open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Samoa

thumb|250px|left|Bendi ya Polisi ya Samoa
**Samoa** ni nchi ya visiwani ya Polynesia katika Pasifiki ya kusini yenye wakazi 176,710 (2001 sensa). Nchi huru ya Samoa ni sehemu ya magharibi ya funguvisiwa ya Samoa. Sehemu ya mashariki iko chini ya Marekani.

## Jiografia 
[thumb|left|350px|[Ramani ya Samoa]]
Eneo lake ni visiwa tisa (au kumi kama kisiwa kidogo sana kinahesabiwa humo), jumla ni kilomita za mraba 2,934. Visiwa viwili vikubwa vya Upolu (km² 1,118) na Savai'i (km² 1,708) vina asilimia 96 za eneo lote. Kuna bado visiwa viwili vidogo vya Manono na Apolima vyenye wakazi, halafu visiwa vingine visivyokaliwa na watu.

Mji mkuu wa Apia uko Upolu.  

Mahali pa juu ni mlima Mauga Silisili mwenye kimo cha mita 1,858.

## Historia 
Samoa ilikaliwa na Waaustronesia tangu miaka 3,000 iliyopita. 

Mzungu wa kwanza alifika mwaka 1722.

Ilikuwa ufalme wa kujitegemea kabisa hadi mwaka 1889. Mwaka ule uliwekwa chini ya ulinzi wa nchi tatu: Uingereza, Ujerumani na Marekani. 

Baada ya kifo cha mfalme 1898 kulitokea fitina juu ya mrithi wake na nchi za nje zilingia kati. Mkataba wa Pande Tatu wa mwaka 1899 uligawa funguvisiwa ya Samoa kati ya Ujerumani na Marekani. Sehemu ya magharibi ikawa "Samoa ya Kijerumani".

Wakati wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia visiwa vilitekwa na New Zealand vikabaki chini ya nchi hiyo kama maeneo yaliyokabidhiwa na Shirikisho la Mataifa na baada ya 1945 na Umoja wa Mataifa kwa jina la "Samoa ya Magharibi". 

Uhuru ulipatikana mwaka 1962. 

## Lugha na Dini
Wakazi ni 194,320, karibu wote wakiwa wametokana na wakazi asili.

Kuna lugha mbili tu ambazo huzungumzwa nchini Samoa, zote mbili zikiwa lugha rasmi, yaani Kiingereza na Kisamoa.

Upande wa dini, karibu wote ni Wakristo, wengi wakiwa Waprotestanti, hasa Wakalvini (31.8%), wakifuatwa na Wakatoliki (19.4%).

## Tazama pia
* Orodha ya nchi kufuatana na wakazi

Jamii:Samoa
Jamii:Nchi za Australia na Pasifiki
Jamii:Nchi za visiwa
Jamii:Jumuiya ya Madola

Jamii:Nchi
Nuku'alofa

200px|thumb|Jumba la kifalme mjini Nuku'alofa, Tonga 
right|350px|thumb|Soko la Talamahu mjini Nuku'alofa
'''Nuku'alofa''' ni mji mkuu wa Tonga mwenye wakazi 22,400 (1996). Iko Tongatapu ambayo ni kisiwa kikubwa cha nchi. 

Mji ulianzishwa mwaka 1795 pamoja na jumba la kifalme. Mwanzo wa karne ya 19 boma likaongezwa. Imetangazwa kuwa mji mkuu mwaka 1845. 

Jamii:Tonga
Jamii:Miji Mikuu Australia na Pasifiki
Tonga

thumb|300px
**Tonga** ni nchi ya visiwani ya Polynesia katika Pasifiki ya kusini yenye wakazi 102,321. 

Eneo lake ni funguvisiwa lenye visiwa 169 kusini kwa Fiji na Samoa na kaskazini kwa New Zealand. Visiwa 52 tu vina wakazi (100,000 hivi).

## Jiografia 
Eneo lote la nchi kavu ya visiwa ni km² 750. 

Kisiwa kikubwa ni Tongatapu chenye eneo la km² 260. 

Mahali pa juu katika Tonga ni volkeno ya mlima wa Kao (ambacho ni kisiwa cha Kao chenyewe) wenye kimo cha mita 1,030.

## Lugha na dini 
Kuna lugha tatu tu ambazo huzungumzwa nchini Tonga: Kiingereza (lugha rasmi), Kitonga (lugha rasmi) na Kiniuafo’ou ambayo inazidi kufifia.

Upande wa dini, 96.9% wanajitambulisha kama Wakristo, hasa Wamethodisti (53.7%) na Wakatoliki (14.2%), mbali ya Wamormoni (18.6%).

## Tazama pia
* Orodha ya nchi kufuatana na wakazi


Jamii:Nchi za Australia na Pasifiki
Jamii:Nchi za visiwa
Jamii:Jumuiya ya Madola

Jamii:Nchi
Nauru

**Nauru**, rasmi kama **Jamhuri ya Nauru**, ni nchi ndogo ya kisiwa iliyoko katika eneo la Mikronesia katika Pasifiki. Iko kaskazini-mashariki mwa Australia, inayozungukwa na Bahari ya Pasifiki, na majirani yake wa karibu ni Kiribati upande wa mashariki na Visiwa vya Marshall upande wa kaskazini. Nauru ina wakazi takriban 10,000, na kwa hiyo iko kati ya nchi ndogo zaidi duniani kwa idadi ya watu. Ikiwa na eneo la kilomita za mraba 21 tu, pia ni moja ya nchi ndogo zaidi kwa eneo la ardhi. Mji mkubwa zaidi na mji mkuu wa Nauru ni Yaren, ambayo hutumika kama kitovu cha utawala wa nchi hiyo licha ya ukubwa wake mdogo.

Kisiwa jirani zaidi ni Banaba katika Kiribati chenye umbali wa km 300.  

Nauru haina mji mkuu rasmi.

## Historia
Nauru imekaliwa na mchanganyiko wa watu kutoka Polynesia na Mikronesia tangu karne nyingi (miaka 3,000 hivi).

Katika karne ya 19 kisiwa kilitwaliwa na Ujerumani kama sehemu ya makoloni yake ya Pasifiki. 

Baada ya vita kuu ya kwanza ya dunia kilikuwa eneo lindwa chini ya Umoja wa Mataifa (UM) na utawala ulikuwa mikononi mwa nchi tatu: Australia, New Zealand na Uingereza. 

Uhuru ulipatikana tangu 1968.

## Watu
Wakazi wengi (58%) ni wenyeji, wakifuatwa na watu kutoka visiwa vingine vya Pasifiki (26%), Wazungu (8%) na Wachina (8%). 

Karibu wote (95%) ni wanene mno, hivyo hali ya afya si nzuri, hasa upande wa kisukari (40%).

### Lugha
Kuna lugha tatu tu ambazo huzungumzwa nchini Nauru: Kiingereza (lugha rasmi), Kinauru (lugha ya mawasiliano), na pijini inayounganisha Kiingereza, Kichina na Kiaustronesia.

### Dini
Wakazi wengi ni Wakristo (Waprotestanti na Wakatoliki kwa uwiano wa 2:1), wakifuatwa na wafuasi wa Bahai (10%) na Wabuddha (9%).

## Uchumi
Uchumi wa Nauru ulitegemea fosfeti iliyopatikana kisiwani kwa wingi. Kwa miaka kadhaa kisiwa kilikuwa nchi tajiri kabisa. Hadi mwaka 2001 huduma za hospitali zilikuwa bure, hapakuwa na kodi, na watu wengi walikuwa na magari mawili au matatu. 

Tangu kumalizika kwa fosfeti hali ya kiuchumi imekuwa ngumu sana. 90% za wananchi wanakosa kazi. Serikali haina pesa za kutosha tena, huduma nyingi zimekwama, hata imeanza kupokea misaada kutoka Australia. 

## Angalia pia 
* Orodha ya marais wa Nauru
* Orodha ya nchi kufuatana na wakazi

Jamii:Nchi za Australia na Pasifiki
Jamii:Nauru
Jamii:Nchi za visiwa
Jamii:Jumuiya ya Madola

Jamii:Nchi
Tuvalu

**Tuvalu**  ni nchi ya visiwa katika eneo la Polynesia ya Oceania katika Bahari ya Pasifiki, takriban katikati ya Hawaii na Australia. Inapatikana mashariki-kaskazini mwa Visiwa vya Santa Cruz (ambavyo vinamilikiwa na Visiwa vya Solomon), kaskazini-mashariki mwa Vanuatu, kusini-mashariki mwa Nauru, kusini mwa Kiribati, magharibi mwa Tokelau, kaskazini-magharibi mwa Samoa na Wallis na Futuna, na kaskazini mwa Fiji.

