open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Treni za mkoani Vienna

**Treni za mkoani Vienna**, Kijerumani: S-Bahn Wien, zamani: Schnellbahn Wien (Mwendokasi Vienna) ni treni za masafa mfupi wanasafirisha kwenye mji wa Vienna na mkoa za Vienna ya jimbo Austria Chini pia.

## Kuhusu 
]]

Treni za mkoani Vienna, S-Bahn Wien inamilikiwa na Austrian Federal Railways (OEBB), zinaendeshwa njia ya reli wanashare na treni za eneo (REX, R, CJX).

Kuna vituo vinne ya treni za mkoani wa Vienna zinahudumia na treni za masafa marefu pia, kituo cha reli Vienna Meidling, kituo kikuu cha reli Vienna, kituo cha reli Vienna Magharibi na kituo cha reli Vienna Huetteldorf.

## Mistari 
Mistari zina namba moja au mbili na herufi "S" ya kwanza, kwa mfano: S1, S45.

Mistari S1, S2, S3, S4 na S7 zinatumia tuneli na njia ya reli ya kwanza ya S-Bahn Wien (kituo cha reli Meidling - kituo cha reli Vienna Floridsdorf), sektioni hizi kwa Kijerumani inaitawa "Stammstrecke".

Rangi ya treni za mkoani ya Vienna ya Ramani ni bluu, lakini kuanzia 2018 Stammstrecke Ina rangi tofauti, purpeli/nyekundu.

Pia S45 Ina rangi kijaji/nyekundu kwenye ramani za VOR sasa hizi.

Mistari ya S45 (Huetteldorf - Heiligenstadt) na S80 (Huetteldorf - Aspern Nord) zinasafirishwa ndani za Vienna tu bila kufika mkoani. Lakini kuna panga ya kuendelea mstari wa S80 kwenye njia ya reli ya Marchegg mashariki hadi Bratislava, Slovakia.

## Umoja wa usafiri wa umma 
Austrian Federal Railways na mji wa Vienna na Jimbo la Austria Chini na nchi ya ngome ni mwanachama wa umoja wa usafiri wa umma wa eneo mashariki. 

## Masaa za usafiri 
Masaa sa usafiri ni kuanzia kuanzia saa 11 asubuhi hadi saa saba usiku. Kuanzia mwezi wa 12 wa mwaka 2019 kuna huduma za usiku pia kwenye mistari S2, S3 na S45.

## Viungo vya nje 
* s-bahn.wien.at - Vienna S-Bahn 
* Njia ya reli ya Jamhuri wa Austria 
* wien.info - Express Train S7 S7, mstari ya kwenda uwayani wa ndege Vienna-Schwechat
Omar Aggad

**Omar A. Aggad** (20 Aprili 1927 – 1 Februari 2018) alikuwa mfanyabiashara wa Saudia-Palestina, mwanzilishi wa Aggad Investment Company (AICO), na mwanzilishi na mwenyekiti wa zamani wa Arab Palestinian Investment Company (APIC.

## Maisha yake 
Aggad alizaliwa Jaffa, Palestina chini ya Mamlaka ya Uingereza mwaka 1927, na alisoma katika Chuo cha Alrashidieh kilichopo Yerusalemu. Baadaye alipata ufadhili wa masomo kusomea katika Chuo Kikuu cha Manchester, Uingereza, ambako alihitimu na shahada katika uhandisi wa umeme na uhandisi wa mitambo.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1927
Jamii:Waliofariki 2018
Jamii:Wahandisi wa Palestina
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Bernese Mountain Dog

duara|240px|thumb|Bernese Mountain Dog

**Bernese Mountain Dog** ni mbwa mkubwa na mwenye nguvu, asili yake ikiwa ni katika milima ya Uswisi. Hapo awali alitumika kama mbwa wa kazi, hasa kuvuta mizigo midogo, kulinda mashamba, na kuchunga mifugo. Leo hii, Bernese Mountain Dog anapendwa sana kama mbwa wa familia kutokana na tabia yake ya upole na uaminifu.

Bernese Mountain Dog ana mwili mkubwa, wenye misuli na nguvu. Uzito wa kawaida ni kati ya kilo 35 hadi 55 kwa jike na 40 hadi 60 kwa dume. Ana manyoya marefu, yenye unyevunyevu kidogo, na yenye rangi tatu zinazojulikana: nyeusi (dominant), nyeupe, na kahawia ya kutu (rust). Manyoya haya hulinda vizuri dhidi ya baridi ya milimani.

Anapendana sana na watoto na mara nyingi huitwa “gentle giant” kwa sababu ya urafiki wake. Hata hivyo, kwa sababu ya ukubwa wake, anahitaji nafasi ya kutosha na si rahisi kufugwa kwenye vyumba vidogo. Pia ni mbwa mwenye bidii na anafurahia kufanya kazi au kushiriki katika shughuli za nje.

Bernese Mountain Dog anahitaji matembezi na mazoezi ya mara kwa mara, lakini si wa kiwango cha juu sana kama baadhi ya mbwa wa kazi. Manyoya yake yanahitaji kusafishwa mara kwa mara ili kudhibiti kumwaga nywele.

Anajulikana kuwa na changamoto za kiafya hasa kutokana na ukubwa wake, ikiwemo matatizo ya nyonga (hip dysplasia), saratani (ambayo ni ya kawaida kwa aina hii), na matatizo ya moyo. Kwa bahati mbaya, maisha ya Bernese Mountain Dog huwa mafupi ikilinganishwa na mbwa wengine, kwa wastani wa miaka 7 hadi 10 pekee.

## Marejeo
## Viungo vya nje
* American Kennel Club – Bernese Mountain Dog
* Encyclopedia Britannica – Bernese Mountain Dog
* VCA Animal Hospitals – Bernese Mountain Dog
* United Kennel Club – Bernese Mountain Dog

Jamii:Mbwa na jamaa
Jennifer Riria

**Jennifer Riria** ni mfanyabiashara, mtendaji wa shirika, muhudumu wa benki na msomi wa Kenya ambaye anahudumu kama Mkurugenzi Mtendaji Mkuu wa **Kenya Women Holding Group** ambayo ni taasisi ndogo ya fedha na bima inayohudumia karibu wanawake milioni moja wa Kenya wengi wao wakiwa vijijini.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wanawake wa Kenya
Mustapha Boay Akunaay

**Mustapha Boay Akunaay** (amezaliwa 15 Agosti 1952) ni mwanasiasa wa Tanzania kutoka Chama cha Demokrasia na Maendeleo (*CHADEMA*) na Mbuge wa jimbo la Mbulu tangu mwaka 2010.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1952
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Goodlucky Ole-Medeye

**Goodlucky Joseph ole-Medeye** (amezaliwa 14 Machi 1958) ni mwanasiasa wa Tanzania kutoka Chama cha Mapinduzi (CCM) na mbunge wa jimbo la Arumeru Magharibi tangu mwaka 2010. Awahi kuhudumu kama Naibu waziri wa Ardhi, Nyumba na Maendeleo ya Makazi.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1958
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Decca Aitkenhead

**Jessica "Decca" Aitkenhead** (alizaliwa 1971) ni mwandishi wa habari, mwandishi wa vitabu, na mtangazaji wa Uingereza.

## Maisha ya awali na elimu 
Familia ya Aitkenhead iliishi Wiltshire alipokuwa amezaliwa; ana kaka watatu wakubwa. Baba yake alikuwa mwalimu huko Bristol kabla ya kuwa fundi ujenzi baada ya familia kuhamia vijijini. Mama yake aligundulika kuwa na saratani ya matiti ya hatua ya mwisho na alifariki Aitkenhead akiwa na umri wa miaka tisa. Miaka mingi baadaye, Aitkenhead aligundua kuwa mama yake alijiua.

Aitkenhead alisomea Siasa na Historia ya Kisasa katika Chuo Kikuu cha Manchester, ambako alifanya kazi katika Manchester Evening News kama mwandishi wa safu na makala maalum. Baada ya kuhamia London, alikamilisha Stashahada ya Uandishi wa Habari za Magazeti katika Chuo Kikuu cha City, London mnamo mwaka 1995 kabla ya kuanza kazi katika vyombo vya habari vya kitaifa..

