open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Arlene Ash

**Arlene Sandra Ash** ni mwanatakwimu wa Marekani ambaye anafanya kazi ya kurekebisha hatari katika huduma za afya. Yeye ni profesa wa Quantitative Health Sciences katika Chuo Kikuu cha Massachusetts Medical School, na mkuu wa kitengo cha Utafiti wa Takwimu na Huduma za Afya.

Ash pia ana nia ya uadilifu wa uchaguzi, na ameongoza Kamati Ndogo ya Chama cha Takwimu cha Marekani kuhusu Uadilifu wa Uchaguzi. Pia amehusika katika harakati za kupinga nyuklia na amefanya kazi ili kupata malipo sawa kwa wanawake. 

Alikuwa Rais wa Caucus for Women in Statistics mwaka wa 1986. Akawa mshirika wa Shirika la Takwimu la Marekani mwaka wa 1998 na ni mwanachama aliyechaguliwa na Taasisi ya Kimataifa ya Takwimu. Mnamo 2010 alishinda Tuzo ya Ubora wa Muda Mrefu ya Sehemu ya Chama cha Kitakwimu cha Marekani kuhusu Takwimu za Sera ya Afya.

## Marejeleo
Kellie Archer

**Kellie Jo Archer** (aliyezaliwa 1969) ni mtaalamu wa takwimu za viumbe aliyebobea katika mbinu za uchanganuzi wa safu ndogo ndogo. Yeye ni profesa wa takwimu za viumbe na mwenyekiti wa idara ya takwimu za viumbe katika Chuo Kikuu cha Jimbo la Ohio.

## Utambuzi 
Archer alitajwa kuwa Mwanachama wa Shirika la Takwimu la Marekani mwaka wa 2021. Alichaguliwa kuwa mwenyekiti wa sehemu ya ASA Statistical Learning na Data Science mnamo 2021.

## Marejeleo
Jana Asher

**Jana Lynn Asher** ni mwanatakwimu anayejulikana kwa kazi yake kuhusu haki za binadamu na unyanyasaji wa kijinsia. Yeye ni Profesa Mshiriki wa Hisabati na Takwimu katika Chuo Kikuu cha Slippery Rock. Alikuwa mhariri mwenza wa kitabu Statistical Methods for Human Rights [Mbinu za Kitakwimu za Haki za Kibinadamu] akiwa na David L. Banks na Fritz Scheuren.

Asher anajitolea kwa Jumuiya ya Takwimu ya Marekani katika majukumu kadhaa, ikiwa ni pamoja na kama Mwenyekiti wa Mpango wa 2022 kwa Sehemu yake ya Mbinu za Utafiti wa Utafiti. Alichaguliwa kama Mwakilishi wa Baraza la Sehemu katika Bodi ya Wakurugenzi ya ASA kwa kipindi cha 2023-25. Asheri aliteuliwa kuwa Mwenyekiti wa Kamati ya Historia ya Takwimu ya Taasisi ya Kimataifa ya Takwimu.

## Elimu 
Asher alihitimu katika anthropolojia na masomo ya Kijapani katika Chuo cha Wellesley, na kuhitimu mwaka wa 1991. Alipata shahada ya uzamili (1999) na Ph.D. (2016) katika takwimu kutoka Chuo Kikuu cha Carnegie Mellon. Tasnifu yake, Ubunifu wa Kimethodolojia katika Ukusanyaji na Uchambuzi wa Data ya Ukiukaji wa Haki za Kibinadamu, ilisimamiwa na Stephen Fienberg.

## Mareje
Nasalsa

**Nasalsa** alikuwa malkia wa Nubia wa Ufalme wa Kush. Anajulikana kutokana na shabti, baadhi ya maandishi kwenye vitabu vidogo na vikombe, maandishi kwenye stela ya *Khaliut*, maandishi ya kutolewa na maandishi kutoka Kawa. Dodson anataja kwamba Nasalsa anatajwa kwenye stela ya Kutawazwa kwa Atlanersa na kwenye stela za Uchaguzi na Uteuzi wa Aspelta. Stela hizi zilitoka Gebel Barkal. Stela ya Anlamani (Kawa VIII) ina sehemu inayoelezea Nasalsa akiitwa na kumpata mwanae kwenye kiti cha enzi. Sasa mama wa mfalme Nasalsa aishi milele, alikuwa miongoni mwa dada wa kifalme. Mama wa mfalme, mpenzi wa upendo, alikuwa malkia wa wake wote. Mfalme alituma marafiki ili aletwe. Alikuta mwanae akiwa kama Horus kwenye kiti chake cha enzi. Alikuwa na furaha sana baada ya kuona uzuri wa Mfalme.

Stela ya Uteuzi wa Aspelta inamrejelea Nasalsa kama Dada wa Mfalme, Mama wa Mfalme, Malkia wa Ufalme wa Kush, na Binti wa Re. Maandishi yanasema kuwa Nasalsa alikuwa binti wa Dada wa Mfalme, Mhudumu wa Amen-Re huko Thebes, Misri *Amenirdis II*. Uhusiano huu labda ulikuwa kupitia ulezi, kwa sababu Mhudumu huko Thebes aliaminiwa kuwa mtawa. Kutajwa kwa *Binti wa Re* ilikuwa mara ya kwanza malkia wa Kush kutumia cheo hicho.

Stela ya Chaliut kutoka Gebel Barkal B500 inamuelezea Nasalsa akiwa kama Isis alivyokuwa na Horus wakati inaposema kuwa Aspelta alikuwa kwenye kiti cha enzi cha Horus. Hii inaweza maanisha kuwa Nasalsa alikuwa msimamizi wa kifalme au mwenzake katika utawala.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Sudan
Jamii:Wanasiasa wa Sudan
Macoura Dao

**Macoura Dao** (jina la kuzaliwa: **Macoura Coulibaly**) ni mwanasiasa wa Ivory Coast. Ni meya wa jimbo la Foumbolo. Mnamo 2019 alimrithi Célestine Ketcha Courtès kama Rais wa *Network for Locally Elected Women of Africa* (REFELA).

## Kazi
Katika chaguzi za mitaa za Ivory Coast Macoura Dao aliwakilisha chama cha *Rally of the Republicans* (RDR), akipata 35.22% ya kura za umeya huko Foumbolo.

Mnamo mwaka 2017 alishinda tuzo ya Ubora kutoka Wizara ya Mambo ya Ndani na Usalama, akichukua tuzo ya pili ya afisa bora aliyechaguliwa nchini humo. 
Macoura Dao aliteuliwa kuwa Rais wa REFELA katika mkutano huko Cairo mnamo Juni 17, 2019..

## Marejeo
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Cote d'Ivoire
Jamii:Wanawake wa Ivory Coast
Naïma Ababsa

thumbnail|right|200px|Naïma Ababsa
**Naïma Ababsa** () (1963 – 18 Aprili 2021) alikuwa mwimbaji kutoka Algeria.

## Marejeo
Jamii:Wanawake wa Algeria
Jamii:Waimbaji wa Algeria
Jamii:Wanawake wa Kiafrika kwenye Wikipedia
Souad Bendjaballah

**Souad Bendjaballah** ni mwanasheria wa Algeria, mwanaharakati wa haki za wanawake na mwanasiasa.

## Wasifu
**Souad** ni mwanachama wa kikundi cha utafiti cha Historia ya wanawake huko Mediterania akishirikiana pamoja na Fatima-Zohra Guechi

Souad alishiriki katika kongamano hilo mnamo Novemba 1999 katika Chuo Kikuu cha Constantine.
Pia Mnamo Oktoba 8, 2003, aliteuliwa kuwa Waziri Mjumbe wa Waziri wa Elimu ya Juu, anayesimamia utafiti wa kisayansi.
## Marejeo
Jamii:watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Kiafrika kwenye Wikipedia
Marie-Rose Nizigiyimana

**Marie-Rose Nizigiyimana** (alizaliwa mnamo mwaka 1966) ni Mwanasiasa wa Burundi. Aliwahi kushika nyadhifa ya Uwaziri wa Biashara, Viwanda na utalii katika serikali ya Rais Pierre Nkurunziza kuanzia tarehe 18 Februali mpaka alipofukuzwa kazi 18 Mei 2015.

## Biografia
Nizigiyimana alizaliwa mnamo mwaka 1966 katika jamii ya Rango huko jimbo la Kayanza.  Alipata elimu yake ya shahada yake ya kwanza ya Ualimu mwaka 1993.
Nizigiyimana alikua mwanasiasa wa chama cha Union for National Progress tangu mwaka 1993. 18 Februali 2014 alichaguliwa kuwa Waziri wa Biashara, Viwanda na utalii baada ya mabadiliko ya baraza la mawaziri.

Alifukuzwa uwaziri 18 Mei 2015, baada ya kushindwa kwa majaribio ya mapinduzi ya kijeshi. Hii ni baada ya ukosoaji mkubwa juu ya upungufu wa mafuta nchini Burundi. Nafasi yake ilichukuliwa na Irina Inantore.

## Marejeo
Jamii:Wanawake wa Burundi
Jamii:Wanasiasa wa Burundi
Jamii:Wanawake wa Kiafrika kwenye Wikipedia
Yasmine Allas

**Yasmine Allas** (, ; alizaliwa 1967) ni mwanamke muigizaji na mwandishi mwenye asili ya Kisomalia na Kiholanzi.

## Maisha binafsi
Allas alizaliwa mnamo mwaka 1967 katika mji wa Mogadishu, ambao ni mji mkuu wa Somalia. Familia yake ilikuwa ni ya kitajiri, ambapo baba yake alikuwa akifanya kazi kama Generali kwenye Jeshi la Somalia.

## Marejeo
Jamii:Watu wa Somalia
Jamii:Wanawake wa Kiafrika kwenye Wikipedia
Madiqen

**Madiqen** alikuwa malkia wa Nubia mwenye cheo cha Kimisri *mke wa mfalme*, *mke wa mfalme wa walio hai* na *dada wa mfalme*. Mama yake alikuwa malkia Nasalsa. Baba yake labda alikuwa mfalme *Senkamanisken*. Mume wake wa kifalme hakujulikana kwa uhakika, lakini *Aspelta* na *Anlamani* ndio chaguo la uwezekano mkubwa zaidi. Madiqen anajulikana kutokana na mazishi yake huko Nuri (Nu 27). Mazishi yake yalikuwa ya piramidi na kapeli ndogo mbele yake. Kuna ngazi inayoenda chini kwenye vyumba viwili vya mazishi ambavyo vilipatikana vikiwa vimeibiwa. Vitambaa vya dhahabu na vyombo vya alabasta vilipatikana. Pia kulikuwa na shabti 80 zinazoleta jina lake na cheo. Kwenye stela ya Aspelta imetajwa kuwa alipandishwa na mfalme kuwa mwimbaji wa Amun huko Napata. Baadaye nafasi hii ilipewa binti yake *Henuttakhebit*.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Sudan
Jamii:Wanasiasa wa Sudan
Henutirdis

**Henutirdis** alikuwa mwanamke wa kifalme wa Nubia na cheo cha *mke wa mfalme*, ingawa kusomwa kwa cheo hicho kuna utata. Mume wake labda alikuwa *Harsiotef*. Mpaka sasa anajulikana tu kutokana na mazishi yake huko Nuri (Nu. 34). Ni ya kustaajabisha kwamba anabeba jina la Kimisri. Wanawake wengine wa kifalme wa Nubia wengi wanabeba majina ya Nubia.

Mazishi yake huko Nuri yalikuwa ya piramidi yenye kapeli na vyumba viwili vya mazishi vya chini ya ardhi. Kulikuwa na ngazi iliyoelekea chini ya ardhi na kuelekea kwenye vyumba vya mazishi ambavyo vilipatikana vikiwa vimeibiwa sana. Vipande vya shabti 6 visivyo na maandishi vilipatikana. Jina la Henutirdis limehifadhiwa kwenye meza ya kutoa sadaka.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Sudan
Jamii:Wanasiasa wa Sudan
Samantha Mogwe

**Samantha Mogwe** ni mwanamuziki kutoka Botswana. Muziki wake ni mchanganyiko wa R&B, Jazz na Afrika.

## Maisha ya Awali na Elimu 
Mogwe alizaliwa nchini Botswana na mama Mzambia na baba Mbotswana.

Ana shahada katika Theolojia kutoka Chuo cha Baptist Theological jijini Rustenburg na pia alisomea muziki katika Chuo cha Trinity College London.

## Maisha Binafsi 
Mogwe ameolewa na ana watoto wawili.

## Tuzo na Uteuzi 
# 2003; My African Dream kategoria ya kuimba: Mshindi wa Pili
# 2004: Gabs Kareoke Idols kama Washiriki Wadogo zaidi: Mshindi
# 2014: Tuzo za Muziki za Yarona FM (YAMA): Mshindi Msanii Bora wa Kike wa Mwaka
# 2015: Tuzo za Magazine ya Muziki ya Kiafrika: Mteuliwa Bora Kusini mwa Afrika kwa Wanawake

## Marejeo
Jamii:Wanawake wa Botswana
Jamii:Wanamuziki wa Botswana
Linah Mohohlo

thumbnail|right|200px|Linah Mohohlo

**Linah Kelebogile Mohohlo** (13 Februari 1952 - 2 Juni 2021) alikuwa mchumi na kansela wa chuo kikuu wa Botswana. Alikuwa Gavana wa kwanza wa kike wa Bank of Botswana kuanzia mwaka 1999 hadi mwaka 2016. Alikuwa pia Kansela wa kwanza wa kike wa Chuo Kikuu cha Botswana, kuanzia mwaka 2017 hadi mwaka 2021.

Mohohlo alikuwa mwanachama wa Tume ya Afrika. Alikuwa pia sehemu ya Jopo la Maendeleo ya Afrika (APP), kikundi cha watu kumi wanaopigania maendeleo ya haki na endelevu barani Afrika.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1952
Jamii:Waliofariki 2021
Jamii:Wanawake wa Botswana
Jamii:Wanawake wa Kiafrika kwenye Wikipedia
Jamii:Kampeni ya Wanawake wa Kiafrika kwenye Wikipedia
Kgomotso Moahi

thumbnail|right|200px|Kgomotso Moahi

**Kgomotso Hildegard Moahi** ni mtaalamu wa masomo na msimamizi wa masomo nchini Botswana, ambaye anahudumu kama profesa kamili na makamu kansela msaidizi – huduma za wanafunzi katika Chuo Kikuu cha Open University cha Botswana. Amehudumu hapo awali katika Idara ya Masomo ya Maktaba na Taarifa, katika Chuo Kikuu cha Botswana, chuo kikuu cha umma kikubwa zaidi nchini humo kama mwenyekiti wa idara ya masomo ya taarifa, mwandikishaji wa Chuo cha Fasihi ya Binadamu na kama mwanachama wa Baraza la Chuo Kikuu cha Botswana. Kwa kipindi cha miezi tisa katika mwaka wa 2017, Moahi aliwahi kutumikia kama makamu kansela wa muda wa chuo kikuu.

Amewakilisha chuo kikuu katika huduma yake ya kitaaluma kwa kushiriki katika miradi kadhaa iliyolenga kuhamasisha matumizi ya Teknolojia ya Habari na Mawasiliano (ICT) kwa maendeleo kama vile maendeleo ya sera ya ICT ya Botswana (MAITLAMO) mnamo mwaka 2004. Alikuwa mwenyekiti mwenza wa kamati ya afya katika mkutano wa pili wa Jukwaa la Teknolojia ya Habari Ulimwenguni (WITFOR) uliofanyika Gaborone mnamo 2005.

## Marejeo
Jamii:Wanawake wa Botswana
Jamii:Wanawake wa Kiafrika kwenye Wikipedia
Precious Gondwe

**Precious Gondwe** (alizaliwa Bulawayo, Zimbabwe, 1987) ni mwanamke mwanasheria na mfanyabiashara wa Botswana. Aliorodheshwa katika Top 30 ya Wanasheria Wanawake Wenye Nguvu zaidi barani Afrika ambapo aliwakilisha Jamhuri ya Botswana kama mwanasheria na mwanzilishi wa kampuni ya sheria barani Afrika.

Precious Gondwe alizaliwa katika jiji la Bulawayo nchini Zimbabwe na alikulia nchini Botswana ambapo alipata elimu yake ya awali. Aliendelea kusoma sheria katika Chuo Kikuu cha Afrika Kusini jijini Pretoria.

## Kazi 
Precious Gondwe alianza kazi mnamo mwaka 2012 katika Lerumo Mogobe Wakili wa Sheria. Mwaka 2018 alianzisha kampuni yake mwenyewe ya Precious & Partners nchini Botswana. Katika kipindi cha miaka kumi amepata kutambuliwa kama mmoja wa wataalamu wa sheria wenye ushawishi mkubwa katika Kusini mwa Afrika. 

Mwaka 2021 alikuwa mpatanishi na Chama cha Wapatanishi nchini Afrika Kusini. Mwaka 2023, alikuwa mwakilishi katika Mkutano wa Masomo wa Jumuiya ya Madola ulioandaliwa na Duke wa Edinburgh.

## Tuzo 
Mwaka 2020 alitambuliwa kati ya wanawake watano wa Kusini mwa Afrika katika Uongozi (SAWIL) ambapo alipewa na kutajwa katika Kategoria ya Juu 10 ya Trailblazers, Wanawake wa Kusini mwa Afrika katika Uongozi. Kisha alipewa Tuzo ya Kibinadamu na Young Boss Media New York mwaka huo huo. Mwaka 2021 Precious alipewa Tuzo ya Kiongozi wa Kiafrika na Mjasiriamali wa Jamii ya mwaka. Mwaka 2021 Precious Gondwe aliketi katika bodi ya Pembury Lifestyle Group.

## Marejeo
Jamii:Wanawake wa Botswana
Jamii:Wanawake wa Kiafrika kwenye Wikipedia
Ricki Kgositau

**Tshepo Ricki Kgositau-Kanzaa** ni mwanaharakati wa haki za wabadili jinsia kutoka Botswana ambaye anaishi nchini Afrika Kusini.

Mwaka 2017, alikuwa wa kwanza kukubaliwa utambulisho wa jinsia kisheria nchini Botswana.

## Maisha Binafsi 
Kgositau amejitambulisha kama mwanamke tangu akiwa mdogo. Mwaka 2011, aliomba aandikwe kama mwanamke kwenye kadi yake ya *Omang* (Kadi ya Utambulisho wa Kitaifa) na Ofisi ya Usajili wa Raia na Kitaifa, lakini hawakuweza kufanya mabadiliko hayo.

Mwaka 2017, Mahakama Kuu ya Botswana iliagiza serikali kutambua utambulisho wake wa kijinsia kama mwanamke, na hivyo kumfanya mtu wa kwanza kukubaliwa utambulisho wake wa kijinsia nchini Botswana. Ni mwakilishi wa haki za watu wanaotambulika kijinsia.
## Machapisho
* Liesl Theron na  Tshepo Ricki Kgositau, *The Emergency of a Grassroots African Trans Archive*, *Transgender Studies Quarterly* 2(4): 578-583, 2015

## Marejeo
Jamii:Wanaharakati wa Botswana
Madiha Abdalla

**Madiah Abdalla** ni mwandishi wa habari wa Sudan na mhariri mkuu wa kwanza mwanamke wa gazeti la Sudan *El Meidan* tangu mwaka 2011, lililloko chini ya Chama cha Kikomunisti cha Sudan. Madiah ni miongoni mwa wanawake waanzilishi katika uandishi wa habari akifuatia hatua za wanaharakati wa haki za wanawake, kama vile Fatima Ahmed Ibrahim mnamo mwanzoni miaka ya 1940, ambaye alitoa gazeti la ''Women's voice*.

## Kazi 
Abdalla alianza taaluma yake kama mwanahabari katika gazeti la *El Meidan* mnamo 1985. Kisha alifanya kazi katika magazeti tofauti, kama vile *Alayam*. Abdalla pia aliandika idadi ya safu katika *El Meidan''  baada ya Mkataba Kabambe wa Amani CPA nchini Sudan. 

Abdalla ambaye ni mwanaharakati wahaki za wanawake, anatoa wito wa usawa wa wanawake na anajitahidi kupunguza ubaguzi wa kijinsia kama pengo mojawapo nchini Sudan. Ameandika makala kuhusu masuala ya wanawake katika kurasa tofauti za mtandaoni, kama vile katika jukwaa maarufu Sudaneseonline.

## Kukamatwa na kesi mahakamani 
Kutokana na maandishi yake, Abdalla amekuwa kizuizini na akakabiliwa na kesi mwezi wa Aprili 2017. Katika kesi nyingine mwaka wa 2014, ambapo Abdalla alikabiliwa na shutuma za Huduma ya Kitaifa ya Ujasusi na Usalama ya Sudan (NISS) ambapo alipatikana na hatia ya kuchapisha habari za uongo.

## Marejeleo
Serara Selelo-Mogwe

**Serara Segarona Selelo-Mogwe** (pia anajulikana kama **Serara Kupe-Mogwe**; 1927 - 2 Septemba 2020) alikuwa muuguzi na mwanazuoni wa kipekee nchini Botswana. Baada ya kutumikia kama afisa wa kwanza mweusi na mwanamke wa Botswana wa kufanya kazi kama afisa mkuu wa uuguzi, alikuwa mwanamke wa kwanza wa Kibotswana kupata shahada ya uzamivu na kuwa profesa.

## Maisha ya awali na elimu 
Serara Selelo alizaliwa mwaka 1927 jijini Bobonong nchini Botswana. Alikuwa mtoto mkubwa wa Phofuetsile Selelo na Mokgadi Selelo.

Katika miaka yake ya utoto, elimu ya sekondari ilikuwa ngumu kupatikana katika mkoa wake, kwa hivyo alisafiri kwenda *Tiger Kloof Educational Institute* nchini Afrika Kusini kwa elimu ya sekondari. Kisha, katika miaka ya 1940, alienda kusoma katika Hospitali ya McCord Zulu, ambapo alipata diploma ya uuguzi na ukunga.
## Miaka ya Baadae
Mwaka 1993, Selelo-Mogwe alichapisha kitabu cha kumbukumbu kuhusu maisha yake kama afisa mkuu wa wauguzi wa Botswana kilichoitwa *An Uneasy Walk to Quality: The Evolution of Black Nursing Education*. 

Baadae, alistaafu na kuishi kwenye shamba karibu na kijiji cha Pitsane, katika Mkoa wa Kusini wa Botswana, pamoja na mume wake wa pili, mwanasiasa na balozi Archibald Mogwe, walioana mnamo  mwaka 1997.

Alifariki dunia mwaka 2020 akiwa na umri wa miaka 93.
## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1927
Jamii:Waliofariki 2020
Jamii:Wanawake wa Botswana
Jamii:Wanawake wa Kiafrika kwenye Wikipedia
Ourida Chouaki

**Ourida Chouaki** (alizaliwa 1953 au 1954 - alifariki 12 Agosti 2015) alikuwa mwanaharakati wa haki za wanawake kutokea Algeria.Ourida ni Mwanzilishi wa chama kinachopigania mageuzi ya Kanuni ya Familia ya Algeria ukiratibu takribani miaka 20, barakat! ambayo ilifanikiwa kuchukua nafasi ya sheria mnamo 2004.
## Maisha
**Ourida** alikuwa dada wa mwanaharakati wa elimu na mwanachama wa Harakati za Kidemokrasia za Kijamii Salah Chouaki ambaye aliuawa na wanamgambo kutoka Kundi la Kiislamu lenye silaha la Algeria mnamo miaka ya 1990.
## Marejeo
Jamii:waliozaliwa 1953
Jamii:waliofariki 2015
Jamii:Wanawake wa Kiafrika kwenye Wikipedia
Nondi Mahlasela

**Nondi Mahlasela** (amezaliwa tarehe 25 Desemba mwaka 1991) ni mchezaji wa soka wa Botswana ambaye anacheza kama mshambuliaji katika klabu ya Prison na timu ya taifa ya wanawake ya soka ya Botswana.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1991
Jamii:Waliohai
Jamii:Wanawake wa Botswana
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Kiafrika kwenye Wikipedia
Shule ya Sekondari Arusha

**Shule ya Sekondari Arusha** ni shule ya sekondari iliyopo Jiji la Arusha ambayo ni shule ya kwanza nchini Tanzania kuongozwa na mwanamke Mtanzania aliyesoma nchini Marekani

Mnamo mwaka 2018 shule hiyo ilikuwa na wanafunzi 800 wa kike. 

## Viungo Vya Nje
* MATOKEO YA MTIHANI WA ACSEE 2017, S0302 SHULE YA SEKONDARI ARUSHA - Baraza la Mitihani la Tanzania

## Marejeo
Thuto Ramafifi

**Thuto Oaboloka Ramafifi** (amezaliwa tarehe 9 Januari mwaka 1992) ni mchezaji wa soka wa Botswana anayecheza kama mshambuliaji.

## Maisha 
Ramafifi alikuwa akicheza netiboli akiwa mdogo.

## Elimu 
Ramafifi alihudhuria Shule ya Upili ya Ledumang nchini Botswana. 

## Kazi katika ngazi ya Klabu 
Ramafifi amekuwa mfungaji bora wa *NCAA Division II* akiwa na magoli ishirini na sita.

## Kazi katika ngazi ya Kimataifa 
Ramafifi alicheza katika timu ya taifa ya wanawake ya soka ya Botswana kwa ajili ya kufuzu kwa 2022'' Women's Africa Cup of Nations qualification''.

## Nafasi ya Uchezaji 
Ramafifi kwa kawaida anacheza kama mshambuliaji na ameelezwa kama "akichukua mtindo wake wa kucheza kutoka kwa mwana-ikoni wa Kireno Cristiano Ronaldo.

## Kazi ya Ufundi 
Ramfifi alihudhuria kozi ya awali ya ufundi ya FIFA Namibia na kozi ya ufundi ya Premier Skills nchini Botswana.

## Maisha ya Kibinafsi 
Ramfifi ni mzaliwa wa Gaborone, Botswana.
## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1992
Jamii:Waliohai
Jamii:Wanawake wa Botswana
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Kiafrika kwenye Wikipedia
Mokgabo Thanda

**Mokgabo Onneile Thanda** (amezaliwa tarehe 3 Aprili mwaka 1993) ni mchezaji wa soka wa Botswana anayecheza kama kiungo wa kati kwa klabu ya Zambia ya Yasa FC na timu ya taifa ya wanawake ya soka ya Botswana.

## Kazi ngazi ya klabu 
Thanda amecheza katika klabu ya Yasa nchini Zambia.

## Kazi ngazi ya kimataifa 
Thanda ameichezea Botswana katika ngazi ya wakubwa wakati wa matoleo mawili ya ''COSAFA Women's Championship'' (2020 na 2021).

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1993
Jamii:Waliohai
Jamii:Wanawake wa Botswana
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Kiafrika kwenye Wikipedia
Refilwe Tholakele

**Refilwe Tebogo Tholekele** (amezaliwa tarehe 26 Januarimwaka 1996), anayejulikana kwa jina la utani **Seven**, ni mchezaji wa soka wa Botswana anayecheza kama mshambuliaji wa klabu ya *Mamelodi Sundowns Ladies F.C.* na timu ya taifa ya wanawake ya soka ya Botswana.

## Maisha 
Tholakele alianza kucheza soka la ushindani mwaka wa 2007. Akiwa na umri wa miaka 13, alialikwa kwenye kambi ya mazoezi ya timu ya taifa ya wanawake ya Botswana chini ya umri wa miaka 17 ambapo kocha mkuu Jacqueline Gaobinelwe alimpa jina la utani "Seven" kutokana na Tholakele kupenda kuvaa jezi yenye nambari hiyo na kuwa mwanafunzi wa darasa la Saba.

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1996
Jamii:Waliohai
Jamii:Wanawake wa Botswana
Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Jamii:Wanawake wa Kiafrika kwenye Wikipedia
Resego Kgosidintsi

**Resego Natalie Kgosidintsi** ni mwanaharakati wa haki za wanawake na mgombea wa kisiasa kutoka Botswana. Katika shughuli za kisiasa, anajulikana kama **Petrol Bomb** kwa imani zake za kisiasa zilizo wazi.

## Maisha na Elimu 
Resego Kgosidintsi ni binti wa Bontsibokae na Colline Kgosidintsi,Pia ameshiriki kuhamasisha wanawake kugombea nafasi za kisiasa kutokana na ukosefu wa usawa wa kijinsia katika vyombo vya siasa nchini Botswana, akilenga kuona mwanamke anagombea kila nafasi ya uongozi katika uchaguzi mkuu wa Botswana wa mwaka 2024.

Kgosidintsi alikuwa Katibu wa Kata ya Kijiji na mweka Hazina wa Gaborone Central, kisha akachaguliwa kuwa mjumbe wa nyongeza wa Kanda ya Kusini–Kati wa chama cha Botswana National Front.Baadae alihudumu kama Katibu Mkuu wa Umoja wa Wanawake wa chama hicho.Mwaka 2020, alikamatwa na kuachiwa siku iliyofuata, jambo lililosababisha ukosoaji dhidi ya serikali kwa kukamata wanachama wa upinzani.Kgosidintsi aligombea urais wa Umoja wa Vijana wa Botswana National Front mwaka 2020.Uchaguzi huo uliahirishwa hadi mwaka 2022, ambapo alimshinda mpinzani wake Carter Joseph kwa kura 337 dhidi ya 26.Pia aligombea kiti cha Ubunge cha jimbo la Gaborone Bonnington North mwaka 2022.Mwezi Oktoba 2022, alizua mjadala baada ya kukosoa hadharani uongozi wa vyama vya upinzani kwa kushindwa kukiondoa chama tawala madarakani.

## Marejeo
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Botswana
Jamii:Wanasiasa wa Botswana
Jamii:Wanawake wa Kiafrika kwenye Wikipedia
Mmasekgoa Masire-Mwamba

thumb|Mmasekgoa Masire-Mwamba addressing panellists crop
**Mmasekgoa Masire-Mwamba** ni msimamizi wa Botswana na mtumishi wa umma wa kimataifa, mwenye uzoefu wa zaidi ya miaka 30 katika ngazi ya juu katika maeneo ya biashara, maendeleo, na diplomasia ya pande nyingi. Mmasekgoa Masire-Mwamba alikuwa Naibu Katibu Mkuu wa Jumuiya ya Madola kutoka mwaka 2008 hadi mwaka 2014.

## Marejeo
Jamii:Waliohai
Jamii:Wanawake wa Botswana
Jamii:Wanasiasa wa Botswana
Jamii:Wanawake wa Kiafrika kwenye Wikipedia
Makabelo Mosothoane

**Makabelo Priscilla Mosothoane** (amezaliwa Kanye, Botswana, 1952) ni mwanasiasa wa Lesotho ambaye alihudumu kama Waziri wa Elimu na Mafunzo kutoka mwaka 2012 hadi 2015, katika serikali ya Tom Thabane. Alikuwa muuguzi na mwalimu kabla ya kuingia katika siasa, na pia alikuwa raisi wa tawi la mitaa la Shirika la Msalaba Mwekundu.

## Maisha 
Mosothoane alizaliwa katika familia ya Watswana. Lugha yake ya asili ilikuwa ni Kitswana. Mosothoane alihudhuria shule ya sekondari jijini Gaborone (mji mkuu wa Botswana), na baadaye alihitimu diploma ya uuguzi, akifanya mafunzo katika Hospitali ya Princess Marina ya Gaborone. 

Alihamia Lesotho kusoma katika Chuo Kikuu cha Taifa cha Lesotho, akimaliza masomo yake mwaka 1982 na kupata Shahada ya Sanaa katika Elimu. Akiendelea kukaa Lesotho baada ya kuhitimu, Mosothoane kwanza alifanya kazi kama mwalimu wa shule ya upili, akifundisha shule iliyopo Linare na Hlotse. Mwaka 1987, alianza kufanya kazi katika shule ya Kiingereza ya Wilaya ya Leribe, ambapo alikuwa mkuu wa shule mwaka 1991. Nje ya kazi yake katika elimu, Mosothoane alichaguliwa kuwa rais wa Shirika la Msalaba Mwekundu la Lesotho mwaka 2003.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1952
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Botswana
Jamii:Wanasiasa wa Lesotho
Jamii:Wanawake wa Kiafrika kwenye Wikipedia
Lesego Motsumi

thumb|Ms. Lesego Ethel Motsumi
**Lesego Ethel Motsumi** (1955/1956 - 9 Januari 2023) alikuwa mwanasiasa wa Botswana. Alichaguliwa katika Bunge la Kitaifa la Botswana mwaka 1999.

Motsumi alifariki tarehe 9 Januari 2023, akiwa na umri wa miaka 67, kutokana na majeraha ya moto yaliyotokana na kitu kulipuka wakati alipokuwa anateketeza taka tarehe 31 Desemba 2022 katika makazi yake kijijini Ramotswa.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1995
Jamii:Waliofariki 2023
Jamii:Wanawake wa Botswana
Jamii:Wanasiasa wa Botswana
Jamii:Wanawake wa Kiafrika kwenye Wikipedia
Peggy Serame

thumb|266x266px|Peggy Serame
**Peggy Onkutlwile Serame** ni mwanasiasa wa Botswana ambaye amekuwa akitumikia kama Waziri wa Fedha katika serikali ya Raisi Mokgweetsi Masisi tangu Aprili 2021.

## Maisha ya siasa 
Kabla ya kuteuliwa kuwa katika baraza la mawaziri, Serame alifanya kazi kama mtaalamu wa uchumi mdogo katika Wizara ya Fedha. Serame alitumikia kama Waziri wa Uwekezaji, Biashara na Viwanda kutoka Machi 2020 hadi Aprili 2021.

## Shughuli nyingine 
* Benki ya Dunia, Mwanachama Mteule wa Bodi ya Magavana (tangu 2021)
* Shirika la Dhamana ya Uwekezaji wa Pamoja, Kundi la Benki ya Dunia, Mwanachama Mteule wa Bodi ya Magavana (tangu 2021)

## Maisha binafsi 
Serame ana binti anayeitwa Dineo Diana Tamia Serame na Kabelo Serame.

## Marejeo
Jamii:Wanawake wa Botswana
Jamii:Wanasiasa wa Botswana
Jamii:Wanawake wa Kiafrika kwenye Wikipedia
Rose Seretse

**Rose Seretse** ni Mkurugenzi Mtendaji wa Mamlaka ya Udhibiti wa Nishati ya Botswana. Awali alikuwa Mkurugenzi Mkuu wa Idara ya Ufisadi na Uhalifu wa Kiuchumi wa Botswana kutoka mwaka 2009 hadi 2017. Amewakilisha Botswana kimataifa kwa miradi ya kupambana na ufisadi.

## Elimu 
Rose Seretse ana Shahada ya Uzamili katika Utawala wa Umma kutoka Chuo Kikuu cha Botswana. Pia ana Shahada ya Uzamili katika Uhandisi na Usimamizi wa Ujenzi kutoka Chuo Kikuu cha Ferris nchini Marekani.

### Tuzo 
* Tuzo ya Mwanafunzi Bora - Chuo Kikuu cha Ferris
* Sigma Lambda Chi
* Utumishi Mrefu na Tabia Njema
* Cheti cha Shukrani kutoka Chuo cha Kimataifa cha Utekelezaji wa Sheria
* Mwanamke Mwenye Mshawasha Zaidi barani Afrika - CEO Global 2017
* Uthamini wa Katiba ya Jumuiya ya Madola 2018
* Tuzo ya Heshima ya Rais mnamo Septemba 29, 2018

## Marejeo
Jamii:Wanawake wa Botswana
Jamii:Wanawake wa Kiafrika kwenye Wikipedia
Botlogile Tshireletso

**Botlogile Tshireletso** ni mwanasiasa, mama, na mbunge wa Botswana ambaye amekuwa Waziri Msaidizi wa Serikali ya Mitaa na Maendeleo ya Vijijini katika Baraza la Mawaziri la Botswana, tangu mwaka 2004. Amewahi kuwa mbunge aliyechaguliwa, akiongoza jimbo la Mahalapye, katika Bunge la Botswana. Kabla ya kuwa mbunge, Mmantshire, kama anavyojulikana kwa upendo katika Mahalapye, kijiji chake cha nyumbani, alihudumu kama mjumbe wa baraza katika jimbo la Xhosa 1. Alikuwa mjumbe wa baraza kwa miaka 25 na mbunge kwa miaka 15.

## Maisha na Elimu 
Tshireletso ana Cheti katika Elimu ya Kisiasa kutoka Chuo Kikuu cha Tashkent, nchini Urusi (Uzbekistan).

## Marejeoo
Jamii:Wanawake wa Botswana
Jamii:Wanasiasa wa Botswana
Jamii:Wanawake wa Kiafrika kwenye Wikipedia
Gagoangwe

**Gagoangwe** (1845 - 1924) alikuwa Mtawala Msaidizi (Mlezi) Mfalme, Mama Mkuu au *Mohumagadi* wa Mmanaana Kgatla na BaNgwaketse katika eneo ambalo sasa ni Botswana. Gagoangwe alikuwa mwanachama wa familia ya Kwena na Mkristo mwaminifu na mlezi wa mjukuu wake, Bathoen II.

## Maisha Binafsi 
Gagoangwe alikuwa binti Sechele I,

## Marejeoo
Jamii:Waliozaliwa 1845
Jamii:Waliofariki 1924
Jamii:Wanawake wa Botswana
Jamii:Wanasiasa wa Botswana
Jamii:Wanawake wa Kiafrika kwenye Wikipedia
Mable Pinnie Koma

**Mable Pinnie Khutsafalo Koma** (1924 - 2008) alikuwa mwanasiasa, kiongozi wa mashirika ya wanawake, na mwanabiashara wa Botswana.

Alihudumu kama Mjumbe wa Baraza la Mji katika eneo la Mahalapye la Dilaene kutoka mwaka 1984 hadi 1994. Koma alikuwa Mwenyekiti wa Baraza la Wilaya ya Kati ya Botswana kuanzia mwaka 1982 hadi 1990. Alikuwa mwanachama mwanzilishi na mwenyekiti wa tawi la wanawake la Chama cha Kidemokrasia cha Botswana (BDP) katikati ya miaka ya 70. Mwanachama mwanzilishi wa Chama cha Wasichana Wakristo wa Botswana.

## Maisha na Elimu 
Mable Pinnie Koma alizaliwa tarehe 6 Agosti 1924 jijini Mahikeng Mmamosetsanyana, Mkoa wa Kaskazini-Magharibi, wakati huo ukiitwa Bophuthatswana, Afrika Kusini. Alikuwa mtoto wa tatu kati ya kumi. Wazazi wake walikuwa Pitoro na Bela Mpa. Aliishi eneo lililofahamika kama Tlhabologo-Magogwe ambapo alikulia na wazee wake. Alikuwa akisoma katika Shule ya St Mary's (pia inajulikana kama Roma) jijini Mahikeng ambapo alimaliza masomo yake ya msingi. Kisha alihamia Holly Cross Mission jijini *Alexandra, Gauteng* kabla ya kwenda kusomea masomo yake ya uuguzi katika *Hospitali ya Conrad* jijini Taung, Vryburg ambapo pia alianza kazi yake kama muuguzi. Baada ya masomo yake, alirudi Mahikeng kufanya kazi kama muuguzi katika Kituo cha Mahikeng Clinic 
.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1924
Jamii:Waliofariki 2008
Jamii:Wanawake wa Botswana
Jamii:Wanasiasa wa Botswana
Jamii:Wanawake wa Kiafrika kwenye Wikipedia
Nnaniki Wilhemina Tebogo Makwinja

thumb|Nnaniki Makwinja
**Nnaniki Wilhemina Tebogo Makwinja** ni mwanasiasa wa Botswana ambaye amehudumu katika Bunge la Kitaifa la Botswana tangu mwaka 2019. Akiwa mwanachama wa Chama cha Kidemokrasia cha Botswana, anawakilisha jimbo la Lentsweletau-Mmopane. Makwinja pia amehudumu kama waziri msaidizi wa elimu ya msingi tangu mwaka 2019.

## Marejeo
Jamii:Waliohai
Jamii:Wanawake wa Botswana
Jamii:Wanasiasa wa Botswana
Jamii:Wanawake wa Kiafrika kwenye Wikipedia
Henuttakhebit

**Henuttakhebit** alikuwa malkia Mweusi mwenye vyeo vya Misri vya mke wa mfalme, binti wa mfalme, na dada wa mfalme. Mume wake hajulikani kwa uhakika. Labda alikuwa mke wa Aspelta na binti Senkamanisken, kama ilivyopendekezwa na Dows Dunham na M. F. Laming Macadam. Hakika alikuwa binti au binti wa kambo wa malkia Madiqen na alimfuata kama mwimbaji wa Amun huko Napata.

