open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
National Party (Afrika Kusini)

**National Party** kiilikuwa chama cha kisiasa nchini Afrika Kusini kilichojulikana kwa sera zake za ubaguzi wa rangi na utawala wa Makaburu. 

Chama hicho kilianzishwa mnamo 1914 na kilikuwa na ushawishi mkubwa katika siasa za Afrika Kusini kwa takriban karne moja. Chama kilijulikana kwa kuunga mkono na kutekeleza siasa za ubaguzi wa rangi, hasa kwa kuanzisha na kudumisha sera ya "Apartheid" (utengano wa rangi) ambayo iliendelea nchini hadi mwishoni mwa miaka ya 1980 na mapema ya 1990.

Chama cha National Party kilichukua madaraka mwaka 1948, kikiwa na mtindo wa kisiasa wa kuzuia usawa wa kijamii na kiuchumi kati ya makundi ya Waafrika weusi na Wazungu. Kilikuwa chama cha kisiasa cha utawala wa Makaburu, na kililenga kudumisha nguvu ya serikali ya Wazungu kwa kutumia mifumo ya kisiasa, kisheria, na kijamii kuwatenga na kuwanyima haki za kiraia raia wa rangi nyingine.

Chama kiliongozwa na wanasiasa maarufu kama pamoja na Daniel François Malan, Hendrik Verwoerd, P. W. Botha, na F. W. de Klerk. National Party kilikuwa chama kikuu cha siasa nchini Afrika Kusini hadi mwaka 1994, wakati kilipoachia madaraka kwa njia ya uchaguzi wa kidemokrasia ulioleta utawala wa wengi.

## Marejeo
Jamii:Siasa ya Afrika Kusini
Jamii:Historia ya Afrika Kusini
Ali Gagarin

**Haydar Hassan Haj Al-Sidig** (anajulikana kama *Ali Gagarin*, 1 Aprili 1949 – 12 Februari 2025) alikuwa mchezaji wa mpira wa miguu wa Sudan aliyekuwa akicheza kama mshambuliaji wa klabu ya Al-Hilal. 

Alishiriki katika Kombe la Mataifa ya Afrika mwaka 1970 na 1976. Alipata jina la utani "Ali Gagarin" alipokuwa akichezea Al-Hilal, moja ya timu kubwa zaidi nchini Sudan, kutokana na kupanda kwake kwa kasi katika soka, jambo lililofananishwa na safari ya mwanaanga maarufu wa Kisovyeti, *Yuri Gagarin.*

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1949
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wachezaji mpira wa Sudan
Reshaun Walkes

thumb| Walkes mwaka 2023
**Reshaun Walkes** (alizaliwa Novemba 7, 1999) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa kitaalamu kutoka Kanada anayecheza kama mshambuliaji kwa timu ya Vaughan Azzurri katika Ligi ya kwanza ya Ontario.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Massih Wassey

**Massih Wassey** (alizaliwa Juni 18, 1988) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa kulipwa anayechukua nafasi ya kiungo katika timu ya Westfalia Kinderhaus. Alizaliwa Ujerumani Magharibi na amechezea timu ya taifa ya Kanada mara mbili.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Ujerumani
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Dave Heaton

**David Edward Heaton** (2 Februari 1941 – 13 Februari 2025) alikuwa Mwakilishi wa Jimbo la Iowa kutoka Wilaya ya 91, akiwakilisha Kaunti yote ya Henry na sehemu ya kaskazini ya Kaunti ya Lee. Alihudumu katika Baraza la Wawakilishi la Iowa tangu Januari 1995.  

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1941
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanasiasa wa Marekani
B. J. Vorster

thumb|Waziri mkuu halafu baadaye rais wa Afrika Kusini, John Vorster.
**Balthazar Johannes "B. J." Vorster** (13 December 1915 – 10 September 1983) alikuwa mwanasiasa kutoka Afrika Kusini na kiongozi wa chama cha National Party ambaye alihudumu kama Rais wa Afrika Kusini kutoka 1966 hadi 1978.

Vorster alizaliwa mjini Hartenbos, Afrika Kusini, na alikulia katika familia ya wakulima. Alihitimu kutoka Chuo Kikuu cha Stellenbosch na alianza kujihusisha na siasa akiwa na umri mdogo, akijiunga na chama cha National Party. Alikuwa mfuasi mzito wa sera za ubaguzi wa rangi (Apartheid) na alishirikiana na viongozi wengine wa chama hicho kuendeleza utawala wa wazungu nchini Afrika Kusini.

Kwa kipindi cha miaka kadhaa, Vorster alihudumu kama Waziri wa Usalama wa Ndani, ambapo aliwezesha kuimarisha sheria kali dhidi ya wapinzani wa serikali na kuendeleza sera za ubaguzi wa rangi. Alihusika katika utawala wa kihalifu dhidi ya makundi ya upinzani kama vile African National Congress (ANC), alikuwa na ushawishi mkubwa katika kuhahakisha anapambana na kila anayefanya harakati za kupigania haki za kiraia za watu weusi.

Alikuwa Waziri Mkuu wa Afrika Kusini kuanzia mwaka 1966 hadi 1978, na alipokuwa katika nafasi hii, alijitahidi sana kupambana na upinzani wa kimataifa kuhusu ubaguzi wa rangi uliokuwa unaendelea nchini Afrika Kusini. Mwaka 1978, alijiuzulu kutoka nafasi ya Waziri Mkuu na kuchukua wadhifa wa Rais, aliohudumu hadi alipofariki mwaka 1983.

Vorster alikuwa mmoja wa viongozi muhimu katika kudumisha mfumo wa apartheid, na hata baada ya kujiuzulu, aliendelea kuwa na ushawishi mkubwa katika siasa za Afrika Kusini. Alifariki kutokana na ugonjwa wa saratani mwaka 1983.
## Marejeo
Jamii:Wanasiasa wa Afrika Kusini
Domenico Grimani

**Domenico Grimani** (22 Februari 1461 – 27 Agosti 1523) alikuwa mtu wa ukoo wa kiungwana wa Italia, mwanateolojia, askofu na kardinali. 

Kama ilivyokuwa desturi kwa wanakanisa wa kizazi chake, Grimani alishika vyeo vingi vya kidini, akihudumu katika nyadhifa na kupata mafao mbalimbali.

Mwanateolojia maarufu Desiderius Erasmus alimtunuku Grimani kwa kumwombea kitabu chake Musica.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1461
Jamii:Waliofariki 1523
Jamii:maaskofu Wakatoliki
Jamii:Makardinali
Jamii:Wanateolojia wa Italia
Tolu Bally

**Tolulope Bally** kitaaluma anajulikana kama **Tolu Bally** (alizaliwa 2 Oktoba 1988) ni mtendaji mkuu, mfanyabiashara, na mjasiriamali wa mitindo wa nchini Nigeria. Ni mwanzilishi na mkurugenzi wa *2207bytbally*, chapa ya mitindo nchini Nigeria iliyobobea katika mavazi ya kike..

## Wasifu 
Tolulope alizaliwa 2 Oktoba 1988 katika familia ya Mr & Mrs Bally kama mtoto wa mwisho. Ana asili ya Nupe na Yoruba kutoka Jimbo la Ondo, Nigeria. Alisoma katika Chuo cha Newham, Uingereza kabla ya kujiunga na Chuo kikuu cha East London, Uingereza ambako alihitimu na shahada ya awali katika masomo ya Saikolojia.

## Kazi 
Bally alihamia London, Uingereza ili kuendeleza elimu yake. Akiwa London, alijishughulisha na biashara ya uuzaji wa nguo na ndipo alipogundua mapenzi yake katika mitindo ya nguo. Baada ya masomo nchini Uingereza alirudi Nigeria kwa ajili ya kuendeleza ujuzi wake wa mitindo ya nguo. 