Jina la Tuvalu lamaanisha "visiwa vinane" kwa sababu kiasili kulikuwa na visiwa 8 tu vilivyokaliwa na watu. Kisiwa cha tisa kimepata wakazi tangu mwaka 1943.
thumb|240px|left|Ramani ya Tuvalu

## Eneo 
Eneo lake ni visiwa vinne na atolli tano; kwa jumla eneo lina 26 km². 

Kati ya nchi wanachama wa Umoja wa Mataifa Tuvalu ni nchi yenye wakazi wachache kabisa.

Tuvalu ina visiwa (na atolli) vifuatavyo:
* Funafuti
* Nanumea
* Nanumaga
* Niutao
* Nui
* Niulakita
* Nukufetau
* Nukulaelae
* Vaitupu

## Nchi itakayopotea karibuni 
Kama nchi mbalimbali za visiwani Tuvalu iko katika hatari ya kupotea katika miaka 50 inayokuja. Kimo cha juu cha visiwa vyake ni mita 5 pekee juu ya UB. Kubadilika kwa hali ya hewa duniani na kupanda kwa uwiano wa bahari kutamaanisha ya kwamba sehemu kubwa sana la eneo lake litazama polepole chini ya maji. 

Serikali imeshaomba majirani wakubwa kama Australia na New Zealand kuwapokea wenyeji wake.

New Zealand imekubali na kwa sasa kila mwaka watu 75 wanahamia New Zealand ambayo ni tayari kuwapokea pia wengine itakapokuwa lazima. Kuna mipango ya kuwapa makazi ya pamoja kwa kusaidia kuhifadhi utamaduni wao.

## Historia 
Tuvalu imekaliwa na watu wa Polynesia tangu zamani (miaka 3,000 hivi iliyopita).

Iliwekwa chini ya usimamizi wa Uingereza katika karne ya 19 kwa jina la "Ellis Islands".

Kati ya 1892 hadi 1916 ilikuwa eneo lindwa na baadaye sehemu ya koloni la Gilbert and Ellice Islands hadi 1974. 

Mwaka ule wenyeji walipigia kura pendekezo la kuwa pekee, mbali na visiwa vya Gilbert vilivyokuwa Kiribati baadaye. Tuvalu ikapata uhuru wake mwaka 1978.

## Lugha na dini
Kuna lugha tatu tu ambazo huzungumzwa nchini Tuvalu, yaani Kiingereza, Kituvalu na Kikiribati.

Upande wa dini, karibu wakazi wote ni Waprotestanti (97%).

## Tazama pia
* Orodha ya nchi kufuatana na wakazi

## Viungo vya Nje 
* Official Website of the Government of Tuvalu 
* TuvaluIslands.com 
* Timeless Tuvalu - The Official Travel Website of Tuvalu
* Open Directory Project - *Tuvalu*  directory category
* PBS Rough Cut: Tuvalu: That Sinking Feeling
* Effects of Climate Change on Tuvalu
* Story on Global Warming Effects on Tuvalu

Jamii:Nchi za Australia na Pasifiki
Jamii:Visiwa vya Pasifiki
Jamii:Nchi za visiwa
Jamii:Tuvalu
Jamii:Jumuiya ya Madola

Jamii:Nchi
Kiribati

**Kiribati** rasmi kama **Jamhuri ya Kiribati**, ni nchi ya kisiwa iliyoko katika Pasifiki ya kati, ikivuka ikweta. Inaundwa na visiwa 33 vya atoli na miamba, vilivyotawanyika katika eneo kubwa la bahari, na majirani yake wa karibu ni Tuvalu kusini, Nauru magharibi, na Visiwa vya Marshall kaskazini-magharibi. Kiribati ina wakazi 120,000 na kwa hiyo iko kati ya nchi ndogo zaidi kwa idadi ya watu.Mji mkubwa zaidi na mji mkuu wa Kiribati ni Tarawa kusini, uliopo kwenye atoli ya Tarawa na hutumika kama kitovu cha kisiasa na kiuchumi cha nchi hiyo.
thumb|left|250px|Ramani ya Kiribati

## Jiografia 
Kiribati ina eneo pana sana; umbali kati ya kisiwa cha magharibi kabisa cha Banaba hadi kisiwa cha mashariki kabisa cha Millenium ni kilomita 4,835; umbali wa kaskazini-kusini ni km. 1,973.   

Eneo hili liko katikati ya Hawaii na Australia. 

Karibu visiwa vyote havipiti kimo cha mita 2 juu ya UB. Kutokana na mabadiliko ya hali ya hewa duniani na kupanda kwa uwiano wa bahari wataalamu wamekadiria ya kwamba nchi itazama kabisa katika hii karne ya 21.

## Lugha na dini 
Kuna lugha mbili tu nchini Kiribati, zote mbili zikiwa lugha rasmi, yaani Kiingereza na hasa Kikiribati.

Upande wa dini, linaongoza Kanisa Katoliki (56%), likifuatwa na madhehebu mbalimbali ya Uprotestanti.

## Tazama pia
* Orodha ya nchi kufuatana na wakazi

Jamii:Nchi za Australia na Pasifiki

Jamii:Nchi za visiwa
Jamii:Jumuiya ya Madola

Jamii:Nchi
Majuro

**Majuro** ni atolli yenye nafasi ya mji mkuu wa nchi ya Visiwa vya Marshall mwenye wakazi 25,400. Atolli yote ina visiwa vidogo 64 lakini hasa kanda mbili ndefu na nyembamba zinazounganishwa kwa daraja karibu na uwanja wa ndege. Eneo lote la nchi kavu ni 9.7 km². Mviringo wa visiwa vyake umezungusha hori la ndani lenye eneo la 295 km² za maji.  

Wakazi walio wengi hukaa kwenye kisiwa kirefu cha mashariki katika miji ya Delap, Uliga na Darrit (au: Djarot). Hii mitatu huitwa mara nyingi kwa kifupi D-U-D ikionekana kama mji moja.

Uliga ni sehemu cha biashara penye maduka, benki na chuo cha Marshall. Ofisi za serikali ziko hasa Delap kuna pia maduka. Darrit ina hasa nyumba za watu pamoja na shule. Kwenye mwisho wa kisiwa kirefu kaskazini ya Darrit kuna mtaa wa vibanda unaoitwa Rita.

Wakimbizi kutoka Bikini wanakaa hasa kwenye kisiwa kidogo cha Ejit kando la Rita. 

Upande wa magharibi wa kisiwa kirefu huitwa "Laura" ni eneo lenye rutba na mashamba. Watu wenye pesa wameanza kujenga nyumba hapa pia.
Bikini (atolli)

[thumb|400px|[Ramani ya atolli ya Bikini. Kisiwa kidogo cha Bikini chenyewe kipo pembe ya kaskazini-mashariki. "Able" na Baker" ni mahali pa milipuko miwili ya kwanza mwaka 1946.]]
**Bikini** ni jina la atolli ya Mikronesia kwenye nchi ya Visiwa vya Marshall katika Pasifiki. Mahali pake ni 11°30'N 165°25'E. Ina visiwa vidogo 36 vinavyozungusha hori ya ndani yenye urefu wa kilomita 4o na eneo la km² 594,2. 

## Makaburi ya manowari 
Mwisho wa vita kuu ya pili ya dunia jeshi la Marekani lilizamisha manowari zilizoharibika na kutohitajiwa tena kwenye hori ya ndani ya atolli.

## Milipuko ya kinyuklia 
Kati ya miaka 1946 na 1958 ilikuwa mahali pa majaribio ya kinyuklia ya Marekani. Zaidi ya mabomu 20 za kinyuklia zililipuliwa hapa. Wakazi waliondolewa kabla ya majaribio na atolli ikawa kituo cha kijeshi. Waliporudi baada ya mwisho wa milipuko, wengi waligonjeka kutokana na mnururisho unaoendelea. Ilikuwa lazima kuwaondoa tena na sasa wanakaa kwenye kisiwa cha Kili au wengine katika mtaa wa vibanda kwenye atolli ya Majuro.

## Bikini kama vazi la kuogelea la wanawake 
Bikini imekuwa pia jina la vazi la kuogelea kwa wanawake lenye vipande viwili lililoanzishwa siku chache baada ya mlipuko wa kwanza mwaka 1946. Mwuzaji wa mavazi hayo alitumia jina lililokuwa maarufu kama matangazo ya bure.

Jamii:Atolli
Jamii:Visiwa vya Marshall
Atolli

thumb|230px|Kutokea kwa atolii: jinsi matumbawe yanavyokua kando ya mlima unaozama chini
**Atolli** ni kisiwa ambacho ni vipya vya matumbawe inayoonekana juu ya uso wa bahari. Mara nyingi umbo ni kama mviringo na kuna bwawa au wangwa wa maji katikati. Pia ukingo huu wa matumbawe umevunjika mara nyingi hivyo inaonekana kama mviringo wa visiwa vidogo na vyembamba. 

Karibu atolli zote za dunia ziko katika Pasifiki na katika Bahari Hindi. Atlantiki ina atolli chache katika bahari ya Karibi.

## Jina 
Neno atolli limetokana na lugha ya wenyeji wa Maldivi "atholhu". Limepokewa katika lugha ya Kiingereza likajulikana hasa kutokana na maandiko ya Charles Darwin aliyeeleza visiwa hivi kwa upana pamoja na nadhari jinsi zinavyokua.

## Asili na kukua kwa atolli 
Asili ya atolii huwa kisiwa cha volkeno kilichozama chini ya maji. Matumbawe yaliyokua kando ya kisiwa cha namna hiyo yanaendelea kustawi wakati kisiwa kinazama polepole sana. Hivyo atolli inaendelea kama mkasi wa kukua kwa matumbawe unalingana na mwendo wa kuzama kwa kisiwa chenyewe.

Kuna mifano ya atolli ambako kilele cha mlima wa katika bado inaonekana.

## Atolli hatarini 
Atolli nyingi za dunia ziko katika hatari ya kupotea kutokana na kupanda kwa uwiano wa bahari.

## Mifano 

Image:Ahunui ISS006-E-37449.jpg|Ahunui ni atolli yenye umbo la mviringo katika funguvisiwa ya Tuamotu (Polynesia ya Kifaransa)
Image:Kwajalein Atoll.png|Kwajalein ni atolli kubwa la Pasifiki (Visiwa vya Marshall)
Picha:NASA-BoraBora.jpg|Bora Bora ni atolli yenye mlima wa volkeno katikati (Polynesia ya Kifaransa)
Image:Wake Island.png|Wake: visiwa vyake ni sehemu za volkeno ya kale (eneo la Marekani ya Pasifiki)
Image:Kiritimati-EO.jpg|Kiritimati atolli yenye neo kubwa duniani (Kiribati)
Image:Nauru satellite.jpg|Nauru ni atolli iliyopanda juu
Image:Male-total.jpg|Male ni mji mkuu wa Maledivi na kisiwa chake ni sehemu ya ukingo wa atolli

Jamii:Biolojia
Jamii:Jiografia
Jamii:Bahari
Jamii:Atolli
Visiwa vya Marshall

thumb|left|400px
**Visiwa vya Marshall** ni nchi ya visiwani ya Mikronesia katika Pasifiki ya magharibi. 

Nchi jirani katika bahari ni Nauru, Kiribati, Shirikisho la Mikronesia na eneo la Marekani la Kisiwa cha Wake. 

Atolli ya Majuro inashika nafasi ya mji mkuu.

## Jiografia 
Eneo la visiwa vya Marshall ni safu mbili za visiwa au atolli zinazoelea sambamba:
* safu ya Ratak upande wa mashariki na
* safu ya Ralik upande wa magharibi.

Kwa jumla kuna visiwa na vipande vya atolli 1,150 katika eneo la bahari la km² 1,900,000.

## Historia 
Jina limetokana na nahodha Mwingereza John Marshall aliyetembelea eneo hili mwaka 1788 na kulichora katika ramani. Ingawa visiwa vilikaliwa tayari tangu karne nyingi na watu kutoka Mikronesia lakini jina la Kizungu limebaki kwa ajili ya jumla ya visiwa.

Mwisho wa karne ya 19 Ujerumani ulianzisha ukoloni juu ya visiwa ukaviunganisha kiutawala na Guinea Mpya ya Kijerumani. 

Katika vita kuu ya kwanza ya dunia vilitwaliwa na Japani iliyoendelea kutawala visiwa kama eneo lindwa kwa niaba ya Shirikisho la Mataifa. 

Baada ya vita kuu ya pili ya dunia vilikuwa chini ya Marekani.

Mwaka 1979 visiwa vimepata madaraka ya kujitawala na hatimaye kupokea uhuru kufuatana na azimio la Umoja wa Mataifa mwaka 1990.

### Majaribio ya kinyuklia 
Kuanzia mwaka 1946 Marekani ilitumia visiwa kwa ajili ya majaribio ya mabomu ya nyuklia. 

Hadi mwaka 1958 ilitokea milipuko 6,913 kwenye atolli za Bikini na Eniwetok. Hadi leo kuna wakazi wa visiwa wanavyoteswa na maradhi yaliyosababishwa na mnururisho wa mabomu haya. Bikini haitawezekana kukaliwa na watu kabla ya mwaka 2050, Eniwetok haifai kwa makazi ya binadamu kwa miaka 24,000 inayokuja.

## Watu
Wakazi ni 68,000, wengi wakiwa wametokana na wenyeji wa kwanza.

Upande wa dini, wengi ni Wakristo, hasa Wakalvini (51.5%), Wapentekoste, Wakatoliki, mbali ya Wamormoni (8.3%).

## Tazama pia
* Orodha ya nchi kufuatana na wakazi

## Viungo vya nje
Jamii:Visiwa vya Pasifiki
Jamii:Visiwa vya Marshall
Visiwa vya Cook

thumb|250px|left|Ramani ya Visiwa vya Cook
**Visiwa vya Cook** (kwa Kiingereza: *Cook Islands*, kwa Kimaori: ''Kūki 'Āirani*) ni nchi huru ya Polynesia katika Pasifiki iliyopo katika hali ya ushirikiano wa hiari na Nyuzilandi. Mji mkuu wa Avarua uko kwenye kisiwa cha Rarotonga.

Eneo lake ni visiwa vidogo 15 vyenye eneo la km² 240.

## Historia
Jina limetolewa kwa kumbukumbu ya mpelelezi Mwingereza James Cook aliyefika kwenye kisiwa cha Manuae mwaka 1773 na kuchora visiwa hivi mara ya kwanza kwenye ramani ya dunia.

Visiwa vilikuwa eneo lindwa la Uingereza katika karne ya 19 kufuatana na ombi la malkia wa Cook aliyeogopa uvamizi wa Ufaransa wakati ule. 

Chini ya utawala wa Kiingereza viliwekwa chini ya usimamizi wa serikali ya New Zealand, zikabaki hivyo katika hatua mbalimbali za uhuru wa New Zealand. 

Mwaka 1965 New Zealand ikawapa watu wa Cook nafasi ya kujiamulia kuhusu uhuru wao. Visiwa viliamua kujitawala katika ushirikiano na New Zealand. Hatua hiyo ilisimamiwa na Umoja wa Mataifa kwa azimio lake No. 1514 (XV).

Sheria huamuliwa na bunge la visiwa vya Cook. Serikali haisimamiwi na New Zealand. Wananchi wote wana uraia wa New Zealand inayoendesha pia shughuli za jeshi na siasa ya nje kwa niaba ya visiwa. Visiwa vya Cook vimebaki na nafasi ya kufanya mapatano na nchi za nje vilevile.

## Demografia
Wakazi ni 15,040 (2021), karibu wote wenye asili ya Kimaori (78.2%) na machotara wa Kimaori (7.6%).

Lugha zinazotumika ni hasa Kiingereza (86.4%) na Kimaori (76.2%).

Upande wa dini, wengi ni Wakristo, hasa Waprotestanti (68.2%) na Wakatoliki (17%).

## Uchumi
Utalii ni biashara kuu visiwani. 

## Picha

Image:Rarotonga Cook Islands.jpg|Mwambao wa Rarotonga
Image:Aitutaki from top 2006.jpg|Kisiwani Aitutaki

## Tazama pia
* Orodha ya nchi kufuatana na wakazi

## Viungo vya nje 
* Cook Islands, the best kept secret in the Pacific Ocean - The Most Comprehensive Website
* Cook Islands - Detailed and non-commercial website
* Cook Islands Government 
* Cook Islands Government (summary)
* Cook Islands Tourism Corporation 
* Open Directory Project - *Cook Islands directory category
* Cook Islands National Environment Service 
* Cook Islands Biodiversity Database

Jamii:Nchi za Australia na Pasifiki
Jamii:Visiwa vya Pasifiki
Jamii:New Zealand

Jamii:Nchi
Samoa ya Marekani

thumbnail|right|280px|Bank Kuu Ya Samoa

**Samoa ya Marekani** (kwa Kisamoa: **Amerika Samoa** au **Samoa Amelika**) ni Eneo la ng'ambo la Marekani katika bahari ya Pasifiki upande wa kusini wa nchi huru ya Samoa. 

Kuna wakazi 54,719 (wengi wakiwa wametokana na wakazi asili) katika eneo la nchi kavu la km² 199.

Eneo lake ni sehemu ya funguvisiwa la Samoa. Kutokea kwa eneo la pekee kulisababishwa na ukoloni wa karne ya 19 ambako Ujerumani na Marekani zilishindana juu ya visiwa hivyo. Funguvisiwa liligawiwa kwa mkataba wa Berlin wa 1899. Sehemu ya mashariki ikawa upande wa Marekani na sehemu ya magharibi upande wa Ujerumani. 

Kwa katiba ya mwaka 1967 Samoa ya Marekani ilipewa madaraka ya kujitawala.

Upande wa dini, karibu wote ni Wakristo, hasa Wakalvini (50%) na Wakatoliki (20%), kama si Wamormoni.

## Tazama pia
* Orodha ya nchi kufuatana na wakazi

Jamii:Eneo la ng'ambo la Marekani
Jamii:Nchi za Australia na Pasifiki

Jamii:Nchi
Visiwa vya Mariana ya Kaskazini

**Visiwa vya Mariana ya Kaskazini** ni eneo la ng'ambo la Marekani linalojitawala katika Pasifiki ya magharibi, kusini kwa Japani. 

## Jiografia
Visiwa 16 vyenye eneo la kilometa mraba 463 jumla ni sehemu ya funguvisiwa ya Mariana na vikubwa ni Saipan, Tinian na Rota. Sehemu ya kusini ya funguvisiwa ni Guam ambayo pia ni eneo la ng'ambo la Marekani.

## Historia 
Wakazi wa kwanza wanaojulikana ni Wachamoru.

Tangu mwaka 1667 visiwa vilikuwa koloni la Hispania. 

Baada ya vita ya Marekani dhidi Hispania sehemu ya kusini ya Mariana ikatwaliwa na Marekani. Kaskazini ikauzwa kwa Ujerumani. 

Baada ya vita kuu ya kwanza ya dunia makoloni ya Ujerumani ziligawiwa kwa nchi mbalimbali na Mariana ya Kaskazini ziliwekwa chini ya utawala wa Japani. 

Baada ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia visiwa vikawa sehemu ya eneo lindwa la Pasifiki lililotawaliwa na Marekani. 

Mwaka 1978 visiwa vikapata madaraka ya kujitawala kwa ushirikiano na Marekani. Guam, ambapo kuna kituo muhimu cha kijeshi, inaendelea kuwa kama koloni la Marekani.

## Watu
Idadi ya wakazi imefikia 53,883 (2010): kati yao 50% wana asili ya Asia (Wafilipino, Wachina, Wakorea, Wajapani, Wabangladesh n.k.). Wakazi asili ni 37.9% tu.

Upande wa dini, wengi wao ni Wakatoliki (64.1%).

## Uchumi
Uchumi unategemea hasa utalii.

## Tazama pia
* Orodha ya nchi kufuatana na wakazi

Jamii:Eneo la ng'ambo la Marekani
Jamii:Nchi za Australia na Pasifiki

Jamii:Nchi
Guadeloupe

thumbnail|right|280px| Guadeloupe,Ufaransa

thumb|300px|Maeneo mweupe ni sehemu za Guadeloupe
**Guadeloupe** ni eneo la ng'ambo na mkoa (departement) wa Ufaransa katika Bahari ya Karibi lenye visiwa tisa vidogo. Hivyo ni sehemu ya Umoja wa Ulaya.

Makao makuu ni Basse-Terre, ingawa mji mkubwa ni Pointe-à-Pitre. 

Wakazi asilia walikuwa Waindio. Utamaduni wao uliharibiwa kabisa kwa kuja kwa ukoloni kutoka Ulaya (1493). 

Ilikuwa koloni la Ufaransa halafu la Uingereza halafu la Uswidi halafu la Ufaransa tena.

Eneo lake ni km² 1,628. 

## Watu
Idadi ya wakazi ni 394,110. Asilimia 71 za wakazi ni wa asili ya Afrika au machotara. Wazee wao waliletwa huko kama watumwa kwa ajili ya kazi za mashamba ya miwa. 15% ni Wahindi, 9% Wazungu, 3% Wachina na 2% Waarabu.

Lugha rasmi ni Kifaransa, lakini wengi wanaongea pia Krioli.

Upande wa dini, 80% ni Wakatoliki na 5% Waprotestanti.

## Tazama pia 
* Martinique, eneo lingine la Ufaransa katika Bahari ya Karibi

## Viungo vya nje
*
*

### Serikali
*Guadeloupe : the island where nature rules - Official French website (in English)
*Préfecture de la région Guadeloupe —Official site of the prefecture of Guadeloupe (in French)
*Région Guadeloupe —Official site of the Regional Council of Guadeloupe

#### Safari
*Les Îles de Guadeloupe —Official site of the Guadeloupe Islands Tourism Board
*Travel Pages – Guadeloupe 
*Office du Tourisme de Marie-Galante —Official site of the Tourist Board of Marie-Galante
*Office du Tourisme du Moule —Official site of the Tourist Board of Le Moule
*Guadeloupe Islands  Bouillante —site of the Guadeloupe Islands Tourism Board
*Guadeloupe Map—Guadeloupe Map
*Bouillante—site of Bouillante Tourism Board
*Guadeloupe Islands —Guadeloupe Islands Tourism Board
*Guadeloupe —Guadeloupe Islands Tourism Board
*Guadeloupe West Islands —Guadeloupe West Islands

Jamii:Antili Ndogo
Jamii:Karibi
Jamii:Eneo la ng'ambo la Ufaransa

Jamii:Mikoa ya Ufaransa
Polynesia ya Kifaransa

**Polinesia ya Kifaransa** (kwa Kifaransa: *Polynésie française*; kwa Kitahiti: *Pōrīnetia Farāni*) ni eneo la ng'ambo la Ufaransa katika Pasifiki ya kusini. Eneo lake ni mafunguvisiwa mbalimbali ya Polinesia. 

Kisiwa kinachojulikana zaidi ni Tahiti pamoja na mji mkuu wake wa Papeete ambayo ni pia mji mkuu wa eneo lote.

## Jiografia 
[thumb|300px|left|[Ramani ya Polinesia ya Kifaransa]]
Visiwa, funguvisiwa na atolli za Polinesia ya Kifaransa kwa jumla vina eneo la nchi kavu la km² 4,167 jumla vilivyosambazwa katika kilomita za mraba 2,500,000 za bahari. 

Visiwa vyote vimegawiwa katika tarafa tano ambazo ni vikundi vya visiwa vyenye mafunguvisiwa ndani yake; ni kama zifuatazo:
* Visiwa vya Marquesas katika kaskazini, karibu zaidi na Hawaii, penye makundi mbili ya visiwa, vya kaskazini na ya kusini
* Visiwa vya Tuamoto-Gambier ni eneo kubwa la Polynesia ya Kifaransa lenye mafunguvisiwa mawili: Tuamoto (atolli 76) na Gambier (visiwa 26)
* Visiwa vya Shirika (Visiwa vya Society) 13 vyenye asili ya kivolkeno ambavyo ni sehemu yenye wakazi wengi; vimegawiwa katika tarafa mbili za:
** tarafa ya Visiwa upande wa upepo pamoja na kisiwa kikuu cha Tahiti chenye nusu ya wakazi wote wa Polynesia ya Kifaransa 
** tarafa ya Visiwa mbali na upepo 
* Visiwa vya Austral (Visiwa vya Kusini) vyenye mafunguvisiwa mawili: Tubuaï na Bass.

## Watu
Wakazi ni 268,270 (sensa ya mwaka 2012), ambao kati yao 2/3 ni Wapolinesia asilia na 11,9% ni Wazungu. 

Kati yao wote, 68,5% wanatumia kwa kawaida lugha ya Kifaransa, iliyo lugha rasmi pekee. 

Upande wa dini, 54% ni Waprotestanti, 30% ni Wakatoliki, halafu kuna Wamormoni na Mashahidi wa Yehova.

## Tazama pia
* Orodha ya lugha za Polynesia ya Kifaransa
* Orodha ya nchi kufuatana na wakazi

Jamii:Eneo la ng'ambo la Ufaransa
Jamii:Nchi za Australia na Pasifiki

Jamii:Nchi
Yaren

thumb|Yaren

**Yaren** (zamani iliitwa pia "**Makwa**") ni tarafa kwenye nchi ya kisiwani cha Nauru yenye nafasi ya mji mkuu. Eneo lake ni 1.5 km² kuna wakazi 1,100 (2003).

Kisheria hakuna mji mkuu nchini Nauru lakini karibu majengo yote ya serikali pamoja na bunge yapo Yaren.

## Picha za Yaren 

Image:Nauru-parliament.jpg|Geti ya Bunge la Nauru
Image:Nauru Parliament.jpg|Bunge la Nauru mjini Yaren
Image:Government Building.jpg|Ikulu ya serikali ya Nauru
|Uwanja wa ndege wa Yaren

Jamii:Miji Mikuu Australia na Pasifiki
Jamii:Nauru
Teinainano

**Teinainano** (au: South Tarawa) ni mji mkuu wa nchi ya visiwani ya Kiribati katika Pasifiki.

Manisipaa ya Teinainano (Teinainano Urban Council - TUC) yenye wakazi 36,717 inajumlisha vijiji na miji midogo ya kisiwa kirefu kwenye kusini ya atolli ya Tarawa. Anwani ya kijiografia ni 1°19'N 172°58'E. 

Majengo ya serikali yapo hasa mjini Bairiki ambao ni kisiwa kidogo kilichounganishwa na sehemu nyingine za Teinainano kwa madaraja. 

Kuna Chuo cha Ualimu cha Kiribati pamoja na tawi la Chuo Kikuu cha Pasifiki ya Kusini. Kuna pia ofisi kuu za makanaisa makubwa.
Guam

thumb|left|Ramani ya Guam.
**Guam** (kwa Kichamoru: *Guåhan*) ni eneo la ng'ambo la Marekani (**U.S. Territory of Guam**) upande wa kusini wa funguvisiwa ya Mariana katika Bahari ya Pasifiki. Huhesabiwa kati ya visiwa vya Mikronesia.

Eneo la kisiwa hicho ni kilometa mraba 543. 

Mji mkuu ni Hagåtña (Agana). 

Uchumi wa Guam unategemea kituo cha kijeshi cha Marekani pamoja na utalii.

## Historia
Wakazi wa kwanza wanaojulikana ni Wachamoru walihamia miaka 4,000 hivi iliyopita. 

Tangu mwaka 1668 visiwa vya Mariana vilikuwa koloni la Hispania. 

Baada ya vita ya Marekani dhidi Hispania Guam ikatwaliwa na Marekani. Visiwa vya upande wa Kaskazini vikauzwa kwa Ujerumani na kuwa Mariana ya Kaskazini. 

Wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia kisiwa kikatwaliwa na Japani, lakini tarehe 21 Julai 1944 Waamerika walirudi na kuwafukuza Wajapani. 

Mwaka 1949 kisiwa kilipewa hadhi ya Eneo la ng'ambo la Marekani, wakazi wake wakapewa uraia wa shirikisho hilo. 

## Watu
Kwa sasa 37.1% ya wakazi wote (159,358) ni Wachamoru, wakifuatwa na Wafilipino (26.3%). Wachamoru wengi zaidi wanaishi Marekani bara.

Upande wa dini, 85% ni Wakristo wa Kanisa Katoliki.

## Tazama pia
* Orodha ya nchi kufuatana na wakazi

Jamii:Eneo la ng'ambo la Marekani
Jamii:Nchi za Australia na Pasifiki

Jamii:Nchi
Visiwa vya mfereji wa Kiingereza

right|thumb|Mahali pa Visiwa vya Mfereji wa Kiingereza
**Visiwa vya Mfereji wa Kiingereza** ni funguvisiwa la visiwa tisa katika Mfereji wa Kiingereza karibu na pwani ya Ufaransa vyenye wakazi 160,000. 

Visiwa vitano vikubwa ni:
* Jersey
* Guernsey
* Alderney
* Sark
* Herm

Kiutawala vimegawiwa sehemu mbili: eneo la Jersey na eneo la Guernsey lakini visiwa kadhaa vina kiasi kikubwa cha uhuru peke yao. 

## Hali ya kisiasa 
Visiwa hivi vina hali ya pekee. Vyote ni "maeneo chini ya taji la Uingereza" lakini si sehemu za Ufalme wa Muungano wala Uingereza wenyewe. Havishiriki katika bunge la London wala havipaswi kupokea sheria za bunge hili bali vina bunge zao za Jersey, Guernsey, Alderney na Sark pamoja na watendaji na mahakama. Mfalme wa Uingereza ana wajibu wa kutetea visiwa na kushughulika mambo ya nje. Hali halisi wajibu huo unangaliwa na serikali ya Uingereza kwa niaba ya mfalme. Mwakilishi wa mfalme yaani serikali ya Uingereza ni Gavana.

Madaraka ya mfalme) yametokana na cheo chake cha kale kama Mtemi Mkuu wa Normandy miaka 800 iliyopita. Kihistoria visiwa vilikuwa sehemu ya Normandy na mwaka 1066 mtemi wa Normandy alishambulia na kuteka Uingereza. Kuanzia hapo waandamizi wake wameendelea na vyeo viwili vya Mfalme wa Uingereza na Mtemi wa Normandy na hivyo mkuu wa visiwa. Katika karne iliyofuata wafalme wa Ufaransa walitwaa Normandy lakini walishindwa kuteka visiwa vidogo. Hali ya visiwa haikubadilishwa kisheria: havikuunganishwa na ufalme wa Uingereza, hivyo hadi leo ni mabaki madogo ya mali ya wafalme wa Uingereza katika Ufaransa wa leo. 

## Utamaduni 
Watu wengi huzungumza Kiingereza; hata hivyo wengine huendelea kuongea lugha zao za asili ambazo ni aina za Kinormandy kinachozungumzwa pia kama lugha ya kieneo Ufaransa bara. Idadi ya wasemaji imepungua kuna hasa maelfu kadhaa Guernsey na Jersey. 
Lugha rasmi kwa shughuli za serikali ni hasa Kiingereza lakini pia Kifaransa.

## Uchumi 
Uchumi wa visiwa umetegemea hasa utalii, huduma za benki na kilimo. 

Kwa kuwa visiwa hivyo si sehemu za Uingereza wala za Umoja wa Ulaya viko ndani ya ushuru wa pamoja wa Ulaya lakini vina haki ya kuongeza kodi zao. 

*
Jamii:visiwa vya Atlantiki
Bermuda

|-
|align="center" colspan=2 style="border-bottom:3px solid gray;"|*Wito: Quo Fata Ferunt(Kilatini: Pote heri inapotupeleka)*
|-
|align="center" colspan=2 style="border-bottom:3px solid gray;"|Picha:LocationBermuda.png
|-
|Lugha rasmi||Kiingereza
|-
|Hali ya kisiasa 
|| Eneo la ng'ambo la Uingereza
|-
|Mji mkuu 
|Hamilton (Bermuda)
|-
|Gavana
|Sir John Vereker
|-
|Waziri Mkuu 
| Alex Scott 
|-
|Eneo
|53.2&nbsp;km² 
|-
|Wakazi
-Jumla (2010)
&nbsp;- Msongamano
|64,2371 207/km²
|-
|Pesa 
|Bermuda dollar sawa na US dollar
|-
|Kanda la saa 
|UTC -4 
|-
|Wimbo wa taifa 
|God Save the Queen
|-
|Interneti TLD 
|.bm
|-
|Simu
|1-441
|}

**Bermuda** ni funguvisiwa lenye visiwa 130 katika bahari ya Atlantiki mbele ya pwani ya Marekani ambalo ni eneo la ng'ambo la Uingereza. Umbali na Amerika bara ni km 1,000. 

