open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Makabila ya Mayotte

Makabila ya Mayotte, kisiwa cha Ufaransa kilichoko Bahari ya Hindi karibu na Madagascar, yanawakilisha mchanganyiko wa tamaduni za Kiafrika, Kiarabu, Kimalagasi, na Kifaransa. Historia ya uhamiaji, biashara ya baharini, na ukoloni imeunda utofauti wa kikabila wa kipekee.

Jamii kuu ni:

* Wamahorais – jamii ya wenyeji wa Mayotte, huzungumza Kimaore (lahaja ya Kiswahili) na Kibushi (lugha ya Kimalagasi), wanajulikana kwa tamaduni za Kiislamu, mavazi ya salouva, na mapishi ya mataba na chahoula ya nadzi.
* Wafaransa wa Mayotte – jamii ya asili ya Ulaya, huzungumza Kifaransa, wanajulikana kwa tamaduni za Katoliki, elimu ya kisasa, na ushawishi wa kiutawala.
* Wamalagasi wa Mayotte – jamii ya wahamiaji kutoka Madagascar, hasa kutoka Sakalava, wanajulikana kwa tamaduni za kifamilia, muziki wa salegy, na lugha ya Kibushi.
* Waarabu wa Mayotte – jamii ya kihistoria yenye asili ya Kiarabu, wanajulikana kwa mchango wao katika dini ya Uislamu, biashara, na tamaduni za Debaa na Maoulida.
* Wahamiaji wa kisasa – jamii kutoka Comoro, Afrika Mashariki, Asia, na Ulaya, wanachangia katika utofauti wa lugha, dini, na tamaduni za kisasa.

Lugha rasmi ni Kifaransa, lakini Kimaore na Kibushi hutumika sana katika maisha ya kila siku. Tamaduni za Mayotte hujumuisha muziki wa jadi kama mbiwi, ngoma za chigoma, na sherehe za Grand Mariage na Ramadhani.

## Marejeo
Jamii:Makabila ya Afrika
Jamii:Makabila ya Mayotte
Jamii:Afrocrowd 2025
YouthTech (Tanzania)

thumb|Picha ya Website ya YouthTech
**YouthTech Tanzania** ni shirika lisilo la kiserikali lililoko Arusha, Tanzania, linalolenga kuongeza ufahamu na ujuzi wa teknolojia kwa vijana, hasa wanawake na wasichana. Shirika hili linafanya kazi kutoa mafunzo katika maeneo mbalimabli kama elimu ya ICT, usalama mtandaoni (cybersecurity), maendeleo ya programu za simu, na matumizi ya akili bandia (AI).

## Sekta za Kazi 
YouthTech inaendesha miradi katika maeneo muhimu yafuatayo:​
* Kuendeleza elimu ya ICT kwa vijana na jamii kwa ujumla.  
* Kuhamasisha mafunzo ya usalama ya mtandaoni.
* Kukuza ufahamu na ushiriki katika shughuli za Akili mnemba ndani ya jamii.

## Matokeo na Athari 
Shirika limefikia vijana mbalimbali kupitia warsha, semina, na mafundisho yanayolenga kukuza teknolojia, ubunifu na uelewa juu ya njia za kutumia AI kutatua changamoto za kijamii kama afya, elimu na kilimo.

## Marejeo 
Jamii:Elimu ya Tanzania
Marvel Entertainment

thumb|Logo ya Marvel
**Marvel Entertainment, LLC** ilikuwa kampuni ya Marekani ya burudani na hakimiliki ya wahusika maarufu, ikiwa ina jukumu kubwa katika kusimamia na kusambaza wahusika wa Marvel kupitia vichekesho, filamu, televisheni, na bidhaa. Kampuni hii ilianzishwa tarehe 2 Juni 1998 kupitia umoja wa Marvel Entertainment Group na Toy Biz. Ilikuwa ni kampuni tanzu ya kampuni ya Disney tangu 31 Desemba 2009, na shughuli zake kuu zilifungwa na kushirikishwa rasmi katika usimamizi wa *Disney Publishing Worldwide* tarehe 29 Machi 2023.

## Historia na Maendeleo
Marvel Entertainment ilianzishwa mwaka 1998 na ilikuwa ikijumuisha idadi kubwa ya biashara zinazoendesha wahusika kutoka Marvel Comics, Marvel Games, na Marvel Studios. Kompuni hii iliingia rasmi katika familia ya *The Walt Disney Company* mnamo 31 Agosti 2009, kwa makubaliano ya kununua kwa thamani ya takriban dola bilioni 4. Uhamisho huu ulifunguliwa rasmi na hisa kuidhinishwa mwishoni mwa mwaka huo.

Mnamo 29 Machi 2023, shughuli zote za Marvel Entertainment zilisimama na taasisi husika ziliunganishwa ndani ya Disney, ikifuatiwa na kuanzishwa kwa *Disney Publishing Worldwide* kama kampuni mama.

## Majukumu na Huduma
* Kusambaza na kuendesha hakimiliki ya wahusika wa Marvel katika media mbalimbali ikiwa ni pamoja na comics, filamu, televisheni, michezo ya video, na bidhaa rasmi.  
* Kusimamia ruhusa za mawimbi ya biashara na utengenezaji, kama ushirikiano wa Marvel kwa Sony Pictures kwa filamu za Spider-Man.
* Kuwa na maktaba ya wahusika zaidi ya 5,000 ikiwa ni pamoja na Iron Man, Spider-Man, X-Men, Captain America, Fantastic Four, Thor na wengine wengi.

## Uhusiano na Marvel Studios na Marvel Comics
*Marvel Comics ni tawi lake la uchapishaji wa comics lililoanzishwa kama *Timely Comics 1939*, lilibadilishwa kuwa Atlas na kisha Marvel Comics mwaka 1961. 
*Marvel Studios ilikuwa chini ya Marvel Entertainment, na imeongoza kwa mafanikio ya *Marvel Cinematic Universe (MCU)* tangu Iron Man ilipotoka 2008. Mnamo 2015, ilihamishiwa katika uendeshaji chini ya Walt Disney Studios.

## Tazama Pia
* Marvel Comics  
* Marvel Studios  
* Marvel Cinematic Universe

## Marejeo
Jamii:kampuni za Marekani
Makabila ya Saint Helena

Makabila ya Saint Helena, kisiwa cha Uingereza kilichoko Bahari ya Atlantiki ya kusini, yanawakilisha mchanganyiko wa tamaduni za Kiafrika, Ulaya, na Asia kutokana na historia ya ukoloni, biashara ya baharini, na uhamiaji wa karne ya 17 hadi 20.

Jamii kuu ni:

* Wakreoli wa Saint Helena – jamii ya mchanganyiko wa Kiafrika, Ulaya, na Kiasia, huzungumza Kiingereza cha Saint Helena (lahaja ya Kiingereza), wanajulikana kwa tamaduni za kifamilia, muziki wa jadi, na mapishi aina mbalimbali.
* Wafaransa wa kihistoria – jamii ndogo ya kihistoria inayohusiana na kipindi cha Napoleon Bonaparte, ambaye aliishi Saint Helena hadi kifo chake mwaka 1821; urithi wao unaonekana katika majengo na kumbukumbu za kihistoria.
* Wahindi wa Saint Helena – jamii ya wafanyabiashara wa asili ya Uhindi, hasa kutoka Goa na Tamil Nadu, wanajulikana kwa tamaduni za Hindu na Katoliki, na mchango wao katika sekta ya rejareja.
* Wachina wa Saint Helena – jamii ya kihistoria ya wafanyakazi waliokuja karne ya 19, hasa kutoka Guangdong, wanajulikana kwa tamaduni za kifamilia, vyakula vya jadi, na mchango wao katika ujenzi wa miundombinu.
* Wahamiaji wa kisasa – jamii kutoka Afrika Kusini, Uingereza, na Asia, wanachangia katika utofauti wa lugha, dini, na tamaduni za kisasa.

