open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Isaac Theophilus Akunna Wallace-Johnson

**Isaac Theophilus Akunna Wallace-Johnson** (1894 – 10 Mei 1965) alikuwa mwanaharakati, mwandishi wa habari na mwanasiasa wa Sierra Leone. 

## Tanbihi 
## Marejeo
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* Carol Polsgrove: *Ending british rule in africa : writers in a common cause*, Manchester [u.a.] : Manchester Univ Press, 2012, 

!
Jamii:Siasa ya Afrika
Jamii:Utaifa
Anatoli wa Laodikea

**Anatoli wa Laodikea** (anajulikana pia kama **Anatoli wa Aleksandria** kwa kuwa ndipo alipozaliwa mwanzoni mwa karne ya 3 – 3 Julai 283) alikuwa askofu wa Laodikea kwenye pwani ya Mediteranea nchini Syria.

Kabla ya hapo alikuwa pia kati ya wataalamu wakuu wa hisabati, jiometri, fizikia, astronomia na falsafa ya Aristotle akaacha maandishi muhimu kwa wasio Wakristo pia . 

Tangu kale anaheshimiwa na Waorthodoksi wa Mashariki na Wakatoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa kila mwaka tarehe ya kifo chake..

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
*Acta Sanctorum, I, July
*Michaud, *Biog. Univ.*
*Sabine Baring-Gould, *Lives of the Saints* (London, 1872)
*"Lives of the Saints," Omer Englebert, New York: Barnes & Noble Books, 1994, pp 532, ISBN 1-56619-516-0
*"The Ante-Nicene Christian Pasch: De ratione paschali, the Paschal Tract of Anatolius, bishop of Laodicea" by Daniel P. Mc Carthy and Aidan Breen (2003) Dublin: Four Courts Press

## Marejeo mengine
*
*

## Viungo vya nje
*Paschal Canon
*The Paschal Canon of Anatolius of Laodicea 
*Catholic Encyclopedia: *St. Anatolius*
*Complete Dictionary of Scientific Biography: *Anatolius of Alexandria*
*Anatolius d'Alexandrie: *Sur les Dix Premiers Nombres*, ''Sur la Décade et Les Nombres Qu'elle Comprend''

Jamii:Waliozaliwa karne ya 3

Jamii:Wanahisabati wa Misri
Jamii:Wanafalsafa wa Misri

Jamii:Watakatifu wa Misri
Kuchanyika (Hyliidae)

Spishi kadhaa za **kuchanyika** ni ndege wadogo wa familia Hyliidae. Nyingine ni wana wa familia Cettiidae.

## Spishi
* *Hylia prasina*, Kuchanyika Kijani (Green Hylia)
* *Pholidornis rushiae*, Kuchanyika Kabumbu (Tit-hylia)

## Picha

Nest of Tit-hylia 18.JPG|Kiota cha kuchanyika kabumbu

Jamii:Kucha na jamaa
Arkadius wa Mauretania

thumb|Mt. Arkadius.
**Arkadius wa Mauretania** (alifariki 304 hivi) alikuwa Mkristo wa Caesarea ya Mauretania Caesariensis (leo Cherchell nchini Algeria) aliyeuawa kwa ajili ya imani yake. 

Inasemekana alihama mji wake ili asilazimishWe kuabudu miungu ya Roma ya Kale, lakini aliposikia ndugu yake alikamatwa badala yake alijitokeza kwa hiari akakatwa vipandevipande .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.
  
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 12 Januari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*Saints of January 12 
* Sant' Arcadio di Cesarea di Mauritania
Apolonia wa Aleksandria

wa 1513, Kanisa kuu la Heilsbronn, Bavaria, Ujerumani).]]
**Apolonia wa Aleksandria** (alifariki 249 hivi) alikuwa mmojawapo katika kundi la mabikira wa Aleksandria, Misri, waliofia imani yao wakati wa shambulio dhidi ya Wakristo lililotangulia dhuluma ya kaisari Decius.

Baada ya kuteswa kikatili kwa kukataa maneno ya kukufuru alikubali kuchomwa moto akiwa hai ili asikane imani .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waorthodoksi wa Mashariki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimshwa tarehe 9 Februari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi 
## Marejeo ya Kiswahili
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 49-50
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 42

## Marejeo ya lugha nyingine
*Attwater, Donald and Catherine Rachel John. *The Penguin Dictionary of Saints*. 3rd edition. New York: Penguin Books, 1993. ISBN 0-14-051312-4.
*Beal, John F.  Representations of St Apollonia in British Churches. Dental Historian vol 30, pp 3–19, (1996).
*

## Viungo vya nje
*Colonnade Statue St Peter's Square
Ahmedabad

**Ahmedabad** ni jiji kubwa katika jimbo la Gujarat kwenye magharibi ya Uhindi, pia ni makao makuu ya mkoa wa Ahmedabad. Ilikuwa mji mkuu wa Gujarat tangu mwaka 1960 hadi 1970. Jiji liko kwenye ufuko wa mto Sabarmatin a kupakana na mji mkuu mpya Gandhinagar.

Eneo la jiji ni kama km28,087 na mkoa wote una wakazi 7,486,573 (2014), ilhali mji wenyewe una wakazi 6,357,693. 

## Historia 
Ahmedabad ilianzishwa na sultani Ahmed Shah mnamo mwaka 1411 BK upande wa mashariki wa mto Sabarmati.

Mwaka 1487 mji ulizungushiwa ukuta wenye urefu wa km 10. Ukuta huu ulikuwa na mageti 12.

Mnamo mwaka 1573 Ahmedabad ilivamiwa na milki ya Mughali na kuwa sehemu yake. 

Mwaka 1758 ilihamishwa kutoka Wamughali kwenda utawala wa Wamaratha. Chini ya utawala wao ilikuwa na tasnia ya vitambaa vilivyouzwa hadi Ulaya. 

Mnamo mwaka 1818 mji ulifikishwa chini ya utawala wa Kampuni ya Kiingereza kwa Uhindi ya Mashariki. Tangu mnamo 1850 viwanda vya nguo vilianzishwa Ahmedabad na mji ulikuwa kitovu cha tasnia hiyo nchini. Hivyo ilitwa mara nyingi "Manchester of the East" kwa kulinganishwa na mji ule wa Uingereza wenye viwanda vingi vya nguo.

Katika karne ya 20 mji ulikuwa muhimu katika harakati ya kupigania uhuru wa Uhindi. Mahatma Ghandi aliunda vituo viwili vya harakati hiyo karibu na mji, na mwaka 1930 alianzisha hapa maandamano ya chumvi iliyokuwa hatua muhimu kukabili mamlaka ya ukoloni wa Kiingereza.

Wakati wa uhuru na ugawaji wa Uhindi Ahmedabad iliona mapigano makali baina ya Wahindu na Waislamu na wakimbizi wengi Wahindu kutoka Pakistan walihamia hapa.

## Uchumi 
Ahmedabad imeendelea kuwa mji wa viwanda. Pamoja na viwanda vya nguo kuna pia viwanda vya magari ya kampuni za Tata na Peugeot  na madawa.

## Usafiri 
### Reli 
Ahmedabad ni sehemu ya mtandao wa reli ya Uhindi. Kituo cha Kalupur iko katikati ya jiji kinaunganishwa na mfumo wa metro na mabasi ya mwendokasi.

### Barabara 
Mji unaunganishwa na mfumo wa barabara kuu za kijimbo na kitaifa.

### Usafiri kwa ndege 
Ahmedabad inahudumiwa na Uwanja wa Ndege wa Sardar Vallabbhai Patel ulioko kwa umbali wa kilomita 9 kutoka kitovu cha jiji ukihudumia pia mji mkuu wa  Gandhinagar. 

## Marejeo 
## Viungo vya Nje 
* Ahmedabad Municipal Corporation 
* Ahemdabad Collectorate 
* Ahmedabad at Wikimapia
* Sabarmati Riverfront Development Project
Ruma

katika *Menologion of Basil II* ukionyesha Aretha alivyokatwa kichwa.]]
**Ruma** alikuwa mwanamke Mkristo aliyefia dini yake pamoja na mume wake Aretha, mabinti wao wanne na wenzao walau 335, 4,000 kama si 20,000 huko Najran (leo nchini Saudia) mwaka 523, wakati wa dhuluma ya mfalme Dhu Nuwas aliyekuwa ameongokea dini ya Uyahudi .. 

Kifodini cha watu hao, wengi wenye asili ya Ethiopia, kinajulikana kupitia *Acta S. Arethae* (pia: *Martyrium sancti Arethae* au *Martyrium Arethae*)

Kurani inalaani dhuluma hiyo katika sura LXXXV:4-8.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waorthodoksi wa Mashariki kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake na ya wenzake huadhimishwa nao tarehe 24 Oktoba .

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 5

Jamii:Watakatifu wa Ethiopia
Globu ya Dunia

**Globu ya Dunia** (kutoka Kiingereza: *globe*) ni ramani ya Dunia iliyochorwa juu ya tufe. Ni kama mfano wa Dunia yetu unaolenga kuiga umbo lake halisi.

Globu huwa na faida kulinganishwa na ramani ya kawaida ilhali inaonyesha umbo la eneo pamoja na umbali na pembe. Ramani za Dunia yote haziwezi kuunganisha sifa hizo kwa sababu kadiri eneo lilivyo mbali na ikweta, mtupo wa umbo la tufe linabadilisha emba na umbali kwenye ramani bapa.

## Historia 
250px|thumb|Globu ya Dunia ndogo ya mezani.
Umbo la Dunia lilitambuliwa kuwa kama tufe tangu Hipparchus wakati wa karne ya 3 KK. Mfano wa kwanza wa globu ya Dunia inayojulikana ni ile ya mtaalamu wa Ugiriki wa Kale, Crates wa Mallus huko Cilicia (leo Uturuki), mnamo karne ya 2 KK.

Kuna mifano kadhaa iliyotengenezwa na wanajiografia Waislamu wa kale, kwa mfano zamani za khalifa Al-Ma'mun katika karne ya 9 BK. 

Globu ya Dunia ya kale iliyohifadhiwa hadi sasa ni ile iliyotengenezwa na Martin Behaim wa Nürnberg, Ujerumani, mnamo mwaka 1492. Amerika ilionyeshwa kwa mara ya kwanza kwenye globu ya Dunia na Martin Waldseemueller mnamo 1507.

## Utengenezaji
Globu za Dunia huandaliwa kwa kugawa ramani ya Dunia katika kanda nyembamba zenye pembe mbili juu na chini. Ziko pana kiasi kwenye eneo la ikweta na kuwa nyembamba kadri zinavyokaribia ncha za kusini na kaskazini. Kanda hizo hukatwa na kufungwa kwenye tufe.

Tufe hutobolewa na mhimili wa mzunguko baina ya ncha mbili na kuwekwa katika stendi kwa kuinama pembe ya 23.5°.

## Tazama pia
*Globu ya nyota

## Marejeo
Elesbaan

[thumb|400px|[Ramani ya dola la Kalebu wa Axum.]]
**Kalebu bin Tazena**(maarufu kama **Elesbaan**; alifariki 540/555 hivi) alikuwa mfalme wa Aksum mwanzoni mwa karne ya 6, ambaye ufalme wake ulienea katika Eritrea na Jimbo la Tigray, Ethiopia ya leo.

Kalebu alivamia Yemen mwaka 520 hivi ili kumuadhibu mfalme Myahudi Yusuf Asar Yathar, maarufu kama Dhu Nuwas, aliyeangamiza Wakristo wa Najran. Baada ya mapigano mengi alipata ushindi na kumweka Mkristo mwenyeji Sumuafa' Ashawa' (Esimiphaios) kutawala Himyar kwa niaba yake.

Baada ya kupeleka taji lake Yerusalemu, wakati wa kaisari Yustino, inasadikika kwamba hatimaye Kalebu aling'atuka akajiunga na monasteri kama alivyotamani kabla hajamrudia Mungu.

Kutokana na kutetea Wakristo wa Uarabuni, Kalebu anajulikana na kuheshimiwa na Waorthodoksi wa Mashariki na Wakatoliki kama Mtakatifu Elesbaan. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 15 Mei, 28 Mei, 24 Oktoba, 27 Oktoba au 6 Novemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Aretha mfiadini
*Ruma

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Blessed Elesbaan the King of Ethiopia Eastern Orthodox synaxarion
* Elesbaan, king, hermit, and saint of Ethiopia entry from the *Dictionary of Christian Biography and Literature to the End of the Sixth Century A.D.*, by Henry Wace
* Catholic Online: Saint Elesbaan
* Katolsk.no: Elesbaan
Dionisi wa Aleksandria

ya Mt. Dionisi Mkuu.]]
**Dionisi wa Aleksandria**, aliyeitwa **Mkuu**, alikuwa Patriarki wa 14 wa mji huo wa Misri tangu tarehe 28 Desemba 248 hadi kifo chake tarehe 22 Machi 264. 

Mwenye elimu kubwa, alieshimika pia kwa wingi wa mateso aliyovumilia kwa ajili ya imani . 

Mwaka 252 tauni ilipozuka mjini, yeye na mapadri wake walijitosa kuwahudumia walioambukizwa.

Baadaye alipelekwa uhamishoni wakati wa dhuluma ya kaisari Valerian na ya Galienus.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waorthodoksi wa Mashariki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 8 Aprili.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Mababu wa Kanisa

## Tanbihi
## Marejeo
* 

## Viungo vya nje
* 
**The works of Gregory Thaumaturgus, Dionysius of Alexandria and Archelaus*, trans. S. D. F. Salmond, Edinburgh, T. & T. Clark, 1871: Google Books, archive.org
*Letters of Dionysius of Alexandria to the Popes Stephen and Xystus (tertullian.org)
*Bishop of Alexandria, Saint Dionysius, "St. Dionysius of Alexandria Letters and Treatises", edited by Charles Lett Feltoe, The MacMillin Company, London, 1918

Jamii:Mababu wa Kanisa
Uasi wa Mabondia

.]]
**Uasi wa Mabondia** (kwa Kiingereza: **Boxer Rebellion**) ulikuwa tukio kubwa la China miaka 1900 na 1901, ambapo kundi la wazalendo lilitumia nguvu ili kufuta athari ya kigeni nchini mwao.

