open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gordon Bell

**Chester Gordon Bell** (Agosti 19, 1934 - Mei 17, 2024) alikuwa mhandisi na meneja wa umeme wa Marekani. 

Mfanyikazi wa mapema wa Shirika la Vifaa vya Dijiti (DEC) 1960-1966, Bell alibuni mashine zao kadhaa za PDP na baadaye akawa Makamu wa Rais wa Uhandisi 1972-1983, akisimamia maendeleo ya VAX. Kazi ya baadaye ya Bell inajumuisha mjasiriamali, mwekezaji, Mkurugenzi Msaidizi mwanzilishi wa Kurugenzi ya Kompyuta na Habari ya Sayansi na Uhandisi ya NSF 1986-1987, na mtafiti aliyeibuka katika Utafiti wa Microsoft, 1995-2015.

## Maisha ya awali na elimu 
Gordon Bell alizaliwa huko Kirksville, Missouri . Alikua akisaidia na biashara ya familia, Bell Electric, kutengeneza vifaa na nyumba za waya. 

Jamii:mabingwa wa kompyuta wa Marekani
Paul R. Berger

**Paul R. Berger** (aliyezaliwa 8 Mei 1963) ni profesa wa uhandisi wa umeme na kompyuta katika Chuo Kikuu cha Jimbo la Ohio na fizikia (kwa hisani),  na profesa maarufu mgeni (Docent) katika Chuo Kikuu cha Tampere nchini Ufini, anayetambuliwa kwa kazi yake. kwenye nukta za quantum zilizojikusanya zenyewe chini ya safu ya epitaksi iliyochujwa, vifaa vya semicondukta vinavyotokana na michujo ya kiasi na kielektroniki kinachoweza kusindika .

Berger alitajwa kuwa Mwanachama wa Taasisi ya Wahandisi wa Umeme na Elektroniki (IEEE) mwaka wa 2011  na alichaguliwa katika bodi ya watawala ya Jumuiya ya Vifaa vya Electron ya IEEE mnamo 2020  Berger alikuwa mwenyekiti mkuu wa 2021 IEEE International Flexible Electronics Technology Mkutano (IFETC)  mnamo Agosti 2021, ambao ulianzia Columbus, Ohio hadi kwenye mtandao kamili. Pia mnamo 2021, Berger alichaguliwa kama mhariri mkuu mwanzilishi wa *Jarida jipya la IEEE kuhusu Flexible Electronics* ( *J-FLEX* ),  ambalo linaanza kama mhariri mkuu mshiriki mnamo 2022, na kufuatiwa na mhariri- mkuu kwa 2023-2024.

Jamii:mabingwa wa kompyuta wa Marekani
Nicholas J. Belkin

**Nicholas J. Belkin** ni profesa katika Shule ya Mawasiliano na Habari katika Chuo Kikuu cha Rutgers . Miongoni mwa mada kuu za utafiti wake ni maktaba za kidijitali ; tabia ya kutafuta habari; na mwingiliano kati ya wanadamu na mifumo ya kupata habari . Belkin anajulikana zaidi kwa kazi yake kuhusu Urejeshaji Taarifa zinazozingatia binadamu na nadharia tete ya Hali ya Maarifa ya Ajabu (ASK). Belkin aligundua kuwa katika hali nyingi, watumiaji wa mifumo ya utaftaji hawawezi kuunda kile wanachohitaji. Wanakosa maarifa fulani muhimu kuunda maswali yao. Katika hali kama hizi inafaa zaidi kujaribu kuelezea hali isiyo ya kawaida ya maarifa ya mtumiaji kuliko kuuliza mtumiaji kubainisha hitaji lake kama ombi kwa mfumo.  

Belkin alikuwa mwenyekiti wa SGIR mwaka wa 1995-99, na rais wa Jumuiya ya Marekani ya Sayansi na Teknolojia ya Habari mwaka wa 2005.  Mnamo 2015, Belkin alipokea Tuzo la Gerard Salton . 

## Tanbihi
Jamii:mabingwa wa kompyuta wa Marekani
Richard R. Burton

**Richard R. Burton** ni mwanasayansi wa kompyuta wa Marekani huko Acuitus, ambaye hapo awali alifanya kazi katika Bolt Beranek na Newman, na Xerox PARC. Mshirika wa katiba wa ACM, alitunukiwa Tuzo ya Mfumo wa Programu mnamo 1994 kwa michango yake kwa Interlisp.

## Marejeo 
Jamii:mabingwa wa kompyuta wa Marekani
Samuel Buss

**Samuel Buss** ni mwanasayansi wa kompyuta na mwanahisabati wa Marekani ambaye ametoa mchango mkubwa katika nyanja za mantiki ya hisabati. Kwa sasa ni profesa katika Chuo Kikuu cha California, San Diego, Idara ya Sayansi ya Kompyuta na Idara ya Hisabati.Buss alipokea shahada yake ya kwanza mwaka wa 1979 kutoka Chuo Kikuu cha Emory, na shahada ya uzamili na Shahada kutoka Chuo Kikuu cha Princeton, mtawaliwa mnamo 1983 na 1985. 

## Marejeo 
Jamii:Wanahisabati wa Marekani
Terri Burns

**Terri Burns**  (alizaliwa 22 Februari 1994) Burns ni mwekezaji na mshirika katika GV (awali Google Ventures). Kabla ya kuhitimu kutoka Chuo Kikuu cha New York na Shahada yake ya kwanza ya sayansi ya kompyuta 2016, Baada ya kujiunga na kampuni mnamo 2017 kama mkuu, alipandishwa cheo na kuwa mshirika mdogo zaidi na mshirika wa kwanza wa mwanamke mweusi katika GV mnamo 2020.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1994
Jamii:mabingwa wa kompyuta wa Marekani
Nyenje-ardhi kibete

**Nyenje-ardhi vibete** (kutoka kwa King. pygmy field cricket) ni wadudu wa nusufamilia Nemobiinae katika familia Trigonidiidae ya oda Orthoptera wanaofanana na nyenje-ardhi wadogo. Majike wana oviposito nyofu (neli ya kutagia mayai).

## Maelezo
Nyenje hawa ni wadogo kiasi wenye urefu wa mm 7 hadi 15 na upana wa mwili kwa ujumla si zaidi ya mm 3. Mwili wote una nywele nyingi na haswa sehemu ya juu ya kichwa na pronoto; zile za pronoto ni ndefu kiasi. Mabawa yana urefu wa kawaida au ni mafupi au hayawepo. Tibia hubeba miiba. Serki ni ndefu kiasi. Majike wana oviposito ndefu na nyofu na siyo bapa.

Madume wenye mabawa kwa kawaida huimba au hutoa nyende (stridulation) kwa kusugua mabawa za mbele kupitia stridulo. Mwisho huo una "kioo" kidogo tu, eneo lisilo na vena.

## Spishi za Afrika ya Mashariki
* *Gabusibius litoreus*
* *Pteronemobius chopardi*
* *Pteronemobius heydenii*
* *Pteronemobius niveipalpus*
* *Pteronemobius pseudotaprobanensis*
* *Pteronemobius quadrilineatus*
* *Pteronemobius troitzkyi*

## Picha

Striped Ground Cricket (Allonemobius fasciatus) - Guelph, Ontario 2013-08-27.jpg|*Allonemobius fasciatus*
Dianemobius nigrofasciatus madarasuzu13.jpg|*Dianemobius nigrofasciatus*

Jamii:Nyenje na jamaa
Chlodvig I

link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/65/Chlodwigs_taufe.jpg/225px-Chlodwigs_taufe.jpg|thumb|303x303px|Mtakatifu Remigius anambatiza Clovis I.
**Chlodvig I** (tamka *Klod-vig*; jina linaandikwa pia kwa namna mbalimbali **Chlodowech** au **Clovis**, baadaye lilikuwa Kifaransa *Louis* na *Ludwig* wa Kijerumani wa kisasa; 466 hivi - 27 Novemba 511) alikuwa mfalme wa kwanza wa Wafaranki aliyeunganisha sehemu kubwa ya taifa hilo. Alimrithi baba yake Childeric I mwaka 481  kama mfalme wa Wafaranki katika eneo la magharibi mwa Rhine ya chini wakati huo. Kitovu chao kilikuwa karibu na Tournai na Cambrai kwenye mpaka wa kisasa kati ya Ufaransa na Ubelgiji . Clovis alishinda makabila jirani ya Wafaranki akajiimarisha kama mfalme pekee kabla ya kifo chake.

