open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hafez

thumb|right|Makaburi ya Hafez

**Khwajeh Shams al-Din Muhammad Hafez-e Shirazi** ( خواجه شمس‌الدین محمد حافظ شیرازی) (* mnamo 1319 mjini Shiraz; † mnamo 1389 akiwa na umri wa miaka 69) anayejulikana kwa kawaida kwa kifupi kama **Hafez** (pia **Hafiz**) anajulikana kama mshairi muhimu wa Uajemi. "Hafez" ilikuwa jina lake la heshima kwa sababu alijua Kurani yote tangu utotoni maana yake ni sawa na Kiswahili hafiz yaani mtu anayeshika Kurani yote moyoni. Mashairi yake yanapendwa sana hadi leo nchini Uajemi na kitabu chake kinachoitwa Divan-e Hafez kinapatikana katika familia nyingi za nchi hii. Wengi wameyashika na wakati wa sikukuu mbalimbali Waajemi wanayasoma. Kaburi lake hutembelewa sana na Waajemi wengi wanasafiri kutembelea mji wa Shiraz hasa kwa kuona kaburi lake.

Mashairi yake yanahusu mara nyingi habari za mapenzi, divai na ulevi yakipinga unafiki wa hao wanaojiita watunzi wa maadili katika jamii.

## Maisha 
thumb|right|Hafez alishika kikombe cha divai, picha katika kitabu cha mashiri yake Hafez cha karne ya 18
Habari za maisha yake hazina uhakika; mengi ni masimulizi tu zenye tabia za hekaya.

Baba yake aliitwa Baha-ud-Din alikuwa mwuzaji wa makaa akafa Hafez alipokuwa mdogo. Mvulana alivutwa sana na kumbukumbu jinsi baba alisoma Kurani akajitahidi akaweza kushika Kurani yote alipokuwa na umri wa miaka 8.
Lakini alisikia pia mashairi ya Maulana Rumi na Sa'di. Inaaminiwa ya kwamba alipata mafundisho katika madrasa. 

Hafez alitangulia kazi ya kuoka mkate hadi umri wa miaka 21 alipokuwa mwanafunzi wa mshairi Fariduddin Attar. Wakati wa kupeleka mikate yake kwa wateja alipata kumjua mama mmoja membo sana kwa jina Shakh-e Nabat akatunga shairi zake za kwanza kwa ajili yake na uzuri wake. Alipotambua ya kwamba hawezi kuwa pamoja naye alitambua upotovu wa urembo akaanza kuimbia uzuri wa ndani au kiroho.

Alijulikana akaajiriwa na mtawala wa Shiraz kama mshairi wa ikulu yake. Mnamo 1333 mji ulivamiwa na maadui na Hafez aliachishwa kwenye ikulu. Aliendelea kutunga mashairi na kufundisha.

Hadithi moja inamkumbuka akiwa na umri wa miaka 60 akachora duara chini na kuketi ndani yake kwa siku 40 akitafakari maisha, dunia na Mungu. Inasemekana ya kwamba mwishoni aliona nuru ya ndani baada ya kumaliza kikombe cha divai. 

Aliaga dunia akiwa na miaka 69 na msahiri mheshimiwa na wengi.

## Kazi 
Hakuna uhakika juu ya idadi ya masahiri yake. Matoleo mbalimbali huwa kati ya masahiri 573 hadi 994. Wajemi wanapenda kutumia mashairi yake kwa aina ya utabiri wakifungua kitabu mahali popote na kuchukua ayat zilizopo hapa kama jibu kwa swali fulani.

Utamaduni wa Hafez ilikuwa Uislamu lakini anaheshimiwa na kusomew pia na Wahindu na Wakristo. Waislamu waliona matatizo katika sifa zake za divai hivyo walizoea kusoma ayat zake kama lugha ya kishairi yenye picha lakin watu wasio Waislamu walifurahia pia kuona ushairi unaounganisha maono ya kiroho na sifa za divai.

Jamii:Washairi wa Uajemi
Hafiz

**Hafiz** (kutoka Kiarabu حافظ *ḥāfiẓ* -kitenzi حفظ *ḥāfaẓa* = "kuhifadhi, kutunza") ni cheo cha heshima katika Uislamu kwa kumtaja mtu aliyeishika Kurani yote moyoni. Mwanamke au binti aliyeishika msahafu huitwa "hafiza".

Hafiz anajua kusema maneno yote ya Kurani. Mtu wa aina hii huheshimiwa sana kati ya Waislamu. Mara nyingi ni watu vipofu au walemavu wanaoanza kushika maneno ya Kurani tangu utoto maana kwao ni njia mmoja ya kuheshimiwa pia kuwa na mapato kwa sananu mahafiz hualikwa mara nyingi kuimba surat za Kurani wakati wa sherehe na siku maalumu.

Mahafiz wa kwanza wanasemekena walitokea katika siku za kwanza za Uislamu kwa sababu mwanzoni Kurani ilitangazwa na mume Muhammad kama hotuba tu hapakuwa na utaratibu wa kuiandika. Lakini watu wengi walishika maneno haya. Baadaye Khalifa Umar aliagiza Kurani yote kuandikwa na katika kazi hii mahafiz walikuwa muhimu walioweza kurudia surat kwa waandishi.

Hata baada ya Kurani iliandikwa bado mahafiz walitafutwa kwa sababu Waislamu wengi hawakujua kusoma tena kwa sababu namna yao ya kuimba maneno ya surat uliwavuta watu. Kati ya watoto wanaoanza kujifunza Kurani katika madrasa wanjitokeza mara kwa mara kadhaa wanaoelekea kuwa hafiz. 

Kutokana na heshima ya cheo hiki kimetumiwa mara nyingi kama jina kati ya Waislamu ikiandikwa pia Hafez, Hafes, au Hafis kutegemeana na lugha ya mazingira.

Jamii:Misahafu
Hafiz (maana)

**Hafiz** ( حافظ) ni neno kutoka lugha ya Kiarabu na maana yake inaenda sambamba na neno la Kiswahili "hifadhi"; hafiz ni mtu anayehifadhi, hasa maneno ya Qurani. Inaweza kuandikwa pia hafez, hafes au hafis kwa herufi za Kilatini.

Katika utamaduni wa Uislamu linamtaja
* Hafiz (mtu anayeshika Qurano yote moyoni)

Limekuwa pia jina linalotumiwa mara nyingi kati ya Waislamu kama vile 
** al-Hafiz (1130-1149), mfalme wa nasaba ya Fatimiya huko Afrika Kaskazini
** Hafez (manmo 1320 hadi 1390), kifupi ch kawaida kwa mshairi Mwajemi Shams al-Din Muhammad Hafez-e Shirazi
** Hafez al-Assad (1930-2000), rais wa Syria 1971 hadi 2000
Jeshi la ardhi

**Jeshi la ardhi** ni mkono wa jeshi la nchi unaojumlisha vikosi vyote vilivyo tayari kupigania maadui kwenye nchi kavu, tofauti na mikono mingine inayoshughulika kazi ya ulinzi wa taifa baharini (jeshi la majini) au hewani (jeshi la anga).

Watu kwenye jeshi la ardhi huitwa askari au wanajeshi. Hupangwa kwa vikosi mbalimbali wakitumia silaha na vifaa kama vile bunduki, mizinga, vifaru, helikopta na mengine.
Hideki Shirakawa

left|80px

**Hideki Shirakawa** (amezaliwa 20 Agosti 1936) ni mwanakemia kutoka nchi ya Japani. Hasa alichunguza sifa za polimeri. Mwaka wa 2000, pamoja na Alan Heeger na Alan MacDiarmid alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Kemia**.

Jamii:Waliozaliwa 1936
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasayansi wa Japani
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Kemia
Mbegu

[thumb|right|Mbegu za [alizeti zimekauka lakini zinahitaji tu maji, halijoto ya kufaa na mwanga ili kuanzisha mmea mpya]]
thumb|right|Muundo wa ndani ya mbegu: a)ganda la mbegu b) lishe (endosperm) c) cotyledon au chanzo cha jani d) hypocotyledon au chanzo cha mzizi

**Mbegu** ni sehemu ya tunda la mmea inayoweza kuendelea kuwa mmea mpya. Mbegu ni njia ya kuzaliana kwa mimea mingi zinazoitwa kwa njia ya kibiolojia spermatophytina. 
Mbegu inaanzishwa ndani ya ua la mmea inaendelea kukua. Kuna mbegu ndogo sana ambazo ni vigumu kuona kwa jicho na mbegu kubwa kama nazi.