Lugha rasmi ni Kiingereza, lakini lahaja ya Saint Helena inaathiriwa na Kiafrika, Kihindi, na Kichina. Tamaduni za kisiwa hujumuisha sherehe za Saint Helena Day, muziki wa country, ngoma za jadi, na urithi wa kihistoria wa kipindi cha ukoloni wa Kiingereza.

## Marejeo
Jamii:Makabila ya Afrika
Jamii:Makabila ya Saint Helena
Jamii:Afrocrowd 2025
Wabossè

**Wabossè** ni moja kati ya makabila ya jadi ya Togo, yanayopatikana zaidi katika maeneo ya kaskazini-magharibi mwa nchi hiyo, hasa katika mkoa wa Kara. Wakiwa ni sehemu ya jamii za watu wa Kétou-Bassila, Wabossè wanatambulika kwa utamaduni wao wa kifalme, mila za heshima kwa wazee, na maisha ya kijumuiya yanayoegemea zaidi kilimo na ufugaji.

## Historia na Asili 
Asili ya Wabossè inahusishwa na uhamaji wa kale kutoka maeneo ya Nigeria ya sasa, hasa kutoka eneo la Ifè na Oyo. Walihamia kuelekea magharibi wakifuatilia mifumo ya kihistoria ya ueneaji wa makabila ya Yoruba na Gbe. Waliingia Togo karne kadhaa zilizopita, na kujenga jamii zilizoendelea kijamii na kiutawala kwa mfumo wa machifu.

## Lugha na Utamaduni 
Wabossè huzungumza lugha ya Kibossè, inayohusiana na familia ya lugha za Gurunsi. Wanadumisha sanaa ya ufinyanzi, ngoma za jadi, mavazi ya kitambaa kilichopambwa kwa mikono, na sherehe za kiinitamaduni kama "Sokpè", tamasha la mavuno.

## Dini na Imani 
Ingawa baadhi ya Wabossè wamekubali dini za kisasa kama Ukristo na Uislamu, wengi bado wanashikilia imani za jadi kama vile ibada ya mizimu na nguvu za asili. Majumba ya watakatifu wa jadi yanatumika kama maeneo ya ibada na makumbusho ya kihistoria.

## Marejeo 
Jamii:Makabila ya Togo
Jamii:Afrocrowd 2025
Makabila ya Réunion

Makabila ya Réunion, kisiwa cha Ufaransa kilichoko Bahari ya Hindi mashariki mwa Madagascar, yanawakilisha mchanganyiko wa tamaduni za Kiafrika, Kiasia, Kifaransa, na Kimalagasi kutokana na historia ya ukoloni, biashara ya watumwa, na uhamiaji wa karne ya 17 hadi 20.

Jamii kuu ni:

* Wakreoli wa Réunion – jamii ya mchanganyiko wa Kiafrika, Kifaransa, Kimalagasi, na Kiasia, huzungumza Kikreoli cha Réunion, wanajulikana kwa tamaduni za muziki wa maloya na séga, mavazi ya jadi, na sherehe za Fête Kaf.
* Wafaransa wa Réunion – jamii ya asili ya Ulaya, huzungumza Kifaransa, wanajulikana kwa tamaduni za Katoliki, elimu ya kisasa, na ushawishi wa kiutawala.
* Wamalagasi wa Réunion – jamii ya wahamiaji kutoka Madagascar, hasa kutoka makabila ya Merina na Sakalava, wanajulikana kwa tamaduni za kifamilia, lugha ya Kimalagasi, na muziki wa hiragasy.
* Wahindi wa Réunion – jamii ya asili ya Uhindi, hasa Tamil, Telugu, na Gujarati, wanajulikana kwa tamaduni za Hindu, Sikh, na Uislamu, pamoja na sherehe za Diwali, Thaipusam, na Muharram.
* Waarabu na Waislamu wa Réunion – jamii ya kihistoria yenye asili ya Yemen, Comoro, na Afrika Mashariki, wanajulikana kwa tamaduni za Kiislamu, biashara, na sherehe za Eid na Ramadhani.
* Wachina wa Réunion – jamii ndogo ya wafanyabiashara wa asili ya China, hasa kutoka Guangdong, wanajulikana kwa tamaduni za Buddha, vyakula vya jadi, na sherehe za Mwaka Mpya wa Kichina.
* Wahamiaji wa kisasa – jamii kutoka Afrika Magharibi, Ulaya, na Asia, wanachangia katika utofauti wa lugha, dini, na tamaduni za kisasa.

Lugha rasmi ni Kifaransa, lakini Kikreoli cha Réunion hutumika sana katika maisha ya kila siku. Tamaduni za Réunion hujumuisha muziki wa jadi, ngoma za kitamaduni, vyakula vya mchanganyiko kama cari, na sherehe za kidini na kijamii zinazoakisi urithi wa Bahari ya Hindi.

## Marejeo
Jamii:Makabila ya Afrika
Jamii:Makabila ya Réunion
Jamii:Afrocrowd 2025
Walamba

**Walamba** ni moja ya makabila ya kale nchini Togo, wakazi wake wakiwa wameenea hasa katika maeneo ya kaskazini mwa Togo, karibu na mpaka wa Ghana na Benin. Wanajulikana kwa historia yao ya uhamaji, mila thabiti, na mchango wao katika utamaduni wa eneo hilo la Afrika Magharibi.

## Historia 
Kabila la Walamba linaaminika kuwa chimbuko lake ni kutoka maeneo ya Mji wa Kintampo huko Ghana ya sasa, ambapo walihama karne nyingi zilizopita kutokana na migogoro ya kijamii na kiuchumi. Uhamaji wao uliwapeleka kuelekea Togo, ambako walijenga makazi ya kudumu karibu na eneo la Sokodé.

## Lugha na Utamaduni 
Walamba huzungumza lugha ya Ncham (au Lamba), ambayo ni sehemu ya familia ya lugha za Gur. Lugha hii hutumika katika maisha ya kila siku, sherehe, na tamaduni za kijadi kama vile ngoma, mavazi ya kipekee, na sanaa ya ufinyanzi.

## Mila na Imani 
Kabila hili lina tamaduni tajiri zinazojikita kwenye imani ya mizimu na nguvu za asili. Hadi leo, Walamba wanaadhimisha sherehe za mazao, ibada za jadi, na hutambua uongozi wa machifu kama sehemu muhimu ya utawala wa kijamii.

## Maendeleo 
Katika karne ya 21, Walamba wamechangia katika maendeleo ya kijamii na kielimu nchini Togo. Wameanzisha shule za jamii, vikundi vya wanawake, na mashirika ya kijamii yanayolenga utunzaji wa mazingira na uhifadhi wa utamaduni wao.

## Marejeo 
Jamii:Makabila ya Togo
Jamii:Afrocrowd 2025
Wakabyè

**Wakabyè** ni mojawapo ya makabila ya kihistoria nchini Togo, wanaopatikana hasa katika mkoa wa Kara, kaskazini mwa nchi. Wana historia ndefu ya uhamaji, mila thabiti, na mchango mkubwa katika maendeleo ya kijamii na kisiasa nchini humo.

## Historia 
Wakabyè wanaaminika kuwa sehemu ya makundi ya watu wa lugha ya Gur, ambao walihamia kutoka maeneo ya kaskazini ya Afrika Magharibi kuelekea kusini mwa Togo kati ya karne ya 15 hadi 18, kutokana na sababu za kiusalama na kiuchumi. Walijenga jamii zilizoegemea kwenye kilimo na ufugaji, wakilinda kwa nguvu tamaduni zao za kifamilia na kijamii.

## Lugha na Utamaduni 
Lugha yao kuu ni Kabiyè, mojawapo ya lugha kuu zinazozungumzwa nchini Togo. Utamaduni wao unaangazia mshikamano wa kijamii, mila za kishujaa, na sherehe kama Evala mapambano ya mieleka ya kitamaduni yanayofanyika kila mwaka kama kipimo cha ujanadume na ukomavu wa kijamii.