Chlodvig aliongokea Ukatoliki, kinyume na Ukristo wa Kiario ambao ulikuwa wa kawaida miongoni mwa makabila ya Wagermanik. Baada ya kumwoa Klotilde wa Burgundia aliyekuwa Mkatoliki, Chlodvig alibatizwa katika Kanisa Kuu la Reims. 

Hatua hiyo ilikuwa muhimu sana katika historia ifuatayo ya Ufaransa na Ulaya Magharibi kwa ujumla. Mfalme Mkristo Mkatoliki alipunguza tofauti kati ya wananchi wa Gallia waliokuwa Wakatoliki na watawala wapya Wafaranki ambao wengi walikuwa Wapagani au Wakristo Waario. Hatua hiyo iliongeza nguvu yake ikamwezesha kupanua utawala wake karibu na jimbo lote la kale la Kirumi la Gallia (takriban Ufaransa ya kisasa). Chlodvig anatazamwa kuwa mwanzilishi wa Ufaransa na nasaba ya Wamerovingi, ambayo ilitawala Wafaranki kwa karne mbili zilizofuata.
thumb|300px|Maeneo ya Gallia chini ya Chlodvig

## Marejeo 
## Vyanzo 
* Daly, William M. (1994) "Clovis: How Barbaric, How Pagan?" *Speculum*, **69**:3 (1994), 619–664
* James, Edward (1982) *The Origins of France: Clovis to the Capetians, 500–1000*. London: Macmillan, 1982
* Kaiser, Reinhold (2004) "Das römische Erbe und das Merowingerreich", in: *Enzyklopädie deutscher Geschichte*; 26. Munich 
* Oman, Charles (1914) *The Dark Ages 476–918*. London: Rivingtons
* Wallace-Hadrill, J. M. (1962) *The Long-haired Kings*. London

Jamii:Waliofariki 511
Jamii:Waliozaliwa 466
Jamii:Wafalme wa Ufaransa
Jin-Yi Cai

**Jin-Yi Cai** (alizaliwa 1961) ni mwanahisabati na mwanasayansi wa kompyuta wa Marekani mwenye asili ya China. Yeye ni profesa wa sayansi ya kompyuta, na pia Profesa wa Steenbock wa Sayansi ya Hisabati katika Chuo Kikuu cha Wisconsin-Madison. Utafiti wake ni wa nadharia ya sayansi ya kompyuta, haswa nadharia ya ugumu wa hesabu.

## Maisha ya Awali 
Cai alizaliwa huko Shanghai, Uchina. Alisomea hesabu katika Chuo Kikuu cha Fudan, na kuhitimu mwaka wa 1981. Alipata shahada ya uzamili katika Chuo Kikuu cha Temple mwaka 1983, shahada ya pili ya uzamili katika Chuo Kikuu cha Cornell mwaka wa 1985, na Shahada ya tatu kutoka Cornell mnamo 1986, na Juris Hartmanis kama mshauri wake wa udaktari.

## Marejeo 
Jamii:Wanasayansi wa Marekani
Jamii:Sayansi
Jamii:Waliozaliwa 1961
Randal Burns

**Randal Burns**  ni profesa na Mwenyekiti wa idara ya sayansi ya kompyuta katika Chuo Kikuu cha Johns Hopkins. Taasisi ya Sayansi Inayohitaji Data, Uhandisi na Sayansi ya Taasisi ya Kujifunza na Chuo cha Kitaifa cha Sayansi. Maslahi yake ya utafiti yamo katika kujenga mifumo ya taarifa inayoweza kupunguzwa kwa uchunguzi na uchambuzi wa data kubwa.

## Marejeo 
Jamii:mabingwa wa kompyuta wa Marekani
Yo-Yo Ma

[300px|thumb|Yo-Yo Ma akipiga selo huko [Davos mnamo mwaka 2008]]
**Yo-Yo Ma** ( amezaliwa 7 Oktoba 1955) ni  mpiga selo kutoka nchini Marekani . Alizaliwa nchini Ufaransa na wazazi Wachina. Yo-Yo Ma ni mmoja wa wasanii wa selo wakubwa zaidi duniani. Anapiga muziki wa aina nyingi na alifabnya muzki wake mbele ya marais watatu wa Marekani .

## Maisha 
Yo-Yo Ma alizaliwa huko Paris . Wazazi wake walikuwa Wachina. Mama yake, Marina Lu, alikuwa mwimbaji, na baba yake, Hiao-Tsiun Ma, alikuwa profesa wa muziki. Familia yake ilihamia New York alipokuwa na umri wa miaka minne.

Ma alianza kusoma fidla alipokuwa mdogo sana. Pia alipiga viola kwa muda mfupi. Alipokuwa na umri wa miaka minne alianza kujifunza selo . Alianza kutumbuiza mbele ya wasikilizaji akiwa na umri wa miaka mitano. Alipokuwa na umri wa miaka saba alimtumbuiza Rais John F. Kennedy . Akiwa na umri wa miaka minane alishiriki katika tamasha lililoongozwa na Leonard Bernstein . Kufikia umri wa miaka kumi na tano, Ma alikuwa amehitimu kutoka Shule ya Utatu huko New York na alionekana kama mpiga selo wa pekee katika Orchestra ya Harvard Radcliffe akipiga "Variations on a Rococo Theme" ya Tchaikovsky *.*

Ma alisoma katika Shule ya Muziki ya Juilliard . Mwalimu wake alikuwa Leonard Rose . Alienda Chuo Kikuu cha Columbia na kisha Chuo Kikuu cha Harvard . 

Ma alioa mnamo 1977. Wanandoa hao wana watoto wawili. Wanaishi Cambridge, Massachusetts .
[link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5b/Yo-Yo_Ma_performs_for_President_Ronald_Reagan.jpg/250px-Yo-Yo_Ma_performs_for_President_Ronald_Reagan.jpg|left|thumb|250x250px| Ma anatumbuiza katika Ikulu ya Marekani (kushoto kwenda kulia, walioketi) Rais [Ronald Reagan, Binti wa Kifalme Michiko na Mwanamfalme Akihito wa Japani, na Mke wa Rais Nancy Reagan, 1987]]
Ma anavutiwa na muziki kutoka tamaduni tofauti. Ana kikundi kiitwacho *Silk Road Ensemble* ambacho kinajaribu kuunganisha wanamuziki kutoka nchi mbalimbali ambazo kihistoria zinahusishwa na barbara ya hariri . Rekodi zake hutolewa na lebo ya Sony Classical .

Yo-Yo Ma amepiga muziki wa filamu nyingi maarufu. Pia ametoa zaidi ya albamu 75, 15 zikiwa ni washindi wa Tuzo za Grammy.

## Viungo vya Nje 
* Tovuti Rasmi
Jamii:Washindi wa Tuzo za Grammy
Jamii:Waliozaliwa 1955
Jamii:Wanamuziki wa Marekani
Selo

link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8c/Cello_front_side.jpg/220px-Cello_front_side.jpg|thumb| Selo kutoka mbele na upande
**Selo** (Kiing. *cello*, tamka *chello*) ni ala ya muziki inayotumia nyuzi kwa kutoa sauti.  Jina lake linatokana na lugha ya Kiitalia na ni kifupi cha jina kamili *violoncello*.

Selo ni kama fidla kubwa inayosimama kwenye sakafu ikishikwa kati ya miguu ya mpigaji wake. Inapigwa kwa kutumia upinde lakini wakati mwingine pia kwa vidole.

Selo ni ala maarufu sana. Ina matumizi mengi: kama ala ya pekee, katika muziki wa kundi dogo  na pia katika okestra. Mara kwa mara hutumiwa pia na wanamuziki wa pop, kwa mfano na Beatles.

