Afrika. Historia ya ukoloni na uhamiaji imeifanya Mauritius kuwa na mseto mkubwa wa vyakula, vinavyotegemea mchele, samaki, unga wa ngano, viungo na mboga mboga.

## Aina za vyakula
### Dholl puri
Dholl puri ni mkate mwembamba uliojaa dengu za manjano zilizopondwa, na huliwa pamoja na curry ya mboga au chutney.

### Rougaille
Rougaille ni mchuzi wa nyanya wenye vitunguu, pilipili, na viungo, unaotumiwa pamoja na nyama, samaki, au soseji.

### Mine frit
Mine frit ni noodles zilizokaangwa pamoja na mboga, nyama au mayai, chakula kilichoathiriwa sana na wahamiaji kutoka China.

### Biryani ya Morisi
Biryani ya Morisi hutengenezwa kwa mchele wa basmati, nyama (hususan kondoo au kuku), viazi, na viungo vya Kiasia kama hiliki, mdalasini na bizari.

### Gateau piment
Gateau piment ni vitafunwa vidogo vilivyotengenezwa na dengu na pilipili, huokwa au kukaangwa na huliwa kama kionjo au kifungua kinywa.

## Marejeo
Jamii:Utamaduni wa Morisi
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Jamii:Afrocrowd 2025
Mapishi ya Moroko

**Mapishi ya Moroko** yana sifa ya kuwa mchanganyiko wa mila za Kiberberi, Kiarabu, Kiyahudi, Mediteranea, na hata Kifaransa. Tofauti hii inaifanya chakula cha Moroko kuwa na ladha nyingi na matumizi ya viungo vya kipekee kama mdalasini, binzari, sufuria, na mchikichi.

Chakula cha kila siku hujumuisha mkate, couscous, mboga, nyama ya kondoo, ng'ombe, na samaki, pamoja na matunda na chai ya minti.

## Aina za vyakula
### Couscous
Couscous ni chakula kikuu cha jadi, chenye nafaka ndogo za ngano au mtama, kinachopikwa kwa mvuke na kuambatana na mchuzi wa mboga au nyama.

### Tajine
Tajine ni chakula cha mchuzi kinachopikwa polepole katika chungu la udongo, kwa kutumia nyama ya kondoo au kuku, mboga, matunda makavu na viungo.

### Harira
Harira ni supu ya kitamaduni yenye dengu, nyama, nyanya, na viungo, inayoliwa sana hasa wakati wa Ramadhani.

### B'stilla
B'stilla ni pai ya pekee iliyojaa nyama ya njiwa au kuku, mayai, viungo, na migando ya lozi; hufunikwa kwa karatasi nyembamba ya keki na mara nyingi hupakwa sukari na mdalasini.

### Mint tea
Chai ya minti ni kinywaji mashuhuri kinachopikwa kwa majani ya chai ya kijani na minti safi, pamoja na sukari nyingi, na ni sehemu muhimu ya ukarimu wa Wamoroko.

## Marejeo
Jamii:Utamaduni wa Moroko
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Jamii:Afrocrowd 2025
Mapishi ya Namibia

**Mapishi ya Namibia** yanaonyesha urithi wa makabila mbalimbali kama Waovambo, Wahimba, Waherero, pamoja na athari kutoka kwa wakoloni wa Kijerumani. Hali ya ukame na mandhari ya jangwa yameathiri sana upatikanaji wa vyakula, ambapo nyama, nafaka, na maziwa ni sehemu kuu ya lishe.

Mapishi mengi ya Namibia hutegemea nyama ya wanyamapori, mafuta ya wanyama, na nafaka kama mahindi na sorghum. Pia, mapishi ya Kijerumani yameacha alama kupitia mikate na aina za soseji.

## Aina za vyakula
### Kapana
Kapana ni vipande vya nyama ya ng'ombe vilivyokaangwa kwenye moto mkali, na huliwa kama chakula cha haraka kwenye masoko ya wazi.

### Oshifima
Oshifima ni ugali mzito wa unga wa mahindi au mtama, unaoliwa kwa mkono na kuliwa na mboga au mchuzi wa nyama.

