VVU / UKIMWI nchini Angola

Angola ina idadi kubwa ya watu walioambukizwa VVU / UKIMWI, hata hivyo, ina kiwango cha chini zaidi cha maambukizi katika ukanda wa Kusini mwa Afrika. Hali ya janga la VVU / UKIMWI nchini Angola inatarajiwa kubadilika katika siku za usoni kwa sababu ya aina kadhaa za tabia, kitamaduni, na uchumi ndani ya nchi kama vile ukosefu wa maarifa na elimu, viwango vya chini vya matumizi ya kondomu, mzunguko wa ngono na idadi ya wenzi wa ngono, tofauti za kiuchumi na uhamiaji.

**Kwa jinsia**

VVU / UKIMWI imeenea zaidi kwa idadi ya wanawake ya watu wazima wenye umri wa miaka 15 na zaidi na inakadiriwa kuwa 160,000 wanaishi na ugonjwa huo - kiwango cha asilimia 2.2 ya idadi ya wanawake. Wakati VVU / UKIMWI ni mdogo sana kwa wanaume, ugonjwa bado unaathiri watu wanaokadiriwa kuwa 110,000 wanaoishi na ugonjwa huo - kiwango cha 1.5% kati ya idadi ya wanaume nchini Angola.Baada ya miaka hiyo 6, wanawake wengi wanatarajiwa kukaa nyumbani na kusaidia familia zao katika kusaidia kaya — zaidi, kuliko wanaume wanavyotarajiwa kutokana na upendeleo wa kijinsia.Hii inasababisha wengi wa wanawake hawa kukosa masomo ya afya ambayo hufanyika kati ya miaka 9-16 katika mfumo wa elimu wa Angola. Kwa kuongezea, kuna hali ambayo wanaume wa Angola wanaoa wanawake wachanga zaidi, ambayo huwaacha wanawake hawa katika hatari kubwa ya kuwa na mwanamume ambaye ana VVU / UKIMWI kwani wanaume ambao wanaoa mara nyingi wana uzoefu zaidi wa kingono. Umri wa wastani wa wanawake wanaoolewa nchini Angola ni miaka 18.5 ambapo kwa wanaume, umri huu ni miaka 23.5.

## Upimaji wa VVU na matibabu 
Wakati maambukizi ya VVU / UKIMWI ni ya chini nchini Angola ikilinganishwa na nchi jirani, utambuzi na matibabu ya ugonjwa huo ni kipaumbele cha juu cha afya. Kuanzia 2016, takriban 40% ya watu wanaoishi na VVU / UKIMWI wanajua hali zao. Kati ya watu ambao wanajua hali yao, takriban watu 62,000 wako kwenye Tiba ya VVU , ambayo ni 22% ya idadi ya watu wanaoishi na VVU / UKIMWI nchini. Pia, 45,000 ya watu wote kwenye  Tiba ya VVU, wameondoa mzigo wa virusi, ambayo ni asilimia kubwa ya idadi ya watu kwenye Tiba ya VVU, lakini inawakilisha tu 16% ya watu wanaoishi na VVU / UKIMWI nchini Angola. Shida moja ya kimataifa inayotokea baada ya watu kuwekwa kwenye Tiba ya VVU, ni uwezo wao kukaa kwenye  kipindi cha matibabu. Hii inaonekana pia nchini Angola, kwani ni 39% tu ya watu wote waliowekwa kwenye  Tiba ya VVU,ambao wanajulikana kuwa bado wanakunywa miezi 12 baada ya kuanza matibabu. Wakati wa vita vya wenyewe kwa wenyewe, watu kutoka nchi jirani kama Zambia, Botswana, na Zimbabwe (nchi zote zilizo na kiwango cha juu cha maambukizi ya VVU) pia hawakuruhusiwa kuja nchini, ambayo ilichukua jukumu kubwa katika kudhibiti kuenea kwa VVU. Walakini, tangu kumalizika kwa vita, njia za usafirishaji kati ya nchi na ndani ya nchi zimefunguliwa na mawasiliano kati ya nchi jirani na Angola imefunguliwa, na hivyo kutoa uwezekano mkubwa wa kuenea kwa VVU / UKIMWI. 

Huko Angola, karibu 70% ya idadi ya watu iko chini ya umri wa miaka 24. Mnamo 2003, uchunguzi, maarifa, mitazamo, na mazoea ,ulifanywa kati ya watu wenye umri wa miaka 14 hadi 24. Utafiti huu umebaini kuwa takriban asilimia 43% ya vijana waliohojiwa walikuwa wakifanya mapenzi wakiwa na umri wa miaka 15. Kuenea kwa ngono katika miaka ya mapema huko Angola kunafanya kuwa moja ya viwango vya juu zaidi ulimwenguni. Juu ya viwango vya juu vya ngono katika umri wa mapema, kuna ukosefu mkubwa wa upatikanaji wa kondomu, ukosefu wa huduma ya afya ya kutosha, matukio makubwa ya magonjwa ya zinaa, na viwango vya juu vya biashara ya ngono kibiashara nchini Angola. Hizi ni vizuizi vikubwa kushinda wakati wa kushughulikia kinga ya VVU nchini Angola na ni hali zote zinazoiacha nchi ikiwa mbivu kwa mwiko katika VVU. 

## Jibu la kitaifa 
VVU sio shida pekee ambayo Angola inakabiliwa nayo, kwani nchi hiyo pia inashughulika na shida kali za kiuchumi, kijamii, na kisiasa. Takriban asilimia 68 ya idadi ya watu wanaishi katika umaskini, na 26% ya wale wanaoishi katika umaskini wanaishi katika umaskini uliokithiri. Licha ya maswala haya yaliyotajwa hapo awali ambayo Angola inakabiliwa nayo, serikali ya Angola imefanya juhudi kubwa kufanya kazi ndani ya nchi hiyo na pia na wafadhili na misingi ya kimataifa kupambana na janga la VVU / UKIMWI. Jitihada hizi zote zimewekwa ili kufanya kazi ya kupeleka njia za kuzuia VVU / UKIMWI kwa umma.

## Marejeo 
Jamii:Editathon 2021-06 Morogor