open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Siriaki, Largi na wenzao

[thumb|[Sanamu ya Mt. Siriaki akifukuza pepo.]]
**Siriaki, Largi na wenzao** Kreshensiani, Memia, Juliana na Smaragdo (walifariki Roma, Italia, 16 Machi 306) ni kati ya mashahidi wa imani ya Kikristo waliouawa wakati wa dhuluma ya Dola la Roma. 

Siriaki alikuwa shemasi na mzinguaji.

Tangu kale wanaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kati ya watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 8 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*St. Cyriacus
*St. Cyriacus at the Baths (Cyriac Family History Project)
*Saint Cyriacus at the Christian Iconography web site
*Here Follow the Lives of Quirine and Juliet in Caxton's translation of the Golden Legend
*http://www.torrelenocelle.com/sanciriaco/index.html(San Ciriaco a Torre le Nocelle)
*Cyriacus
*From the Prologue of Ohrid
*Florindo Cirignano: San Ciriaco, un santo tra storia leggenda e arte 

Jamii:Waliozaliwa karne ya 3
Jamii:Waliofariki 306
Jamii:Mashemasi
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Italia
Romano wa Roma

[thumb|[Sanamu yake.]]
**Romano wa Roma** (alifariki Roma, Italia, 9 Agosti 258) alikuwa askari, labda kutoka Corsica (leo nchini Ufaransa) aliyeongokea Ukristo akishuhudia kifodini cha shemasi Laurenti alipouawa kwa kubanikwa kutokana na imani yake katika Yesu.

Romano alipoungama imani hiyohiyo alikatwa kichwa.

Anaheshimiwa na madhehebu mbalimbali ya Ukristo kama mtakatifu mfiadini, hasa siku ya kifodini chake. 

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje 
*
*Colonnade Statue in St Peter's Square

Jamii:Waliofariki 258
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Jamii:Watakatifu wa Italia
Jamii:Watu wa Roma ya Kale
Kandida Maria wa Yesu

[250px|right|[Picha yake halisi.]]
**Kandida Maria wa Yesu** (Andoáin, Gipúzkoa, Hispania, 31 Mei 1845 - Salamanca, Hispania, 9 Agosti 1912) ni jina la kitawa la **Juana Josefa Cipitria y Barriol**.

Mwaka 1871 alianzisha shirika la Mabinti wa Yesu lililowajibika kulea Kikristo watoto na wasichana .

Alitangazwa na Papa Yohane Paulo II kuwa mwenye heri tarehe 12 Mei 1996, na Papa Benedikto XVI kuwa mtakatifu tarehe 17 Oktoba 2010.

Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe ya kifo chake.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje 
* Hagiography Circle
* Saints SQPN
* Stella Maris Academy of Davao

Jamii:Waliozaliwa 1845
Jamii:Waliofariki 1912
Jamii:Mabikira
Jamii:Watawa waanzilishi
Jamii:Watakatifu wa Hispania
Pascal Mulegwa

**Pascal Mulegwa** (alizaliwa Goma, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, 13 Aprili 1993) ni mwandishi wa habari wa Kongo anayefanya kazi kwa Radio France Internationale (RFI) na Agence France Presse (AFP), zamani kwa jarida la pan-Afrika Jeune Afrique na wakala wa vyombo vya habari vya serikali ya Uturuki Anadolu Agency. 

## Wasifu na kazi 
Pascal Mulegwa alihitimu kutoka Shule ya Uandishi wa Habari ya Lille (ESJ-Lille), akaanza kazi ya uandishi wa habari wa Anadolu Agency katika eneo la Maziwa Makuu ya Afrika, hususani mashariki mwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, ambayo imekuwa katika vurugu kwa zaidi ya miongo miwili.

Mnamo mwaka 2015, Pascal Mulegwa alihama mji wake wa Goma, huko Kivu Kaskazini, kwenda Kinshasa - mji mkuu wa nchi - ambapo alifanya kazi kwa jarida la Jeune Afrique, Vatican Radio, Medi1 Radio na Deutsche Presse-Agentur (DPA), na alijiunga na Timu ya Actualite.cd mnamo 2017. 

Miaka miwili baadaye, aliandaliwa na Radio France Internationale kama mwandishi na anashiriki maoni ya Kongo-Kinshasa kwenye mabaraza ya RFI kando ya Sonia Rolley, Kamanda Wa Kamanda Muzembe na Mgonjwa Ligodi.

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* Nakala za Pascal Mulegwa kwenye Muckrack 
* Pascal Mulegwa juu ya Jeune Afrique 
* Pascal Mulegwa kwenye RFI 

Jamii:Waliozaliwa 1993
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Mikhail Mishustin

thumb|Mishustin (2020)
**Mikhail Vladimirovich Mishustin** (kwa Kirusi: Михаил Владимирович Мишустин; amezaliwa 3 Machi 1966) ni mwanasiasa na mchumi wa Urusi anayehudumu kama Waziri Mkuu wa Urusi tangu 16 Januari 2020. Hapo awali aliwahi kuwa Mkurugenzi wa Huduma ya Ushuru wa Shirikisho kutoka 2010 hadi 2020.

Aliteuliwa na Rais Vladimir Putin kuwa Mwenyekiti wa Serikali ya Shirikisho la Urusi mnamo 15 Januari 2020, kufuatia kujiuzulu kwa Dmitry Medvedev. Usikilizaji wa miadi yake ulifanyika bunge la Duma mnamo Januari 16, na alithibitishwa ofisini siku hiyo.

Mnamo tarehe 30 Aprili 2020, Mishustin alitangaza kwamba alipatwa na Covid-19, na hivyo kuwa afisa wa juu wa Urusi na mkuu wa pili wa serikali ulimwenguni baada ya Waziri Mkuu wa Uingereza Boris Johnson kuambukizwa virusi hivyo. Mnamo Mei 19, Mishustin alirudi kwenye matumizi ya nguvu zake baada ya kupona.
Jamii:Waliozaliwa 1966
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Urusi
Wafiadini wa Mlango wa Shaba

'''''' (walifariki Konstantinopoli, leo nchini Uturuki, 730 hivi) walikuwa Wakristo waliouawa na kaisari Leo III wa Bizanti kwa sababu ya kuheshimu picha takatifu na kutaka kuzuia isivunjwe ile ya Mwokozi kwenye Mlango wa Shaba. 

Walikuwa wengi, lakini kati yao wanatajwa kwa jina Juliani, Machani, Yohane, Yakobo, Alesi, Demetri, Fosyo, Petro, Leonsi, Maria na Gregori tu
. 

Tangu kale wanaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 9 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliofariki 730
Jamii:Wafiadini Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Uturuki
Utitiri-mahameli mkubwa

**Utitiri-mahameli mkubwa** (*Dinothrombium tinctorium*) ni utitiri mkubwa wa familia Trombidiidae katika oda Trombidiformes ambaye ni baini ya spishi kubwa kabisa za matitiri (hadi mm 12).

## Maelezo
Utitiri huyu ni mkubwa: mm 10-12, na ana rangi ya nyekundu kali. Ana miguu minane kama arakinida wote. Mwili umegawanywa katika gnathosoma na idiosoma kama matitiri wengine na pia umefunikwa kwa manyoya mengi kama mahameli.

## Makazi
Spishi hii hutokea maeneo ya jangwa na nusujangwa. Hatua zote za spishi hii huishi katika mchanga au ndani ya takataka za mimea na huonekana nadra. Wapevu hutokea baada ya mvua kubwa na kwa hivyo huitwa “rain bugs” (wadudu-mvua) kwa Kiingereza.

## Mzunguko wa maisha
Jike anaweza kutaga mayai 100,000. Hatua ya kwanza inayotoka katika yai inaitwa pre-larva (hatua kabla ya lava), kisha kuna hatua moja ya lava, hatua tatu za tunutu (protonymph, deutonymph na tritonymph) na hatua ya mpevu. Pre-larva, protonymph na tritonymph hawana kinywa na miguu ni midogo sana au haiko. Lava ni vidusia wa nje juu ya arithropodi kama panzi, mbawakawa, vipepeo, buibui na buingamia. Deutonymph na wapevu ni mbuai wa arithropodi. Mbuawa wanaopendelewa na wapevu ni kumbikumbi.

## Utetezi dhidi ya maadui
Rangi ya matitiri hao ni nyekundu kali kama onyo kwa maadui. Yaani wana ladha mbaya.

Jamii:Matitiri
Rufino wa Asizi

[thumb|[Sanamu ya Mt. Rufino katika kanisa kuu la Assisi.]]
**Rufino wa Asizi** (alifariki Costano, karibu na Bastia Umbra, 238 au 239 BK) anakumbukwa kama askofu wa kwanza wa Assisi (Umbria, Italia ya Kati).

Inasemekana alitokea Amasya, leo nchini Uturuki.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 11 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi 
## Marejeo
* *Bibliotheca hagiographica latina*, II, 1068; Elisei 
* *Studio sulla chiesa cattedrale di S. Rufino* (Assisi, 1893) 
* D. de Vincentiis, *Notizie di S. Rufino* (Avezzano, 1885) 
* Ekkart Sauser, *Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon*, vol. XXI (2003) pp 1284f 

Jamii:Watakatifu wa Uturuki
Taurini wa Evreux

[thumb|Mt. Taurini katika [dirisha la rangi la kanisa huko Evreux.]]
**Taurini wa Evreux** (alifariki 411 hivi) alikuwa askofu wa kwanza wa mji huo, leo nchini Ufaransa, kwa miaka 25 hivi hadi alipouawa kwa kupinga Upagani wa wenyeji.

Inasemekana alizaliwa Roma, Italia.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 11 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* *La Légende de saint Taurin* - A.M. Baudot - 1929
* ''Les Saints du diocèse d'Évreux* - Abbé de Bouclon
* *Histoire du diocèse d'Évreux* - Chanoine Bonnenfant - Paris - 1933
* *Histoire et géographie du département de l'Eure* - Rateau et Pinet - 1870 - Réédition 1988
* *Connaissance de l'Eure* - Juillet 1991 - Numéro 81 - pages 26–27 - Jacques Charles
* *Connaissance de l'Eure'' - 1988 - Jacques Charles

Jamii:Waliozaliwa karne ya 4
Jamii:Waliofariki 411
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Jamii:Watakatifu wa Italia
Oprah Winfrey

thumb|Oprah Winfrey (2011)

**Oprah Winfrey** (jina la kuzaliwa **Orpah Gail Winfrey**; alizaliwa 29 Januari 1954) ni mjasiriamali wa media,  mwigizaji, mtayarishaji, na mfadhili nchini Marekani. Winfrey anajulikana zaidi kwa kipindi chake cha runinga anapoongea na wageni wake kinachojulikana kama *Oprah Winfrey Show* chenye watazamaji wengi.  

Pia aliigiza katika filamu kadhaa zikiwa ni pamoja na *The Colour Purple*, The *Butler* na *A wrinkle in time*.  

## Maisha ya awali 
Winfrey alizaliwa mnamo Januari 29, 1954 huko Kosciusko, Mississippi. Aliitwa "Orpah" kwa jina la mhusika katika Kitabu cha Ruthu. Watu walimwita "Oprah" kwa kosa, akaamua kukubali jina hilo na kulitumia. 

Mama yake, Vernita Lee, aliyefanya kazi ya mtumishi kwenye nyumba za watu, alimzaa wakati hajiolewa. Vernita alishindwa kumlea, kwa hiyo aliishi miaka kadhaa kwa bibi yake na baadaye aliishi kwa muda na baba yake, Vernon Winfrey. 

Alipata mimba alipokuwa na miaka 14 lakini mtoto wa kiume alizaliwa mapema akafa mara moja. Aliposoma shule ya sekondari alianza tayari kusoma habari kwenye kituo cha redio. Mwaka 1971 alipokewa katika mradi wa msaada wa masomo kwenye Chuo Kikuu cha Tennessee aliposoma mawasiliano. 

Alianza kufanya kazi katika redio na runinga huko Nashville. Alishiriki vipindi vya runinga huko Baltimore na Chicago.  

## Maisha binafsi 
Winfrey alikuwa na mahusiano mbalimbali wa kimapenzi lakini hakuolewa. Tangu mwaka 1986 ameendelea na Stedman Graham. Kutokana na biashara yake ya media na mauzo ya vitabu ametajirika. Mwaka 2013, alitajwa kuwa mmoja wa watu tajiri 400 katika Marekani. Ndiye Mmarekani mweusi pekee katika kundi hilo.  Winfrey hufadhili miradi mingi, kwa mfano amegharimia elimu wasichana nchini Afrika Kusini. Kwa ajili ya uhisani wake alitunukiwa medali ya Uhuru wa Rais na Barack Obama mnamo 2013 na digrii ya heshima kutoka kwa Harvard . 

Alimkubali Barack Obama mnamo 2006 kwa uchaguzi wa 2008. Makadirio fulani yalisema yalipiga kura milioni moja katika mbio za msingi za kidemokrasia za 2008.  

## Marejeo 
## Tovuti nyingine 
*  
* Oprah Winfrey   
* Oprah Winfrey   
* NPR "Oprah: Kila Mkazi wa Bilionea". Faili ya sauti, video na wasifu . Kupatikana Septemba 17, 2010 
* Works by Oprah Winfrey   
* Video ya Oprah Winfrey  iliyotengenezwa na *Watunga: Wanawake Wanaotengeneza Amerika* 
* Winfrey Appearances   

Jamii:Waliozaliwa 1954
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Aleksanda wa Makaa

thumb|Mt. Aleksanda alivyochorwa.
**Aleksanda wa Makaa** (alifariki Gumenek, leo nchini Uturuki, 251 hivi) alikuwa askofu wa mji huo maarufu kwa unyenyekevu wake uliomfanya apende kudharauliwa. Njia mojawapo ilikuwa kufanya kazi ya kuchoma makaa na kuwa mchafu .

