open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Richard Dyle Bezuidenhout

**Richard Dyle Bezuidenhout** ni mwigizaji na mtayarishaji wa filamu kutoka Kanada na mzaliwa wa Tanzania ambaye alishinda  msimu wa pili wa shindano la *Big Brother Africa* mwaka wa 2007. 

## Kazi ya Filamu
Kazi za uigizaji na utayarishaji wa filamu za Bezuidenhout  zilianza baada ya kushinda onyesho la Big brother Africa mnamo 2007. Mara tu baada ya onyesho, aliigizwa katika filamu ya Nollywood 'Player no.1' na Ini Edo, Jackie Appiah, kufuatia kazi yenye mafanikio katika tasnia ya filamu za Bongo ikiwa ni pamoja na filamu ya 2008, 'Family Tears' iliyoshirikiana na kama Steven. Kanumba na Wema Sepetu . Alitumia sehemu ya pesa alizoshinda katika shindano hilo kununua vifaa vya kurekodia ili kuanza kutengeneza sinema zake. Mnamo 2011 aliigiza katika filamu iliyoshinda tuzo, 'Zamora' iliyoigizwa na Richa Adhia. 

## Marejeo
Jamii:Waigizaji filamu wa Tanzania
Jamii:Afrocreatives edit-a-thon 2024 in Tanzania
Jamii:ACWP + film in Tanzania
Patrobas Katambi

**Patrobas Katambi**, pia anajulikana kama Paschal Katambi Patrobas, ni mwanasiasa mtanzania na naibu waziri, ofisi ya waziri mkuu kazi, vijana na ajira na amekuwa mbunge wa chama cha mapinduzi katika eneo bunge la Shinyanga Mjini tangu Novemba 2020. 
## Marejeo
Haji Mussa Kitole

**Haji Mussa Kitole** ni mwanasiasa wa Zanzibar na mwanachama wa chama cha ahazi Asilia.
Aliwania nafasi ya urais wa Zanzibar tarehe 30 Oktoba 2005 kama mgombea wa chama cha Jahazi Asilia, Kitole alishika nafasi ya 3 kati ya wagombea sita, akipata asilimia 0.47% ya kura.
## Marejeo
Mtitu G. Game

**Mtitu G. Game** ni msanii na muongozaji wa filamu na tamthilia nchni Tanzania
## Filamu alizoshiriki
#White Maria
#Matilda
#Good Fellow
## Marejeo
Jamii:Waigizaji filamu wa Tanzania
Jamii:Afrocreatives edit-a-thon 2024 in Tanzania
Shukrani Manya

**Shukrani Elias Manya**(1973) ni mtanzania msomi profesa na mwanasiasa kutoka Chama Cha Mapinduzi.
## Marejeo
Lady Marion Chesham

**Marion Caher Donoghue, Lady Chesham** (1903-1973), alikuwa mtu mashuhuri katika siasa za Tanzania miaka ya 1950 na 1960 kabla ya kustaafu mwaka wa 1972.
## Marejeo
Ernest Napoleon

**Ernest Napoleon** ni mwigizaji na mtayarishaji wa filamu wa Urusi mwenye asili ya Tanzania
## Historia
Ernest alizaliwa mjini Moscow Urusi ikiwa upande wa baba ni Mtanzania na mama Mrusi, Familia yake ilihamia Tanzania alipokuwa na umri wa miaka mitano. aliishi Dar es Salaam, Tanzania kwa miaka 14 na Los Angeles kwa miaka 8, kwa sasa alihamia Stockholm Uswidi.
## Filmography
## Marejeo
Jamii:Waigizaji filamu wa Tanzania
Jamii:Afrocreatives edit-a-thon 2024 in Tanzania
Jumas Omar

**Jumas Omar** (Zanzibar, 10 Oktoba 1943 - London, Mei 1989) alikuwa mwigizaji wa filamu  ambaye alionekana katika filamu kadhaa za Uingereza zilizowekwa barani Afrika kama mwigizaji mtoto.

## Filamu
#Magharibi ya Zanzibar (1954)
#Safari (1955)
#Odongo (1956)
#Fury at Smugglers' Bay (1961)

## Marejeo
Jamii:watu wa Zanzibar
Jamii:Waigizaji filamu wa Tanzania
Jamii:Afrocreatives edit-a-thon 2024 in Tanzania
Hamad Ali Hamad

**Hamad Ali Hamad** (27 Novemba 1964) ni mwanasiasa wa Tanzania na mwanachama wa CUF na mbunge wa eneo bunge la Magogoni tangu 2010.
## Marejeo
Nusrat Hanje

**Nursat Shabaan Hanje** (14 Novemba 1989) ni mwanasiasa wa Tanzania na mwanachama wa chama cha siasa cha CHADEMA. Alichaguliwa kama mbunge wa viti maalum kama mwakilishi wa wanawake na alihudumu tangu 2020.

## Marejeo
Babu Tale

**Hamisi Shaban Taletale**, pia anajulikana kama Babu Tale ( 31 Desemba 1982), ni meneja wa vipaji na mwanasiasa kutoka Tanzania kwa sasa anahudumu kama mbunge wa chama cha mapinduzi katika eneo bunge la Morogoro kusini tangu Novemba 2020. Ni mwanzilishi mwenza wa lebo ya muziki ya WCB Wasafi.
## Marejeo
Stephen Kebwe

**Stephen Kebwe** ( 13 Julai 1957) ni mwanasiasa wa Tanzania mwanachama wa CCM na mbunge wa jimbo la Serengeti tangu 2010. Mnamo 2015-2019 alikuwa mkuu wa mkoa wa Morogoro.
## Marejeo
Matvei Safonov

[thumb|240x240px|Safonov mnamo [2022]]

**Matvei Yevgenyevich Safonov ** (alizaliwa 25 Februari 1999) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Urusi, ambaye anacheza kama golikipa katika klabu ya Paris Saint-Germain F.C. inayoshiriki Ligue 1 ya Ufaransa na timu ya taifa ya Urusi.

## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Urusi
Jamii:Waliozaliwa 1999
Gregor Kobel

[thumb|240x240px|Kobel akichezea [Borussia Dortmund 2023]]

**Gregor Kobel ** (alizaliwa 6 Desemba 1997) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Uswisi, ambaye anacheza kama golikipa katika klabu ya Borussia Dortmund inayoshiriki Bundesliga ya Ujerumani na timu ya taifa ya Uswisi.
## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Uswisi
Jamii:Waliozaliwa 1997
Mateu Morey

**Mateu Jaume Morey Bauzà ** (alizaliwa 2 Machi 2000) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Uhispania, ambaye anacheza kama beki wa kulia katika klabu ya Borussia Dortmund inayoshiriki Bundesliga ya Ujerumani.
## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Hispania
Jamii:Waliozaliwa 2000
Nico Schlotterbeck

[thumb|240x240px|Schlotterbeck akichezea [Borussia Dortmund 2023]]

**Nico Cedric Schlotterbeck ** (alizaliwa 1 Desemba 1999) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Ujerumani, ambaye anacheza kama beki wa kati katika klabu ya Borussia Dortmund inayoshiriki Bundesliga ya Ujerumani na timu ya taifa ya Ujerumani.
## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Ujerumani
Jamii:Waliozaliwa 1999
Ramy Bensebaini

[thumb|240x240px|Bensebaïni akichezea [Borussia Dortmund mnamo 2023]]
**Amir Selmane Ramy Bensebaïni** (alizaliwa Constantine, 16 Aprili 1995) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Algeria, ambaye anacheza kama beki wa kushoto katika klabu ya Borussia Dortmund inayoshiriki Bundesliga ya Ujerumani na timu ya taifa ya Algeria.