Visiwa hivyo vilikuwa bila watu vilipotembelewa mara ya kwanza na Wahispania. 

Tangu mwaka 1615 vimetawaliwa na Uingereza.

Wakazi wengi wamejitambulisha kuwa na asili ya Afrika (54%) na Ulaya (31%). Wengine ni machotara (8%) na wenye asili ya Asia (4%).

Lugha rasmi na ya kawaida ni Kiingereza.

Upande wa dini, 69,8% ni Wakristo (46.2% Waprotestanti, 14.5% Wakatoliki n.k.).

## Tazama pia
* Pembetatu ya Bermuda

## Viungo vya nje

Jamii:Nchi za Amerika
Jamii:Visiwa vya Atlantiki
Jamii:Nchi za visiwa
Jamii:Maeneo ya ng'ambo ya Ufalme wa Muungano
St. Pierre na Miquelon

|-
| align=center colspan=2 | *Wito: A mare labor* (Kazi kutoka bahari)
|-
| Lugha rasmi
| Kifaransa
|-
| Mji Mkuu
| St. Pierre
|-
| Rais wa Halmashauri Kuu
| Stéphane Artano
|-
| Mkuu wa Mkoa (Préfet) 
| Albert Dupuy
|-
| Eeno&nbsp;&ndash; Jumla&nbsp;&ndash; % maji
| &nbsp;242 km²&nbsp;0.0%
|-
| Idadi ya wakazi&nbsp;&ndash; Jumla (2011)
| &nbsp;6,080
|-
| Pesa  
| Euro (€;EUR)
|-
| Jamla la pato la eneo (Wanazaa kiasi gani cha mali kwa mwaka) || $48.3 Millioni 
|-
| Kanda la saa
| UTC-3
|-
| Simu ya eneo
| 508 ¹ 
|-
| Intaneti TLD
| .pm
|-
|align=left colspan=2 | 1. 0508 kutoka Ufaransa bara.
|-
|Picha:Stpierremap.png
|}
thumb|250px|left|Miquelon
thumb|250px|left|Ramani
thumb|200px|Mahali pa Saint-Pierre-et-Miquelon
**Saint-Pierre na Miquelon** (kwa Kifaransa: *Saint-Pierre-et-Miquelon*) ni eneo la ng'ambo la Ufaransa (''Collectivité d'outre mer'') ambalo ni funguvisiwa karibu na pwani ya Kanada katika bahari ya Atlantiki. 

## Jiografia
Funguvisiwa liko karibu na jimbo la Newfoundland la Kanada. 

Visiwa vikubwa zaidi ni Saint-Pierre (km² 26), Miquelon (km² 110), Langlade (km² 91) halafu kuna visiwa vingine vidogo . Miquelon na Langlade vilikuwa visiwa viwili lakini leo vimeungwa kwa kanda ya nchi kavu vyaitwa pamoja kama "Miquelon". Jumla la eneo ni km² 242 lenye wakazi  6,316 (Saint-Pierre: wakazi 5.618, Miquelon na Langlade: wakazi 698). 

Karibu wote wanaongea Kifaransa na ni waamini wa Kanisa Katoliki.

## Historia
Visiwa vimetembelewa na wavuvi kutoka Ulaya tangu karne ya 15. 

Inaaminiwa ya kwamba makazi ya kwanza ya kudumu ya wavuvi Wafaransa yalianzishwa katika karne ya 17. 

Tangu vita ya miaka saba visiwa hivi vilikuwa mabaki pekee ya koloni la Kanada ya Kifaransa.

Visiwa hii ni mabaki ya koloni kubwa la zamani lililoitwa "Nouvelle-France" (Ufaransa Mpya) na kuenea katika Kanada.

## Uchumi
Uchumi umetegemea tangu mwanzo uvuvi. Siku hizi kuna pia utalii.

## Siasa
Wakazi wa visiwa ni raia wa Ufaransa. Huchagua bunge lao lenye watu 19. Bunge la eneo linamchagua mwakilishi mmoja katika bunge la kitaifa la Ufaransa.  

Saint-Pierre na Miquelon si sehemu ya Eneo la forodha la Ulaya. 

## Viungo vya nje
*Official tourism website for St Pierre and Miquelon
*Tourism ressources and information
*Le Phare: Association of Tourism Professionals

Jamii:Amerika ya Kaskazini
Jamii:Visiwa vya Atlantiki
Jamii:Eneo la ng'ambo la Ufaransa
Aruba

**Aruba** ni nchi ya kisiwani katika Bahari ya Karibi karibu na pwani ya Venezuela.

Tangu mwaka 1636 ilikuwa kwa kwikwi koloni la Uholanzi, lakini sasa ni "nchi ya kujitawala" ndani ya muundo wa "Ufalme wa Nchi za Chini" pamoja na Uholanzi yenyewe na nchi nyingine mbili za Karibi zilizokuwa makoloni ya Uholanzi.  

## Historia ya karibuni
Watu wa Aruba walielekea kwenye uhuru kamili wa kisiasa katika miaka ya 1980 na ya 1990. 

Mwaka 1986 ilipata madaraka yote ya kujitawala chini ya taji la Uholanzi. Uhuru kamili ulipangwa kwa mwaka 1996 lakini serikali ya Aruba iliomba kutoendelea na mpango huo.

## Watu
Wakazi ni 116,600 (2018); kwa asilimia 75 ni mchanganyiko wa Waindio, Wazungu na pia Waafrika. Watumwa Waafrika hawakuwa wengi jinsi ilivyo kwenye visiwa vingi vya Karibi kwa sababu kisiwa hicho hakikuwa na mashamba mengi ya miwa kutokana na ukame wa mahali. Hivyo sasa wenye asili hiyo ni 15% tu.

Wengi wao wanaongea Kipapiamento (68.3%) pamoja na Kihispania (13.5%), Kiingereza (7%) na Kiholanzi (lugha rasmi; 6%).

Upande wa dini, 75.3% ni Wakatoliki, 4.9% Waprotestanti n.k.

## Viungo vya nje
* Aruba.com&nbsp;– official tourism site of Aruba
* 
* 
**Aruba Esso News*  from the National Library of Aruba , openly and freely available in the Digital Library of the Caribbean

Jamii:Karibi
Jamii:Aruba
Jamii:Uholanzi
Jamii:Nchi za visiwa
Jamii:Amerika ya Kati
Jamii:Amerika Kusini
Eneo la ng'ambo la Marekani

'''Maeneo ya ng'ambo ya Marekani** ni visiwa na funguvisiwa vifuatavyo vinavyoorodheshwa hapa kufuatana na mahali pao ama katika Bahari ya Pasifiki au katika Bahari ya Karibi.

Sheria za Marekani zinaita visiwa hivi **"Eneo la visiwani"''' (king.: "Insular areas"). Hii ni kila eneo chini ya mamlaka ya serikali ya Marekani lisilo sehemu ya majimbo 50 ya Marekani au mkoa wa mji mkuu.
 
## Visiwa katika Bahari ya Karibi
Kituo cha kijeshi cha Guantanamo kipo pia katika Karibi ni eneo la Kuba lililokodishwa kwa Marekani.

## Visiwa katika Bahari ya Pasifiki
Port Vila

thumbnail|right|200px|Muonekano wa Mji wa Port Vila 

**Port Vila** ni mji mkuu wa nchi ya visiwani vya Vanuatu katika Pasifiki ya kusini. Anwani ya kijiografia ni 17°45′S 168°18′E. Kuna wakazi 29,356. 

Port Villa iko kwenye mwambao wa kusini wa kisiwa cha Efate. Ni mahali penye bandari kubwa na uwanja wa ndege muhimu wa nchi.

Jamii:Vanuatu
Jamii:Miji Mikuu Australia na Pasifiki
Eneo chini ya taji la Uingereza

thumb|300px|Maeneo chini ya taji la Uingereza yaonekana kwa alama nyekundu
**Maeneo chini ya taji la Uingereza** ni visiwa vidogo kadhaa karibu na Uingereza ambavyo vimekuwa chini ya wafalme wa Uingereza tangu karne nyingi lakini hazikuunganishwa na ufalme wa Uingereza.

Hivi ni Visiwa vya Mfereji wa Kiingereza (kama Jersey, Guernsey) pamoja na Isle of Man. Vyote si sehemu za Uingereza wala za Ufalme wa Muungano wa Britania pia si sehemu za Umoja wa Ulaya. Lakini si nchi huru kama nchi nyingine za Jumuiya ya Madola.

Kwa sababu mfalme au malkia wa Uingereza hatawali tena jinsi ilivyokuwa zamani hali halisi madaraka yake juu ya visiwa hivi yapo mkononi mwa serikali ya Uingereza na sheria za bunge la London zinaweza kugusia visiwa pia. Mambo ya nje kwa jumla yako upande wa serikali ya Uingereza pia maswali ya usalama na jeshi. "Taji" yaani serikali ya Uingereza kwa niaba ya malkia imewajibika pia kuhusu utaratibu wa kisheria visiwani kama matatizo yanatokea katika maswali yote yasiyomalizwa visiwani penyewe.

Raia wa visiwa wanaangaliwa kama Waingereza wakiwa Uingereza au nje. Lakini Waingereza wanatazamiwa kama watu wa nje wakija visiwani katika utaratibu wa kununua mali, nyumba au kutafuta ajira.

## Bailiwick ya Guernsey 
Eneo la Guernsey laitwa "Bailiwick" ambalo ni kitengo cha kiutawala cha kale kinachofanana na wilaya. Lajumlisha visiwa vya Guernsey, Sark, Alderney, Herm na vingine vidogo. Lina bunge lake na ndani yake Sark na Alderney vina viwango mbalimbali vya kujitawala. 

Guernsey hutoa pesa yake yenyewe inayotumiwa pamoja na pesa ya Kiingereza.

Ina mahakama yake na utaratibu wake kuhusu huduma za afya na kadi.

## Bailiwick ya Jersey 
Wilaya hii ni kisiwa cha Jersey pamoja na visiwa vidogo visivyo na watu

Utaratibu wake hufanana na Guenrsey.

## Isle of Man 
Kisiwa cha Man kimejitawala tangu mwaka 979. Kimejulikana kuwa na bunge lake tangu wakati ule. Malkia wa Uingereza ni muu wa Dola kama Mtemi wa Man. 
Man hutoa pesa na stempu za posta.

Jamii:Uingereza
Kisiwa cha Man

[thumb|Kisiwa cha Man ([nyekundu) katika ramani ya funguvisiwa la Britania.]]
**Kisiwa cha Man** (kwa Kimanx: **Ellan Vannin**; kwa Kiingereza: **Isle of Man**) ni kisiwa kilichopo baharini kati ya Uingereza na Eire chenye wakazi 75,000 kwenye eneo la km² 572.

Man ni eneo chini ya taji la Uingereza, si sehemu ya Ufalme wa Muungano wenyewe. 

Douglas ni mji mkuu. 

Lugha rasmi ni Kiingereza pamoja na Kimanx ambacho ni lugha ya Kikelti. Hakuna tena  wasemaji wa Kimanx kama lugha ya kwanza, lakini inafundishwa shuleni.

## Viungo vya Nje 
* Manx Government Website A comprehensive site covering many aspects of Manx life from fishing to financial regulation
* Google Maps Satellite Photo
* 
* Isle of Man Guide  Large website about the island
* Information on places in the Isle of Man 
* Tynwald.org Hansards, Order Papers and Background to the Manx Government.
* Manx Radio The Government/commercial funded radio station for the Isle of Man
* Birching in the Isle of Man 1945-1976 Article about the use of the birch as a judicial punishment in the Isle of Man.
* Manx Notebook  Manx History Archive.

Jamii:Visiwa vya Atlantiki
Kisiwa cha Pasaka

thumb|350px|Ramani ya kisiwa.
thumb|250px|Moai ni jina la vichwa hivi.

**Kisiwa cha Pasaka** (kwa Kirapanui: Rapa Nui; kwa Kihispania: Isla de Pascua) ni kisiwa cha Chile katika Pasifiki ya mashariki takriban 3,526&nbsp;km kutoka mwambao wa Chile.

Anwani ya kijiografia ni 27°09′S 109°25′W. 

Mji mkuu ni Hanga Roa. 

Kuna wakazi 5,761 (2012).

## Jiografia 
Kisiwa kiko peke yake baharini: kisiwa cha karibu ni Pitcairn km 2,000&nbsp; upande wa magharibi.

Kina asili ya kivolkeno. Ni mlima ulioanza kukua chini ya bahari kwenye mgongo mashariki wa Pasifiki mita 3000 chini ya UB.

Umbo la kisiwa ni pembetatu lenye urefu mkubwa wa km 24&nbsp; na upana mkubwa wa k, 13&nbsp;. Eneo lote ni 162.5&nbsp;km². Mlima mkubwa hufikia kimo cha 509 m juu ya UB.

Kando ya kisiwa kikuu kuna visiwa vidogo kadhaa bila watu.

## Historia 
700px|center|thumb|Vichwa vya kisiwa cha Pasaka.
Inaaminika ya kwamba kisiwa kilikaliwa na watu kutoka Austronesia katika milenia ya 1 BK. Walileta nao ndizi, taro, viazi na miwa pamoja na kuku na panya. 

Utamaduni wao ulistawi kwa karne kadhaa na alama zake ni sanamu kubwa za vichwa vya mawe kote kisiwani. Vichwa hivi huitwa "Moai" lakini hakuna uhakika kusudi lao lilikuwa nini. 

Kuna pia mabaki ya mwandiko uliokuwa mwandiko wa pekee kati ya visiwa vyote vya Polynesia. Inaaminiwa ya kwamba wakati fulani idadi ya wakazi ilifikia 10,000 hadi 15,000. 

Lakini utamaduni huo uliporomoka kabla ya kufika kwa Wazungu wa kwanza. Wataalamu huamini ya kwamba wenyeji walipata matatizo ya kiekolojia kwa sababu miti yote ilikatwa na rutuba ya ardhi ilipotea. Wengine huamini ya kwamba mabadiliko ya hali ya hewa yalikuwa na athira pia. 

Wakati wa kufika kwa Waholanzi, waliokuwa Wazungu wa kwanza kukuta kisiwa kile baharini, walibaki watu 2,000 - 3,0000 pekee. Kufika huku kulitokea tarehe 5 Aprili 1722 ambayo ilikuwa siku ya Pasaka: hivyo hilo likawa jina la kisiwa.

Idadi ya wenyeji ikaendelea kushuka kutokana na magonjwa ya nje yaliyokuja na meli zilizopiga hodi kisiwani kila baada ya miaka kadhaa. 

Katika karne ya 19 watu mamia walikamatwa na wafanyabiashara ya utumwa. 

Chile ilitwaa kisiwa na kukitangaza sehemu ya eneo lake mwaka 1888. Wakati ule kilikuwa na watu 178 pekee. Idadi hii ilikua tena. 

Leo hii takriban theluthi mbili ya wakazi ni Rapanui au wenyeji asilia ya kisiwa. Kwa jumla kuna Warapanui 4,647 (mwaka 2002): nusu yao wanaishi kisiwani na nusu nyingine Chile bara.

## Tazama pia
* Orodha ya nchi kufuatana na wakazi

## Viungo vya nje
Jamii:Visiwa vya Pasifiki
Jamii:Mkoa wa Valparaíso
Jamii:Chile
Jamii:Urithi wa Dunia
Visiwa vya Faroe

thumb|left|250px|Ramani ya Visiwa vya Faroe

**Visiwa vya Faroe** (kwa Kifaroe: Føroyar -* "Visiwa vya kondoo"*) ni funguvisiwa ya Atlantiki ya Kaskazini kati ya Iceland, Uskoti na  Norwei.

## Historia
Wakazi wa kwanza walikuwa wamonaki kutoka Ireland.

Kati ya miaka 1035 na 1814 visiwa vilikuwa chini ya Norwei. Ndipo vilipotolewa kwa Denmark.

Kufikia mwanzo wa mwaka 1540 wakazi walikuwa wamejiunga na Matengenezo ya Kiprotestanti na kuwa Walutheri. 

Kuanzia mwaka 1948 ni jimbo la nje la ufalme wa Denmark lenye madaraka ya pekee ya kujitawala. Visiwa vinaendesha shughuli zao isipokuwa siasa ya nje, jeshi na mambo ya mahakama ni chini ya serikali kuu. Hali ya kisiasa ndani ya Denmark inalingana na Greenland ambayo pia ni jimbo la nje la Denmark linalojitawala kwa kiwango kikubwa. 

Visiwa vya Faroe viliamua kutoingia katika Umoja wa Ulaya pamoja na Denmark. Kumbe vimeunda umoja wa forodha na Iceland.

## Watu
[thumb|right|250px|[Nyumba za serikali mjini Torshavn.]]
[thumb|250px|right|[Feri ikiondoka Torshavn]]
Wakazi wengi wana asili ya Skandinavia upande wa baba (87%) na ya Wakelti upande wa mama (84%).

Lugha rasmi ni Kifaroe, lugha ya Kigermanik ya Kaskazini karibu na Kiiceland.

Hadi leo 84.1% za wakazi ni Walutheri na madhehebu yao ndiyo dini rasmi. 

## Uchumi
Uchumi wa visiwa unategemea hasa uvuvi. 

## Viungo vya nje 
* Official site 
* Official tourist site
* Flick photo set

Jamii:Visiwa vya Atlantiki
Jamii:Denmark
Jamii:Visiwa vya Faroe
Pitcairn

thumb|300px|Hori la Bounty kwenye Pitcairn; nyumba za Adamstown zaonekana upande wa kulia juu
thumb|right|Ramani ya visiwa
**Pitcairn** ni kisiwa katika Pasifiki na pia jina la funguvisiwa ambalo ni eneo la ng'ambo la Uingereza pekee katika Pasifiki. 

Makao makuu ni kijiji pekee cha Adamstown.

## Jiografia
Pitcairn ni kisiwa chenye asili ya kivolkeno. Eneo lake ni km² 4.6 na idadi ya wakazi ni 35 tu, ambao wanazungumza Krioli maalumu ya Kiingereza na kuwa Waadventista Wasabato.

Visiwa vingine ni atolli za Oeno, Henderson na Ducie ambazo hazina wakazi. Watu walio karibu zaidi wako kwenye kisiwa cha Pasaka (umbali wa km 2,000) na kwenye Polynesia ya Kifaransa (umbali wa km 500).

## Historia
Hakuna uhakika kuhusu wakazi na wageni wa Pitcairn kabla ya kugunduliwa na kijana Pitcairn kwenye jahazi la Kiingereza mwaka 1767. Inaaminiwa ya kwamba Wapolinesia walikalia visiwa tangu karne kadhaa, lakini hakuna uhakika kama walikuwepo bado wakati wa kufika kwa Wahispania waliopita sehemu hizi katika karne ya 17. Kwa vyovyote Waingereza hawakukuta tena watu.

Tangu mwaka 1790 kisiwa kilikaliwa na waasi wa Bounty iliyokuwa jahazi la Kiingereza ambamo ulitokea uasi wa mabaharia dhidi ya nahodha. Waasi waliamua kujificha kwa sababu waliogopa adhabu ya kifo kulingana na sheria za Uingereza za wakati ule. Wakazunguka bahari pamoja na wanawake wa Tahiti wakakuta Pitcairn wakajenga makazi yao kisiwani.   

Mwaka 1838 kisiwa kilitangazwa kuwa koloni la Uingereza. 

Mwaka 1856 watu wa Pitcairn walihamishiwa kisiwa cha Norfolk kwa sababu walikuwa wengi mno kulingana na udogo wa kisiwa hata wakaona njaa. Lakini familia tano waliamua kurudi tena na ndio mababu wa wakazi wa leo.

## Uchumi
Uchumi unategemea hasa kilimo cha kijungujiko na misaada kutoka Uingereza. Mara chache kisiwa kinatembelewa na watalii.

## Viungo vya nje
*the cia gov factbook 
* http://www.lareau.org/pitcairn2.gif  Ramani
* http://www.government.pn/ Tovuti rasmi ya Pitcairn 
* http://www.jncc.gov.uk/pdf/OT_Pitcairn.pdf  Mimea na wanyama wa Pitcairn
* http://aob.oxfordjournals.org/cgi/content/abstract/92/1/31 Maua ya kisiwa
* http://library.puc.edu/pitcairn/pitcairn/index.shtml Habari za Pitcairn (Pacific Union College; englisch)
* http://www.koys.de/Pitcairn/ Pitcairn: picha
* http://onlinepitcairn.com/newslinks.htm  Blogu ya Mike Warren

Jamii:Visiwa vya Pasifiki
Jamii:Maeneo ya ng'ambo ya Ufalme wa Muungano
Cayman

thumb|250px|left|Ramani
**Visiwa vya Cayman** ni funguvisiwa la Karibi na eneo la ng'ambo la Uingereza katika Bahari ya Karibi upande wa kusini wa Kuba na upande wa magharibi wa Jamaika. 

Eneo lake ni visiwa vitatu vya Grand Cayman, Little Cayman na Cayman Brac, jumla km² 260.

Mji mkuu ni George Town kwenye kisiwa cha Grand Cayman.

Uchumi unategemea hasa huduma za benki na utalii.

## Viungo vya nje
Jamii:Visiwa vya Karibi
Jamii:Nchi za Amerika ya Kati
Jamii:Maeneo ya ng'ambo ya Ufalme wa Muungano
Visiwa vya Turks na Caicos

left|Ramani ya Turks na Caicos

**Visiwa vya Turks na Caicos** ni funguvisiwa la Karibi ambalo ni eneo la ng'ambo la Uingereza. Visiwa hivyo viko karibu na Bahamas.  

Uvuvi ni msingi wa uchumi.
  
## Visiwa vya Turks & Caicos 
### Grand Turk 
Hiki ni kisiwa kikuu penye uwanja wa ndege na ofisi za serikali.
 
### Providenciales 
Ni kisiwa cha utalii.

### West Cay 
Kisiwa kidogo

## Viungo vya nje
Jamii:Karibi
Jamii:Maeneo ya ng'ambo ya Ufalme wa Muungano
Tokelau

thumb|right|Ramani ya Tokelau
thumb|right|Mahali pa Tokelau
**Tokelau** ni kundi cha atolli tatu katika Pasifiki ambazo ni eneo la New Zealand. Atolli za Atafu, Nukunonu na Fakaofo ziko kaskazini ya New Zealand na upande wa mashariki wa Guinea Mpya. Visiwa vya karibu penye watu ni Samoa kwa umbali wa 480&nbsp;km.

Idadi ya wakazi ni mnamo 1400 wanaosema lugha yao ya Kitokelau na kiasi cha Kiingereza.

## Viungo vya Nje 
* Tokelau Council of Ongoing Government  (executive branch of the government)
* The Administrator of Tokelau  (Tokelau website of the NZ Ministry of Foreign Affairs and Trade)

Jamii:Visiwa vya Pasifiki
Jamii:New Zealand
Anguilla

thumb|250px|Anguilla
thumb|250px|Ramani ya Anguilla
thumb|250px|Mahali pa Anguilla
**Anguilla** ni kisiwa cha Antili Ndogo katika Karibi na pamoja na visiwa vidogo vya jirani visivyo na wakazi ni eneo la ng'ambo la Uingereza. 

Kisiwa kikubwa cha Anguilla kina urefu wa km 25 na upana wa km 3; eneo lake ni km² 103 na idadi ya wakazi mnamo watu 13,500. Kipo upande wa mashariki wa Puerto Rico na upande wa kaskazini wa Saint-Martin.

Anguilla iliwahi kuwa sehemu ya Saint Kitts na Nevis ikajitenga mwaka 1980 na kubaki sehemu ya Uingereza wakati visiwa hivyo vingine vilipopata uhuru.

Jina ni neno la Kihispania kwa samaki ya mkunga kutokana na umbo lake kuwa refu na jembamba.

Uchumi wa kisiwa hutegemea hasa uvuvi na utalii.

Watu wa Angulilla wana asili ya watumwa kutoka Afrika. 

Lugha ni Kiingereza.

## Viungo vya nje
Jamii:Visiwa vya Karibi
Jamii:Maeneo ya ng'ambo ya Ufalme wa Muungano