## Sehemu za mbegu 
Huwa ndani yake na sehemu tatu
* ganda la nje au testa
* kitoto cha mmea yaani sehemu yenye chanzo cha majani na mizizi.
* lishe ya kitoto cha mmea au "endosperm" ambayo ni hasa akiba ya wanga na sukari, mara nyingi pia protini na mafuta. Akiba hii inalisha mmea changa hadi imekuza mizizi na majani mabichi madogo inayoweza kuanza kazi ya usanisinuru.

## Kulala kwa mbegu 
Uwezo wa pekee wa mbegu za mimea tofauti na mimba ya wanyama ni ya kwamba kitoto kinaandaliwa ndani ya una lakini kinaacha kukua na kukauka. Katika hali kavu inaweza kukaa kwa muda, na mbegu kadhaa zimejulikana zilikaa miaka hata karne zikaweza kuchipuka hata baada ya muda mrefu.

## Uwingi wa mbegu 
Mimea inatofautiana sana kuhusu idadi za mbegu zinazoweza kutolewa. Lakini hata mimea yenye uwezo wa kutoa mbegu nyingi hazitoi kila mwaka; hii inategemea pia na hali ya hewa (ukame na baridi), magonjwa ya mimea na wadudu. Kwa mfano wataalamu walitazama sehemu ya msitu wa misonobari kwa kipindi cha miaka 20 wakaona ya kwamba mavuno ya mbegu yalikuwa kati ya 0 na milioni 5 za mbegu kwa hektari moja. Katika miaka sita mebgu zilitokea kwa wingi sana, katika miaka mitano chache sana, na miaka kumi miti ilikuwa na kiasi kizuri cha mbegu.

## Mbegu na chakula 
Mbegu huwa kati ya vyakula muhimu sana kwa wanadamu. Nafaka zote ni mbegu za aina za manyasi na kuwa chanzo kikii cha wanga kwa binadamu. Mbegu kama alizeti na jozi nyingi ni chanzo cha mafuta na protini.

Jamii:Mimea
Jamii:Chakula
Nacka

thumb|250px|Nacka
thumb|180px|
**Nacka** ni mji nchini Uswidi. Kuna wakazi 25 170 (mwaka 2000). Mji ulianzishwa 1949.

## Jiografia 
Iko takriban km 5 upande wa mashariki wa katikati ya Stockholm.

Picha:Nacka gård Nacka 2005-08-05.jpg | *Shamba la Nacka*
Picha:Nacka Strand Fountain.jpg |*Mbwoji*
Picha:Nacka kyrka entre 2005-06-22.JPG| *Kanisa la Nacka*

## Viungo vya nje 
* www.nacka.se 

Jamii:Miji ya Uswidi
Södertälje

thumb|250px|Södertälje
**Södertälje** ni mji nchini Uswidi. Kuna wakazi 60,279 (mwaka 2005). Ni mji mkubwa wa kumi na tano katika nchi wa Uswidi

## Jiografia 
Uko upande wa wa Stockholm. Eneo lake ni 24,66 km². Iko kando ya Ziwa Mälaren.

Picha:Sankta Ragnhilds kyrka i Södertälje sett från Stortorget.png | *Kanisa la Sankta Ragnhild*
Picha:Bridges of Södertälje.jpg | *Mfereji wa Södertälje*
Picha:Stortorget Södertälje.jpg | *Uwanda wa Södertälje*

## Viungo vya nje 
* www.sodertalje.se

Jamii:Miji ya Uswidi
Karlstad

thumb|200px| Kanisa la Karlstad
thumb|180px|
**Karlstad** ni mji nchini Uswidi. Mji ulianzishwa 1584. Kuna wakazi 58,544 (mwaka 2005). Kuna pia Chuo Kikuu cha Karlstad.

## Historia 
Karlstad ilianzishwa mwaka 1584 na Karl IX.

## Jiografia 
Eneo lake ni 29.92  km². 

Picha:East bridge karlstad 20061022 002.jpg|*Daraja ya Mashariki*
Picha:Karlstad Teatern (Värmlandsoperan).JPG|*Jumba la Sanaa la Karlstad*
Picha:Rådhuset Karlstad.JPG| *Ukumbi wa Karlstad*

## Viungo vya nje 
* www.karlstad.se
* Chuo Kikuu cha Karlstad

Jamii:Miji ya Uswidi
Växjö

thumb|250px|*Hoteli za daula*
thumb|180px|
**Växjö** ni mji nchini Uswidi. Mji ulianzishwa 1342. Kuna wakazi 59 268 (mwaka 2005).

## Jiografia 
Eneo lake ni 29.29 km². 

Picha:Växjö Cathedral 1.jpg |*Kanisa la Växjö*
Picha:LA2-vx06-stadsbiblioteket.jpg |*Maktaba*
Picha:Bronskvinnorna, Marianne Lindberg De Geer.jpg | *Bombwe*

## Viungo vya nje 
* www.vaxjo.se

Jamii:Miji ya Uswidi
I Wonder If Heaven Got a Ghetto

"**I Wonder If Heaven Got a Ghetto**" ni single ya kwanza kutolewa baada ya kifo cha 2Pac. Wimbo umeonekana kwenye albamu ya *R U Still Down? (Remember Me)*. Ilitolewa ikiwa upande wa pili kwenye single ya "Keep Ya Head Up".

Kuna matoleo mawili ya wimbo huu kwenye albamu ya "R U Still Down? (Remember Me)". Moja ni toleo la remix ya kawaida tu; na lingine ni la "hip-hop remix" toleo ambalo lilirekodiwa wakati yupo Death Row na ilinuiwa kwa ajili ya albamu. Zote mbili tofauti kabisa na toleo halisi ambalo limeingizwa kwenye single ya Keep Ya Head Up.

Jina halisi la wimbo linatokana na mashairi ya Rapa mwenzi wa West Coast Spice 1, ya wimbo wa mwaka wa 1992 "Welcome to the Ghetto."

Baadhi ya sehemu za mashairi ya wimbo huu ulikuja kutumika baadaye kwenye remixi ya single ya "Changes" ambayo ilionekana kwenye albamu ya Vibao Vikali iliyotolewa mnamo mwaka wa 1998.

Rapa Nas amechukua sampuli ya "I Wonder if Heaven's Got A Ghetto" katika wimbo wake wa "Black President" kwenye albamu ya untitled 2008 album. Mstari wa ''"And though it seems heaven sent/We ain't ready to have a black president"'' ulitumiwa mara kwa mara ukiwa kama kiitikio.

## Muziki wa Video
Kwenye muziki wa video, taswira ya kwanza ya kamera inaonyesha mtu akielezea mawazo na mitazamo ya Shakur. Baada ya kupigwa risasi, ameanguakia kwenye jumba la Masista lililoitwa Rukahs ('Rukahs' ni 'Shakur' imeandikwa kinyumenyume), huko mjini New Mexico. Leseni ya bamba la gari ambalo Shakur ameingia na mzee linasoma "61671", ambapo inataja tarehe ya kuzaliwa kwa Shakur mnamo 16 Juni 1971. Chumba alichoingia na msichana ni namba 7. Saa iliyokuwa kwa nyuma inaishia 4:03, ni muda rasmi aliokufa Shakur. Mwishoni kabisa, ameenda kwa Amaru Diner, Amaru likiwa jina lake la kati.

Katika sekunde 5 za mwanzo *"...rapper tupac shakur shot multiple times"* inasikika kutoka katika helikopta.

Video pia inanonesha watu maarufu kadhaa. Mama Teresa anaonekana akiingia kwenye basi, na waliokuwa tayari ndani ya gari ni pamoja na Jimi Hendrix, Martin Luther King Jr., wanachama wa Black Panther Party, na Elvis Presley. Ndani ya baa, Ray Charles anapiga piano, na Snoop Dogg anamsalimia msichana ambaye Tupac alimleta chumbani kwake.