## Wageni nchini China
Wakati huo nchi nyingi za nje zilikuwa zikitawala sehemu za China, zikiwemo hasa Japani, Ufalme wa Muungano, Ujerumani na Russia. China ilikuwa imeshindwa nazo mara nyingi ikawa inadhalilishwa.

## Mabondia
Walioitwa na Wazungu "Boxers", yaani "Mabondia", walikuwa raia wa China waliochukia hali hiyo na kwa sababu hiyo walitaka kupigania uhuru kamili kwa kufukuza wageni wote na hata baadhi ya Wachina wenzao. Jina lilitokana na sanaa ya mapigano iliyotumiwa na wazalendo. Waliungwa mkono na wananchi wengi wakapigana hadi Beijing. Kati ya waliouawa nao kuna wamisionari 200 na Wakristo wenyeji 32,000.

## Siku 55 huko Peking
Japani, Russia, Ufalme wa Muungano, Ufaransa, Marekani, Ujerumani, Austria-Hungaria na Italia walikubaliana kuwazuia Mabondia wasiiingie katika sehemu zao za mji huo. Hapo malkia Dowager Cixi alitangaza vita dhidi yao akatuma jeshi la China kusaidia Mabondia. 

Walipigana siku 55, lakini hatimaye wakashindwa. Wageni walifanya sherehe, wakazungukazunguka wakiiba mali ya wenyeji na kubaka wanawake. Jemadari wao alikasirika lakini alishindwa kuwazuia.

## Matokeo
Washindi walidai Wachina pesa na maeneo mengine pamoja na uuaji wa Mabondia wote.

Mwaka 1911 nasaba ya Qing iliangushwa na Jamhuri ya China ilitangazwa, lakini athari ya kigeni iliendelea, hasa kutoka Japani.

## Tazama pia
* Wafiadini wa China

Jamii:Ukoloni
Eugenius wa Karthago

yake iliyoko Milano, Italia.]]
**Eugenius wa Karthago** (alifariki 13 Julai 505) alikuwa Mkristo aliyechaguliwa kwa kauli moja kuwa askofu wa mji huo mwaka 480 baada ya Deogratias wa Karthago (aliyefariki 456). 

Ilimbidi atetee imani sahihi kwa kupambane na Uario, ulioungwa mkono na mfalme wa Wavandali. Alifaulu kuwavuta baadhi yao katika Kanisa Katoliki na kwa sababu hiyo alifukuzwa akaishi uhamishoni katika jangwa la Libia .

Halafu aliruhusiwa kurudi, lakini miaka minane baadaye akafukuzwa tena ahamie Vienne, karibu na Albi (leo nchini Ufaransa). Huko alijenga monasteri aliposhika maisha ya toba hadi kifo chake.

Kutokana na imani na maadili yake, tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu na babu wa Kanisa.

Sikukuu yake inaadhimishwa tarehe 13 Julai.

## Maandishi
* *Expositio Fidei Catholicae*
* *Apologeticus pro Fide*
* *Altercatio cum Arianis*.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Mababu wa Kanisa

## Tanbihi
## Marejeo
* 

## Viungo vya nje
* http://www.santiebeati.it/dettaglio/62340

Jamii:Waliozaliwa karne ya 5

Jamii:Mababu wa Kanisa

Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Mabasi ya mwendokasi

thumb|300px|Basi la Mwendokasi (BRT) jijini Dar es Salaam.
**Mabasi ya mwendokasi** (kwa Kiingereza: *bus rapid transit*, kifupi: *BRT*) ni mfumo wa usafiri wa mjini ambako kuna njia za pekee za mabasi kwenye barabara zinazofungwa kwa magari madogo, mabasi ya kawaida na baisikeli. Katika mfumo huu mabasi ya mwendokasi hupewa kipaumbele kwenye njiapanda. Kuna pia mbinu za kuwezesha abiria kuingia na kuondoka pamoja na kukata tiketi haraka.

Kwa njia hiyo uwezo wa mabasi ya kubeba abiria wengi huongezwa na kuepukana na matatizo ya mabasi ya mjini ya kawaida ambayo yanaweza kukwama katika msongamano wa magari.

Kwa njia hiyo mfumo wa mabasi ya mwendokasi ina faida zinazopatikana vinginevyo kwa mfumo wa metro (usafiri kwenye njia za reli) au tramu (usafiri kwa reli ndogo mjini) lakini kwa kuepukana na gharama kubwa kutengeneza njia za reli juu au chini ya ardhi. Hata hivyo mifumo ya mabasi ya mwendokasi haifikii uwezo wa metro wa kusafirisha abiria wengi kwa wakati mfupi.

Jamii:Usafiri
Aurelius wa Karthago

wa Antonello wa Messina.]]
**Aurelius wa Karthago** (alifariki 429 hivi) alikuwa askofu wa Karthago (leo nchini Tunisia) kuanzia mwaka 391 hivi hadi kifo chake. 

Nguzo imara ya Kanisa, alikinga waamini dhidi ya desturi za Kipagani akaweka kiti chake cha askofu mahali palipokuwa kwanza na sanamu ya mungu jike wa mbingu.

Aliendesha mitaguso mingi ya kutetea imani sahihi. 

Augustino wa Hippo alimheshimu Aurelius, na barua kadhaa walizoandikiana zimetufikia. Ni kwamba Augustino alipokuwa padri huko Hippo na alitaka kuanzisha monasteri Aurelius alimsadia kupata pesa na watakaji, ambao hivyo waliweza kuandaliwa hata kuwa maaskofu baadaye.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 20 Julai.  

Masalia yake yanatunzwa Hirsau Abbey, huko Ujerumani.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Mababu wa Kanisa

## Maandishi yake
*[Opera Omnia(https://sw.wikipedia.org/wiki/Opera_Omnia) kwa Kilatini katika Patrologia Latina ya Migne]\

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*Santi Beati: Sant' Aurelio di Cartagine 

Jamii:Mababu wa Kanisa
Fulgensyo wa Ruspe

**Fulgensyo wa Ruspe** (**Fabius Claudius Gordianus Fulgentius**; Thelepte, leo Medinet-el-Kedima, 462 au 467 – Ruspe, 1 Januari 527 au 533) alikuwa mmonaki, mwanateolojia na askofu wa Ruspe (leo nchini Tunisia) 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

## Maisha
Mtoto wa familia tajiri, alijifunza vizuri kabisa Kigiriki na pia Kilatini.

Mwaka 499 hivi aliondoka ajiunge na wakaapweke wa Thebais huko Misri, lakini alikata tamaa aliposikia juu ya wamonaki wa huko kuathiriwa na mafundisho mapotofu ya Eulalius, askofu wa Siracusa. Badala yake alianzisha monasteri huko Byzacena chini ya askofu Faustus, bila kujali udhaifu wa mwili wake wala upinzani wa mama yake.

Waario walipozidi kushambulia eneo hilo, Fulgensyo alilazimika kuhamia monasteri ya jirani, halafu Sicca Veneria alipokamatwa na kuteswa kwa imani yake Katoliki.  

Mwaka 500 alihiji Roma, kwenye makaburi ya Mitume Petro na Paulo, halafu arakudi Byzacena, alipojenga monasteri, akichagua kuishi peke yake chumbani. 

Sifa yake ilienea akapewa mara kadhaa nafasi ya uaskofu katika majimbo yaliyopungukiwa kutokana na dhuluma ya mfalme Thrasamund wa Wavandali.