Henuttakhebit anajulikana kupitia maziko yake huko Nuri (Nu. 28) na kwa stela inayoelezea ukubali wake. Mazishi yake yalikuwa na piramidi na kapeli ndogo mbele yake. Kuna ngazi inayoshuka kwenye vyumba viwili vya mazishi ambavyo vilipatikana vimeharibiwa. Mazishi bado yalikuwa na vibao, vikiweka jina lake. Kuna shabtis kadhaa zilizopatikana sehemu tofauti za makaburi zikionesha jina lake, hakuna kati yao iliyopatikana katika kaburi hili. Tatu zilitoka kaburi Nu. 25, ambapo pia shabtis za Malkia zingine zilipatikana. Hapa yeye anachukua tu jina la mke wa mfalme.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Misri
Jamii:Wanawake wa Misri
Jamii:Watawala wa Misri
Kuuawa kwa Saadia Mebarek

**Saadia Mebarek** ambaye alifariki Mei 25, 1960, alikuwa mwanamke wa Algeria aliyekamatwa, kuteswa na kuuawa na wanajeshi wa Ufaransa wakati wa Vita vya Algeria.

## Wasifu
Aliolewa na Mohamed Kader, mwendeshaji kreni, na alikuwa mjamzito alipokamatwa huko Algiers mnamo Mei 24, 1960. Mumewe aliwasilisha malalamiko siku mbili baadaye Saadia alipatikana akiwa amefariki mapema asubuhi ya Mei 25. Aliletwa kwa machela na askari wa Ufaransa hadi hospitali ya Mustapha Pacha . 

## Uchunguzi, utafiti na majaribio
## Ripoti rasmi
Mnamo Juni 3, 1960, Rais Charles de Gaulle alimwomba Waziri Mkuu Michel Debré kuanzisha uchunguzi: "Ukweli unaoshutumiwa ni wa uzito fulani. [...] Ni bila kusema kwamba ikiwa mateso yataanzishwa, vikwazo vya mfano vitapaswa kuwa.Kulingana na ripoti ya jeshi iliyosambazwa Juni 11 na Waziri Pierre Messmer, Saadia Mebarek alishukiwa, pamoja na wanawake wengine wanne, wa "propaganda za kutoshiriki uchaguzi wa jimbo", katika muktadha ambapo Chama cha Ukombozi cha Kitaifa kiliitisha kwa 'kujiepusha. Kesi ya Luteni hai na Luteni wa pili wa akiba wanaoshukiwa kumtesa Saadia Mebarek hadi kufa.

## Jaribio
Kesi hiyo ilifanyika kwa siri mnamo Januari 1962 katika Mahakama ya Kudumu ya Wanajeshi. Hii ni, kulingana na Sylvie Thénault na Raphaëlle Branche, kesi pekee inayohusisha wanajeshi waliohusika katika operesheni nchini Algeria.
Washtakiwa walikiri ukweli ambao walishtakiwa nao. Hata hivyo, askari waliokuwepo mahakamani waliwaachia huru washtakiwa watatu. Kwa hivyo, "jeshi halingechukua jukumu la unyanyasaji uliofanywa wakati wa vita, ambayo hatimaye inashikilia mamlaka ya kisiasa kuwajibika".

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 1960
Jamii:Wanawake wa Algeria
Ntebogang Ratshosa

**Ntebogang Ratshosa** (1882 - 1979) alikuwa *motshwareledi* (msimamizi) wa BaNgwaketse, moja ya makabila manane ya siku hizi Botswana, kuanzia mwaka 1924 hadi 1928. Alikuwa mwanamke wa kwanza kutumikia katika Baraza la Washauri wa Asili la Botswana.

## Wasifu 
Ntebogang alizaliwa mwaka 1882. Wazazi wake walikuwa Gagoangwe na *Bathoen I*. Wazazi wake walikimbia pamoja mwaka 1875 na kufunga ndoa katika kanisa la Kikristo mwaka 1890. Akiwa amelelewa kama Mkristo, Ntebogang pia alipata elimu rasmi. Ndugu zake walikuwa pamoja na mfalme wa baadaye Seepapitso II, ambaye aliuawa na ndugu yao Moepapitso mwaka 1916. Kufuatia hilo, mama yao Gagoangwe aliamuru kifo cha Moepapitso, na Gagoangwe akachukua usimamizi wakati mwana wa Seepapitso II, Bathoen II, alipokuwa mdogo. 

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1882
Jamii:Waliofariki 1979
Jamii:Wanawake wa Botswana
Jamii:Wanasiasa wa Botswana
Jamii:Wanawake wa Kiafrika kwenye Wikipedia
Gladys Kokorwe

**Gladys Keitumetse Theresa Kokorwe** (amezaliwa Novemba 20 mwaka 1947) ni mwanasiasa wa Botswana ambaye alikuwa Spika wa Bunge la Kitaifa kutoka mwaka 2014 hadi mwaka 2019. Pia mwanachama wa Chama cha Kidemokrasia cha Botswana (BDP). 

Kabla ya kuingia katika siasa, Kokorwe alikuwa afisa wa umma wa ngazi ya juu. Alichaguliwa katika Bunge la Kitaifa katika uchaguzi mkuu wa mwaka 1994, na kutumikia kama waziri msaidizi katika serikali ya Festus Mogae kuanzia mwaka 1999 hadi 2004. Alikuwa naibu spika kuanzia mwaka 2004 hadi 2008, na kisha waziri katika serikali ya Ian Khama kuanzia mwaka 2008 hadi mwaka 2009, ambapo aliondoka bungeni. Kokorwe alitumikia kama balozi wa Botswana nchini Zimbabwe kuanzia mwaka 2009 hadi mwaka 2014, na kisha alirudi tena kwenye siasa baada ya uchaguzi wa mwaka 2014, ambapo alikuwa mgombea mshindi wa BDP kwa nafasi ya spika.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1947
Jamii:Waliohai
Jamii:Wanawake wa Botswana
Jamii:Wanasiasa wa Botswana
Jamii:Wanawake wa Kiafrika kwenye Wikipedia
Meqemale

**Meqemale** (Makmalo) alikuwa malkia wa Nubia, anayejulikana hadi sasa kutokana na mazishi yake katika makaburi ya kifalme ya Nuri (Nuri 40). Labda alikuwa mke wa mfalme *Aspelta*, lakini hii ni kuhisi tu. Cheo chake pekee kinachojulikana ni *mke mkuu wa mfalme*, Hmt-niswt aAt. (sio *mke mkuu wa mfalme* kama kawaida). Mazishi yake yalikuwa ya piramidi na kapeli pamoja na vyumba vya mazishi ya chini ya ardhi. Kulikuwa na ngazi iliyoelekea chini ya ardhi na kuelekea kwenye vyumba viwili vya mazishi. Mazishi yalipatikana yameibiwa, lakini vipande vya angalau shabti 108 vilipatikana. Vinabeba jina na cheo cha malkia. Vyombo kadhaa na meza ya kutoa sadaka pia vilipatikana. Shabti yenye jina la malkia pia ilipatikana huko Sanam, Sudan.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Sudan
Jamii:Wanasiasa wa Sudan
Zena Mahlangu

**Soraya Mahlangu** (alizaliwa mwaka 1984) ni malkia kutoka Eswatini na mke wa kumi wa Mfalme Mswati III. Mwaka 2002, akiwa na umri wa miaka kumi na nane, alitekwa na wanaume wawili wa mfalme na kuchukuliwa hadi Kijiji cha Kifalme cha Ludzidzini ili kukubali majukumu ya kifalme na kujiandaa kuwa mke wa kifalme wa baadaye. Kutekwa kwake kulileta kesi mahakamani na kusababisha skendo ya kimataifa, ambapo vyama mbalimbali vya wafanyakazi, mashirika, na watu mashuhuri, ikiwa ni pamoja na Amnesty International, walilaani matendo ya mfalme na familia yake ya kifalme.

Rasmi, alioa mfalme mwaka 2010, akichukua cheo cha kifalme cha Inkhosikati LaMahlangu.