Jamii:Nyimbo za 1997
Jamii:Nyimbo za Tupac Shakur
Jamii:Nyimbo zilizotolewa baada ya msanii kufa
Sampi

**Sampi** (kwa Kigiriki **σαμπῖ** iliandikwa kama Ͳ, Ϡ au ͳ, ϡ) ilikuwa kiasili herufi ya ishirini na tano ya alfabeti ya Kigiriki kabla ya kusanifishwa. Sauti yake ilikuwa kama S au SS.

Baadaye ilifutwa katika alfabeti ya Kigiriki kwa sababu lugha ilipoteza sauti hiyo. Alama ilitumiwa kwa namba 900 pekee.

## Marejeo
## Viungo vya nje 
* Sampi herufi 
* Sampi namba 

Jamii:Alfabeti ya Kigiriki
Delta

[thumb|right|300px|Delta ya [Mto Nile inavyoonekana kutoka angani - picha ya NASA]]
**Delta** (kutoka jina la herufi ya alfabeti ya Kigiriki) ni mdomo wa mto wenye umbo la kufanana na herufi ya Kigiriki Δ (=delta) sawa na pembetatu. 

## Kutokea kwa delta ya mto 
Umbo hili hutokea kama maji ya mto yanabeba matope, mchanga na mashapo mengine hadi mdomo wake baharini au ziwani. Maji ya mto yakiingia baharini hupunguza mwendo wake na nguvu ya kubeba yaliyomo ndani yake. Mashapo yanashuka chini: kwanza sehemu zake nzitonzito kama changarawe, halafu mchanga, halafu udongo. Mashapo hayo yanalala ganda baada ya ganda na kuimarika hadi kuonekana juu ya uwiano wa maji. Sehemu hizo za mashapo yaliyoimarika zinakuwa kama kizuizi kinacholazimisha mto kugawa mwendo wake. Kwa njia hii mikono mbalimbali inatokea. Mimea inaanza kukua kwenye nchi mpya ikiwa mizizi yao inashika na kuimarisha nchi hii. 

Mto unaendelea kupeleka mishapo yake mdomoni na kujenga delta yake ndani ya bahari jinsi inavyoonekana kwenye mto Nile ambako delta imetoka nje ya mstari wa pwani. 

Ikiwa bahari ina tofauti kubwa kati ya maji kujaa na kupwa mdomoni mwa mto tena bahari haina kina kubwa hutokea mlango wa mto wenye umbo la V (kama faneli) kwa sababu mwendo wa maji kujaa na kupwa unazuia kutelemka na kuimarika kwa mashapo.

## Mito mikubwa yenye mdomo wa delta 
Pamoja na mto Nile kuna mito mingi mikubwa yenye mdomo wa delta: 
* Afrika kuna delta ya mto Niger katika Nigeria na ya mto Zambezi katika Msumbiji
* Amerika kuna delta za Amazonas (Brazil) na Mississippi (Marekani)
* Asia ina delta kubwa za Tigri-Eufrate (Irak), Indus (Pakistan), Ganga/Brahmaputra (India na Bangladesh), Krishna-Godavari na Kaveri (India), Ayeyarwady (Myanmar), Mekong (Vietnam) na Yangtse (Uchina).
* Ulaya kuna delta kubwa za Rhine (Uholanzi), Rhone (Ufaransa), Danubi (Romania), Ebro (Hispania), Volga na Lena (Urusi)

## Delta ya barani 
[thumb|[Korongo Domo-ngazi wawili kwenye mkono moja wa delta ya barani ya Okavango.]]
Wakati mwingine delta inatokea barani pasipo bahari. Kuna hasa aina mbili: ama mto unakwisha barani (hasa kama ni jangwa) au mto unaendelea.

Huko Mali kuna delta ya barani ya mto Niger; mto unajigawa kwa mikono mbalimbali katika eneo kubwa la maziwa na maeneo ya matopematope.

Mto Okavango unakwisha kwenye delta yake katika jangwa la Kalahari (Botswana). Delta hii ni eneo lenye mimea na wanyama wengi katikati ya jangwa kubwa. Delta inavuta watalii wengi kila mwaka.

Jamii:Jiografia
Jamii:Mito
Delta (herufi)

**Delta** ni herufi ya nne ya Alfabeti ya Kigiriki. Inaandikwa **Δ** (herufi kubwa ya mwanzo) au **δ** (herufi ndogo ya kawaida).

Katika Ugiriki ya Kale ilihesabiwa pia kama namba "4".

Jinsi ilivyo kawaida na herufi mbalimbali za Kigiriki inatumiwa kama kifupi kwa ajili ya dhana mbalimbali katika hesabu na fisikia. Inaweza kutumiwa kutaja pembe ya nne katika pembenne. 

Katika astronomia inatumiwa kuanza hesabu ya nyota katika kundinyota. Katika mfumo wa Bayer inataja nyota angavu ya nne katika kundinyota fulani.  

Asili ya delta ni herufi ya kifinisia ya daleth (tazama makala ya D). Matamshi yake ni kama D ya Kiswahili.

Jamii:Alfabeti ya Kigiriki
Dayton, Ohio

thumbnail|right|200px|Mji wa  Dayton, Ohio

**Dayton** ni mji wa Marekani katika jimbo la Ohio. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 170,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 225 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 56.6 km².

Jamii:Miji ya Ohio
Botkyrka

thumb|250px| Botkyrka
thumb|180px|
**Botkyrka** ni manispaa na mji nchini Uswidi. Kuna wakazi 80 055 (mwaka 2009). 

## Jiografia 
Eneo lake ni 210,26 km². 

Picha:Botkyrka kyrka Stockholm Sweden.jpg| *Kanisa la Botkyrka*
Picha:Fittja 2007a.jpg |*Nyumba za ghorofa*
Picha:Hagelby Gard.jpg| *Shamba la Hågelby*

## Viungo vya nje 
* www.botkyrka.se

Jamii:Miji ya Uswidi
Kristianstad

thumb|250px|Kristianstad
thumb|180px|
**Kristianstad** ni manispaa na mji nchini Uswidi. Kuna wakazi 33,083 (mwaka 2005). Mji ulianzishwa 1614.

## Jiografia 
Eneo lake ni 17.67 km². 

Picha:Kristianstad 070628-7.JPG | * Jumba la Utamaduni*
Picha:Kristianstad 070628-6.JPG|*Hoteli ya mji*
Picha:Heliga Trefaldighetskyrkan exteriör cropped.jpg | Kanisa la Heliga Trefaldighet

## Viungo vya nje 
* www.kristianstad.se 

Jamii:Miji ya Uswidi
Queen

[thumb|[Freddie Mercury.]]
**Queen** ni bendi ya muziki wa rock kutoka Uingereza iliyoanzishwa mwaka 1970. Iliumbwa na Freddie Mercury (mwimbaji), Brian May (gitaa), Roger Taylor (ngoma) na John Deacon (besi). Walifanya albamu 15 za studio tangu mwaka 1973 mpaka mwaka 1995. Tangu Freddie Mercury amepofa mwaka 1991 Queen wameshirikiana na wanamuziki wengine, kwa mfano Paul Rodgers (miaka 2004–2009).

Queen wamefanya nyimbo zingi maarafu, kama "Bohemian Rhapsody" (1975), "We Will Rock You" (1977), "We Are the Champions" (1977), "Another One Bites the Dust (1980) na "The Show Must Go On" (1991).

## Diskografia 
### Albamu za studio 
* *Queen* (1973)
* *Queen II* (1974)
* *Sheer Heart Attack* (1974)
* *A Night at the Opera* (1975)
* *A Day at the Races* (1976)
* *News of the World* (1977)
* *Jazz* (1978)
* *The Game* (1980)
* *Flash Gordon* (1980)
* *Hot Space* (1982)
* *The Works* (1984)
* *A Kind of Magic* (1986)
* *The Miracle* (1989)
* *Innuendo* (1991)
* *Made in Heaven* (1995)

### Albamu za live 
* *Live Killers* (1979)
* *Live Magic* (1986)
* *Queen at the Beeb* (1989)
* ''Live at Wembley '86* (1992)
* *Queen on Fire – Live at the Bowl* (2004)
* *Queen Rock Montreal* (2007)

### Albamu za kompilesheni 
* *Greatest Hits (albamu ya Queen)* (1981)
* *Greatest Hits II (albamu ya Queen)* (1991)
* *Classic Queen* (1992)
* *Queen Rocks* (1997)
* *Greatest Hits III (1999)
* *Absolute Greatest* (2009)

## Viungo vya nje 
* Queen Online

Jamii:Muziki wa rock
Jamii:Bendi za muziki wa Uingereza
Do for Love

**"Do for Love"** (awali iliitwa 'Sucka 4 Luv' katika umbo lake lisilotolewa) ulikuwa wimbo wa pili  kutolewa kama single baada ya kifo cha Tupac Shakur kutoka katika albamu yake iliyotolewa baada ya kufa kwake *R U Still Down? (Remember Me)*. Sampuli ya sauti ya wimbo huu imetokana na wimbo wa "What You Won't Do for Love" wa Bobby Caldwell. Wimbo ulifikia nafasi ya #21 kwenye chati za Billboard Hot 100. Video yake inamwonesha Tupac katika umbo la katuni; wimbo huu pia umetumia nukuu ya Sir Walter Scott ("O, what a tangled web we weave").

Jamii:Nyimbo za 1997
Jamii:Nyimbo za Tupac Shakur
Jamii:Nyimbo zilizotolewa baada ya msanii kufa
Jamii:Nyimbo zilitotayarishwa na Soulshock na Karlin
Freddie Mercury

thumb|Freddie Mercury (1977)

**Freddie Mercury** (5 Septemba 1946 – 24 Novemba 1991) alikuwa mwimbaji wa bendi ya Queen, ambayo inapiga muziki wa rock. Freddie Mercury alizaliwa mjini Zanzibar katika familia ya Waparsi yenye asili ya Uhindi, lakini yeye na familia yake walihamia Uingereza baada ya mapinduzi ya Zanzibar alipokuwa bwana mdogo. Yeye, Brian May, Roger Taylor na John Deacon waliumba Queen mwaka 1970. Kwa Queen aliandika nyimbo zingi maarafu, kama "Bohemian Rhapsody", "Killer Queen", "Somebody to Love", "Don't Stop Me Now", "Crazy Little Thing Called Love" na "We Are the Champions".

Mercury alifanya pia albamu bila Queen. Alifanya *Mr. Bad Guy* pekee, na *Barcelona* pamoja na Montserrat Caballé.

## Viungo vya nje 
*Freddie Mercury's complex relationship with Zanzibar, taarifa ya BBC ya 22/10/2018, iliangaliwa Oktoba 2018

## Albamu 
* *Mr. Bad Guy* (1985)
* *Barcelona* (pamoja na Montserrat Caballé) (1988)

Jamii:Waliozaliwa 1946
Jamii:Waliofariki 1991
Jamii:Wanamuziki wa Uingereza
Jamii:Watu wa Zanzibar
Mwanamitindo

[thumb|right|thumb|Mwanamitindo [Gisele Bündchen akitembea kwa mtindo wa :en:catwalk.]]
[thumb|right|Mwanamitindo akitembea kwa mtindo wa [:en:catwalk]]

**Mwanamitindo** ni mtu mwenye kazi ya mkao, au kuonesha kazi za sanaa au maonyesho ya mavazi, kwa kawaida hutafuta soko kwa ajili ya bidhaa. Mara kwa mara hutumiwa kwenye matangazo ya televisheni na vyombo vya habari vya uchapishaji, kwa mfano magazeti na majarida. 

## Aina za wanamitindo 
Kuna aina chungumzima za wanamitindo. Baadhi yao hutumia sehemu fulani tu za miili yao. Kwa mfano, *mwanamitindo wa mkono* ni mtu ambaye hutumia mikono yake tu kufanyia shughuli za kiuanamitindo. Mwanamitindo wa mkono hutumika kuoneshea bidhaa fulani, kwa mfano pete au saa. Wanamitindo wa aina hii kawaida hutumiwa kwa ajili ya matangazo tu, basi. Msanii Marc Engelhard hufanya sehemu za mwili wake zipatikane kwa picha hiyo. 
 
Wanamitindo wa fasheni hutumiwa kwa kuuza mavazi au vipodozi. Watu wanaotengeneza nguo hutumia wanamitindo wa mavazi kuvaa nguo zao na kuoneshea kwenye maonyesho ya mavazi. Wanamitindo hao watatembea juu na chini wakionesha mavazi yao sakafuni panapoitwa :en:catwalk au *runway* kuonyesha nguo hizo kwa watu wengine.

Wanamitindo wa sanaa hukodishwa na wapiga picha, wachoraji na wasanii wengine kwa ajili ya mkao ili kutengeneza sanaa zao.

## Marejeo
Jamii:Mavazi
Jamii:Kazi
Orodha ya Mawaziri Wakuu wa Norwei

[thumb|[Frederik Stang alikuwa Waziri Mkuu kwanza wa Norwei.]]
[thumb|[Gro Harlem Brundtland alikuwa mwanamke kwanza aliyekuwa Waziri Mkuu wa Norwei.]]
Makala hii inaonyesha orodha ya Mawaziri Wakuu (kwa Kinorwei *statsminister*) wa Norwei.

## Mawaziri Wakii tangu 1873 mpaka 1945 
## 1940–1945: Vita Kuu ya Pili ya Dunia 
* Waziri Mkuu aliyefukuzwa: Johan Nygaardsvold
* Waziri Mkuu: Vidkun Quisling (Nasjonal Samling) (tangu 5 Aprili mpaka 15 Aprili 1940)
* Mktuano wa baraza ya utawala: Ingolf Elster Christensen (tangu 15 Aprili mpaka 25 Septemba 1940)
* Mawaziri wa Naibu (tangu 1940 mpaka 1942)
* Rais wa Mawaziri: Vidkun Quisling (Nasjonal Samling) (tangu 1942 mpaka 1945)

## Mawaziri Wakuu tangu 1945 
[thumb|[Jens Stoltenberg ni Waziri Mkuu sasa.]]

## Marejeo 
*
Norwei
Brian May

thumb|Brian May (2005)
**Brian Harold May** (amezaliwa 19 Julai 1947) ni mwanamuziki na mwanaastrofizikia kutoka Uingereza. Pamoja na Freddie Mercury, Roger Taylor na John Deacon aliumba bendi ya Queen mwaka 1970. 

Anacharaza gitaa, na aliandika nyimbo nyingi maarafu kwa Queen, kwa sababu "We Will Rock You", "Who Wants to Live Forever", "Hammer to Fall", "Fat Bottemd Girls" na "I Want It All". May amefanya pia albamu bila Queen.

## Albamu 
* *Star Fleet Project* (1983)
* *Back to the Light* (1992)
* *Another World* (1998)
* *Furia* (2000)

Jamii:Waliozaliwa 1947
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanamuziki wa Uingereza
Uhakiki wa Pitot

right|thumb|200px|
Katika hisabati, ya **uhakiki wa Pitot** ni theorem ya jiometria, ya sums wa pande zote kinyume ni sawa.
:a + c = b + d\!\,

## Kurasa zinazohusiana 
*Henri Pitot

Jamii:Hisabati
Pierre de Fermat

thumb|right|Pierre de Fermat.
**Pierre de Fermat** (alifariki 12 Januari 1665) alikuwa mtaalamu wa hisabati kutoka nchini Ufaransa.

## Viungo vya nje
Jamii:Wanahisabati wa Ufaransa
Uhakiki wa Ptolemaio

right|thumb|200px|
**Uhakiki wa Ptolemaio** ni sentensi ya jiometria juu ya uhusiano kati ya pande nne za pembenne na ulalo zake kama kona za pembenne hulala juu ya duara.

Imepewa jina kufuatana na mwanahisabati Mgiriki-Mmisri Klaudio Ptolemaio.