## Mchango Kitaifa 
Wakabyè wamekuwa na ushawishi mkubwa katika siasa za Togo, hususan kutokana na mchango wa viongozi waandamizi waliotoka kabila hili, kama marehemu Rais Gnassingbé Eyadéma, aliyeongoza Togo kwa zaidi ya miongo mitatu.

## Marejeo 
Jamii:Makabila ya Togo
Jamii:Afrocrowd 2025
Wakabiye

**Wakabiye** ni mojawapo ya makabila ya asili nchini Togo, linalopatikana hasa katika maeneo ya kaskazini mwa nchi, karibu na mpaka wa Burkina Faso. Kabila hili lina historia ndefu ya uhamaji, mila thabiti, na mchango mkubwa katika utamaduni wa Togo.

## Asili na Historia 
Wakabiye wanaaminika kuwa sehemu ya jamii ya Voltaic, waliotoka maeneo ya savanna ya Afrika Magharibi karne nyingi zilizopita. Walianza kuhamia kusini kufuatia migogoro ya kikabila na mabadiliko ya hali ya hewa.

## Lugha na Utamaduni 
Wakabiye huzungumza lugha ya Kikabiye, inayotambulika kama mojawapo ya lugha za Gur. Lugha hii ni sehemu muhimu ya utambulisho wao, ikiambatana na tamaduni kama uchezaji wa ngoma za jadi, ushonaji wa mikeka, na sherehe za kilimo.

## Dini na Imani 
Ingawa baadhi ya Wakabiye wameingia katika dini za Kikristo na Uislamu, wengi bado wanafuata imani za jadi, hasa kuhusiana na mizimu na nguvu za asili. Mazoea haya ni sehemu ya maisha ya kila siku ya kijamii.

## Maendeleo ya jamii 
Wakabiye wanahusishwa na shughuli za kilimo cha mahindi, mtama, na ufugaji. Licha ya changamoto za kiuchumi, kabila hili limeonyesha kuendelea kijamii kwa kushiriki katika elimu na siasa za eneo husika.

## Marejeo 
Jamii:Makabila ya Togo
Jamii:Afrocrowd 2025
Makabila ya Zanzibar

**Makabila ya Zanzibar**, visiwa vya Tanzania vilivyoko Bahari ya Hindi, yanawakilisha mchanganyiko wa tamaduni za Kiafrika, Kiarabu, Kishirazi, na Kiasia kutokana na historia ya biashara ya baharini, ukoloni, na uhamiaji wa karne nyingi. Zanzibar hakuna makabila ya moja kwa moja bali watu huitwa kimaeneo. Yaani, watu wa eneo fulani watwaita kwa jina la eneo hilo.

Jamii kuu ni:

* Wapemba – jamii ya wenyeji wa Kisiwa cha Pemba, huzungumza lahaja ya Kipemba, wanajulikana kwa tamaduni za kifamilia, kilimo cha karafuu, na mavazi ya kanzu na kofia.
* Waunguja – jamii ya wenyeji wa Kisiwa cha Unguja, huzungumza Kiunguja, wanajulikana kwa tamaduni za Uislamu, muziki wa taarab, na sherehe za Maulidi na Eid.
* Wamakunduchi – jamii ya kihistoria ya Kusini mwa Unguja, wanajulikana kwa tamaduni za Unyago, Ngoma ya Makunduchi, na mavazi ya jadi.
* Wangazija – jamii yenye asili ya Komoro, huzungumza Kingazija, wanajulikana kwa tamaduni za Kiislamu, mapishi ya pilau, na sherehe za harusi za jadi.
* Waarabu – jamii ya kihistoria kutoka Oman na Yemen, wanajulikana kwa tamaduni za kifalme, biashara ya karafuu, na urithi wa Usultani wa Zanzibar.
* Washirazi – jamii ya kihistoria yenye asili ya Uajemi, wanajulikana kwa tamaduni za Uislamu, lugha ya Kiswahili yenye athari ya Kiajemi, na historia ya miji ya kale.
* Wahindi – jamii ya wafanyabiashara wa asili ya Uhindi, hasa Gujarati, Goa, na Tamil, wanajulikana kwa tamaduni za Hindu, Sikh, na Uislamu, pamoja na biashara ya vito, nguo, na viungo.
* Wachina – jamii ndogo ya kihistoria na kisasa, wanajulikana kwa tamaduni za Buddha, biashara ya rejareja, na vyakula vya jadi.
* Wahamiaji wa kisasa – jamii kutoka Afrika Mashariki, Asia, na Ulaya, wanachangia katika utofauti wa lugha, dini, na tamaduni za kisasa.

Lugha rasmi ni Kiswahili, lakini lahaja kama Kiunguja, Kipemba, Kimakunduchi, na Kingazija hutumika katika maisha ya kila siku. Tamaduni za Zanzibar hujumuisha muziki wa taarab, ngoma za unyago, vyakula vya pilau, urojo, na sherehe za Maulidi, Eid, na Siku ya Mapinduzi.

## Marejeo
Jamii:Makabila ya Afrika
Jamii:Makabila ya Tanzania
Jamii:Makabila ya Zanzibar
Jamii:Afrocrowd 2025
Tor Åge Bringsværd

**Tor Åge Bringsværd** (16 Novemba 1939 – 4 Agosti 2025) alikuwa mwandishi wa tamthilia, *mhariri*, na *mtafsiri*, huenda anafahamika zaidi kwa kazi zake za fasihi ya kubuni (speculative fiction). Akiwa pamoja na mshirika wake wa muda mrefu, *Jon Bing,*  walichukuliwa kuwa waandishi wa kwanza wa Kisiwa cha Norway kuandika fasihi ya sayansi. Bringsværd alijitambulisha kama mwanamapinduzi wa kifalsafa, jambo linaloonekana wazi katika baadhi ya kazi zake. Pia anajulikana kwa mtindo wake wa kipekee wa uandishi, kwa mfano, kuruka ghafla kwenye simulizi au visa ambavyo havionekani kuwa na uhusiano wa moja kwa moja na hadithi kuu, 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1939
Jamii:Waandishi wa Norwei
Jamii:Waliofariki 2025
Jorge Costa

**Jorge Paulo Costa Almeida** (14 Oktoba 1971 – 5 Agosti 2025) alikuwa beki wa kati na kocha wa soka kutoka Ureno .

Alipewa majina ya utani kama Bicho (mnyama) na Tanque (tanki) kutoka kwa wachezaji wenzake na mashabiki kutokana na mtindo wake wa kutumia nguvu nyingi kucheza. Alitumia sehemu kubwa ya maisha yake ya kitaalamu akiwa na klabu ya Porto, akiwa nahodha wa timu kwa misimu kadhaa na kushinda jumla ya mataji makubwa 24, yakiwemo mashindano nane ya Primeira  na kombe la Mabingwa Ulaya  mwaka 2004. Pia alicheza kwa mwaka mmoja nchini Uingereza na klabu ya Charlton Athletic na nchini Ubelgiji na klabu ya Standard Liège.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1971
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wachezaji mpira wa Ureno
Ion Iliescu

**Ion Iliescu** (3 Machi 1930 – 5 Agosti 2025) alikuwa mwanasiasa na mhandisi kutoka Romania ambaye alihudumu kama Rais wa kwanza na wa tatu wa Romania baada ya nchi hiyo kuingia kwenye mfumo wa demokrasia. Alishika wadhifa huo kuanzia mwaka 1989 hadi 1996, na tena kutoka mwaka 2000 hadi 2004. Iliescu  alikuwa seneta kupitia Chama cha Kijamaa cha Demokrasia (PSD), ambacho alikianzisha na akabaki kuwa rais wa heshima wa chama hicho hadi mwisho wa maisha yake.

Iliescu alijiunga na Chama cha Kikomunisti cha Romania (PCR) mwaka 1953 na kuwa mjumbe wa Kamati Kuu ya chama hicho mwaka 1965. Kuanzia mwaka 1971, Ceaușescu alianza kumweka kando kisiasa (Rais wa nchi hiyo). Alikuwa na nafasi ya uongozi katika Mapinduzi ya Romania, na akawa rais wa nchi hiyo mnamo Desemba 1989. Mnamo Mei 1990, alichaguliwa kuwa kiongozi wa kwanza wa taifa kwa njia huru ya kidemokrasia. Baada ya katiba mpya kupitishwa kupitia kura ya maoni, alihudumu kwa mihula miwili zaidi – kutoka 1992 hadi 1996, na baadaye kutoka 2000 hadi 2004 – mihula ambayo ilitenganishwa na Rais *Emil Constantinescu*, aliyemshinda katika uchaguzi wa 1996.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1930
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanasiasa wa Romania
Jamii:Marais wa Romania
Santhosh Balaraj

**Santhosh Balaraj** (8 Oktoba 1986 – 5 Agosti 2025) alikuwa muigizaji wa Uhindi aliyeigiza zaidi kwenye filamu za lugha ya Kannada. Alikuwa ni mtoto wa mtayarishaji  filamu *Anekal Balaraj*. Santhosh alianza kazi yake kama muigizaji mkuu katika filamu ya *Kempa*. Alipata umaarufu zaidi kupitia uigizaji wake katika filamu ya kusisimua ya *Ganapa*  mwaka *2015*. 

## Kazi 
Santhosh Balaraj alianza kazi yake ya uigizaji mwaka 2009 alipocheza nafasi ya uongozi katika filamu yake ya kwanza *Kempa*, iliyotayarishwa na baba yake, Anekal Balaraj. Baadaye alionekana katika filamu nyingine kama *Olavina Ole* *(*tamthilia ya kifamilia 2012), na *Janma* (2013), filamu ya mapigano. Wakati *Olavina Ole* ilipokelewa kwa maoni tofauti, *Janma* ilipata maoni chanya kutoka kwa wakosoaji.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1986
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Waigizaji filamu wa Uhindi
Ove Kindvall

**Bengt Ove Kindvall** (16 Mei 1943 – 5 Agosti 2025) alikuwa mchezaji wa mpira wa miguu wa kutoka Sweden alikuwa  nafasi ya mshambuliaji. Alianza kazi yake katika klabu ya IFK Norrköping, ambako alicheza hadi kuhamia Feyenoord mwaka 1966 na kuwa mchezaji  mahiri. Mwaka huo huo, alipata tuzo ya Guldbollen kama mchezaji bora wa mpira wa miguu wa Sweden kwa mwaka huo. Kindvall anahesabiwa kuwa mmoja wa wachezaji wakubwa zaidi wa Sweden katika historia. Katika timu ya taifa ya Sweden alicheza michezo ya kimataifa kati ya mwaka 1965 na 1974, akicheza michezo 43 na kufunga magoli 16. Alihudumu kwa nchi yake katika Michuano ya Kombe la Dunia ya FIFA mwaka 1970 na 1974. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1943
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wachezaji mpira wa Uswidi
Parviz Koozehkanani

**Parviz Koozehkanani** (Persia: پرویز  کوزه کنانی;  Julai 1, 1929 – 5 Agosti 2025) alikuwa mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Iran. Alizaliwa mwaka 1929.

## Kazi katika Klabu 
Alianza kazi yake ya soka na klabu ya Taj SC na aliimaliza na klabu hiyo hiyo mwaka 1965, baada ya kupata jeraha la maisha lililomsababisha astaafu mapema.

Mwaka 1957 alihamia klabu ya 1. FC Köln kisha kwenda Bayer Leverkusen. Hata hivyo, alikaa kwa muda mfupi nchini Ujerumani kutokana na matamanio yake ya kurejea katika timu ya taifa ili kushiriki Michezo ya Asia ya mwaka 1958.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1929
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wachezaji mpira wa Iran
Enrico Lanzi

**Enrico Lanzi** (5 Februari 1953 - 5 Agosti 2025) alikuwa mchezaji wa soka na kocha kutoka Italia. Alikuwa beki na alichezea timu maarufu kama A.C. Milan, Varese F.C., na Perugia Calcio, akicheza jumla ya mechi 33 kwenye Serie A (ligi kuu ya Italia), ingawa hakufunga bao lolote.

Jambo linalomfanya akumbukwe zaidi ni tukio la kusikitisha mwaka 1974, ambapo aliifungia timu yake (Milan) goli la kujifunga kwenye fainali ya European Cup Winners' Cup, dhidi ya timu ya Ujerumani ya Mashariki 1. FC Magdeburg. Milan walipoteza mechi hiyo kwa mabao 2–0, na bao hilo la kujifunga likawa sehemu mbaya ya historia ya klabu hiyo.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1953
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wachezaji mpira wa Italia
Jamii:Makocha
Frank Mill

**Frank Mill** (23 Julai 1958 – 5 Agosti 2025) alikuwa mchezaji wa soka wa kulipwa kutoka Ujerumani. Alikuwa miongoni mwa wachezaji wa kikosi cha Timu ya Taifa ya Ujerumani Magharibi  kilichoshinda Kombe la Dunia la FIFA mwaka 1990. Pia, alishiriki katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya mwaka 1984 na 1988, ambapo alishinda medali ya shaba akiwa na timu ya Ujerumani Magharibi. 

## Kazi katika Klabu 
Frank Mill, mtoto wa mfanyabiashara wa vyuma chakavu, alianza kucheza soka akiwa na umri wa miaka sita katika klabu ya mtaani ya Eintracht Essen kabla ya kujiunga na timu ya vijana ya klabu kubwa zaidi mjini Essen, Rot-Weiss Essen, mwaka 1972.

Akiwa ameanza mafunzo ya kazi ya ufundi wa maua (mamake alikuwa na duka la maua), Mill alisaini mkataba wake wa kwanza wa kulipwa na Rot-Weiss Essen mwaka 1976. Katika msimu wake wa kwanza, timu hiyo ilikuwa inacheza Bundesliga, lakini licha ya kufunga mabao matatu katika mechi 19, hakuweza kuiokoa timu kushuka daraja hadi 2. Bundesliga North.

Katika ligi hiyo ya pili, Mill alikua mshambuliaji wa kuaminika, alifunga jumla ya mabao 71 kwenye timu ya Rot-Weiss kwa misimu minne iliyofuata, yakiwemo mabao 40 katika mechi 38 tu msimu wa 1979–80. Wakati mwingine alicheza sambamba na mshambuliaji maarufu Horst Hrubesch.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1958
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wachezaji mpira wa Ujerumani
Col Joye

**Colin Frederick Jacobsen** (13 Aprili 1936 – 5 Agosti 2025), maarufu kwa jina lake la kisanii Col Joye, alikuwa mwimbaji na mwanzilishi wa muziki wa rock nchini Australia, mwanamuziki na mfanyabiashara ambaye alifanya kazi kwa karibu miaka sitini na saba, kuanzia mwishoni mwa miaka ya 1950. Joye alikuwa mwimbaji wa kwanza wa rock and roll nchini Australia kupata wimbo  nambari moja nchini kote, na alipata mafanikio mengi kwa nyimbo zake kushika namba za mwanzo  katika chati za nyimbo za muziki wa rock and roll nchini Australia, akishirikiana na bendi yake ya Joy Boys (awali iliitwa KJ Quintet). 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1936
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanamuziki wa Australia
Tomislav Ašković

**Tomislav Ašković** (alizaliwa Mei 4, 1951) ni mwanariadha wa zamani wa masafa marefu wa Yugoslavia ambaye alishiriki katika Mashindano ya Riadha ya Uropa ya mwaka 1986 na Michezo ya Mediterania ya mwaka 1987 katika Mbio za marathon.

## Kazi ya kukimbia 
Mwaka 1979, Ašković alishinda "Mbio za Ukombozi wa Ludbreg" huko Ludbreg, na kumaliza mbele ya mshindi wa pili Marjan Krempl ambaye baadaye angekuwa mwanariadha aliyefanikiwa.  Mnamo Julai 8, 1980, alikimbia mbio zake za binafsi katika mbio za mita 5000 kwa dakika 13:47.80, na kumaliza katika nafasi ya sita katika mkutano wa *Rosicky Memorial* katika *Stadion Evžena Rošického*. 

Ašković alishiriki mashindano ya *New York City Marathon* ya mwaka 1986,alimaliza katika nafasi ya 25 kwa muda wa 2:18:27.  Alimaliza katika nafasi ya 14 katika mbio za marathon za wanaume katika Mashindano ya Riadha ya Uropa ya mwaka 1986 kwa muda wa 2:15:27. Mnamo Juni 7, 1987, alishinda *Novi Sad Marathon* kwa saa 2:14:30, ingawa kozi hiyo ilikuwa fupi kulingana na Chama cha Watakwimu wa Mashindano ya Barabarani.  Alimaliza katika nafasi ya tano katika mbio za marathon za wanaume katika Michezo ya Mediterania ya mwaka 1987.

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa  Yugoslavia
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1951
Janko Benša

**Janko Benša** (alizaliwa 28 Juni 1977) ni mwanariadha mstaafu wa mbio za masafa marefu kutoka Serbia. Alikuwa mshindi wa wanaume wa mwaka 2000 *Austin Marathon*. Alishiriki kimataifa huko Yugoslavia wakati wa miaka ya 1990.

## Kazi ya kukimbia 
##### Kushindana Yugoslavia 
Benša alicheza mechi yake ya kwanza ya kimataifa katika mbio za vijana za wanaume kwenye Mashindano ya Dunia ya Msalaba ya Dunia ya IAAF ya mwaka 1995, ambapo alishika nafasi ya 77. Katika mbio za mwaka uliofuata za *IAAF World Cross Country* za wanaume, alimaliza katika nafasi ya 35. Baadaye mwaka 1996, alikimbia mita 5000 na mita 10,000 katika Mashindano ya Dunia ya Vijana ya mwaka 1996 katika Riadha. Mnamo Agosti 21, alimaliza 10,000 kwa wanaume katika jumla ya 19 kwa muda wa 29:53.41.  Kwa upande mwingine, mita 5000 za wanaume zilikuwa na joto nyingi ambapo sehemu za juu kutoka kwa kila joto zingeendelea hadi mzunguko wa mwisho siku mbili baadaye. Benša ilianza katika joto #2, ikitumia 14:08.34 kwa nafasi ya tano mnamo Agosti 23.  Siku mbili baadaye, alimaliza jumla ya 10 katika raundi ya mwisho ya 5000 ya wanaume katika 14:12.13. 

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa  Serbia
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1977
Antoine Abel

**Antoine Abel**(alizaliwa Anse Boileau, 27 Novemba 1934 -  Mahé, Shelisheli, 19 Oktoba 2004) alikuwa mshairi kutoka Shelisheli . Abel anatambulika kama baba wa fasihi ya Shelisheli. 

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 2004
Jamii:Waliozaliwa 1934
Jamii:Waandishi wa Shelisheli
Elzan Bibić

thumbnail|right|200px|Elzan Bibić
**Elzan Bibić** (alizaliwa 8 Januari 1999) ni mwanariadha wa mbio za masafa marefu wa Serbia. Alishinda medali ya shaba katika mbio za mita 1500 katika Mashindano ya mwaka 2019 ya Uropa ya Chini ya umri wa miaka 23.

Bibić alikuwa bingwa wa vijana wa Uropa wa mita 3000 mwaka 2016 na alishinda shaba kwa mbio za vijana za wanaume katika Mashindano ya Mbio za Nyika za Ulaya za mwaka 2018. Alipata mataji kadhaa ya kitaifa ya Serbia nje na ndani (m 1500 na 3000 m).

Bibić alishinda medali ya shaba katika hafla ya Mashindano ya Ndani ya Uropa ya mwaka 2023.

## Kazi ya kukimbia 
Bibić alicheza soka awali kabla ya mazoezi kama mkimbiaji wa masafa marefu.  Alishinda mbio za mita 3000 za wavulana katika Tamasha la Olimpiki la Vijana la Ulaya la mwaka 2015 kwa muda wa 8:50.10. 

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa  Serbia
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1999
Borislav Dević

**Borislav Dević** (9 Januari 1963 - 8 Januari 2023)  alikuwa mwanariadha wa Serbia wa Mbio za marathoni ambaye alibobea katika taaluma mbalimbali katika mbio za umbali wa kati na masafa marefu. Aliwakilisha Yugoslavia katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya mwaka 1996.

## Kazi ya kukimbia 
Dević alizaliwa huko Donje Biljane, kijiji kidogo huko Ravni Kotari. Alikulia huko Kninska Krajina, kwanza alibobea katika mbio za  mita 1500. Alikua mmoja wa wakimbiaji wa mbio za masafa ya kati walioshiriki zaidi katika *SR Croatia* yote na akakimbia katika Chuo Kikuu cha Majira ya joto ya mwaka 1987 huko Zagreb. Yugoslavia ilipoanza kuvunjika, alihamia Sarayevo kwa muda mfupi, lakini upesi akakimbilia Belgrad huku wazazi wake wakihamia Marekani. Kwa kuwa hakuwa na wazazi wake au jamaa yoyote wa karibu huko Belgrade, alialikwa na Goran Raičević na mke wake Jelena kuishi nao. Aliunda urafiki wa karibu sana na Raičević, na mazoezi yao pamoja yalidumu hadi wakati ambapo Dević alikimbia mbio za marathon za wanaume katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya mwaka 1996, akimaliza katika nafasi ya 49 ya wamalizaji 111 kwa muda wa 2:21:22. Alimaliza katika nafasi ya saba katika Belgrade Marathon ya mwaka 1997 kwa muda wa 2:16:01. 

Baada ya kumalizika kwa shambulio la NATO la Yugoslavia, Dević alihamia Australia. Mkurugenzi wa filamu wa Kijapani, ambaye alivutiwa na hadithi ya maisha ya Dević na urafiki wake na Raičević, alipanga kutengeneza filamu kuhusu kazi ya Dević. 

Alifariki akiwa na umri wa miaka 59. Mazishi yake yalifanyika tarehe 12 Januari katika Kanisa la Kiorthodoksi la Cabramatta na akazikwa katika Makaburi ya Liverpool, mazishi yalihudhuriwa na mamia ya watu wakiwemo marafiki wa karibu, familia na wanariadha wachanga aliokuwa amewafunza kwa miaka mingi kufuatia kuhamia Australia.

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa  Serbia
Dušan Janićijević (mwanariadha)

**Dušan Janićijević** (alizaliwa Belgrad Februari 2, 1955) ni mwanariadha wa zamani wa mbio ndefu wa Serbia ambaye aliwakilisha Yugoslavia katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya mwaka 1976 katika mita 10,000.

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa  Serbia
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1955
Dane Korica

thumbnail|right|200px|Korica akizungumza mwaka 2011
**Danijel Korica** (alizaliwa 10 Juni 1945), ambaye alijulikana zaidi kwa jina lake la utani la **Dane** katika nchi yake ya asili, ni mwanariadha wa mbio za masafa marefu kutoka Serbia ambaye alishiriki Yugoslavia katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya mwaka 1972.  Anachukuliwa kuwa mmoja wa wakimbiaji wakubwa zaidi waliowahi kukimbia kutoka maeneo ya Yugoslavia ya zamani.

## Maisha ya awali 
Korica alizaliwa Kutina katika familia ya watoto sita. Akiwa na umri wa miaka kumi na tatu alipata jeraha kubwa la mguu kutokana na ajali isiyo ya kawaida ambayo alipelekwa hospitalini mara moja. Baada ya hali yake kuwa mbaya, kulikuwa na uwezekano kwamba angelazimika kutumia maisha yake yote katika kiti cha magurudumu. Baada ya kutumwa katika kituo kingine cha huduma ya dharura karibu na Opatija, alianza kupata nafuu. Korica alipendekezwa na madaktari wake kutofuatilia taaluma ya riadha. Sanamu yake ilikua ni Franjo Mihalić.

Kijiji cha Korica hakikuwa na njia ambayo angeweza kufanya mazoezi, kwa hivyo Korica mara nyingi alikimbia msituni, mara nyingi bila viatu. Wakati huo, kukimbia umbali mrefu haikuwa kazi inayojulikana sana huko Yugoslavia, na wanakijiji mara nyingi walimtazama Korica kana kwamba alikuwa na kichaa. Jirani mmoja, akidhani kwamba Korica alitumia muda mwingi kukimbia kuliko kuwasaidia wazazi wake, alidaiwa kutishia ikiwa angekimbia katika mali yake "na misumari hiyo kwenye viatu vyake" (rejeleo la spikes za kufuatilia), kwamba angemshambulia Korica kwa jembe.

## Kazi ya kukimbia 
Korica alianza mazoezi rasmi na AK Moslavina. Aliendelea kuwa na taaluma nzuri ya kukimbia umbali huko Uropa kabla ya kufika katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya mwaka 1972. Korica alishinda mbio za nyika za Politika mara tano.  Korica alikimbia mbio za mita 10,000 za wanaume katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya mwaka 1972. Katika raundi ya awali alikimbia katika joto la tatu, akimaliza wa nne, sekunde nne tu nyuma ya mshindi wa kwanza Miruts Yifter. Katika duru ya mwisho ya mbio za mita 10,000, Korica alimaliza katika nafasi ya 7 kati ya wakimbiaji 15, akitumia muda wa 28:15.18. Katika Chuo Kikuu cha Majira ya joto ya mwaka 1973, Korica alishinda dhahabu kwa mbio za mita 10,000.

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa  Serbia
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1945
Dušan Markešević

**Dušan Markešević** (alizaliwa 13 Februari 1986) ni mwanariadha wa mbio za masafa marefu kutoka Serbia ambaye alibobea katika fani mbalimbali za mbio za masafa marefu na nchi za kuvuka nchi.

## Kazi ya kukimbia 
##### Kazi ya vijana 
Akiwa na umri wa miaka 15, Markešević aliweka rekodi ya kitaifa ya mita 3000 kwa kundi la umri wa miaka 15 kwa muda wa 8:51.58.    Markešević alicheza mechi yake ya kwanza ya kimataifa katika Tamasha la Olimpiki la Vijana la Uropa la mwaka 2003 huko Paris, Ufaransa, ambapo alimaliza wa pili kwa jumla katika mbio za mita 3000. Katika Mashindano ya Dunia ya Msalaba ya Dunia ya IAAF ya mwaka 2005, Markešević alimaliza katika nafasi ya 36 ya wamalizaji 125 katika mbio za vijana za 8K kwa wanaume. Mwishoni mwa mwaka huo huo, alimaliza katika jumla ya tatu katika mbio za vijana za wanaume kwenye Mashindano ya Nchi za Ulaya za mwaka 2005. Katika Mashindano ya Mataifa ya Ulaya ya mwaka 2006, Markešević alishika nafasi ya pili kwa jumla dhidi ya uwanja wenye ushindani mkubwa wa U23, akimaliza mbele ya Daniele Meucci na Yevgeny Rybakov.

##### Kazi ya juu 
Markešević alicheza kwa mara ya kwanza katika Chuo Kikuu cha Majira ya joto ya mwaka 2007, ambapo alishiriki katika mita 5000 za wanaume na mita 1500 za wanaume. Mwaka uliofuata, alimaliza katika jumla ya pili kwa mbio za mita 5000 katika Kombe la Uropa la mwaka 2008. 

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa  Serbia
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1986
Sreten Ninković

[thumbnail|right|200px|Ninković huko [Zagreb (2010)]]
**Sreten Ninković** (alizaliwa 7 Desemba 1972) ni mwanariadha wa zamani wa mbio za masafa marefu wa Serbia ambaye mara nyingi alishiriki katika mbio za marathon. Alifundishwa na Lazar Ćirović, Slavoljub Kuzmanović na Zvonko Lozančić. Katika kipindi cha kazi yake ya riadha, Ninković aliwakilisha FR Yugoslavia, Serbia na Montenegro, na Serbia.

## Kazi ya kukimbia 
Mnamo miaka ya 1990, Ninković alikuza uwezo wake wa *aerobic* kwenye wimbo, mara nyingi akikimbia mita 5000 kwa *AK Crvena Zvezda*. Kisha akaanza kubobea katika mbio za marathon. Ninković alirekodi ushindi wake wa kwanza mkubwa aliposhinda 2000 Novosadski Marathon. Alikimbia mbio zake za mbio ndefu zaidi katika Mbio za Austin kwa muda wa saa 2:12:39.60 mnamo Februari 17, 2002.  Aliwakilisha FR Yugoslavia katika mbio za marathon za wanaume katika Mashindano ya Riadha ya Uropa ya mwaka 2002, ingawa hakumaliza mbio hizo. Mwaka 2009, alishinda *Skopje Marathon*, akirekodi muda wa 2:29:07. 

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa  Serbia
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1972
Goran Raičević

**Goran Raičević** (26 Juni 1963 – 6 Mei 1999) alikuwa mwanariadha wa masafa marefu kutoka Serbia. Alishinda Mashindano matatu ya *Balkan Cross Country*  huko Yugoslavia mwaka 1990, 1992, na 1994. Mwanawe Nikola Raičević alianza riadha na kufanya mazoezi na AK Partizan. 

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa  Serbia
Anđelko Rističević

**Anđelko Rističević** (alizaliwa 23 Desemba 1985) ni mwanariadha wa masafa marefu kutoka Serbia ambaye ni mtaalamu wa Mbio za marathon. Alishiriki katika mbio za marathon za wanaume katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya mwaka 2016. 

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa  Serbia
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1985
Dragutin Tomašević

[thumbnail|right|200px|Tomašević katika [Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto mwaka 1912]]
**Dragutin Tomašević** (20 Aprili 1890 - Oktoba 1915) alikuwa mwanariadha wa Serbia ambaye alishiriki katika mbio za marathon za wanaume katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya mwaka 1912 huko Stockholm, Uswidi, Michezo ya Olimpiki ya kwanza ambayo Serbia ilishiriki. Pia alichaguliwa kuwa mshika bendera wa Serbia katika sherehe za ufunguzi wa mwaka huo, na hivyo kuwa Mserbia wa kwanza kubeba bendera ya nchi yake kwenye Michezo ya Olimpiki. 

Mbio za marathon za wanaume, ambazo zilidumu kilomita 40.2 (25.0 mi), zilifanyika tarehe 14 Julai huku kukiwa na rekodi ya joto; nusu ya wakimbiaji hawakumaliza. Tomašević aliibuka kutoka mbio za marathon *"amepigwa na kujeruhiwa"*, akimaliza wa 37 kati ya wakimbiaji sitini na nane katika muda wa saa mbili na dakika 47. Sababu ya majeraha yake bado haijulikani, lakini mwandishi mmoja wa kisasa wa michezo anakisia kwamba Tomašević anaweza kuwa alianguka wakati wa kukimbia.

