Ella Baker

**Ella Josephine Baker** (Desemba 13, 1903 – 13 Desemba 1986) alikuwa mwanaharakati wa haki za kiraia na haki za binadamu wa Kiafrika-Marekani. Alikuwa mshirika muhimu nyuma ya pazia, na kazi yake ya uanaharakati ilidumu kwa zaidi ya miongo mitano. Akiwa New York City na Kusini mwa Marekani, alifanya kazi pamoja na baadhi ya viongozi mashuhuri wa haki za kiraia wa karne ya 20, akiwemo W. E. B. Du Bois, Thurgood Marshall, A. Philip Randolph, na Martin Luther King Jr. Pia alilea na kuwaelekeza wanaharakati wachanga kama Diane Nash, Stokely Carmichael, na Bob Moses katika *Student Nonviolent Coordinating Committee* (SNCC).

Baker alikosoa uongozi wa mtindo wa kitaalamu na wa karismatiki; alihimiza uandaaji wa vuguvugu kutoka kwa watu wa kawaida, demokrasia ya msingi, na uwezo wa waliokandamizwa kuelewa hali zao na kujitetea wenyewe. Alitekeleza maono haya kwa kina zaidi katika miaka ya 1960 kama mshauri mkuu na mkakati wa SNCC. Mwandishi wa wasifu wake, Barbara Ransby, anamuelezea Baker kama "mmoja wa viongozi muhimu zaidi wa Marekani katika karne ya ishirini na pengine mwanamke mwenye ushawishi mkubwa katika harakati za haki za kiraia". Anajulikana kwa ukosoaji wake wa ubaguzi wa rangi katika utamaduni wa Marekani na jinsia katika harakati za haki za kiraia.

Ella Josephine Baker alizaliwa Desemba 13, 1903, huko Norfolk, Virginia,[9] kwa wazazi Georgiana (aliyeitwa Anna) na Blake Baker, na alikulia hapo mwanzoni. Alikuwa mtoto wa pili kati ya watatu waliobaki hai, akitanguliwa na kaka yake mkubwa Blake Curtis na kufuatiwa na dada yake mdogo Maggie. Baba yake alifanya kazi katika meli ya mvuke iliyosafiri kutoka Norfolk, hivyo mara nyingi hakuwepo nyumbani. Mama yake alichukua wapangaji ili kupata kipato cha ziada. 

Mnamo mwaka 1910, Norfolk ilikumbwa na ghasia za kikabila ambapo watu weupe waliwashambulia wafanyakazi weusi kutoka kwenye kiwanda cha meli. Mama yake aliamua kurudi na familia yao North Carolina huku baba yake akiendelea kufanya kazi kwenye kampuni ya meli. Wakati huo, Ella alikuwa na umri wa miaka saba waliporejea katika mji wa vijijini wa mama yake karibu na Littleton, North Carolina.

Utoto wa Baker haukuwa na ushawishi mkubwa wa kifamilia kwani babu yake Mitchell tayari alikuwa amefariki, na wazazi wa baba yake waliishi mbali kiasi cha kuhitaji safari ya siku nzima kuwafikia. Mara nyingi alimsikiliza bibi yake, Josephine Elizabeth "Bet" Ross, akisimulia hadithi kuhusu maisha ya utumwa na jinsi alivyokimbia Kusini ili kujiepusha na jamii ya kibaguzi. Katika umri mdogo, Baker alipata ufahamu wa ukosefu wa haki za kijamii aliposikiliza hadithi za bibi yake kuhusu maisha ya utumwa. Bibi yake aliteswa na kuchapwa viboko kwa kukataa kuolewa na mtumwa aliyekuwa amechaguliwa na mmiliki wake, na alimweleza Ella hadithi nyingine kuhusu maisha ya wanawake wa Kiafrika-Marekani katika kipindi hicho. Simulizi hizi zilimpa Baker muktadha wa uzoefu wa Waafrika-Wamarekani na kumsaidia kuelewa dhuluma ambazo watu weusi waliendelea kukumbana nazo.

Ella alisoma katika Chuo Kikuu cha Shaw kilichopo Raleigh, North Carolina, na alihitimu akiwa mwanafunzi bora wa darasa lake (*valedictorian*).[9] Miaka kadhaa baadaye, alirudi Shaw kusaidia kuanzisha SNCC.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1903
Jamii:Waliofariki 1986
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Marekani