Sehemu za selo zinafanana na zile za violini. Nyuzi zimewekwa kwa sauti za C-G-D-A, (chini hadi juu). 

Selo ina sauti inayopendeza. Huanza oktava mbili chini ya C katikati, lakini inaweza kwenda juu sana. Kwa noti za juu zaidi mpigaji anaweza kutumia "nafasi ya kidole gumba" (mpiga fidla hawezi kufanya hivi). Hii ina maana kwamba kidole gumba cha kushoto kinabonyeza chini kwenye nyuzi moja au mbili juu juu ya ubao wa vidole ("juu" inamaanisha "karibu na daraja" ambapo noti za juu ziko. Kwa kweli, iko karibu na sakafu). Ingawa muziki wa selo mara nyingi huandikwa kwenye bass, muziki wa selo mara nyingi huenda juu kabisa ili kitambulisho cha sauti ya tatu kitumike haswa kama selo inapigwa peke yake.

Wapigaji selo mashuhuri ni pamoja na Yo-Yo Ma, Julian Lloyd Webber, Octavia Philharmonic, Mischa Maisky, Kirill Rodin, Tim Hugh, Robert Cohen, Ruslan Biryukov, Pieter Wispelway na Truls Mørk . Kati ya bendi za pop  zinazutumia selo hasa iko Apocalyptica wanaopiga muziki wa metallica.

## Marejeo 
* The Violoncello Foundation

Jamii:Ala za muziki
Murray Campbell

**Murray Campbell** ni mwanasayansi wa kompyuta kutoka nchini Kanada anayejulikana kuwa sehemu ya timu iliyounda Deep Blue, kompyuta ya kwanza kumshinda bingwa wa dunia wa chess.

## Wasifu 
Campbell alihusika katika miradi ya ufuatiliaji inayohusiana na uzalishaji wa mafuta ya petroli, milipuko ya magonjwa, na mifumo ya kifedha.

## Marejeo 
Jamii:mabingwa wa kompyuta
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasayansi wa Kanada
Tracy Camp

alt=akiwa katika umbo la picha|thumb|Tracy Camp
**Tracy Kay Camp** (alizaliwa 8 Septemba 27 Juni, 1964) ni mwanasayansi wa kike wa kompyuta kutoka nchini Marekani aliyejulikana kwa utafiti wake juu ya mitandao isiyo na waya. Pia anajulikana kwa uongozi wake katika kupanua ushiriki katika kompyuta. Alikuwa mwenyekiti mwenza wa CRA-W kuanzia mnamo mwaka 2011 hadi 2014 na alikuwa mwenyekiti mwenza wa ACM-W kuanzia mwaka 1998 hadi 2002.

## Marejeo 
Jamii:mabingwa wa kompyuta wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1964
Jamii:Watu walio hai
Jon Callas

**Jon Callas** ni mtaalamu wa usalama wa kompyuta, mhandisi wa programu, mbunifu na mzoefu wa kiolesura cha mtumiaji (*kig User Interface*), na mwanateknolojia kutoka nchini Marekani ambaye ni mwanzilishi mwenza na CTO wa zamani wa huduma ya mawasiliano iliyosimbwa kwa njia fiche duniani kote.

## Marejeo 
Jamii:mabingwa wa kompyuta wa Marekani
Sarita Adve

**Sarita Vikram Adve** ni Profesa wa Sayansi ya Kompyuta  mwenye wadhifa wa Richard T. Cheng katika University of Illinois at Urbana-Champaign. Maeneo yake ya utafiti ni katika computer architecture na mifumo, parallel computing, na mifumo yenye uelewa wa matumizi ya nishati na uaminifu (power and reliability-aware systems).

## Elimu na taaluma
Adve alihitimu Shahada ya Uhandisi wa Teknolojia (Bachelor of Technology) katika uhandisi wa umeme katika Indian Institute of Technology Bombay mwaka 1987. Baadaye alikamilisha Shahada ya Uzamili (Master of Science, 1989) na Shahada ya Uzamivu (Ph.D., 1993) katika sayansi ya kompyuta katika University of Wisconsin–Madison. Kabla ya kujiunga na Illinois, Adve alikuwa mshiriki wa baraza la walimu katika Rice University kuanzia mwaka 1993 hadi 1999. Alihudumu katika kamati ya ushauri ya idara ya CISE ya NSF kuanzia 2003 hadi 2005 na katika kundi la wataalamu la kurekebisha mtindo wa kumbukumbu wa Java (Java memory model) kuanzia 2001 hadi 2005. Alihudumu kama mwenyekiti wa ACM SIGARCH kuanzia 2015 hadi 2019.

Aliteuliwa kuwa Fellow wa Chama cha Wahandisi wa Umeme na Elektroniki (Institute of Electrical and Electronics Engineers - IEEE) mwaka 2012 kwa mchango wake katika maana za kumbukumbu shiriki (shared memory semantics) na uhandisi wa ulinganifu wa kompyuta (parallel computing).

Alikuwa msimamizi wa uzamivu (PhD supervisor) wa Parthasarathy Ranganathan.

## Marejeo 
Jamii:mabingwa wa kompyuta wa Marekani
Allan Alcorn

**Allan Alcorn** (alizaliwa mnamo 1 Januari, 1948) ni mhandisi na mwanasayansi wa kompyuta kutoka nchini Marekani anayejulikana zaidi kwa kuunda Pong, moja ya michezo ya kwanza ya video.

## Marejeo
Jamii:Wanasayansi wa Marekani
Nzi-ning'inia

'''Nzi-ning'inia''' (kutoka kwa Kiing. hangingfly) ni wadudu wakubwa kiasi (sio nzi wa kweli) wa familia Bittacidae katika oda Mecoptera ambao hujining'inia kwenye uoto wakitumia jozi ya miguu ya mbele tu kushika mmea. Miguu mingine minne hutumika kwa kukamata mbuawa. *Bittacus* ni jenasi ya pekee inayotokea barani Afrika. Wananafana na nzi miguu-mirefu ambao ni aina za mbu kwa kweli.

## Maelezo
Nzi-ning'inia ni wadudu wakubwa kiasi wenye mwili wa urefu wa mm 10-26. Wana miguu mirefu ambayo huwafanya waonekane kama nzi miguu-mirefu, lakini tofauti na hao wana mabawa manne marefu yenye umbo sawa, ambayo yanaweza kuwa mangavu au kuwa na mabaka au milia ambayo mara nyingi ni meusi, kijivu au kahawia. Kichwa kina mdomo mrefu ambao huingiza vimeng'enya kwenye mbuawa wao. Fumbatio yao ni kahawia, hudhurungi au rangi ya maziwa.

Wadudu hawa ni mbuai na wakiruka hukamata nzi wadogo na wadudu wengine. Wananyakua mbuawa wao kwa jozi ya pili na ya tatu ya miguu, ambayo hutoholewa kwa kusudi hili. Kisha huingiza vimeng'enya ndani ya mbuawa, baada ya hapo wanashika jani au tawi ndogo kwa miguu yao ya mbele. Wakining'inia huku miguu yao ya kati na ya nyuma ikishikilia mbuawa, wanangoja vimeng'enya kuyeyusha tishu zake na kisha kufyonza kioevu.

Kabla ya kupandana dume humpa jike mdudu mbuawa ili kumtongoza. Ikiwa mbuawa amepokelewa, wanapandana wakati jike akila. Mayai hutagwa kwenye takataka za majani au chini kidogo ya uso wa udongo katika maeneo manyevu. Lava wanafanana sana na viwavi, kwa kuwa wana miguu sita halisi kwenye thoraksi na jozi za miguu ya bandia kwenye pingili sita hadi nane za fumbatio. Pingili ya kumi inabeba kisahani cha mfyonzo au si ya kawaida sana jozi ya kulabu. Wana mandibulo kubwa kiasi. Chakula chao kinajumuisha hasa mimea na kwa kiasi fulani wadudu waliokufa. Bundo hana kifukofuko bali hulala katika udongo au mbao zinazooza wenye miguu na mandibulo huru.

## Spishi za Afrika ya Mashariki
* *Bittacus aequalis*
* *Bittacus alluaudi*
* *Bittacus berlandi*
* *Bittacus discors*
* *Bittacus erythrostigma*
* *Bittacus fumosus*
* *Bittacus lachlani*
* *Bittacus leptocercus*
* *Bittacus lineatus*
* *Bittacus montanus*
* *Bittacus moschinus*
* *Bittacus pobeguini*

## Picha

Bittacus banksi.JPG|*Bittacus banksi*
Bittacus nipponicus 001 female 0706.jpg|*Bittacus nipponicus*
Bittacus strigosus -- Hangingfly.JPG|*Bittacus strigosus*

## Marejeo
Jamii:Wadudu mabawa-marefu
Bryan Cantrill

**Bryan M. Cantrill** (alizaliwa 1973) ni mhandisi wa programu wa Marekani. Kazi yake ya awali ilihusisha Sun Microsystems, na baadaye akafanya kazi Oracle Corporation baada ya Oracle kununua Sun. Aliondoka Oracle mnamo Julai 25, 2010, na kujiunga na Joyent kama Makamu wa Rais wa Uhandisi. Baadaye, mnamo Aprili 2014, aliteuliwa kuwa Afisa Mkuu wa Teknolojia (CTO) wa Joyent, nafasi aliyoshikilia hadi alipoondoka mnamo 31 Julai, 2019. Hivi sasa, Cantrill ni CTO wa kampuni ya teknolojia ya Oxide.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1973
Jamii:Waliohai
Ekpé

'''''' ni mji wa Benin katika mkoa wa Ouémé. 

Mwaka 2013 mji huo ulikuwa na wakazi 75,313 (sensa).

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya Benin

## Tanbihi
Jamii:Miji ya Benin
Jamii:Ouémé
Mimba za utotoni

**Mimba za utotoni** ni mimba kwa mwanamke aliye chini ya umri usiofaa kupata ujauzito katika jamii fulani.

Umri huo ni wa miaka 20, kulingana na Shirika la Afya Duniani (WHO) ambalo linapenda kuchelewesha na kupunguza uzazi kwa jumla. Mnamo 2015, takribani wanawake 47 kati ya 1,000 walikuwa na watoto chini ya umri huo, huku wengine milioni 3.9 walikuwa wametoa mimba. Mara nyingi hutokea zaidi vijijini kuliko mijini. 

Mimba inaweza kutokea kwa kujamiiana baada ya kuanza kwa urutubishwaji wa yai la mwanamke, ambapo inaweza kuwa kabla ya hedhi ya kwanza lakini kwa kawaida hutokea baada ya mwanzo wa hedhi. Kwa wasichana walio na lishe bora, hedhi ya kwanza hufanyika karibu na umri wa miaka 12 au 13.

## Athari za kiafya
Wasichana wajawazito wanakabiliwa na masuala mengi yanayohusiana na ujauzito kama wanawake wengine wote. 

Kuna wasiwasi wa ziada kwa wale walio chini ya umri wa miaka 15 kwani wana uwezekano mdogo wa kuwa na maendeleo ya kimwili ili kuendeleza mimba yenye afya au kuzaa. Athari kama uzito mdogo wa kujifungua na upungufu wa damu zinaambatana na umri wa kibiolojia, kwani huzingatiwa wakati wa kujifungua hata baada ya kukidhi sababu nyingine kama vile ufikiaji wa utunzaji wa kabla ya kujifungua.

Kumbe kwa wasichana wenye umri wa miaka 15-19, hatari huhusishwa zaidi na sababu za kijamii na za kiuchumi kuliko athari za kibiolojia kulingana na umri wao, ingawa ulimwenguni kote, matatizo yanayohusiana na ujauzito ndiyo yanayosababisha vifo vingi miongoni mwa wanawake wenye umri huo. 

## Sababu na uzuizi
Mimba za utotoni zinahusishwa na masuala ya kijamii, ikiwa ni pamoja na viwango vya chini vya elimu na umaskini. 

Mimba za utotoni katika nchi zilizoendelea kwa kawaida huwa nje ya ndoa na mara nyingi huhusishwa na maadili mabovu na unyanyapaa wa kijamii. Katika nchi hizo takribani wanawake milioni 2.5 walio chini ya umri wa miaka 16 na wanawake milioni 16 wenye umri wa miaka 15 hadi 19 hupata watoto kila mwaka.

Mimba za utotoni katika nchi zinazoendelea mara nyingi hutokea ndani ya ndoa na karibu nusu yake huwa zimepangwa. Hata hivyo, katika jamii hizo, mimba zinaweza kuambatana na utapiamlo na huduma duni za afya na kusababisha matatizo ya kiafya .

## Utamaduni
Viwango vya mimba za utotoni ni vya juu zaidi katika jamii ambazo ni desturi kwa wasichana kuolewa wakiwa na umri mdogo ambapo wanahimizwa kuzaa watoto mara tu wanapofika wakati wa kushika ujauzito. Kwa mfano, katika baadhi ya nchi za Afrika, Kusini kwa Jangwa la Sahara, mimba za utotoni mara nyingi hutazamwa kama baraka kwa sababu ni uthibitisho wa uwezo wa kuzaa kwa mwanamke husika. Nchi ambazo ndoa za utotoni ni kawaida hupata viwango vya juu vya mimba za utotoni. Katika nchi ya India, ndoa za utotoni na mimba ni kawaida zaidi katika jamii za jadi za vijijini kuliko mijini. 

Vijana wengi hawafundishwi maadili kuhusu jinsia wale mbinu za kudhibiti uzazi na jinsi ya kushughulika na watu wanaowashinikiza kufanya ngono kabla ya kuwa tayari. Vijana wengi wanaojamiiana hawana ukomavu wala utambuzi wa kutosha.

## Marejeo
Jamii:WikiVibrance International Youth Day 2022 Arusha
Jamii:Ujana
Jamii:uzazi
Baragumu

[thumb|Mpigaji baragumu kwenye kisiwa cha [Timor]]
thumb|Mpigaji siwa nchini Kongo, mnamo mwaka 1910
**Baragumu** ni pembe ya mnyama kama vile ng'ombe au kondoo iliyosafishwa na kutobolewa tundu karibu na ncha yake. Inapigwa kwa kupuliza hewa katika tundu na hivyo kutoa sauti. Kiasili baragumu zilitumiwa ili kutumbuiza au kutoa taarifa.

Baragumu mashuhuri ni siwa katika utamaduni wa Waswahili ambayo ni pembe ya ndovu iliyotumiwa kama ishara ya watawala.

Baragumu nyingine inayojulikana sana ni shofar ya Wayahudi, ambayo ni pembe ya kondoo dume inayopigwa siku ya Rosh Hashanah.

Neno baragumu linatumiwa sasa pia kwa ala za muziki zinazofanana na tarumpeta zikitengenezwa kwa metali.

## Tazama pia
*Baragumu ya Warangi
*Shofar

## Marejeo
Maendeleo ya vijana katika jamii

**Maendeleo ya vijana katika jamii** ( **Community youth development (CYD)** ) ni falsafa inayosisitiza hali ya ushirikiano wa maendeleo ya vijana kwa maendeleo ya jamii kwa kuweka desturi hizi mbili katika mfumo mmoja. **CYD** inawaleta vijana pamoja wanapotaka kuleta mabadiliko katika mazingira yanayowazunguka kwa kuendeleza ushirikiano kati ya mashirika yanayohusiana na vijana na mashirika ya maendeleo ya jamii ili kuunda fursa mpya kwa vijana kutumikia jamii zao huku wakikuza uwezo wao binafsi.

## Viungo vya nje
* *Community Youth Development Journal*  Published by the Institute for Just Communities (IJC) and the Institute for Sustainable Development, Heller School of Social Policy and Management, Brandeis University.
* Community Youth Development: Programs, Policies, and Practices A resource publication.
* YoMo - support and resources for young peoples community participation.
* Youth Outreach Team  - City of Vancouver's method of involving youth in civic decisions.
* Learning for a Cause, a non-profit educational organization founded by educator and writer Michael Ernest Sweet.
*Community Youth Development at Nazareth College

## Marejeo
Jamii:Ujana
Jamii:WikiVibrance International Youth Day 2022 Arusha
Mapinduzi ya vijana mtandaoni

**Mapinduzi ya vijana mtandaoni** ni hatua ambayo kijana, au kikundi cha watu hufuata maadili na matarajio ya kisiasa, kijamii, au kidini yanayozidi kukithiri ambayo yanakataa au kudhoofisha hali iliyopo au mawazo na matamshi ya kisasa ya taifa. Kuhusu mapinduzi, mapinduzi ya vijana mtandaoni yanaweza kuwa ya vurugu au yasiyo na vurugu.

Hali hii ambayo mara nyingi hujulikana kama "uchochezi wa mapinduzi makali kuelekea mapinduzi makali ya vurugu" (au "mienendo ya vurugu") imeongezeka katika miaka ya hivi karibuni.Hii inahusiana zaidi na Mtandao kwa ujumla na mitandao ya kijamii hasa. Sambamba na kuongezeka kwa umakini wa mtandaoni "uchochezi wa mapinduzi na vurugu" mtandaoni, majaribio ya kuzuia hali hii yamezua changamoto kwa uhuru wa kujieleza.Hizi ni pamoja na kuzuia kiholela, ufikiaji wa udhibiti kupita kiasi (unaoathiri wanahabari na wanablogu), na uingiliaji faragha—hadi kukandamiza au utumiaji wa vyombo vya habari kwa gharama ya kuaminika.

Kwa njia ya haraka na rahisi ya kuonyesha hatua baada ya mashambulio ya kigaidi, shinikizo la kisiasa linawekwa kwa makampuni ya mitandao ya kijamii, na ni rahisi kuzishutumu kampuni za mitandao ya kijamii kuwa zinawajibika na kuziita zifanye zaidi ili kuzuia mienendo mikali ya mtandaoni kwa vijana inayosababisha itikadi kali za kidini.UNESCO inataka "sera ambayo imeundwa kwa misingi ya ukweli na ushahidi, na sio msingi wa hisia-au inayoendeshwa na hofu na woga.

Nafasi ya mtandao hutumiwa kuashiria Mtandao, kama mtandao wa mitandao, na mitandao ya kijamii kama mtandao wa kijamii unaoweza kuchanganya mifumo mbalimbali ya mtandao na programu ili kubadilishana na kuchapisha mtandaoni: utengenezaji wa mtandaoni wa nyenzo kali (kisiasa, kijamii, kidini) au maudhui. , uwepo wa makundi ya kigaidi au yenye misimamo mikali ndani ya mitandao ya kijamii, na ushiriki wa vijana katika mazungumzo yenye itikadi kali.

## Ufafanuzi na mbinu 
Ingawa hakuna ufafanuzi wa makubaliano, kwa mapana "mapinduzi" inarejelea mchakato ambao watu wanahamishwa kuelekea imani zinazochukuliwa kuwa "uliokithiri" na hali ilivyo. Sio michakato yote ya itikadi kali, hata hivyo, ina vitendo vya vurugu kama lengo lao au matokeo yao. Wasiwasi ni michakato ya itikadi kali ambayo inasababisha vurugu kimakusudi, na hasa wakati vurugu hizo ni za kigaidi katika kuwalenga raia. Mawasiliano mtandaoni na nje ya mtandao hushiriki katika michakato ya itikadi kali, pamoja na matukio na jinsi watu binafsi wanavyotafsiri uzoefu wao wa maisha.

Bado tofauti zinahitajika kufanywa kati ya mawasiliano ambayo yanaweza kutambuliwa kama "uliokithiri", lakini ambayo hayafikii kiwango cha kuunda uchochezi wa uhalifu au uandikishaji, na yale ambayo yanatetea vitendo vya ukatili kutendwa. Ingawa wasomi wanasisitiza vipengele tofauti, kuna sifa tatu kuu zinazojirudia kwa jinsi wanavyowazia hasa ukali wa vurugu.

## Marejeo
Jamii:WikiVibrance International Youth Day 2022 Arusha
Jamii:Ujana
Mradi Wa Vijana Duniani

**Vijana wa Dunia Moja** ni shirika lisilo la faida lililoanzishwa Massachusetts. Lengo lake ni kuunda kizazi chenye ujuzi zaidi, huruma na uelewa wa raia wa kimataifa wakati huo huo kuwahamasisha vijana kuchukua hatua madhubuti.

## Chanzo
Shirika la Massachusetts, Marekani lilianzishwa mwaka 2004, na Jessica Rimington ambaye wakati huo alikuwa na umri wa miaka 18.

## Mpango
Mradi wa vijana Duniani ni programu inayoendeshwa kwa wanafunzi wa kike  katika shule za kati na upili, inayounganisha vikundi vya Amerika Kaskazini na vikundi kutoka kote ulimwenguni katika kujifunza ushirika kwa madhumuni ya huduma ya jamii kufikia mafanikio ya Umoja wa Mataifa  na Malengo ya Maendeleo ya Milenia.  Mpango wa elimu ya vijana na dunia moja huruhusu vijana kuchunguza na kuelewa vyema jumuiya yao wenyewe, huku wakijifunza kuhusu jumuiya ya kikundi chao cha dada ng'ambo.  Kila jozi ya kikundi cha wadada imepewa mojawapo ya Malengo ya Maendeleo ya Milenia ya Umoja wa Mataifa ambayo watazingatia masomo na mawasiliano yao ya mwaka mzima. Kila kikundi cha wadada na hatimaye huchukua hatua kwenye Lengo lao la Maendeleo ya Milenia la Umoja wa Mataifa kupitia mradi wa huduma za ndani. Zaidi ya shule 60 zilianzishwa katika miaka minne ya kwanza ya vijana na dunia moja.

## Marejeo
Jamii:WikiVibrance International Youth Day 2022 Arusha
Jamii:Ujana
Ufadhili wa vijana

**Ufadhili wa vijana** ni neno linalojumlisha mchango wa muda, nguvu au rasilimali, ikiwa ni pamoja na pesa, unaotolewa na watoto na vijana kwa ajili ya shughuli za uhisani. Kulingana na uchunguzi fulani, uhisani wa vijana katika kiwango kikubwa zaidi ni kutoa muda wao, vipaji na hazina zao. Inaonekana kuwa njia nzuri ambayo vijana wanakuza ujuzi na kushiriki katika miradi ya uhisani kama vile kujitolea na huduma za kijamii.

Ufadhili wa vijana huwaelimisha vijana kuhusu mabadiliko ya kijamii ili kutambua matatizo ya jamii na kubuni masuluhisho yafaayo zaidi kwa njia ya kimfumo. Uhisani katika nyanja hii unafafanuliwa kuwa chochote ambacho vijana hufanya ili ulimwengu unaowazunguka uwe mahali pazuri zaidi.

Ukizingatia ushirikiano wa vijana na watu wazima ufadhili wa vijana huwasaidia kukuza ujuzi, maarifa, kujiamini na uwezo wa uongozi. Ufadhili wa vijana pia unatambuliwa kama njia bora ya kuelimisha watoto na vijana kuhusu kujitolea na ushiriki wa kiraia.

## Marejeo 
Jamii:WikiVibrance International Youth Day 2022 Arusha
Jamii:Ujana
Jamii:malezi
Jukwaa la watazamaji vijana

**Jukwaa la Watazamaji Vijana** ni tawi la sanaa ya uigizaji ambalo linajumuisha aina zote za majukwaa ya michezo yanayohudhuriwa ama kuundwa kwa ajili ya hadhira kwa vijana. Inahusisha aina tofauti tofauti za mbinu na maonyesho ya kumbi za michezo, ikiwa ni pamoja na michezo, ngoma, muziki, vibonzo, sarakasi, majukwaa ya michezo, na mengine mengi. Jukwaa hili huwa na michezo tofauti tofauti ambayo huchezwa ulimwenguni kote, inachukua aina nyingi ya michezo ya kitamaduni na isiyo za kitamaduni, na inachunguza mada anuwai kuanzia hadithi za hadithi hadi unyanyasaji wa wazazi.

