open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bahari ya Bering

thumb|Bahari ya Bering
**Bahari ya Bering** ni bahari ya kando ya Pasifiki iliyopo kusini kwa Urusi na Alaska. Eneo lake ni km² 2.315.000. 

Mlango wa Bering uko kaskazini kwake. 

Upande wa kusini safu ya visiwa vya Aleuti ni mpaka kati ya Bahari ya Bering na Pasifiki.

Jamii:Bahari
Jamii:Pasifiki
Jamii:Aktiki
Haumea

thumb|Haumea na miezi yake
thumb|Mbingirio wa Haumea
**Haumea** (alama: ) ni sayari kibete inayozunguka jua letu katika umbali mkubwa kwenye ukanda wa Kuiper. Ilitambuliwa mwaka 2004. Ina umbo la duaradufu; kipenyo chake baina ya ncha zake ni kilomita 1,138 lakini kipenyo kwenye ikweta ni kati ya km 2322 na km 1704. Umbo hili linatokana na mzunguko wa haraka kwenye mhimili wake. 

Haumea ina miezi miwili: Hiiaka na Namaka.

Haumea inapita Njia Mzingo yake ya kuzunguka Jua katika muda wa miaka 283 na miezi 6.

Periheli yake ina umbali wa vizio astronomia 35, afeli wa vizio astronomia 51 kutoka Jua.

Obiti ina mwinamo wa nyuzi 28,2° dhidi ya ekliptiki.  

Masi yake ni takriban theluthi moja ya Pluto. Umbo halifanani na tufe; umbo la Haumea limefananishwa na kiazi au sigara. Vipimo vyake vinakadiriwa kuwa kilomita 2,322 × 1,701 × 1,138.

Nadharia moja inajaribu kueleza umbo na mzunguko wake wa haraka kutokana na mgongano na gimba kubwa takriban miaka bilioni 4 iliyopita.. Kutokana na mgongano huu inadhaniwa ya kwamba vipande vingi vya gimba la awali viliachana na Haumea vikiifuata sasa kama wingu la vipande vidogo. 

## Marejeo 
## Viungo vya nje
*Haumea jinsi ilivyoonekana tarehe 10 Juni 2011

Jamii:Sayari
Itololo

**Itololo** ni kata ya Wilaya ya Kondoa katika Mkoa wa Dodoma, Tanzania. yenye postikodi namba **41721**. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 7,594 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,196  waishio humo.

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Dodoma 
Jamii:Wilaya ya Kondoa
Membe (maana)

**Membe** inaweza kumaanisha

* Membe,  ndege wa jenasi ya Numenius
* Membe (Chamwino), kata ya Wilaya ya Chamwino, Dodoma, Tanzania
Chang'ombe (Dodoma)

Kwa matumizi mengine ya jina hili angalia Chang'ombe

'''Chang'ombe''' ni kata ya Dodoma Mjini katika Mkoa wa Dodoma, Tanzania. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 39,324 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 25,415  waishio humo. 

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Dodoma
Jamii:Wilaya ya Dodoma Mjini
Uislamu nchini Niger

**Uislamu nchini Niger** ni dini ya kwanza kwa ukubwa. Imani hii hufuatwa na waumini ambao ni zaidi ya asilimia 94 ya idadi ya wakazi wote wa nchini humo, . 

Sehemu kubwa ya Waislamu nchini humo ni wa dhehebu la Sunni wanaofuata mafundisho ya imamu Maliki wakiwa na athira kiasi za Usufii.
 
## Tanbihi
## Marejeo
* Samuel Decalo. Historical Dictionary of Niger (3rd ed.). Scarecrow Press, Boston & Folkestone, (1997) ISBN 0-8108-3136-8

## Viungo vya nje
* "Islam and Niger"

Jamii:Dini nchini Niger
Engikaret

**Engikaret** ni kata ya Wilaya ya Longido katika Mkoa wa Arusha, Tanzania, yenye postikodi namba **23507**. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 8,298 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,527  walioishi humo.  

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Longido 
Jamii:kata za Mkoa wa Arusha
Károly Sándor Pallai

**Károly Sándor Pallai** (Miskolc, 5 Juni 1986) ni mtafiti wa bahari, mwanasayansi ya fasihi, mfasiri, mshairi na mhariri kutoka Hungaria. 

## Elimu na kazi
Shahada ya udaktari katika fasihi ya Kifaransa kwa kutafiti fasihi ya Visiwa vya Karibi (Surinam, Antili za Kiholanzi, Martinique, Guadeloupe, Guyana ya Kifaransa), Bahari ya Hindi (Shelisheli, Morisi, Réunion), na Pasifiki (Wallis na Futuna, Polynesia ya Kifaransa, Vanuatu). 

Hasa ameandika mashairi yanayohusu uhuru, haki za binadamu, falsafa na utambulisho. Amechapisha mashairi katika lugha kumi za duniani kote. 

## Tuzo
*2016: Programu ya Taifa Vipaji
*2016: Tuzo Naji Naaman: Tuzo Fikra (Lebanoni)
*2016: Tuzo Szabó Lőrinc
*2016: Junior Templeton Fellow
*2015: Programu ya Taifa Vipaji
*2013: Mawaziri shukrani (wizara ya utamaduni, Shelisheli)
*2013: 50 vijana vipaji (Hungaria)

## Utafiti wa monografia
## Maandishi yake
## Tafsiri
## Marejeo
* ZHI, Zhang & TINGJIE, Lai (mhariri), *World Poetry Yearbook 2014*, Uchina, The Earth Culture Press, 2015, pp. 170-171. ISBN 978-0-9712188-1-9/A
* GOVINDEN, Gerard, “Young oceanist among the greatest minds of his generation”, Seychelles Nation, 28 Aprili 2016, p. 5.
* KÁROLY, Fellinger, *Bétonnière ivre*, Paris, Éditions du Cygne, 2015, p. 103. ISBN 978-2-84924-428-9

Jamii:Waliozaliwa 1986
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waandishi wa Hungaria
Malambo (maana)

**Malambo** inaweza kumaanisha:

* wingi wa lambo, ambalo ni ukuta wa kuzuia mwendo wa mto na kufanya bwawa litokee
* Malambo, kata ya Wilaya ya Bariadi katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania
* Malambo (Ngorongoro) ni kata ya Wilaya ya Ngorongoro katika Mkoa wa Arusha, Tanzania. 
* Mto Malambo (Katavi)
* Mto Malambo (Arusha)
Enguserosambu

**Enguserosambu** ni kata ya Wilaya ya Ngorongoro katika Mkoa wa Arusha, Tanzania yenye postikodi namba **23704**. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 13,555 .  

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Ngorongoro 
Jamii:kata za Mkoa wa Arusha
Ngorongoro

**Ngorongoro** ni namna ya kutaja:
* Hifadhi ya Ngorongoro
* Kasoko ya Ngorongoro
* Kata ya Ngorongoro
* Wilaya ya Ngorongoro
Olorien/Magaiduru

**Olorien/Magaiduru** ni kata mojawapo ya Wilaya ya Ngorongoro katika Mkoa wa Arusha, Tanzania yenye postikodi namba **23702**. 

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2022, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,898 
Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,485  walioishi humo.  

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Ngorongoro 
Jamii:kata za Mkoa wa Arusha
Sokon Moja

**Sokon I** (pia: **Sokon Moja**)  ni kata ya Jiji la Arusha katika Mkoa wa Arusha, Tanzania, yenye postikodi namba **23115**. 

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2022, kata ilikuwa na wakazi wapatao 93,037 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 73,331  walioishi humo.  

## Marejeo
Jamii:Kata za Mkoa wa Arusha
Jamii:Wilaya ya Arusha
Oldonyosambu

**Oldonyosambu** ni jina la kata mbili za Tanzania kaskazini:
* Oldonyosambu (Arusha)
* Oldonyosambu (Ngorongoro)
Chanjo ya matumbwitumwi

thumbnail|right|200px|Chanjo ya matumbwitumwi

**Chanjo ya matumbwitumwi** inazuia ugonjwa wa matumbwitumbwi. Watu wengi wakichanjwa huwa inapunguza matatizo ndani ya jamii. Inafaa zaidi kama asilimia 90% ya wananchi wakichanjwa na ubora wake unakadiriwa kuwa asilimia 85% ya wananchi. Dozi mbili zinahitajika ili kukinga ugonjwa huo kwa muda mrefu. Dozi ya kwanza inapendekezwa kwa watoto wenye miezi 12 hadi miezi 18. Dozi ya pili kwa kawaida watoto wanapewa wakiwa wana miaka miwili hadi sita. Chanjo zilizoboreshwa zilianza kuuzwa mnamo mwaka 1960s. Ingawa chanjo za mwanzo zilikuwa Isiyo rasmi chanjo zilizofuatia ni virusi vilivyo hai visivyokuwa na nguvu. Kuna aina nyingi ya chanjo zinazotumika tangu mwaka 2007.

## Marejeo
Jamii:Chanjo
Jamii:Maradhi ya kuambukiza
Idibo

**Idibo** ni kata ya Wilaya ya Gairo katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 12,684 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 17,837  waishio humo. 

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Gairo
Jamii:kata za Mkoa wa Morogoro
Endamaghang

**Endamaghang** ni kata ya Wilaya ya Karatu katika Mkoa wa Arusha, Tanzania, yenye postikodi namba **23614**. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 5,742 .Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 16,267  walioishi humo.  

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Karatu
Jamii:kata za Mkoa wa Arusha
Kalemawe

**Kalemawe** ni kata ya Wilaya ya Same katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania. 

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2022, kata ilikuwa na wakazi wapatao 5,383 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 4,248  walioishi humo.  

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Same
Jamii:kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Ruvu (maana)

**Ruvu**  (wakati mwingine pia "Luvu") inaweza kumaanisha

*Ruvu - mto muhimu wa Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania ambao ni tawimto la mto Pangani, wakati mwingine pia jina mbadala kwa sehemu za mto Pangani
*Ruvu (Pwani) - mto wa Mkoa wa Pwani, Tanzania, unaokusanya maji kutoka milima ya Uluguru upande wa kusini
*Ruvu (Same) - kata ya Wilaya ya Same, Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania
*Ruvu (Kibaha) - kata ya Wilaya ya Kibaha katika Mkoa wa Pwani, Tanzania.
Makuyuni

**Makuyuni** ni jina la kata tatu nchini Tanzania:

*Makuyuni (Korogwe), kata ya Wilaya ya Korogwe
*Makuyuni (Monduli), kata ya wilaya ya Monduli
*Makuyuni (Moshi), kata ya Wilaya ya Moshi
Mtoni

**Mtoni** ni jina la kata zifuatazo nchini Tanzania:
* Mtoni (Temeke)
* Mtoni (Unguja)
* Mtoni ChemChem
* Mtoni Kidatu
Wilaya za Tanzania 4 Morogoro

**Rejea Wilaya za Tanzania 4**

=Karibu kutumia matini hizi!=
Karibu kunakili matini hizi na kusahihisha /kuanza makala za kata!
Afadhali fungua makala ya wilaya husika na fungua katika orodha ya majina chini kwenye ukurasa kata moja baada ya nyingine katika utaratibu wa a-b-c

## TAHADHARI
*Hakikisha ya kwamba ukurasa uliofungua ni kweli kata ya wilaya hii! Majina mengi yanapatikana mara kadhaa kwa mahali tofauti. Kama ni hivi, sahihisha kigezo cha kata za wilaya ipasavyo na kuanza makala mpya (mfano: unagonga "kata 1" kwenye wilaya "Pazuri" unakuta jina hili liko tayari katika wilaya nyingine. Hapa unabadilisha kigezo na jina kuwa "Kata 1 (Pazuri)" na kuanzisha makala hii. Angalia mfano wa Majengo na kata zinazoorosheshwa hapa)
*Ukifungua makala angalia kama mtu aliweka nyongeza kuhusu kata. Hizi zinabaki! Kwa hiyo futa sehemu ya juu inayotaja jina, wilaya, mkoa na idadi ya wakazi pamoja na sehemu ya chanzo (   na kuweka sehemu kutoka hapa chini, HALAFU unabadilisha pia sehemu ya "Marejeo" na yote katika mabano ya {{ au [[. Matini mengine unaacha juu ya "marejeo".
Mia moja na moja

**Mia moja na moja** ni namba inayoandikwa **101** kwa tarakimu za kawaida na CI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 100 na kutangulia 102. 

**101** ni namba tasa.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 101 KK na 101 BK.

## Tanbihi
Mia moja na mbili

**Mia moja na mbili** ni namba inayoandikwa **102** kwa tarakimu za kawaida na CII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 101 na kutangulia 103. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 17.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 102 KK na 102 BK.

## Tanbihi
Mia moja na tatu

**Mia moja na tatu** ni namba inayoandikwa **103** kwa tarakimu za kawaida na CIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 102 na kutangulia 104. 

**103** ni namba tasa.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 103 KK na 103 BK.

## Tanbihi
Mia moja na nne

**Mia moja na nne** ni namba inayoandikwa **104** kwa tarakimu za kawaida na CIV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 103 na kutangulia 105. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 13.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 104 KK na 104 BK.

## Tanbihi
Mia moja na tano

**Mia moja na tano** ni namba inayoandikwa **105** kwa tarakimu za kawaida na CV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 104 na kutangulia 106. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 5 x 7.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 105 KK na 105 BK.

## Tanbihi
Hakimu

**Hakimu** ni mtu anayeendesha kesi mahakamani akiwa peke yake au akiwa kama sehemu ya jopo la mahakimu. 

Mamlaka, kazi njia ya uteuzi, nidhamu na mafunzo ya mahakimu yanatofautiana katika mahakama mbalimbali.

Hakimu anatakiwa kuendesha kesi bila kuonyesha upendeleo na katika mahakama ya wazi. Hakimu anasikiliza mashahidi na ushahidi uliowasilishwa na mawakili wa kesi, kisha kutathmini ukweli na hoja za pande mbili tofauti, na hatimaye anatoa uamuzi juu ya suala hilo kulingana na tafsiri yake ya sheria na hukumu yake binafsi.

Katika baadhi ya mahakama, mamlaka ya hakimu inaweza kuwa sawasawa na ya jopo la majaji. Katika mifumo ya uchunguzi wa tuhuma hakimu anaweza pia kuwa hakimu mpelelezi.

