Frances Gamble

**Frances Gamble** (1949–1997) alikuwa mtaalamu wa hali ya hewa na speleologia wa Afrika Kusini. Kazi yake kuhusu uhifadhi wa mapango ilikuwa kubwa. Alitathmini mifumo ekolojia ya mapango na sera za uhifadhi ambazo zilikuwa muhimu kuzilinda. Gamble alikuwa mmoja wa waanzilishi wa Shirika la Utafiti wa Mapango la Afrika Kusini, ambalo lililenga kuboresha maendeleo ya kisayansi na kitaaluma ya speleologia nchini Afrika Kusini. Alikuwa rais wa Chama cha Elimu ya Mazingira cha Afrika Kusini kuanzia 1986 hadi 1989 na wa Jumuiya ya Kijiografia ya Afrika Kusini kuanzia 1989 hadi 1991. Wakati ambapo Ubaguzi wa Rangi ulipunguza ushirikiano kwa watafiti wa Afrika Kusini, alijenga mitandao kimataifa ili kuwezesha utafiti.

## Maisha ya wali na elimu 
Frances Niven alizaliwa mwaka wa 1949 huko Pietermaritzburg, Mkoa wa Natal, Afrika Kusini kwa Cynthia Mary (née Hosking) na John McGregor "Jack" Niven. Wazazi wake wote wawili walikuwa wasomi.   Kabla ya ndoa yake, baba yake alikuwa amehudumu katika Jeshi la Anga la Afrika Kusini na wakati wa Vita vya Pili vya Dunia alipewa kazi na Jeshi la Anga la Kifalme kufanya misheni nchini Misri, Italia, Sudan, na Yugoslavia.  Alikuwa mkubwa kati ya binti zake watatu wakiwemo dada zake Joan na Sheila.  Karibu mwaka wa 1950, familia ilihamia Bulawayo, Kusini mwa Rhodesia, ambapo alifanya kazi katika Chuo cha Ualimu hadi 1965. Mwaka huo, familia ilirudi Natal, na Jack akawa mhadhiri mkuu katika Chuo Kikuu cha Natal .  Niven pia alijiunga na Chuo Kikuu cha Natal na kuhitimu na Shahada ya Sayansi mnamo 1969 na shahada ya uzamili ya Heshima mnamo 1971. 

## Kazi 
Mnamo Januari 1972, Niven aliteuliwa kuwa mtaalamu wa hali ya hewa (climatologist) katika University of Witwatersrand ndani ya Idara ya Jiografia na Sayansi ya Mazingira. Niven alifanya tafiti za uga na kupanga safari za mara kwa mara kwenda Pilgrim's Rest kwa ajili ya wanafunzi wake ili wapate uzoefu wa moja kwa moja katika utafiti. Aliolewa na W. A. L. Gamble na kwa pamoja walipata binti mmoja aliyeitwa Caryn.

Mnamo mwaka 1982, alipata shahada ya Uzamivu (PhD) kutoka University of Natal kwa tasnifu yenye kichwa *The Management of Karst Cave Ecosystems in the Transvaal*. Ilikuwa kazi ya kwanza nchini Afrika Kusini, na kulingana na profesa Margaret E. Marker, ilikuwa pia kazi pekee hadi kifo cha Gamble iliyotathmini hali ya hewa ya mapango na kuhimiza uhifadhi wa mapango.

Kazi mbalimbali za Gamble, zilizojumuisha zaidi ya machapisho ishirini kuhusu mapango, zilichunguza si tu matukio ya asili kama viwango vya mionzi, bali pia athari za maendeleo ya binadamu na watalii katika mifumo ya mapango. Katika kazi yake pana kuhusu uhifadhi wa mapango, alipendekeza kuwa wanasayansi washirikishwe katika usimamizi na uundaji wa miongozo ya kuhifadhi na kutumia mifumo ya ikolojia ya mapango. Miongoni mwa masuala aliyoyabainisha ni kwamba watalii na wapangaji miji mara nyingi husababisha uharibifu wa mazingira.

Miongoni mwa matatizo yaliyosababishwa na ukuaji wa miji, alitaja uchafuzi wa mazingira, ikiwa ni pamoja na majitaka, uchafuzi wa kilimo na moshi; mabadiliko ya uingizaji hewa na mtiririko wa hewa; mabadiliko ya hidrojia yaliyosababishwa na maendeleo ya kilimo, majengo, barabara, maegesho na vituo vya kusukuma maji; pamoja na uharibifu unaotokana na milipuko. Masuala yanayoletwa na wageni yalijumuisha utupaji taka na uchoraji holela (graffiti), mifumo ya taa na lampenflora, ubadilishanaji wa viumbe hai, na uondoaji wa malighafi kama guano na maumbo ya kijiolojia.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1949
Jamii:Waliofariki 1997
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Jamii:Wanasayansi wa Afrika Kusini