Kufuatia kuzuka kwa Vita vya Kwanza vya Dunia, Tomašević aliandikishwa na Jeshi la Kifalme la Serbia. Aliuawa wakati wa mapigano na askari wa Jeshi la Kifalme la Ujerumani mnamo Oktoba 1915. Kufuatia kifo chake, alizungumzwa na hadithi nyingi za mijini kuhusu ustadi wake wa riadha. Kijiji cha asili cha Tomašević kina jumba la makumbusho linalotolewa kwa mafanikio yake ya michezo. Marathoni ya ukumbusho iliyopewa jina la Tomašević hufanyika katika eneo lake la asili la Petrovac na Mlavi kila mwaka na mtaa huko Belgrade hubeba jina lake.

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa  Serbia
Darko Živanović

thumbnail|right|200px|Darko Živanović
**Darko Živanović** (alizaliwa 25 Februari 1987) ni mwanariadha wa mbio za masafa marefu wa Serbia. 

Kabla ya kuanza kufundisha riadha mwaka 2006, alifanya mazoezi ya mieleka na soka. Kocha wake ni Vlastimir "Vlasta" Stevanović.

Katika kazi yake, alikimbia marathoni mbili. Katika mbio za Rotterdam Marathon za mwaka 2012, alikimbia uwezo wake wa binafsi wa 2:17:10, ambazo zilitosha kwa viwango vya B vya Olimpiki. Aliwakilisha Serbia katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya mwaka 2012 lakini hakumaliza mbio.

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa  Serbia
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1987
Mikail Al

**Mikail Al** (alizaliwa 2 Agosti 2003) ni mwanariadha mlemavu wa Uturuki. Anashiriki katika mbio za mita 1500 za kati na mita 5000 za mbio ndefu za darasa la walemavu la T13.

## Kazi ya michezo 
Mwanariadha wa mbio za kati na masafa marefu Mikail Al ambaye alikuwa na matatizo ya kuona alikuwa mwanachama wa *Diyarbakır GESK*, 

Alishiriki katika mbio za mita 1500 na 5000 za hafla za darasa la T13 katika Mashindano ya riadha ya Dunia ya mwaka 2023 huko Paris, Ufaransa. Katika mbio za mita 1500, alishika nafasi ya nne kwa kutumia muda wake bora zaidi wa 4:01.50. Kwa matokeo haya, alipata nafasi ya kushiriki katika Paralimpics ya mwaka 2024 ya Paris. Hakuweza kumaliza mbio za mita 5000. 

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa  Uturuki
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 2003
Mehmet Çelik (mwanariadha)

thumbnail|right|200px|Mehmet Çelik
**Mehmet Çelik** (alizaliwa 1 Desemba 2001) ni mwanariadha wa Uturuki wa masafa ya kati ambaye ni mtaalamu wa mbio za mita 800 na 1500. 

Ndiye mshindi mara mbili wa medali ya shaba ya Olimpiki ya Vijana na Michezo ya Ulaya na bingwa wa kitaifa wa Uturuki katika mbio za mita 800 na 1500.

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa  Uturuki
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 2001
Selahattin Çobanoğlu

**Selahattin Çobanoğlu** (alizaliwa Mersin, 20 Agosti 1985) ni mwanariadha wa Uturuki na mkimbiaji wa masafa ya kati. Kawaida alishiriki katika hafla za mita 800.

Çobanoglu aliwakilisha nchi yake katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya mwaka 2004 huko Athens, Ugiriki. Aliondolewa katika raundi ya kwanza katika shindano la mita 800.  Alishinda medali ya fedha katika Chuo Kikuu cha Majira ya joto ya mwaka 2005 iliyofanyika nchini mwao. 

Çobanoğlu anashikilia rekodi ya Kituruki katika mbio za mita 600 kwa 1:17.23. 

Kaka yake Utku Çobanoglu ni mwanariadha wa mbio ndefu na wa umbali wa kati kama yeye. 

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa  Uturuki
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1985
Semih Deniz

**Semih Deniz** (alizaliwa 5 Januari 1989) ni mwanariadha wa Uturuki wa masafa ya kati wa medali ya Paralimpiki ya Walemavu akishiriki katika darasa la T11, T12 na T13. 

Semih Deniz alianza uchezaji wake mwaka 2006. Anagombea Çankaya Belediyesi SK huko Ankara. 

Deniz alishiriki katika Mashindano ya riadha ya IPC ya mwaka 2012 yaliyofanyika Stadskanaal, Uholanzi na kushinda medali ya fedha katika mashindano ya 400m T12. Mwaka huohuo, aliwakilisha nchi yake katika Michezo ya Olimpiki ya Walemavu ya mwaka 2012 huko London, Uingereza akishiriki katika mbio za 400m T12, 800m T12, na 1500m T13 matukio. 

Mwaka 2016, alishinda medali ya dhahabu katika mashindano ya 1500m T11 katika Riadha za Ubingwa wa Uropa wa mwaka 2016 IPC huko Grosseto, Italia. 

Alishinda medali ya shaba katika mashindano ya 1500m T11 katika Michezo ya Walemavu ya 2016 huko Rio de Janeiro, Brazili. 
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa  Uturuki
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1989
Rıza Maksut İşman

**Rıza Maksut İşman** (Istanbul, 1915 – İzmir, 30 Desemba 2004) alikuwa mwanariadha wa Uturuki. 

## Wasifu 
İşman alianza michezo kupitia baiskeli. Alipata medali nyingi katika riadha na uwanjani. Aliwafunza wanariadha wengi, akiwemo Cahit Önel. Alikuwa katika timu za riadha za vilabu vya Fenerbahçe na Galatasaray.

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa  Uturuki
Wakondé

**Wakondé** ni mojawapo ya makabila ya asili yanayopatikana katika maeneo ya kaskazini-magharibi mwa Togo, hasa karibu na mpaka wa Ghana. Kabila hili lina historia ya muda mrefu inayohusiana na harakati za uhamaji kutoka Afrika ya Kati kuelekea Afrika ya Magharibi. Wakondé walijikita katika maisha ya kilimo, wakizingatia maadili ya kijamaa na mshikamano wa kifamilia.

## Utamaduni na Mila 
Wakondé wanajulikana kwa ngoma zao za kitamaduni, mavazi ya rangi angavu, na usanii wa mikono kama vile kuchonga miti na kutengeneza vinyago. Lugha yao ya asili ni sehemu ya familia ya lugha za Gur, na inaendelea kutumika katika maisha ya kila siku na kwenye sherehe mbalimbali za kijadi. Pia wana mfumo wa uongozi wa kimila unaojulikana kama Togbui, ambao huongoza masuala ya kijamii na kiutamaduni.

## Dini na Imani 
Wengi wa Wakondé hushikilia imani za jadi, zikiwemo ibada kwa mizimu na mizimu ya ukoo, ingawa baadhi yao wamekumbatia dini za Kikristo na Kiislamu kutokana na athari za wakoloni na wamisionari.

## Changamoto 
Leo hii, Wakondé wanakabiliana na changamoto za utandawazi, kupotea kwa lugha na utamaduni wao, pamoja na ugumu wa kiuchumi vijijini. Hata hivyo, jitihada za ndani na za mashirika yasiyo ya kiserikali zimekuwa zikiimarisha uhifadhi wa tamaduni zao kupitia elimu na miradi ya kijamii.

## Marejeo 
Jamii:Makabila ya Togo
Jamii:Afrocrowd 2025
Hasan Hüseyin Kaçar

**Hasan Hüseyin Kaçar** (alizaliwa 11 Julai 1988) ni mwanariadha wa Uturuki wa masafa ya kati na marefu ambaye alishiriki katika darasa la T11. 

Hasan Hüseyin Kaçar alianza uchezaji wake mwaka 2006.  Anagombea Çankaya Belediyesi SK huko Ankara. 

Kaçar alishiriki katika Mashindano ya Dunia ya Riadha ya IPC ya mwaka 2013 yaliyofanyika Lyon, Ufaransa, na kushinda medali ya shaba katika mashindano ya 800m T11. 

Mwaka 2013, alishinda medali ya shaba katika hafla ya 800m T11 katika Mashindano ya Dunia ya Riadha ya IPC ya mwaka 2013 huko Lyon, Ufaransa. Mwaka 2015, alitwaa medali ya shaba katika mashindano ya 1500m T11 katika Mashindano ya Dunia ya Riadha ya IPC ya mwaka 2015 huko Doha, Qatar. 

Kaçar alinyakua medali ya fedha katika mashindano ya 5000m T11 katika Riadha za Ubingwa wa Uropa wa mwaka 2014 IPC huko Swansea, Wales, Uingereza. 

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa  Uturuki
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1988
Bekir Karayel

thumbnail|right|200px|Bekir Karayel
**Bekir Karayel** (alizaliwa Sungurlu 10 Mei 1982) ni mwanariadha wa Uturuki wa masafa ya kati na wa masafa marefu, ambaye baadaye alibobea katika mbio za marathon.  Mwanariadha huyo mwenye urefu wa sentimita 172 (5 ft 8) mwenye urefu wa kilo 62 (137 lb) ni mwanachama wa İstanbul Büyükşehir Belediyesi S.K., ambapo anafunzwa na Satılmış Atmaca. Alisoma katika Chuo Kikuu cha Gazi. 

Mwaka 2011, alishinda toleo la kwanza la *Darıca Half Marathon* kwa muda wa 1:05:08. 

Alihitimu kushiriki katika mashindano ya marathon katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya mwaka 2012 na kumaliza katika nafasi ya 76. 

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa  Uturuki
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1982
Mehmet Nesim Öner

**Mehmet Nesim Öner** (alizaliwa 20 Desemba 1994) ni mwanariadha mlemavu wa zamani wa Uturuki ambaye alishiriki mashindano ya kimataifa ya riadha na uwanjani. Ndiye alishiriki katika Michezo ya Olimpiki ya Walemavu ya Majira ya joto ya mwaka 2012 ambapo hakupata medali. 

## Ulemavu 
Öner alipokuwa na umri wa miaka kumi, alikanyaga bomu lililotegwa ardhini na kupoteza mkono wake wa kushoto na jicho lake moja alipokuwa akichunga wanyama katika kijiji cha Uzunova katika wilaya ya Kulp karibu na nyumbani kwao.

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa  Uturuki
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1994
Zeki Öztürk

**Zeki Öztürk** (alizaliwa Istanbul 22 Desemba 1965) ni mwanariadha mstaafu wa Uturuki ambaye alishiriki katika mbio za masafa ya kati na masafa marefu.  Aliiwakilisha nchi yake katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya mwaka 1988 na 1992 na vile vile Mashindano ya Dunia matatu mfululizo.

Ni mume wa mwanariadha mwenzake wa Uturuki wa Olympian, Lale Öztürk.

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa  Uturuki
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1965
Vahram Papazyan (mwanariadha)

thumbnail|right|200px|Vahram Papazyan
**Vahram Papazyan** (12 Septemba 1892 - 6 Machi 1986) alikuwa mwanariadha wa Armenia.   Alikuwa mmoja wa wanariadha wawili waliowakilisha kuonekana rasmi kwa Milki ya Ottoman kwa mara ya kwanza katika Michezo ya Olimpiki. Vahram Papazyan, pamoja na Muarmenia mwenzake Mıgırdiç Mıgıryan, walikuwa wanariadha wawili pekee waliowakilisha himaya hiyo katika ushiriki rasmi wa kwanza wa Olimpiki nchini humo. Papazyan alishiriki katika mita 800 za Wanaume na za Wanaume mita 1500. 

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa  Armenia
Mehmet Tümkan

**Mehmet Tümkan** (alizaliwa 2 Oktoba 1943) ni mwanariadha wa Uturuki wa mbio za masafa ya kati ambaye alishiriki katika mbio za mita 800 za wanaume katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya mwaka 1972. 

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa  Uturuki
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1943
Nemanja Dimitrijević

**Nemanja Dimitrijević** (alizaliwa Belgrad, 7 Februari 1992) ni mwanariadha mlemavu wa Serbia. Anashiriki katika Tupa Mkuki katika uainishaji wa F13, T13. Katika Michezo ya Olimpiki ya Walemavu ya mwaka 2016 iliyofanyika Rio de Janeiro, alishinda medali ya shaba katika riadha. 

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Serbia
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1992
Bernard Adonis

**Bernard Adonis** alikuwa mwanachama wa Bunge la Kitaifa la Shelisheli. Alikuwa mwanachama wa Seychelles People's Progressive Front (sasa ni People's Party), na alichaguliwa katika Bunge la wilaya ya Plaisance mwaka wa 2007.

## Marejeo
Jamii:Wanasiasa wa Shelisheli
Jamii:Watu walio hai
Ahmed Afif

**Ahmed Afif** (alizaliwa Mahé, 6 Januari 1967) ni mwanasiasa na mfanyakazi wa benki wa Shelisheli ambaye amehudumu kama Makamu wa Rais wa nchi tangu tarehe 27 Oktoba 2020. 

## Marejeo
Jamii:Wanasiasa wa Shelisheli
Ivan Gubijan

thumbnail|right|200px|Ivan Gubijan
**Ivan Gubijan** (14 Juni 1923 – 4 Januari 2009) alikuwa mrusha nyundo wa Yugoslavia ambaye alishiriki katika Michezo ya Olimpiki ya mwaka 1948 na 1952 na kushika nafasi ya pili na ya tisa katika mashindano hayo. Alisifika kwa kuanzisha mbinu ya kurusha zamu nne, ambayo inatumika sana leo.

Gubijan alimaliza wa pili nyuma ya Duncan Clark katika tukio la kurusha nyundo katika Mashindano ya AAA ya Uingereza ya mwaka 1950. 

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa  Yugoslavia
Jasmin Halili

**Jasmin Halili** (alizaliwa 1 Machi 1999) ni mwanariadha wa kuruka juu kutoka Serbia.

Ubora wake wa binafsi ni 2.20 m (Gävle 2019). Alishinda mbio za juu katika Mashindano ya Timu ya Uropa ya mwaka 2019 huko Skopje. 

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa  Serbia
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1999
Snežana Hrepevnik

**Snežana Hrepevnik** (Umka, 13 Novemba 1948 – Belgrad, 13 Mei 1981) alikuwa mwanariadha wa kuruka juu wa Serbia ambaye alishiriki katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya mwaka 1968, 1972 na 1976. Alimaliza wa 14 katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya mwaka 1968, michezo ya 20 mwaka 1972 na michezo ya 12 mwaka 1976. 

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa  Serbia
Strahinja Jovančević

thumbnail|right|200px|Strahinja Jovančević
**Strahinja Jovančević** (alizaliwa 28 Februari 1993) ni mwanariadha wa Serbia ambaye alibobea katika kuruka kwa muda mrefu. Alizaliwa Belgrad kwa wazazi wa Montenegrin Serb kutoka Berane.  Katika Mashindano ya Ndani ya Riadha ya Ulaya ya mwaka 2019 huko Glasgow Jovančević alishinda shaba kwa kuruka mita 8,03.  Mara nyingi huwa anakimbia mbio, haswa kwa timu ya taifa ya kupokezana vijiti 4×100m.

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa  Serbia
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1993
Dejan Jovković

**Dejan Jovković** (alizaliwa 23 Julai 1968) ni mwanariadha wa zamani wa Serbia ambaye alishiriki katika mbio za mita 200 za wanaume katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya mwaka 1992 kama Mshiriki Huru wa Olimpiki. 

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa  Serbia
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1968
Branislav Karaulić

**Branislav Karaulić** (alizaliwa Zemun 8 Aprili 1963) ni mwanariadha mstaafu wa Serbia ambaye aliwakilisha SFR Yugoslavia katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya mwaka 1988 katika vikwazo vya mita 400 na 4 × 400 m. Alikuwa mwanachama wa Klabu ya *Athletics Red Star Belgrade*. 

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa  Serbia
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1963