: \overline{AC}\cdot \overline{BD}=\overline{AB}\cdot \overline{CD}+\overline{BC}\cdot \overline{AD}

## Kurasa zinazohusiana 
*Ptolemaio

Jamii:jiometria
Fu-Gee-La

"**Fu-Gee-La**" ni single ya kwanza kutoka katika albamu ya pili ya kundi zima la The Fugees', *The Score*. Wimbo, ambao ulitayarishwa na Salaam Remi, imemjulisha samupuli ya wimbo wa "If Loving You Is Wrong, I Don't Want To Be Right" wa Ramsey Lewis, na kiitikio chake kinatokana na "Ooh La La La" wa Teena Marie. Maremixi kadhaa ya wimbo yalifanyika ("Refugee Camp Remix" na "Sly & Robbie Remix", ambayo pia imemshirikisha Akon wakati yu bwana mdogo) pia ameonekana kwenye *The Score*. Hii ni single pekee ya The Fugees kupata mauzo ya hali ya juu, na ilitunukiwa dhahabu na RIAA.

## Muziki wa video
Muziki wa video wa Fu-Gee-La ulipigwa nchini Jamaika. Muziki wa video unaelezea kisa kinachohusiana na masuala ya wizi wa mapesa, ambamo kila mmoja kwenye kundi hili kachukua nafasi yake husika. Mwanzoni anaonekana Pras akishuka kwenye pikipiki na mali ya magendo. Wakati huohuo anaoneshwa Hill akivizia askari apite ili aweze kupora mzigo uliokuwa karibu naye. Mbeleni, anaonekana Jean akiwa mbioni na mwishowe wote wanakutana mahala pamoja na kuanza mbio za magari baina ya polisi na kina Fugees. Mbio zile ziliishia kivukoni ambapo kina Hill wamechelewa kufika pale kwa sababu wale mapolisi walipita njia ya mkato na kutangulia kufika kabla ya wao. Kilichofuata ni kumwaga mapesa wale mapolisi wasishughulike na wao halafu wanaonekana wakirukia boti lililokuwa likiondoka kivukoni taratibu.

## Orodha ya nyimbo
### CD1
# "Fu-Gee-La" (Album Version) (4:15)
# "Fu-Gee-La" (North Side Mix) (4:15)
# "Fu-Gee-La" (Refugee Camp Remix) (4:24)
# "Fu-Gee-La" (Sly & Robbie Mix) (5:33)
# "Fu-Gee-La" (Wyclef's Global Acoustic Mix) (4:18)
# "Fu-Gee-La" (Fugi Acapella) (4:08)

### CD2
# "Fu-Gee-La" (Album Version) (4:15)
# "Fu-Gee-La" (Refugee Camp Remix Instrumental) (4:22)
# "How Many Mics" (4:22)
# "How Many Mics" (Acapella) (4:16)

## Marejeo
Jamii:Nyimbo za 1996
Jamii:Nyimbo za Fugees
Ready or Not

**"Ready or Not"** ni single ya pili kutoka kwa kundi zima la muziki wa hip hop The Fugees. Wimbo ulitoka mwaka wa 1996 kutoka katika albamu ya *The Score*. Wimbo umechukua sampuli ya wimbo wa "Boadicea" wa Enya, na kiitikio chake kinatokana na wimbo wa "Ready or Not Here I Come (Can't Hide from Love)" wa The Delfonics. Wimbo ulitumia majuma mawili kwenye chati za UK Singles Chart mnamo mwezi wa Septemba katika mwaka wa 1996.

Mwimbaji Enya alipanga kulishtaki kundi hili kwa sababu za ukiukwaji wa hakimiliki, kwa sababu hajaruhusu kundi la The Fugees kuchukua sampuli ya wimbo wake wa "Boadicea", kutoka katika albamu ya mwaka wa 1992, *The Celts*. Hatimaye mpango mzima ukasawazishwa huko mahakamani.

Wimbo ulikuja kurudiwa tena na msanii wa muziki wa house wa Ulaya The Course mnamo mwaka wa 1997. Ulifikia nafasi ya #5 nchini Uingereza kwa mwezi wa Aprili katika mwaka huo.

Rais wa Marekani Barack Obama ameuita "Ready or Not" kama wimbo wake kipenzi kutoka katika orodha ya 10 bora iliyotolewa na *Blender* mnamo mwezoi wa Agosti katika mwaka wa 2008.

## Orodha ya nyimbo
### CD1
# "Ready Or Not" (Radio Version) - 3:47
# "Ready Or Not" (Salaam's Ready For The Show Remix) - 4:24
# "Ready Or Not" (Handel's Yaard Vibe Mix) - 4:41
# "The Score" - 4:32

### CD2
# "Ready Or Not" (Album Version) - 3:50
# "How Many Mics" - 4:23
# "Freestyle" - 5:03
# "Blame It On The Sun" - 5:41

## Marejeo
Jamii:Nyimbo za Fugees
Jamii:Nyimbo za 1996
Kikuyu (lugha)

**Kikuyu** (jina la wenyewe: **Gĩkũyũ**) ni lugha ya Kibantu inayojadiliwa na Wagikuyu ambao watu milioni 5.5 nchini Kenya ni lugha yenye wasemaji wengi katika nchi hii. 
Kama lugha ya Kibantu ni sehemu ya lugha za Niger-Kongo.

Wasemaji wanaishi kiasili kwenye nyanda za juu za Kenya ya Kati kati ya Nyeri na Nairobi. Siku hizi wanapatikana kote Kenya. Lugha ina vikundi vinne vya lahaja ambazo ni za Kirinyaga, Murang'a, Nyeri na  Kiambu.

Gikuyu inafanana kwa kiasi kikubwa na Kiembu, Kimeru na Kikamba.

## Fasihi na media
Tangu zamani za koloni Gikuyu imewahi kuandikwa. Vitabu vya kwanza kwa Gikuyu vilikuwa Biblia na vitabu vya ibada. Tangu uhuru waandishi mbalimbali walianza kuandika. Anayejulikana zaidi ni Ngugi wa Thiong'o na kati ya riwaya zake iko "Mũrogi wa Kagogo".  Waandishi wengine ni Mwangi wa Mutahi na Gatua wa Mbugwa.

Mjini Nairobi kuna pia rungoya ya Gikuyu na pia vipindi vya tyubu.

## Tanbihi
## Viungo vya Nje 
*lugha ya Kikuyu kwenye Multitree
* Ethnologue entry
* Gĩkũyũ in the Language Museum
* lang.nalrc.wisc.edu  (PDF  561 kB)
Jamii:Lugha za Kenya
Jamii:Lugha za Kibantu
Pembenne

**Pembenne** ni umbo bapa lenye pande nne. Kwa lugha nyingine ni pembenyingi yenye pembe nne.

Pembenne hutokea kama nukta nne kwenye ubapa zinaunganishwa kwa mistari inayofunga eneo ndani yake.

Maumbo ya pekee ya pembenne ni mstatili, mraba, trapeza na msambamba.

Kila pembenne huwa na ulalo mbili.

Jumla ya pembe zote ndani ya pembenne ni nyuzi 360°.

Maumbo mbalimbali za pembenne

## Viungo vya nje 
* Compendium Geometry Analytic Geometry of Quadrilaterals
* Quadrilaterals Formed by Perpendicular Bisectors, Projective Collinearity and Interactive Classification of Quadrilaterals from cut-the-knot
* Definitions and examples of quadrilaterals and Definition and properties of tetragons from Mathopenref
* An extended classification of quadrilaterals  at Dynamic Math Learning Homepage 
* The role and function of a hierarchical classification of quadrilaterals  by Michael de Villiers

Jamii:Jiometria
Uhakiki wa de Gua

250px|right
Katika hisabati, ya **uhakiki wa de Gua** ni ya analog tatu-dimensional ya uhakiki wa Pythagoras.

:  Area_{ABC}^2 = Area_{\color {blue} ABO}^2+Area_{\color {green} ACO}^2+Area_{\color {red} BCO}^2

Jamii:Hisabati
Uhakiki wa Pythagoras

250px|right|thumb
Katika hisabati, **uhakiki wa Pythagoras** ni taarifa juu ya pande zote za pembetatu mraba.

Fomula yake ni **a2 + b2 = c2** inayomaanisha ya kwamba kwenye pembetatu mraba jumla ya miraba juu ya miguu inayokutana kwenye pembemraba *(cathetus)* ni sawa na mraba juu ya kiegema (*hypotenuse*, upande usiounganishwa na pembemraba). 

:c^2 = b^2 + a^2\!\,

## Ushahidi
left|thumb|240px|
[right|thumb|200px|Ushahidi wa [Leonardo da Vinci.]]
left|200px|thumb|

## Kurasa zinazohusiana
* Pythagoras

Jamii:Hisabati
Uhakiki wa Ceva

250px|right
Ya **uhakiki wa Ceva** ni theorem maalumu katika jiometria msingi.

\mathbf{CD} \cdot \mathbf{FB} \cdot \mathbf{AE} = \mathbf{DB} \cdot \mathbf{FA} \cdot \mathbf{EC}

Jamii:Hisabati
Arbeiderpartiet

[thumb|[Jens Stoltenberg anayekuwa Waziri Mkuu wa Norwei anahutubu kwa wafanyakazi hapo 1 Mei 2009.]] 
**Arbeiderpartiet** (**Ap**; *Chama cha Wafanyakazi*), jina kamili **Det norske Arbeiderparti** (*Chama cha Wafanyakazi Norwei*), ni chama kikubwa cha kisiasa nchini Norwei. Kimeanzishwa huko mjini Arendal mwaka 1887 ili kuandaa wafanyakazi na kupigania jamii sawa ya ujamaa. Tangu Vita Kuu ya Pili ya Dunia Arbeiderpartiet kimekuwa chama kikubwa nchini Norwei.

Jens Stoltenberg (anayekuwa Wazairi Mkuu wa Norwei) amekuwa mkuu wa Arbeiderpartiet tangu mwaka wa 2002. Arbeiderpartiet kimeanzisha serikali pamoja na Sosialistisk Venstreparti na Senterpartiet (Stoltenberg II).

## Viungo vya nje 
* Tovuti ya Arbeiderpartiet 

Jamii:Siasa ya Norwei
Haninge

thumbnail|right|280px|Mto Haninge
thumb|150px|Nembo ya manispaa ya Haninge
thumb|180px|
**Haninge** ni manispaa nchini Uswidi. Kuna wakazi 74,968 (mwaka 2005). 

## Jiografia 
Eneo lake ni 464.02 km². Iko kando ya Bahari ya Baltiki.

## Viungo vya nje 
* www.haninge.se

Jamii:Miji ya Uswidi
Luleå

thumb|250px|Storgatan (*barabara kubwa*) katika Luleå
thumb|180px|
**Luleå** (Kisami: *Luleju*, Kifini: *Luulaja*) ni mji nchini Uswidi. Mji ulianzishwa 1621. Kuna wakazi 45,467 (mwaka 2005). 

## Jiografia 
Eneo lake ni 28.81 km².Iko katika kaskazini ya nchi kando la Bahari ya Baltiki. 

Picha:Luleå tekniska universitet.JPG|*Chuo Kikuu cha Teknolojia cha Luleå*
Picha:Lulea Kirche, modified.jpg |*Kanisa la Luleå*

## Viungo vya nje 
* www.lulea.se

Jamii:Miji ya Uswidi
Don Cartagena

***Don Cartagena*** ni jina la kutaja albamu ya tatu ya msanii wa muziki wa hip hop Fat Joe. Hii ni albamu yake ya kwanza tangu kuingia mkataba na studio ya Atlantic Records. Vilevile ni albamu yake ya kwanza kushirikisha wasanii wa hip hop mchanganyiko. Wasanii hao ni pamoja na Nas, Big Pun, Jadakiss, Raekwon, Terror Squad, Diddy, na Layzie Bone. Don Cartagena iliingia nafasi ya #7 kwenye chati za Billboard 200 ikiwa na mauzo ya nakala 40,000. Albamu ilitunukiwa Dhahabu kwa mauzo ya nakala takriban 500,000 huko nchini Marekani.

## Orodha ya nyimbo
## Single za albamu
## Nafasi za chati
## Tuzo za Single 
'''Bet Ya Man Can't (Triz)**

**Don Cartegena'''

## Marejeo
Jamii:Albamu za 1998
Jamii:Albamu za Fat Joe
Jamii:Albamu za Atlantic Records
Jamii:Albamu zilizotayarishwa na DJ Premier
Jamii:Albamu zilizotayarishwa na Marley Marl
Jamii:Albamu zilizotayarishwa na Buckwild
Don Cartagena (wimbo)

**"Don Cartagena"** ni wimbo kutoka katika albamu ya Fat Joe ya Don Cartagena. Wimbo umeshirikisha P. Diddy kwenye upande wa kiitikio, ambaye humu kaimba kiitikio tu (lakini pia hakuonekana ndani yake video yake). Wimbo umetayarishwa na mtayarishaji machachari - Younglord. Wimbo umebahatika kushika nafasi ya #21 kwenye chati za Hot Rap Singles na nafasi ya #40 kwenye chati za Hot R&B/Hip-Hop Singles & Tracks.

## Muziki wa video
Muziki wa video wa wimbo huu unaanza na watoto wengi wakiendesha baiskeli barabarani huku ikioneshwa matairi ya baiskeli yanageuka kuwa matairi ya gari. Wakati huohuo anasikika Fat Joe akizingumzia habari za utotoni mwake jinsi walivyoweza kuanzisha kijikikundi kidogo cha shule - pia akihadithia kwamba walikuwa na baba yao aliokuwa akisadia kwa kila walichokitaka, lakini pia kulikuwa na njemba moja aliyeitwa Santiago alikuwa akiogopeka sana. Kwani ukimuona huyo bwana, basi ujue maisha si mazuri tena. Baadaye Fat anaonekana kurudisha kisasi kwa yule bwana Santiago na kupewa heshima kubwa kwa marafiki zake waliokuwa wakihofia mtandao wa Santiago. Pichani, anaonekana mfuasi mmoja mmoja anauawa wa Santiago - na mwishowe yeye mwenyewe Santiago.

## Chati
## Viungo vya Nje
* 

Jamii:Nyimbo za 1998
Jamii:Nyimbo za Fat Joe
Jamii:Nyimbo zilizotayarishwa na Younglord
Kungsbacka

thumb|250px|*Mtaa wa Kungsbacka*
thumb|180px|
** Kungsbacka ** ni mji nchini Uswidi. Kuna wakazi 17,784 (mwaka 2005).Mji ulianzishwa 1582. 

## Jiografia 
Eneo lake ni 9.64 km². Umbali na Jiji la Göteborg ni 28&nbsp;km.

Picha:Kungsbacka innerstad.jpg| *Barabara katika Kungsbacka* 
Picha:Kungsbacka station.jpg|*Stesheni ya treni*
Picha:Kungsbackaån vid restaurang rumpanbar, den 16 april 2006.JPG| *Mto mdogo*

## Viungo vya nje 
* www.kungsbacka.se

Jamii:Miji mikuu ya Wilaya za Uswidi
Jamii:Miji ya Uswidi
Skellefteå

thumb|250px|* Bonnstan katika Skellefteå *
thumb|180px|
**Skellefteå** ni mji nchini Uswidi. Kuna wakazi 32 425 (mwaka 2005).Mji ulianzishwa 1845. 

## Jiografia 
Eneo lake ni 21.70 km². 

## Viungo vya nje 
* www.skelleftea.se

Jamii:Miji ya Uswidi
Kikomori

**Kikomori** ni lugha asilia ya wakazi wa funguvisiwa la Komori katika Bahari Hindi. Pamoja na Kifaransa na Kiarabu ni moja ya lugha rasmi ya Komori. 

Inahesabiwa kati ya lahaja za Kiswahili au kama lugha ya karibu na Kiswahili. Huandikwa kwa alfabeti ya Kiarabu lakini kuna pia mielekeo ya kusanifisha maandishi yake kwa alfabeti ya Kilatini. 