Jamii:Sheria
Jopo la majaji

**Jopo la majaji** ni kundi la watu walioapishwa na kuitishwa ili kutoa uamuzi, adhabu au hukumu isiyo na upendeleo (kutafuta ukweli juu ya swala  fulani) lililowasilishwa rasmi kwao na mahakama. Majopo ya kisasa hupatikana katika mahakama ili kuchunguza hatia, au makosa, katika uhalifu.

Jamii:Sheria
Kura

, kura zinapigwa mara nne kwa mwaka: kila raia analetewa nyumbani maelezo na vifaa vya kupigia kura.]]
**Kura** ni tendo au njia ya kawaida kwa kundi la watu ama kuchagua kiongozi wanayemtaka ama kuchukua maamuzi wanayoona yanafaa. 

Taratibu za kupiga kura zinaweza kuwa mbalimbali, kwa mfano kuhusu nani apige, nani apigwe kura, kwa namna gani n.k.: mara nyingi ni muhimu itunzwe siri kuhusu kura iliyotolewa na kila mtu, aweze kuitoa bila hofu au shuruti kutoka nje.

Demokrasia inapenda chaguzi zifanyike na maamuzi mengi yachukuliwe baada ya mjadala mpana na kura za wengi.

Pengine kupiga kura ni wajibu unaosisitizwa na sheria, lakini mara nyingi zaidi mwenye haki ya kupiga kura anaweza kuachiwa hiari asiitumie, tena dini ndogo chache zinakataza waumini wasipige kura kamwe.

## Viungo vya nje
*A history of voting in the United States from the Smithsonian Institution.
*A New Nation Votes: American Elections Returns 1787-1825 
*Can I Vote?—a nonpartisan US resource for registering to vote and finding your polling place from the National Association of Secretaries of State.
* The Canadian Museum of Civilization — A History of the Vote in Canada
Uraia

**Uraia** ni hali ya mtu kutambulika chini ya sheria kama mwananchi mwenye haki zote katika nchi fulani. Mtu huyohuyo pengine anaweza kuwa raia wa nchi zaidi ya moja. Hata hivyo kuna watu wasio na uraia wa nchi yoyote.

Mtu anapata uraia kufuatana na sheria za nchi husika. Kwa kawaida ni kwa sababu wazazi wake ni raia wa nchi hiyo naye amezaliwa nchini humo. Lakini si hivyo kila mara, kwa sababu anaweza kuwa na wazazi raia wa nchi tofauti, au anaweza kuzaliwa nje ya nchi yao. Pengine wazazi wenyewe hawakuzaliwa katika nchi ambayo wana uraia wake.

Sheria zinaweza kukubali uraia kwa msingi wa:
* uraia wa wazazi wote au mmojawapo
* kuzaliwa nchini
* kuoana na raia
* kuandikishwa baada ya kuishi nchini muda mrefu

Mara chache sheria inazuia watu kupewa uraia kwa msingi wa dini n.k.

## Marejeo
* 
* Beaven, Brad, and John Griffiths. "Creating the Exemplary Citizen: The Changing Notion of Citizenship in Britain 1870–1939," *Contemporary British History* (2008) 22#2 pp 203–225  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Viungo vya nje
* BBC PSHE & Citizenship 
* The Life in the UK Citizenship Test Report by Thom Brooks
*
Holili

**Holili** ni kata ya Wilaya ya Rombo katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania. 

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2022, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,932 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,299  walioishi humo. 

Holili kwa upande wa mashariki inapakana na Taveta (Kenya), upande wa kaskazini inapakana na kata ya Mahida, kusini inapakana na wilaya ya Mwanga na upande wa magharibi inapakana na wilaya ya Moshi vijijini.

Wakazi asili wa Holili ni Warombo  na jina Holili linasemekana kutokana na neno la Kiseri "Ulili" ikiwa na maana ya  "Kitanda" kwa Kiswahili. 

Kilometa tatu kaskazini magharibi mwa mji mdogo wa Holili upo mlima unaoitwa "Manuo" ikiwa ni neno la Kiseri lenye maana ya "mawe ya kunolea" na pia unaitwa "maimbu" ikiwa ni jina la mtu aliyeishi hapo miaka ya zamani.

Holili ndiyo inayoongoza Tanzania kwa kuwa na rasilmali ya madini aina ya pozolana yanayotumika kutengenezea saruji.
 
Biashara kubwa humo ni ubadilishanaji wa bidhaa na nchi jirani ya Kenya, mchanga na matofali. 

Pia ziko biashara ndogondogo za mama ntilie, vilabu vya pombe na vyumba vya kulala wageni, kilimo na ufugaji mdogomdogo. 

Kuna ofisi na vituo vya pamoja vya forodha vya jumuia ya Afrika Mashariki.

Holili pia kuna shule tatu za msingi ambazo ni: shule ya msingi Holili, shule ya msingi Kastamu na shule ya msingi Ritaliza.

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Rombo
Jamii:Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Mia moja na sita

**Mia moja na sita** ni namba inayoandikwa **106** kwa tarakimu za kawaida na CVI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 105 na kutangulia 107. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 53.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 106 KK na 106 BK.

## Tanbihi
Mia moja na saba

**Mia moja na saba** ni namba inayoandikwa **107** kwa tarakimu za kawaida na CVII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 106 na kutangulia 108. 

**107** ni namba tasa.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 107 KK na 107 BK.

## Tanbihi
Marangu Kitowo

**Marangu Kitowo** ni kata ya Wilaya ya Rombo katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania. 

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2022, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,539 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,734  walioishi humo.  

Iko kati ya mita 1700 na 1950 juu ya usawa wa bahari. Hali ya hewa ni nzuri sana kutokana na milima, mabonde na mito yenye maji majira yote ya mwaka. Ndizi zinalimwa kwa wingi; pia maharage, kahawa, viazi na mboga za aina nyingi. 

Kijiji kina maendeleo mazuri, ila barabara bado hazitunzwi vizuri, hivyo vipindi vya mvua zinapitika kwa shida. 

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Rombo
Jamii:Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Mengwe

**Mengwe** ni kata ya Wilaya ya Rombo katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania. 

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2022, kata ilikuwa na wakazi wapatao 4,771 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 5,277  walioishi humo.  

Mengwe ni pia makao makuu ya tarafa yenye kata tisa nazo ni: Mengwe, Manda, Mamsera, Challa, Holili, Mahida, Keni, Aleni na Mengeni.

## Marejeo
Jamii:Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Jamii:Wilaya ya Rombo
Bomambuzi

**Bomambuzi** ni kata mojawapo ya Moshi Mjini katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania yenye postikodi namba 25120.

Kata ina jumla ya mitaa mitano ambayo ni Relini, Kilimani, Bomambuzi, Sokoni na Kanisani. 

Kata ina jumla ya shule mbili za msingi yaani Mandela na Azimio. Pia ina soko la bidhaa linalojulikana kama Pasua Sokoni pamoja na Kituo cha Afya cha Pasua. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 20,326 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 15,776  walioishi humo.

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Moshi Mjini
Jamii:Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Bondeni (Moshi Mjini)

Kwa matumizi mengine ya jina hili angalia **Bondeni**

**Bondeni** ni kata ya Moshi Mjini katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania, yenye postikodi namba **25106**. 

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2022, kata ilikuwa na wakazi wapatao 2,712. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 4,050  walioishi humo. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 4,646 waishio humo.   

