open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jukwaa la Waathirika wa Hali ya Hewa

**Climate Vulnerable Forum** (CVF) ni ushirikiano wa kimataifa wa nchi ambazo zimeathiriwa kwa kiasi kikubwa na matokeo ya mabadiliko ya hali ya hewa. Jukwaa hilo linashughulikia athari mbaya za mabadiliko ya hali ya hewa kama matokeo ya udhaifu wa kijamii, kiuchumi na mazingira. Nchi hizi zinatafuta kwa dhati azimio thabiti na la dharura la kuongezeka kwa sasa kwa mabadiliko ya hali ya hewa kimataifa. CVF iliundwa ili kuongeza uwajibikaji wa mataifa yaliyoendelea kiviwanda kwa matokeo ya mabadiliko ya hali ya hewa duniani. Pia inalenga kutoa shinikizo la ziada kwa ajili ya hatua ya kukabiliana na changamoto, ambayo ni pamoja na hatua ya ndani ya nchi zinazochukuliwa kuwa zinaweza kuathiriwa. Viongozi wa kisiasa wanaohusika katika ushirikiano huu "wanatumia hadhi yao kama wale walio katika hatari zaidi ya mabadiliko ya hali ya hewa ili kushinda uzito wao katika meza ya mazungumzo". Serikali ambazo zilianzisha CVF zinakubali ahadi za kitaifa za kufuata maendeleo ya kaboni duni na kutoegemea upande wowote.

Mnamo mwaka wa 2015, nchi ishirini wanachama katika kongamano lililoongozwa na Ufilipino zilizindua kambi rasmi ya kongamano hilo, 'V20' au 'Ishirini hatarishi', linalojumuisha mataifa 20 bora kutoka kote ulimwenguni ambayo yameathiriwa zaidi na majanga. iliyotokana na mabadiliko ya hali ya hewa. Wanachama wa umoja huo ni Afghanistan, Bangladesh, Barbados, Bhutan, Costa Rica, Ethiopia, Ghana, Kenya, Kiribati, Madagascar, Maldives, Nepal, Ufilipino, Rwanda, Saint Lucia, Tanzania, Timor-Leste, Tuvalu, Vanuatu na Vietnam. 

Wakati wa Mazungumzo ya Pili ya Mawaziri ya V20 mnamo Aprili 2016 huko Washington DC, V20 ilitambua wanachama wapya 23 waliojiunga na CVF mwaka wa 2015 kama wanachama wanaoingia katika mpango wa V20. Nchi hizi kwa sasa zimeathiriwa na matatizo mbalimbali ya mabadiliko ya tabianchi kama vile dhoruba kali, mawimbi ya dhoruba, ukame, njaa kutokana na sababu za hali ya hewa, uhaba wa chakula kutokana na mabadiliko ya tabianchi, ukataji wa umeme, mafuriko, maporomoko ya udongo, jangwa, mawimbi ya joto. , kupunguza vyanzo vya maji safi, na athari nyingine za mabadiliko ya tabianchi.

## Marejeo 
Jamii:Mashirika ya Kimataifa
Jamii:Swahili climate voices
Jamii:Ekolojia
Tofauti za tabianchi na mabadiliko yake

thumb|Mabadiliko ya tabianchi
**Tofauti za tabianchi** ni pamoja na tofauti zote za tabianchi ambazo hudumu kwa muda mrefu kuliko matukio ya tabinchi ya mtu binafsi, ilhali **mabadiliko ya tabianchi** hurejelea tu tofauti hizo zinazoendelea kwa muda mrefu, kwa kawaida miongo au zaidi. *Mabadiliko ya tabianchi* yanaweza kurejelea wakati wowote katika historia ya Dunia, lakini neno hilo sasa linatumika kwa kawaida kuelezea mabadiliko ya tabianchi ya kisasa. Tangu Mapinduzi ya Viwandani, tabianchi imezidi kuathiriwa na shughuli za binadamu.

Mfumo wa tabianchi hupokea karibu nishati yake yote kutoka kwa jua na kusambaza nishati kwenye anga ya nje. Usawa wa nishati inayoingia na kutoka na upitishaji wa nishati kupitia mfumo wa tabianchi ni bajeti ya nishati ya Dunia. Wakati nishati inayoingia ni kubwa kuliko nishati inayoondoka, bajeti ya nishati ya Dunia ni nzuri na mfumo wa tabianchi unaoongezeka joto. Nishati zaidi ikikatika, bajeti ya nishati ni hasi na Dunia itapata hali ya kupoa.

Nishati inayosonga katika mfumo wa tabianchi wa Dunia hujidhihirisha katika tabianchi, ikitofautiana katika mizani ya kijiografia na wakati. Wastani wa muda mrefu na kutofautiana kwa tabianchi katika eneo hujumuisha tabianchi ya eneo hilo. Mabadiliko hayo yanaweza kuwa matokeo ya "kubadilika kwa ndani", wakati michakato ya asili ya sehemu mbalimbali za mfumo wa tabianchi hubadilisha usambazaji wa nishati. Mifano ni pamoja na kubadilika-badilika kwa mabonde ya bahari kama vile kuzunguka kwa miongo ya Pasifiki na kuzunguka kwa miongo mingi ya Atlantiki. mfumo wa tabianchi huzalisha mabadiliko ndani ya mfumo. Mifano ni pamoja na mabadiliko katika pato la jua na volkano.

Kubadilika kwa tabianchi kuna matokeo kwa mabadiliko ya usawa wa bahari, maisha ya mimea, na kutoweka kwa wingi; pia huathiri jamii za wanadamu.

## Marejeo 
Jamii:Swahili climate voices
Jamii:Ekolojia
Patricia Aakhus

**Patricia "Patty" Aakhus** (pia anajulikana kama *Patricia McDowell*; Los Angeles, 17 Mei 1952 – 16 Mei 2012 ) alikuwa mwandishi wa riwaya  na mkurugenzi wa Kimataifa katika Chuo Kikuu cha Kusini mwa Indiana.  

Alibobea katika fani ya uandishi na akashinda Tuzo ya Fasihi Bora ya Kufikirika ya Readercon mwaka wa 1990 na Tuzo la Cahill la ''The Voyage of Mael Duin's Curragh''. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1952
Jamii:Waliofariki 2012
Jamii:waandishi wa Marekani
Cynthia McQuillin

**Cynthia McQuillin** ( 25 Julai 1953; 14 Januari 2006 ) alikuwa mwimbaji wa nyimbo za filamu na mwandishi. Aliishi Ghuba San Francisco . Nyimbo zake ziligusa mada za hadithi za kisayansi, katuni, lakini pia ufeministi, mapenzi, na Upagani

Mpenzi wake wa maisha na mshiriki wa mara kwa mara wa muziki alikuwa mwimbaji wa filamu James Robinson, ambaye wakati huo alijulikana kama Dk. Jane Robinson. Inasemekana kwamba McQuillin alisema maneno haya pindi alipokutana na James kwa mara ya kwanza, "Mwishowe nitakutana na mwanaume niliyempenda!" 

Cynthia aliingizwa katika Jumba la Filk(muziki wa filamu) of Fame huko FilKONtario mnamo 1998. 

Kitabu cha nyimbo za McQuillin kama "Cynthia McQuillin Songbook, ("kila kitu ambacho Dk. Jim Robinson, Kristoph Klover & Margaret Davis, Harold Stein, Mary Creasey, Kay Shapero, Bob Kanefsky, Alan Thiesen, na Lee Gold wangeweza kupata mwaka wa 2013 ") kilikusanywa na kuchapishwa na Lee Gold mnamo 2013. 

## Diskografia 
** *Crystal Singer* - 1981
** *Crystal Vision* (akiwa na Phillip Wayne)
** *Singer in the Shadow* - 1983
** *Minus Ten and Counting* - 1983
** *Shadow Spun* - 1986
** *Dark Moon Circle*  - 1987
** *Moon Shadows* - 1989, ulirudiwa akiwa na Shadowsinger Records 
** *Dreams of Fortune* - 1991, ulirudiwa na Shadowsinger Records 
** *Midlife Crisis* - ukitumbiuzwa na Midlife Crisis: Cynthia McQuillin na Dr. Jane Robinson
** *Bedlam Cats* - 1992 - ukitumbuizwa na  Midlife Crisis, akiwa na  Margaret Davis, Kristoph Klover, Patrick McKenna, na Sharon Williams
** *Uncharted Stars* - 1993
** *This Heavy Heart* - 1994
** ''Witch's Dance'' - 1998

## Mareleo 
Jamii:Waliofariki 2006
Jamii:Waliozaliwa 1953
Jamii:Wanamuziki wa Marekani
Dizzy Reece

**Alphonso Son** " **Dizzy** " **Reece** (alizaliwa Kingston, Jamaika, , 5 Januari, 1931)  ni mpiga tarumbeta wa muziki maarufu wa jazz, mzaliwa wa Jamaika.  Reece ni miongoni mwa kundi la wanamuziki wa jazz waliozaliwa Jamaika pamoja na Bertie King, Joe Harriott, Roland Alphonso, Wilton Gaynair, Sonny Bradshaw, wapiga saxophone Winston Whyte na Tommy McCook, mpiga tromboni Don Drummond, wapiga kinanda Wynton Kelly, Monty Alexanderridge, mpiga bezi nzuri Cole, mpiga gitaa Ernest Ranglin na wapiga ngoma Count Ossie na Lloyd Knibb.

## Wasifu 
Reece ni mtoto wa mpiga kinanda wa filamu. Alisoma Shule ya Wavulana ya Alpha (inayojulikana kwa kutoa wanamuziki wazuri), akibadilisha kutimia saxophone ya baritone hadi tarumbeta alipokuwa na umri wa miaka 14. Mwanamuziki wa wakati wote kutoka umri wa miaka 16, alihamia London mnamo 1948 na alitumia miaka ya 1950 kufanya kazi huko Uropa, wakati mwingi akiwa jijini Paris. Alicheza na Don Byas, Kenny Clarke, Frank Foster na Thad Jones. Akirekodi na wanamuziki wa tofauti tofauti wa Uingereza, pia aliongoza vikao kadhaa huko London mnamo 1955-1957. Pia alirekodi kile kilichokuwa albamu yake ya kwanza ya "Blue Note", *Blues in Trinity* (1958). Donald Byrd na Art Taylor walikuwa upande wake kipindi hicho chote. Akipata sifa kutoka kwa Miles Davis na Sonny Rollins, mpiga tarumbeta huyo Reece aliishi jijini New York City Marekani mwaka wa 1959 na kurekodi na wanabendi wenzake kadhaa wa kundi la Davis.

Reece alirekodi rekodi zingine za lebo ya "Blue Note", ambazo zilitolewa tena na Mosaic mnamo 2004. Akiwa bado mwanamuziki na mwandishi, Reece amerekodi kwa miaka mingi na Hank Mobley, Wynton Kelly, Paul Chambers, Ronnie Scott, Phil Seaman, Victor Feldman, Tubby Hayes, bendi ya Paris, Clifford Jordan 's Big Band, mpiga saksafoni Dexter Gordon, mpiga tarumbeta mwenzake Ted Curson, mpiga kinanda Duke Jordan, mpiga saksafoni wa muda mrefu wa Sun Ra John Gilmore, na wapiga ngoma Philly Joe Jones na Art Taylor .

Reece aliandika muziki kwaajili ya filamu chini ya studio ya Ealing 1958, *Nowhere to Go* .

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1931
Jamii:Wanamuziki wa Jamaika
William Alexander Percy

thumb|William Alexander Percy  1941
**William Alexander Percy** (14 Mei 1885 – 21 Januari 1942) alikuwa mwanasheria na mshairi kutoka Greenville, Mississippi. Wasifu wake *Lanterns on the Levee* ( nopf 1941) ulipata manunuzi sana. Baba yake LeRoy Percy alikuwa Seneta wa mwisho wa Marekani kutoka Mississippi aliyechaguliwa na bunge. Katika jimbo kubwa la Waprotestanti, Percy alipokuwa mdogo alikuwa akiitetea na kupambania dini ya Ukatoliki ya mama yake ambaye alikuwa Mfaransa.

## Wasifu 
Alizaliwa na Camille, Mfaransa-Mkatoliki, na LeRoy Percy, amabaye alikuwa akipanda mazao huko Mississippi, na alikulia Greenville. Baba yake alichaguliwa kama seneta wa Amerika mnamo 1910. Kama wakili na mpandaji mwenye ekari 20,000 zinazolimwa pamba, alikuwa na ushawishi mkubwa katika chuo kikuu cha Episcopal, Chuo Kikuu cha Kusini huko Sewanee, Tennessee. Alihitimu mwaka 1904. 

Alikaa mwaka mmoja huko Paris kabla ya kwenda Harvard kwaajili ya kusomea digrii yake ya sheria. Baada ya kurudi Greenville, Percy alijiunga na kampuni ya baba yake  ya sheria.

Wakati wa Vita vya Kwanza vya Dunia, Percy alijiunga na Tume ya Misaada huko Ubelgiji mnamo Novemba 1916. Alihudumu Ubelgiji kama mjumbe hadi kuondolewa kwa wafanyikazi wa Amerika kulipotokea kutokana na tangazo la vita nchini Marekani mnamo Aprili 1917. Alihudumu katika Jeshi la Marekani katika Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia, akipata cheo cha Kapteni na *Croix de Guerre* .

Kuanzia 1925 hadi 1932, Percy alihariri mfululizo wa mashairi, na alikuwa wa kwanza wa aina yake nchini. Pia alichapisha juzuu nne za mashairi akiwa na  Chuo Kikuu cha Yale Press .Percy alitengeneza urafiki na waandishi wenzake wengi, Kusini, Kaskazini na Ulaya, ikiwa ni pamoja na William Faulkner . Alishirikiana na Langston Hughes na watu wengine kuhusu "Harlem Renaissance" .

## Urithi na heshima 
* Maktaba ya William Alexander Percy huko 341 Main Street, Greenville, Mississippi imepewa jina lake.

## Familia 
* Walker Percy
* Charles "Don Carlos" Percy
* LeRoy Percy
* Thomas George Percy

## Marejeleo 
Jamii:Waliofariki 1942
Jamii:Waliozaliwa 1885
Jamii:washairi wa Marekani
Juan F. Acosta

**Juan F. Acosta** (27 Mei 1890 - 1968) alikuwa mtunzi na mwalimu wa muziki wa Puerto Rico.

## Maisha ya awali 
Acosta, alizaliwa na kusomeshwa katika mji wa San Sebastián, ulioko upande wa magharibi wa Puerto Riko. Wazazi wake, waligundua kuwa mtoto wao alikuwa na kipaji cha muziki,  katika umri mdogo walimpeleka kuchukua masomo ya muziki. 

Alikuwa chini ya ufundishaji wa mwalimu  Jesus Fiqueroa (1878–1971), mtunzi mahiri ambaye alimfundisha jinsi ya kucheza ala mbalimbali za muziki, miongoni mwao zikiwemo klarineti na eufoniumu . Kufikia 1900, Acosta alipokuwa na umri wa miaka 10 tu, aliweza kutayarisha muziki kwa ajili ya kuchezwa na watu katika kundi iliyoongozwa na Fiqueroa. 

Mnamo 1906, alipokuwa na umri wa miaka 16, Acosta alifikiwa na mkurugenzi wa Bendi ya Manispaa ya San Sebastian, Ángel Mislan (1862-1911) ambaye alimchukua chini na kuishi naye. Mislan alimfundisha Acosta sanaa ya utunzi wa muziki. Kila mji ulikuwa na Bendi ambayo ilicheza katika uwanja wa mji. Nafasi ya mkurugenzi wa Bendi ilionekana kuwa muhimu sana na Mislan alipoondoka San Sebastian, alipendekeza Acosta awe mrithi wake.  