### Potjiekos
Potjiekos ni kitoweo cha nyama na mboga linalopikwa polepole kwenye chungu cha chuma juu ya moto wa mkaa. Ingawa lina asili ya Afrika Kusini, limeenea pia nchini Namibia.

### Biltong
Biltong ni nyama ya ng’ombe au wanyamapori iliyokatwa vipande, kuokwa au kukaushwa, na kutumiwa kama kitafunwa cha nyama.

### Vetkoek
Vetkoek ni mkate mdogo wa kukaanga uliosheheni nyama, samaki au huliwa kama mkate mtupu. Asili yake ni ya Kiholanzi, lakini ni maarufu nchini.

## Marejeo
Jamii:Utamaduni wa Namibia
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Jamii:Afrocrowd 2025
Mapishi ya São Tomé na Príncipe

**Mapishi ya São Tomé na Príncipe** yana mchanganyiko wa tamaduni za Afrika, Ulaya, na hasa ushawishi wa Ureno kama nchi iliyokoloniza. Vyakula vingi hutegemea bidhaa za baharini, karanga, viazi, na viungo kama pilipili na tangawizi.

Lugha rasmi ni Kireno na hii ina athari kubwa katika majina na mitindo ya mapishi.

## Aina za vyakula
### Calulu
Calulu ni kitoweo cha samaki au nyama kilichochanganywa na mboga kama viazi, pilipili, na nyanya, hupikwa kwa mchuzi mzito wa viungo.

### Camarão
Camarão ni kamba wa baharini unaopikwa kwa mchuzi wa nazi, pilipili na vitunguu.

### Feijoada
Feijoada ni mchuzi wa maharagwe ulio na nyama, kawaida ya ng’ombe au nguruwe, uliotokana na ushawishi wa Portugal.

### Mussaca
Mussaca ni kitoweo cha mlozi, viazi, nyama na mchuzi wa nyanya, aina ya lasagna ya Afrika.

### Pirão
Pirão ni mchanganyiko wa unga wa mahindi au viazi pamoja na mchuzi wa samaki au nyama, hutumika kama kitoweo cha mkate.

## Marejeo
Jamii:Utamaduni wa Sao Tome na Principe
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Jamii:Afrocrowd 2025
Mapishi ya Shelisheli

**Mapishi ya Shelisheli** yanachanganya tamaduni za Waasia, Wazungu, na Waafrika, yakitokana na historia ya ushawishi wa Uingereza, Ufaransa, na wakazi wa eneo hilo. Chakula cha Shelisheli hutegemea sana bidhaa za baharini kama samaki na kamba, pamoja na viungo kama tangawizi, pilipili, na limau.

## Aina za vyakula
### Kat Kat
Kat Kat ni kitoweo cha samaki kikichomwa na kukaangwa kwa mchuzi wenye pilipili na tangawizi.

### Pwason anagob
Pwason anagob ni samaki wa baharini waliopikwa kwa mchuzi wa nazi na viungo kama pilipili na vitunguu.

### Bat Curry
Bat Curry ni mchuzi wa samaki wenye ladha kali, unaotengenezwa kwa mchanganyiko wa viungo vya kiafrika na kiindia.

### Ladob
Ladob ni kishushio  cha kitamaduni inayotengenezwa kwa viazi vitamu, ndizi, nazi, na sukari.

### Mchuzi wa nazi
Coconut curry ni nchuzi wenye nazi na viungo, hutumika sana na wali au ugali kama chakula cha mlo mkuu.

## Marejeo
Jamii:Utamaduni wa Shelisheli
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Jamii:Afrocrowd 2025
Mapishi ya Sierra Leone

**Mapishi ya Sierra Leone** yana mchanganyiko wa vyakula vya jadi vya makabila mbalimbali kama Wamende, Watemne, na ushawishi wa Wakristo wa Kiingereza na Waislamu. Chakula cha Sierra Leone hutegemea nafaka, maharagwe, samaki, na mboga mbalimbali, pamoja na viungo vya asili kama pilipili na tangawizi.

Lugha rasmi ni Kiingereza, lakini Kisierra Leone pia kinazungumzwa katika muktadha wa chakula na mila.

