open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mila Aziablé

**Mawougno Mila Ami Aziablé**, akijulikana sana kama *Mila Aziablé*, ni mhandisi na mwanasiasa mwenye asili ya  Togo , ambaye alifanya kazi kama waziri kwenye tume ya nishati na madini huko nchini Togo, tangu Oktoba  1  2020.

## Asili na Elimu
Mila ni mzawa wa Togo, aliyezaliwa kijiji cha Circa mnamo mwaka 1991. Alihudhuria elimu ya juu huko Lomé. Kisha akapata nafasi yakujiunga naChuo Kikuu Cha Lomé, kwenye kitengo cha Uhandisi (ENSI).

## Kazi
Baada ya kuhitimu masomo yake , Mila aliajiriwa kama mhandisi msimamizi wa mifumo ya gesi na kampuni ya GRTgaz, ambayo ni kampuni tanzu ya kikundi cha makampuni ya nchini Ufaransa ENGIE.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1991
Jamii:Watu wa Togo
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Kimberly Bryant

thumbnail|right|200px|Kimberly Bryant
**Kimberly Bryant** ni mhandisi wa umeme Mwafrika ambaye alifanya kazi katika uwanja wa  kibayoteknolojia huko Genentech, Novartis Vaccines, Diagnostics, na Merck . Mnamo 2011, Bryant alianzisha shirika la Wasichana Weusi, shirika lisilo la faida ambalo linaangazia kutoa elimu ya teknolojia na programu ya kompyuta kwa wasichana wenye asili ya Kiafrika. Baada ya kuanzisha Black Girls Code, Bryant aliorodheshwa kama mmoja wa "Wamarekani 25 Wenye Ushawishi Zaidi Katika Teknolojia" na *Business Insider* .

## Maisha ya mapema na elimu 
Kimberly Bryant alizaliwa na kukulia huko Memphis, Tennessee, Januari 14, 1967, na mama asiye na mwenzi. Alijieleza kama "msichana mwenye akili timamu," aliyefaulu masomo ya hisabati na sayansi shuleni.  Alipata ufadhili wa kusoma  Chuo Kikuu cha Vanderbilt mnamo 1985, ambapo alipanga kuwa mhandisi wa ujenzi . Aliposhawishiwa na teknolojia kama vile microchip, kompyuta ya kibinafsi, na simu ya rununu, alibadilisha taaluma yake na kupata shahada ya uzamili katika Uhandisi wa Umeme na Sayansi ya Kompyuta na hesabu mnamo 1989.   

## Kazi 
Mapema katika kazi yake, Bryant alifanya kazi kwenye makampuni ya umeme ya Westinghouse Electric na DuPont .  Baadaye, Bryant alihamia kwenye teknolojia ya kibayoteki na baadaye kwenda kwenye makampuni ya dawa, ambako alifanya kazi Pfizer, Merck, na Genentech na Novartis .  

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1967
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wahandisi wa Marekani
Jamii:Wanawake wa Marekani
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
James L Barnard

**James L. Barnard**, ni mhandisi mzaliwa wa nchini Afrika Kusini anayeishi Marekani ambaye anajulikana duniani kote kama mwanzilishi wa kiondoa virutubisho kibiolojia, njia isiyo ya kemikali ya kutibu maji ili kuondoa nitrojeni na fosforasi kutoka kwa maji yaliyotumiwa.

Barnard alichaguliwa kama mshiriki Chuo cha Kitaifa cha Uhandisi mnamo 2021 kwa ukuzaji na utekelezaji wa uondoaji wa virutubishi vya kibaolojia kwenye matibabu ya kuondoa maji.

## Wasifu 
Barnard anatambulika kimataifa kwa kuendeleza [Mchakato wa BARDENPHO (BARnard DENitrification na PHOsphorus kuondolewa)](https://scholar.google.co.za/scholar?q=BARDENPHO+Process+(BARnard+DENitrification+and+PHOsphorus+removal)&hl=en&as_sdt=0&as_vis=1&oi=scholart&sa=X&ved=0ahUKEwj92eieye3NAhXHJMAKHT-MAlYQgQMIGDAA), Phoredox (baadaye AO na A2O), Mchakato wa Balakrishnan/Eckenfelder Uliobadilishwa na (baadaye uliitwa MLE) na Mchakato wa Westbank. Kwa sasa ameajiriwa kama Kiongozi wa Mazoezi ya Teknolojia Ulimwenguni na Black & Veatch huko Kansas City, MO USA .

## Elimu 
* B.Sc. B.Ing. Chuo Kikuu cha Stellenbosch, Afrika Kusini, 1956
* B.Sc. (Eng) (Mhe) Chuo Kikuu cha Pretoria, Afrika Kusini, 1967
* MS Mazingira Eng. Chuo Kikuu cha Texas Austin, 1969
* Ph.D. Chuo Kikuu cha Vanderbilt, 1971

## Marejeleo 
http://bv.com/Home/news/solutions/water/father-of-bnr-continues-his-pursuit-ya-improved-water-treatment(http://bv.com/Home/news/solutions/water/father-of-bnr-continues-his-pursuit-of-improved-water-treatment)  http://www.caee.utexas.edu/alumni/academy /49-alumni/academy/125-barnard 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wahandisi wa Afrika Kusini
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Jihan Abass

**Jihan Abass** (aliyezaliwa 1993/1994) ni mjasirimali na mfanyibiashara Mkenya aliye mwanzilishi na Mkurugenzi Mkuu wa Lami Insurance Technology, kampuni ya teknolojia ya bima iliyoko Nairobi, Kenya, na Griffin Insurance, kampuni ya bima ya magari ya kidijitali.  Abass alianzisha kampuni ya Lami ili kuongeza kiwango cha chini cha bima barani Afrika.

Awali Abass alikuwa mfanyabiashara wa bidhaa za baadaye na mfanyabiashara wa sukari katika nyumba ya biashara fulani huko London, Uingereza, ambapo alifanya biashara kwenye soko la sukari la New York City na London.

Abass ana MBA kutoka Chuo Kikuu cha Oxford na shahada ya kwanza ya fedha kutoka Shule ya Biashara ya Bayes.

## Heshima na tuzo 
Mnamo 2020, Abass alichaguliwa kuwakilisha Afrika katika InsureTech Connect  mwaka 2020.

## Tanbihi
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wafanyabiashara wa Kenya
Jamii:Wanawake wa Kenya
Claude Bettington

**Claude Albemarle Betington** ( Alizaliwa 13 Mei 1875, Cape Colony, Afrika Kusini - na kufariki 10 Septemba 1912, Wolvercote, Oxfordshire, Uingereza) alikuwa mhandisi wa madini na mwanzilishi wa ndege kutoka nchini Afrika Kusini.

## Maisha ya awali 
Claude Albemarle Betington alikuwa mtoto wa Col. Rowland Albermarle Betington. Alihudhuria Chuo cha St. Andrew, Grahamstown kuanzia Aprili hadi Desemba 1890. 

## Viungo vya nje 
* Data ya BMD katika 1820settlers.com 
* Rekodi ya kijeshi katika usajili wa force-war-records.co.uk  inahitajika.
* Craven Arms, Shropshire: Kumkumbuka Ace Aviation
## Marejeleo 
Jamii:Waliofariki 1912
Jamii:Waliozaliwa 1875
Jamii:Wahandisi wa Afrika Kusini
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Vivienne Yeda Apopo

**Vivienne Yeda Apopo** ni mwanabenki na wakili wa biashara kutoka Kenya. Ni Mkurugenzi Mkuu wa  Benki ya Maendeleo ya Afrika Mashariki (EADB).  Alichukua nafasi hiyo tarehe 15 Januari 2009.  Pia , anahudumu kama mjumbe wa Bodi ya Wakurugenzi ya Benki Kuu ya Kenya, tangu 14 Machi 2011. 

