John Stuart Mill

**John Stuart Mill** (20 Mei 1806 – 7 Mei 1873) alikuwa mwanafalsafa wa Uingereza, mwananadharia wa uchumi wa kisiasa, mwanasiasa na mtumishi wa umma. Mmoja wa wafikiriaji wenye ushawishi mkubwa katika historia ya uliberali, alichangia sana katika nadharia ya kijamii, nadharia ya kisiasa, na uchumi wa kisiasa. Akiitwa "mwanafalsafa wa Kiingereza mwenye ushawishi mkubwa wa karne ya kumi na tisa" na Ensaiklopidia ya Stanford ya Falsafa, alifikiria uhuru kama unahalalisha uhuru wa mtu binafsi dhidi ya udhibiti usio na mipaka wa serikali na jamii. Alipigania mageuzi ya kisiasa na kijamii kama vile uwakilishi wa uwiano, ukombozi wa wanawake, na maendeleo ya mashirika ya wafanyakazi na vyama vya wakulima. Ensaiklopidia ya Columbia toleo la 5 inasema juu yake "*wakati mwingine Mill alikaribia ujamaa, nadharia iliyochukiza watangulizi wake.*" Alikuwa mfuasi wa utilitarianism, nadharia ya maadili iliyotengenezwa na mtangulizi wake Jeremy Bentham. Alichangia uchunguzi wa mbinu za kisayansi, ingawa ujuzi wake wa mada hiyo ulitegemea maandishi ya wengine, hasa William Whewell, John Herschel, na Auguste Comte, na utafiti uliofanywa kwa Mill na Alexander Bain.Alihusika katika mjadala wa maandishi na Whewell.

Mwanachama wa Chama cha Liberal na mwandishi wa kazi ya awali ya kifeministi The Subjection of Women, Mill pia alikuwa Mbunge wa pili kuitisha haki ya wanawake kupiga kura baada ya Henry Hunt mnamo 1832.

## Wasifu 
John Stuart Mill alizaliwa katika 13 Rodney Street huko Pentonville, wakati huo kwenye makali ya mji mkuu na sasa katikati ya London, akiwa mwana wa kwanza wa Harriet Barrow na mwanafalsafa wa Kiskoti, mwanahistoria, na mwananadharia wa uchumi James Mill. John Stuart alielimishwa na baba yake, kwa ushauri na msaada wa Jeremy Bentham na Francis Place. Alipewa malezi ya ukali sana, na alilindwa kwa makusudi dhidi ya kushirikiana na watoto wa rika lake isipokuwa ndugu zake. Baba yake, mfuasi wa Bentham na mshikaji wa associationism, alikuwa na lengo la wazi la kuunda akili ya kipaji ambayo ingeendeleza sababu ya utilitarianism na utekelezaji wake baada ya yeye na Bentham kufa.

Mill alikuwa mtoto wa ajabu wa mapema. Anaelezea elimu yake katika tawasifu yake. Akiwa na umri wa miaka mitatu alifundishwa Kigiriki. Kufikia umri wa miaka minane, alikuwa amesoma Hadithi za Aesop, Anabasis ya Xenophon, na Herodotus yote, na alikuwa akijua Lucian, Diogenes Laërtius, Isocrates na mazungumzo sita ya Plato. Pia alikuwa amesoma historia nyingi kwa Kiingereza na alikuwa amefundishwa hesabu, fizikia na astronomia.

Akiwa na umri wa miaka minane, Mill alianza kusoma Kilatini, kazi za Euclid, na algebra, na aliteuliwa kuwa mwalimu wa watoto wadogo wa familia. Usomaji wake wa msingi bado ulikuwa historia, lakini alipitia waandishi wote wa Kilatini na Kigiriki wanaofundishwa kwa kawaida na kufikia umri wa miaka kumi aliweza kusoma Plato na Demosthenes kwa urahisi. Baba yake pia alifikiri kwamba ilikuwa muhimu kwa Mill kusoma na kutunga mashairi. Mojawapo ya nyimbo zake za kwanza za ushairi ilikuwa mwendelezo wa Iliad. Katika wakati wake wa ziada pia alifurahia kusoma kuhusu sayansi za asili na riwaya za umma, kama vile Don Quixote na Robinson Crusoe.

## Marejeo 
Jamii:Wanafalsafa wa Uingereza
Jamii:Waliozaliwa 1806
Jamii:Waliofariki 1873
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania