open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Chuo Kikuu cha Tunis

**Chuo Kikuu cha Tunis** ni chuo kikuu cha umma huko Tunis, Tunisia. Kilianzishwa mnamo 1960 kwa msingi wa taasisi za elimu za mapema. Chuo Kikuu cha Tunis ni mwanachama wa Umoja wa Chuo Kikuu cha Mediterania (UNIMED).

Chuo kikuu cha Tunis kina taasisi zifuatazo:

Ecole Normale Supérieure (taasisi kongwe zaidi ya chuo kikuu cha Tunis)

Shule ya Juu ya Sayansi ya Uchumi na Biashara

Shule ya Juu ya Sayansi ya Teknolojia 

Kitivo cha Sayansi ya Binadamu na Jamii 

Taasisi ya Uhandisi wa Maandalizi 

Taasisi ya Juu ya Mafunzo ya Fasihi na Binadamu 

Taasisi ya Juu ya Sanaa ya Tamthilia 

Taasisi ya Juu ya Shughuli na Utamaduni za Klabu ya Vijana 

Taasisi ya Juu ya Sanaa Nzuri 

Taasisi ya Juu ya Mafunzo Yanayotumika katika Binadamu

Taasisi ya Juu ya Mafunzo Yanayotumika katika Binadamu ya Zaghouan 

Taasisi ya Juu ya Usimamizi Taasisi ya Juu ya Muziki 

Taasisi ya Juu ya Urithi wa Ufundi 

Shule ya Biashara ya Tunis Taasisi ya Urithi wa Kitaifa

## Marejeo 
Jamii:vyuo vikuu vya Tunisia
Jamii:Tunis
Jamii:AWC GWEI
Bernhard Heeb

**Bernhard S. Heeb** (amezaliwa 1976) ni mwanahistoria wa Ujerumani. Yeye ni Mtunzaji katika Makumbusho ya Historia na Historia ya Mapema (Berlin).
 
## Elimu na kazi 
Kutoka 1998 hadi 2005, Heeb alisoma historia ya mapema na ya mapema, karibu na kale ya Mashariki, sosholojia na historia ya sanaa katika "Chuo Kikuu cha Berlin" na "Julius-Maximilians-Universität Würzburg". Mnamo 2009, alipokea udaktari wake katika historia ya mapema na historia ya mapema na mada "Historia ya makazi ya kihistoria na matumizi ya Bonde la Ziwa Constance Rhine".  Kuanzia 2009 hadi 2011 alikuwa msaidizi wa utafiti katika mafunzo zaidi katika Makumbusho ya Historia na Historia ya Mapema (Berlin) na kutoka 2011 hadi 2018 msaidizi wa utafiti huko. Maonyesho maalum aliyoandaa "Warusi na Wajerumani - Miaka 1000 ya Sanaa, Historia na Utamaduni" na "Waviking" yalisababisha hisia. Tangu 2018, Heeb amekuwa msimamizi wa makusanyo yafuatayo kwenye Makumbusho ya Historia ya Historia na Historia ya Mapema: Troy - Mkusanyiko wa Vitu vya Kale vya Schliemann, Mkusanyiko wa Umri wa Bronze, na Mkusanyiko wa Anthropolojia.

## Utafiti
Heeb alishiriki katika excavations nyingi, hasa alifanya michango ya utafiti wa makazi ya akiolojia juu ya Umri wa Bronze nchini Romania na kufanya utafiti juu ya Umri wa Bronze na makazi ya mapema ya Iron Age ya Suusamyr Plateaus katika Milima ya Tian Shan (Kyrgyzstan). 
Heeb alipokea tahadhari ya umma kwa utafiti alioratibu juu ya kuthibitika kwa mabaki ya binadamu kutoka kwa muktadha wa kikoloni, mkusanyiko wa fuvu la mwanaanthropolojia Felix von Luschan.
Ushirikiano wake na mtaalamu wa anrhropologist Barbara Teßmann ulikosolewa sana, kwani mwanamke huyo alijulikana mara kadhaa katika vyombo vya habari kupitia kauli za kibaguzi.

## Machapisho 
*pamoja na A. Szentmiklosi, R. Krause, Matthias Wemhoff (wahariri.): Ngome: Kuinuka na Kuanguka kwa Maeneo Yanayolindwa katika Marehemu Bronze na Early Iron Age ya Kusini-Mashariki-Ulaya. Mkutano wa Kimataifa wa Timisoara, Rumania 2015. (= Michango ya Berlin kwa historia ya awali na historia ya awali 21). Berlin 2017
*pamoja na Charles Kabwete-Mulinda (mh.): Mabaki ya Binadamu kutoka Ukoloni wa Zamani wa Ujerumani wa Afrika Mashariki. Muktadha na Mbinu za Urejeshaji. Böhlau, Cologne et al. 2022.

## Tanbihi
Jamii:wanahistoria wa Ujerumani
Ismidoni

'''''' (Sassenage, Grenoble, leo nchini Ufaransa - 28 Septemba, 1115) alikuwa askofu wa Die, karibu na Lyon, tangu mwaka 1097 hadi kifo chake.

Akisukumwa na pendo kwa Nchi takatifu, alihiji Yerusalemu mara mbili .

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu. Papa Pius X alithibitisha heshima hiyo tarehe 9 Desemba 1903.

Sikukuu yake ni tarehe 30 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Ulysse Chevalier, Regeste dauphinois, ou Répertoire chronologique et analytique des documents imprimés et manuscrits relatifs à l'histoire du Dauphiné, des origines chrétiennes à l'année 1349 (Tome 1, Fascicule 2), ed. Impr. valentinoise, 1912 dauphinois
* Nicolas Chorier, Histoire généalogique de la maison de Sassenage, Branche des anciens comtes de Lyon et de Forez, Grenoble, ed. J. Nicolas, 1669 https://books.google.fr/books?id=WJWevi42F9YC&printsec=frontcover&hl=fr#v=onepage&q&f=false
* Congregatio de Causis Sanctorum, *Index ac status causarum*, Città del Vaticano 1999.
* Filippo Caraffa e Giuseppe Morelli (curr.), *Bibliotheca Sanctorum'' (BSS), 12 voll., Istituto Giovanni XXIII nella Pontificia Università Lateranense, Roma 1961-1969.

## Viungo vya nje
* https://valence.cef.fr/actualites/histoire-connaissez-vous-ismidon/ 
* https://atelier-acquaviva.fr/portrait-de-st-ismidon/ 

Jamii:Waliozaliwa karne ya 11

Jamii:Wakanoni

Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Chuo Kikuu cha Nelson Mandela

**Chuo Kikuu cha Nelson Mandela**, zamani kilikuwa kilijulikana kama Chuo Kikuu cha Nelson Mandela Metropolitan, ni chuo kikuu cha umma nchini Afrika Kusini. Imara katika 2005, inajumuisha Chuo Kikuu cha zamani cha Port Elizabeth, Port Elizabeth Technikon na chuo kikuu cha Vista cha Port Elizabeth. Chuo kikuu hiki kina utawala wake mkuu katika mji wa pwani wa Gqeberha.

Chuo Kikuu cha Nelson Mandela kilianzishwa kwa kuunganishwa kwa taasisi tatu mnamo Januari 2005, lakini historia yake ilianza 1882, na msingi wa Shule ya Sanaa ya Port Elizabeth. Ni chuo kikuu cha kina kinachotoa mafunzo ya kitaaluma na ufundi. Chuo kikuu kina kampasi saba - sita huko Gqeberha na moja huko George. Kampasi kuu ya chuo kikuu ni Kampasi ya Kusini. Wanafunzi katika Chuo Kikuu cha Nelson Mandela wanaweza kusoma hadi stashahada au shahada hadi kiwango cha uzamivu. Kozi kadhaa zinajumuisha uzoefu wa mahali pa kazi kama sehemu ya mtaala katika Chuo Kikuu cha Nelson Mandela. Kiingereza ndio njia ya kufundishia ya chuo kikuu.

## Marejeo 
Jamii:vyuo vikuu vya Afrika Kusini
Jamii:AWC GWEI
Chuo Kikuu cha Botswana

Chuo Kikuu cha Botswana (UB) kilianzishwa mwaka 1982, kama taasisi ya kwanza ya elimu ya juu nchini [Botswana[[Botswana|]] Chuo kikuu kwa sasa kina kampasi tatu: moja katika mji mkuu Gaborone, moja huko Francistown, na nyingine huko Maun. Chuo Kikuu cha Botswana kimegawanywa katika idara sita: Biashara, Elimu, Uhandisi, Sayansi ya Afya, Sayansi na Sayansi ya Jamii na Hospitali ya Mafunzo ya Sir Ketumile Masire. UB inashika nafasi ya 1201-1500 duniani na ya 21  Kusini mwa Jangwa la Sahara Afrika katika 2024 Times Elimu ya vyuo vya juu dunian.

## Marejeo 
Jamii:vyuo vikuu vya Botswana
Ahmed Kathrada

Ahmed Mohamed Kathrada OMSG (21 Agosti 1929 – 28 Machi 2017), wakati mwingine akijulikana kwa jina la utani "Kathy", alikuwa mwanasiasa wa Afrika Kusini na mwanaharakati wa kupinga ubaguzi wa rangi. Kujihusisha kwa Kathrada katika shughuli za kupinga ubaguzi wa rangi za African National Congress (ANC) kulimpelekea kufungwa kwa muda mrefu kufuatia Kesi ya Rivonia, ambapo alikuwa kifungoni katika Kisiwa cha Robben katika Gereza la Pollsmoor. Baada kuachiliwa kwake mwaka 1990, alichaguliwa kuhudumu kama mbunge, akiwakilisha ANC. Aliandika kitabu, No Bread for Mandela - Memoirs of Ahmed Kathrada, Prisoner No. 468/64.

## **Mwana harakati wa kisiasa** 
Akiwa na umri wa miaka 17 aliacha shule na kufanya kazi kwa muda katika Baraza la Upinzani la Transvaal Passive ili kufanya kazi dhidi ya Sheria ya Umiliki wa Ardhi ya Asia na Sheria ya Uwakilishi ya Wahindi, ambayo kwa kawaida inajulikana kama "Sheria ya Ghetto", ambayo ilitaka kuwapa Wahindi ukomo wa kisiasa. uwakilishi na kuwekewa vikwazo ambapo Wahindi wangeweza kuishi, kufanya biashara na kumiliki ardhi.

## **Marejeo** 
Jamii:Waliofariki 2017
Jamii:AWC GWEI
Benno Ndulu

thumb|Benno Ndulu
Benno Ndulu (23 Januari 1950 – 22 Februari 2021) alikuwa Profesa Mtanzania na gavana wa Benki Kuu ya Tanzania, benki kuu ya nchi, kuanzia 2008 hadi 2018. 

Akiwa profesa katika Chuo Kikuu cha Dar es Salaam mwanzoni mwa miaka ya 1980, aliongoza mfululizo wa semina kuhusu mgogoro wa kiuchumi unaoikabili Tanzania. Kazi hii ilitoa mchango mkubwa katika mageuzi ya kiuchumi yaliyotekelezwa katika nusu ya pili ya miaka ya 1980 na serikali ya awamu ya pili. Baada ya hapo, alifanya kazi kama Mchumi Kiongozi katika Idara ya Uchumi Mkuu wa Benki ya Dunia ya Afrika Mashariki kutoka Ofisi ya Nchi ya Tanzania.

Alihudumu kwanza kama mkurugenzi wake wa utafiti na baadaye kama mkurugenzi mtendaji wake. Alipata udaktari wa heshima kutoka Taasisi ya Kimataifa ya Mafunzo ya Jamii (ISS) huko The Hague mwaka 1997, kwa kutambua mchango wake katika Kujenga Uwezo na Utafiti kuhusu Afrika. Kufuatia Ph.D. shahada ya uchumi kutoka Chuo Kikuu cha Northwestern huko Evanston, Illinois, alifundisha uchumi na kuchapishwa kwa upana juu ya ukuaji, marekebisho, utawala na biashara.

Ndulu alikuwa Profesa Mgeni katika Shule ya Serikali ya Blavatnik katika Chuo Kikuu cha Oxford kuanzia 2018 hadi kifo chake mwaka wa 2021.

Alifariki tarehe 22 Februari 2021 kutokana na COVID-19.

## Marejeo 
Jamii:wanauchumi wa Tanzania
Jamii:AWC GWEI
Jamii:Chuo Kikuu cha Dar es Salaam
Chuo Kikuu cha Malawi

**Chuo Kikuu cha Malawi** (UNIMA) ni chuo kikuu cha umma kilichoanzishwa mwaka wa 1965 na hadi tarehe 4 Mei 2021, wakati chuo kikuu kilipopitia msukosuko, kiliundwa na vyuo vikuu vinne vilivyoko Zomba, Blantyre, na Lilongwe. Kati ya vyuo hivyo vinne, kikubwa zaidi ni Chuo cha Chancellor huko Zomba (sasa Chuo Kikuu cha Malawi chini ya Makamu wa Kansela Profesa Samson Sajidu). Ni sehemu ya mfumo wa elimu wa serikali ya Malawi. Makamu wa mwisho alikuwa Profesa John Kalenga Saka.

Chuo Kikuu cha Malawi kilianzishwa miezi michache baada ya Uhuru wa Malawi.  Uandikishaji wa kwanza ulikuwa na wanafunzi 90 huko Blantyre. Ualimu ulianza mwaka wa 1965 huko Blantyre, na ndani ya miaka miwili Taasisi ya Utawala wa Umma huko Mpemba, Chuo cha Elimu cha Soche Hill na Polytechnic huko Blantyre, na Chuo cha Bunda huko Lilongwe vikawa vyuo vya chuo kikuu. Mnamo 1973, wapiga kura wote wa chuo kikuu mbali na polytechnic na Chuo cha Bunda walihamia Zomba na kuunganishwa kuwa Chuo cha Chancellor. Mnamo 1979, Chuo cha Uuguzi cha Kamuzu kikawa chuo kikuu cha chuo kikuu, na mnamo 1991 Chuo cha Tiba huko Blantyre kiliundwa kama chuo kikuu zaidi.

## Marejeo 
Jamii:vyuo vikuu vya Malawi
Jamii:AWC GWEI
Chuo Kikuu cha Algiers

**Chuo Kikuu cha Algiers**, kinachojulikana kwa kawaida Chuo Kikuu cha Algiers 1 au Benyoucef Benkhedda, ni chuo kikuu cha utafiti wa umma kilichoko Algiers, Algeria. Ilianzishwa mnamo 1909 kutoka kwa muunganisho wa taasisi tofauti, kimekuwa chuo kikuu kongwe na chenye hadhi zaidi nchini.

Mnamo 2009, chuo kikuu kiligawanywa katika taasisi mbili mpya ambazo ni: 

1.Chuo Kikuu cha Abou El Kacem Saadallah (Chuo Kikuu cha Algiers 2)

2.Chuo Kikuu cha Brahim Soltane Chaibout (Chuo Kikuu cha Algiers 3). 

Mnamo mwaka wa 2015, kutokana na hali ya uharibifu wa majengo ya chuo kikuu, maprofesa, wanafunzi na wafuasi walitaka chuo kikuu kuainishwa kama urithi wa kitaifa wa usanifu wa kihistoria.

## Marejeo 
Jamii:vyuo vikuu vya Algeria
Jamii:Algiers
Jamii:AWC GWEI
Amelia Kyambadde

Amelia Anne Kyambadde ni mwanasiasa wa Uganda, mfadhili na mwanaharakati wa Wanawake. Yeye ni Mshauri Mkuu wa Rais kuhusu Viwanda kwa Rais wa Uganda. Alihudumu kama Waziri wa Baraza la Mawaziri la Biashara, Viwanda na Ushirika katika Baraza la Mawaziri la Uganda kuanzia 2016 hadi 2021. [1][2][3] Alichukua nafasi ya Kahinda Otafiire, ambaye aliteuliwa kuwa Waziri wa Sheria. [4] Amelia Kyambade aliwakilisha Kaunti ya Mawokota Kaskazini katika Wilaya ya Mpigi, kwa mihula miwili ya uongozi iliyomalizika Mei 2021.

## Marejeo 
Jamii:AWC GWEI
Chuo Kikuu cha Western Cape

**Chuo Kikuu cha Western Cape** (UWC; Kiafrikana: Universiteit van Wes-Kaapland) ni chuo kikuu cha utafiti wa umma huko Bellville, karibu na Cape Town, Afrika Kusini. Chuo kikuu kilianzishwa mnamo 1959 na serikali ya Afrika Kusini kama chuo kikuu cha watu weusi pekee. Vyuo vikuu vingine vya Cape Town ni Chuo Kikuu cha Cape Town (hapo awali kilikuwa cha Wazungu wanaozungumza Kiingereza), Chuo Kikuu cha Teknolojia cha Cape Peninsula, na Chuo Kikuu cha Stellenbosch (hapo awali kilikuwa cha Wazungu wanaozungumza Kiafrikana). Kuanzishwa kwa UWC kulikuwa na athari ya moja kwa moja ya Sheria ya Upanuzi wa Elimu ya Vyuo Vikuu, 1959. Sheria hii ilifanikisha mgawanyo wa elimu ya juu nchini Afrika Kusini. Wanafunzi wa weusi waliruhusiwa tu katika vyuo vikuu vichache visivyo vya wazungu. Katika kipindi hiki, vyuo vikuu vingine vya "kikabila", kama vile Chuo Kikuu cha Zululand na Chuo Kikuu cha Kaskazini, vilianzishwa pia. Tangu kabla ya mwisho wa ubaguzi wa rangi nchini Afrika Kusini mwaka wa 1994, imekuwa taasisi iliyounganishwa na ya rangi nyingi.

## Marejeo 
Jamii:vyuo vikuu vya Afrika Kusini
Jamii:AWC GWEI
Mariana Ba

**Mariama Bâ** (17 Aprili 1929 - 17 Agosti 1981) alikuwa mwandishi na mtetezi wa haki za wanawake wa Senegal, ambaye riwaya zake mbili za lugha ya Kifaransa zote zilitafsiriwa katika lugha zaidi ya kumi na mbili. Mariama Bâ ni mzaliwa wa mkoa wa Dakar, alilelewa na Mwislamu.

Hisia zake za kuchanganyikiwa kuhusu hatima ya wanawake wa Afrika zinaonyeshwa katika riwaya yake ya kwanza, *Une si longue lettre*  (1979; iliyotafsiriwa kwa Kiswahili kama *Barua Ndefu Kama Hii*). Katika kazi hii ya nusu ya wasifu,Mariama Bâ anaonyesha huzuni na kujiuzulu kwa mwanamke ambaye lazima ashiriki maombolezo ya marehemu mumewe na mke wake wa pili, mdogo. Kitabu hiki kifupi kilitunukiwa Tuzo la kwanza la noma la Uchapishaji Barani Afrika mnamo mwaka 1980.

## Marejeo 
Jamii:waliozaliwa 1929
Jamii:Waliofariki 1981
Jamii:waandishi wa Senegal
Jamii:AWC GWEI
Chuo Kikuu cha Johannesburg

**Chuo Kikuu cha Johannesburg,** kinachojulikana kama **UJ**, ni chuo kikuu cha umma kilichoko Johannesburg, Afrika Kusini. Chuo Kikuu cha Johannesburg kilianzishwa tarehe 1 Januari 2005 kama matokeo ya muunganiko kati ya Chuo Kikuu cha Rand Afrikaans (RAU), Technikon Witwatersrand (TWR) na kampasi za Soweto na East Rand za Chuo Kikuu cha Vista. Kabla ya kuunganishwa, kampasi za Daveyton na Soweto za Chuo Kikuu cha zamani cha Vista zilikuwa zimejumuishwa katika RAU. Kama matokeo ya kuunganishwa kwa Chuo Kikuu cha Rand Afrikaans (RAU), ni kawaida kwa wahitimu kutaja chuo kikuu kama RAU.

Taasisi hiyo ni mojawapo ya vyuo vikuu vikuu vya mawasiliano nchini Afrika Kusini kutoka vyuo vikuu 26 vya umma vinavyounda mfumo wa elimu ya juu. UJ ina idadi ya wanafunzi zaidi ya 50 000, ambapo zaidi ya 3000 ni wanafunzi wa kimataifa kutoka nchi 80 tofauti.

## Marejeo 
Jamii:Vyuo vikuu vya Afrika Kusini
Jamii:Johannesburg
Jamii:AWC GWEI
Jacob Kaimenyi

**Jacob Thuranira Kaimenyi** (amezaliwa 10 Julai 1952) ni daktari wa meno wa Kenya ambaye alihudumu kama Waziri wa Elimu, na kisha Ardhi, Nyumba na Maendeleo ya Mjini, katika Baraza la Mawaziri la Rais Uhuru Kenyatta, kabla ya kuteuliwa kuwa Balozi nchini Ubelgiji.  

## Maisha ya awali na elimu 
Ana Shahada ya Upasuaji wa Meno (BDS) na Shahada ya Uzamili ya Upasuaji wa Meno katika Periodontology (MDS) kutoka Chuo Kikuu cha Nairobi. Aliendelea na masomo yake katika Chuo Kikuu cha Nairobi na kupata shahada ya uzamivu katika periodontolojia.

## Marejeo 
Jamii:AWC GWEI
Jamii:wanasiasa wa Kenya
Chuo Kikuu cha Ilorin

**Chuo Kikuu cha Ilorin**, kinachojulikana pia kama Unilorin, ni chuo kikuu kinachomilikiwa na serikali ya shirikisho kilichopo Ilorin, Jimbo la Kwara, Nigeria.Chuo kikuu kipo kwenye eneo kubwa la ardhi, takriban hekta 15,000 katika mji wa kale wa Ilorin; na hivyo kuwa chuo kikuu kikubwa zaidi nchini Nigeria na mojawapo ya vikubwa zaidi barani Afrika kwa ukubwa wa ardhi. Chuo kikuu kina jumla ya vitivo 17 na zaidi ya idara 100 za masomo. Kilianzishwa kwa amri ya serikali ya kijeshi ya shirikisho mnamo Agosti, 1975.

## Marejeo 
Jamii:Jimbo la Kwara
Jamii:Vyuo vikuu vya Nigeria
Jamii:AWC GWEI
Leonard Chamuriho

Leonard Chamuriho ni mwanasiasa wa CCM wa Tanzania na mjumbe wa baraza la mawaziri aliyependekezwa. [1] Aliteuliwa kama mbunge na Rais wa Tanzania John Magufuli mnamo 2020 kuhudumu kama Waziri wa Ujenzi na Uchukuzi mnamo Desemba 2020. 

## Marejeo 
Jamii:AWC GWEI
Chuo Kikuu cha Lubumbashi

**Chuo Kikuu cha Lubumbashi** (Kifaransa: Université de Lubumbashi), kinachojulikana kwa kifupi kama UNILU, ni moja ya vyuo vikuu vikubwa nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Kipo Lubumbashi katika Mkoa wa Haut-Katanga, uliokuwa Mkoa wa Katanga awali. Eneo la chuo kiko katika sehemu ya kaskazini mwa mji, magharibi mwa uwanja wa ndege.

## Historia 
Chuo kikuu kilianzishwa mwaka 1955 chini ya utawala wa kikoloni wa Ubelgiji kama Chuo Kikuu Rasmi cha Kongo na Ruanda-Urundi (Kifaransa: Université officielle du Congo et du Ruanda-Urundi) kwa ushirikiano na Chuo Kikuu cha Liège na kufunguliwa mwaka 1956.  Kilikuwa moja ya taasisi zilizoingizwa katika Chuo Kikuu cha Kitaifa cha Zaire mwaka 1971. Kiliundwa tena kama chuo kikuu huru mwaka 1981 wakati Chuo Kikuu cha Kitaifa cha Zaire kilipogawanywa.

Jamii:Lubumbashi
Jamii:vyuo vikuu vya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Jamii:AWC GWEI
Chuo Kikuu cha Liberia

Chuo Kikuu cha Liberia (UL au LU kama ilivyokuwa inajulikana zamani) ni chuo kikuu cha umma kilichopo Monrovia, Liberia. Kiliidhinishwa na serikali mwaka 1851 na kufunguliwa rasmi mwaka 1862 kama Chuo cha Liberia. Chuo hiki kina kampasi nne: Kampasi ya Capitol Hill huko Monrovia, Kampasi ya Fendall huko Louisiana, nje ya Monrovia, Kampasi ya Shule ya Matibabu huko Congo Town, na Kampasi ya Straz-Sinje huko Sinje, Grand Cape Mount County.

UL ina jumla ya wanafunzi wapatao 18,000 na ni moja ya vyuo vikuu kongwe zaidi Afrika Magharibi. Kinaheshimika sana na kimeidhinishwa na Tume ya Elimu ya Juu ya Liberia. Chuo hiki kimekuwa sehemu muhimu ya maendeleo ya kitaaluma na kitaifa nchini Liberia.

## Marejeo 
Jamii:Monrovia
Jamii:Vyuo vikuu vya Liberia
Jamii:AWC GWEI
Chuo Kikuu cha Cairo

right|thumb|Chuo Kikuu cha Cairo
**Chuo Kikuu cha Cairo** ni chuo kikuu cha umma nchini Misri. Chuo chake kikuu kiko Giza, mara moja ng'ambo ya Mto Nile kutoka Cairo. Ilianzishwa tarehe 21 Desemba 1908; baada ya kuwekwa katika sehemu mbalimbali za Cairo, vitivo vyake, kuanzia na Kitivo cha Sanaa, vilianzishwa kwenye chuo kikuu cha sasa cha Giza mnamo Oktoba 1929.

Chuo kikuu kilijulikana kama Chuo Kikuu cha Misri kutoka 1908 hadi 1940, na Chuo Kikuu cha King Fuad I na Chuo Kikuu cha Fu'ād al-Awwal kutoka 1940 hadi 1952. Chuo hiki ni taasisi ya pili kongwe ya elimu ya juu nchini Misri baada ya Chuo Kikuu cha Al-Azhar, licha ya kuwepo kwa shule za juu za kitaaluma ambazo baadaye zikawa vyuo vikuu .   

Chuo kikuu kilianzishwa na kufadhiliwa kama Chuo Kikuu cha Misri na kamati ya raia wa kibinafsi na wafadhili wa kifalme mnamo 1908 na kikawa taasisi ya serikali chini ya Mfalme Fuad I mnamo 1925. Mnamo 1940, miaka minne baada ya kifo chake, chuo kikuu kilipewa jina la Chuo Kikuu cha King Fuad I kwa heshima yake. Ilibadilishwa jina mara ya pili baada ya Mapinduzi ya Misri ya 1952. Chuo kikuu kwa sasa kinaandikisha takriban wanafunzi 155,000 katika vitivo 20 na taasisi 3. nahesabu Washindi watatu wa Tuzo ya Nobel kati ya wahitimu wake na ni moja ya taasisi 50 kubwa zaidi za elimu ya juu ulimwenguni kwa uandikishaji.   

## Marejeo 
Jamii:Vyuo vikuu vya Misri
Jamii:Kairo
Jamii:AWC GWEI
Chuo Kikuu cha Aleksandria

**Chuo Kikuu cha Aleksandria** ni chuo kikuu cha umma huko Aleksandria, Misri. Ilianzishwa mwaka wa 1938 kama satelaiti ya Chuo Kikuu cha Fouad (jina ambalo baadaye lilibadilishwa kuwa Chuo Kikuu cha Cairo), na kuwa chombo huru mwaka wa 1942. Kilijulikana kama Chuo Kikuu cha Farouk hadi baada ya Mapinduzi ya Misri ya 1952, jina lake lilipobadilishwa. kwa Chuo Kikuu cha Alexandria. Taha Hussein alikuwa rector mwanzilishi wa Chuo Kikuu cha Alexandria. Sasa ni chuo kikuu cha pili kwa ukubwa nchini Misri na kina uhusiano mwingi na vyuo vikuu mbalimbali kwa utafiti unaoendelea.

Chuo Kikuu cha Alexandria ni moja ya vyuo vikuu vikubwa nchini Misri, na chuo kikuu cha tatu kilichoanzishwa baada ya Chuo Kikuu cha Cairo na Chuo Kikuu cha Amerika huko Cairo. Chuo Kikuu cha Alexandria kina vitivo 21 na taasisi 3. zinazofundisha aina tofauti za kijamii, matibabu, uhandisi, hisabati na sayansi nyingine. Chuo kikuu kilikuwa na matawi mengine nchini Misri nje ya Alexandria huko Damanhour na Matrouh ambayo baadaye vilikuja kuwa vyuo vikuu viwili huru. na Tawi la Kimataifa katika jiji la New Borg El Arab. Matawi mengine yameanzishwa nje ya Misri huko Juba, Sudan Kusini, na N'Djamena, mji mkuu wa Jamhuri ya Chad.

## Marejeo 
Jamii:Aleksandria
Jamii:AWC GWEI
Jamii:Vyuo vikuu vya Misri
Mamphela Ramphele

thumb|Mamphela Ramphele
**Mamphela Aletta Ramphele** (alizaliwa 28 Desemba 1947) ni mwanasiasa, mwanaharakati wa kupinga ubaguzi wa rangi, daktari na mfanyabiashara wa Afrika Kusini. 

Alikuwa mshirika wa mwanaharakati wa kupinga ubaguzi wa rangi Steve Biko, ambaye alizaa naye watoto wawili. Yeye ni makamu wa zamani wa Chuo Kikuu cha Cape Town na mkurugenzi mkuu wa zamani katika Benki ya Dunia. Ramphele alianzisha chama cha siasa cha Agang cha Afrika Kusini mwezi Februari 2013 lakini alijiondoa kwenye siasa mwezi Julai 2014. Tangu mwaka 2018, amekuwa rais mwenza wa Klabu ya Rome.

## Marejeo 
Jamii:Wanaharakati wa Afrika Kusini
Jamii:wanasiasa wa Afrika Kusini
Jamii:Waliozaliwa 1947
Jamii:AWC GWEI
Oby Ezekwesili

thumb|Obiageli Katryn Ezekwesili, 2009 World Economic Forum on Africa (cropped)
**Obiageli "Oby" Ezekwesili** (amezaliwa jimbo la Lagos, Nigeria, 28 Aprili 1963) ni mtaalam wa sera za uchumi, mtetezi wa uwazi, uwajibikaji, utawala bora na maendeleo ya mtaji wa watu, na mwanaharakati. Alikuwa makamu wa Rais wa zamani wa Benki ya Dunia (eneo la Afrika), mwanzilishi mwenza na mkurugenzi mwanzilishi wa **Transparency International**, mwanzilishi mwenza wa vuguvugu la #BringBackOurGirls na amehudumu mara mbili kama Waziri wa serikali kuu nchini Nigeria. Yeye pia ni mwanzilishi wa #FixPoliticsInitiative, mpango unaoongozwa na raia kulingana na utafiti, [2] Shule ya Sera ya Siasa na Utawala (SPPG), na Human Capital Africa.

Pia huitwa "Oby", Ezekwesili na pia ni mwanachama wa bodi ya wakurugenzi ya Viongozi Wanawake wa Kisiasa, mwanachama wa bodi ya wadhamini Fundacao Dom Cabral,na mwenyekiti wa bodi ya Ehizua Hub.

Ezekwesili pia ni mhasibu aliyekodishwa, mchambuzi wa umma, na mshauri mkuu wa uchumi kutoka jimbo la Anambra.

## Marejeo 
Jamii:wanasiasa wa Nigeria
Jamii:AWC GWEI
Jamii:Waliozaliwa 1963
Chuo Kikuu cha Rhodes

**Chuo Kikuu cha Rhodes** ni chuo kikuu cha utafiti wa umma kilichoko Makhanda (Grahamstown) katika Mkoa wa Rasi ya Mashariki, Afrika Kusini. Ni moja ya vyuo vikuu vinne katika jimbo hilo.

Kilianzishwa mwaka wa 1904, hivyo ndicho chuo kikuu kongwe zaidi katika jimbo hilo, na ni chuo kikuu cha sita kwa kongwe Afrika Kusini katika utendaji endelevu, kikitanguliwa na Chuo Kikuu cha Free State (1904), Chuo Kikuu cha Witwatersrand (1896), Chuo Kikuu cha Afrika Kusini (1873) kama Chuo Kikuu cha Rasi ya Tumaini Jema, Chuo Kikuu cha Stellenbosch (1866) na Chuo Kikuu cha Cape Town (1829). Kilipewa jina la Cecil Rhodes, kwa kuwa kilianzishwa kupitia ruzuku kutoka kwa Rhode Trust. Ikawa chuo kikuu cha Chuo Kikuu cha Afrika Kusini mnamo 1918 kabla ya kuwa chuo kikuu huru mnamo 1951.

Chuo kikuu kilikuwa na uandikishaji wa zaidi ya wanafunzi 8,000 katika mwaka wa masomo wa 2015, ambao zaidi ya 3,600 waliishi katika makazi 51 kwenye chuo kikuu, na wengine (wanaojulikana kama Oppidans) wakiishi katika makazi ya nje ya chuo au katika nyumba zao wenyewe. mjini.

## Marejeo 
Jamii:vyuo vikuu vya Afrika Kusini
Jamii:AWC GWEI
Chuo Kikuu cha Ouagadougou

**Chuo Kikuu cha Ouagadougou** ni chuo kikuu kilichopo Ouagadougou, Burkina Faso. kiliianzishwa mwaka1974, kilibadilishwa jina rasmi mwaka wa 2015 kama l'Université Ouaga 1 Professeur Ki-Zerbo. UO ina Vitengo saba vya Mafunzo na Utafiti na taasisi moja. Mwaka 2010 Chuo kikuu hicho  kilikuwa na takriban wanafunzi 40,000.

Chuo Kikuu cha Ouagadougou  kina Vitengo saba vya Mafunzo na Utafiti  na taasisi moja: Lugha , Sanaa na Mawasiliano;  Sayansi ya Binadamu; Sayansi ya Sheria na Siasa ; Sayansi ya Uchumi na Usimamizi ; Sayansi ya Afya  na Taasisi ya Sanaa na Ufundi.  Faida za kitivo ni mafundisho ya kimsingi na yale ya taasisi (utaalamu).[4]Mfumo unaotumika ni mfumo wa elimu wa msimu unaozingatia mikopo ya kitaaluma, ambayo inachanganya mafunzo ya kimsingi na ya kitaaluma.

## Marejeo 
Jamii:Ouagadougou
Jamii:AWC GWEI
Jamii:vyuo vikuu vya Burkina Faso
Chuo Kikuu cha Free State

**Chuo Kikuu cha Free State** ni chuo kikuu cha umma chenye kampasi nyingi huko Bloemfontein, mji mkuu wa Jimbo la Free State na mji mkuu wa mahakama wa Afrika Kusini. Ilianzishwa kwa mara ya kwanza kama taasisi ya elimu ya juu mwaka wa 1904 kama sehemu ya elimu ya juu ya Chuo cha Grey. Kilitangazwa kuwa chuo kikuu huru cha lugha ya Kiafrika mnamo 1950 na jina likabadilishwa kuwa **Chuo Kikuu cha Orang Free State**. Chuo kikuu kina kampasi mbili za satelaiti. Hapo awali ilikuwa eneo la wazungu pekee, chuo kikuu kiliondolewa kabisa katika 1996. Makamu mkuu wa chuo kikuu cha kwanza mweusi aliteuliwa mwaka wa 2010.

## Marejeo 
Jamii:Dola Huru
Jamii:Vyuo vikuu vya Afrika Kusini
Jamii:AWC GWEI
Chuo Kikuu cha Sayansi na Teknolojia Masinde Muliro

**Chuo Kikuu cha Sayansi na Teknolojia Masinde Muliro** au MMUST, awali kilikuwa Chuo Kikuu cha Sayansi na Teknolojia cha Magharibi, ni chuo kikuu cha umma isiyo ya faida nchini Kenya. Chuo kikuu kimetajwa kwa jina la Masinde Muliro, mwanasiasa wa Kenya aliyechangia kuanzishwa kwa taasisi hiyo. Kina takribani wanafunzi 25,000 katika matawi yake: Kampasi Kuu (Mji wa Kakamega) na kampasi zake mbili, Kampasi ya Webuye na Kampasi ya Bungoma.
Jamii:AWC GWEI
Jamii:vyuo vikuu vya Kenya
Chuo Kikuu cha Namibia

Chuo Kikuu cha Namibia (UNAM) ni chuo kikuu cha utafiti wa umma cha kampasi nyingi nchini Namibia, na chuo kikuu kikubwa zaidi nchini. Ilianzishwa kwa sheria ya Bunge tarehe 31 Agosti 1992.

## Usuli 
UNAM inajumuisha vitivo na shule zifuatazo:

Kitivo cha Kilimo na Maliasili

Kitivo cha Sayansi ya Uchumi na Usimamizi

Idara ya Sayansi ya Siasa

Kitivo cha Elimu

Kitivo cha Binadamu na Sayansi ya Jamii

Kitivo cha Sheria

Shule ya Tiba

Kitivo cha Uhandisi na Habari

Kitivo cha Sayansi

Shule ya Uuguzi

Shule ya Famasia

Shule ya Afya ya Umma

Shule ya Sayansi ya Jeshi

Kituo cha Mafunzo ya Uzamili

Ikiorodheshwa katika 30 bora ya vyuo vya elimu ya juu katika bara katika miaka 10 iliyopita, UNAM ni mojawapo ya vyuo vikuu bora zaidi barani Afrika. Chuo Kikuu cha Namibia ndicho taasisi pekee duniani kutoa shahada ya udaktari katika masomo ya lugha ya Khoekhoe.

## Marejeo 
Jamii:Vyuo vikuu vya Namibia
Jamii:AWC GWEI
Chuo Kikuu cha Chuka

**Chuo kikuu cha Chuka** ni chuo kikuu cha umma katika Kaunti ya Tharaka-Nithi, Kenya. Chuo kikuu kiko umbali wa takribani km 186 kutoka Nairobi kando ya barabara ya Nairobi-Meru, katika mazingira ya vijijini kwenye mteremko wa mashariki wa Mlima Kenya kwenye kimo cha takribani mita 2,000 juu ya usawa wa bahari. Chuka University iko ndani ya Jimbo la Chuka/Igamba-ng'ombe, Kaunti ya Tharaka-Nithi.
Jamii:AWC GWEI
Jamii:Vyuo vikuu vya Kenya
Olive Mugenda

Olive Mwihaki Mugenda ni msomi, mtafiti na msimamizi wa kitaaluma kutoka Kenya. Kwa sasa yeye ni mwenyekiti wa bodi ya wakurugenzi katika Hospitali ya Kufundisha, Rufaa na Utafiti ya Chuo Kikuu cha Kenyatta, hospitali kuu ya kitaifa ya rufaa. Aliteuliwa kuwa naibu chansela wa Chuo Kikuu cha Kenyatta mojawapo ya vyuo vikuu 31 vya umma nchini Kenya, mwaka wa 2006, mwanamke wa kwanza kuongoza chuo kikuu cha umma katika eneo la Maziwa Makuu ya Afrika, na alihudumu katika nafasi hiyo hadi tarehe 20 Machi 2016. 

Mugenda was cited as one of the Top 100 most influential Africans by New African magazine in 2016.

## Marejeo 
Jamii:AWC GWEI
Kivutha Kibwana

Kivutha Kibwana (amezaliwa 13 Juni 1954) ni mwanasiasa wa Kenya na mwanaharakati wa haki za binadamu. Alikuwa Waziri wa Ulinzi,  Waziri wa Mazingira[2] na mbunge wa zamani  wa makueni ya katiba la Makueni. Yeye pia ni mshauri wa zamani wa Rais Mwai Kibaki. [3] Muhula wa pili wa Prof. Kibwana kama Gavana wa kwanza wa Kaunti ya Makueni ulikamilika mwaka wa 2022. 

## Marejeo 
Jamii:AWC GWEI
Chuo Kikuu cha Bamako

**Chuo Kikuu cha Bamako** ni Chuo kikuu cha umma cha Bamako, mji mkuu wa Mali kati ya 1996 na 2011. Pia kinajulikana kama Chuo Kikuu cha Mali. Chuo hiki kilianzishwa kisheria mwaka 1993 na muungano wa taasisi zilizopo za elimu ya juu wakati ikawa kazini mwaka 1996.

Chuo Kikuu cha Bamako, ambacho idadi ya wanafunzi wake ilifikia 80,000 mnamo 2010-2011, kilibadilishwa na vyuo vikuu vipya huru vinne: Chuo Kikuu cha Sayansi za Kijamii na Usimamizi cha Bamako (USSGB), Chuo Kikuu cha Barua na Sayansi za Binadamu cha Bamako (ULSHB), Chuo Kikuu cha Sayansi, Mbinu na Teknolojia cha Bamako (USTTB) na Chuo Kikuu cha Sayansi za Kisheria na Kisiasa cha Bamako (USJPB) pamoja na shule mpya iitwayo École Normale d'Enseignement Technique et Professional.

## Marejeo 
Jamii:AWC GWEI
Jamii:Vyuo vikuu vya Mali
Chuo Kikuu cha Nouakchott Al Aasriya

Chuo Kikuu cha Nouakchott Al Aasriya (Kifaransa: Université de Nouakchott Al Aasriya, Kiarabu: جامعة نواكشوط) ni chuo kikuu katika mji wa Nouakchott, mji mkuu wa Mauritania.

## Historia 
Chuo kikuu  cha Nouakchott Al Aasriya kiliundwa mwezi Julai 2016 kutokana na kuunganishwa kwa Chuo Kikuu cha Sayansi, Teknolojia na Tiba na Chuo Kikuu cha Nouakchott, ambacho kilianzishwa mwaka 1981 na kina zaidi ya wanafunzi 12,000.

## Marejeo 
Jamii:Vyuo vikuu vya Mauritania
Jamii:AWC GWEI
Jamii:Nouakchott
Chuo Kikuu cha Khartoum

**Chuo Kikuu cha Khartoum** ni chuo kikuu cha umma kilichopo Khartoum, Sudan. Ni chuo kikuu kikubwa na kikongwe zaidi nchini Sudan.Kilianzishwa kama Chuo cha Gordon Memorial mnamo 1902 na ilianzishwa mnamo 1956 wakati Sudan ilipopata uhuru. Tangu tarehe hiyo, Chuo Kikuu cha Khartoum kimetambuliwa kama chuo kikuu na taasisi ya elimu ya juu nchini Sudan na Afrika.

Chuo hiki kinajumuisha taasisi kadhaa, vitengo vya kitaaluma na vituo vya utafiti kikiwa ni pamoja na Kituo cha Utafiti cha Mycetoma, Hospitali ya Chuo Kikuu cha Soba, Hospitali ya Saad Abualila, Kituo cha Dk Salma Dialysis, taasisi ya magonjwa ya Endemic, taasisi ya mafunzo na uendelezaji wa mauzo ya wanyama, taasisi ya mafunzo ya Afrika na Asia, taasisi ya Prof. Abdalla ElTayeb ya Lugha ya kiarabu, taasisi ya mafunzo ya maendeleo na utafiti, Kituo cha Utafiti wa Nyenzo na Nanoteknolojia na shirika la uchapishaji la *U of K*.