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Moshi Mjini
Jamii:Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Bondeni

**Bondeni** inataja mahali penye bonde fulani. Inapatikana kama jina la kata na vijiji mbalimbali, kwa mfano
* kata ya Bondeni (Hai), Mkoa wa Kilimanjaro
* kata ya Bondeni (Kyela), Mkoa wa Mbeya
* kata ya Bondeni (Moshi Mjini), Mkoa wa Kilimanjaro
* kata ya Fuoni Kibondeni, Mkoa wa Mjini Magharibi 
* kata ya Kikwajuni Bondeni, Mkoa wa Mjini Magharibi
Karanga

Kwa matumizi mengine ya jina hili angalia **Karanga (Moshi Mjini)**
thumb|Karanga zilizokauka
**Karanga** au **njugu** (kwa Kiingereza: peanut au groundnut) ni mbegu ya mnjugu na moja kati ya mazao muhimu duniani. Jina la kisayansi la mmea huo ni ***Arachis hypogaea***. 

Vikonyo vya karanga vinaingia katika ardhi na makaka yanaiva hapa chini. Baada ya kukauka makaka haya na matunda ndani yao hufanana na jozi kwa hiyo kuna majina kama "jozi ya ardhini" katika lugha mbalimbali .

Karanga zinaliwa moja kwa moja, hasa baada ya kukaangwa, zinasagwa kuwa siagi ya karanga na hasahasa zinasagwa na kukandamizwa kwa kupata mafuta ya karanga kwa upishi au matumizi viwandani. Mabaki ya karanga baada ya kutolewa kwa mafuta ni lishe bora la nyongeza kwa mifugo kama ng'ombe.

Karanga au mafuta yake vinaweza kusababisha mzio kwa asilimia ndogo za watu lakini hili ni tatizo katika nchi ambako chakula ni hasa chakula kilichoandaliwa viwandani kutokana na matumizi mapana ya karanga.

## Historia ya Njugu 
Kulingana na watafiti zilitokea nchi ya Argentina, bara la Amerika kusini ambapo njugu ilikuwa ni kama maotea tu.

## Sehemu za njugu 
* Ganda: hili ni sehemu ngumu ya njugu ambayo huwa inashikana na udongo
* Kotiledoni: hii ni sehemu inayolika na huwa mbili unapomega njugu.
* Ngozi ya mbegu: hii ni sehemu nyembamba inayofunika kotiledoni. Huwa na rangi ya kahawia.

## Kilimo cha njugu 
Njugu hustawi vizuri katika udongo wa mchanga uliochanganywa na mchanga wa shambani (loamy soil) na wenye PH ya 5.9 hadi 7. Huhitaji hewa yenye joto pamoja na madini ya phosphorus, calcium, magnesium na potassium. Huweza kukua hata kunako mvua kiasi cha 350mm lakini kwa mazao bora huhitaji unyevu wa mvua kiwango 500mm. 

Njugu huweza kuvunwa baada ya siku tisini baada ya kupanda. Njugu huwa moja ya nafaka ambazo huweza kuboresha rutuba ya udongo na kwa hiyo huweza kupandwa pamoja na mimea mingine kama vile mahindi.

## Marejeo
Jamii:Mazao
Ng'ambo

'''Ng'ambo''' inamaanisha mahali palipo upande mwingine wa kizuizi fulani kama mto, bonde, mlima au bahari. Mara nyingi inatumiwa kutaja sehemu iliyo mbali sana, kwa mfano "alikwenda kusoma ng'ambo" yaani katika nchi nyingine, kwa kawaida hata nje ya Afrika.

Neno latumiwa pia kama jina la maeneo kama kata, vijiji au vitongoji katika sehemu mbalimbali za Afrika ya Mashariki.

*kata ya Ng'ambo (Tabora mjini)
*kata ya Ng'ambo (Moshi Mjini)
*kata ya Ng'ambo (Baringo)
Njoro (maana)

**Njoro** inaweza kumaanisha:

*kata ya Njoro (Moshi Mjini)
*kata ya Njoro (Same)
*kata ya Njoro (Kiteto)
*Njoro, Kenya
Soweto (Moshi Mjini)

Kwa matumizi mengine ya jina hili angalia **Soweto (maana)**

**Soweto** ni kata ya Moshi Mjini katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania yenye postikodi namba **25114**. 

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2022, kata ilikuwa na wakazi wapatao 15,219 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 14,946  walioishi humo.

Soweto ina mitaa ipatayo mitatu ambayo ni Sabasaba, Wireless na Khambaita.

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Moshi Mjini
Jamii:Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Biriri

**Biriri** ni kata ya Wilaya ya Siha katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania, yenye msimbo wa posta **25406**.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 5,179 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,768  walioishi humo.  

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Siha
Jamii:Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Soweto (maana)

**Soweto** ni jina mashuhuri nchini Afrika Kusini inapomaanisha 
*Soweto, kanda ndani ya Jiji la Johannesburg na mahali pa upinzani dhidi ya utawala wa apartheid

Kutokana na umaarufu ya Soweto ya Afrika Kusini imekuwa jina pia kwa maeneo mbalimbali katika Afrika ya Mashariki

*Soweto (Moshi Mjini)
*Soweto (Nairobi), sehemu ya Kibera
Salome (mke wa Zebedayo)

ya Kiorthodoksi ya Salome na wenzake kwenye Kaburi la Yesu (Kizhi, karne ya 18).]]
**Salome** (kwa Kiebrania: שלומית, *Shelomit*, kutoka mzizi שָׁלוֹם, shalom, yaani amani) alikuwa mke wa Zebedayo na mfuasi wa Yesu Kristo pamoja na wanae Yakobo Mkubwa na Mtume Yohane, waliokuwa marafiki wakuu wa Yesu pamoja na mtume Petro.

Kwa msingi huo alithubutu kumuomba Yesu awape wanae nafasi mbili za kwanza katika ufalme wake ujao.

Anatajwa kati ya wanawake waliosimama chini ya Yesu msalabani (Mk 15:40; Math 27:56) na kati ya wale waliowahi kwenda kaburini Jumapili asubuhi na mapema (Mk 16:1).

Pengine anadhaniwa kuwa na undugu na Bikira Maria, mama wa Yesu. 

Anaheshimiwa na madhehebu mengi ya Ukristo kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 24 Aprili. 

## Picha

File:Meister der Palastkapelle in Palermo 001.jpg|Palermo, 1150 hivi
File:Birth of Jesus - Capella dei Scrovegni - Padua 2016.jpg|Giotto (1267-1337)
File:La Nativite. detail .Louvre. Guido da Siena.jpg|Guido da Siena, karne ya 13
File:Duccio di Buoninsegna 058.jpg|Duccio 1308-1311

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
Jamii:Waliozaliwa karne ya 1 KK
Jamii:Waliofariki karne ya 1
Maria wa Kleopa

ya Maria wa Kleopa kadiri ya mchoro wa Caravaggio *Mazishi ya Kristo* (1602).]] 
**Maria wa Kleopa** (kwa Kigiriki Μαρία ἡ τοῦ Κλωπᾶ, *María hē tou Clōpá*) alikuwa mwanamke Myahudi aliyemfuata Yesu Kristo hadi msalabani huko Kalivari (Yoh 19:25).

Haieleweki vizuri kama alikuwa binti au mke wa huyo Kleopa. Wengine wanadhani ndiye aliyetajwa kati ya wanawake waliokwenda kaburini Jumapili asubuhi na mapema kadiri ya Mk 16:1 kama *Maria wa Yakobo* (bin Alfayo) kwa maana ya mama yake.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu, hasa tarehe 24 Aprili.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Zebedayo

wa Hans von Kulmbach, *Maria Salome na Zebedayo pamoja na wanao Yakobo Mkubwa na Yohane Mwinjili*, 1511 hivi.]]
**Zebedayo** (kwa Kigiriki Ζεβεδαῖος, *Zebedaios*, kutoka Kiebrania זְבַדְיָה, ''Zvad'yah*, yaani *Mwingi* au *Zawadi yangu''), kadiri ya Injili zote nne, alikuwa baba wa Mitume wawili wa Yesu Kristo: Yakobo Mkubwa na Yohane. 

Injili zinamtaja pia mke wake, Salome, ambaye pia alifuatana na Yesu hadi kifo chake msalabani huko Kalivari, nje kidogo ya ngome ya Yerusalemu.

Zebedayo aliishi kwenye Ziwa Galilaya 

Injili zinamtaja pia katika mistari mingine: Math 10:2; 20:20; 26:37; 27:56; Mk 3:17; 10:35; Lk 5:10 na Yoh 21:2.

Baadhi ya wataalamu wanadhani alikuwa pia kuhani.

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 1 KK
Jamii:Waliofariki karne ya 1
Jamii:Watu wa Biblia
Kivisini

**Kivisini** ni kata ya Wilaya ya Mwanga katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania. 

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2022, kata ilikuwa na wakazi wapatao 2,106 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 1,694  walioishi humo.  

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Mwanga
Jamii:Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Hali Ngumu

**Hali Ngumu** ni jina la wimbo uliotungwa na kuimbwa na kundi zima la Marquis Original katika miaka ya 1980 mwishoni na 1990 mwanzoni. Ni kati ya nyimbo zilizotamba sana katika miaka hiyo. 

Mashairi yake anazungumzia mkewe ambaye analalamikia maisha magumu na kutoa siri za ndani, yaani, mambo ya mume na mkewe. Hivyo basi anamsihi wakumbuke walipotoka na asiwasikilize hao vijino pembe. 

Hivyo basi abadili mwenendo wake na atakachopata atamtimizia, zaidi ya hapo hawezi kwani maisha yake yatakwenda kombo. 

## Wahusika
*Mpiga Solo - Dekula Kahanga
*Mpiga Solo la 2 - Steven Kaingilila
*Mpiga rythm - Mulenga Kalonji
*Mpiga besi -  Banza Mchafu
*Mpiga Dramz - Mharami Seseme
*Mpiga Congas - Seif Said
*Mpiga Sax -  Berry Kankonde na Mukuna Roy
*Mpiga Tarumbeta - Kaumba Kalemba
*Mtunzi wa wimbo - Ngoie Mubenga
*Waimbaji: Issa Nundu, Parash Mukumbule, Mutombo Audax na Tshimanga Assosa.

## Tazama pia
*Mashoga
*Minou

## Viungo vya Nje
* 
Jamii:Nyimbo za 1990
Jamii:Nyimbo za 1991
Jamii:Nyimbo za Marquis Original
KIA (Hai)

**KIA** ni kata ya Wilaya ya Hai katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania. Jina latokana na kifupi cha Kilimanjaro International Airport (Uwanja wa ndege wa Kimataifa wa Kilimanjaro) iliyopo hapa.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 12,732 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,472  walioishi humo.  

Msimbo wa posta ni 25311.  

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Hai            
Jamii:kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Wanyamapori

''.]]
**Wanyamapori**  ni wanyama wanaoishi porini na huwa hawafugwi na binadamu kama baadhi ya wanyama wengine.

Wanyama hao ni kama vile Tembo wa Afrika, Simba, Twiga , Pundamilia, Chui, Kongoni, Sitatunga, Fisi na wanyama wengine. 

Wanyamapori wanaweza kuwekwa pamoja katika sehemu iliyotengenezwa na kuitwa Zuu au bustani ya wanyama, lakini si eneo rasmi kwa wanyama hao kuishi.

Wanyamapori wamegawanyika katika makundi mbalimbali kulingana na upatikanaji wao. Makundi hao ni kama ifuatavyo:
# wanyama waliopotea kama vile dinosauri (mijusi wakubwa), vifaru weupe n.k.
# wanyama wanaokaribia kupotea kama vile ndovu au tembo, mbwamwitu duma n.k.

Jamii:Wanyama
Ngalula

**Ngalula** ni jina la kutaja wimbo uliotungwa na kuimbwa na  kundi zima la Marquis Original katika miaka ya tisini. Moja kati ya nyimbo zilizotamba sana katika miaka hiyo. 
Mashairi yake anazungumzia uvumilivu katika ndoa. Hasa pamoja na vituko vyake lakini atakuwa naye pia maishani. Yupo njia panda katika maamuzi haya ambayo anayajua yeye mwenyewe licha ya vituko vyote anavyofanyiwa. Kisa tu amemzoea na anamuelewa vizuri kuliko mtu yeyote, shida na raha zake anazielewa na anazivumilia.
Baadaye, anamsihi azibe masikio kwa vile hayo ni maji ya moto yatapoa tu, mama. 
Humu walitumia sana mtindo wa "Sendema" mtindo maarufu sana kwa bendi hii. Kama ilivyo kawaida wa muziki wa dansi, sehemu kubwa inapiga vyombo tupu kama tumbuizo kwa wasikilizaji. Midomo ya bata (tarumbeta) zimepigwa vilivyo katika wimbo huu - kwa umahiri wa hali ya juu.  
## Viungo vya Nje
* 
Jamii:Nyimbo za 1990
Jamii:Nyimbo za 1991
Jamii:Nyimbo za Marquis Original
Kusadikika

**Kusadikika** ni kitabu kilichoandikwa na mwandishi Shaaban Robert kutoka nchi ambayo sasa inaitwa Tanzania.

Kitabu kinaelezea nchi ya Kusadikika ambayo ipo angani, ikipakana na nchi zingine nyingi.

Kusadikika ni mojawapo ya kazi maarufu sana za mwandishi Shaaban Robert ambaye pengine anatajwa kama baba wa fasihi ya Kiswahili.

Jamii:Fasihi ya Kiswahili
Utawala

thumb|Julius Nyerere aliyekua Mtawala wa Tanzania mwaka 1977-1985
thumb|Donald Trump Mtawala wa Marekani Mwaka 2017-2021
**Utawala** (kutoka neno la Kiarabu) ni mamlaka na haki ya kuongoza. Ni jambo lisiloepukika katika maisha ya pamoja ya binadamu.

Utawala umejitokeza kwa namna nyingi katika ngazi mbalimbali katika historia ya dunia.

Kwa mfano, utawala unaweza kuwa wa kisiasa juu ya nchi au kabila katika jamii husika.

## Katika Biblia
Biblia inaelezea ni kusudi la Mungu kumuumba mwanadamu ili akatawale viumbe vyake vingine. Kitabu cha Mwanzo 1:27-28 Kinasema: "Mungu akaumba mtu kwa mfano wake, kwa mfano wa Mungu alimwumba, mwanamume na mwanamke aliwaumba. Mungu akawabarikia, Mungu akawaambia, Zaeni, mkaongezeke, mkaijaze nchi, na kuitiisha; mkatawale samaki wa baharini, na ndege wa angani, na kila kiumbe chenye uhai kiendacho juu ya nchi"

Hivyo mwanadamu aliumbwa ili ashike utawala juu ya vile Mungu alivyoviumba.

Lakini utawala ni hasa sifa ya Mungu katika maongozi yake juu ya ulimwengu aliouumba.

Ni hasa Yohane Mbatizaji na Yesu waliotangaza ujio wa utawala wa Mungu kama kiini cha ujumbe wao.

Jamii:Elimu jamii
Jamii:Sheria
Jamii:Dini
Shamba

ya dunia ikionyesha vitovu vya kilimo na kilivyoenea katika historia ya awali: Mashariki ya Kati (9,000 KK), beseni za mito Yangtze na Mto wa Njano (7,000 KK), na nyanda za juu za Guinea Mpya (7,000–4,000 KK), Mexico ya Kati (3,000–2,000 KK), sehemu za kaskazini za Amerika Kusini (3,000–2,000 KK), Afrika Kusini kwa Sahara (3,000–2,000 KK), upande wa mashariki wa Amerika Kaskazini (2,000–1,000 KK).]]
thumb|Shamba la nanasi huko DRC
**Shamba** (kutoka Kifaransa "champ") ni eneo la ardhi ambalo limetengwa kwa ajili ya shughuli za kilimo kwa lengo la kuzalisha mazao ya chakula na mazao mengineyo; ni kitu cha msingi katika uzalishaji wa chakula.

Neno hili linatumika kwa vitengo maalamu kama vile mashamba ya nafaka, mashamba ya mbogamboga, mashamba ya Mazao ya biashara na mashamba ya matunda.

Mara nyingi mashamba yanaendana na ufugaji wa ng'ombe wa maziwa, nguruwe, kuku n.k., pamoja na ardhi inayotumika kwa uzalishaji wa fuwele asili, nishati ya mimea na bidhaa nyinginezo.

Inahusisha ranchi, mashamba makubwa na bustani pamoja na ardhi.

## Tanbihi
Jamii:Uchumi
Jamii:Kilimo
Matundasi

**Matundasi** ni kata ya Wilaya ya Chunya katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania. 

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 26,073 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,477  walioishi humo. 

Msimbo wa posta ni 53809.

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Chunya
Jamii:Kata za Mkoa wa Mbeya
Ifwenkenya

**Ifwenkenya ** ni kata ya Wilaya ya Songwe katika Mkoa wa Songwe, Tanzania. Hadi mwaka 2018 ilikuwa sehemu ya Wilaya ya Chunya. Msimbo wa posta ni 53828.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 10,951 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,876  walioishi humo. 

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Songwe
Jamii:Kata za Mkoa wa Songwe
Mbugani (maana)

**Mbuga** ni eneo lenye mazingira ya uoto wa manyasi au lililo karibu na mbuga kwa maana ya hifadhi ya wanyama au mazingira asilia kama mbuga ya wanyama.

Kwa hiyo "Mbugani" pamoja na "Mbuga" inatumika kama jina la vijiji, vitongoji au kata mbalimbali, kwa mfano hizi nchini Tanzania:

*Mbugani (Chunya) 
*Mbugani (Nyamagana)
*Mbugani (Tabora mjini)

*Mbuga (Ulanga) katika mkoa wa Morogoro
*Mbuga (Mpwapwa) katika mkoa wa Dodoma
Hassan Ramadhan Kessy

**Hassan Ramadhan Kessy** (alizaliwa )Morogoro, Tanzania, 7 Septemba 1994 ), ni mchezaji wa soka wa klabu ya Nkana FC ya Zambia. Nafasi anayocheza mchezaji huyu ni beki wa kulia.

## Klabu alizowahi kuchezea
*Mtibwa Sugar F.C.- 2011-2014
*Simba S.C.- 2014-2016
*Yanga Sc- 2016-2018
*Nkana FC - 2018

Jamii:Wachezaji mpira wa Tanzania
Juctice Majabvi

thumb|Juctice Majabvi
**Juctice Majabvi** (amezaliwa Harare, Zimbabwe, 26 Machi, 1984) ni mchezaji wa kandanda akiichezea klabu ya Simba S.C. ya nchini Tanzania. Majabvi nafasi anayocheza ni kiungo mkabaji.

## Timu alizowahi Chezea
Lancashire Steel-2002-2005

Dynamos FC-2005-2008

LASK  Linz-2008-2011

Khatoko kan hoa-2011-2013

Vicem hai Phong F.C-2013-2015

Simba S.C.-2015

Jamii:Waliozaliwa 1990
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji mpira wa Zimbabwe
Tishu

**Tishu** ni mkusanyiko wa seli za aina moja ambazo kwa pamoja hufanya kazi maalumu katika kiumbehai. Kisha viungo vinaundwa kwa muunganiko wa tishu mbalimbali.

Somo linalohusika na tishu linajulikana kama histolojia au, katika uhusiano na magonjwa hujulikana kama histopatholojia.

## Tanbihi 
## Marejeo 
* Raven, Peter H., Evert, Ray F., & Eichhorn, Susan E. (1986). *Biology of Plants* (4th ed.). New York: Worth Publishers. ISBN 0-87901-315-X.

## Viungo vya nje 
* List of tissues in ExPASy 

Jamii:Biolojia
Jamii:Mwili
Mwanabiolojia

**Mwanabiolojia** ni mwanasayansi anayefanya utafiti katika masuala ya biolojia. Wanabiolojia wana nia ya kusoma maisha ya viumbe hapa Duniani, iwe ni seli mojamoja, kiumbe chembe chenye chembechembe nyingi, au jumuiya fulani ya viumbe vinavyoendana. na huwa na lengo mahususi la utafiti (k.m., kusomea mambo ya malaria au saratani).

## Marejeo
Jamii:biolojia
Jamii:kazi
Jamii:Wiki Loves STEAMIA 2025
Mdudu Mabawa-marefu

**Wadudu mabawa-marefu** ni wadudu wadogo wa oda Mecoptera (mèkos = urefu, ptera = mabawa) katika nusungeli Pterygota (wenye mabawa). Familia muhimu za oda hii ni Panorpidae (nzi-nge) na Bittacidae (nzi-ning'inia). 

Mabawa ya wadudu hawa ni membamba na marefu yenye vena nyingi zinazoikizika, kama yale ya wadudu siku-moja. Jenasi kadhaa zina mabawa madogo sana au zimepoteza mabawa kabisa.

Mwili vilevile ni mwembamba na mrefu. Fumbatio ya madume inafanana na mkia wa nge: imepindika juu na ncha yake ina umbo lililopapulika ambalo lina uchi wa kiume ndani yake.

Sehemu za kinywa za wadudu hawa ni sahili. Mandibuli ni ndefu zenye pedipalpi nene. Hukamata arithropodi wadogo au hula mizoga.

Lava wa wadudu mabawa-marefu wanafanana na viwavi wenye miguu sita mifupi ya kweli na miguu kadhaa ya bandia. Pingili ya kumi inabeba kisahani cha mfyonzo au jozi ya vikulabu. Hula maada ya mimea au wadudu waliokufa, pengine hukamata wadudu. Lava hugeuka kwa bundo katika udongo au ubao unaooza.

## Picha

Bittacus banksi.JPG|Bittacidae (*Bittacus banksi*)
Boreus hyemalis female.jpg|Boreidae (*Boreus hyemalis*)
Chorista australis Gundaroo NSW Australia.jpg|Choristidae (*Chorista australis*)
Notiothauma reedi.jpg|Eomeropidae (*Notiothauma reedi*)
Merope tuber dorsal view - ZooKeys-269-051-g007A.jpeg|Meropeidae (*Merope tuber*)
Panorpagermanicamaleside.jpg|Panorpidae (*Panorpa germanica*)

Jamii:Wadudu mabawa-marefu
Msikiti wa Omar Ibn al-Khattab

**Msikiti wa Omar Ibn al-Khattab** (kwa Kihispania: Mezquita de Omar Ibn Al-Jattab) ni msikiti mashuhuri mjini Maicao (La Guajira) katika nchi ya Kolombia.

## Tazama pia 
* Umar ibn al-Khattab

## Viungo vya nje 
* La mezquita de Maicao (Colombia) cumple diez años, 16 septemba 2007
* Foto Panoramio 

Jamii:Msikiti
Marselino na Petro

ya Mt. Marselino huko Seligenstadt.]]
**Marselino na Petro** ni Wakristo wa karne ya 3 waliouawa mwaka 304 kwa ajili ya imani yao mjini Roma.

Tangu kale wanaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 2 Juni.

## Maisha
Kuhusu maisha yao, hatuna habari nyingi za hakika. Marselino alikuwa padri, na Petro mzinguaji. Wote wawili waliuawa kwa kukatwa kichwa katika dhuluma ya Kaisari Diokletian dhidi ya Wakristo wa Dola la Roma. 

Simulizi la kifodini chao la Papa Damas I ndilo chanzo cha kale zaidi juu yao. Damas alieleza kwamba alipata habari kutoka kwa muuaji wao ambaye baadaye alijiunga na Kanisa

Kwake tumepata kujua kwamba walipopelekwa kwenye vichaka vya miiba ili kuuawa, walilazimishwa kujichimbia makaburi yao, ili maiti wasionekane na yeyote, lakini Lusila alifaulu kuwazika kwa heshima mjini kwenye barabara inayoitwa Labicana, ambapo baadaye lilijengwa basilika maarufu. 

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo ya Kiswahili
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 190
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 159

## Marejeo ya lugha nyingine
*Catholic Online
*Anna Jameson: Sacred and Legendary Art 
*Saints of 2 June 

## Viungo vya nje
Jamii:Watu wa Roma ya Kale
Jamii:Waliozaliwa karne ya 3

Jamii:Mapadri
Trilojia ya Dollars

***Trilojia ya Dollars*** (), pia inajulikana kama ***Man with No Name Trilogy***, ni mfululizo wa filamu unaojulisha filamu tatu za mtindo wa Spaghetti Western ambazo zote zimeongozwa na Sergio Leone. Filamu hizo ni zinaitwa *A Fistful of Dollars* (1964), *For a Few Dollars More* (1965) na *The Good, the Bad and the Ugly* (1966). Zilisambazwa na United Artists.

Mfululizo huu umekuwa maarufu mno kwa ajili ya kuanzisha mtindo wa Spaghetti Western, na kupelekea kuvutia utengenezwaji wa filamu zingine kedekede za Spaghetti Western hapo baadaye. Filamu hizi tatu zimekuwa moja kati ya filamu zizilitolewa tahakiki bab-kubwa kwa muda wote katika filamu za western.

Ijapokuwa haikuwa nia ya Leone, filamu hizi tatu zimehesabiwa kama trilojia hasa kwa kufuatia uhusika wa maarufu wa "Man with No Name" (uliochezwa na Clint Eastwood, akivaa nguzo zilezile na kucheza katika muadhui yaleyale katika filamu zote tatu). Wazo la The "Man with No Name" lilivumbuliwa na wasambazaji wa Kimarekani wa United Artists, akitafuta pembe maridhawa ili waweze kuuza nakala nyingi ya filamu hii ikiwa kama trilojia. Uhusika wa Eastwood umekuwa wa majina mengi katika filamu hizi ambapo katika kila filamu aliitwa majina tofauti ikiwa ni pamoja na: "Joe", "Manco" na "Blondie".
### Washiriki
Waigizaji pekee walionekana katika filamu zote tatu ukiacha Eastwood ni Mario Brega, Aldo Sambrell, Benito Stefanelli na Lorenzo Robledo. Waigizaji wengine wanne wameonekana mara mbili katika trolijia ni pamoja na : Lee Van Cleef, Gian Maria Volontè, Luigi Pistilli, na Joseph Egger.

### Muziki
Mtunzi wa muziki ni Ennio Morricone ametengeneza muziki halisi wa filamu zote tatu, ijapokuwa katika *A Fistful of Dollars* alitajwa kama "Dan Savio."

## Washiriki orodha kamili 
## Kikosi kazi
## Mapokezi
### Mapokezi ya kitahakiki
### Matokeo ya Box office
### Tuzo
## Marejeo
### Bibliografia
*
Optatus wa Milevi

**Optatus wa Milevi** alikuwa askofu wa Milevi, huko Numidia, katika karne ya 4; anakumbukwa hasa kwa maandishi yake bora dhidi ya Parmenianus na wafuasi wengine wa Donato Mkuu, ambayo yalisisitiza kwamba Kanisa ni la kimataifa, na kwamba Wakristo wanahitaji sana kuwa na umoja kati yao wote .

Optatus alikuwa ameongokea Ukristo, alivyoandika Augustino wa Hippo, labda baada ya kuwa mtaalamu wa kuhubiri Mpagani. 

Tangu kale Optatus anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 4 Juni.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Mababu wa Kanisa

## Tanbihi
## Vyanzo
* Quick links to the separate books and parts of ‘Against the Donatists’, in a 1917 translation. www.tertullian.org.
*
*The *editio princeps* was by Cochlæus (Mainz, 1549). More manuscripts were used by Balduinus (Paris, 1563 and 1569), whose text was frequently reprinted in the seventeenth century. Louis-Ellies Dupin's edition includes a history of the Donatists and a geography of Africa (Paris 1700--); it is reprinted in Gallandi and in Migne (*Patrologia Latina*, XI). The best edition is that of Ziwza (CSEL, XXVI, Vienna, 1893), with description of the manuscripts.
* Donatism. Online Dynamic Bibliography.
*Mireille Labrousse, Sources Chrétiennes 412, 413
*Hermann Sieben, Fontes Christiani 56, 2013

Jamii:Mababu wa Kanisa
Fransisko Caracciolo

**Fransisko Caracciolo** (kwa jina la awali **Ascanio Pisquizio**; Villa Santa Maria, Chieti, leo katika mkoa wa Abruzzo nchini Italia, 13 Oktoba 1563 - Agnone, Isernia, mkoa wa Molise, 4 Juni 1608) alikuwa padri wa Kanisa Katoliki ambaye, pamoja na Yohane Augustino Adorno, alianzisha shirika la Wakleri Watawa Wadogo, akisukumwa na upendo wake mkubwa kwa Mungu na kwa jirani. 

Fransisko alitangazwa mwenye heri na Papa Klementi XIV tarehe 4 Juni 1769, halafu mtakatifu na Papa Pius VII tarehe 24 Mei 1807. 

Sikukuu yake huadhimisha tarehe ya kifo chake, 4 Juni. 

## Maisha
Tangu ujana wake alijulikana kwa uadilifu na heshima.

Aliamua kutawa alipokuwa na umri wa miaka 22, kisha kupatwa na maradhi ya ngozi yaliyodhaniwa kuwa ukoma, ugonjwa usiotibika wakati huo. Hapo aliweka nadhiri ya kumtumikia Mungu na watu maisha yake yote kama atapona.

Basi, jinsi alivyopona haraka ilitafsiriwa kuwa muujiza. Kwa vyovyote, alijitahidi mara moja kutimiza ahadi yake, akaenda Napoli asomee upadri. 

Mwaka 1587 alipewa upadrisho akajiunga na chama cha *Bianchi della Giustizia* (Weupe wa Haki), ambacho lengo lake lilikuwa kuandaa waliohukumiwa kufa waweze kufa kitakatifu. 

Miaka 5 baada ya kuhamia Napoli (1588) alipata kimakosa barua ya Giovanni Agostino Adorno wa Genova iliyomualika jamaa yake fulani kuungana naye katika kuanzisha shirika jipya. Fransisko aliona kosa hilo liliingia katika maongozi ya Mungu aliyemtaka yeye aitikie mwaliko huo. 

Hivyo alisaidia kuandika katiba ya shirika hilo ambalo lilikubaliwa na Papa Sisto V tarehe 1 Julai 1588, likathibitishwa na Papa Gregori XIV tarehe 8 Februari 1591, tena na Papa Klementi VIII tarehe 1 Juni 1592.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo ya Kiswahili
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 194
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 162-163

## Viungo vya nje
* Founder Statue in St. Peter's Basilica
Konde (Morogoro)

**Konde** ni kata ya Wilaya ya Morogoro Vijijini katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania, yenye Postikodi namba 67216. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 7,146 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 5,546  walioishi humo.

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Morogoro 
Jamii:Wilaya ya Morogoro Vijijini
Mbingu (Mlimba)

Kwa matumizi tofauti ya jina hili angalia Mbingu

**Mbingu ** ni kata mojawapo ya Wilaya ya Mlimba katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania, yenye Postikodi namba 67512. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 15,180 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 22,717  walioishi humo. 
Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 13,610 waishio humo. 

Kuna vijiji vya Vigaeni, Chiwachiwa na Mbingu.

Wakazi wengi ni wakulima wanaolima mahindi, mpunga, ndizi, muhogo, kokoa na mengineyo.

Pia wanajihusisha na uvuvi wa samaki kwenye mito midogomidogo na mabwawa.

Makampuni yasiyo ya kiserikal yanayojihusisha na shughul za kilimo yanayopatikana Mbingu ni pamoja na KOKOAKAMIL, OLAM and JATU.

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Mlimba
Jamii:Kata za Mkoa wa Morogoro
Michenga

**Michenga** ni kata ya Wilaya ya Ifakara Mjini katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania yenye Postikodi namba 67522. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 9,995 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata hii haikuanzishwa bado.   

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Ifakara Mjini 
Jamii:Kata za Mkoa wa Morogoro
Mji Mpya (Moshi Mjini)

Kwa matumizi mengine ya jina hili angalia **Mji Mpya**

**Mji Mpya** ni kata ya Moshi Mjini katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania, yenye postikodi namba 25111. 

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2022, kata ilikuwa na wakazi wapatao 16,582 .Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 15,293   walioishi humo.  

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Moshi Mjini
Jamii:Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Mlimani (maana)

**Mlimani** ni mahali palipo juu ya mlima au karibu na mlima.

Jina linaweza kutaja vitongoji, vijiji au mitaa mbalimbali kwa mfano
* Mlimani (Handeni)
* Mlimani (Morogoro)
Sabasaba (maana)

**Sabasaba** (pia: **Saba Saba**) ni namna ya kutaja namba 77 au kifupi cha tarehe ya 7 Julai au siku ya saba kwenye mwezi wa saba.

Inataja mara nyingi
* Sikukuu ya Saba Saba ya kuundwa kwa chama cha TANU mwaka 1954 ni sikukuu ya umma katika nchi ya Tanzania; ilifutwa mwaka 1993 lakini kurudishwa kwa maana tofauti (angalia makala yenyewe) 
* kifupi kwa maonyesho ya Dar es Salaam International Trade Fair katika Jiji la Dar es Salaam nchini Tanzania na eneo lake kwenye barabara ya Kilwa inayofanyika kila mwaka tarehe 7 Julai.
* jina la vitongoji, vijiji au kata kwa mfano
**Sabasaba (Morogoro)
**Sabasaba (Tarime)
* jina la maeneo ndani ya miji mingi ya Tanzania ambako  maonyesho yanafanyika
* Sabasaba nchini Kenya ni siku ambayo yanakumbukwa maandamano ya 7 Julai 1990 yaliyoleta mwisho wa utawala wa chama kimoja na chanzo cha demokrasia ya vyama vingi
Kibata, Kilwa

Kwa matumizi mengine ya jina hili tazama Kibata

**Kibata** ni kata ya Wilaya ya Kilwa katika Mkoa wa Lindi, Tanzania. Msimbo wa posta ni 65421. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 11,344 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,730  walioishi humo. 

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Kilwa 
Jamii:Kata za Mkoa wa Lindi
Mdudu Mabawa-vena

**Wadudu mabawa-vena** ni wadudu wadogo hadi wakubwa kiasi wa oda Neuroptera (neuro = neva, ptera = mabawa) katika nusungeli Pterygota (wenye mabawa). Jina ni tafsiri ya jina la kisayansi. Katika Afrika familia inayojulikana sana ni Myrmeleontidae (vitukutuku au simba-sisimizi).

## Picha

Mantispa styriaca (9566952168).jpg|Hemerobiiformia (nzi-vunjajungu: *Mantispa sturiaca*)
Insecto. Bastavales, Brión, 090905.jpg|Hemerobiiformia (bawakimia kahawia: *Hemerobius humulinus*)
Rapisma tamilanum India.jpg|Hemerobiiformia (bawakimia-nondo: *Rapisma* sp.)
Myrmeleon pictifrons.jpg|Myrmeleontiformia (simba-sisimizi: *Myrmeleon pictifrons*)
Owlfly Ascalaphidae female by kadavoor.jpg|Myrmeleontiformia (nzi-bundi: *Ascalaphus sinister*)
Nymphes myrmeleonides 1.jpg|Myrmeleontiformia (bawakimia macho-buluu: *Nymphes myrmeleonides*)

Jamii:Wadudu mabawa-vena
Bwilingu

**Bwilingu ** ni kata ya Wilaya ya Chalinze katika Mkoa wa Pwani, Tanzania, na sehemu ya mji mdogo wa Chalinze yenye postikodi namba **61315 **. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 58,071 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 35,149  walioishi humo. 

Bwilingu ni sehemu asilia ya mji wa Chalinze karibu na njiapanda ambayo ni kiunganishi cha barabara kuu za A14 kwenda kaskazini na A7 kwenda Iringa. 

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Chalinze   
Jamii:Kata za Mkoa wa Pwani