## Aina za vyakula
### Mchuzi wa kisamvu
Mchuzi wa kisamvu ni mchuzi mzito unaotengenezwa kwa majani ya muhogo, samaki, na viungo mbalimbali, ni chakula cha asili kinachopendwa sana.

### Wali wa Jollof
Wali wa Jollof ni wali mwekundu uliopikwa kwa mchuzi wa nyanya, pilipili, na viungo vingine, maarufu katika nchi nyingi za Afrika Magharibi.

### Mchuzi wa karanga
Mchuzi wa karanga ni kitoweo chenye mchuzi wa karanga, nyama, na mboga, kinachopikwa kwa muda mrefu kwa ladha tamu na ya kipekee.

### Fufu
Fufu ni mkate wa nafaka kama mtama au mahindi, unaoliwa kama kamba ya chakula cha mchuzi.

### Supu ya pilipili
Supu ya pilipili ni supu yenye pilipili nyingi na viungo vingine vya asili, hutumiwa kama dawa na chakula cha kuamsha hamu ya kula.

## Marejeo
Jamii:Utamaduni wa Sierra Leone
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Jamii:Afrocrowd 2025
Mapishi ya Togo

**Mapishi ya Togo** yanajumuisha mchanganyiko wa tamaduni za makabila mbalimbali kama Waewe, Wakabyé, na ushawishi wa wakoloni wa Ufaransa. Chakula cha Togo hutegemea nafaka kama mtama, wali, mihogo, maharagwe, samaki, na mboga za majani, pamoja na viungo kama pilipili na tangawizi.

Lugha rasmi ni Kifaransa, lakini lugha za asili za kikabila pia zinahifadhiwa katika muktadha wa chakula na mila.

## Aina za vyakula
### Fufu
Fufu ni mkate wa nafaka kama mtama au mihogo, unaoliwa pamoja na mchuzi mzito wa nyama, samaki, au mboga.

### Mchuzi wa nyama na mboga
Mchuzi huu hutengenezwa kwa kuchanganya nyama ya ng’ombe, mboga za majani, pilipili, na viungo vingine, mara nyingi huliwa na wali au fufu.

### Afang
Afang ni mchuzi wa mboga wenye asili ya jamii za Kasa na Egun, hutengenezwa kwa majani ya mboga na mboga za majani tofauti pamoja na samaki au nyama.

### Akple
Akple ni mkate wa nafaka unaotengenezwa kwa mtama, unaoliwa pamoja na mchuzi wa samaki au nyama.

### Kelewele
Kelewele ni kitafunwa cha ndizi zilizokatwa vipande na kukaangwa kwa mchuzi wa pilipili na viungo vingine, maarufu kama vitafunwa vya bar.

## Marejeo
Jamii:Utamaduni wa Togo
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Jamii:Afrocrowd 2025
Andreas Matthäus Wolfgang

**Andreas Matthäus Wolfgang** (1660–1736) alikuwa mwandishi wa kumbukumbu na mchongaji kutoka Ujerumani.

Alikuwa mtoto wa mzee Georg Andreas Wolfgang, mchongaji mwenye asili ya Kijerumani na Kiingereza kutoka Augsburg, na alikuwa kaka wa mchongaji Johann Georg Wolfgang.

Yeye na kaka yake waliingizwa  kwenye biashara ya utumwa ya Barbary baada ya kutekwa nyara na maharamia walipokuwa wakielekea Ujerumani, baada ya kusomeshwa na baba yao, na kuuzwa huko Alger ambako waliishi kama watumwa kati ya mwaka 1684 hadi 1691. Baada ya kurudi Ujerumani, waliandika kumbukumbu za uzoefu wao kama watumwa.

## Marejeo 
Jamii:waandishi wa Ujerumani
Jamii:wachongaji wa Ujerumani
Jamii:utumwa
Jamii:AWC Zanzibar
Mapishi ya Madagaska

**Mapishi ya Madagaska** yanaakisi mchanganyiko wa tamaduni za Kibantu, Asia ya Kusini, na Ufaransa, kutokana na historia ya uhamiaji na ukoloni. Chakula cha kila siku huhusisha sana wali (mchele), ambao huliwa karibu kila mlo. Mboga, samaki, na nyama ya ng'ombe au kuku hutumika kama viambato vya wali.

Lugha rasmi ya nchi ni Kifaransa na Kimalagasi, ambazo huathiri majina ya vyakula na mitindo ya upishi.

## Aina za vyakula
### Romazava
Romazava ni mchuzi wa majani ya maboga, nyama ya ng'ombe na nyanya, unaopendwa sana na hutumika pamoja na wali.

### Ravitoto
Ravitoto hutengenezwa kwa majani ya mihogo yaliyopondwa na kupikwa na mafuta ya nguruwe au nyama nyingine.

### Lasary
Lasary ni aina ya saladi ya mboga mbichi au zilizochemshwa, mara nyingi ikiwa na karoti, nyanya, vitunguu au limao, na hutumika kama kionjo.

### Akoho sy voanio
Akoho sy voanio ni mchuzi wa kuku uliopikwa kwa tui la nazi, kitoweo maarufu hasa maeneo ya pwani.

### Koba
Koba ni kitafunwa cha kitamaduni chenye mchanganyiko wa ndizi, mchele na karanga, hupikwa kwa kufungwa kwenye majani ya ndizi na kuchemshwa au kuokwa.

## Marejeo
Jamii:Utamaduni wa Madagaska
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Jamii:Afrocrowd 2025
Mapishi ya Jamhuri ya Kiarabu ya Sahrawi

**Mapishi ya Jamhuri ya Kiarabu ya Sahrawi** yanajumuisha tamaduni za chakula zinazotokana na mchanganyiko wa ushawishi wa Kiarabu na Berberi katika eneo la Sahara Magharibi, eneo la ukanda wa kaskazini-magharibi mwa Afrika. Lugha rasmi ni Kiarabu, na pia lugha za asili za Berberi zina athari kubwa katika mitazamo ya chakula na mbinu za upishi. Eneo hili lina muktadha wa jangwa la Sahara, likitoa viungo vya asili kama pilipili, tangawizi, na viungo vingine vya jangwani.

## Aina za vyakula
### Couscous
Couscous ni nafaka iliyokatwa kuwa vipande vidogo vidogo, hupikwa kwa mvuke na hutumika kama chakula kikuu pamoja na mboga, nyama, au mchuzi wa samaki.

### Tagine
Tagine ni mchuzi mzito wa nyama, mboga, na viungo mbalimbali, hupikwa polepole kwenye chombo maalum kinachoitwa tagine.

### Meifrisa
Meifrisa ni chakula cha asili cha Sahrawi kinachotengenezwa kwa mchele, nyama, na mboga, mara nyingi hutumika kama chakula cha sherehe.

### Mchuzi wa harissa
Mchuzi wa harissa ni mchuzi wenye pilipili kali na viungo vya Kiarabu, hutumiwa kuandaa nyama au samaki.

### Chai ya minti
Chai ya minti ni kinywaji kinachotumiwa sana katika tamaduni za Kiarabu na Afrika Kaskazini, kinachopendwa kwa ladha yake ya minti na utulivu.

## Marejeo
Jamii:Sahara ya Magharibi
Jamii:Chakula cha Kiafrika  
Jamii:Afrocrowd 2025
Mapishi ya Visiwa vya Kanari

**Mapishi ya Visiwa vya Kanari** yanajumuisha mchanganyiko wa vyakula vya Kihispania na tamaduni za asili za Guanches, watu wa asili wa visiwa hivyo. Visiwa hivi vina eneo la kijiografia la kaskazini-magharibi mwa Afrika, karibu na pwani ya Moroko. Lugha rasmi ni Kihispania, lakini vyakula vingi vina ushawishi wa tamaduni za Afrika Kaskazini na Mediterania.

## Aina za vyakula
### Papas arrugadas
Papas arrugadas ni viazi vidogo vidogo vilivyopikwa kwa chumvi nyingi hadi ngozi yake ikakauka na kuundwa muonekano wa fuwele, huliwa mara nyingi na mchuzi wa mojo.

### Mojo
Mojo ni mchuzi wenye ladha kali au tamu unaotengenezwa kwa pilipili, vitunguu, na viungo vingine, hutumika kama kachumbari au mchuzi wa samaki na nyama.

