open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kalumbu

**Kalumb**u, au kalumbo, ni kifaa cha kitamaduni cha Wa Tonga na Waila wa Zambia na Zimbabwe. Upinde mmoja wenye nyuzi za chuma unaochezwa kwa fimbo hupigwa kwenye kibuyu ambacho hufanya kama chumba chenye sauti. Mchezaji wa kalumbu hubadilisha mlio wa chombo kwa kusogeza kibuyu kukaribiya na pembeni  mbali na kifua chake. Ingawa sasa ni nadra sana barani Afrika, kalumbu inachukuliwa kuwa mtangulizi wa berimbau ya Afro-Brazili inayotumiwa katika maonyesho ya Capoeira. Ala sawa, dende, huchezwa na watoto nchini Botswana. Berimbau ya Brazil ni chombo kingine sawa.

Ala ikifanana, na dende, huchezwa na watoto nchini Botswana. Berimbau ya Brazil ni chombo kingine sawa.

## Marejeo 
Jamii:Ala za muziki
Nass Marrakech

**Nass Marrakesh** (Kiarabu: ناس مراكش) Ni kikundi cha muziki wa  Gnawa kilichoanzishwa mwaka  1991. walijiusisha  na muelekeo tofauti ambao haukujulikana hapo awali kwa wanamuziki wa Gnawa kwa kuanzishwa kwa ala za kigeni kwenye muziki wa Gnawa kama vile djembe, tam-tam, mandolin, tabla na midundo ya Afro-Cuba.

## Marejeo 
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:Mbegu za muziki wa Afrika
Muziki wa Reunion

thumb|Bendi la Sega huko St Pierre, Reunion.

**Muziki wa Reunion** unaonyesha athira ya tamaduni mbalimbali zilizokutana kwenye visiwa hivi vya Bahari Hindi. Urithi wa Afrika Bara unasikika hasa katika muziki wa Maloya ulioendeeza urithi wa watumwa Waafrika waliopelekwa hapa.

Katika mtindo wa Sega athira za Afrika zimekutana na zile kutoka Ufaransa maana Réunion ilikuwa koloni na sasa ni mkoa wa ng'ambo wa Ufaransa. 

Mitindo mipya ni pamoja na Jazz, Rock, Rap, Reggae, Dancehall na Ragga.

## Marejeo 
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:muziki wa Afrika
Jamii:Réunion
Haki ya kupata chakula

**Haki ya kupata chakula** ni moja ya haki za msingi za binadamu ikiwa inahusisha haki ya watu kujikimu na kujimudu katika dhana ya upatikanaji wa chakula bora. Pia haki hii inazungumzia upatikanaji wa chakula cha kutosha kwa namna ambayo watu wanaweza kukipata, na kwamba kiwe kinakidhi mlo kamili wa mtu kwa kila mtu. 

Haki ya kupata chakula inalinda haki zote za binadamu kuwa huru dhidi ya njaa, vyakula visivyo salama na utapiamlo. 

## Marejeo
Jamii:Chakula
Jamii:Haki za binadamu
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Sol Filosofia

**Sol Filosofia** ni bendi ya pili kwa ukubwa nchini Kenya ijulikanayo kama Sauti Sol, ilizinduliwa mnamo  tarehe 25 Februari 25 mwaka 2011 na rekodi za Penya na kutolewa na Alliance Française, Nairobi.

Nyimbo mbili za albamu hiyo "Soma Kijana" na "Coming Home" pia zilitoa video za muziki, na za mwisho.

## Marejeo
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:Bendi za muziki wa Afrika
Jamii:Wanamuziki wa Kenya
Odumodu

**Odumodu** ni mtindo wa muziki ambao asili yake ni  kutoka kwa watu wa Ohulu wa kikundi cha kabila la Igbo, kusini mashariki mwa Nigeria na huibwa kati ya wanaume waliokomaa. Mtindo unajumuisha vyombo vingi vya muziki wa asili ya Igbo kama vile udu na ekwe. Odumodu huangazia sauti kutoka kwa mwanaume mmoja anayeongoza kundi la waimbaji wa nyuma, mara nyingi hawa huwa pia ni wapiga vyombo. Baadhi ya wasanii maarufu wa odumodu ni pamoja na Obewe na Prince Ogewanne.

Jamii:Mbegu za muziki wa Afrika
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Haki ya Kupata Huduma za Kiafya

**Haki ya Kupata Huduma za Kiafya** ni haki inayochagiza kupatikana kwa haki nyingine kama vile haki za kiuchumi, za kijamii na za kiutamaduni ambazo kimsingi kila binadamu anapaswa kupata kwa mujibu wa viwango vya chini vya kimataifa. 

Dhana ya haki ya afya imeorodheshwa katika mikataba ya kimataifa ambayo ni pamoja na Tamko la Kimataifa la Haki za Binadamu, Mkataba wa Kimataifa wa Haki za Kiuchumi, Kijamii na Kiutamaduni, na Mkataba wa Haki za Watu wenye Ulemavu. 

Kuna mijadala juu ya tafsiri na matumizi ya haki ya afya kwa kuzingatia namna haki ya kupata huduma za kiafya inavyofafanuliwa, ni haki gani zinazojumuishwa katika haki hiyo, na ni taasisi zipi zina jukumu la kuhakikisha haki hiyo inapatikana. 

## Marejeo
Jamii:Afya
Jamii:Haki za binadamu
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Machomane

**Machomane** ni aina ya ngoma ambayo inajulikana sana na kuimbwa na waganga wa kienyeji nchini Botswana wanaotumia dawa za kienyeji za Kiafrika. Kwa kawaida ngoma ya Machomane husindikizwa na watu watatu ambao ni wapiga ngoma.

## Marejeo 
Jamii:Mbegu za muziki wa Afrika
Jamii:Muziki wa Botswana
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Muziki wa Lesotho

[thumb|[Bendera ya Lesotho.]]
Lesotho ni taifa la Kusini mwa Afrika linalozungukwa na jamhuri ya Afrika Kusini. Kundi kubwa la kabila ni la Basotho. Utamaduni wa Basotho umezama katika tamaduni za muziki.

Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:Muziki wa Afrika
Jamii:Lesotho
Mtetezi wa ardhi

**Mtetezi wa ardhi**, mlinzi wa ardhi au mtetezi wa mazingira ni mwanaharakati anayefanya kazi kulinda mfumo wa ekolojia na haki ya binadamu kuishi kwenye mazingira safi na salama  .

Mara nyingi, watetezi ni watu wa jamii asilia wanaolinda ardhi za mababu wao dhidi ya *uchafuzi* na uharibifu.

## Marejeo
Jamii:Haki za binadamu
Mohamed Rouicha

**Mohamed Rouicha** (Kiarabu: محمد رويشة; 1950 - 17 Januari 2012) alikuwa mwimbaji wa Morocco. Nyimbo zake mara nyingi huwa na mada kama vile mapenzi na maisha nchini Moroko.  Nyimbo zake maarufu zaidi ni Ya lehbiba, bini w'binek darou lehdouden na Inas inas.

Alikuwa msanii maarufu wa Amazigh, mshairi, mwimbaji, mtunzi na mwanamuziki.Rouicha" lilikuwa jina la utani ambalo lilimaanisha "tuchanganyie kitu" kwa ki Tamazight, ambao ulikuwa ni msemo marafiki zake walikuwa wakiusema wanapotaka ajiunge na kucheza wimbo mpya papo hapo. Alijua chombo cha "loutar".

## Marejeo 
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:Muziki wa Afrika
Mlinzi wa haki za binadamu

**Mlinzi wa haki za binadamu** ni mtu binafsi au mtu akishirikiana na wengine kulinda na kuhifadhi haki za binadamu. 

Walinzi hao wanaweza kuwa waandishi wa habari, wanamazingira, watoa taarifa, wanaharakati wa vyama vya wafanyakazi, wanasheria, walimu, waandaji wa nyumbani, washiriki katika hatua za moja kwa moja au washiriki wa kujitegemea. Wanaweza kulinda haki kama sehemu ya kazi yao au kwa kujitolea. Kutokana na kazi yao wanaweza kukumbana na changamoto kama kupakaziwa, kufuatiliwa, kunyanyaswa, mashitaka ya uwongo, kuwekwa kizuizini kiholela, kizuizi cha uhuru wa kujumuika na mauaji. 2020 zaidi ya walinzi wa haki za binadamu 331 waliuwawa katika nchi 25.

