open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Makanisi

**Makanisi** (jina kamili kwa Kieire: **Mac Nisse**; pia: **Mac Nissi, Macnise, Macnissi, Macanisius, Macnisius**; karne ya 5 - 514) alikuwa mmonaki wa Ireland aliyepata kuwa Askofu na abati mwanzilishi wa Connor .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu, hasa tarehe 3 Septemba, sikukuu yake. Papa Leo XIII alithibitisha heshima hiyo tarehe 19 Juni 1902 .

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Tripartite Life of St Patrick
* *Félire Óengusso*
* *Annals of Ulster*
* *Life* of St. Nisse (*Codex Salmanticensis*), ed. W.W. Heist, *Vitae Sanctorum Hiberniae ex codice olim Salmanticensi nunc Bruxellensi*. Brussels, 1965. p.&nbsp;406. Short, late homily for the saint's festival (3 September) at Connor.
* Congregatio de Causis Sanctorum, *Index ac status causarum*, Città del Vaticano 1999.
* Filippo Caraffa e Giuseppe Morelli (curr.), *Bibliotheca Sanctorum* (BSS), 12 voll., Istituto Giovanni XXIII nella Pontificia Università Lateranense, Roma 1961-1969.

Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:watawa waanzilishi
Jamii:Watakatifu wa Ireland
Novena

(1308) Tempera on wood.|Bikira Maria na Mitume walivyojazwa Roho Mtakatifu mwishoni mwa siku tisa za sala ghorofani. Mchoro wa Duccio di Buoninsegna (1308).]]
 unaomuonyesha Bikira Maria akimuuliza muumini: "Unataka nimuombe nini Mwanangu wa Kimungu?"]]
**Novena** (kutoka neno la Kiitalia "novena" lenye asili katika Kilatini: *novem*, "tisa") ni mfululizo wa sala au ibada ambazo zinazunguka maombi maalumu ambayo kwa kawaida yanafanywa na Wakristo kwa siku tisa mfululizo. 

Ingawa kuna aina mbalimbali za novena, lengo lake kuu ni kukuza imani, kujitolea, na kuomba msaada wa kutoka mbinguni katika shida au kwa maombi maalumu kama vile toba na msamaha au kwa ajili ya amani .

Asili ya desturi hiyo ni siku tisa za sala zilizoshikwa na wafuasi wa Yesu huko Yerusalemu kati ya kupaa kwake mbinguni(siku ya 40 baada ya Pasaka) na Pentekoste (siku ya 50) kama walivyoagizwa naye ili wajiandae kujazwa Roho Mtakatifu waweze kumshuhudia ulimwenguni kote.

Katika Kanisa Katoliki, novena mara nyingi hufanywa kwa heshima ya nafsi mojawapo ya Mungu, Bikira Maria, malaika au mtakatifu fulani, lakini maarufu sana ni novena ya Huruma ya Mungu ambayo inaanzia Ijumaa Kuu, yaani siku tisa kabla ya Sikukuu ya Huruma ya Mungu, inayofanyika Jumapili ya Pili ya Pasaka. Wakatoliki wengi hushiriki katika novena hiyo kwa kufanya sala maalumu kila siku kwa siku hizo tisa, wakilenga kukuza huruma na upendo wa Mungu kwa njia ya maombezi ya Bikira Maria.

## Tanbihi
## Marejeo
* Barbara Calamari & Sandra DiPasqua, *Novena*, Penguin Studio, 1999. .
* Right Reverend Monsignor Joseph F. Stedman, ''The New Revised 'Triple' Novena Manual'', Confraternity of the Precious Blood, 1975.

## Marejeo mengine
* 

## Viungo vya nje
* List of Novenas at PrayMoreNovenas
* "Novena for the repose of the soul of John Paul II" , United States Conference of Catholic Bishops (USCCB)

Jamii:Sala
Jamii:Ukristo
Diana Lachatanere

**Diana Lachatanere** ni mwanahistoria wa Marekani. Alistaafu kutoka katika Kituo cha Schomburg cha Utafiti katika Utamaduni wa Weusi katika Maktaba ya Umma ya New York mnamo 2013, ambapo alishikilia nafasi ya msaidizi wa mkurugenzi wa Ukusanyaji na Huduma kutoka 1995 hadi 2013, na Mhifadhi wa Idara ya Nyaraka, Hifadhi za Kumbukumbu, na Vitabu vya Nadra kutoka 1988 hadi 2013. Pia alikuwa Meneja wa Programu ya Wasomi Wanaoishi hapo, kuanzia 1990 hadi 2013.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Marekani
Jamii:Wanaharakati wa Marekani
Jamii:Watu walio hai
Remakli

[thumb|[Sanamu yake huko Stavelot.]]
**Remakli** (pia: **Remacle, Remaclus, Remaculus, Rimagilus**; Aquitaine, leo nchini Ufaransa, karne ya 6 mwishoni au karne ya 7 mwanzoni – Stavelot, leo nchini Ubelgiji, 673 hivi) alikuwa mmonaki padri huko Luxeuil aliyetumwa kuwa abati wa kwanza  wa monasteri ya Solignac  halafu akakabidhiwa nyingine tatu .

Mwaka 650 alichaguliwa kuwa askofu wa Maastricht. Hapo kwa miaka kumi na miwili alijitahidi kufanya wakazi Wapagani wa Flandria waongokee Ukristo halafu akarudi monasterini .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 3 Septemba. 

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
**Monumenta Germaniae Historica, Scriptores Rerum Merovingicarum*, V, 104-108
**Acta Sanctorum Septembrii*, tomus I, 696-721, Antverpiæ (1746)

Jamii:wamonaki
Jamii:Wakolumbani
Jamii:watawa waanzilishi

Jamii:watakatifu wa Ubelgiji
Jamii:watakatifu wa Uholanzi
Krodegangi wa Seez

[thumb|Watakatifu Krodegangi na Oportuna katika [dirisha|madirisha ya kioo cha rangi.]]
**Krodegangi wa Seez** (alifariki Nonant, 769) alikuwa askofu wa 15 wa Seez nchini Ufaransa, aliyeuawa na ndugu wa mzazi wake mwenye kijicho .

Alikuwa pacha wa Oportuna.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 3 Septemba. 