Kwa njia ya falsafa alikuwa amefikia utambuzi wa pekee wa unyenyekevu wa Kikristo; ndipo Gregori Mtendamiujiza alipomuinua kuongoza Kanisa hilo, alipong'aa kwa mahubiri yake na hatimaye kwa kuchomwa moto kwa ajili ya imani yake wakati wa dhuluma ya kaisari Decius.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*Santiebeati: Alessandro di Comana 
*August 12th in the "Prologue of Ohrid" - includes the life of Saint Alexander of Comana and a hymn of praise
Tibursi wa Roma

thumb|Mt. Tibursi akitembea juu ya makaa ya moto.
**Tibursi wa Roma** (alifariki Roma, Italia, mwishoni mwa karne ya 3 au mwanzoni mwa karne ya 4) alikuwa Mkristo aliyeuawa kutokana na imani yake kwa Yesu.

Papa Damaso I alitangaza sifa zake .

Anaheshimiwa na madhehebu mbalimbali ya Ukristo kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 11 Agosti. 

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
Jamii:waliozaliwa karne ya 3
Jamii:Watu wa Roma ya Kale
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Italia
Igeleke

**Igeleke** ni mtaa uliopo katika kata ya Kambarage, wilaya ya Njombe, mkoa wa Njombe. 

Wakazi wake kwa asilimia kubwa ni Wabena na kwa uchache makabila mengine kama vile Wakinga, Wahehe, Wawanji pamoja na makabila kutoka mikoa mbalimbali kote nchini Tanzania.

Wakazi wake wanajishughulisha na shughuli mbalimbali zikiwemo za Biashara kama vile mbao, kokoto na mazao, kilimo cha Viazi Mbatata na Viazi Vitamu, Mahindi, Njegere, maharage na uvunjaji wa mawe (kokoto) katika mwamba mkubwa wa matalawe (Ganga lya ndefu).

Jamii:Wilaya ya Njombe
Gaugeriki wa Cambrai

wa Mt. Gaugeriki.]]
**Gaugeriki wa Cambrai** (pia: **Gery, Gorik, Gau**; Carignan, leo nchini Ufaransa, 550 hivi - Cambrai, Ufaransa, 11 Agosti 619) alikuwa askofu wa mji huo kwa miaka 39 hivi.

Maarufu kwa moyo wa ibada na upendo kwa fukara, kwanza alipewa na Magneriki wa Trier ushemasi, halafu akachaguliwa kuwa askofu.

Alianzisha monasteri na kukomboa watumwa pamoja na kuinjilisha hata vijijini.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 11 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 550
Jamii:Waliofariki 619
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Pointi

[thumb|339x339px|[Rula inayoonyesha ukubwa wa pointi (chini ya rula) na ukubwa wa inchi (juu ya rula).]]
Katika uchapaji, **pointi** (kwa Kiingereza: *point*) ni kipimo kidogo zaidi. Watu hutumia pointi ili kupima ukubwa wa fonti na vitu vingine kwenye kurasa zilizochapishwa.

## Marejeo 
* Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Jamii:Uchapaji
Jamii:Kompyuta
Sebastián Piñera

thumb
**Miguel Juan Sebastián Piñera Echenique** (amezaliwa 1 Disemba 1949) ni mfanyabiashara na bilionea wa Chile, kwa sasa ni Rais wa Chile tangu mwaka 2018, hapo awali alikuwa akihudumu kutoka mwaka 2010 hadi 2014.

Jamii:Waliozaliwa 1949
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Marais wa Chile
Martín Vizcarra

thumbnail|right|200px|Martín Vizcarra

**Martín Alberto Vizcarra Cornejo** (amezaliwa 22 Machi 1963) ni mhandisi na mwanasiasa wa Peru ambaye ni Rais wa sasa wa Peru.

Jamii:Waliozaliwa 1963
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Marais wa Peru
Euplo

[250px|thumb|[Mchoro wa ukutani wa Mt Euplo, Melnik, Bulgaria, karne ya 12 au 13.]]
**Euplo** (alifariki Catania, Italia, 12 Agosti 304) alikuwa shemasi aliyefia Ukristo kwa kukatwa kichwa wakati wa dhuluma ya kaisari Diokletian.

Kadiri ya mapokeo, gavana Kalvisiani alimtia gerezani kwa sababu alikutwa na Injili mikononi. Kisha kuhojiwa mara kadhaa, alipigwa hadi kufa kwa kuwa alijibu kwamba anajivunia kutunza Injili moyoni.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini, hasa tarehe 12 Agosti ambayo ndiyo sikukuu yake.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo ya Kiswahili
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 276-277
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 237-238

## Viungo vya nje 
* Catholic Online: St. Euplius
* OCA.org: Life of St. Euplus  OCA.org: Life of St. Euplus
* http://files.oca.org/service-texts/2013-0811-texts.doc Service honoring St. Euplus
* Sant' Euplo (Euplio) di Catania
* Trevico –Le reliquie di Sant’Euplio al centro del turismo religioso

Jamii:Waliozaliwa karne ya 3
Jamii:Waliofariki 304
Jamii:Mashemasi
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Italia
Aniseti na Fosyo

**Aniseti na Fosyo** (walifariki 305) ni Wakristo wa Nikomedia, leo Izmit nchini Uturuki, ambao waliuawa kwa kuchomwa moto wakati wa dhuluma ya kaisari Diokletian kwa sababu walikataa kuabudu miungu.

Wanaheshimiwa na Kanisa Katoliki, Waorthodoksi na Waorthodoksi wa Mashariki kama watakatifu wafiadini. 

Sikukuu yao inaadhimishwa kila mwaka hasa tarehe 12 Agosti lakini pia 11 Agosti na 8 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 3
Jamii:Waliofariki 305
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Uturuki
Erkolani wa Brescia

[thumb|Mt. Ercolani (kushoto) alivyochorwa na [Perugino akiwa mbele ya Bikira Maria.]]
**Erkolani wa Brescia** (alifariki Campione del Garda, Italia, 550 hivi) anakumbukwa kama askofu wa 18 wa Brescia (Italia Kaskazini).

Baada ya kuongoza jimbo inasemekana alikwenda kuishi upwekeni kwenye ziwa la Garda alikofariki .

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 12 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi 
Jamii:Wakaapweke
Porkari na wenzake

.]]
 na monasteri ya Lérins.]]
**Porkari na wenzake** (pia: **Porcarius, Porcaire, Porchaire**; walifariki Lerins, leo nchini Ufaransa, 732 hivi) walikuwa abati na wamonaki wenzake, inasemekana 500, walioishi katika visiwa vya Lerins au waliokimbilia usalama huko  na ambao waliuawa na maharamia Waislamu.  

Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 12 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*Saint Porcarius and Companions
*L'église Saint-Porchaire de Bressuire

Jamii:Waliofariki 732

Jamii:Wafiadini Wakristo
Kipeperushi

[thumb|Vipeperushi vinavyogawanywa [Mji|mjini New York.]]
**Kipeperushi** (kutoka kitenzi "kupeperusha"; kwa Kiingereza: *flyer*) ni aina ya tangazo la karatasi linalosambazwa barabarani au ni aina ya maelezo yanayoambatanishwa na dawa au bidhaa nyingine kuhusu matumizi yake.