Tawi hili lilianzishwa katika karne ya 20, na ni tawi la hivi karibuni la Sanaa ya Maonesho. Nchini Marekani mara nyingi huzingatia kutoa burudani, ingawa mizizi yake ipo sana katika elimu. Waandishi wengi na makampuni ya uzalishaji wameanza kuhudumia watazamaji wa Jukwaa  hili, na kusababisha ongezeko la mara kwa mara la nyenzo za maonyesho kwa watoto. Katika siku hizi, makampuni au vikundi vya uzalishaji katika kumbi hizi vinaweza kupatikana katika maeneo mengi ya Marekani na duniani kote. 

## Historia 
Jukwaa hili lilianza kutumiwa kwa upande wa watoto miaka mingi iliyopita na kutajwa kwa mara ya kwanza ni katika kumbukumbu ya Madame de Genlis ingizo la 1784, ambapo alikuwa anaelezea utendaji wa binti zake wawili kwenye onesho la *Duke Chartres*. Jukwaa hili likawa tawi lake la majukwaa ya michezo katika karne ya 20, ilionekana kwa mara ya kwanza huko Moscow wakati mwigizaji wa Kirusi Natalia Satz kuanzisha Jukwaa la Watoto wa Moscow mwaka 1918. Katika hatua zake za awali, jukwaa la Watoto wa Moscow liliona lengo lake kama kuwakilisha mahitaji ya watoto, kutenganisha mapambano ya utotoni na yale ya maisha ya watu wazima. Vikundi sawia vya Jukwaa la watazamaji vijana vilianzishwa nchini Uingereza, Marekani, Ufaransa, na Czechoslovakia kati ya Vita vya Kwanza vya Kidunia na Vita vya Pili vya Dunia.

## Jukwaa la Watazamaji Vijana Marekani 
Elimu ndio ilikuwa lengo kuu la kuanzisha jukwaa hili pindi ilipofika marekani. Mnamo mwaka 1903, Alice Minnie Herts alianzisha jukwaa la Elimu la watoto ambalo ndilo  lilikuwa jukwaa la kwanza Marekani kutoa kazi za maonyesho pamoja na watoto .Ijapokuwa jukwaa hilo halikudumu lakini lilikuwa kama chachu ya uanzishwaji wa makupuni mengine nchini, halikadhalika kwenye ukuaji wa uandishi na uzalishaji wa kazi za sanaa kwa vijana.

Jamii:Ujana
Jamii:WikiVibrance International Youth Day 2022 Arusha
Teen Pop

Pop za vijana ni aina ndogo ya muziki wa pop ambao huundwa, kuuzwa na kuelekezwa kwa vijana. Pop za vijana hujumuisha aina tofauti za muziki wa pop,pamoja na vipengele vya R&B, densi, elektroniki, hip hop na rock,huku muziki wa vikundi vya wasichana, bendi za wavulana, na kutenda kama Britney Spears, wakati mwingine hujulikana kama pop halisi.  Sifa za kawaida za muziki wa pop wa vijana ni pamoja na sauti za Kuimba Kiotomatiki, dansi zilizopangwa, msisitizo juu ya mvuto wa kuona (nyuso za picha, umbo la kipekee la mwili, mitindo ya nywele safi na mavazi ya mtindo.nyimbo zililenga upendo, mahusiano, kucheza, karamu, urafiki, upendo wa mbwa (pia hujulikana kama "kuponda") na mistari ya mara kwa mara ya kwaya.Nyimbo zake pia zinatia ndani hisia za ngono.Waimbaji wa pop matineja mara nyingi husitawisha taswira ya msichana jirani/mvulana wa karibu.

Kulingana na AllMusic, pop ya vijana "kimsingi ni ngoma-pop, pop, na nyimbo za mijini" ambazo zinauzwa kwa vijana, na ilibuniwa katika hali yake ya kisasa mwishoni mwa miaka ya 1980 na 1990, ikionyesha mwishoni mwa miaka ya 1990 kama "bila shaka mtindo wa dhahabu. " Bill Lamb wa About.com alielezea sauti ya pop ya vijana kama "sauti rahisi, ya moja kwa moja, na ya kuvutia zaidi [...] Nyimbo hizi zinaweza kujumuisha vipengele vya aina nyingine za muziki wa pop, lakini kwa kawaida hazitawahi kukosea. kwa chochote isipokuwa pop ya kawaida. Muziki umeundwa kwa lengo la juu zaidi kwa mwimbaji na mvuto wa moja kwa moja kwa wasikilizaji.

## Historia
### Karne ya 21
Mwelekeo wa vijana muziki maarufu ulikuwa wa kawaida kufikia mwisho wa enzi ya swing, mwishoni mwa mwaka 1940. sanamu ya vijana. Hata hivyo, ilikuwa mnamo mwaka 1960 ambayo ilijulikana kama sitiari|zama za dhahabu kwa sanamu za vijana wa pop, waliojumuishwa Paul Anka, Frankie Avalon, Fabian, Lulu na Ricky Nelson. Wakati wa miaka ya 1970, mojawapo ya matendo maarufu zaidi ya ujana na yenye mwelekeo wa ujana ilikuwa the Osmonds, ambapo wanafamilia Donny Osmond|Donny na Marie Osmond|Marie wote walifurahia mafanikio ya kibinafsi na pia mafanikio kama wawili mbali na familia kuu (Donny a pia alirekodiwa na kaka zake kama akina Osmond).

## Marejeo
Jamii:WikiVibrance International Youth Day 2022 Arusha
Jamii:Ujana
Jamii:Muziki
Huduma za Vijana

**Huduma za vijana**, hupelekea ushiriki wa vijana katika shughuli mbalimbali, kitaifa na kijamii. Huduma za vijana kwa upana hutambulika na kudhaminiwa na jamii. Huduma za vijana pia hutoa fursa kwenye maendeleo ya vijana,na kuakisi sauti za vijana.Hii inachukuwa mfumo wa vijana ambapo vijana wanaajiriwa,wanapewa nafasi za uongozi na wanashirikishwa katika shughuli zinazoboresha jamii na wanafunzwa na kuongozwa.

## Maana 
Maana kamili ya huduma za kijamii hutofautiana ingawa uelewa wa vijana hutofautiana kutokana na nchi.Makundi yanayojulikana ya vijana yanaanzia kuanzia miaka 15 - 28.Nchi zilizoendelea hutambua vijana kuanzia miaka 15 - 30.Tofauti ikiwa huduma za vijana ni "masafa marefu" na inategemea mpangilio. Baadhi ya jamii huchukulia huduma ya vijana ni ya masafa marefu kuwa ni kuanzia miezi sita hadi miaka miwili ya utumishi; hata hivyo, muda huu unaweza kutofautiana kulingana na sera ya taifa ya huduma kwa vijana ya kila nchi.

## Mipangilio 
Kuna aina mbalimbali za programu za huduma kwa vijana duniani kote.Huduma za kijamii nchini Mexico ni mpango wa huduma za jamii zinazohitajika kwa wanafunzi wote wa chuo kikuu cha Mexico.Wanafunzi lazima watumie masaa 480 za shughuli za kujitolea katika kipindi cha elimu ya miaka minne ya shahada ya kwanza. Lengo ni kujenga ushikamano wa vijana na kuongeza ushirikiano katika maendeleo ya kijamii.Tume ya Taifa ya Vijana nchini Afrika Kusini ni mpango wa kitaifa wa huduma ya vijana na mpango wa kitaifa wa huduma ya vijana unaofadhiliwa na serikali ambao inawashirikisha vijana katika kupambana na kuenea kwa UKIMWI na kupunguza ukosefu wa ajira kwa vijana.Servicio País katika Chile ni mpango wa uteuzi wa ushindani wa huduma za umma kwa wanafunzi wa chuo kikuu na lengo la kupunguza umaskini wa vijijini. Wataalamu waliochaguliwa wanaajiriwa kwenye programu kama vile wanasheria, wahandisi, na wataalamu wa matibabu. Ikiwa walichaguliwa, wahitimu hutumika kwa  miezi 13 katika eneo la vijijini. Wao hufanya kazi zao na pia kujenga mahusiano na watu wa ndani. Programu zingine ni pamoja na Servicio País, YouthBuild USA na Mwaka wa Mji.

## Marejeo 
Jamii:Ujana
Jamii:WikiVibrance International Youth Day 2022 Arusha
Ajira kwa watoto

right|frame|Mfululizo wa sheria kuhusu ajira ya watoto, zinazojulikana kama Sheria za Kiwanda, zilipitishwa nchini Uingereza katika karne ya 19. Watoto walio na umri wa chini ya miaka 9 hawakuruhusiwa ena kufanya kazi, wale wenye umri wa miaka 9-16 wangeweza kufanya kazi saa 12 kwa siku kulingana na Sheria ya Kiwanda cha Pamba. Mnamo mwaka 1856, sheria iliruhusu ajira ya watoto wenye umri zaidi ya wa miaka 9, kwa masaa 60 kwa wiki, usiku au mchana. Mnamo mwaka 1901, umri ulioruhusiwa wa kuajiriwa kwa watoto uliongezwa hadi 12.
thumb|Mtoto wa Kichina akitengeneza viatu, mwishoni mwa karne ya 19
**Ajira kwa watoto** inarejelea unyonyaji wa watoto kupitia aina yoyote ya kazi ambayo inawanyima utoto wao, inaingilia uwezo wao wa kuhudhuria shule ya kawaida, na inawadhuru kiakili, kimwili, kijamii na kimaadili. Unyonyaji kama huo umepigwa marufuku na sheria duniani kote,   Umaskini na ukosefu wa shule vinachukuliwa kuwa sababu kuu ya ajira kwa watoto.     

## Historia
Ajira kwa watoto imekuwepo kwa viwango tofauti katika historia. Wakati wa karne ya 19 na mwanzoni mwa karne ya 20, watoto wengi wenye umri wa miaka 5-14 kutoka familia maskini walifanya kazi katika mataifa ya Magharibi na makoloni yao. Watoto hao walifanya hasa kazi za kilimo, viwandani, uchimbaji madini na wengine walifanya kazi za usiku za masaa 12. Kwa kuongezeka kwa mapato ya kaya, upatikanaji wa shule na kupitishwa kwa sheria za ajira kwa watoto, viwango vya matukio ya ajira ya watoto vilipungua.      

Katika nchi maskini zaidi duniani, karibu mtoto mmoja kati ya wanne wana ajira, idadi kubwa kati yao (asilimia 29) wanaishi nchi za Afrika kusini kwa Jangwa la Sahara.  Mnamo mwaka 2017, mataifa manne za Afrika (Mali, Benin, Chad na Guinea Bisau) walishuhudia zaidi ya asilimia 50 ya watoto wenye umri wa miaka 5-14 wakifanya kazi.  Hata hivyo, jumla ya idadi ya watoto wanaotumikishwa bado ni kubwa, huku shirika la Mfuko wa Kimataifa wa Watoto (UNICEF) na Shirika la kimataifa la kazi (ILO) zikikubali wastani wa watoto milioni 168 wenye umri wa miaka 5-17 duniani kote walihusika katika ajira kwa watoto mwaka 2013. 

## Picha 

File:Mill Children in Macon 2.jpg|Watoto wakifanya kazi, Macon, Georgia, 1909
File:Child Labor in New Jersey United States 1923.jpg|Watoto wanaofanya kazi katika shughuli za mikusanyiko ya nyumbani nchini Marekani (1923).
File:Abolish child slavery.jpg|Wasichana wawili wakipinga ajira ya watoto (kwa kuuita utumwa wa watoto) jijini New York City 1909 katika gwaride la siku ya wafanyakazi.
File:Child labor, cranberry bog, Burlington County, New Jersey, 8a10151.jpg|Arthur Rothstein, *Ajira ya watoto, Cranberry Bog*, 1939. Brooklyn Museum

## Marejeo 
Jamii:WikiVibrance International Youth Day 2022 Arusha
Jamii:Ujana
Jamii:Haki za binadamu
Jamii:kazi
Ukosefu wa ajira kwa vijana

**Ukosefu wa ajira kwa vijana** ni hali ya vijana wanaotafuta kazi, lakini hawapati, wenye umri wa miaka 15 hadi 24, uliobainiwa na Umoja wa Mataifa. Mtu ambaye hajaajiriwa anatambulika kama mtu ambaye hana kazi lakini ana bidii ya kutafuta kazi. Ili aweze kutimiza vigezo na malengo kuwa na ajira kwa kipimo rasmi na cha takwimu, ni lazima awe ana ajira, utayari na uwezo  wa kufanya kazi uliyo rasmi ni "umri wa kufanya kazi" (mara nyingi ni vijana hadi miaka 60), bado wanabidi kutafuta nafasi. Viwango vya ukosefu wa ajira kwa vijana ni kubwa ukilinganishwa na watu wazima kwa kila Nchi.

Ukosefu wa ajira kwa vijana umeelezwa kuwa mkubwa,kama sio kichochezi cha msingi kwa ajili ya mapinduzi, kisiasa na msukosuko wa kijamii, migogoro dhidi ya mfumo na serikali. Kihistoria imeusishwa na machafuko na mabadiliko au kupinduliwa kwa uanzishwaji wa kisiasa na mabadiliko makubwa ya kijamii, na migogoro kama vile mapinduzi ya kiarabu, vita vya wenyewe kwa wenyewe vya Urusi na mapinduzi ya Ufaransa yote kwa kiasi kibwa yanayosababishwa na kiwango kikubwa cha ukosefu wa ajira kwa vijana.

## Awali 
Kuna vijana bilioni 1.2 Duniani wenye miaka kati ya 15 hadi 24, hesabu ya asilimia 17 ya idadi ya vijana Duniani. Asilimia 87 wanaishi kwenye nchi zinazoendelea. Kiwango cha umri kinachofafanuliwa na Umoja wa Mataifa kinazungumziwa ni kipindi ambacho shule ya lazima ina isha hadi umri wa miaka 24. Ufafanuzi huu bado una utata kwani sio tu unaathiri takwimu za ukosefu wa ajira lakini pia una jukumu muhimu katika ufumbuzi unaolengwa, uliondwa na watunga sheria ulimwenguni.

Mijadala mikuu miwili inaendelea leo. Kwanza, kufafanua umri wa vijana si dhahiri kama inavyoonekana. Mitazamo miwili ya kinadharia inatawala mjadala huu. Ujana unaweza kuonekana kama hatua katika maisha kati ya ujana na utu uzima au kama kikundi kilicho jengwa na utamaduni wake mdogo, na kufanya vigumu kuanzisha anuwai ya umri unaofanana kati ya nchi. Pili, ufafanuzi wa ukosefu wa ajira ambao unasababisha uwezekano wa kutohesabu baadhi ya vijana walioachwa kazini. Wale ambao hawana kazi na hawatafuti kazi kikamilifu - mara nyingi ni wanawake - wanachukuliwa kama wasiyo fanya kazi na hivyo kutengwa katika takwimu za ukosefu wa ajira. Kujumuishwa kwao kungeongeza kwa kiasi kikubwa kiwango cha ukosefu wa ajira.

