open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hellmut von Leipzig

**Hellmut von Leipzig** (18 Julai 1921 - 24 Oktoba 2016) alikuwa afisa (Leutnant) wa Brandenburger katika *Wehrmacht*. Alikuwa dereva wa mapigano wa Generalfeldmarschall Erwin Rommel katika kampeni ya Afrika Kaskazini katika Vita Kuu vya Pili vya Dunia. Von Leipzig alikuwa mpokeaji wa Msalaba wa Eisernes Kreuz wa Ritterkreuz wa Dola la Tatu. Baada ya vita, von Leipzig alijihusisha na majukumu ya uongozi katika jamii inayozungumza Kijerumani nchini Namibia.

## Wasifu 
Von Leipzig alizaliwa Kusini Magharibi mwa Afrika, mwana wa afisa wa jeshi la majini. Mnamo 1941, alijitolea kwa ajili ya Afrika Korps. Alikuwa dereva wa Generalfeldmarschall Erwin Rommel, ambaye von Leipzig anamtaja kama "abiria mwendawazimu zaidi kuwahi kutokea", kwa sababu kila mara alisema "Haraka zaidi!" na alipokutana na uwanja wa mabomu wa adui, alisisitiza kwenda na kuongoza Leipzig kibinafsi kuzunguka migodi. Von Leipzig alipigana katika Vita vya Berlin, akawa mfungwa wa vita mnamo 1945 na akatumia miaka 10 katika utumwa wa Kisovieti. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1921
Jamii:Waliofariki 2016
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Daniel Attoumou Amicchia

**Daniel Attoumou Amicchia** (1908 - 1994) alikuwa mpiga picha kutoka Ghana ambaye aliishi Grand-Bassam, Ivory Coast. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1908
Jamii:Waliofariki 1994
Jamii:Wasanii wa Ghana
Cedric Constantine Myton

**Cedric Constantine Myton** (alizaliwa 1947) ni mwanamuziki wa reggae wa Rastafari kutoka Jamaika ambaye alikuwa mwanachama mwanzilishi wa bendi ya reggae ya mizizi The Congos.

Albamu ya kwanza waliyorekodi, *Heart of the Congos*, ilitolewa na Lee "Scratch" Perry.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1947
Jamii:wanamuziki wa Jamaika
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Stefano I wa Konstantinopoli

**Stefano I wa Konstantinopoli** (kwa Kigiriki: *Stéphanos*; Novemba 867 – 18 Mei 893) alikuwa Patriarki Mkuu wa Konstantinopoli kuanzia 886 hadi 893.

Akiwa amehasiwa na Basili I, Stefano akawa mmonaki na aliteuliwa kwa kazi kanisani tangu utoto wake. Mnamo 886, kaka yake, Mfalme mpya Leo VI, alimfukuza Patriarki Fosyo I na kumteua Stefano mwenye umri wa miaka 19 badala yake. 

Kanisa la Kiorthodoksi linamheshimu kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 18 Mei.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 867
Jamii:Waliofariki 893
Jamii:maaskofu Wakatoliki
Jamii:watakatifu wa Uturuki
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Muhammadu Yunfa

**Muhammadu Yunfa** (alitawala 1801 - 1808) alikuwa mfalme wa Gobir, mji mkuu wa Wahausa katika kile ambacho sasa ni Nigeria. Alikuwa mwana wa Sultani wa Gobir Nafata. Anakumbukwa hasa kwa mgogoro wake na mrekebishaji wa Kiislamu Shaikh Usman na Fodio.

Mwishoni mwa mwaka 1803, Yunfa aliwakamata mateka Waislamu huko Gimbana, lakini mateka hao walipopita mji wa Degel aliozaliwa Dan Fodio, kiongozi huyo wa kidini kwa namna fulani alifanikiwa kuwaachilia. Wakati madai yake ya kuwarudisha mateka yalipopuuzwa, Yunfa alitishia kumwangamiza Degel.  Kwa kujibu, dan Fodio na wafuasi wake walikimbilia Gudu mnamo Februari 1804.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Nigeria
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Dionisi wa Heraklea

**Dionisi wa Heraklea** (pia anajulikana kama **Dionisi Mwasi**; karibu 330 KK – karibu 250 KK ) alikuwa mwanafalsafa wa Ustoiki na mwanafunzi wa Zeno wa Citium ambaye, mwishoni mwa maisha yake, aliacha Ustoiki alipopatwa na maumivu makali.

## Maisha ya awali 
Alikuwa mwana wa Theophanto. Katika maisha yake ya awali alikuwa mfuasi wa Heraklideo, Aleksino, na Menedemo, na baadaye Zeno, ambaye anaonekana kumshawishi akubali Ustoiki.  Baadaye alipatwa na maumivu makali ya macho,  ambayo yalimfanya aachane na falsafa ya Stoiki.

## Marejeo 
Jamii:Wanafalsafa wa Uturuki
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Jean-Marc Volcy

**Jean-Marc Volcy** (alizaliwa 29 Januari 1966) ni mtunzi, mwigizaji na mtunzi wa nyimbo wa Shelisheli anayechukuliwa kama mmoja wa wanamuziki waanzilishi wa kueneza muziki wa kreoli nchini Shelisheli. Repertoire yake ya muziki ni mchanganyiko wa muziki wa kisasa wa kreoli pop na muziki wa kitamaduni wa kitamaduni. 

Michango yake kwa muziki nchini Shelisheli imemfanya kushinda tuzo nyingi ikiwa ni pamoja na Tuzo za Muziki za Airtel, Les Voix de l'Océan Indien na Tuzo za Cable Tunes. Mnamo Februari 2017, aliingizwa katika Ukuta wa Umaarufu wa Wanamuziki wa Shelisheli. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1966
Jamii:Wanamuziki wa Shelisheli
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Carmen Essam Suleiman

**Carmen Essam Suleiman** (anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii **Carmen Suleiman**; alizaliwa 7 Oktoba 1994) ni mwimbaji wa Misri.

## Maisha na kazi 
Suleiman alishinda msimu wa kwanza wa shindano la nyimbo la "Arab Idol" mwaka wa 2012 lililorushwa moja kwa moja kwenye MBC 1, akishinda mkataba wa kurekodi na Platinum Records. Baada ya raundi ngumu za kuondolewa kwenye televisheni, na tathmini muhimu kutoka kwa majaji mashuhuri Ragheb Alama, Nancy Ajram, Ahlam na mtayarishaji wa muziki wa Misri Hassan El Shafei, Carmen Soliman aliwashinda washindani wengine 20 na kuwa mshindi wa kwanza wa mfululizo maarufu mnamo Machi 24, 2012 kwa idadi kubwa zaidi ya kura.

Jamii:Waliozaliwa 1994
Jamii:waimbaji wa Misri
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Sara Naeini

**Sara Naeini** (alizaliwa Shiraz, Irani, 23 Julai 1981) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo kutoka Irani.

## Wasifu 
Sara Naeini alirithi uwezo wake wa kimuziki kutoka kwa mama yake, Hoorvash Khalili|fa|حوروش خلیلی, ambaye ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo wa Irani. Alifanya tamasha lake la kwanza mwaka wa 1999.  

Sara Naeini kwa sasa anafundisha muziki na ana shahada ya kwanza katika usanifu wa michoro kutoka Chuo cha Ufundi cha Shariaty kwa wasichana huko Tehran.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1981
Jamii:Wanamuziki wa Irani
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Serdar Gökhan

**Serdar Gökhan** (amezaliwa **Nusret Ersöz** ; 15 Machi 1943) ni mwigizaji wa Uturuki.

## Wasifu 
Serdar Gökhan ni mwigizaji, anayejulikana kwa filamu za *Killing the Shadows* (2006), *The Executioner* (1975) na *Malkoçoğlu, the Wolf Master* (1972).