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1971
Jamii:Watu walio hai
Jamii:waandishi wa Uingereza
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Innere Stadt

**Innere Stadt** kwa Kiswahili **Wilaya ya kwanza** au kwa Kijerumani *Erster Bezirk* katikati za mji ni moja kwa 23 wilaya ya mji mkubwa wa Vienna ya Austria.

## Sehemu 
]]

Wilaya ya kwanza ya Vienna ni kati ya barabara inaitawa "Ringstrasse" au fupi: "Ring" na Franz-Josefs-Kai, au mfupi "Kai".

## Kuhusu 
]]

Wilaya ya kwanza ina kata moja tu pia, inaitawa "Innere Stadt" pia.

Lakni wilaya wengine wa Vienna zina kata wengi. Kwa mfano: Wilaya ya 14 (Penzing) ina kata la Huetteldorf, Hacking, Penzing na wengine.

Wilaya ya kwanza ni katikati ya politiki ya Austria na Vienna. Kwenye barabara ya Ring kuna parlamenti ya jamhuri ya Austria na Rathaus ya Vienna pia.

Pia wilaya ya kwanza kina makumbusho ya taifa ya asili (NHM) na ya arti (KHM) na makumbusho kuu ya makumbusho ya Austria pia, inaitawa "Museumsquartier".

Bustani ya mji (Kijerumani: Stadtpark) ipo katikati ya wilaya ya kwanza na ya tatu (Landstrasse).

Stephans-Dom ipo Stephansplatz katikati za wilaya.

Pia kuna nyumba za teleskopi inaitawa *Urania*.

Kanali ya mto Danubi ipo katikati ya kata ya kwanza na kata ya tatu, pia ipo katikati ya bustani wa mji.

"Hofburg" ipo wilaya ya kwanza pia (karibu na makumbusho wa taifa), Opera ya Vienna ipo Karlsplatz, kusini wa wilaya ya kwanza.

Chuo kikuu ipo mpaka ya kata ya kwanza, karibu na "Schottentor" (Lango la Uskoti). 

Watu wengi wanajua kata ya kwanza sababu *Vienna Fiaker* pia *Taxi ya Farasi*.

## Trafiki 
Mtaa muhimu kwa watalii ni mtaa wa Kathina na Mtaa wa Rotenthurm (kando ya Stephansplatz).

Kuna huduma tra Treni za mjini Vienna, mistari nyekundu (U1) na rangi ya machungwa (U3), pia, mistari wa kijani (U4) na ya purpeli (U2) zinaendeshawa chini ya barabara ya Ring na Kai huko mpaka wa wilaya ya 1. 

Treni za barabarani Vienna treni za barabarani zinaendeswa barabarani wa Ring na ya Kai, pia kuna huduma za mabasi la mjini ya Wiener Linien.

Schwedensplatz, kaskazini wa wilaya ya kwanza, kuna bandari ya meli inasafirishwa mpaka Bratislava *Twin City Liner*.

## Viungo vya nje 
* Stadt Wien - Innere Stadt, 1. Bezirk Halmashauri ya mji Vienna, tovuti kuhusu wilaya ya Vienna.
Vito D'Amato

**Vito D’Amato** (27 Julai 1944 – 3 Septemba 2025) alikuwa mchezaji wa mpira kutoka Italia, akicheza nafasi ya mshambuliaji. Alikuwa moja ya wachezaji wachache kutoka Gallipoli waliocheza katika Serie A, na kuanza ligi mnamo msimu wa 1964–65. D’Amato alifariki dunia tarehe 3 Septemba 2025 akiwa na umri wa miaka 81. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1944
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wachezaji mpira wa Italia
Elisabeth Domitien

**Elisabeth Domitien** (1925 – 26 Aprili 2005) aliwahi kuwa waziri mkuu wa Jamhuri ya Afrika ya Kati kuanzia mwaka 1975 hadi 1976. Alikuwa mwanamke wa kwanza na hadi sasa ndiye mwanamke pekee kushika nafasi hiyo, na pia alikuwa mwanamke wa kwanza kuwa waziri mkuu wa nchi barani Afrika.

## Historia ya familia 
Domitien alizaliwa Lobaye, Ubangi-Shari. Familia yake ilikuwa na shamba la kilimo, na baba yake alikuwa mfanyakazi katika huduma za posta huku mama yake akiwa mkulima.

## Maisha ya awali na taaluma 
Domitien alikuwa mtoto wa kwanza na binti wa pekee. Alipokea mafunzo ya msingi tu ya kusoma na kuandika katika shule ya Kikatoliki na akajifunza kupika na kushona. Alitumia muda mwingi kufanya kazi shambani na kusaidia kuuza mazao ya kilimo. Hata hivyo, alijifunza kufanya hesabu  na hivyo  akajijengea nafasi kama mkulima na mfanyabiashara. Alikuwa na tabia thabiti na mwenye kujituma  jambo lililomfanya apendwe sana na wanawake wa kijijini na kuwa kiongozi wa kijamii asiye rasmi. Akiwa na umri wa miaka 20 alijihusisha na harakati za ukombozi.

## Maisha ya siasa 
Domitien aliwahamasisha wananchi kupitia hotuba zake kwa lugha ya Kisangho akasaidia kuunganisha makundi tofauti na kuunda hisia ya utambulisho wa kitaifa. Alikua kiongozi wa kikundi cha wanawake katika harakati za uhuru(Movement for the Social Evolution of Black Africa - MESAN). Alishirikiana kwa karibu na Barthélémy Boganda, mwanzilishi wa harakati hizo, na akawa rais wa chama hicho mnamo mwaka 1953. Nchi ilipata uhuru mwaka 1960 na Domitien alishirikiana na rais wa kwanza wa Jamhuri ya Afrika ya Kati  David Dacko  pamoja na kamanda mkuu Jean-Bédel Bokassa. 

## Maisha binafsi 
Domitien aliolewa mara mbili, mume wake wa kwanza alikuwa Jean Baka ambaye alikuwa mhasibu katika kampuni ya mto na alikuwa akisafiri mara kwa mara kati ya Bangui na Brazzaville. Walipata mtoto wa kike aitwaye Beatrice mwaka 1941, lakini baadaye walitalakiana. Baadaye, Domitien aliolewa na Bw. Ngouka-Langadiji ambaye alikuwa meya na alikuwa na shamba la kahawa katika eneo la Mobaye mashariki mwa mji mkuu. Alikuwa na wake wengi na hakuhama alipomwoa Elisabeth. Yeye aliishi peke yake Bangui na mumewe alikuwa akimtembelea.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1925
Jamii:Waliofariki 2005
Jamii:wanasiasa wa Jamhuri ya Afrika ya Kati
Jamii:Wanawake wa Jamhuri ya Afrika ya Kati
International Media Support

**Msaada wa Kimataifa wa Vyombo vya Habari (International Media Support** **- IMS)** ni NGO ya kimataifa iliyoko Copenhagen, Denmark, inayofanya kazi ya kusaidia vyombo vya habari vya ndani katika nchi zilizoathiriwa na migogoro, ukosefu wa usalama wa binadamu na mpito wa kisiasa. Inafanya kazi katika nchi 41 ili kuboresha uandishi wa habari kitaaluma na kusaidia wafanyakazi wa vyombo vya habari kufanya kazi chini ya hali ngumu.   Shirika linafanya kazi ya kukuza uhuru wa kujieleza na uhuru wa vyombo vya habari, ili kupunguza migogoro, kuimarisha demokrasia na kuleta mazungumzo.

## Historia 
IMS ilianzishwa mwaka 2001 kufuatia ghasia na mauaji nchini Rwanda na Yugoslavia ya zamani. Katika miaka ya 1990, wanachama wa IMS wanaamini kuwa mizozo hii na mingine iliona vyombo vya habari vikitumiwa na kutumika kama chombo cha kuchochea migogoro ya vurugu. IMS ilianzishwa kwa lengo la kusaidia vyombo vya habari vya ndani vinavyofanya kazi katika maeneo yaliyoathiriwa na migogoro ili kubaki kufanya kazi na kitaaluma. Shirika linafanya kazi kwa ushirikiano na vyombo vya habari vya ndani na mashirika ya usaidizi wa vyombo vya habari, kitaifa na kimataifa, ili kutambua na kuitikia kwa haraka na kwa urahisi mahitaji ya vyombo vya habari vya ndani. Hii inaweza kujumuisha usaidizi wa sheria za vyombo vya habari na mageuzi ya vyombo vya habari, mafunzo ya ujuzi, usaidizi wa kiufundi na ulinzi wa wanahabari. Shirika hili linatetea haki za vyombo vya habari na wafuatiliaji wa ukiukaji, kusaidia jamii, vyombo vya habari vilivyotimuliwa na vyombo vya habari mbadala, na hufanya kazi na wataalamu wa vyombo vya habari ndani na nje ya mipaka ili kukuza ubadilishanaji wa maarifa na ushirikiano.

Shirika linalenga kufanya kazi yake kupitia ushirikiano, kutaka kuhimiza uratibu wa hali ya juu na mipango iliyopo ya ndani na kimataifa.

Mifano mbalimbali ya kazi za IMS zimeripotiwa na mashirika mengine ya habari. Mnamo mwaka wa 2021 gazeti la The Guardian lilihoji mwanahabari wa kike wa Afghanistan ambaye alikuwa akilengwa na Taliban nyumbani kwake na alikuwa akiishi katika nyumba salama iliyoanzishwa na IMS huko Kabul. 

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* 
Jamii:Mashirika ya kimataifa
Jamii:Mashirika ya Denmark
Maria das Neves

**Maria das Neves Ceita Baptista de Sousa** (alizaliwa 11 Julai 1958) ni mwanasiasa na mchumi kutoka São Tomé ambaye aliwahi kuwa waziri mkuu wa São Tomé na Príncipe kuanzia mwaka 2002 hadi 2004. Akiwa ameteuliwa kupitia chama cha MLSTP–PSD na pia alikuwa mwanamke wa kwanza kuhudumu kama kiongozi wa serikali ya São Tomé na Príncipe. Das Neves alikuwa waziri mkuu wakati wa jaribio la mapinduzi ya mwaka 2003 na alikamatwa na waliopanga mapinduzi hayo.Alijiuzulu baada ya mapinduzi hayo kumalizika lakini alishawishiwa kubaki na Rais Fradique de Menezes. De Menezes alivunja serikali ya das Neves mnamo Septemba 2004 kufuatia tuhuma za ufisadi. Aliendelea kuhudumu katika Bunge la Kitaifa, na alikuwa mgombea urais bila mafanikio katika miaka ya 2011, 2016, na 2021. Mnamo mwaka 2024 aliteuliwa kuwa mkuu wa Chuo Kikuu cha Lusíada cha São Tomé na Príncipe.

## Baada ya Uwezeshaji wa Uongozi wa Waziri Mkuu 
Das Neves alitakiwa kuwa shahidi pamoja na maafisa wengine wa zamani wa serikali tarehe 25 Oktoba. Bunge la Kitaifa lilifuta uhuru wake wa kisheria wa bunge mnamo 2005, na alikabiliwa na mashtaka ya ufisadi wa fedha za umma mwezi Mei wa mwaka huo. Hukumu ya udanganyifu ya mume wake huko Brussels ilipunguzwa kuwa kifungo cha muda chini ya masharti mnamo 2006. Das Neves alichaguliwa tena kwenye Bunge la Kitaifa katika uchaguzi wa bunge wa 2006. Alikuwa mwenyekiti wa Kamati ya Haki za Binadamu na Masuala ya Jinsia, ambapo aliweza kushinikiza kwa mafanikio uhalali wa kisheria wa kupiga wanawake. Mashtaka ya ufisadi dhidi ya Das Neves yalisitishwa mnamo Aprili 2007 kwa uhaba wa ushahidi, na rufaa ya mwanasheria wa umma ya kuyafungua tena yalikanushwa mnamo Januari 2008. Alikuwa rais wa kwanza wa Mtandao wa Wanawake Wabunge wa Jumuiya ya Nchi za Lugha ya Kireno mnamo Aprili 2009.

Das Neves alikimbia katika uchaguzi wa urais wa 2011 kama mgombea huru na alishika nafasi ya nne akiwa na asilimia 15 ya kura. Alikimbia kama mwanachama wa MLSTP–PSD katika uchaguzi wa urais wa 2016 na alishika nafasi ya tatu akiwa na asilimia 24. Alikimbia tena kama mgombea huru katika uchaguzi wa urais wa 2021 na alishika nafasi ya tano akiwa na asilimia 3. Das Neves aliteuliwa kuwa rektari wa Chuo Kikuu cha Lusíada cha São Tomé na Príncipe mnamo 2024.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1958
Jamii: Watu walio hai
Jamii:wanasiasa wa Sao Tome na Principe
Jamii:Sao Tome na Principe
Jamii: Siasa
Jamii: WikiGap JWK 2026
Stanley Mutumba Simataa

**Stanley Mutumba Simataa** (alizaliwa 5 Juni 1960 katika kijiji cha Sikanjambuka, Kanda ya Caprivi (leo Mkoa wa Zambezi), Namibia) ni mwanasiasa wa Namibia na aliyewahi kuhudumu kama Waziri wa Habari na Teknolojia ya Mawasiliano. Kabla ya uteuzi wake kuwa waziri, alihudumu kama Naibu Waziri wa Habari kuanzia mwaka 2010 hadi 2018.

## Utoto na elimu
Elimu yake ya juu ni kama ifuatavyo:
* Shahada ya Kwanza (BSc/Bachelor) katika ufundishaji wa kilimo kutoka chuo kikuu cha Limpopo, Afrika Kusini. 
* Shahada ya Uzamili (MSc) katika elimu ya kilimo kutoka Chuo Kikuu cha Reading, Uingereza.
* Shahada ya Uzamili ya Biashara (MBA) kutoka Eastern and Southern African Management Institute (ESAMI), Tanzania.

## Kazi ya awali
Kabla ya kuingia barazani, Simataa alihudumu katika nafasi zifuatazo:
* Mkurugenzi Mtendaji wa Baraza la Taifa la Elimu ya Juu (NCHE), 2007–2010.
* Naibu Katibu Mkuu wa Kudumu katika Wizara ya Elimu.

## Kazi ya kisiasa 
* Naibu Waziri wa Habari: 2010–2018.
* Waziri wa Habari na Teknolojia ya Mawasiliano: 2018–2020.

Wakati wa uteuzi wake kama waziri, Simataa alisisitiza umuhimu wa kuboresha miundombinu ya mawasiliano nchini Namibia, ikiwemo kuleta huduma za simu katika maeneo ya vijijini mnamo 2018.

## Uongozi wa kimataifa 
Rais wa kikao cha 38 cha Mkutano Mkuu wa UNESCO mwaka 2015 . Alichaguliwa mnamo Novemba 2015 na kuongoza mkutano huo, ambao ulilenga kuunda mwongozo wa mwaka 2030 na kutangaza tena jukumu la UNESCO katika kukuza amani na maendeleo kupitia elimu, sayansi, na utamaduni.Akihitimisha kikao, **Rais wa Mkutano Mkuu, Stanley Mutumba Simataa**, alisema: Ingawa hali ngumu sana ya nchi yetu mwenyeji, majadiliano yetu yalihitimishwa kwa ushiriki wa kiwango cha juu kabisa cha uwakilishi wa Nchi Wanachama.

## Migogoro na changamoto 
Mnamo 2018, alilalamikia kwamba shirika za serikali zilikwamisha juhudi za uwazi kwa kutochapisha taarifa za manunuzi kwa wakati.Jumuiya ya Wachapishaji wa Habari wa Namibia ilikosoa uongozi wake kwa kukosa kujitolea kwa Kanuni ya Maadili na Maelekezo ya jumuiya.

Alikataa ripoti ya IPPR ambayo ilidai kuwa kampuni za serikali zilihusika kwa kiwango kikubwa katika ufisadi, akiiita ripoti hiyo “iliyonyima haki”.Baada ya kutopata uteuzi katika baraza la mawaziri mnamo Machi 2020, Simataa alijiuzulu pia kutoka wadhifa wake bungeni.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1960
Jamii:Wanasiasa wa Namibia
Jamii:Watu walio hai
Just Gjessing

**Just Gjessing (1926–2005)** alikuwa mwana jiografia wa Norwei. Alipata Ph.D. mwaka 1960 kwa utafiti kuhusu hidrojia ya Norwei wakati wa kuyeyuka kwa barafu. Aliteuliwa kuwa profesa mwaka 1961. Mwishoni mwa miaka ya 1960 alihamia katika masuala ya uhifadhi wa mazingira na tathmini za athari za kimazingira, akiacha kazi yake ya awali ya jiomofolojia. 

Aliongoza tume mbalimbali za udhibiti wa mito na maendeleo ya umeme wa maji kati ya 1967 na 1981. Aliandika vitabu maarufu kama *Beste Store Norge Atlas* na *Norge*. Katika miaka ya 1980 alifanya tafiti katika Afrika Magharibi na Kaskazini kuhusu mazingira ya maeneo kame.

Licha ya upinzani katika chuo chake, alianzisha kozi ya Jiografia ya Rasilimali na Ekolojia ya Mandhari mwaka 1985, kufuatia mahitaji ya wanafunzi kuhusu elimu ya mazingira.

## Marejeo
Jamii:wanajiografia wa Norwei
Brian Black

**Brian Black** ni profesa wa historia na masomo ya mazingira kutoka Marekani, anayefundisha katika Chuo Kikuu cha Pennsylvania State University kilichopo Altoona na pia ni mkuu wa Idara ya Sanaa na Binadamu katika chuo hicho.  Alipata Shahada ya Kwanza ya Sanaa katika Kiingereza mwaka 1988 kutoka Chuo cha Gettysburg, Shahada ya Uzamili katika utamaduni wa Marekani mwaka 1991 kutoka Chuo Kikuu cha New York, na Shahada ya Uzamivu ya historia ya Marekani mwaka 1996 kutoka Chuo Kikuu cha Kansas.
* Crude Reality: Petroleum in World History *(Rowman & Littlefield, 2012; , )*— ambacho kimechaguliwa kama kitabu bora cha kitaaluma na CHOICE kwa mwaka 2012

Pia ni mhariri wa Kitabu:

* Climate Change: An Encyclopedia of History and Science *(Juzuu 4; , )*

## Tanbihi
Jamii:wanahistoria wa Marekani
Amal Mint Maouloud

**Amal Mint Maouloud** ni mhandisi na mwanasiasa kutoka Mauritania wa chama cha Equity (mauritania). Amefanya kazi kama Mkurugenzi Mtendaji wa Mauritania Airlines na pia katika secta za nishati nchini Ufaransa na Mauritania. Amehudumu kama Waziri wa Maji na Usafi wa mazingira katika Serikali ya **Mokhtar Ould Djay** tangu tarehe 6 Agosti 2024.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wanasiasa wa Mauritania
Roderick Nash

**Roderick Nash** ni mwanahistoria wa mazingira aliyepata Shahada yake ya Sanaa kutoka Chuo Kikuu cha Harvard mwaka 1960 na Ph.D. kutoka Chuo Kikuu cha Wisconsin-Madison mwaka 1965 Tafiti yake (Misitu na Fikra za Wamarekani) 'Wilderness' and the American Mind' imekuwa Andiko la msingi katika historia ya mazingira, ikichunguza dhana ya (Misitu)'wilderness' na nafasi yake katika fikra za Wamarekani. Baada ya kufundisha ndaki ya Dartmouth, alijiunga na Chuo Kikuu cha California, Santa Barbara, ambako alisaidia kuanzisha programu ya masomo ya mazingira mwaka 1970 baada ya tukio la kumwagika kwa mafuta la Santa Barbara mwaka 1969. Tangu wakati huo, programu hiyo imezalisha maelfu ya wahitimu. Nash anajulikana pia kwa utetezi wa elimu ya mazingira na mapenzi yake katika michezo ya maji yenye mawimbi makali rafting.

## Tafiti yake ya Misitu na Fikra za Wamarekani. 
Kupitia maandiko yake, Nash ameeleza mabadiliko ya mitazamo ya Wamarekani kuhusu asili na wilderness kuanzia enzi za ukoloni hadi wakati wa harakati mbalimbali za kifalsafa kama Transcendentalism, Primitivism, Preservationism, na Conservationism . Anaamini kuwa ili Misitu ibaki salama, inapaswa kusimamiwa kwa makini huku tabia za binadamu zikidhibitiwa. Amewahi kuchapisha vitabu vingi vikubwa katika historia ya uhifadhi na maadili ya mazingira, ikiwa ni pamoja na *The Rights of Nature* na *American Environmentalism.* Kazi zake zimechangia kwa kiasi kikubwa taaluma ya historia ya mazingira na harakati za kulinda mazingira nchini Marekani.

## Marejeo 
Jamii:wanahistoria wa Marekani
Jennifer Jacquet

**Jennifer Jacquet** ni mtafiti wa Marekani na profesa wa sayansi ya mazingira na sera katika Shule ya Rosenstiel ya ubaharia, anga, na elimu ya ardhi, katika Chuo Kikuu cha Miami. Pia anafanya kazi kama mkurugenzi msaidizi wa utafiti katika Mtandao wa Sayansi ya Kijamii wa Chuo Kikuu cha Brown. Kuanzia 2012 hadi 2022, alifanya kazi katika Idara ya Mafunzo ya Mazingira ya Chuo Kikuu cha New York. 

## Wasifu
Maeneo yake ya kuvutia ni pamoja na "ikolojia ya baharini; uhifadhi & biolojia ya mabadiliko; ushirikiano; idhini ya kijamii; mageuzi na kazi ya hatia, heshima, na aibu, na jukumu la teknolojia ya habari katika kuunda hatua ya mazingira", na msisitizo maalum juu ya janga la masuala ya majanga. na kuchapisha makala katika mtandao.

## Marejeo
Jamii:wanasayansi wa Marekani
Robert Gifford

**Robert Gifford** alikuwa Profesa wa Saikolojia na Mafunzo ya Mazingira kutoka 1979 hadi 2024 katika Chuo Kikuu cha Victoria. Masilahi yake kuu ya utafiti ni saikolojia ya mazingira,saikolojia ya kijamii na saikolojia ya utu, ikijumuisha kufanya kazi juu ya tabia isiyo ya maneno na vizuizi vya tabia ya mabadiliko ya hali ya hewa. Kuanzia 2004 hadi 2016, alikuwa mhariri mkuu wa *Jarida la Saikolojia ya Mazingira*. Mnamo 2024, Chuo Kikuu cha Victoria kilisimamisha kazi ya Gifford kwa unyanyasaji wa kijinsia kwa mwanafunzi aliyehitimu. 

Gifford ndiye mwandishi wa matoleo matano ya *Saikolojia ya Mazingira: Kanuni na Mazoezi*, ambayo pia yametafsiriwa katika lugha ya Kijapani, na kuhaririwa *Mbinu za Utafiti za Saikolojia ya Mazingira (2016)*. Alitengeneza orodha ya vizuizi arobaini vya kisaikolojia katika kukabiliana kwa ufanisi na mabadiliko ya hali ya hewa inayoitwa "majoka ya kutochukua hatua" - hizi ni pamoja na punguzo la muda, ukosefu wa uhusiano wa mahali, na kutoaminiana.  Alikuwa mmoja wa waanzilishi wa ripoti ya Jumuiya ya Kisaikolojia ya Marekani ya 2011 iliyoitwa "Saikolojia na Mabadiliko ya Hali ya Hewa Ulimwenguni: Kushughulikia Jambo lenye sura nyingi na Seti ya Changamoto" ambayo ilielezea vipengele vya utumaji ujumbe wa hatua za hali ya hewa, ikiwa ni pamoja na uharaka, uhakika, na uundaji chanya. 

Gifford yuko katika bodi ya wahariri ya Mapitio ya Sayansi ya Usanifu.  Amekuwa rais wa mgawanyiko wa kimazingira wa Muungano wa Kisaikolojia wa Marekani, Muungano wa Kimataifa wa Saikolojia Inayotumika na Muungano wa Kisaikolojia wa Kanada. 

Mnamo Februari 2021, Gifford alisimamishwa kazi katika Chuo Kikuu cha Victoria baada ya uchunguzi kuhusu madai ya unyanyasaji wa kingono na mmoja wa wanafunzi wake waliohitimu. Mnamo Juni 2024, alifukuzwa kazi yake. Baada ya chama chake kukataa kukata rufaa kwa kesi hiyo, Gifford alipinga uwakilishi wa chama chake, lakini British Columbia Labour Relations Board ilipata chama chake kilimwakilisha ipasavyo. 

## Tuzo 
* 1991 Mwanachama wa Chama cha Kisaikolojia cha Kanada
* 1992 Mwanachama wa Chama cha Kisaikolojia cha Marekani
* 2007 Wenzake wa Chama cha Sayansi ya Saikolojia
* 2007 Tuzo ya Kazi kutoka kwa Chama cha Utafiti wa Usanifu wa Mazingira
* 2016 Tuzo la Michango Bora kwa Maendeleo ya Kimataifa ya Saikolojia (Chama cha Kisaikolojia cha Kanada)
* 2019 Mshirika wa Jumuiya ya Kifalme ya Kanada

## Tanbihi 
* Gifford, Robert, ed. (1991). *Applied Psychology: Variety and Opportunity*. Boston: Allyn and Bacon. p. 384. ISBN 978-0-205-12664-4.
* Gifford, Robert (2005). *環境心理学〜原理と実践〜 [2-volume Japanese translation of Environmental psychology: Principles and Practice]*. Tokyo: Kitaohji Shobo. pp. 370 and 438. ISBN 978-4-76282448-7.
* Gifford, Robert (2014). *Environmental Psychology: Principles and Practice* (5th ed.). Colville, WA: Optimal Books. p. 599 ISBN 978-0-9937719-0-3.
* Gifford, Robert, ed. (2016). *Research Methods for Environmental Psychology* (1st ed.). New York: Wiley. p. 438.ISBN 978-1-118-79533-0
SpaceX

**SpaceX** (Space Exploration Technologies Corp.) ni kampuni binafsi ya teknolojia ya anga iliyoanzishwa mwaka 2002 na Elon Musk nchini Marekani, yenye lengo la kupunguza gharama za safari za anga na kufanya uwezekano wa maisha ya binadamu kwenye sayari ya Mars.Kampuni hii imekuwa kati ya taasisi muhimu zaidi katika mageuzi ya teknolojia za anga za juu, ikihusishwa na ubunifu wa roketi zinazoweza kutumika tena.

## Historia 
SpaceX ilianzishwa baada ya Musk kushawishika kwamba maendeleo ya teknolojia ya anga yalikuwa yakikwama kutokana na gharama kubwa. Roketi yake ya kwanza, Falcon 1, ilirushwa mwaka 2006 lakini ilikumbana na changamoto nyingi kabla ya kufanikisha uzinduzi ulioweza kufikia obiti mwaka 2008. Hatua hiyo ilifungua njia ya mikataba na NASA kupitia mpango wa Commercial Orbital Transportation Services (COTS).

## Ubunifu 
SpaceX imepata umaarufu kutokana na roketi zake za Falcon 9 na Falcon Heavy, ambazo zimeundwa kurudi na kutua baada ya kurushwa, jambo lililopunguza gharama kwa kiwango kikubwa. Pia, kampuni imezindua chombo cha Dragon, kilichotumika kusafirisha mizigo na baadaye wanadamu kuelekea kwenye International Space Station (ISS).

## Starship 
Mradi mkubwa zaidi wa sasa wa SpaceX ni Starship, chombo kikubwa kinachotarajiwa kubeba wanadamu hadi Mwezi na Mars. Starship imeundwa kuwa na uwezo wa kubeba mizigo mikubwa, kurudi ardhini, na kutumika mara nyingi.

## Athari kwa Teknolojia 
Kupitia uvumbuzi wake, SpaceX imeibadilisha sekta ya anga kwa kushusha gharama za uzinduzi na kuongeza ushindani katika soko. Kampuni imekuwa mfano wa mafanikio ya ushirikiano kati ya sekta binafsi na mashirika ya serikali, na imechangia katika kukuza biashara ya intaneti ya satelaiti kupitia mradi wa Starlink.

## Marejeo 
Jamii:kampuni za Marekani
Roger S. Gottlieb

**Roger S. Gottlieb** (amezaliwa Oktoba 20, 1946) ni profesa wa falsafa na mshindi wa tuzo ya Paris Fletcher katika Taasisi ya Worcester Polytechnic. Ameandika na kuhariri vitabu 21 (viwili vikiwa washindi wa *Nautilus Book Awards*) na machapisho zaidi ya 150 kuhusu falsafa, siasa, maadili ya mazingira, masomo ya dini, mazingira na dini, maisha ya kiroho, mauaji ya halaiki ya Wayahudi (Holocaust), na ulemavu.

Gottlieb anafahamika kimataifa kwa mchango wake katika kuunganisha dini na mazingira, hasa kuhusu jinsi dini inavyoweza kuchangia katika kushughulikia mzozo wa kimazingira. Amehariri mfululizo wa vitabu sita vya kitaaluma, anahudumu kwenye bodi ya wahariri ya majarida kadhaa, na ni mhariri mshiriki wa jarida la *Tikkun*.

Maandishi yake yamechapishwa katika majarida maarufu ya kitaaluma na machapisho ya kawaida kama *Wall Street Journal*, *Washington Post*, na *The Boston Globe*. Pia amechangia katika maandiko ya Kiyahudi, maadili ya mazingira, maisha ya kiroho, Holocaust, ulemavu, na *Encyclopedia of Philosophy*.

## Marejeo
Jamii:wanafalsafa wa Marekani
Shule ya Sekondari ya Ufundi Ifunda

thumb|Jengo la Utawala wa Shule mwaka 2024
**Shule ya Sekondari ya Ufundi Ifunda** (kwa Kiingereza: *Ifunda Technical Secondary School*) ni shule ya sekondari ya bweni kwa wavulana na wasichana iliyoko mkoani Iringa, Tanzania. Shule hii inajulikana kwa kutoa elimu ya ufundi na taaluma za kitaaluma kwa ngazi ya kidato cha nne (O-Level) na kidato cha sita (A-Level).

## Historia na Muundo
Shule ya ufundi ya Ifunda ilianza kufanya kazi mwaka 1950, ikitumia majengo ambayo hapo awali yalikuwa yakitumika na shirika la chakula la ng’ambo la serikali ya kikoloni na baadaye, Ifunda iligeuzwa kuwa Shule za Sekondari ya Ufundi katika mwaka wa 1965 na mwaka 1967 shule ya biashara ya Moshi pia ilibadilishwa kuwa Shule ya Sekondari ya Ufundi. Kulingana na Athuman, mageuzi ya shule za biashara za Ifunda na Moshi kuwa Shule za Sekondari za Ufundi yalikuwa ni matokeo ya ripoti ya Shirika la Ford Foundation iliyoongozwa na Bw. George Tobias mnamo Agosti 1962.

Shule hii ni ya aina ya kiufundi na inatoa mafunzo yenye mchanganyiko wa masomo ya sayansi na ufundi. Ni moja kati ya shule chache nchini zinazolenga kukuza taaluma katika nyanja za *Sayansi, Teknolojia, Uhandisi na Hisabati (STEM)*.

## Masomo Yanayotolewa
**Kidato cha Kwanza hadi cha Nne (O-Level)**

* Hisabati ya Msingi
* Baiolojia
* Kemia
* Lugha ya Kiingereza
* Kiswahili
* Hisabati ya Nyongeza

**Kidato cha Tano na cha Sita (A-Level)**

* **PCB**     (Physics, Chemistry, Biology)
* **PGM**     (Physics, Geography, Mathematics)
* **CBG**     (Chemistry, Biology, Geography)
* **PCM**     (Physics, Chemistry, Mathematics)

## Umaarufu na Matokeo ya Mitihani
Shule ya Sekondari ya Ufundi Ifunda imeonyesha ufaulu katika masomo ya lugha na sayansi hasa katika Baiolojia, Kiswahili na Kiingereza.

Shule hii imeshiriki katika mitihani ya taifa ya kidato cha nne (CSEE) na kidato cha sita (ACSEE), ambapo matokeo ya miaka ya 2016, 2017 na 2019 yameorodheshwa na NECTA.

## Marejeo
Jamii:Elimu ya Tanzania
Jamii:Taasisi za elimu
Ethereum

**Ethereum** ni jukwaa la kompyuta lililosambazwa na linalotegemea teknolojia ya blockchain, linalowezesha ukuzaji na utekelezaji wa mikataba mahiri na programu zisizohitaji udhibiti wa kati . Tofauti na Bitcoin, ambayo inalenga zaidi kama sarafu ya kidijitali, Ethereum imejengwa kama mfumo wa kuendeleza teknolojia ya kidijitali unaotumia lugha ya programu Solidity.

## Historia 
Ethereum ilianzishwa mwaka 2013 na Vitalik Buterin, mprogramu wa Urusi-Kanada, pamoja na waanzilishi wenzake kama Gavin Wood na Joseph Lubin. Mnamo 2015, Ethereum ilizinduliwa rasmi kupitia kampeni ya ufadhili wa umma, na ikawa moja ya miradi ya blockchain yenye ushawishi mkubwa duniani.

## Teknolojia 
Ethereum hutumia Ethereum Virtual Machine (EVM), injini inayoweza kutekeleza kanuni za programu zilizowekwa kwenye blockchain. Vipengele muhimu ni pamoja na:

* Ether (ETH): Sarafu ya asili ya mtandao wa Ethereum inayotumika kwa malipo ya ada za miamala.
* Smart Contracts: Vipande vya kanuni vinavyotekeleza masharti moja kwa moja bila kuhitaji mpatanishi.
* dApps: Programu zinazojengwa juu ya mtandao huu kwa matumizi kama fedha za kidijitali (DeFi), NFT, na usimamizi wa mali.

## Mageuzi 
Ethereum imepitia maboresho makubwa, likiwemo Ethereum 2.0 (The Merge) mwaka 2022, ambapo mtandao uliondoka kwenye mbinu ya Proof of Work na kuingia Proof of Stake. Hatua hii ililenga kupunguza matumizi ya nishati kwa zaidi ya 99% na kuongeza ufanisi wa mtandao.

## Umuhimu 
Kwa sasa, Ethereum ni moja ya mifumo inayoongoza katika kuunda mustakabali wa teknolojia za fedha, usimamizi wa kidijitali, na matumizi mapya ya Web3. Uwezo wake wa kuchanganya teknolojia ya fedha na programu huru umelifanya kuwa jukwaa kuu katika uvumbuzi wa kidijitali.

## Marejeo 
Jamii:Kompyuta
Ahmed Mohamed Mohamoud

**Ahmed Mohamed Mohamoud** (anajulikana kwa jina lake la utani **Silanyo**, kwa Kiarabu: سيلانيو; 1 Juni 1938 – 15 Novemba 2024) alikuwa mwanasiasa wa Somaliland ambaye aliwahi kuwa Rais wa Somaliland kuanzia mwaka 2010 hadi 2017. Katika miaka ya 1980, pia aliwahi kuwa Mwenyekiti wa Somali National Movement (SNM).

Alikuwa mwanachama wa muda mrefu wa serikali ya Mogadishu, ambapo aliwahi kuhudumu kama Waziri wa Biashara wa Jamhuri ya Somalia katika miaka ya 1960, pamoja na kushika nyadhifa nyingine kadhaa za uwaziri.

Akiwa mgombea wa upinzani, alichaguliwa kuwa Rais wa Somaliland katika uchaguzi wa rais wa Somaliland wa mwaka 2010.

### Ushirikiano wa pamoja na Dubai Port World (DP World) kwa usimamizi wa Bandari ya Berbera 
Serikali imeingia makubaliano ya ushirikiano wa pamoja na Dubai Port World (DP World) ambapo DP World itasimamia Bandari ya Berbera kwa kipindi cha miaka thelathini; itajenga terminal mpya yenye urefu wa mita 400 yenye sehemu ya kontena, Eneo Huru la Biashara, na kurekebisha bandari ya zamani.

Zaidi ya hayo, Falme za Kiarabu zimekubali kujenga barabara yenye urefu wa km 250 (miya 156) inayounganisha Berbera na mji wa mpaka wa Wajaale.

Makubaliano haya makuu yanapanua uwezo wa bandari na fursa za ajira, lakini zaidi ya yote yanawezesha biashara kustawi kati ya Somaliland na idadi ya watu wa Ethiopia wapatao milioni 102.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1938
Jamii:Waliofariki 2024
Jamii:Watu wa Somaliland
Jamii:wanasiasa wa Somalia
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Arduino

**Arduino** ni jukwaa la kifaa na programu linalotumika kwa maendeleo ya miradi ya elektroniki kwa urahisi. Lilianzishwa mwaka 2005 nchini Italia na lengo la kutoa njia rahisi kwa wanafunzi na wabunifu kuunda mifumo ya elektroniki. Arduino limepata umaarufu duniani kwa kutumika katika mradi wa ubunifu, elimu, na prototyping.

## Historia 
Arduino ilianzia katika Chuo cha Dizaini cha Ivrea, Italia, ambapo walihitaji mbadala rahisi kwa vifaa vya gharama kubwa vya elimu.Mapema, jukwaa hili liliundwa kwa bodi rahisi za microcontroller, programu rahisi, na lugha ya programu iliyo rahisi kuelewa.

## Matumizi 
Arduino hutumika kwa miradi mbalimbali kama vile roboti, vifaa vinavyoweza kupimwa na kudhibitiwa, mifumo ya nyumbani yenye akili, na elimu ya STEM. Jukwaa hili lina msaada mkubwa wa jamii, maktaba nyingi za programu, na mifumo rahisi ya kuunganisha sensa na actuator.

## Jamii 
Jamii ya Arduino ni moja ya nguvu zake kuu. Wanafunzi, wabunifu, na wanasayansi huunda mifumo mpya, kushiriki miradi mtandaoni, na kutoa mwongozo wa bure. Hii imesababisha kuenea kwa teknolojia za “open-source hardware” na kuhamasisha ubunifu katika teknolojia.

## Marejeo 
Jamii:kompyuta
Raspberry Pi

**Raspberry Pi** ni kompyuta ndogo yenye gharama nafuu iliyoanzishwa na Raspberry Pi Foundation mwaka 2012. Imetengenezwa kwa lengo la kukuza elimu ya kompyuta na ujuzi wa programu kwa wanafunzi na watengenezaji duniani kote. Kompyuta hii inajulikana kwa ukubwa mdogo, matumizi rahisi, na uwezo wa kufanya kazi nyingi kutoka kwa michezo hadi miradi ya kisayansi.

## Historia 
Raspberry Pi ilianzishwa na mpango wa elimu wa Uingereza kuhimiza uelewa wa kompyuta miongoni mwa vijana. Matoleo ya awali yalikuwa Raspberry Pi Model B, yaliyoambatana na interface ya HDMI, USB, na GPIO kwa uingizaji wa vifaa mbalimbali.

## Matumizi 
Kompyuta hii inatumika sana katika elimu, ufundi wa elektroniki, roboti, na miradi ya Internet of Things (IoT). Pia inakubalika kwa watengenezaji wa michezo na watengenezaji wa programu ndogo za kisayansi.

## Marejeo 
Jamii:kompyuta
Lynn Zijenah

**Lynn Zijenah** ni mwanasayansi, mtafiti na Profesa wa masuala ya kinga mwili katika Chuo Kikuu cha Zimbabwe.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasayansi wa Zimbabwe
Nagwa El-Badri

**Nagwa El-Badri** ni mwanasayansi, mtafiti na Profesa kutoka Misri anayefundisha katika Zewail City of Science and Technology.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasayansi wa Misri
Alan Marshall

**Alan Marshall** (amezaliwa 1975) ni mwandishi, msomi na msanii kutoka Australia anayejihusisha na masuala ya mazingira, hususan maadili ya mazingira na miji rafiki kwa mazingira ya baadaye,

## Miradi Yake Mikubwa 
Alianzisha Mradi wa Ecomimicry mwaka 2006 uliounganisha ekolojia na uvumbuzi, na baadaye mwaka 2013 akaanzisha Mradi wa Miji ya Kijani ya Baadaye ulibuni taswira za miji 100 duniani, uliopokelewa na kuchapishwa katika kitabu chake mashuhuri Ecotopia 2121. Kazi zake zimeonyeshwa kwenye makumbusho kama Bauhaus na Museum of London na kushinda tuzo mbalimbali, zikiwemo Nautilus Book Awards na Green Book Festival. Pia ameandika kitabu kama Wild Design chenye ubunifu wa miundo rafiki kwa mazingira, na kitabu The Unity of Nature ambacho kilikosoa vikali nadharia za kisayansi kama Gaia na Chaos.

Mbali na miradi hiyo, Marshall alianzisha Frankencities mwaka 2015 akionyesha hali mbaya zaidi za mazingira katika miji kwa kuhusisha simulizi ya Frankenstein, na kubuni Mbinu ya Kifasihi ya Usanifu Miji iliyolenga mikakati ya mabadiliko ya kijamii. Mnamo 2020, alianzisha Global Sheeplands kuchunguza mchango wa ufugaji kondoo katika historia ya dunia. Pia ni mkosoaji wa sekta ya magari, nyuklia na tafiti za anga za juu, akisisitiza ulinzi wa mazingira ya sayari. Mbali na taaluma, Marshall ameandika riwaya na tamthilia za redio kama 'This Pointless Thing Called Life' na 'This Miserable Thing Called Life', ambazo zilipata tuzo na kutangazwa Marekani. Kazi zake zote za kifasihi na kitaaluma zimebaki zikichunguza uhusiano kati ya binadamu, teknolojia na mazingira.

## Marejeo 
Jamii:Waandishi wa Australia
Teresia Wairimu

**Teresia Wairimu Kinyanjuri** (amezaliwa 15 Novemba 1957) ni mhubiri wa Injili kutoka Kenya, mwanzilishi na Mkurugenzi wa Faith Evangelistic Ministries (*FEM*). Ana zaidi ya washikirila 20,000 wa huduma hiyo, ikiwa na ofisi nchini Kenya, Marekani na Uingereza (UK). Alianzisha FEM mwaka 1989 wakati Makanisa ya Kipentekoste yalipoibuka kama mbadala wa ibada katika Madhehebu Makuu ya Kikristo. Wairimu alikuwa Muhubiri wa kwanza mwanamke kuendesha mikutano ya Injili ya Uamsho iliyofanyika katika viwanja vya Uhuru Park. Anatajwa kama mmoja wa waanzilishi wa kwanza wa mafundisho ya kupanda mbegu (*Doctrine of Seed Planting-DSP*) katika historia ya uinjilisti wa Kenya.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1957
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Viongozi wa dini nchini Kenya
Pascal Baurain

**Pascal Baurain** (12 Septemba 1969 – 3 Septemba 2025) alikuwa mwanasiasa kutoka Ubelgiji aliyehudumu kupitia vyama vya Humanist Democratic Centre (CDH) na Les Engagés (LE) 

## Wasifu 
Pascal Baurain alizaliwa Mons, Ubelgiji, tarehe 12 Septemba 1969. Alikuwa wakili bingwa wa haki za watoto na sheria za biashara kabla ya kuingia katika siasa mwaka 2006. Alikuwa kiongozi wa upinzani katika mji wa Saint-Ghislaine na mbunge wa Wallonia. Alifariki kwa kuugua saratani ya njia ya nyongo mnamo 3 Septemba 2025 akiwa na umri wa miaka 55.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1969
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanasiasa wa Ubelgiji
Ayyoob Sharifi

**Ayyoob Sharifi** ni mzaliwa wa Irani, msomi wa Kijapani na mwanasayansi wa mijini. Yeye ni profesa katika Chuo Kikuu cha Hiroshima, ambako anaongoza maabara ya Sayansi ya Mazingira ya Mijini (URBES).

## Elimu 
Ayyoob Sharifi alimaliza masomo yake ya shahada ya kwanza katika uhandisi wa ujenzi katika Chuo Kikuu cha Tabriz mwaka wa 2005. Kisha akafuata Shahada ya Uzamili ya Sayansi katika Mipango Miji na Mikoa na akapokea shahada yake kutoka Chuo Kikuu cha Sayansi na Teknolojia cha Iran mwaka wa 2008. Mnamo 2010, alitunukiwa Somo la Serikali ya Japani (MEXT) kwa kozi ya udaktari, Uhandisi wa Mazingira na Idara ya Usanifu wa Majengo katika Chuo Kikuu cha Nago. Utafiti wake wa udaktari ulilenga tathmini endelevu ya ujirani. Mnamo 2013, alitunukiwa shahada ya Udaktari wa Uhandisi na cheti cha uzamili katika masomo jumuishi ya mazingira. inahitajika.

## Machapisho yaliyochaguliwa 
* Sharifi, A. (2016). A critical review of selected tools for assessing community resilience. Ecological Indicators, 69, 629-647. doi:10.1016/j.ecolind.2016.05.023
* Sharifi, A. (2016). From Garden City to Eco-urbanism: The quest for sustainable neighborhood development. Sustainable Cities and Society, 20, 1-16. doi:10.1016/j.scs.2015.09.002
* Sharifi, A. (2019). Resilient urban forms: A macro-scale analysis. Cities, 85, 1-14. doi:10.1016/j.cities.2018.11.023
* Sharifi, A. (2019). Urban form resilience: A meso-scale analysis. Cities, 93, 238-252. doi:10.1016/j.cities.2019.05.010
* Sharifi, A. (2021). Co-benefits and synergies between urban climate change mitigation and adaptation measures: A literature review. Science of the Total Environment, 750, 141642. doi:10.1016/j.scitotenv.2020.141642
* Sharifi, A. (2023). Resilience of urban social-ecological-technological systems (SETS): A review. Sustainable Cities and Society, 99, 104910. doi:10.1016/j.scs.2023.104910
* Sharifi, A., & Khavarian-Garmsir, A. R. (2020). The COVID-19 pandemic: Impacts on cities and major lessons for urban planning, design, and management. Science of the Total Environment, 749, 142391. doi:10.1016/j.scitotenv.2020.142391
* Sharifi, A., Amirzadeh, M., & Khavarian-Garmsir, A. R. (2025). The metaverse as a future form of smart cities: A systematic literature review of co-benefits and trade-offs for sustainable development goals. Cities, 161, 105879. doi:10.1016/j.cities.2025.105879

## Tuzo na kutambulika 
Sharifi anatambuliwa kama Mtafiti Aliyetajwa Sana kulingana na Clarivate. Yeye pia ni mpokeaji wa Tuzo ya Mtafiti Bora wa Chuo Kikuu cha Hiroshima cha Phoenix.
Jamii:Wanasayansi wa Irani
Maya Angelou

**Maya Angelou** (jina la kuzaliwa: **Marguerite Annie Johnson**; 4 Aprili 1928 – 28 Mei 2014) alikuwa mwandishi, mshairi, mwanaharakati wa haki za kiraia, na mwigizaji wa Marekani. Alichapisha vitabu saba vya kumbukumbu, insha tatu, na vitabu kadhaa vya mashairi, huku akipokea tuzo nyingi na kutambuliwa kwa zaidi ya miaka 50. Anajulikana zaidi kwa kitabu chake cha kumbukumbu cha mwaka 1969, *I Know Why the Caged Bird Sings*, ambacho kinasimulia maisha yake ya utotoni na ujana.

## Maisha ya awali na elimu 
Maya Angelou alizaliwa mjini St. Louis, Missouri. Wazazi wake walikuwa Bailey Johnson, askari wa lango la bahari, na Vivian Baxter Johnson, mwuguzi. Akiwa na umri wa miaka mitatu, wazazi wake walitengana, na yeye pamoja na kaka yake, Bailey Jr., walipelekwa kuishi na bibi yao kwa baba, Annie Henderson, huko Stamps, Arkansas. Bibi yake alikuwa mfanyabiashara hodari na mwenye heshima, na Angelou alijifunza maadili muhimu ya maisha kutoka kwake.

Akiwa na umri wa miaka saba, Angelou alibakwa na mpenzi wa mama yake. Baada ya tukio hilo, aliacha kuongea kwa karibu miaka mitano. Aliamini kwamba sauti yake ndiyo iliyosababisha kifo cha mwanamume huyo. Kimya chake kilidumu hadi alipomfahamisha mwalimu mmoja wa familia, Bi. Bertha Flowers, ambaye alimsaidia kuanza kuongea tena kwa kumpa vitabu vya mashairi na kumtia moyo asome.

## Kazi na uanaharakati 
Kazi yake ilikuwa na mabadiliko mengi. Akiwa California, alifanya kazi kama kondakta wa kwanza mwanamke mweusi kwenye tramu ya San Francisco. Baadaye alifanya kazi kama mpishi, mchezaji wa dansi, na mwimbaji wa calypso, akijulikana kama "Miss Calypso" na akarekodi albamu yake ya kwanza.

Maya alikuwa mshiriki muhimu katika harakati za haki za kiraia. Mnamo mwaka 1960, yeye na mwandishi mwingine, Julian Mayfield, walipanga onyesho la *Cabaret for Freedom* ili kuchangisha pesa kwa ajili ya Southern Christian Leadership Conference (SCLC), shirika lililoongozwa na Martin Luther King Jr.. Alishirikiana pia na Malcolm X.

## Kazi ya uandishi 
Kitabu chake maarufu zaidi, *I Know Why the Caged Bird Sings* (1969), kilibadilisha mtazamo wa uandishi wa kumbukumbu, na kufungua njia kwa waandishi wengine. Kilitolewa baada ya kusoma hadithi yake kwa mhariri mmoja, ambaye alimhimiza kuandika kitabu.

Mashairi yake pia yalipata sifa kubwa. Baadhi ya vitabu vyake vya mashairi ni pamoja na ''Just Give Me a Cool Drink of Water 'fore I Diiie* (1971), kilichoteuliwa kwa Tuzo ya Pulitzer, na *And Still I Rise* (1978).

## Urithi na tuzo 
Maya Angelou alipokea tuzo nyingi katika maisha yake yote, ikiwemo *Presidential Medal of Freedom'' (2010), heshima ya juu zaidi ya kiraia nchini Marekani, iliyotolewa na Rais Barack Obama. Pia alishinda Tuzo tatu za Grammy na alipewa zaidi ya digrii 50 za heshima kutoka vyuo vikuu mbalimbali.

Aliacha alama isiyofutika katika historia ya fasihi na harakati za haki za kiraia. Mashairi na vitabu vyake vya kumbukumbu vimekuwa vyanzo vya msukumo kwa mamilioni ya watu duniani kote.

## Marejeo
* 
* 
* 

Jamii:Waandishi wa Marekani
Leopoldstadt (Vienna)

**Leopoldatadt** au **Wilaya ya 2**, Kijerumani: **2. Bezirk**, ni wilaya moja kwa 23 ya mji mkubwa wa Austria, Vienna.

## Eneo 
Wilaya ya pia ni "Innembezirk" ("Wilaya wa ndani" moja (Wilaya 1-9) ya Vienna, ni wilaya zipo ndani za barabara ya "Guertel" (Mkanda) na magharibi wa mto Danubi.

Wilaya ya pili ina mpaka kwa wilaya ya kwanza (Stadtzentrum), katikati kuna kanali ya Danubi (ni kanali imejengwa kwa meli dogo kufika katikati sababu hamna mto kwa katikati ya jiji ya ya Vienna.

## Kuhusu 
]]

Vitu muhimu mwenyewe wilaya ya pili ni Prater, Praterplatz, Vienna Fair, stadioni ya soka la Ernst Happel, Ferries Wheel, planetari na Madam Tousseauds Vienna na makumbusho wa njia ya reli ya miniaturi ya Vienna.

## Trafiki 
Kuna kituo cha reli kikuu, ni kituo cha reli Vienna Praterstern, pia huduma za Treni za mjini Vienna, mistari nyekundu (U1) na purpeli (U2), pia kuna huduma za treni za barabarani, na treni za mkoani (S-Bahn) na ha treni za eneo (REX na R).
Kata ya pili ipo Busterminal Vienna pia.

## Viungo vya nje 
* Stadt Wien - Leopoldstadt - Vienna from above - Tovuti ya wilaya ya Leopoldstadt
Mtaa wa Rotenthurm (Vienna)

**Mtaa wa Rotenthurm** ni mtaa wa kata ya kwanza ya mji mkubwa wa Austria, Vienna.

## Eneo 
Mtaa wa Rotenthurm ipo katikati ya Stephansplatz, (mahali ya kathedrali wa Stephan) na Schwedenplatz (karibu na terminali ya ferri ya "Twin City Liner" hadi Bratislava, Slovakia, ipo bandarini ya Kanali wa Danubi Schwedenplatz, kwenye katikati ya jiji ya Vienna.

Rotenturmstraße iligeuzwa kuwa barabara tulivu ya trafiki. Leo, ni "eneo la mkutano" na kasi ya juu ya 20 km/h, hakuna kusimama au maegesho inaruhusiwa, na watembea kwa miguu wanaovuka barabara wana haki ya njia. Njia za kando pia zilipanuliwa, miti ikapandwa, na samani za bustani kuwekwa. Huu ulikuwa mradi wa mwisho wa Naibu Meya wa zamani wa Vienna Maria Vassilakou.

## Kuhusu 
Mtaa wa Rotenthurm ni mtaa inatumikwa wa watalii wengi na hata muda wa krismasi muhimu wa soko la krismasi na dekorationi ya krismasi.

## Viungo vya nje 
* Stadt Wien - Rotenturmstraße Neu - Mehr Platz, Sitzbänke und Bäume Halmashauri ya Vienna kuhusu mtaa wa Rothenthurm
Skandinavienkai

**Skandinavienkai**, Kijerumani: **Skandinavienkai**, ni bendari ya ferri la masafa marefu huko Travemünde, kata ya mji Lübeck, kaskazini wa Ujerumani.

## Kuhusu 
Ni bendari ya meli ya usafiri wa umma wa masafa marefu moja kwa tatu huko Ujerumani (kando ya bendari ya Kiel na bendari ya Rostock-Warnemünde.

Kutoka Skandinavienkai Lübeck Travemünde kuna huduma za ferri ya kampuni TT-Line (Travemünde-Trelleborg lini) , Finnlines, Color Line na Stena Line.

Kuna safari kwa nichi: Uswidi, Ufini, Norwei na Urusi.

Sasa hizi hamna ferri inaendeshwa Seydisfjordur au Reykjavik, Isilandi, lakini zipo kutoka Udeni.

## Eneo 
Kuna kituo cha Treni za eneo inaitawa *Lübeck-Travemünde Skandinavienkai*, mstari wa RE8 (Hamburg Hauptbahnhof - Bad Oldesloe - Lübeck Hauptbahnhof - Lübeck - Strand) karibu na bendari, pia kuna mabasi la mjini zinafika Skandinavienkai kutoka kituo kikuu cha Lübeck na kutoka Kituo cha reli Lübeck Travemünde Strand.

## Viungo vya nje 
* Lübecker Hafen-Gesellschaft mbH - tovuti ya Skandinavienkai Terminal