Kwa jumla athira ya Kiarabu na Kifaransa ilikuwa kubwa, hivyo kuna maneno mengi zaidi yenye asili ya Kiarabu kuliko kwenye Kiswahili sanifu.

Kila kisiwa cha Komori huwa na lahaja yake zinazoitwa:
: Ngazija - *Kingazija*
: Nzwani - *Kinzwani*
: Mwali - *Kimwali*
: Maore - *Kimaore*

## Viungo vya Nje 
* Kamusi ya Shingadzija - Kiingereza

Jamii:Kiswahili
Jamii:Komori
Lugha rasmi

katika Hekalu la Brihadeeswara, huko Thanjavur.]]
**Lugha rasmi** ni lugha iliyopewa cheo maalumu katika nchi fulani. Kwa kawaida ni lugha inayotumiwa hasa na serikali kwa mawasiliano kati ya ofisi zake na pia kwa matangazo rasmi, kwa mfano kwa kutangaza sheria. Ni pia lugha ya kuendesha kesi mahakamani na kuandika hukumu.

Kuna nchi zenye lugha rasmi moja tu lakini nchi nyingi huwa na lugha mbalimbali zinazokubaliwa kama lugha rasmi kwenye ngazi tofauti za serikali.

Katika nchi mbalimbali lugha rasmi imetajwa katika katiba ya taifa au katika sheria mahsusi, lakini nchi nyingine hazina sheria juu ya lugha rasmi hata kama hali halisi ipo na kueleweka.

Kwa mfano nchini Namibia Kiingereza ni lugha rasmi kufuatana na katiba lakini lugha kumi na moja nyingine (pamoja na Kiafrikaans na Kijerumani) zimetajwa kama lugha za taifa zinazoweza kutumiwa pia kama lugha ya kufundishia shuleni.

Nchi kadhaa zimekubali pia lugha ya alama jinsi inavyotumiwa na watu bubu kati ya lugha rasmi ya nchi.

## Sifa 
# Hutumika katika masuala rasmi: ofisini, bungeni, kortini n.k.
# Yaweza kuwa lugha ya taifa
# Yaweza kuwa au isiwe sanifu
# Hubeba msamiati mwafaka au wa kutosha k.v. katika nyanja za sayansi na teknolojia
# Haifungwi, haipendelei ukabila
# Huwa na utaratibu maalumu

Jamii:Lugha
Shirika la Kimataifa la Usanifishaji

**Shirika la Kimataifa la Usanifishaji** (kwa kifupi **ISO)** ni shirika lenye wajibu wa kuandaa na kutekeleza vipimo vya pamoja kwa sehemu mbalimbali za teknolojia na uchumi duniani. Jina limechaguliwa kutokana na neno la Kigiriki *ίσος* (isos) linalomaanisha "sawa". 

Kuna mashirika mawili yanayoshirikiana nalo ambayo ni Kamati ya Kimataifa kwa Teknolojia ya Umeme na Umoja wa Kimataifa wa Vyombo vya Mawasiliano yanayoshughulika teknolojia za kuhusiana na fani zao na zote kwa pamoja ni Umoja wa Usanifishaji wa Dunia. 

ISO iliundwa mwaka 1947 kama ushirikiano wa nchi 25 zilizoamua kuunganisha jitihadi zao za usafinishaji. Makao makuu yako Geneva (Uswisi). Hadi leo kuna nchi wanachama 163 kati ya mataifa 203 za dunia.

Vipimo vinavyokubaliwa hutolewa namba inayoanza kwa herufi ISO kwa mfano ISO 8601 kuhusu namna ya kuandika wakati na tarehe, ISO 4217 kuhusu kutaja hela za nchi za dunia au ISO 668 inayotawala vipimo vya kontena zinazokubaliwa katika biashara ya kimataifa.

## Viungo vya Nje 
Tovuti ya ICO (Kiing.) 

Jamii:Uchumi
Jamii:Vipimo
Kisiwa cha Bouvet

thumbnail|right|200px|Kisiwa cha Bouvet
**Kisiwa cha Bouvet**  (kilijulikana kihistoria pia kama **Liverpool Island** au **Lindsay Island**) ni kisiwa kisicho na wakazi kusini mwa Bahari Atlantiki takriban kilomita 2500 kusini-magharibi ya Rasi ya Tumaini Jema (Afrika Kusini). 

Ni eneo lililopo chini ya Norwei lakini si sehemu ya Norwei yenyewe. Si chini ya mkataba wa Antaktiki inayosema ya kwamba sehemu za Antaktiki yenyewe haziwezi kutawaliwa na nchi yoyote kwa sababu iko bado mbali kidogo. Bouvet inasemekana ni kisiwa ambacho ni mali kabisa na makazi ya watu wowote.

Bouvet ina urefu wa kilomita 9 na upana wa km 7.5, eneo lake huwa na km² 49. 

Sehemu ya juu ni mlima wa Olavtoppen wenye kimo cha mita 790 juu ya UB. 

Asili ya kisiwa ni volkeno na asilimia 90 za uso wake hufunikwa kwa barafuto kubwa. Hali ya hewa ni baridi sana. Halijoto ya wastani ni +1°C wakati wa miezi ya joto na -3&nbsp;°C wakati wa baridi.

Viumbehai pekee vilivyopo kisiwani ni ndege na sili.


Jamii:Visiwa vya Atlantiki
Karlskrona

thumb|250px|*Kanisa la Fredrik
thumb|180px|
**Karlskrona** ni manispaa na mji nchini Uswidi.Kuna wakazi 32,606 (mwaka 2005). Mji ulianzishwa 1680.

## Jiografia 
Eneo lake ni 21.36 km². Iko katika kaskazini ya nchi kando la Bahari ya Baltiki.

Picha:Church of Holy Trinity Karlskrona.jpg|*Kanisa la Utatu Mtakatifu*
Picha:Affärshuset Kronan.jpg|*Duka kubwa katika Karlskrona*
Picha:Marinmuseum karlskrona dag.jpg|*Makumbusho ya bahari katika Karlskrona''

## Viungo vya nje 
* www.karlskrona.se 

Jamii:Miji ya Uswidi
Gobori

300px|thumb|Gobori
**Gobori** ni silaha ya moto asilia. Ni aina ya bunduki ya msingi ambayo risasi pamoja na baruti zinaingizwa pamoja kwenye mdomo wa kasiba ya silaha na risasi inafyatuliwa kwa kupasha moto kwenye shimo upande wa nyuma ya kasiba. Moto inawasha baruti na kusababisha mlipuko unaorusha risasi nje ya mdomo wa kasiba. Bunduki za kisasa hutumia ramia zinazopelekwa katika kasiba kutoka kando au nyuma.

Hadi leo kuna aina kadhaa za mizinga zinazojazwa ramia kupitia mdomoni kama gobori. Vinginevyo gobori siku hizi ni silaha inayotumiwa kwa michezo au kutengenezwa na watu nyumbani kwa uwindaji haramu.

Kijeshi silaha hizo hazitumiwi tena tangu karne ya 19 kwa sababu matumizi yake ni ya polepole kulingana na bunduki za kisasa. Gobori inaweza kupigwa mara 1-2 kwa dakika, si haraka zaidi kama askari ameandaa tayari mizigo midogo ya baruti tayari kwa kila safari ya kupiga. Bunduki zinazotumia ramia zinaweza kupiga mara nyingi kwa dakika. 

## Tazama pia
*Silaha za moto
*Bunduki
*Risasi
*Baruti

## Viungo vya nje
*National Muzzle Loading Rifle Association
*Muzzle Loaders association of Great Britain
*Detailed information on shooting muzzle loading pistols 
*Modern Muzzle Loading Misconceptions 
*Muzzle-Loading Associations International Committee
Mababu wa jangwani

ya Arseni Mkuu, mmojawapo kati ya mababu wa jangwani maarufu zaidi.]]
**Mababu wa jangwani** walikuwa wamonaki ambao kuanzia karne III, dhuluma za serikali dhidi ya Wakristo zilipopungua, lakini zaidi karne IV, baada ya Konstantino Mkuu kuruhusu Ukristo katika Dola la Roma, walihama miji na vijiji wakaishi upkeweni kwenye majangwa ya Misri, Palestina na  Syria. 

Kati yao Antoni Mkuu anahesabiwa kuwa wa kwanza; walau ndiye aliyevutia wengi zaidi kufuata mtindo huo wa utawa. 

Mbali ya wanaume (*abba*) kulikuwa pia na wanawake  (*amma*). 

Lengo lao lilikuwa kuishi kwa juhudi baada ya mwisho wa dhuluma za serikali dhidi ya Kanisa. Hivyo walishika nafasi ya heshima na baada ya kufa walitazamwa kama watakatifu karibu na wafiadini. 

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Mababu wa Kanisa

## Misemo yao
Misemo yao (*Apoftegmata*) ilikusanywa taratibu ili kudumisha hekima yao nyofu. Kuna pia tafsiri ya Kiswahili:
* Misemo ya Mababa wa Jangwani (Apophthegmata Patrum) – tafsiri ya W. Ngowi, O.F.M.Cap. – ed. Salvatorianum – Morogoro 2000 –ISBN 0-264-66350-0

## Marejeo mengine ya Kiswahili
*S.J.RUPYA, Makahaba wa jangwani, BPNP 1996, isbn 9976634765.

## Marejeo kwa lugha nyingine
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Viungo vya nje
*monachos.net 

Jamii:Mababu wa jangwani
William Knowles

left|80px

**William Standish Knowles** (amezaliwa 1 Juni 1917) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza hali maalum za usanisi. Mwaka wa 2001, pamoja na Ryoji Noyori na Barry Sharpless alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Kemia**.

Jamii:Waliozaliwa 1917
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasayansi wa Marekani
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Kemia
Ryoji Noyori

left|80px

**Ryoji Noyori** (amezaliwa 3 Septemba 1938) ni mwanakemia kutoka nchi ya Japani. Hasa alichunguza hali maalum za usanisi. Mwaka wa 2001, pamoja na William Knowles na Barry Sharpless alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Kemia**.

Jamii:Waliozaliwa 1938
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasayansi wa Japani
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Kemia
Barry Sharpless

thumb|Barry Sharpless
**Karl Barry Sharpless** (amezaliwa 28 Aprili 1941) ni mwanakemia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza aina fulani ya uoksidishaji. Mwaka wa 2001, pamoja na William Knowles na Ryoji Noyori alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Kemia**.

Jamii:Waliozaliwa 1941
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanakemia wa Marekani
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Kemia
Solna

thumb|250px|*Makao makuu ya Scandinavian Airlines*
thumb|180px|
**Solna** ni manispaa na mji nchini Uswidi. Mji ulianzishwa 1943. Kuna wakazi 61,717 (mwaka 2005). Scandinavian Airlines iliyo na makao makuu mjini Solna.

## Jiografia 
Eneo lake ni 21.11 km². 

Picha:Solna kyrka view1.jpg|*Kanisa la Solna*
Picha:LA2-Solna-centrum.jpg|*Ndani ya duka kubwa katika Solna*

## Viungo vya nje 
* www.solna.se

Jamii:Miji ya Uswidi
Järfälla

thumb|175px|*Nembo ya Järfälla
thumb|180px|
**Järfälla** ni manispaa nchini Uswidi.Kuna wakazi 62,342 (mwaka 2005). 

## Jiografia 
Eneo lake ni 63.39 km². 

Picha:Järfälla kyrka Sakristian.jpg |*Kanisa la Järfälla''

## Viungo vya nje 
* www.jarfalla.se

Jamii:Miji ya Uswidi
Fabriano

thumbnail|right|280px|Muonekano wa Mji wa Fabriano 
**Fabriano** ni mji mdogo wa mkoa wa Marche nchini Italia kwenye milima ya Apenini.

Una wakazi 28,745 (30 Aprili 2024) kwenye mita 325 juu ya usawa wa bahari; eneo lote ni la kilometa mraba 272,08.

Unajulikana duniani kwa sababu ya utengenezaji wa karatasi bora kuanzia karne ya 13.

## Watu maarufu
* Allegretto Nuzi
* Fransisko wa Fabriano
* Gentile wa Fabriano
* Yohane Righi

Jamii:Miji ya Italia
Jamii:Marche
Karolo Lwanga

[right|300px|Karoli Lwanga katikati ya wafiadini wenzake 21 katika mchoro wa [Albert Wider wa mwaka 1962.]]
 katika patakatifu pa wafiadini huko Munyonyo.]]
left|thumb|Chombo cha shaba chenye kipande cha mfupa cha Mt. Karoli Lwanga (kinamilikiwa na mtu binafsi).
**Karoli Lwanga** (Bulimu, 1865 - Namugongo, 3 Juni 1886) ndiye maarufu zaidi kati ya wafiadini wa Uganda waliouawa kwa amri ya kabaka Mwanga II (dhuluma za miaka 1885 - 1887).

Pamoja na wenzake anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu. Wote pamoja walitangazwa na Papa Benedikto XV kuwa wenye heri tarehe 6 Juni 1920, halafu na Papa Paulo VI kuwa watakatifu tarehe 8 Oktoba 1964 .

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 3 Juni.

## Maisha 
Alikuwa mkuu wa wahudumu katika ikulu ya mfalme wa Buganda: kisha kumuamini Yesu Kristo na kubatizwa na Wamisionari wa Afrika wa kardinali Charles Lavigerie, alitetea kwa ushujaa imani hiyo na maadili yanayotokana nayo akiwahimiza mpaka mwisho wenzake kudumu waaminifu hadi kifodini kilichowapata baadhi kwa upanga na baadhi kwa kuchomwa moto .

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Wafiadini wa Uganda

## Tanbihi
## Marejeo 
* J. FRANSE, W.F., Mashahidi 22 wa Uganda – tafsiri ya C. Kuhenga n.k. – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1981
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 190-194
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 160-162

## Viungo vya nje 
* Charles Lwanga and Companions 
* Charles Lwanga and Companions 
* The Uganda Martyrs from the August 2008 issue of *The Word Among Us* magazine 

Jamii:Waliozaliwa 1865
Jamii:Waliofariki 1886
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Uganda
Romualdo Abati

[thumb|250px|Mchoro wa [Guercino, *San Romualdo*, Ravenna.]]
**Mtakatifu Romualdo** (Ravenna, Emilia-Romagna, 951 / 953 - karibu na Fabriano, Marche, 19 Juni 1027) alikuwa abati nchini Italia na mwanzilishi wa urekebisho wa Wabenedikto Wakamaldoli.

Anaheshimiwa kama mtakatifu na Kanisa Katoliki kuanzia miaka 5 baada ya kufa, na hasa tangu mwaka 1595. 

Sikukuu yake inaadhimishwa kila tarehe 19 Juni. 

## Maisha
Maisha yake yamesimuliwa na mfuasi wake Petro Damiani katika kitabu alichokiandika miaka 15 hivi baada ya kifo chake (1042).

Kitabu rasmi cha watakatifu wa Kanisa la Roma (Martirologium Romanum) kinamkumbuka hivi: "Mtakatifu Romualdo, mkaapweke na baba wa wamonaki Wakamaldoli, ambaye, akiwa na asili ya Ravenna, na kutamani kushika maisha na nidhamu ya wakaapweke, alizunguka Italia miaka mingi, akijenga monasteri ndogo na kuhimiza kokote wamonaki wafuate maisha ya Kiinjili, mpaka alipomaliza vizuri juhudi zake katika monasteri ya Val di Castro mkoani Marche". .

## Sala yake
Yesu mpenzi, amani ya moyo wangu, hamu isiyosemeka,
utamu na unono wa malaika na wa watakatifu!

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Camaldoli
*Wakamaldoli

## Tanbihi
## Marejeo ya Kiswahili
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 210-211 
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 176-177

## Viungo vya nje
**Catholic Encyclopedia*: "Saint Romuald"
*Catholic Online Saints
*Camaldolese Benedictine Monks 

Jamii:waliozaliwa 952
Jamii:Waliofariki 1027
Jamii:wakaapweke
Jamii:Wabenedikto
Jamii:Wakamaldoli
Jamii:Watawa waanzilishi
Jamii:Watakatifu wa Italia