## Marejeo 
Jamii:WikiVibrance International Youth Day 2022 Arusha
Jamii:Ujana
Jamii:elimu jamii
Mafunzo ya vijana

**Mafunzo ya vijana** ni mafunzo ya kitaaluma yanayohusika na utafiti katika maendeleo,historia,tamaduni,na siasa ya vijana. Mafunzo haya sio tu yapo katika tamaduni za vijana lakini pia mahusiano,kazi na majukumu ya vijana hao ambayo inachukua nafasi kubwa katika jamii.Mafunzo ya vijana yanaimarisha uelewa na uzoefu ambao unatumika kwa kiwango kikubwa na vijana,ambayo kwa ujumla ni kama ishara ya mabadiliko ya kijamii.Mafunzo haya yanahusisha wasomi wa elimu,lugha,historia,dini,sayansi ya jamii,na mambo mengine ya nidhamu katika ubinadamu na sayansi ya jamii.[Watu wengi waliokuwa kwenye miaka kati ya 15-24 mnamo mwaka 2008 waliishi katika nchi zilizoendelea.[]Ufafanuzi  wa vijana umetofautina katika mazingira ya kiutamaduni.[]Uzoefu wa kijamii na mpangilio wa muda na nafasi ni mambo ya muhimu katika mafunzo ya vijana.Wasomi wanaonyesha ni jinsi gani utandawazi na mfumo wa leo wa maisha umeathiri mfumo wa maisha wa vijana ukitofautisha na vizazi vilivyopita.[][]

## Marejeo 
Jamii:Ujana
Jamii:WikiVibrance International Youth Day 2022 Arusha
Harakati za vijana

**Harakati za vijana** ni ushirikishwaji wa watu wenye umri kati ya miaka 15-24 katika kuandaa jamii kwa ajili ya mabadiliko.

Wanaharakati wachanga wamechukua nafasi za uongozi katika maandamano ya umma kuhusu masuala mengi kama mabadiliko ya hali ya hewa, utoaji mimba na vurugu za bunduki. 

Tofauti na maandamano pamoja na utetezi wa kipindi cha nyumba, teknolojia imekuwa uti wa mgongo kwenye harakati za vijana wa kisasa.  Imeonekana masomo mengi ambayo hutumia mtandao katika kutafuta taarifa imekuwa na matokeo chanya katika ushiriki wa kisiasa.  Mitandao maarufu ya kijamii kama Twitter, Instagram na Youtube imekuwa nyenzo mpya kwa wanaharakati wachanga kwenye karne ya 21. Teknolojia pamoja na matumizi ya mitandao ya kidijitali imebadilisha namna vijana wanavyoshiriki kwenye harakati duniani na vijana wamekuwa hodari zaidi kwenye mitandao tofauti na vizazi vya zamani.

## Muhtasari 
Ushiriki wa vijana kwenye siasa umekua kwa miaka 10 iliyopita. Hata hivyo vijana wengi ni wananchi husika na wenye taarifa ambao wanaweza kutetea mabadiliko ndani ya jamii zao. Vijana ni jamii nyumbufu ambayo huanza na kuishia kulingana na mitazamo ya kiutamaduni, lakini mara nyingi hatua ya pekee katika maisha ya mtu ambapo masuala mahususi au sera huwa muhimu sana. Hizi huweza kujumuisha masuala ya kisiasa, kiafya na kijamii.

## Marejeo 
Jamii:WikiVibrance International Youth Day 2022 Arusha
Jamii:Ujana
Jamii:harakati
Ujana wa milele

[thumb|*Vijana na Muda*, [John William Godward, 1901]]

**Ujana wa milele** ni dhana ya kutokufa kimwili kwa binadamu isiyokuwa  na umri. Kijana anayerejelewa kwa kawaida anakusudiwa kuwa tofauti na hali ya kiumri, badala ya umri maalum wa maisha ya mwanadamu. Ujana wa milele ni wa kawaida katika mitolojia, na ni mada maarufu katika hadithi.

## Dini na mitholojia
Ujana wa milele ni tabia ya wakazi wa Peponi katika dini za Ibrahimu.

Wahindu huamini kwamba Wavedi na rishi wa baada ya Vedic wamepata kutoweza kufa, ambapo hudokeza uwezo wa kubadili umri au hata umbo la mwili wa mtu apendavyo. Hizi ni baadhi ya siddha katika Yoga. Markandeya inasemekana kukaa katika umri wa miaka 16 daima.

Tofauti kati ya uzima wa milele na ujana wa milele ni zaidi ya mada inayojirudia katika hadithi za Kigiriki na Kirumi. Hadithi ya kuomba neema ya kutokufa kutoka kwa Miungu, lakini kusahau kuomba ujana wa milele inaonekana katika hadithi ya Tithonus. Mandhari sawa yanapatikana katika Ovid kuhusu Sibyl ya Cumaean.

Katika mitolojia ya kaskazini, Iðunn inaelezewa kama kutoa matufaha ya miungu ambayo huwapa ujana wa milele katika ''Prose Edda' ya karne ya 13.

## Telomeres
DNA ya mtu binafsi ina jukumu katika mchakato wa kuzeeka. Kuzeeka huanza hata kabla ya kuzaliwa, mara tu seli zinapoanza kufa na zinahitaji kubadilishwa. Kwenye ncha za kila kromosomu kuna mfuatano unaojirudia wa DNA, telomeres, ambayo hulinda kromosomu isiunganishwe na kromosomu nyingine, na kuwa na dhima kadhaa muhimu. Mojawapo ya majukumu haya ni kudhibiti mgawanyiko wa seli kwa kuruhusu kila mgawanyiko wa seli kuondoa kiasi kidogo cha msimbo wa kijeni. Kiasi kilichoondolewa hutofautiana kulingana na aina ya seli inayoigwa.Uharibifu wa taratibu wa telomeres huzuia mgawanyiko wa seli hadi mara 40-60, unaojulikana pia kama kikomo cha Hayflick. Kikomo hiki kikishafikiwa, seli nyingi hufa kuliko zinazoweza kubadilishwa kwa wakati mmoja. Kwa hivyo, mara baada ya kikomo hiki kufikiwa kiumbe hufa. Umuhimu wa telomeres sasa unaonekana wazi: ongeza urefu wa telomere, ongeza maisha.. Pia, ufupishaji wa telomere hautokei na uzee katika tishu zingine za postmitotic, kama vile kwenye ubongo wa panya. ni binadamu, urefu wa telomere ya misuli ya mifupa hubaki thabiti kuanzia umri wa miaka 23–74 

## Marejeo
Jamii:WikiVibrance International Youth Day 2022 Arusha
Jamii:Ujana
Gordon French

**Gordon French** (Machi 7, 1935 - 26 Oktoba, 2019) alikuwa mhandisi wa kompyuta na mpanga programu kutoka nchini Marekani ambaye alichukua jukumu muhimu katika klabu ya kompyuta ya Homebrew. 

Mnamo 5 Machi, 1975, Gordon French aliandaa mkutano wa kwanza wa Klabu ya Kompyuta ya Homebrew kwenye karakana yake, huko Menlo Park, *San Mateo County*, California. Alihudhuria vikao vitatu vya kwanza, lakini alipopewa nafasi katika Utawala wa Hifadhi ya Jamii, akahamia huko Baltimore.

## Marejeo
Haki za vijana

**Haki za vijana** (pia inajulikana kama ukombozi wa vijana) ni harakati inayolenga kuwapa vijana haki ambazo kijadi zimehifadhiwa kwa watu wazima, kutokana na kuwa na umri maalumu au ukomavu wa kutosha. Hii ni sawa na dhana ya kukuza uwezo ndani ya harakati za haki za watoto, lakini harakati za haki za vijana zinatofautiana na harakati za haki za watoto kwa kuwa zinatilia mkazo ustawi na ulinzi wa watoto kupitia vitendo na maamuzi ya watu wazima, huku harakati la haki za vijana zikitafuta kuwapa vijana uhuru wa kufanya maamuzi yao kwa uhuru kwa njia ambazo watu wazima wanaruhusiwa kufanya, au kupunguza umri wa chini kabisa wa kisheria ambapo haki hizo hupatikana, kama vile umri wa watu wengi na umri wa kupiga kura. 

Haki za vijana zimeongezeka zaidi ya karne iliyopita katika nchi nyingi. Harakati za haki za vijana zinalenga kuongeza zaidi haki za vijana, huku baadhi wakitetea usawa kati ya vizazi.

Haki za vijana zilizoratibiwa zinajumuisha kipengele kimoja cha jinsi vijana wanavyotendewa katika jamii. Vipengele vingine ni pamoja na maswali ya kijamii ya jinsi watu wazima wanavyowaona na kuwatendea vijana, na jinsi jamii ilivyo wazi kwa ushiriki wa vijana.

## Marejeo 
Jamii:WikiVibrance International Youth Day 2022 Arusha
Jamii:Ujana
Jamii:Haki za binadamu
Jamii:harakati