## Marejeo 
* Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Jamii:Biashara
Chati mtiririko

thumb|323x323px|Chati mtiririko ya taa hazizofanyi kazi.
**Chati mtiririko** au **chati tiriri** (kwa Kiingereza: *Flowchart*) ni aina ya mchoro unaowakilisha mtiririko au mchakato wa kazi.

## Marejeo 
* Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Jamii:Kompyuta
Jamii:Ramani
Lee Hsien Loong

thumb
**Lee Hsien Loong** (amezaliwa 10 Februari 1952) ni mwanasiasa wa Singapore ambaye ametumikia kama Waziri Mkuu wa 3 wa Singapore tangu Agosti 2004.

Lee ni mtoto wa kwanza wa waziri mkuu wa kwanza, Lee Kuan Yew.

Jamii:Waliozaliwa 1952
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Singapore
Hassanal Bolkiah

thumb
**Hassanal Bolkiah** (jina kamili: Sultan Haji '''Hassanal Bolkiah Mu'izzaddin Waddaulah''' ibni Al-Marhum Sultan Haji Omar 'Ali Saifuddien Sa'adul Khairi Waddien Sultan na Yang di-Pertuan wa Brunei Darussalam; amezaliwa 15 Julai 1946) ni Sultani na Yang di-Pertuan wa sasa wa Brunei, na pia Waziri Mkuu wa Brunei. 

Mwana mkubwa wa Sultan Omar Ali Saifuddien III na Raja Isteri (Malkia) Pengiran Anak Damit, alirithi kiti cha enzi kama Sultan wa Brunei, kufuatia kujiuzulu kwa baba yake tarehe 5 Oktoba 1967.

Sultani ametajwa kuwa miongoni mwa watu tajiri zaidi ulimwenguni. Mnamo 2008, Forbes ilikadiria jumla ya mali yake kuwa dola bilioni 20 za Kimarekani. Baada ya Malkia Elizabeth II, Mfalme huyo ndiye Mfalme wa pili kwa urefu wa utawala ulimwenguni. Mnamo tarehe 5 Oktoba 2017, Mfalme huyo alisherehekea Jubilei yake ya Dhahabu kuashiria mwaka wa 50 wa utawala wake katika kiti cha enzi.

Jamii:Waliozaliwa 1946
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Brunei
Kichujio

thumb|414x414px|Kichujio kwenye orodha.
Katika utarakilishi na lugha ya programu, **kichujio** (kwa Kiingereza: *filter*) ni fomula saidizi inayoamrisha orodha ili kuumbwa muundo wa data mpya.

## Mfano 
Kwa Python mfano wa kichujio ni :
```python3
# Orodha wa herufi
herufi = ['a', 'b', 'd', 'e', 'i', 'j', 'o']

# fomula saidizi inayochuja vokali
def chujaVokali(herufi):
    vokali = ['a', 'e', 'i', 'o', 'u']

    if(vokali in herufi):
        return True
    else:
        return False

chujwaVokali = filter(chujaVokali, herufi)

print('Vokali zichujwa ni:')
for vokali in chujwaVokali:
    print(vokali)
```

## Tanbihi
Jamii:Kompyuta
Jamii:Lugha za programu
Hasina Wazed

thumb
**Hasina Wazed** (kwa Kibengali: হাসিনা ওয়াজেদ; anajulikana pia kwa jina lake la ndoa **Hasina Wazed**; amezaliwa 28 Septemba 1947) ni mwanasiasa wa Bangladesh ambaye aliwahi kuwa Waziri Mkuu wa kumi na kumi na mbili wa Bangladesh kuanzia Juni 1996 hadi Julai 2001, tena kuanzia Januari 2009 hadi Agosti 2024. Baada ya hapo awali kutumika kama Waziri Mkuu kwa miaka mitano, ndiye Waziri Mkuu aliyetumikia kwa muda mrefu zaidi katika historia ya Bangladesh.

Hasina Wazed ni binti ya rais wa kwanza wa Bangladesh Mujibur Rahman, mkubwa wa watoto wake watano.

Jamii:Waliozaliwa 1947
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Bangladesh
Jamii:wanawake wa Bangladesh
Imran Khan

thumb
**Imran Ahmed Khan Niazi** (kwa Kiurdu: عمران احمد خان نیازی‎; amezaliwa 5 Oktoba 1952) ni Waziri Mkuu wa 22 na wa sasa wa Pakistan na mwenyekiti wa chama cha Pakistan Tehreek-e-Insaf (PTI). 

Imran Ahmed Khan alipita kwa kupigwa kura 176 ambapo mshindani wake kutoka chama cha Kiislamu cha Pakistan PML, Shahbaz Sharif alipata kura 96 katika uchaguzi uliofanyika mwaka 2018.

Kabla ya kuingia katika siasa, Khan alikuwa mchezaji wa kimataifa wa kriketi na nahodha wa timu ya taifa ya kriketi ya Pakistan, ambaye alisaidia timu yake ushindi kwenye Kombe la Dunia la Kriketi la mwaka 1992

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1952
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Pakistan
Jamii:Wachezaji wa Pakistan
Nduni

thumb|262x262px|Nduni ya Gimp inaitwa "Distress Selection"
Katika utarakilishi na programu tete, **nduni** (kwa Kiingereza: *feature*) kwa mujibu wa "Institute of Electrical and Electronics Engineers" (kwa Kiswahili: Chuo cha wahandisi wa umeme na elektroniki) ni sifa bainifu ya programu; kwa mfano, utendaji, vitu vinavyoweza kubebwa (uwezo), au utumizi. 

## Marejeo 
* Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. *Kioo cha Lugha*, *5*(1).

Jamii:Kompyuta
Jamii:Intaneti
Mlengo

Katika utarakilishi, **mlengo** (kwa Kiingereza: *focus*) ni kitendo cha kuchagua elementi moja katika kiolesura michoro cha mtumiaji ili matini yanayoingizwa kwenye baobonye yatumwe katika dirisha amilifu. 

Katika Windows, mlengo unafanyika kwa kubofya dirisha. Mlengo ni dhana sawa ya kionyeshi kwenye mazingira ya kichakata matini.

## Marejeo 
* Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Jamii:Kompyuta
Jamii:Intaneti
Uchopoaji

Katika utarakilishi, **uchopoaji** (kutoka kitenzi cha kibantu *kuchopoa;* kwa Kiingereza: *data extraction*) ni kitendo cha kuitisha data kutoka vyanzo data ambavyo haviundwi vizuri.

## Marejeo 
* Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Jamii:Kompyuta
Jamii:Intaneti
Ekwisi

[thumb|[Kanisa (jengo)|Kanisa la abasia alipowahi kuzikwa.]]
**Ekwisi** (Italia ya Kati, 490 hivi - Amiterno, L'Aquila, Italia, 570 hivi) alikuwa mmonaki ambaye kwa utakatifu wake alieneza sana maisha ya kitawa sambamba na Benedikto wa Nursia .

