open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gored gored

alt=Nyama aina ya Gored|thumb|Nyama aina ya Gored
**Gored gored** ( *Kiamhar*i : ጎረድ ጎረድ ; *matamshi ya Kiamhari* : [ɡorəd ɡorəd]) ni chakula kibichi cha nyama ya ng'ombe kinacholiwa nchini Ethiopia na Eritrea. Ilhali kitfo ni nyama ya ng'ombe iliyosagwa inayochanganywa  katika viungo na siagi iliyosafishwa, iliyokatwakatwa, hukatwa na kuachwa bila maridhiwa. Kama kitfo, ni maarufu sana na inachukuliwa kuwa mlo wa kitaifa. Mara nyingi hutolewa kwa mitmita (mchanganyiko wa kitoweo cha unga) na awazi (aina ya haradali na mchuzi wa pilipili).

## Marejeo 
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Boukha

right|thumb|chupa ya Boukha
thumb
**Boukha** (Kiarabu cha Tunisia: بوخة) ni  kinywaji kilichotolewa kutokana na  mtini.  Imetokea katika jumuiya ya Wayahudi wa Tunisia, pale ambapo inazidi kuzalishwa kwa wingi.

## Marejeo 
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Bwawa la Kamfers

alt=lesser flamingos katika bwawa la kamfers|thumb|lesser flamingos katika bwawa la kamfers
**Bwawa la Kamfers** ni hifadhi ya binafsi ya maji ya kudumu  yenye ukubwa wa hektari 400, iliyoko kaskazini mwa Kimberley, Afrika Kusini. 

Ardhi oevu hapo awali ilikuwa kama sufuria ya ephemeral, mara nyingi kavu na ilitegemea maji ya mvua. Katika siku za hivi majuzi kiwango chake cha maji kilipanda kutokana na kutiririshwa mara kwa mara na maji yaliyosafishwa kutoka katika jiji linalokua la Kimberley. 

Eneo la maji katika bwawa limekuwa eneo kubwa lenye kuzaliana kwa flamingo tangu hapo kujengwa kwa kisiwa bandia .  Bwawa na eneo la ardhi oevu la hekta 380 liliteuliwa kama eneo la uhifadhi katika rasimu ya mpango wa maendeleo ya anga ya jiji.  Kufikia mwaka 2008 ingawa, uchafuzi wa mazingira na upangaji wa ardhi kwa ajili ya maendeleo iliyopendekezwa na Northgate ikawa suala la kutatanisha, huku wahifadhi wakizua hofu. 

### Picha 

Faili:Lesser Flamingos, Kamfersdam breeding island, 2006.jpg|Flamingo wadogo kwenye kisiwa bandia cha kuzaliana kwenye Bwawa la Kamfers, 2006
Faili:Boer Position Kamfers Dam.jpg
Faili:Lesser Flamingos, 2000 adults, Kamfersdam.jpg|Flamingo 2,000 wakubwa waliokusanyika kwenye kisiwa bandia cha kuzaliana chenye umbo la S katika Bwawa la Kamfers

## Marejeo 
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Jamii:Malambo
Jamii:Utalii wa Afrika Kusini
Mitmita

alt=Picha ya mwonekano wa Viungo vya Mitmita, vilivyopigwa kwa sehemu kwenye Kinu, na mchi|thumb|Picha ya mwonekano wa Viungo vya Mitmita, vilivyopigwa kwa sehemu kwenye Kinu, na mchi
**Mitmita** (Kiamhariki: ሚጥሚጣ, IPA: [mitʼmitʼa]) ni mchanganyiko wa unga unaotumiwa nchini Ethiopia. Ina rangi ya machungwa-nyekundu na ina pilipili ya pilipili ya jicho la ndege wa Kiafrika, iliki ya Ethiopia (korerima), karafuu, na chumvi. Mara kwa mara huwa na viungo vingine ikiwa ni pamoja na mdalasini, cumin, na tangawizi.

Mchanganyiko huo hutumika kulainisha kitfo cha sahani mbichi ya nyama ya ng'ombe na pia inaweza kunyunyiziwa kwenye medame kamili (maharagwe ya fava). Zaidi ya hayo, *mitmita* inaweza kuwasilishwa kama kitoweo na kunyunyuziwa juu ya vyakula vingine vitamu au kunyunyiziwa kijiko kwenye kipande cha injera, ili vipande viweze kuchovya ndani yake.

## Marejeo 
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Chakula cha usi

**Usi,** pia inajulikana kama wanga, ni chakula cha wanga cha watu wa delta ya mto Niger nchini Nigeria. Wanga hutokana na muhogo (manioca)

## Marejeo 
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Kilishi

thumb|Kilishi
[thumb|Kilishi drying in the sun ([Nigeria)]]
'*Ki*lishi ni toleo la jerky ambalo lilitoka Hausaland haswa jimbo la Bauchi. Ni aina iliyokaushwa ya suya, iliyotengenezwa kwa nyama ya ng'ombe, kondoo au mbuzi iliyokatwa mifupa. Kila moja ya misuli iliyochaguliwa hukatwa kwenye karatasi ya mita moja au chini kwa kukausha rahisi. Kisha karatasi zilizokaushwa za nyama hukusanywa na kuwekwa kwa mchakato unaofuata.''''' 
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Hifadhi ya Taifa ya Augrabies Falls

**Hifadhi ya Taifa ya Augrabies Falls** ni mbuga ya Taifa inayopatikana karibu na Maporomoko ya Augrabies, takribani km 120  magharibi mwa Upington  katika mkoa wa Rasi Kaskazini, Afrika Kusini . Ilianzishwa mwaka 1966. 

Hifadhi ya Taifa ya Augrabies Falls ina ukubwa wa eneo la kilomita za mraba 820  na kuenea kando ya Mto Orange . Eneo hilo ni kame sana. Maporomoko ya maji yana urefu wa takribani mita 60 .

## Marejeo 
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Jamii:Utalii
Jamii:Utalii wa Afrika
Jamii:Utalii nchi kwa nchi
Hifadhi ya Msitu wa Nymbai

**Hifadhi ya Msitu wa Nymbai** ni hifadhi ya misitu nchini Gambia . Ilianzishwa mnamo Januari 1, 1954, inashughulikia hekta 202.

Iko kwenye mwinuko wa mita 28 juu ya usawa wa bahari. 

## Marejeo 
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Jamii:Hifadhi za Taifa za Gambia
Wasawasa

alt=Chakula aina ya Wasawasa|thumb|Chakula aina ya Wasawasa
**Wasawasa** ni mlo maarufu, unaoliwa katika sehemu ya Kaskazini mwa Ghana, na katika baadhi ya nchi za Afrika Magharibi kama vile Burkina Faso. 

Imetengenezwa kwa maganda ya viazi vikuu vilivyokaushwa ambavyo vimesagwa kuwa unga na kuchomwa kwa mvuke. 

*Wasawasa* mara nyingi huliwa na michuzi yenye viungo na wakati mwingine hupambwa kwa mboga mboga ikiambatana na mafuta mabichi ya karanga na samaki wa kukaanga.

*Wasawasa* wakati fulani hutolewa pamoja na mafuta ya siagi na vitunguu vilivyokatwa.

## Marejeo 
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Hifadhi ya Taifa ya Tembo ya Addo

**Hifadhi ya Taifa ya Tembo ya Addo** ni mbuga ya uhifadhi wa wanyamapori iliyo karibu na Gqeberha nchini Afrika Kusini na ni mojawapo ya mbuga 20 za Taifa . Kwa sasa inashika nafasi ya tatu kwa ukubwa baada ya Mbuga ya Taifa ya Kruger na Mbuga ya Transfrontier ya Kgalagadi .

## Historia 
Sehemu ya asili ya mbuga hiyo ilianzishwa mnamo 1931,  kwa kutokana na juhudi za Sydney Skaife.  Hifadhi hiyo imeonekana kuwa na mafanikio makubwa na kwa sasa inahifadhi zaidi ya tembo 600 na idadi kubwa ya mamalia wengine.

## Picha katika hifadhi 

Faili:Cape Buffalo (Addo).JPG|Nyati wa Cape
Faili:Elephant calf (Addo).JPG|mtoto wa tembo
Faili:Elephant (Addo).JPG|Tembo akila nyasi
Faili:Addo_Elephant_National_Park-001.jpg|Tembo kwenye Bwawa la Hapoor katika bustani hiyo
Faili:Zebra (Addo).JPG|[Pundamilia wa Burchell na pundamilia wawili
Faili:Hartebeest (Addo).JPG|[[Red Hartebeest|Hartebeest mwekundu
Faili:Hartebeest Addo.JPG|Hartebeest mwekundu asubuhi na mapema
Faili:Warthog (Addo).JPG|Warthog|Mama wa nguruwe na nguruwe
Faili:Male lion (Addo).JPG|Simba dume 
Faili:Flowers in Addo.JPG|Bomba la bluu 

## Marejeo 
[Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Jamii:Utalii
Jamii:Utalii wa Afrika
Jamii:Utalii nchi kwa nchi
Hifadhi ya Msitu wa Nyassang

**Hifadhi ya Msitu wa Nyassang** ni hifadhi ya misitu nchini Gambia. Ilianzishwa mnamo Januari 1, 1954, inashughulikia hekta 2347.

Iko katika Central River, Gambia. Makadirio ya mwinuko wa ardhi ya eneo juu ya usawa wa bahari ni mita 11. 

## Marejeo 
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Jamii:Hifadhi za Taifa za Gambia
Chakula cha ogi

alt=Ogi|thumb|Ogi
alt=Akamu (Pap) (Ogi), chakula cha Kinigeria kilichotengenezwa kwa unga wa maharage na mahindi yaliyochachushwa.  Kawaida hutumiwa kama kifungua kinywa au chakula cha jioni.  Pap huchanganywa na Sukari au asali au kuchukuliwa peke yake.|thumb|Akamu (Pap) (Ogi), chakula cha Kinigeria kilichotengenezwa kwa unga wa maharage na mahindi yaliyochachushwa.  Kawaida hutumiwa kama kifungua kinywa au chakula cha jioni.  Pap huchanganywa na Sukari au asali au kuchukuliwa peke yake.
**Ogi** (au Akamu) ni chakula cha nafaka iliyochacha kutoka Nigeria, ambayo kwa kawaida hutengenezwa kutokana na mahindi au mtama. Kijadi, nafaka hutiwa maji kwa muda wa siku tatu, kabla ya kusaga na kuchuja ili kuondoa maganda. Kisha nafaka iliyochujwa inaruhusiwa kuchachuka kwa hadi siku tatu hadi iwe chungu. Kisha huchemshwa au kupikwa ili kufanya uji. Inaweza kuliwa na moin moin, akara/acarajé au mkate kulingana na chaguo la mtu binafsi.

## Marejeo 
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Jamii:Utamaduni wa Nigeria
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Poloo

alt=Picha ya vitafunwa aina ya Poloo|thumb|Picha ya vitafunwa aina ya Poloo
**Poloo** ni vitafunwa vya Ghana ambavyo vinavyoandaliwa kwa unga wa nazi wa kukaanga au biskuti ya kukaanga.

### Viungo 
Viungo vinavyotumika katika utayarishaji.

Unga.

Nazi.

Sukari.

Chumvi.

Mafuta ya mboga.

Maji.

## Marejeo 
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Hadrissa

**Harissa** (kwa kiarabu: هريسة *harīsa*, kutokea kiarabu cha Maghrebi) ni pilipili yamoto iliyoandaliwa kwa kupikwa inayoutumika sana na watu wa Maghreb. Viungo vinavyotumika ni pilipili hoho, hoho za baklouti (بقلوطي), mitishamba kama kitunguu saumu, mbegu za kisibiti, giligilani, jira, mafuta ya mzeituni. Harissa pia hutengenezwa kwa petali za maua.

## Picha 

Faili:هريسة دياري.JPG|Harissa
Faili:هريسة عربي دياري تونسية.jpg
Faili:Harissa in a jar (vertical).jpg|harissa
Faili:Harissa Sauce.JPG|Mchuzi wa Harissa
Faili:Home made Harissa Sauce N75.JPG|mchuzi wa harissa ukitengenezwa nyumbani
Faili:Hjemmelavede merguez-pølser med couscous og harissa (5847872817).jpg|Harissa
Faili:Harissa, Tunisia.JPG|Harissa
Faili:Entrée dans un restaurant tunisien, 24 juin 2019.jpg
Faili:Plat de hrissa et de thon avec de ka kissra, Tunisie 2019.jpg
Faili:Fusion Cuisine - HARISSA CHICKEN LAYERED SOFIYANI DUM BIRYANI - Bangalore - Karnataka - IMG 0591.jpg

## Marejeo 
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Bolinhos de mandioca com mel

Bolinhos de mandioca com mel ("nimiogo midogo na asali") ni chakula cha kitamaduni wa Cape Verde.

Hutengenezwa kwa kuchanganya mayai na molasi (inayorejelewa kwa Kireno kama "asali ya miwa").  Kwa hili huongezwa maji, pombe aguardente  na mafuta.  Kisha miogo midogo huviringishwa katika unga wa mihogo ili kutengeneza miduara kisha huokwa katika oveni.

## Marejeo
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Hausa koko

**Hausa koko** inayojukikana kama **uji wa ulezi ni** ni chakula cha Nchini Ghana kinacholiwa kama kifungua kinywa hasa hasa mitaani. Pia huliwa nyakati za mchana kama kitafunwa. Huandaliwa kutokana na ulezi na huongezewa viungo ili kukioa ladha na rangi. Chakula hicho kinaitwa Hausa Koko kwasababu kimetokea ukanda wa juu wa nchi ya Ghana. Pia huliwa sana na jamii nyingi za watu wa Ghana. 

Mara nyingi chakula hicho huliwa na maharage yaliyokaangwa yanayoitwa *koose, Pinkaso,* ni vipande vya Unga wa ngano vilivyokaangwa, au maharage ya kuoka yanayoitwa *Akara.* 

## Picha 

Faili:Porridge and bean balls.jpg|right|thumb|Hausa koko na koose
Faili:Koko and agawu seller serving.jpg|wakihudumia na kuuza Hausa koko

## Marejeo 
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Msoki (supu)

**Msoki** (*Kiebrania*: מסוקי) ni supu ya Wayahudi wa Algeria na Tunisia, na mara nyingi huliwa wakati wa karamu na mara nyingi, wakati wa kusherehekea Pasaka.

## Marejeo 
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Hifadhi ya Taifa ya Agulhas

**Hifadhi ya Taifa ya Agulhas** ni mbuga ya Taifa ya Afrika Kusini iliyoko Agulhas Plain katika mkoa wa kusini wa Overberg wa Rasi ya Magharibi, takribani km 200  kusini-mashariki mwa Cape Town . 

Hifadhi hii inaenea kwenye uwanda wa pwani kati ya miji ya Gansbaai na Struisbaai, na inajumuisha ncha ya kusini ya Afrika huko Cape Agulhas.  Ingawa ni mojawapo ya mbuga ndogo zaidi za Taifa nchini Afrika Kusini,  inajivunia kuwa na spishi 2,000 za mimea asilia na ardhi oevu ambayo hutoa hifadhi kwa ndege na amfibia .

## Sehemu za kupendeza 
right|thumb| Plaque katika Cape Agulhas
Kivutio kikuu cha watalii katika mbuga hiyo ni Cape Agulhas, ncha ya kusini kabisa ya Afrika na sehemu rasmi ya mikutano ya Bahari ya Atlantiki na Hindi . Karibu na Mnara wa taa wa Agulhas, mnara wa pili kwa ukongwe nchini Afrika Kusini, ambao pia unajumuisha jumba la makumbusho ndogo na chumba cha chai.

## Marejeo 
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Jamii:Utalii
Jamii:Utalii wa Afrika
Jamii:Utalii nchi kwa nchi
Misao

**Misao** (pia inajulikana kama *Minsao* au *Mine Sao*) ni mchanganyiko wa vyakula vya Kichina na vyakula vya Kimalagasy. Ni vyakula vya kawaida vya Madagaska. Misao kimsingi ni tambi za rameni zinazotolewa pamoja na mboga iliyokaangwa. Misao inaweza kuongezwa kwa mayai au aina yoyote ya nyama kama unavyopenda.

## Marejeo 
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Jamii:utamaduni wa Madagaska
Hifadhi ya Msitu wa Nianimaru

**Hifadhi ya Msitu wa Nianimaru**  ni hifadhi ya misitu nchini Gambia . Ilianzishwa mnamo Januari 1, 1954, inashughulikia hekta 607.

Ipo Central River, Gambia. Inakadiriwa mwinuko wa ardhi ya eneo juu ya usawa wa bahari ni mita nne. 

Hifadhi ya Msitu wa Nianimaru ipo katika eneo ambalo duru nyingi za mawe za Senegambi zinaweza kupatikana, pamoja na *duru za mawe za Niani Maru* . 

## Marejeo 
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Jamii:Hifadhi za Taifa za Gambia
Romazava

alt=Picha ya mlo wa Romazawa|thumb|Picha ya mlo wa Romazawa
**Romazava** ([rumaˈzavə̥]) ni mlo wa kitaifa wa Madagaska, unaojumuisha mboga mboga, nyama ya zebu, nyanya, na vitunguu, kwa kawaida huambatana na sehemu ya wali. Sehemu muhimu ya kitoweo hicho ni brèdes mafana, iitwayo anamalaho katika Kimalagasi: Mmea huu una amidi ya asidi iitwayo Spilanthol katika vichipukizi vyake ambayo huleta athari ya kuchachusha, yenye ukali, ya machungwa na ya kufa ganzi, na kusababisha utowaji wa mate kupita kiasi.

===Marejeo ==
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Hifadhi ya Taifa ya Bontebok

alt=Aina ya Mnyama anayepatikana katika Hifadhi ya Taifa ya Bontebok|thumb|Aina ya Mnyama anayepatikana katika Hifadhi ya Taifa ya Bontebok
**Hifadhi ya Taifa ya Bontebok** ni mbuga ya Taifa ya spishi mahususi nchini Afrika Kusini . Ilianzishwa mwaka 1931 ili kuhakikisha uhifadhi wa Bontebok . Ni ndogo zaidi kati ya Mbuga 18 za Taifa za Afrika Kusini,  inayochukua eneo la kilomita za mraba 27.86  Hifadhi hii ni sehemu ya mkoa wa Floristic wa Cape, ambao ni Urithi wa Dunia. 

Hifadhi hiyo iko km 6 kusini mwa Swellendam,  kwenye vilima vya Milima ya Langeberg.  Imepakana na Mto Breede upande wa kusini. 

## Marejeo 
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Jamii:Utalii
Jamii:Utalii wa Afrika
Jamii:Utalii nchi kwa nchi
Mchele wa kuoka

Wali kuoka ni mtindo wa wa kighana wa kupika wali.  Inajulikana kama angwa moo katika lugha ya Akan, kihalisia "wali wa mafuta" au omɔ kɛ fɔ(omor ker for) katika lugha yaki Ga .  Inatayarishwa kwa viungo vichache. na kwa kawaida husawazishwa na baadhi ya mboga na usaidizi mwingine ili kukamilisha mlo.Wali wa kuoka huwekwa pamoja na pilipili ya kusaga au shito na hutolewa kwa Mayai ya Kukaanga, omeleti au dagaa.

right|thumb|mchele wa kuoko

## Marejeo 
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Barafu ya Kenkey

**Barafu ya kenkey** ni chakula kinacholiwa baada ya mlo kinachotokana na kenkey, ambayo ni unga ulioanikwa uliotokana na unga wa mahindi uliochachushwa. Mara nyingi huuzwa mitaa ya Ghana.

## Picha 

Faili:Kenkey and ground pepper with sardine.jpg|thumb|Keki, pilipili na dagaa
Faili:Fante kenkey.jpg|thumb|Mwanamke akitayarisha fante kenkey (unga wa mahindi uliochemshwa)
Faili:Fante kenkey 2.jpg|thumb|Fante kenkey
Faili:Ga Kenkey.jpg|thumb|Ghana kenkey
Faili:Ga Kenkey with Pepper.jpg|thumb|Ga kenkey pilipili na maharage
Faili:Kenkey with grounded pepper and fish, eggs, avocado and sardines.jpg|thumb|Kenkey na pilipili, samaki, mayai, parachichi na dagaa
Faili:Kenkey and ground pepper with sardine.jpg|thumb|Kenkey pilipili na dagaa
Faili:Ga kenkey with shito, sardine, eggs and ground pepper and tomatoes.jpg|thumb|Ga kenkey shito, dagaa, mayai, pilipili na nyanya
Faili:Osino "graphic" 01.jpg
Faili:Osino "graphic" 02.jpg
Faili:"Osino graphic" Seller 02.jpg
Faili:Fanti Kenkey and fish.jpg|thumb|Fanti kenkey pilipili na samaki
Faili:Ga Kenkey & Shrimps.jpg|thumb|Ga Kenkey & Uduvi
Faili:BALLS OF KENKEY.jpg|thumb|Kenkey
Faili:Kenkey in Plantain Leaves (Fante Kenkey).jpg|thumb|Kenkey kwenye majanibya mmea (fante kenkey)
Faili:Fante Kenkey.jpg|thumb|Fante kenkey iliyofungwa kwenye majani ya mmea
Faili:Unwrapped Fante Kenkey.jpg|thumb|Fante kenkey iliyofunguliwa
Faili:Kenkey Seller.jpg|thumb|Muuzaji wa kenkey
Faili:Fante Kenkey with Sardine and Shito.jpg|thumb|Fante kenkey dagaa na shito
Faili:Ghanaian Dish.JPG|thumb|Chakula cha Ghana
Faili:Kenkey Ghanaian.jpg|thumb|kenkey
Faili:Kenkey feast.JPG|thumb|Sherehe ya Kenkey
Faili:Sugar Kenkey.jpg|thumb|Kenkey ya sukari
Faili:Preparation of Ga kenkey.jpg|alt=Maandalizi ya Ga kenkey   Mwanamke akifinyanga Ga kuwa mipira kwenye maganda ya mahindi|thumb|Maandalizi ya Ga kenkey Mwanamke akifinyanga Ga kuwa mipira kwenye maganda ya mahindi
Faili:Ga kenkey on fire.jpg|thumb|Ga kenkey juu ya moto
Faili:TASTY 3.jpg|thumb|Kenkey
Faili:Kenkey, Fish, Okro stew.jpg|thumb|Kenkey, samaki, na kitoweo cha okro
Faili:Kenkey with fish.jpg|thumb|Kenkey, samaki wa kukaanga na parachichi
Faili:Kenkey 2.jpg|thumb|Kenkey
Faili:Kenkey and fish 10111.jpg|thumb|Kenkey, samaki na pilipili nyeusi
Faili:Iced Kenkey.jpg|right|thumb|**Kenkey**

## Marejeo 
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Jamii:utamaduni wa Ghana
Iron Brew

**Iron Brew** ni kinywaji laini cha kaboni kilicho na rangi ya caramel kinachouzwa Afrika Kusini. Imeuzwa na Coca-Cola tangu 1975, na kwa sasa inauzwa kama sehemu ya anuwai ya *Sparletta*. Wanaelezea ladha kama "vanilla ya rosy, fruity". Watengenezaji wengine kadhaa pia hutoa vinywaji baridi vya *Iron Brew*.

## Marejeo 
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Jamii:Vinywaji
Hifadhi ya Msitu wa Ngeyen

**Hifadhi ya Msitu wa Ngeyen**  ni Hifadhi ya misitu nchini Gambia . Ina ukubwa wa hekta 527.1. 

## Marejeo 
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022]
Jamii:Utalii
Jamii:Utalii wa Afrika
Jamii:Misitu
Mbuga ya Taifa ya Camdeboo

alt=Mbuga ya Taifa ya Camdeboo|thumb|Mbuga ya Taifa ya Camdeboo
**Mbuga ya Taifa ya Camdeboo**, iko karibu na Karoo  imezunguka mji wa Eastern Cape wa Graaff-Reinet .

Mbuga ya Taifa ya Camdeboo ilitangazwa kuwa Mbuga yaTaifa ya 22 ya Afrika Kusini chini ya usimamizi wa Mbuga za Taifa za Afrika Kusini Jumapili tarehe 30 Oktoba 2005. Inachukua eneo la kilomita za mraba 194.

Hifadhi hii iko chini ya Sneeuberge, au Milima ya Theluji, yenye mwinuko wa kati ya mita 740 na 1480 juu ya usawa wa bahari. 

## Marejeo 
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Jamii:Utalii
Jamii:Utalii wa Afrika
Jamii:Utalii nchi kwa nchi
Hifadhi ya ǀAi-ǀAis/Richtersveld Transfrontier

alt=Korongo la Mto wa Samaki lililopo katika Hifadhi ya ǀAi-ǀAis/Richtersveld Transfrontier|thumb|Korongo la Mto wa Samaki lililopo katika Hifadhi ya ǀAi-ǀAis/Richtersveld Transfrontier
**Hifadhi ya ǀAi-ǀAis/Richtersveld Transfrontier** ni mbuga ya amani inayozunguka mpaka kati ya Afrika Kusini na Namibia . Ilianzishwa mwaka 2003 kwa kuchanganya Mbuga ya Wanyama ya ǀAi-ǀAis ya Namibia  *na* Mbuga ya Taifa ya Richtersveld ya Afrika Kusini.  

Korongo la Mto wa Samaki liko katika mbuga hiyo, korongo kubwa zaidi barani Afrika. 

## Marejeo 
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Jamii:Utalii
Jamii:Utalii wa Afrika
Jamii:Utalii nchi kwa nchi
Hifadhi ya Mazingira ya Abuko

thumb|Kibao kinacho onyesha **Hifadhi ya Kitaifa ya Abuko**
**Hifadhi ya Kitaifa ya Abuko** ni hifadhi ya asili nchini Gambia iliyo kusini mwa mji wa Abuko . Ni kivutio maarufu cha watalii na ilikuwa hifadhi ya kwanza ya wanyamapori kuteuliwa nchini.

## Historia 
Eneo hilo lilipewa ulinzi kwa mara ya kwanza mwaka 1916 wakati Mkondo wa Lamin, unaopita kwenye hifadhi hiyo, ulipowekewa uzio ili kuunda kituo cha kukusanya maji.  Uzio wa mkondo huo ulipelekea ongezeko la akiba ya wanyamapori na mimea msituni.

Mnamo 1967 afisa wa wanyamapori Eddie Brewer na bintiye Stella Marsden walitembelea eneo hilo na kutambua umuhimu wa uhifadhi wa msitu na wanyamapori wake. Brewer alitoa ombi kwa serikali ili eneo hilo lilindwe.  Mnamo 1968 Idara ya Wanyamapori, sasa Idara ya Hifadhi na Usimamizi wa Wanyamapori ya Gambia ilianzishwa kwenye hifadhi. 

## Picha 

Faili:Gambia abuko 004.jpg
Faili:Abuko Monkey.jpg|Tumbili akila chungwa ndani ya hifadhi
Faili:Abuko Nature Reserve, Gambia - December 2013.jpg|Mfano wa mimea ya hifadhini, ikiwa ni pamoja na mitende ya mafuta
Faili:Abuko-animals.jpg
Faili:Vultures, abuko (316663446).jpg
Faili:Gambia abuko 007.jpg
Faili:Crocuta crocuta.jpg|Fisi
Faili:The Pond at Abuko.jpg|Bwawa
Faili:Gambia (9380874807).jpg
Faili:Gambia (9383658574).jpg
Faili:Abuko-guineu.jpg|Fisi
Faili:Gambia abuko 006.jpg
Faili:Gambia abuko 002.jpg
Faili:Gambia abuko 003.jpg
Faili:Gambia abuko 005.jpg

## Marejeo 
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Jamii:Utalii
Jamii:Utalii wa Afrika
Jamii:Utalii nchi kwa nchi
Chakula cha Kiigbo

right|thumb|Abacha

**Chakula cha Igbo** ni vyakula vya watu wa Igbo wanaotokea kusini mashariki mwa Nigeria. 
Msingi wa vyakula vya Igbo ni supu. Supu hizo ni Ofe Oha, Onugbu, Egwusi na Nsala. Magimbi ni kichakula kinacholiwa sana na wa Igbo na pia huchemshwa na kupondwa na kuchanganywa na supu. 

## Marejeo 
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Mbuga ya Taifa ya Nyanda za Juu ya Golden Gate

**Mbuga ya Taifa ya Nyanda za Juu ya Golden Gate** iko katika Jimbo la Free State, Afrika Kusini, karibu na mpaka wa Lesotho . Inachukua eneo la kilomita za mraba 340   .  Sifa mashuhuri zaidi za mbuga hii ni dhahabu, ocher,  rangi ya chungwa, miamba  michanga iliyomomonyoka sana,  hasa miamba ya Brandwag.  Kipengele kingine cha eneo hilo ni mapango na malazi mengi yanayoonyesha michoro ya miamba ya San .  

Wanyamapori wanaopatikana katika mbuga hiyo ni pamoja na mongoose, eland, pundamilia, na zaidi ya aina 100 za ndege. Ndiyo mbuga pekee ya taifa ya Free State, na inasifika zaidi kwa uzuri wa mandhari yake kuliko wanyamapori wake.  Ugunduzi mbalimbali wa paleontolojia umepatikana katika bustani hiyo, ikiwa ni pamoja na mayai ya dinosaur na mifupa.

### Wanyama 

Faili:Taurotragus oryx.jpg|Eland
Faili:Bergriedbock 2007-08-16 201.jpg|Reedbuck wa mlimani
Faili:Ourebia ourebi cropped.jpg|Oribi
Faili:Black Wildebeest.jpg|Nyumbu mweusi
Faili:Damaliscus pygargus phillipsi.jpg|Blesbok
Faili:Burchell's Zebra (Etosha).jpg|pundamilia wa Burchell
Faili:Antidorcas marsupialis, male (Etosha, 2012).jpg|Springbok wa kiume
Faili:Chacma baboon (Papio ursinus griseipes) male head.jpg|Nyani chacma 

### Ndege 
Zaidi ya spishi 210 za ndege zimeonekana katika mbuga hiyo,  ikiwa ni pamoja na tai adimu mwenye ndevu na tai wa Cape walio hatarini kutoweka na ibis bald .
Gyps coprotheres1.jpg|Cape vulture
Bartgeier Gypaetus barbatus front Richard Bartz.jpg|Tai mwenye ndevu 
Witkruisarend.jpg|tai wa Verreaux
Blue_Crane.jpg|Crane wa bluu
Sagittarius serpentarius Sekretär.JPG|Secretary bird

### Nyoka na samaki 
Aina saba za nyoka, ikiwa ni pamoja na puff adder, fira, na rinkhals, hupatikana katika hifadhi hiyo. 
Kopf einer Puffotter.JPG|Puff fira
Bitis atropos, Berg Adder in the Cedarberg.jpg|Nyota wa mlimani
Hemachatus-1.jpg|Rinkhals
Common carp.jpg|Carp
Trout.jpg|Rainbow trout 
Barbus anoplus.jpg|Chubbyhead barb

## Marejeo 
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Jamii:Utalii
Jamii:Utalii wa Afrika
Jamii:Utalii nchi kwa nchi
Briouat

**Briouat** au **briwat** (Kiarabu: البروات) ni keki tamu. Ni sehemu ya vyakula vya Morocco.  Briouats hujazwa na nyama (hasa kuku au kondoo) au samaki na uduvi, iliyochanganywa na jibini, ndimu na pilipili.  Wamefungwa kwenye warqa (unga wa karatasi-nyembamba) katika umbo la pembe tatu au duara.  Briousat pia inaweza kuwa tamu, ikiwekwa na mlozi au karanga za kusaga na kukaanga, kisha zinazamishwa kwenye asali ya joto iliyotiwa maji ya maua ya machungwa.
center|thumb|Briouat / Briwat
Briouat hukaangwa au kuokwa na kisha kunyunyiziwa viungo na wakati mwingine sukari ya unga

## Picha 

Faili:Briouat - Kefta.jpg|Briouat kefta

## Marejeo
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Kalb El louz

**Kalb el louz** au **Qalb ellouz** (kwa kiarabu:قلب اللوز) ni chakula cha kimila ya semolina kinachopatikana jangwani Algeria. 
right|thumb|**Kalb el louz**
Kelb el louz, yenye maana ya "moyo wa mlozi" inayojulikana kama *chamia* au ''h'rissa'' kutokana na mji husika. Ni chakula cha kimila kutoka jangwani Algeria. Kinaandaliwa na mlozi, asali, semolina na maua ya machungwa. 

## Marejeo 
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Mbuga ya Taifa ya Karoo

alt=Picha ya mwonekano wa Mbuga ya Taifa ya Karoo|thumb|Picha ya mwonekano wa Mbuga ya Taifa ya Karoo
**Mbuga ya Taifa ya Karoo**, iliyoanzishwa mwaka wa 1979, ni hifadhi ya wanyamapori katika eneo la Great Karoo la Rasi ya Magharibi, Afrika Kusini karibu na Beaufort West . 

Eneo hili la nusu jangwa linachukua eneo la kilomita za mraba 750 .  Sehemu ya Nuweveld ya Great Escarpment inapitia Hifadhi. Kwa hivyo iko katika Karoo ya Chini, karibu km 850 juu ya usawa wa bahari, na kwa sehemu katika Karoo ya Juu kwa zaidi ya km 1300 kwa urefu. 

## Marejeo 
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Jamii:Utalii
Jamii:Utalii wa Afrika
Jamii:Utalii nchi kwa nchi
Khobz Mbesses

alt=ni keki ya Algeria ambayo kawaida hutengenezwa kwa semolina au farin|thumb|keki ya Algeria ambayo kawaida hutengenezwa kwa semolina au farin
**Khobz Mbesses** (kwa Kiarabu: خبز مبسّس ) ni keki inayoandaliwa nchini Algeria na kutengenezwa na semolina au nafaka. 

**Aina** - Dessert

**Mji au mkoa** - Algeria 

**Viungo** - samolina au nafaka na mayai

## Marejeo 
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Hifadhi ya Taifa ya Niumi

**Hifadhi ya Taifa ya Niumi** ni hifadhi ya kitaifa nchini Gambia . Inachukua ukanda wa pwani katika eneo la kaskazini mwa nchi, katika ncha ya kusini ya Delta ya Sine-Saloum . Inachukua eneo la takriban hekta 4,940 (kilomita za mraba 49.4) na inajumuisha aina mbalimbali za ardhi oevu na mimea, kutoka kwenye kinamasi cha maji baridi hadi maeneo ya mchanga na mabwawa ya majimaji. Msitu wa mikoko wa *Rhizophora unapatikana* kwa wingi katika mbuga hiyo, na kinamasi chake na maeneo yenye udongo ni sehemu muhimu ya makazi ya ndege, na zaidi ya spishi 200 zinapatikana hapa.

## Jiografia 
Hifadhi ya Kitaifa ya Niumi inachukua ukanda wa pwani katika ncha ya kusini ya Delta ya Sine-Saloum . Mbuga hiyo, iliyoko katika Mkoa wa Benki ya Kaskazini,  ina ukubwa wa hekta 4,940 (kilomita za mraba 49.4).  Gambia ilitangaza sehemu yake ya Delta kama mbuga ya wanyama mwaka wa 1986.  Kaskazini mwa mbuga hiyo, sehemu ya kusini ya delta ni kisiwa cha Jinack na visiwa vingi vidogo. 

## Marejeo 
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Jamii:Utalii
Jamii:Utalii wa Afrika
Jamii:Mazingira
Jamii:Misitu
Brukina

**Brukina**, pia inajulikana kama Burkina,  ni kinywaji cha Ghana au kinywaji kilichotengenezwa kwa mtama na maziwa.  Brukina inazalishwa zaidi katika mikoa ya Kaskazini ya Ghana.  Pia inajulikana kama 'Deger'. 

## Marejeo 
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Okukuseku

**Okukuseku** ni aina mbalimbali za kinywaji chenye kileo kama gin kinachotokea Afrika Magharibi. Ni maarufu sana nchini Ghana na Nigeria.

Kinywaji hicho kimelipa jina lake kwa kundi maarufu la muziki la Ghana, Okukuseku.
thumb|Makala haya yanayohusiana na Ghana bado ni mbegu. Unaweza kusaidia Wikipedia kwa kuipanua.

thumb|Makala haya yanayohusiana na vyakula vya Nigeria bado ni mbegu. Unaweza kusaidia Wikipedia kwa kuipanua.

thumb|Makala haya yanayohusiana na kinywaji kilichoyeyushwa bado ni mbegu. Unaweza kusaidia Wikipedia kwa

## Marejeo 
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Kocho (chakula)

**Kocho** (Ge'ez: ቆጮ ḳōč̣ō) ni mkate uliochachushwa na kuandaliwa kutokana na mmea wa asili uliokatwakatwa vipande vidogo. Huliwa sana na jamii ya watu wa Ethiopia kutokea injera. Mwaka 1975 zaidi ya nusu Tatu ya wa Ethiopia wanategemea chakula cha kocho kama chakula cha pembeni. Huliwa na vyakula kama kitfo. 
|thumb

## Marejeo 
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Mashine ya Fufu

**Mashine ya Fufu** ni kifaa cha jikoni kinachotumika kusaga mbogamboga, miogo, ndizi, au magimbi. Linatumika Afrika magharibi na Kati.
center|thumb|Mashine inayoutumika kutengenezwa Fufu
Mashine ya Fufu hutengenezwa vyakula vizuri kwa muda wa dakika moja, kwa kawaida njia za zamani zilikua zikitumia zaidi ya nusu saa.

## Marejeo 
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Shebakia

**Shebakia** (au **Chebakia**; kwa Kiberber: ⵛⴻⴱⴱⴰⴽⵢⴰ; kwa Kiarabu: شباكية) ni keki ya asili ya Moroko iliyotengenezwa kwa vipande vya unga uliokandwa na kukaangwa hadi vibadilike kuwa na rangi ya dhahabu, kisha kupakwa maji ya majani ya machungwa na asali na kunyunyiziwa ufuta.  

Kwa kawaida huliwa wakati wa Ramadan.

Keki kama hizi ni pamoja na Cartellate na Fazuelos, ingawa ya mwisho imeundwa kwa njia tofauti, ni nyembamba na haina unene.

## Picha

Faili:Chebakia.jpg|Shebakia
Faili:شباكية ضخمة في مراكش.jpg|Shebakia kubwa huko Marrakesh.
Faili:Ary-chebbaqiya assîtêye.jpg
Faili:Ary-chebbaqiya tot seu.jpg
Faili:Shebbaquías.jpg
Faili:Griwech (ou griouech, ou griwèche).jpg
Faili:كريوش.JPG

## Marejeo 
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Jamii:utamaduni wa Moroko
Hifadhi ya Taifa ya Garden Route

**Hifadhi ya Taifa ya Garden Route** ni mbuga ya Taifa katika eneo la Garden Route katika majimbo ya Rasi ya Magharibi na MagharibiRasi ya Mashariki nchini Afrika Kusini . Ni hifadhi ya pwani inayojulikana sana kwa misitu yake ya kiasili, ukanda wa pwani wa ajabu, na Njia ya Otter .

Ilianzishwa mnamo 6 Machi 2009 kwa kuunganisha Mbuga ya Taifa ya Tsitsikamma na Wilderness zilizopo, Eneo la Ziwa la Taifa la Knysna, na maeneo mengine mbalimbali ya ardhi inayomilikiwa na serikali. 

## Marejeo 
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Jamii:Utalii
Jamii:Utalii wa Afrika
Jamii:Utalii nchi kwa nchi
Zowey

**Zowey**, pia hufahamika kama. **Dzowey**, **Dakuwa**, **Donkwa** or **Adarkwa**, ni chakula kinachopatikana magharibi mwa Afrika na kinaandaliwa kwa kutumia, karanga za kusaga, sukari, chumvi, maji, kitunguu saumu, na Unga wa mahindi.
thumb|Zowey

## Marejeo 
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Vyakula vya Kiberber

Mlo wa **Amazigh** (Berber) ni **vyakula** vya kitamaduni vilivyo na historia tofauti na ushawishi wa ladha nyingi kutoka maeneo tofauti kote Afrika Kaskazini.  Vyakula vya kitamaduni vinavuta ushawishi kutoka kwa milima ya Atlas ya Morocco na miji na maeneo ya Berber yenye wakazi wengi, pamoja na miji na maeneo ya Berber ya Algeria.

Vyakula vya Berber hutofautiana kutoka eneo moja hadi jingine ndani ya Afrika Kaskazini . Kwa sababu hii, kila sahani ina utambulisho tofauti na wa kipekee kulingana na eneo maalum ambalo linatoka Afrika Kaskazini, na sahani zingine zinakadiriwa kuwa zaidi ya miaka elfu moja. Wazayani wa eneo la Khénifra karibu na Atlasi ya Kati wana vyakula vya urahisi wa ajabu. Inategemea hasa mahindi, shayiri, maziwa ya kondoo, jibini la mbuzi, siagi, asali, nyama na mchezo. Maandalizi halisi ya Waberber ya Tunisia, Morocco, Algeria, na vyakula vya Libya ni pamoja na tajine, couscous, shakshouka, pastilla, semen, merguez, asida, lablabi, harissa, makroudh, harira, sfenj, na  ahriche.

## Marejeo 
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Hifadhi ya Taifa ya Marakele

alt=Muonekano wa Hifadhi ya Taifa ya Marakele|thumb|Muonekano wa  Hifadhi ya Taifa ya Marakele
**Hifadhi ya Taifa ya Marakele,** ni hifadhi ya Taifa ambayo ni sehemu ya mazingira ya maji ya Waterberg katika Mkoa wa Limpopo, Afrika Kusini .

## Mimea na wanyama 
Hifadhi hiyo inafikiwa na magari yote ya abiria, na maeneo ya kambi na hema kwenye barabara nzuri. Pia, takribani km 80 ya barabara ndani ya hifadhi zinapatikana kwa magari yote, usawa unaohitaji gari la magurudumu manne. 

Marakele ni nyumbani kwa wanyama wakubwa watano kamambalimbali kama vile nyati na wengine wengi  pamoja na aina kumi na sita za swala.

## Marejeo 
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Jamii:Utalii
Jamii:Utalii wa Afrika
Jamii:Utalii nchi kwa nchi
Margi Maalum

**Margi Maalum** ni vyakula vya asili vya Kinijeria kwa watu wa Margi wa eneo la kaskazini-mashariki mwa Nigeria. Kwa kawaida hutengenezwa kwa samaki kutoka Ziwa Chad, chika, mchicha, nyanya (na wakati mwingine pia mboga nyinginezo kama vile dọc mùng), na chipukizi za maharagwe, katika mchuzi wenye ladha ya tamarind. hupambwa na (saumu )vitunguu vya harufu nzuri pamoja na mimea mingine, kulingana na aina maalum ya mapishi maalum ya margi. Inaweza kuliwa peke yake au kwa viazi vikuu kupondwa, tuwo, wali mweupe n.k.

## Marejeo 
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Mbuga ya Taifa ya Wilderness

alt=Kambi ya mapumziko iliyo ndani ya Hifadhi ya Kitaifa ya Wilderness|thumb|Kambi ya mapumziko iliyo ndani ya Hifadhi ya Kitaifa ya Wilderness
**Mbuga ya Taifa ya Wilderness**, pia inaitwa Sehemu ya Nyika, iko karibu na mji wa bahari wa nyika kati ya miji mikubwa ya George na Knysna, katika Rasi ya Magharibi .  

Ni eneo lililohifadhiwa nchini Afrika Kusini na kutengeneza sehemu ya Hifadhi ya Taifa ya Garden Route .  Hifadhi ya Taifa ya Jangwani yenyewe ilitangazwa mwaka 1987, baada ya kuwa chini ya Bodi ya Maendeleo ya Maeneo ya Ziwa hadi mwaka 1985, ambapo Bodi ya Hifadhi za Taifa ilichukua nafasi hiyo. 

Mnamo 2008, Hifadhi ya Taifa ya Jangwani ilijiunga na Hifadhi ya Taifa ya Garden Route. 

## Marejeo 
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Jamii:Utalii
Jamii:Utalii wa Afrika
Jamii:Utalii nchi kwa nchi
Mbuga ya Taifa ya Tsitsikamma

alt=A large wooden building on a rocky promontory with sea and surf in the background|right|thumb| Lango la Mto Dhoruba
**Mbuga ya Taifa ya Tsitsikamma** ni eneo lililohifadhiwa kwenye hifadhi ya  Garden Route, Rasi ya Magharibi na Rasi ya MagharibiRasi ya Mashariki, Afrika Kusini .

Ni hifadhi ya pwani inayojulikana sana kwa misitu yake ya kiasili, ukanda wa pwani wa ajabu, na Njia ya Otter . Mnamo  6 Machi 2009 iliunganishwa na Mbuga ya Kitaifa ya Nyika na maeneo mengine mbalimbali ya ardhi na kuunda Hifadhi ya Taifa ya Garden Route . 

Hifadhi hiyo inashughulikia ukanda wa pwani wenye urefu wa km 80. Bonde la Nature liko upabde wa mwisho wa magharibi wa mbuga hiyo, na malazi kuu iko kwenye Storms River Mouth . Karibu na hifadhi hiyo kuna Daraja la Bloukrans, daraja la juu zaidi ulimwenguni la kuruka kwa urefu wa km 216. 

## Marejeo 
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Jamii:Utalii
Jamii:Utalii wa Afrika
Jamii:Utalii nchi kwa nchi
Hifadhi ya Taifa ya Sodwana Bay

[thumb| [Tumbili katika Hifadhi ya Taifa ya Sodwana Bay]]
**Hifadhi ya Taifa ya Sodwana Bay** ni mbuga iliyoko kaskazini magharibi mwa pwani ya KwaZulu-Natal, Afrika Kusini, ndani ya mbuga ya ISimangaliso Wetland Park Site Heritage World Heritage Site dakika 20 kutoka mji wa Mbazwana. 

Hifadhi hii inajulikana kimataifa kwa uvuvi na upatikanaji wa scuba pamoja na snorkelling. Ina utajiri mkubwa wa aina mbalimbali za samaki, wanyama na mimea inayofunika eneo la pwani la takriban 240km na inajumuisha eneo la bara la takriban hekta 332,000. Hii ni jumuiya inayodumishwa na utalii, inayozalisha mapato yake mengi kutoka kwa wageni watalii wa kimataifa na idadi kubwa ya watalii wa ndani walitoa malazi kutoka hoteli za karibu, hoteli, Kitanda na Kiamsha kinywa, vituo vya kupiga mbizi, kambi na nyumba za kulala wageni.

Kwa sababu ya wingi wa viumbe hai, inaalika watafiti wengi na kuandaa matukio machache kutoka kwa mashindano ya uvuvi hadi matamasha ya ufuo na hufanya mapumziko bora kwa wapenzi wa asali na tovuti za kuvutia za kupiga mbizi na snorkelling. Katika majira ya joto, turtle wa loggerhead na leatherback hutoka baharini na kuweka kiota kwenye fukwe.  

## Marejeo 
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Jamii:KwaZulu-Natal
Jamii:Utalii wa Afrika Kusini
Usi (chakula)

**Usi**, kinachojulikana kama **wanga,** ni chakula cha wanga kutokea Niger na watu wa Nigeria. Wanga hizo zinatokea kwenye miogo. 

## Marejeo 
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Hifadhi ya Taifa ya Royal Natal

alt=Njia katika Hifadhi ya Kitaifa ya Royal Natal|thumb|Njia katika Hifadhi ya Kitaifa ya Royal Natal
**Hifadhi ya Taifa ya Royal Natal** ni kilomita za mraba 80.94  za mbuga katika jimbo la KwaZulu-Natal, Afrika Kusini na ni sehemu ya mbuga ya uKhahlamba Drakensberg World Heritage Site .  

Licha ya jina hilo, kwa hakika si Mbuga ya Taifa ya Afrika Kusini inayosimamiwa na SANParks, bali ni hifadhi ya mkoa inayosimamiwa na Ezemvelo KZN Wildlife . Hifadhi hii sasa imejumuishwa katika Hifadhi ya amani ya eneo la Maloti-Drakensberg Transfrontier .

## Marejeo 
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Jamii:Utalii
Jamii:Utalii wa Afrika
Jamii:Utalii nchi kwa nchi
Mbuga ya Taifa ya Mountain Zebra

alt=Picha ya wanyama wanaopatikana katika Mbuga ya Mountain Zebra|thumb|Picha ya wanyama wanaopatikana katika Mbuga ya Mountain Zebra
**Mbuga ya Taifa ya Mountain Zebra** ni mbuga ya kitaifa katika jimbo la Eastern Cape ya Afrika Kusini iliyoanzishwa mnamo Julai 1937 kwa madhumuni ya kutoa hifadhi ya asili kwa pundamilia wa mlima wa Cape walio hatarini kutoweka.

## Historia 
Mapema mwa miaka ya 1930, pundamilia wa mlima wa Cape walitishiwa kutoweka . Bodi ya Wadhamini wa Hifadhi za Taifa ilitangaza km 17.12 ni kwa ajili ya   eneo la uhifadhi wa pundamilia mnamo 1938 baada ya ununuzi wa shamba *la Babylons Toren*, Cradock mwaka mmoja kabla.  

## Marejeo 
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Jamii:Utalii
Jamii:Utalii wa Afrika
Jamii:Utalii nchi kwa nchi
Dikgobe

**Dikgobe** pia hujulikana kama Izinkobe ni neno la Kiafrika Kusini linalomaanisha mchanganyiko wa mahindi na maharage yakipikwa pamoja.Chakula hiki kawaida huandaliwa katika sherehe za maisha za Setswana, kama vile ndoa, na zile zinazoashiria kifo, vifo.Dikgobe ni mojawapo ya vyakula vinavyokubalika kuandaliwa, pamoja na mtama kama vingine.

## Marejeo 
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Shark chutney

**Shark chutney** ni chakula kinachoandaliwa kutokea visiwa vya ushelisheli. Huwa kina kuwa na takribani gram 900 za papa aliechemshwa, kusagwa na kuchanganywa na sharubati ya bilimbi na limao. Alafu huchanganywa na vitunguu, pilipili, chumvi, binzari. Vitunguu vinakaangwa na kupikwa kwenye mafuta.
center|thumb|shark chutney

## Marejeo 
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Creponne

|thumb|Creponne

**Creponne** ni limau zenye asili ya Algeria yanayotokea Oran, Algeria.[1]

Huu ni utaalamu wa Algeria, ni ya rangi nyeupe na ina ladha isiyoweza kusahaulika. 

## Marejeo 
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Efo riro

**Efo riro** (kwa Kiyoruba: ẹ̀fọ́ riro) ni supu ya mboga na supu ya asili ya Wayoruba magharibi ya Nigeria.  Mboga mbili zinazotumiwa sana kuandaa supu za Celosia argentea (ṣọkọ̀ yòkòtò) na Amaranthus hybridus (ẹ̀fọ́ tẹ̀tẹ̀).

## Picha 

Faili:Iyan & Efo-Riro (7370530836).jpg
Faili:Efo-Riro (7370530836) (cropped).jpg

## Marejeo 
Jamii:utamaduni wa Nigeria
Jamii:Wayoruba
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Mkate wa tapalapa

**Mkate wa Tapalapa** ni mkate unaopatikana Senegal, Gambia na Guinea. Mkate huo una umbo kama mkate unaopatikana Ufaransa. 
thumb|Wauzaji wa mkate wa Tapalapa
thumb|Uokaji wa mkate wa Tapalapa

Mikate ya Tapalapa huwa inaliwa na maharage, samaki, pamoja na vyakula vingine vya Gambia. Huwa vinauzwa na kuokwa kwenye mitaani. Huwa inauzwa na watu wa kabila la Fula wanaojulikana kwa kubadilishana bidhaa. 

Viungo muhimu ni Unga wa ngano na Amira. 

## Marejeo 
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Plakali

**Plakali** ni chakula kinachoandaliwa na watu wa Ahanta na Nzema kutokea magharibi mwa Ghana. Kinaandaliwa na mchanganyiko wa miogo iliyokandwa iliyowekwa kwenye maji ya koto, na kinafana na banku ambacho ni chakula kingine kutokea Ghana. Plakali huliwa na supu ya karanga.

## Marejeo 
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Ekwang

Ekwang (pia inajulikana kama "Ekpang Nkukwo", "Ekpang" na "Ekwang Coco") ni chakula cha kikameruni kwa watu wa Bakweri, Bafaw na Oroko .  Imetengenezwa kwa cocoyams zilizosagwa ambazo zimefungwa kwa majani ya cocoyam.  Viungo vingine nikama samaki wabichi au wakukaanga, nyama, mafuta ya mawese,  kamba na vikolezo.

right|thumb|Ekwang

## Marejeo 
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Prawn Rougalle

**Prawn rougaille** ni chakula kinachopatikana Mauritania na mara nyingi hupikwa na samaki aina ya kamba na mchuzi wa rougaille

is a Mauritian dish which is usually cooked with king prawns in a rougaille sauce.

## Marejeo 
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Sangah

alt=Sangah|thumb|Chakula asili cha Kamerun.
**Sangah** ni chakula asili cha Kamerun kinachopikwa kwa mahindi, majani ya mihogo, na maji ya madafu.  Majani hupondwa na mchanganyiko huwa mchuzi mzito. Mara nyingi huliwa na wali au mchemsho wa ndizi. Ni chakula cha kimila.

## Marejeo 
Jamii:utamaduni wa Kamerun
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Gari soaking

right|thumb|Gari Soaking
**Gari Soaking** ni chakula maarufu cha Ghana kinachotengenezwa na gari (unga wa chakula unaotengenezwa kutokana na mizizi ya mmea wa muhogo). Kama jina linavyodokeza, hutengenezwa kwa kuchanganya gari kwenye maji au maziwa.

## Marejeo 
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Ndole

thumb|Ndole.
**Ndolé** ni chakula kutokea Kamerun kinachokuwa na karanga, ndoleh (majani machachu kutokea magharibi mwa Afrika) na samaki, nyama au uduvi. 

Huliwa na ndizi za kukaanga, bobolo (chakula kinachotokana na mihogo iliyowekwa kwenye majani).

## Marejeo 
Jamii:utamaduni wa Kamerun
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Koobi

thumb|Koobi
thumb|Koobi ndani ya mfuko
**Koobi** ni tilapia, samaki wa chumvi aliyekaushwa kwa chumvi nchini Ghana. Samaki ana ladha ya asili kwenye mchuzi na supu katika vyakula vitamu vya kienyeji vya Ghana. Hutumika kutayarisha vyakula vya Ghana kama vile fufu, supu, ndizi na mchuzi na vyakula vingine vya asili.

## Marejeo 
## Viungo vya nje
* https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/features/Formaldehyde-In-Koobi-Equally-Insidious-May-Be-Kau-517935

Jamii:samaki
Jamii:Utamaduni wa Ghana
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Kpekpele

**Kpekple** (pia inajulikana kama kpokpoi) ni aina ya chakula kinacholiwa na Gas ya Ghana wakati wa kusherehekea tamasha la Homowo ambalo hupiga vita njaa.  Hutayarishwa kwa viungo vya msingi vya unga wa mahindi uliokaushwa na kuchachushwa, na samaki waliokaushwa.  Kpekple kwa kawaida hunyunyiziwa na chifu akiamini kwamba mababu watafurahishwa na sadaka.
center|thumb|Kpekpele au Kpokpoi

## Marejeo 
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Hifadhi ya Taifa ya Bia

**Hifadhi ya Taifa ya Bia** ni mbuga ya Taifa katika wilaya ya Bia katika Mkoa wa Magharibi wa Ghana . Pia ni hifadhi ya viumbe hai yenye hifadhi ya rasilimali ya kilomita za mraba 563. Ina baadhi ya mabaki ya mwisho ya Ghana ya msitu ambao haujaguswa na utofauti wake kamili wa wanyamapori. 

Baadhi ya miti mirefu zaidi iliyosalia Afrika Magharibi inapatikana katika mbuga hii ya Taifa.   Inajumuisha eneo pacha la uhifadhi linaloitwa Hifadhi ya Taifa ya Bia na Hifadhi ya Rasilimali ya Bia.  

## Marejeo 
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Jamii:Utalii
Jamii:Utalii wa Afrika
Jamii:Utalii nchi kwa nchi
Boli

thumb|Boli kuchoma nchini Nigeria
**Boli** ni mlo wa ndizi ziliochomwa nchini Nigeria. Ni asili ya Wayoruba wa Nigeria. Inajulikana kama 'boli' Kusini Magharibi mwa Nigeria watu hawa wanajulikana kama watu wa Yoruba na huliwa na karanga. Wayoruba wamekuwa wakifurahia kitamu hiki kwa muda mrefu, kinaweza kuliwa kama vitafunio au chakula kikuu ambacho kinaweza kuambatana na mchuzi wa pilipili uliojaa nyama, samaki choma au kuku wa kukaanga hasa wakati wa sikukuu. neno 'boli' linatamkwa kama 'bole' kutokana na tofauti ya lafudhi katika eneo la kusini-kusini nchini Nigeria. Kusini Kusini mwa Nigeria, inajulikana kama 'bole' lugha iliyokopwa kutoka kwa watu wa kusini-magharibi mwa Nigeria na huliwa na samaki wakati wa tamasha muhimu.

## Marejeo 
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Lahoh

Lahoh (Kiarabu: لحوح, kiromania: laḥūḥ, Kisomali: laxoox (𐒐𐒖𐒄𐒝𐒄) au canjeero (𐒋𐒖𐒒𐒃𐒜𐒇𐒙),kiebrania:לַחוּח [lɑħɔħ]),kwa kiarabu kutokea kwenye asili ya kiarabu neno "lawh"  ni mkate wa sponji, bapa kama vile chapati uliotokea Somalia.  Ni aina ya mkate bapa unaoliwa mara kwa mara nchini Somalia, Djibouti, Ethiopia na Yemen.  Wahamiaji Wayahudi wa Yemeni walieneza chakula hicho nchini Israeli.  kinaitwa Laxoox/Lahoh au Canjeero/Canjeelo  nchini Somalia, Somalia na Djibouti, na kinaitwa Lahoh/Lahuh Yemen.

## Marejeo 
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Hifadhi ya Taifa ya Nini-Suhien

[thumb|[Ramani ya Hifadhi ya Taifa ya Nini-Suhien.]]
**Hifadhi ya Taifa ya Nini-Suhien** inapatikana nchini Ghana . Ilianzishwa mnamo 1976. Sehemu hii ina ukubwa wa kilomita za mraba 160. 

Pamoja na Hifadhi ya Rasilimali ya Ankasa, mbuga ya kitaifa ni sehemu ya  Eneo la Hifadhi la Ankasa.

## Marejeo 
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Jamii:Utalii wa Ghana
Hifadhi ya Msitu wa Atewa

**Hifadhi ya Msitu wa Atewa**, iko katika eneo la Akyem Abuakwa kusini mashariki mwa Ghana, karibu na mji wa Kibi, na kusini magharibi mwa Uwanda wa Kwahu ambao unaunda mpaka wa kusini-magharibi wa Ziwa Volta. 

## Hifadhi ya Msitu 
right|thumb|300x300px| Giant African swallowtail ( Papilio antimachus )
Eneo kubwa la hifadhi hiyo limetangazwa kuwa hifadhi ya msitu, Likijumuisha takribani hekta 17,400 za msitu wa kijani kibichi, ambao ni nadra katika nchi ya Ghana. 

Hifadhi hiyo inasimamiwa na Tume ya Misitu ya Ghana kwa ushirikiano na wadau wengine, muhimu miongoni mwao ni Taasisi ya Mazingira ya Okyeman, ambayo imewazuia watu kulima katika eneo hilo na badala yake inajaribu kuhimiza utalii wa mazingira.  Hata hivyo, hifadhi iko chini ya shinikizo la ukataji miti na kuwinda nyama ya porini. Pia ni hatari kwa shughuli za uchunguzi wa madini, kwa kuwa hifadhi hiyo ina madini  ya dhahabu pamoja na bauxite ya kiwango cha chini. 

## Marejeo 
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Jamii:Utalii
Jamii:Utalii wa Afrika
Jamii:Utalii nchi kwa nchi
Hifadhi ya Taifa ya Mole

alt=Tembo wa msituni mwenye asili ya Kiafrika|thumb|Tembo wa msituni mwenye asili ya Kiafrika
**Hifadhi ya Taifa ya Mole** ndiyo kimbilio kubwa la wanyamapori nchini Ghana .  Hifadhi hiyo iko katika eneo la Savannah nchini Ghana kwenye savanna na mifumo ya ikolojia ya pwani kwenye mwinuko wa km 50, na mwinuko mkali unaounda mpaka wa kusini wa mbuga hiyo. 

Lango la hifadhi hiyo linafikiwa kupitia mji wa karibu wa Larabanga .  Eneo hili la Ghana linapokea zaidi ya mm 10 kwa mwaka wa mvua. Utafiti wa muda mrefu umefanywa kwenye Hifadhi ya Taifa ya Mole ili kuelewa athari za wawindaji wa binadamu kwa wanyama walio kwenye hifadhi. 

## Historia 
Ardhi ya mbuga hiyo iliwekwa kando kama kimbilio la wanyamapori mnamo 1958. Mnamo 1971, idadi ndogo ya watu wa eneo hilo walihamishwa na ardhi iliteuliwa kuwa mbuga ya Taifa.  

## Picha 

Faili:Burkea africana00.jpg
Faili:Affenmutter.jpg
Faili:Mole National Park Mo 24.08.JPG|Mole hifadhi ya taifa
Faili:Elefanten Mole National Park.jpg
Faili:Krokodil.jpg
Faili:An Elephant at the Mole National Park in Northern Ghana.jpg
Faili:An African Elephant at the Mole National Park in Northern Ghana.jpg
Faili:Elephants in Mole National Park.jpg
Faili:MOLE PARK (1).jpg
Faili:Horizon view of Mole National Park.JPG
Faili:Mole National Park Entrance.jpg
Faili:Mole water park.jpg|Maji ya hifadhi ya mole
Faili:Mole Park.jpg
Faili:Mole national park.jpg
Faili:A Lodge at the Mole National Park in Northern Ghana.jpg|Nyumba ya kulala wageni iliyopo ndani ya hifadhi ya Mole
Faili:A Herd of Antelopes at the Mole National Park in Northern Ghana.jpg
Faili:Mole National Park (4).jpg
Faili:MOLE PARK.jpg
Faili:Mole National Park.jpg
Faili:Sheep by the frozen Mole, Norbury Park - geograph.org.uk - 2796094.jpg
Faili:Mole National Park from the viewing platform.jpg
Faili:Mole National Park from High grounds.jpg
Faili:Ghana mole national park.jpg
Faili:Bamboos in the Mole national park.jpg
Faili:Elephant 2, Mole nat Park.jpg
Faili:Elephant at Mole.jpg
Faili:Brook Mole NP 2011 B002.jpg
Faili:Mole Flora.jpg
Faili:Mole Horizon @sunset.jpg
Faili:Baboon and baby in Mole National Park, Northern Region, Ghana, 2011.JPG

## Marejeo 
Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Jamii:Utalii
Jamii:Utalii wa Afrika
Jamii:Utalii nchi kwa nchi
Jamii:Mkoa wa Savannah