## Viungo vya nje 
Serdar Gökhan katika IMDb 

Jamii:Waliozaliwa 1943
Jamii:waigizaji filamu wa Uturuki
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Aisha Toussaint

**Aisha Toussaint** (alizaliwa Shelisheli, 5 Agosti 1995 ) ni mwigizaji na mtangazaji kutoka Shelisheli mwenye asili ya Uskoti. Kuanzia 2017 hadi 2018, aliigiza kama Jules Belmont katika *River City* na mnamo 2017, alianza kuwasilisha mfululizo wa CBBC wa *Raven*.

## Maisha ya awali 
Toussaint ni mtoto wa kati wa watoto watano, akiwa na kaka wanne. Alihamia Uskoti alipokuwa na umri wa miaka sita, Mama yake alikuwa muuguzi wa dialisi.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1995
Jamii:Waigizaji filamu wa Shelisheli
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Aristipo Kijana

**Aristipo Kijana** (alizaliwa 380 KK hivi) alikuwa mwanafalsafa wa Kurene katika nusu ya pili ya karne ya 4 KK. Alikuwa mjukuu wa Aristipo wa Kurene, mwanzilishi wa shule hiyo. Kulingana na Diogenes Laertius, alipata jina la utani "mama-aliyefundishwa" (*metrodidaktia*).

Kwa sababu alijifunza falsafa kutoka kwa mama yake, Arete wa Kurene, ambaye alikuwa binti wa mzee Aristipo. Diogenes anamworodhesha Theodorus Mkanamungu kama mmoja wa wanafunzi wake.  Kulingana na Aristokle wa Messene, kama ilivyonukuliwa na Eusebi wa Kaisarea, huenda alirasimisha kanuni za falsafa ya Kurene.

## Marejeo 
Jamii:Wanafalsafa wa Libya
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Louis van der Westhuizen (mwanaraga)

**Louis van der Westhuizen** (alizaliwa 25 Februari, 1995) ni mchezaji wa chama cha raga cha Namibia.  Alitajwa katika kikosi cha Namibia kwa ajili ya Kombe la Dunia la Raga la 2015, pamoja na Kombe la Dunia la Raga la 2023.  

## Marejeo 
Jamii:wachezaji wa Namibia
Jamii:Waliozaliwa 1995
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Alexandru II Ghica

**Alexandru Dimitrie Ghica** (1 Mei 1796 - Januari 1862), mmoja wa wanafamilia wa Ghica, alikuwa Mkuu wa Wallachia kuanzia Aprili 1834 hadi 7 Oktoba 1842 na baadaye caimacam ( mtawala ) kuanzia Julai 1856 hadi Oktoba 1858. 

## Familia 
Alikuwa mwana wa Demetriu Ghica na Eufrosine Caradja. Ndugu zake walikuwa Grigore IV Ghica na Michai Ghica, baba wa Elena Ghica (jina la kalamu Dora d'Istria). 

## Marejeo 
Jamii:wanasiasa wa Romania
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Mustafa Avkıran

**Mustafa Avkıran** (alizaliwa 3 Machi, 1963) ni mwigizaji wa Uturuki.

Avkıran alihitimu kutoka jimblo la Konservatori ya Chuo Kikuu cha Mimar Sinan mnamo 1983. Kisha akajiunga na waigizaji wa Ukumbi wa Maonyesho wa Jimbo la Istanbul. Hatimaye alipata shahada yake ya uzamili kutoka Chuo Kikuu cha Mimar Sinan.  Kwa muda alikuwa meneja wa Antalya State Theare. Mnamo 2000, pamoja na Theatre Playhouse, alianzisha taasisi ya uigizaji ya ISM 2. Kat. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1963
Jamii:waigizaji filamu wa Uturuki
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Pierre Dukan

**Pierre Dukan** (aliyezaliwa 8 Julai 1941) ni mtaalamu wa lishe wa Kifaransa (aliyestaafu), anayejulikana kama muundaji wa mpango maarufu wa lishe unaoitwa **Dukan Diet**, uliopata umaarufu mkubwa kimataifa.

## Tanbihi
Jamii: Waliozaliwa 1941
Jamii:wataalamu wa Ufaransa
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Sirili wa Bulgaria

**Sirili wa Bulgaria** (Kibulgaria: Патриарх Кирил; jina la kuzaliwa **Konstantin Markov Konstantinov**; 3 Januari 1901 – 7 Machi 1971) alikuwa Patriarki wa kwanza wa Kanisa la Kiorthodoksi la Bulgaria baada ya kurejeshwa kwa taasisi ya Patriarki wa Bulgaria.

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1901
Jamii:Waliofariki 1971
Jamii:maaskofu
Jamii:watu wa Bulgaria
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Eliezer Papo

**Eliezer Papo** (1785 – 1828) alikuwa rabi wa jumuiya ya Silistra katika Milki ya Osmani (Bulgaria ya kisasa). Anajulikana kwa kuandika *Pele Yoetz*, kazi ya fasihi ya musar (maadili) ambayo inatoa ushauri wa jinsi ya kuishi kama Myahudi katika nyanja nyingi za maisha.

Alizaliwa Sarayevo, Bosnia katika Bosnia Eyalet ya Milki ya Osmani. Alihamia Bulgaria akiwa na umri wa miaka 27.

Aliandika *Pele Yoetz*, kazi yake maarufu zaidi, pamoja na *Eleph Hamagen*, *Orot Eilim*, ''Chesed L'Alaphim* (kwenye Orach Chaim ), *Yaalzu Chasidim* (kwenye Sefer Chasidim), na *Chodesh HaAviv''. 

## Marejeo 
Jamii:watu wa Bosnia na Herzegovina
Jamii:Waliozaliwa 1785
Jamii:Waliofariki 1828
Jamii:Wayahudi
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Lea Koenig

**Lea Koenig** (au **Lia Koenig**; alizaliwa **Lea Kamień**; Łódź, Polandi, 30 Novemba 1929) ni mwigizaji wa filamu kutoka Israeli,  jina lake la utani anajulikana kama *The First Lady of Israel Theatre*.

## Wasifu 
Lea Koenig alizaliwa katika familia isiyo ya kidini yenye asili ya Kiyahudi ya Ashkenazi. Wazazi wake walikuwa waigizaji wa Kiyiddish Dina na Józef Kamień.  Akiwa mtoto alikulia huko Polandi, kisha Tashkent, katika Jamhuri ya Kisoshalisti ya Kisovieti ya Uzbeki.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1929
Jamii:Waigizaji filamu wa Israeli
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Malek Maktabi

**Alek Maktabi** (pia huandikwa **Malik Maktaby**; Kiarabu: مالك مكتبي; alizaliwa 10 Novemba 1981 mjini Beirut) ni mtangazaji wa televisheni kutoka Lebanoni. Anajulikana zaidi kwa kuendesha kipindi cha mazungumzo cha kila wiki kiitwacho *Ahmar Bil Khatt Al Aarid* (*Red in Boldface*), kinachojadili masuala ya kijamii na kibinadamu, na hurushwa kupitia mtandao wa televisheni wa LBC.

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1981
Jamii:Watu walio hai
Jamii:watu wa Lebanoni
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Faris Glubb

**Faris Glubb** (aliyezaliwa kama **Godfrey Peter Manley Glubb**; 19 Oktoba 1939 – 3 Aprili 2004) alikuwa mwandishi, mwandishi wa habari, mtafsiri, mchapishaji na mwanaharakati wa kisiasa kutoka Uingereza. Alijulikana kwa kujihusisha kwa kina na masuala ya Mashariki ya Kati pamoja na suala la Palestina.

## Tanbihi
Jamii: Waliozaliwa 1939
Jamii: Waliofariki 2004
Jamii: Wanasiasa wa Uingereza
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Uche Nnaji

**Uche Nnaji** ni mwanasiasa wa Nigeria aliyewahi kuhudumu kama Waziri wa Shirikisho wa Ubunifu, Sayansi na Teknolojia kuanzia 16 Agosti 2023 hadi 6 Oktoba 2025. Alijiuzulu wadhifa wake kufuatia madai ya kughushi vyeti.

## Tanbihi
Jamii: Wanasiasa wa Nigeria
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Ege Kökenli

**Ege Kökenli** (20 Machi 1993) ni mwigizaji kutoka Uturuki.

## Tanbihi
Jamii: Waliozaliwa 1993
Jamii: Watu walio hai
Jamii: Waigizaji filamu wa Uturuki
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Robyn Slovo

**Robyn Slovo** ni mtayarishaji wa filamu kutoka Afrika Kusini anayeishi Uingereza. Kazi zake ni pamoja na filamu *Morvern Callar* (2000), *Catch a Fire* (2006), na *Tinker, Tailor, Soldier, Spy* (2011).

## Tanbihi
Jamii:Watayarishaji filamu wa Afrika Kusini
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Alexander Karatheodori Pasha

**Alexander Karatheodori Pasha** (Kigiriki: Αλέξανδρος Καραθεοδωρής; 1833–1906) alikuwa mwanasiasa na mwanadiplomasia Mgiriki aliyefanya kazi katika Milki ya Osmani. Alijihusisha na masuala ya kidiplomasia baada ya Vita vya Urusi na Uturuki vya mwaka 1877–1878.

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1833
Jamii:Waliofariki 1906
Jamii:Wanasiasa wa Ugiriki
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Jean Saint Malo

**Jean Saint Malo** (pia alijulikana kama **Juan San Maló** kwa Kihispania, alifariki 19 Juni 1784) alikuwa kiongozi wa kundi la Waafrika waliotoroka utumwani, waliokuwa wakijulikana kama Maroons, katika Louisiana iliyokuwa chini ya utawala wa Hispania.

## Tanbihi
Jamii:Wamarekani Weusi
Jamii:Waliofariki 1784
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Ireti Osayemi

**Ireti Osayemi** (14 Januari 1982) ni mwigizaji wa filamu za Kiyoruba kutoka Nigeria.

## Tanbihi
Jamii: Waliozaliwa 1982
Jamii: Watu walio hai
Jamii: Waigizaji filamu wa Nigeria
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Aisha Abdurrahman Bewley

**Aisha Abdurrahman Bewley** (alizaliwa 1948) ni mwandishi na mtafsiri wa vitabu vingi vya Kiislamu vya kale. Ameorodheshwa na *WorldCat* kama mwandishi au mtafsiri wa "vitabu 73 katika machapisho 172 katika lugha 3 na maktaba 855." Yeye na mumewe walikubali Uislamu mapema na sasa wameshirikiana kutafsiri Qur'an kwa Kiingereza. 

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1948
Jamii:Waislamu
Fred McFarlane

thumb
**Frederick Craig McFarlane** (Novemba 14, 1959 - Septemba 3, 2016)  alikuwa mtunzi wa nyimbo wa R&B, mtayarishaji wa rekodi na mpiga ala nyingi kutoka Marekani. Kazi ya McFarlane kama mtunzi wa nyimbo na mtayarishaji ilidumu kwa zaidi ya miaka 30. Aliandika au kuandika nyimbo kadhaa za R&B na densi ikiwa ni pamoja na " Bad Habits " ya Jenny Burton mnamo 1985; wimbo wa kwanza wa Robin S. wa 1993 " Show Me Love " ambao aliuandika pamoja na Allen George; na wimbo wa Jason Derulo " Don't Wanna Go Home ". 

McFarlane alianza kazi yake ya kitaaluma kama mpiga kinanda, akiwaunga mkono wasanii kama vile Crown Heights Affair na Enchantment .  Alibadilika na kuwa mtayarishaji wakati wa miaka ya 1980. Miongoni mwa nyimbo alizotengeneza ni wimbo wa Jocelyn Brown uliovuma mwaka wa 1984 " Somebody Else's Guy ". 

McFarlane pia aliandika nyimbo kwa ajili ya wasanii wengine wengi, wakiwemo Will Downing, Force MDs, Evelyn "Champagne" King, Keith Sweat na Madonna . 

McFarlane alifariki mapema Septemba 2016. Chanzo cha kifo hakikutolewa wakati huo.

## Marejeo
Jamii:wanamuziki wa Marekani
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Biodun Fatoyinbo

**Biodun Fatoyinbo** (alizaliwa 1 Januari 1975) ni mwandishi kutoka Nigeria. Ndiye mchungaji mkuu wa kanisa la Commonwealth of Zion Assembly (COZA).

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1975
Jamii:wachungaji wa Nigeria
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Teri Woods

**Teri Woods** (alizaliwa tarehe 8 Machi 1968) ni mwandishi wa riwaya kutoka Philadelphia, Pennsylvania, Marekani, anayehusishwa na aina ya riwaya za mijini (urban fiction).. It took until 2021 for the film to appear in cinemas, however, with an IMDB score of 4.3 as of December 2025.

## Tanbhi
Jamii: Waliozaliwa 1968
Jamii:waandishi wa Marekani
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Kambiz Atabay

thumb
**Kambiz Atabay** ( 2 Februari 1939 - 3 Novemba 2025) alikuwa msimamizi wa mpira wa miguu wa Iran ambaye alihudumu kama katibu binafsi wa ofisi ya Mfalme Farah Pahlavi huko New York . Pia alikuwa mwanariadha na msimamizi ambaye alikuwa Rais wa Shirikisho la Soka la Asia kuanzia tarehe 1 Agosti 1976 hadi kujiuzulu kwake tarehe 9 Desemba 1978. Atabay pia alikuwa Rais wa Shirikisho la Soka la Iran kuanzia tarehe 17 Oktoba 1972 hadi 17 Februari 1979.  Alifariki tarehe 3 Novemba 2025, akiwa na umri wa miaka 86. 

## Marejeo
Jamii:wanamichezo wa Irani
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
David Henige

**David Patrick Henige** (alizaliwa 26 Machi 1938) ni mwanahistoria, mbibliografia, maktibu wa kitaaluma na mtaalamu wa masuala ya Afrika kutoka Marekani. Sehemu kubwa ya kazi yake ya kitaaluma imefanyika akiwa na Chuo Kikuu cha Wisconsin Madison, ambapo kwa zaidi ya miongo mitatu alishikilia nafasi ya mbibliografia wa masomo ya Afrika katika Maktaba ya Kumbukumbu ya UW–Madison.

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1938
Jamii:wanahistoria wa Marekani
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Youcef Zighoud

**Youcef Zighoud** ( Februari 18, 1921 - Septemba 23, 1956), ambaye pia anajulikana kama Kanali Si Ahmed, alikuwa mpiganaji wa FLN wa Algeria wakati wa Vita vya Uhuru vya Algeria . Mnamo Agosti 20, 1955, alipanga shambulio dhidi ya Wafaransa huko Philippeville (kwa sasa inaitwa Skikda ) na mazingira yake, ambayo kwa kawaida hujulikana kama Vita vya Philippeville . Shambulio hilo lilisababisha ukandamizaji mkali na ukandamizaji kutoka kwa serikali ya Ufaransa. Ingawa idadi inabishaniwa, mgogoro huo ulisababisha vifo kati ya 1,239 na 12,000.

Zighoud aliuawa huko Sidi Mezghiche wakati wa mapigano dhidi ya Jeshi la Ufaransa. Mji wa Zighoud Youcef umepewa jina lake.

## Marejeo
Jamii:wanaharakati wa Algeria
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Regina Melanie

**Regina Melanie** (29 Agosti 1932 – 1 Machi 2016) alikuwa mwandishi na mshairi kutoka Shelisheli. Alijihusisha sana na juhudi za kuandika, kuhifadhi na kuendeleza lugha ya Krioli ya Shelisheli.