### Gofio
Gofio ni unga wa nafaka zilizokauka na kusagwa, hutumiwa katika viazi, mikate, na hata vinywaji, ni chakula cha kale cha Waganache.

### Rancho Canario
Rancho Canario ni supu nzito yenye nyama, kunde, viazi, na mboga mbalimbali, chakula cha jadi kinachopendwa na wakazi wa visiwa.

### Queso de cabra
Queso de cabra ni jibini la mbuzi maarufu katika Visiwa vya Kanari, hutumika kama kitafunwa au sehemu ya milo mbalimbali.

## Marejeo
Jamii:Visiwa vya Kanari
Jamii:Utamaduni wa Hispania
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Jamii:Afrocrowd 2025
Mapishi ya Ceuta

**Mapishi ya Ceuta** yanajumuisha mchanganyiko wa tamaduni za Kihispania na Kiarabu kutokana na eneo la jiji hili lililoko kaskazini mwa Afrika, kwenye pwani ya Mediterania, kando ya Moroko. Lugha rasmi ni Kihispania, lakini ushawishi mkubwa wa tamaduni za Kiarabu na Berberi unadhihirika katika mapishi ya eneo hili.

## Aina za vyakula
### Tapas
Tapas ni vyakula vidogo vidogo vinavyotumika kama vitafunwa au sehemu ya milo, vikiwemo samaki, nyama, na mboga zilizoandaliwa kwa mitindo ya Kihispania.

### Tagine
Tagine ni mchuzi mzito wa nyama na mboga unaopikwa kwa polepole kwenye chombo maalum cha matope, wenye ushawishi wa vyakula vya Kiarabu.

### Bastilla
Bastilla ni keki ya tamu yenye mchuzi wa nyama ya kuku au samaki, iliyopakwa sukari na karafuu, chakula cha asili cha Kiarabu kinachopatikana katika maeneo ya Ceuta.

### Mchuzi wa harissa
Mchuzi wa pilipili kali unaotumika kama kachumbari au kuongeza ladha kwenye vyakula, unaojulikana sana katika tamaduni za Kiarabu na Kaskazini mwa Afrika.

### Chai ya minti
Chai ya minti ni kinywaji kinachopendwa sana katika eneo la Ceuta, kinachotoa ladha ya utulivu na urahisi wa kumeng'enya chakula.

## Marejeo
Jamii:Utamaduni wa Hispania
Jamii:Chakula cha Kiafrika 
Jamii:Afrocrowd 2025
Mapishi ya Melilla

**Mapishi ya Melilla** yanajumuisha mchanganyiko wa tamaduni za Kihispania na Kiarabu kutokana na nafasi yake kama mji wa kikanda wa Uhispania kwenye pwani ya kaskazini mwa Afrika, kando ya Moroko. Lugha rasmi ni Kihispania, lakini ushawishi wa tamaduni za Berberi na Kiarabu unajitokeza katika aina za vyakula na mbinu za upishi.

## Aina za vyakula
### Tapas
Tapas ni vyakula vidogo vidogo vinavyotumiwa kama vitafunwa au sehemu ya milo, vikijumuisha samaki, nyama, na mboga zilizoandaliwa kwa mitindo ya Kihispania.

### Tagine
Tagine ni mchuzi mzito wa nyama na mboga unaopikwa kwa polepole kwenye chombo maalum cha matope, wenye ushawishi wa vyakula vya Kiarabu na Berberi.

### Cuscús
Cuscús ni nafaka iliyopikwa kwa mvuke na hutumiwa kama chakula kikuu pamoja na mboga na nyama, chakula cha asili ya Kaskazini mwa Afrika.

### Harissa
Harissa ni mchuzi wenye pilipili kali unaotumika kuongeza ladha katika nyama, samaki, au mboga, maarufu katika tamaduni za Kiarabu.

### Chai ya minti
Chai ya minti ni kinywaji cha asili cha tamaduni za Kiarabu na Afrika Kaskazini, kinapendwa kwa ladha yake ya minti na sifa za kuondoa uchovu.

## Marejeo
Jamii:Utamaduni wa Hispania
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Jamii:Afrocrowd 2025