Papa Gregori I alitangaza sifa zake akisema kila alipofika aliwafungua watu chemchemi ya Maandiko Matakatifu .

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 11 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tazama pia
Jamii:Waliozaliwa 490
Jamii:Waliofariki 570
Jamii:Wamonaki
Jamii:Watakatifu wa Italia
Ubadilishaji data

[thumb|335x335px|Umbizo tofauti wa jalada ya [sauti (mp3, wav, wmv...)]]
Katika utarakilishi, **uongofu data** (kwa Kiingereza: *data conversion*) ni kitendo cha kubadilisha umbizo wa data ya tarakilishi kutoka umbizo mmoja hadi mwingine. Kwa mfano, uongofu data kutoka JPEG hadi PNG kwenye picha.

## Marejeo 
* Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Jamii:Kompyuta
Leta na hamisha data

[thumb|382x382px|[Mchoro wa uletaji wa data.]]
Katika utarakilishi, **leta na hamisha data** au **uletaji na uhamishaji data** (kwa Kiingereza: *import and export of data*) ni uingizaji na utoaji wa data kati ya programu mbalimbali.

## Marejeo 
* Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Jamii:Kompyuta
Jamii:Intaneti
Nguyễn Xuân Phúc

thumb|Picha ya Nguyễn Xuân Phúc
**Nguyễn Xuân Phúc** (amezaliwa 20 Julai 1954) ni mwanasiasa wa Vietnam anayekuwa Waziri Mkuu wa Vietnam kwenye mwaka 2016. Katika kamati kuu ya chama cha kikomunisti kinachotawala nchi hiyo ana nafasi ya 3. Nguyễn Xuân Phúc pia ni mbunge wa Bunge la Kitaifa, akichaguliwa katika awamu la 11, 12, 13 na 14 la bunge hiyo. Alichaguliwa kuwa waziri mkuu na bunge mnamo tarehe 7 Aprili 2016 baada ya kustaafu wa mtangulizi wake, Nguyễn Tấn Dũng. Nguyễn Xuân Phúc alipata kuwa mwanachama wa Chama cha Kikomunisti cha Vietnam mnamo 12 Novemba 1983.

Nguyễn Xuân Phúc alisoma katika Chuo Kikuu cha Uchumi cha Hanoi katika usimamizi wa uchumi kati ya miaka 1973 na 1978, baada ya hapo alisoma usimamizi wa utawala katika Chuo cha Usimamizi cha Tawala cha Vietnam. Kuanzia 1978 hadi 1979 aliajiriwa na Bodi ya Uchumi ya Quảng Nam-Dà Nang. Kuanzia 1980-1993, Phúc hapo awali alifanya kazi kabla ya kupandishwa cheo kuwa naibu mkuu wa Kamati ya Watu ya Quảng Nam - ẵà Nẵng. Phúc basi alihudumu katika majukumu anuwai ikiwa ni pamoja na ile ya rais wa mkoa, mkurugenzi wa ofisi za serikali, kabla ya kuwa naibu waziri mkuu (2011-2016).

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1954
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Vietnam
Nguyễn Phú Trọng

[thumb|[Picha yake.]]
**Nguyễn Phú Trọng** (14 Aprili 1944 - 19 Julai 2024) alikuwa mwanasiasa wa Vietnam, kiongozi mkuu wa nchi tangu tarehe 19 Januari 2011 kama Katibu Mkuu wa sasa wa Chama cha Kikomunisti cha Vietnam. Tangu mwaka 2018 alikuwa pia Rais wa Vietnam, akiwa mtu wa tatu kuongoza kwa wakati mmoja chama na nchi baada ya Ho Chi Minh na Trường Chinh.

Alikuwa Mwenyekiti wa Bunge la Kitaifa kutoka mwaka 2006 hadi 2011, akiwakilisha Hanoi. Alichaguliwa kuwa Katibu Mkuu wa Chama cha Kikomunisti cha Vietnam kwenye mkutano wa 11 wa Bunge la Kitaifa mnamo 2011 na kujadiliwa tena katika Mkutano wa 12 wa Kitaifa mnamo 2016.

Kama Katibu Mkuu, Trọng aliongoza Sekretarieti ya chama na kuwa Katibu wa Tume Kuu ya Jeshi pamoja na kuwa mkuu wa Politburo, chombo cha juu zaidi cha maamuzi nchini Vietnam, ambacho kilimfanya kuwa mtu mwenye nguvu zaidi huko Vietnam.

Mnamo Oktoba 3, 2018, Kamati Kuu ya Chama cha Kikomunisti cha Vietnam ilimteua Trọng kuwa Rais ajaye wa Vietnam kupigwa kura kwenye kikao cha Bunge la Kitaifa ambapo chama hicho kinashikilia idadi kubwa. Basi, tarehe 23 Oktoba 2018, alichaguliwa kama Rais wa 9 wa Vietnam katika mkutano wa kikao cha sita cha Bunge la Kitaifa.

Jamii:Waliozaliwa 1944
Jamii:Waliofariki 2024
Jamii:Marais wa Vietnam
Hun Sen

thumb|Hun Sen (2024).
**Hun Sen** (kwa Kikhmer: ហ៊ុន សែន; amezaliwa 5 Agosti 1952) ni mwanasiasa wa Kamboja ambaye amekuwa Waziri Mkuu wa Kamboja tangu mwaka 1985. 

Alijiweka madarakani kupitia vurugu za maneno na vitisho vya kifo.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1952
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Kamboja
Norodom Sihamoni

thumb|Sihamoni (2019)
**Norodom Sihamoni** (kwa Kikhmer: នរោត្តម សីហមុនី; amezaliwa 14 Mei 1953) ni Mfalme wa Kamboja. Alipata kuwa Mfalme mnamo 14 Oktoba 2004, wiki moja baada ya kujiuzulu kwa baba yake, Norodom Sihanouk. 

Yeye ndiye mtoto mkubwa wa Mfalme Sihanouk na Malkia Norodom Monineath. Alikuwa balozi wa Kamboj a kwa UNESCO. Aliteuliwa na baraza la kifalme kumfuata babake Norodom Sihanouk wakati huyu alipojiuzulu mnamo 2004. 

Sihamoni alisoma shule na chuo cha dansi huko Chekoslovakia na alijulikana kwa kazi yake kama balozi wa kitamaduni huko Ulaya na kama mwalimu wa dansi. Yeye hajaoa.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1953
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wafalme wa Kamboja
Eusebi wa Roma

) kazi ya Anton Raphael Mengs.]]
**Eusebi wa Roma** (319 hivi - 14 Agosti 353) alikuwa padri wa Roma anayeheshimiwa tangu kale kama mtakatifu mfiadini kwa sababu alikaa jela miezi saba hadi alipofariki kwa kumlaumu papa Liberius kutokana na udhaifu mbele ya uzushi wa Ario ulioungwa mkono na kaisari Constantius II. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifodini chake.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* St. Eusebius

Jamii:Waliozaliwa 319
Jamii:Waliofariki 353
Jamii:Mapadri
Jamii:Wafiadini Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Italia
Arnulfi wa Soissons

ya askofu.]]
'*** (pia: **Arnoul, Arnulf, Arnold*'; Tiegern, leo nchini Ubelgiji, 1040 - alifariki Oudenburg, Ubelgiji, 1087) alikuwa askari, halafu mmonaki Mbenedikto, mkaapweke, abati, na kuanzia mwaka 1080 askofu wa Soissons, leo nchini Ufaransa.

