Kituo cha Vyombo vya Habari vya Sayansi

**Kituo cha Vyombo vya Habari vya Sayansi (kwa Kiingereza: Science Media Centre, SMC)** ni shirika la hisani lililoanzishwa mwaka 2002, miaka miwili baada ya ripoti ya tatu ya Kamati Teule ya Nyumba ya Mabwana wa Uingereza kuhusu Sayansi na Jamii ya mwaka 2000  first formed in 2002, .

Ripoti hiyo ilieleza kwamba ingawa sayansi kwa ujumla ilikuwa ikiripotiwa kwa usahihi katika vyombo vya habari vikuu, kulihitajika taarifa zaidi kutoka kwa wataalamu hasa pale ambapo mada za kisayansi zinakosolewa kwenye vichwa vya habari. Mfano ulioangaziwa ulikuwa ni mwitikio wa umma kuhusu mimea ya kilimo iliyobadilishwa vinasaba .

## Kazi
Ili kukuza uelewa zaidi wa kisayansi katika vyombo vya habari, jukumu kuu la kituo hiki ni kuwahudumia waandishi wa habari kwa kutoa taarifa za msingi kuhusu masuala ya kisayansi yanayoibuka na kuwezesha mahojiano na wanasayansi. Pia hutoa maoni kutoka kwa wanasayansi kuhusu habari za dharura ili kutoa mtazamo huru wa kitaalamu, na kuhakikisha taarifa kwa vyombo vya habari zinapitiwa na wenzao kabla ya kuchapishwa .

Mkurugenzi wa SMC ni Fiona Fox, ambaye hapo awali alikuwa mwanachama wa Revolutionary Communist Party na mchangiaji wa jarida lake Living Marxism.

## Malengo
Lengo kuu la SMC ni “kufanikisha wanasayansi wengi zaidi kushirikiana na vyombo vya habari, kwa matumaini kwamba umma utapata taarifa sahihi na zinazotegemea ushahidi kuhusu masuala ya kisayansi.” Kauli yake maarufu ni kwamba “vyombo vya habari vitafanya vizuri zaidi katika kuripoti sayansi endapo wanasayansi watafanya vizuri zaidi katika kushirikiana na vyombo vya habari.”

## Muundo
Kituo hiki kilianzishwa kwa msaada wa Susan Greenfield, aliyekuwa mkurugenzi wa Royal Institution of Great Britain. Mwanzoni kilikuwa kimehifadhiwa ndani ya jengo lililokarabatiwa maalum la Royal Institution, lakini kilijitangaza huru kutoka kwa wafadhili wake. Sasa SMC kinahudumiwa na Wellcome Trust.

SMC hufadhiliwa na zaidi ya mashirika 60, huku michango ya kila mfadhili mmoja ikipunguzwa hadi paundi 12,500 kwa mwaka. Wafadhili wake ni pamoja na vyombo vya habari, vyuo vikuu, mashirika ya kisayansi, mabaraza ya utafiti ya Uingereza, mashirika ya serikali, mashirika yasiyo ya kiserikali, wahisani binafsi na mashirika ya kibiashara.

Mbali na bodi ya wadhamini, kituo hiki kina bodi ya ushauri inayoundwa na wataalamu wa sayansi na vyombo vya habari.

## Ukosoaji
SMC imekosolewa kuhusu suala la uhuru wake, hasa kwa kuhusiana na vyanzo vya fedha kutoka sekta za viwanda zenye maslahi katika baadhi ya matumizi ya kisayansi. Wengine wamekosoa wanasayansi wanaotumia kituo hiki kusukuma maslahi ya tafiti zao binafsi au masuala ya ufadhili wa sayansi.

Mwaka 2013, jarida la Nature liliandika kwamba “labda ukosoaji mkubwa zaidi dhidi ya Fiona Fox na SMC ni kwamba wanasukuma sayansi kwa nguvu mno – wakifanya kazi zaidi kama shirika la PR kuliko chanzo cha taarifa sahihi za sayansi.”

Mwaka 2002, Ronan Bennett na Alan Rusbridger walieleza SMC kama kikundi cha ushawishi (lobby group).

Mwaka 2023, ilibainika kwamba wanasayansi watatu kati ya watano waliounda jopo la SMC lililopunguza hatari za vyakula vilivyosindikwa kupita kiasi (UPFs) walikuwa na ufadhili au nyadhifa kutoka kwa watengenezaji wa UPF.

Mwaka 2024, SMC ilihusishwa na kuficha matatizo ya majaribio ya PACE kuhusu wagonjwa wa Myalgic Encephalomyelitis (ME) na Chronic Fatigue Syndrome (CFS), jambo lililopelekea tuhuma za upendeleo, kushirikiana na serikali na mashirika makubwa ya biashara, na kudhalilisha wagonjwa.

## SMC katika Nchi Nyingine
* *Australia:* Kituo cha Sayansi cha Vyombo vya Habari kilianzishwa Adelaide mwezi Agosti 2005.

* *Japani:* Kuna kituo cha aina hii pia.

* *Kanada:* Kituo cha Vyombo vya Habari vya Sayansi kilianzishwa mwaka 2008.

* *New Zealand:* Kituo cha Vyombo vya Habari vya Sayansi kilizinduliwa tarehe 30 Juni 2008.

* *Ujerumani:* Kituo kilianzishwa mwaka 2015 kwa ufadhili wa euro milioni 1.5 kutoka kwa Klaus Tschira, mwanzilishi wa kampuni ya SAP SE.

## Marejeo