## Usuli 
Alizaliwa *Vivienne Yeda*, nchini Kenya, katika nusu ya pili ya karne ya ishirini.

## Elimu 
Vivienne Apopo ana Shahada ya Uzamili ya Utawala wa Biashara (MBA), aliyoipata kutoka Chuo Kikuu cha Edith Cowan nchini Australia . Pia, alipata shahada ya Uzamili wa Sheria (LLM), kutoka Chuo Kikuu cha London . 

## Uzoefu wa kazi 
Kabla ya kuajiriwa EADB, Bi. Apopo alifanya kazi katika Benki ya Maendeleo ya Afrika (AfDB), kama Mwakilishi Mkazi na Meneja wa Nchi wa Zambia .   Kabla ya hapo, miaka karibu na 2006, aliwahi kuwa "Mkurugenzi wa Masuala ya Kisheria katika EADB".

Mnamo Novemba 2020, aliteuliwa kuwa mwenyekiti wa bodi ya wakurugenzi ya Kenya Power and Lighting Company, shirika la serikali na la umma linalohusika na ununuzi  wingi, usambazaji na uuzaji wa nishati ya umeme nchini Kenya . 

## Utambuzi 
Mnamo Mei 2014, Vivienne Yeda Apopo, alitambuliwa kwa kazi yake katika EADB, alipotunukiwa "Tuzo ya Mwanabenki Bora wa Mwaka wa Afrika", na Sherehe  za Tuzo za Benki ya Afrika, zilizofanyika Kigali, Rwanda . Tuzo za Mabenki ya Kiafrika zimeandaliwa na jarida la African Banker na BusinessinAfrica Events (BIAE). Tuzo hizo zinafadhiliwa na AfDB, EADB, Malipo ya Masoko Yanayoibuka, MasterCard International, na mashirika mengine mashuhuri ya tasnia.  Mnamo Oktoba 2014, aliteuliwa "Kiongozi Bora wa Biashara wa Mwaka", na Taasisi ya Afrika-Amerika, katika hafla ya tuzo iliyofanyika New York, kwa kutambua mchango wake katika "maendeleo ya benki, fedha na biashara barani Afrika kwa zaidi ya miaka 20. ". 

## Tanbihi
Jamii:Watu kutoka Nairobi
Jamii:Wanasheria wa Kenya
Jamii:Watu walio hai
Dominika Koleničková

**Dominika Koleničková** (alizaliwa 24 Septemba 1992) ni mchezaji wa soka wa nchini Slovakia na ambaye anacheza kama kiungo  wa Klabu ya *FC Saarbrücken* kwenye ligi ya *Frauen-Bundesliga*  na timu ya taifa ya Slovakia.
## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1992
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Slovakia
Jamii:Wachezaji mpira wa Slovakia
Jamii:Watu walio hai
Amapiano

**Amapiano** ni neno la Kizulu au Kixhosa lenye tafsiri ya "piano."  Hii ni aina ndogo ya muziki wa house ambayo ilijitokeza nchini Afrika Kusini katika mwanzo wa miaka ya 2010. Ni mchanganyiko wa house liliobishiba, jazz, na muziki wa lounge uliojulikana kwa vifaa vya muziki vya synthesizers na mistari mpana ya bass yenye nguvu za mapigo.

## Asili 
Amapiano ni aina ya muziki wa kieletroniki ambao inachukua asili yake nchini Afrika Kusini. Neno "Amapiano" linatokana na lugha za Zulu na Xhosa na lina maana ya "piano." Aina hii ya muziki ilianza kujitokeza katikati ya miaka ya 2010 na imekuwa mojawapo ya mitindo ya muziki maarufu zaidi nchini Afrika Kusini na kimataifa.

Hakuna mtu mmoja maalum aliyeanzisha Amapiano, bali ilikuwa ni mchango wa vikundi vingi vya wasanii na watayarishaji wa muziki nchini Afrika Kusini. Hata hivyo, wasanii na vikundi kama Vigro Deep, Kabza De Small, DJ Maphorisa, MFR Souls, Kamo Mphela, na wengine wamechangia sana katika kuunda na kukuza mtindo huu wa muziki.

Amapiano ulianza kujipatia umaarufu katika miaka ya mwisho ya 2010 na mwanzoni mwa miaka ya 2020. Mtindo huu wa muziki umetokana na mchanganyiko wa vipengele vya deep house, jazz, na muziki wa lounge. Sehemu kubwa ya sauti ya Amapiano inajumuisha matumizi ya synthesizers na basslines zenye mapigo mpana na nguvu.

Wanamuziki wa Amapiano wamefanikiwa kujenga muziki ambao unakusanya nguvu na jazba ya densi, lakini pia unaakisi utulivu na ubunifu wa jazz. Hii imewavutia watu kutoka kila pembe ya jamii, na pia kuwavutia wasanii na watayarishaji wa kimataifa.

Raia wa Afrika Kusini wamepokea Amapiano kwa mikono miwili. Mtindo huu umekuwa mojawapo ya muziki wa asili wenye kiburi na umekuwa sehemu ya kitambulisho cha kisasa cha muziki wa Afrika Kusini. Nyimbo za Amapiano zinajulikana kwa kuwa na hisia nzuri, uchangamfu, na upekee wa sauti. Pia, mtindo huu umekuwa sehemu ya utamaduni wa vichekesho, densi, na burudani ya Afrika Kusini.

Jumla ya Amapiano imekuwa ni mchango muhimu katika muziki wa dunia kutoka Afrika Kusini, na umefanikiwa kusafiri kote duniani na kugusa mioyo ya wapenzi wa muziki kwa sababu ya kufurahisha na kuvutia kwake.

## Marejeo 
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Jamii:Muziki wa Afrika
Jamii:Wiki4uni
Calvin Blignault

**Calvin Blignault** (4 Septemba 1979 - 21 Agosti 2010) alikuwa mhandisi wa mitambo wa nchini Afrika Kusini.

## Maisha na kazi 
Blignault alisoma shule za Msingi za Kabega Park na Hoërskool Framesby Sekondari. Alipata sifa zake za NDip, BTech, MTech na DTech kama mhandisi wa mitambo. Alimaliza shahada zake za uzamili na uzamivu katika uhandisi wa mitambo katika Chuo Kikuu cha Nelson Mandela Metropolitan (NMMU) huko Port Elizabeth, Afrika Kusini . 

Akiwa Port Elizabeth Technikon (PE Technikon) alifanya utafiti wa kiwango cha kimataifa akiwa kama mwanafunzi wa shahada ya uzamili. Mnamo 2002.  

Kuanzia Machi 2007 alizindua mradi uliofadhiliwa na kikundi huko TWI juu ya ukuzaji wa lahaja mpya ya kulehemu kwa msuguano kwa joto la juu, vifaa vya chini vya conductivity ikijumuisha aloi za titanium . 

## Marejeleo 
Jamii:Waliofariki 2010
Jamii:Waliozaliwa 1979
Jamii:Wahandisi wa Afrika Kusini
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Candice Goodwin

**Candice Michelle Goodwin** ni mhandisi wa kemikali aliyezaliwa nchini Afrika Kusini na mwanabiolojia alibadili fani na kuwa mwandishi, mtayarishaji, mwana podikasti na mpelelezi wa mambo ya kawaida. Utafiti wake wa biolojia ulijumuisha ugunduzi wa bakteria wapya na magonjwa ya kuambukiza. Kati ya 2014 na 2017 Goodwin alikuwa mratibu wa vyombo vya habari kwa Baraza la Ushauri la Kizazi cha Anga cha Umoja wa Mataifa .

Goodwin ni mwanzilishi na mkurugenzi wa RWC Productions, mwandishi , uhariri wa maudhui na ushauri wa vyombo vya habari na alihusika katika utayarishaji wa *Kanuni* za filamu. Kwa muda mrefu amekuwa mtetezi wa mipango ya elimu ya STEM na anahusika katika utetezi wa kisayansi, ikiwa ni pamoja na mpango wa *Elimu ya Kuhamasisha* kwa kushirikiana na Chuo Kikuu cha Queensland .
## Viungo vya Nje 
* 
* 
* 
* RWC Productions on Facebook

## Marejeleo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wahandisi wa Afrika Kusini
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Pauline Lesley Perry

**Pauline Lesley Perry** (amezaliwa 13 Agosti 1927, London) ni mtaalamu wa mimea, mtaalamu wa bustani na mkusanyaji wa mimea kutoka Afrika Kusini. 

## Maisha ya mapema na elimu 
Pauline Lesley Perry alisoma  Chuo cha Wye, Chuo Kikuu cha London mnamo 1946-1949, na kuhitimu Shahada ya Sayansi, na kisha kufundisha biolojia nchini Uingereza kabla ya kuja Afrika Kusini mnamo 1972. 

## Kazi 
Kuanzia mwaka 1976 Perry alifanya kazi kwwenye Bustani ya Kitaifa ya Mimea ya Afrika Kusini, iliyoko Karoo Botanic Granden, Worcester, maalumu kwa geophytes kutoka eneo la mvua za baridi la Cape, hasa Namaqualand.  Yeye na Dierdre Anne Snijman walifanya safari nyingi katika eneo hili.  Mnamo 1984, Perry alianza kukusanya mimea, hasa spermatophytes .  Alichapisha majina 85 ya mimea. 

Pauline Lesley Perry alistaafu mwaka 1989.  Baada ya kustaafu, aliendelea kuchapisha makala na vitabu vya kisayansi, kama vile *A vegetation survey of the Karoo National Botanic Garden Reserve, Worcester* (1990), *Growing Geophytes at the Karoo Gardens* (1991),  *A revision of the genus Eriospermum (Eriospermaceae)* (1994), and *Bulbinella in South Africa* (1999) based on the part of a M.Sc. tasnifu iliyowasilishwa na Idara ya Mimea ya Chuo Kikuu cha Cape Town . 

## Marejeleo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1927
Jamii:Wahandisi wa Afrika Kusini
Jamii:Wanasayansi wa Afrika Kusini
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Hauwa Muhammed Sadique

**Hauwa Muhammed Sadique** (alizaliwa 6 Februari, 1969) ni mhandisi wa nchini Nigeria na rais wa 14 wa chama cha wahandisi wanawake wa nchini Nigeria (APWEN). 

Hauwa ni raisi wa kwanza wa chama hicho kutokea ukanda wa kaskazini mwa Nigeria.

## Maisha ya Awali
Hauwa alizaliwa kwenye familia ya Muhammed Abubakar, na mfanyabiashara Amina Muhammed Shuwa. Hauwa amezaliwa katika Jimbo la Borno, Nigeria.
 
Alisoma katika Shule ya Msingi ya Jeshi la Watoto mjini Kaduna mwaka 1976. Amesoma katika *Chuo cha Queen Amina*. Alipata stashahada ya kitaifa ya Teknolojia ya Uhandisi wa Kilimo na baadaye alipata shahada ya uhandisi mwaka 1994 kutoka Chuo Kikuu cha Maiduguri. Alipata Shahada ya pili ya Uchumi kwenye Chuo Kikuu cha Bayero mwaka 2005.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1969
Jamii:Wahandisi wa Nigeria
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Okapi (kisu)

right|thumb|240x240px| Visu vitatu vya Okapi
**Okapi** ni kisu cha kufuli au kisu cha kuunganisha kilichotengenezwa awali mwa mwaka 1902 kwa ajili ya kusafirishwa kwenye makoloni ya Ujerumani barani Afrika . Kisu kimepata jina hili la okapi kutokana twiga ulioko huko Afrika ya kati.

## Matumizi 
Visu vya Okapi hutumiwa zaidi na watu wa tabaka la wafanyakazi kwa sababu ya bei nafuu na ukali. Matumizi yanaweza kuwa kuvunia mazao, kujilinda, uwindaji, uvuvi. Visu vya Okapi ni maarufu sana maeneo ya Kusini mwa Afrika, lakini vina sifa chafu kwani vinahusishwa katika wahalifu na magenge ya mitaani. Kwa sababu ya matumizi ya Okapis na wahalifu wamepewa jina la utani la "the Saturday night special". Nchini Jamaika, ni zana na mojawapo ya "*ratchet knives"* vinavyobebwa na wavulana watukutu na pia hujulikana kama *3 star ratchet."*  

## Viungo vya nje 
* Visu vya Okapi

## Marejeo 
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Jamii:Utamaduni wa Afrika
Jamii:Wiki4uni
Ina Plug

**Ina Plug** (née **Post** ) (alizaliwa 5 Agosti 1941) ni mwanaakiolojia wa Afrika Kusini (au mwanazuolojia), na mwalimu.  Kazi yake ya muda mrefu ilijumuisha utafiti wa  majumba ya makumbusho kama vile Makumbusho ya Transvaal (sasa ni Ditsong: Makumbusho ya Kitaifa ya Historia ya Asili) na Chuo Kikuu cha Pretoria kuhusu mamalia wa kusini mwa Afrika, na wanyama kutoka maeneo ya Iron Age katika Mbuga ya Kitaifa ya Kruger . Kazi yake ilisababisha kuchapisha karatasi 130 za kisayansi zaidi juu ya mabaki ya mifupa ya wanyama. Pia alichapisha kitabu kiitwacho *What Bone Is That?* *Mwongozo wa Utambuzi wa Mifupa ya Mamalia wa Kusini mwa Afrika* .  

Ina Post alizaliwa tarehe 5 Agosti 1941 huko Amsterdam, Uholanzi na wazazi Gerritdina Fransina (née Bruinenberg) na Jan Post. Alikuwa binti yao wa pekee. Kufuatia mwisho wa Vita vya Kidunia vya pili, familia ilihamia Afrika Kusini, ikisafiri kwa meli ya Pretoria Castle mnamo 1949.  Alimaliza masomo yake mwaka wa 1959 huku mkuu wa shule ya upili akimuunga mkono, ingawa mama yake alitamani aanze kazi ya kuendesha familia. 

## Marejeleo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1941
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Marina Joubert

**Marina Joubert** ni mtafiti mkuu wa mawasiliano ya sayansi katika Kituo cha Utafiti na Tathmini, Sayansi na Teknolojia (CREST)  Chuo Kikuu cha Stellenbosch. Hapo awali, alikuwa meneja wa mawasiliano wa Kitaifa wa Utafiti na alisimamia ushauri wake wa kujitegemea wa mawasiliano ya sayansi kwa muongo mmoja. Mshauri wake aliwasilisha kozi ya kwanza ya mtandaoni ya mawasiliano ya sayansi barani Afrika.

Joubert ametunukiwa tuzo ya NSTF ya "Mawasiliano kwa ajili ya Ufikiaji na Kujenga Uhamasishaji" na ni mwanachama wa kudumu wa heshima na Mtandao wa Mawasiliano ya Umma wa Sayansi na Teknolojia (PCST) Network (Australia), iliyotolewa kwa "mchango alioutoa kwa jumuiya ya kimataifa ya mawasiliano ya sayansi. ".

## Elimu na taaluma 
Joubert alipata BSc yake ya Sayansi ya Chakula ( *Cum Laude* ) katika Chuo Kikuu cha Stellenbosch mwaka wa 1984, ikifuatiwa na BSc Honours ( *Cum Laude* ) mwaka 1986 na Uandishi wa Heshima ( *Cum Laude* ) mwaka wa 1987.

Alihitimu Shahada yake ya Uzamili ( *Cum Laude* ) kutoka Chuo Kikuu cha Pretoria mwaka 1989   na shahada ya uzamivu (PhD) kutoka Chuo Kikuu cha Stellenbosch mwaka wa 2018.
## Marejeleo 
Jamii:Wanasayansi wa Afrika Kusini
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Hadithi za Kiafrikana

**Hadithi za Kiafrikana** ni mkusanyiko wa fasihi za kimapokeo, muziki, ngoma na desturi zilizopo katika tamaduni zinazozungumza Kiafrikana.

## Mifano ya hadithi za Kiafrikana 
Baadhi ya ngano za Kiafrikana zinazofundishwa zinaweza kuainishwa kama ifuatavyo:

### Ucheshi 
Bosch  anadokeza kwamba kuna vipengele tofauti vya ucheshi ambavyo vinaweza kuongeza furaha ya kusoma ngano za Kiafrikana kama lugha ya ziada. Tajriba imeonyesha kwamba ucheshi unaoonyeshwa na kueleweka kwa wanafunzi wa Kizulu katika darasa la lugha ya ziada hujumuisha zaidi kuiga hali za vichekesho, sauti, sura za uso na lugha ya mwili. Wanafunzi wa lugha ya ziada hutatizika kuthamini ucheshi unaohusisha ujanja wa mchezo wa maneno.

### Uchawi 
Hadithi za Kiafrikana zinaweza kuainishwa kama hadithi za uchawi  kwa kuwa zinaonyesha jukumu la uchawi na marudio ya nambari tatu, ya *"Die Wolfkoningin"* na *ID du Plessis*.  Ingawa hadithi hii inaitwa hadithi ya Cape, kwa vile inaakisi utamaduni wa watu wa asili ya Kimalesia, ambao wamejikita zaidi katika rasi ya magharibi. Kufuatia Bettelheim, Steenberg  pengine angechukulia hadithi kama ngano. Ni hadithi ya uchawi inayoakisi baadhi ya vipengele vya ulimwengu wa ndani wa wanadamu. Kulingana na uainishaji wa maudhui ya ngano wa Miruka, inaweza kuitwa ngano ya kufikirika .

## Marejeo 
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Jamii:Utamaduni wa Afrika
Jamii:Wiki4uni
Jamii:Fasihi ya Kiafrikaans
Volkspele

thumb|180px|Wacheza densi waliovalia mavazi ya kitamaduni wakifanya Volkspele kwenye *saamtrek*.
thumb|180px|Wacheza densi wa kiasili waliovalia mavazi ya kitamaduni wakifanya Volkspele wakiwa kwenye ziara barani Ulaya.
**Volkspele** ni mchezo wa kitamaduni wa densi wa watu wa nchini Afrika Kusini.

## Viungo vya nje 
* Afrikaanse Volksang en Volkspele Beweging

Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Jamii:Utamaduni wa Afrika Kusini
Jamii:Wiki4uni
Bavelile Hlongwa

**Bavelile Gloria Hlongwa** (14 Aprili 1981 - 13 Septemba 2019) alikuwa mhandisi wa kemikali wa Afrika Kusini na mwanasiasa kutoka KwaZulu-Natal na mwanachama wa chama cha African National Congress (ANC). Alikuwa Naibu Waziri wa Rasilimali za Madini na Nishati na Mbunge wa Bunge la Afrika Kusini kuanzia Mei 2019 hadi kifo chake Septemba 2019.   

## Maisha ya mapema na kazi 
Bavelile Gloria Hlongwa alizaliwa 4 Aprili 1981 katika mji wa Umzinto katika Mkoa wa Natal. Alianza masomo yake Shule ya Msingi ya Ncazuka mwaka  1989 na akahitimu kutoka Shule ya Upili ya Sihle mwaka  2000. Alisoma Chuo Kikuu cha KwaZulu-Natal kampasi ya Chuo cha Howard na kupata shahada ya uzamili ya Sayansi katika uhandisi wa kemikali . Akiwa chuo kikuu, Hlongwa alijishughulisha na Umoja wa Vijana wa ANC na mashirika mengine ya wanafunzi. Alikuwa akisoma shahada ya uzamili katika utawala wa umma kabla ya kufaiki kwake.  
## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 2019
Jamii:Waliozaliwa 1981
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Makarapa

thumb| Mashabiki wa Afrika Kusini wakiwa wamevalia makarapa na miwani mikubwa
**Makarapa** ni kofia ngumu iliyokatwa kwa mikono na kupakwa rangi  inayovaliwa na mashabiki wa michezo. Kama kawaida ya mashabiki wa kandanda wa Afrika Kusini,  na inazidi kupendwa na mashabiki wa michezo mingine. 

Mashabiki wa michezo hutumia saa nyingi kuchonga na kupaka makarapa yao rangi na nembo ya klabu au nchi zao. Kando na makarapa, mashabiki pia huvaa miwani mikubwa  au kuwa na ngao zenye kauli mbiu na nembo za timu. Pamoja na Kombe la Dunia la FIFA 2010, hadhi ya kimataifa na upatikanaji wa makarapa umeongezeka sana. 

## Marejeo 
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Jamii:Utamaduni wa Afrika
Jamii:Wiki4uni
Eureka Emefa Adomako

**Eureka Emefa Ahadjie Adomako**, ni mtaalamu wa mimea na msomi kutoka nchini Ghana ambaye kwa sasa ni mhadhiri mkuu katika Idara ya Biolojia ya Mimea na Mazingira katika Chuo Kikuu cha Ghana. 

Adomako aliwahi kuwa bibi wa chemsha bongo wa Maswali ya Kitaifa ya Sayansi na Hisabati ya Ghana (NSMQ) kuanzia 2001 hadi 2005.  

## Maisha ya awali na elimu 
Eureka Adomako alisoma Shule ya Sekondari ya St. Rose . Adomako ana shahada ya kwanza ya sayansi katika Botania kutoka Chuo Kikuu cha Ghana mwaka 1993.  

Aliendeleza elimu yake katika Chuo Kikuu cha Cambridge ambapo alimaliza na Shahada ya Uzamili ya Falsafa katika Mazingira na Maendeleo mnamo Januari, 1997. Alirejea katika Chuo Kikuu cha Ghana kufuata Shahada ya Uzamili ya Falsafa katika Mimea na kukamilisha mnamo Desemba 1999.
## Kazi 
Mnamo  Machi 2000 na Januari 2002, Eureka Adomako alikuwa Mratibu Mkuu wa Mpango katika ofisi isiyo ya faida, Conservation International -Ghana, ambako alifanya kazi katika kampeni ya kukomesha uwindaji kiholela na biashara ya wanyamapori walio hatarini kutoweka. 

Mnamo 2003, Adomako aliteuliwa kuwa mhadhiri katika Idara ya Biolojia ya Mimea na Mazingira, Chuo Kikuu cha Ghana . Alipanda cheo cha mhadhiri mkuu mwaka wa 2009.    

Baada ya kuteuliwa kuwa mhadhiri, Adomako pia alichukua majukumu mengine kuanzia kama mwenzake wa Volta Hall katika Chuo Kikuu. Tangu wakati huo alihudumu katika majukumu kadhaa ikiwa ni pamoja na Mkufunzi wa Michezo kutoka 2012 hadi 2014.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Ghana
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Agness Gidna

**Agness Onna Gidna** ni mtaalamu wa paleontolojia na alifanya kazi ya uhifadhi wa mikusanyo katika Makumbusho ya Taifa, Dar es Salaam .  Yeye ni mwanamke wa kwanza Mtanzania kuwa na shahada ya udaktari katika Physical Anthropology na mtafiti mwanamke, watanzania katika bonde la Olduvai Gorge, ambapo amekuwa mtafiti mkuu katika Mradi wa Olduvai Palaeoanthropology and Paleoecology (TOPPP) tangu 2017. 