## Marejeo
Jamii:haki za binadamu
Rock-a-Mambo

**Orchestre Rock-a-Mambo** ni bendi ya muziki wa jazz kutoka Brazzaville ya mnamo mwaka 1950. Ilikuwa bendi ya studio ya muziki ya Esengo.

Ilianzishwa mwaka 1963 chini ya mwanachama Philippe "Rossignol" Lando. Toleo hili lilidumu hadi mwaka 1970 na kuambatana na uzinduzi wa wanamuziki vijana ikiwa ni pamoja na Bopol, Wuta Mayi, Camille "Checain" Lola, na Henriette Borauzima.

Bendi hiyo mara nyingi iliungana na wanamuziki kutoka bendi ya Afrika Jazz na wakati mwingine walirekodi muziki wao kwa jina la "Afrika Rock".

Jina la bendi ni pun (Kikongolese rocamambu) Katika hadithi ya watu wa Kongo, Rocamambu ni aina ya mwana mpotevu, anayekimbia nyumbani na kurudi tajiri.

## Diskografia
Muziki wa Rock-a-Mambo unaonekana kwenye albamu na mikusanyo ifuatayo.
*AFRICAN RETRO vol. 5 Pathé Marconi - EMI 2 C064-15962
*AFRICAN RETRO Vol 6 Pathé Marconi - EMI 2 C064-15978 
*AFRICAN MEMORIES Pathé Marconi - EMI 2C062-15136; also C062-15810

### EPs
*Orchestre Rock-A-Mambo [Columbia ESRF 1460; also ESDF1321]
*Rossignol et l'Orchestre Rock 'A Mambo [Columbia ESRF 1793; also ESDF 1321]
*Orchestre Rock-A-Mambo[ESRF 1415; also ESDF 1343]
*Orchestre Rock-A-Mambo volume 2, ESDF 1372
*Nino et l'Orchestre Rock-A-Mambo volume 3 [Columbia ESDF 1380]
*GROUPES CHOC DES ANNEES 50s ESDF 1372
*CONGO LATINO Columbia ESDF 1401
*ORCHESTRE ROCK-A-MAMBO NO 4 (Columbia ESDF 1403; orig: Esengo)

### Nyimbo
Idadi kubwa ya nyimbo pekee zilirekodiwa na studio ya Esengo.

## Marejeo 
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:Mbegu za muziki wa Afrika
Jamii:1lib1ref 2023
Makubaliano ya Escazú

**Makubaliano ya Escazú**  kikanda ya kupata taarifa, ushirikishwaji wa umma na haki kuhusiana na masuala ya kimazingira huko Amerika ya Kilatini na Visiwa vya Karibi ijulikanayo kama Makubaliano ya Encanzu ni mkataba wa kimataifa uliosainiwa na  25 Amerika ya Kilatini na Visiwa vya Karibi unaohusiana na haki ya kupata taarifa kuhusiana na maswala ya kimazingira, ushirikishwaji wa umma kwenye kufanya maamuzi yanayohusu mazingira, haki ya mazingira na mazingira yenye afya na toshelevu kwa vizazi vya sasa na baadaye.

## Marejeo
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Ngoma Awards

**Ngoma Awards** ni sherehe ya kila mwaka ya tuzo ya sanaa ya Zambia ambayo inatambua talanta ya kisanii ya taifa. Tuzo hizo zimeandaliwa na Baraza la Sanaa la Taifa la Zambia. Tuzo za Ngoma ndizo tuzo rasmi pekee za kitaifa za kisanii za Zambia, zinazojumuisha taaluma mbali mbali.

## Historia 
Baraza la Sanaa la Kitaifa la Zambia limeagizwa na Sheria ya Baraza la Sanaa la Kitaifa la 1994, Sehemu ya 5, kipengele cha (e) "kudhibiti na kuweka utaratibu wa utoaji wa heshima za kitaifa kwa sifa ya kisanii."

Mnamo 2019, Tuzo za Ngoma zilirudi Zambia baada ya mapumziko ya miaka sita. Tuzo za Ngoma zilizozinduliwa upya zinajumuisha vipengele saba: ubunifu wa uandishi, ukumbi wa michezo wa jukwaani, ukumbi wa michezo wa jamii, muziki, muziki wa kitamaduni na ngoma, sanaa ya kuona, na sanaa ya vyombo vya habari. Miongozo na Taratibu za Tuzo za Ngoma hutolewa katika kijitabu na fomu ya PDF na Baraza la Sanaa la Taifa la Zambia.

## Marejeo 
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:utamaduni wa Zambia
Jamii:Tuzo za muziki wa Afrika
Waaberi

**Waaberi** ni kikundi kikubwa cha muziki cha Somalia.

## Historia
Kikundi hiki kilianzishwa na wanachama wa Radio Artists Association. Iliungwa mkono na serikali ya Somalia kama sehemu ya Tamthilia ya Kitaifa ya Somalia, na kufanya ziara katika nchi kadhaa barani Afrika, zikiwemo Misri na Sudan. Pia walifanya maonyesho katika Jamhuri ya Watu wa Uchina. Baada ya mapinduzi ya mwaka 1969, kundi hilo lilipewa jina la **Waaberi**, ambalo linamaanisha *Wachezaji wa Alfajiri*. Baada ya kutumbuiza katika tamasha la Kiingereza WOMAD mwaka 1997, kikundi kilitembelea Amerika Kaskazini mwaka 1998, na kurekodi albamu na mwanamuziki wa Misri Hossam Ramzy.

## Marejeo
Jamii:Wanamuziki wa Somalia
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Usawa wa vizazi

**Usawa wa Vizazi** kiuchumi, kisaikolojia, kijamii ni hali ya kuwa na haki baina ya vizazi. Dhana hii inaweza kutumika katika mienendo ya watoto, vijana, na watu wazima (Wazee). Vilevile inaweza kutumika katika usawa baina ya vizazi vya sasa na vijavyo.

## Marejeo
Jamii:Biolojia
Haki ya kuwa na maji na mazingira salama

thumb|Upatikanaji wa Maji
**Haki ya kuwa na maji na mazingira salama** ni mojawapo kati ya haki za binadamu inayohusu umuhimu wa maji safi na salama na usafi wa mazingira kwa maisha ya binadamu. 

Haki hiyo ilitambuliwa na kupitishwa na Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa tarehe 28 Julai 2010. Pia, haki hiyo imetambuliwa katika sheria za kimataifa kupitia mikataba ya haki za binadamu na matamko mbalimbali ya kimataifa yanayohusu haki za binadamu. 

Baadhi ya wahanga wa haki hiyo walitoa maoni yanayothibitisha kupatikana kwa haki hiyo baada tu ya azimio la Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa kutoka katika Kifungu cha 11.1 cha Mkataba wa Kimataifa wa Haki za Kiuchumi, Kijamii na Kiutamaduni, na kuifanya kuwa ya lazima chini ya sheria za kimataifa katika nchi mbalimbali.

## Marejeo
Jamii:Haki za binadamu
Jamii:Maji
Jamii:Afya
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Umoja wa Mataifa
Baraza la Sanaa la Taifa la Zambia

**Baraza la Sanaa la Taifa la Zambia** (National Arts Council of Zambia) ni wakala wa serikali  ulioanzishwa mnamo mwaka 1994, ambao ulianza kufanya kazi mnamo mwaka 1996. Shirika hilo lina mamlaka ya kuendeleza, kudhibiti na kukuza aina zote za sanaa nchini Zambia. Inafanya kazi na serikali na mashirika ya kibinafsi, umma na ya kijamii kuendeleza sanaa na kuimarisha mchango wa sanaa katika ajenda ya kijamii na kiuchumi ya Zambia. Baraza la Sanaa la Kitaifa la Zambia (National Arts Council of Zambia) ni lango la mtandao wa wasanii, mashirika ya sanaa na washirika kote nchini Zambia. Hivi sasa, Baraza lina mashirika zaidi ya mia mbili na hamsini ya sanaa yaliyosajiliwa, vyama vinane vya sanaa vya kitaifa, na wakuzaji hamsini.

Miongoni mwa shughuli zingine, inafadhili Tuzo za kila mwaka za Ngoma za Zambia, tuzo ya kitaifa ya sanaa. Baraza la Sanaa la Kitaifa la Zambia (National Arts Council of Zambia) pia huandaa Jukwaa la Biashara la Sanaa ambalo huwakutanisha wajasiriamali wabunifu ili kujihusisha na biashara ya sanaa. Siku za nyuma, Baraza la Sanaa la Kitaifa la Zambia (National Arts Council of Zambia) ilifadhili programu na shughuli mbalimbali za sanaa kupitia mfuko wa maendeleo ya sanaa. Hii ilisaidia programu mahiri za kisanii katika masuala ya sherehe, warsha na kutoa ruzuku za usafiri.

Chini yake kuna:
* National Theatre Arts Association of Zambia (NATAAZ)
* National Media Arts Association (NAMA)
* Zambia Folk Dance and Music Society (ZAFODAMUS)
* Zambia Women Writers Association (ZAWWA)
* Zambia Popular Theatre Alliance (ZAPOTA)
* Zambia Association of Musicians (ZAM)
* Zambia Adjudicators’ Panel (ZAP)
* Zambia National Visual Arts Council (VAC)
* Association of Theatre for Children and Young People in Zambia (ASSITEJ)

Baraza la Sanaa la Taifa la Zambia liliongozwa kuanzia mwaka 1996 hadi mwaka 2003 na Mumba Kapumpa, na mwaka 2004 hadi mwaka 2017 Mulenga Kapwepwe. Bodi mpya ilitangazwa mnamo Oktoba 2017, 

## Marejeo 
Jamii:Zambia
Tsamassi

**Tsamassi** ni mtindo wa muziki wa Bamileke wa Kamerun. Ulifanywa kuwa maarufu na André-Marie Tala.

## Marejeo 
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:Mbegu za muziki
Jamii:Mbegu za muziki wa Afrika
Fatima Tihihit

thumb|Fatima Tihiht
**Fatima Banou** (amezaliwa  Tamanar mwaka 1969), pia anajulikana kama   **Raissa Tihihit Mzzin** (Tihihit mdogo), ni mwimbaji wa Moroko katika lahaja ya Tachelhit.

## Utotoni 
Fatima Banou alizaliwa mnamo 1969 huko Tamanar, katika mkoa wa Essaouira, huko Moroko, katika familia yenye watoto 7. Alikuwa na kaka 3 na dada 3. Fatima alilazimishwa kuolewa akiwa na umri wa miaka 8 na wazazi wake, na hakuweza kuishi na mume mtu mzima katika umri mdogo. Alipewa talaka na kuolewa na binamu yake, lakini ndoa hiyo pia iliisha, na kufikia umri wa miaka 15 alikuwa mama asiye na mwenzi wa binti yake.

## Kazi
Raissa Fatima Tihihit alianza kazi yake ya muziki mwaka wa 1983, alipojihusisha na kikosi cha Raisi (bwana) Lhaj Mohamed Albensir. Mnamo 1986, aliunda kikundi chake na kushirikiana na mabwana maarufu kama Lhaj Omar Wahrouch na Ait Bounsir. Fatima Tihihit alifanya matamasha kadhaa huko Moroko na kimataifa, ambapo alifanya kama sehemu ya safari tofauti (pamoja na Ufaransa, Indonesia, USA, UAE, Saudi Arabia).
Fatima Tihihit pia ni mwigizaji na alishiriki katika mfululizo na filamu kadhaa kwenye televisheni ya Moroko.
## Marejeo 
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:Mbegu za wanamuziki wa Afrika
Jamii:Muziki nchi kwa nchi
Umqombothi (wimbo)

**Umqombothi** ("Bia ya Kiafrika"; matamshi ya Kixhosa: [um̩k͡ǃomboːtʰi]) ni wimbo ulioimbwa na mwimbaji wa Afrika Kusini Yvonne Chaka Chaka. Ulitungwa na Sello "Chicco" Twala na Attie van Wyk. Umqombothi kwa Kixhosa, ni bia, ambayo hupatikana nchini Afrika Kusini kutokana na mahindi, kimea cha mahindi, chachu na maji.

## Marejeo 
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Setapa

**Setapa** ni ngoma ya kitamaduni ya muziki ambayo asili yake ni kabila la Bangwaketse la kijiji cha Kanye na maeneo ya jirani nchini Botswana, kama vile vijiji vya Sesung, Selokolela na Molapo wa Basadi. Ngoma ya asili ya Setapa ilianzishwa na Bangwaketse na kwa hiyo inachukuliwa kuwa ngoma ya kabila hilo. 

Vikundi vya densi huvaa maganda ya hudhurungi miguuni ambayo hutoa sauti kamili wanapocheza na wanaume kwa kawaida hubeba filimbi na pembe za ndama ili kutoa sauti kutoka kwa mkondo wa hewa au wanapopuliza ndani yao .

## Aina za Ngoma ya Muziki ya Setapa 
1. *Setapa sa dipitse*: aina ya dansi ambayo huchezwa na kutoa sauti ya farasi anayekimbia ardhini.

2. *Setapa sa phathisi*: Setapa ambayo hufanywa huku sehemu ya chini ya suruali ikiwa imefungwa kwa kigingi au kutumia suruali fupi iliyotengenezwa kwa ngozi ya mnyama kwa kawaida hujulikana kama tshega.

3. *Setapa sa go goga maoto*: aina ya dansi ya Bangwaketse huchezwa kwa kuburuta miguu chini. Go goga miguu ni msemo wa Kitswana unaomaanisha kuvuta miguu. Ngoma hiyo ilipokelewa kutoka kabila la jirani la Basarwa inapoitwa .

## Marejeo
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:Utamaduni wa Botswana
Matsieng

**Matsieng** ni waimbaji watatu wa muziki wa kitamaduni wa Kitswana ulioanzishwa mwaka wa 2005 huko Gaborone, Botswana. Waliingia katika eneo la tukio na albamu yao ya msimu wa sherehe za 2005, Semakaleng. Wanajulikana kwa mashairi yao ya wazi, watatu hao wamezuru Botswana, Malaysia na Afrika Kusini.

Albamu yao ya hivi punde zaidi, Setswana Sa Borre, imeongoza chati nchini humo na imefurahiwa kwa uchezaji wake katika nchi jirani ya Afrika Kusini, ikiendeshwa na wimbo wa wazi zaidi, wimbo wa Tinto. Wavulana wawili kati ya hao ni wenyeji wa Gabane na mmoja anatoka Kanye.

## Diskiografia 
### Albamu 
#Setswana Sa Bo Rre (imetolewa mwaka 2007)

#Semakaleng (imetolewa mwaka 2009)

## Marejeo 
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:wanamuziki wa Botswana
Trio Da Kali

**Trio Da Kali** ni kundi la muziki nchini Mali lenye wanachama watatu Hawa Kassé Mady Diabaté (sauti), Lassana Diabaté (balafon) na Mamadou Kouyaté (ngoni). 
Da Kali ina maana *kutoa ahadi* kundi hili lilianza wakati wa *Sunjata Keita* mwanzilishi wa ngome ya *Mali empire* katika karne ya 13.

## Marejeo
Jamii:Mbegu za muziki wa Afrika
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Orchestra Makassy

**Orchestra Makassy** walikuwa bendi ya soukous ya Afrika Mashariki ya mwishoni mwa miaka ya 1970 na mwanzoni mwa miaka ya 1980 ikijumuisha wanamuziki kutoka Uganda na Zaire (sasa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo).

Mnamo 1975, chini ya uongozi wa mwimbaji mkuu Kitenzogu "Mzee" Makassy, ​​kikundi kilihama kutoka Kampala, Uganda hadi Dar es Salaam, Tanzania, na kuchukua makazi katika Hoteli ya New Africa ambapo walijumuika na wapiga gitaa na waimbaji kama hao kama Mose Se Sengo ('Fan Fan')  na Remmy Ongala. 

