Lengo 2035

**Lengo 2035** (kwa Kiingereza "Target 2035") ni jitihada au harakati ya kimataifa ya kugundua mfumo wa utafiti wa wazi (open science) na zana za kifamasia (pharmacological modulators) kwa kila protini katika proteomu la binadamu kufikia mwaka wa 2035.. Jitihada hizi zinaongozwa na Structural Genomics Consortium kwa nia ya kuhakikisha harakati hii inakua kwa njia ya kiasili. Target 2035 imetokana na mafanikio ambayo uchunguzi wa chembe ndogo ya kemikali ya molekuli (chemical probes) umekuwa nao katika kuinua au kupunguza umuhimu wa kitabibu wa malengo ya protini. Upatikanaji wa open-access (usimamizi wa ufikiaji wazi) wa zana au vifaa vya kifamasia za wazi kwa wote bado ni hitaji kubwa ambalo halijakidhiwa katika uvumbuzi wa dawa (drug discovery), hasa kwa proteomu fiche (dark proteome).
 
Miaka mitano ya kwanza itahusisha kujenga mifumo (Awamu ya 1 hapa chini) ambayo itawawezesha watafiti kupata washirikiano wenye malengo yanayofanana katika kugundua zana ya kifamasia kwa protini fulani au familia ya protini, na kuifanya ipatikane wazi kwa wote (bila vizuizi vinavyotokana na umiliki wa haki miliki). Lengo moja la kimkakati ni kuanzisha programu mpya za open science zinazohusiana na vipengele vya mchakato wa kuvumbua dawa mpya drug discovery kwa madhumuni ya kuleta dawa zinazofika kwa wagonjwa kwa usawa, bei nafuu na kwa haraka.  

Awamu ya 1 pia itajenga mfumo wa kukaribisha teknolojia mpya na zile zinazojitokeza tena, zinazowezesha ugunduzi wa vichochezi (*hit-finding*) na uelezaji wa tabia za malengo ya kibaolojia.  

Taarifa ya maendeleo kuhusu jitihada hizi ilichapishwa.

Target 2035 itategemea mafanikio ya programu zilizofadhiliwa kwa fedha za umma hapo awali na zinazoendelea sasa ikiwemo National Institutes of Health (NIH) Illuminating the Druggable Genome initiative  inayolenga kinase ambazo hazijachunguzwa vya kutosha, GPCR na ion channeli, mradi wa Innovative Medicines Initiative unaoitwa RESOLUTE kuhusu SLC za binadamu, Innovative Medicines Initiative's Enabling and Unlocking Biology in the Open (EUbOPEN), na Innovative Medicines Initiative. Hivi karibuni, NIH ilisisitiza tena dhamira yake ya kufanya data zao zipatikane wazi ili kupunguza hasara ya makumi ya mabilioni kutokana na data zisizoweza kurudiwa.  

Target 2035 pia itashirikiana na Chemical Probes Portal na majukwaa ya open science, mfano Just One Giant Lab , kwa madhumuni ya kueneza uelewa na elimu kuhusu mbinu bora za kutumia viwasho vya kemikali na manufaa ya open science.  

Mpango wa awali umeelezwa katika waraka maalumu.  

## Awamu ya 1 
Awamu ya kwanza, kuanzia 2020 hadi 2025, imepangwa kujenga msingi wa juhudi za pamoja za kimataifa, na inalenga kukusanya, kuelezea na kuweka wazi kwa wote moduli za kifamasia zilizopo kwa wawakilishi muhimu kutoka familia zote za protini katika druggable genome (takribani protini 4,000), pamoja na kuendeleza miundombinu muhimu na ya kati ili kuwezesha ukusanyaji wa data, upangaji, usambazaji na uchimbaji wa taarifa utakaoimarisha jamii ya kisayansi duniani kote.  

Awamu hii pia inaweza kuanzisha vituo vya kati vitakavyotoa vipimo vya kibiokemia na vya seli kwa kiwango cha genome nzima kwa njia ya upimaji wa kiasi, ili kusaidia jamii ya utafiti kwa pamoja, pamoja na kuratibu maendeleo ya teknolojia mpya za kupanua ufafanuzi wa "uwezekano wa kudhibitiwa na dawa" (*druggability*).  

Awamu hii ya kwanza itakamilisha na kupanua juhudi zinazoendelea za kuunda zana za kikemikali na maktaba za chemogenomics ili kufunika familia za jeni za kipaumbele, kama vile kinase na familia za epigenetics.  

Mwaka mmoja tangu kuanzishwa kwa Target 2035 tayari umeleta miundombinu ya kuhifadhi data kuhusu misombo ya chemogenomics iliyoripotiwa kwenye fasihi za kisayansi. Taarifa ya maendeleo ilichapishwa hivi karibuni.  

Kuelekea maendeleo ya teknolojia mpya, Target 2035 ilianza mpango mpya unaoitwa Critical Assessment of Computational Hit-Finding Experiments (CACHE) wenye lengo la kulinganisha (benchmarking) mbinu za kihesabu kwa ajili ya *hit-finding*. Mashindano ya kwanza competition  – kutafuta *ligands* kwa ajili ya kikoa cha WD40 cha LRRK2 – yalianza Machi 2022. Raundi ya kwanza ya utabiri tayari imewasilishwa. Wakati huohuo, maombi kwa ajili ya jaribio la pili la CACHE – kutabiri *ligands* kwa kikoa cha kufunga RNA cha Nsp13 ya SARS-CoV-2 – yamechapishwa.  

## Awamu ya 2 
Awamu ya pili, kuanzia 2025 hadi 2035, itahusisha kutumia teknolojia mpya na miundombinu ili kuzalisha seti kamili ya viwasho vya kifamasia kwa zaidi ya 90% ya takribani protini 20,000 zinazokodishwa na genome. “Target 2035” inaonekana kuwa ya kijasiri, lakini dhana na uhalisia wake viko imara kutokana na tafiti za majaribio zilizofanywa, ambazo zilionyesha vigezo vya mafanikio vifuatavyo:  

* Kushirikiana na sekta ya famasia ili kupata utaalamu, uzoefu, vifaa na uratibu usiokuwa na kifani  
* Kuweka vigezo vya wazi na vya kiasi vya ubora kwa matokeo (maelezo ya wasifu wa zana za kikemikali) ili kuimarisha umakini  
* Kuandaa mradi kwa kuuzingatia familia za protini – ndiyo njia yenye ufanisi, ya kivitendo na ya kisayansi kugawanya mradi mkubwa huu katika timu mbalimbali  
* Kuweka wazi kanuni za open science ili kuondoa au kupunguza migongano ya maslahi, kupunguza vizuizi vya kisheria, na kuhamasisha ushiriki wa jamii.  

## Marejeo 
## Viungo vya Nje 
*