Alipojitokeza mwingine kama askofu wa mji huo, aliona afadhali kurudi utawani badala ya kushindana naye. Hivyo akaanzisha monasteri alipofariki.

Papa Kalisti II alimtangaza kuwa mtakatifu tarehe 6 Januari 1120.

Sikukuu yake ni tarehe 14 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
*H. Claeys, *Saint Arnold. Évêque de Soissons Apôtre de la Flandre. Fondateur de l`Abbaye d`Oudenbourg*. 1889.
* R.I.A. Nip (ed.), *Lisiardus, Hariulfus. Vitae, Miracula, Translatio et alia Hagiographica sancti Arnulphi episcopi Suessionensis* (= Corpus Christianorum. Continuatio Mediaevalis 285), Turnhout: Brepols Publishers, 2015 (ISBN 978-2-503-05301-1)

## Viungo vya nje
*"St. Arnoul, or Arnulphus, Bishop of Soissons, Confessor", ''Butler's Lives of the Saints''
*Arnold and other patron saints of beer

Jamii:Waliozaliwa 1040

Jamii:wamonaki
Jamii:Wabenedikto

Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:watawa waanzilishi
Jamii:Watakatifu wa Ubelgiji
Data chanzo

Katika utarakilishi, **data chanzo** (kwa Kiingereza: *source data*) ni data isiyo kamili na haijachakatishwa (kutoka mchakato na uchakatishaji data) ili kuwa taarifa sahihi.

## Marejeo 
* Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Jamii:Kompyuta
Jamii:Intaneti
Uchakatishaji data

Katika utarakilishi, **uchakatishaji data** (kwa Kiingereza: *data processing*) ni utumizi wa kipengee cha data ili kutoa taarifa yenye maana.

## Marejeo 
* Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Jamii:Kompyuta
Jamii:Intaneti
Ursichini wa Iliriko

**Ursicino wa Iliriko** (aliuawa Iliriko, leo nchini Korasya, 304) alifia Ukristo katika dhuluma ya kaisari Diokletian. 

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 14 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:waliozaliwa karne ya 3
Tarsisi wa Roma

ya Mt. Tarsisi, kazi ya Alexandre Falguière (1868).]] 
**Tarsisi wa Roma** (kwa Kilatini: **Tarsicius** au **Tarcisius**; alifariki Roma, Italia, 15 Agosti 257) alikuwa mvulana Mkristo aliyeuawa kwa sababu ya imani yake wakati wa kupeleka ekaristi nje ya katakombu palipofanyika ibada.

Kikosi cha Wapagani kilipomsonga ili awaonyeshe sakramenti hiyo, aliona afadhali auawe kuliko kutoa Mwili wa Kristo kwa mbwa.

Anajulikana kutokana na shairi la Papa Damaso I aliyemfananisha na Stefano mfiadini.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 15 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*Pope Benedict XVI, General Audience, August 4, 2010 
**True Stories for First Communicants*, Neumann Press, (1919)
*San Tarsicio

Jamii:waliozaliwa karne ya 3

Jamii:Watakatifu wa Italia
Stratoni, Filipo na Eutikiani

**Stratoni, Filipo na Eutikiani** walikuwa Wakristo wa Nikomedia, leo Izmit nchini Uturuki, ambao waliuawa wakati wa dhuluma ya Dola la Roma, labda mwaka 301.

Wanaheshimiwa na Kanisa Katoliki, Waorthodoksi na Waorthodoksi wa Mashariki kama watakatifu wafiadini. 

Sikukuu yao inaadhimishwa kila mwaka tarehe 15 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Uturuki
Simplisiani

**Simplisiani wa Milano** (Brivio, Lombardia, Italia, 320 hivi - Milano, 401) alikuwa Askofu wa mji huo tangu mwaka 397 hadi kifo chake.

Alichaguliwa na Ambrosi wa Milano kuwa mwandamizi wake. Augustino wa Hippo alimsifu pia. Ni kwamba Simplisiani alipokuwa padri aliwasaidia wote wawili kujiandaa kwa ubatizo kama alivyofanya kwa mwanafalsafa Viktorino.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 15 Agosti ila Milano ni 14 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
Marselo wa Apamea

**Marselo wa Apamea** (alifariki Apamea, Siria, 390 hivi) alikuwa askofu wa mji huo anayeheshimiwa tangu kale kama mtakatifu mfiadini kwa kuwa aliuawa na Wapagani kwa ajili ya imani yake baada ya yeye kubomoa mahekalu kadhaa ya miungu kama ilivyoagizwa na kaisari Theodosi Mkuu.. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 14 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 4
Jamii:Waliofariki 390
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Siria
Siku ya kimataifa ya mtoto wa kike

**Siku ya kimataifa ya mtoto wa kike** (inajulikana pia kama *Siku ya Wasichana*; kwa Kiingereza: *International Day of the Girls Child*) ni siku iliyopangwa na Umoja wa Mataifa katika kuendeleza harakati za usawa wa kijinsia na kuongezea uwezo wa watoto wa kike pamoja na haki zao, kama vile, usawa wa kijinsia, haki ya elimu, haki ya kulindwa dhidi ya ubaguzi, haki za matibabu, kuepushwa na ndoa za lazima na haki nyinginezo. Pia siku hiyo huelezea mafanikio ya watoto wa kike na wanawake kwa jumla. 

Kwa mara ya kwanza siku hiyo iliadhimishwa tarehe 11 Oktoba 2012 na inaendelea kuadhimishwa kila mwaka ifikapo oktoba 11 duniani kote.

## Marejeo
Jamii:Jinsia
Jamii:Sikukuu za Umoja wa Mataifa
Arsasi wa Nikomedia

**Arsasi wa Nikomedia** (alifariki Nikomedia, leo Izmit, nchini Uturuki, 16 Agosti 358) alikuwa askari wa Dola la Roma mwenye asili ya Uajemi.

Baada ya kuungama hadharani imani ya Kikristo wakati wa kaisari Licinius, aliacha jeshi aende kuishi upwekeni karibu na Nikomedia.

Alihimiza wakazi wa mji huo kusali na kufanya toba akitabiri tetemeko la ardhi lililouangamiza pamoja na kumuua mwenyewe.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 16 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
*Bolland, *Bibl. hag. lat.* (1891)
*Pinio *De Sancto Arsacio sen Ursacio confessore* (1737)
*Surio *Vitae Sanctor* (1618)

Jamii:Watakatifu wa Uajemi
Theodori wa Sion

ya Mt. Theodori (Marigny, Ufaransa).]]
**Theodori wa Sion** (pia: **Joder, Théodule, Theodolus**; alifariki Sion, leo nchini Uswisi, 400 hivi) alikuwa askofu wa kwanza wa mji huo .

Pamoja na kuinjilisha eneo la Valais, alipinga uzushi wa Ario na wa wengine kwa kufuata mfano wa Ambrosi wa Milano .

Pia aliheshimu kwa kila namna masalia ya wafiadini wa Agauno.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 16 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Vyanzo
*Kirsten Groß-Albenhausen: "Theodor (…), Bischof von Octodurus" In: *Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon 11 (1996), 881–884.
*E. F. Gelpke, *Kirchengeschichte der Schweiz* (1856&ndash;61) I.95ff, 120ff; II.97ff.
*E. F. Gelpke, "Theodulus" in: Johann Jakob Herzog (ed.)  *Real-encyklopädie für Protestantische Theologie und Kirche* vol. 15 (1862), 738&ndash;743.
*H. Foerster, "Zur Vita sancti Theodori Sedunensis episcopi", *Zeitschrift für schweizerische Kirchengeschichte* 33 (1939), 233&ndash;240 (doi 10.5169/seals-125391).
**Acta Sanctorum'', Augusti Tomus III [vol. 37] (1737) 275&ndash;280 (reprinted 1867).

## Viungo vya nje
*heiligenlexikon.de
Roko wa Montpellier

[250px|thumb|right|Mtakatifu Roko alivyochorwa na [Francesco Francia.]]
**Roko wa Montpellier** (Montpellier, Ufaransa, 1348 hivi - Voghera, Italia, 16 Agosti 1379) alikuwa Mkristo maarufu kwa kuishi miaka mingi bila makao maalumu. Ndiyo maana kwa kawaida anachorwa amevaa nguo za hija. 

Katika mizunguko yake sehemu mbalimbali alihudumia kishujaa waliopatwa na tauni na kuwaponya wengi kwa mkono wake wenye karama. Huko Piacenza mwenyewe aliugua tauni akapona.

Miaka 3-5 ya mwisho alikuwa mfungwa gerezani akidhaniwa mpelelezi, asifanye chochote kwa kujitetea au kujitambulisha kwa watawala ambao walikuwa ndugu zake wakamtambua baada ya kufa tu.

Tangu kale ni kati ya watakatifu maarufu zaidi duniani, pia kwa sababu ya miujiza iliyosemekana alifanya wakati wa uhai wake na baada ya kifo, hasa kwa wagonjwa wa tauni, kama alivyoahidi kwa maandishi.

Sikukuu yake ni tarehe 16 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* 
* Medieval Sourcebook: *The Golden Legend*, book V : Saint Rocke, William Caxton, translator
* Patron Saints: Saint Roch
* "St. Roch, Confessor", ''Butler's Lives of the Saints''

Jamii:Watakatifu wa Italia
Algorithimu uchanguaji

thumb|Mifano ya algorithimu uchanguaji.
Katika utarakilishi, **algorithimu uchanguaji** (kwa Kiingereza: *sorting algorithm*) ni algorithimu inayopanga vipengee vya orodha.

## Marejeo 
* Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Jamii:Kompyuta
Mikaeli Kurobioye

wa Kijapani ukiwaonyesha Wafiadini wa Nagasaki, karne ya 16 na ya 17.]]
**Mikaeli Kurobioye** (alifariki Nagasaki, 17 Agosti 1633) alikuwa katekista wa Japani aliyeuawa kwa ajili ya imani yake pamoja na padri Yakobo Kyushei Tomonaga kwa amri ya kamanda mkuu Tokugawa Yemitsu .

NI kati ya Wakristo wa Kanisa Katoliki waliofia dini nchini humo.

Anaheshimiwa kama mtakatifu pamoja na Lorenzo Ruiz na wenzao waliotangazwa na Papa Yohane Paulo II kuwa wenye heri tarehe 18 Februari 1981 halafu watakatifu tarehe 18 Oktoba 1987.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 28 Septemba, lakini ya kwake mwenyewe tarehe ya kifodini chake.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
**Lorenzo de Manila, The Proto-Martyr of The Philippines and his Companions* - Fr. Fidel Villarroel, O.P., 1988
* Constantino Alvares, Jose Garcia, Pedro Tejero, Witnesses of the faith in the Orient: Dominican Martyrs of Japan, China, and Vietnam, Manila, Life Today Publications, 1989, ISBN 971-8596-03-8

Jamii:Waliofariki 1633
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Japani
Miro wa Kuziko

**Miro wa Kuziko** (alifariki Kuziko, leo nchini Uturuki, 250 hivi) alikuwa padri aliyeteswa kikatili kwa sababu ya imani yake; hatimaye akakatwa kichwa kwa amri ya gavana Antipatro katika dhuluma ya kaisari Decius. 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 17 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliofariki 250
Jamii:Mapadri
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Uturuki
Malu NCB

**Maurice Lumona Alimasi** (anajulikana kwa jina la kisanii la **Malu NCB**; alizaliwa Uvira, Mkoa wa Kivu Kusini, 7 Machi 1993) ni mwanamuziki wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. 

## Maisha 
Malu NCB alizaliwa mashariki mwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Yeye anatoka katika familia ya *Mulela Bantu* ya machifu wa kitamaduni wa kundi la Basikasilu la Fizi. Akichochewa na wajomba wake na shangazi, makaburu, alipendezwa na muziki tangu umri mdogo. Kwa hivyo akiwa na umri wa miaka tisa alijiunga na kwaya ya *Chipukizi Sayuni* ya Kanisa la Free Methodist huko Kongo. 

Mnamo 2004, Maurice alihamia Bukavu baada ya masomo yake ya msingi katika *Heri* School Complex huko Uvira. Aliendelea na masomo yake ya sekondari katika Chuo cha Alfajiri. Anavutiwa na ushairi na tafsiri ya nyimbo wakati wa shughuli za shule na harakati za skauti ya Notre-Dame-de-la-Paix Cathedral huko Bukavu. Alihitimu kutoka shule ya upili katika Chuo Kikuu cha Saint-Paul mnamo 2011. 

Mnamo 2013, alishinda tuzo ya kwanza katika *shindano* la *NTH New Talent Hip Hop* huko Kivu Kusini iliyoandaliwa na nyumba ya *Siku mpya*, kwa kushirikiana na Taasisi ya Ufaransa ya Bukavu na Bralima. Haraka sana, alipata ufuatiliaji mkubwa katika mkoa wa Maziwa Makuu, haswa katika Kivu Kusini katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Malu *amarekodi* wimbo wake wa kwanza *Unavyo Tembea wa* Burundi katika studio ya Lyzer classic, hivi sasa akiwa kwenye Label ya WCB Wasafi na msanii wa Bongo Flava Diamond Platnumz. 