## Diskografia  
* *The Radio Tanzanian Sessions* (1980)
* *The Nairobi Agwaya Sessions* (Virgin 1982) - reissued in 2005 under the title *Legends of East Africa - Orchestra Makassy*
* *The Greatest Hits Of Makassy.*

## Marejeo 
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:Bendi za muziki
Jamii:Wanamuziki wa Uganda
Jamii:Wanamuziki wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Jamii:Muziki nchi kwa nchi
Atongo Zimba

**Atongo Zimba**  ni mwanamuziki na griot kutoka Ghana. Ziara yake barani Ulaya, Amerika Kusini na Afrika ni pamoja na faida chanya baada ya tetemeko la ardhi la Haiti la 2010, katika Muungano Ufaransa huko Accra.  Albamu yake ya 1994 Allah Mongode ilirekodiwa nchini Uswizi. Albamu yake ya Barefoot katika Mchanga iliteuliwa kuwa "CD ya mwaka  ya Kiafrika" mwaka wa 2007 na televisheni ya Amsterdam. Rekodi yake ya "Mbinguni Hakuna Bia | Hakuna Bia Mbinguni" ilikuwa maarufu nchini Ghana mnamo 2004.

## Diskografia 
* *Allah Mongode*  1994
* *Savannah Breeze* 2005
* *Barefoot in the Sand* (October 2007)
* 'A to Z' Album

## Marejeo 
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:wanamuziki wa Ghana
Jamii:1lib1ref 2023
Star band

**Star Band** ni kundi la muziki kutoka Senegal ambapo makao yake yalikuwa kilabu ya Dakar Miami. Wao,  kando pamoja na umbali wa bendi waliwajibika kwa mengi yaliyoleta maendeleo kwa wingi kwenye muziki wa Senegali.Pia waliweza kutengeneza mwaka 1959 mmiliki wa kilabu cha Miami, Ibra Kasse. Waliweza kujiandikisha Afrika kwa m muafaka, Kasse alimiliki vifaa na alikuwa kiongozi wa bendi ya Star hata hivy alikuwa na uwezo kupiga piano.Mojawapo katika bendi, albamu kumi na mbili zilizoachiliwa iliweza kuwa na picha ya Kasse nyuma ya kava iliyoweza kuanzishwa na kiongizi wa bendi, mtunzi na mpangiliaji. Iliundwa kusheherekea uhuru wa Senegali mwaka 1960, Kasse alisajili wanachama wa bendi nyingine zikiwemo Guinea Jazz na Tropical Jazz.Bendi iliweza kuwatumia baadhi ya wanamuziki wanaofahamika wa Senegali, Youssou N'Dour aliyekuwa hayupo na kutoa uzalishaji baadhi ya makundi ikijumuisha Le Super Star de Dakar, Star Number One ambaye alijishughulisha kwa pamoja kuwa halisi bendi ya Star na Etoile de Dakar. Waimbaji wa bendi ya State Pope Seck na Laba Sasseh waliweza kwenda juu na kuimba pamoja na AAfricando.ba

Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:Makundi ya muziki
Jamii:wanamuziki wa Senegal
Children's choir

[thumb|Asili ya [Uganda
Ala Ngoma, uimbaji wa cappella
Miaka ya 1994 - sasa
Lebo Watoto Uchapishaji]]
'''Children's Choir''' ni kikundi cha kwaya za watoto wa Kiafrika zenye makao yake makuu mjini Kampala, Uganda, katika Kanisa la Watoto Church na zinazofanya ziara kimataifa. Kila moja inaundwa na takriban watoto kumi na wanane hadi ishirini na wawili kutoka Uganda na ziara zao zinaongeza pesa na uhamasishaji kwa vituo vya watoto yatima vya Watoto huko Kampala.

“Watoto” maana yake ni “Watoto” kwa Kiswahili. Kwaya hiyo imeundwa na watoto ambao wamepoteza wazazi mmoja au wote wawili  kwa ujumla, mara nyingi kwa sababu ya virusi vya UKIMWI. Watoto wana kwaya sita zinazofanya ziara Asia, Australia, Ulaya na Amerika Kaskazini na Kusini. Kwaya hizo husafiri na timu ya waongozaji watu wazima wanaowatunza watoto na pia kusimamia utaratibu wa kila siku wa ziara hiyo barabarani. Kwaya hii imezunguka Asia, Australia, Brazil, Canada na China.

‘Mikutano yao ya matumaini’ ni mchanganyiko wa midundo ya Kiafrika, muziki wa kisasa na wa injili, densi ya ubunifu na usimulizi wa hadithi. Wametoa albamu kadhaa zikiwemo “Mambo Sawa”, “Beautiful Africa” na “Oh,What Love”. Albamu yao ya hivi karibuni zaidi, "Tutakwenda," ina muziki wa moja kwa moja unaochezwa katika matamasha mengi kwenye ziara nyingi.

## Marejeo 
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:Ukristo nchini Uganda
Jamii:Muziki wa Afrika
Jamii:Muziki nchi kwa nchi
Muziki wa Burundi

Burundi ni taifa la Afrika mashariki ambalo lina uhusiano wa karibu na Rwanda, kijiografia, kihistoria na kitamaduni. Ngoma kama vile *karyenda* ni mojawapo ya umuhimu mkuu. Kimataifa, nchi hiyo imetayarisha kundi la muziki la Royal Drummers of Burundi.

Wanamuziki wa Burundi-Ubelgiji kama vile Éric Baranyanka kutoka familia ya kifalme ya Burundese, Ciza Muhirwa na, Khadja Nin, wamepata umaarufu hivi majuzi. Kwa kuwa muziki unatoka akili na rohoni pia, unaelezea zaidi kile watu wa Burundi wanahisi na kile wanachofikiria wanapopiga ngoma.

## Midundo ya Burundi 
Kinachojulikana kama *midundo mbalimbali ya Burundi*, iliyojaa ngoma za kipekee zilizoundwa na wanamuziki wa makabila ya Burundi na kurekodiwa na wanaanthropolojia wa Ufaransa, iliyotumika kuunda muziki wa kipekee na bendi za pop za Kiingereza Adam and the Ants na Bow Wow Wow.

## Marejeo 
Jamii:Utamaduni wa Burundi
King Ayisoba

thumb
Mfalme Ayisoba alizaliwa mnamo mwaka 1974.Jina alililopewa na wazazi ni  Albert Apoozore ni mwanamuziki wa kitamaduni wa Ghana anayejulikana kwa mtindo wake wa kipekee wa muziki pamoja na kologo.

## Marejeo 
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:Watu wa Ghana
Jamii:Mbegu za muziki wa Afrika
Jamii:Mbegu za muziki
Jamii:Waliozaliwa 1974
Borankana

**Borankana**, ni muziki wa kitamaduni nchini Botswana ambao Kwa kawaida huimbwa au kuigizwa na kabila la klbakwena katika wilaya ya kweneng ya Botswana (molepolole).Borankana inauusiano mkubwa na utamaduni wa Botswana.jina lilotumika Kwa borankana ni *phathisi Borankana* inafanywa Kwa jadi wazee na vijana. kulingana na historia ,Borankana ilichezwa wakati wa shughuli za kikabaila pekee. Inaaminika Kwa mujibu wa historia kwamba wanaume na wavulana pekee ndio walikuwa wakicheza huku wanawake wakiimba, wakipiga makofi na kupiga kelele wakati wa maonyesho.

## Marejeo 
Jamii:Mbegu za muziki wa Afrika
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:1lib1ref 2023
Sam Mtukudzi

**Sam Mtukudzi** (1 Aprili 1988 - 15 Machi 2010) alikuwa mwanamuziki wa Zimbabwe.Alikuwa mtoto wa mwimbaji marehemu Oliver Mtukudzi.