## Marejeo 
Jamii:Vyuo vikuu vya Sudan
Jamii:Khartoum
Jamii:AWC GWEI
Chuo Kikuu cha Covenant

**Chuo Kikuu cha Covenant** (CU) ni chuo kikuu cha binafsi cha Kikristo kilichopo Ota, Jimbo la Ogun, Nigeria. Kinahusishwa na Kanisa la Living Faith Worldwide na ni mwanachama wa Chama cha Vyuo Vikuu vya Jumuiya ya Madola, Chama cha Vyuo Vikuu vya Afrika, na Tume ya Vyuo Vikuu ya Taifa. Mnamo mwaka wa 2019, Chuo Kikuu cha Covenant kilikuwa chuo kikuu cha kwanza cha Nigeria kuorodheshwa katika kundi la vyuo vikuu bora vya 401-500 duniani na Times Higher Education.

## Marejeo 
Jamii:Jimbo la Ogun
Jamii:Vyuo vikuu vya Nigeria
Jamii:AWC GWEI
Chuo Kikuu cha Sfax

**Chuo Kikuu cha Sfax** ni chuo kikuu kilicho katika Sfax, Tunisia. Ilianzishwa mwaka wa 1986 kwa jina University of the South. kwa madhumuni ya kujumuisha taasisi zote za kitaaluma Kusini mwa Tunisia. Imegawanywa katika vyuo vikuu vitatu, ikiwa ni pamoja na Chuo Kikuu cha sasa cha Sfax, na kuundwa kwa Chuo Kikuu cha Gabes mwaka wa 2003 na Chuo Kikuu cha Gafsa mwaka wa 2004.

## Usuli 
Chuo Kikuu cha Sfax kilikuwa na wanafunzi 43,473 mnamo 2008-2009. Wanafunzi hao waligawiwa kati ya vyuo 21 vya elimu ya juu, vitivo vitano vya utafiti, vyuo vitatu, vyuo kumi na mbili, na kituo cha utafiti. Wao ni:

Kitivo cha Tiba cha Sfax

Kitivo cha Uchumi na Usimamizi

Kitivo cha Sheria

Kitivo cha Sanaa na Binadamu

## Marejeo 
Jamii:Vyuo vikuu vya Tunisia
Jamii:AWC GWEI
Chuo Kikuu cha Lomé

**Chuo Kikuu cha Lomé** (Kifaransa: Université de Lomé; kwa kifupi UL) ndicho chuo kikuu kikubwa zaidi nchini Togo. Ipo katika mji wa Lomé, ilianzishwa mwaka 1970 kama Chuo Kikuu cha Benin (Kifaransa: Université du Bénin) na kubadilisha jina lake kuwa Chuo Kikuu cha Lomé mwaka 2001.

## Marejeo 
Jamii:Lome
Jamii:vyuo vikuu vya Togo
Jamii:AWC GWEI
Chuo Kikuu cha Pan-Atlantic

Chuo kikuu kilianza kama Shule ya Biashara ya Lagos (LBS), iliyoanzishwa mwaka 1991. Serikali ya shirikisho iliidhinisha chuo kikuu hicho kuwa Chuo Kikuu cha Pan-Afrika mwaka 2002, na LBS ikawa shule yake ya kwanza. Kampasi ya Ajah ilikamilika mwaka 2003 na mwaka 2010 kazi ilianza kwenye kampasi ya Ibeju-Lekki.

Tarehe 17 Novemba 2014, Chuo Kikuu kilizindua programu zake za kwanza za shahada ya kwanza katika kampasi yake mpya iliyopo Ibeju-Lekki.

## Marejeo 
Jamii:Lagos
Jamii:Vyuo vikuu vya Nigeria
Jamii:AWC GWEI
Chuo Kikuu cha Eduardo Mondlane

**Chuo Kikuu cha Eduardo Mondlane** (Kireno: Universidade Eduardo Mondlane; UEM) ndicho chuo kikuu kongwe na kikubwa zaidi nchini Msumbiji. **UEM** ni chuo kikuu cha umma cha serikali isiyo ya kidini, isiyohusishwa na dini yoyote na ambayo haibagui jinsia, rangi, kabila, na dini. Chuo kikuu kiko Maputo na kina wanafunzi wapatao 40,000 waliojiandikisha. 

## Marejeo 
Jamii:Vyuo vikuu vya Msumbiji
Jamii:AWC GWEI
Jamii:Maputo
Chuo Kikuu cha Morisi

**Chuo Kikuu cha Mauritius (UoM)** (Kifaransa: Université de Maurice) ni chuo kikuu cha kitaifa cha Morisi. Ni chuo kikuu cha zamani zaidi na kikubwa zaidi nchini kwa idadi ya wanafunzi na mitaala inayotolewa. Kampasi kuu ya chuo kikuu cha umma iko Réduit, Moka.
Jamii:Vyuo vikuu vya Morisi
Jamii:AWC GWEI
Chuo Kikuu cha Abomey-Calavi

Chuo Kikuu cha Abomey-Calavi ni chuo cha umma katika nchi ya Afrika magharibi ya Benin. Chuo kikuu kiko katika mji wa Abomey-Calavi kusini mwa nchi.Shule hiyo inaundwa na taasisi 19 na vyuo vikuu sita. Chuo kikuu kina idadi ya mipango ya shahada ya kwanza na ya uzamili inayotolewa katika maeneo mbalimbali katika eneo hilo. 

## Historia 
Chuo kikuu kilianzishwa mwaka wa 1970 kama chuo kikuu cha Dahomey. Mnamo 1975 jina lilibadilishwa kuwa chuo kikuu cha Bénin. Mnamo 2001, chuo kikuu kilichukua jina lake la sasa. Waliojiandikisha katika chuo hiko walikuwa zaidi ya 16,000 mwaka wa 1999, wakiwemo zaidi ya wanawake 3,300.

## Marejeo 
Jamii:vyuo vikuu vya Benin
Jamii:AWC GWEI
Bethwell Allan Ogot

Bethwell Allan Ogot ni mwanahistoria wa Kenya na mwanazuoni mashuhuri wa Kiafrika ambaye amebobea katika historia ya Kiafrika, mbinu za utafiti na nadharia. Mojawapo ya kazi zake inaanza kwa kusema kwamba "kusimulia hadithi ya wakati uliopita ili kuonyesha hatima isiyoepukika ni, kwa wanadamu, hitaji la ulimwengu wote kama utengenezaji wa zana. Kwa kiwango hicho, tunaweza kusema kwamba mwanadamu ni; kwa asili, historicus.

Ogot alikuwa Chansela wa Chuo Kikuu cha Moi hadi mwaka 2013.

Ogot, Mjaluo wa Kenya, alizaliwa tarehe 3 Agosti 1929 katika eneo la Gem katika Kaunti ya Siaya nchini Kenya. Mnamo 1959 alioa Grace Emily Akinyi, mwanasiasa, mwandishi na mtaalamu wa afya. Hatimaye alitumikia serikali ya Kenya kama Waziri Msaidizi wa Utamaduni na Huduma za Jamii.  Ogot alisoma  Ambira, Shule ya Maseno, Chuo Kikuu cha Makerere, na Chuo Kikuu cha St Andrews na Shule ya Mafunzo ya Mashariki na Afrika, Chuo Kikuu cha London. Alipokuwa akisoma London, alihudumu kama kiongozi wa Chama cha Wanafunzi wa Kenya, ambapo aliwasaidia wanataifa wa Kenya, hasa marehemu Jaramogi Oginga Odinga wakati wa mazungumzo ya 1960 katika mazungumzo ya Lancaster ya uhuru wa Kenya.

Ogot alianza maisha yake ya kitaaluma na utafiti katika chuo kikuu kama mhadhiri katika Chuo Kikuu cha Makerere, na hatimaye akawa Mwenyekiti wa Idara ya Historia ya Chuo Kikuu cha Nairobi, ambacho kwa sasa ni Chuo Kikuu cha Nairobi (UoN). Katika UoN alianzisha na kuelekeza Taasisi ya Mafunzo ya Maendeleo (IDS) na Taasisi ya Mafunzo ya Kiafrika (IAS). Pia aliwahi kuwa Dean, Shule ya Sanaa na Sayansi ya Jamii na Naibu Makamu wa Chansela wa Taaluma humo. Alikuwa Rais wa Kamati ya Kimataifa ya Kisayansi kwa ajili ya maandalizi ya Historia Kuu ya Afrika ya UNESCO. Alihariri Juzuu ya V ya Historia ya Afrika ya UNESCO, na akaongoza kamati iliyosimamia utengenezaji wa Historia nzima. Alikuwa mjumbe wa Tume ya Kimataifa ya Historia ya Ubinadamu ya UNESCO. Kutoka Chuo Kikuu cha Nairobi, Ogot aliteuliwa na Rais Jomo Kenyatta kuhudumu kama mwanachama wa Bunge la Jumuiya ya Afrika Mashariki (EAC), kati ya 1975 na 1977.  Alikuwa Rais wa PanAfrican Archaeological Association kuanzia 1977 hadi 1983.  Kati ya 1978 na 1980 Ogot alihudumu katika Taasisi ya Kimataifa ya Kumbukumbu ya Louis Leakey kwa Historia ya Awali ya Afrika (TILLMIAP), ambayo ilikuwa sehemu muhimu ya Makumbusho ya Kitaifa ya Kenya (NMK), kama mkurugenzi wake wa kwanza. Alitumikia Chuo Kikuu cha Kenyatta kama Profesa, na Shirika la Posta na Mawasiliano la Kenya kama mwenyekiti. Alikuwa Chansela wa Chuo Kikuu cha Moi, Eldoret, hadi 2013. Akiwa Chansela wa Chuo Kikuu cha Moi, alifanya kazi bila kuchoka na Rais Kibaki, Wizara ya Elimu ya Juu ya Kenya, Maprofesa David Some na Richard Mibey kama Makamu wa Chansela na Samuel Gudu, Margarete Kamar na Bob Wishitemi kusimamia katiba ya Chuo Kikuu cha Masinde Muliro ya Sayansi na Teknolojia, Chuo Kikuu cha Narok, Chuo Kikuu cha Karatina, Chuo Kikuu cha Kabianga, Chuo Kikuu cha Eldoret, Chuo Kikuu cha Rongo na Chuo cha Odera Akango', ambacho kinasalia kuwa chuo kikuu cha Chuo Kikuu cha Moi.

## Marejeo 
Jamii:AWC GWEI
Chuo Kikuu cha Félix Houphouët-Boigny

right|thumb|Mlango wa chuo
thumb|Kampasi ya Chuo Kikuu
**Université Félix Houphouët-Boigny (UFHB)** (zamani kilijulikana kama Chuo Kikuu cha Cocody-Abidjan, kwa Kifaransa: Université de Cocody au Université de Cocody-Abidjan) ni taasisi ya elimu ya juu iliyoko katika eneo la Cocody mjini Abidjan na ndiyo kubwa zaidi nchini Côte d'Ivoire. Ikiwa na zaidi ya wanafunzi 50,000, UFHB ina vitivo 13 na vituo kadhaa vya utafiti vinavyotoa diploma kuanzia miaka miwili ya shahada ya kwanza hadi digrii za kitaalamu, za tiba, za kisheria, na za utaalamu maalum. Kuanzia mwaka 1964 hadi 1996, ilibaki kuwa kampasi kuu ya mfumo wa kitaifa wa Chuo Kikuu cha Abidjan. Inamilikiwa na kuendeshwa na Wizara ya Elimu ya Juu na Utafiti wa Kisayansi. Mnamo mwaka 2008, ilikuwa na wanafunzi 53,700.

## Marejeo 
Jamii:Vyuo vikuu vya Cote d'Ivoire
Jamii:AWC GWEI
Chuo Kikuu cha Hassan II Casablanca

**Chuo Kikuu cha Hassan II Casablanca (UH2C)** (kwa Kiarabu: جامعة الحسن الثاني بالدار البیضاء; kwa Kifaransa: Université Hassan II de Casablanca) kilianzishwa mwaka 1975 na kinachukuliwa kama taasisi bora zaidi ya kielimu nchini Morocco. Ni chuo kikuu cha umma ambacho ni matokeo ya muungano wa hivi karibuni tangu tarehe 1 Septemba 2014 wa vyuo viwili: Chuo Kikuu cha Hassan II Ain Chock - Casablanca na Chuo Kikuu cha Hassan II Mohammedia.

## Marejeo 
Jamii:Vyuo vikuu vya Moroko

Jamii:AWC GWEI
Chuo Kikuu cha Al Akhawayn

**Chuo Kikuu cha Al Akhawayn** (kwa Kiarabu: جامعة الأخوين, kwa Kiberber: Tasdawit En Wawmaten) ni chuo kikuu huru, cha umma, kisicho na faida, na kinachochanganya jinsia kilichopo Ifrane, Morocco, kilomita 70 (maili 43) kutoka mji wa kifalme wa Fez, katika Milima ya Atlas ya Kati. Lugha ya kufundishia ni Kiingereza.
thumb|Chuo cha Al Akhawayn

## Marejeo 
Jamii:Vyuo vikuu vya Moroko
Jamii:AWC GWEI
Chuo Kikuu cha Assiut

**Chuo Kikuu cha Assiut** ni chuo kikuu kilichopo Assiut, Misri. Kilianzishwa mwezi Oktoba 1957 na ni chuo kikuu cha kwanza katika Ukanda wa Juu wa Misri.

## Takwimu 
* Wanachama wa Idara: 2,442  

* Wahadhiri wasaidizi na waonyeshaji: 1,432  

* Wafanyakazi wa utawala: 11,686  

* Wasaidizi wengine wa huduma: 3,815

## Vyuo na taasisi 
Chuo kikuu kina Idara 16 na taasisi tatu.

* Idara cha Sayansi
* Idara cha Uhandisi
* Idara cha Kilimo
* Idaracha Tiba
* Idara cha Dawa
* Idara cha Tiba ya Mifugo
* Idara cha Biashara
* Idara cha Elimu
* Idara cha Sheria
* Idaracha Elimu ya Viungo
* Idara cha Uuguzi
* Idaracha Elimu Maalum
* Idara cha Elimu (Kampasi ya Mkoa ya Bonde Jipya)
* Idara cha Kazi za Jamii
* Idaracha Sanaa
* Idara cha Kompyuta na Habari
* Idara cha Meno
* Idaracha Teknolojia ya Sukari na Viwanda Vilivyounganishwa
* Idaraya Saratani ya Kusini mwa Misri (SECI)
* Idaraya Ufundi ya Uuguzi
* Idaracha Kilimo (Tawi la Bonde Jipya)

## Wahitimu mashuhuri 
* Ibrahim Deif
* Gamal Helal
* Saad El-Katatni
* Shukri Mustafa
* Mustapha Bakri
* Abdel Nasser Tawfik
* Mohammed Tayea

## Marejeo 
Jamii:Vyuo vikuu vya Misri

Jamii:AWC GWEI
Kenneth Gbagi

**Kenneth Gbagi** (anajulikana kama **Kenneth Omemavwa Gbagi**; 22 Septemba 1961 - 4 Mei 2024, alikuwa mwanasiasa wa Nigeria, mwana viwanda na mwanasheria. Pia aliwahi kuwa Waziri wa Elimu.

Gbagi pia alikuwa mashuhuri "mtaalamu wa uhalifu na kiongozi asiyeweza kuharibika" ambaye alionekana kuwa na "nasaba na umahiri", haswa wakati wa taaluma yake ya kisiasa.

## Viungo vya Nje
* Official Website

## Marejeo
Jamii:Wanasiasa wa Nigeria
Jamii:Wanasheria wa Nigeria
Butler

thumb|Kanisa mjini, Butler.
**Butler** ni mji uliopo katika kaunti ya Butler, jimbo la Pennsylvania, Marekani. Mji huu unapatikana takriban maili 35 kaskazini mwa jiji la Pittsburgh, na ni sehemu muhimu ya eneo la viwanda la magharibi mwa Pennsylvania. Kwa mujibu wa sensa ya mwaka 2020, Butler ilikuwa na idadi ya watu wapatao 13,757. Mji huu unajulikana kwa historia yake tajiri ya viwanda, hususan utengenezaji wa chuma na mashine, ambao ulianza kushamiri mwishoni mwa karne ya 19 na mwanzoni mwa karne ya 20.

Butler ina hali ya hewa ya misimu minne, na majira ya joto yenye joto kiasi na baridi kali lenye theluji. Butler pia imekuwa maarufu hivi karibuni kwa tukio la kihistoria, ambapo Donald Trump alinusurika katika shambulio la risasi mnamo tarehe 13, Julai, 2024. Tukio hili lilileta mshtuko mkubwa kwa wakazi wa Butler na taifa kwa ujumla.
## Marejeo
## Viungo vya nje
* City of Butler official website

Jamii:Miji ya Pennsylvania
Jamii:Miji ya Marekani
Kaunti ya Butler

thumb|Jengo la mahakama katika kaunti ya Butler.
**Kaunti ya Butler** iko katika jimbo la Pennsylvania, Marekani. Kaunti hii ilianzishwa 12 Machi, 1800 na imepewa jina la Richard Butler, ambaye alikuwa afisa wa jeshi la Marekani wakati wa Mapinduzi ya Marekani. Butler ni sehemu ya eneo la Pittsburgh, na mji wake mkuu pia unaitwa Butler.

Kaunti ya Butler ina eneo la jumla ya maili za mraba 795, ambalo ni sawa na kilomita za mraba 2,060. Ina idadi ya watu wapatao 193,763 kulingana na sensa ya mwaka 2020. Kaunti hii inajumuisha miji, vijiji, na maeneo mbalimbali ya vijijini, na ni sehemu muhimu ya maendeleo ya viwanda na kilimo katika jimbo la Pennsylvania.

Kiuchumi, Kaunti ya Butler ina historia tajiri ya viwanda, hasa katika utengenezaji wa bidhaa za chuma. Viwanda vya kemikali na plastiki pia ni sehemu muhimu ya uchumi wa kaunti hii. Kwa upande wa kilimo, kaunti hii inajulikana kwa uzalishaji wa mazao kama mahindi, soya, na ufugaji wa ng'ombe wa maziwa na nyama.

Butler pia inajulikana kwa kuwa na huduma bora za elimu na afya. Kuna shule nyingi za umma na binafsi, pamoja na vyuo vya jamii na vyuo vikuu vinavyotoa elimu ya juu. Butler County Community College ni moja ya vyuo vinavyojulikana zaidi katika eneo hili.

Kaunti ya Butler ina vivutio vingi vya kitalii na maeneo ya burudani. Moraine State Park ni moja ya mbuga kubwa na maarufu katika kaunti hii, ikitoa fursa za shughuli mbalimbali kama kuogelea, kuendesha boti, kupanda milima, na kambi. Mbuga hii pia ina ziwa kubwa linaloitwa Lake Arthur, ambalo ni kivutio kikubwa cha watalii.

Kwa upande wa utamaduni, Kaunti ya Butler ina mchanganyiko wa tamaduni mbalimbali kutokana na historia yake ya wahamiaji kutoka nchi tofauti. Matamasha ya muziki, michezo ya kuigiza, na maonyesho ya sanaa hufanyika mara kwa mara.

Mnamo tarehe 13 Julai, 2024, Kaunti ya Butler ilikuwa eneo la jaribio la mauaji ya Rais wa zamani Donald Trump wakati alipokuwa akihutubia katika mkutano wa kampeni. Trump alipigwa risasi kwenye sikio na mtu mmoja aliuawa. Mshambuliaji pia aliuawa.

## Marejeo
## Viungo vya nje
* Butler County official website

Jamii:Miji ya Pennsylvania
Jamii:Miji ya Marekani
Jamii:Kaunti za Marekani
Chuo Kikuu cha Yaoundé

**Chuo Kikuu cha Yaoundé** kilikuwa chuo kikuu nchini Kamerun, kilichoko Yaoundé, mji mkuu wa nchi hiyo Ilijengwa kwa msaada wa Ufaransa na kufunguliwa mnamo 1962 kama Chuo Kikuu cha Shirikisho cha Yaoundé, na kuacha "Shirikisho" mnamo 1972 wakati nchi ilipangwa upya.Mnamo 1993 kufuatia mageuzi ya chuo kikuu, Chuo Kikuu cha Yaounde kiligawanywa katika viwili (Chuo Kikuu cha Yaoundé I na Chuo Kikuu cha Yaoundé II) kufuatia tawi la mfano la chuo kikuu lililoanzishwa na Chuo Kikuu cha Paris.

## Marejeo 
Jamii:Yaounde
Jamii:vyuo vikuu vya Kamerun
Jamii:AWC GWEI
Chuo Kikuu cha Lesotho

**Chuo Kikuu cha Taifa cha Lesotho** ni chuo kikuu na kongwe zaidi nchini Lesotho, kipo Roma, 34 km (21 mi) kusini mashariki mwa Maseru, mji mkuu wa Lesotho.  Bonde la Roma ni pana na limezungukwa na kizuizi cha milima yenye mandhari nzuri. Chuo kikuu kinafurahia hali ya hewa ya joto na misimu minne tofauti. Baraza linaloongoza chuo hiki ni baraza na sera ya kitaaluma ilioko mikononi mwa Seneti na vyote Baraza na Seneti vinaanzishwa na Sheria.
thumb|236x236px|Tazama kwa Chuo Kikuu cha Kitaifa cha Lesotho (katikati)

## Marejeo 
Jamii:vyuo vikuu vya Lesotho
Richard Butler

thumb|Taswari ya Richard Butler.
**Richard Butler** (April 1, 1743 – November 4, 1791) alikuwa mwanajeshi wa Marekani na mmoja wa mashujaa wa Vita vya Mapinduzi ya Marekani. Kiasili alizaliwa huko St. Bridget's Parish, Dublin, Ireland, na familia yake ilihamia Marekani akiwa mtoto. Alikuwa mmoja wa ndugu watano waliopigania uhuru wa Marekani, na yeye mwenyewe akajitokeza kama kiongozi hodari na shujaa.

Butler alianza maisha yake ya kijeshi wakati wa Vita vya Ufaransa na Wahindi (French and Indian War) kama sehemu ya Jimbo la Pennsylvania. Alipanda vyeo haraka kwa sababu ya uwezo wake wa uongozi na ujasiri wake kwenye vita. Wakati wa Vita vya Mapinduzi ya Marekani, alihudumu kama kanali na baadaye kama jenerali katika Jeshi la Kontinenti (Continental Army).

Kama Kanali, Richard Butler aliongoza vikosi vyake katika vita kadhaa muhimu, ikiwa ni pamoja na:
***Vita ya Saratoga (1777)**: Vita hii ilikuwa muhimu sana katika mchakato wa mapinduzi, na ushindi wake ulihakikisha msaada wa Ufaransa kwa Marekani.
***Vita ya Monmouth (1778)**: Vita ambayo ilithibitisha uwezo wa Jeshi la Kontinenti dhidi ya jeshi la Uingereza.
***Kampeni ya Kusini**: Alishiriki katika kampeni za kusini, akipigana katika vita kadhaa dhidi ya wanajeshi wa Uingereza.

Baada ya vita, Richard Butler aliendelea kuhudumu katika Jeshi la Marekani akihusika katika makubaliano na jamii za Wenyeji wa Amerika. Mwaka 1789, aliteuliwa kuwa Kamishna wa Mkataba (Commissioner of Indian Affairs), ambapo alijaribu kupatanisha jamii za Wenyeji wa Amerika na Serikali ya Marekani.

Hata hivyo, jukumu lake hili lilikuwa na changamoto nyingi, na alijikuta akikabiliana na migogoro ya mara kwa mara. Mwaka 1791, akiwa na cheo cha Brigedia Jenerali, alishiriki katika vita vya Wababe na Wahindi (Northwest Indian War) dhidi ya makabila ya Miami na Shawnee, ambavyo vilifikia kilele katika Vita ya Mto Wabash (Battle of the Wabash). Katika vita hii, jeshi la Marekani lilipata hasara kubwa, na Richard Butler alipoteza maisha yake mnamo Novemba 4, 1791.

Urithi wa Richard Butler unaheshimiwa katika maeneo mbalimbali nchini Marekani. Moja wapo ni Kaunti ya Butler huko Pennsylvania, pamoja na kaunti zingine kadhaa, zimepewa jina lake kumuenzi kwa mchango wake mkubwa katika kupigania uhuru wa Marekani na huduma zake kwa taifa. Butler anakumbukwa kama shujaa wa vita na kiongozi mwenye hekima na ujasiri.

## Marejeo
*
* American Revolution Institute

Jamii:watu wa Marekani
Marie Avgeropoulos

thumbnail|right|200px|Marie Avgeropoulos
**Marie Avgeropoulos** (kwa Kigiriki: Μαρία "Μαρί" Αυγεροπούλου, alizaliwa Thunder Bay, Ontario, 17 Juni 1986) ni mwigizaji na mwanamitindo wa Kanada. Anajulikana sana kwa jukumu lake kama Octavia Blake kwenye mfululizo wa televisheni wa bunilizi ya kisayansi baada ya apokaliptiki wa The CW, The 100 (2014–2020).

## Maisha ya awali 
Avgeropoulos alizaliwa katika familia ya Kigiriki. Alikua akivua samaki, kuwinda, na kupiga kambi, akitumia muda wake mwingi nje.

Alianza kupiga ngoma akiwa na miaka 16. Baada ya kusomea uandishi wa habari wa utangazaji kwa miaka miwili katika mji wake wa nyumbani, alihamia Ulaya. Miezi kadhaa baadaye, alirudi Kanada akaishi Vancouver. 

Akiwa na umri wa miaka 20, alifanyiwa upasuaji wa kuondoa uvimbe mkubwa kwenye kifua na koo lake, ambapo nyuzi zake za sauti ziliondolewa na kuwekwa tena. Utaratibu huo uliathiri sauti yake.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1986
Jamii:Waigizaji filamu wa Kanada
Jamii:Wanamitindo wa Kanada
Jamii:Watu walio hai