## Marejeio 
Jamii:Waliozaliwa 1984
Jamii:Wanawake wa Eswatini
Ikram Kabbaj

**Ikram Kabbaj** (kwa Kiarabu: إكرام القباج; alizaliwa mwaka 1960) ni msanii anayejishughulisha na sanaa ya uchongaji kutoka Morocco. Kabbaj kwa kiasi kikubwa huchonga vitu kutoka kwenye mawe na marumaru.
## Maisha Ya Awali Na Elimu
Kabbaj Alizaliwa Casablanca mwaka wa 1960. Alipata elimu yake kutoka shule ya sanaa École des Beaux-Arts huko Paris, akisoma huko kutoka mwaka 1978 hadi 1987  akibobea katika sanaa ya uchongaji.
## Kazi Na Sanaa
Kazi na sanaa za Kabbaj huoneshwa kwa kiwango cha kitaifa nchini Morocco na kimataifa.
## Marejeo
Simone Gbagbo

**Simone Ehivet Gbagbo** (alizaliwa 20 Juni 1949) ni mwanasiasa wa Ivory Coast. Yeye ni rais wa kundi la wabunge la *Ivorian Popular Front* (FPI) na ni makamu wa rais wa FPI. Kama mke wa Laurent Gbagbo, rais wa Côte d'Ivoire kuanzia 2000 hadi 2011, pia alikuwa mke wa rais wa Ivory Coast kabla ya kukamatwa kwao na vikosi vinavyomuunga mkono Ouattara.

## Wasifu
Alizaliwa mnamo 1949 huko Moossou, Grand-Bassam akipewa jina la Simone Ehivet, binti wa Jean Ehivet, afisa wa polisi wa eneo hilo, na Marie Djaha, Simone Gbagbo alisomea historia na kutunukiwa udaktari katika fasihi simulizi. Alifanya kazi katika taaluma ya isimu kama kiongozi wa chama cha wafanyakazi wa Ki-Marxist na alipewa jina la utani katika vyombo vya habari vya Ivory Coast kama "Hillary Clinton des tropiques". 

Mama wa mabinti watano, wa mwisho wawili akiwapata akiwa na mume wake wa sasa, Laurent Gbagbo, alishiriki katika vuguvugu la mgomo wa walimu wa 1982. Simone na Laurent Gbagbo, kabla ya ndoa yao, walianzisha kikundi cha kisiasa cha siri ambacho baadaye kilijulikana kama FPI. Alikuwa mpiganaji katika kundi la *trades union* katika miaka ya 1970, alifungwa gerezani mara kadhaa wakati wa mapambano ya uchaguzi wa vyama vingi.

Kufuatia kuanzishwa kwa uchaguzi wa vyama vingi, Gbagbo na mumewe walikamatwa kwa madai ya kuchochea ghasia Februari 1992 na kukaa jela kwa miezi sita. Mnamo 1996, alikua naibu wa FPI kutoka Abobo (sehemu ya Abidjan) katika Bunge la Kitaifa la nchini humi. Mnamo 1998, alikua mkristo mwinjilisti(aliokoka) baada ya kunusurika kwenye ajali ya gari.

Alichaguliwa tena katika bunge la kitaifa kama naibu wa FPI kutoka Abobo katika uchaguzi wa wabunge wa Desemba 2000, Katika kongamano la tatu la kipekee la FPI, lililofanyika kuanzia tarehe 20 hadi 22 Julai 2001, Alichaguliwa kuwa makamu wa pili wa rais wa FPI.

## Marejeo
Jamii:Wanasiasa wa Cote d'Ivoire
Jamii:Wanawake wa Ivory Coast
Senteni Masango

**Senteni Masango** (Julai 1981 - 6 Aprili 2018) alikuwa Inkhosikati wa nane (mke wa mfalme) na mke wa Mswati III wa Eswatini.

## Maisha yake 
Masango aliteuliwa kuwa mke mpya kwa Mswati III wakati wa sherehe ya Uhmlanga ya mwaka 1999. Walioana mwaka 2000. Alijaliwa watoto wawili, Princess Sentelweyinkhosi na Princess Sibusezweni.

Masango alikuwa mchoraji. Aliuza kazi zake katika mnada ili kuchangisha fedha kwa mashirika ya hisani ya ndani nchini Eswatini.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1981
Jamii:Waliofariki 2018
Jamii:Wanawake wa Eswatini
Masalaye

**Masalaye** alikuwa mwanamke wa kifalme wa Nubia anayejulikana tu kutokana na mazishi yake huko Nuri (Nu. 23). Mazishi yake yalikuwa ya piramidi (takribani mita 10 kwa mraba), kapeli mbele ya piramidi na vyumba viwili vya mazishi chini ya piramidi, ambavyo vilifikika kupitia ngazi. Chumba cha mazishi kilipatikana kimeibiwa sana, lakini bado kilikuwa na angalau shabti 50 zinazotoa jina lake. Shabti kadhaa za malkia *Nasala* pia zilipatikana, ambazo zinaweza kuwa zimeingia kwenye kaburi kutokana na uibiwaji wa jumla wa makaburi yote ya eneo hilo. Masalaye hana cheo chochote. Jina lake limeandikwa ndani ya ubao wa kifalme ikionyesha hadhi ya kifalme. Ilipendekezwa kuwa alikuwa mke wa *Senkamanisken*.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Sudan
Jamii:Wanasiasa wa Sudan
Asata (malkia)

**Asata** alikuwa malkia wa Nubia na cheo cha Kimisri *mke wa mfalme* na *Mtu wa Misri*. Alikuwa anadhaniwa kuwa mke wa mfalme *Aspelta*. Asata anajulikana zaidi kutokana na mazishi yake huko Nuri (Nuri 42).
Mazishi yake yalikuwa ya piramidi na kapeli ndogo mbele yake. Piramidi ilipatikana imeharibika sana, na kapeli ilikuwa imeharibiwa kabisa. Kuna ngazi inayoenda chini kwenye vyumba viwili vya mazishi ambavyo vilipatikana kuwa vimeibiwa, lakini bado vilikuwa na idadi kubwa ya vitu, ikiwa ni pamoja na Kifaru cha Moyo ya malkia, shabti angalau 270 (vinavyotoa jina lake na cheo), vyombo kadhaa vya mawe, amuleti na vipande vingine vilivyofunika mummy.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Sudan
Jamii:Wanasiasa wa Sudan
Mussasa

**Mussasa** alikuwa malkia wa Jaga katika karne ya 17.

## Wasifu
Mussasa alikuwa mke wa Donji, gavana wa Matamba. Mussasa alijulikana kuwa shujaa mkali na hata kushindana na wanaume wa wakati wake. Mara tu baada ya kifo cha Mfalme Zimbo, mume wa Mussasa, Donji, alianza kuchukua utawala wa majimbo jirani. Mussasa mara tu baada ya kifo cha mumewe, aliendeleza utawala na kuongeza eneo la ufalme wake. Alijenga ufalme wake kwa kiasi kikubwa kupitia jeshi lake, na kuongoza wanajeshi vitani. Mussasa alimfundisha binti yake *Tembandumba* kuwa mwanajeshi na kumchukua kwenda kupigana bega kwa bega vitani. Tembandumba, ambaye alijipatia sifa ya kuwa mkali kama mama yake, alimfuatia Mussasa kama malkia.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Angola
Jamii:Wanasiasa wa Angola
Cleopatra Selene II

**Cleopatra Selene II** ( Kigiriki : Κλεοπάτρα Σελήνη; majira ya joto 40 KK - c. 5 KK;  hesabu ni ya kisasa) alikuwa binti wa kifalme wa Ptolemaic, Malkia wa Numidia (kwa ufupi mwaka wa 25 KK) na Mauretania (25 BC - 5 BC) na Malkia wa Cyrenaica (34 BC - 30 BC  ). ). Alikuwa mwanamke muhimu wa kifalme katika enzi za mapema za Augustan.

Cleopatra Selene alikuwa binti pekee wa Malkia wa Kigiriki wa Ptolemaic Cleopatra VII wa Misri na Triumvir wa Kirumi Mark Antony . Katika Michango ya Antiokia na Alexandria, alifanywa malkia wa Cyrenaica na Libya . Baada ya kushindwa kwa Antony na Cleopatra huko Actium na kujiua kwao huko Misri mnamo 30 KK, Selene na kaka zake waliletwa Roma na kuwekwa katika nyumba ya dada ya Octavian, Octavia Mdogo, mke wa zamani wa baba yake.

