open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pramila Jayapal

thumbnail|right|200px|Pramila Jayapal
**Pramila Jayapal** (amezaliwa Septemba 21, 1965) ni mwanasiasa wa Marekani anayehudumu kama mwakilishi wa Marekani kutoka wilaya ya 7 ya bunge la Washington tangu mwaka 2017. Mwanachama wa Chama cha Kidemokrasia, anawakilisha sehemu kubwa ya Seattle, na pia maeneo kadhaa ya vitongoji vya King County. Jayapal aliwakilisha wilaya ya 37 ya kutunga sheria katika Seneti ya Jimbo la Washington kuanzia 2015 hadi 2017. Yeye ndiye mwanamke wa kwanza wa Kihindi-Amerika kuhudumu katika Baraza la Wawakilishi la Marekani. Mwanachama wa kwanza mwanamke katika kongamano katika wilaya hiyo, yeye pia ni mmarekani wa kwanza wa Asia kuwakilisha Washington katika ngazi ya shirikisho.

Jayapal alikuwa mwenyekiti wa kongamano lilifonyika huko Caucus kuanzia mwaka 2019 hadi 2021.Mpaka sasa anatumikia  kama mwenyekiti. Anahudumu katika Kamati ya Mahakama na Kamati ya Bajeti.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Marekani
Jamii:Wanasiasa wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1965
Nicole Gaelebale

**Nicole Lisa Gaelebale** (alizaliwa Mahalapye, Botswana, 22 Aprili 1993) ni mwanamitindo maarufu na anayetambulika kwa urembo wake na amefanikiwa kupata taji la mrembo wa dunia mwaka 2012 Botswana, mrembo wa ardhi Botswana 2014 na zaidi ya Mrembo wa dunia Botswana 2017.

## Viungo vya nje 
* https://guardiansun.co.bw/Style/her-long-walk-to-victory

Jamii:Waliozaliwa 1993
Jamii:Wanamitindo wa Botswana
Osburga

**Osburga** (jina asili: **Osburh**; alifariki Coventry, Uingereza, 1018 hivi  ) alikuwa abesi wa kwanza wa monasteri ya huko .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 30 Machi.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* 
* 

Jamii:Waliozaliwa karne ya 10
Agilolfo

yake katika mnara wa ukumbi wa mji wa Cologne.]]
**Agilolfo** (alifariki Cologne, 750 hivi) alikuwa Askofu wa Cologne, maarufu kwa maadili na kwa mahubiri.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu, pengine hata mfiadini .

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 31 Machi.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Ujerumani
Gwido wa Pomposa

[thumb|250px|[Mchoro wa ukutani wa Mt. Gwido, monasteri ya Pomposa, Italia.]]
**Gwido wa Pomposa, O.S.B.** (Ravenna, Romagna, 970 - Fidenza, Emilia, 31 Machi 1046) alikuwa mkaapweke, halafu abati wa Kibenedikto nchini Italia aliyekusanya wafuasi wengi na kujitahidi kujenga upya patakatifu mbalimbali, alijitosa kusali na kuadhimisha liturujia, akielekeza mawazo yake mbinguni tu .

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake inaadhimishwa kila tarehe 31 Machi. 

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* P. Laghi, *San Guido, abbate di Pomposa*, in "Analecta Pomposiana", III (1967), pp. 7-107

Jamii:Waliozaliwa 970
Jamii:Waliofariki 1046
Jamii:Wakaapweke
Jamii:Wamonaki
Jamii:Wabenedikto
Jamii:Mapadri
Jamii:Watakatifu wa Italia
Novatiano

**Novatiano** (kwa Kilat. *Novatianus*, mnamo 200–258) alikuwa mtaalamu Mkristo na kasisi aliyepinga uchaguzi wa Kornelio kuwa askofu wa Roma akijitangaza Papa na kuanzisha farakano la Unovatio katika Kanisa.

Alifahamika kama mwanatheolojia na mwandishi mashuhuri, akiwa wa kwanza mjini Roma kutumia lugha ya Kilatini kwa kueleza imani ya Kikristo. Kitabu chake kuhusu Utatu kilitazamwa kuwa andiko bora la wakati wake kwa Kilatini. Wakati wa dhuluma ya Decius na baada ya kifo cha Papa Fabiano alikuwa kati ya viongozi wa Kanisa la Roma akiandika barua mbili kwa niaba ya Kanisa lote. 

Mateso chini ya Kaizari Decius yalisababishwa na amri yake kwamba kila raia atoe sadaka mbele ya sanamu za miungu na asiyetii anapaswa kufa; Wakristo wachache walikataa wakafungwa ndani na wengine kuuawa; idadi kubwa ya Wakristo waliitikia amri ya serikali, wengine walijificha, wakakimbia au walihonga maafisa waliowapa hati ya kuthibitisha sadaka hata kama hawakutoa. Novatiano aliwaona hao wote kama wasaliti na wenye dhambi nzito ambayo haiwezi kusamehewa na binadamu. Aliendelea kuwa msemaji wa kundi la "wakali" katika Kanisa waliokataa kuwatambua kama Wakristo tena, wakiona ingemaanisha kudharau sadaka ya uhai wa mashahidi wa imani waliojitolea hadi kufa. Novatiano alifundisha kwamba Mungu anaweza kuwasamehe lakini Kanisa halina mamlaka kuchukua hatua hiyo, akikumbusha maneno katika Waraka kwa Waebrania 4:4-6. "Wapole" katika Kanisa waliona kwamba wakosaji wanaweza kusamehewa na kurudishwa katika jumuiya ya Kanisa; maaskofu kama Sipriani wa Karthago pamoja na makasisi wengi huko Roma walitafuta njia ya kati inayoruhusu kuwarudisha baada ya kipindi cha toba ya hadharani.

Baada ya kifo cha Kaizari Decius mwaka 251 madhulumu yalikwisha na Kanisa la Roma liliweza kumchagua askofu mpya. Katika uchaguzi huo Kornelio alipata kura nyingi akisimama upande wa njia ya kati, msimamo ambao Novatiano aliukataa.

Siku chache baada ya uchaguzi wa Kornelio, Novatiano alikutana na maaskofu watatu kutoka Italia Kusini waliokubaliana naye ambao walimweka wakfu kuwa askofu ingawa alikuwa hajapata kipaimara .

Maaskofu wote wawili (Kornelio na yeye) walituma barua kwa makanisa mengine na kujitambulisha. Karibu maaskofu wote wengine, wakiongozwa na askofu Sipriani wa Karthago, walikubaliana na Kornelio.

Novatiano aliendelea kuweka wakfu makasisi na maaskofu kwa ajili ya miji mingine na kwa njia hiyo alianzisha kanisa badala lililodumu kwa karne kadhaa. Wafuasi wake waliitwa Wanovatiano, mafundisho yao yalifahamika kama Unovatiano.

## Tanbihi
## Viungo vya Nje
*
*Novatian, *de Trinitate* in Latin
*Novatian, On the Trinity in English
*Novatian, On Jewish meats in English
*Multilanguage Opera Omnia

Jamii:Waliofariki 258
Jamii:Waliozaliwa 200
Jamii:Maaskofu
Jamii:Historia ya Ukristo
Nyigu-mende

**Nyigu-mende** (kutoka kwa Kiing. cockroach wasps) ni nyigu wadogo wa familia Ampulicidae katika familia ya juu Apoidea ya oda Hymenoptera ambao huwapatia mabuu wao mende kama chakula. Spishi zilizo na rangi zing'aazo huitwa **nyigu-johari**.

## Maelezo
Hawa ni nyigu wadogo wenye urefu wa mm 4-14, madume wakiwa wadogo kuliko majike. Fumbatio ni fupi na siyo ndefu kuliko thoraksi. Sehemu za mdomo ni ndefu. Nyuma ya kichwa kuna “shingo” na pamoja na mifuo ya thoraksi na kiuno chembamba sana wanafanana na sisimizi, haswa spishi nyeusi. Nyingi nyingine zina rangi zing'aazo kama kijani, buluu au nyekundu.

## Biolojia
thumb|left|200px|Nyigu-johari akivuta mende aliyewekwa kitulizo na nyigu huyu.
Nyigu hawa ni vidusia wa mende, kila spishi ikibobea katika spishi moja au kadhaa za mende. Mende aliyebumbuazwa huingizwa kwenye shimo la kiota ambalo hutokea kiasili kwenye tawi, mwamba au ardhi. Kisha yai hutagwa juu ya mbuawa na shimo limefungwa na takataka. Maelezo yafuatayo ya mchakato huo huchukua *Ampulex compressa* kama mfano.

Nyigu jike humvamia mende kwa kumchoma haraka kwenye ganglioni la thoraksi ili kumpoozesha kwa muda. Baadaye, ana nafasi ya kutosha ya kutumia mchomo wa usahihi katika sehemu ya ubongo ambayo inawajibika kwa sihiari ya kukimbia. Kwa hivyo, mende anapopona kutokana na kuchomwa kwa mara ya kwanza, amechanganyikiwa na kujiruhusu kuvutwa kwenye shimo la kiota akiwa bado anatembea peke yake. Hii inaruhusu nyigu kutumia mbuawa mkubwa ambayo vingenevyo angekuwa mzito sana kubebwa. Ndani ya kiota hutaga yai kwenye moja ya koksa za katikati za mende. Buu anayeibuka hula kwenye mbuawa aliye bado hai na huwa bundo ndani yake. Nyigu hatimaye huibuka na kuacha shimo la kiota.

## Spishi za Afrika ya Mashariki
* *Ampulex compressa*, Nyigu-johari
* *Ampulex kristenseni*
* *Ampulex melanocera*
* *Ampulex nasuta*
* *Ampulex nitidicollis*
* *Ampulex toroensis*
* *Dolichurus ignitus*

## Picha

Ampulex fasciata (Langhals-Schabenjäger) mit Ectobius vittiventris (Bernstein-Waldschabe).jpg|*Ampulex fasciata* na mbuawa wake
Dolichurus 2019 10 08 0604Shi.jpg|*Dolichurus* sp.

## Marejeo
Jamii:Nyigu na jamaa
Mr Eazi

**Oluwatosin Ajibade** (aliyezaliwa 19 Julai 1991), anayejulikana zaidi kwa jina lake la kisanii **Mr Eazi**, ni mzaliwa wa Nigeria, mwimbaji anayeishi Ghana. Yeye ni mwanzilishi wa muziki wa Banku. Bw Eazi alihamia Kumasi, Ghana mwaka wa 2008 na kujiandikisha katika chuo cha Kwame Nkrumah University of Science and Technology (Kifupi: KNUST), ambapo alianza kuweka nafasi za wasanii kutumbuiza kwenye karamu za chuo kikuu. Alionyesha kupendezwa na muziki baada ya kurekodi wimbo wa kushirikishwa wa "My Life", wimbo ambao ulipata mvuto na kuwa rekodi maarufu chuoni apo. Mr Eazi alitoa mixtape yake ya kwanza ya "About to Blow" mwaka wa 2013. Alipata hadhi ya kimataifa kufuatia kutolewa kwa wimbo aliosaidiwa na Efya "Skin Tight". Mixtape yake ya pili ya Life Is Eazi, Vol. 1 - Accra To Lagos ilitolewa mnamo 2017.

## Maisha na elimu 
Mr Eazi alizaliwa Port Harcourt, mji mkuu na jiji kubwa zaidi katika Jimbo la Rivers, Nigeria. Alikulia katika familia ya ujasiriamali. Mama yake alikuwa ni mfanyabiashara ndogo ndogo na baba yake ni rubani. Akiwa anahudhuria shule ya msingi mjini Lagos, Mr Eazi alikuwa na muda mfupi katika kwaya ya shuleni apo. Wakati wa malezi yake, alisikiliza sana rekodi ambazo baba yake alipendelea kusikiliza wakati wa kupata kifungua kinywa. Akiwa na umri wa miaka 16, Mr Eazi alihamia nchini Ghana kuendeleza shughuli zake za elimu, na alijiandikisha katika programu ya uhandisi wa mitambo katika Chuo Kikuu cha Sayansi na Teknolojia cha Kwame Nkrumah (KNUST). Mr Eazi alianza kurekodi muziki wakati alipokuwa KNUST. Alichangia sauti kwenye wimbo wakushirikishwa wa "My Life", wimbo ambao ulipata mvuto na kuwa rekodi maarufu katika chuo cha KNUST. Kabla ya hapo, alianzisha kampuni ya matangazo iitwayo Swagger Entertainment. Alitumia jukwaa hilo kuandaa maonyesho na kutangaza matukio katika chuo kikuu cha KNUST.

## Marejeo
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1991
Jamii:Wanamuziki wa Nigeria
Gilbati wa Caithness

[thumb|Mt. Gilbati katika [dirisha la kioo cha rangi la kanisa kuu la Dornoch.]]
**Gilbati wa Caithness** (akifariki Caithness, Uskoti, 1 Aprili 1244 au 1245) alikuwa kwa miaka zaidi ya 20 askofu mwenye juhudi. 

Alijenga kanisa kuu huko Dornoch na makazi kwa ajili ya fukara.

Karibu na kufa aliagiza watu wafuate alichotekeleza mwenyewe maishani mwake: kutomtendea baya mtu yeyote, kuvumilia adhabu za Mungu na kutomdhuru yeyote.

Anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 1 Aprili.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Dowden, John, *The Bishops of Scotland*, ed. J. Maitland Thomson, (Glasgow, 1912)
* Ross-Harper, Ian, *Notable Bishops and Ministers of Dornoch Cathedral*, (Historylinks Museum, Dornoch)

Jamii:Waliozaliwa karne ya 12
Jamii:Waliofariki 1245
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Uskoti
Alberto wa Montecorvino

**Alberto wa Montecorvino** (Sant'Elia a Pianisi, Italia Kusini, 1031/1032 - Montecorvino, Italia Kusini, 5 Aprili 1127) anakumbukwa kama askofu wa Montecorvino kwa miaka mingi.

Alitumia maisha yake yote katika kusali mfululizo na kusaidia maskini. 

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 5 Aprili.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi 
Jamii:Waliozaliwa 1031

Jamii:Watakatifu wa Italia
Juliana wa Cornillon

, 1787.]]
**Juliana wa Cornillon** (pia: **wa Liege**; Retinnes, leo nchini Ubelgiji, 1192 hivi – Fosses-la-Ville, leo nchini Ubelgiji, 5 Aprili 1258) alikuwa bikira aliyejiunga na Ukanoni wa Waagustino akiwa na umri wa miaka 13.

Baadaye akawa kiongozi wa jumuia akajaliwa karama za pekee zilizomsukuma kupigania ianzishwe sherehe ya Mwili wa Kristo na kujifungia ndani kusali tu .

Alitangazwa mtakatifu na Papa Pius IX tarehe 18 Julai 1869. 

Sikukuu yake huadhimishwa katika tarehe ya kifo chake.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Chanoine Jean Cottiaux, Sainte Julienne de Cornillon, Liège, Carmel de Cornillon - sanctuaire de Sainte-Julienne, 1991, 260 p.
* Compte rendu de Fête-Dieu (1246-1996), 1. Actes du colloque de Liège, septembre 1996, Éd. A. Haquin
* Compte rendu de Fête-Dieu (1246-1996), 2. Vie de sainte Julienne de Cornillon, Éd. Jean-Pierre Delville, Louvain-la-Neuve, 1999
* Fabrice de Saint-Moulin, Jean-Paul Hendrick, Yves Willemaers, Fêter Dieu avec Julienne de Cornillon, Éd. Fidélité, Collection “Sur la route des saints“, Namur, 1996, 72 p.

## Viungo vya nje
Jamii:Mabikira
Jamii:Waaugustino
Jamii:Wakaapweke
Jamii:Watakatifu wa Ubelgiji
Vinebadi

**Vinebadi** (Nogent-sur-Seine, karne ya 6 - Troyes, leo nchini Ufaransa, 620/623) alikuwa mmonaki mwenye maisha magumu sana.

Baada ya upadrisho, aliishi miaka mingi kama mkaapweke akajiunga na monasteri akawa abati wake.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 6 Aprili.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi 
Jamii:Waliozaliwa karne ya 6

Jamii:mapadri
Jamii:Wakaapweke
Jamii:Wamonaki
Prudensi wa Troyes

**Prudensi wa Troyes** (kwa Kilatini: **Prudentius**; kwa Kifaransa: **Proliant, Pruiant, Prudence**; Aragon, leo nchini Hispania - Troyes, leo nchini Ufaransa, 6 Aprili 861) alikuwa askofu wa mji huo kuanzia mwaka 843, baada ya kuishi miaka mingi katika ikulu kama mwandishi.

Kama askofu alitunga muhtasari wa sala za Zaburi kwa wasafiri, alikusanya maagizo ya Biblia kwa wanaojiandaa kuwa mapadri na alirekebisha umonaki.

Maandishi yake mengi yanapatikana katika Patrologia Latina CXV, 971–1458, ila tenzi zake zimo katika Monumenta Germaniae Historica Poetæ Lat., II, 679 sq.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 6 Aprili.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo ya Kiswahili
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 116
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 101

## Marejeo ya lugha nyingine
*Girgensohn, *Prudentius und die Bertinianischen Annalene* (Riga, 1875)
*Freystedt, *Ueber den Prädestinationsstreit in Zeitschrift für wissenschaftl. Theologie* (1893), 315 sq., 447 sq.
*Breyer, *Les vies de St. Prudence Evéque de Troyes, et de St. Maura, vierge* (Troyes, 1725)
*Meddeldorff, *De Prudentio et theologia Prudentiana commentatio in Zeitschrift für histor. Theol.*, II (1832), 127-190

## Viungo vya nje
*
*Opera Omnia by Migne Patrologia Latina with analytical indexes

Jamii:Waliofariki 861
Jamii:Waandishi wa Kilatini

Jamii:wanateolojia wa Hispania
Jamii:wanateolojia wa Ufaransa
Jamii:watakatifu wa Hispania
Filarete wa Seminara

[thumb|[Picha takatifu ya Wat. Elia na Filarete.]]
**Filarete wa Seminara** (Palermo, Sicilia, 1020 hivi - Palmi, Calabria, 1070) alikuwa mmonaki wa Ukristo wa Mashariki katika sehemu mbalimbali za Italia Kusini. Alikuwa na bidii kubwa kwa sala. 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 6 Aprili.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi 
## Marejeo
* http://www.treccani.it/enciclopedia/filarete-di-calabria-santo/, Filarète di Calabria, santo, *Enciclopedia Treccani* .

Jamii:Waliozaliwa 1020
Jamii:Waliofariki 1070
Jamii:Wamonaki
Jamii:Wabazili
Jamii:Watakatifu wa Italia
Holly Madison

alt=Holly Madison mnamo 2015|thumb|Holly Madison mnamo 2015
**Holly Madison** (alizaliwa 23 Desemba 1979 na jina la Holly Sue Cullen) ni mwanamitindo, mtangazaji, mhusika wa televisheni, na mwandishi wa Marekani.

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* https://www.youtube.com/watch?v=HDBAPh_28O4

Jamii:Waliozaliwa 1979
Jamii:Wanawake wa Marekani
Jamii:Wanamitindo wa Marekani
Nyuki-mchanga

**Nyuki-mchanga** (kutoka Kijerumani sandbienen) ni nyuki wadogo sana hadi wakubwa kiasi wa family Andrenidae katika familia ya juu Apoidea ya oda Hymenoptera wanaojenga viota vyao katika ardhi, hasa katika udongo mwenye mchanga. Nyuki hawa ni wapweke, lakini spishi kadhaa hujenga viota vyao karibu na kila kimoja. Chache sana hugawana kiota kimoja. Wanatokea maeneo kavu wenye joto kiasi, hasa katika nusudunia ya kaskazini. Afrika ina spishi 28 na Afrika ya Mashariki 4 tu.

## Maelezo
Ukubwa wa nyuki hawa ni kutoka wadogo sana hadi wakubwa kiasi: mm 3-25. Wana nywele nyingi, ingawa katika spishi nyingine nywele ni chache. Kwa kawaida uso wao hasa una nywele nyingi. Rangi ya kutikulo mara nyingi ni nyeusi hadi kahawia, lakini kwa kawaida nywele ni nyeupe, hudhurungi au njano na spishi nyingine zina rangi ya machungwa au nyekundu-kahawia. Kama nyuki wengine wengi, spishi nyingi zina nywele maalum kwenye tibia za nyuma kwa kukusanya chavua kwenye madonge madogo. Spishi nyingine pia zina nywele kama hizo kwenye fumbatio. Ulimi ni mfupi. Kwa kuwa wanafanana kijuujuu sana na nyuki wengine, wanatofautishwa kwa urahisi zaidi na tabia ya kuchimba vishimo vya kiota ardhini.

## Biolojia
thumb|left|200px|Chimbo la kiota la nyuki-mchanga.
Majike huchimba mashimo ya kiota katika maeneo ya mimea michache, viwanda vya nyasi vya zamani, mapito kavu ya barabara, njia za mchanga n.k. Kila jike huchimba kiota chake, isipokuwa kwa spishi chache ambazo majike kadhaa hugawana kiota kimoja. Mara nyingi viota huwa karibu na kila kimoja na idadi kufikia zaidi ya elfu katika baadhi ya matukio. Kwa kawaida machimbo hayana kina kirefu, kama sm 5-8, lakini yanaweza kufikia sm 30 na katika hali ya kina kirefu sana hadi karibu m 3. Udongo uliochimbwa umeachwa kwenye kirundo mlangoni. Kila kiota kina matawi kutoka chimbo kuu ambayo kila lina chumba mwishoni. Kunaweza kuwa na vyumba 8 au zaidi (haswa viota vya jumuiya) kwenye kiota. Machimbo na vyumba vimewekwa na dutu isiyoweza kupenywa na maji na kukinga uzao dhidi ya unyevu, bakteria na kuvu. Kila chumba hujazwa na donge dogo la chavua na mbochi na yai hutagwa juu ya kila donge na baada ya hapo jike hufunga kila chumba cha kizazi. Mabuu wanaoibuka hujilisha kwa donge la chavua hadi wawe mabundo. Baada ya mpevu kuibuka hukaa kwenye chumba hadi msimu wa masika au wa mvua.

Nyuki-mchanga hukusanya chavua na mbochi kutoka kwa maua ya ama spishi moja au chache au ya spishi nyingi kulingana na spishi ya nyuki. Hata hivyo, kwa sababu ya ulimi wao fupi, hawawezi kukusanya mbochi kutoka kwa maua ya kina. Spishi fulani ni muhimu sana kwa uchavushaji wa mimea na miti, kama vile miti fulani ya matunda.

## Spishi za Afrika ya Mashariki
* *Andrena africana*
* *Andrena notophila*
* *Andrena somalica*
* *Meliturgula scriptifrons*

## Picha

Andrena fulva - female (2010-03-25) 01.jpg|*Andrena fulva*
Andrena clarkella m5.JPG|*Andrena clarkella* akitoka shimo la kiota
Meliturgula scriptifrons, f, left, Kruger NP, South Africa Mpumalanga 2018-08-15-20.12.17 ZS PMax UDR (45534686674).jpg|*Meliturgula scriptifrons*

## Marejeo
Jamii:Nyuki na jamaa
Kizz Daniel

**Oluwatobiloba Daniel Anidugbe** (anajulikana zaidi kwa jina lake la kisanii **Kizz Daniel**; amezaliwa Mei 1, 1994) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo kutoka nchini Nigeria. Alifahamika zaidi kwa nyimbo zake *Woju* na *Yeba*. 

Alipoanza muziki alitambulika kwa jina la *Kiss Daniel* kabla ya kulibadilisha jina hilo Mei 2018. Alitia saini mkataba wa rekodi na lebo ya burudani ya G-Worldwide mnamo 2013, lakini aliondoka kwenye lebo hiyo kufuatia mzozo wa mkataba uliotangazwa na mahakama. 

Alianzisha lebo yake ya Fly Boy Inc mnamo Novemba 2017.

## Maisha ya awali na elimu 
Alizaliwa **Oluwatobiloba Daniel Anidugbe** huko Abeokuta, jimbo la Ogun, Nigeria. 

Alihudhuria shule ya  Abeokuta Grammar School na kuhitimu katika chuo kikuu cha Federal University of Agriculture, Abeokuta mnamo 2013, na kupokea shahada ya usimamizi wa rasilimali za maji na uhandisi wa maji. Akiwa chuoni aliamua kujihusisha na muziki kama taaluma.

## Kazi
Mnamo Mei 2015, Kizz Daniel alitoa wimbo wa tatu *Laye* katika siku yake ya kuzaliwa, na wiki mbili baadae alitoa video zake ambazo zilichukuliwa sehemu za Afrika Mashariki na kuongozwa na AJE FILMS.

Daniel alitoa albamu yake ya kwanza itwayo *New Era* mnamo Mei 14, 2016.

Baada ya kuondoka kwenye lebo yake ya zamani ya G-WorldWide, alienda kuanzisha lebo yake binafsi FLYBOY I.N.C. ambayo kwa sasa inasimamia wasanii wawili Demmie Vee na Philkeyz.  Kizz Daniel alishirikishwa kwenye wimbo wa Demmie Vee unaoitwa *You Go Wait?*.

Mnamo tarehe 30 Disemba 2018, Daniel alitoa albamu yake ya pili na ya kwanza chini ya lebo yake *FlyBoy Inc* iliyoitwa *No Bad Songz*. Albamu hiyo ilikuwa na nyimbo 20 ikiwa ni pamoja na *One Ticket* ambayo alimshirikisha Davido. Wengine aliowashirikisha kwenye albamu hiyo ni pamoja na Nasty C, Diamond Platnumz, Philkeyz, Demmie Vee, Dj Xclusive, Wretch 32, Diplo na Sarkodie. Albamu hiyo kwa mara ya kwanza ilishika namba 55 kwenye chati ya iTunes ya Marekani na kuwa nambari 1 kwenye chati ya Albamu duniani ndani ya saa 24 baada ya kutolewa. 

Mnamo tarehe 25 Juni 2020, alitoa albamu yake ya tatu iliyoitwa *King of Love*.

## Kukamatwa
Mnamo 8 Agosti 2022, *Kizz Daniel* alishikiiliwa na polisi jijini Dar es salaam, Tanzania kwa kushindwa kutumbuiza, hafla iliyoandaliwa na moja ya kampuni ya kitanzania ijulikanayo kama *State of Vybes*.

## Diskografia 
**Albamu za studio na EP**
* New Era (2016)
* No Bad Songz (2018)
* King of Love (2020)
* Barnabas (2021

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanamuziki wa Nigeria
Sifa za Bikira Maria

na Mtoto Yesu kati ya watakatifu za Ethiopia; picha takatifu za katikati ya karne ya 17.]]
**Sifa za Bikira Maria** zinapatikana katika madhehebu mbalimbali ya Kikristo na katika Uislamu, akiwa mwanamke pekee anayetajwa kwa jina na Kurani. Zote zinategemea ukweli wa msingi kwamba ndiye mzazi wa Yesu.

Zile muhimu zaidi zinafuata moja kwa moja imani ya madhehebu hayo, baadhi ni namba za kumuitia katika sala, baadhi tena ni za kisanii katika kumfananisha na viumbe vingine. Pia kuna sifa zinazotokana na uchoraji na sanaa kwa jumla kumhusu yeye.

Jamii:Bikira Maria
Jamii:teolojia
Maisha ya Bikira Maria

wa Duccio di Buoninsegna.]]
**Maisha ya Bikira Maria** kadiri ya historia yanajulikana hasa kutokana na habari zilizomo katika Injili nne zinazotumiwa na Wakristo pamoja na Matendo ya Mitume.

Humo tunasikia jinsi Bikira Maria:
*alivyokuwa ameposwa na Yosefu (Math 1:18), 
*alivyopashwa habari na malaika Gabrieli kwamba ameteuliwa na Mungu kumzaa Yesu na alivyoitikia kwa imani na utiifu huko Nazareti (Lk 1:26-39),
*alivyosafiri haraka ili kumhudumia Elizabeti kwa muda wa miezi mitatu (Lk 1:30-56),
*alivyokwenda kuishi na Yosefu bila mahusiano ya kimwili (Math 1:24-25),
*alivyosafiri naye kwa ajili ya sensa (Lk 2:1-5),
*alivyomzaa Yesu karibu na Bethlehemu na kumvika nguo za kitoto na kumlaza horini (Lk 2:6-18),
*alivyotafakari sana habari za Mwanae (Lk 2:19, 51),
*alivyomtoa kwa Mungu katika hekalu la Yerusalemu siku arubaini baadaye (Lk 2:22-38),
*alivyomuonyesha kwa mamajusi kutoka mashariki na kupokea zawadi zao (Math 2:11),
*alivyokimbia Misri kwa usalama wa mtoto (Math 2:13-15),
*alivyorudi Palestina baada ya kifo cha mfalme Herode Mkuu (Math 2:19-21),
*alivyokwenda kuishi tena Nazareti (Math 2:22-23; Lk 2:39, 51),
*alivyokuwa akienda kuhiji Yerusalemu hasa kwa Pasaka (Lk 2:41),
*alivyopotewa na Mwanae kwa siku tatu huko Yerusalemu alipokuwa na umri wa miaka kumi na miwili (Lk 2:42-50),
*alivyoshiriki arusi ya Kana pamoja na Mwanae na kumuomba awasaidie wanaharusi kufanikisha sherehe (2:1-11),
*alivyomfuata Kapernaumu (Yoh 2:12),
*alivyomtembelea Yesu akiwa katika mizunguko ya utume wake (Mk 3:31),
*alivyosimama chini ya msalaba wa Yesu na kukabidhiwa naye mtume Yohane kama mwana (Yoh 19:25-27),
*alivyokwenda kuishi naye (Yoh 19:27),
*alivyodumu katika sala na Wakristo wa kwanza katika kumuomba Roho Mtakatifu awashukie (Mdo 1:14).

Habari nyingine zinapatikana katika Injili ya Yakobo na maandishi mengine, ikiwemo Kurani, tena katika mapokeo ya Kanisa, lakini hazikubaliwi na wote.

Kuhusu suala la Maria kuzaa watoto wengine, katika Biblia ya Kikristo hakuna habari hiyo; ingawa wanatajwa ndugu wa Yesu, yeye tu anaitwa "mwana wa Maria" (Mk 6:3).

Jamii:Bikira Maria
Jamii:Injili
Simi (mwimbaji)

**Simisola Bolatito Kosoko** (née Ogunleye, anayejulikana zaidi kwa jina lake la kisanii *Simi*; alizaliwa Ojuelegba, kitongoji cha Surulere, Jimbo la Lagos, 19 Aprili, 1988) ni mwimbaji, mtunzi wa nyimbo na mwigizaji wa Nigeria. 

## Maisha 
Simi ni mtoto wa mwisho kati ya wanne. Katika mahojiano na Juliet Ebirim wa gazeti la Vanguard, Simi alibainisha kwamba wazazi wake walitengana alipokuwa na umri wa miaka 9. Pia alifichua yakuwa alikuwa kama tomboy katika umri huo.

Alianza kazi yake kama mwimbaji wa nyimbo za injili, akitoa albamu yake ya kwanza mnamo 2008, iliyoitwa Ogaju. Pia alicheza kama mmoja wa waamuzi wakuu katika msimu wa 7 wa kipindi cha Nigerian idol Tv mnamo 2022. 

Alipata kutambuliwa na umma mwaka wa 2014 baada ya kuachia "Tiff", wimbo ambao uliteuliwa kwa Wimbo Bora Mbadala katika The Headies 2015. Simi alisaini mkataba wa rekodi na X3M Music mwaka wa 2014, lakini aliondoka kwenye lebo hiyo Mei 2019 kufuatia kumalizika kwa mkataba wake. Alitoa albamu yake ya pili ya studio Simisola mnamo Septemba 8, 2017. Albamu yake ya tatu ya studio Omo Charlie Champagne, Vol. 1 ilitolewa sanjari na siku yake ya kuzaliwa ya thelathini na moja mnamo Aprili 19, 2019. Alizindua lebo yake ya rekodi ya Studio Brat mnamo Juni 2019.

## Diskografia 
**Albamu za studio**
* Ogaju (2008)
* Chemistry (with Falz) (2016)
* Simisola (2017)
* Omo Charlie Champagne, Vol. 1 (2019)
* To Be Honest (2022)

**EPs**
* Restless (2014)
* Restless II (2020)

## Filamu 
Mokalik (2019)

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1988
Jamii:Wanamuziki wa Nigeria
Petro wa Poitiers

[thumb|[Abasia ya Fontevralt.]]
**Petro wa Poitiers** (Poitiers, Akwitania, leo nchini Ufaransa, karne ya 11 - Chauvigny, 4 Aprili 1115) alikuwa askofu wa mji huo (kwa Kilatini Pictavium) kuanzia mwaka 1087 hadi alipofukuzwa kinyume cha haki kwa kukaripia watawala waovu. 

Ni maarufu kwa kusaidia uanzishwaji na uthibitishwaji wa Utawa wa Fontevrault.

Tangu zamani anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe aliyofariki dunia .

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Denis de Sainte-Marthe, *Gallia christiana*, vol. II, Parigi 1720, coll. 1167-1170
* René Wasselynck, *Pietro II, vescovo di Poitiers, santo*, in «Bibliotheca Sanctorum», vol. X, coll. 777-778

Jamii:Waliozaliwa karne ya 11
Jamii:Waliofariki 1115
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Umoja Prize for Contemporary Tanzanian Artist

**Umoja Prize for Contemporary Tanzanian Artist** (kifupi: **UPCTA**) ni shindano, maonesho na tuzo zinazofanyika kila mwaka kwa sanaa za maonyesho nchini Tanzania. Ni moja ya tuzo muhimu zaidi za sanaa nchini Tanzania. Ilitolewa kwa mara ya kwanza mwaka wa 2007 na Umoja Foundation for the Arts. Umoja Foundation imefadhili hafla hiyo tangu mwaka 2007 kwa hiyo inajulikana kama Tuzo ya Umoja. Inawatuza wasanii wa Kitanzania walio chini ya miaka 40 katika sanaa ya kisasa.

Shindano hili liko wazi kwa wasanii wote walio na umri chini ya miaka 40, linashirikisha wasanii kutoka pande zote za Tanzania. Lengo lake ni kuonyesha sanaa bora ya asili nchini. Kazi zinaweza kuwa katika vyombo vya habari yoyote, ikiwa ni pamoja na uchoraji (kwenye gome, turubai na karatasi), uchongaji, nguo, weaving, keramik, kioo, upigaji picha, vyombo vya habari digitali na video.

Zawadi ya kwanza ya Tsh 3,000,000 inatolewa kwa kazi ilioyochaguliwa kuwa bora zaidi katika onyesho hilo. Zawadi ndogo zaidi za Tsh 1,000,000 hutolewa katika makundi manne.

## Washindi wa tuzo 
## Marejeo 
Jamii:Tuzo
Aibati

**Aibati, O.S.B.** (pia: **Aibert, Aybert**; Espain, leo nchini Ubelgiji, 1060 hivi - karibu na Crespin, Hainault, leo nchini Ufaransa, 7 Aprili 1140) alikuwa mkaapweke, halafu mmonaki  na padri wa shirika la Mt. Benedikto.

Kila siku alikuwa akisali Zaburi zote akiwa amepiga magoti au kujilaza kifudifudi. Pamoja na hayo, alikuwa anawapatia huruma ya Mungu umati wa watu waliomtembelea.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake. 

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1060

Jamii:wakaapweke
Jamii:Wamonaki
Jamii:Wabenedikto
Jamii:Mapadri
Jamii:watakatifu wa Ubelgiji
Hermani Yosefu

[thumb|Mt. Hermani Yosefu katika [dirisha la kioo cha rangi.]]
**Hermani Yosefu, O. Prem.** (Köln, 1150 hivi – Hoven, 7 Aprili 1241) alikuwa padri wa shirika la Premontree nchini Ujerumani maarufu kwa kumpenda kitoto Bikira Maria na kuadhimishwa kwa tenzi na nyimbo za sifa Moyo Mtakatifu wa Yesu. 

Anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu, hasa baada ya kutangazwa rasmi na Papa Pius XII tarehe 11 Agosti 1958.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 7 Aprili.

## Tazama pia
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Watakatifu wa Agano la Kale

## Tanbihi
## Marejeo ya Kiswahili
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 118

Jamii:Wakanoni
Jamii:Wapremontree
Jamii:mapadri
Jamii:Watakatifu wa Ujerumani
Wayne Wonder

**Von Wayne Charles** (anajulikana zaidi kwa jina lake la kisanii **Wayne Wonder**; alizaliwa Buff Bay, Jamaika, 26 Julai 1972) ni msanii wa muziki kutoka Jamaika. 

Ingawa rekodi zake za awali zilikuwa dancehall na reggae, baadaye alihamia kwenye hip hop na rap. Wimbo wake maarufu zaidi ni wimbo wa 2003 No Letting Go.

## Maisha ya awali 
Wonder aliimba katika shule ya Jumapili akiwa mtoto, alianza kuandika nyimbo akiwa na umri wa miaka 13, alihudhuria Shule ya Upili ya Camperdown mashariki mwa Kingston, akipata mapumziko makubwa ya kazi alipopewa nafasi ya kila wiki ya Metro Media katika Allman Town.

## Viungo vya nje 
* https://musicbrainz.org/artist/fa5ecc27-10f6-41eb-90ac-9498a2bf6b43

## Marejeo 
Jamii:Wanamuziki wa Jamaika
Jamii:Waliozaliwa 1972
Jamii:Watu walio hai
Bill and Melinda Gates Foundation

**Bill & Melinda Gates Foundation** (BMGF), iliyounganishwa kwa Wakfu wa William H. Gates na Gates Learning Foundation, ni taasisi ya binafsi ya Marekani iliyoanzishwa na Bill Gates na Melinda French Gates. 

Ikiwa na makao makuu huko Seattle, Washington, ilizinduliwa mnamo 2000 na inaripotiwa kwamba mwaka 2020 ulikuwa wa pili kwa ukubwa wa hisani ulimwenguni, ikishikilia mali ya $ bilioni 49.8. 

## Marejeo 
Jamii:Mashirika
Melinda French Gates

**Melinda French Gates**  (aliyezaliwa **Melinda Ann French** 15 Agosti 1964)  ni mfadhili na mwanasayansi wa kompyuta wa Marekani na meneja mkuu katika Microsoft. French Gates amekuwa akiorodheshwa na Forbes kama mmoja wa wanawake wenye nguvu zaidi ulimwenguni.  

## Bibliografia 
* *The Moment of Lift: How Empowering Women Changes the World* (2019) ISBN 978-1-250-31357-7

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1964
Jamii:wanasayansi wa Marekani
Jack Dorsey

thumb|Jack Dorsey
**Jack Patrick Dorsey** (amezaliwa Novemba 19, 1976)  ni mjasiriamali wa mtandao, mtayarishaji programu, na mfadhili  wa Marekani ambaye ni mwanzilishi mwenza na Mkurugenzi Mtendaji wa zamani wa Twitter, Inc., na pia mwanzilishi na afisa mkuu mtendaji wa Block, Inc., kampuni ya malipo ya kifedha.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1976
Jamii:mabingwa wa kompyuta wa Marekani
The 500 Most Influential Muslims

**The 500 Most Influential Muslims** (pia wanajulikana kama **The Muslim 500**) ni chapisho la kila mwaka lililochapishwa kwa mara ya kwanza mwaka wa 2009, ambalo linawaorodhesha Waislamu wenye ushawishi mkubwa zaidi duniani.

Chapisho hili limekusanywa na **Royal Islamic Strategic Studies Center** huko Amman, Yordani. Ripoti hiyo hutolewa kila mwaka kwa ushirikiano na Kituo cha Prince Al-Waleed Bin Talal cha Maelewano ya Kikristo na Kikristo katika Chuo Kikuu cha Georgetown nchini Marekani.

Emir Tamim bin Hamid Al-Thani wa Qatar alichukua nafasi ya kwanza katika toleo la 2022. Alifuatiwa na Mfalme Salman wa Saudi Arabia Kiongozi Mkuu wa Iran Ali Khamenei na Rais wa Uturuki Recep Tayyip Erdoğan. Mfalme Abdullah II wa Jordan mwanazuoni wa Pakistani Muhammad Taqi Usmani Mfalme Mohammed wa Sita wa Morocco Rais wa UAE Mohammed bin Zayed Al Nahyan kasisi wa Iran Ali al-Sistani na Imran Khan Waziri Mkuu wa zamani wa Pakistani pia ni miongoni mwa orodha 10 bora.

Wakosoaji wamebainisha kuwa orodha yake ya 50 bora inatoa uzito zaidi kwa uongozi wa kisiasa, ambao kutokana na hali ya mifumo ya kisiasa katika Mashariki ya Kati wanafurahia nguvu na ushawishi mkubwa katika siasa za kikanda. Kwa hivyo ushawishi wa watu walioorodheshwa katika 50 bora hupendelewa juu ya ukweli wa uwepo wao katika wigo wa kisiasa.

## Marejeo 
Jamii:Uislamu
Kasilda

[250px|thumb|*Mt. Kasilda*, [mchoro wa Francisco de Zurbarán.]]
**Kasilda** (Toledo, Hispania, 950 - Briviesca, Hispania, 1050) alikuwa bikira Mwislamu, binti Yahya ibn Ismail al-Mamun, mfalme wa Toledo. 

Baada ya kuzoea kuwasaidia kwa huruma Wakristo waliofungwa gerezani , alibatizwa huko Burgos akaishi kama mkaapweke hadi mwisho wa maisha yake marefu.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 9 Aprili.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Concha Espina, *Casilda de Toledo* (Madrid: Biblioteca nueva, 1940)

## Viungo vya nje
* Zurbaran: Santa Casilda 
*  Santa Casilda
* St. Casilda of Toledo at the Christian Iconography web site
* St. Casilda of Toledo 
* SANTA CASILDA DE TOLEDO

Jamii:waliozaliwa 950
Jamii:Waliofariki 1050
Jamii:Mabikira
Jamii:Wakaapweke
Gaukeri

[thumb|[Sanamu yake.]]
**Gaukeri** (Meulan-sur-Seine, Ufaransa, 1060 &ndash; Aureil, Ufaransa, 1140) alikuwa padri aliyekwenda kuishi upwekeni na hatimaye alianzisha huko Aureil monasteri yenye jumuia mbili (ya kiume na ya kike) za aina ya Wakanoni, chini ya kanuni ya Augustino akawa, hasa kwa waklero, kielelezo cha maisha ya kijumuia na cha juhudi za kitume .

Papa Selestini III alimtangaza mtakatifu tarehe 18 Septemba 1194

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 9 Aprili. 

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Jean Becquet, in G. Pelliccia e G, Rocca (curr.), *Dizionario degli Istituti di Perfezione* (DIP), vol. IV (1977), col. 1044.

## Viungo vya nje 
* Catholiconline.org 

Jamii:Waliozaliwa 1060

Jamii:Mapadri
Jamii:wakaapweke
Jamii:watawa waanzilishi
Jamii:Wakanoni
Jamii:Waaugustino
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Paladi wa Auxerre

**Paladi wa Auxerre** (kwa Kilatini: *Palladius*; karne ya 7 - Auxerre, leo nchini Ufaransa, 10 Aprili 658 hivi) alikuwa abati halafu askofu wa 20 wa mji huo kuanzia mwaka 622 hadi kifo chake.

Alishiriki mitaguso mbalimbali na kupigania maadili na nidhamu katika Kanisa .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 10 Aprili.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
**De Sancto Palladio episcopo Autissiodorensi in Gallia*, in Acta Sanctorum Aprilis, vol. I, Parigi-Roma 1866, pp. 855-856  
**Gesta pontificum Autissiodorensium*, in Louis-Maximilien Duru, ''Bibliothèque historique de l'Yonne*, vol. I, Auxerre 1850, pp. 340-341  
*Jean Lebeuf, *Mémoire concernant l'histoire ecclésiastique et civile d’Auxerre et de son ancien diocèse*, continués par M. Challe et M. Quantin, vol. I, Auxerre 1848, pp. 145-150  
*Louis Duchesne, *Fastes épiscopaux de l'ancienne Gaule*, vol. II, Paris 1910, pp. 430-447  
*Paul Viard, *Palladio, vescovo di Auxerre, santo'', in «Bibliotheca Sanctorum», vol. X, coll. 57-58  

Jamii:Waliozaliwa karne ya 7
Jamii:Waliofariki 658
Jamii:wamonaki
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Beda Kijana

**Beda Kijana** (alifariki Gavello, Veneto, Italia, 10 Aprili 883 BK) anakumbukwa kama mmonaki bora kutoka Schleswig (Ujerumani kaskazini).

Kabla ya hapo aliishi miaka 45 katika ikulu akimtumikia kiaminifu mfalme, lakini baadaye aliona afadhali kumtumikia Mungu tu .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi 
Jamii:Wamonaki
Jamii:Watakatifu wa Ujerumani
Jamii:Watakatifu wa Italia
Fulbati

[thumb|[Sanamu yake katika kanisa kuu la Chartres.]]
'''''' (952/970 - Chartres, Neustria, leo nchini Ufaransa, 10 Aprili 1028) alikuwa askofu wa mji huo kuanzia mwaka 1006 hadi kifo chake  

Alikuwa akifundisha huko na kuandika barua na vitabu mbalimbali vilivyotufikia.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 10 Aprili.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo ya Kiswahili
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 120-121

## Marejeo ya lugha nyingine
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Viungo vya nje
* 
* Statue in of Fulbert Chartres
* Coin struck to celebrate the Millénaire de Fulbert, in honor of him becoming Bishop of Chartres
* French Wikipedia page information on the Millénaire de Fulbert
*Image of drawing of Fulbert's cathedral
* Image of Fulbert teaching in his Cathedral
* Lyrics for Ye Choirs of New Jerusalem
* On Feudal Obligations 

Jamii:waliozaliwa 960
Jamii:Waliofariki karne ya 10
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Waandishi wa Kilatini
Jamii:Wanateolojia wa Ufaransa
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Kombolela (tamthilia)

**Kombolela** ni tamthilia ya televisheni kutoka nchini Tanzania. Imetayarishwa na *Kisimani Films* na kuongozwa na *Majag* Imeanza kurushwa hewani mwaka 2021 katika chaneli ya Sinema Zetu kwenye Azam TV kila Ijumaa hadi Jumapili saa moja jioni.  

Kombolela alishinda tuzo za*Majic vibe Awards* kama mfululizo bora wa televisheni wa mwaka wa 2021. 

## Muhtasari
Ustaarabu umezikwa, kazi hazionekani, pesa nazo zimejificha, wanakula kilichopo na wamejaa nyumba haipumui. 

## Maelezo ya jumla
Kombolela ni tamthilia inayoelezea familia ya Mzee Kikala ambayo ni familia ya Kiswahili iliyojaa visa, mikasa, upendo, vurugu, majungu na chuki. Wanafamilia wote huishi pamoja katika nyumba ya baba yao Mzee Kikala huku wakimtegemea kwa kila kitu. 

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*https://m.imdb.com/title/tt21318028/ 
*https://azamtv.co.tz/tan/sinema-zetu/single/kombolela 

Jamii:Filamu za Tanzania
Jamii:Filamu za 2021
Nyuki-kekeo

**Nyuki-kekeo** (kutoka kwa Kiing. cuckoo bees) ni nyuki waliotaga mayai yao katika viota vya nyuki wengine, kama vile kekeo hufanyia ndege wengine. Kuna makundi mbalimbali ya nyuki-kekeo. Jenasi iliyoenea zaidi na kuwa na spishi nyingi barani Afrika ni *Coelioxys* ya familia Megachilidae yenye spishi 21 katika Afrika ya Mashariki. Jenasi nyingine ya familia hii, *Euaspis*, ina spishi chache, ambazo moja tu imerekodiwa kutoka Afrika ya Mashariki. Makundi mengine hutokea katika familia Apidae, muhimu zaidi duniani kote ikiwa nusufamilia Nomadinae yenye spishi 14 katika Afrika ya Mashariki. Kabila Melectini ina spishi 20 za Afrika ya Mashariki katika jenasi *Afromelecta* na *Thyreus*. Makabila mengine nne zilizo na nyuki-kekeo hazipatikani Afrika (Bombini, Ericrocidini, Euglossini na Isepeolini). Katika familia Halictidae jenasi *Sphecodes* ina spishi 6 za nyuki-kekeo katika Afrika ya Mashariki.

## Maelezo
Kwa sababu nyuki hawa wako katika makundi mbalimbali ya kitaksonomia, haiwezekani kutoa maelezo ya wao wote pamoja. Tembelea kurasa maalum kwa taarifa zaidi. Hata hivyo, kwa ujumla, nyuki hawa hawachomi au mchomo wao sio chungu hasa. Pia huwa na kutikulo ngumu kuhimili mashambulizi ya mdusiwa wao. Kwa sababu hiyo hiyo, wanaweza kuwa na marekebisho mengine.

Kama jina lao linavyoonyesha, nyuki hawa wana tabia kama kekeo kwa maana kwamba wao pia hawajengi viota vyao wenyewe, lakini hutaga mayai kwenye viota vya nyuki wengine, kwa kawaida wapweke. Nyuki mdusiwa wanaweza hata kuwa katika kundi moja la kitaksonomia na wanaweza kuwa na uhusiano wa karibu. Spishi nyingine hudusia nyuki wasiohusiana, pengine spishi mdusiwa moja tu au vinginevyo spishi kadhaa.

## Spishi za Afrika ya Mashariki
## Picha

Afromelecta lieftincki M 11.5mm (40489455523).jpg|*Afromelecta lieftincki*
Spotted Cuckoo Bee (2914446257).jpg|*Thyreus histrionicus*
Epeolus bifasciatus female.jpg|*Epeolus bifasciatus*
Pasites maculatus, f, pakistan, side 2014-11-02-01.50.40 ZS PMax (15603629237).jpg|*Pasites maculatus*
Sphecodes albilabris fg02.jpg|*Sphecodes albilabris*
Coelioxys octodentata, Julie Metz Wetlands, Woodbridge, Virginia.jpg|*Coelioxys octodentata*

Jamii:Nyuki na jamaa
Nyigu-kekeo

**Nyigu-kekeo** (kutoka kwa Kiing. cuckoo wasps) ni nyigu waliotaga mayai yao katika viota vya nyigu wengine kama kekeo wanavyofanyia ndege wengine. Kuna makundi mbalimbali ya nyigu-kekeo. Familia iliyoenea zaidi na kuwa na spishi nyingi barani Afrika ni Chrysididae yenye spishi 55 katika Afrika ya Mashariki. Jenasi *Ceropales* ya familia Pompilidae ina spishi 10 za nyigu-kekeo katika Afrika ya Mashariki na kuna spishi 3 katika nusufamilia Bembicinae ya familia Crabronidae. Spishi nyingine za nyigu-kekeo hazitokei Afrika.

## Maelezo
Kwa sababu nyigu hawa wako katika makundi mbalimbali ya kitaksonomia, haiwezekani kutoa maelezo ya wao wote pamoja. Tembelea kurasa maalum kwa habari zaidi. Hata hivyo, kwa ujumla, nyigu hawa huwa na kutikulo ngumu kuhimili mashambulizi ya mbuawa wao. Kwa sababu hiyo hiyo, wanaweza kuwa na marekebisho mengine. K.m. spishi za Chrysididae zinaweza kujiviringa katika tufe ili kulinda miguu yao na sehemu za chini za kichwa.

Kama jina lao linavyoonyesha, nyigu hawa wana tabia kama kekeo kwa maana kwamba wao pia hawajengi viota vyao wenyewe, lakini hutaga mayai kwenye viota vya nyigu wengine, kwa kawaida wapweke. Mara nyingi wanadusia spishi moja ya mdusiwa tu au spishi chache.

## Spishi za Afrika ya Mashariki
## Picha

Stizoides renicinctus P1330045a.jpg|*Stizoides renicinctus*
Stilbum cyanurum on flower.jpg|*Stilbum cyanurum*
Chrysididae - Trichrysis cyanea.JPG|*Trichrysis cyanea*
Ceropales maculata (47936916403).jpg|*Ceropales maculata*

Jamii:Nyigu na jamaa
Kijana Kwanza

Kijana Kwanza ni mradi usio wa dhehebu wa msingi wa Moshi, Tanzania ambao husaidia watoto na vijana kupata elimu, mafunzo ya ufundi na mafunzo ya ustadi wa maisha kuwaandaa kwa siku zijazo bila umaskini.

Ilianzishwa mnamo Novemba 2018, shirika limekua sana na sasa linafanya kazi katika tovuti nyingi, ikitoa msaada wa dharura na uingiliaji wa muda mrefu ambao hubadilisha maisha. Mohammed Mamdani ndiye mwanzilishi wa Kijana Kwanza. 

Ni shirika la vijana linaloishi Moshi, Tanzania ambalo linakuza elimu, mafunzo ya ufundi na ustadi wa maisha kati ya vijana.  Ni mradi wake wa kwanza nje ya Uingereza. Upendo huo ulibainika na Tanzania Daily News kwa kutoa lita 2000 za sanitiser ya mikono kati ya janga la COVID-19 nchini Tanzania. Kufikia 2021, Mamdani amekua Kijana Kwanza kusaidia vijana waliokataliwa nchini Tanzania, haswa watoto yatima, watoto wa mitaani na wahasiriwa wa ajira kwa watoto, na ufikiaji wa mafunzo ya ufundi na ufundi na ustadi wa maisha.

## References
Togg

thumb|Togg nembo
**Togg** (kifupi cha jina la Kituruki: Türkiye'nin Otomobili Girişim Grubu A.Ş. yaani Turkey's Automobile Joint Venture Group Inc.) ni kampuni ya magari ya Uturuki ambayo ilianzishwa kama ubia mwaka wa 2018.

Kampuni hiyo imetangaza kwamba gari lao la kwanza litakuwa tayari kwa uzalishaji wa mfululizo mnamo 2022.

## Viungo vya Nje 
* Togg tovuti

Jamii:Kampuni za Uturuki
Jamii:Kifupi
RwandAir

**RwandAir** ni shirika la ndege la taifa la Rwanda. Kutoka makao makuu yake katika uwanja wa ndege wa kimataifa wa Kigali, RwandAir hufanya operesheni zake nje ya Afrika, England, China, na India. Ndani ya Afrika, RwandAir hufanya operesheni zake katika miji mikubwa zaidi kupitia Afrika Kaskazini, Afrika Mashariki, Afrika Kusini, na Afrika Magharibi.

## Historia
Baada ya mauaji ya kimbari ya Rwanda serikali mpya ya Rwanda ilianzisha majaribio kadhaa ya kuanzisha shirika la ndege la taifa. Majaribio mengi ya ilifeli lakini katika mwake wa 2002 RwandAir ilianzishwa. Shirika la ndege lilianzishwa na ndege kutoka sehemu za Afrika Mashariki. Katika mwaka wa 2010, RwandAir, ilianza huendesha operesheni zake kote katika bara ya  Afrika. Mkuu wa operesheni mpya wa ndege za RwandAir alitoka Ulaya na RwandAir ilianzisha mpango wa thawabu. Pia, kutoka mwaka wa 2002 hadi mwaka wa 2010, RwandAir ilibadilisha kundi la nedege kwa kuongeza ndege za magharibi kutoka Boeing. RwandAir ilipatiwa uanachama wa IATA katika mwaka wa 2015. Uanachama huu ni wa lazima kwa shirika la ndege lolote linalotaka kuendesha operesheni nje ya Afrika. Tangu wakati huo, RwandAir ilipanua upesi na iliendelea kwa sifa uzuri. Mwezi Februari mwaka wa 2022, shirika la ndege la taifa la Qatar liliinunua asilimia arobaini na tisa ya hisa ndani ya RwandAir.

## Mambo ya ushirika
RwandAir ni ilimiliki na serikali ya Rwanda. Pia, shirika la ndege ya Qatar ilimiliki kiguzo kidogo. Mkuu wa sasa ni Yvonne Makolo. Yeye ni anaheshimiwa na wenzake na anapewa sifa kwa ukuaji wa RwandAir. Yeye aliteka lazimisha wa IATA katika elfu mbili na ishirini na tatu. Hii itakuwa mara ya kwanza kwa wanawake kuongoza IATA. Licha ya uongozi mzuri, RwandAir haifanyi faida.

## Safari za RwandAir
RwandAir hudumia safari za ishirini na saba na sita zaidi kupanga.

Dakar, Senegal

Abidjan, Cote D’Ivoire

Accra, Ghana

Lagos, Nigeria

Abuja, Nigeria

Cotonou, Benin

Douala, Cameroon

Libreville, Gabon

Brazzaville, Congo

Bujumbura, Burundi

Kamembe, Rwanda

Kigali, Rwanda

Lusaka, Zambia

Harare, Zimbabwe

Johannesburg, South Africa

Cape Town, South Africa

Juba, South Sudan

Entebbe, Uganda

Kilimanjaro, Tanzania

Dar es Salaam, Tanzania

Mombasa, Kenya

Nairobi, Kenya

Dubai, United Arab Emirates

London, United Kingdom

Brussels, Belgium

Mumbai, India

**Mwisho wa Safari wa baadaye**

Conakry, Guinea

Bamako, Mali

Yaounde, Cameroon

Addis Ababa, Ethiopia

Guangzhou, China

New York, United States of America

## Ndege zake
Kama ya mwezi ya Septemba 2022, RwandAir ina ndege kumi na mbili. Ndege hizo ni Airbus A330 mbili, Boeing737-700NG mbili, Bombardier CRJ900NG mbili, Bombardier Q-400NG mbili.

## Mipango
RwandAir inajaribu kuwa kitovu cha usafiri katika Afrika Mashariki. Hii itahitaji uwekezaji mkubwa katika ndege zaidi, miundombinu, na ushirikiano na mashirika ya ndege mengine. RwandAir ilitangaza mwezi uliopita kwamba ilikuwa  imeungana na muungano wa Oneworld. Hii itakuwa hatua muhimu kwa RwandAir. Pia, RwandAir ina mipango mikubwa ya kuanzisha safari mpya za ndege za kimataifa. Mipango hii italeta mabadiliko makubwa katika shirika la ndege la RwandAir.

## Tanbihi
Jamii:Kampuni za Rwanda