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1932
Jamii:Waliofariki 2016
Jamii:waandishi wa Shelisheli
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
George Lipsitz

**George Lipsitz** ni mwanafunzi wa Masomo ya Watu Weusi na profesa katika Idara ya Masomo ya Watu Weusi katika Chuo Kikuu cha California, Santa Barbara. Ni mwandishi wa vitabu vingi, ikiwa ni pamoja na *The Possessive Investment in Whiteness*. Lipsitz ni mtaalamu wa harakati za kijamii, utamaduni wa mijini, ukosefu wa usawa, siasa za utamaduni maarufu, na masomo kuhusu rangi na utambulisho wa kijamii.

## Tanbihi
Jamii:watu wa Marekani
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Mark Anthony Neal

**Mark Anthony Neal** ni mwandishi na msomi wa Marekani. Yeye ni Profesa wa Utamaduni Maarufu wa Weusi katika Idara ya Masomo ya Wamarekani Weusi katika Chuo Kikuu cha Duke, ambapo alishinda Tuzo ya Robert B. Cox ya Ualimu ya 2010. Neal ameandika na kutoa mihadhara mingi kuhusu utamaduni maarufu wa watu weusi, uanaume mweusi, ubaguzi wa kijinsia na chuki dhidi ya watu wa jinsia moja katika jamii za watu weusi, na historia ya muziki maarufu.

Neal ndiye mwanzilishi na mhariri mkuu wa blogu ya NewBlackMan.  Anaendesha kipindi cha kila wiki cha *Left of Black* kwa ushirikiano na Kituo cha John Hope Franklin katika Chuo Kikuu cha Duke. Akiwa mtoa maoni wa mara kwa mara wa NPR, Neal anachangia katika vyombo kadhaa vya habari mtandaoni, ikiwa ni pamoja na Huff Post Black Voices na SeeingBlack.com.

## Marejeo
Jamii:waandishi wa Marekani
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Eboni Booth

**Eboni Booth** ni mhitimu wa Shule ya Upili ya Fiorello H. LaGuardia, Chuo Kikuu cha Vermont, na pia ni mhitimu wa Juilliard Playwrighting Fellowship. Amewahi kuwa mwandishi wa tamthilia aliyeishi  New Dramatists na alikuwa miongoni mwa walionufaika na Steinberg Playwright Grant mnamo 2021.

## Tanbihi
Jamii:waandishi wa Marekani
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Randa Abd Al-Aziz

**Randa Abd Al-Aziz** (Kiarabu: رندا عبد العزيز; alizaliwa 1996 hivi) ni mwandishi wa habari wa Iraki. Yeye ndiye Mwafrika-Mwirkqi wa kwanza kuonekana kwenye vyombo vya habari vya serikali ya nchi hiyo, na tangu Septemba 2021 amekuwa akishirikisha utangazaji wa habari kwa Al Iraqiya.

## Tanbihi
Jamii:watu wa Iraki
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Sonia Grandcourt

**Sonia Grandcourt** (25 Mei 1929 - 2006 hivi) alikuwa mwandishi wa riwaya, mshairi, na mwandishi wa watoto kutoka Shelisheli.

## Wasifu 
Sonia Grandcourt alizaliwa Shelisheli mnamo mwaka 1929.  Grandcourt alianza kuandika mwaka wa 1988 alipokuwa akifanya kazi kama mwalimu wa sanaa shuleni. Aliandika kwa Kireno cha Seychellois, lugha yake ya asili.  

Grandcourt alijulikana kwa riwaya zake, ushairi, na vitabu vya watoto.  Alichapisha riwaya mbili kwa mara ya kwanza, ''Mon'n aprann mon leson* mnamo 1991 na *Bertran ek Mepol* mnamo 1992. Kwa hizi, alishinda tuzo ya pili katika Shindano la Riwaya za Krioli za Lenstiti Kreol katika taasisi ya lugha ya Krioli ya Ushelisheli.  Grandcourt aliendelea kutoa tamthilia kadhaa, mashairi, na hadithi fupi, ambazo zilikusanywa na Lenstiti Kreol.  Mnamo mwaka 2001, alichapisha kitabu *Rwayalite desten* . 

Kazi yake inachukuliwa kuwa mchango mkubwa katika fasihi ya Krioli ya Seychelles.  Mnamo mwaka 2006, baada ya kifo chake, Baraza la Sanaa la Kitaifa la Shelisheli lilitangaza tuzo ya fasihi iliyopewa jina la heshima yake.   Mnamo 2012, aliingizwa katika ukumbi wa umaarufu wa kitaifa unaowaheshimu wanawake wa Seychelles.   Grandcourt iliangaziwa katika muhtasari wa fasihi ya Seychelles wa 2019. *Waandishi wa Seychelles: Mchoro wa Wasifu'' na Diallo Addourahamane.

## Marejeo
Jamii:waandishi wa Shelisheli
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Ahmose-Henuttamehu

**Ahmose-Henuttamehu** ("Mtoto wa Mwezi; Bibi wa Misri ya Chini") alikuwa bintimfalme na malkia wa nasaba ya mwisho wa 17 - mwanzoni mwa 18 ya Misri.

## Familia 
Ahmose-Henuttamehu alikuwa binti wa Farao Seqenenre Tao kutoka kwa dada yake-mkewe Ahmose Inhapy . Huenda alikuwa ameolewa na kaka yake wa kambo Farao Ahmose I, kwa kuwa vyeo vyake ni pamoja na Mke wa Mfalme ( *hmt-nisw* ), Mke wa Mfalme Mkuu ( *hmt-niswt-wrt* ), Binti wa Mfalme ( *s3t-niswt* ) na Dada wa Mfalme ( *snt-niswt* ).   Ahmose-Henuttamehu alikuwa dada wa kambo wa Mke Mkuu wa Kifalme na Mke wa Mungu wa Amun Ahmose-Nefertari .

## Marejeo
Jamii:wanasiasa wa Misri
Jamii:watu wa Misri ya Kale
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Aliyu Mai-Bornu

Mallam **Aliyu Mai-Bornu** (1919 - 23 Februari 1970) alikuwa mchumi wa Nigeria ambaye alihudumu kama gavana wa pili wa Benki Kuu ya Nigeria kuanzia tarehe 25 Julai 1963 hadi 22 Juni 1967. 

## Maisha ya awali na Elimu 
Mai-Bornu alizaliwa katika mji wa Yola kwa wazazi wa urithi wa Kanuri .  Baba yake alikuwa diwani katika Mamlaka ya Wenyeji ya Lamido na mwanzoni alipinga kuhudhuria shule kwa Mai-Bornu hadi aliposhawishiwa na Lamido kumpa Mai-Bornu nafasi. Mai-Bornu alihudhuria Shule ya Msingi ya Yola, Shule ya Kati ya Yola, na alikubaliwa katika Chuo cha Kaduna mnamo 1938, akahitimu mnamo 1942 kama mwalimu wa lugha ya Kiingereza. Alianza kazi yake ya kufundisha katika chuo chake cha alma, Shule ya Kati ya Yola, kuanzia 1942 hadi 1946 kabla ya kuendelea na chuo kingine cha alma, Chuo cha Kaduna (1946–1952), na hivi karibuni alijiunga na Chama cha Walimu wa Kaskazini. Mnamo mwaka 1952, alirudi Yola kama naibu mkuu wa Shule ya Kati ya Yola na baadaye alimwacha Yola kuwa mwalimu wa nyumbani katika Shule ya Mifugo huko Vom kwa miezi mitano. Alipata ufadhili wa serikali wa kusafiri nje ya nchi na alisoma uchumi katika Chuo Kikuu cha Bristol nchini Uingereza, akahitimu mwaka wa 1957. 

## Marejeo
Jamii:wanauchumi wa Nigeria
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Fatima bint al-Khattab

**Fatima bint al-Khattab** (Kiarabu: فاطمة بنت الخطاب, romanized: Fāṭima bint al-Khaṭṭāb) alikuwa mwanamke wa Kiarabu ambaye alikuwa shahaba (mfuasi) wa Nabii Muhammad. Alikuwa dada wa Umar ibn al-Khattab (mkuu wa Kiislamu 634–644) na Zayd ibn al-Khattab. Alikuwa binti mdogo wa Khattab ibn Nufayl, ambaye aluimolewa kwa mpwa wake, Sa'id ibn Zayd. Fatima pamoja na mumewe walikubali Uislamu kwa pamoja kwa wakati mmoja.

## Tanbihi
Jamii:Waislamu
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Prince Kuleape Boamah

**Prince Kuleape Boamah** (alijulikana kitaalamu kama Kulaperry)  ni mbunifu wa mitindo wa Ghana na mwanamitindo wa WARDROBE.  Alijulikana kama muundaji wa "Kulaperryoutlook" na mistari ya mavazi ya "FearNoMan". 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa mwaka usiojulikana
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanamitindo wa Ghana
George Afedzi Hughes

**George Afedzi Hughes** (alizaliwa 23 Desemba 1962) ni msanii wa Marekani mzaliwa wa Ghana aliyebobea katika uchoraji, ushairi, na sanaa ya uigizaji.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1962
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Marekani
Jamii:Wasanii wa Ghana
Ben Agbee

**Benjamin Agbenyega** (anajulikana kama **Ben Agbee**; alizaliwa 1966) ni msanii wa Ghana ambaye alihitimu sanaa katika chuo kikuu maarufu kwa uchoraji huku akiunganisha motifu za kitamaduni za Ghana na maonyesho ya kisasa ya kisanii. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1966
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Ghana
Oku Ampofo

**Oku Ampofo** (4 Novemba 1908 - 1998) alikuwa mchongaji sanamu na daktari kutoka Ghana. Alikuwa Mghana wa kwanza kupokea ufadhili wa serikali kusomea udaktari.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1908
Jamii:Waliofariki 1998
Jamii:Wachongaji wa Ghana
Albert Opoku

**Albert Mawere Opoku** (1915- 2002) alikuwa mwandishi wa chore, mchezaji dansi, mchapaji, mchoraji, na mwalimu wa Ghana. Alikuwa mtu wa kwanza kufundisha kozi za dansi ya Kiafrika katika Chuo Kikuu cha Ghana, Legon, na pia alikuwa mwanzilishi na mkurugenzi wa kwanza wa Ghana National Dance Ensemble.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1915
Jamii:Waliofariki 2002
Jamii:Wasanii wa Ghana
Ray Styles

**Emmanuel Apraku** (pia alijulikana kama Ray Styles,  31 Januari 1988 - 1 Oktoba 2020) alikuwa msanii wa penseli wa Ghana,  Aliunda chapa yake mwenyewe kwa njia ya sanaa ya penseli, muundo wa picha, na caricature. Alifanya kazi na watu mashuhuri kama vile Tolu Lope, Josh Ostrovsky, Michael Blackson, Chris Bosh, DeStorm Power, Mrcocoyam, D Black, Edem, King Bach, na Malin Bjork, miongoni mwa wengine.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1988
Jamii:Waliofariki 2020
Jamii:Wachoraji wa Ghana
Anna Nana Ama Dadzie

**Anna Nana Ama Dadzie** (alijulikana kitaaluma kama Nana Ama au Adziewaa, alizaliwa 20 Oktoba 1979 ) ni mwimbaji mkongwe, mtunzi na mwimbaji wa nyuma wa Ghana.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1979
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waimbaji wa Ghana
Sandra Don-Arthur

**Sandra Don-Arthur** (alizaliwa 22 Aprili 1980) ni msanii wa urembo na Vlogger kutoka Ghana.   kampuni ya urembo ya Ghana inayotoa huduma za urembo kwa wanawake nchini Ghana.
## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1980
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Ghana
Settar Tanrıöğen

**Settar Tanrıöğen** (amezaliwa 22 Oktoba 1960) ni mwigizaji wa Uturuki.  

## Filamu 
## Marejeo
Jamii:waigizaji filamu wa Uturuki
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Kofi Okyere Darko

**Kofi "KOD" Okyere Darko** (alizaliwa 13 Januari 1978) ni mtangazaji na mbunifu  wa mitindo kutoka Ghana.  Kwa sasa yeye ni Mkurugenzi Mtendaji wa kampuni ya mavazi ya Nineteen 57, na mwanzilishi wa hafla ya kila mwaka ya mitindo na muziki ya Rhythms on Da Runway. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1978
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Ghana
Valerie Lawson

**Valerie O. Lawson** (alizaliwa 1 Agosti 1991), ni msanii wa vipodozi wa Ghana alijulikana kwa kazi yake katika nafasi za harusi na biashara.   Yeye pia ni mkurugenzi wa sanaa wa  kampuni ya vipodozi ya Marekani,Maybelline New York na mwanzilishi wa chapa, Contours By Valerie Lawson. 
## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1991
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Ghana
Theodosia Okoh

**Theodosia Salome Okoh** (13 Juni 1922 – 19 Aprili 2015)  alikuwa mwalimu na msanii kutoka Ghana alijulikana kwa kubuni bendera ya taifa ya Ghana mwaka 1957.   Alionyesha kazi yake ya sanaa kimataifa.  Pia alicheza jukumu kuu katika ukuzaji wa mpira wa magongo nchini Ghana.  

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1922
Jamii:Waliofariki 2015
Jamii:Wasanii wa Ghana
Mae-Ling Lokko

**Mae-Ling Lokko** (alizaliwa 17 Oktoba 1987) ni mbunifu, msomi na msanii wa Ghana-Ufilipino. Anajulikana zaidi kwa utafiti wake, sanaa na kazi yake kuhusu fangasi, mimea, taka za kilimo na nyenzo za ujenzi zinazotokana na kibayolojia kuhusiana na afya ya ikolojia na haki ya kijamii. Katika mazoezi yake ya kisanii na kubuni, anaangazia kuchunguza na kuiga mifano shirikishi ya utayarishaji. Lokko ni profesa msaidizi katika Shule ya Usanifu ya Chuo Kikuu cha Yale.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1987
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Ghana
Sharon Dede Padi

**Sharon Dede Padi** ni mchoraji na mshairi wa Ghana. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa mwaka usiojulikana
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachoraji wa Ghana
Jamii:Washairi wa Ghana
Bwawa la N'djili

, Desemba 2025)]]
**Bwawa la Ndjili** lina jukumu muhimu sana katika usambazaji wa maji ya kunywa katika jimbo la jiji la Kinshasa. Ni kiwanda kikubwa zaidi cha kutibu maji katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na Kinshasa, chenye uwezo mkubwa wa usambazaji maji unaokadiriwa kuwa takriban 220,000 m³ kwa siku, hivyo kukidhi sehemu kubwa ya mahitaji ya maji ya wakazi wa jiji na mji mkuu, Kinshasa..

## Changamoto na Masuala Makuu 
* Mto N'Djili unakumbwa na uchafuzi mkubwa wa mazingira, mara nyingi kutokana na mbinu za kilimo, usimamizi duni wa taka, mbolea za kemikali, na utupaji ovyo, ambayo yote yanachangia uharibifu wa ubora wa maji. Hali hii inaathiri moja kwa moja matibabu na usambazaji wa maji ya kunywa katika jiji la Kinshasa

* Mafuriko ya mara kwa mara, yanayochangiwa na mabadiliko ya hali ya hewa na usimamizi duni wa taka, huleta matatizo makubwa yanayoweza kuharibu miundombinu na kuvuruga uendeshaji wa mtambo wa kutibu..

* Udhibiti duni wa taka katika jiji la Kinshasa unachangia uchafuzi wa vyanzo vya maji na kutatiza kazi ya mamlaka katika kuhakikisha usambazaji wa maji bora ya kunywa, kwani mafuriko hutokea mara kwa mara wakati wa mafuriko..

## Marejeo 
Jamii:Kinshasa
Jamii:Mazingira katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Chloe Asaam

**Chloe Asaam** ni mbunifu wa mitindo na meneja wa programu wa OR Foundation,   shirika linalolenga kushughulikia upotevu wa mitindo nchini Ghana, kama vile masoko kama Soko la Kantamanto. Lengo lake ni mavazi endelevu na ya kutengenezwa kwa mikono ambayo yananasa muktadha wa Ghana pamoja na mitindo mikubwa zaidi.  Aliangaziwa na Wiki ya Mitindo ya Mercedes-Benz Tbilisi, na The Fashion Atlas.  Alitoka Kumasi na alipata digrii ya Shahada ya Usanifu wa mitindo/mavazi kutoka Chuo Kikuu cha Radford mnamo mwaka 2017.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa mwaka usiojulikana
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Ghana
Osei Bonsu

**Osei Bonsu** (22 Oktoba 1900 - 1 Machi 1977) alikuwa mchongaji kutoka Ghana na mtaalamu wa kuchonga Ashanti. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1900
Jamii:Waliofariki 1977
Jamii:Wachongaji wa Ghana
Vincent Kofi

**Vincent Akwete Kofi** (1923–1974) alikuwa msanii na msomi wa Ghana alijulikana kwa sanamu zake za kisasa, ambazo zilichochewa na mada kama vile Pan-Africanism na kuondoa ukoloni. Alielezewa kuwa "mchongaji muhimu zaidi wa Ghana".

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1923
Jamii:Waliofariki 1974
Jamii:Wachongaji wa Ghana
Ataa Oko

**Ataa Oko Addo** (1919 – 9 Desemba 2012)  alikuwa mjenzi wa palanquins za kitamathali na majeneza ya kitamathali wa Ghana, na akiwa na umri wa zaidi ya miaka 80 akawa mchoraji wa Art Brut.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1919
Jamii:Waliofariki 2012
Jamii:Wasanii wa Ghana
Amenhotep (mwanamfalme)

**Amenhotep** alikuwa mkuu wa Misri ya kale wakati wa Nasaba ya 18, mwana na (labda) mrithi mteule wa Amenhotep II . 

Alikuwa kuhani wa Ptah na anatajwa katika papyrus ya utawala (sasa katika Jumba la Makumbusho la Uingereza ). Jiwe karibu na Sphinx Kuu, linaloonyesha kuhani wa Ptah ambaye jina lake lilifutwa, labda linamwonyesha. Inawezekana kwamba alikufa akiwa kijana, kwani farao aliyefuata alikuwa kaka yake Thutmose IV . 

## Marejeo
Jamii:watu wa Misri ya Kale
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Teoman Kumbaracıbaşı

**Teoman Kumbaracıbaşı** (alizaliwa Oktoba 18, 1971) ni mwigizaji wa Argentina-Uturuki.  Ameonekana katika filamu zaidi ya ishirini tangu 2004.

## Marejeo
Jamii:waigizaji filamu wa Uturuki
Jamii:waigizaji filamu wa Argentina
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Amanda Cordner

**Amanda Cordner** ni mhitimu wa programu ya ukumbi wa michezo katika Chuo Kikuu cha York .  Walianza kujulikana sana kwa maonyesho ya jukwaani, ikiwa ni pamoja na *Body So Fluorescent*  na *Wring the Roses*,  waliyoundwa pamoja na David Di Giovanni .

Pia wamepata nafasi za kuunga mkono au za wageni katika *Baroness von Sketch Show*, *TallBoyz*, *The Expanse* na *Station Eleven*, nafasi ya kuigiza katika mfululizo wa wavuti *wa Slo Pitch*,  na walicheza nafasi ya kuongoza katika "The Sender", mchango wa Cheryl Foggo katika mradi wa *21 Black Futures* . 

Wamepokea uteuzi mara mbili wa Tuzo ya Skrini ya Kanada kwa Utendaji Bora wa Kusaidia katika Mfululizo wa Vichekesho kwa *Sort Of*, katika Tuzo za 11 za Skrini za Kanada mnamo 2023  na Tuzo za 12 za Skrini za Kanada mnamo 2024.

## Marejeo
Jamii:wanawake wa Kanada
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Abadir Umar ar-Rida

Sheikh **Abadir Umar Al-Rida**, anayejulikana pia kama **Aw Abadir**  au **Aw Badir**, alikuwa kiongozi na mwanzilishi mashuhuri wa mji wa Harar. Anaheshimiwa kama mtakatifu mlinzi wa eneo la mashariki ya Ethiopia ya kisasa.  

Zaidi ya hayo, Sheikh Abadir anachukuliwa kuwa babu wa pamoja wa ukoo wa Sheekhaal nchini Somalia na pia wa jamii ya watu wa Harari.    

## Marejeo
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Boutheina Jabnoun Marai

**Boutheina Jabnoun Mara**i (Kiarabu cha Tunisia: بثينة جبنون مرعي) ni mwandishi wa habari na mchapishaji wa jarida kutoka Tunisia. Yeye ni mmiliki mwenza na mhariri mkuu wa jarida la Bouthaina. Kwa sasa anaishi Abu Dhabi.

## Marejeo 
Jamii:Watu wa Tunisia
Jamii:Watu walio hai
Grace Kwami

**Grace Salome Kwami** (1923 - 2006) alikuwa mchongaji na mwalimu kutoka Ghana. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1923
Jamii:Waliofariki 2006
Jamii:Wachongaji wa Ghana
Paa Joe

**Paa Joe** (neé Joseph Tetteh-Ashong; alizaliwa 1947) ni mchongaji kutoka Ghana, na palanquin ya kitamathali na seremala wa ajabu wa jeneza. Joe alichukuliwa kuwa mmoja wa wasanii muhimu zaidi wa Ghana au abebuu adekai (“kisanduku cha methali”) wa kizazi chake.  Alihusika katika ulimwengu wa sanaa wa kimataifa tangu mwaka 1989, na alijumuishwa katika maonyesho makubwa huko Uropa, Japani, na USA. Jeneza zake za fantasia ziko kwenye mikusanyo na kuonyeshwa kudumu katika makumbusho mengi ya sanaa duniani kote, ikiwa ni pamoja na Makumbusho ya Uingereza huko London, Makumbusho ya Brooklyn huko New York, Makumbusho ya Royal Ontario nchini Kanada, Makumbusho ya Sanaa Nzuri, Boston, Makumbusho ya Kitaifa ya Ethnology huko Osaka na mengine mengi pamoja na mikusanyo ya kibinafsi ya watu mashuhuri wa kigeni. Joe anaunda chuo cha sanaa na matunzio ili kusaidia jamii na wanafunzi wa sanaa kote ulimwenguni.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1947
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachongaji wa Ghana
Lamia Makaddam'

**Lamia Makaddam** (Kiarabu: لمياء المقدم, alizaliwa Sousse, 1971) ni mshairi, mwandishi na mtafsiri kutoka Tunisia.

## Wasifu 
Lamia Makaddam alianza kuandika mashairi akiwa katika umri mdogo, na licha ya kutokuwa na waongozaji wa kike katika tasnia ya ushairi, alipata moyo na msaada kutoka kwa familia yake na walimu wake katika kazi yake ya uandishi. Shairi lake la kwanza lilichapishwa katika gazeti la mrengo wa kushoto liitwalo *Badil*.

Ameandika vitabu viwili vya mashairi, na kazi zake zimetafsiriwa katika lugha za Kiingereza, Kifaransa, Kiholanzi na Kikurdi. Mwaka 2000, alitunukiwa Tuzo ya Fasihi ya *al-Hijara* nchini Uholanzi.

Ana shahada ya uzamili (MA) katika lugha na fasihi ya Kiarabu, na pamoja na kuandika, pia anafanya kazi ya utafsiri. Ameishi nchini Uholanzi kwa takribani miaka 20[2] na kwa sasa anaishi mjini Amsterdam.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1971
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waandishi wa Tunisia
Faten Fazaâ

**Faten Fazaâ** (kwa Kiarabu: فاتن الفازع) ni mwandishi wa riwaya kutoka Tunisia, na ndiye mwanamke wa kwanza kuandika riwaya kwa lugha ya Kiarabu cha Kitunisia.

## Wasifu 
Faten Fazaâ alizaliwa na kukulia mjini Tunis, Tunisia. Yeye ni binti wa mwandishi na mtunzi wa tamthilia mashuhuri wa Kitunisia, Tahar Fazaa.

Baada ya kupitia ndoa yenye changamoto na talaka, Fazaâ alianza kuandika kwenye Facebook mwaka 2013 au 2014, na kwa haraka akapata wafuasi wengi waliopendezwa na maandishi yake na kumtia moyo. Awali alianza kuandika muswada wa filamu, lakini mchakato huo ulikatizwa alipohamia Ujerumani. Baada ya kifo cha bibi yake aliyemlea, Fazaa alianza kuandika riwaya yake ya kwanza, *ʾAsrār ʿāʾilīyah* (Siri za Kifamilia), kama njia ya kukabiliana na huzuni yake na kudumisha uhusiano wa kihisia na bibi yake.

Mafanikio haya yalimshangaza sana mwandishi huyo; anasimulia kuwa hakuwahi kupanga kuwa mwandishi, na hata akiwa shuleni hakuwa mwanafunzi wa kipekee katika somo la lugha. Alitegemea tu “kuuza nakala 300 na kumaliza hapo.

Riwaya zake zilizofuata pia zilipata mafanikio makubwa. Kufikia Mei 2020, alikuwa ameuza jumla ya vitabu 30,000, na toleo la awali la riwaya yake ya hivi karibuni lenye nakala 5,000 liliisha ndani ya kipindi cha chini ya mwezi mmoja.

Fazaâ ana watoto wawili na kwa sasa anaishi nchini Ujerumani.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waandishi wa Tunisia
Ekow Nimako

**Ekow Nimako** (alizaliwa 1979  huko Côte-des-Neiges ) ni msanii wa Kanada kutoka Ghana alijulikana kwa kuunda sanamu kwa kutumia Lego.  Sanamu zake za Lego zinaangazia zaidi utamaduni wa afrika, historia, na baadae.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1979
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachongaji wa Ghana
Jamii:Wachongaji wa Kanada
Mohammed ʽEissa al-Muʼadab

**Mohammed ʽEissa al-Muʼadab** (kwa Kiarabu: محمد عيسى المؤدب) ni mwandishi kutoka Tunisia, aliyezaliwa mwaka 1966.

Miongoni mwa vitabu vyake ni:
* Harusi ya Moto (Wedding of Fire) – mkusanyiko wa hadithi fupi, 1995, ulioshinda Tuzo ya Taifa ya Hadithi Fupi ya Tunisia.
* Mimi ni Mwanamke Gani? (Which Woman Am I?) – mkusanyiko wa hadithi fupi, 2013.
* Jihadi Laini (Soft Jihad) – riwaya, 2017, iliyoshinda Tuzo ya Golden Comar ya Tunisia 2017.
* Hammam Dhahab (Bafu la Dhahabu) – riwaya, 2019, iliyoteuliwa kuwania Tuzo ya Arabic Booker.Marejeo.

## Marejeo 
Jamii:Waandishi wa Tunisia
Jamii:Watu walio hai
Mounira M. Charrad

**Mounira Maya Charrad** (alizaliwa 1942) ni mwanasosholojia wa asili ya Ufaransa na Tunisia. Anahudumu kama profesa mshiriki wa sosholojia katika Chuo Kikuu cha Texas huko Austin.

Yeye ni mwandishi ambaye kazi zake zinajikita katika sosholojia ya siasa, historia linganishi, siasa za jinsia, na Mashariki ya Kati. Utafiti wake umeangazia kwa kina masuala ya uundaji wa dola, ukoloni, sheria, uraia, undugu wa kifamilia, na haki za wanawake.

## Maisha ya awali na elimu 
Charrad was born in Tunisia on August 10, 1942. She received an undergraduate degree from the Sorbonne in Paris, France, and a Doctor of Philosophy degree from Harvard University.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1942
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waandishi wa Tunisia
Jamii:wanasosholojia wa Ufaransa
Theophilus Nii Anum Sowah

**Theophilus Nii Anum Sowah** (alizaliwa 1968) ni msanii wa taswira wa Ghana na msanii wa majeneza wa ajabu.  Nii Anum alikuwa mwanafunzi mkuu katika Warsha ya Useremala ya Kane Kwei ambapo alifanya kazi mbele ya wasanii wengine kama Paa Joe. 

Tangu kifo cha Kane Kwei mwaka wa 1992, Nii Anum aliendesha warsha yake mwenyewe mjini Accra. Kazi yake ilienea kutoka kwa aina za kawaida zaidi, kama vile magari, samaki, na mboga hadi aina za ubunifu zaidi ikiwa ni pamoja na jumbe za kisiasa, picha za utamaduni wa pop, na viumbe vya kibiblia vya apocalypse. Kazi zake zilionyeshwa katika majumba ya sanaa na makumbusho kote ulimwenguni.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1968
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Ghana
Charles Allen Gyimah

**Charles Allen Gyimah** (1939 – 2014) alikuwa kiongozi wa kitamaduni, mwanasiasa, mtengenezaji wa filamu, na mjasiriamali wa Ghana. Alikuwa mwanzilishi wa Video City Limited, kampuni ya kutengeneza video iliyokuwa Accra na Mampong. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1939
Jamii:Waliofariki 2014
Jamii:Wanasiasa wa Ghana
Jamii:Waongozaji Filamu wa Ghana
Ato Kwamina Yanney Sr

**Ato Kwamina Yanney Sr** (22 Januari 1933 – 10 Aprili 2011) alikuwa mshindi wa tuzo ya mtengenezaji wa filamu huru wa Ghana na mmoja wa waanzilishi wa tasnia ya filamu ya Ghana.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1933
Jamii:Waliofariki 2011
Jamii:Watu wa Ghana
Peter Sedufia

**Peter Kofi Sedufia** ni mtengenezaji wa filamu na mtayarishaji wa filamu kutoka Ghana.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa mwaka usiojulikana
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watayarishaji filamu wa Ghana
Yaw Skyface

**Isaac Adu Mensah** (anajulikana kitaalamu kama Yaw Skyface; alizaliwa 18 Februari 1988) ni mtengenezaji wa filamu, mwongozaji wa filamu na mwigizaji sinema wa Ghana. Filamu yake ya kwanza ya Door 2 Door ilikumbwa na hakiki nzuri zaidi ilipotolewa mwaka wa 2017.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1988
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waongozaji Filamu wa Ghana
Jamii:Waigizaji filamu wa Ghana
Sean Graham

**Hans Friedrich Hermann Isay** (26 Juni 1920 - 5 Oktoba 2015), maarufu kwa jina lake la kisanii Sean Graham, alikuwa msanii na mtengenezaji wa filamu kutoka Ghana mzaliwa wa Ujerumani na afisa wa zamani wa Jeshi la Uingereza
kwenye filamu alijulikana kwa kuongoza filamu kama The Boy Kumasenu, Jaguar na  Two Weeks in September.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1920
Jamii:Waliofariki 2015
Jamii:Watu kutoka Berlin
Jamii:Wasanii wa Ghana
Jamii:Waongozaji Filamu wa Ghana
Socrate Safo

**Socrate Safo** ni mwongozaji wa filamu wa Ghana, mtengenezaji wa filamu, na Mkurugenzi wa Sanaa Ubunifu katika Tume ya Kitaifa ya Utamaduni (NCC) nchini Ghana. Yeye ni mtu mashuhuri katika Ghallywood na mkuu wa Move Africa Productions.
## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa mwaka usiojulikana
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Ghana
Jamii:Waongozaji Filamu wa Ghana
Big Ghun

**Nicholas Tetteh Nartey** (pia anajulikana kama Big Ghun) ni mwongozaji wa filamu, mtayarishaji wa filamu na mwanamuziki wa Ghana, aliyejulikana kwa kuongoza na kushinda Tuzo za Africa Magic Viewers Choice (AMVCA) na filamu ya Leaked. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa mwaka usiojulikana
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanamuziki wa Ghana
Jamii:Waongozaji Filamu wa Ghana
Kuukua Eshun

**Kuukua Eshun** ni mwongozaji wa filamu kutoka Ghana na Marekani, msanii na mwandishi. Kuukua aliongeza ufahamu kuhusu masuala ya kijamii na afya ya akili kupitia uandishi wake na filamu.  Yeye ndiye mwanzilishi mwenza wa Boxedkids. 
## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1994
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Ghana
Jamii:Watu wa Ghana
Jamii:Waongozaji Filamu wa Ghana
Tom Ribeiro

**Tom Ribeiro** (alizaliwa 1935) ni mwandishi na mwongozaji wa filamu kutoka Ghana. Aliandika na kuelekeza sinema kadhaa za Ghana zilizotengenezwa enzi za baada ya ukoloni, hasa chini ya haki za utayarishaji wa Shirika la Viwanda la Filamu la Ghana (GFIC), ambalo lilianzishwa na Osagyefo Dk Kwame Nkrumah. Sinema hizi zilijumuisha Genesis Chapter X (1977), Dede (1992), Set on Edge (1999) The Visitor (1983), Out of Sight, Out of Love (1983), Rituals of Fire na The Village Court.
## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1935
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Ghana
Jamii:Waongozaji Filamu wa Ghana
Leila Djansi

**Leila Afua Djansi** ni mtengenezaji wa filamu kutoka Marekani-Ghana ambaye alianza kazi yake ya filamu katika tasnia ya filamu ya Ghana .

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1981
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Ghana
Jamii:Watengenezaji filamu wa Ghana
Veronica Quarshie

**Veronica Martha Agowa Quarshie** ni mtayarishaji mkongwe wa Ghana, mwongozaji wa filamu na mwandishi wa skrini, alijulikana kwa kubadilisha hali ya wakati huo ya hadithi ambapo wanawake walionyeshwa kama wasimamizi wa nyuma. Alibadilisha masimulizi ya wanawake kutoka hadithi zisizoeleweka, zisizo na usawa na zisizo na usawa wa kijinsia hadi kwa wanawake waliomiliki nafasi zao.
## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa mwaka usiojulikana
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Ghana
Jamii:Waongozaji Filamu wa Ghana
Jamii:Watayarishaji  filamu wa Ghana
Akosua Busia

Akosua Gyamama Busia (alizaliwa 30 Desemba 1966)  ni mwigizaji wa Ghana, mwandishi na mtunzi wa nyimbo. Alijulikana kwa watazamaji wa filamu kwa kucheza Nettie Harris katika filamu ya 1985 The Color Purple. alikuwa binti wa Waziri Mkuu wa Ghana Kofi Abrefa Busia.
## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1966
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Ghana
Jamii:Watu wa Ghana
Vishal Punjabi

**Vishal Punjabi** (alizaliwa 10 Julai 1980) ni mwongozaji wa filamu na mtayarishaji wa filamu za Kihindi mzaliwa wa Ghana ambaye kwa kiasi kikubwa anafanya kazi katika sinema za Bollywood na Kihindi.  Punjabi ni Afisa Mkuu Mtendaji (Mkurugenzi Mtendaji) wa kampuni ya utengenezaji wa filamu ya Mumbai, The Wedding Filmer.  Mnamo 2013, filamu ya hali halisi ya Vishal Punjabi Heartbeats ikawa filamu ya kwanza ya harusi nchini India kuingia katika tamasha la kimataifa la filamu. 
## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1980
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Ghana
Jamii:Waongozaji Filamu wa Ghana
Jamii:Watayarishaji  filamu wa Ghana
Constance Swaniker

**Constance Elizabeth Swaniker** (alizaliwa 30 Agosti 1973) ni mchongaji sanamu, mwalimu na mjasiriamali kutoka Ghana. Yeye ndiye mwanzilishi na Mkurugenzi Mtendaji wa Accent & Arts na pia mwanzilishi wa Taasisi ya Usanifu na Kiufundi (DTI) huko Accra. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1973
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu kutoka Accra
Jamii:Wachongaji wa Ghana
Oscar Provencal

**Oscar Provencal** ni mwigizaji wa Ghana, mwongozaji wa filamu, mfadhili na mtayarishaji. 

Provencal alijulikana zaidi kwa jukumu lake kama Inspekta Bediako katika mfululizo wa TV filamu ya Inspekta Bediako. 
## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa mwaka usiojulikana
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Ghana
Jamii:Watu wa Ghana
Jamii:Waongozaji Filamu wa Ghana
Jamii:Watayarishaji  filamu wa Ghana
Yaba Badoe

**Yaba Badoe** (alizaliwa 1954) ni mtengenezaji wa filamu za hali halisi kutoka Ghana na Uingereza, mwandishi wa habari na mwandishi.
## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1954
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Ghana
Jamii:Watu wa Ghana
Jamii:Watengenezaji  filamu wa Ghana
Kwesi Owusu

**Kwesi Owusu** (alizaliwa 24 Oktoba 1954 - alifariki 22 Machi 2025) alikuwa mwandishi wa Ghana, mtengenezaji wa filamu na mjasiriamali mbunifu. Alizingatiwa "mmoja wa watengenezaji filamu na wataalamu wa mawasiliano nchini Ghana" na pia alikuwa mwandishi wa vitabu vitano.  Katika miaka ya 1980, alikuwa mwanachama mwanzilishi wa kikundi chenye ushawishi cha African Dawn. Kuanzia mwaka 2022, Owusu alikuwa mwenyeji wa kipindi cha African Dawn, kilichoangazia "hadithi zisizoeleweka" kutoka kwa historia ya kitamaduni ya Afrika na pia mitindo ya sasa katika ulimwengu wa sanaa. 
## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1954
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wasanii wa Ghana
Jamii:Watu wa Ghana
Jamii:Watengenezaji  filamu wa Ghana
Jefferson Sackey

**Jefferson Kwamina Sackey** (alizaliwa 9 Septemba , 1978) ni mwandishi wa habari wa Ghana, mshauri wa vyombo vya habari, mtengenezaji wa filamu, na mwanamkakati wa PR.
## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1978
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Ghana
Jamii:Waongozaji Filamu wa Ghana
Nuotama Bodomo

**Nuotama Frances Bodomo** (alizaliwa 1988) ni mtengenezaji wa filamu kutoka Ghana, mwandishi na mwongozaji wa filamu.
## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1988
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Ghana
Jamii:Watu wa Ghana
Jamii:Waongozaji Filamu wa Ghana
Nana Kofi Asihene

**Nana Kofi Asihene** (alizaliwa 13 Juni 1980; kitaaluma alijulikana kama Nana Asihene) ni mwongozaji wa video za muziki kutoka Ghana, mshauri wa ubunifu, mtayarishaji wa filamu na mtengenezaji wa filamu.

Alifanya kazi na aina kadhaa za muziki na wasanii wakiwemo Sarkodie, Stonebwoy, Kwabena Kwabena, R2Bees, Mr Eazi, Ayigbe Edem, Ice Prince, Pappy Kojo, na wengine wengi.
## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1980
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Ghana
Jamii:Watu wa Ghana
Jamii:Waongozaji Filamu wa Ghana
Jamii:Watayarishaji  filamu wa Ghana
Jamii:Watengenezaji  filamu wa Ghana