## Marejeo
Mernua

thumb|Mapazia ya Mummy ya Mernua
**Mernua** alikuwa malkia wa Nubia anayejulikana pekee kutokana na mazishi yake huko kwenye Piramidi za Meroë. Mazishi yake yalipatikana yakiwa yamehifadhiwa vizuri na bado yalikuwa na masalia ya mapambo matatu ya mbao na mapazia ya mumy ya fedha, ikiwa ni pamoja na kinyago cha mumy pia zilifanywa kwa fedha. Jina lake na cheo vimehifadhiwa tu kwenye shabti na kwenye mapazia ya mumy yaliyopatikana. Kwenye mapazia ya mumy anaitwa *mke wa mfalme*. Hakuna jina la mfalme lililohifadhiwa katika mazishi. Mume wake wa kifalme anaweza tu kutambuliwa kwa mtindo na tarehe ya vifaa vya mazishi. Inaonekana kuwa ana tarehe karibu na 600 KK. *Anlamani* au *Aspelta* wanaweza kuwa washirika.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Sudan
Jamii:Wanasiasa wa Sudan
Yeturow

**Yeturow** (**Iretiru**) alikuwa malkia wa Nubia mwenye vyeo vya Kimisri vya *mke wa mfalme*, *mke wa mfalme wa watu wa Misri*, *binti mfalme* na *dada wa mfalme*. Baba yake labda alikuwa mfalme *Taharqa*. Mume wake wa kifalme alikuwa ndugu yake *Atlanersa*.

Yeturow anajulikana kutokana na mazishi yake huko Nuri (Nu 53). Kaburi lake lilipatikana limeharibika sana. Awali kulikuwa labda na piramidi na kapeli lakini hakuna mabaki ya vitu hivyo vilivyopatikana. Sehemu za chini ya ardhi za kaburi zilikuwa zimehifadhiwa vizuri zaidi. Kuna ngazi inayoenda chini kwenye chumba cha mazishi ambacho kilipatikana kimeibiwa. Kulipatikana michoro kwenye ukuta, ikionyesha Yeturow mbele ya miungu ya Ulimwengu wa Pili Osiris. Kifaru cha Moyo wake iligunduliwa karibu na kaburi nyingine (Nu. 74). Zaidi ya hayo, kulikuwa na vipande bado vya angalau shabti 389, vyote bila maandishi. Ndani ya chumba cha mazishi pia vilipatikana vipande vilivyopambwa vya pembe, labda hapo awali vilikuwa vimeingizwa kwenye vitu vingine Labda Yeturow pia aliwekwa pamoja na wanawake wengine wa kifalme kwenye nguzo kuu huko Jebel Barkal. Nguzo kuu hiyo sasa imeharibiwa lakini michoro inajulikana kutokana na michoro ya zamani. Michoro ya karne ya 19 haieleweki sana, hivyo kuna utata iwapo Yeturow anaonekana huko au la.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Sudan
Jamii:Wanasiasa wa Sudan
Daurama

thumb|Ikulu ya Daurama
**Daurama** au **Magajiya Daurama** (karne ya 9 BK) alikuwa kiongozi wa Wahausa ambaye kama Kabara wa mwisho wa Daura, aliongoza vurugu ambayo iliona uhamishaji wa nguvu kutoka kwa mfumo wa kifalme wa kike wa Wahausa. 

Mila za mdomo zinamkumbuka kama *bibi wa kifalme mwanzilishi* wa Ufalme wa Hausa ulioanzishwa katika eneo tunalolijua leo kama falme za kaskazini mwa Niger na Nigeria. Hadithi ya Magajiya Daurama inaelezwa kwa sehemu katika hadithi ya mafundisho ya kale ya Bayajidda.

Magajiya Daurama alitawala jimbo lililokuwa linajulikana kama Daura, baada ya Daura mji wenye jina kama hilo, leo pia eneo la emirati katika Jimbo la Katsina, Nigeria. 

Makao makuu ya awali ya jimbo hilo yalijulikana kama Tsohon Birni (*Mji wa Kale*); na wakati wa utawala wake Daurama alihamisha makao makuu kwenda mji wa Daura, ambao ulipewa jina lake.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wanasiasa wa Nigeria
Cecile Esmei Amari

**Cecile Esmei Amari** (aliyezaliwa tarehe 20 Novemba mwaka 1991) ni mchezaji soka wa Ivory Coast ambaye anacheza kama mlinzi kwa timu ya taifa ya wanawake ya Ivory Coast. Alikuwa sehemu ya kikosi kilichoshiriki Kombe la Mataifa ya Afrika la Wanawake mwaka 2014 na pia Kombe la Dunia la FIFA la Wanawake mwaka 2015. Katika ngazi ya klabu, alikuwa akichezea Ataşehir Belediyespor katika Ligi ya Kike ya Uturuki msimu wa 2019-20.

Alianza kucheza soka huko Morocco mwaka 2012 kwa Raja Haroda Casablanca. Mwaka wa 2013, alihamia Wydad AC nchini humo. Baadaye, alijiunga na klabu ya ZFK Spartak Subotica ya Serbia mwaka 2014.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1991
'Masenate Mohato Seeiso

**Masenate Mohato Seeiso**, alizaliwa Anna Karabo Motšoeneng, tarehe 2 Juni 1976, ni Malkia wa Lesotho kama mke wa Mfalme Letsie III wa Lesotho. Yeye alikuwa raia wa kawaida wa kwanza katika historia ya kisasa kuolewa katika familia ya kifalme ya Lesotho. Tangu awe malkia, amekuwa mdhamini wa mashirika kadhaa ya hisani na amefanya kazi kukuza miradi inayohusiana na HIV/AIDS.

## Maisha ya awali 
Queen 'Masenate Mohato Seeiso alizaliwa Anna Karabo Motšoeneng katika Hospitali ya Maluti Adventist huko Mapoteng katika Wilaya ya Berea, akiwa ni binti mkubwa kati ya watoto watano wa Thekiso Motšoeneng na mkewe 'Makarabo. Alibatizwa jina la Anna katika Kanisa Katoliki la Kiroma. Mwaka 1990, Queen 'Masenate alijiunga na Machabeng International College huko Maseru na alisoma huko hadi mwaka 1996, akimaliza Cheti cha Elimu ya Sekondari cha Kimataifa na Stashahada ya Kimataifa ya IB. Wakati akisoma chuo kikuu, alishiriki katika huduma ya kijamii na Shule ya Angela kwa Watu wenye Ulemavu na Kituo cha Viziwi. Mwaka 1997, alihudhuria Chuo Kikuu cha Taifa cha Lesotho (NUL)ambapo alisomea Shahada ya Sayansi; masomo yake yalisitishwa na uhusiano wake na Mfalme Letsie III wa Lesotho.
Yeye ni mwanafunzi wa lugha ya Kifaransa katika Alliance Française.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1976
Jamii:Watu walio hai
Women in Tech Africa

"Women in Tech Africa" (WiTA) ni shirika linalojikita katika kupanua ujasiriamali na kuongeza idadi ya wanawake katika teknolojia, hususan barani Afrika. Lilianzishwa na Ethel D Cofie. Miaka iliyopita, WiTA imejikita kimkakati katika kuwezesha wanawake kuendesha hadithi ya ukuaji wa Afrika na kuwa na athari katika maisha yao binafsi kupitia teknolojia. Kwa sasa, kikundi kinawalenga wajasiriamali wa kike wanaopenda teknolojia kati ya umri wa miaka 18 na 40. Women in Tech Africa ni kikundi kikubwa zaidi barani Afrika na wanachama katika nchi 30 kote ulimwenguni, na matawi ya kimwili huko Ghana, Malawi, Zimbabwe, Somaliland, Ujerumani, Ireland, Kenya, Tanzania, na Mauritius.

## Malengo 
* Kuongeza idadi ya wanawake katika teknolojia na kuchukua nafasi za uongozi katika sekta za teknolojia.

* Kuunda njia kwa wanawake kuchagua taaluma za STEM.

* Kuhamasisha wanawake kushiriki katika nafasi za ujasiriamali katika nyanja za STEM.

## Marejeo 
Jamii:Haki za wanawake