Mwaka 523, baada ya kifo che Thrasamund, aliingia madarakani mwanae Hilderic, aliyekuwa Mkatoliki. Hivyo Fulgensyo aliruhusiwa kurudi Ruspe akajitahidi kuvuta wananchi wote katika Kanisa Katoliki na kurekebisha hali mbaya iliyoenea jimboni mwake alipokuwa mbali.

Baadaye Fulgensyo alirudi kuishi monasterini katika kisiwa cha (Kerkenna), lakini akarudishwa tena Ruspe, alipohudumia hadi kifo chake tarehe 1 Januari 527 or 533.

## Maandishi
Kati ya maandishi yake zimetufikia barua kadhaa na hotuba nane.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Mababu wa Kanisa

## Tanbihi
## Marejeo
* A. Isola (ed.), *Anonymus. Vita S. Fulgentii episcopi*, Turnhout, 2016 (Corpus Christianorum. Series Latina, 91F), ISBN|978-2-503-56820-1
* Fulgence de Ruspe, *Lettres ascetiques et morales*. Critical text by J. Fraipont. Introduction, translation, and notes by Daniel Bachelet. Paris: Cerf, 2004, Pp.&nbsp;298. (Sources Chretiennes, 487).
*"Fulgentius" in *The Oxford Dictionary of the Christian Church.*  F. L. Cross and E. A. Livingstone, eds. London: Oxford University Press, 1974.
**Catholic Encyclopedia* article "St. Fulgentius"
*Saint of the Day, January 1 at *SaintPatrickDC.org*
*Burns, Paul. ''Butler's Lives of the Saints:New Full Edition.*  Collegeville, MN:The Liturgical Press, 1995. ISBN|0-8146-2377-8.
*Gumerlock, Francis X. *Fulgentius of Ruspe on the Saving Will of God: The Development of a Sixth-Century African Bishop’s Interpretation of 1 Timothy 2:4 During the Semi-Pelagian Controversy''. Edwin Mellen Press, 2009. ISBN|978-0773449350
* Prosopographie de l'Afrique Chrétienne (303–533), ed. André Mandouze pp.507–513 'Fulgentius 1'

## Viungo vya nje
*Life of St. Fulgentius (Augustinians of the Midwest)
Hlane

** Hlane** ni tarafa moja ya Eswatini.
## Tazama pia
*Hlane Royal National Park
## Tanbihi
Jamii:Miji ya Eswatini
Randers

thumbnail|right|280px|Ukumbi wa zamani wa mji wa Randers 

**Randers** ni mji nchini Denmark unaopatikana katika mkoa wa Midtjylland. 
Idadi ya wakazi wake ni takriban 92,500.

## Tazama pia 
* Orodha ya miji ya Denmark

Jamii:Miji ya Denmark
Elvis Kamsoba

thumb|Elvis Kamsoba
**Elvis Kamsoba** (alizaliwa 27 Juni 1996) ni mchezaji wa soka wa Burundi ambaye anacheza kama mshambuliaji wa klabu ya Melbourne na timu ya taifa ya Burundi. 

## Kazi ya klabu
### Melbourne Victory
Kamsoba alisainikatika klabu hiyo ya Victory iiliyopo katika A-League kwa mkataba wa miezi 18 mnamo 3 Januari 2019.
Alicheza mechi yake ya kwanza katika klabu ya Melbourne mnamo 9 Januari 2019 kwenye mechi ya A-League dhidi ya klabu ya Adelaide United. [6]

## Kazi ya kimataifa
Mnamo 24 Machi 2019 alithibitisha kwamba alikuwa amekataa wito wa kwenda katika timu ya taifa ya Burundi kwa sababu Elvis alikuwa na uraia wa nchi mbili yaani Burundi na Australia hadi sasa.

Miezi miwili baadaye, alikubali wito wa kikosi cha muda cha timu ya taifa ya Burundi kabla ya Kombe la Mataifa ya Afrika ya 2019.Alicheza kwa mara ya kwanza 17 Juni 2019 katika mchezo wa kirafiki dhidi ya timu ya taifa ya Tunisia katika kikosi cha kwanza.

Jamii:waliozaliwa 1996
Jamii:watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Burundi
Besarioni wa Misri

**Besarioni wa Misri** alikuwa mmonaki Mkristo kati ya karne ya 4 na ya 5 BK. 

Anahesabiwa kati ya mababu wa jangwani, kwa kuwa aliishi kama mkaapweke bila makao maalumu na kwa kuombaomba katika Wadi el-Natrun (Scete au Nitria). 

Habari zake zinajulikana kupitia kitabu cha Misemo ya Mababa wa Jangwani.

Tangu kale anaheshimiwa na Waorthodoksi wa Mashariki, Waorthodoksi na Wakatoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 6 Juni, lakini pia 17 Juni au 17 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Vyanzo kwa Kiswahili
* Misemo ya Mababa wa Jangwani (Apophthegmata Patrum) – tafsiri ya W. Ngowi, O.F.M.Cap. – ed. Salvatorianum – Morogoro 2000 –ISBN 0-264-66350-0

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 4
Jamii:Waliofariki karne ya 5
Jamii:Wamonaki
Jamii:wakaapweke
Jamii:Mababu wa jangwani
Jamii:Watakatifu wa Misri
Mto Ruzizi

thumb|247x247px|Kiboko katika mto wa Ruzizi nchini Burundi.
**Mto Ruzizi** (pia: **Rusizi**, **Kivu**) ni mto, wenye urefu wa kilomita 117 (73 mi), unaotiririka kutoka Ziwa Kivu hadi Ziwa Tanganyika katika Afrika ya Kati, ukishuka kutoka takriban mita 1,500 (4,900 ft) juu ya UB hadi karibu mita 770 (2,530 ft) juu ya usawa wa bahari. Mto huo unapita katika Ziwa Tanganyika kupitia Delta, na njia moja au mbili ndogo zinazogawanyika kutoka katika mto mkuu. 

Ruzizi ni mto mchanga, uliyoundwa miaka 10,000 hivi iliyopita, wakati volikano inayohusiana na Milima ya Virunga. Milima ilizuia uwanja wa zamani wa Ziwa Kivu hadi kwenye maji ya Mto Nile na badala yake ililazimisha ziwa kufurika kusini mwa Ruzizi.

## Umeme wa maji 
Bwawa la umeme wa Ruzizi lilijengwa katika dimbwi la Mto Ruzizi kutoka Ziwa Kivu mnamo 1958. Kituo cha umeme cha Ruzizi II kiliongezwa mnamo 1989. Ruzizi I na II zinaendeshwa na kampuni ya mataifa matatu (Burundi, Rwanda na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo) inayomilikiwa na Jumuiya ya Uchumi ya Nchi Kuu za Maziwa. Jumuiya hiyo imepanga mabwawa mengine mawili, Ruzizi III na IV.

Ruzizi I ina uwezo wa kuzalisha kama megawati 30 (MW) na Ruzizi II karibu 44 MW. Ruzizi III, ili kujengwa chini ya nyingine mbili, inakadiriwa kuwa na uwezo wa MW 145 itakapoanza kutumika mnamo 2016.