## Taaluma
Alihitimu kutoka Chuo Kikuu cha Dar es Salaam, Chuo Kikuu cha Complutense cha Madrid (Hispania), na Chuo Kikuu cha Alcala (Hispania).  Yeye ni mgunduzi wa eneo lenye masalia ya kale ya kipindi cha Neolithiki katika ukanda wa jangwa la Sahara-( Luxmanda Site). Yeye ni mkurugenzi mwenza wa miradi ya utafiti ya Kimataifa kwa mfano Mradi wa Olduvai Gorge . 

Kama mtaalamu wa Paleontolojia katika shirika la Makumbusho ya Taifa la Tanzania, alisimamia na kuandaa maonesho mawili makubwa kuhusu asili ya binadamu katika Makumbusho ya Olduvai Gorge, iliyoanzishwa na Mary Leakey, na Taasisi ya Taifa la Tanzania. Aliendesha ziara kwa Monica Chakwera, Mke wa Rais wa Malawi.

## Kazi zilizochaguliwa 
* Domínguez-Rodrigo, M., Baquedano, E., Pickering, T. R., Mabulla, A. Z., Bunn, H. T., Musiba, C., na wengineo; Gidna, A. O. (2011). *New associated hominin remains from BK (Upper Bed II, Olduvai Gorge, Tanzania)*.

* Domínguez-Rodrigo, M., Baquedano, E., Díez Martín, F., Bunn, H. T., Pickering, T. R., Musiba, C., na wengineo; Arriaza, M. D. C. (2012). *La evolución conductual de los primeros Homo erectus (ergaster): estudio arqueológico y paleoecológico de los yacimientos antrópicos del lecho II de la Garganta de Olduvai: informe de la campaña de excavaciones en Olduvai. Año 2010*.

* 

* 

* 

* Domínguez-Rodrigo, M., Bunn, H. T., Mabulla, A. Z., Baquedano, E., Uribelarrea del Val, D., Pérez-González, A., na wengineo; Egeland, C. P. (2013). *Did Homo erectus consume a Pelorovis herd at BK (Bed II, Olduvai Gorge)?*

* 

* 

* 

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Tanzania
Jamii:Wanasayansi wa Tanzania
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Jamii:WikiGap JWK 2026
Denise Bucumi-Nkurunziza

**Denise Bucumi-Nkurunziza** (alizaliwa Gatsinda Mwumba, Mkoa wa Ngozi, 1 Desemba 1969) alikuwa Mke wa Rais wa Burundi kuanzia mwaka 2005 hadi mwaka 2020, Pierre Nkurunziza. Ndiye Waziri pekee aliyewekwa rasmi ambaye amehudumu kama mke wa rais kitu ambacho hakijawahi tokea taifa lolote la Afrika.

Denise Bucumi-Nkurunziza aliolewa na Pierre Nkurunziza mwaka 1994 muda mfupi kabla ya Nkurunziza kulazimishwa kwenda mafichoni katika hatua za mwanzo za Vita vya wenyewe kwa wenyewe vya Burundi. Baadaye aliingia katika Baraza la Kitaifa la waasi la Kutetea Demokrasia - Vikosi vya Kutetea Demokrasia (Conseil National Pour la Défense de la Démocratie - Forces pour la Défense de la Démocratie, CNDD-FDD) na akapanga safu zake za uongozi. Msururu wa makubaliano mwaka 2003 ulifungua njia kwa CNDD–FDD kuunganishwa tena katika siasa. Bucumi-Nkurunziza alirudiana tena na mumewe baada ya miaka kadhaa ya kutengana kwao.

Wote wawili Bucumi-Nkurunziza na mumewe walikuwa Wakristo wa Kanisa la Kiinjili la Waprotestanti. Bucumi-Nkurunziza alikua Waziri aliyetawazwa na alihusika katika shughuli za hisani chini ya taasisi yake ya Buntu kama Mke wa Rais. Aliandika tawasifu, iliyochapishwa na L'Harmattan. Wenzi hao walijaaliwa kuwa na watoto sita pamoja.

Asubuhi ya tarehe 28 Mei mwaaka 2020, alisafirishwa kwa ndege hadi Nairobi, Kenya kutibiwa UVIKO-19 wakati wa janga la UVIKO-19 nchini Burundi. Alipelekwa katika Hospitali ya Chuo Kikuu cha Aga Khan. Mumewe alifariki tarehe 8 Juni mwaka 2020 huko Karuzi. Ingawa sababu ya kifo ilisemekana kuwa mshtuko wa moyo, lakini ilishukiwa sana kwamba alikuwa amekufa kwa ugonjwa wa UVIKO-19.

## Uandishi 
Denise Bacumi mnamo mwaka 2013 alitoa kitabu kinacho husu maisha yake  kilicho andikwa na muandishi wa Ufaransa L'Harmattan

* Nguvu ya Matumaini: Mke wa Rais wa Burundi. Hadithi Yangu (Paris: L'Harmattan, 2013).*The Power of Hope: The First Lady of Burundi. My Story* (Paris: L'Harmattan, 2013)

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Burundi
Jamii:USLW Iringa
Jamii:Wanawake wa Burundi
Idiat Amusu

**Idiat Aderemi Amusu** (alizaliwa 27 Novemba, 1952, huko Kano) ni mhandisi kutoka nchini Nigeria. Pia yeye ndiye mhandisi wa kilimo mwanamke wa kwanza nchini Nigeria na mshiriki wa kwanza wa baraza la wanawake wa Baraza la Udhibiti wa Uhandisi nchini Nigeria (COREN). 

Alikuwa mmoja kati ya wanachama waanzilishi wa Chama cha Wahandisi Wanawake Wataalamu wa Nigeria (APWEN) mwaka 1983.  

## Elimu 
Alisoma Chuo cha St Theresa, Ibadan na Shule ya Upili ya Baptist, Iwo ambapo alimaliza elimu yake ya sekondari. Aliendelea na Chuo Kikuu cha Nigeria Nsukka na kupata BSc katika uhandisi wa kilimo mnamo 1977. 

Alihitimu na kupata daraja la pili la Juu na kuwa mwanamke wa kwanza kuhitimu uhandisi wa kilimo nchini Nigeria. 

Baadaye alipata Astashahada na Shahada ya Uzamili katika Sayansi ya Chakula na Teknolojia. Yeye ni Mshirika wa Jumuiya ya Wahandisi wa Nigeria, Mshirika wa Taasisi ya Wahandisi wa Kilimo ya Nigeria na Mshirika wa Taasisi ya Sayansi ya Chakula na Teknolojia ya Nigeria. 

## Kazi 
Baada ya kuhitimu, Amusu alishiriki katika Kikosi cha Huduma kwa Vijana kwa Kitaifa (NYSC) huko Ibadan kati ya mwaka 1977 na 1978.  

Baadaye alijiunga na ADFARM Ltd, Alakuko kama meneja mkuu. Majukumu yake yalihusisha kusimamia ekari 45 za mashamba. Kati ya mwaka 2007 na 2009, Amusu aliendelea katika shule ya Moshood Abiola Polytechnic, Abeokuta, Jimbo la Ogun Nigeria.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Waliozaliwa 1952
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wahandisi wa Nigeria
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Shebeen

[thumb|Shebeen katika Joe Slovo Park, [Cape Town]]
**Shebeen,**  hapo awali ilikuwa baa au kilabu ambapo pombe ziliuzwa bila leseni. Neno hili limeenea maeneo mbalimbali na asili yake ni Ireland, lakini limeenea maeneo mbalimbali kama Kanada, Marekani, Uingereza, Zimbabwe, Namibia, Malawi na Afrika Kusini. Kwa sasa Afrika Kusini Shebeen nyingi hutumika kwa uhalali kabisa.  