## Maisha ya awali na kazi
Baada ya kuhitimu shule ya upili, Sam alijiunga na baba yake kwenye matembezi ya kucheza saksafoni na gitaa. Huko Harare, alikuwa na bendi yake iliyoathiriwa na muziki wa jazz iitwayo Ay Band ambaye alirekodi nayo albamu yake ya kwanza, *Rume Rimwe*, mwaka wa 2008. Pia alikuwa amerekodi albamu ya peke yake. Mzee Mtukudzi alimtambulisha Sam kama "baadaye" kwa umati wa watu wenye shukrani katika klabu ya usiku ya Uingereza mwishoni mwa 2009. 

## Kifo
Mapema Jumatatu, Machi 15, 2010, Sam na mhandisi wa sauti wake, Owen Chimhare, walikufa katika ajali ya gari walipokuwa wakisafiri kurudi Norton, karibu na Harare. Lori lao la Tata, likiendeshwa na Chimhare, liligonga daraja kabla ya njia panda ya Kuwadzana kando ya barabara ya Harare-Norton. Gari liliacha njia, na kugonga upande wa kulia wa reli za ulinzi wa daraja, na kutumbukia kwenye benki ya mto chini. Inspekta Tigere Chigome, msemaji wa kitaifa wa Polisi Trafiki , alieleza kwenye habari kwamba ajali hiyo ilitokea saa 1:20&nbsp;am. Wote wawili Mtukudzi na Chimhare walikufa kwa majeraha ya kichwa kwenye eneo la tukio.

## Marejeo 
Jamii:Wanamuziki wa Zimbabwe
Jamii:Waliofariki 2010
Jamii:Waliozaliwa 1988
Jamii:Watunzi
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:1lib1ref 2023
Tsutsube

**Tsutsube** ni ngoma ya asili na nimuziki unaoandamana nchini Botswana ambapo inatekelezwa na watu wa Basarwa au San. Tsutsube inafanywa katika sehemu nne za kitamaduni na hatua ambazo ni mauaji ya kwanza, kubalehe, ndoa na ndoto. Kulingana na historia, kuua kwa kwanza ni kwa wanaume au wavulana, na ngoma za ndoto ilikuwa kwa madhumuni ya uponyaji ili kushirikisha roho za mababu.

## Asili 
Asili ya Tsutsube ilikuwa aina ya ngoma ambayo ilihusishwa na maeneo ya Ghanzi na mikoa ya Kgalagadi lakini sasa imeenea katika sehemu nyingi za nchi. Sasa inafanywa katika maeneo tofauti ya Botswana na baadhi ya maeneo ya jimbo la Kaskazini Magharibi mwa Afrika Kusini.

## Marejeo 
Jamii:Mbegu za muziki wa Afrika
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:Muziki
Étoile de Dakar

**Étoile de Dakar** ("Nyota ya Dakar") walikua kundi la muziki lililoongoza muziki wa senegali mwishoni mwa miaka ya 1970 na mwanzoni mwa miaka ya 1980.

Youssou N'Dour alikua mmoja wa waimbaji katika kumdi Hilo na bendi hiyo ilikua sehemu kubwa ya N'Dour kupata umaarufu mkubwa nchini senegali. Kikundi hicho kilianzishwa  mnamo mwaka wa  1978  na Badou Ndiaye na washiriki wengine kadhaa wa Star Band baada ya mzozo na Ibra kasse kiongozi wa Star Band na mmiliki wa klabu ya usiku ya Miami huko Dakar ambapo Star Band ilitumbuiza. The Star Band ilikua ni moja ya bendi     ya nyumba za klabu za usiku za  Dakar iliyo julikana sana mnamo  miaka ya 1960 na 1970.Baada ya Kasse kumfukuza mmoja wa wanachama wa Star Band  wanachama wengine wakajitoa kwenye msaada wa wanamuziki, wakaungana na kuunda Étoile de Dakar. Mwimbaji El Hadji Faye ambaye apo hawali aliimba katika Star Band na baadae kujitoa kwasababu hakuelewana na Ibra kasse, aliajiriwa mwanzoni. Baadae mwimbaji Mar Seck kutoka No.1 de Dakar aliletwa kwenye bendi hiyo.

Étoile de Dakar ilikua na nafasi muhimu katika mageuzi ya muziki wa senegali,walisaidia kujumuisha vipengele vya muziki wa jadi wa senegali katika  mtindo wa densi maarufu ya ushawishi wa kilatini ambao ulitawala,walisaidia kutengeneza mtindi amabao ulijulikana Kama Mbalax. Kwaharaka wakawa moja ya bendi maarufu ya jiji hilo zilizonufaika na kuanzishwa kwa kaseti nchini senegali. Bendi za awali zilitoa kazi zao kuhusu LPs ambazo zilifanya muziki wao usiwe rahisi kupatikana kwa wakazi wa senegali kuliko Kanda za kaseti. Wimbo wao  "Jalo" ulijumuishwa kwenye mkusanyiko wa Island Records sound d'Afrique ambao ulikua mahususi kuleta muziki wa kiafrika maskioni mwa wamagharibi mnamo 1981.

## Marejeo 
Jamii:Mbegu za muziki wa Afrika
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:Watu wa Senegal
Mgogoro wa kimazingira

400px|thumb|Migogoro ya kimazingira hupatikana katika sehemu mbalimbali kama kwenye madini,uchafu,nakadhalika
**Mgogoro wa kimazingira** (kwa Kiingereza: *Environmental conflict*) ni mgogoro unaosababishwa na uharibifu wa mazingira kwenye masuala ya kushindwa kusimamia rasilimali za mazingira.

Mara nyingi pande tofauti zinahusishwa ikiwemo watetezi wa mazingira ambao wanataka kulinda mazingira na watu au makampuni yanayolenga kutumia maliasili bila kujali athari hasi kwa mazingira mfano migodi ya madini. Athari hasi hutokea pamoja na kuachia kemikali za sumu hewani au majini, kukata miti mingi, matumizi ya maji mengi mno, kusababisha machafuko ya aina mbalimbali, kuhatarisha ekolojia ya eneo husika.

## Marejeo
Jamii:Ekolojia
Jamii:Siasa
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Mazingira
Balla Tounkara

**Balla Tounkara** ni *kora* mchezaji na mwimbaji kutoka Mali.

Alizaliwa nchini Mali katika familia ya *griot*, ambao kwa kawaida walikuwa wakicheza muziki kwa wafalme wa Himaya ya Mali katika mahakama yao ya kifalme. Alianza kujifunza ukora akiwa mtoto.

Tounkara ametoa albamu nyingi na kucheza peke yake na kikundi kiitwacho Groupe Spirite. Alihamia Marekani mwaka 1996  na sasa anaishi mjini Bostoni Tounkara amekuwa akijishughulisha na kutangaza muziki wa Mali na Manding duniani kote hasa nchini Marekani ambako ameshirikiana na wasanii mbalimbali. Muziki wake mara nyingi huwa na nyimbo za kitamaduni za kora, midundo ya mdundo, na vipengele vya kisasa kama vile jazba na blues.

## Marejeo 
Jamii:Wanamuziki wa Mali
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watunzi
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Itifaki ya Nagoya

**Itifaki ya Nagoya** (kwa Kiingereza: *Nagoya Protocol on Access to Genetic Resources and the Fair and Equitable Sharing of Benefits Arising from Their Utilization*) ni makubaliano ya kimataifa yaliyoafikiwa tarehe 29 Oktoba 2010 huko Nagoya, Japani kwenye mkutano wa nchi wanachama wa Mkataba wa Umoja wa Mataifa kuhusu Bioanwai. 

Baada ya kuidhinishwa na nchi 50 na Umoja wa Ulaya mnamo 14 Julai 2014, ilianza kutumika siku 90 baadaye, kuanzia tarehe 12 Oktoba 2014. .

Itifaki ya Nagoya inaunda mfumo wa sheria ya kimataifa wa ufikiaji kwa rasilimali za kijenetiki na ugawaji sawa wa faida kutokana na matumizi yake. Kwa msingi wa ridhaa ya pande zote, usawa unalengwa kupatikana kati ya masilahi tofauti za nchi zenye asili ya rasilimali za kijenetikia na nchi ambako rasilimali za kijenetikia hutumiwa.  Zaidi ya yote, uharamia wa kibiolojia unaoshutumiwa na nchi zinazoendelea unalengwa kuzuiwa kwa njia hii.

Mifano ya uharamia ya kibiolojia yaani matendo hasi yanayotakiwa kuzuiwa ni pamoja na utoaji wa hataza kwa madawa yanayotokana na mimea iliyotumiwa katika tiba ya kiutamaduni wa watu fulani ambao kampuni kutoka nchi nyingine inasafisha dawa lenyewe na kuitumia kibiashara bila kushirikisha wagunduzi wa kiasili.

## Marejeo
Jamii:Biolojia
Jamii:Ekolojia
Jamii:Mikataba ya kimataifa
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Muziki wa Sakara

**Sakara music** ni muziki maarufu wa Kinigeria kulinga na tamaduni za ya muziki wa Kiyoruba, Mara nyingi hutumika katika mfumo wa sifa, ambao hutumia vyombo pekee vya kitamaduni vya Kiyoruba kama vile souti nzito ya goje violen, na ngoma ndogo ya duara ya sakara ambayo ni sawa na matari na hupigwa kwa fimbo.

Muziki wa Sakara hufunika sauti za pua, zenye kupendeza za Afrika Mashariki na Kiarabu kwenye ala za sauti za kitamaduni. Muziki mara nyingi huwa wa kusisimua na wa kifalsafa katika hali.

Mmoja wa wasanii wa kwanza wa aina hii ya muziki huko Lagos alikuwa Abibu Oluwa, ambae alianza kuimba kuanzia miaka ya 1930. Katika kifo chake nafasi yake ya muziki ilichukuliwa na Salami Alabi (Kushoto) Balogun (Oktoba 1913 - 29 Desemba 1981), mpiga ngoma anayezungumza, ambaye alitoa rekodi zaidi ya 35. Washiriki wengine wa bendi hiyo ni pamoja na Baba Mukaila na Joseph (Yussuf) Olatunju. Joseph (Yussuf) Olatunji (alias Baba l’Egba), aliefariki mnamo 1978, alifanya mengi kutangaza aina ya muziki na kutoa rekodi nyingi kwenye lebo ya Phillips Nigeria. Mtaa huko Abeokuta umepewa jina lake.

Muziki wa Sakara ulikuwa na ushawishi mkubwa kwa aina zingine, kama vile Jùjú na Hip Hop ya Nigeria. Muziki wa Fuji ni muunganiko wa muziki wa jadi ya kiislamu wa Were na vipengele vilivyotolewa kutoka kwa muziki wa Sakara na Apala.

## Marejeo 
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:Mbegu za muziki wa Afrika
Jamii:Muziki wa Afrika
Haki ya mazingira

**Haki ya mazingira** (kwa Kiingereza: *environmental justice*) ni harakati za kijamii zinazohusisha ufichuzi usio wa haki wa jamii maskini na zilizotengwa kwa madhara yanayohusiana na uchimbaji wa rasilimali, taka hatarishi na matumizi mengine ya ardhi.

## Marejeo
Jamii:Haki za binadamu
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Tony Tetuila

**Anthony Olanrewaju Awotoye**, anayejulikana zaidi kama **Tony Tetuila**, pia anachukuliwa kama baba wa dhahabu wa msanii Midundo ya Afro kutoka Nigeria.

Jina lake, Olanrewaju, linamaanisha "Utajiri wangu unaongezeka". Alikuwa mwanachama wa kundi la hip-hop ambalo halipo sasa la The Remedies (pamoja na Eedris Abdulkareem na Eddy Montana).-milioni-by-tony-tetuila/ Tony Tetuila alijitenga na kikundi na kufanikiwa kama msanii wa peke yake. Anafahamika zaidi kwa wimbo wake wa 'My Car*, na vile vile wimbo wa kwanza kabisa wa Nigeria diss track, *Omode Meta''.

## Marejeo 
Jamii:Wanamuziki wa Nigeria
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Axali Doëseb

**Axali Doëseb** (alizaliwa Okahandja, 1954) ni mtunzi wa muziki wa Namibia. Aliandika na kutunga "Namibia, Ardhi ya Jasiri", ambao umekuwa wimbo wa taifa wa nchi hiyo tangu 1991. Pia amewahi kuwa mwongozaji wa Orchestra ya Kitaifa ya Symphony ya Namibia.

Utungaji wa wimbo wa Taifa ulisimamiwa na Hidipo Hamutenya, wakati huo mwenyekiti wa kamati ndogo ya Alama za Taifa. Mnamo 2006 Hamutenya alidai kwamba aliandika mashairi mwenyewe, "kwenye ndege kuelekea kuba", madai ambayo Doëseb alikanusha.

## Wasifu 
Doëseb akiwa ameonyeshwa muziki wakati wa miaka yake ya shule, alichukua masomo ya piano katika Shule ya Upili ya Martin Luther, Okombahe. Baadaye alitunga liturujia kwa ajili ya Kanisa la Kiinjili la Kilutheri nchini Namibia. Doëseb alipata digrii yake ya muziki katika Musikschule Herford (nchini Ujerumani). 

Kama mtunzi mashuhuri, *Doëseb* ameombwa na shule kadhaa kuandika nyimbo zao za shule. Pia alikuwa mwenyekiti wa kamati iliyopewa jukumu la kutunga wimbo wa Umoja wa Afrika mjini Addis Ababa,Ethiopia. Mnamo 2014, alipewa tuzo ya mafanikio ya maisha katika Tuzo za Kila Mwaka za Muziki za Namibia (NAMAs).

## Marejeo 
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:wanamuziki wa Namibia
Aïssa Djermouni

alt=Aïssa Djermouni (1886 -1946), chanteur algérien d'expression chaoui, il est le premier chanteur algérien, arabe et africain à se produire à l'Olympia mnamo 1937.|thumb|Aïssa Djermouni (1886 -1946), chanteur algérien d'expression chaoui, il est le premier chanteur algérien, arabe et africain à se produire à l'Olympia mnamo 1937.
**Aïssa Djermouni** (au **Aïssa El Jermouni** 1886–1946) ni mshairi na mwimbaji wa nchini Algeria mwenye asili ya Kiberber.

## Wasifu 
Aïssa Djermouni alizaliwa M'toussa (Kenchela) mnamo mwaka 1886, Merzoug alitoka katika shirikisho kubwa la kabila la Berber Aïth Kerkath (H'rakta kwa Kiarabu) akichukua nafasi ya kijiografia kati ya Batna, Khenchela na Aïn. Beïda huko Constantinois Kusini; tawi lake ni Igerman, kwa hivyo jina lake in Jermouni (fomu ya kiarabu). Yeye ni wa asili ya wakulima. Impesario wake alikuwa Myahudi asilia, Bw. Snoussi, ambaye alimtambulisha kwa makampuni ya kurekodi kama vile Philips, Ouardaphone, n.k. kuanzia mwanzoni mwa miaka ya thelathini.

## Vyanzo 
* Kitabu, Ounissi. Mohammad. Salah: Aïssa L'Jarmouni, bingwa wa wimbo wa Auresian, ANEP, Rouiba, 2000, Algeria.
* Kitabu, utamaduni wa Kiafrika (La culture africiane ): kongamano la Algiers, Julai 21-Agosti 1, 1969, Kampuni ya Kitaifa ya uchapishaji na usambazaji, 1969.

## Marejeo 
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:wanamuziki wa Algeria
Jamii:Waberberi
Jamii:washairi wa Algeria
Muziki wa Waka

**Muziki wa Waka** ni aina ya muziki wa Kiislamu wenye maadhi ya muziki wa Kiyoruba.. Ilifanywa kuwa maarufu na Alhaja Batile Alake kutoka Ijebu, ambaye alichukua aina hiyo katika muziki mkuu wa Kinigeria kwa kuucheza kwenye tamasha na karamu; pia, alikuwa mwimbaji wa waka music wa kwanza kurekodi albamu. Baadaye, waimbaji wachanga kama Salawa Abeni na Kuburatu Alaragbo walijiunga na kundi hilo. Mnamo mwaka 1992, Salawa Abeni alitawazwa kuwa *Malkia wa Waka* na Alafin wa Oyo, mtawala Oba na Lamidi Adeyemi.

Waka music hauna uhusiano wowote na wimbo rasmi wa Kombe la Dunia la FIFA la mwaka 2010 uitwao Waka Waka ambao ni wimbo wa jadi wa askari wa Kiafrika kutoka Cameroon.

## Marejeo
Jamii:Muziki wa Nigeria
Jamii:muziki wa Afrika
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Salim Fergani

**Salim Fergani**, cheikh (amezaliwa 1953 Constantine, Algeria) ni mchezaji na mwimbaji wa Algeria.

## Kazi 
Salim Fergani ni mwigizaji mashuhuri wa muziki wa ma'luf, na amerekodi CD mbalimbali za lebo ya Pneuma ya Eduardo Paniagua. Ni mtoto wa mwanamuziki wa Algeria Mohamed Tahar Fergani.

## Marejeo 
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:Wanamuziki wa Algeria
Ilse Klink

**Ilse Klink** (alizaliwa tarehe 4 Machi mnamo mwaka  1972) ni mwigizaji na mwimbaji wa Afrika Kusini. Anajulikana sana kwa uhusika wake katika tamthilia maarufu za televisheni *Isidingo*, *Inkaba* na *Arendsvlei*. 

## Maisha binafsi
Alizaliwa tarehe 4 Machi  mnamo mwaka 1972, huko Cape Town, Afrika Kusini. Alikamilisha maigizo yake ya BA katika Chuo Kikuu cha Pretoria. Yeye ndiye mtu mweusi wa kwanza kuhitimu mafunzo ya maigizo kutoka katika Chuo Kikuu cha Pretoria.

## Kazi
Alianza kazi yake ya uigizaji kwa mara ya kwanza katika Baraza la Sanaa la Maonyesho la Orange Free State. Mnamo mwaka 1999, alichaguliwa katika jukumu kama *Vanessa Booysens* katika tamthilia ya televisheni ya "Isidingo'". Huku nafasi hiyo ilipopata umaarufu mkubwa, aliendelea kuigiza kama mhusika huyo hadi mwaka 2007, ambapo baadaye alishinda Tuzo ya Avanti ya Mwigizaji Bora wa Kike katika Soapie mnamo mwaka 2000. Mnamo mwaka 2012, aliigiza kama Mkurugenzi Mtendaji wa Wiki ya Mitindo *Miranda Simons* katika kipindi cha Telenovela cha Mzansi Magic *Inkaba*. 

Wakati huo huo, aliigiza pia katika maonyesho kadhaa kama vile *Fiddler on the Roof*, *Maru*, *The Fantastics*, *Blomtyd is Bloeityd*, *Slegs vir Almal*, *Amen Corner*, *Chicago*, *Kodisha* na *Menopause the Musical*. Alifanya majukumu kadhaa ya kuunga mkono wazee katika mfululizo wa tamthilia ya televisheni *Tussen Duiwels*, *Molo Fish*, *Hagenheim Streng Privaat* na *Snitch 2*.

Kando na uigizaji, yeye ni mwimbaji mashuhuri, ambaye ni mwimbaji mkuu wa bendi ya muziki ya rock ya Kiafrikaans *Ekstra Dik*. Katika sinema, aliigiza katika filamu ya *The Ellen Pakkies Story*, *Cold Harbour*, *Dis ek*, *Anna* na *Stroomop*. Kwa uhusika wake katika filamu ya *Stroomop* baadaye alipewa tuzo ya *Golden Horn* kwa Mwigizaji Bora aliyesaidia katika mwaka 2019 na Tuzo za Filamu na Televisheni za Afrika Kusini (SAFTA).

Mnamo mwaka 2015, alicheza jukumu kuu kama *Tamara van Niekerk*, mwalimu wa dansi katika kipindi cha televisheni *Roer Jou Voete*. Kisha mwaka 2017, alialikwa kucheza nafasi ya *Adeole* katika misimu mitatu ya tamthilia ya gereza la Mzansi Magic *Lockdown*. Mnamo mwaka 2020, aliigiza katika safu ya *Arendsvlei* kwa msimu wake wa tatu ambapo alicheza nafasi ya *Dorothy Galant*.

## Mifululizo ya televisheni
* *7de Laan* kama Natasha Kleinhans
* *Arendsvlei* kama Dorothy Galant
* *Broken Vows*  kama Suzanne
* *Diamond City* kama Abida
* *Fynskrif* kama Evelyn
* *iNkaba* kama Miranda Simons
* *Isidingo* kama Vanessa Booysens
* *Lockdown* kama Adeole
* *Roer Jou Voete* kama Tamara van Niekerk
* *Snitch* kama Dr Conchis
* *Sorted* kama Ilse Klink

## Marejeo
Jamii:Wanamuziki wa Afrika Kusini
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Djelimady Tounkara

**Djelimady Tounkara** ni mwanamuziki wa nchini Mali na mmoja wa wapiga gitaa maarufu Barani Afrika.

## Maisha na Kazi
Tounkara alizaliwa magharibi mwa mji mkuu wa Mali, Bamako. Wakati alipohamia mji mkuu wa Mali, Bamako mwaka 1960, alikuwa amepanga kufanya kazi kama fundi nguo. Lakini muziki ulikuwa wito wenye nguvu. Alianza kupiga gitaa katika bendi kubwa ya mtaani iliyofadhiliwa na serikali, Orchestre Misira. Djelimady alipiga gitaa vizuri zaidi katika bendi na alichaguliwa kujiunga na mpiga gitaa wa Orchestre National kama mpiga gitaa wa rhythm na kupewa heshima kubwa kama mpiga gitaa mdogo.

## Marejeo
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:Mbegu za muziki wa Afrika
D'Gary

alt=Picha ya D'Gary|thumb|Picha ya D'Gary
'''D'Gary** (**Ernest Randrianasolo'*; alizaliwa 22 Julai 1961) ni mwanamuziki wa Kimalagasi wa kabila la Bara. Ala yake kuu ni gitaa akustisk. na kurekodi albamu ya moja kwa moja ya (Usiku wa Kimataifa wa Gitaa / International Guitar Night II) kwa ushirikiano wa Brian Gore (US), Miguel de la Bastide (Trinidad) na Clive Carroll (Uingereza) chini ya muziki wa Pasifiki. lebo.

Mnamo Aprili 2009, alizuru Marekani kama sehemu ya ziara ya *Throw Down Your Heart* na *Bela Fleck'' na wanamuziki wengine wa Kiafrika.

## Diskografia 
Albamu za studio

* Gitaa la Malagasi – D'Gary. Muziki Kutoka Madagaska - 10 Februari 1993 (Shanachie)
* The Long Way Home (pamoja na Dama) - 15 Septemba 1994 (Shanachie)
* Horombe (pamoja na Jihe) - 21 Mei 1996 (Stern's)
* Mbo Loza - 24 Juni 1997 (Indigo)
* Akata Meso - 9 Julai 2002 (Indigo).

## Marejeo 
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:wanamuziki wa Madagaska
Ali Feiruz

**Ali Abdi Feiruz** anajulikana kama **Ali Feiruz** (Kisomali: Cali Fayruus) alikuwa mwanamuziki mashuhuri wa nchini Somalia. Alikuwa katika ukoo wa Habr Awal wa familia ya ukoo wa Isaka.

## Wasifu 
Feiruz alizaliwa mwaka 1931 nchini Jibuti. Baadaye alihamia Hargeisa, Somaliland mwishoni mwa miaka ya 1950, na kisha kwenda Mogadishu mwaka 1973.

Kazi ya Feiruz ilianzia na Radio Hargeisa mwishoni mwa miaka ya 1950. Alikuwa mmoja wa wachezaji wa kwanza maarufu wa Kisomali wa kaban (oud) katika miaka ya 1950, na hatimaye alianza kujumuisha ala za kisasa katika maonyesho yake katika miaka ya 1960, kama vile gitaa, fidia na accordion.

Mwanachama mashuhuri wa vikundi vya muziki vya Walaalaha Hargeisa na Hobolada Waaberi, Feiruz alitunga, miongoni mwa nyimbo zingine," Ilaahayow waa kugu mahad", wimbo ambao kutolewa kwake kuliambatana na uhuru wa iliyokuwa ulinzi wa Somaliland ya Uingereza. Kufikia 2012, muziki huu bado unatumika kama mada ya ufunguzi wa sehemu ya habari ya Radio Mogadishu na Radio Hargeisa.

Feiruz alikuwa na ushawishi mkubwa kwa vizazi vipya vya wanamuziki wa Kisomali katika miaka ya 1960 na 1970. Alifariki Jibuti katikati ya 1994.

## Marejeo 
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:wanamuziki wa Jibuti
Jamii:wanamuziki wa Somalia
Jali Nyama Suso

**Jali Nyama Suso** (alizaliwa 1925 - 1991) alikuwa ni mpigaji wa kora nchini Gambia. Alitoa albamu yake ya kwanza mwaka 1971 wakati akifundisha katika Chuo Kikuu cha Washington. Mnamo mwaka 1980 alifanya ziara nchini Uingereza, Ufaransa, Ujerumani na Uswidi. Suso alitunga kibwagizo cha filamu ya Roots. Mnamo mwaka 1960 alikua maarufu na kupata heshima kubwa kwa mpango wake wa kuimba wimbo wa taifa redioni. Mwaka 1991 alifariki kutokana na ugonjwa wa kifua kikuu

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1925
Jamii:Waliofariki 1991
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:Mbegu za muziki wa Afrika
Jamii:Muziki wa Gambia
Naya Dane

**Uzoegbu Chukwuemeka Alexande** (anajulikana zaidi kwa jina la kisanii **Naya Dane**) ni mwanamuziki na mwandishi wa nyimbo kutoka Nigeria.

## Wasifu 
Uzoegbu Chukwuemeka Alexander alizaliwa na kukulia katika eneo la Okokomaiko katika jimbo la Lagos. Alianza kuimba na kufanya muziki akiwa mtoto chini ya jina la utani "Lil Slizzy".
Alitoa wimbo wake wa kwanza rasmi "Diana" mnamo mwaka 2016. Baadaye alitoa wimbo "Badder" chini ya jina la kisanii Naya Dane.
Mnamo mwaka 2016, alisaini mkataba wa usimamizi wa mwaka mmoja na Rockwell360.
Katika miaka ya hivi karibuni, Dane ameingia katika ulimwengu wa NFT na ametoa mkusanyiko unaoitwa "Naya Dane Rasmi" kwenye OpenSea.

## Marejeo 
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:Wanamuziki wa Nigeria
Jamii:Waigbo
Sona Tata Condé

**Sona Tata Condé** ni mwanamuziki wa Guinea anayetambulika kimataifa. Sona Tata ni mwanachama wa kabila la Wamandinka. Sona Tata ni maarufu sana nchini Guinea, haswa katika mji mkuu wa Conakry. Sona Tata Condé alirekodi albamu yake ya Simbo ambayo imepewa jina la mumewe, mwaka wa 2007.

Wimbo huo wenye jina, Simbo, ni wimbo wa mapenzi kwa mumewe na kama nyimbo zake nyingi, hauimbwa tu katika lugha yake ya asili ya Malinke, bali katika lugha nyingine zinazotumika katika mji mkuu wa Guinea, Conakry, zikiwemo lugha ya Fula, Susu, Kifaransa na Kiingereza. 

## Marejeo 
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:wanamuziki wa Guinea
Comfort Omoge

**Comfort Omoge** alikuwa mwanamuziki wa nchini Nigeria aliyejulikana kama malkia na mtangazaji mkuu wa muziki wa Asiko, muziki wa kitamaduni wa Kiafrika wa watu wa Ikale katika Jimbo la Magharibi la Nigeria.

Aliolewa na mtawala wa jadi wa Igbodigo ambaye pia alihimiza shauku yake ya muziki; alitumbuiza na bendi yake ya wanachama 15-17, iliyoitwa Aboba Asiko, ambaye alitumia zaidi ala za asili za midundo, huku akiimba tafsiri ya kisasa ya nyimbo za asili za watu wake.

Mnamo mwaka 1976, alitoa albamu yake ya kwanza Orogen rogen. Mnamo mwaka 1980, akiwa amesainiwa na Afrodisia/Decca Records, alitoa albamu, Irore re yi ran, ambapo aliingiza mafundisho ya Kikristo katika muziki wake wa kitamaduni.

Alifariki mnamo mwaka 1999.

## Marejeo 
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:Wanamuziki wa Nigeria
George Kinyonga

**George Peter Kinyonga** (alizaliwa nchini Tanzania, Desemba 24, 1992) alikuwa mwanamuziki mashuhuri nchini Kenya.

Peter Kinyonga na kaka yake aitwaye Wilson Kinyonga ndio waanzilishi wa bendi ya rumba Simba Wanyika ambayo baadaye ikazaa bendi kama Les Wanyika, Super Wanyika Stars na nyingine.

George na Wilson Kinyonga walianza muziki katika mji wao wa nyumbani Tanga nchini Tanzania, ambapo ndipo walipojiunga kwenye bendi ya Jamhuri Jazz mwaka 1966. Wao walihamia Arusha mwaka 1970 na wakaanzisha bendi ya Arusha Jazz pamoja na kaka yao William Kinyonga. Mwaka 1970 walihamia nchini Kenya na kuanzisha Simba Wanyika, ambayo ikaja kuwa moja kati ya bendi mashuhuri kwenye historia ya muziki wa Afrika Mashariki. 

## Marejeo
## Viungo vya nje 
*https://www.bbc.co.uk/radio1/johnpeel/sessions/1990s/1990/Jul24simbawanyika/
*https://web.archive.org/web/20060502153442/http://www.afropop.org/explore/band_info/ID/9/Simba%20Wanyika/

Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:Wanamuziki wa Kenya
Jamii:Wanamuziki wa Tanzania
Ego (mwimbaji)

**Nwakaego Ihenacho Ogbaro**  (anayejulikana kitaaluma kama **Ego**) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo kutoka Nigeria. Alizaliwa katika Jimbo la Imo, anajulikana zaidi kama mwimbaji wa bendi ya Lagbaja Africano. Ego amerekodi nyimbo maarufu kama vile "Konko Below", "Nothing for You" na "Never Far Away"  

Mara nyingi alikwenda kwenye ziara ya dunia na Lagbaja. Ego aliondoka Africano na kutafuta kazi ya peke yake mwaka wa 2007. Baadaye alianzisha bendi iliyoitwa Indigo. Tangu alipoacha bendi ya Lagbaja, ameshirikiana na wasanii kama Sunny Nneji, Djinee, Tosin Martins, Ayanbirin na Blaise, miongoni mwa wengine. Pia ameimba na Weird MC, Aṣa, Cobhams Asuquo na Yinka Davies. Alitoa "I Believe", wimbo unaoongoza kutoka kwa albamu yake ya kwanza ya studio. Alitiwa saini kama balozi wa Globacom mnamo 2008. known professionally as **Ego**, is a Nigerian singer and songwriter. Ego has recorded songs such as "Konko Below", "Nothing for You" and "Never Far Away".

## Elimu 
Ego alihudhuria Shule ya Msingi ya Kati na Shule ya Upili ya Ikeja, GRA huko Lagos. Ego alikuwa mwanafunzi bora katika Shule ya Upili ya Ikeja. Alihitimu kutoka shule ya upili mnamo 1991.

## Tuzo 
Ego imepokea tuzo nyingi kutoka kwa mashirika tofauti kati ya ambayo ni:
* Kim Lawani ndiye Mwigizaji Bora wa Kike wa Mwaka katika Tuzo za Fame Music Awards mnamo 1998.
* Mwimbaji Bora wa Sauti (Mwanamke) kwenye Tuzo za Ulimwengu za Hip Hop mnamo 2006

## Marejeo
Jamii:Arusha Editathon Muziki
Jamii:Wanamuziki wa Nigeria