## Tazama pia
* Orodha ya mito ya mkoa wa Cibitoke
* Orodha ya mito ya mkoa wa Bubanza
* Orodha ya mito ya mkoa wa Bujumbura Vijijini
* Orodha ya mito ya Burundi
* Orodha ya mito ya Rwanda
* Orodha ya mito ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
* Mito mirefu ya Afrika

R
R
R
R
Jamii:Ziwa Tanganyika
Jamii:Ziwa Kivu
Jamii:Mkoa wa Cibitoke
Jamii:Mkoa wa Bubanza
Jamii:Mkoa wa Bujumbura Vijijini
Ubaridi

**Ubaridi** ni uwepo wa hali ya chini ya halijoto katika kitu fulani au eneo fulani, lakini hasa katika angahewa. Katika hali ya kawaida baridi huwa ni hali ya mtazamo binafsi. Mpaka wa chini kabisa wa baridi ni sifuri halisi ambayo katika skeli ya Kelvin husomwa kama 0.00K.

Kwa kuwa halijoto huhusisha nishatijoto inayoshikiliwa na kitu au sampuli ya maada, ambayo ndiyo nishati mwendo ya chembe ziundazo maada, kitu kitakuwa na nishatijoto ndogo pale kinapokuwa cha baridi na nishatijoto kubwa pale kinapokuwa cha moto. 

Kama kungalikuwa na uwezekano wa kuupooza mfumo fulani mpaka halijoto  ya sifuri halisi, mwendo wote wa chembe katika sampuli ya maada ungekoma and chembe hizo zingekuwa tuli katika mtazamo huu wa kisasa. Kitu hicho kingechukuliwa kuwa na nishatijoto ya sifuri.

Jamii:Hali ya hewa
Enock Sabumukama

**Enock Sabumukama** (alizaliwa 4 Septemba 1994) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa Burundi ambaye anacheza kama kiungo wa klabu ya ZESCO United iliyopo nchini Zambia na timu ya taifa ya Burundi.

## Kazii ya kimataifa
Alichaguliwa katika kikosi cha kwanza cha timu ya taifa ya burundi katika Kombe la Mataifa ya Afrika mwaka 2019.

Jamii:waliozaliwa 1994
Jamii:watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Burundi
Oscar Wilde

thumbnail|right|200px|Oscar Wilde
'''Oscar Fingal O'Flahertie Wills Wilde'* (Oktoba 16, 1854 –  Novemba 30, 1900) alikuwa mshairi wa Ireland na pia mwandishi wa maigizo ya vitabu. 

Baada ya kuandika sana katika miaka ya 1880 alikuwa miongoni mwa waandishi maarufu sana jijini London katika miaka ya 1890. 

Amekuwa akikumbukwa sana kutokana na kuandika maigizo mengi pamoja na kuwa na misemo mizuri. Pia anakumbukwa sana kutokana na kazi yake iliyojulikana kama *The Picture of Dorian Gray''.

Jamii:Waandishi wa Ireland
Greenock

right|frameless|351x351px|angalia kaskazini magharibi ya Greenock na Mto Clyde, na Malkia wa Karibi katika Kituo cha Bahari ya Greenock-
**Greenock** ni mji na kituo cha usimamizi kilichopo katika eneo la baraza la Inverclyde huko Scotland na mahali pa zamani ndani ya mkoa wa kihistoria wa Renfrewshire, iliyoko magharibi ya kati, sehemu za chini za Scotland. 

## Utawala 
Hadi mwaka 1974, Greenock ilikuwa ikijitegemea kwa haki yake yenyewe. Iliunganishwa na Port Glasgow kuunda jimbo la Greenock na Port Glasgow. Mnamo 1997, ikawa Greenock na Inverclyde. 

Baada ya kugawanywa tena kwa viti vya Uskoti, iliunganishwa katika jimbo lililokua la Inverclyde - mara ya kwanza katika historia ya kisiasa kwamba Greenock hakutajwa katika kiti cha ubunge. 

Greenock na Inverclyde bado ni wabunge wa Bunge la Uskoti.

## Afya 
Hospitali ya Inverclyde ni hospitali iliyoko katika mji wa Greenock kuwahudumia wakazi wa Inverclyde, Largs, Isle of Bute na peninsula ya Cowal.

Kliniki ya Langhill iliyoko nyuma ya hospitali ya Inverclyde sasa ni hospitali kuu ya magonjwa ya akili na kitengo cha IPCU.

## Jiografia 
### Maeneo na vitongoji 
Arran View, Bogston, Shamba la Bow, Braeside, Branchton, Bridgend, Broomhill, Cartsburn, Cornhaddock, Shamba la Udaku, Fort Matilda, Gibshill, Greenock West, Grize Hill, Larkfield, Lyleedoch, Lynedoch, Overton, Pennyfern. 

## Viungo vya nje 
Jamii:Miji ya Uskoti
Bartosz Kurek

thumb|frameless|Kurek (2018)
**Bartosz Kamil Kurek** (amezaliwa Wałbrzych, 29 Agosti 1988) ni mchezaji wa mpira wa wavu huko Polandi.Ni mwanachama wa timu ya taifa ya mpira wa wavu ya Polandi na klabu ya mpira wa wavu ya Kipolishi, ONICO Warszawa.

## Maisha binafsi 
Bartosz Kurek alikulia Nysa, Polandi. Baba yake, Adam Kurek, alikuwa pia mchezaji wa mpira wa wavu. Kurek alicheza mpira wa kikapu katika ujana wake, lakini baadaye akaamua acheze mpira wa wavu.

Kurek anakaka yake mdogo, Jakub.

## Viungo vya nje 
* FIVB Profile
* PlusLiga player profile 

Jamii:Wachezaji wa Polandi
Mark Ruffalo

thumb
**Mark Alan Ruffalo** (/ˈrʌfəloʊ/; amezaliwa Kenosha, Wisconsin, Novemba 22, 1967) ni muigizaji na mtayarishaji wa filamu wa Marekani. 

Alianza kuigiza mnamo miaka ya 1990 na kupata umaarufu mkubwa kutoka kwenye maigizo mbalimbali kama vile *This is our youth* na *You Can Count On Me*. Aliendelea na maigizo na akajulikana zaidi pale alipokua mhusika katika filamu zilizotengenezwa na Marvel Studios kama Bruce Barner (Hulk) ambapo aliigiza filamu kama vile  The Avengers (2012), Avengers: Age of Ultron (2015), Thor: Ragnarok (2017), Avengers: Infinity War (2018), na Avengers: Endgame (2019). 

## Maisha ya awali 
Mama yake aitwaye Marie Rose alikuwa msusi wa nywele na baba yake Frank Lawrence Ruffalo Jr, alikuwa mpaka rangi katika majengo. Ana dada wawili ambao ni Tania na Nicole, pia alikuwa na kaka aliyeitwa Scott ambaye alifariki mwaka 2008.

Jamii:Waliozaliwa 1967
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Paco Alcácer

thumb|308x308px|Alcácer akijiandaa kabla ya mechi (2012).
**Francisco Paco Alcácer García** (anajulikana sana kama **Alcácer**; alizaliwa 30 Agosti 1993) ni mchezaji wa soka wa Hispania ambaye anacheza kama mshambuliaji wa klabu ya Ujerumani Borussia Dortmund na timu ya taifa ya Hispania.

Alianza kazi yake na vijana wa klabu ya Valencia, Alianza kucheza na timu ya kwanza mnamo 2010, Alikuwa mchezaji wa mkopo huko Getafe, Alifunga jumla ya mabao 57 katika mechi 118. Mnamo mwaka 2016, alisaini mkataba kwenda Barcelona kwa € milioni 30, alishinda makombe mawili ya Copa del Rey na moja la La Liga.

Mnamo 28 Agosti 2018, Alcácer alijiunga na timu ya Bundesliga Borussia Dortmund kwa mkopo wa muda mrefu. Na Dortmund walipewa chaguo la kumnunua au kutomnunua. 

Alcacer alionesha kiwango cha juu sana na kufunga mabao mengi kuliko wachezaji wote kwenye timu, Klabu ilitumia chaguo lao la kumnunua moja kwa moja kwa € milioni 23 mpaka 2024.

Jamii:Waliozaliwa 1993
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji mpira wa Hispania
The Jungle Book (filamu ya 2016)

**Kitabu cha Jungle** ni filamu ya Marekani iliyoongozwa na kutengenezwa na Jon Favreau, iliyotengenezwa na Picha za Walt Disney, na iliyoandikwa na Justin Marks kulingana na kazi ya pamoja ya Rudyard Kipling isiyo ya kawaida.  

Kitabu cha Jungle ni filamu ya vitendo / CGI inayoelezea hadithi ya Mowgli, kijana wa watoto yatima ambaye, akiongozwa na walezi wake wa wanyama, anakaa kwenye safari ya kujigundua wakati akizuia vitisho vya Shere Khan. 

Filamu inamtambulisha Neel Sethi kama Mowgli, pamoja na maonyesho ya utekaji sauti na mwendo kutoka kwa Bill Murray, Ben Kingsley, Idris Elba, Lupita Nyong'o, Scarlett Johansson, Giancarlo Esposito, na Christopher Walken.

Jamii:filamu za Marekani
Gladsaxe

thumbnail|right|280px|Kanisa katika mji wa Gladsaxe 

**Gladsaxe** ni mji nchini Denmark unaopatikana katika mkoa wa Hovedstaden. 
Idadi ya wakazi wake ni takriban 61,735.

## Tazama pia 
* Orodha ya miji ya Denmark

Jamii:Miji ya Denmark
Kationi

moja na elektroni moja. Kuondolewa kwa elektroni kunaunda kationi (kushoto), wakati kuongezwa kwa elektroni kunaunda anioni (kulia).]]
**Kationi** (+) kutoka neno la Kigiriki κάτω (káto), likimaanisha "chini") ni ioni iliyo na elektroni chache kuliko protoni, na hivyo huwa na chaji chanya.

Katika chombo cha elektrolisisi huvutiwa kwenye kathodi.

Jamii:Atomi
Anioni

**Anioni** (kutoka neno la Kigiriki ἄνω (ánō), likimaanisha "juu") ni ioni yenye elektroni nyingi zaidi kuliko protoni, na hivyo huwa na chaji hasi (kwa kuwa elektroni zina chaji hasi na protoni zina chaji chanya).

Katika chombo cha elektrolisisi huvutiwa kwenye anodi.

Jamii:Atomi
Acer Predator 21x

thumb|Acer Predator ikitangazwa.
**Acer Predator 21x** ni tarakilishi mpakato kubwa kuliko nyingine kwa wakati wa sasa. 

Tarakilishi hii ina feni tano zinazosaidia kupunguza joto wakati kifaa hiki kinapokuwa kimewashwa. Tarakilishi hii ina uwezo mkubwa wa kufanya kazi nyingi kwa wakati mmoja na kwa ufanisi pia inaweza kuendesha michezo mbalimbali ya kielektroniki bila kukwamakwama.

Tarakilishi hii inatengenezwa nchini Uthai na mpaka sasa inapatikana sehemu nyingi ulimwenguni na kwa kuwa ina uwezo mkubwa katika kazi inauzwa bei ghali.

Tarakilishi hii haikai na chaji muda mrefu kwani inatumia umeme mwingi, hivyo muda mwingi inatakiwa kuwa imechomekwa kwenye umeme, tofauti na tarakilishi mpakato nyingine ambazo hukaa na chaji muda mrefu.

Jamii:Kompyuta
Hugo Lloris

thumb|244x244px|Hugo Lloris.
**Hugo Hadrien Dominique Lloris** (alizaliwa 26 Desemba 1986 ) ni mchezaji wa soka wa Ufaransa ambaye anacheza kama golikipa wa klabu ya Tottenham Hotspaurs na timu ya taifa ya Ufaransa , Ndiye nahodha mkuu wa pande zote mbili anazochezea. 

Lloris alianza kazi yake ya mpira wa miguu alipokuwa na umri wa miaka sita na katika klabu ya Nice ya Ufaransa. 29 Mei, 2008 alihamia Lyon kwa € milioni 8.5 kwa mkataba wa miaka mitano. 
[right|thumb|334x334px|Lloris akiudaka mpira uliopigwa na Oscar wa [Chelsea F.C.|chelsea.]]
Lloris alianza kuchezea klabu yake mnamo 10 Agosti 2008 dhidi ya Toulouse. Alimaliza msimu kwa kufungwa mabao 27 tu kwenye ligi na kutofungwa mechi 16 kati ya 37.

Lloris alisaini mkataba na Tottenham Hotspurs mnamo 31 Agosti 2012 kwa € milioni 15 kwa miaka miwili, Kifikia 2014 aliongeza mkataba wa miaka mitano mpaka Julai 2019 na meneja Mauricio Pochettino akampa unahodha wa moja kwa moja mpaka kuondoka kwake. Mwezi julai 2019 bosi wa Tottenham alionekana kufurahishwa na huduma ya Lloris na kumuongezea mshahara na kusaini mkataba mpya wa miaka mitatu hadi 2022. 

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1986
Jamii:Wachezaji mpira wa Ufaransa
Mzingo elektroni

Na (sodiamu) yenye mizingo mitatu]]
**Mzingo elektroni** (kwa Kiingereza: *electron shell*) ni maeneo ya atomi ambayo kikemia elektroni hukadiriwa kupatikana humo, maeneo haya huchukua maumbo ya duara yakikizunguka kiini cha atomi ndani ya elementi.

Duara hizi hudhaniwa kuwa kama obiti. Kila obiti au mzingo huwa na idadi ya juu ya elektroni zinazoweza kuzunguka mle:
mzingo wa kwanza (wa ndani zaidi, iliyo karibu zaidi na kiini) hupokea elektroni hadi 2, mzingo wa pili hadi 8, mzingo wa tatu hadi 18. 

Elektroni kwenye mzingo wa nje zinatawala tabia za kikemia za atomu. Mzingo huo ni mzingo valensi unaotawala valensi yaani uwezo wa atomu kushikana na atomu nyingine.

Kama mzingo wa nje unajaa nafasi zote ni atomu thabiti ambazo hazimenyuki kirahisi na elementi nyingine, kwa mfano gesi adimu au metali adimu.

Jamii:Atomi
Deogratias wa Karthago

**Deogratias wa Karthago** alikuwa askofu wa mji huo (katika Tunisia ya leo) katika miaka 454 - 457. 

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu .

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 5 Januari au 22 Machi.

## Maisha
Inawezekana ni mtu yuleyule aliyetajwa mara nne na Augustino wa Hippo katika maandishi yake kama shemasi Deogratias halafu kama padri Deogratias.

Kutokana na dhuluma za Wavandali, kabla yake jimbo la Karthago lilikaa bila askofu miaka 14 tangu alipofariki Quodvultdeus na baada yake kwa miaka 23 tena hadi alipoteuliwa Eugenius wa Karthago..  

Deogratias aliuza vitu vyote vya thamani vya Kanisa ili kukomboa waliokuwa wametekwa na Wavandali kama watumwa mjini Roma akawalaza na kuwalisha katika mabasilika mawili. 

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo ya Kiswahili
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 100
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 84-85

## Marejeo ya lugha nyingine
*  Joseph Mesnage, ''L'Afrique chrétienne*, Paris 1912, pp. 5-6
*  Stefano Antonio Morcelli, *Africa christiana*, vol. I, Brescia 1816, p. 54
*  Anatole Toulotte, *Géographie de l'Afrique chrétienne. Proconsulaire*, Rennes-Paris 1892, pp. 89-90
*  André Mandouze, *Prosopographie chrétienne du Bas-Empire, 1. Prosopographie de l'Afrique chrétienne (303-533)'', Paris, Éditions du Centre National de la Recherche Scientifique, 1982, pp. 271-273
Dionisya wa Vita na wenzake

wa Jacques Callot, miaka ya 1630.]]
**Dionisya wa Vita na wenzake** (dada yake Dativa, Leonsya, Tersyo, Emiliani, Bonifasi, mbali ya mtoto wake Majoriko) ni kati ya wafiadini wengi wa imani sahihi ya Kanisa Katoliki waliouawa kikatili sana na Wavandali katika karne ya 5, wakati wa utawala wa mfalme Huneriki aliyekuwa Mwario. 

Habari zao zimeandikwa na askofu Vikta wa Vita.  

Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 6 Desemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Santi Dionisia, Dativa, Leonzia, Terzo, Emiliano, Bonifacio, Maiorico e Servo
* Santa Dionisia y compañeros mártires
* De hellige Dionysia og Majoricus ( -484)
*St. Dionysia
Pafnusi Mkaapweke

**Pafnusi Mkaapweke** alikuwa padri mmonaki wa Misri, mwanafunzi wa Makari Mkuu, katika karne ya 4. 

Alikuwa hatoki chumbani, isipokuwa kwa kushiriki Liturujia ya Kimungu siku za Jumamosi na Jumapili katika umbali wa kilometa 8; kutoka huko alikuwa anarudi na maji ya kumtosha wiki nzima.

Alitembelewa na Yohane Kasiani katika bonde la Sketi mwaka 395, alipokuwa na miaka 90.

Pia anajulikana kwa masimulizi yake kuhusu maisha ya wakaapweke wengi wa jangwa la Misri, kama Onufri mkaapweke.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 20 Julai, 25 Septemba na tarehe nyingine.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Mababu wa jangwani

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 4

Jamii:Mapadri

Jamii:Mababu wa jangwani
Fabius

**Fabius** (mzaliwa wa Mauretania, alifia dini 303 au 304 huko Mauretania Caesariensis, leo Cherchell, nchini Algeria) alikuwa askari wa Dola la Roma.

Kwa kuwa alikataa kushika bendera ya gavana katika mkutano mkuu wa mkoa, alitupwa kwanza gerezani, halafu alipewa na hakimu adhabu ya kifo kwa sababu alizi kujitambulisha kama Mkristo. 

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 31 Julai.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Santiebeati.it
* Catholic.org

Jamii:Waliofariki 303
Gaudioso wa Napoli

**Gaudioso wa Napoli** (jina kamili kwa Kilatini: *Septimius Celius Gaudiosus*; pia: *Sanctus Gaudiosus Africanus*, yaani *Mtakatifu Gaudioso Mwafrika*; 385 - 455) alikuwa askofu wa Abitine, karibu na Karthago, leo nchini Tunisia.

Mwaka 439 alikimbia Afrika Kaskazini wakati wa dhuluma za Genseriki, mfalme wa Wavandali, dhidi ya Wakatoliki akahamia Napoli pamoja na askofu wa Karthago, Quodvultdeus, na wengineo.

Alifariki kitakatifu monasterini. Inasadikika kwamba ndiye aliyeingiza huko kanuni ya Augustino wa Hippo.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 27 Oktoba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi 
## Viungo vya nje
*The Official Site of the Catacombs of Naples
*Gaudiosus of Naples
* San Gaudioso di Abitine

Jamii:waliozaliwa 385

Jamii:wamonaki
Jamii:Waaugustino

Jamii:watakatifu wa Italia
Makari wa Aleksandria

ya Makari wa Aleksandria.]]
**Makari wa Aleksandria** (300 hivi - 395) alikuwa mmonaki maarufu katika jangwa la Nitria . 

Alikuwa kijana zaidi kidogo kuliko Makari Mkuu, ndiyo sababu anaitwa pengine **Makari Kijana**.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waorthodoksi wa Mashariki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 19 Januari au 1 Mei.

## Maisha
Mzaliwa wa Aleksandria, alikuwa mfanyabiashara hadi umri wa miaka 40, alipobatizwa na kwenda kuishi jangwani. 

Baada ya miaka kadhaa, alipewa upadrisho na kufanywa priori wa monasteri fulani, katika mlima Nitria.

Mwaka 335, Makari alikwenda kuishi peke yake katika jangwa la el-Natroun akiwa mkuu wa wakaapweke zaidi ya elfu tano.

Miujiza mingi inasimuliwa kuwa ilifanywa kwa maombezi yake.

Alipofikia umri wa miaka 73 Makari alipelekwa uhamishoni na Kaisari Valens, pamoja na Makari Mkuu wakaishi katika kisiwa fulani ambacho walifaulu kukiinjilisha.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Mababu wa jangwani

## Tanbihi
## Marejeo kwa Kiswahili
* Misemo ya Mababa wa Jangwani (Apophthegmata Patrum) – tafsiri ya W. Ngowi, O.F.M.Cap. – ed. Salvatorianum – Morogoro 2000 – ISBN 0-264-66350-0

## Viungo vya nje
*Healy, Patrick. "Macarius." The Catholic Encyclopedia. Vol. 16 (Index). New York: The Encyclopedia Press, 1914
*Butler, Alban. *The Lives of the Saints*, Volume I, 1866

Jamii:Watakatifu wa Misri
Orodha ya ziara za kichungaji za Papa Fransisko

Hii ni **orodha ya ziara ya kichungaji ya Papa Fransisko**.

## Ziara za Kimataifa
## 2013
 Nchini  Brazil Siku ya Vijana Duniani 2013.]]
** (22 hadi 29 Julai 2013)**

Papa Fransisko alizuru Rio de Janeiro, Brazil, Siku ya Vijana Duniani 2013. Ni ziara pekee nje ya nchi iliyokuwa katika ratiba yake kwa mwaka wa 2013.Francis alikaribishwa rasmi Brazil katika sherehe iliyofanyika katika kasri la Guanabara na kukutana  na Rais Dilma Roussef.. Papa aliweza kuwakutanisha wahujaji wapatao tarkibani milioni 3.5 kuadhimisha Ibada ya Misa Takatifu Copacabana Beach.

## 2015
Ziara ya papa Fransisko nchini Ufilipino ya Januari 2015 ilionekana kuwa kubwa zaidi katika historia ya matukio ya papa,inakadiriwa kuwa na watu takribani  milioni 6 – 7 waliohudhuria ibada ya Misa ya kuhitimisha ziara hiyo, katika mji wa Manila. Idadi hiyo inasemekana kupita  ile ya watu waliohudhuria katika kongamano la vijana duniani  la mwaka 1995 lililofanyika katika eneo hilo.

## Tanbihi
Jamii:Papa
Juma Kaseja

**Juma Kaseja,** (alizaliwa 20 Aprili 1985) ni **mwanasoka** Mtanzania ,anayecheza nafasi ya golikipa  wa klabu ya KMC FC. Pia ni mchezaji wa timu ya taifa ya Tanzania (Taifa Stars). 

Mwanzoni Kaseja, alitumikia klabu ya Simba S.C., na aliondoka muda mfupi tu baada ya msimu kumalizika. Katika umri wake mdogo alichezea timu ya Makongo Dar es Salaam na Serengeti Boys Timu ya vijana ya Tanzania. Mnamo mwaka 2000 .Kaseja alijiunga na klabu ya Moro United F.C.

## Kazi katika ngazi ya Klabu 
Katika kukua kwake, Kaseja alisoma shule ya sekondari Makongo. Alifanikiwa kucheza katika chama cha mpira wa miguu cha Makongo Dar es Salaam. Uwezo aliouonesha katika uchezaji wake ulifuatiwa na kuteuliwa kuichezea timu ya taifa ya vijana chini ya miaka 17.

Kabla ya msimu wa 2000-2001, Kaseja alijiunga na Moro United F.C. iliyokua ikicheza ligi ya taifa ya ATnzaania (Tanzanian football). Alicheza kwa misimu miwili kabla ya kupigwa marufuku kucheza na shirikisho la soka Tanzania TFF (Tanzania Football Federation), marufuku hyo ilitokana na kitendo cha Kaseja kwenda kushiriki Gothia Cup, mashindano ya timu za vijana huko nchini Sweden. Badda ya tukio hilo, Juma Kaseja alijiunga na klabu ya Simba S.C. iliyokua ikishiriki ligi kuu ya Tanzania bara Tanzanian Premier League. Alitumikia klabu ya simba kuanzia mwaka 2009, Novemba 11, 2013, Kaseja alisajiliwa na klabu ya Yanga (Young Africans S.C.), miongoni mwa klabu zinazofanya vizuri katiak ligi ya Tanzania bara. Uhamisho huo ulionekana kama changamoto na wengi mkutokana na ushindani na utani baina ya klabu hzo mbili.

## Kazi kimataifa 
Kaseja anaitumikia timu ya taifa ya Tanzania(Tanzania) katika michezo ya kimataifa. Alijiunga na timu ya taifa mwaka 2001 na alikua mlinda lango namba mbili wa timu. Kaseja alifanikiwa kuwa kipa namba moja baada ya mi9simu michache tu lakini aliachwa kwenye kikosi cha timu ya taifa kwa kipindi ya takribani mi9aka mitatu. Kwa kiwango alichokua nacho alifanikiwa kumshawishi kocha kutokea Denmark, Jan B. Poulsen kumrudisha katika kikosi chake, kocha huyo aliwahi kuzifundisha  timu za mataifa tofauti zikiwemo timu taifa ya Armenia na ile ya Singapore , baada ya kurudishwa katika timu ya taifa, uwezo wake ulitia wengi shaka baada ya kupata matokeo mabaya inayokumbukwa zaidi ni dhidi ya timu ya Moroko , katika michezo mitatu ambayo yote Tanzania ilipoteza, alifungwa jumla ya magoli saba. Katika mashindano ya CECAFA, ya mwaka 2010 (2010 CECAFA Cup) ambayo Tanzania walikua wenyeji, Kaseja aliisaidai Tanzania kushinda taji la mshindi wa tatu. Baada ya kuifunga timu ya taifa ya Ivory Coast. Uwezo wa Kaseja ulifadhaisha wengi katika michuano ya CECAFA ya mwaka 2012 (2012 CECAFA Cup), katika mchezo wa nusu fainali dhidi ya timu ya taifa ya Uganda , Kaseja alifanya kosa lililogharimu timu baada ya kushindwa kuokoa mpira uliochezwa na Robert Ssentongo.

## Marejeo
Viktoryo wa Utica

**Viktoryo wa Utica** alikuwa askofu wa mji huo wa kale (katika pwani ya Tunisia ya leo) katika karne ya 4 BK.

Alishiriki mtaguso wa Arles wa mwaka 314.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 23 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

Jamii:Waliozaliwa karne ya 3
Jamii:Waliofariki karne ya 4
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Tunisia
Massa Candida

**Massa Candida** (walifariki 253-260) ni jina la kundi la Wakristo 300 hivi wa karne ya 3 waliofia dini yao huko Utica kwa kuwa walikataa kutoa sadaka ya ubani kwa miungu ya Roma kama walivyoagizwa na gavana Galerius Maximus, mwakilishi wa serikali ya Dola la Roma.

Wakiwa waaminifu kwa askofu wao Kwadrato, walikabili kifodini kwa kumkiri pamoja Yesu Kristo, Mwana wa Mungu.

Jina linatokana na jinsi walivyouawa kwa kutupwa katika shimo la chokaa hai na hivyo kugeuka rundu la vumbi jeupe .

Sifa yao imedumishwa na maandishi ya Agostino wa Hippo na Prudentius.

Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yako huadhimishwa tarehe 18 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Watakatifu wa Tunisia
Vikta Mauro

[thumb|[Mozaiki katika kanisa lake mjini Milano.]]
**Vikta Mauro** (kwa Kilatini: **Victor Maurus**) alikuwa askari Mkristo kutoka Mauretania (katika Algeria ya leo).

Mwaka 303 BK, akiwa Milano (nchini Italia), alibomoa altare kadhaa za dini za jadi za Dola la Roma. 

Kwa sababu hiyo aliteswa mbele ya Kaizari Maximian na hatimaye kuuawa pamoja na Waberberi wenzake Nabore na Feliche tarehe 12 Julai huko Lodi (Lombardia).

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na wengineo kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 8 Mei.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo ya Kiswahili
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 159-160
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 134-135

## Viungo vya nje
* The Passion of St. Victor of Milan
* http://www.santiebeati.it/dettaglio/52300
* http://www.deon.pl/imieniny/imie,3366,wiktora.html

Jamii:Waberberi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 3
Jamii:Waliofariki 303
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Algeria
Nabore

ya kanisa la Mt. Vikta Mwafrika mjini Milano, Italia.]]
**Nabore** alikuwa askari Mkristo kutoka Mauretania (katika Algeria ya leo).

Tarehe 12 Julai 303 BK, huko Lodi Vecchio (Lombardia) aliuawa pamoja na Waberberi wenzake Vikta na Feliche 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na wengineo kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa siku ya kifodini chake.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* http://www.comunicare.it/ofmcap/luoghi/nabore.htm

Jamii:Waberberi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 3
Jamii:Waliofariki 303
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Algeria