Maadili ya uhandisi

**Maadili ya uhandisi** ni uwanja unaohusika na mfumo wa kanuni za maadili ambazo zinatumika kwa mazoezi ya uhandisi. Sekta hii inachunguza na kuweka majukumu ya wahandisi kwa jamii, kwa wateja wao, na kwa taaluma kwa ujumla. Kama taaluma ya kitaaluma, inahusiana na masomo kama vile falsafa ya sayansi, falsafa ya uhandisi, na maadili ya teknolojia.

## Asili 
Uhandisi ulipoongezeka katika karne ya 19, wahandisi walijiona kuwa wataalamu wa kujitegemea au wafanyakazi wa kiufundi wa makampuni makubwa. Kulikuwa na mvutano mkubwa kati ya pande hizo mbili kwani waajiri wakubwa wa viwandani walipambana kudumisha udhibiti wa wafanyikazi wao.

Nchini Marekani kuongezeka kwa taaluma kuliongoza kwenye maendeleo ya mashirika manne ya uanzilishi ya uhandisi: Shirika la Marekani la Wahandisi Wa Ujenzi (ASCE) (1851), Taasisi ya Marekani ya Wahandisi Wa Umeme (AIEE) (1884), ya Shirika la Marekani la Wahandisi Wa Mitambo (ASME) (1880), na Taasisi ya Marekani Ya Wahandisi Wa Madini (AIME) (1871). ASCE NA AIEE walikuwa karibu zaidi kutambuliwa na mhandisi kama mkufunzi mtaalamu, ambapo ASME, kwa kiasi fulani, na AIME karibu kabisa, kutambuliwa na mtazamo kwamba mhandisi ni mfanyakazi wa kiufundi.

Hata hivyo, kwa wakati huo maadili yalionwa kuwa ya kibinafsi badala ya hangaiko kubwa la kitaaluma.

### Mwanzoni mwa karne ya 20 na hatua ya kugeuka 
Karne ya 19 ilipokaribia kwisha na karne ya 20 ikaanza, kulikuwa na mfululizo wa matukio muhimu kushindwa kwa muundo, ikiwa ni pamoja na baadhi ya kushindwa kwa daraja, hasa Msiba Wa Reli Ya Mto Ashtabula (1876), Msiba Wa Daraja La Tay (1879), na Kuanguka Kwa Daraja la Quebec (1907). Hizi zilikuwa na athari kubwa kwa wahandisi na kulazimisha taaluma kukabiliana na mapungufu katika mazoezi ya kiufundi na ujenzi, pamoja na viwango vya maadili.

Jibu moja lilikuwa maendeleo ya kanuni rasmi za maadili na tatu ya mashirika manne ya uhandisi ya uanzilishi. AIEE walipitisha yao katika 1912. ASCE na ASME walifanya hivyo mwaka wa 1914. AIME haikupitisha kanuni za maadili katika historia yake.

Wasiwasi kwa ajili ya mazoezi ya kitaaluma na kulinda umma yalionyesha na kushindwa hizi daraja, kama vile Msiba wa Boston molasses (1919), ulitoa msukumo kwa ajili ya harakati nyingine ambayo ilikuwa ikiendelea kwa muda: kuhitaji sifa rasmi (Leseni ya Mhandisi wa kitaaluma nchini Marekani) kama mahitaji ya mazoezi. Hii inahusisha kukidhi baadhi ya mchanganyiko wa mahitaji ya elimu, uzoefu, na kupima.

Mwaka 1950, Chama cha Wahandisi wa ujerumani alitengeneza kiapo kwa wanachama wake wote kilichoitwa 'Kukiri Kwa Wahandisi', akidokeza moja kwa moja jukumu la wahandisi katika ukatili uliofanywa wakati wa Vita vya Kidunia vya pili.

Katika miongo iliyofuata majimbo mengi ya Marekani na mikoa Ya Kanada ama ilihitaji wahandisi kuwa na leseni, au kupitishwa sheria maalum ya kuhifadhi haki za jina kwa shirika la wahandisi wa kitaaluma. Mfano wa Kanada ni kuhitaji watu wote wanaofanya kazi katika nyanja za uhandisi ambazo zilileta hatari kwa maisha, afya, mali, ustawi wa umma na mazingira kuwa na leseni, na mikoa yote ilihitaji leseni na miaka ya 1950.

Mfano wa Marekani kwa ujumla umekuwa tu kuhitaji wahandisi wanaofanya kazi kutoa huduma za uhandisi zinazoathiri ustawi wa umma, usalama, ulinzi wa maisha, afya, au mali kuwa na leseni, wakati wahandisi wanaofanya kazi katika sekta binafsi bila kutoa moja kwa moja ya huduma za uhandisi kwa umma au biashara nyingine, elimu, na serikali hazihitaji kuwa na leseni. Hilo limeendeleza mgawanyiko kati ya wahandisi wa kitaalamu na wale walio katika viwanda vya kibinafsi. Mashirika ya kitaaluma yamepitisha kanuni za maadili kwa ujumla.

### Maendeleo ya hivi karibuni 
Jitihada za kuendeleza mazoea ya maadili zinaendelea. Mbali na mashirika ya kitaaluma na mashirika ya kukodisha juhudi na wanachama wao, Pete Ya Chuma ya Kikanada Na Amri Ya Mhandisi ya kimarekani hufuatilia mizizi yao hadi kuanguka Kwa Daraja La Quebec La 1907. Wote wawili wanahitaji washiriki waape kiapo cha kutetea mazoea ya maadili na kuvaa pete ya mfano kama ukumbusho.

Katika Marekani, Shirika la Kitaifa la Wahandisi Wa Kitaalamu iliyotolewa mwaka 1946 Kanuni zake za Maadili kwa Wahandisi na Sheria za Mwenendo wa Kitaaluma, ambazo zilibadilika kuwa Kanuni ya Maadili ya Sasa, iliyopitishwa mwaka 1964. Maombi haya hatimaye yalisababisha kuundwa kwa Bodi ya Mapitio ya Maadili mwaka 1954. Kesi za maadili mara chache huwa na majibu rahisi, lakini maoni ya ushauri ya BER karibu 500 yamesaidia kuleta uwazi kwa maswala ya maadili ambayo wahandisi wanakabiliwa nayo kila siku.

Hivi sasa, rushwa na ufisadi wa kisiasa unashughulikiwa moja kwa moja na mashirika kadhaa ya kitaalam na vikundi vya biashara ulimwenguni kote. Hata hivyo, masuala mapya yametokea, kama vile offshoring, maendeleo endelevu, na ulinzi wa mazingira, kwamba taaluma ni kuwa na kuzingatia na kushughulikia.

## Marejeo
Jamii:Maadili
Jamii:uhandisi
Jamii:Wiki Loves STEAMIA 2025