## Kazi ya Klabu 
### Paradou AC 
Bensebaini alianza kazi yake ya kandanda katika Paradou AC, akijiunga na timu ya vijana mwaka 2008 na kufanya debi yake ya kikosi cha juu (senior team) mwaka 2013.

Mnamo majira ya joto ya 2013, Bensebaini alijiweka kwenye majaribio na Porto, na baadaye akapewa majaribio ya wiki mbili na klabu ya Ligi Kuu ya Uingereza, Arsenal, ambapo alicheza michezo miwili ya kirafiki na timu ya chini ya miaka 21 dhidi ya Luton Town na Colchester.

Mnamo Juni 2014, Bensebaini alipelekwa kwa mkopo na Paradou kwa msimu mmoja katika klabu ya Belgian Pro League Lierse. Alifanya debi yake kamili mnamo 3 Agosti katika mechi ya ligi dhidi ya Club Brugge, akija kama mchezaji badala ya Wanderson katika dakika ya 94. Bensebaini alicheza mechi 23 za ligi katika msimu huo, akifunga bao 1, lakini hakuweza kuisaidia Lierse kuepuka kushuka daraja.

Mnamo Juni 2015, Bensebaini alipelekwa tena kwa mkopo na Paradou, wakati huu akijiunga na klabu ya Ufaransa Montpellier kwa msimu wa 2015–16 Ligue 1.

## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Algeria
Jamii:Waliozaliwa 1995
Waride Jabu

**Waride Bakari Jabu** ( 5 Machi 1961) ni mwanasiasa wa Tanzania wa CCM na mbunge wa eneo bunge la Kiembesamaki tangu 2010.
## Marejeo
Sébastien Haller

[thumb|240x240px|Haller akiwa na timu ya taifa [Kodivaa nmamo 2023]]

**Felix Nmecha** (alizaliwa 22 Juni 1994) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Ivory Coast, ambaye anacheza kama mshambuliaji katika klabu ya Borussia Dortmund inayoshiriki Bundesliga ya Ujerumani na timu ya taifa ya Ivory Coast.
## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1994
Jamii:Wachezaji mpira wa Cote d'Ivoire
Julien Duranville

**Julien Dienda Duranville** (alizaliwa 5 Mei 2006) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Ubelgiji, ambaye anacheza kama mshambuliaji katika klabu ya Borussia Dortmund inayoshiriki Bundesliga ya Ujerumani na timu ya taifa ya Ubelgiji kwa walio chini ya miaka 21.
## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Ubelgiji
Jamii:Waliozaliwa 2006
Marcel Lotka

thumbnail|right|200px|Marcel Lotka

**Marcel Laurenz Lotka** (alizaliwa 25 Mei 2001) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Polandi, ambaye anacheza kama golikipa katika klabu ya Borussia Dortmund inayoshiriki Bundesliga ya Ujerumani na timu ya taifa ya Polandi. 
## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Polandi
Jamii:Waliozaliwa 2001
Alexander Meyer

thumbnail|right|200px| Alexander Niklas Meyer
**Alexander Niklas Meyer-Schade ** (alizaliwa 13 Aprili 1991) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Ujerumani, ambaye anacheza kama golikipa katika klabu ya Borussia Dortmund inayoshiriki Bundesliga ya Ujerumani.
## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1991
Ian Maatsen

**Ian Maatsen** (alizaliwa 10 Machi 2002) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Uholanzi, ambaye anacheza kama beki katika klabu ya Borussia Dortmund inayoshiriki Bundesliga ya Ujerumani na timu ya taifa ya Uholanzi.
## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Uholanzi
Jamii:Waliozaliwa 2002
Marcel Sabitzer

[thumb|240x240px|Sabitzer akichezea [RB Leipzig mnamo 2020]]

**Youssoufa Moukoko** (alizaliwa 17 Machi 1994) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Austria, ambaye anacheza kama mshambuliaji au kama Kiungo  katika klabu ya Borussia Dortmund inayoshiriki Bundesliga ya Ujerumani na timu ya taifa ya Austria.
## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Austria
Jamii:Waliozaliwa 1994
Youssoufa Moukoko

[thumb|240x240px|Moukoko akichezea [Borussia Dortmund mnamo 2023]]

**Youssoufa Moukoko** (alizaliwa 20 Mei 2004) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Ujerumani, ambaye anacheza kama mshambuliaji katika klabu ya Borussia Dortmund inayoshiriki Bundesliga ya Ujerumani na timu ya taifa ya Ujerumani.
## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Ujerumani
Jamii:Waliozaliwa 2004
Makau Mutua

**Makau W. Mutua** (1958) ni profesa wa Kenya na Amerika katika shule ya sheria ya SUNY Buffalo na alikuwa mkuu wa shule hiyo kuanzia 2008 hadi 2014.Mutua anafundisha haki za binadamu za kimataifa, miamala ya biashara ya kimataifa na sheria za kimataifa. Yeye ni makamu wa rais wa jumuiya ya marekani ya sheria ya kimataifa na mwanachama wa baraza la mahusiano ya kigeni. 
## Marejeo
Valentina Acava

**Valentina Acava** ni mwandishi, mwalimu na msanii, mtetezi mkubwa wa kukomesha ukeketaji kwa kutumia warsha za kisanii na elimu. Alizaliwa na wazazi wa Italia naUgiriki na alilelewa Afrika Kusini.  
## Marejeo
Vivian Onano

**Vivian Onano** (1991) ni mwanaharakati wa Afrika na mjasiriamali wa kijamii kutoka Kenya ambaye anatetea elimu ya wasichana na kukomesha ndoa za utotoni barani Afrika.
## Marejeo
Julian Ryerson

thumbnail|right|200px|Julian Ryerson

**Julian Ryerson** (alizaliwa 17 Novemba 1997) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Norwei, ambaye anacheza kama winga katika klabu ya Borussia Dortmund inayoshiriki Bundesliga ya Ujerumani na timu ya taifa ya Norwei.
## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Norwei
Jamii:Waliozaliwa 1997
Catherine Omanyo

, 2022]]

**Catherine Nakhabi Omanyo** (alizaliwa katika Kaunti ya Busia 7 Julai 1978) ni mwanasiasa wa Kenya, mwanaharakati wa elimu, na mwakilishi wa wanawake wa kaunti ya Busia katika bunge la Kitaifa la Kenya. 

## Maisha ya awali 
Baba yake alifariki akiwa na umri wa miaka kumi na nne, na mamake alikataa kuwa mke wa kaka wa mumewe kama ilivyokuwa desturi. Familia ya mume wake ililiona hili kama tusi na mama yake alilazimika kusimamia bila wao. Omanyo alikuwa mtoto wa nne kati ya watoto kumi  na alikuwa na hamu sana ya kupata elimu lakini mama yake hakuweza kumudu karo ya shule. Omanyo angeingia darasani kwa siri kumsikiliza mwalimu, lakini alipogunduliwa angeadhibiwa na kufukuzwa shule.

Mnamo 1998, Omanyo alikubaliwa na ufadhili wa masomo katika Chuo Kikuu cha Nairobi na kufua nguo ili kumudu masomo.  Akiwa na mshtuko kwamba watoto wengi wanaoishi katika vitongoji duni vya Nairobi walikuwa wavivu kwa sababu hawakuweza kumudu karo ya shule, alianza kuwasomesha watoto wa eneo hilo. Idadi yake ya wanafunzi ilipoongezeka, hatimaye alianzisha shule ndogo iitwayo *Imprezza Academy*.  Shule ilianza Nairobi mwaka 2001. 

## Marejeo
Jamii:AWC Zanzibar
Godeliève Mukasarasi

**Godeliève Mukasarasi** ( 1959 ) ni mfanyakazi wa kijamii wa Rwanda, mnusurika wa mauaji ya halaiki, na mwanaharakati wa maendeleo vijijini.Aliunda shirika la Sevota kusaidia wanawake wajane na watoto baada ya mauaji ya kimbari.
## Marejeo
Jacqueline Mukansonera

]]
**Jacqueline Mukansonera** (1963) ni nesi kutoka Rwanda,kabila la mhutu, alimuokoa mwanamke wa kitutsi Yolande Mukagasana kutokana na kuuawa wakati wa mauaji ya kimbari ya Rwanda mwaka 1994.
## Marejeo
Beatrice Mukansinga

**Beatrice Mukansinga** ni mwanaharakati wa haki za wanawake wa Rwanda ambaye anaangazia wanawake ambao waliathiriwa vibaya na mauaji ya kimbari.

## Wasifu 
Aliondoka Rwanda wakati wa mauaji ya kimbari na kuhamia Kenya. Aliporejea Rwanda kutoka Kenya mwaka 1995, chini ya mwaka mmoja baada ya mauaji ya kimbari, wanafamilia wake wakiwemo wazazi wake na kaka zake sita pia waliuawa wakati wa mauaji ya kimbari mwaka 1994. 

## Marejeo
Jamii:AWC Zanzibar
Monique Mujawamariya

**Mhe. Dk. Monique Mujawamariya** (27 Julai 1955) ni mwanaharakati wa haki za binadamu wa Rwanda ambaye alihamia Kanada na kisha Afrika Kusini. Alinusurika katika mauaji ya halaiki ya Rwanda na alishinda tuzo ya kimataifa mwaka 1995. 
## Marejeo
Eugénie Musayidire

**Eugénie Musayidire** (1952) ni mwanaharakati na mwandishi wa haki za binadamu ambaye alizaliwa nchini Rwanda.Musayidire ni mtu wa kabila la mtutsi, aliondoka nchini mwaka Rwanda 1973 baada ya kutishiwa na wahutu wenye msimamo mkali, akihamia kwanza Burundi na baadaye Ujerumani kama mkimbizi wa kisiasa.
## Marejeo
Ali Baba Bujang Lapok

***Ali Baba Bujang Lapok*** ni filamu ya vichekesho ya Kimalayya ya mwaka wa 1961 ya lugha ya Kimalay yenye rangi nyeusi na nyeupe iliyoongozwa na, iliyoandikwa na kuigiza nyota wa skrini ya fedha ya Malaysia P. Ramlee na kutayarishwa nchini Singapuri na Malay Film Productions Ltd. Ikitegemea hadithi ya Ali Baba kutoka 1001 Arabian Nights, filamu mara kwa mara hujirejelea na huwa na vipengele vya vicheshi vya machafuko, vicheshi vya burlesque, kejeli na vichekesho. Kichwa hicho kinajumuisha kiambishi tamati Bujang Lapok kwa sababu ni awamu ya tatu katika mfululizo wa filamu za vichekesho za Bujang Lapok zinazoigiza wasanii watatu wa P. Ramlee, S. Shamsuddin na Aziz Sattar. Filamu hii iliashiria sehemu ya kwanza ya filamu ya Sarimah, ambaye angeendelea na kazi ndefu ya filamu, na pia anajulikana kama mojawapo ya filamu chache za P. Ramlee ambako anacheza mhalifu.

## Marejeo 
Jamii:Filamu za 1961
Jamii:filamu za Malaysia
Stephanie Nyombayire

**Stephanie Nyombayire** (Desemba 1986) ni mkurugenzi mkuu wa mawasiliano katika ofisi ya rais wa Rwanda, mwakilishi wa mtandao wa kuchunguza mauaji ya kimbari, na mzaliwa wa Rwanda. Alihitimu katika Shule ya Kent huko Kent, Connecticut mnamo 2004 na chuo cha Swarthmore huko Swarthmore, Pennsylvania mnamo juni 2008.
## Marejeo
Consolee Nishimwe

**Consolee Nishimwe** (alizaliwa Rubengera, Kibuye, Rwanda 11 Septemba 1979) ni mwandishi wa Rwanda, mzungumzaji wa kutoa motisha, na mnusurika wa mauaji ya kimbari ya 1994.

## Historia 
Mama yake, Marie-Jeanne Mukamwiza, na baba, Andre Ngoga wote walikuwa walimu wa shule ya msingi. Walikutana mwaka 1972 na kuoana Agosti 1977. Nishimwe ndiye mtoto mkubwa kati ya watoto watano. Anazungumza Kiingereza na Kinyarwanda.  Mnamo 2018, alihutubia Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa. 

## Marejeo
Jamii:AWC Zanzibar
Kigeli V Ndahindurwa

]]
**Kigeli V Ndahindurwa** (J*ean-Baptiste Ndahindurwa*; 29 Juni 1936 - 16 Oktoba 2016) alikuwa mfalme wa mwisho kutawala (Mwami) wa Rwanda, kuanzia 28 julai 1959 hadi mwisho wa mamlaka ya umoja wa mataifa na utawala wa ubelgiji na kutangazwa kwa uhuru wa jamhuri ya Rwanda tarehe 1 Julai 1962. 
## Marejeo
Valerie Nyirahabineza

**Valerie Nyirahabineza** (1969) ni mwanasiasa na mtumishi wa serikali wa Rwanda. Tangu 2020, amehudumu kama mwenyekiti wa tume ya uondoaji na kuunganisha tena Rwanda.
## Marejeo
Fatuma Ndangiza

**Fatuma Ndangiza** (1968) ni mtetezi wa haki za wanawake, mtaalamu wa sera na mwanasiasa. Kufikia januari 2024, anatumikia muhula wake wa pili kama mjumbe wa Rwanda katika bunge la Afrika Mashariki.
## Marejeo
Rose Mukantabana

**Rose Mukantabana** (31 agosti 1961) ni mwanasheria na mwanaharakati wa haki za wanawake.Mukantabana ni rais wa zamani wa baraza la manaibu wa Rwanda na alikuwa mwanamke wa kwanza kuchaguliwa katika wadhifa huo. 
## Marejeo
Marie Immaculée Ingabire

**Marie Immaculée Ingabire** ni mwanaharakati wa haki za wanawake na haki za binadamu kutoka Rwanda, mtetezi aliyejitolea kutetea jinsia na haki za kijamii ambaye ametumia taaluma yake yote katika kuendeleza haki za wanawake nchini Rwanda.
## Marejeo
Kjell Wätjen

**Kjell-Arik Wätjen** (alizaliwa 16 Februari 2006) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Ujerumani, ambaye anacheza kama kiungo katika klabu ya Borussia Dortmund inayoshiriki Bundesliga ya Ujerumani.
## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Ujerumani
Jamii:Waliozaliwa 2006
Jacqueline Murekatete

**Jacqueline Murekatete** ni mwanaharakati wa haki za binadamu, na mwanzilishi wa wakfu wa NGO la walionusurika katika mauaji ya kimbari. Murekatete akiwa mwenye umri wa miaka tisa alipoteza wengi wa familia yake wakati wa mauaji ya kimbari ya Rwanda dhidi ya Watutsi, alipewa hifadhi mwaka 1995 nchini Marekani,ambapo alilelewa na mjomba wake.
## Marejeo
Oda Gasinzigwa

]]
**Oda Gasinzigwa** (1966) ni mtumishi wa serikali na mwanasiasa kutoka Rwanda. Alizaliwa nchini Tanzania kama mkimbizi, alisoma katika taasisi ya usimamizi wa maendeleo huko Mzumbe kisha akafanya kazi kwa miaka minane katika benki ya taifa ya biashara jijini Dar es Salaam.
## Marejeo
Akaliza Keza Gara

**Akaliza Keza Gara** ni mwanaharakati wa IT na mjasiriamali kutoka Rwanda. Anajishughulisha katika kukuza uwanja huo kwa wasichana na ametambuliwa kwa harakati zake na tuzo kutoka katika serikali ya Rwanda na muungano wa kimataifa wa mawasiliano.
## Marejeo
Jesca Ruth Ataa

**Jesca Ruth Ataa** ni mtetezi wa haki za binadamu kutoka nchini Uganda, mwanaharakati na kiongozi wa wanaharakati wanawake vijijini Nakere  (NARWOA), shirika la kijamii huko Kotido, Karamoja. 
## Marejeo
William Leslie Amanzuru

thumb|Oslo Freedom Forum 2019 William Leslie Amanzuru
**William Leslie Amanzuru** ni mwanaharakati wa haki za binadamu na mazingira wa Uganda na kiongozi wa marafiki wa Zoka nchini Uganda.

## Marejeo
Caroline Adoch

**Caroline Adoch** ni mwanasheria wa Uganda na mtetezi wa haki za binadamu na mwanamke wa kwanza kuwa na shahada ya uzamivu ya sheria (LL.D) kutoka Chuo Kikuu cha Makerere ambayo alitunukiwa tarehe 23 Mei 2022. 
## Marejeo
Rita Aciro

**Rita Aciro** ni mtetezi wa haki za binadamu kutoka nchini Uganda na mkurugenzi mtendaji wa mtandao wa wanawake wa Uganda (UWONET). 

Aciro alopokea tuzo ya watetezi wa haki za kibinadamu kutoka umoja wa ulaya 2021.
## Marejeo
John Babiiha

**John Babiiha** (17 Aprili 1913 – Machi 1982) alikuwa mwanasiasa wa Uganda, mfugaji na mkulima. Alikuwa makamu wa rais wa kwanza wa jamhuri ya Uganda chini ya bunge la wananchi wa Uganda ambalo liliongozwa na Apollo Milton Obote. 
## Marejeo
Amata Giramata

**Amata Inès Giramata** ( 29 Januari 1996), ni mshairi, mwanablogu, mwanafeministi na mratibu wa jamii wa Rwanda. 
## Marejeo
Meddie Kaggwa

**Al-Hajj Meddie Ssozi Kaggwa** (15 Aprili 1955 - 20 Novemba 2019) alikuwa wakili wa Uganda, mfanyabiashara, mwanasiasa na mtendaji mkuu, ambaye aliwahi kuwa mwenyekiti wa tume ya haki za kibinadamu ya Uganda, kuanzia mei 2009 hadi kifo chake tarehe novemba 2019.
## Marejeo
Tamasha la Jintigi

Tamasha la Jintigi (Moto) ni tamasha la kila mwaka linaloadhimishwa na machifu na watu wa Eneo la Jadi la Gonja katika Mkoa wa Savannah, ambao hapo awali ulikuwa Mkoa wa Kaskazini wa Ghana. Damongo, ambayo ni mji mkuu wa Gonjaland, hutumika kama kitovu cha tamasha hili. Kawaida huadhimishwa katika mwezi wa Aprili.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Ghana
Consolata Kabonesa

**Consolata Kabonesa** ni mwanaharakati wa jinsia wa Uganda aliye na uwezo maalumu katika uandaaji wa programu za wanawake na jinsia, mafunzo ya jinsia, mradi na utafiti ndani ya mfumo wa ugatuzi. Kabonesa pia ni profesa katika shule ya mafunzo ya wanawake na jinsia, Chuo Kikuu cha Makerere.

## Marejeo
Tamasha la Inkronu

*Tamasha la Inkronu* ni tamasha la kila mwaka linaloadhimishwa na machifu na watu wa Sopomu karibu na Shama katika Mkoa wa Magharibi wa Ghana. Kawaida huadhimishwa katika mwezi wa Januari.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Ghana
Joan Namutaawe

**Joan Namutaawe** ni mbunge wa Uganda, anayehudumu kama mwakilishi wa wanawake wa wilaya ya Masaka katika bunge la kumi na moja la Uganda. Namutaawe katika bunge la Uganda, anahudumu katika kamati ya utumishi wa umma na serikali za mitaa.
## Marejeo
Jimmy Spire Ssentongo

**Jimmy Spire Ssentongo** (alizaliwa 14 Agosti 1979) ni profesa, mwandishi, mchoraji picha, mtetezi wa haki za binadamu na mchora katuni za wahariri wa Uganda. Ssentongo ni profesa mshiriki wa masomo ya maadili na utambulisho katika chuo kikuu cha Martyrs Uganda (UMU). Pia anafundisha maadili na mbinu za utafiti katika Chuo Kikuu cha Makerere. 

## Marejeo
Tamasha la Homowo

**Tamasha la Homowo** ni tamasha linaloadhimishwa na watu wa Ga wa Ghana katika Mkoa wa Greater Accra. Tamasha hili huanza mwishoni mwa mwezi Aprili hadi Mei kwa kupanda mazao (hasa mtama) kabla ya msimu wa mvua kuanza. Watu wa Ga huadhimisha Homowo kwa kumbukumbu ya njaa iliyowahi kutokea katika historia yao kabla ya ukoloni nchini Ghana.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Ghana
Tamasha la Hogbetsotso

**Tamasha la Hogbetsotso** (linatamkwa Hogbechocho)  linasherehekewa na machifu na watu wa Anlo katika Mkoa wa Volta nchini Ghana.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Ghana
Tamasha la Kakube

Tamasha la Kakube linaadhimishwa na watu wa Nandom katika Mkoa wa Upper West nchini Ghana. Tamasha hili linaadhimishwa ili kuonyesha shukrani kwa miungu kwa ulinzi na mwongozo wao katika msimu wa kilimo na pia kuashiria mwisho wa msimu wa kilimo. Ni wakati pia ambapo watu wa eneo la jadi la Nandom huamsha upya mahusiano, na kuonyesha mila na utamaduni wao tajiri.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Ghana
Primah Kwagala

**Primah Kwagala** ni mwanasheria wa haki za kiraia na binadamu kutoka Uganda, mkurugenzi mtendaji wa shirika la mpango wa probono kwa wanawake (WPI) nchini Uganda. 

Ameshughulikia kesi zinazohusisha kuzuiliwa kinyume cha sheria katika vituo vya afya, upatikanaji wa huduma ya dharura ya uzazi na kupata dawa muhimu bila malipo, na zaidi.
## Marejeo
Tamasha la Gualla

**Tamasha la Gualla** ni tamasha la mavuno la kila mwaka linaloadhimishwa na machifu na watu wa Eneo la Jadi la Lambussie katika Mkoa wa Upper West wa Ghana. Kawaida huadhimishwa katika mwezi wa Desemba.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Ghana
Tamasha la Gologo

**Tamasha la Gologo** ambalo pia linajulikana kama tamasha la Golib, huadhimishwa katika mwezi wa Machi mwishoni mwa msimu wa kiangazi kabla ya kupanda mtama wa mapema. Tamasha la Gologo ni mojawapo ya matamasha makuu huko Ghana na linaadhimishwa na machifu na watu wa Talensi, Tong-Zuf, katika Mkoa wa Upper East wa nchi hiyo, ikihudumia “kuimarisha imani ya jamii katika patakatifu pa Nnoo au mungu wa Golib,” ambaye ndiye mungu anayesimamia maisha ya kilimo ya Talensi.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Ghana
Amon Ashaba Mwiine

**Amon Ashaba Mwiine** ni mwanaharakati wa jinsia wa Uganda na mhadhiri katika shule ya mafunzo ya wanawake na jinsia, Chuo Kikuu cha Makerere. Pia alisomea Chuo Kikuu cha Stellenbosch, Afrika Kusini ambako alipata PhD yake (Sosholojia).
## Marejeo
Anthony Masake

**Anthony Masake** ni mtetezi wa haki za binadamu wa Uganda na mwanaharakati wa haki za kijamii, kwa sasa anahudumu kama kaimu mkurugenzi mtendaji wa nne Uganda, katika shirika la haki za binadamu.
## Marejeo
Male Mabirizi

**Male Mabirizi** ni mwanasheria na wakili wa Uganda.

## Maisha binafsi na Elimu
Mabirizi alizaliwa Lugazi mwaka 1987 na baba yake Mohammad Mutumba, na marehemu mama yake Ndwaddewazzibwa Mastula. Alisoma shule ya msingi ya uislamu Nkokonjeru. Alienda Shule ya sekondari ya crane kwa kiwango cha "Kawaida", na shule ya kiislamu ya kawempe kwa kiwango cha "juu". Alisomea shahada ya sheria kutoka Chuo Kikuu cha Makerere. 
## Marejeo
Giovanni Reyna

[thumb|240x240px|Papadopoulos akichezea [Borussia Dortmund mnamo 2023]]

**Giovanni Alejandro Reyna** (alizaliwa 13 Novemba 2002) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Marekani, ambaye anacheza kama kiungo katika klabu ya Nottingham Forest akitokea Borussia Dortmund inayoshiriki Bundesliga ya Ujerumani kwa mkopo na timu ya taifa ya Marekani.
## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 2002
Tom Rothe

**Tom Alexander Rothe** (alizaliwa 29 Oktoba 2004) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Ujerumani, ambaye anacheza kama beki katika klabu ya Holstein Kiel akitokea Borussia Dortmund inayoshiriki Bundesliga ya Ujerumani kwa mkopo.
## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Ujerumani
Jamii:Waliozaliwa 2002
Ruth Molly Lematia

**Ruth Molly Lematia Ondoru** ni mwanasiasa wa Uganda, wakili na mwanaharakati wa haki za binadamu ambaye anahudumu kama mbunge wa jamhuri ya Uganda na pia mshauri wa rais kuhusu masuala ya familia. Lematia pia ametunga sheria na sera nchini Uganda, amehusika katika kuunda sera ya kimataifa na kikanda, kuhusu amani na maendeleo ya kiuchumi kupitia taaluma yake. 
## Marejeo
Antonios Papadopoulos

[thumb|240x240px|Papadopoulos akichezea [Borussia Dortmund mnamo 2023]]

**Antonios Papadopoulos** (alizaliwa 10 Septemba 1999) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Ujerumani, ambaye anacheza kama kiungo katika klabu ya Borussia Dortmund inayoshiriki Bundesliga ya Ujerumani.
## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Ujerumani
Jamii:Waliozaliwa 1999
Edmond Tapsoba

thumbnail|right|200px|Edmond Tapsoba

**Edmond Fayçal Tapsoba** (alizaliwa 2 Februari 1999) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Burkina Faso, ambaye anacheza kama beki katika klabu ya Bayer 04 Leverkusen inayoshiriki Bundesliga ya Ujerumani na timu ya taifa ya Burkina Faso.
## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1999
Jamii:Wachezaji mpira wa Burkina Faso
Florian Wirtz

thumbnail|right|200px|Florian Wirtz

**Florian Richard Wirtz** (alizaliwa 3 Mei 2003) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Ujerumani, ambaye anacheza kama kiungo mshambuliaji katika klabu ya Bayer 04 Leverkusen inayoshiriki Bundesliga ya Ujerumani na timu ya taifa ya Ujerumani.
## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Ujerumani
Jamii:Waliozaliwa 2003
Odilon Kossounou

thumbnail|right|200px|Odilon Kossounou

**Kouakou Odilon Dorgeless Kossounou** (alizaliwa 4 Januari 2001) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Kodivaa, ambaye anacheza kama beki katika klabu ya Bayer 04 Leverkusen inayoshiriki Bundesliga ya Ujerumani na timu ya taifa ya Kodivaa.
## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 2001
Jamii:Wachezaji mpira wa Cote d'Ivoire
Piero Hincapié

**Piero Martín Hincapié Reyna** (alizaliwa 9 Januari 2002) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Ecuador, ambaye anacheza kama beki katika klabu ya Bayer 04 Leverkusen inayoshiriki Bundesliga ya Ujerumani na timu ya taifa ya Ecuador.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 2002
Jamii:Wachezaji mpira wa Ekwado
Lukas Hradecky

thumbnail|right|200px|Lukas Hradecky

**Lukas Hradecky** (alizaliwa 24 Novemba 1989) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Ufini, ambaye anacheza kama golikipa katika klabu ya Bayer 04 Leverkusen inayoshiriki Bundesliga ya Ujerumani na timu ya taifa ya Ufini.
## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Ufini
Jamii:Waliozaliwa 1989
Madi Monamay

**Madi Monamay Nsosemo** (alizaliwa 6 Aprili 2006) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Ubelgiji, ambaye anacheza kama beki katika klabu ya Bayer 04 Leverkusen inayoshiriki Bundesliga ya Ujerumani.
## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Ubelgiji
Jamii:Waliozaliwa 2006
Jeremie Frimpong

**Jeremie Agyekum Frimpong** (alizaliwa 10 Desemba 2000) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Uholanzi, ambaye anacheza kama beki katika klabu ya Bayer 04 Leverkusen inayoshiriki Bundesliga ya Ujerumani na timu ya taifa ya Uholanzi.
## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Uholanzi
Jamii:Waliozaliwa 2000
Adam Hložek

thumbnail|right|200px| Adam Hložek
**Adam Hložek** (alizaliwa 25 Julai 2002) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Czech, ambae anacheza kama winga katika klabu ya Bayer 04 Leverkusen inayoshiriki Bundesliga ya Ujerumani na timu ya taifa ya Czech.
## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Ucheki
Jamii:Waliozaliwa 2002
Victor Boniface

thumbnail|right|200px|Victor Boniface

**Victor Okoh Boniface** (alizaliwa 23 Desemba 2000) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Nigeria, ambaye anacheza kama winga katika klabu ya Bayer 04 Leverkusen inayoshiriki Bundesliga ya Ujerumani na timu ya taifa ya Nigeria.
## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Jamii:Waliozaliwa 2000
Iker Bravo

**Iker Bravo Solanilla** (alizaliwa 13 Januari 2005) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Uhispania, ambaye anacheza kama mshambuliaji katika klabu ya Bayer 04 Leverkusen inayoshiriki Bundesliga ya Ujerumani na timu ya taifa ya Uhispania kwa walio na umri chini ya miaka 19.
## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Hispania
Jamii:Waliozaliwa 2005
Ayman Aourir

**Ayman Aourir** (alizaliwa 6 Oktoba 2004) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Moroko, ambaye anacheza kama kiungo mshambuliaji katika klabu ya Bayer 04 Leverkusen inayoshiriki Bundesliga ya Ujerumani na timu ya taifa ya Moroko kwa walio na umri chini ya miaka 17.
## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Moroko
Jamii:Waliozaliwa 2004
Jeanuël Belocian

**Jeanuël Belocian** (alizaliwa 17 Februari 2005) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Ufaransa, ambaye anacheza kama beki au kama kiungo katika klabu ya Bayer 04 Leverkusen inayoshiriki Bundesliga ya Ujerumani na timu ya taifa ya Ufaransa kwa walio na umri chini ya miaka 21.
## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Ufaransa
Jamii:Waliozaliwa 2005
Niklas Lomb

**Niklas Uwe Bernd Lomb** (alizaliwa 28 Julai 1993) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Ujerumani, ambaye anacheza kama golikipa katika klabu ya Bayer 04 Leverkusen inayoshiriki Bundesliga ya Ujerumani.
## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Ujerumani
Jamii:Waliozaliwa 1993
Gustavo Puerta

thumbnail|right|200px|Gustavo Puerta
**Gustavo Adolfo Puerta Molano** (alizaliwa 23 Julai 2003) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Colombia, ambaye anacheza kama kiungo katika klabu ya VfL Wolfsburg inayoshiriki Bundesliga ya Ujerumani na timu ya taifa ya Colombia kwa walio chini ya miaka 21.
## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 2003
Jamii:Wachezaji mpira wa Kolombia
Tiago Tomás

**Tiago Barreiros de Melo Tomás** (alizaliwa 16 Juni 2002) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Ureno, ambaye anacheza kama mshambuliaji katika klabu ya VfL Wolfsburg inayoshiriki Bundesliga ya Ujerumani na timu ya taifa ya Ureno kwa walio chini ya miaka 21.
## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Ureno
Jamii:Waliozaliwa 2002
Pavao Pervan

thumbnail|right|200px|Pavao Pervan (2017)

**Pavao Pervan** (alizaliwa 13 Novemba 1987) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Austria, ambaye anacheza kama golikipa katika klabu ya VfL Wolfsburg inayoshiriki Bundesliga ya Ujerumani na timu ya taifa ya Austria.

## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Austria
Jamii:Waliozaliwa 1987
Lukas Nmecha

thumbnail|right|200px|Lukas Nmecha
**Lukas Okechukwu Nmecha** (alizaliwa 14 Desemba 1998) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Ujerumani, ambaye anacheza kama winga katika klabu ya VfL Wolfsburg inayoshiriki Bundesliga ya Ujerumani na timu ya taifa ya Ujerumani.
## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Ujerumani
Jamii:Waliozaliwa 1998
Sarah Kimario

**Sarah Kimario** ni Mwandishi 
Mwigizajina mtayarishaji wakike wa filamu nchini Tanzania
## Filamu alizoshiriki
## Marejeo
Jamii:Wanawake wa Tanzania
Jamii:waigizaji filamu wa Tanzania
Jamii:Afrocreatives edit-a-thon 2024 in Tanzania
Amin Sarr

**Amin Sarr** (alizaliwa 11 Machi 2001) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Uswidi, ambaye anacheza kama mshambuliaji katika klabu ya VfL Wolfsburg inayoshiriki Bundesliga ya Ujerumani na timu ya taifa ya Uswidi kwa walio na umri chini ya miaka 21.
## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Uswidi
Jamii:Waliozaliwa 2001
Arthur (mchezaji mpira)

**Arthur Augusto de Matos Soares** (alizaliwa 17 Machi 2003) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Brazili, ambaye anacheza kama beki katika klabu ya Bayer 04 Leverkusen inayoshiriki Bundesliga ya Ujerumani na timu ya taifa ya Brazil.
## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Brazil
Jamii:Waliozaliwa 2003
Aster Vranckx

thumbnail|right|200px| Aster Jan Vranckx
**Aster Jan Vranckx** (alizaliwa 4 Oktoba 2002) ni mchezaji wa mpira wa miguu nchini Ubelgiji, ambae anacheza kama kiungo katika klabu ya VfL Wolfsburg inayoshiriki ligi kuu ya  Bundesliga nchini Ujerumani pamoja na timu ya taifa ya Ubelgiji.
## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Ubelgiji
Jamii:Waliozaliwa 2002
Cédric Zesiger

**Cédric Adrian Zesiger** (alizaliwa 24 Juni 1998) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Uswisi, ambaye anacheza kama beki katika klabu ya VfL Wolfsburg inayoshiriki Bundesliga ya Ujerumani na timu ya taifa ya Uswisi.
## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Uswisi
Jamii:Waliozaliwa 1998
Jonas Wind

thumbnail|right|200px|Jonas Wind

**Jonas Older Wind ** (alizaliwa 7 Februari 1999) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Udeni, ambaye anacheza kama mshambuliaji katika klabu ya VfL Wolfsburg inayoshiriki Bundesliga ya Ujerumani na timu ya taifa ya Udeni.
## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Denmark
Jamii:Waliozaliwa 1999
Lovro Majer

thumbnail|right|200px|Lovro Majer
**Lovro Majer** (alizaliwa 17 Januari 1998) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Croatia, ambaye anacheza kama kiungo katika klabu ya VfL Wolfsburg inayoshiriki Bundesliga ya Ujerumani na timu ya taifa ya Croatia.
## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1998
Jamii:Wachezaji mpira wa Kroatia
Kapya Kaoma

**Kapya John Kaoma** ni mzambia, mwanazuoni aliyepata mafunzo  Marekani, mchungaji na mwanaharakati wa haki za binadamu ambaye anajulikana zaidi kwa harakati zake za kuunga mkono LGBTQ+, hasa kuhusu Afrika.
## Marejeo
Magodonga Mahlangu

ya haki za Kibinadamu kutoka kwa Obama mwaka 2009]]
**Magodonga Mahlangu**(1972) ni mwanaharakati wa haki za wanawake kutoka Zimbabwe ambaye mwaka 2009 alitunukiwa tuzo ya haki za kibinadamu ya Robert F Kennedy na rais wa marekani Barack Obama. 
## Marejeo
Musola Cathrine Kaseketi

**Musola Cathrine Kaseketi** (1968) ni mtengenezaji wa filamu kutoka Zambia na mwanaharakati wa haki za binadamu.Kaseketi ni mkurugenzi wa kwanza wa kike wa filamu nchini Zambia.
## Marejeo
Ben Freeth

**Benjamin Freeth**, MBE (23 Agosti 1971) ni mkulima mweupe kutoka Zimbabwe na mwanaharakati wa haki za binadamu kutoka wilaya ya Chegutu katika mkoa wa Mashonaland magharibi, Zimbabwe.

## Marejeo
Jamii:AWC Zanzibar
Letty Chiwara

**Letty Chiwara** (Februari 1967)   ni afisa wa Zimbabwe wa umoja wa mataifa, mwakilishi wa umoja wa mataifa wa wanawake nchini Malawi, tume ya umoja wa Afrika, na tume ya umoja wa mataifa ya kiuchumi kwa Afrika, nafasi aliyochukua mei 2013. Hapo awali aliwahi kuwa mwakilishi wa umoja wa mataifa wa wanawake nchini Ethiopia.
## Marejeo
Stella Madzimbamuto

**Stella Madzimbamuto** (13 Aprili 1930 - 30 Juni 2020) alikuwa muuguzi na mlalamikaji wa zimbabwe aliyezaliwa Afrika Kusini.Madzimbamuto alihusika katika kesi ya kihistoria ya Madzimbamuto dhidi ya Lardner-Burke.
## Marejeo
Mike Campbell

**William Michael Campbell** (12 Oktoba 1932 – 8 Aprili 2011) alikuwa mkulima mzungu kutoka wilaya ya chegutu nchini Zimbabwe. Campbell pamoja na mkwe wake Ben Freeth, alipata umaarufu wa kimataifa kwa kuushtaki utawala wa Robert Mugabe kwa kukiuka utawala wa sheria na haki za binadamu nchini Zimbabwe, katika kesi ya Mike Campbell (Pvt) Ltd na wengine dhidi ya jamhuri ya Zimbabwe. .
## Marejeo
Zvaringeni Samuel Chasi

**Zvaringeni Samuel Chasi** (9 Januari 1988 ) ni mwanasiasa wa Zimbabwe, rais wa upinzani aliye madarakani na kamanda mkuu wa chama cha kizalendo cha wananchi.  
## Marejeo
Mike Auret

**Michael Theodore Hayes Auret** (14 Desemba 1936 - 10 Aprili 2020) alikuwa mkulima, mwanasiasa, na mwanaharakati wa Zimbabwe. Akiwa mkatoliki mwaminifu, aliwahi kuwa mwenyekiti na baadaye mkurugenzi wa tume ya kikatoliki ya haki na amani nchini Zimbabwe (CCJP) kuanzia 1978 hadi 1999. Pia aliwahi kuwa mbunge wa Harare ya kati kuanzia 2000 hadi 2003, alipojiuzulu na kuhamia Ireland.

## Marejeo
Angeline Makore

**Angeline Rungano Makore** pia anajulikana kama Angeline Makore au Angel Makore ni mwanaharakati wa haki za wanawake na wasichana wa Zimbabwe akijulikana sana kwa kutetea kuhusu kukomesha ndoa za utotoni. Kwa sasa anaendesha Spark R.E.A.D, NGO ambayo ilianzishwa ili kuwawezesha wasichana na wanawake nchini Zimbabwe. Makore pia ni mwanachama wa shirika la wasichana Sio maharusi. Anachukuliwa kuwa mmoja wa wanaharakati wanawake vijana wa Kiafrika na waleta mabadiliko. 

## Marejeo
Jamii:AWC Zanzibar
Freedom Nyamubaya

**Freedom Nyamubaya** (1958 - 5 Julai 2015) alikuwa mshairi, mchezaji muziki, mkulima, mpigania haki za wanawake, na mwanamapinduzi kutoka Zimbabwe Anajulikana kama mmoja wa washairi maarufu wa "washairi wapiganaji wa guerilla" wa Zimbabwe, akiwa na mikusanyo miwili ya mashairi yake yaliyochapishwa. 
## Marejeo
Pius Ncube

mkuu Pius Ncube]]
**Pius Alick Mvundla Ncube** (31 Desemba 1946) aliwahi kuwa askofu mkuu wa kanisa katoliki la Bulawayo, Zimbabwe, hadi alipojiuzulu tarehe 11 Septemba 2007. Akiwa anajulikana sana kwa utetezi wake wa haki za binadamu, Ncube alikuwa mkosoaji mkubwa wa rais wa zamani Robert Mugabe. 
## Marejeo
Earnest Mudzengi

**Earnest Mudzengi** alikuwa mkurugenzi wa kitaifa wa bunge la kitaifa la Katiba la Zimbabwe (NCA) hadi 2010.
## Historia
Mudzengi alihudhuria shule ya upili huko Gweru, na baadaye akapata digrii ya uzamili katika masomo ya vyombo vya habari na mawasiliano kutoka chuo kikuu cha Zimbabwe (UZ) mnamo 2001.
## Marejeo
Elizabeth Mpofu

**Elizabeth Mpofu** (1959) ni mkulima mdogo, mwandishi na mwanaharakati mwenye makazi yake nchini Zimbabwe.Mpofu ni mratibu mkuu wa Via Campesina na mwaka 2016 alikuwa balozi wa shirika la chakula na kilimo la umoja wa mataifa (FAO) kwa mwaka wa kimataifa wa kunde. 
## Marejeo
Jestina Mukoko

2010.]]
**Jestina Mukoko** ni mwanaharakati wa haki za binadamu na mkurugenzi wa mradi wa amani wa Zimbabwe. Pia ni mwandishi wa habari na msomaji wa habari wa zamani katika shirika la utangazaji la taifa, Zimbabwe (ZBC).

Ni Mkurugenzi Mtendaji wa shirika la *Zimbabwe Peace Project* (ZPP), taasisi inayofuatilia na kurekodi matukio ya ukiukwaji wa haki za binadamu na ghasia za kisiasa nchini humo. 

Mukoko alipata umaarufu wa kimataifa mwaka 2008 kufuatia kutekwa kwake na kuteswa na vyombo vya usalama kwa sababu ya harakati zake.

## Maisha ya awali na elimu 
Jestina Mukoko alizaliwa nchini Zimbabwe na kupata elimu yake ya juu katika fani ya uandishi wa habari na mawasiliano. Kabla ya kujikita kikamilifu katika harakati za haki za binadamu, alikuwa mtangazaji wa habari anayeheshimika sana katika shirika la utangazaji la taifa (ZBC). Uzoefu wake katika vyombo vya habari ulimpa msingi wa kuelewa umuhimu wa kutoa taarifa sahihi kuhusu hali ya kijamii na kisiasa nchini Zimbabwe.

## Kazi na Harakati 
Baada ya kuacha kazi ya utangazaji, Mukoko alijiunga na shirika la *Zimbabwe Peace Project* (ZPP). Chini ya uongozi wake, shirika hilo limekuwa chanzo kikuu cha ripoti kuhusu ghasia za kisiasa nchini Zimbabwe. Mnamo tarehe 3 Desemba 2008, Mukoko alitekwa nyara nyumbani kwake na watu wenye silaha waliokuwa wakifanya kazi kwa niaba ya serikali. Alishikiliwa mahali pasipojulikana kwa wiki kadhaa ambapo aliteswa kabla ya kufikishwa mahakamani kwa tuhuma za "uchochezi," tuhuma ambazo baadaye ziliondolewa na Mahakama Kuu ya Zimbabwe baada ya kuonekana kuwa haki zake zilikuwa zimekiukwa kwa kiasi kikubwa.

Licha ya vitisho na mateso hayo, Jestina aliendelea na kazi yake ya kutetea wanyonge. Amesimama kama sauti ya kidemokrasia na mlinzi wa haki za raia, akisisitiza umuhimu wa amani na uwajibikaji kwa viongozi wa umma. Ujasiri wake umewahimiza wanawake wengi nchini Zimbabwe na duniani kote kusimama dhidi ya dhuluma.

## Tuzo na heshima 
Kwa kutambua ujasiri wake na mchango wake katika haki za binadamu, Jestina Mukoko amepokea tuzo nyingi za kimataifa, ikiwa ni pamoja na:
* Tuzo ya Kimataifa ya Wanawake wa Shujaa (International Women of Courage Award) kutoka Wizara ya Mambo ya Nje ya Marekani (2010).
* Tuzo ya Haki za Binadamu ya Jiji la Weimar (Ujerumani).
* Kuteuliwa kama mwanachama wa heshima katika mashirika mbalimbali ya kimataifa ya haki za binadamu.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai

Jamii:Waandishi wa Zimbabwe
Jamii:Wanawake wa Zimbabwe
Evan Mawarire

**Evan Mawarire** (7 Machi 1977)   ni mchungaji na mwanaharakati wa kidemokrasia wa Zimbabwe. Alipata umaarufu wakati wa maandamano ya Zimbabwe ya 2016-2017 ambayo yalipinga utawala wa serikali ya Robert Mugabe. 
## Marejeo
Tamasha la Godigbe

**Tamasha la Aflao Godigbeza** ni tamasha linalofanyika nchini Ghana miongoni mwa watu wa Aflao. Huadhimishwa kila baada ya mwaka mmoja, mwezi wa Oktoba, ili kukumbuka kuondoka kwa watu wa Aflao kutoka kwa utawala mkali wa Mfalme Agorkoli wa Notsie. Tamasha hili huhifadhi historia ya watu ya uhamiaji kutoka Notsie, ambayo ni Togo ya leo. Tamasha hili huadhimishwa kwa kukusanyika kwa machifu katika durbar kuu pamoja na watu wa Aflao.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Ghana
Tamasha la Gobandawu

**Tamasha la Gobandawu** (Yam) ni tamasha la mavuno la kila mwaka linaloadhimishwa na machifu na watu wa maeneo yote ya jadi katika Mkoa wa Kaskazini wa Ghana.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Ghana
Tamasha la Glimetoto

**Tamasha la Glimetoto** ni tamasha la kila mwaka linaloadhimishwa na machifu na watu wa Eneo la Jadi la Adaklu katika Mkoa wa Volta wa Ghana. Linajumuisha Kpeve, Klikor, na Tsohor. Kawaida huadhimishwa katika mwezi wa Novemba.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Ghana
Tamasha la Gmayem

**Tamasha la Gmayem** pia linajulikana kama tamasha la Mgmayem, linaadhimishwa na machifu na watu wa Wilaya ya Shai Osudoku ya Ghana. Tamasha la Mgmayem hufanyika kila mwaka na huwaleta pamoja wananchi wa eneo hilo, walioko nyumbani na wale waishio nje, kupanga njia za kuleta maendeleo. Tamasha hili pia hufanyika kwa kumbukumbu ya kumalizika kwa njaa iliyowaathiri watu karne nyingi zilizopita. Kwa wakati huu kwenye kalenda ya eneo la jadi, mazishi yote husimamishwa hadi tamasha litakapomalizika na watu wanahimizwa kuheshimu mpango huo na adhabu kali inamsubiri yeyote atakayekiuka agizo hilo. Inasemekana tamasha hili huadhimishwa mwezi wa Oktoba kila mwaka lakini hubadilika kulingana na kalenda yao ya jadi.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Ghana
Tamasha la Foyawoo

**Tamasha la Foyawoo (Foryaw Yam)** ni tamasha la kila mwaka linaloadhimishwa na machifu na watu wa maeneo ya Jadi ya Atebubu, Kwafie, na Amanten katika Mkoa wa Bono Mashariki, ambao hapo awali ulikuwa Mkoa wa Brong Ahafo wa Ghana. Kawaida huadhimishwa katika mwezi wa Oktoba. Wengine pia wanasema kwamba linaadhimishwa katika mwezi wa Septemba.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Ghana
Tamasha la Fordjour

**Tamasha la Fordjour** ni tamasha la mavuno la kila mwaka linaloadhimishwa na machifu na watu wa Badu katika Wilaya ya Wenchi katika Mkoa wa Bono, ambao hapo awali ulikuwa Mkoa wa Brong Ahafo wa Ghana. Kawaida huadhimishwa katika miezi ya Agosti na Septemba. Wengine pia wanasema kwamba linaadhimishwa mwezi wa Oktoba.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Ghana
Tamasha la Fofie Yam

**Tamasha la Fofie Yam** linaadhimishwa na machifu na watu wa Nchiraa karibu na Wenchi katika Mkoa wa Brong Ahafo wa Ghana. Tamasha hili huadhimishwa katika mwezi wa Oktoba kila mwaka.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Ghana
Tamasha la Fiok

**Tamasha la Fiok** (pia linajulikana kama Tamasha la Feok) linaadhimishwa na machifu na watu wa Sandema katika Mkoa wa Upper East wa Ghana. Tamasha hili huadhimishwa katika mwezi wa Desemba kila mwaka. 

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Ghana
Tamasha la Fieve Kpor Legba

**Tamasha la Fievie Kpor Legba** ni tamasha la kila baada ya mwaka linaloadhimishwa na machifu na watu wa Fievie-Dugame katika Wilaya ya North Tongu katika Mkoa wa Volta wa Ghana. Kawaida huadhimishwa katika mwezi wa Machi.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Ghana
Tamasha la Fetu Afahye

**Tamasha la Fetu Afahye** ni tamasha linaloadhimishwa na machifu na watu wa Cape Coast katika Mkoa wa Kati wa Ghana. Tamasha hili huadhimishwa Jumamosi ya kwanza katika mwezi wa Septemba kila mwaka. Tamasha la Fetu Afahye linaadhimishwa kila mwaka na watu wa Oguaa wa Cape Coast kwa sababu zamani kulikuwa na mlipuko wa ugonjwa uliouwa watu wengi. Watu waliomba miungu iwasaidie kutokomeza ugonjwa huo. Hivyo, tamasha hili huadhimishwa ili kuweka mji safi na kuzuia milipuko mingine isiwazuru watu.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Ghana
Tamasha la Gbidukor

**Tamasha la Gbidukor** ni tamasha la kila mwaka linaloadhimishwa na machifu na watu wa Gbi katika Mkoa wa Volta wa Ghana. Kawaida huadhimishwa katika mwezi wa Novemba. Inasemekana tamasha hili linazunguka kati ya Hohoe na Peki.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Ghana
Tamasha la Mavazi ya Picha

**Tamasha la Mavazi ya Picha** (linalojulikana kama **Kakamotobi**) ni tamasha la masquerade linalofanyika kutoka Krismasi hadi siku ya kwanza ya Januari kila mwaka na watu wa Winneba katika Mkoa wa Kati wa Ghana. Ni tamasha lenye rangi nyingi linalojumuisha muziki wa bendi ya brass.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Ghana
Tamasha la Eguadoto

**Tamasha la Eguadoto** ni tamasha la kila mwaka linaloadhimishwa na machifu na watu wa Fantes katika Mkoa wa Kati wa Ghana. Kawaida huadhimishwa katika mwezi wa Agosti. Pia linaadhimishwa na watu wa Gomoa Ajumako karibu na Apam. Pia linaadhimishwa na watu wa Gomoa Pomadze. 

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Ghana
Tamasha la Edina Bronya

**Tamasha la Edina Bronya** ni tamasha la mavuno la kila mwaka linaloadhimishwa na machifu na watu wa Elmina katika Mkoa wa Kati wa Ghana. 

Tamasha hili ni sehemu ya sherehe za Krismasi kutoka enzi za kikoloni za Walahia. Kawaida huadhimishwa katika Alhamisi ya kwanza ya Januari kila mwaka.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Ghana
Jamii:mkoa wa Kati, Ghana
Tamasha la Dzimbi

**Tamasha la Dzimbi** ni tamasha la kila mwaka linaloadhimishwa na machifu na watu katika mikoa ya Upper East na Upper West ya Ghana. Kawaida huadhimishwa katika mwezi wa Juni.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Ghana
Tamasha la Dzawuwu

**Tamasha la Dzawuwu** ni tamasha la jadi na shukrani la kila mwaka linaloadhimishwa na machifu na watu wa Eneo la Jadi la Agave katika Dabala, Mkoa wa Volta wa Ghana. Kawaida huadhimishwa katika mwezi wa Februari.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Ghana
Tamasha la Kwame Nkrumah

**Tamasha la Kwame Nkrumah** ni tamasha linaloandaliwa na Kiti cha Kwame Nkrumah katika Taasisi ya Masomo ya Afrika katika Chuo Kikuu cha Ghana.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Ghana
Tamasha la Mmoaninko

**Tamasha la Mmoaninko** linaadhimishwa na machifu na watu wa Offinso katika Mkoa wa Ashanti wa Ghana. Tamasha hili huadhimishwa kila baada ya miaka 4.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Ghana
John D. Imboden

thumb|John Daniel Imboden katika sare za kijeshi
**John Daniel Imboden** (/ɪmˈboʊdɛn/; Februari 16, 1823 – Agosti 15, 1895) alikuwa mwanasheria wa Marekani, mbunge wa jimbo la Virginia, na jenerali wa jeshi la Confederate. 

Wakati wa [Vita vya wenyewe kwa wenyewe nchini Marekani, aliongoza kikosi cha wapanda farasi wasio wa kawaida. 

Baada ya vita, alirejea katika kazi ya sheria, akawa [mwandishi, na alikuwa na shughuli nyingi katika maendeleo ya ardhi, akianzisha mji wa Damascus, Virginia.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1823
Jamii:Waliozaliwa 1895
Jamii:Wanasheria wa Marekani
Jamii:Wanasiasa wa Marekani
Tamasha la Munufie

**Tamasha la Munufie** ni tamasha la kila mwaka linaloadhimishwa na machifu na watu wa Eneo la Jadi la Mpuasuman-Japekrom katika Wilaya ya Jaman Kusini katika Mkoa wa Bono, ambao hapo awali ulikuwa Mkoa wa Brong Ahafo wa Ghana. Kawaida huadhimishwa katika mwezi wa Oktoba. Watu wa Eneo la Jadi la Mpuasu-Japekrom pia huadhimisha tamasha lao katika mwezi wa Septemba. Watu na machifu wa Eneo la Jadi la Abi pia huadhimisha tamasha lao katika mwezi wa Septemba.

## Marejeo
Jamii:Matamasha nchini Ghana