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Léon de La Sicotière, *La Vie de sainte Opportune, abbesse d’Almenèches au diocèse de Séez en Normandie : Poème légendaire du Moyen Âge*, Éd. H. Boissel, Rouen, Société des bibliophiles normands n° 11, 1866 (https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k4244392?rk=21459;2)

Jamii:Waliofariki 769
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Sonia Balassanian

**Sonia Balassanian** (Kipersia: سونیا بالاسانیان, Kiamenia: Սոնյա Պալասանյան; alizaliwa 1942) ni mchoraji, mbunifu wa sanamu, na msimamizi, mwenye asili ya Kiarmenia kutoka Iran. Alianzisha Kituo cha Kiarmenia cha Sanaa ya Kipekee ya Kisasa. Balassanian anaishi katika Jiji la New York na Yerevan.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Kamerun
Jamii:Waliozaliwa 1942
Carole Baldwin

**Carole C. Baldwin** ni mtafiti wa wanyama wa baharini, msimamizi wa samaki, na mwenyekiti wa idara ya wanyama wa mifupa katika Makumbusho ya Asili ya Taifa. Anachunguza tofauti na mageuzi ya samaki wa miamba ya matumbawe na bahari kuu kupitia taksonomia inayounganisha. Yeye ni mjumbe wa bodi ya wakurugenzi wa Aquarium ya Kitaifa huko Washington, D.C. pia ni mwandishi mkuu katika kitabu cha kupikia cha samaki chenye elimu One Fish, Two Fish, Crawfish, Bluefish - The Smithsonian Sustainable Seafood Cookbook, na mwandishi mkuu wa Mradi wa Uchunguzi wa Miamba ya Kina (DROP) ambao unachunguza miamba hadi kina cha mita 300. Alichaguliwa kuwa mshiriki wa Ukumbi wa Sifa wa Wanawake Wanaodive mnamo 2003.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Marekani
Obby One

**Wilbard Richard Mmbando** (anajulikana kwa jina la **Obby One**, alizaliwa Wilaya ya Rombo Mkoani Kilimanjaro, 13 Aprili 1999) ni msanii, mwimbaji na mtunzi wa nyimbo kutoka Tanzania.

**Obby One** amepata mafanikio makubwa katika mauzo ya nyimbo zake kutoka na ubunifu alionao kwenye uandishi wa mashairi na namna anavyoyaimba Kwa miondoko ya Bongo Flava, R&B na Afrobeat.

Katika mahojiano yake na kituo kimoja cha redio jijini Dar es Salaam, Obby One alitaja kuwa Sugar, Bow Down pamoja Come Closer ndizo nyimbo zake pendwa zilizomuongezea mashabiki wengi na kumfanya ashiriki kufanya maonyesho mengi ya wazi ndani na nje ya mipaka ya Tanzania.

## Historia ya muziki
Alianza muziki pindi tu alipo anza elimu yake ya sekondari katika shule ya sekondari Ritaliza mwaka 2014 ambapo alianza kwa kuimba kwaya.

Aligundua ana kipaji pale alipokuwa na uwezo wa  kukariri mashairi ya nyimbo zilizoimbwa na wasanii wengine ambazo zilimpa njia nzuri ya namna ya kuandika  nyimbo zake mwenyewe.

Amejizolea umaarufu mkubwa nchini Tanzania alipojiunga na elimu ya juu na amefanikiwa kupata mashabiki wengi wanaopenda aina ya muziki anao ufanya.

Jamii:Wanamuziki wa Tanzania
Henrietta C. Bartlett

**Henrietta Collins Bartlett** (Julai 8, 1873 - Septemba 14, 1963) alikuwa mwanabibliografia Mmarekani, mwanazuoni wa Shakespeare, na mwanzilishi wa sensa ya kwanza ya kisasa ya maandishi ya maigizo ya Shakespeare yaliyochapishwa. Amekuwa akiitwa "mmoja wa mabibliografia wakuu wa wakati wake," licha ya kufanya kazi katika uga wa kitaaluma ambapo "wingi mkubwa umekuwa wa wanaume."

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1873
Jamii:Waliofariki 1963
Jamii:Wanawake wa Marekani
Jamii:CWW24
Carol Barton

**Carol Barton** (alizaliwa 3 Juni 1954) ni msanii wa vitabu, mhandisi wa karatasi, mkusanyaji, na mwalimu anayejulikana kwa mfululizo wake wa vitabu vya kazi vya kuingiliana, The Pocket Paper Engineer. Barton ni mmiliki wa Popular Kinetics Press na amechapisha matoleo kadhaa ya vitabu vya wasanii.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1954
Jamii:Wanawake wa Marekani
Jamii:Waandishi wa Marekani
Carmen C. Bambach

**Carmen C. Bambach** (1959) ni mwanahistoria wa sanaa kutoka marekani na msimamizi wa michoro ya Kiitaliano na Kihispania katika Jumba la Sanaa la Metropolitan huko New York ambaye anajifunza sanaa ya kitaliano ya Renaissance. Anachukuliwa kama mmoja wa wataalamu wanaoongoza duniani kuhusu Leonardo da Vinci, haswa michoro yake.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1959
Jamii:Wanawake wa Marekani
Jamii:Wachoraji wa Marekani
Jeanine Basinger

**Jeanine Basinger** (alizaliwa Februari 3, 1936, ) ni mwanahistoria wa filamu Mmarekani ambaye alistaafu mwaka wa (2020 ) akiwa Profesa wa Corwin-Fuller wa Masomo ya Filamu, na Mwanzilishi na Mkusanyaji wa The Cinema Archives katika Chuo Kikuu cha Wesleyan, Middletown, Connecticut.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1963
Jamii:Wanawake wa Marekani
Jamii:Watayarishaji Filamu wa Marekani
Endia Beal

**Endia Beal** (alizaliwa Februari 8, 1985) ni msanii wa maono wa Marekani mwenye asili ya Afrika, mkusanyaji, na mwalimu. Anajulikana kwa kazi yake ya kuunda hadithi za maono kupitia picha na ushuhuda wa video uliolenga wanawake wenye rangi wanaofanya kazi katika mazingira ya biashara.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1985
Jamii:Wanawake wa Marekani
Naomi Beckwith

**Naomi Beckwith** (alizaliwa 1976) ni mkurugenzi msaidizi na mkusanyaji mkuu wa Solomon R. Guggenheim Museum. Alijiunga na makumbusho hiyo mnamo Juni 2021. Awali, alikuwa mkusanyaji wa juu katika Makumbusho ya Sanaa ya Kisasa, Chicago. Beckwith aliingia katika idara ya ukusanyaji hapo Mei 2011.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1976
Jamii:Wanawake wa Marekani
Joyce Begay-Foss

**Joyce Begay-Foss** ni mshonaji wa jamii ya Diné, mwalimu, na mkusanyaji. pia ni mkurugenzi wa elimu katika Makumbusho ya Sanaa na Utamaduni ya Wahindi. Kwa michakato yake ya kushona, amepokea zaidi ya tuzo 20 katika Soko la Wahindi la Santa Fe na maonyesho ya sanaa na ufundi ya Eight Northern Pueblos.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Marekani
Bessie Bennett

**Bessie Bennett** (1870 – 1939) alikuwa msanii wa mapambo Mmarekani, mwalimu, na mkusanyaji wa makumbusho. Mnamo mwaka wa (1914), aliteuliwa kuwa Mkurugenzi wa Sanaa ya Mapambo katika Taasisi ya Sanaa ya Chicago, akiwa mwanamke wa kwanza kuwa mkusanyaji katika makumbusho makubwa nchini Marekani.

## Maisha yake 
Bennett alizaliwa Cincinnati, Ohio mnamo Machi 7, 1870. Alisoma katika Taasisi ya Sanaa ya Chicago kutoka 1895 hadi 1898. Alichukua kozi za kubuni mapambo katika Taasisi ya Sanaa. Wakati huo huo, alikuwa akifanya kazi kwa ajili ya makumbusho kama msaidizi wa Mkurugenzi wa Tekstili na Vitu vya Mapambo.

Bennett alikuwa na studio yake ya kufanya kazi ya metali huko Chicago, na mnamo 1907 alishinda medali ya Sanaa na Ufundi wa Taasisi ya Sanaa katika Maonyesho ya Kila Mwaka ya Sanaa za Vitendo.

Bennett aliteuliwa kuwa Mkurugenzi wa Sanaa ya Mapambo wa Taasisi ya Sanaa ya Chicago  mnamo Desemba 1914. Bennett alifanya kazi ya kuongeza mkusanyiko wa sanaa za mapambo ya Taasisi ya Sanaa, na nafasi iliyopatikana kuonyesha sanaa hiyo.

Aliaga dunia mnamo Machi 23, 1939.

## Urithi 
Baada ya kifo chake, Taasisi ya Sanaa ya Chicago iliunda Hazina ya Bessie Bennett (Bessie Bennett Endowment Fund).

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1870
Jamii:Waliofariki 1939
Jamii:Wanawake wa Marekani
Jamii:Wasanii wa Marekani
Elizabeth P. Benson

Elizabeth P. Benson (Mei 13, 1924 - Machi 19, 2018) alikuwa mwanahistoria wa sanaa, mkusanyaji, na mwanazuoni Mmarekani, anayejulikana kwa michango yake ya kina kwa utafiti wa sanaa ya kabla ya Columbian, haswa ile ya Mesoamerica na Andes. Alikuwa "Profesa wa Heshima Mstaafu wa Sanaa ya Historia" katika Chuo Kikuu cha Amerika huko Washington, D.C., Benson pia alikuwa na uhusiano mrefu na Maktaba ya Utafiti ya Dumbarton Oaks na Mkusanyiko, ambapo alihudumu kama mkurugenzi wa masomo ya kabla ya Columbian na kama mkusanyaji wa mkusanyiko wa kazi za kabla ya Columbian za taasisi hiyo. Benson alizaliwa Mei 1924  na kufariki Washington D.C. mnamo Machi 2018 akiwa na umri wa miaka 93.

## Marekeni 
Jamii:Waliozaliwa 1924
Jamii:Waliofariki 2018
Jamii:Wanawake wa Marekani
Priya (filamu)

**Priya** ni filamu ya kusisimua ya Kihindi ya mwaka wa 1978 iliyoongozwa na S. P. Muthuraman, iliyoigizwa na Sridevi katika nafasi ya kichwa pamoja na Rajinikanth, Aznah Hamid, na Ambareesh.

## Marejeo 
Jamii:Filamu za India
Jamii:filamu za 1978
Brooke Barzun

**Brooke Barzun** (alizaliwa  Juni 18, 1972) ni mkusanyaji wa sanaa na mwanaharakati wa kujitolea aliye na makazi yake huko Louisville, Kentucky pamoja na mumewe, Matthew Barzun, aliyekuwa Balozi wa zamani wa Marekani nchini Uingereza.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1972
Jamii:Wanawake wa Marekani
Jamii:Wanaharakati wa Marekani
Diana Campbell Betancourt

**Diana Campbell Betancourt** ni mkurugenzi wa sanaa  Mmarekani anayefanya kazi kusini mwa Asia na kusini-mashariki mwa Asia, haswa Bangladesh  na Ufilipino. ni mbunifu  wa Sanaa wa Dhaka na mkusanyaji mkuu wa Dhaka Art Summit. Awali alikuwa akiishi Mumbai kwa miaka sita, ambapo aliendeleza mazungumzo ya kikanda ya Asia Kusini kupitia maonyesho yake na programu za umma.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Marekani
Jamii:Watu walio hai
Barbara Birley

**Barbara Allison Birley FSA** (alizaliwa Februari 15, 1976) ni mtafiti wa kale na mkusanyaji wa makumbusho.

## Wasifu 
Yeye ni mkusanyaji wa Vindolanda Trust, na pia ni katibu wa uanachama wa Kikundi cha Kugundua Kiroho. Birley alichaguliwa kuwa mwanachama wa Chama cha Wasomi wa Kale wa London mnamo 17 Juni 2021.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1976
Jamii:Wanawake wa Marekani
Kaletriki

[thumb|Mt. Kaletriki katika [dirisha la kioo cha rangi la kanisa kuu la Chartres.]]
'*** (pia: **Caletricus, Chaletricus, Chalactericus, Caltry, Calais*'; 535 hivi - 573 hivi) alikuwa askofu wa 17 wa Chartres, leo nchini Ufaransa, baada ya Leobini . 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 4 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Louis Duchesne, ''Fastes épiscopaux de l'ancienne Gaule*, vol. II, Paris, 1910, p.&nbsp;426
* Honoré Fisquet, *La France pontificale. Métropole de Paris. Chartres*, Paris, pp. 24-25
*  René Wasselynck, v. *Caletrico, vescovo di Chartres'', Bibliotheca Sanctorum, vol. 3, col. 670

Jamii:Waliozaliwa 535
Jamii:Waliofariki 573
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Ida wa Herzfeld

la kioo cha rangi.]]
**Ida wa Herzfeld** (770 hivi – 4 Septemba 825), wa ukoo wa kaisari Karolo Mkuu , alilelewa ikulu kabla hajaolewa na Ekbert, mtawala wa Saksonia nchini Ujerumani.

Alimzalia watoto watano na kumhudumia katika ugonjwa wake mrefu. 

Baada ya kufiwa naye, alijitosa kuhudumia fukara kwa upendo na kusali kwa bidii.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake .

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
*  Eduard Hlawitschka: *Zur Herkunft der Liudolfinger und zu einigen Corveyer Geschichtsquellen*, Rheinische Vierteljahrsblätter, 38, 1974, Seiten 92 ff. [147 ff.].
*  Franz Josef Jakobi, *Zur Frage der Nachkommen der heiligen Ida und der Neuorientierung des sächsischen Adels in der Karolingerzeit* in: Géza Jászai (Hrsg.), *Heilige Ida von Herzfeld 980–1980, Festschrift zur tausendjährigen Wiederkehr der Heiligsprechung der heiligen Ida von Herzfeld*, Münster 1980, S. 53 ff

## Viungo vya nje
*  *Ida von Herzfeld* in: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BKL), muhtasari
*  http://www.mittelalter-genealogie.de/ekbertiner/ida_die_heilige_um_814.html |Mittelalter Genealogie – Heilige Ida von Herzfeld
Vitaliani wa Capua

[thumb|[Sanamu yake huko Catanzaro.]]
**Vitaliani wa Capua** (Karne ya 7 - 699) alikuwa askofu wa 25 wa mji huo, Campania, Italia Kusini .

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 3 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo 
* *Bibliotheca Sanctorum*, Istituto Giovanni XXIII della Pontificia Università Lateranense, Vol. XII Stefa-Zura, Città Nuova Editrice, Roma, 1969
* Francesco Antonio Granata, *Storia sacra della Chiesa Metropolitana di Capua*, Arnaldo Forni Editore, 1766, pagg. 112-113
* Giuseppe Cappelletti, ''Le chiese d'Italia: dalla loro origine sino ai nostri giorni*, G. Antonelli, 1866, pagg. 30-40
* Gabriele Jannelli, *Sacra Guida ovvero descrizione storica artistica letteraria della chiesa cattedrale di Capua'', Stabilimento tipografico di G. Goja, Napoli, 1858

## Viungo vya nje
* San Vitaliano sul sito dell'arcidiocesi di Catanzaro-Squillace

Jamii:Waliozaliwa karne ya 7
Jamii:Waliofariki 699
Frezali

[thumb|[Sanamu yake.]]
**Frezali** (pia: **Frézal, Frézals, Frézol, Frodoald, Frodoaldus, Frotoald, Frothoald, Frédold, Frédald, Frédaldi**; karne ya 8 - 828) alikuwa askofu wa mji huo, Galia, leo Ufaransa.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe 4 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 8
Jamii:Waliofariki 828
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Janetta Rebold Benton

thumb|Janetta Rebold Benton akifundisha katika Kituo cha Sanaa cha Schimmel, 2014. Picha na Kevin Yatarola. Imetumika kwa ruhusa.
**Janetta Rebold Benton** ni mwanahistoria wa sanaa Mmarekani. Kwa sasa, yeye ni Profesa Mstaafu wa Sanaa ya Historia katika Chuo Kikuu cha Pace huko New York.

## Elimu 
Benton alipokea Shahada ya Sanaa ya Kifani kutoka Chuo Kikuu cha Cornell mnamo 1967 na Shahada ya Uzamili ya Sanaa (Master of Arts) kutoka Chuo Kikuu cha George Washington mnamo 1969. Alikamilisha masomo ya udaktari (PhD) kutoka Chuo Kikuu cha Brown mnamo 1980. Pia alipata diploma ya MDP kutoka Programu ya Maendeleo ya Usimamizi katika Shule ya Uzamili ya Elimu ya Chuo Kikuu cha Harvard.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Marekani
Jamii:Wasanii wa Marekani
Jamii:Watu walio hai
Barbara Bloemink

thumb|Barbara Bloemink, 2022 huko New York City
**Barbara J. Bloemink** (alizaliwa 1953) ni mwanahistoria wa sanaa Mmarekani na alikuwa mkurugenzi na mkusanyaji mkuu wa muzee watano wa sanaa na ubunifu. Amechapisha kazi kadhaa juu ya mchoraji wa kisasa Florine Stettheimer (1871–1944) na anachukuliwa kama mtaalam wa msanii huyo.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1953
Jamii:Wanawake wa Marekani
Dorothy Bliss

**Dorothy Elizabeth Bliss** (Februari 13, 1916 - Desemba 26, 1987) alikuwa mtaalamu wa magonjwa ya saratani Mmarekani na mkusanyaji wa wanyama wasio na uti wa mgongo katika Makumbusho ya Historia Asilia ya Amerika, ambayo alikuwa ameihudumia kwa zaidi ya miaka 30. Alijulikana kama mwanzilishi katika uga wa udhibiti wa homoni katika viumbe wanyama wa crustaceans. Alikuwa mhariri mkuu wa mfululizo wa vitabu 10 The Biology of Crustacea na mwandishi wa kitabu maarufu Shrimps, Lobsters and Crabs. Alihudumu kama rais wa Chama cha Amerika cha Wanyama na alikuwa mwanachama wa Chama cha Amerika cha Maendeleo ya Sayansi.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1961
Jamii:Waliozaliwa 1987
Jamii:Wanawake wa Marekani
Rebeccah Blum

**Rebeccah Blum** (1967–2020) alikuwa mwanahistoria wa sanaa na mkusanyaji Mmarekani. Blum alizaliwa Berkeley, California, mnamo 1967 kwa mama mwandishi Susan Bockius na Profesa Mark Blum. Baada ya masomo ya historia ya sanaa katika Chuo Kikuu cha Amerika huko Washington, DC, alihamia Ujerumani, ambapo alifanya kazi kama mkurugenzi katika galeria ya Berlin, Aurel Scheiblerin, na mwakilishi wa Ulaya wa David Nolan Gallery huko New York.

Mnamo Julai 22, 2020, Rebeccah Blum aliuawa Berlin na mpenzi wake wa zamani, mpiga picha Muingereza Saul Fletcher, ambaye baadaye ali jiua. Galeria nyingi ziliondoa kazi za Fletcher kutoka maonyesho kwa lengo la kufuta kila ishara ya sanaa yake.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1967
Jamii:Waliofariki 2020
Jamii:Wanawake wa Marekani
Jamii:Wachoraji wa Marekani
Barbara Braathen

**Barbara Braathen** ni muuzaji wa sanaa, mwanzilishi wa geleria na mkusanyaji wa sanaa Mmarekani. Aliendesha geleria za sanaa ya kisasa huko New York kuanzia mwaka 1980 hadi 2005.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Marekani
Jamii:Wasanii wa Marekani
Jamii:Watu walio hai
Irmingarda wa Koln

[thumb|Mt. Irmingarda kati ya [Umaskini|fukara.]]
**Irmingarda wa Koln** (1013 hivi; 1065/1089) alikuwa mwanamke wa ukoo wa kifalme katika Ujerumani wa leo ambaye alitumia utajiri wake kujenga makanisa akiishi pasipo makuu .  

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 4 Septemba..

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Arie Nabrings: Irmgardis von Süchteln, Volksheilige, im Online-Portal Rheinische Geschichte, veröffentlicht am 8. März 2013.
* Josef Kleinermanns: Die h. Irmgardis von Aspel und ihre Beziehungen zu Rees, Süchteln und Köln: ein Beitrag zur Rhein. Heiligengeschichte. Stauff, Köln 1900 (Digitalisat).
* Arie Nabrings: Die hl. Irmgardis von Süchteln. Rheinlandia, Siegburg 1995, .
* Peter Norrenberg: Die heilige Irmgardis von Süchteln. Aus der rheinischen Geschichte, Band 19. Bonn 1894.
*Margret Riedel: St. Irmgardis – Herrscherin und Heilige vom Niederrhein. Teil 1 und 2, Wesel-Diersfordt 1985.
* Klaus-Gunther Wesseling: Irmgard von Köln. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL). Band 2, Bautz, Hamm 1990, , Sp. 1334–1335.
* Ekkart Sauser: Irmgard, Gräfin von Aspel. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL). Band 23, Bautz, Nordhausen 2004, , Sp. 719–720.
* Irmgardis, B.. In: Johann E. Stadler, Franz Joseph Heim, Johann N. Ginal (Hrsg.): Vollständiges Heiligen-Lexikon ..., 3. Band ([I]K–L), B. Schmid’sche Verlagsbuchhandlung (A. Manz), Augsburg 1869, S. 57.

Jamii:Watakatifu wa Ujerumani
Bega wa Cumbria

[thumb|Mt. Bega katika [dirisha la kioo cha rangi.]]
**Bega wa Cumbria** (aliishi Ireland na Uingereza karne ya 9) alikuwa bikira anayesemekana kuanzisha monasteri    

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 6 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:mabikira
Jamii:watawa waanzilishi
Jamii:Watakatifu wa Ireland
Jamii:watakatifu wa Uingereza
Sue James

**Sue James** ni mhasibu wa Marekani na tangu Januari 2010 amekuwa mwanachama wa bodi ya wakurugenzi katika Yahoo! . Alikuwa Mshirika wa Ernst & Young kuanzia mwaka 1987 hadi alipostaafu mwaka wa 2006.

Ni mhitimu wa Chuo cha Hunter na Chuo Kikuu cha Jimbo la San Jose.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Marekani
Magnus wa Fuessen

yake.]]
**Magnus wa Fuessen** (pia: **Magnoald, Mang**; 699 hivi - Fuessen, Ujerumani, 6 Septemba 772 hivi) alikuwa abati katika Bavaria ya leo.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake inaadhimishwa tarehe ya kifo chake.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi 
## Marejeo
* Eduard Gebele: *Der heilige Magnus von Füssen*. München, Univ., Diss., 1953
* Gerold Meyer von Knonau, *Magnus von Füssen* in Allgemeine Deutsche Biographie, Band 20, Duncker & Humblot, Leipzig 1884, S. 74 f.
* Gebhard Spahr: *Der heilige Magnus. Leben, Legende, Verehrung*. (= Allgäuer Heimatbücher; 75). Verlag für Heimatpflege, Kempten 1970
* Dorothea Walz: *Auf den Spuren der Meister. Die Vita des heiligen Magnus von Füssen*. Thorbecke, Sigmaringen 1989, ISBN 3-7995-7047-0
* Manfred Weitlauff, *Magnus von Füssen St. Mang* in *Neue Deutsche Biographie* (NDB). Band 15, Duncker & Humblot, Berlin 1987, S. 670 f.
* Elisabeth Wintergerst: *Orte der Göttin & Magnuslegende. Matriarchale Spuren in Füssen und Umgebung*, im Selbstverlag der Autorin, Füssen, 2009
* *Magnus - Drache, Bär und Pilgerstab. 1250 Jahre Apostel des Allgäus*. Kunstverlag Fink, Lindenberg 2000, ISBN 3-933784-69-7 (Ausstellungskatalog)
* Stefan Vatter: St. Magnus. Apostel des Allgäus: Leben, Wirken und Bedeutung. Kunstverlag Fink, Lindenberg 2010, ISBN 978-3-89870-657-5
## Viungo vya nje
Jamii:Mapadri
Jamii:Watakatifu wa Ujerumani
Alberto wa Butrio

**Alberto wa Butrio** (aliishi Italia Kaskazini, karne ya 11) anatajwa kuwa mwanzilishi na abati wa kwanza wa monasteri ya Butrio . 

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadimishwa tarehe 5 Septemba .

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 11
Jamii:Waliofariki 1073
Jamii:Wamonaki
Jamii:watawa waanzilishi
Jamii:Watakatifu wa Italia
Grato wa Aosta

**Grato wa Aosta** (pia: **Gra, Grat, Gratus**; karne ya 5 - Aosta, Italia Kaskazini, 7 Septemba 470) anakumbukwa kama askofu wa 2 wa mji huo baada ya kuwa padri chini ya Eustasi . 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 7 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi 
## Marejeo 
*  Béthaz, Pierre Joseph (1884). ''Vie de saint Grat évêque et patron du diocèse d'Aoste'' Aoste: Édouard Duc. 
*  
*  
*  

## Viungo vya nje
*Patron Saints: Gratus of Aosta

Jamii:waliozaliwa karne ya 5

Jamii:Watakatifu wa Italia
Banata Tchale Sow

**Banata Tchale Sow** ni mchumi na mwanasiasa kutoka Chad.

## Kazi 
Kuanzia Juni 2009 hadi Februari 2013, Sow alikuwa mshauri wa kiufundi kwa Waziri Mkuu wa Chad kuhusu fedha ndogo ndogo na maendeleo endelevu.

Kuanzia Februari 2013 hadi Oktoba 2013, Sow alikuwa mshauri wa kiufundi kuhusu Masuala ya Uchumi na Bajeti katika Ofisi ya Rais.

Kuanzia Oktoba 2013 hadi Aprili 2014, Sow alishikilia wadhifa wa Waziri wa Mikopo ya fedha ndogo ndogo kwa Ajili ya Kuendeleza Wanawake na Vijana.

Kuanzia Aprili 2014 hadi Agosti 2015, Sow alikuwa Katibu wa Serikali wa Fedha na Bajeti anayehusika na fedha ndogo ndogo.

Kuanzia Novemba 2015 hadi Agosti 2016, Sow alikuwa Katibu Mkuu wa Mahakama ya Ukaguzi.

Kuanzia Agosti 2016 hadi Februari 2017, Sow alikuwa Katibu wa Serikali wa Miundombinu na Ufunguaji wa Nchi.

Kuanzia Februari 5, 2017, hadi Novemba 21, 2017, Sow alikuwa Katibu wa Serikali wa Fedha na Bajeti.

Kufikia Juni 2018, Sow alikuwa Mkuu wa Wafanyakazi wa Rais wa Chad.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Chad
Jamii:Wanasiasa wa Chad
Kanoaldi

**Kanoaldi** (pia: **Chagnoald, Cagnoald, Canoeld, Cagnou, Canoaldus**; karne ya 6 - 633 hivi) alikuwa askofu wa 6 wa Laon (Ufaransa) baada ya kuwa mmonaki huko Luxeuil chini ya Kolumbani (594) .

Huyo alipofukuzwa na mfalme Theuderiki II (610), Kanoaldi alikwenda naye kuinjilisha eneo la Bregenz, kando ya ziwa la Konstanz (Ujerumani) , halafu aliongozana naye hadi Roma.

Hatimaye aliweza kuongoza jimbo lake hadi alipofariki dunia. 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu kama ndugu zake Faro na Fara.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 6 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Abbé Charpentier, *Hagiographie laonnoise, Saint Canoeld Cagnoald ou Cagnou 6e evêque de Laon élu en 625 et mort en 638 ou 640*, Chauny, 1882.
* Gilles Cugnier, *Histoire du monastère de Luxeuil à travers ses abbés, 590-1790*,  Langres, imprimeur D. Guéniot, 2003.

Jamii:Wamonaki
Jamii:Wakolumbani
Alpino wa Chalons

[thumb|[Sanamu yake.]]
**Alpino wa Chalons** (alifariki Chalons, karne ya 5) alikuwa askofu wa mji huo, leo nchini Ufaransa, baada ya kuwa mwanafunzi wa Lupo wa Troyes .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 7 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* *De S. Alpino episcopo confessore Catalauni in Campania Gallica*, in Acta Sanctorum Septembris, vol. III, Parisii et Romae, 1868, pp. 82-91
* Denis de Sainte-Marthe, *Gallia christiana*, vol. IX, Parigi, 1751, col. 861
*  Pietro Burchi, *Albino (Alpino), vescovo di Châlons-sur-Marne*, Bibliotheca Sanctorum, vol. I, Roma, 1961, coll. 721-722
* P. Richard, *Alpinus ou Albinus (saint)*, «Dictionnaire d'Histoire et de Géographie ecclésiastiques», vol. II, Paris, 1914, col. 764
* Louis Duchesne, ''Fastes épiscopaux de l'ancienne Gaule*, vol. III, Paris, 1915, pp. 92-96
* Georges Clause (sotto la direzione di), *Le diocèse de Châlons'', Paris, Beauchesne, 1989, pp. 12-13

Jamii:Waliofariki karne ya 5
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Karisima

**Karisima** (kwa Kifaransa: **Carissime, Carême, Chresme**; alifariki karne ya 7 hivi) alikuwa bikira Mkristo wa Ufaransa aliyeishi kama mkaapweke.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 7 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Bunson, Matthew; Bunson, Margaret; Bunson, Stephen. «Carissima». A: Our Sunday Visitor's Encyclopedia of Saints (en anglès). Huntington: Our Sunday Visitor, 2003, p. 191. ISBN 9781931709750.
* Wasselynck, René. «Santa Carissima di Albi». A: Enciclopedia dei Santi, 2013. ISBN 9788831193474.
* Watkins, Basil. The Book of Saints: A Comprehensive Biographical Dictionary. 8. Londres: Bloomsbury Publishing, 2015. ISBN 9780567664150.

Jamii:Waliofariki karne ya 7
Jamii:Mabikira
Jamii:Wakaapweke
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Madelberta

**Madelberta** (pia: **Madelberte, Machtelberthe**; Ufaransa karne ya 7 - Maubege, leo nchini Ufaransa, 705 hivi) alikuwa bikira aliyeongoza monasteri ya Maubege kama abesi chini ya kanuni ya Kolumbani kuanzia mwaka 697 baada ya dada yake, Aldetruda. 

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 7 Septemba. 
 
## Familia
Mtoto wa wazazi wa koo mashuhuri, Visenti Madelgari na Vatrude, alikuwa mdogo wa Landeriki, Dentelini na Adeltruda, ambao wote watano ni watakatifu pia . 

## Tanbihi
## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Marejeo
*
*

Jamii:Wakolumbani
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Djalal Ardjoun Khalil

**Djalal Ardjoun Khalil** ni mwanasiasa, mwalimu, na mtafiti kutoka Chad.

Khalil amekuwa Waziri wa Wanawake, Ulinzi wa Utoto Mapema na Ushirikiano wa Kitaifa tangu Novemba 9, 2018.

## kazi 
Khalil alikuwa Waziri wa Maendeleo ya Utalii, Utamaduni, na Sanaa za Mikono kuanzia Mei 8, 2018, hadi Novemba 9, 2018.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Chad
Jamii:Wanasiasa wa Chad
Opportune Aymadji

**Opportune Aymadji** ni mwongozaji filamu na mwanasiasa kutoka Chad. Yeye ni Mjumbe wa Bunge la Kitaifa kupitia Chama cha Wokovu wa Kitaifa (MPS). Mnamo Julai 2015, alijaribu bila mafanikio kuwa Katibu Mkuu wa Kikanda wa MPS kwa Logone Oriental.

## Filamu 
* *Tatie Pouvait Vivre*, 1995.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Chad
Jamii:Wanasiasa wa Chad
Jamii:Watu walio hai
Betrandi wa Garrigues

**, O.P.** (pia: **Bertrand, Bertran**; Garrigues, karne ya 12 - Bouchet 15 Agosti 1230) alikuwa padri wa Ufaransa ambaye ni kati ya wafuasi wa kwanza na bora zaidi wa Dominiko wa Guzman katika shirika lake jipya .

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. Papa Leo XIII alithibitisha heshima hiyo tarehe 12 Julai 1881.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 6 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
*  Édouard Drouot, *Le bienheureux Bertrand de Garrigues, Compagnon gardois de saint Dominique*, Éditions Lacour-Ollé,  1990
*  Congregatio de Causis Sanctorum, *Index ac status causarum*, Città del Vaticano, 1999.
*  Filippo Caraffa e Giuseppe Morelli (curr.), *Bibliotheca Sanctorum* (BSS), 12 voll., Roma, Istituto Giovanni XXIII nella Pontificia Università Lateranense, 1961-1969.

## Viungo vya nje 
*  Biographie détaillée
*  Histoire du diocèse de Nîmes 
*  Histoire de l'abbaye de Bouchet 

Jamii:Mapadri
Jamii:Wadominiko
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Aziza Baroud

Ammo Aziza Baroud (aliyezaliwa Agosti 4, 1965) ni mwanasiasa wa Chad ambaye amehudumu kama Waziri wa Afya na Mwakilishi wa Kudumu kwa Umoja wa Mataifa tangu mwaka 2019.

## Misha yake 
Baroud alizaliwa tarehe 4 Agosti 1965.

Mnamo mwezi Septemba, aliteuliwa kuwa Waziri wa Afya chini ya uongozi wa Rais Idriss Deby.

Mwaka 2019, alikuwa Balozi wa Chad kwa Umoja wa Ulaya, Uingereza, na nchi za Benelux. Tarehe 27 Desemba 2019, Moustapha Ali Alifei, aliyekuwa Mwakilishi wa Kudumu wa Chad kwa Umoja wa Mataifa, alirejeshwa nyumbani. Kwa mujibu wa amri ya rais, Baroud aliteuliwa kumrithi. Angekuwa akifanya kazi yake huko New York.

Mnamo mwaka wa 2020 wakati wa Janga la Corona, Baroud alikuwa akimsaidia Mke wa Rais Hinda Déby na Diego Canga Fano wanapojadiliana kuhusu fursa za biashara nchini Chad na wawekezaji wa Ulaya.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Chad
Jamii:Wanasiasa wa Chad
Jamii:Waliozaliwa 1965
Mary Racelis

**Mary Racelis-Hollsteiner** (alizaliwa 1932) ni mwanantropolojia, na mfanyakazi wa maendeleo kutoka Ufilipino. 

Amekuwa mwanachama wa kitivo katika Chuo Kikuu cha Ateneo de Manila nchini Ufilipino tangu mwaka 1960, akawa mwalimu wa kwanza wa kike katika chuo kikuu hicho. Kwa sasa, yeye ni mtafiti mwandamizi katika Taasisi ya Utamaduni ya Ufilipino ya Chuo Kikuu cha Ateneo de Manila. Maslahi yake ya utafiti ni pamoja na umaskini, miji, jamii za kiraia, na maendeleo ya jamii.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Ufilipino
Jamii:Waliozaliwa 1932
Melissa Steyn

**Melissa Steyn** ni mhadhiri wa Afrika Kusini anayefanya kazi katika Chuo Kikuu cha Witwatersrand, Johannesburg. Kabla ya kuhamia Johannesburg mwaka 2011, alifundisha katika Chuo Kikuu cha Cape Town.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Jamii:Watu walio hai
Floretta Boonzaier

**Floretta Avril Boonzaier** ni mwanasaikolojia wa Afrika Kusini na Profesa wa Saikolojia katika Chuo Kikuu cha Cape Town. 

Anajulikana kwa kazi yake katika saikolojia ya kifeministi, ya kikritikia, na ya ukoloni mamboleo, na vilevile kwa utambulisho unaohusiana na rangi, jinsia na ngono, na ukatili wa kijinsia. Pia anajulikana kwa kazi yake katika saikolojia ya kimaandishi, inayotumia hasa njia za kusimulia, majadiliano, na ushiriki. 

Boonzaier ni kiongozi wa Hub ya Saikolojia ya Kifeministi ya Decolonial huko Afrika pamoja na Shose Kessi.

## Marejeo 
Jamii:Wanasaikolojia wa Afrika Kusini
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Marié Wissing

**Marié Philliphina Wissing** ni mwanasaikolojia wa kliniki kutoka Afrika Kusini ambaye ni profesa katika Kitengo cha Afrika cha Utafiti wa Afya ya Kitaalam (AUTHeR) katika Chuo Kikuu cha North-West huko Afrika Kusini. Alijiunga na Academy of Science of South Africa mnamo 2018.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Jamii:wanasaikolojia wa Afrika Kusini
Hilduadi

'''''' (alifariki katika eneo la Ubelgiji wa leo, 816 hivi) alikuwa askofu na mwanzilishi wa monasteri ya Dikkelvenne .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 7 Septemba .

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:waliozaliwa karne ya 8
Jamii:Waliofariki 816
Jamii:watawa waanzilishi
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Ubelgiji
Gozelino

thumb|Mt. Gozelino alivyochorwa.
'*** (kwa Kifaransa: **Gauzelin*'; karne ya 9 - 7 Septemba 962) alikuwa askofu wa Toul, katika eneo la Ufaransa wa leo, tangu mwaka 922 .

Alistawisha nidhamu kati ya wamonaki .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 7 Septemba .

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Vyanzo 
* 
* 
* 
* 

## Viungo vya nje
* Santi e Beati
* Catholic Hierarchy

Jamii:waliozaliwa karne ya 9
Jamii:Waliofariki 962
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Yohane wa Lodi

**Yohane wa Lodi, O.S.B. Cam.** (Lodi, Italia Kaskazini, 1025 – Gubbio, Italia ya Kati, 1116) alikuwa mkaapweke na karani wa Petro Damiani, ambaye alimsindikiza katika safari zake za kidiplomasia akaandika maisha yake.

Baada ya kuongoza monasteri ya Fonte Avellana akawa askofu wa Gubbio tangu mwaka 1104 hadi kifo chake . 

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 7 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Stephan Freund, GIOVANNI da Lodi, santo, in Dizionario biografico degli italiani, vol. 56, Roma, Istituto dell'Enciclopedia Italiana, 2001. Modifica su Wikidata
* Giuseppe Cremascoli, Su Giovanni da Lodi agiografo di Pier Damiani, in Archivio Storico Lodigiano, vol. 139, 2020, pp. 113-128. URL consultato il 7 settembre 2023.
* Mauro Sarti, La Vita di S. Giovanni da Lodi Vescovo di Gubbio Scritta da un Monaco Anonimo del Monistero di Santa Croce dell'Avellana, Tratta ora per la prima volta da un antichissimo Codice, volgarizzata, ed illustrata dal P.D. Mauro Sarti Lettore Camaldolese, e dal medesimo dedicata all'Illustrissimo e Reverendissimo Monsignore Giacomo Cingari Vescovo di Gubbio, in Jesi, nella stamperia di Gaetano Caprari, 1748.

## Viungo vya nje
* http://www.catholic.org/saints/saint.php?saint_id=4019 St. John of Lodi
* http://it.cathopedia.org/wiki/San_Giovanni_da_Lodi 
* http://id.sbn.it/bid/VEA1263972 Nicolangelo D'Acunto, Giovanni da Lodi (antica) monaco avellanita e vescovo di Gubbio. Atti del convegno di Gubbio (22-24 settembre 2006), Lodi, Centro Bassianeum - Sollicitudo arti grafiche, 2017

Jamii:Wabenedikto

Jamii:maaskofu Wakatoliki
Miriam Altman

**Miriam Altman** ni mchumi, mfanyabiashara, mwanaharakati wa kijamii, na mkakati kutoka Afrika Kusini.

## Elimu yake 
Altman alisomea uchumi katika Chuo Kikuu cha McGill ambapo alipata shahada ya kwanza mwaka 1984. Kisha aliendelea kupata shahada ya M.Phil katika uchumi kutoka Chuo Kikuu cha Cambridge na shahada ya uzamili (Ph.D.) katika uchumi kutoka Chuo Kikuu cha Manchester mnamo mwaka 1989 na 1996 mtawalia.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Jamii:Wafanyabiashara wa Afrika Kusini
Justine Burns

**Justine Burns** ni mchumi kutoka Afrika Kusini ambaye ni mkurugenzi wa Shule ya Uchumi katika Chuo Kikuu cha Cape Town (UCT), ambapo pia ni profesa. Yeye ni mshiriki wa utafiti katika Kitengo cha Utafiti wa Kazi na Maendeleo ya Kusini mwa Afrika (SALDU) na Kitengo cha Utafiti katika Uchumi wa Tabia na Neuroeconomics (RUBEN) katika chuo kikuu hicho.

Maslahi ya utafiti ya Burns, hasa katika uchumi wa tabia, yanajumuisha ubaguzi, imani na mtaji wa kijamii, mitandao ya kijamii na masoko ya ajira, na mabadiliko ya kizazi kwa kizazi. Pia amechapisha utafiti kuhusu programu za msaada wa kijamii. Alipokea Tuzo ya Mwalimu Bingwa wa UCT mnamo 2006 na alikubaliwa kuwa mwanachama wa Academy of Science of South Africa mwezi Oktoba 2021.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Jamii:Watu walio hai
Angela Hawken

**Angela Hawken** ni profesa wa sera za umma na mkurugenzi wa Taasisi ya Marron ya Usimamizi wa Mijini katika Chuo Kikuu cha New York. Utafiti wake unazingatia kwa kiasi kikubwa dawa za kulevya, uhalifu, na ufisadi, na unachanganya njia za majaribio na kiasi.

Amekuwa na jukumu kuu katika tathmini za mpango wa Hawaii's Opportunity Probation with Enforcement (HOPE), mpango wa ubunifu unaolenga kupunguza uhalifu na matumizi ya dawa za kulevya, ambao unakuwa mfano kwa majimbo mengine.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Margaret Legum

**Margaret Jean Roberts** Legum (8 Oktoba 1933, Pretoria, Afrika Kusini - 1 Novemba 2007, Cape Town, Afrika Kusini) alikuwa mwanaharakati wa kupinga ubaguzi wa rangi na marekebisho ya kijamii kutoka Afrika Kusini na Uingereza, ambaye alijikita katika uchumi.

Legum alihudhuria Chuo Kikuu cha Rhodes na Newnham College ambapo alisomea uchumi. Alifunga ndoa na Colin Legum mnamo 1960 na wakaenda kuishi London.

Margaret Legum alifariki dunia mnamo mwaka wa 2007, akiwa na umri wa miaka 74, kutokana na saratani, akiacha nyuma binti zake watatu na wajukuu.

## Kazi 
Legum alikuwa mwanzilishi wa Mtandao wa Uchumi Mpya wa Afrika Kusini. Kitabu chake, "It Doesn't Have To Be Like This: Global Economics - A New Way Forward" (2003), kilichoandikwa kwa msingi wa mfululizo wa mihadhara aliyotoa katika Chuo Kikuu cha Cape Town.

Alifahamika sana kwa kitabu chake cha mwaka wa 1963 kinachohusu umuhimu wa vikwazo vya kiuchumi dhidi ya Afrika Kusini, "South Africa: Crisis for the West", ambacho aliandika pamoja na mumewe, Colin.

## Marejeo
Sheroo Keeka

**Sheroo Keeka** (11 Septemba 1921 – 14 Septemba 2006) alikuwa mwanasiasa wa Tanganyika lakini kiasili alizaliwa  India. Mnamo 1955 alikuwa mmoja wa wanawake watatu  walioteuliwa katika Baraza la Kutunga Sheria.

## Wasifu
Alizaliwa India mnamo mwaka wa 1921, Keeka alipitia mafunzo kutoka Chuo cha St. Xavier's huko Bombay. Alihamia Tanganyika, akawa mwalimu mkuu wa Shule ya Wasichana ya Aga Khan huko Dodoma mwaka wa 1940 hadi 1944. Mnamo 1953 akawa mwenyekiti wa tawi la Dodoma la Chama cha Tanganyika cha Kuzuia Ukatili wa Wanyama. Mumewe Dara Framroze Keeka, ambaye pia ni mhitimu wa Chuo cha Mtakatifu Xavier, alikuwa mwanasheria mashuhuri na mwenyekiti wa Halmashauri ya Mji wa Dodoma.

Mnamo 1955 aliteuliwa katika Baraza la Kutunga Sheria akiwakilisha Mkoa wa Kati kama mmoja wa wanachama watatu   kike, akihudumu hadi 1958. Baadaye alifanya kampeni ya 'Kura kwa Wanawake Walioolewa', na akatumika kama mwenyekiti wa tawi la Dodoma la Baraza la Wanawake la Tanganyika kuanzia 1958 hadi 1962. Pia alikuwa kamishna wa *Girl Guides* mwaka 1960 na mwanachama wa kamati ya tawi la Dodoma la Msalaba Mwekundu, Tanganyika. 

Umauti ulimfika akiwa nchini Uingereza mnamo mwaka 2006.

## Marejeo
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Wanawake wa Tanzania
Jamii:Waliozaliwa 1921
Jamii:Waliofariki 2006
Catherine Credo

**Catherine credo** (alizaliwa 2 Agosti 1997) ni mwigizaji wa kike wa Tanzania anayefahamika zaidi kwa kucheza nafasi ya Neema na Hidaya katika filamu za (FATUMA & BAHASHA ) zote zikionyeshwa kwenye mtandao wa Netflix, Bibie katika kipindi cha Tv KOMBOLELA (2021), Frida katika filamu ya FRIDA ( 2022) ,Dorice katika kipindi cha Tv cha SINIA (2022) , Mwahamu katika Filamu fupi ya NIA (2023) filamu iliyoandaliwa na Seko shamte , Kidawa katika filamu ya KIDAWA (2023) inayoonyeshwa kwenye mtandao wa Showmax na katika kipindi cha Tv cha DHOHAR (2024) kama sabina kinachooneshwa kwenye DSTV.

## Taaluma
Kwa filamu ya Kiswahili ya Jordan Riber 2018 aliyoshirikishwa kama "Neema" inayoitwa, *Hadithi za Kumekucha: Fatuma*, pia akiwa na Beatrice Taisamo na Ayoub Bombwe, aliteuliwa na kutunukiwa tuzo ya "Muigizaji bora wa kike" katika kitengo maalum cha Sinema za Swahili. Tamasha la Kimataifa la Filamu la Zanzibar la 2018.

Bado mnamo mwaka 2018, alishiriki tena katika tamthilia ya lugha ya Kiswahili ya Jordan Riber iliyoitwa, Bahasha, ambayo aliigiza nafasi ya Hidaya. Nyota wengine walioangaziwa ni pamoja na Ayoub Bombwe na Godliver Gordian.

Katika Tuzo za 15 za *Africa Movie Academy Awards (AMAA-2019)*, aliteuliwa kuwania tuzo ya mwingizaji bora mwenye umri mdogo katika filamu ya Fatuma, ambayo alishinda Cynthia Dankwa wa Ghana.

## Kazi za filamu 
## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1997
Jamii:Wanawake wa Tanzania
Jamii:Waigizaji filamu wa Tanzania
Bertha Kingori

**Ndigwako Bertha Akim Kingori** (19 Novemba 1930 – 4 Novemba 2013) alikuwa mwalimu na mwanasiasa kutoka Tanzania. Aliteuliwa katika Baraza la Kutunga Sheria mnamo 1957.

## Wasifu
Kingori alizaliwa Tukuyu mnamo Novemba 1930 na wazazi wake walioitwa Subila Kabonga na Akim Mwakosya. Ni Mmoja wa wasichana wachache kutoka kijijini kwao kwenda shule, alisoma katika Shule ya Wasichana ya Tabora na kisha Shule ya Upili ya Gayaza na shule za bweni za King's College Budo nchini Uganda.  Mnamo 1954 alianza kusoma katika Chuo cha Makerere chini ya udhamini wa serikali, na kupata Stashahada katika elimu. Aliporudi Tanganyika, Kingori alifanya kazi kama mwalimu katika Shule ya Wasichana ya Loleza huko Mbeya. Pia alisoma Chuo cha Makerere nchini Uganda katika miaka ya 1950 chini ya ufadhili wa serikali. Wakati wa masomo yake pia alishiriki kusaidia maendeleo katika kliniki za watoto huko Kampala. Mnamo 1956 alitunukiwa Tuzo ya Van Leer na Atlanta Fellowship, na hivyo kumfanya asome katika Chuo cha Mount Holyoke nchini Marekani kwa mwaka mmoja. Mwaka uliofuata aliolewa na Peter Gathura Kingori, ambaye alizaa naye watoto watano. Mnamo 1965 aliteuliwa katika Baraza la Chuo Kikuu cha Afrika Mashariki. Mnamo 1967 aliteuliwa kuwa katibu mtendaji wa shirika la wanawake la Umoja Wa Wanawake Wa Tanzania. Mwanachama wa Baraza la Kitaifa la Kikristo la Kenya, alikuwa mwanamke wa kwanza Mwafrika kuteuliwa katika Baraza la Ushauri la Kianglikana mwaka wa 1973. 

Alikufa nchini Kenya mnamo Novemba 2013 na akazikwa katika shamba la Mwalimu King’ori huko Nyeri.

## Marejeo
Jamii:Wanawake wa Tanzania
Jamii:Waliozaliwa 1930
Jamii:Waliofariki 2013
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:sheria
Jane Duncan (msomi)

**Jane Duncan** ni mhadhiri, mwanazuoni, na mwanaharakati katika Idara ya Uandishi wa Habari katika Chuo Kikuu cha Johannesburg nchini Afrika Kusini. Anajishughulisha na masuala ya uhuru wa vyombo vya habari na aliwahi kuwa mkurugenzi wa Taasisi ya Uhuru wa Kujieleza huko Johannesburg.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Aubati wa Avranches

ya Mt. Aubati ambayo inasemekana Malaika Mikaeli alimuagiza kujenga kanisa mlimani kwa heshima yake.]]
.]]
**Aubati** (au **Aubert, Autbert**; karne ya 7 - 720) alikuwa askofu wa Avranches, Normandy huko Ufaransa. 

Kwa njia yake heshima kwa malaika mkuu Mikaeli ilistawi sana.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 10 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:waliozaliwa karne ya 7
Jamii:Waliofariki 720
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa