open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Yohane Climacus

ya karne ya 13 ikimuonyesha Yohane Climacus; kandokando wapo Wat. Joji na Blasi (Shule ya Novgorod, Urusi).]]
**Yohane Climacus** (kwa Kigiriki Ἰωάννης τῆς Κλίμακος, yaani **Yohane wa Ngazi**; 525 - 606) alikuwa mmonaki katika monasteri ya Mlima Sinai. Ni maarufu kwa maandishi na miujiza yake.

Toka zamani anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waorthodoksi wa Mashariki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 30 Machi.

## Kitabu cha Ngazi
Habari za maisha yake ni chache, lakini tuna kitabu chake *Κλῖμαξ* (Ngazi) na kingine kifupi zaidi *Kwa Mchungaji* ambacho ni kama nyongeza yake.
 (iko Monasteri ya Mt. Katerina, Mlima Sinai, Misri).]]
Humo Yohane anasimulia namna ya kuinua roho na mwili wetu kwa Mungu kwa kujipatia maadili, akitumia ndoto ya ngazi aliyoiona Yakobo-Israeli kama fremu ya kutolea mafundisho yake ya kiroho. 

Kila sura inahusu "kidato" kimoja, yaani mada moja. Jumla ya vidato vyote vya ngazi ni 30. Saba vya kwanza vinahusu maadili ya msingi kwa maisha ya juhudi. Vile 19 vinavyofuata (8–26) vinahusu ushindi juu ya vilema na upatikanaji wa maadili yaliyo kinyume chake. Vile 4 vya mwisho vinahusu maadili makuu yaliyo lengo la juhudi zote, hasa upendo (ἀγάπη).

Ingawa walengwa asili wa kitabu walikuwa wamonaki wa monasteri ya jirani, mapema *Ngazi* kikawa kati ya vitabu vilivyopendwa zaidi katika Ukristo wa mashariki, na kinasomwa sana, hata katika liturujia, hasa wakati wa Kwaresima Kuu kabla ya Pasaka . 

## Picha ya Ngazi
Picha takatifu yenye jina hilohilo, *Ngazi ya Kupanda kwa Mungu*, inaonyesha ngazi ambayo kutoka duniani inafika mbinguni (taz Mwa 28:12). Wamonaki wengi wanaipanda; kileleni Yesu yuko tayari kuwapokea. Kuna malaika wanaowasaidia kupanda, na mashetani wanaojaribu kuwaangusha, hata kama wamepanda sana. 

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Mababu wa Kanisa

## Tanbihi
## Viungo vya nje
**St John Climacus and the Ladder of Divine Ascent* Sermon
**John Climacus: The Ladder of Divine Ascent*  By Colm Luibheid, John Henebry (Google Books)
*Excerpts from John Climacus 
*"St. John Climacus" article from *The Catholic Encyclopedia*
*St John Climacus (of the Ladder) Orthodox icon and synaxarion for Fourth Sunday of Great Lent
*Venerable John Climacus of Sinai, Author of "the Ladder" March 30 feast
*Pope Benedict XVI General Audience of Febr. 11, 2009 on John Climacus

Jamii:Waandishi wa Kigiriki
Dionysius Mwareopago

ya Mt. Dionysius kutoka Ugiriki.]]
 ya mwandishi asiyejulikana, maarufu kwa jina la Mt. Dionysius, 1756.]]
**Dionysius Mwareopago** (kwa Kigiriki Διονύσιος ὁ Ἀρεοπαγίτης; alifariki 95 hivi) alikuwa askofu wa kwanza wa Athene, Ugiriki.

Umaarufu wake umetokana na Mdo 17:34 kusimulia kwamba alikuwa kati ya wachache waliosadiki hotuba aliyoitoa Mtume Paulo katika Areopago ya mji huo kuhusu Kristo na ufufuko.

Umaarufu uliongezeka baada ya mwanafalsafa asiyejulikana kutoka Siria kuandika vitabu mbalimbali akitumia jina la Dyonisius huyo mwanzoni mwa karne ya 6.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu, pengine mfiadini pia.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 3 Oktoba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi 

## Marejeo 
* Owen Gingerich, *The Book Nobody Read*, Penguin Books, 2004, pp.&nbsp;190–191

## Viungo vya nje
*Hieromartyr Dionysius the Areopagite the Bishop of Athens Orthodox icon and synaxarion
*The Holy Hieromartyr Dionysius the Areopagite  entry from the *Prologue from Ochrid* by Nikolaj Velimirović
*A Translation of Grimm's Saga No. 439 about Saint Dionysius and King Dagobert 

Jamii:Waliofariki 95

Jamii:Wafiadini Wakristo
Joatham Mporogoma Mwijage Kamala

**Joatham Mporogoma Mwijage Kamala** (16 Mei 1946 - 18 Juni 1998) alikuwa mwanasiasa, kiongozi na mwanachama wa Chama cha Mapinduzi (CCM). Alikuwa na kipawa asilia cha uongozi na utashi mzuri kiasi cha kumgusa Baba wa Taifa la Tanzania, Mwalimu Julius Kambarage Nyerere haswa kwa imani yake kubwa juu ya misingi ya ujamaa. Amewahi kushika nafasi mbalimbali za uongozi nchini. 

Mpenzi mkubwa wa kusoma vitabu, haswa vitabu vya siasa, uongozi na uchumi. Joatham hukumbukwa kwa utashi wake mkubwa kwenye masuala ya siasa na wengi humuita mwanasiasa aliyebobea ambaye hakupata kuwa maarufu ndani na nje ya mipaka ya nchi yake.

Joatham alizaliwa katika kijiji cha Bwemera/Bwoki, kata ya Bugandika, wilaya ya Missenyi (Bukoba Vijijini kwa wakati huo) mkoani Kagera. 

Alianza elimu yake ya msingi katika shule ya msingi Bugandika kutoka darasa la kwanza mpaka la nne, aliendelea na darasa la tano mpaka la nane katika shule ya msingi Kigarama. Baada ya elimu ya shule ya msingi, alichaguliwa kujiunga na shule ya sekondari ya Kahororo ambapo alisoma kutoka kidato cha kwanza mpaka cha nne. Baada ya hapo alijiunga na elimu ya juu ya sekondari katika shule ya sekondari ya Ihungo, Kagera ambapo alihitimu kidato cha sita. 

Baada ya elimu ya sekondari, alifanikiwa kuendelea na elimu ya chuo kikuu, katika Chuo kikuu cha Dar es Salaam na kupata Shahada ya Sayansi ya Siasa na Uongozi wa Umma, huko alijengeka kisiasa na kushiriki kwenye harakati mbalimbali pamoja na wanasiasa wengine kama Pius Ng'wandu, Adam Marwa, Yoweri Museveni, Jenerali Ulimwengu, Sebastian Kinyondo na wengine wengi.

Joatham alifariki tarehe 18 Juni 1998 kwa tatizo la kansa ya shavu. Ameacha mjane Florence Kamala na watoto Emmanuel na Peter Kamala.

## Viungo vya nnje
* Tovuti ya Bunge la Tanzania

Jamii:Waliozaliwa 1946
Jamii:Waliofariki 1998
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Petro wa San Gemini

**Pietro wa San Gemini** alizaliwa katika kijiji hicho cha Italia ya kati, akafia dini ya Ukristo huko Morocco pamoja na Ndugu Wadogo wenzake Berardo, Oto, Akursius na Adiutus.

Ndio Wafransisko wafiadini wa kwanza. Aliposikia habari zao, Fransisko wa Asizi alishangilia, "Sasa kweli naweza kusema nina Ndugu Wadogo watano". Ndiye aliyekuwa amewatuma kumhubiri Kristo kwa Waislamu, nao wakafanya hivyo kwanza Sevilia, Hispania, hadi walipofukuzwa kwenda Moroko.

Wote wanaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama watakatifu, hasa tangu mwaka 1481 walipotangazwa na Papa Sixtus IV.

Sikukuu yao ni tarehe 16 Januari, siku ya kifodini chao mwaka 1220.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Marejeo ya Kiswahili
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk 21
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 419-421

## Viungo vya nje
* Santi Berardo, Otone, Pietro, Accursio e Adiuto Protomartiri dell’Ordine dei Frati Minori
* Antonius von Padua  - mentioned in the entry for Saint Anthony
*Catholic Encyclopedia article

Jamii:Mapadri
Centerpartiet

**Centerpartiet** ni chama cha siasa nchini Uswidi.

## Kiongozi 
## Viungo vya Nje 
* tovuti ya Centerpartiet kwa Kiswidi

Jamii:Uswidi
Nino wa Georgia

[thumb|[Picha takatifu ya Mt. Nino wa Georgia.]]

 lake na msalaba wa mzabibu.]]
**Nino wa Georgia** (kwa Kigeorgia: წმინდა ნინო, ts'minda nino, kwa Kigiriki Αγία Νίνα, Agia Nina) alikuwa mwanamke (296 hivi – 338 au 340) aliyeingiza Ukristo nchini Georgia, na kwa sababu hiyo anaitwa "Aliye sawa na Mitume" na "Mwangazaji wa Georgia".

Tangu kale anaheshimiwa na Waorthodoksi na Wakatoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake kwa kawaida huadhimishwa tarehe 14 Januari.

## Maisha
Kadiri ya mapokeo alitokana na familia ya Kirumi yenye kuongea Kigiriki kutoka Kolastra, Kapadokia na alikuwa na undugu na Joji mfiadini,. Kutoka Konstantinopoli alikwenda Iberia kwenye milima ya Kaukasi kama mfungwa. 

Vyanzo vingine vinasema alitokea Roma, Yerusalemu au Galia (leo Ufaransa).  

Kwa utakatifu wa maisha yake alijivutia heshima ya wote na kisha kutenda miujiza ya uponyaji, alimfanya malkia Nana wa Iberia aongokee Ukristo .

Halafu mfalme Mirian III wa Iberia alirudishiwa uwezo wa kuona baada tu ya kumuomba "Mungu wa Nino", akaongoka pia na kufanya Ukristo kuwa dini rasmi ya nchi hiyo (327 hivi).

Nino aliendelea na umisionari nchini hadi kifo chake.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Margery Wardrop, Life of Saint Nino, Gorgias Press 2006. ISBN 978-1-59333-471-0
* Theodore E. Dowling, Sketches of Georgian Church History, Adamant Media 2003. ISBN 978-1-4212-2891-4

## Viungo vya nje
* Biography from *The St. Nina Quarterly* 
* Life of St Nino 
* St. Nino church opening event in NYC 
* The Church of St. Nina, Kandalaksha, Murmansk oblast, Russia. English summary
Farakano la Kanisa la Magharibi

(nyekundu) au Papa wa Roma (buluu) wakati wa farakano la Magharibi; baadaye Mtaguso wa Pisa (1409) ulisababisha mlolongo wa tatu wa waliojidai kuwa Papa halisi.]]
**Farakano la Kanisa la Magharibi** lilitokea ndani ya Kanisa Katoliki katika miaka 1378-1418. 

Makardinali wenye jukumu la kumchagua Papa walichagua wawili, mmoja baada ya mwingine, na hivyo kusababisha isieleweke yupi ana haki ya kuongoza. 

Siasa ilijiingiza na kudumisha fujo kubwa, ingawa si kuhusu mafundisho ya imani, mpaka Mtaguso wa Konstanz (1414–1418) ulipotoa suluhisho. 

Hata hivyo ilibaki athari mbaya juu ya mamlaka ya Mapapa waliofuata.

## Tanbihi
## Marejeo
**The Three Popes: An Account of the Great Schism*, by Marzieh Gail.
**The Great Schism: 1378*, by John Holland Smith (New York 1970).
**The Origins of the Great Schism: A study in fourteenth century ecclesiastical history*, by Walter Ullmann (Hamden, Conn: Archon Books, 1967 (rev. of 1948 original publication)).

## Viungo vya nje
*The Age of the Great Western Schism
*Catholic Encyclopedia article

Jamii:Historia ya Ukristo
Jamii:Papa
Muziki wa Kikristo

ya Ethiopia mbele ya ukuta wa picha.]]

**Muziki wa Kikristo** ni muziki uliotungwa ili kutokeza imani ya Ukristo katika sanaa hiyo, kwa mfano katika kumsifu Mungu, kumshangilia Yesu Kristo, na kuomba msamaha wa dhambi. 

Hivyo, tofauti na miziki mingine, lengo kuu si kuburudika na uzuri tu.

Namna zake ni tofautitofauti kadiri ya nyakati, madhehebu, utamaduni n.k. Mojawapo, kati ya zile za zamani zaidi, inaitwa muziki wa Kigregori, kwa sababu iliagizwa na Papa Gregori I itumike kanisani.

Matumizi makubwa zaidi ni yale ya ibada, ambapo waamini waliokusanyika wanaimba pamoja, mara nyingi wakiongozwa na kwaya na wakisindikizwa na ala za muziki. 

Matumizi mengine ni wakati wa kutoa mahubiri na mafundisho hata barabarani.

Pengine yanafanyika makongamano maalumu kwa wapenzi wa muziki huo, na vilevile siku hizi unarekodiwa kwa vifaa vya teknolojia hata kwa matumizi ya mtu binafsi.
 ikiimba kanisani huko Ulaya.]]
.]]
## Tanbihi
## Marejeo
* Boyer, Horace Clarence, *How Sweet the Sound: The Golden Age of Gospel* Elliott and Clark, 1995, ISBN 0-252-06877-7.
* Broughton, Viv, *Too Close To Heaven – The Illustrated History Of Gospel Music*, Midnight Books, 1996, ISBN 1-900516-00-4
* Albert E Brumley & Sons, *The Best of Albert E Brumley,* Gospel Songs, 1966, ISBN na-paperback Amazing Grace
* Darden, Robert, *People Get Ready: A New History of Black Gospel Music* Continuum International Publishing Group, 2005, ISBN 0-8264-1752-3.
*Heilbut, Tony, *The Gospel Sound: Good News and Bad Times* Limelight Editions, 1997, ISBN 0-87910-034-6.
*Zolten, Jerry, ''Great God A' Mighty!:The Dixie Hummingbirds – Celebrating The Rise Of Soul Gospel Music,* Oxford University Press, 2003, ISBN 0-19-515272-7.
*
*Enciclopedia Cecilia  (in Spanish) Includes a Catholic Encyclopedia about music, wiki-style
*Palackal, Joseph, *Syriac Chant Traditions in South India'' 

## Viungo vya nje
Jamii:Muziki wa Kikristo
Jamii:Muziki
Jamii:Ukristo
Jamii:Sanaa za Kikristo
Sanaa ya Kikristo

walivyochorwa na Wakristo wa karne ya 4 katika mahandaki ya Roma, walipokutana kusali. Mapema sana walianza kupamba makaburi ya humo kwa michoro ya Kristo, ya watakatifu, ya matukio ya Biblia n.k. Hivyo mahandaki ndiyo vitovu vya sanaa ya Kikristo.]]

**Sanaa ya Kikristo** ni sanaa iliyokusudiwa kutokeza imani ya Ukristo katika uzuri wake. Mara nyingi hiyo inafanyika kuhusiana na ibada na majengo yanayotumika kwa ajili hiyo.

Kwa ajili hiyo inatumia mada na mifano ya Injili au vitabu vitakatifu vingine, lakini pia habari za maisha ya watakatifu. 

Madhehebu karibu yote yanatumia sanaa za aina fulani kwa namna hiyo, ingawa mengine yanakataa uchoraji n.k.