Huko Afrika Kusini na Zimbabwe, shebeen mara nyingi hupatikana katika vitongoji kama njia mbadala ya baa, ambapo  Afrika Kusini kulikuwa na ubaguzi wa rangi enzi ya Rhodesia. Waafrika wengi walizuiwa kuingia kwenye baa, baa zilitengwa kwa ajili ya wale wenye asili ya Kizungu.

## Marejeo
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Jamii:Wiki4uni
Jamii:utamaduni wa Afrika Kusini
Nyumba ya Atiman

**Nyumba ya Atiman** (inayojulikana pia kama **Atiman House** au '''White Fathers' House'*) ni jengo la kihistoria katika mji wa Dar es Salaam nchini Tanzania. 

Liko katika Mtaa wa Sokoine, Kaskazini-mashariki mwa Kanisa kuu la Mt. Yosefu. Jengo hilo lilikuwa makao makuu ya mipango tangu mwaka 1922. 

Jina la "Atiman" linarejelea Adrian Atiman, daktari wa Kiafrika ambaye alikombolewa na *White Fathers* kutoka utumwa nchini Nigeria na baadaye aliishi nchini Tanzania. Alifariki mnamo mwaka 1924. 

Jengo hilo inaaminika lilijengwa mwaka 1860 (pengine mwaka 1866) kama makao ya Sultani Sayyid Majid wa Zanzibar. Mnamo mwaka 1922 jengo hilo liliuzwa kwa *White Fathers'' na kuwa makao yao makuu ya Afrika Mashariki.

Kwa sasa jengo liko wazi kwa wageni na lina maonyesho na picha za zamani za uso wa mbele wa bahari ya Dar es Salaam kuanzia miaka ya utawala wa Kijerumani (karne ya 20).

## Marejeo
Jamii:Dar es Salaam
Jamii:Makumbusho ya Tanzania
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Badra Ali Sangare

thumbnail|right|200px|Badra Ali Sangare

**Badra Ali Sangaré** (alizaliwa 30 Mei 1986) ni mtaalamu wa mpira wa miguu wa Ivory Coast; ambaye anacheza kama kipa kwa JDR Stars FC na Timu ya taifa ya Ivory Coast.

## Kazi ya klabu
Alizaliwa Bingerville, Sangaré alianza kuchezea Académie JM Guillou hapo awali alianza  mkataba wake wa kwanza wa kikazi na ES Bingerville mwaka wa 2004. Alijiunga na Ligi Kuu ya Thailand klabu Chonburi FC mnamo 2006, ambapo alicheza kwa mwaka mmoja, kisha akasaini tarehe 9 Machi 2007 na BEC Tero Sasana FC na kuondoka Thailand baada ya kumalizika kwa mkataba wake tarehe 29 Desemba 2008. Alitia saini na Olympic Charleroi nchini Ubelgiji, lakini baada ya nusu mwaka alisaini kwa Séwé Sports de San Pedro mnamo Julai 2009.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Cote d'Ivoire
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Michaella Rugwizangoga

**Michaella Rugwizangoga** ni mhandisi wa Rwanda mzoefu wa kupanga mikakati, usimamizi wa miradi na ukuzaji wa bidhaa. Kwa sasa ni Mkurugenzi Mtendaji wa Volkswagen Mobility Solutions Rwanda, na Mtendaji wa kwanza mwanamke Mwafrika ndani ya kundi hilo. 

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wahandisi wa Rwanda
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Diafra Sakho

thumbnail|right|200px|Diafra Sakho

**Diafra Sakho** (alizaliwa 24 Desemba, 1989) ni mwanasoka mtaalamu wa Senegal ambaye anacheza kama mshambuliaji.

Sakho alianza uchezaji wake katika madaraja ya chini ya kandanda ya Ufaransa, akiwa na Metz na kwa mkopo wa Boulogne, kabla ya kujiunga na West Ham United mnamo Agosti 2014. Tangu Mei 2014, amekuwa mchezaji wa timu ya taifa ya Senegali. Alijiunga na Rennes mnamo Januari 2018 na akakopeshwa kwa Bursaspor mnamo Agosti 2018.

## Maisha ya binafsi
Sakho alikamatwa tarehe 6 Agosti 2015 kwa tuhuma za shambulio la kawaida, uharibifu wa uhalifu na mawasiliano yenye nia mbaya dhidi ya mpenzi wake. Aliachiliwa kwa dhamana hadi mwishoni mwa Septemba. Tarehe 23 Agosti alikamatwa tena, kwa tuhuma za kutishia kuua na vitisho vya mashahidi, na aliachiliwa bila kushtakiwa siku mbili baadaye. Alikanusha tuhuma zote dhidi yake. Mnamo Novemba 2015, uchunguzi wa kipolisi ulimwondolea Sakho makosa yake yote.

## Marejeo
Jamii:wachezaji mpira wa Senegal
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Koumanthio Zeinab Diallo

**Koumanthio Zeinab Diallo** (alizaliwa Labé, Guinea , 1956) ni mshairi, mwandishi wa riwaya na mwandishi wa tamthilia wa Guinea ambaye anaandika kwa Lugha ya Kifaransa na Kifulani. 

## Maisha 
Koumanthio Zeinab Diallo amefanya kazi kama mhandisi wa kilimo pia.

Mnamo mwaka 2002 yeye na Bonata Dieng walianzisha Jumba la Makumbusho la Fouta Djallon huko Labé. 

## Kazi zake 
* *oi, femme* (Me, a woman), 1994.
* *Pellun Gondhi*, Guinée: Éditions Ganndal, 1996
* ''Les épines de l'amour'' (The Thorns of Love), Paris: L'Harmattan, 1997
* *Pour les oiseaux du ciel et de la terre* (For the birds of heaven and earth), UNICEF, 1997
* *Comme les pétales du crépuscule* (Like Petals at Dawn), Lomé: La Semeuse, 1998.
* *Comme une colombe en furie, poésie pour enfants* (Like a dove in fury, poetry for children), éditions Linda, 1999
* *La morte de la guerre* (The dead of war), 2000.
* ''Daado l'orpheline et autres contes du Fouta Djallon de Guinée'' (Daado the orphan girl, and other stories of the Guinea's Fouta Djallon), Paris: L'Harmattan, 2004
* *Le Fils du roi Guémé et autres contes du Fouta Djallon de Guinée* (The son of the King of Guémé and other stories of Guinea's Fouta Djallon), Paris: L'Harmattan, 2004. With a preface by Bernard Salvaing.
* *Les rires du silence* (The Joys of Silence), Paris: L'Harmattan, 2005
* *Les humiliées* (Humiliated Women), Paris: L'Harmattan, 2005.
* *Ngôtté-le-génie de la chasse - conte du Fouta Djallon en Guinée* (Ngôtté the hunting genius - a story of the Guinea's Fouta Djallon), Paris: L'Harmattan, 2007
* *Les fous du septième ciel: Au-dela de l’excision* (The madmen of the seventh heaven: Beyond circumcision), Silex/Nouvelles du Sud, 2014

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1956
Jamii:Wanawake wa Guinea
Jamii:waandishi wa Guinea
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania

## Viungo vya Nje
* African Moon na  Koumanthio Zeinab Diallo, imetafsiriwa na Janis A. Mayes
Adrian Atiman

**Adrian Atiman** (Tindirma, Sudan ya Kifaransa, leo Mali, 1866 hivi  - Karema, mkoa wa Katavi, 24 Aprili 1956.

## Maisha
Msonghai, alikombolewa na Wamisionari wa Afrika kutoka utumwa huko Metlili, kusini mwa Algeria. 

Baada ya kusomeshwa hadi Ulaya hadi kifo chake akiheshimiwa na wote. 

Aliacha mke na mtoto mmoja, padri Joseph

## Tanbihi 
## Marejeo kwa Kiswahili
* George Pelz, "Katekista na daktari Adrian Atiman"

Jamii:Waliozaliwa 1866
Jamii:Waliofariki 1956
Jamii:Wamisionari
Jamii:Watu wa Mali
Jamii:Matabibu wa Tanzania
Rose Moss

**Rose Rappoport Moss** (amezaliwa 1937) ni mwandishi wa nchini Afrika Kusini. Alihamia Amerika mnamo mwaka 1961. Pia alikuwa mwalimu katika Chuo cha Wellessley.
## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1937
Jamii:Waandishi wa Afrika Kusini
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Wilfried Zaha

thumb|180px|right|Wilfried Zaha (2016)
**Dazet Wilfried Armel Zaha** alizaliwa tarehe 10 Novemba mwaka 1992.Ni mchezaji wa soka anayecheza kama mshambuliaji katika  klabu ya Crystal Palace na timu ya taifa ya Ivory Coast.

Zaha alijiunga na timu ya Crystal Palace kutoka katika kituo cha kufundishia soka mwaka 2010. Katika msimu wake wa kwanza alifunga mabao 18 katika mashindano yote. Mnamo Januari 2013, alihamishiwa Manchester United kwa ada ya awali ya £ 10 milioni (mchezaji wa gharama kubwa zaidi wa Crystal Palace aliyeuzwa wakati huo). Zaha alirudi Palace Agosti 2014 kwa mkopo wa muda mrefu, kabla ya kusaini mkataba wa kudumu mwezi Februari 2015. Tangu wakati huo alikuwa mchezaji wa 12 mwenye mabao mengi kwenye klabu hiyo.

Alizaliwa nchini Ivory Coast, na alikulia Uingereza akiwa na umri wa miaka minne. Alichezea timu ya taifa ya Uingereza mwaka 2012, akionekana katika mechi mbili zisizo za ushindani. Baada ya kutochezea Uingereza kwa miaka minne, alijiunga na timu ya taifa ya Ivory Coast kabla ya Kombe la Mataifa ya Afrika 2017.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1992
Jamii:Wachezaji mpira wa Cote d'Ivoire
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Ukungenwa

**ukungenwa** ni desturi Nchini Afrika Kusini  au  Utamaduni ambapo Mwanamke mjane anakuwa mke wa shemeji yake, au anachukuliwa na kurithiwa na shemeji yake. Kitendo hiki kinatokea hasa katika sehemu za vijijini nchini Afrika Kusini, hasa Eastern Cape, na KwaZulu-Natal . 

## Marejeo
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Jamii:Utamaduni wa Afrika
Jamii:Wiki4uni
Serge Aurier

**Serge Alain Stéphane Aurier** alizaliwa tarehe 24 Disemba mwaka 1992 ni mtaalamu wa Ivory Coast na Mwanasoka  ambaye anacheza kama mshambuliaji wa kulia huko Uingereza [Laliga] na nahodha wa timu ya taifa ya kanda ya Ivory Coast

## Maisha ya binafsi
Alizaliwa Ouragahio, Ivory Coast, Aurier alihamia Ufaransa akiwa na umri mdogo, baada ya wazazi wake kutaka watoto wao wawe na maisha bora. Alikuwa akipenda soka alipokuwa akikua. Mdogo wa Aurier, Christopher, alichezea klabu yake ya zamani ya Lens.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1992
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Litema

thumb| Muundo wa Litema ya Jadi
**Litema** (pia inaandikwa *Ditema*; Umoja: **Tema**) ni aina ya sanaa ya Wasotho inayojumuisha miundo ya kijiometri ya mapambo na ishara, ambayo kwa kawaida inahusishwa na mila ya Kisotho-Kusini inayotekelezwa leo huko Lesotho na maeneo jirani ya Afrika Kusini.

Wanawake wa Basotho hutengeneza maandishi kwenye kuta za nje na ndani ya nyumba kwa njia ya kuchonga, kupaka rangi na nakshi. Kwa kawaida mifumo ya kijiometri huchanwa au kuchanwa kwenye safu za juu ya udongo safi na plasta ya samadi, na baadaye kupakwa rangi ya *ocher* au rangi ya viwandani. Mara nyingi huiga mfano wa shamba lililolimwa. Litema hudumu kwa muda mfupi; inaweza kufiafia na kubomoka au kusombwa na mvua kubwa. Ni kawaida kwa wanawake wa kijiji kizima kutumia litema kwenye matukio maalum kama vile harusi au sherehe za kidini. 

## Marejeo 
Jamii:utamaduni wa Lesotho
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Jamii:Wiki4uni
Nasra Agil

**Nasra Agile** ni Msomali aliye mhandisi wa ujenzi na mjasiriamali nchini Kanada. Amehusika katika programu na mpango mbalimbali wa huduma za jamii, na alitunukiwa Tuzo ya Kimataifa ya Duke of Edinburgh - Kanada .

## Maisha binafsi 
Agile alizaliwa Somalia. Yeye na familia yake,, baadaye walihamia Kanada.  Akiwa kijana, Agile alisaidia kuzindua mipango mbalimbali ya huduma kwa jamii. Aliratibu programu za vijana, warsha za ujuzi wa kuishi, michezo ya kielimu na shughuli za michezo. 

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Somalia
Jamii:Wahandisi wa Somalia
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Max-Alain Gradel

thumbnail|right|200px|Max-Alain Gradel

**Max-Alain Gradel** (alizaliwa 30 Novemba 1987) ni  mchezaji mpira mtaalamu wa Ivory Coast ambaye anacheza kama winga au mshambulizi kwa klabu ya Uturuki Sivasspor na timu ya taifa ya Ivory Coast.

Gradel alipokea mwito wake wa kwanza kwenye timu ya taifa ya Ivory Coast mnamo Novemba 2010. Alijitokeza kwa mara ya kwanza katika upande wa kitaifa tarehe 5 Juni 2011.

Tarehe 30 Aprili 2011, Gradel alishinda tuzo zote za Mchezaji Bora wa Mashabiki na Wachezaji Bora wa Mwaka huko Leeds. Mnamo Juni 2018 , alijiunga na klabu ya Ufaransa Toulouse.

Jamii:Wachezaji mpira wa Cote d'Ivoire
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Larisa Akrofie

**Larisa Akrofie** ndiye mwanzilishi wa *Levers in Heels* na jumuiya ya mtandaoni inayoleta mwonekano kwa wanawake wa Kiafrika kwenye Sayansi, Teknolojia, Uhandisi na Hisabati (STEM).  

## Kazi 
Larisa ni mtetezi wa wanawake wa Kiafrika wa STEM na anazungumza kwa shauku juu ya uwezeshaji wa wanawake kupitia elimu ya STEM, ujasiriamali na ukuzaji wa ujuzi. Amezungumza zaidi kwenye majukwaa mbalimbali ya kimataifa kama vile Jukwaa la Uchumi la Qatar,  linaloendeshwa na Bloomberg LP, na Jukwaa la Chakula la Dunia la 2021  kwa ushirikiano na Kituo cha Maendeleo cha OECD na Sekretarieti ya Klabu ya Sahel na Afrika Magharibi (SWAC/ OECD).

## Tuzo 
** A former member of the World Economic Forum community of Global Shapers and ex-curator of the Global Shapers community in Accra, Ghana. 
** Listed in 2018 as one of the Top 50 Most Influential Young Ghanaians by Avance Media. 
** 2020 National Women in STEM Honours - Supported by the Ministry of Communications, Ghana.
** 1st Runner Up of the 2021 'Digital Inclusion & Innovation' category of the Coalition for Digital Equality Awards.
** Finalist of the 2021 'Women Empowerment Award' category of the GhanaWeb Excellence Awards.
* 

## Marejeleo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Ghana
Jamii:Wahandisi nchi kwa nchi
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Amad Diallo

**Amad Diallo** (alizaliwa 11 Julai 2002) ni mwanasoka mtaalamu wa Ivory Coast ambaye anaeheza kama winga katika klabu ya Manchester na kiungo bora wa timu ya taifa ya Ivory coast. 
Alijiunga na mfumo wa vijana wa Atalanta mnamo 2015, ambapo alishinda mataji mawili Campionato Primavera 1. Mnamo 2019 alikua mchezaji wa kwanza kufunga Serie A, kwenye mechi yake ya kwanza ya kitaaluma kwa timu ya wakubwa. Mnamo Januari 2021, Diallo alijiunga na klabu ya Uingereza ya Manchester United, kabla ya kutumwa kwa mkopo kwa [Rangers] mwaka mmoja baadaye. Diallo alicheza mechi yake ya kwanza ya kimataifa huko Ivory Coast katika michuano ya kufuzu kwa Kombe la Mataifa ya Afrika ya 2021.

## Maisha binafsi
Diallo ni Muislamu. Alipata pasipoti ya Italia mwishoni mwa Desemba 2020.

## Marejeo
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Jamii:Waliozaliwa 2002
Jamii:wachezaji mpira wa Cote d'Ivoire
Mamlambo

**Mamlambo** ni Mungu katika ngano za Afrika Kusini na Kizulu, "mungu wa mito",  anayeelezewa kama kiumbe kikubwa kama nyoka. 

Mnamo mwaka 1997, magazeti ya Afrika Kusini (ikiwa ni pamoja na *The Star* la Johannesburg na Cape Town 's *Cape Argus* ) yaliripoti juu ya kuonekana kwa mnyama mkubwa wa "giant reptile" katika *Mto Mzintlava* karibu na *Mlima Ayliff* nchini Afrika Kusini. Wanakijiji wa eneo hilo walidai kuwa kiumbe huyo alikuwa na urefu wa mita 20 (futi 67) akiwa na kichwa cha farasi, sehemu ya chini ya mwili ni samaki, miguu mifupi na shingo ya nyoka na kwamba alikuwa anang'aa kama taa ya kijani. usiku. Katika kipindi cha kati ya Januari na Aprili 1997, takriban vifo tisa vilihusishwa na Mamlambo.  

## Marejeo
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Jamii:Utamaduni wa Afrika
Jamii:Wiki4uni
Wayoruba

thumb|Kundi la Wayoruba katika picha ya pamoja
**Wayoruba** (kwa Kiyoruba: Ìran Yorùbá, Ọmọ Odùduwà, Ọmọ Káàárọ̀-oòjíire) ni kabila la Afrika Magharibi ambalo linaishi sehemu za Nigeria, Benin na Togo zinazounda nchi ya Yoruba, lakini pia Ghana. 

Wayoruba wanajumuisha takriban watu milioni 45 barani Afrika, wapo laki kadhaa nje ya bara, na wana uwakilishi zaidi miongoni mwa wanachama wa diaspora kutoka Afrika, hasa Brazil na Kuba. 

Idadi kubwa ya Wayoruba leo wako ndani ya nchi ya Nigeria, ambapo wanaunda 15.5% ya wakazi wa nchi hiyo, kulingana na makadirio ya CIA, na kuwafanya kuwa moja ya makabila makubwa zaidi barani Afrika. 

Watu wengi wa Kiyoruba huzungumza lugha ya Kiyoruba, ambayo ni lugha ya Niger-Kongo yenye idadi kubwa zaidi ya wazungumzaji asili

## Marejeo 
Jamii:Wayoruba
Jamii:Makabila ya Nigeria
Jamii:Makabila ya Benin
Jamii:Makabila ya Togo
Jamii:Makabila ya Ghana
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Eva Lokko

**Eva Naa Merley Lokko** (alifariki 6 Oktoba 2016) alikuwa mtumishi wa umma nchini  Ghana, mhandisi na mwanasiasa. Alikuwa mwanamke wa kwanza kuteuliwa  kama mgombea Makamu wa Rais wa Chama cha Maendeleo ya Wananchi.

Alishirikiana na mshika bendera wa PPP, Paa Kwesi Nduom katika uchaguzi wa Rais na wabunge wa 2012 . Alikuwa mkurugenzi wa kwanza mwanamke wa Ghana (Broadcasting Corporation) Shirika la Utangazaji la Ghana .

## Maisha ya awali na elimu 
Lokko alitoka katika kabila la Ga-Adangbe . Lokko alisoma Shule ya Upili ya Wasichana ya Wesley huko Cape Coast  ambapo alikuwa mwanariadha mwanafunzi na nahodha wa michezo ambaye alishindana na kushinda vikombe vya kuruka viunzi, mkuki  mita 100 na kuruka juu. Alikuwa mhandisi kitaaluma na alikuwa na shahada ya uzamili ya Uhandisi wa Mawasiliano ya Satelaiti kutoka Umoja wa Kisovieti wa wakati huo (USSR) na shahada ya uzamili ya Mifumo ya Usimamizi wa Uakili, Uchambuzi wa Mfumo na Usanifu kutoka Uingereza . 

## Maisha binafsi 
Lokko alikulia  Mkoa wa Accra Mkuu wa Ghana na alikuwa akijua vyema lugha kadhaa za ndani na kimataifa. Alizungumza Kiga, Kitwi, Kiingereza, Kirusi na Kifaransa .  Aliolewa na Nii K. Bentsi-Enchill na kwa pamoja walikuwa na watoto wawili.

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 2016
Jamii:Wanawake wa Ghana
Jamii:Wahandisi wa Ghana
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Jamii:Afrocuration Project
Patricia Obo-Nai

**Patricia Obo-Nai** ni mhandisi kutoka nchini Ghana, na Mghana wa kwanza kuwa Afisa Mtendaji Mkuu wa kampuni ya Vodafone Ghana. Uteuzi wake tarehe 19 Februari 2019 ulianza tarehe 1 Aprili 2019. 

Pia yeye ni mwanachama wa Taasisi ya Ghana ya Wahandisi, (GHIE) na kamati kuu ya Vodafone. Mnamo Mei 2021, alitajwa kuwa miongoni mwa Viongozi 50 wa Juu wa Kike Wenye Ushawishi Zaidi barani Afrika katika sekta ya biashara na Leading Ladies Africa.

## Elimu 
Alisomea shule ya  St Roses Senior High (Akwatia) na Shule ya Upili ya Presbyterian Senior High School. Aliendelea kusoma Chuo Kikuu cha Sayansi na Teknolojia cha Kwame Nkrumah ambako alipewa shahada ya uhandisi wa umeme. Ana shahada ya MBA na Elimu ya Utendaji kutoka Chuo Kikuu cha Ghana na Shule ya Usimamizi ya Kellogg nchini Marekani mtawalia. Pia amepata shahada ya Elimu ya Uongozi kutoka INSEAD nchini Ufaransa.

## Kazi 
Obo-Nai ana uzoefu wa miaka 22 kwenye teknolojia ya habari na mawasiliano ya simu.  Kabla ya uteuzi wake Vodafone, alifanya kazi na Millicom Ghana Limited, waendeshaji wa Tigo kwa miaka 14. Alijiunga na Vodafone mnamo 2011 na kufanya kazi kama Afisa Mkuu wa Teknolojia na mjumbe wa Kamati ya Utendaji. Kisha akapandishwa cheo kama Mkurugenzi wa Biashara Zisizohamishika na Uendeshaji wa Wateja kabla ya kuteuliwa kama Mkurugenzi Mtendaji mnamo 2019.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Ghana
Jamii:Wahandisi wa Ghana
Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania
Jamii:Afrocuration Project