Mnamo 1 Novemba 2016, alianza rasmi kazi yake ya mitindo. Aliita chapa yake ya mitindo "2207bytbally", chapa inayohusika na mavazi ya wanawake. 

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wanawake Katika Sanaa
Jamii:Waliozaliwa 1988
Tommy Hunt

**Thomas James Hunt** (18 Juni 1933 – 12 Februari 2025) alikuwa mwimbaji wa muziki wa s*oul/northern soul* kutoka Marekani na mshiriki wa Rock and Roll Hall of Fame mwaka 2001 kama mwanachama wa kundi maarufu la R&B, *The Flamingos*. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1933
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanamuziki wa Marekani
Li Xiaojiang

**Li Xiaojiang** (李小江; 1951 – 12 Februari 2025) alikuwa msomi wa masuala ya jinsia kutoka China, ambaye anahesabiwa kuwa mtu wa kwanza kuleta umuhimu wa Masomo ya Wanawake katika China baada ya enzi ya Mao. Akiwa mmoja wa wanafikra na waandishi mashuhuri wa harakati za wanawake nchini China, alikuwa profesa katika vyuo kadhaa na mkurugenzi wa masomo ya jinsia katika Chuo Kikuu cha *Dalian*.

Akiwa mwanafunzi kijana, alianza kusomea Fasihi ya Magharibi katika Chuo Kikuu cha Henan, hadi alipogundua ukosefu wa utafiti wa kutosha kuhusu masuala ya wanawake, jambo lililomsukuma kubadili mwelekeo wake wa masomo kwenda kwenye Masomo ya Wanawake. Mnamo 1983, kazi yake *Xiawa de Tansuo* (*In Search of Eve*) ilichochea ongezeko la tafiti kuhusu wanawake. Alianzisha Kituo cha Kwanza cha Utafiti wa Masomo ya Wanawake na baadaye makumbusho yaliyohusu antropolojia ya kitamaduni ya wanawake.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1951
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanaharakati wa Uchina
Marais Viljoen

thumb|Marais Viljoen mnamo 1960.
**Marais Viljoen** (17 December 1915 – 4 November 2007) alikuwa mwanasiasa na kiongozi wa Afrika Kusini ambaye alihudumu kama rais wa taifa kwa vipindi viwili tofauti. Alikuwa Rais wa Afrika Kusini kuanzia 1978 hadi 1979 kama rais wa heshima (ceremonial head of state) na baadaye alihudumu kama rais mtendaji (executive head of state) kuanzia 1984 hadi 1994.

Viljoen alikulia nchini Afrika Kusini na alijiunga na chama cha National Party ambapo alifanya kazi katika nyadhifa mbalimbali za utawala. Alihudumu kama rais wa heshima kutoka mwaka 1978 hadi 1979, wadhifa ambao alitekeleza kwa kutoa uongozi wa kimapambio, lakini mamlaka ya utawala yalikuwa mikononi mwa Waziri Mkuu.

Baada ya mageuzi ya kikatiba mwaka 1984, Viljoen aliteuliwa kuwa rais mtendaji wa Afrika Kusini. Katika nafasi hii, alikubaliwa kuwa na nguvu za kisiasa zaidi, ikiwa ni pamoja na kuwa na ushawishi mkubwa katika masuala ya utawala na sera za serikali. Alifanya kazi katika kipindi cha mabadiliko makubwa katika siasa za Afrika Kusini, akishuhudia hatua muhimu kuelekea kumalizika kwa ubaguzi wa rangi na kuanzishwa kwa mfumo wa kidemokrasia wa kisasa.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Afrika Kusini
Waziri Mkuu wa Afrika Kusini

right|thumb|250px|P.W. Botha
**Waziri Mkuu wa Afrika Kusini** (Afrikaans: *Premier van Suid-Afrika*) alikuwa kiongozi wa serikali ya Afrika Kusini kabla ya kuanzishwa kwa ofisi ya Rais wa Afrika Kusini mnamo 1961. Waziri Mkuu alikuwa mkuu wa serikali, na Rais alikuwa mkuu wa serikali ya kisherehe (seremoni). Awali, ofisi ya Waziri Mkuu ilikuwa inahusiana na jukumu la utawala wa serikali, lakini ilibadilika baada ya mabadiliko ya kikatiba na kisiasa, na nafasi hii ilifutwa baada ya 1984, ambapo nafasi ya Rais wa Afrika Kusini ikawa na madaraka yote.

Ofisi ya Waziri Mkuu ilianzishwa kwa mara ya kwanza mwaka 1910, wakati Afrika Kusini ilipojipatia uhuru kutoka kwa Uingereza. Kiongozi wa kwanza wa ofisi hii alikuwa Louis Botha kutoka chama cha South African Party. Waziri Mkuu aliteuliwa na bunge la Afrika Kusini, na alikuwa na jukumu la kuongoza serikali na kutekeleza sera mbalimbali za kitaifa.

Baada ya kuanzishwa kwa mfumo wa Apartheid, mfumo wa kisiasa wa Afrika Kusini ulitekelezwa kupitia serikali iliyoongozwa na National Party kuanzia mwaka 1948. Serikali hiyo iliongozwa na mawaziri wakuu wa chama hicho, akiwemo D. F. Malan na John Vorster.

Katika mwaka wa 1984, nafasi ya Waziri Mkuu ilifutwa kutokana na mabadiliko ya kikatiba. Mfumo wa serikali wa Afrika Kusini ulianza kubadilika kutoka kwa serikali ya utawala wa kitaifa hadi kwa mfumo wa urais ulio na nguvu za utawala na sherehe. Mfumo huu ulianza rasmi chini ya Rais P. W. Botha, ambaye alikalia nafasi hiyo baada ya Waziri Mkuu kufutwa.

Waziri Mkuu wa Afrika Kusini alikuwa na jukumu la kuongoza serikali na kuhakikisha utekelezaji wa sera za kitaifa. Alikuwa na mamlaka makubwa katika utawala wa nchi, akiwemo uteuzi wa mawaziri na kushirikiana na Bunge katika kufanikisha sheria na sera mbalimbali.
## Orodha ya Mawaziri Wakuu
## Muda
## Tazama pia
* Rais wa nchi wa Afrika Kusini
* Rais wa Afrika Kusini
* Gavana Mkuu wa Afrika Kusini
## Marejeo
## Viungo vya nje
Jamii:Wanasiasa wa Afrika Kusini
Jamii:Siasa ya Afrika Kusini
Alessandro Farnese (kardinali)

**Alessandro Farnese** (5 Oktoba 1520 – 2 Machi 1589) alikuwa kardinali wa Italia, mwanadiplomasia, na mhamasishaji mkubwa wa sanaa. 

Farnese alikuwa mtoto wa ndugu wa Papa Paulo III (ambaye pia aliitwa Alessandro Farnese) na mwana wa Pier Luigi Farnese, mtemi wa Parma, aliyeuawa mwaka 1547.

Anapaswa kutofautishwa na mtoto wa ndugu yake, Alessandro Farnese, Gavana wa Uholanzi ya Kihispania, ambaye alikuwa mjukuu wa Kaisari Charles V na mjukuu wa Papa Paulo III.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1520
Jamii:Waliofariki 1589
Jamii:Makardinali
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
William Lawrence Adrian

**William Lawrence Adrian** (16 Aprili 1883 – 13 Februari 1972) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki nchini Marekani. Alihudumu kama askofu wa Jimbo Katoliki la Nashville katika Tennessee kutoka mwaka 1936 hadi 1969.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1883
Jamii:Waliofariki 1972
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Marekani
Richard Henry Ackerman

**Richard Henry Ackerman**, C.S.Sp. (30 Agosti 1903 – 18 Novemba 1992) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki nchini Marekani. 

Akiwa mtawa wa Shirika la Roho Mtakatifu (Holy Ghost Fathers), alihudumu kama askofu wa Jimbo Katoliki la Covington katika Kentucky, Marekani, kuanzia mwaka 1960 hadi 1978.

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 1903
Jamii:Waliofariki 1992
Jamii:Waspiritani
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Marekani
Giuseppe Verucchi

**Giuseppe Verucchi** (22 Novemba 1937 – 12 Februari 2025) alikuwa kasisi wa Kanisa Katoliki kutoka Italia. Alihudumu kama Askofu Mkuu wa Ravenna-Cervia kuanzia mwaka 2000 hadi 2012. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1937
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Gregorio Pietro Agagianian

**Gregorio Pietro XV Agagianian** (15 Septemba 1895 – 16 Mei 1971) alikuwa kardinali wa Kiarmenia katika Kanisa Katoliki. Alikuwa mkuu wa Kanisa Katoliki la Armenia (kama Patriarki wa Kilikia) kuanzia mwaka 1937 hadi 1962 na alisimamia kazi za umisionari za Kanisa Katoliki lote kwa zaidi ya muongo mmoja hadi alipostaafu mwaka 1970. 

Alizingatiwa kuwa miongoni mwa walioweza kuchaguliwa kuwa Papa mara mbili, mwaka 1958 na 1963.

Tarehe 28 Oktoba 2022 huko Roma imeanza kesi ya kumtangaza mtakatifu.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1895
Jamii:Waliofariki 1971
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Makardinali
Jamii:watu wa Armenia
Jamii:watu wa Georgia
Jamii:watu wa Lebanoni
Pietro Ottoboni (kardinali)

thumb|220x220px|Palazzo della Cancelleria: mchongo wa karne ya 18 wa Giuseppe Vasi unatia chumvi kina cha Piazza della Cancelleria mbele ya Ikulu.
**Pietro Ottoboni** (Julai 1667 – 28 Februari 1740) alikuwa kardinali na askofu wa Italia, mtoto mkubwa wa ndugu wa Papa Alexander VIII, ambaye pia aliitwa Pietro Ottoboni. Ottoboni alikuwa mtu wa mwisho kushikilia wadhifa wa curia wa *kardinali-mpwa*, ambao ulifutwa na Papa Innocent XII mnamo 1692.

Alijulikana kwa kupenda fahari, matumizi ya anasa, na starehe, lakini pia alikuwa mkarimu, msaidizi wa wengine, na mwenye moyo wa huruma. Anakumbukwa hasa kwa mchango wake mkubwa katika muziki na sanaa.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1667
Jamii:Waliofariki 1740
Jamii:Makardinali
Jamii:maaskofu Wakatoliki wa Italia
George W. Ahr

**George William Ahr** (Juni 23, 1904 – Mei 5, 1993) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki nchini Marekani. 

Alihudumu kama askofu wa Jimbo Katoliki la Trenton katika New Jersey kutoka mwaka 1950 hadi 1979.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1904
Jamii:Waliofariki 1993
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Marekani
George Alapatt

**Mar George Alapatt** (11 Februari 1900 – 6 Novemba 1973) alikuwa askofu wa nne wa Jimbo kuu la Kanisa Katoliki la Kisiria la Malabar la Thrissur, kutoka 1 Mei 1944 hadi 4 Juni 1970, alipojistaafu. 

Alizaliwa huko Karanchira katika wilaya ya Thrissur mnamo 11 Februari 1900. Alihudhuria vikao vyote vinne vya Mtaguso wa pili wa Vatikani (1962–1965). 

Alifariki usingizini tarehe 6 Novemba 1973.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1900
Jamii:Waliofariki 1973
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:watu wa Uhindi
Joaquín Albareda y Ramoneda

**Joaquín Anselmo María Albareda y Ramoneda**, O.S.B. (16 Februari 1892 – 19 Julai 1966) alikuwa kardinali wa Kanisa Katoliki kutoka Hispania ambaye alihudumu kama Mkuu wa Maktaba ya Vatikani kuanzia 1936 hadi 1962, na alipewa cheo cha kardinali mwaka 1962.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1892
Jamii:Waliofariki 1966
Jamii:Wamonaki
Jamii:Wabenedikto
Jamii:maaskofu Wakatoliki
Jamii:Makardinali
Jamii:Watu wa Hispania
Yakobo Alberione

**Yakobo Alberione**, SSP (kwa Kiitalia: Giacomo; 4 Aprili 1884 – 26 Novemba 1971) alikuwa padre wa Kanisa Katoliki kutoka Italia, na mwanzilishi wa mashirika ya Mtakatifu Paulo, Dada wa Mtakatifu Paulo, Wanazuoni wa Sala ya Kimungu, Masista wa Yesu Mchungaji Mzuri, Masista wa Maria Malkia wa Mitume, na mashirika mengine ya kitawa, ambayo yanaunda Familia ya Pauline. 

Makundi mawili ya kwanza yanajulikana zaidi kwa kukuza imani ya Kikatoliki kupitia aina mbalimbali za vyombo vya habari vya kisasa..

Papa Yohane Paulo II alimtangaza mwenye heri tarehe 27 Aprili 2003.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 26 Novemba

## Tanbihi
## Marejeo ya Kiswahili
* J. BRAGOTTI, M.C.C.J. – P. TIBONI, M.M.C.J., Mwenyeheri Yakobo Alberione, Mtu Aliyeweza Kuona Mbele – ed. Paulines Publications Africa – Nairobi 2004 – ISBN 9966-21-917-X
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 366-368

Jamii:Waliozaliwa 1884
Jamii:Waliofariki 1971
Jamii:Mapadri
Jamii:watawa waanzilishi
Jamii:Wenye heri wa Italia
Odoardo Farnese (kardinali)

right|thumb|259x259px|Picha na Annibale Carracci.
**Odoardo Farnese** (6 Desemba 1573 – 21 Februari 1626) alikuwa mtemi nchini Italia, mwana wa pili wa Alessandro Farnese, Duke wa Parma, na Maria wa Ureno, anayejulikana kwa mchango wake katika sanaa. 

Aliteuliwa kuwa Kardinali wa Kanisa Katoliki mnamo 1591 na askofu mwaka 1621, na kwa muda mfupi alihudumu kama mtawala wa Duchy ya Parma na Piacenza kwa niaba ya mtoto wa ndugu yake, Odoardo, kuanzia 1622 hadi 1626.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1573
Jamii:Waliofariki 1626
Jamii:Wanasiasa wa Italia
Jamii:Makardinali
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Virginio Orsini (kardinali)

thumb|Virginio Orsini (kardinali)
**Virginio Orsini** (1615 – 21 Agosti 1676) alikuwa Kardinali wa Italia. Alitoka katika familia ya kifalme ya Bracciano. Katika ujana wake, alikataa haki yake ya kurithi, akaingia katika jeshi la Utawa wa Malta, akajipambanua katika vita dhidi ya Milki ya Osmani wakati wa Vita vya Miaka Thelathini.

Alipanga kumuoa Ippolita Ludovisi (binti Orazio Ludovisi, dada wa Niccolò Ludovisi, ndugu wa Papa Gregori XV), lakini Papa Urban VIII hakutaka ndoa hiyo ifanyike. Badala yake, mnamo Desemba 1641, Papa alimteua kuwa Kardinali na kumpa hadhi ya Mlinzi wa Wapolandi pamoja na Wareno wa Mashariki. 

Aidha, alipewa jukumu la kusimamia ujenzi wa ngome mpya zilizozunguka Mji wa Leo na sehemu ya Trastevere chini ya maagizo ya Urban VIII.

Mnamo 1675, aliteuliwa kuwa Kardinali Askofu wa Frascati.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1615
Jamii:Waliofariki 1676
Jamii:Makardinali
Jamii:maaskofu Wakatoliki wa Italia
Billie Jean Horton

**Billie Jean Horton** (aliyezaliwa kwa jina **Jones** 6 Juni, 1933) ni mwimbaji wa zamani wa muziki wa country, mtunzi wa nyimbo, na mtangazaji wa muziki wa Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Nikki Hornsby

**Nikki Hornsby** ni mwanamuziki wa Marekani ambaye amekuwa akihusika katika aina za muziki wa pop, country na blues kama mtunzi wa nyimbo, mwimbaji, na mpiga gitaa.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Gaetano Alibrandi

**Gaetano Alibrandi** (14 Januari 1914 – 3 Julai 2003) alikuwa askofu wa Italia, miongoni mwa maafisa wakuu wa kidiplomasia wa Papa katika Kanisa Katoliki na katibu binafsi wa Kardinali Giovanni Battista Montini (baadaye Papa Paulo VI).

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1914
Jamii:Waliofariki 2003
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Mallary Hope

**Mallary Hope Whitener** (alizaliwa  Cohutta, Georgia 21 Juni, 1987)  ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo wa muziki wa country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Luis Almarcha Hernández

**Luis Almarcha Hernández** (14 Oktoba 1887 – 17 Desemba 1974) alikuwa askofu na mwanasiasa kutoka Hispania, na askofu wa León kuanzia 1944 hadi 1970. Alitumikia pia kama mthibitishaji katika Cortes wakati wa utawala wa Francisco Franco.

## Viungo vya nje 
* La amistad del obispo Almarcha y Miguel Hernández

Jamii:Waliozaliwa 1887
Jamii:Waliofariki 1974
Jamii:maaskofu Wakatoliki
Jamii:Wanasiasa wa Hispania
Rita Hosking

**Rita Corinne Hosking** ni mtunzi wa nyimbo na mwanamuziki wa Marekani anayefanya kazi mjini Davis, California.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Georgia Holt

**Georgia Holt** (alizaliwa kama **Jackie Jean Crouch** 9 Juni, 1926 – amefariki 10 Desemba, 2022) alikuwa mwimbaji, mtunzi wa nyimbo, mwigizaji, na mwanamitindo wa Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Adalberto Almeida y Merino

**Adalberto Almeida y Merino** (Bachíniva, 6 Juni 1916 – Chihuahua, 21 Juni 2008) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Meksiko ambaye alihudumu kama Askofu wa Tulancingo, 1956–1962; Askofu wa Zacatecas, 1962–1969 na Askofu mkuu wa Chihuahua, 1969–1991.

Jamii:Waliozaliwa 1916
Jamii:Waliofariki 2008
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Meksiko
Joseph H. Albers

**Joseph H. Albers** D.D. (18 Machi 1891 – 1 Desemba 1965) alikuwa askofu wa Kasika Katoliki wa Marekani. 

Alikuwa askofu wa jimbojina la Lunda, baada ya kuteuliwa na Papa Pius XI mwaka 1929. Alitumikia kama askofu msaidizi wa Jimbo kuu la Cincinnati, Ohio, kutoka 1929 hadi 1937. Albers alikuwa askofu wa kwanza wa Jimbo jipya la Lansing huko Michigan kutoka 1937 hadi kifo chake mwaka 1964. 

Aliteuliwa kuwa Msaidizi wa kiti cha Papa mwaka 1954.

Albers alipokea Silver Star kwa huduma yake kama padri wa jeshi la Marekani nchini Ufaransa wakati wa Vita Vikuu vya Kwanza.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1891
Jamii:Waliofariki 1965
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Marekani
Karl Joseph Alter

**Karl Joseph Alter** (18 Agosti 1885 – 23 Agosti 1977) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki nchini Marekani. Alihudumu kama askofu wa Jimbo la Toledo huko Ohio (1931–1950) na kama askofu mkuu wa Jimbo kuu la Cincinnati huko Ohio (1950–1969).

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1885
Jamii:Waliofariki 1977
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Marekani
Enrique Alvear Urrutia

**Enrique Alvear Urrutia** (31 Januari 1916 – 29 Aprili 1982) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Chile ambaye alihudumu kama Askofu wa San Felipe kuanzia 1965 hadi 1974, alipochaguliwa kuwa msaidizi wa askofu mkuu wa Jimbo kuu la Santiago de Chile. 

Alikuwa mkosoaji mkubwa wa utawala wa kidikteta wa Augusto Pinochet na alikabili vitisho vya kukamatwa na kifo ili kupinga ukiukaji wa haki za binadamu na ukatili mwingine uliofanywa na utawala huo.

Mchakato wa utakatifu wake ulianza mwaka 2012 na amepewa jina la Mtumishi wa Mungu. Pia anajulikana kama "askofu wa maskini" kwa kujitolea kwake kwa maskini na wanyonge.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1916
Jamii:Waliofariki 1982
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Chile
John Kodwo Amissah

**John Kodwo Amissah** (27 Novemba 1922 – 22 Septemba 1991) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Ghana ambaye alihudumu kama Askofu Mkuu wa Cape Coast kuanzia 1959 hadi kifo chake.

Alizaliwa Elmina, alipewa daraja ya upadre tarehe 11 Desemba 1949. Tathmini yake katika Chuo cha St. Peter kilichopo Roma ilikuwa kuhusu kulinganisha sheria za kanuni za kanisa na desturi za ndoa za asili.

Tarehe 7 Machi 1957, Amissah aliteuliwa kuwa Askofu Msaidizi wa Cape Coast na Askofu wa jimbojina la Bencenna, akipokea daraja ya askofu mnamo 16 Juni kutoka kwa Askofu Mkuu William Thomas Porter, SMA. Amissah alichukua nafasi ya Porter kama Askofu Mkuu wa Cape Coast tarehe 19 Desemba 1959.

Mwanzoni mwa miaka ya 1950, alifanya utafiti kuhusu desturi ya asili ya kumwaga pombe ya dhabihu katika matukio muhimu. Amissah alieleza kwamba kabla viongozi wa Kanisa kuamua kama desturi hii ni nzuri au mbaya, wanapaswa kuelewa nia ya wakazi wanapomwaga dhabihu.

Alifariki akiwa na umri wa miaka 68 na alizikwa katika Kanisa Kuu la St. Francis de Sales, Cape Coast, Ghana.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1922
Jamii:Waliofariki 1991
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Ghana
Terri Hollowell

**Terri Hollowell** (alizaliwa Jeffersonville, India 2 Julai, 1956)  ni mwimbaji wa Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Enrique Angelelli

**Enrique Ángel Angelelli Carletti** (17 Julai 1923 – 4 Agosti 1976) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki nchini Argentina ambaye aliuawa wakati wa udikteta kutokana na uhusiano wake na masuala ya kijamii. Juhudi za Angelelli kwa "Kanisa la Maskini" zilitoa mfano wa baadaye kwa Papa Fransisko.

Mchakato wa kutangaza utakatifu wake ulianza mwaka 2015. Mnamo Juni 2018, Papa Fransisko alitangaza kwamba alifariki kama shahidi wa imani, na kumruhusu Angelelli na wenzake watatu (mapadri Carlos de Dios Murias na Gabriel Longueville, na mlei Wenceslao Pedernera) kutangazwa wafiadini. 

Angelelli na wenzake walitangazwa wenye heri katika Hifadhi ya Mji wa La Rioja, La Rioja, tarehe 27 Aprili 2019.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1923
Jamii:Waliofariki 1976
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:wafiadini Wakristo
Jamii:Wenye heri wa Argentina
ISO 3166-2:TZ

**ISO 3166-2:TZ** ni ingizo la Tanzania katika ISO 3166-2, sehemu ya mfumo sanifu wa ISO 3166 uliochapishwa na Shirika la Kimataifa la Usanifishaji, ambalo linafafanua misimbo ya majina ya mikoa na majimbo ya nchi zote zilizotambulishwa katika ISO 3166-1.

Kwa sasa, misimbo ya ISO 3166-2 imefafanuliwa kwa mikoa 31 ya Tanzania.

Kila msimbo una sehemu mbili zilizogawanywa na kistariungio. Sehemu ya kwanza ni , msimbo wa ISO 3166-1 wa Tanzania. Sehemu ya pili ni tarakimu mbili:

* 01-25: mikoa kuanzia mwanzo wa miaka ya 2000
* 26: mkoa ulioundwa mwaka 2002
* 27-30: mikoa iliyoundwa mwaka 2012
* 31: mkoa ulioundwa mwaka 2016

## Misimbo ya sasa 
## Tazama pia 
* Mikoa ya Tanzania

## Viungo vya nje 
* ISO Online Browsing Platform: TZ
* Orodha ya mikoa, wilaya na halmashauri
Jamii:Mikoa ya Tanzania
Antonio Añoveros Ataún

thumb|180x180px|Mtaguso mkuu wa Vatikani II kazini.
**Antonio Añoveros Ataún** (13 Juni 1909 – 24 Oktoba 1987) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki nchini Hispania. Anajulikana zaidi kwa kuwa mhusika mkuu wa kile kinachoitwa "Kesi ya Añoveros," tukio la mwaka 1974 lililoashiria mgogoro mkubwa zaidi katika uhusiano kati ya Uhispania ya Franco na Kanisa Katoliki.
left|thumb|213x213px|Kanisa la S. Maria, Tafalla
Ingawa wakati wa Vita vya Kiraia alijiunga na Carlists, Añoveros anatambulika hasa kama mmoja wa maaskofu wenye msimamo wa kiliberali wakati wa mwishoni mwa utawala wa Francisco Franco. Anathaminiwa sana katika eneo la Wabaski kutokana na msimamo wake juu ya haki za kijamii na kidini.
thumb|219x219px|Ángel Herrera Oria (picha ya awali)

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1909
Jamii:Waliofariki 1987
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Hispania
Manuel d'Almeida Trindade

'''Manuel d'Almeida Trindade''' (24 Aprili 1918 – 5 Agosti 2008) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Ureno.

Trindade alizaliwa huko Monsanto, Ureno na alipewa daraja ya upadre tarehe 21 Desemba 1942. 

Aliteuliwa kuwa askofu wa Jimbo la Aveiro, tarehe 19 Septemba 1962 na alipewa daraja ya askofu tarehe 19 Desemba 1962. 

Trindade alistaafu kutoka Jimbo la Aveiro tarehe 20 Januari 1988.

Trindade alifariki akiwa na umri wa miaka 90, tarehe 5 Agosti 2008.

## Viungo vya nje 
* Catholic-Hierarchy
* Aveiro Diocese 
* Obituary notice

Jamii:Waliozaliwa 1918
Jamii:Waliofariki 2008
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Ureno
Brian Ashby

**Brian Patrick Ashby** CBE (10 Novemba 1923 – 5 Juni 1988) alikuwa Askofu wa tano wa Kanisa Katoliki Jimbo la Christchurch, New Zealand. 

Aliteuliwa na Papa Paulo VI tarehe 11 Julai 1964, akajiuzulu tarehe 4 Julai 1985, akafariki tarehe 5 Juni 1988. Alikuwa kiongozi mkuu wa Maaskofu Katoliki wa New Zealand katika kutekeleza maamuzi ya Mtaguso wa pili wa Vatikani na alijulikana kwa juhudi zake katika masuala ya haki za kijamii.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1923
Jamii:Waliofariki 1988
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:watu wa New Zealand
Manuel Arvizu

**Manuel Arvizu** O.F.M. (13 Aprili 1919 – 6 Novemba 2009) alikuwa Askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Meksiko.

Alizaliwa huko Etzatlán, Mexico, akapewa daraja ya Upadre tarehe 24 Juni 1945. Baadaye, aliteuliwa kuwa Kiongozi wa Prelature ya Jesús María del Naya mnamo 24 Mei 1962, sambamba na kuwa Askofu wa jimbojina la Dusa. Alipata daraja ya Uaskofu tarehe 15 Agosti 1962. 

Arvizu alijiuzulu kama Askofu wa Kichagizo wa Dusa mnamo 1978 na pia alijiuzulu kutoka Prelature ya Jesús María del Naya tarehe 27 Juni 1992.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1919
Jamii:Waliofariki 2009
Jamii:Wafransisko
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Meksiko
Román Arrieta Villalobos

**Román Arrieta Villalobos** (1924 - 2004), alikuwa Askofu Mkuu wa Kanisa Katoliki nchini Costa Rica.

Alizaliwa tarehe 13 Novemba 1924 huko San Antonio de Belén, Costa Rica. Baada ya kumaliza masomo ya sekondari huko Heredia, aliingia Seminari Kuu ya San José.

Alipewa daraja ya Upadre tarehe 18 Desemba 1948 katika Kanisa Kuu la Metropolitan la San José na Mons. Víctor Manuel Sanabria Martínez, ambaye baadaye alimtuma Washington, D.C. kwa masomo ya juu.

Arrieta alihudumu kama Askofu wa kwanza wa Tilarán kuanzia tarehe 21 Septemba 1961 baada ya kuwekwa wakfu katika Kanisa Kuu la Alajuela. Mnamo 10 Julai 1979, aliteuliwa kuwa Askofu Mkuu wa San José, akihudumu hadi alipojiuzulu tarehe 13 Julai 2002.

Alishiriki katika Mtaguso wa pili wa Vatikani kama mshiriki wa Kamati ya Sheria za Kanisa.

Katika utawala wake, alianzisha Seminari Ndogo ya Tacares, mfumo wa Hifadhi ya Jamii kwa wafanyakazi wa Kanisa, alikarabati Kanisa Kuu la Metropolitan, na kusaidia kuanzishwa kwa Universidad Católica de Costa Rica.

Alifariki tarehe 7 Machi 2004 katika nyumba alikozaliwa.

## Viungo vya nje 
* Arquidócesis de San José

Jamii:Waliozaliwa 1924
Jamii:Waliofariki 2004
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Kosta Rika
Francis Arinze

**Francis Arinze** (alizaliwa 1 Novemba 1932) ni kardinali wa Kanisa Katoliki kutoka Nigeria. 

Alihudumu kama Mkuu wa Idara ya Ibada ya Kimungu na Nidhamu ya Sakramenti kutoka 2002 hadi 2008, na kabla ya hapo, aliongoza Sekretarieti ya Wasio Wakristo (baadaye ikawa Baraza la Kipapa la Mazungumzo ya Kidini) kutoka 1984 hadi 2002. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1932
Jamii:Makardinali
Jamii:maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Nigeria
Jacinto Argaya Goicoechea

**Jacinto Argaya Goicoechea** (28 Novemba 1903 – 12 Machi 1993) alikuwa askofu wa Hispania mwenye asili ya Kibaski katika Kanisa Katoliki.

Alizaliwa katika familia yenye msimamo wa kihafidhina. Wakati wa Vita vya Kihispania, alikuwa mpinzani mkubwa wa Ukomunisti na alitetea mapadre waliokuwa gerezani.

Aliteuliwa kuwa Askofu Msaidizi wa Valencia mnamo 15 Agosti 1952, na baadaye kuwa Askofu wa Mondoñedo-Ferrol mnamo 27 Oktoba 1957. Katika nafasi hii, alihudhuria Mtaguso wa Pili wa Vatikani, ambapo alihamasika na mafundisho ya Mtaguso na kuanza kushikilia maoni ya maendeleo.

Mnamo 18 Desemba 1968, aliteuliwa kuwa Askofu wa San Sebastián. Akiwa hapo, alikuwa mkosoaji wa hukumu za kifo dhidi ya wanachama wa ETA katika Kesi ya Burgos. Alijiuzulu mnamo 17 Februari 1979.

Alifariki mwaka 1993 huko Valencia na alizikwa katika Kanisa Kuu la San Sebastián.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1903
Jamii:Waliofariki 1993
Jamii:Watu wa Hispania
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Kuishi vizuri

Iwe unamawazo kuhusu kazi, masuala ya mahusiano,  sote tunaweza kutumia usaidizi fulani kwa afya yetu ya akili mara kwa mara. Mabadiliko yanaweza kuwa magumu, na kukaa sawa huchukua muda kidogo lakini kwa fikra sahihi, mikakati sahihi, na usaidizi sahihi, na kujifunza kila siku kunaweza kusaidia kubadilisha hali ya maisha. Haijalishi ni nini kinakusumbua kwa sasa, au ni nini unapitia,  nyenzo hizi zinaweza kukusaidia kuchukua hatua kuu katika safari yako ya afya ya akili.

## Madhara ya Stress 
Unapofadhaika sana, unaweza kupata dalili kama vile

   Uchovu

   Kukosa nguvu

   Kusahau mara kwa mara

   kushindwa kuzingatia

   Maumivu ya kichwa 

   mvurugiko wa tumbo

   Kuvimbiwa au kuhara

   Maumivu ya mwili mara kwa mara

   Ugumu/Maumivu katika shingo au taya

   kuongezeka uzito ghafla

   kukosa usingizi au kulala kupita kiasi

   Matumizi ya vitu kama vile pombe au dawa za kulevya ili kupata usingizi

## Namna  ya kupunguza msongo wa mawazo. 
Tambua chanzo cha msongo wa mawazo, Boresha ujuzi wako wa kusimamia muda, Pata shughuli za kuuweka mwili bize,  pata muda wa kukaa na wapendwa, Epuka kutumia vilevi  ili kujisikia vizuri, tafuta msaada wa kitaalam.

Jamii:Mbegu
Bartolomeo Pacca

thumb|Bartolomeo Pacca
**Bartolomeo Pacca** ( Benevento, 27 Desemba 1756 – Roma, 19 Aprili 1844) alikuwa Kardinali, msomi, na mwanasiasa wa Italia, ambaye aliwahi kuwa Kardinali Katibu wa Dola la Papa.

Pacca alihudumu kama balozi wa Papa (*apostolic nuncio*) huko Köln, na baadaye Lisbon.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1756
Jamii:Waliofariki 1844
Jamii:maaskofu Wakatoliki
Jamii:Makardinali
Jamii:Wanasiasa wa Italia
Jolie Holland

**Jolie Holland** (alizaliwa 11 Septemba, 1975) ni mwimbaji na mtumbuizaji wa Marekani anayechanganya vipengele vya muziki wa kiasili, kitamaduni, majaribio, na rock.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Ildebrando Antoniutti

**Ildebrando Antoniutti** (3 Agosti 1898 – 1 Agosti 1974) alikuwa kardinali wa Italia katika Kanisa Katoliki. 

Alihudumu kama msimamizi wa Idara ya Mashirika ya Kitawa kuanzia 1963 hadi 1973 na alipewa hadhi ya ukardinali na Papa Yohane XXIII mwaka 1962. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1898
Jamii:Waliofariki 1974
Jamii:maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:Makardinali
François Ayoub

**François Ayoub** (11 Julai 1899 – 2 Juni 1966) alikuwa Askofu Mkuu Mkatoliki wa Kanisa la Wamaroni. 

Alihudumu kama Askofu Mkuu wa Jimbo Kuu la Aleppo na Jimbo Kuu la Kupro.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1899
Jamii:Waliofariki 1966
Jamii:Wamaroni
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Syria
Rebecca Holden

**Rebecca Holden** ni mwigizaji, mwanamitindo, na mwimbaji wa Marekani. 

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Kelly Hogan

**Kelly Hogan** (alizaliwa 11 Januari, 1965) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo wa Marekani, anayejulikana sana kwa kazi yake kama mwanakundi wa bendi ya usaidizi ya Neko Case, pamoja na kazi yake ya kibinafsi.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Becky Hobbs

**Becky Hobbs** (alizaliwa 24 Januari, 1950) ni mwimbaji, mtunzi wa nyimbo, na mpigaji kinanda wa muziki wa country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Tish Hinojosa

**Leticia** ("**Tish**") **Hinojosa** (alizaliwa  San Antonio, Texas 6 Desemba, 1955) ni mwimbaji wa muziki wa folk anayerekodi kwa lugha Kihispania na Kiingereza.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Kim Hill

**Kim Hill** (alizaliwa 30 Desemba, 1963) ni mwimbaji wa muziki wa Kikristo wa kisasa. 

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Antipapa Yohane XXIII

right|thumb|259x259px|Kaburi la Antipapa Yohane XXIII.
**Baldassarre Cossa** (alifariki 22 Desemba 1419) alikuwa mpinga-papa wa Pisa, akitawala kama Yohane XXIII (1410–1415) wakati wa Farakano la Kanisa la Magharibi.

Kanisa Katoliki kwa sasa linamtambua kama mpinga-papa aliyepingana na Papa Gregori XII, ambaye anatambuliwa kama mrithi halali wa Mtakatifu Petro. Yohane XXIII pia alikuwa mpinzani wa Antipapa Benedikto XIII, ambaye alitambuliwa na makasisi wa Kifaransa na mfalme wa Ufaransa kama papa halali.

Kihistoria, *Annuario Pontificio* ilimtambua Yohane XXIII kama mrithi halali wa Mtakatifu Petro. Hata hivyo, tafsiri ya Farakano la Magharibi ilibadilishwa baada ya Papa Yohane XXIII wa kisasa kuchagua kutumia tena jina hilo, jambo ambalo sasa linadhihirika katika matoleo ya kisasa ya *Annuario Pontificio.* Kwa hiyo, Yohane XXIII wa karne ya 15 sasa anachukuliwa kama mpinga-papa, na utawala wa Gregori XII unatambulika kuendelea hadi 1415.

## Marejeo 
Jamii:waliozaliwa karne ya 14
Jamii:Waliofariki 1419
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Goldie Hill

**Argolda Voncile** "**Goldie**" **Hill** (amezaliwa 11 Januari, 1933 – amefariki 24 Februari, 2005) alikuwa mwimbaji wa muziki wa country wa Marekani. 

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Michele Lega

**Michele Lega** S.T.D. J.U.D. (1 Januari 1860 – 16 Desemba 1935) alikuwa askofu na Kardinali wa Kanisa Katoliki wa Italia, ambaye alihudumu kama Mkuu wa Idara ya Nidhamu ya Sakramenti (*Prefect of the Congregation for the Discipline of Sacraments*).

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1860
Jamii:Waliofariki 1935
Jamii:maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:Makardinali
Caroline Herring

**Caroline Herring** (alizaliwa   Canton, Mississippi 1969) ni mwimbaji, mtunzi wa nyimbo na mwanamuziki wa Marekani anayeimba muziki wa folk na country. 

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Terri Hendrix

**Terri Ann Hendrix** ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo, mpiga vyombo vingi, na msanii huru wa Marekani ambaye amekuwa akiandika na kutumbuiza mchanganyiko wa muziki wa Marekani, ukiwemo folk, pop, country, blues, na jazz tangu mwaka 1990. 

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Jessie Mae Hemphill

**Jessie Mae Hemphill** (amezaliwa 18 Oktoba, 1923 – amefariki 22 Julai, 2006) alikuwa mpiga gitaa wa umeme, mtunzi wa nyimbo na mwimbaji wa Marekani aliyebobea katika muziki wa Hill country blues, akifuata mila za familia yake na urithi wa kikanda.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Natalie Hemby

thumb|Natalie Hemby
**Natalie Nicole Hemby Wrucke** (amezaliwa 24 Machi, 1977) ni mtunzi wa nyimbo na mwimbaji wa muziki wa country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Susan Haynes

**Susan Haynes** (amezaliwa katika Atlanta, Georgia) ni msanii wa muziki wa country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Amber Hayes

thumb|Amber Hayes
**Amber Hayes** ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo wa muziki wa country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Kata Hay

**Kata Hay** (amezaliwa 19 Januari, 1987) ni mwimbaji wa muziki wa country kutoka Marekani, anayejulikana zaidi kwa kushiriki katika msimu wa 2016 wa *The Voice*.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Jean de La Grange

thumb|303x303px|Sanamu ya Jean de La Grange, mchoro wa karne ya 19.
**Jean de La Grange**, O.S.B. (1325 – 25 Aprili 1402) alikuwa askofu, kardinali na mwanasiasa wa Ufaransa, aliyekuwa na ushawishi mkubwa wakati wa utawala wa mfalme Charles V na Charles VI. Alikuwa mshiriki muhimu wa curia ya upapa huko Avignon wakati wa Farakano la Kanisa la Magharibi.

Alikuwa ndugu wa Étienne de La Grange, mshauri wa mfalme na rais wa *Parlement* ya Ufaransa.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1325
Jamii:Waliofariki 1402
Jamii:wamonaki
Jamii:Wabenedikto
Jamii:maaskofu Wakatoliki
Jamii:makardinali
Jamii:Wanasiasa wa Ufaransa
Faith Hill

**Audrey Faith McGraw** ( alizaliwa 21 Septemba, 1967), anayejulikana kitaaluma kama **Faith Hill** ni mwimbaji wa muziki wa country, mtunzi wa nyimbo, mtayarishaji wa muziki, na mwigizaji wa Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Lindsey Haun

**Lindsey Haun** (amezaliwa 21 Novemba, 1984) ni mwigizaji, mwimbaji na mwongozaji wa filamu wa Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Lisa Hartman Black

thumb|Hartman mwaka 1977
**Lisa Hartman Black** (amezaliwa 1 Juni, 1956)  ni mwigizaji na mwimbaji wa Marekani kutoka Houston, Texas.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Ali Harter

**Ali Harter** (amezaliwa 20 Juni, 1984) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo wa Marekani kutoka Oklahoma City.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Linda Hart

**Linda Hart** (amezaliwa 5 Julai, 1950) ni mwimbaji, mwanamuziki, na mwigizaji wa Marekani, anayejulikana zaidi kwa kuonekana katika mashindano ya muziki wa jukwaani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Kree Harrison

**Kree Annette Harrison** (amezaliwa 17 Mei, 1990) ni mwimbaji na mwanamuziki wa Marekani, aliyeshika nafasi ya pili katika msimu wa kumi na mbili wa *American Idol*.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Kylie Rae Harris

thumb|Harris akitumbuiza mwaka 2012.
**Kylie Rae Harris** (amezaliwa 15 Mei, 1989 – amefariki 4 Septemba, 2019) alikuwa mwimbaji na mtunzi wa nyimbo wa Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Josh Wagenaar

**Joshua Frederick Wagenaar** (alizaliwa Februari 26, 1985, huko Grimsby, Ontario) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu kutoka Kanada, ambaye kwa sasa ni kocha msaidizi katika Chuo Kikuu cha Louisiana Tech.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Stefan Vukovic

thumb|Stefan Vukovic mwaka 2011
**Stefan Vukovic** (amezaliwa Machi 18, 1993) ni kocha wa mpira wa miguu wa Kanada na mchezaji wa zamani.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Lowell Wright

thumb|Wright mwaka 2021
**Lowell Wright** (amezaliwa Agosti 19, 2003) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa kulipwa kutoka Kanada ambaye hivi karibuni aliichezea Cavalry FC kama mshambuliaji katika Ligi Kuu ya Kanada.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Davide Xausa

**Davide Antonio Xausa** (amezaliwa Machi 10, 1976) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu kutoka Kanada.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Emmylou Harris

**Emmylou Harris** (alizaliwa 2 Aprili, 1947) ni mwimbaji, mtunzi wa nyimbo, mwanamuziki, kiongozi wa bendi, na mwanaharakati wa Marekani. 
 

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Jessica Harp

thumb|Harp akitumbuiza kama sehemu ya The Wreckers mwaka 2007.
**Jessica Leigh Harp** (amezaliwa 3 Februari, 1982) ni mtunzi wa nyimbo wa Marekani na msanii wa zamani wa muziki wa country kutoka Kansas City, Missouri.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Joni Harms

**Joni Harms** (amezaliwa  Canby, Oregon, 5 Novemba, 1959)  ni mwimbaji,  mtunzi wa nyimbo na muziki wa country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Jerry Eisenberg

**Jerry Eisenberg** (14 Desemba 1937 – 11 Februari 2025) alikuwa mtayarishaji wa televisheni, mchoraji wa vibonzo, msanifu wa hadithi kwa picha, na mbunifu wa wahusika kutoka Marekani. 

Alijulikana sana kwa kazi yake katika Hanna-Barbera Productions na Ruby-Spears Productions.  

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1937
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wasanii wa Marekani
Jamii:Wachoraji wa Marekani
Linda Hargrove

**Linda Hargrove** (jina la ndoa **Bartholomew**; Tallahassee, Florida, 3 Februari 1949 – 24 Oktoba 2010) alikuwa mtunzi wa nyimbo na mwanamuziki wa rock/country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Wanamuziki wa Marekani
Stan Wadlow

**W. Stanley Wadlow** (Alizaliwa Desemba 25, 1903 – Julai 27, 1989) alikuwa diwani wa East York, Ontario, aliwahi kuwa kamishna wa Hifadhi na Burudani wa mji huo na alikuwa mchezaji wa zamani wa soka.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Vladimir Vuković

**Vladimir Vuković** (alizaliwa Machi 16, 1989) ni mchezaji wa zamani wa soka wa kulipwa ambaye alicheza kama kiungo. Alizaliwa Bosnia na Herzegovina, aliichezea nchi hiyo na Kanada katika ngazi ya vijana.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Bosnia na Herzegovina
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Gus Hardin

**Gus Hardin** (aliyezaliwa kama **Carolyn Ann Blankenship** 9 Aprili, 1945 – amefariki 17 Februari, 1996) alikuwa mwimbaji wa muziki wa country.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Arlene Harden

**Ava "Arlene" Harden** (aliyezaliwa 1 Machi, 1945) ni mwimbaji wa muziki wa country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Jennifer Hanson

thumb|Hanson mwaka 2020.
**Jennifer Kathleen Hanson** (alizaliwa 10 Agosti, 1973) ni msanii wa muziki wa country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Hugolino wa Montegiorgio

**Hugolino wa Montegiorgio** (1255/1260 - 1344/1348) alikuwa mtawa na mwandishi wa shirika la Ndugu Wadogo maarufu kwa kutunga (1328 hivi) kitabu “Actus” (= “Matendo” ya Fransisko na wenzake) ambacho kikatafsiriwa kwa Kiitalia mwishoni mwa karne ya 14. 

Tafsiri hiyo, yenye jina la “Fioretti” (= “Maua Madogo”, yaani “Visimulizi Bora”), ikasifiwa sana kwa uzuri wake, ingawa visimulizi vyake si vyote vya kihistoria. Ni kama manukato yanayovutia kwenye roho na utakatifu wa Fransisko wa Asizi, aliyekwishafariki dunia toka siku nyingi, hivi kwamba anakumbukwa kwa mbali lakini kwa namna ya kupendeza zaidi. Miaka iliyopita imechuja ujumbe wake, ambao hivyo unang’aa kwa namna ya pekee katika kitabu hicho kilichosisitiza jinsi Fransisko alivyofanana na Yesu, wazo lililokazwa na Wafransisko wote wa karne hiyo, hasa na Bartolomayo wa Pisa, mwandishi wa “Conformitates” (= “Uwiano Mwingi”).

## Tanbihi
## Sehemu kubwa ya Fioretti kwa Kiswahili
* Fioretti – Visimulizi Kuhusu Mtakatifu Fransisko wa Asizi – tafsiri ya Rikardo Maria, U.N.W.A. n.k. – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Ndanda 1996 – ISBN 9976-63-468-4

## Marejeo 
* Luca Wadding, *Scriptores Ordinis Minorum* (1650), 179
* Giovanni Giacinto Sbaraglia, *Supplementum et castigatio ad scriptores trium ordinum S. Francisi* (8106), addenda 727
* Luigi da Fabriano, ''Disquisizione istorica intorno all' autore dei Fioretti* (Fabriano, 1883)
* *Cenni cronologico-biografici dell'osservante Provincia Picena* (Quaracchi, 1886), 232 *sqq.*
* Alessandro Manzoni, *Fioretti* (2nd ed., Rome, 1902), prefazione
* Candido Mariotti, *I Primordi Gloriosi dell'ordine Minoritico nelle Marche* (Castelplanio, 1903), VI
*  Arnold, *The Authorship of the Fioretti'' (London, 1904)
* Camillo Pace, "L'autore del Floretum in Rivista Abruzzese", ann. XIX, fasc. II
* François Van Ortroy, in *Analecta Bollandiana*, XXI, 443 *sqq.*

## Viungo vya nje 
* The Little Flowers of Saint Francis.

Jamii:Wafransisko
Jamii:waandishi wa Kilatini
Jamii:waandishi wa Italia
Denis Wick

**Denis Wick** (1 Juni 1931 – 12 Februari 2025) alikuwa mpiga tromboni mashuhuri wa orchestra kutoka Uingereza. Pia alikuwa mwalimu wa muziki wa ala za shaba anayeheshimiwa kimataifa na mbunifu wa vizuia sauti (mutes) na vipulizi (mouthpieces) vya ala hizo. Baada ya kustaafu mnamo 1989, alitunukiwa tuzo ya kila mwaka ya Chama cha Kimataifa cha Tromboni (International Trombone Association) na alihudumu kama rais wao kati ya 2004 na 2006. Kifo chake kilitangazwa tarehe 12 Februari 2025 kwenye deniswick.com. ''''

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1931
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanamuziki wa Uingereza
Kristen Hall

**Kristen Hall** (alizaliwa 24 Oktoba, 1962) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo wa folk rock kutoka Marekani na mmoja wa waanzilishi wa kundi la muziki wa country la Sugarland.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Jimi Mbaye

**Mamadou "Jimi" Mbaye** (2 Oktoba 1957 – 12 Februari 2025) alikuwa mpiga gitaa wa Senegal anayejulikana zaidi kwa kazi yake na Youssou N'Dour. Mbaye alibuni mtindo wa kipekee wa gitaa la Kisénégal, ambapo aliweza kufanya Fender Stratocaster yake isikike kama vyombo vya jadi kama vile **kora** au **xalam**.  

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1957
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanamuziki wa Senegal
Lucy Hale

thumb|Hale mwaka 2018
**Karen Lucille Hale**  (Alizaliwa tarehe 14 Juni, 1989.) ni muigizaji na mwimbaji kutoka Marekani

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Lera Lynn

thumb|Lera Lynn alifanya onyesho mnamo Oktoba 2015.
**Lera Lynn** (alizaliwa 5 Desemba, 1984) ni mwimbaji, mtungaji nyimbo, na mwanamuziki kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Anjelo Tancredi

(Rieti, 1195 - Assisi, 13 Februari 1258) alikuwa mmojawapo kati ya wafuasi wa kwanza wa Fransisko wa Asizi .

Kumbukumbu zake zilizoandikwa zimechangia sana vitabu mbalimbali juu ya Fransisko kama vile Ngano za Wenzi Watatu.

## Tanbihi
## Marejeo
* Riccardo Pratesi, ANGELO da Rieti, in Dizionario biografico degli italiani, vol. 3, Roma, Istituto dell'Enciclopedia Italiana, 1961.

Jamii:Wafransisko
Jamii:wanaume wa Italia
Judy Lynn

thumb|Lynn mwaka 1968
**Judy Lynn Kelly** (amezaliwa **Voiten** 16 Aprili, 1936 – amefariki 26 Mei, 2010) alikuwa mwimbaji wa Marekani. Alikuwa mrembo wa Marekani na mwimbaji wa muziki wa nchi ambaye alitwaa taji la Miss Idaho mwaka 1955.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Ndugu Leo

).]]
, *Madonda matakatifu ya Mt. Fransisko* (Jan van Eyck, 1430-32; Philadelphia Museum of Art). Ndugu Leo yupo kulia mwambani.]]
'''''' (alifariki Assisi, 15 Novemba 1271) alikuwa mmojawapo kati ya wafuasi wa Fransisko wa Asizi walioongozana naye zaidi  kama karani na muungamishi wake  .

Kaburi lake linakabiliana na lile la Fransisko chini ya altare ya Basilika lake.

Kumbukumbu zilizoandikwa za padri huyo zimechangia sana vitabu mbalimbali kama vile Ngano za Wenzi Watatu.

## Tanbihi
Jamii:mapadri
Jamii:Wafransisko
Jamii:wanaume wa Italia
Jessica Lynn

thumb|Jessica Lynn
**Jessica Lynn** (alizaliwa 6 Januari, 1990) ni mwimbaji na mwandishi wa nyimbo wa muziki wa country.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Rachele Lynae

thumb|Rachele Lynae mwaka 2014
**Rachele Lynae Wurm-Creedon** (alizaliwa 7 Januari, 1988), anajulikana kitaaluma kama **Rachele Lynae** Ni mwimbaji wa muziki wa country rock kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Alessandro Manzoni

[thumb|Alessandro Manzoni alivyochorwa na [Francesco Hayez, Pinacoteca di Brera, Milano, 1841)]]
**Alessandro Francesco Tommaso Antonio Manzoni** (; 7 Machi 1785 – 22 Mei 1873) alikuwa mshairi, mtunzi wa riwaya na mwanafalsafa wa Italia. 

Ni maarufu hasa kwa riwaya *I promessi sposi*, yaani *Walioahidiana kuoana* (1827), ambayo inahesabiwa na wengi kuwa kati ya maandishi bora ya fasihi yote duniani. Kitabu hicho kilichangia sana kuunganisha lahaja za Kiitalia  

## Tanbihi
Jamii:waandishi wa Kiitalia
Jamii:washairi wa Italia
Jamii:waandishi wa Italia
Connie Hall

**Connie Hall** (alizaliwa 24 Juni, 1929 – alifariki 7 Januari, 2021) alikuwa mwimbaji kutoka Marekani ambaye alipata mafanikio mafupi kama msanii wa muziki wa country mwishoni mwa miaka ya 1950 na 1960. Alikuwa pia mtunzi wa nyimbo.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani