Zimbabwe

**Zimbabwe** (jina rasmi: **Jamhuri ya Zimbabwe**) ni nchi inayopatikana Kusini mwa Afrika, bila pwani, inayopakana na Zambia kaskazini, Msumbiji mashariki, Afrika Kusini kusini, na Botswana magharibi. Ina idadi ya watu takriban milioni 16.7, ikiwa ya 73 duniani. Jiji lake kubwa zaidi na mji mkuu ni Harare. Zimbabwe imegawanyika katika mikoa 10. Inajulikana kwa historia yake ya ustaarabu wa kale, hasa mji wa mawe wa Zimbabwe Kuu, maporomoko maarufu ya Victoria Falls, na historia yake ya kisiasa, ikiwemo utawala wa muda mrefu wa Robert Mugabe na changamoto za kiuchumi zilizoshuhudiwa katika karne ya 21.

## Jina
Jina *Zimbabwe* linatokana na neno "dzimba dzamabwe" linalomaanisha "nyumba ya mawe" kwa lugha ya Kishona. Nyumba hiyo ya mawe, ambayo imehifadhiwa kama eneo la kihistoria, ilikuwa makao ya Ufalme wa Mutapa ambaye mfalme wake aliongoza eneo hilo miaka ya kale.
[thumb|420px|right|[Mikoa ya Zimbabwe.]]
[300px|thumbnail|[Pesa ya Zimbabwe hadi 2015, dollar ya Zimbabwe ilipofutwa, na Dolar ya Marekani kufanywa pesa rasmi.]]

## Eneo 
Zimbabwe imegawiwa katika mikoa 8 na miji 2 yenye hadhi ya mikoa. Imegawiwa zaidi katika wilaya 64 na kata 1,970.

Mikoa ya Zimbabwe ni:
*Bulawayo (mji), 
*Harare (mji), 
*Manicaland, 
*Mashonaland ya Kati, 
*Mashonaland Mashariki, 
*Mashonaland Magharibi, 
*Masvingo, 
*Matabeleland Kaskazini, 
*Matabeleland Kusini na 
*Midlands.

Miji minne mikubwa ya Zimbabwe ni:
** Bulawayo, mji wa pili kwa ukubwa
** Harare, mji mkuu
** Chitungwiza
** Mutare
[thumb|right|250px|[Maporomoko ya maji (Bridal Vei), paa za mashariki]]
[thumb|right|250px|[Duka, Paa za mashariki, 1989]]

## Historia
### Historia ya awali
Wakazi wa kwanza huaminiwa kuwa wawindaji wa jamii ya Wasani. 

Katika karne za kwanza BK walifika wahamiaji Wabantu wenye ujuzi wa kilimo na uhunzi.

Tangu karne ya 11, Zimbabwe ya leo imekuwa na falme imara kwenye njia muhimu ya biashara, hasa ufalme wa Mutapa. 

### Ukoloni
Kampuni ya British South Africa ya Cecil Rhodes iliweka mipaka ya sasa katika miaka ya 1890.

Koloni la Uingereza lilianzishwa mwaka 1923 kwa jina la Southern Rhodesia. 

Mwaka 1965, serikali ya walowezi Wazungu ilijitangazia uhuru kwa jina la Rhodesia tu. 

Baada ya miaka 14 ya kutengwa kimataifa na kupigana na raia Waafrika katika miaka ya 1970, mapatano ya mwaka 1979 yalikubali wakazi wote wawe na haki ya kupiga kura na nchi ikawa huru kweli kwa jina la Zimbabwe mwaka 1980.

### Baada ya uhuru
Rais Robert Mugabe alipata umaarufu katika siasa kama mpiganaji dhidi ya ukoloni lakini pia kama aina ya dikteta aliyerudisha nyuma uchumi wa nchi.

Baada ya yeye kulazimishwa na wanajeshi kujiuzulu, tarehe 24 Novemba 2017 Emmerson Mnangagwa amekuwa rais mpya wa Zimbabwe.

## Demografia
### Kabila 
Wakazi wengi (82%) ni wa kabila la Washona, 14% ni Wandebele, 3% ni wa makabila mengine ya Kiafrika, 0.2% ni Wazungu, 0.1% ni machotara, n.k.

### Lugha 
Kwa sasa lugha rasmi ni 16. Lugha kubwa ni Kishona (70%) na Kindebele (20%). Kiingereza ni lugha ya kwanza ya chini ya asilimia 2.5% za wakazi. 

### Dini 
Upande wa dini, 84.1% ni Wakristo (hasa Waanglikana, Wakatoliki 8%, Wasabato na Wamethodisti). Waliobaki ni wafuasi wa dini asilia za Kiafrika (4.5%), ni Waislamu (0.7%), au hawana dini (10.2%) .

## Tazama pia
* Wilaya za Zimbabwe
* Kata za Zimbabwe
* Orodha ya miji ya Zimbabwe 
* Mawasiliano Zimbabwe
* Utamaduni wa Zimbabwe
* Orodha ya lugha za Zimbabwe
* Muziki wa Zimbabwe
* Waandishi wa Zimbabwe
* Mambo ya kigeni Zimbabwe
* Orodha ya nchi kufuatana na wakazi
* Orodha ya nchi za Afrika kulingana na idadi ya watu
* Orodha ya nchi za Afrika kulingana na msongamano wa watu
* Orodha ya nchi za Afrika kulingana na pato la taifa
* Demografia ya Afrika

## Tanbihi 
## Viungo vya nje 
### Serikali 
* http://www.parlzim.gov.zw/  Tovuti rasmi ya Bunge la Zimbabwe
* http://www.gta.gov.zw/  Tovuti rasmi ya serikalimirror site

### Habari 
* Ardhi na siasa -BBC usanifu wa utekelezaji wa arthi.
* http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/4188702.stm Zimbabwe destruction: (hadithi ya mtu mmoja)
* New Zimbabwe UK-Based independent daily newspaper
* AllAfrica.com - *Zimbabwe* news headline links
* IFEX - Zimbabwe  press freedom violations
* The Sunday Mirror  weekly newspaper
* Zimbabwe Independent weekly newspaper
* The Zimbabwean UK-based independent weekly newspaper (gazeti ya wiingereza)
* The Herald State-owned daily newspaper
* Zimbabwe Situation A comprehensive collection of news stories concerning Zimbabwe from different sources
* Haikona! Zimbabwe News Blog  Taarifa ya habari Zimbabwe

### Wanamgambo 
* Sokwanele
* Zvakwana

### Maelekezo 
* (Chuo kikuu cha kolombia - *Zimbabwe* maelekezo ya WWW-VL
* Open Directory Project - *Zimbabwe* maelekezo
* Stanford University - Afrika kusini mwa Sahara: *Zimbabwe* maelekezo
* Yahoo! - *Zimbabwe*  maelekezo

### Utalii 
* Travel Overview of Zimbabwe 
* Facts about Zimbabwe 

### Nyingine 
* Amnesty International (Zimbabwe) 
* Dariro (makala ya kutafuta vifungu vya Zimbabwe) 
* itsbho.com Leading Zimbabwean entertainment website 
* RSF report on Zimbabwe from 2003 
* Writers of Zimbabwe – (makala ya muadishi kwa waandishi wa Zimbabwe)
* Zimbabwe Human Rights NGO Forum-(haki za kibinadamu)
* ZIMBABWE  (viungo via taarifa)
* "Dead Capital" in Zimbabwe 
* 5 year archive of Zimbabwe news updated daily
* Zimbabwe Crisis Habari za kuazua zilizo chapishwa wakati wa kura mnamo 2000.
* ZimFest  Miziki ya Zimbabwe kila mwaka, Marekani kaskazini.
* Zimbabweb  lango la taarifa Zimbabwe
* zwnews Lango la habari Zimbabwe
* Economic Development Bulletin (Maelezo ya maedeleo ya uchumi) kupoteza haki ya mali Zimbabwe na udhoofu wa uchumi.
* Cato Journal  Kifungu cha kuanguka kwa nchi ya Zimbabwe
* Center for Global Development  (senta ya maedeleo ya dunia) garama na mwanzo wa misukosuko Zimbabwe.


Jamii:Nchi za Afrika
Jamii:Umoja wa Afrika
Jamii:Jumuiya ya Maendeleo Kusini mwa Afrika
Jamii:Nchi zinazoongea Kiingereza
Jamii:Kusini mwa Afrika

Jamii:Nchi