Picha za Yesu ndiyo michoro ya kawaida zaidi, zikifuatwa na zile za Bikira Maria katika Kanisa Katoliki na yale ya Waorthodoksi na Waorthodoksi wa Mashariki.

Karibu kila mtu ana dhana fulani kuhusu muonekano wa Yesu Kristo. Ndiye mtu aliyechorwa zaidi katika sanaa ya Magharibi. Picha zake hutambuliwa kwa urahisi, ambapo huoneshwa akiwa na nywele ndefu na ndevu, akiwa amevalia vazi refu lenye mikono mirefu linalofanana na kanzu (hasa la rangi nyeupe), na pia akiwa amejifunga joho (hasa la rangi ya samawati).

Muonekano wa Yesu umefahamika sana na wengi kiasi kwamba unaweza kutambuliwa ukiwa hata kwenye mikate au biskuti.

Picha za sasa za Yesu zinatokana na enzi ya Byzanti, himaya iliyokuwa na mji mkuu wake Constantinople. Ni picha iliyoanza kutumika karne ya 4 hivi. Michoro ya Yesu ya wakati wa utawala wa Byzanti ilikuwa ya ishara, na si muonekano halisi. Wasanii waliangazia zaidi maana na si kumfananisha na Yesu mwenyewe.

Picha zao ziliongozwa na dhana ya Yesu kama mtawala, kwenye kiti cha enzi, kama anavyoonyeshwa kwenye mchoro ulio kwenye altari ya kanisa la Santa Pudenziana jijini Roma.

Duara ya nuru kichwani inatokana na sanaa ya zama zile - zamani ilitumiwa katika michoro ya mungu wa jua (Apollo, au Sol Invictus) lakini iliongezwa kwenye kichwa cha Yesu kuonesha utakatifu na utukufu wake

Yesu anaoneshwa akiwa amevalia mgolole wa rangi ya dhahabu.

Kutokana na kujali na kustawisha aina zote za sanaa, Wakatoliki wameshika nafasi ya kwanza katika idadi ya vituo vilivyoorodheshwa na UNESCO kama Urithi wa Dunia. Kwa mfano, nchi nzima ya Vatikani imo katika orodha hiyo.

Wakatoliki katika Mtaguso II wa Vatikano (hati Sacrosanctum Concilium) walikiri kwamba muziki wa Kikristo ndio sanaa bora kuliko zote kwa sababu unahusiana zaidi na Neno la Mungu ambalo unalipamba kwa noti ili lieleweke na kugusa mioyo zaidi.

## Tanbihi
## Marejeo
* 
* Régamey, Pie-Raymond (1952). *Art sacré au XXe siècle?* Éditions du Cerf.
*
* Hein, David. “Christianity and the Arts.” *The Living Church*, May 4, 2014, 8–11.

## Viungo vya nje
* Princeton's Index of Christian Art 
* Society for the Arts in Religious and Theological Studies
* Christians in the Visual Arts 
* Biblical Art on the WWW - a database of Biblical images 
**Age of spirituality : late antique and early Christian art, third to seventh century* from The Metropolitan Museum of Art

Jamii:Sanaa za Kikristo
Utetezi wa Ukristo

**Utetezi wa Ukristo** ni sehemu ya teolojia ya Ukristo inayolenga kutoa hoja za kutetea imani kwa Yesu Kristo dhidi ya zile za watu wa dini nyingine na za wale wasio na dini yoyote.

Kwa utetezi wa namna hiyo katika lugha nyingi limetoholewa neno la Kigiriki ἀπολογία, apologia, "utetezi wa sauti, hotuba ya utetezi".

Ni tofauti kidogo na hoja zinaotumiwa na Wakristo dhidi ya dini na itikadi nyingine.

## Historia
 ya Urusi.]]
Utetezi wa Ukristo ulihitajika mapema dhidi ya hoja za Wayahudi na wengineo, hivyo unajitokeza katika Agano Jipya lenyewe, kwa mfano katika nyaraka za Mtume Paulo.

Baadaye uliendelea katika maandishi ya Mababu wa Kanisa kama vile Yustino mfiadini, Tertullianus, Origen na Agostino wa Hippo. Baadhi yao walitetea Ukristo dhidi ya dhuluma za serikali ya Dola la Roma na kwa hiyo wanaitwa Mababu watetezi (wa imani).

Baadaye kazi hiyo iliendelezwa na walimu wa Kanisa wa Karne za Kati, kama vile Anselm wa Canterbury, Thoma wa Akwino na wengineo wa Teolojia ya shule. 

Wakati wa Falsafa ya mwangaza kati ya watetezi wa Ukristo dhidi ya falsafa hiyo anakumbukwa hasa Blaise Pascal na katika karne za mwisho Gilbert K. Chesterton.

## Mbinu
Watetezi hao na wengineo wametumia hoja za kifalsafa, za kihistoria na za fani nyingine, mbali ya madondoo ya Biblia, kadiri ya hoja zilizotumiwa na wapinzani, ambao pengine wanakanusha mafundisho ya imani na maadili, pengine wanalaumu zaidi matendo ya wanakanisa, hasa viongozi.

Jambo lililoeleweka hasa kuanzia karne ya 20 ni kwamba mafarakano kati ya madhehebu ya wafuasi wa Kristo ndilo kwazo kubwa linalozuia watu wasimuamini Yesu, kama mwenyewe alivyoonyesha akisali wakati wa kwenda kuuawa: "Baba, wawe na umoja kama sisi tulivyo umoja: mimi ndani mwako, nawe ndani mwangu, nao wakamilike katika umoja; ili ulimwengu upate kujua kwamba wewe ndiwe uliyenituma" (Yoh 17:22-23). 

Ndiyo sababu juhudi za ekumeni ni sehemu muhimu ya utetezi wa Ukristo leo.

## Maelekezo ya kisasa
"Tunahitaji utetezi wa aina mpya, kulingana na madai ya leo, ambayo izingatie kwamba jukumu letu si kushinda hoja, bali kuokoa watu, ni kuwajibika katika mapambano ya kiroho, si katika mabishano ya nadharia, ni kutetea na kukuza Injili, si sisi wenyewe".

## Tanbihi
Mohamed Amin

**Mohamed "Mo" Amin** (29 Agosti, 1943 - 23 Novemba, 1996) alikuwa mpiga picha maarufu kutoka Kenya. 

Alijulikana kwa kazi zake kuripoti uhaba wa chakula nchini Ethiopia miaka ya 1983–85.

## Tanbihi
Jamii:Watu wa Kenya
Krispino wa Viterbo

**Krispino wa Viterbo** (Viterbo, 13 Novemba 1668 – Roma, 19 Mei 1750) alikuwa bradha wa shirika la Ndugu Wadogo Wakapuchini.

Mtu asiye na elimu, alijiwekea lengo la kulingana na bradha Felix wa Cantalice, mtakatifu wa kwanza wa shirika lake.

Alipokuwa anaombaomba sadaka katika vijiji vya milimani alikuwa anawafundisha wakulima misingi ya imani ya Kikristo.

Alitangazwa mwenye heri na Papa Pius VII tarehe 7 Septemba 1806, akawa mtakatifu wa kwanza kutangazwa na Papa Yohane Paulo II (20 Juni 1982).

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo ya Kiswahili
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 455-457
Gracie Carvalho

**Gracie Carvalho** (amezaliwa tar. 23 Julai 1990, São Paulo, Brazil) ni mwanamitindo kutoka Brazil.

## Viungo vya nje
*Gracie Carvalho kwenye Facebook
*Gracie Carvalho kwenye Twitter
*Gracie Carvalho kwenye Internet Movie Database
*Gracie Carvalho  kwenye refinedguy.com
*Gracie Carvalho  kwenye fashion.rightcelebrity.com
*Gracie Carvalho  kwenye girlsidols.com

Jamii:Wanamitindo wa Brazil
Jamii:Waliozaliwa 1990
Leopoldo Mandich

**Leopoldo Bogdan Mandić, O.F.M.Cap.** (Herceg Novi, Boka Kotorska, Montenegro, 12 Mei 1866 - Padova, Italia, 30 Julai 1942) alikuwa kwa asili mtu wa kabila la Wakorasya.
 
Ingawa mfupi sana (mita 1.35) na mlemavu, alistawi kiroho hasa baada ya kujiunga na utawa wa Ndugu Wadogo Wakapuchini na kufikia upadri (20 Septemba 1890).

Alitamani kwenda Ulaya Mashariki ili kurudisha umoja kati ya Wakatoliki na Waorthodoksi, lakini kwa utiifu aliishi karibu daima nchini Italia, na tangu mwaka 1906 hadi kifo chake alikuwa Padova akiungamisha mchana kutwa umati wa watu waliomuendea, wakivutiwa na wema wake.

Wakati wa Vita vikuu vya pili, mabomu yalibomoa konventi alimoishi na kanisa lake, lakini si chumba alimokuwa anaungamisha. Ndivyo alivyokuwa ametabiri, "Hapa Mungu ametumia sana huruma yake kwa watu wengi, lazima pabaki kama ukumbusho wa wema wake".

Papa Paulo VI alimtangaza mwenyeheri tarehe 2 Mei 1976, halafu Yohane Paulo II alimtangaza mtakatifu tarehe 16 Oktoba 1983.

Sikukuu yake huadhimishwa kila tarehe 30 Julai au 12 Mei.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo ya Kiswahili
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 444-447

## Viungo vya nje
*  Sanctuary and St.  Leopold Mandić's tomb in Padua, Italy
*  Biografije svetaca Leopold Bogdan Mandić 
* Short biography of St. Leopold Mandić  
*  Zakučac proslavio blagdan sv. Leopolda Mandića: Zakučac celebrates the feast day of its saint
*  Živi' će nam ime makar granu sikli  Reportaža  Glas Koncila  Reportage of Glas koncila
* American Catholic article about Mandić
Ignas wa Santhià

[thumb|[Sanamu mnamotunzwa masalia yake.]]
**Ignas wa Santhià** (jina la awali: **Lorenzo Maurizio Belvisotti**; 5 Juni 1686 - 22 Septemba 1770) alikuwa mtawa wa shirika la Ndugu Wadogo Wakapuchini na padri wa Kanisa Katoliki kutoka Italia. Alikuwa na bidii kubwa kupokea maungamo ya wakosefu na kuhudumia wagonjwa.

Papa Paulo VI alimtangaza mwenye heri tarehe 17 Aprili 1966, halafu Papa Yohane Paulo II alimtangaza mtakatifu tarehe 19 Mei 2002.

Sikukuu yake huadhimishwa kila tarehe 22 Septemba, iliyokuwa siku ya kifo chake.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo ya Kiswahili
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 528-531

## Viungo vya nje
*  Ignas katika Patron Saints index 
*  Maisha yake 

Jamii:Waliozaliwa 1686
Jamii:Waliofariki 1770
Jamii:Wafransisko
Jamii:Mapadri
Jamii:Watakatifu wa Italia
Felisi wa Nicosia

wa kuombea msaada kwa ajili ya konventi.]]
**Felisi wa Nicosia, O.F.M.Cap.** (jina la awali **Filippo Giacomo Amoroso**) alikuwa bradha wa shirika la Ndugu Wadogo Wakapuchini kutoka Sicilia, leo nchini Italia (5 Novemba 1715 – 31 Mei 1787).

Baada ya kukataliwa miaka 10, alipopokewa utawani alitoa kwa unyofu na usafi wa moyo huduma duni alizoagizwa .

Ni maarufu hasa kwa utiifu wake wa ajabu, uliothibitishwa na kiongozi aliyejichukulia jukumu la kumjaribu na kumdhalilisha kwa kila namna.

Papa Leo XIII alimtangaza mwenye heri tarehe 12 Februari 1888, halafu Papa Benedikto XVI alimtangaza mtakatifu tarehe 23 Oktoba 2005.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe aliyoaga dunia.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo ya Kiswahili
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 460-463
John Jones

[thumb|Mt. John Jones katika [dirisha la kioo cha rangi.]]
**John Jones, O.F.M.** (mzaliwa wa Clynnog Fawr, Caernarfonshire Gwynedd, Wales) alikuwa mtawa wa shirika la Ndugu Wadogo, padri wa Kanisa Katoliki na hatimaye mfiadini nchini Uingereza (12 Julai 1598).

Baada ya kujiunga na utawa huko Pontoise, nchini Ufaransa, kutokana na dhuluma ya serikali dhidi ya Wakatoliki, alikwenda Roma, Italia, na huko akajiunga na urekebisho wa Wariformati.

Mwaka 1591 aliomba kurudi Britania, ingawa ilijulikana kwamba hatari ya kuuawa ilikuwa kubwa. Hatimaye viongozi walikubali na Papa Klement VIII alimbariki.

Kisha kufika London mwishoni mwa mwaka 1592 na kufanya utume katika sehemu mbalimbali, alichaguliwa mkuu wa kanda ya Uingereza.

Mwaka 1596, Richard Topcliffe, aliyeitwa "mwindamapadri", alimkamata na kumtesa, halafu akamuacha gerezani miaka 2.

Tarehe 3 Julai 1598 alihukumiwa adhabu ya kifo kama msaliti. 

Alinyongwa hadi kufa tarehe 12 Julai mwaka huo. Mabaki yake yaliangikwa katika mabarabara kabla ya kuzikwa na watu wawili, ambao mmojawao alifungwa muda mrefu kwa kufanya hivyo.

Papa Pius XI alimtangaza mwenye heri mwaka 1929, na Papa Paulo VI alimtangaza mtakatifu tarehe 25 Oktoba 1970 pamoja na wafiadini wengine 39 wa Uingereza na Wales.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 12 Julai.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje 
* Katika Catholic Encyclopaedia
* [Historia(https://sw.wikipedia.org/wiki/Historia) ya Kanisa kuu la Southwark]
603 KK

Makala hii inahusu mwaka 603 KK (kabla ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 7 KK
Jamii:603 KK
612 KK

Makala hii inahusu mwaka 612 KK (kabla ya Kristo).

## Matukio
* Ninawi inatekwa na Wababuloni na Wamedi
* Babeli inarudi kuwa mji mkubwa kuliko yote duniani kwa miaka 300 hivi tena.

## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 7 KK
Jamii:612 KK
626 KK

Makala hii inahusu mwaka **626 KK** (kabla ya Kristo).

## Matukio 
* Nabopolasar anaanzisha ufalme mpya wa Babuloni

## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 7 KK
Kiambishi

**Kiambishi** ni kipande cha neno chenye maana ya kisarufi ambacho kinapachikwa kwa mfano kabla au baada ya mzizi wa neno katika vitenzi na kuwakilisha dhana fulani. 

Miongoni mwa viambishi vya Kiswahili mna NI, NDI, KI, KA na kadhalika.

Kiambishi kikitangulia mzizi au kiini cha neno kinaitwa kiambishi awali, kikifuata kinaitwa kiambishi tamati.

## Tazama pia
*Lango:Lugha

## Marejeo
Jamii:Lugha
Jamii:Kiswahili
Maghani

**Maghani** (au **mighani** kutoka neno la Kiarabu) ni utanzu wa kifasihi simulizi unaoonyesha matukio ya kijasiri na kishujaa ya mtu au watu katika kipindi fulani cha maisha.

## Sifa za maghani katika Fasihi Simulizi
Maghani ni tungo zinazotolewa kwa kughanwa (nusu kuimbwa nusu kukaririwa). 

Maghani yanaweza kuambatanishwa na ala za muziki au kughanwa kwa mdomo tu.

## Aina za Maghani
Zipo fani mbalimbali za maghani ambazo zimeainishwa katika tanzu mbili kuu:
1. Maghani ya Kawaida
2. Maghani ya Masimulizi

### Maghani ya Masimulizi
Lengo la maghani ya aina hii ni kusimulia kisa fulani, historia, n.k.

Kuna fani mbili za Maghani ya Masimulizi:
a) Tendi
Tendi ni ushairi mrefu unaosimulia matukio ya kishujuaa. Tendi zinaposimuliwa huandamana na ala za muziki.
Sifa za Tendi:
• Ni ushairi mrefu
• Husimulia matendo ya kishujaa kwa njia kishairi
• Husimuliwa badala ya kuimbwa
• Huandamana na ala za muziki
• Husimulia visa vya kihistoria
• Hutungwa papo kwa hapo

b) Rara
Hizi ni hadithi fupi za kishairi zenye visa vya kusisimua, zinazosimuliwa zikiambatanishwa na ala za muziki. Aghalabu hughanwa na watoto; na hutumika kama michezo ya watoto.
Sifa za Rara
• Ni hadithi fupi za kishairi
• Husimulia visa vya kusisimua
• Zinaweza kuimbwa au kusimuliwa
• Huambatana na ala za muziki
• Aghalabu huwa ni visa vya kubuni

### Maghani ya Kawaida (Sifo)
Maghani ya Kawaida ni maghani yanayosifia mtu, kitu au hali katika jamii
a) Majigambo au Kivugo
Haya ni maghani ambayo mtunzi hujisifia (kujigamba) namna alivyo hodari katika nyanja fulani. Tungo hizi hutumia chuku na maneno ya kejeli kuwadunisha wapinzani wa mtunzi.
Sifa za Majigambo
• Hutumia nafsi ya kwanza
• Msimulizi hutumia maneno ya kujigamba
• Msimulizi hutumia chuku kwa wingi ili kujisifu
• Hutungwa kwa ubunifu mkubwa na hutumia mbinu kama sitiari, vidokezi, ishara n.k
• Majigambo mengi huwa mafupi, lakini baadhi yake huwa marefu.
• Huwa na matendo matukufu ya msimulizi
• Huwa na ahadi za matendo kutoka kwa msimulizi

b) Tondozi
Tondozi ni aina ya sifo ambayo husifia watu mashuhuri katika jamii kama vile viongozi
Sifa za Tondozi
• Huwa ni ushairi wa kusimuliwa
• Husifia mtu mwengine, mtu mashuhuri
• Hutumia chuku
• Hutumia mbinu kama sitiari, vidokezi, ishara n.k
• Hutaja matendo makubwa ya kiongozi anayesifiwa

## Pembezi
Pembezi ni maghani ya kumsifu mpenzi.
Sifa za Pembezi
• Humsifu mpenzi wa mtu
• Aghalabu huwa ushairi mfupi
• Hutumia tamathali za lugha kwa wingi kama vile ishara kusimulia umbo la mpenzi
• Pembezi zinaweza kuandamana na ngoma
ii) Pembezi - tungo za sifa. Zinaweza kusifia kundi fulani la watu, wanyama, njaa, mvua, n.k

## Marejeo 
*Oriedo, Hannington. 2007. *Istilahi za Fasihi ya Kiswahili*, uk.47.

Jamii:Fasihi
Njia ya Msalaba

la Santiago de Compostela, Hispania.]]
, Dubuque, Iowa, Marekani.]]
, China.]]
 akimsaidia Yesu kubeba msalaba, Maandamano ya Ijumaa Kuu 2011 huko Ulm, Ujerumani.]]

**Njia ya Msalaba** (kwa Kilatini, **Via Crucis** au **Via Dolorosa**) ni desturi ya sala inayolenga kumfuata Yesu Kristo hadi msalabani na kaburini. 

Desturi hiyo ilianza Wakristo wa Ulaya walipozidi kutembelea Nchi takatifu katika Karne za Kati. Ni hasa wafuasi wa Fransisko wa Asizi walioeneza desturi hiyo kila mahali.

Mengi kati ya makanisa ya Wakatoliki yaani picha 14 zilizopangwa kwa kawaida ukutani kwa umbali fulani ili kuwezesha waamini kutembea kati ya moja na nyingine huku wakiendelea kutafakari juu ya mateso ya Yesu, jinsi ambavyo wangefanya mjini Yerusalemu, ili kuelewa zaidi upendo wa Mungu, kuchukia dhambi na kuzifidia.  

Hata baadhi ya Walutheri na Waanglikana wanapenda desturi hiyo. 

Desturi hiyo inaweza kufuatwa na mtu mmojammoja au kwa makundi hata makubwa.

Mbali ya kila Ijumaa ya mwaka, waamini wengi wanafuata njia hiyo wakati wa Kwaresima, na kwa namna ya pekee Ijumaa Kuu.

Mbali ya vituo 14 vilivyozoeleka zaidi, wengine wanapenda kuviongeza, kuvipunguza au kuvibadilisha hasa kwa kufuata zaidi habari za Injili na kumalizia na ufufuko wake.

## Gallery

File:Normandie Manche Avranches3 tango7174.jpg|Vituo vyote pamoja, Notre-Dame-des-Champs, Avranches
File:Stations of the Cross Church of St Casimir 01 AB.jpg|Vituo katika kanisa la Saint Casimir the Prince
File:Cross Stations a.jpg|Katika kanisa kuu la Kolkata, India
File:Chapel in 3rd Station (Via Dolorosa).JPG|Kituo cha 3 katika Via Dolorosa
File:Chapel in 4th Station (Via Dolorosa).JPG|Kituo cha 4 katika  Via Dolorosa
File:Chapel in 5th Station (Via Dolorosa).JPG|Kituo cha 5 katika Via Dolorosa
File:Chapel in 6th Station (Via Dolorosa).JPG|Kituo cha 6 katika  Via Dolorosa
File:Chapel in 7th Station (Via Dolorosa).JPG|Kituo cha 7 katika  Via Dolorosa
File:Cristo caído (Nicola Fumo, San Ginés, Madrid) 01.jpg|Kristo aliyeanguka kadiri ya Nicolò Fumo, 1698
File:WallfahrtskircheMussenhausenKreuzwegStation10.jpg|Kituo cha 10 katika kanisa la mtindo wa Rococo huko Ujerumani
Image:Crucifixion from the Stations of the Cross.jpg|Yesu msalabani, The Cloisters, New York.
Image:14. Station03114.JPG|Kituo huko Upper Swabia, Ujerumani
Image:Fuensantawaycross.JPG|Kituo huko Fuensanta, Murcia, Hispania
Image:Sacre Coeur - Stations du Chemin de Croix.jpg|Kituo cha 1 na cha 2, Sacré-Coeur Paris, Ufaransa
Image:5267-20080122-jerusalem-tomb-of-jesus.jpg|Kaburi la Yesu huko Yerusalemu
Image:Droga krzyżowa we Woźnikach.jpg|Kituo cha 14 katika konventi ya Wafransisko ya Woźniki, Polandi

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* 14 black and white watercolors in a multilingual Way of the Cross
* "Way of the Cross" katika The Catholic Encyclopedia
* A list of recent Via Crucis used by The Vatican on Good Fridays..
* Alternate Stations of the Cross as celebrated by Pope John Paul II on Good Friday 1991
Dr. Dre Presents the Aftermath

***Dr. Dre Presents: The Aftermath*** ni albamu ya kompilesheni ambayo imetolewa na kutayarishwa na rapa na mtayarishaji wa Kimarekani, Dr. Dre. Albamu ilitolewa mnamo tar. 26 Novemba, 1996, wiki moja baada ya kutolewa kibao chake kikuu cha "East Coast, West Coast, Killas" akiwa na Group Therapy. Albamu hii ilikuwa ya kwanza ya Dre baada ya kuondoka Death Row Records, na lilikuwa toleo lake la kwanza tangu kuanzishwa kwa studio yake mpya iliyokwenda kwa jina la Aftermath Entertainment. 

Licha ya jina la Dr. Dre kuwa katika albamu, na kutunukiwa platinum, imepokea  tahakiki mchanganyiko na haikuwa miongoni mwa matoleo ya mwaka yenye mafanikio makubwa kibiashara. Baadaye albamu ilifuatiwa na kibao chake cha pili kilichoimbwa na Dr. Dre peke yake "Been There, Done That".

## Orodha ya nyimbo
## Nafasi za chati
### Vibao vyake
## Marejeo
Jamii:Albamu zilizotayarishwa na Bud'da
Jamii:Albamu za Dr. Dre
Jamii:Albamu zilizotayarishwa na Dr. Dre
Jamii:Albamu za 1996
Jamii:Albamu za Aftermath Entertainment
Mdudu Mdomo-ndani

**Wadudu mdomo-ndani** ni arithropodi wadogo walio na mnasaba na wadudu wa kweli. Ngeli hii ina oda tatu: wadudu mkia-fyatuo (Collembola), wadudu mikia-miwili (Diplura) na wadudu mkia-sahili (Protura). Kama wadudu wa kweli wadudu hawa wana miguu sita lakini hawana mabawa na vipande vya mdomo viko ndani ya mfuko maalum katika kichwa. Kila pingili ya vipapasio ina misuli (kwa wadudu wa kweli pingili mbili za kwanza tu zina misuli). Madume hawaweki shahawa yao katika jike lakini huiweka katika kibumba juu ya aina ya kikonyo (spermatofori) ambacho jike hukiingiza katika ufunguzi wa uzazi wake akikubali. Majike wana kiungo cha kutaga mayai. Spishi nyingi hazina macho, lakini kuna spishi za Collembola ambazo zina macho madogo yasiyo na zaidi ya omatidio nane.

## Uainishaji
Tangu mwaka 2005 wanasayansi wameanza kushuku usahihi wa ngeli hii. Malinganisho ya ADN yanadokeza kwamba Collembola (wadudu mkia-fyatuo), Diplura (wadudu mikia-miwili) na Protura (wadudu mkia-sahili) hawana mnasaba karibu. Wataalamu wanafikiri sasa kwamba kila kundi ni ngeli tofauti na kwa hivyo ngeli Entognatha imekwisha kukiriwa.

## Picha

Sminthurus viridis.JPG|Spishi ya Collembola (*Sminthurus viridis*)
Diplura.jpg|Spishi ya Diplura (*Campodea staphylinus*)
Protura (Acerentomon species) micrograph.jpg|Spishi ya Protura (*Acerentomon* sp.)

Jamii:Wadudu mdomo-ndani
Elektroniki

800 × 600 pixelspx|thumb|PRINTED CIRCUIT BOARD
Uhandisi wa vifaa vya umeme, au uhandisi wa umeme, ni nidhamu ya uhandisi wa Umeme ambayo huzingatia vipengele vya umeme vya non linear na vyenye nguvu (kama vifaa vya semiconductor, hasa transistors, diodes na  mizunguko jumuishi) kuunda nyaya za umeme, vifaa, microprocessors, microcontrollers na mifumo mingine. Nidhamu pia inaunda vipengele vya umeme vya kawaida, kwa kawaida kulingana na bodi za mzunguko zilizochapishwa.

Electroniki ni uwanja mdogo ndani ya somo la kitaaluma la uhandisi wa umeme lakini inaashiria eneo pana la uhandisi linalofunika sehemu ndogo kama vile umeme wa analogia,  umeme wa umeme, mifumo iliyoingia na umeme. Uhandisi wa kielektroniki huhusika na utekelezaji wa maombi, kanuni na taratibu zilizotengenezwa ndani ya maeneo mengi yanayohusiana, kwa mfano fizikia yabisi, uhandisi wa redio, mawasiliano ya simu, mifumo ya udhibiti, usindikaji wa ishara, uhandisi wa mifumo, uhandisi wa kompyuta, uhandisi wa vifaa, udhibiti wa umeme, robotiki, Na mengine mengi.

## Mawasiliano ya mbali
446 × 600 pixelspx|thumb|The Telephone Service Carries On, London, January 1942
Ni uhandisi unao jikita zaidi juu ya Umeme na kompyuta inayounda mfumo mzima wa mawasiliano kati ya sehemu mbili zilipo katika umbali mrefu.

Kazi inatoka kwenye kubuni msingi wa mzunguko wa maendeleo ya masuala ya kimkakati. Mhandisi wa mawasiliano ya simu ni wajibu wa kubuni na kusimamia ufungaji wa vifaa vya mawasiliano ya simu na vituo, kama mifumo ya umeme ya umeme, waya za shaba za waya, fiber cabling, mifumo ya data ya IP, na mifumo ya redio duniani. Uhandisi wa mawasiliano ya simu pia huendana sana na uhandisi wa utangazaji.

Jamii:Uhandisi
Patrick Modiano

left|80px

**Patrick Modiano** (amezaliwa 30 Julai, 1945 mjini Boulogne-Billancourt, Île-de-France) ni mwandishi kutoka nchi ya Ufaransa. 

Mwaka 2014 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.

Jamii:Waliozaliwa 1945
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waandishi wa Ufaransa
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Fasihi
Mitazamo ya Kiyahudi juu ya Yesu

(1483) alivyochora mabishano kati ya wataalamu Wakristo na Wayahudi.]]

**Mitazamo ya Kiyahudi juu ya Yesu** ni ya aina mbalimbali, lakini yote haimkubali, la sivyo ingewabidi wahusika wamuamini na kubatizwa badala ya kuendelea na dini yao ambayo viongozi wake walimhukumu ni kafiri anayestahili kuuawa.

Kwa kawaida Wayahudi wanamuona Yesu kama mmojawapo kati ya wengi waliojinadi kuwa Masiya katika nyakati mbalimbali za historia ya taifa lao. 

Yesu anatazamwa kama yule aliyefaulu zaidi kukubalika, na kwa sababu hiyo, kuleta madhara makubwa kuliko wote. 

Uyahudi haujawahi kumkubali rasmi Masiya yeyote kuwa ametimiza utabiri wa manabii. Zaidi ya hayo, unaona ibada ya Wakristo kwa Yesu kuwa kinyume cha imani katika Mungu mmoja tu.

Katika Karne za Kati, Judah Halevi na Maimonide walimuona Yesu (kama vile Muhammad) kama mtu muhimu katika kuandaa mataifa yote kwa ujio wa Masiya atakayeyafanya yamuabudu Mungu pekee. 

Siku hizi kuna wataalamu Wayahudi wanaosema Yesu alikuwa jirani na dini yao kuliko Injili zinavyoonyesha. Mtazamo huo ulianzishwa katika karne ya 18 na Jacob Emden na Moses Mendelssohn.

## Viungo vya nje
* Jewish-Christian Relations
Nyomi Banxxx

thumb|right|250px|Akiwa katika tamasha la filamu za kikubwa maarufu kama AVN Adult Entertainment.
**Nyomi Banxxx** (amezaliwa **Amanda Dee**; 14 Oktoba, 1972) ni mwigizaji wa zamani wa filamu za ponografia na mtangazaji wa vipindi vya redio kutoka nchini Marekani. Banxxx aliingia katika tasnia ya filamu za kikubwa mnamo 2006 na kustaafu mwaka wa 2013.

## Marejeo
## Viungo vya Nje
* 

Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Mitazamo ya Agano Jipya juu ya Yesu

(1594) unaoonyesha kugeuka sura kwa Yesu mbele ya mitume wake Petro, Yakobo Mkubwa na Yohane.]]

**Mitazamo ya Agano Jipya juu ya Yesu** inatofautiana kadiri ya waandishi, lakini bila kuvunja umoja wa imani yuu yake kama Kristo na Mwana wa Mungu.

Mitazamo muhimu zaidi ni ile ya Mtume Paulo na Mtume Yohane, ambao ndio wanateolojia hasa, lakini ipo mingine kama ile ya Injili ya Marko, Injili ya Mathayo, Mwinjili Luka, Waraka kwa Waebrania n.k.

Pengine mwandishi yuleyule anatushirikisha mitazamo tofautitofauti katika vitabu vyake, kwa mfano kutokana na maendeleo ya uelewa wake. Hivyo jinsi Yesu Kristo anavyoonekana katika Waraka kwa Waefeso imeendelea kuliko ilivyo katika Waraka wa kwanza kwa Wathesalonike ulioandikwa na Paulo yuleyule zaidi ya miaka 10 kabla yake.

Kristolojia inakusanya mitazamo hiyo yote na kujitahidi kuelewa zaidi tena fumbo la Kristo.

Jamii:Yesu Kristo
Jamii:Agano Jipya
Jamii:Kristolojia
Mitazamo juu ya Yesu

cha ekaristi, akibeba bendera ya ushindi.]]

**Mitazamo juu ya Yesu** ni tofauti sana kati ya watu waliopo duniani, ambao karibu wote wamesikia walau kwa kiasi fulani habari zake. 

Uenezi wa habari hizo na wa mafundisho ya Yesu, hasa kwa njia ya vitabu 27 vya Agano Jipya, umeathiri sana historia ya binadamu, hasa ya mabilioni waliomsadiki kuwa Kristo na Mwana wa Mungu (ambao kwa sababu hiyo wanaitwa Wakristo).
 
Hao wanaamini kwamba katika Pasaka yake (labda mwaka 30 BK) yeye alikufa kwa kulipia dhambi za wote akafufuka mtukufu kama Bwana wa vyote ili avikamilishe ndani mwake milele. 

Wakristo, wakiguswa na upendo wake, wanakubali changamoto ya kumfuata kwa kujitoa moja kwa moja kwa ajili ya watu wote.

Mbali na wafuasi wake, ambao wa kwanza walitokea dini ya Uyahudi, wana wa Israeli walimkataa moja kwa moja. Wataalamu wa Tanakh (Biblia ya Kiebrania) hawaoni utabiri wa manabii wa kale kutimia ndani mwake.

Katika Uislamu, Yesu (akiitwa kwa heshima nabii Isa bin Mariamu) ni kati ya manabii wakuu na wanaopendwa zaidi, lakini ni mtu tu, asiyetakiwa kabisa kulinganishwa na Mungu. 

Dini ya Bahai inamtambua Yesu kama tokeo mojawapo la Mungu pekee, ambaye pamoja na wengine waliwaonyesha watu sifa za Mungu. Bahá'í inakanusha uwezekano wa Umungu kuwemo katika mwili wa mtu fulani tu.

Ubuddha na dini nyingine, hasa za Asia Mashariki, hazina mtazamo maalumu juu ya Yesu, kwa sababu zilianzishwa kabla ya ujio wake. 

Watu wasio na dini wanamuona Yesu kama mtu wa kawaida, hata kama aliathiri sana historia ya dunia, au kama shujaa wa upendo aliyefundisha na kutekeleza maadili ya hali ya juu.

## Tanbihi
Jamii:Yesu Kristo
Jamii:Dini
Yohakimu wa Fiore

).]]
**Yohakimu wa Fiore, O.Cist.**, au wa Flora (kwa Kiitalia **Gioacchino da Fiore**; Celico, leo mkoani Calabria, 1135 hivi – San Martino di Canale, Calabria, 30 Machi 1202) alikuwa mmonaki wa Italia kusini   aliyeanzisha abasia ya San Giovanni in Fiore na shirika la San Giovanni in Fiore lilitokana na lile la Citeaux.

Ni maarufu kwa mafundisho yake ambayo baadaye yalikuja kulaaniwa na Kanisa Katoliki kama ya kizushi.

Hata hivyo mwenyewe hakuwa na nia hiyo, bali alimwekea Papa maamuzi yoyote juu yake.  

Kwa sababu hiyo shirika lake, likizingatia uadilifu wake wa kishujaa, liliwahi kumtangaza mwenye heri, na sasa jimbo lake la Cosenza-Bisignano linaendelea na kesi ya kumtambua hata mtakatifu.

## Maandishi yake
**Liber Concordiae Novi ac Veteris Testamenti* (*Harmony of the Old and New Testaments*/*Book of Concordance*), iliyokamilika mwaka 1200.
**Expositio in Apocalipsim* (*Exposition of the Book of Revelation*), iliyokamilika miaka 1196-9. 
**Psalterium Decem Cordarum* (*Psaltery of Ten Strings*).
**Tractatus super quatuor Evangelia* (*Treatise on the four Gospels*).

Maandishi mengine ni kama vile:
**Genealogia* (*Genealogy*), iliyoandikwa mwaka 1176.
**De prophetia ignota*, iliyoandikwa mwaka 1184.
**Adversus Judeos* (also known as *Exhortatorium Iudeorum*), iliyokamilika mwaka 1180s.
**De articulis fidei*, iliyoandikwa miaka ya 1180.
**Professio fidei*, iliyoandikwa miaka ya 1180.
**Tractatus in expositionem vite et regule beati Benedicti*, hotuba za miaka ya 1180.
**Praephatio super Apocalipsim*. iliyoandikwa miaka ya 1188-1192.
**Intelligentia super calathis*. iliyoandikwa miaka ya 1190-1.
**De ultimis tribulationibus*, hotuba fupi.
**Enchiridion super Apocalypsim*. iliyoandikwa miaka ya 1194-6, toleo la awali la *Liber introductorius* iliyo dibaji ya *Expositio in Apocalipsim*.
**De septem sigillis*.

## Tanbihi
## Marejeo
*Thomas Gil, "Zeitkonstruktion als Kampf- und Protestmittel: Reflexionen über Joachim's von Fiore Trinitätstheologische Geschichtskonstruktion und deren Wirkungsgeschichte." In *Constructions of Time in the Late Middle Ages*, ed. Carol Poster and Richard Utz (Evanston, IL: Northwestern University Press, 1997), pp.&nbsp;35–49.
*Henri de Lubac, *La Postérité spirituelle de Joachim de Flore*, Lethielleux, 1979 and 1981 
*Marjorie Reeves, *Joachim of Fiore & the prophetic future : a medieval study in historical thinking*, 	Stroud : Sutton Pub., 1999.
*Matthias Riedl, *Joachim von Fiore. Denker der vollendeten Menschheit*, Koenigshausen & Neumann, 2004. 
*E. Randolph Daniel, *Abbot Joachim of Fiore and Joachimism*, Variorum Collected Studies Series, Ashgate Publishing Ltd., 2011.
*P. Lopetrone, ''L'effigie dell'abate Gioacchino da Fiore", in Vivarium, Rivista di Scienze Teologiche dell'Istituto Teologico S. Pio X di Catanzaro, Anno XX, n. 3, Edizioni Pubblisfera 2013, pp.&nbsp;361–386.

## Viungo vya nje
*
*Joachim of Fiore’s Constitution of Future Society
*Joachim of Fiore's circles diagram and Trinitarian symbolism 
**Catholic Encyclopedia*: "Joachim of Flora"
*International Center for Joachimist Studies 

Jamii:Watawa waanzilishi

Jamii:Wenye heri wa Italia
Kihusishi

**Kihusishi** ni neno ambalo huonyesha uhusiano baina ya kipashio kimoja cha kiisimu na kipashio kingine. 

Katika lugha ya Kiswahili maneno yanayoitwa hivyo yapo, lakini msingi wa uainishaji maneno unayaengua kwa vile yanaonekana yakiwa yamefanya kazi nyingine katika tungo. 

Kwa vile msingi wa uainishaji ni kazi ya neno husika katika tungo lilimotumiwa, hivyo hatuna maneno yanayofanya kazi ya kuhusisha katika tungo! K.mf. Daftari limewekwa **juu ya** meza, Naandika **kwenye** daftari. Kito kilifichwa **chini ya** kitanda n.k. Maneno haya yaliyokozwa katika tungo hizo ni vihusishi ambavyo vimeshirikiana na majina yaliyojitokeza mwisho mwa kila tungo na kwa pamoja yanajibu swali: "Wapi?" Maneno yote yanayojibu swali "wapi?" katika tungo ni "vielezi vya mahali".

Hii ni sababu mojawapo ya kwamba waandishi waliodai kuna aina **nane** au **tisa** za maneno ya lugha ya Kiswahili wameonekana kunakili na kutafsiri sarufi za lugha nyingine, k.v. Kiingereza, na hoja zao kukosa mashiko.

Lugha ya Kiswahili ina aina saba tu za maneno ambazo ni:
* Nomino (N)
* Viwakilishi (W)
* Vivumishi (V)
* Vitenzi (T,Ts,t)
* Vielezi (E)
* Viunganishi (U)
* Vihisishi (H)
* Viulizi (z)

## Tazama pia
*Lango:Lugha

Jamii:Isimu
Jamii:Sarufi
Mdudu Mkia-fyatuo

**Wadudu mkia-fyatuo** ni wadudu wadogo bila mabawa wa nusungeli Collembola (ngeli kufuatana na wataalamu wengi) katika nusufaila Hexapoda walio na mkia kama springi. Kwa kawaida wadudu hawa wana urefu wa chini ya mm 6. Wale wa Entomobryomorpha na Poduromorpha wana mwili uliorefuka, lakini wale wa Symphypleona na Neelipleona wana mwili wa mviringo. Fumbatio ina pingili sita au kasa. Ile ya kwanza inabeba kasiba dogo kwa upande wa tumbo (collophore) ambayo inafanya kazi katika kunywa maji. Mwishoni kwa fumbatio kuna kiambatisho kama mkia chenye umbo wa kiuma (furcula). Kiambatisho hiki kimekunjika chini ya tumbo zaidi ya muda na kushikilika kwa mvuto na muundo mdogo unaoitwa retinaculum. Kikifyatuliwa kinagonga didhi ya tabaka la chini na mdudu atupwa juu kwa nguvu mbali na mbuai au hatari nyingine. Wadudu hawa hula maada ya viumbehai na vijiumbe.

## Picha

Entomobrya albocincta (11573775546).jpg|*Entomobrya albocincta*
PoduraAquatica.jpg|*Podura aquatica*
Springtail spermatophore.jpg|*Sminthurus viridis* pamoja na spermatofori
Neelus murinus (14048834018).jpg|*Neelus murinus*

Jamii:Wadudu mkia-fyatuo
Mdudu Mikia-miwili

**Wadudu mikia-miwili** ni wadudu wadogo bila mabawa wa nusungeli Diplura (ngeli kufuatana na wataalamu wengi) katika nusufaila Hexapoda walio na mikia miwili ambayo siyo mikia kweli lakini serki (cerci) ndefu. Wana kiwiliwili kilichorefuka chenye urefu wa mm 2-5 (spishi kadhaa za jenasi Japyx zinaweza kufika mm 50). Hawana macho lakini wana vipapasio vyenye pingili 10 au zaidi kama shanga. Kiwiliwili hakina pigmenti isipokuwa serki nyeusi katika spishi kadhaa. Fumbatio inabeba vilengelenge vinavyofyonza unyevu kutoko mazingira (kama collophore kwa wadudu mkia-fyatuo). Wadudu hawa wanatokea katika udongo mnyevu, majani yaliyoanguka ardhini na mboji, na hula arithropodi wadogo sana, kuvu na maada ya viumbehai.

## Picha

Campodeidae sp. (11499938054).jpg|Spishi ya Campodeidae
Diplura Japyx.jpg|*Japyx solifugus*

Jamii:Wadudu mikia-miwili
Nchi kavu

thumbnail|Sehemu za nchi kavu duniani
thumbnail|Nhi kavu huanza na kuishia ufukoni
**Nchi kavu** ni sehemu ya uso wa dunia isiyofunikwa na maji kama sehemu za bahari, maziwa au mito. Nchi kavu inaweza kufunikwa na maji kwa muda katika hali ya mafuriko. 

Maisha ya kibinadamu pamoja na kiasi kikubwa cha shughuli za kibinadamu kama vile kilimo, makazi ya watu na uzalishaji wa bidhaa hutokea kwenye nchi kavu.

Sehemu ambako nchi kavu hukutana na magimba ya maji huitwa pwani au ufuko. Mahali mbalimbali hakuna mstari kamili kati ya nchi kavu na gimba la maji hasa penye kanda la kinamasi au matopetope.

## Historia ya nchi kavu duniani
Nchi kavu ya dunia yetu huwa na eneo la milioni 149.4 km² ambayo ni sawa na asilimia 29.3 % za uso wa dunia. Eneo hili ni hasa mabara ya Ulaya na Asia, Amerika ya Kaskazini na Amerika ya Kusini, Afrika, Antaktiki na Australia. Sehemu ndogo zaidi za nchi kavu ndani ya magimba ya maji huitwa kisiwa.

Nchi kavu ni sehemu ya juu ya ganda la dunia lililotokea katika historia ya dunia yetu wakati sehemu za nje ya dunia zilipoanza kupoana na mvuke wa maji ulipopoa na kuwa maji kiowevu. Kuna melezo mawili ya kisayansi kuhusu kutokea kwa nchi kavu yanayosema ama nchi kavu iliongezeka polepole hadi leo au haraka zaidi tangu kale katika historia ya dunia na eneo la nchi kavu halikubadilika kwa muda mrefu. 

Mabara yalipokea maumbo yao kutokana na miendo ya gandunia ambayo ni mchakato unaoendeshwa kwa joto linalopanda juu kutokana na joto la kiini cha dunia. Katika mchakato huo mabara yalitokea na kuvunjika katika kipindi cha miaka mamilioni mara kadhaa. Mabara ya zamani yalikuwa mwanzoni Rodinia, halafu Pannotia, halafu Pangaea iliyovunjika pia takriban miaka milioni 180 iliyopita na kuwa mabara ya leo. 

## Nchi kavu na halihewa
Kuwepo kwa nchi kavu ni muhimu kwa tabianchi na halihewa hasa katika maeneo ya ufukoni. Halijoto ya nchi kavu hubadilika haraka zaidi kulingana na mnururisho wa jua kuliko uso wa magimba ya maji. Kwahiyo halijoto ya nchi kavu hupanda haraka zaidi wakati wa mchana na kupoa haraka zaidi kuliko uso wa maji wakati wa usiku. 

Hivyo kuna tofauti ya halijoto baina nchi kavu na bahari na hii inasababisha kutokea kwa upepo. Hewa joto zaidi inapanda juu na hewa baridi zaidi inachukua mahali pake. 

## Marejeo
Bartolomeo Dias

ya Bartolomeu Dias huko London, Uingereza.]]

**Bartolomeu Dias** (1451 hivi – 29 Mei 1500 ), sharifu wa ukoo wa kifalme wa Ureno, ni maarufu kama Mzungu wa kwanza kuzunguka bara la Afrika toka kaskazini magharibi hadi mashariki kwa Rasi ya Tumaini Jema (1488), akifungua njia ya kwenda India kupitia baharini.

## Tanbihi
## Marejeo
*Bartolomeu Dias (Ernst Georg Ravenstein, William Brooks Greenlee, Pero Vaz de Caminha) (2010)

## Viungo vya nje
*Catholic Encyclopedia