## Utunzi wa kwanza 
Acosta alikuwa na mpenzi wake aliyeitwa Carmela ambaye naye alikuwa na rafiki mwingine kwa jina hilohilo moja. Kabla ya kuhama kutoka San Sebastian, mwaka 1909, akiwa na umri wa miaka 19, aliandika danza yake ya kwanza iliyoitwa *Las Carmelas*, iliyoongozwa na wasichana. Alihamia mji wa Adjuntas ambako alipanga bendi yake ya manispaa na bendi mbalimbali za shule. Pia ndipo alipokutana na mke wake mtarajiwa, Ramonita Nieves.  

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 1968
Jamii:Waliozaliwa 1890
Jamii:Wanamuziki wa Puerto Rico
Joseph Brackett

thumb|Joseph Brackett (1797-1882)
**Joseph Brackett Jr.** (6 Mei 1797; 4 Julai 1882) alikuwa mtunzi wa nyimbo, mwandishi wa nyimbo wa Marekani, na mzee wa Chama cha ''The United Society of Believers in Christ's Second Appearing*, kinachojulikana  zaidi kama Shakers. Wimbo maarufu zaidi unaohusishwa na Brackett, " Simple Gifts", bado unaimbwa sana na kupendwa.

## Wasifu 
Brackett alizaliwa huko Cumberland, Maine, mnamo Mei 6, 1797, akiitwa Elisha Brackett.   Alipokuwa na umri wa miaka 10, jina lake la kwanza lilibadilishwa na kuwa Joseph, kama babake, huku akina Brackett wakijiunga na jumuiya ya muda mfupi ya Shaker huko Gorham, Maine . Jumuiya hii mpya ya Shaker ilijikita kwenye mali za akina Bracketts, hadi kundi zima lilipohamia Polandi Hill, Maine, mwaka wa 1819. Baba wa Brackett alikufa hapo Julai 27, 1838, lakini Brackett aliendelea na jumuiya ya Shaker, hatimaye akawa mkuu wa jumuiya huko Maine.

Brackett alikufa katika jumuiya ya Shaker ya Ziwa la Sabato huko New Gloucester, Maine, mnamo Julai 4, 1882. 

## Urithi 
Brackett anajulikana leo kama mwandishi wa wimbo wa kucheza wa Shaker, ambao umekuwa wimbo unaopendwa kimataifa, kupitia toleo lake asili na marekebisho yake mengi yaliyo kuja mbeleni. Kuna masimulizi mawili yanayokinzana ya asili ya Shaker kuhusu mtunzi wa wimbo huo .  Wimbo huo, ulioandikwa mnamo 1848, haukujulikana sana nje ya jamii za Shaker hadi Aaron Copland alipotumia wimbo huo katika utunzi wake wa 1944 *wa Appalachian Spring'' . Wimbo huu pia unajulikana sana kupitia mashairi "Lord of the Dance ", iliyoandikwa na Sydney Carter mnamo 1963. "Tune Lovers Society", shirika la mtandaoni lililoundwa kuhifadhi na kulinda nyimbo za Kimarekani kutoka zamani, hufadhili ukumbusho wa siku ya kuzaliwa kwa Brackett kuwa Mei 6. 

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 1882
Jamii:Waliozaliwa 1797
Jamii:Wanamuziki wa Marekani
Oliver

**Oliver** ni jina la Kigermanik ambalo ni kawaida hasa katika Ujerumani na nchi zinazozungumza Kiingereza. Hutumiwa kama jina la familia na jina la kibinafsi.

Oliver lilikuwa jina la tatu la mvulana maarufu nchini Merika mnamo 2022.

## Tazama pia 
*Pam Oliver
*Oliver Daniel Semuguruka
*Oliver De Coque
*Oliver Cromwell
*Oliver Smedley
*Oliver McBurnie
*Henry Oliver Rinnan
*Oliver Queen (Smallville)
*Mary Oliver
*Oliver Mtukudzi
*Oliver Plunkett
*Oliver Bozanic
*Oliver Smithies
*Oliver N'Goma
*Oliver Tambo
*Oliver La Farge

## Marejeo 
Jamii:Majina ya ukoo
Jamii:Majina ya watu
Joseph

**Joseph** ni jina la kiume linalotokana na Kiebrania Yosef (יוֹסֵף‎). Umbo la kawaida la Kiswahili ni Yosefu.   Hutumiwa kama jina la familia na jina la kibinafsi.

Umbo la "Joseph" pamoja na "Josef" ni kawaida katika lugha za Kiingereza, Kifaransa, Kijerumani na lugha za Skandinavia. Kwa Kihipania na Kireno ni "José".  Kwa Kiarabu na lugha nyingi zilizoathiriwa nayo ni يوسف, *Yūsuf*. 

Katika Biblia, kitabu cha Mwanzo, Yosefu ndiye mwana wa 11 wa Yakobo. Katika Agano Jipya Yosefu ndiye mume wa Mariamu mama wa Yesu.

*Joseph Brodsky
*Joseph Kabila
*Joseph Erlanger
*Joseph Hill
*Joseph Kasheku Musukuma
*Restituta Joseph
*Joseph Haydn
*Helen Joseph
*Joseph Yobo
*Joseph Ki-Zerbo
*Joseph Fourier
*Joseph Kramm
*Joseph Goldstein
*Joseph Kamaru
*Joseph Taylor
*Joseph Butiku
*Joseph Murray
*Joseph Pulitzer
*Joseph Leonard Haule
*Joseph Mbilinyi
*Joel V. Joseph
*Peter Joseph Serukamba
*Joseph Sinde Warioba
*Joseph Freinademetz
*Joseph James Mungai
*Joseph Narcis Mloka
*Salome Joseph Mbatia
*Hermann Joseph Muller
*Joseph Fahnbulleh
*Joseph Arthur Ankrah
*Joseph Anténor Firmin

Jamii:Majina ya ukoo
Jamii:Majina ya watu
Danika Yarosh

**Danika Yarosh** (amezaliwa 1 Oktoba 1998) ni mwigizaji kutoka Marekani. Alionekana katika kipindi cha Showtime *Shameless* na katika mfululizo wa NBC *Heroes Reborn*. Aliigiza pamoja na Tom Cruise katika *Jack Reacher: Never Go Back*.

## Filamu 
## Marejeo 
## Viungo vya Nje
* 

Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Rudolf

**Rudolf** ni jina la Kijerumaniki ambalo ni kawaida hasa katika Ujerumani. Hutumiwa kama jina la familia na jina la kibinafsi.
*Rudolf Sherwin
*Rudolf Diesel
*Rudolf Amenga-Etego
*Rudolf Clausius
*Rudolf Virchow
*Walter Rudolf Hess
*Rudolf Christoph Eucken
*Rudolf Mössbauer

Jamii:Majina ya ukoo
Jamii:Majina ya watu
Mfumo wa hali ya hewa

thumb|337x337px| Vipengele vitano vya mfumo wa hali ya hewa vyote vinavyohusiana.
**Mfumo wa hali ya hewa** wa dunia ni mfumo changamano wenye vipengele vitano vinavyoingiliana: angahewa (hewa), haidrosphere (maji), cryosphere (barafu), lithosphere (safu ya juu ya miamba ya dunia) na biosphere (viumbe hai). Hali ya hewa ni sifa ya takwimu ya mfumo wa hali ya hewa,  inayowakilisha wastani wa hali ya hewa, kwa kawaida katika kipindi cha miaka 30, na huamuliwa na mchanganyiko wa michakato katika mfumo wa hali ya hewa, kama vile mikondo ya bahari na mifumo ya upepo. Mzunguko wa angahewa na bahari kimsingi unaendeshwa na mionzi ya jua na husafirisha joto kutoka maeneo ya kitropiki hadi maeneo ambayo hupokea nishati kidogo kutoka kwa Jua. Mzunguko wa maji pia husogeza nishati katika mfumo mzima wa hali ya hewa. Kwa kuongeza, vipengele tofauti vya kemikali, muhimu kwa maisha.

Mfumo wa hali ya hewa unaweza kubadilika kutokana na kutofautiana kwa ndani na kulazimishwa kwa nje. Nguvu hizi za nje zinaweza kuwa za asili, kama vile tofauti za nguvu ya jua na milipuko ya volkano, au kusababishwa na wanadamu. Mkusanyiko wa gesi chafuzi zinazozuia joto, hasa zinazotolewa na watu wanaochoma mafuta, husababisha ongezeko la joto duniani. Shughuli za binadamu pia hutoa erosoli za kupoeza, lakini athari yake halisi ni ndogo sana kuliko ile ya gesi chafuzi. Mabadiliko yanaweza kukuzwa na michakato ya maoni katika vipengele tofauti vya mfumo wa hali ya hewa.

## Marejeo 
Jamii:Jiografia
Jamii:Mazingira
Jamii:Swahili climate voices
Jamii:Ekolojia
Unyeti wa hali ya hewa

**Unyeti wa hali ya hewa** ni kipimo ambacho hupima ni kwa kiasi gani uso wa Dunia utapoa au joto baada ya sababu maalum kusababisha mabadiliko katika mfumo wake wa hali ya hewa, kama vile joto litakavyoongezeka kwa kuongezeka maradufu kwa mkusanyiko wa kaboni dioksidi ya angahewa (CO2). Kwa maneno ya kiufundi, unyeti wa hali ya hewa ni mabadiliko ya wastani katika wastani wa halijoto ya wastani ya uso wa dunia katika kukabiliana na msukumo wa mionzi, ambayo huleta tofauti kati ya nishati inayoingia na inayotoka ya Dunia. Unyeti wa hali ya hewa ni kipimo muhimu katika sayansi ya hali ya hewa, na eneo linalolengwa na wanasayansi wa hali ya hewa, ambao wanataka kuelewa matokeo ya mwisho ya ongezeko la joto duniani anthropogenic.

Uso wa Dunia hupata joto kama matokeo ya moja kwa moja ya kuongezeka kwa CO2 ya anga, pamoja na kuongezeka kwa viwango vya gesi zingine za chafu kama vile nitrous oxide na methane. Kuongezeka kwa joto kuna athari za pili kwenye mfumo wa hali ya hewa, kama vile kuongezeka kwa mvuke wa maji ya angahewa, ambayo yenyewe pia ni gesi chafu. Wanasayansi hawajui hasa jinsi marejesho ya hali ya hewa yana nguvu na ni vigumu kutabiri kiasi sahihi cha ongezeko la joto litakalotokana na ongezeko fulani la viwango vya gesi chafu. Ikiwa unyeti wa hali ya hewa utageuka kuwa upande wa juu wa makadirio ya kisayansi, lengo la Makubaliano ya Paris la kupunguza ongezeko la joto duniani hadi chini ya 2 °C (3.6 °F) litakuwa vigumu kuafikiwa.

## Marejeo 
Jamii:Jiografia
Jamii:Mazingira
Jamii:Swahili climate voices
Jamii:Ekolojia
Ustahimilivu wa hali ya hewa

thumbnail|right|200px|Tao la asili lililotokezwa na mmomonyoko wa miamba yenye hali ya hewa tofauti huko Jebel Kharaz (Jordan)

Aikoni ya 'Iliyothibitishwa na Jumuiya'

Ustahimilivu wa hali ya hewa unafafanuliwa kama "uwezo wa kijamii, kiuchumi na mifumo ikolojia wa kukabiliana na tukio la hatari au mwelekeo au usumbufu". Hii inafanywa kwa "kujibu au kupangwa upya kwa njia zinazodumisha utendakazi wao muhimu, utambulisho na muundo wao muhimu." huku pia ikidumisha uwezo wa kukabiliana na hali ya hewa."   Lengo kuu la kuongeza ustahimilivu wa hali ya hewa ni kupunguza hatari ya hali ya hewa ambayo jamii, majimbo na nchi nzima 
kwa hivi sasa. kuhusiana na athari nyingi za mabadiliko ya hali ya hewa. Hivi sasa, juhudi za kujenga ustahimilivu wa hali ya hewa zinajumuisha mikakati ya kijamii, kiuchumi, kiteknolojia na kisiasa ambayo inatekelezwa katika viwango vyote vya jamii. Kuanzia hatua za jumuiya hadi mikataba ya kimataifa, kushughulikia ustahimilivu wa hali ya hewa inakuwa kipaumbele, ingawa inaweza kusemwa kuwa kiasi kikubwa cha nadharia bado hakijatafsiriwa katika vitendo. Licha ya hayo, kuna vuguvugu thabiti na linaloendelea kukua linalochochewa na mashirika ya ndani na ya kitaifa kwa lengo la kujenga na kuboresha ustahimilivu wa hali ya hewa.

Ustahimilivu wa hali ya hewa unahusiana na juhudi za kukabiliana na mabadiliko ya tabianchi. Utekelezaji wa vitendo ni pamoja na miundombinu inayostahimili hali ya hewa, kilimo kinachostahimili hali ya hewa na maendeleo yanayohimili tabianchi. Mbinu nyingi zenye lengo la kupima ustahimilivu wa hali ya hewa hutumia fasili zisizobadilika na zilizo wazi za ustahimilivu, na kuruhusu vikundi tofauti vya watu kulinganishwa kupitia vipimo vilivyosanifiwa.

## Marejeo 
Jamii:Jiografia
Jamii:Mazingira
Jamii:Swahili climate voices
Jamii:Ekolojia
Uwanja wa michezo Climate Pledge

**Uwanja wa michezo wa Pledge** ni uwanja wa michezo mbalimbali huko Seattle, Washington, Marekani. Uko kaskazini mwa Downtown Seattle katika jumba la burudani la ekari 74 linalojulikana kama Seattle Center, tovuti ya Maonesho ya Dunia ya 1962,  ambayo ilitayarishwa awali. Baada ya kufunguliwa mnamo 1962, ilinunuliwa na kubadilishwa na jiji la Seattle kwa madhumuni ya burudani. 

Kuanzia 2018 hadi 2021, uwanja huo ulipata maendeleo ya dola bilioni 1.15; ukarabati ulihifadhi sehemu ya nje ya asili na paa, ambayo ilitangazwa kuwa Seattle Landmark mnamo 2017 na kuorodheshwa kwenye Rejesta ya Urithi wa Washington vile vile. eneo hili lilisajiliwa Kitaifa na Maeneo ya Kihistoria mwaka wa 2018. Ukumbi uliokarabatiwa una uwezo wa kubeba watu 17,151 kwa mchezo wa magongo ya barafu na watu 18,300 kwa mpira wa vikapu.

Uwanja huo hapo awali ulikuwa maarufu zaidi kama nyumba ya zamani ya Seattle SuperSonics ya Chama cha Kikapu cha Kitaifa (NBA). SuperSonics ilicheza kwa mara ya kwanza katika kituo hicho, wakati huo kilijulikana kama Seattle Center Coliseum, tangu kuanzishwa kwao mwaka wa 1967 hadi 1978. Baada ya muda wa misimu saba katika kiwango cha juu cha Kingdome, walirejea kwenye uwanja huo mwaka wa 1985. 

Kituo hicho kilifanyiwa ukarabati mkubwa. baada ya msimu wa 1993-1994, ambayo ililazimu kuhamishwa kwa michezo ya nyumbani ya SuperSonics hadi Tacoma Dome kwa msimu wa 1994-95, na ilipewa jina la KeyArena baada ya KeyCorp kununua haki za kutaja mnamo 1995. SuperSonics waliondoka KeyArena mnamo 2008 katikati ya kuhamishwa kwa utata kwa Jiji la Oklahoma. Uwanja huo pia ulijulikana kwa mwenyeji wa timu ndogo za kitaalam za hocky, kwanza kama nyumbani kwa Seattle Totems ya Ligi ya Hockey ya Magharibi na Ligi Kuu ya Hockey kutoka 1964 hadi 1975, ikifuatiwa na Seattle Thunderbirds ya Ligi ya Hockey ya Magharibi ya sasa kutoka 1989 hadi 2008. .

## Marejeo 
Jamii:Viwanja vya michezo Marekani
Jamii:Washington
Jamii:Swahili climate voices
Hali ya hewa ya Visiwa vya Falkland

Hali ya hewa ya Visiwa vya Falkland ni ya baridi na ya wastani, inayodhibitiwa na bahari kubwa zinazoizunguka. Visiwa vya Falkland ni Eneo la Ng'ambo la Uingereza lililoko zaidi ya kilomita 480 kutoka Amerika Kusini, kaskazini mwa muunganiko wa Antarctic, ambapo maji baridi kutoka kusini huchanganyika na maji ya joto kutoka kaskazini.

Upepo mara nyingi hutoka magharibi, na kusababisha tofauti ya viwango vya unyevu kati ya visiwa vya mashariki na visiwa vya magharibi. Jumla ya mvua kwa mwaka ni takriban 573.6 mm (23 in). Ingawa theluji huanguka pamoja na upepo mkali.

Halijoto ya visiwa hubadilika-badilika ndani ya mkanda mwembamba, haifikii zaidi ya 24 °C (75 °F) au chini kuliko −5 °C (23 °F). Kuna saa nyingi za mchana katika majira ya joto, ingawa idadi halisi ya saa za mwanga wa jua hupunguzwa na wingu.

## Marejeo 
Jamii:Jiografia
Jamii:Mazingira
Jamii:Swahili climate voices
Jamii:Ekolojia
Hali ya hewa nchini Afrika Kusini

**Hali ya hewa nchini Afrika Kusini** ni ya joto kiasi kati ya 22°C na 35°C, katika ukanda wa Kizio cha Kusini, na eneo la kati ya bahari ya Atlantiki na Hindi.

Hali ya hewa ya nchi hiyo iko chini kuliko nchi nyingine nyingi za Kusini kwa Jangwa la Sahara, na ina wastani wa joto la chini kuliko nchi nyingine ndani ya safu hii ya latitudo, kama Australia, kwa sababu sehemu kubwa ya ndani (miinuko ya kati au Highveld, ikijumuisha Johannesburg) Afrika Kusini iko kwenye mwinuko wa juu zaidi.

Halijoto ya majira ya baridi inaweza kufikia kiwango cha kuganda kwenye mwinuko wa juu, lakini huwa katika hali ya chini zaidi katika maeneo ya pwani, hasa Mkoa wa KwaZulu Natal na pengine Rasi ya Mashariki. Mikondo ya pwani ya baridi na joto inayoendesha kaskazini-magharibi na kaskazini-mashariki kwa mtiririko huo husababisha tofauti ya hali ya hewa kati ya pwani ya magharibi na mashariki. Hali ya hewa pia huathiriwa na El Niño–Kusini mwa Oscillation.

Afrika Kusini ina uzoefu wa kiwango cha juu cha jua huku mvua ikinyesha takribani nusu ya wastani wa kimataifa, ikiongezeka kutoka magharibi hadi mashariki, na maeneo ya nusu jangwa kaskazini-magharibi. Wakati Rasi ya Magharibi ina hali ya hewa ya Mediterania yenye mvua za msimu wa baridi, sehemu kubwa ya nchi hupata mvua za kiangazi.

## Marejeo 
Jamii:Jiografia ya Afrika Kusini
Jamii:Swahili climate voices
Jamii:hali ya hewa
Hali ya hewa nchini Puerto Rico

Hali ya hewa ya visiwa vya Puerto Rico kwa mwaka mzima ni joto la wastani wa karibu 85 °F (29 °C) katika miinuko ya chini na 70 °F (21 °C) milimani. na msimu wa mvua ukianzia Aprili hadi Novemba. 

Upepo wa baridi wa kibiashara huzuiwa na milima ya Cordillera ya Kati ambayo husababisha vivuli vya mvua na tofauti kali za joto na kasi ya upepo kwa umbali mfupi. Takriban robo ya wastani wa mvua kwa mwaka kwa Puerto Rico hutokea wakati wa vimbunga vya kitropiki, ambavyo hutokea mara kwa mara katika miaka ya La Niña.

## Marejeo 
Jamii:Jiografia
Jamii:Mazingira
Jamii:Swahili climate voices
Jamii:Ekolojia
Hali ya hewa nchini Peru

Hali ya hewa ya Peru inaeleza hali ya hewa mbalimbali ya nchi hii kubwa ya Amerika Kusini yenye eneo la 1,285,216 km2 (496,225 sq mi). Peru iko kabisa katika nchi za tropiki lakini ina hali ya hewa ya jangwa na milima pamoja na misitu ya mvua ya kitropiki. Miinuko juu ya usawa wa bahari nchini ni kati ya −37 hadi 6,778 m (−121 hadi 22,238 ft) na mvua ni kati ya chini ya 20 mm (0.79 in) kila mwaka hadi zaidi ya 8,000 mm (310 in). Kuna maeneo makuu matatu ya hali ya hewa: Pwani ya Bahari ya Pasifiki ni mojawapo ya majangwa kame zaidi duniani lakini yenye sifa za kipekee; milima ya juu ya Andes ina aina mbalimbali za hali ya hewa ndogo ndogo kulingana na mwinuko yenye halijoto na mvua hadi kukauka; na bonde la Amazoni lina hali ya hewa ya kitropiki, hasa yenye mvua nyingi, pamoja na hali ya hewa ya chini ya kitropiki katika mwinuko zaidi ya 1,550 m (5,090 ft).

## Marejeo 
Jamii:Jiografia
Jamii:Mazingira
Jamii:Swahili climate voices
Jamii:Ekolojia
Hali ya hewa nchini Norwei

**Hali ya hewa ya Norwei**, ni hali ya hewa ya joto zaidi kuliko inavyotarajiwa kwa latitudo za juu kama hizo. Hii ni kutokana na Bahari ya Atlantiki ya Kaskazini na upanuzi wake, Hali ya Sasa ya Norway, kuinua halijoto; na mwelekeo wa jumla wa kusini-magharibi-kaskazini-mashariki mwa pwani, ambayo inaruhusu nchi za magharibi kupenya ndani ya Aktiki. 

Wastani wa Januari katika Brønnøysund ni 15.8C (28.6F) juu kuliko wastani wa Januari huko Nome na  Alaska, ingawa miji yote miwili iko kwenye pwani ya magharibi ya mabara kwa 65°N. Mnamo Julai tofauti imepunguzwa hadi 3.2C (5.8F). Wastani wa Januari wa Yakutsk, nchini Siberia lakini kusini kidogo, ni 42.3C (76.1F) chini kuliko huko Brønnøysund.

## Marejeo 
Jamii:Jiografia
Jamii:Mazingira
Jamii:Swahili climate voices
Jamii:Ekolojia
Hali ya hewa nchini Nigeria

**Hali ya Hewa ya Nigeria**, ni hali ya hewa ya kitropiki zaidi. Nigeria ina kanda tatu tofauti za hali ya hewa, misimu miwili na wastani wa halijoto, kati ya 21°C na 35°C. Vipengele viwili vikuu huamua halijoto nchini Nigeria - urefu wa Jua na uwazi wa angahewa unaoamuliwa na mwingiliano wa pande mbili wa mvua na unyevunyevu,  wakati mvua inapatanishwa na hali tatu tofauti ikiwa ni pamoja na viambishi vya convectional, frontal na orographical. 

Katika data ya hivi karibuni inayoonyesha mabadiliko ya halijoto na mvua ya Nigeria kwa mwaka na Kundi la Benki ya Dunia, wastani wa halijoto ya kila mwaka nchini Nigeria ni 28.1°C mwaka wa 1938, ambayo inaonyesha kuwa 1938 ndio mwaka wa ukame zaidi, huku mwaka wa mvua zaidi ni 1957. wastani wa mvua kwa mwaka wa 1,441.45mm

## Marejeo 
Jamii:Jiografia
Jamii:Mazingira
Jamii:Swahili climate voices
Jamii:Ekolojia
Hali ya hewa nchini Italia

**Hali ya hewa nchini Italia**, ni muundo wa hali ya hewa wa muda mrefu katika eneo la Jamhuri ya Italia. Hali ya hewa ya Italia huathiriwa na maji mengi ya Bahari ya Mediterania ambayo yanazunguka Italia kila upande isipokuwa kaskazini. Bahari hizi zinaunda hifadhi ya joto na unyevu kwa Italia. Ndani ya ukanda wa kusini wa hali ya hewa ya joto, huamua hali ya hewa fulani inayoitwa hali ya hewa ya Mediterania yenye tofauti za ndani kutokana na jiomofolojia ya eneo hilo, ambayo huelekea kufanya athari zake za kupunguza kuhisiwa, hasa katika hali ya shinikizo la juu.

Kwa sababu ya urefu wa peninsula na sehemu nyingi za ndani za milima, hali ya hewa ya Italia ni tofauti sana. Katika maeneo mengi ya bara kaskazini na kati, hali ya hewa ni kati ya zile za kitropiki zenye unyevu hadi bara na bahari yenye unyevunyevu. Hali ya hewa ya eneo la kijiografia ya bonde la Po huwa na unyevunyevu zaidi wa kitropiki, na majira ya baridi kali na majira ya joto. Maeneo ya pwani ya Liguria, Tuscany na sehemu kubwa ya Kusini kwa ujumla yanalingana na mtindo wa hali ya hewa wa Mediterania (uainishaji wa hali ya hewa wa Köppen).

Kati ya kaskazini na kusini kunaweza kuwa na tofauti kubwa ya joto, zaidi ya yote wakati wa majira ya baridi: katika baadhi ya siku za baridi inaweza kuwa -2 °C (28 °F) na theluji huko Milan, wakati ni 8 °C (46.4 ° C). F) huko Roma na 20 °C (68 °F) huko Palermo. Tofauti za joto katika msimu wa joto ni chini sana.

## Marejeo 
Jamii:Jiografia
Jamii:Mazingira
Jamii:Swahili climate voices
Jamii:Ekolojia
Hali ya hewa nchini Indonesia

**Hali ya hewa ya Indonesia**, ni hali ya hewa ambayo inakaribiana na ya hali hewa ya kitropiki. Maji yenye joto sawa ambayo yanaunda 81% ya eneo la Indonesia yanahakikisha kuwa halijoto kwenye nchi kavu inabaki sawa, huku tambarare za pwani zikiwa na wastani wa 28 °C (82 °F), maeneo ya bara na milimani wastani wa 26 °C (79 °F), na maeneo ya milima mirefu, 23 °C (73 °F). Halijoto hutofautiana kidogo kutoka msimu hadi msimu, na Indonesia hupata mabadiliko kidogo kiasi katika urefu wa saa za mchana kutoka msimu mmoja hadi mwingine; tofauti kati ya siku ndefu zaidi na siku fupi zaidi ya mwaka ni dakika arobaini na nane tu. Hii inaruhusu mazao kupandwa mwaka mzima

Tofauti kuu ya hali ya hewa ya Indonesia sio joto au shinikizo la hewa, lakini mvua. Kiwango cha unyevu wa eneo hilo ni kati ya 70 na 90%. Upepo ni wa wastani na unaweza kutabirika kwa ujumla, kwa kawaida monsuni huvuma kutoka kusini na mashariki mnamo Juni hadi Septemba na kutoka kaskazini-magharibi mnamo Desemba hadi Machi. Vimbunga na dhoruba kubwa huwa hatari kidogo kwa mabaharia katika maji ya Indonesia; hatari kuu inatokana na mikondo ya kasi katika njia, kama vile njia ya maji ya Lombok na Sape.

Indonesia ina uzoefu wa hali ya hewa kadhaa, hasa msitu wa mvua wa kitropiki (mvua ya juu zaidi), ikifuatiwa na monsuni za tropiki na savanna ya tropiki (mvua ya chini kabisa). Hata hivyo, hali ya hewa ya bahari na hali ya hewa ya nyanda za juu hupatikana katika baadhi ya maeneo ya mwinuko wa juu nchini Indonesia. , hasa kati ya mita 1,500 na 3,500 (futi 4,900 na 11,500) juu ya usawa wa bahari. Mikoa iliyo juu ya kiwango hiki (hasa katika nyanda za juu za Papuan) iko katika jamii ya hali ya hewa ya tundra na jamii ya bahari ya subpolar.

## Marejeo 
Jamii:Jiografia
Jamii:Mazingira
Jamii:Swahili climate voices
Jamii:Ekolojia
Hali ya hewa nchini Ghana

**Hali ya hewa ya Ghana**, ni hali ya hewa ya kitropiki. Ukanda wa pwani ya mashariki ni joto na kavu kwa kulinganisha na kona ya kusini-magharibi ya Ghana ni ya joto na unyevunyevu, na kaskazini mwa Ghana kuna joto na ukame. 

Ghana iko kwenye Ghuba ya Guinea, digrii chache tu kaskazini mwa Ikweta, na kuipa hali ya hewa ya joto

## Marejeo 
Jamii:Jiografia
Jamii:Mazingira
Jamii:Swahili climate voices
Jamii:Ekolojia
Hali ya hewa nchini Ethiopia

**Hali ya hewa nchini Ethiopia** ni ya aina mbalimbali, kuanzia msitu wa mvua wa ikweta wenye mvua nyingi na unyevunyevu kusini na kusini-magharibi, hadi mikoa ya Afromontane kwenye vilele vya Milima ya Semien na Bale hadi eneo la jangwa kaskazini-mashariki, mashariki na kusini-mashariki mwa Ethiopia. Ethiopia ina kanda tatu za hali ya hewa, maeneo yenye mimea ya Alpine pia inajulikana kama Dega, ukanda wa joto (Weyna Dega), na ukanda wa joto (Qola).

Misimu ya Ethiopia imeainishwa katika aina tatu: msimu wa kiangazi huitwa Bega (Oktoba hadi Januari), Belg (Februari hadi Mei) na msimu wa mvua Kiremt (Juni hadi Septemba). Mvua hii ya msimu huathiriwa na kuyumba na kuhama kwa Eneo la Muunganiko wa Kitropiki (ITCZ) katika ikweta ya eneo la kaskazini mwa nchi mnamo Julai na Agosti, kuelekea kusini ikipinda upande wa kusini mwa Kenyamnamo Januari na Februari.

Mabadiliko ya hali ya hewa ni jambo la msingi nchini Ethiopia, hasa tangu miaka ya 1970. Kati ya miaka ya 1970 na mwishoni mwa miaka ya 2000, mvua ya Ethiopia katika baadhi ya maeneo na misimu ilipungua kwa asilimia 15-20. Zaidi ya hayo, tafiti nyingi zinatabiri mabadiliko ya hali ya hewa yataathiri zaidi mfumo wa ikolojia wa nchi, na kusababisha ukame na njaa. Ilitabiriwa kuwa hali ya hewa yake itaongezeka 0.7°C na 2.3 kufikia miaka ya 2020 na kati ya 1.4°C na 2.9°C kufikia miaka ya 2050. Serikali ya Ethiopia ilianzisha sera ya uchumi wa kijani ili kukabiliana na mabadiliko ya hali ya hewa na kukuza maendeleo ya kiuchumi kama vile Uchumi wa Kijani unaostahimili hali ya hewa wa 2011 (CRGE).

## Marejeo 
Jamii:Jiografia ya Ethiopia
Jamii:Swahili climate voices
Hali ya hewa nchini Ecuador

**Hali ya hewa ya Ekuador**, ni hali ya hewa ya kitropiki na inatofautiana kulingana na urefu na eneo, kwa sababu ya tofauti za mwinuko na, kwa kiwango fulani, karibu na ikweta.
Nyanda za chini za pwani katika sehemu ya magharibi ya Ekuado kwa kawaida huwa na joto na halijoto katika eneo la 25 °C (77 °F). Maeneo ya pwani yameathiriwa na mikondo ya bahari na ni joto na mvua kati ya Januari na Aprili.

Hali ya hewa ya Quito inalingana na hali ya hewa ya nyanda za juu. Wastani wa halijoto wakati wa mchana ni 21 °C (70 °F), ambayo kwa ujumla huanguka hadi wastani wa 10 °C (50 °F) usiku. Wastani wa halijoto kwa mwaka ni 18 °C (64 °F). Kuna misimu miwili katika jiji: kavu na mvua. Msimu wa kiangazi unaanza Juni hadi Septemba na msimu wa mvua ni kuanzia Oktoba hadi Mei.

## Marejeo 
Jamii:Jiografia
Jamii:Mazingira
Jamii:Swahili climate voices
Jamii:Ekolojia
Hali ya hewa nchini Colombia

**Hali ya hewa ya Kolombia**, ina sifa ya kuwa ya kitropiki na isothermal kutokana na eneo lake la kijiografia kuwa karibu na Ikweta inayowasilisha tofauti ndani ya maeneo matano asilia na kutegemea urefu, halijoto, unyevunyevu, upepo na mvua. 

Kila eneo hudumisha halijoto ya wastani kwa mwaka mzima tu ikiwasilisha vigeuzo vinavyoamuliwa na mvua wakati wa msimu wa mvua unaosababishwa na Eneo la Muunganiko wa Kitropikii.

## Marejeo 
Jamii:Jiografia
Jamii:Mazingira
Jamii:Swahili climate voices
Jamii:Ekolojia
Siasa za mabadiliko ya hali ya hewa

Siasa za mabadiliko ya tabia nchi zinatokana na mitazamo tofauti ya jinsi ya kukabiliana na mabadiliko ya tabianchi. Ongezeko la joto duniani kwa kiasi kikubwa linasukumwa na utoaji wa gesi chafuzi kutokana na shughuli za kiuchumi za binadamu, hasa uchomaji wa nishati ya mafuta, viwanda fulani kama vile uzalishaji wa saruji na chuma, na matumizi ya ardhi kwa kilimo na misitu. Tangu Mapinduzi ya Viwandani, nishati ya mafuta imetoa chanzo kikuu cha nishati kwa maendeleo ya kiuchumi na kiteknolojia. Umuhimu wa nishati ya mafuta na viwanda vingine vinavyotumia kaboni nyingi umesababisha upinzani mkubwa kwa sera ya urafiki wa hali ya hewa, licha ya makubaliano ya kisayansi yaliyoenea kwamba sera hiyo ni muhimu.

Mabadiliko ya hali ya hewa yaliibuka kwanza kama suala la kisiasa katika miaka ya 1970. Juhudi za kukabiliana na mabadiliko ya hali ya hewa zimekuwa maarufu katika ajenda ya kisiasa ya kimataifa tangu miaka ya 1990, na pia zinazidi kushughulikiwa katika ngazi ya kitaifa na ya ndani. Mabadiliko ya hali ya hewa ni tatizo tata la kimataifa. Uzalishaji wa gesi chafu (GHG) huchangia ongezeko la joto duniani kote, bila kujali ni wapi uzalishaji huo unatoka. Bado athari za ongezeko la joto duniani hutofautiana sana kulingana na jinsi eneo au uchumi ulivyo hatarini kwa athari zake. Ongezeko la joto duniani kwa ujumla lina athari hasi, ambayo inatabiriwa kuwa mbaya zaidi joto linapoongezeka. Uwezo wa kufaidika na nishati ya kisukuku na vyanzo vya nishati mbadala hutofautiana sana kutoka taifa hadi taifa.

## Marejeo 
Jamii:Jiografia
Jamii:Mazingira
Jamii:Swahili climate voices
Jamii:Ekolojia
Saruji ya Portland

**Saruji ya Portland** ndiyo aina ya saruji inayotumiwa zaidi ulimwenguni kote kama kiungo cha msingi cha saruji, chokaa, mpako na grout isiyo maalum. 

Ilitengenezwa kutoka aina nyingine za chokaa cha majimaji huko Uingereza mwanzoni mwa karne ya 19 na Joseph Aspdin, kawaida hutengenezwa kutoka kwa chokaa. Ni unga laini, unaotolewa kwa kupasha joto chokaa na madini ya udongo katika tanuru ili kuunda klinka, kusaga klinka, na kuongeza asilimia 2 hadi 3 ya jasi. 

Aina kadhaa za saruji za Portland zinapatikana. Ya kawaida, inayoitwa saruji ya Portland ya kawaida (OPC), ni ya kijivu, lakini saruji nyeupe ya Portland inapatikana pia. Jina lake linatokana na kufanana kwake na jiwe la Portland ambalo lilichimbwa kwenye Kisiwa cha Portland huko Dorset, Uingereza. Ilipewa jina na Joseph Aspdin ambaye alipata hataza yake mwaka wa 1824. Mwanawe William Aspdin anachukuliwa kuwa mvumbuzi wa saruji ya "kisasa" ya Portland kutokana na maendeleo yake katika miaka ya 1840.

Gharama ya chini na upatikanaji mkubwa wa chokaa, shali, na vifaa vingine vya asili vinavyotumika katika saruji ya Portland hufanya kuwa nyenzo ya ujenzi ya bei nafuu. Matumizi yake ya kawaida ni katika utengenezaji wa simiti, nyenzo ya mchanganyiko inayojumuisha jumla (changarawe na mchanga), saruji, na maji.

## Marejeo 
Jamii:Swahili climate voices
Power-to-X

**Power-to-X** (pia P2X na P2Y), ni idadi ya ubadilishaji wa umeme, hifadhi ya nishati, na njia za uongofu zinazotumia ziada ya nishati ya umeme, kwa kawaida katika nyakati ambapo uzalishaji wa nishati mbadala unaobadilika-badilika huzidi mzigo. Teknolojia za ubadilishaji wa Power-to-X huruhusu kuunganishwa kwa nguvu kutoka kwa sekta ya umeme kwa matumizi katika sekta nyingine (kama vile usafiri au kemikali), ikiwezekana kwa kutumia nishati ambayo imetolewa na uwekezaji wa ziada katika uzalishaji. Neno hili linatumika sana nchini Ujerumani na huenda lilianzia huko.

X katika istilahi inaweza kurejelea mojawapo ya yafuatayo: nguvu-kwa-ammonia, nguvu-kwa-kemikali, nishati-kwa-mafuta, nguvu-kwa-gesi (nguvu-kwa-hidrojeni, nguvu-kwa-methane) nguvu. -kwa-kioevu (mafuta ya sintetiki), nguvu kwa chakula,  nguvu-kwa-syngas na nguvu-kwa-nguvu[ufafanuzi unahitajika]. Kuchaji gari la umeme, inapokanzwa na kupoeza nafasi, na inapokanzwa maji inaweza kubadilishwa kwa wakati ili kuendana na uzalishaji, aina za mwitikio wa mahitaji ambazo zinaweza kuitwa nguvu-kwa-uhamaji na nguvu-kwa-joto.

Kwa pamoja mipango ya nguvu-kwa-X inayotumia nguvu ya ziada iko chini ya kichwa cha hatua za kunyumbulika na ni muhimu sana katika mifumo ya nishati iliyo na hisa nyingi za uzalishaji mbadala na/au zenye malengo madhubuti ya uondoaji kaboni. Idadi kubwa ya njia na teknolojia zimezungukwa na neno. Mnamo 2016 serikali ya Ujerumani ilifadhili mradi wa utafiti wa awamu ya kwanza wa Euro milioni 30 katika chaguzi za nguvu-kwa-X.

## Marejeo 
Jamii:Jiografia
Jamii:Mazingira
Jamii:Swahili climate voices
Jamii:Ekolojia
Kanuni za tahadhari

**Kanuni za kuchukua tahadhari** (au mbinu ya tahadhari) ni mkabala mpana wa kielimu, kifalsafa na kisheria kwa uvumbuzi na uwezekano wa kusababisha madhara wakati ujuzi wa kina wa kisayansi juu ya suala hilo haupo. Inasisitiza tahadhari, kusitisha na kukagua kabla ya kuingia katika uvumbuzi mpya ambao unaweza kuwa mbaya. Wakosoaji hubishana kuwa jambo hilo halieleweki, linajighairi, si la kisayansi na ni kikwazo cha maendeleo.

Katika muktadha wa uhandisi, kanuni ya tahadhari inajidhihirisha yenyewe kama sababu ya usalama, iliyojadiliwa kwa kina katika taswira ya Elishakoff. Inaonekana ilipendekezwa, katika uhandisi wa kiraia, na Belindor mwaka wa 1729. Uhusiano kati ya kipengele cha usalama na kutegemewaunachunguzwa kwa mapana na wahandisi na wanafalsafa.

Kanuni hiyo mara nyingi hutumiwa na watunga sera katika hali ambapo kuna uwezekano wa madhara kutokana na kufanya uamuzi fulani (k.m. kuchukua hatua fulani) na ushahidi wa uhakika bado haujapatikana. Kwa mfano, serikali inaweza kuamua kuweka kikomo au kuzuia utolewaji wa dawa au teknolojia mpya hadi iwe imejaribiwa kikamilifu. Kanuni hiyo inakubali kwamba ingawa maendeleo ya sayansi na teknolojia mara nyingi yameleta manufaa makubwa kwa binadamu, pia yamechangia kuundwa kwa vitisho na hatari mpya. Inamaanisha kuwa kuna jukumu la kijamii la kulinda umma dhidi ya kufichuliwa na madhara kama hayo, wakati uchunguzi wa kisayansi umepata hatari inayowezekana. Ulinzi huu unapaswa kulegeza tu ikiwa matokeo zaidi ya kisayansi yatatokea ambayo yanatoa ushahidi kamili kwamba hakuna madhara yatakayotokea.

Kanuni hiyo imekuwa sababu kuu ya idadi kubwa na inayoongezeka ya mikataba na matamko ya kimataifa katika nyanja za maendeleo endelevu, ulinzi wa mazingira, afya, biashara na usalama wa chakula, ingawa wakati fulani imevutia mjadala juu ya jinsi ya usahihi. ifafanue na uitumie kwa hali ngumu zenye hatari nyingi. Katika baadhi ya mifumo ya kisheria, kama ilivyo katika sheria za Umoja wa Ulaya, utumiaji wa kanuni ya tahadhari umefanywa kuwa hitaji la kisheria katika baadhi ya maeneo ya sheria.

## Marejeo 
Jamii:Jiografia
Jamii:Mazingira
Jamii:Swahili climate voices
Jamii:Ekolojia
Hali ya hewa ya Asia

**Hali ya hewa ya Asia** ni kavu katika eneo lake la kusini-magharibi, na kavu katika sehemu kubwa ya mambo ya ndani. Baadhi ya viwango vikubwa vya halijoto ya kila siku Duniani hutokea sehemu ya magharibi ya Asia. Mzunguko wa monsuni hutawala katika mikoa ya kusini na mashariki, kutokana na Milima ya Himalaya kulazimisha uundaji wa hali ya chini ya joto ambayo huvuta unyevu wakati wa kiangazi. 

Eneo la kusini-magharibi mwa bara hili hupata ahueni ya chini kutokana na ukanda wa shinikizo la juu la kitropiki; kuna joto wakati wa kiangazi, joto hadi baridi wakati wa baridi, na huenda theluji kwenye miinuko ya juu zaidi. Siberia ni moja wapo ya maeneo yenye baridi zaidi katika Ulimwengu wa Kaskazini, na inaweza kufanya kama chanzo cha hewa ya aktiki kwa Amerika Kaskazini. Mahali pa kazi zaidi Duniani kwa shughuli za kimbunga cha kitropiki ni kaskazini mashariki mwa Ufilipino na kusini mwa Japani, na awamu ya El Nino-Kusini mwa Oscillation hurekebisha ambapo katika Asia maporomoko ya ardhi yana uwezekano mkubwa wa kutokea. Sehemu nyingi za Asia zinaathiriwa na mabadiliko ya hali ya hewa.

## Marejeo 
Jamii:Jiografia
Jamii:Mazingira
Jamii:Swahili climate voices
Jamii:Ekolojia
Usafiri wa umma

**Usafiri wa umma** (pia unajulikana kama usafiri wa watu wengi, au usafiri tu) ni mfumo wa usafiri wa abiria kwa mifumo ya usafiri ya kikundi inayopatikana kwa matumizi ya umma kwa ujumla tofauti na usafiri wa binafsi, kwa kawaida hudhibitiwa kwa ratiba, inayoendeshwa kwa utaratibu ulioanzishwa. njia, na zinazotoza ada iliyotumwa kwa kila safari. 

Hakuna ufafanuzi mgumu; Encyclopædia Britannica inabainisha kuwa usafiri wa umma upo katika maeneo ya mijini, na usafiri wa anga mara nyingi haufikiriwi wakati wa kujadili usafiri wa umma—kamusi hutumia maneno kama vile "mabasi, treni, n.k." Mifano ya usafiri wa umma ni pamoja na mabasi ya mijini. , mabasi ya toroli, tramu (au reli ndogo) na treni za abiria, usafiri wa haraka (metro/subway/chini ya ardhi, n.k.) na vivuko. Usafiri wa umma kati ya miji hutawaliwa na mashirika ya ndege, makocha na reli ya kati ya miji. Mitandao ya reli ya mwendo kasi inaendelezwa katika sehemu nyingi za dunia.

Mifumo mingi ya usafiri wa umma hufuatana na njia zisizobadilika na sehemu za kuabiri/kushuka zilizowekwa kwenye ratiba iliyopangwa mapema, huku huduma za mara kwa mara zikielekea kwenye njia kuu (k.m.: "kila dakika 15" tofauti na kuratibiwa kwa muda wowote mahususi wa siku). Hata hivyo, safari nyingi za usafiri wa umma zinajumuisha njia nyingine za usafiri, kama vile abiria wanaotembea au kupata huduma za basi ili kufikia vituo vya treni. Teksi zinazoshirikiwa zinatoa huduma unapohitaji katika sehemu nyingi za dunia, ambazo zinaweza kushindana na njia zisizobadilika za usafiri wa umma, au kuzisaidia, kwa kuwaleta abiria kwenye njia za kubadilishana. Paratransit wakati mwingine hutumiwa katika maeneo yenye mahitaji ya chini na kwa watu wanaohitaji huduma ya nyumba kwa nyumba.

Usafiri wa umma wa mijini hutofautiana tofauti kati ya Asia, Amerika Kaskazini, na Ulaya. Huko Asia, miunganisho ya usafiri wa umma inayoendeshwa na faida, inayomilikiwa na watu binafsi na biashara ya umma na mali isiyohamishika huendesha mifumo ya usafiri wa umma. Nchini Amerika Kaskazini, mamlaka za usafiri wa manispaa kwa kawaida huendesha shughuli za usafiri wa umma. Huko Ulaya, kampuni zinazomilikiwa na serikali na za kibinafsi ndizo zinazoendesha mifumo ya usafiri wa umma.

## Marejeo 
Jamii:Jiografia
Jamii:Mazingira
Jamii:Swahili climate voices
Jamii:Ekolojia
Lishe inayotokana na mimea

**Lishe inayotokana na mimea** ni mlo unaojumuisha zaidi vyakula vinavyotokana na mimea. Milo inayotokana na mimea inajumuisha anuwai ya mifumo ya lishe ambayo ina viwango vya chini vya bidhaa za wanyama na viwango vya juu vya bidhaa za mimea kama vile mboga, matunda, nafaka nzima, kunde, njugu na mbegu.

Hazihitaji kuwa mbogamboga au mboga lakini zinafafanuliwa kulingana na mzunguko mdogo wa matumizi ya chakula cha wanyama.

## Marejeo 
Jamii:Chakula
Jamii:Swahili climate voices
Jamii:Ekolojia
Hali ya hewa ya polar

**Hewa ya polar**, mikoa ya hali ya hewa ya polar ina sifa ya ukosefu wa majira ya joto lakini kwa msimu wa baridi tofauti. Kila mwezi hali ya hewa ya polar ina joto la wastani la chini ya 10 °C (50 °F). 

Mikoa yenye hali ya hewa ya polar hufunika zaidi ya 20% ya eneo la Dunia. Mengi ya mikoa hii iko mbali na ikweta na karibu na nguzo, na katika hali hii, siku za msimu wa baridi ni fupi sana na siku za kiangazi ni ndefu sana (zinaweza kudumu kwa kila msimu au zaidi). Hali ya hewa ya nchi kavu huwa na majira ya joto yenye baridi na baridi kali sana, ambayo husababisha tundra isiyo na miti, barafu, au safu ya kudumu au nusu ya kudumu ya barafu. Inatambulika kwa herufi E katika uainishaji wa hali ya hewa wa Köppen.

## Marejeo 
Jamii:Jiografia
Jamii:Mazingira
Jamii:Swahili climate voices
Jamii:Ekolojia