Kisha akaalikwa kwenye hafla kuu katika mkoa huo: haswa katika *Tamasha la Amani Kuu* huko Uvira, kwenye tamasha la Umoja wa Tamtam na kwenye tafrija ya amani nchini Rwanda na tume ya haki na sheria ya Dayosisi. Mnamo mwaka wa 2015, alifanya kazi huko Goma katika uzinduzi wa filamu ya *uchaguzi* ya TLF ya *Quiproquo* Mwaka huo huo alizindua video yake ya kwanza ya video *Bure To Upendo* kwa kushirikiana na kikundi cha Ubelgiji jioni kubwa iliyowekwa kwa sababu hii hiyo. 

Malu NCB amekuwa katika Bujumbura, mji mkuu wa Burundi, tangu 2018. Anafanya kazi kwenye album yake inayoitwa *Musicotherapy*, iliyopangwa 2021.

## Matoleo 
[thumb|300px|Malu NCB uko [Bukavu]]

### Albamu 
* Musicothérapie 

### Wimbo 
* 2019 : *Si je savais*  
* 2018 : *Miss Monde* 
* 2018 : *Ni wakati* ft. Afande Ready 
* 2017 : *Assez* 
* 2017 : *Free to love* 
* 2014 : *Unavyo tembea* 

## Tuzo na uteuzi 
* 2018 : *Msanii bora wa Kongo wa diaspora nchini Burundi* 
* 2017 : *Msanii bora wa Patriotic wa DRC Mashariki na Kanda ya Maziwa Makuu kwenye Tuzo za Show Ndule* 
* 2013 : *Super Star Sud-Kivu kwenye Mashindano ya NTH mpya ya talanta ya Hip Hop* 

## Maisha ya binafsi 
Malu alihitimu katika Sayansi ya Biomedical kutoka Chuo Kikuu cha Katoliki cha Bukavu. Yeye ni naibu mkurugenzi wa shirika la *Kituo cha Ushindi cha Baraka*. 

## Soma pia 
* Enrique Iglesias 
* Fally Ipupa 
* GIMS
* Innoss'B 
* Pembe Akim
* Amini Cishugi

## Tanbihi 
## Viungo vya nje 
* Malu NCB - YouTube

Jamii:Waliozaliwa 1993
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanamuziki wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Jamii:Watu kutoka Mkoa wa Uvira
Funduku

**Funduku** (*Sarcoptes scabiei*) ni utitiri mdogo sana wa familia Sarcoptidae katika oda Sarcoptiformes anayesababisha ugonjwa au hali ya ngozi iitwayo upele wa funduku. Utitiri huyu huishi katika ngozi ya watu na wanyama mbalimbali.

## Maelezo
Wapevu wana umbo la duaradufu. Urefu wa majike ni mm 0.3-0.45 na upana wao ni mm 0.25-0.35. Ukubwa wa madume ni nusu ya ule wa majike. Hawana macho lakini wana jozi nne za miguu, mbili mbele na mbili nyuma. Ncha za miguu ya mbele ya majike zina mibenuko mirefu kwa umbo la vineli inayoweza kumung'unya, na ncha za miguu ya nyuma zina manyoya magumu. Funduku hutumia miundo hiyo kujianga ndani ya upenyo akichimba. Madume wana miundo ya kumung'unyia kwenye miguu yote isipokuwa jozi ya tatu, ambayo inawatofautiana na majike.

Majike huchimba penyo katika ngozi ambamo wanataga mayai mawili au matatu kila siku moja hadi tatu. Kuchimba na kutaga kunaendelea wiki 2-3 na baada ya kutaga mayai 30 jike anakufa mwishoni kwa upenyo. Penyo zina umbo la S mara nyingi.

Mayai hutoa lava wenye miguu sita baada ya siku 3-10. Hao huenda juu ya ngozi na kutafuta folikali za nywele au mahali pengine pazuri kupenya. Wanachimba upenyo mfupi ambamo wanakula. Baada ya siku 3 au 4 wanajibua na kubadilika katika tunutu wenye miguu minane. Kutoka hatua hii madume hujibua ili kuwa wapevu. Majike wana hatua moja nyingine ya tunutu kabla kuwa wapevu. Kwa sababu ya hiyo majike ni wakubwa kuliko madume. Madume huingia penyo za majike ili kupandana. Kisha majike wanaondoka na kutafuta mahali pa kuchimba upenyo wa kujilisha na kutaga mayai.

## Dalili
Uwepo wa funduku hugunduliwa wakati majike wanaanza kuchimba ndani ya ngozi. Hii husababisha kuwasha sana na upele wa vipele vidogo. Mayai na kinyesi katika penyo vinaweza kusababisha athari kali ya mzio, ambayo husababisha kuwasha zaidi. Ngozi huharibiwa mara nyingi kwa sababu ya kujikuna, ambayo inaweza pia kuleta maambukizo ya sekondari. Katika visa vibaya, ngozi inaweza kufunikwa kwa vigaga. Sehemu za mwili zinazoathiriwa mara nyingi sana ni mikono na vifundo vyao, lakini sehemu nyingine ni tumbo, makombe ya mabega, makwapa, viwiko, magoti, matako na sehemu za mbeleni.

Watu wengine huendeleza athari za wepesi kupita kiasi kuhisi zinazachelewa ambazo huanza siku 30 baada ya uvamizi wa kwanza. Wakivamiwa tena, watu kama hao wanaweza kuonyesha dalili ndani ya masaa.

Wanadamu sio mamalia wa pekee ambao ni vidusiwa wa funduku. Mbwa na paka wa porini na wa kufugwa wanaweza kuathiriwa, ambayo ni sababu moja ya upele wao. Wanyama wengine ni ng'ombe, kondoo, nguruwe-mwitu, wombati, koala na masokwe. Wanyama hawa wana vigaga mara nyingi kuliko watu, labda kwa sababu ya ngozi zao zenye manyoya.

Funduku huenea kwa kugusana ngozi mara kwa mara, kwa wanadamu na kwa wanyama. Aina za *Sarcoptes scabiei* kutoka wanyama na spishi nyingine za *Sarcoptes* zinaweza kusababisha dalili za muda mfupi kwa wanadamu, lakini funduku hawa hawazaani katika kidusiwa wa kibinadamu.

Jamii:Matitiri
Yoana Delanoue

**Yoana Delanoue** (Saumur, Anjou, 18 Juni 1666 - Fencet, 17 Agosti 1736), alikuwa mtawa mwanzilishi wa Shirika la Mt. Ana wa Maongozi ya Mungu huko Ufaransa. 

Ingawa alikuwa na ubinafsi mkubwa tangu utotoni, alipoongoka akawa na upendo wa ajabu kwa maskini na tumaini kubwa kwa Maongozi ya Mungu hata akapokea nyumbani mwake mayatima, wajane, wagonjwa na makahaba akavuta wengine kuwahudumia pamoja naye. 

Alitangazwa rasmi mwenyeheri na Papa Pius XII tarehe 8 Novemba 1947, halafu mtakatifu na Papa Yohane Paulo II 31 Oktoba 1982. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe aliyofariki dunia.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Christ Desert Monastery Bio
* Jeanne of the Cross Delanoue at Patron Saints Index
* Vatican biography

Jamii:Waliofariki 1666
Jamii:Waliozaliwa 1736
Jamii:Mabikira
Jamii:Watawa waanzilishi
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa