open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ogu

**Ogu** ni jina la mfalme wa Waamori aliyetawala sehemu za Bashani. Ogu anatajwa katika Biblia kwenye vitabu vya Hesabu 21 na Kumbukumbu la Torati 3, kwa kifupi pia katika Zaburi 135:11 na 136:20. Inawezekana ya kwamba kutajwa kwa "Mwamori" katika Amosi 2:9 ni pia kuhusu Ogu.

## Ogu katika Biblia
Katika vitabu vya Hesabu na Kumbukumbu la Torati anaonyeshwa kama mfalme ambaye aliyekataa ombi la Wanaisraeli la kupita katika nchi yake wakitokea Misri na kuelekea Kanaani. Ogu alikataa akakusanya jeshi lake na kuwashambulia Wanaisraeli. Karibu na mji wa Ederei (leo: Dar'a nchini Syria) alishindwa. Wanaisraeli waliteka nchi yake ikawa makazi ya kabila la Manase.

Ogu anakumbukwa katika masimulizi ya Biblia kama jitu akiwa na kitanda chenye urefu wa mikono yaani dhiraa 10, sawa na mita 4-5. 

Katika masimulizi ya Wayahudi sifa hiyo iliendelea kuongezeka; katika Kitabu cha Amosi 2,9 anatajwa (bila kusema jina) kama "Mwamori" "nalimwangamiza Mwamori mbele yao, ambaye urefu wake ulikuwa kama urefu wa mierezi, tena alikuwa na nguvu kama mialoni". 

## Ogu katika mapokeo ya Kiyahudi
Wataalamu Wayahudi wa baadaye waliona ya kwamba vipimo vya Kumb. 3 kuhusu kitanda chake chenye urefu wa mikono yaani dhiraa 10, sawa na mita 4-5, vilihusu mkono wa hilo jitu lenyewe, hivyo walimwona mkubwa zaidi tena. 

Kwenye kitabu Berakhot cha Talmudi Ogu anasimuliwa ya kwamba aliweza kuinua mlima aliotaka kurusha dhidi ya Wanaisraeli, lakini Mungu alimzuia. Katika kitabu cha Nidah katika Talmudi Ogu anasemekana ni mtu aliyeishi kabla ya gharika kuu ya Nuhu akiwa ni mmoja wa wale ambao walitunzwa.

## Ogu nje ya Biblia
Kwa jumla habari haba zilizohifadhiwa juu ya Ogu ziko ndani ya Biblia. Nje yake jina la Ogu linaonekana kwenye kigae cha mwandiko wa kikabari kutoka mji wa Biblos.

## Ogu katika Uislamu
Masimulizi ya Kiyahudi yalipokewa na Waislamu na kubadilishwa tena. Hapa anajulikana kwa Kiarabu kama ‘Uj bin Unuq / ‘Anaq عوج بن عنق. Ushahidi uko kwa Al Tabari aliyeandika ya kwamba maiti ya Udj ilikuwa kama daraja juu ya mto Naili, pia wengine.

Kutoka mapokeo hayo ya Kiislamu jina lilifika pia katika hekaya za Waswahili kwa umbo la Unju bin Unuq.

## Marejeo
## Tazama pia
*Unju bin Unuq

## Kujisomea 
* Admiel Kosman: *The Story of a Giant Story. The Winding Way of Og King of Bashan in the Jewish Aggadic Tradition.* In: HUCA 73 (2002), S. 157–190.

## Viungo vya nje 
*  Ogu katika Jewish Encyclopedia

 Jamii:Watu wa Biblia
Masaki (Dar es Salaam)

thumb|Slipway masaki
**Masaki** ni sehemu iliyopo Dar es Salaam katika wilaya ya Kinondoni. 

Masaki kuna upepo mzuri kwa sababu sehemu hii ipo karibu na bahari, makazi yake yapo katika mpangilio wa mistari iliyonyoka, hivyo kufanya wakazi wa eneo hili kupata huduma mbalimbali kwa urahisi.

Watu wengi wanaoishi Masaki wana uchumi mzuri, wengi wao wamejiajiri na hivyo huwa na kipato kikubwa na kuboresha hali za maisha yao.

Wageni wengi kutoka mataifa mbalimbali wanapofika Dar es Salaam hupenda kuishi Masaki kwa sababu ya mazingira safi na upepo mzuri wa bahari.

Jamii:Dar es Salaam
Filipo II wa Masedonia

**Filipo II wa Masedonia** (kwa Kigiriki: Φίλιππος Β΄ ὁ Μακεδών, *Phílippos II ho Makedṓn*; 382 KK – 336 KK) alikuwa mfalme wa Masedonia katika Ugiriki wa Kale kuanzia mwaka 359 KK hadi alipouawa.  

Mnamo 500 KK kulikuwako ufalme ulioitwa Masedonia ambao ulihesabiwa kama sehemu ya utamaduni wa Ugiriki wa kale na wafalme waliruhusiwa kwenye michezo ya Olimpiki ya madola ya Wagiriki. 

Pamoja na sehemu nyingi za Ugiriki ufalme huo ulipaswa kukubali ubwana wa Milki ya Uajemi, lakini Filipo alifaulu kuurudisha uhuru akaendelea kuifanya Masedonia kuwa dola kiongozi kati ya madola madogo ya Ugiriki. 

Mwanawe Aleksanda Mkuu aliimarisha utawala wake juu ya Wagiriki wengine na kushambulia Milki ya Uajemi na hatimaye kuivamia na kuishinda kwa jeshi kutoka sehemu zote za Ugiriki.

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* A family tree focusing on his ancestors
* A family tree focusing on his descendants 
* Plutarch: Life of Alexander
* Pothos.org, Death of Philip: Murder or Assassination?
* Philip II of Macedon entry in historical source book by Mahlon H. Smith
* Twilight of the Polis and the rise of Macedon (*Philip, Demosthenes and the Fall of the Polis*).  Yale University courses, Lecture 24. (*Introduction to Ancient Greek History*)
* The Burial of the Dead (at Vergina) or The Unending Controversy on the Identity of the Occupants of Tomb II

Jamii:Ugiriki ya Kale
Gustav Kirchhoff

[thumb|[Picha ya mwanafizikia Gustav Kirchhoff.]]
**Gustav Robert Kirchhoff** (12 Machi 1824 - 17 Oktoba 1887) alikuwa mwanafizikia wa Ujerumani aliyechangia kuelewa kwa msingi wa nyaya za umeme na spectroscopy. Tuzo ya Bunsen-Kirchhoff kwa spectroscopy walipewa yeye na mwenzake Robert Bunsen.

## Maisha 
Gustav Kirchhoff alizaliwa huko Königsberg, Prussia mwaka 1824. Ni mtoto wa Friedrich Kirchhoff, mwanasheria, na Johanna Henriette Wittke. Familia yake walikuwa Walutheri katika Kanisa la Kiinjili la Prussia. 

Alihitimu Chuo Kikuu cha Albertus Königsberg mwaka 1847 ambapo alihudhuria semina ya mahesabu ya kimwili inayoongozwa na Carl Gustav Jacob Jacobi, Franz Ernst Neumann na Friedrich Julius Richelot.

Katika mwaka huohuo, alihamia Berlin, ambako alikaa mpaka alipopata kuwa *Profesa* huko Breslau. 

Mwaka 1857 alifunga ndoa na Clara Richelot, binti wa profesa wake Richelot. Wanandoa hawa walikuwa na watoto watano. Clara alikufa mwaka 1869. Alifunga ndoa kwa mara ya pili na Luise Brömmel mwaka 1872.

Kirchhoff ilianzisha sheria zake za mzunguko wa umeme, ambazo sasa zinajulikana katika uhandisi wa umeme, mwaka 1845, wakati bado ni mwanafunzi. Alikamilisha utafiti huu kama zoezi la semina; baadaye akawa daktari.

Mnamo mwaka 1857, alisema kwamba *ishara ya umeme katika waya isiyopinga bila usafiri inasafiri kwenye waya kwa kasi ya mwanga*. Alipendekeza sheria yake ya mionzi ya joto katika 1859, na kutoa ushahidi mwaka 1861. 

Aliitwa katika Chuo Kikuu cha Heidelberg mnamo mwaka 1854, ambako alishirikiana na kazi ya spectroscopic na Robert Bunsen. Kwa pamoja Kirchhoff na Bunsen waligundua cesiamu na rubidium mwaka wa 1861.

## Viungo vya nje
Jamii:Waliozaliwa 1824
Jamii:Waliofariki 1887
Jamii:Wanafizikia wa Ujerumani
Ukukwi-miti

**Kukwi-miti** ni spishi za nyoka za jenasi *Hapsidophrys* na *Rhamnophis* katika familia Colubridae. 

Nyoka hawa ni warefu kiasi: kwa wastani sm 70-100 na kipeo cha m 1.1-1.3 kulingana na spishi. Wanafanana na kukwi lakini magamba ya mgongo ya spishi za *Hapsidophrys* yana miinuko na macho ya spishi za *Rhamnophis* ni makubwa zaidi. Magamba ya tumbo ya spishi zote yana miinuko pia inayosaidia nyoka hawa kupanda juu ya miti. Rangi yao ni kijani mara nyingi pamoja na madoa au mistari myeusi.

Kukwi-miti huishi mitini ambapo huwinda mijusi na vyura.

Kukwi-miti hawana sumu na hawang'ati kwa kawaida. Hutegemea rangi yao kama majificho (au kamafleji) na wakitishwa hujaribu kutoroka. Shingo ya spishi za *Rhamnophis* inafura wakitegwa.

## Spishi
* *Hapsidophrys lineatus * Ukukwi-miti Mistari-myeusi (Black-lined green snake)
* *Hapsidophrys principis* Ukukwi-miti wa Principe (Príncipe green snake)
* *Hapsidophrys smaragdinus* Ukukwi-miti Zumaridi (Emerald snake)
* *Rhamnophis aethiopissa* Ukukwi-miti Macho-makubwa (Large-eyed green tree snake)
* *Rhamnophis batesii* Ukukwi-miti Madoa (Spotted dagger-tooth tree snake)

## Picha

Emerald Snake (Hapsidophrys smaragdina) (7644958824).jpg|Kichwa cha ukukwi-miti zumaridi
Large-eyed Green Tree Snake (Rhamnophis aethiopissa) (7609626664).jpg|Ukukwi-miti macho-makubwa
Large-eyed Green Tree Snake (Rhamnophis aethiopissa) (7656933146).jpg|Kichwa cha ukukwi-miti macho-makubwa

## Marejeo
* Spawls, S., Howell, K., Drewes, R. & Ashe, J. (2002) *A field guide to the Reptiles of East Africa.* Academic Press, San Diego, CA, USA.

## Viungo vya nje
* Hazinadata ya watambaachi

Jamii:Nyoka
Waamori

**Waamori** (kwa Kisumeri 𒈥𒌅 *MAR.TU*; kwa Kiakadi *Tidnum* au *Amurrūm*; kwa Kimisri *Amar*; kwa Kiebrania אמורי *ʼĔmōrī*; kwa Kigiriki Ἀμορραῖοι) walikuwa watu wa jamii ya Wasemiti kutoka Syria walioenea pia katika maeneo makubwa ya Mesopotamia kusini kuanzia karne ya 21 KK hadi mwisho wa karne ya 17 KK, wakianzisha idadi kadhaa ya miji-dola muhimu, hasa Babuloni.

Kisha kufukuzwa kutoka Mesopotamia, huko Syria walitawaliwa kwanza na Wahiti, halafu na Waashuru (tangu mwaka 1365). 

Baada ya mwaka 1200 KK hawaonekani tena: inafikiriwa kwamba walichanganyikana na Wasemiti wengine, ambao kati yao walijitokeza hasa Waaramu.

### Miji-dola
Huko Syria na kandokando:
*Amuru
*Yamhad
*Qatna
*Ebla

Huko Mesopotamia:
*Babuloni
*Mari
*Apum
*Kurda
*Andarig
*Ṭābetu

## Katika Biblia
.]]
Katika Biblia Waamori ni wakazi wa milima ya Kaanani, ambao kadiri ya kitabu cha Mwanzo 10:16 wametokana na Kanaan, mwana wa Hamu na mjukuu wa Nuhu. Wanaonekana kama sehemu ya Wakaanani.

Wanatajwa kama watu warefu sana kama "mierezi" (Am 2:9) . Mfalme wao Ogu anatajwa kama jitu la mwisho (Kumb 3:11). 

## Tanbihi
## Marejeo
* E. Chiera, *Sumerian Epics and Myths*, Chicago, 1934, Nos.58 and 112;
* E. Chiera, *Sumerian Texts of Varied Contents*, Chicago, 1934, No.3.;
* H. Frankfort, *AAO*, pp.&nbsp;54–8; 
* F.R. Fraus, *FWH*, I (1954);
* G. Roux, *Ancient Iraq*, London, 1980.

## Viungo vya nje
* Amorites in the *Jewish Encyclopedia*

Jamii:Historia ya Iraq
Waaramu

.]]
 la kaburini lenye maandishi ya Kiaramu, karne ya 7 KK. Lilipatikana huko Neirab au Tell Afis (Syria).]]
**Waaramu** (ܐܪ̈ܡܝܐ, ʼaramáyé), ni watu wa jamii ya Wasemiti wa kaskazini ambao wanatumia Kiaramu.

Mwishoni mwa kipindi cha shaba (karne ya 11 hadi karne ya 8 KK) waliunda shirikisho la makabila kutoka Syria ya leo. 

Bila kuungana kabisa, walianzisha falme kadhaa kote katika Mashariki ya Kati na kuteka sehemu kubwa ya Mesopotamia.

Katika karne nne za kwanza BK walipokea Ukristo kwa namna maalumu yaliyojitokeza hasa katika shemasi Efrem Mshamu.

Baada ya maeneo yao kutekwa na Waarabu Waislamu (karne ya 7) walizidiwa na kupotewa taratibu na lugha na desturi zao. Hata hivyo baadhi wapo hadi leo

## Tanbihi
## Vyanzo
* S. Moscati, 'The Aramaean Ahlamû', FSS, IV (1959), pp.&nbsp;303–7;
* M. Freiherr Von Oppenheim, Der Tell Halaf, Leipzig, 1931 pp.&nbsp;71–198;
* M. Freiherr Von Oppenheim, Tell Halaf, III, Die Bauwerke, Berlin, 1950;
* A. Moortgat, Tell Halaf IV, Die Bildwerke, Berlin, 1955;
* B. Hrouda, Tell Halaf IV, Die Kleinfunde aus historischer Zeit, Berlin, 1962;
* G. Roux, *Ancient Iraq*, London, 1980.
* Beyer, Klaus (1986). "The Aramaic language: its distribution and subdivisions". (Göttingen: Vandenhoeck und Ruprecht). .
*
*
Historia ya Kupro

**Historia ya Kupro** inahusu eneo ambalo siku hizi linaunda Jamhuri ya Kupro.

## Kisiwa cha shaba 
Watu waliishi kisiwani huko walau kuanzia milenia ya 10 KK.

Zamani za Kale kisiwa kilikuwa chanzo cha shaba nyingi iliyopatikana katika eneo la Mediteranea ya mashariki. Jina la kikemia la shaba "kupri" linatokana na jina la kisiwa.

## Katika Biblia
Kisiwa kinazungumziwa na Biblia ya Kikristo, kwa namna ya pekee kuhusiana na umisionari wa Mtume Barnaba na wenzie Mtume Paulo na Marko Mwinjili kisiwani huko.

## Karne za Kati
Kuanzia mwaka 649 Kupro ilishambuliwa na pengine kutawaliwa na Waarabu walioua wakazi wengi na kubomoa makanisa na miji mizima.

## Chini ya Waosmani
Baada ya Wakristo kujirudishia kisiwa hicho muhimu, Waturuki Waosmani walikiteka mwaka 1570 na kuingiza Uislamu bila kufaulu kufuta dini ya wenyeji.

## Chini ya Waingereza
Mwaka 1878 Uingereza ulianza kutawala Kupro bila kuitenga rasmi na Dola la Waosmani hadi mwaka 1914.

## Uhuru
Tarehe 16 Agosti 1960 Kupro ilijipatia uhuru ingawa kulikuwa na utata kati ya kubaki peke yake, kuungana na Ugiriki au kugawiwa kati ya
kaskazini (Waturuki) na kusini (Wagiriki).

## Baada ya uhuru
Tangu vita vya Kupro, 1974 kisiwa kimegawiwa, huku maeneo ya kaskazini yakiwa yanatawaliwa na Jamhuri ya Kituruki ya Cyprus ya Kaskazini isiyotambulika kimataifa. 

Pamoja na hayo, Kupro imefaulu kujiunga na Umoja wa Ulaya tarehe 1 Mei 2004.

Jamii:Historia ya Kupro
Jamii:Historia ya Ulaya
Jamii:Historia ya Asia
Historia ya Ubelgiji

'''''' inahusu eneo ambalo siku hizi linaunda Ufalme wa Ubelgiji.

Jina la "Belgii" lilikuwa jina la wakazi wa kale wa kaskazini mwa Gallia, na Gallia Belgica ilikuwa jimbo la Dola la Roma.

Wakati wa Zama za Kati maeneo yake yalikuwa chini ya Dola Takatifu la Kiroma na tangu mwaka 1477 yalitawaliwa na nasaba ya Habsburg. Watawala hao walikuwa Wakatoliki, hivyo walizuia uenezaji wa Matengenezo ya Kiprotestanti.

Hata hivyo mikoa ya kaskazini ilifaulu kwa njia ya vita kujipatia uhuru na kuanzisha Jamhuri ya Nchi za Chini (Uholanzi) tangu mwaka 1648. Mikoa iliyoendelea kuwa Ubelgiji ya baadaye ilibaki chini ya Habsburg hadi Mapinduzi ya Kifaransa na utawala wa Napoleon aliyeiingiza katika Ufaransa.

Baada ya Mkutano wa Vienna wa mwaka 1815 Ubelgiji iliunganishwa pamoja na Uholanzi kuwa sehemu ya Ufalme wa Muungano wa Nchi za Chini na hapo ilikuwa sehemu ya kusini ya ufalme huo. Tofauti na sehemu za kaskazini, zilizokuwa na Waprotestanti wengi, mikoa ya Ubelgiji ilikaliwa na Wakatoliki. Tena, wenyeji wa mikoa ya kusini kabisa waliongea Kifaransa, na pia katika sehemu nyingine, ambako watu waliongea Kiholanzi, lugha ya Kifaransa ilikuwa lugha iliyopendwa na tabaka za juu na wasomi.

Tofauti hizi za kiutamaduni zilichangia hisia ya kubaguliwa kati ya watu wa kusini na katika mapinduzi ya 1830 mikoa ya kusini ilijitenga na Ufalme wa Muungano wa Nchi za Chini na kuanzisha ufalme mpya wa Ubelgiji.

Jamii:Historia ya Ubelgiji
Jamii:Historia ya Ulaya
Historia ya Ufalme wa Muungano

, Malkia wa Ufalme wa Muungano na wa nchi mbalimbali za Commonwealth. Ndiye aliyetawala ufalme kirefu kuliko wote.]]
'''''' inahusu eneo ambalo siku hizi linaunda Ufalme wa Muungano.

Milki kubwa kwenye kisiwa cha Britania ilikuwa Uingereza. 

Tangu mwaka 1284 Welisi ilitawaliwa na Uingereza na katika Hati ya Muungano (Act of Union) ya mwaka 1536 ilikuwa sehemu ya Milki ya Uingereza. 

Hati ya Muungano ya mwaka 1707 iliunganisha milki mbili za Uingereza na Uskoti kuwa Milki ya Britania Kuu. Nchi zote mbili zilikuwa chini ya mfalme mmoja tangu mwaka 1603. Tangu wakati uleule Ufalme wa Eire (Ireland) ilitawaliwa na Uingereza pia. 

Sheria ya mwaka 1800 iliunganisha Ufalme wa Britania Kuu na Ufalme wa Eire na hivyo kuunda Ufalme wa Muungano (United Kingdom of Great Britan and Ireland).

Baada ya Vita vya uhuru vya Eire bunge la London kwa sheria ya mwaka 1920 (Government of Ireland Act 1920) liligawa Ireland katika sehemu mbili za Northern Ireland na Southern Ireland. 

Wabunge waliochaguliwa katika Ireland ya Kusini walijitangaza kuwa bunge la Eire na kwa mapatano ya mwaka 1922 uhuru wa Eire ulitambuliwa. Nchi mpya ilijiita tangu 1937 "Jamhuri ya Eire" na kuendelea kama nchi ya pekee. Mikoa ya Northern Ireland iliendelea kuwa sehemu za Ufalme wa Muungano.

Mwaka 1999 Uskoti, Welisi na Northern Ireland zilirudishwa mabunge yao ya pekee. 

Uskoti ulikuwa na harakati pana ya kuondoka katika Ufalme wa Muungano lakini katika kura ya watu wa Uskoti ya mwaka 2014 asilimia 55 waliamua kubaki.

Kumbe kura ya wananchi wa Ufalme mzima ya mwaka 2016 iliamua kuondoka katika Umoja wa Ulaya kwa asilimia 51.9.

Jamii:Historia ya Ufalme wa Muungano
Jamii:Historia ya Ulaya
Jamii:Historia
Historia ya Uholanzi

'''''' inahusu eneo ambalo siku hizi linaunda Ufalme wa Uholanzi.

Kisha kutekwa na Julius Caesar katika karne ya 1 KK, kusini mwa nchi ikawa mpaka wa kaskazini wa Dola la Roma hadi lilipokoma (karne ya 5).

Baadaye nchi ilivamiwa na makabila mbalimbali ya Wagermanik: Wasaksoni, Wabatavi, Wafrisi na Wafaranki. 

Katika karne ya 8 nchi ilikuwa sehemu ya dola la Karolo Mkuu, na katika karne ya 10 ya Dola Takatifu la Kiroma. 

Baadaye mfumo wa ukabaila ulitawala nchi sehemu sehemu.

Katika karne ya 16 nchi ilikuwa chini ya familia ya makaisari (Absburg), lakini ilipokea Matengezo ya Kiprotestanti kinyume cha matakwa ya kaisari Karolo V. 

Mwanae Filipo II wa Hispania alipomrithi hakukubali jambo hilo na kusababisha uasi ulioenea kote (1566-1581) hadi wilaya saba zilipounda jamhuri iliyotambuliwa na Hispania mwaka 1648 tu, katika amani ya Westfalia.

Karne ya 17 ndipo nchi ilipofikia kilele cha ustawi wake, ikiwa na makoloni mengi huko India, Indonesia, Afrika na Amerika, pamoja na biashara kubwa ya kimataifa duniani kote.

Karne iliyofuata Uingereza ulishika nafasi hiyo ya Uholanzi. 

Baada ya mapinduzi ya Kifaransa (1789) nchi ilitekwa na Wafaransa hadi Amani ya Vienna (1814-1815) iliyopanua Uholanzi huru tena, lakini kwa mfumo wa ufalme. 

Hata hivyo mwaka 1830 Ubelgiji ulijitenga na mwaka 1890 Luxemburg ilifanya vilevile.

Uholanzi haukutaka kushiriki Vita vikuu vya kwanza vya dunia, lakini katika vita vikuu vya pili ulivamiwa na Ujerumani (1940-1945). 

Baadaye Uholanzi umejitahidi sana kushiriki katika mahusiano ya kimataifa na ni kati ya nchi waanzilishi wa Umoja wa Ulaya.

Jamii:Historia ya Uholanzi
Jamii:Historia ya Ulaya
Historia ya Masedonia Kaskazini

, Jamhuri ya Masedonia Kaskazini, Bulgaria, Albania na Serbia.]]
'''''' inahusu eneo ambalo siku hizi linaunda Jamhuri ya Masedonia Kaskazini.

## Masedonia ya Kale 
Katika karne za kabla ya Kristo Masedonia ilikuwa eneo la kaskazini la Ugiriki. Wakazi wake wanaaminiwa walisema lahaja za Kigiriki, lakini mara nyingi hawakutambuliwa na Wagiriki wenyewe kama wenzao, jinsi tunavyojua kutoka waandishi wa Ugiriki wa Kale. 

Mnamo 500 KK kulikuwako ufalme ulioitwa Masedonia ambao ulihesabiwa kama sehemu ya utamaduni wa Ugiriki wa kale na wafalme waliruhusiwa kwenye michezo ya Olimpiki ya madola ya Wagiriki. 

Pamoja na sehemu nyingi za Ugiriki ufalme huo ulipaswa kukubali ubwana wa Milki ya Uajemi, lakini mfalme Filipo II wa Masedonia alifaulu, kuanzia mnamo mwaka 360 KK, kurudisha uhuru wa ufalme akaendelea kuifanya Masedonia kuwa dola kiongozi kati ya madola madogo ya Ugiriki. 

Mwanawe Aleksanda Mkuu aliimarisha utawala wake juu ya Wagiriki wengine na kushambulia Milki ya Uajemi na hatimaye kuivamia na kuishinda kwa jeshi kutoka sehemu zote za Ugiriki.

Mnamo mwaka 325 KK mfalme wa Masedonia alitawala nchi zote kuanzia Ugiriki hadi Misri, Syria, Uajemi, mipaka ya Uhindi na Asia ya Kati.

Baada ya kifo cha Aleksanda mnamo 323 KK milki yake iligawiwa, na Masedonia ilikuwa tena ufalme wa pekee. 

Ikaendelea kwa kujitegema hadi uenezi wa Dola la Roma ambapo ikawa jimbo la Kiroma tangu mwaka 147 KK. 

Baadaye ufalme wa awali uligawiwa katika majimbo mbalimbali. Wakazi walibadilika polepole kutokana na uhamiaji ndani ya Dola la Roma. 

## Kufika kwa Waslavi 
Tangu karne ya 6 BK makabila ya Waslavi yalifika katika sehemu zilizowahi kuitwa Masedonia zamani. Sehemu kubwa ya eneo ilikuwa chini ya milki ya Wabulgaria, halafu, tangu 1018 sehemu ya jimbo la Bulgaria katika Milki ya Bizanti. 

Mnamo 1392 Waturuki Waosmani walianza kuvamia Masedonia iliyoendelea kukaa chini ya Milki ya Osmani hadi mwaka 1912.

## Masedonia ya sasa 
Sehemu kubwa ya Masedonia ya Kale leo hii iko ndani ya Ugiriki na pia Bulgaria. Leo hii wakazi wengi wa Masedonia ya kihistoria nje ya Ugiriki wanatumia lugha za Kislavoni wakati ndani ya Masedonia ya Kigiriki wanatumia lugha ya Kigiriki. 

Jamhuri ya leo ina tabia ya pekee kwa sababu ilikuwa jimbo la kujitawala la Yugoslavia hadi 1991. Wanaolikalia ni hasa Waslavi wanaozungumzwa lugha iliyo karibu na Kibulgaria na pia Kiserbia. Si rahisi kujua watu wa sehemu hizi walianza lini kujisikia watu wa pekee na tofauti na majirani yaom hasa Wabulgaria. Inaonekana hii ilitokea hasa wakati wa karne ya 20. Kwa vyovyote, baada ya mwisho wa shirikisho la Yugoslavia, Masedonia nayo ilitafuta uhuru wake. 

Mwanzoni palikuwa na matatizo kuhusu jina, kwa sababu ya upinzani wa Bulgaria na Ugiriki zinazodai kuwa "Masedonia" ni sehemu ya urithi wao wa kitaifa. Hivyo, kwa muda nchi ilijulikana rasmi kama "Masedonia iliyokuwa jamhuri ya Yugoslavia" lakini yenyewe iliamua kujiita "Jamhuri ya Masedonia" tu. Hatimaye kwa makubaliano na Ugiriki ilianza kutumia jina la "Masedonia Kaskazini" mnamo Februari 2019.

Jamii:Historia ya Masedonia Kaskazini
Masedonia Kaskazini
Historia ya Norwei

'''''' inahusu eneo ambalo siku hizi linaunda Ufalme wa Norwei.

Nchi ilikaliwa na watu wawindaji na wavuvi tangu mwaka 10000 KK hivi. 

Katika miaka 3000 - 2500 KK waliingia wakulima wa Kizungu.

Katika karne ya 8 hadi karne ya 10 Norwei ilipeleka mabaharia wake Waviking hadi mbali sana.

Kwa muda mrefu Norwei ilibaki katika muungano na Udani na Uswidi. 

Ufalme umekuwa huru tangu mwaka wa 1905. 

Sikukuu ya taifa ni tarehe 17 Mei, ambapo husherekewa katiba ya Norwei ya mwaka wa 1814.

Norwei ilikuwa nchi maskini ya wakulima na wavuvi, lakini tangu kupatikana kwa mafuta ya petroli baharini imekuwa kati ya nchi tajiri kabisa duniani.

Jamii:Historia ya Norwei
Jamii:Historia ya Ulaya
Historia ya Luxemburg

'''''' inahusu eneo ambalo siku hizi linaunda Ufalme mdogo wa Luxemburg.

Luxemburg kama nchi ndogo ilikuwa mara nyingi chini ya athira ya majirani wakubwa waliotawala juu yake kwa vipindi mbalimbali. 

Kwa vipindi vingi vya historia yake Luxemburg ilikuwa sehemu ya Dola Takatifu la Kiroma.  

Katika karne ya 14 watemi wa Luxemburg walichaguliwa kuwa wafalme wa Ujerumani.  

Baada ya vita vya Napoleon Bonaparte, Ufaransa na Prussia zilivutana juu ya Luxemburg. Walipatana kwenye Mkutano wa Vienna (1815) ya kurudisha Luxemburg kama nchi ya pekee itakayotawaliwa na Mtemi Mkubwa. Mfalme wa Uholanzi alikuwa mtemi wa Luxemburg na nchi yenyewe ilijiunga katika Shirikisho la Ujerumani. 

Baada ya mwisho wa Shirikisho la Ujerumani (1866) Luxemburg haikujiunga (1870) na Dola jipya la Ujerumani. 

Badiliko la familia ya kifalme katika Uholanzi lilisababisha uchaguzi wa mtemi wa pekee.

Ikiwa na wakazi 550,000 kwenye eneo la km² 2,586 pekee ni nchi mwanachama wa Umoja wa Ulaya, tena ilikuwa kati ya nchi sita zilizoanzisha Jumuiya ya Kiuchumi ya Ulaya mwaka 1957.

Jamii:Historia ya Luxemburg
Jamii:Historia ya Ulaya
Historia ya Monako

'''''' inahusu eneo ambalo siku hizi linaunda Ufalme mdogo wa Monako.

Historia ya Monako imekuwa sawa na historia ya familia ya Grimaldi tangu mwanzo wake. 

Akina Grimaldi walikuwa matajiri katika mji wa Genova (Italia) waliopaswa kukimbia nchi wakati wa vita vya wenyewe kwa wenyewe mwaka 1296 BK. Walinunua cheo cha kitemi pamoja na maeneo madogomadogo ya utawala katika Italia ya Kaskazini hadi Ufaransa Kusini. 

Kati ya maeneo hayo yote ni Monako pekee iliyobaki mikononi mwao tangu kuondoa mji mikononi mwa Genova mwaka 1419. 

Watemi wa Grimaldi walifaulu kwa siasa yenye busara kupata kibali cha Wafalme wa Ufaransa kuwa eneo la kujitegemea bila mamlaka ya kifalme juu yao. Wakati ule palikuwapo na nchi nyingi ndogo sana za aina hiyo katika Ulaya, hasa Italia na Ujerumani. 

Busara ya akina Grimaldi iliwawezesha kutunza uhuru wao katika karne zilizofuata, hasa wakijenga uhusiano mzuri mara na huyu mara na huyu kati ya majirani wakubwa. 

Kati ya 1425 hadi 1641 akina Grimaldi waliweka nchi yao chini ya ulinzi wa Hispania wakiwalipa Wahispania pesa kwa kuweka kikosi cha wanajeshi katika boma la Monako. Tendo hilo lilikuwa utetezi dhidi ya wafalme wa Ufaransa ambao wakati mwingine walielekea kumeza nchi ndogo. 

Baada ya kuchoka na Wahispania walifanya mapatano na Wafaransa waliolazimisha Hispania kuondoka. 

Wakati wa mapinduzi ya Ufaransa mwaka 1789 utawala wa kifalme na kitemi ulifutwa kabisa Ufaransa na serikali ya mapinduzi haikuheshimu tena mapatano ya kukubali uhuru wa eneo la akina Grimaldi. 

Lakini baada ya kipindi cha Napoleon Bonaparte, aliyerithi matunda ya mapinduzi, mataifa ya Ulaya kwenye mkutano wa Vienna mwaka 1815 yalipatana kurudisha hali jinsi ilivyowahi kuwa awali. Hivyo Wagrimaldi walirudi Monako wakiendelea kutawala hadi leo.

Jamii:Historia ya Monako
Jamii:Historia ya Ulaya
Historia ya Liechtenstein

'''''' inahusu eneo ambalo siku hizi linaunda Ufalme mdogo wa Liechtenstein.

Kwa muda mrefu nchi ilikuwa sehemu ya Dola Takatifu la Kiroma ingawa chini ya utawala wa kikabaila.

Dola hilo liliposambaratishwa na Napoleon Bonaparte (1806), Liechtenstein ilijiunga na Shirikisho la Rhein hadi mwaka 1813 ambapo lilifutwa, halafu na Shirikisho la Ujerumani (1815-1866).

Ndipo ilipopata uhuru kamili ikitegemea ulinzi kutoka Uswisi.

Jamii:Historia ya Liechtenstein
Jamii:Historia ya Ulaya
Lazaro wa Serbia

, miaka ya 1380).]]
**Lazaro Hrebeljanović** (kwa Kiserbokroatia Лазар Хребељановић; 1329 hivi – 15 Juni 1389) alikuwa mtawala mkuu wa Serbia baada ya Dola la Serbia kusambaratika, akimiliki mabeseni ya mito Morava: Morava kuu, Morava magharibi na Morava kusini tangu mwaka 1373 hadi kifo chake vitani. 

Kwa msaada wa Kanisa la Kiorthodoksi la Serbia alijaribu kufufua dola hilo, lakini watawala wengine wa taifa hilo hawakumkubali.

Hatimaye Lazaro aliuawa katika Mapigano ya Kosovo alipoongoza jeshi la Wakristo dhidi ya lile la Dola la Osmani, lililoongozwa na Sultani Murad I. 

Wakristo walishinda, lakini walikufa kwa wingi, kiasi kwamba mwaka uliofuata mjane wa Lazaro alikubali himaya ya Waosmani.

Lazaro anaheshimiwa na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 28 Juni.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Vyanzo
*  
*  
* 
* 
*
*
*
* 
*
*
*
* 
* 
* 
* 
*  
*
* 
* 
* 
*
* 
* 
* 

## Viungo vya nje
* Serbian Epic Poetry 

Jamii:Historia ya Serbia
David Beckham

thumbnail|right|280px|David Beckham (2014)
**David Robert Beckham,** (alizaliwa 2 Mei 1975 ni Mwingereza maarufu kama mchezaji wa zamani wa soka. Kwa sasa ni raisi wa klabu ya Inter Miami CF.

Alicheza timu za Manchester United, Preston North End, Real Madrid, Milan, LA Galaxy, Paris Saint-Germain na timu ya taifa ya Uingereza ambayo alifanya rekodi ya mchezaji wa nje mpaka 2016 wakati Wayne Rooney alipozidi jumla yake. 

Yeye ndiye mchezaji wa Kiingereza wa kwanza kushinda mataji ya ligi katika nchi nne tofauti : Uingereza, Uhispania, Ufaransa na Marekani. 

Alitangaza kustaafu mwezi Mei 2013 baada ya kazi ya miaka 20, wakati ambapo alishinda mataji 19 makubwa. Alijulikana kwa njia yake kama winga wa kulia, Beckham alikuwa mshiriki katika Ballon d'Or, aliyekimbia mara mbili kwa Mchezaji wa Dunia wa FIFA na mwaka 2004 aliitwa na Pelé  katika orodha ya FIFA 100 ya wachezaji wanapofuatilia zaidi soka. 

Aliingizwa kwenye Hifadhi ya Soka ya Familia ya Uingereza mwaka 2008. Balozi wa kimataifa wa michezo, Beckham anaonekana katika utamaduni wa Uingereza.

Anajulikana kwa uwezo mzuri wa kupiga pasi,krosi na friikiki ziliyojikunja kama winga wa kulia,Beckam alikuwa akiwania tuzo ya mchezaji bora wa dunia kwa mara mbili na mwaka 2004 alitajwa na Pelé kwenye kikosi cha wachezaji bora kuwahi kutokea walio hai (FIFA 100).

Uchezaji wake rasmi ulianza akiwa na klabu ya Manchester united,alibeba mataji sita ya ligi kuu ya Uingereza (EPL) kombe la FA mara mbili,na taji la ligi ya mabingwa Ulaya (UEFA Champions League) mwaka 1999.Alihamia  kwenye klabu ya Real Madrid Na kuitumikia kwa misimu minne akibeba taji la La Liga katika msimu wake mwisho.Julai 2007 alisaini mkataba wa kuitumikia klabu ya La Galaxy.Akiwa huko,alienda Milan kwa mkopo kwa miaka miwili 2009 2010.Alikuwa mchezaji wa kwanza wa kiingereza kucheza michezo 100 ya ligi ya mabingwa ulaya.

Kimataifa, Beckam alianza kuitumikia timu yake ya taifa ya Uingereza mwaka 1996. Alikuwa nahodha wa timu hiyo kwa miaka sita akishiriki katika michuano ya kombe la dunia mara nne 1998,2002,2006 na michuano ya Ulaya mara mbili 2000 na 2004.

Beckham ni miongoni mwa wachezaji matajiri zaidi,mwaka 2013 alitangazwa kuwa mchezaji anayelipwa zaidi.amemuoa Victoria Beckam tangu mwaka 1999 na wana watoto wanne. Alikuwa balozi wa UNICEF kwa Uingereza tangu mwaka 2005.Mwaka 2014 alikuwa miongoni mwa wawekezaji watakaoimiliki klabu ya Inter Miami CF,ambapo mkataba wake utaanza mwaka 2020

Jamii:Waliozaliwa 1975
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji mpira wa Uingereza
Leodegari wa Autun

wa mwaka 1200 hivi unaonyesha alivyotobolewa macho.]]
**Leodegari wa Autun** (kwa Kilatini: **Leodegarius**; kwa Kifaransa: **Léger**; Autun, Saône-et-Loire, 615 hivi – Sarcing, Somme, Picardie, 2 Oktoba 679) alikuwa askofu wa Autun, leo nchini Ufaransa, mtoto wa mtakatifu Sigrada .

Kwa kuwa alimpinga Ebroini, mkuu wa ikulu ya mfalme Theodoriki III, aliyetaka kupindua utawala wa ukoo wa Wamerovinji, aliteswa kikatili, akapofushwa akauawa. Pamoja naye anaheshimiwa ndugu yake Warinus aliyeuawa na Ebroini miaka miwili kabla yake kwa kupigwa mawe .

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Vyanzo
### Vyanzo vikuu
**Liber Historiae Francorum*, edited by B. Krusch, in *MGH SS rer. Merov.* vol. ii.
**Passio Leudegarii I & II*, edited by B. Krusch and W. Levison, in *MGH SS rer. Merov.* vol v.
**Vita sancti Leodegarii*, by Ursinus, then a monk of St Maixent (Migne, *Patrilogia Latina*, vol. xcvi.)
**Vita metrica* in *Poetae Latini aevi Carolini*, vol. iii. (*Mod. Germ. Hist.*)
**Epistolae aevi Merovingici collectae 17*, edited by W. Gundlach, in *MGH EE* vol iii.

### Vyanzo vingine
*J. Friedrich, *Zur Geschichte des Hausmeiers Ebroin,* in the *Proceedings of the Academy of Munich* (1887, pp.&nbsp;42–61)
*J. B. Pitra, *Histoire de Saint Léger* (Paris, 1846)

## Viungo vya nje
*Patron Saints Index: Saint Leodegarius
**La Vie de Saint-Léger,* written ca 980
Lupus wa Sens

; mchoro mdogo wa karne ya 14.]]
**Lupus wa Sens** (au **Loup wa Sens**) (573 hivi - 623 hivi) alikuwa askofu wa 19 wa Sens, Ufaransa.

Alikuwa mtoto wa Betton, kabaila wa Tonnerre, kutoka ukoo uliotawala Burgundy..

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 1 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* "Saint loup de Naud" the Romanesque church.
* "Les Rencontres de Provins" A website devoted to all the Saints Loup.

Jamii:Waliozaliwa 573
Hija ya kiroho

**Hija** kwa maana ya kawaida ni safari au matembezi ya kutoka sehemu moja kwenda sehemu nyingine kwa lengo maalum. Yaweza kuwa safari ya mtu binafsi au ya kikundi cha watu. Inaweza kuwa safari ya siku moja au siku kadhaa. Hii inategemea umbali wa safari au matembezi hayo maalum au nia halisi ya kufanya safari hiyo au maamuzi ya mtu au kikundi husika kinachofanya hija hiyo.

Hija ya kiroho ni safari maaalum ya kiroho ndani ya Mkristo yenye lengo la kufanya mabadiliko ya kiroho kwa ajili ya wokovu wa roho yake. 

Kwa namna ya pekee Wakristo wengi hufanya hija hii maalum katika kipindi cha Kwaresima. Kwaresima siyo tu kipindi cha kufunga chakula bali pia ni kipindi maalum cha kusali na kutafakari kwa kina safari ya maisha ya kiroho. Ni kipindi cha kujichunguza bila kujihurumia na kujitathimini bila unafiki na kufanya maamuzi ya kweli ya kubadilika na kuanza upya safari ya kiroho katika kipindi cha Kwaresima.

Lengo la mwanadamu kuumbwa kwa sura na mfano wa Mungu ni kwamba amjue Mungu, ampende, amtumikie na hatimaye aweze kuumfikia Mungu na kukaa naye katika heri ya milele mbinguni mara safari yake ya kuishi duniani inapofikia tamati. Kweli ni raha sana siku moja kufika mbinguni katika heri ya milele lakini ni safari yenye kila aina ya changamoto kabla ya kufikia tamati.

Pamoja na binadamu kuumbwa kwa sura na mfano wa Mungu bado amekuwa kiumbe dhaifu sana, hivyo ni lazima kweli kupambana katika safari ya kumwelekea Baba. Mama Kanisa kwa kuzingatia udhaifu huo wa mwanadamu amekuwa mwalimu wa huruma ya Mungu na kuamua kutenga kipindi maalum kwa ajili ya kumsaidia Mkristo kujitafiti ili kufanya mabadiliko chanya kwa pale anapokuwa amepoteza uaminifu na kipindi hicho ni cha hija ya kiroho.

Kumbe kipindi cha Kwaresima ni kipindi cha kumsaidia mwanadamu kutembea siku zote katika njia ya unyofu kwa sababu hakuna ajuaye siku wala saa ya kufa kwake, kwani baada ya kifo atahukumiwa kwa kadiri ya alivyotumia akili yake kuwaza, utashi wake kuamua na uhuru wake kutenda.

Jamii:Maisha ya kiroho
Marina wa Antiokia

1858.]]
**Marina** au **Margareta wa Antiokia** (289-304) alikuwa bikira wa Antiokia ya Pisidia (leo nchini Uturuki) aliyefia dini ya Ukristo.

Kwa sababu hiyo tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi, Waorthodoksi wa Mashariki na Waanglikana kama mtakatifu mfiadini. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 20 Julai au siku nyingine kadiri ya madhehebu. 

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo ya Kiswahili
* Maurice Soseleje, Kalendari yetu – Maisha ya Watakatifu – Toleo la pili – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1986 – ISBN 9976-63-112-X, uk. 58

## Marejeo ya lugha nyingine
* Acta Sanctorum, July, v. 24&ndash;45
* *Bibliotheca hagiographica*. La/ma (Brussels, 1899), n. 5303&ndash;53r3
* Frances Arnold-Forster, *Studies in Church Dedications* (London, 1899), i. 131&ndash;133 and iii. 19.

## Viungo vya nje
* Saint Margaret and the Dragon links  
* *Middle English life of St. Margaret of Antioch*, edited with notes by Sherry L. Reames
* *Book of the Passion of Saint Margaret the Virgin, with the Life of Saint Agnes, and Prayers to Jesus Christ and to the Virgin Mary*   Kilatini 
* Catholic Online: Saint Margareth of Antioch

Jamii:Waliozaliwa 289
Mafuta (chakula)

thumb|250px|Makorosho yana mafuta mengi mazuri
**Mafuta** au **shahamu** ni sehemu za chakula pamoja na wanga, protini na vitamini. Neno "fati" (kutoka Kiing. fat) afadhali lizuiwe. Vyakula vilivyo na mafuta mengi ni k.m. maparachichi, karanga, makorosho, mbegu kama alizeti na siagi.

alt= parachichi|thumb| Parachichi 
Vyakula hivi humsaidia mtu kwa kumpatia joto hasa wakati wa baridi, pia huchangia katika uzalishaji wa nishati na nguvu kwa ajili ya mwili na pia hufanya kazi mbalimbali katika mmeng'enyo wa chakula tumboni.

## Athari za mafuta mengi mwilini
Vyakula hivi huhitajika kwa asilimia chache sana ndani ya mwili. Vyakula vya mafuta vikizidi mwilini huwa na madhara kama kuziba mishipa na kusababisha ugonjwa huitwao shinikizo la damu au maarufu kama presha. Ugonjwa huu hutokana na mafuta kuganda moyoni na kusababisha moyo kushindwa kusukuma damu ipasavyo.

Pamoja na hayo, huenda ukawanda kupindukia ukawa mnene mno. Hili likifanyika, wafaa ufanye mazoezi na ule chakula kisicho na ufuta mwingi. Hata hivyo kuwanda si ishara kwamba umekula sana, maana kuwa watu ambao hunenepa maana ile hali iko katika nasaba yao (hereditary genes).

## Kupunguza mafuta mwilini 
Ni vyema kufanya mazoezi kila siku, kula vitu visivyo na ufuta kupindukia na kuunywa maji mengi maana maji husaidia katika metaboli.

## Viungo vya nje 
* https://www.webmd.com/diet/obesity/features/are-you-fated-be-fat Hereditary Obesity

Jamii:Chakula
Jamii:Afya
Historia ya Albania

**Historia ya Albania** inahusu eneo ambalo siku hizi linaunda Jamhuri ya Albania.

## Historia ya kale
Albania ilikaliwa na makabila mbalimbali ya Wailiriko, Wathraki na ya Wagiriki.

Katika karne ya 3 KK eneo lilitekwa na Dola la Roma na kufanywa sehemu ya majimbo ya Dalmatia, Masedonia na Iliriko. 

## Karne za Kati
Mwaka 1190 ndani ya Dola la Roma Mashariki ulitokea ufalme mdogo wa Arbër kwa juhudi za archon Progon huko Krujë.

Mwishoni mwa karne ya 13 Charles wa Anjou aliwanyang'anya Wabizanti eneo hilo na kuanzisha Ufalme wa Albania kutoka Durrës hadi Butrint. 

Katikati ya karne ya 15 nchi ilitekwa na Waosmani. 

## Historia ya kisasa
Albania ya sasa ilitokea mwaka 1912, baada ya Waosmani kushindwa katika vita vya Balkani.

Ufalme wa Albania ulitekwa na Italia ya Benito Mussolini mwaka 1939 hadi 1943, ulipowekwa na Ujerumani wa Adolf Hitler chini yake. 

Baada ya nchi hizo mbili kushindwa vitani, nchi ikaongozwa na Enver Hoxha ikijitenga zaidi na zaidi na dunia nzima.
 
Kati ya miaka 1945 na 1990 ilipotawaliwa na chama cha Kikomunisti Albania ilitangaza kuwa nchi ya kwanza ya kiatheisti na kupiga marufuku kila aina ya dini. 

Kutokana na mapinduzi ya mwaka 1991 Jamhuri ya Kisoshalisti iliiachia nafasi jamhuri ya nne. 

Kwa sasa Albania ni kati ya nchi maskini zaidi za Ulaya na wananchi wengi wamehama.

Jamii:Historia ya Albania
Jamii:Historia ya Ulaya
Steven Gerrard

thumbnail|right|280px|Steven Gerrard (2018)
**Steven George Gerrard** (alizaliwa tarehe 30 Mei 1980) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu kutoka Uingereza, timu ya Liverpool F.C., nafasi ni kiungo wa kati. Pia alikuwa nahodha wa timu hiyo na hata wa timu ya taifa.

Kwa sasa ni meneja, mfanyakazi wa akademi hiyo. Kwa sasa ni mtangazaji wa mpira wa miguu kwenye kituo cha BT Sport's.

Akitambulika kuwa kiungo bora kwa kipindi alichokuwa akicheza, Gerrard alipewa tuzo ya mchezaji bora wa UEFA ngazi ya klabu, 2005 akiwa mshindi wa tatu kwenye kinyang'anyiro cha mchezaji bora wa dunia. Mwaka 2009 Zinedine Zidane na Pelè walimchagua kuwa mchezaji bora wa dunia. Gerrard alikuwa na sifa ya kuwa na kiwango kizuri uwanjani hata kwenye uongozi, Gerrard ni mchezaji wa kwanza kushinda goli kwenye fainali za FA Cup, fainali za kombe la ligi na fainali za UEFA na kushinda kwenye kila fainali. Gerrard ndiye mwanasoka pekee aliyefunga katika Fainali ya Kombe la FA, Fainali ya Kombe la Ligi, Fainali ya Kombe la UEFA na Fainali ya Ligi ya Mabingwa ya UEFA, akishinda kila hafla.

Alhaj Diof aliwahi kumtuhumu nahodha huyo wa Liverpool na Uingereza kwa kuonesha ubaguzi waziwazi kwa kusema Ligi ya Uingereza ni kwa ajili ya Wazungu sio ya Waafrika.

Jamii:Waliozaliwa 1980
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji mpira wa Uingereza
Razak Abarola

**Razak Abalora** ni mchezaji anayesimama katika kitengo cha kudaka anayecheza timu ya Azam Football Club. Ni mchezaji aliyetokea taifa la Ghana anayevaa jezi namba kumi na sita (16) mgongoni.

Jamii:Watu walio hai
Jamii:wachezaji mpira wa Ghana
Tecno Mobile

right|frameless|223x223px
**Tecno Mobile** ni kampuni ya simu ya mkononi ambayo makao makuu yake yanapatikana Hong Kong, China.

Kampuni hiyo ya simu imeanzishwa mwaka 2006. Tecno ililenga biashara yake juu ya soko la Afrika na Asia Kusini. Hata hivyo, baada ya utafiti wa soko uliofanywa katika Asia ya Kusini-Mashariki, Afrika na Amerika ya Kilatini, kampuni hiyo iligundua kwamba Afrika ilikuwa eneo lenye faida zaidi.  Matokeo yake, mwaka 2008, alisimama kufanya biashara huko Asia ili kukomalia biashara Afrika.

Baadaye, mwaka 2016, Tecno aliingia kwenye soko la Mashariki ya kati baada ya kupata soko zuri katika bara la Afrika, na kisha Asia ya Kusini mwaka 2017.

## Hapa kuna orodha ya baadhi ya simu za Tecno:
* Tecno Camon 17
* Tecno Camon 17P
* Tecno Camon 17 Pro
* Tecno Camon 18
* Tecno Camon 18P
* Tecno Camon 18 Premier
* Tecno Phantom X
* Tecno Phantom 10
* Tecno Spark 7
* Tecno Spark 7P
* Tecno Spark 7T
* Tecno Spark Go 2021
* Tecno Spark 8
* Tecno Pouvoir 4
* Tecno Pouvoir 4 Pro
* Tecno Pouvoir 5
* Tecno Pouvoir 6
* Tecno Pouvoir 7
* Tecno Pop 5
* Tecno Pop 5C

Hii ni orodha inayoweza kubadilika na inaweza kuongezewa simu mpya kadri zinavyotolewa sokoni.

## Marejeo
!
Jamii:Uhandisi
Klabu

**Klabu** inaweza kutaja:

## Sanaa, burudani, na vyombo vya habari 
* Klabu, wahusika wa Yie Ar Kung-Fu
* Klabu ya muziki
* Klabu ya usiku

## Mchezo 
Klabu (michezo) ni timu, kikosi, jamii ya kimichezo ambayo inashiriki katika mashindano ya michezo

## Biolojia 
*Klabu (anatomia), sehemu ya mwili karibu na mkia wa dinosauri na mamalia

## Kompyuta na teknolojia 
Klabu, himaya ya juu kwenye gredi za intaneti

## Mashirika 
* Klabu (shirika), aina ya ushirika
* Klabu ya majadiliano ya kitabu, mzunguko wa kusoma
* Klabu ya mauzo ya kitabu, utaratibu wa uuzaji
* Club Med, kampuni ya likizo
* Klabu ya wanafunzi
* Klabu ya wanawake
Robert Kennedy

**Robert Francis Kennedy** (20 Novemba 1925 - 6 Juni 1968) alikuwa mwanasiasa wa Marekani na mwanasheria ambaye alihudumu kama seneta wa Marekani kutoka New York tangu Januari 1965 mpaka kufa kwake. 

Alikuwa Mwanasheria wa Marekani wa 64 Mkuu kutoka Januari 1961 hadi Septemba 1964, akihudumia chini ya kaka yake Rais John F. Kennedy na mrithi wake, Lyndon B. Johnson. 

Kennedy alikuwa mwanachama wa Chama cha Kidemokrasia na kuonekana kama ishara ya uhuru wa kisasa wa Amerika.

## Maisha
Kennedy alizaliwa huko Brookline, Massachusetts, mtoto wa saba wa Joseph P. Kennedy Sr. na Rose Kennedy. Baada ya kutumikia katika Shirika la Naval la Marekani  kutoka mwaka wa 1944 hadi 1946, Kennedy alirudi Chuo Kikuu cha Harvard na alihitimu mwaka wa 1948. Alipata shahada ya sheria kutoka Chuo Kikuu cha Virginia na alikiri kwenye bar ya Massachusetts mnamo 1951. Alianza sera yake kazi ya mwaka ujao kama meneja wa kampeni ya mafanikio ya ndugu yake John kwa Seneti ya Marekani. Kabla ya kuingia ofisi ya umma mwenyewe, alifanya kazi kama mwandishi wa Boston Post na kama shauri msaidizi wa kamati ya Senate inayoongozwa na Seneta Joe McCarthy. Alipata tahadhari ya kitaifa kama shauri kuu la Kamati ya Kazi ya Sherehe ya Kazi mwaka 1957 hadi 1959, ambako aliwahirisha Rais Teamsters Jimmy Hoffa juu ya mazoea ya uharibifu wa umoja wake Kennedy alijiuzulu kutoka kamati ya kufanya kampeni ya ndugu yake katika uchaguzi wa rais wa 1960. 

Alichaguliwa Mwanasheria Mkuu wa Marekani baada ya uchaguzi uliofanikiwa na aliwahi kuwa mshauri wa karibu zaidi kwa Rais kutoka 1961 hadi 1963. Umiliki wake unajulikana kwa utetezi wake kwa Movement ya Haki za Kiafrika na Marekani, kupambana na uhalifu uliopangwa na Mafia , na kuhusika katika sera ya kigeni ya Marekani kuhusiana na Cuba. Baada ya kuuawa kwa kaka yake, alibakia katika ofisi katika Utawala wa Johnson kwa miezi kadhaa. Aliondoka ili kukimbia Seneti ya Marekani kutoka New York mwaka wa 1964 na kushindwa na klabu ya Republican Kenneth Keating. Katika ofisi, Kennedy alipinga ubaguzi wa rangi na ushiriki wa U.S. katika vita vya Vietnam. Alikuwa mwanasheria wa masuala yanayohusiana na haki za binadamu na haki ya kijamii na kuunda uhusiano na Martin Luther King Jr. na Cesar Chavez.

Mwaka wa 1968, Kennedy alikuwa mgombea wa kuongoza kwa uteuzi wa Kidemokrasia; Alitoa wito hasa kwa masikini, Waafrika wa Kiafrika, wa Puerto Rico, Wakatoliki na wachanga. Alimshinda Seneta Eugene McCarthy katika primaries ya rais wa California na South Dakota. Muda mfupi baada ya usiku wa manane tarehe 5 Juni 1968, Kennedy aliuawa na Sirhan Sirhan, mwenye umri wa miaka 24 wa Palestina, kwa sababu alikuwa amemtetea msaada wa Marekani kwa Israeli. Kennedy alikufa siku iliyofuata.

Jamii:Wanasiasa wa Marekani
Johann Friedrich Ludwig Hausmann

thumbnail|right|200px|Johann Friedrich Ludwig Hausmann
**Johann Friedrich Ludwig Hausmann** (Hannover, 22 Februari 1782 - Göttingen, 26 Desemba 1859) alikuwa mhandisi wa uchimbaji wa madini nchini Ujerumani.

## Maisha 
Johann Friedrich alifundishwa huko Göttingen, ambapo alipata Ph.D. ya uhandisi. 

Miaka miwili baada ya kutengeneza ziara ya kijiolojia ya Denmark, Norway na Sweden mwaka 1807, aliwekwa mkuu wa taasisi ya madini ya serikali huko Westphalia, na kuanzisha shule ya migodi huko Clausthal katika milima ya Harz.

Mnamo mwaka wa 1811 alichaguliwa kuwa profesa wa teknolojia ya madini na jiolojia na mineralogy katika chuo kikuu cha Göttingen, ambacho kilichukua muda mfupi kabla ya kifo chake. Zaidi ya hayo, alikuwa katibu wa Royal Academy of Science huko Göttingen kwa miaka mingi.

Mwaka 1816, yeye pamoja na Friedrich Stromeyer, walielezea allophane ya madini. Mnamo mwaka 1847 alitunga jina la madini "biotite" kwa heshima ya mwanafizikia Jean Baptiste Biot. 

Pia anajulikana kwa kuingiza jina la pyromorphite (1813) na rhodochrosite (1813).

## Viungo vya nje
Jamii:Waliozaliwa 1782
Jamii:Waliofariki 1859
Jamii:Wanafizikia wa Ujerumani
Andreas Christensen

thumbnail|right|200px|Andreas Christensen
**Andreas Christensen** (alizaliwa 10 Aprili 1996) ni mchezaji wa mpira wa miguu ambaye anaichezea klabu ya Chelsea na timu ya Taifa ya Denmark.

Jamii:Waliozaliwa 1996
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji mpira wa Denmark
Asidi hidrokloridi

thumbnail|right|200px|Asidi hidrokloridi

**Asidi hidrokloridi** ni kemikali ambayo ni mmumunyo wa gesi ya kloridi ya hidrojeni HCl katika maji.

Asidi hidrokloridi huweza kupatikana katika maabara za kisayansi na pia ndani ya tumbo la binadamu.

Asidi hiyo tumboni hutumika katika kuua bakteria wanaokuja pamoja na chakula kilichomezwa na mtu na hasa kuvunja molekuli za chakula kwa umeng'enyaji.

Jamii:Kemia
Gerard Pique

thumb|309x309px|Gerard Pique akitoa pasi.
**Gerard Piqué Bernabéu** ni mchezaji wa kulipwa wa Hispania ambaye anacheza beki katika timu ya FC Barcelona na timu ya taifa ya Hispania.

Mzaliwa wa Barcelona Piqué, awali alihamia klabu ya Manchester United mwaka 2004, ambapo alikaa kwa miaka minne, kabla ya kurudi Barcelona chini ya uongozi wa Pep Guardiola, na alisaidia klabu hiyo kushinda UEFA mwaka 2008-09 na 2014-15. 

Yeye ni mmoja wa wachezaji wanne ambao wameshinda Ligi ya Mabingwa ya UEFA miaka miwili mfululizo na timu tofauti, wengine ni Marcel Desailly, Paulo Sousa na Samuel Eto'o.

Piqué pia amewakilisha Hispania, alifanya jukumu muhimu katika timu ya Hispania iliyoshinda Kombe la Dunia la 2010 FIFA na UEFA euro 2012 .

## Manchester United 
Piqué alihamia Manchester United mnamo Oktoba 2004, kwa nafasi ya marehemu John O'Shea katika ushindi wa Kombe la Ligi kwenye Crewe Alexandra kama kituo cha chake. Alifanya kazi yake ya kwanza tarehe 29 Machi 2006 dhidi ya West Ham United, katika mechi ya Ligi Kuu ya Old Trafford, akicheza nyuma, kwa kuwa Gary Neville hakuwepo kwasababu ya kuumia.
 
Mnamo tarehe 5 Mei 2007, ilitangazwa kwamba Piqué atakaa Old Trafford kwa msimu unaofuata. Sir Alex Ferguson alikuwa na nia ya kutathmini fomu ya Piqué huko La Romareda tarehe 6 Mei 2007, kabla ya mkutano ambapo vyama viwili vinaweza kujadili matarajio ya baadaye ya Piqué na klabu hiyo. Hata hivyo, Ferguson hakuweza kuhudhuria kwa sababu ya matatizo ya ndege. 

## FC Barcelona 
Tarehe 27 Mei 2008, Piqué alisaini mkataba wa miaka minne na Barcelona, na kifungu cha € 5 milioni cha kumnunua.na kulipwa mshahara wa £ milioni 5 kwa mchezaji huyo.  Alielezea furaha yake katika kusaini tena na klabu yake ya udogo, alisema  kuwa amefurahi kuhamia Barcelona. Mchezaji Gerard Pique alizaliwa tarehe 2 februari 1987 huko Barcelona Spain.

Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji mpira wa Hispania
Gianluigi Buffon

thumbnail|right|200px|Gianluigi Buffon (2016)
**Gianluigi Buffon** (alizaliwa 28 Januari 1978) ni mchezaji wa mpira wa miguu akicheza katika nafasi ya golikipa. 

Alikuwa nahodha wa timu ya taifa ya Italia hadi alipostaafu kuitumikia timu hiyo mwaka 2017.

Gianluigi Buffon ama 'Gigi' alitwaa tuzo mbalimbali za kimataifa na za ligi kuu nchini Italia. Ameshinda tuzo ya golikipa bora mara nne na tuzo ya golikipa bora wa michuano ya UEFA. 

Timu alizowahi kuchezea ni pamoja na Parma ya hukohuko nchini Italia pamoja na Juventus F.C., pia Paris Saint-Germain F.C. (PSG) ya Ufaransa.

Jamii:Waliozaliwa 1978
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji mpira wa Italia
Orodha ya makala za afya na magonjwa

**Orodha ya makala za afya na magonjwa** inaonyesha makala zote zilizojumlishwa kwenye tarehe 25 Februari 2018 katika **Jamii:Afya** pamoja na jamii ndogo chini yake kama vile 

* Jamii:Afya ya umma‎ (3 P)
* Jamii:Dalili‎ (3 P)
* Jamii:Madawa‎ (1 C, 12 P)
* Jamii:Hospitali‎ (1 C, 7 P)
* Jamii:Jinakolojia‎ (1 P)
* Jamii:Magonjwa‎ (8 C, 79 P)
* Jamii:Ulemavu‎ (5 P)
* Jamii:Usafi‎ (4 P)
* Jamii:Uzazi wa mpango‎ (5 P)
* Jamii:Virusi‎ (4 P)
* Jamii:Virutubishi‎ (1 C)

Jamii:Orodha za muda
Jamii:Afya