open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ida Magli

**Ida Magli** (5 Januari 1925 – 21 Februari 2016) alikuwa mwanaanthropolojia wa kitamaduni, mwanafalsafa, mwanafeministi, mwandishi wa insha, na pia mwandishi wa habari kutoka Italia. Katika tafiti zake, alitumia mbinu za kianthropolojia kuchunguza jamii za Italia na Ulaya, huku akitoa mchango mkubwa katika kuelewa historia ya wanawake na mizizi ya mfumo dume. Katika miaka ya mwisho ya maisha yake, alikuwa mkosoaji mkubwa wa Umoja wa Ulaya.

## Maisha na kazi 
Ida Magli alizaliwa mjini Roma, Italia, tarehe 5 Januari 1925. Alipata diploma ya upigaji piano kutoka Conservatory ya Santa Cecilia, kisha akaendelea na masomo ya falsafa katika Chuo Kikuu cha Sapienza, Roma, akibobea katika saikolojia ya tiba. Tasnifu yake ya kwanza ilihusu majaribio ya lugha kupitia redio.  

Alifundisha kama profesa wa saikolojia ya kijamii katika Chuo Kikuu cha Siena, na baadaye akawa mhadhiri wa anthropolojia ya kitamaduni katika Chuo Kikuu cha Sapienza, Roma, nafasi aliyoishikilia hadi alipostaafu mwaka 1988.  

Mnamo 2015, alitambuliwa kwa mchango wake wa kifasihi na kutunukiwa Tuzo ya Vittoriale. Alifariki mjini Roma tarehe 21 Februari 2016.

### Kazi za kianthropolojia 
Utafiti wake wa kianthropolojia ulijikita zaidi katika masuala ya utakatifu na nafasi ya mwanamke, kwa kuzingatia mitazamo ya wanaanthropolojia kama Alfred Kroeber na Franz Boas.  

### Uhusiano kati ya wanaume na wanawake 
Kwa kutumia mbinu za kianthropolojia, Magli alichunguza historia ya mfumo dume na namna nguvu za kiume zilivyotumika kuwadhibiti wanawake, hasa kuhusu masuala ya jinsia na uzazi.  

### Msimamo dhidi ya Umoja wa Ulaya 
Magli alionekana kuwa mkosoaji mkubwa wa mradi wa kisiasa wa kuunganisha Ulaya. Aliandika kwa upinzani kuhusu Umoja wa Ulaya kupitia vitabu vyake kama *What They Didn’t Tell You About Maastricht* (1997), *The European Dictatorship* (2010), *After the West* (2012), na *Defending Italy* (2013).  

### Uandishi wa habari 
Mbali na kazi zake za kitaaluma, Magli alijihusisha kwa kina na uandishi wa habari. Aliandika mara kwa mara makala katika magazeti kama *La Repubblica*, *L’Espresso* na *Il Giornale*. Mnamo 1976, alianzisha jarida la kimataifa la tafiti za kianthropolojia kuhusu wanawake, *DWF donnawomanfemme*, na kuwa mhariri wake. Jarida hili lilikuwa la kwanza nchini Italia kujikita katika utafiti wa kihistoria na kijamii kuhusu masuala ya wanawake na ufeministi. Kuanzia mwaka 1989 hadi 1992, pia alihudumu kama mkurugenzi wa *Jarida la Anthropolojia ya Utamaduni*.  

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1925
Jamii:Waandishi wa Italia
Jamii:Waliofariki 2016
Jamii:Wanafalsafa wa Italia
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Camille Vidart

**Camille Vidart** (1854–1930) alikuwa mchambuzi wa elimu, mtafsiri, mpigania haki za wanawake, na mpenda amani kutoka Uswisi. Alijihusisha sana na mashirika ya wanawake, ikiwemo Shirikisho la Kimataifa la Abolitionist na Chama cha Kimataifa cha Wanawake kwa Amani na Uhuru.

Vidart pia alitafsiri kitabu maarufu cha *Heidi* kutoka Kijerumani hadi Kifaransa na alijitahidi kupigania haki ya wanawake kushiriki katika uchaguzi nchini Uswisi, ingawa hakupata mafanikio makubwa.thumb|Vidart, c. 1890

## Kazi 
Baada ya kuhitimu, Camille Vidart alianza kufundisha katika shule ya wasichana ya École Peschier mjini Geneva mwaka 1874. Mnamo 1879, aliweza kujiunga na shule ya upili ya wasichana (Höhere Töchterschule) huko Zürich, akitajwa kama mwanamke wa kwanza kufundisha huko. Alifundisha hadi 1884 na alifahamiana na *Johanna Spyri*(mwandishi wa kitabu cha Heidi), kisha akatafsiri kitabu cha *Heidi* kwa Kifaransa. Baada ya hapo alihamia Lausanne (1884–1886) 

Mnamo miaka ya 1890, Vidart alianza kujitolea kwenye mashirika kadhaa ya wanawake ndipo akanzisha shirikisho la wanawake la Uswisi na kuunga mkono haki za kupiga kura. Baada ya Vita ya Kwanza ya Dunia, alikua msomi wa amani na mwanachama wa Women's International League for Peace and Freedom.

Camille Vidart alifariki mjini Geneva tarehe 29 Juni 1930.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1854
Jamii:Waliofariki 1930
Jamii:Wanaharakati wa Uswisi
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Lucy Thoumaian

**Lucy Thoumaian** (1890 – 1940) alikuwa mwanaharakati wa haki za wanawake na amani kutoka Armenia. Baada ya kufukuzwa Armenia, alisaidia kuanzisha shule huko Chigwell kwa watoto yatima wa Kiarmenia. Mnamo mwaka 1915, alichapisha manifesto ya amani kabla ya kuhudhuria kongamano la Wanawake katika Hague. Baada ya kongamano hilo, Thoumaian alianza kufanya kazi kwa Shirikisho la Mataifa, akichangia juhudi za kimataifa za amani na haki za wanawake..

## Maisha 
Lucy Thoumaian alizaliwa nchini Uswisi kwa jina la Rossier de Visme. Yeye na mume wake, Mhadhiri Mchungaji Garabed Thoumanian, walifukuzwa kutoka Armenia na kuwa wakimbizi huko Uingereza. Huko, walianzisha yatima na shule katika Oakhurst, Chigwell kwa ajili ya Waarmenia mnamo mwaka 1906.

Mnamo mwaka 1911, alihudhuria Kongamano la Kwanza la Mashindano ya Kimataifa ya Mbio nchini London, ambalo lilikuwa ni juhudi za mapema za kupinga ubaguzi wa rangi. Ingawa alikuwa mkimbizi kutoka Dola la Ottoman, alikubali wajumbe wa Kituruki kama ishara ya haja ya kushirikiana.

Mnamo mwaka 1914, alichapisha manifesto ya amani iliyo na kauli mbiu ya "Vita ni vya kibinadamu, lazima vivunjwe na wanawake." Alipendekeza kwamba wanawake wafanye mikutano kila wiki hadi mgogoro ulioanzisha vita utatuliwe.

Mnamo mwaka 1915, Thoumaian alisafiri hadi The Hague ambapo aliiwakilisha Armenia katika kongamano la Wanawake katika Hague. Alifika kwenye kongamano hilo tarehe 25 Aprili 1915, siku moja kabla ya kuanza kwa mauaji ya kimbari ya Kiarmeni, ambapo mamia ya wasomi walikamatwa Armenia.

Thoumaian alikuwa kwenye jopo kuu katika kongamano hilo. Baada ya kongamano, alikaa Uholanzi hadi Novemba. Alikuwa akieneza nyaraka na alikuwa na hamu ya kupata habari kuhusu ndugu zake 30 aliowaona mara ya mwisho Marsovan, Armenia.

Baada ya vita kumalizika, alichukuliwa na WILPF ili kufanya kazi kwa tume ya Shirikisho la Mataifa. Aliendelea kutetea haki kwa waathirika wa mauaji ya kimbari nchini Armenia.

Thoumaian alikufa nchini Marekani mwaka 1940.

## marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1890
Jamii:Waliofariki 1940
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Armenia
MC Carol

**Carolina de Oliveira Lourenço** (alizaliwa tarehe 6 Oktoba 1993 huko Niterói, Rio de Janeiro, Brazil), anayejulikana kitaaluma kama MC Carol, ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo kutoka Brazil. Anajulikana kwa kushughulikia masuala ya kijamii yanayohusu uanaharakati wa kifeministi, huku pia akitoa nyimbo zenye mafumbo na maudhui ya ngono waziwazi.

## Wasifu 
Carolina de Oliveira Lourenço alizaliwa katika jiji la Niterói, katika jimbo la Rio de Janeiro, Brazil, na alikulia katika eneo la Morro do Preventório..

## Kazi ya muziki 
Kama msanii wa kujitegemea, MC Carol alianza kupata umaarufu baada ya kutoa nyimbo kadhaa kupitia mitandao ya mtandao. Wimbo wake wa kwanza uliomletea umaarufu ulikuwa "Bateu uma Onda Forte" ("Ilipiga Kwa Nguvu"). Baada ya hapo, mwimbaji na mtunzi wa nyimbo alipata umaarufu zaidi na nyimbo kama "Jorginho Me Empresta a 12" ("Jorginho, Nikopeshe Bunduki"), "Liga pro Samu" ("Piga 911"), na "Não Foi Cabral" ("Si Cabral Aliyegundua Brazil"), wimbo ambao unazua mjadala kuhusu historia ya Brazil inavyofundishwa kwenye mfumo wa elimu.

Baadaye, MC Carol alitangaza kuachia albamu yake ya kwanza ya studio, "Bandida" ("Mhalifu"). Kabla ya uzinduzi wa albamu hiyo, alitoa nyimbo mbili kama ladha ya awali: wimbo wa kwanza ulikuwa "Delação Premiada" ("Makubaliano ya Kukiri Makosa"), uliozalishwa na Leo Justi, na wa pili "100% Feminista" ("100% Mwanaharakati wa Kike"), akishirikiana na mwimbaji Karol Conka. Albamu hiyo ilitolewa kwenye majukwaa ya kidigitali mnamo Oktoba 28, 2016.

## Kazi ya kisiasa 
MC Carol aligombea bila mafanikio katika uchaguzi wa Brazil wa mwaka 2018 kama mwakilishi wa jimbo la Rio de Janeiro kupitia chama cha Kikomunisti cha Brazil (PCB). Kabla ya kuwania nafasi hiyo, alikuwa amejadiliana kuhusu kugombea na diwani wa jiji la Rio de Janeiro, Marielle Franco, kabla ya kuuawa kwake. Baada ya mauaji ya Marielle, MC Carol alitangaza rasmi azma yake ya kugombea nafasi hiyo.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1993
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Jamii:Wanawake wa Brazil
Jamii:wanamuziki wa Brazil
Mtandao wa NeuroGenderings

**Mtandao wa NeuroGenderings** ni kundi la kimataifa la watafiti katika nyanja za sayansi ya neva (neuroscience) na masomo ya jinsia (gender studies). Wanachama wa mtandao huu huchunguza jinsi kanuni za kijamii, uzoefu mbalimbali wa maisha, mazingira ya maabara, na biolojia vinavyoingiliana ili kuathiri matokeo ya tafiti za sayansi ya neva.

Kwa kufanya kazi chini ya dhana ya "neurofeminism" (ufeministi wa neva), mtandao huu unalenga kuchambua kwa kina jinsi taaluma ya sayansi ya neva inavyofanya kazi na kujenga uelewa wa ubongo na jinsia unaopinga mtazamo wa "gender essentialism" (dhana kwamba tofauti za kijinsia ni za kiasili na zisizobadilika), huku ukikiri kwamba ubongo ni chombo cha kibaolojia chenye msingi halisi.

Kuanzishwa kwa mtandao huu kulifanyika wakati wa kuongezeka kwa shauku na shughuli za tafiti shirikishi zinazounganisha sayansi ya neva na sayansi za kijamii.

## Historia 
Kundi hili, linalojumuisha wasomi waliobobea katika ufeministi, nadharia za queer, na masomo ya jinsia, liliundwa ili kukabiliana na dhana ya "neurosexism". Dhana hii, kama ilivyofafanuliwa na Cordelia Fine katika kitabu chake cha mwaka 2010 Delusions of Gender, inarejelea "upendeleo usiokosolewa katika tafiti za sayansi ya neva na mtazamo wa umma, pamoja na athari zake kwa mtu binafsi, miundo ya kijamii, na ishara za kitamaduni."

Tafiti zinaweza kuelemewa na neurosexism ikiwa zinashindwa kuzingatia mambo ya kijamii na matarajio yanayounda tofauti za kijinsia, hali ambayo huenda ikasababisha hitimisho linalotegemea data yenye dosari.

Kwa upande mwingine, wanachama wa mtandao huu wanatetea dhana ya "neurofeminism", wakilenga kuchunguza kwa kina dhana za heteronormativity katika tafiti za kisasa za ubongo na kuchambua athari za tafiti hizi kwa mitazamo ya kijamii kuhusu jinsia. Hii inajumuisha kuipa kipaumbele dhana ya neuroplasticity (uwezo wa ubongo kubadilika kutokana na mazingira na uzoefu) badala ya biological determinism (mtazamo kwamba biolojia pekee huamua tabia na uwezo wa mtu)."

### Mikutano 
Machi 2010, mkutano wa kwanza—NeuroGenderings: Critical Studies of the Sexed Brain—ulifanyika huko Uppsala, Uswidi. Waandaaji wake, Anelis Kaiser na Isabelle Dussauge, walieleza kuwa lengo la muda mrefu lilikuwa ni "kuandaa mtazamo mpya wa dhana ya uhusiano kati ya jinsia na ubongo, mtazamo ambao unaweza kuwaunganisha wanasayansi wa neva na wanafalsafa wa jinsia katika mjadala wa kiutafiti unaovuka mipaka ya mifumo ya kijamii na kibaolojia, huku ukiendelea kushughulikia hali halisi ya kibaolojia ya ubongo.

Katika mkutano huu, Mtandao wa NeuroGenderings ulianzishwa rasmi, na matokeo yake ya awali yalichapishwa katika toleo maalum la jarida la Neuroethics.

Tangu wakati huo, mikutano mingine imeendelea kufanyika kila baada ya miaka miwili:

* NeuroCultures — NeuroGenderings II mnamo Septemba 2012 katika Idara ya Fizikia ya Chuo Kikuu cha Vienna;
* NeuroGenderings III – The First International Dissensus Conference on Brain and Gender mnamo Mei 2014 huko Lausanne, Uswisi.
* NeuroGenderings IV mnamo Machi 2016 katika Barnard College, New York City.

## Marejeo 
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Bruno Tommasi

**Bruno Tommasi** (14 Januari 1930 – 17 Septemba 2015) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Italia.

Alizaliwa Montignoso na alipewa daraja ya upadre mwaka 1958. Tommasi aliteuliwa kuwa askofu wa Pontremoli mwezi Juni 1983 na kwa wakati mmoja alihudumu kama askofu msaidizi wa Apuania hadi Julai 1983. Pontremoli iliunganishwa na Massa Carrara mwaka 1988, na aliiongoza hadi mwaka 1991, wakati aliteuliwa kuwa askofu mkuu wa Lucca. Alistaafu mwaka 2005.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1930
Jamii:Waliofariki 2015
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Raffaele Riario

**Raffaele Sansoni Galeoti Riario** (3 Mei 1461 – 9 Julai 1521) alikuwa askofu na kardinali wa Italia katika enzi ya Renaissance, maarufu hasa kama mtengenezaji wa Palazzo della Cancelleria na mtu aliyemualika Michelangelo ahamie Roma. Alikuwa mpenzi wa sanaa. Pia katika umri wa miaka 17 alikuwa mtoto mdogo wa kwanza kufanywa kardinali katika historia ya Baraza la Makardinali.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1461
Jamii:Waliofariki 1521
Jamii:maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:Makardinali
Odo wa Lucca

**Odo au Otto, askofu wa Lucca** (Otto Lucensis), alikuwa askofu wa Lucca kuanzia mwaka 1137 na alikuwa mhamasishaji wa mapema wa Petro Lombardo, ambaye alihusika, kama inavyofafanuliwa na barua ya Bernardo wa Clairvaux, katika kumtuma Petro kwenda katika shule ya Paris.

Odo alitumia miaka kadhaa ya kujifunza katika shule za katedrali kaskazini mwa Ufaransa. Aliguswa na mfumo wa teolojia ulioonyeshwa katika mafundisho ya Anselm wa Laon na Hugh wa Mt. Victor. Kazi yake bora, Summa Sententiarum, ambayo haikukamilika mwaka wa 1138, imehifadhiwa katika nakala takriban ishirini na tano, nane kati yao zikikiri waziwazi uandishi wa Odo: hiyo ilikuwa ni msingi wa muhtasari wa Peter.

## Marejeo 
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Wanateolojia wa Italia
Giovanni Domenico Mansi

**Gian (Giovanni) Domenico Mansi** (16 Februari 1692 – 27 Septemba 1769) alikuwa askofu wa Italia, mtaalamu wa teolojia, mchunguzi, na mtaalamu wa historia, maarufu kwa kazi zake kubwa kuhusu mitaguso ya Kanisa.

## Wasifu 
Alizaliwa Lucca, katika familia ya makabaila, na alifariki akiwa Askofu Mkuu wa jiji hilo. Alipokuwa na umri wa miaka kumi na sita, alijiunga na Shirika la Wakleri Watawa wa Mama wa Mungu na alifanya nadhiri zake mwaka 1710. Isipokuwa kwa baadhi ya safari alizofanya kwa madhumuni ya masomo, maisha yake yote, hadi kuteuliwa kwake kama Askofu Mkuu wa Lucca (1765), yalitumika katika nyumba yake ya kitawa.

Mnamo mwaka 1758, baada ya kukaa Roma, ambapo alikaribishwa na Kardinali Passionei, kulikuwa na mjadala wa kumteua kuwa mmoja wa wapadre wa Kipapa, lakini ushirikiano wake katika toleo lililozungumziwa la *Encyclopédie* lilimkera Papa Klementi XIII. Inapaswa kutajwa kwamba maelezo katika toleo hili yalikusudiwa kurekebisha maandiko. Miaka mitatu baada ya kuteuliwa kwake kwenye huduma ya uaskofu, alipata mshtuko wa kupooza ambao ulimwacha akiteseka, akipoteza uwezo wa kuhamasisha mwili wake, hadi kifo chake.

Jamii:Waliozaliwa 1692
Jamii:Waliofariki 1769
Jamii:maaskofu Wakatoliki
Jamii:Wanahistoria wa Italia
Bartolomeo Guidiccioni

**Bartolomeo Guidiccioni** (1470 – 4 Novemba 1549) alikuwa askofu na kardinali wa Kanisa Katoliki kutoka Italia. Alikuwa mmoja wa washirika wa karibu wa Kardinali Alessandro Farnese, akiwa Askofu wa Parma na baadaye alipojawa Papa Paulo III. Alihudumia papa kama Mwakilishi wa Roma, na pia kama Mkuu wa Mahakama ya Sahihi ya Haki, pamoja na kuwa mshiriki wa kamati kadhaa maalum za makardinali. Alikuwa Askofu wa Teramo (1539–1542) na Askofu wa Lucca (1546–1549). Alikuwa mmoja wa waandaaji na viongozi wa Mtaguso wa Trento.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1470
Jamii:Waliofariki 1549
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:Makardinali
Anselmo wa Lucca

**Anselmo wa Lucca** (jina la kuzaliwa Anselmo wa Baggio, kwa Kiitalia: **Anselmo da Baggio**; 1036 – 18 Machi 1086) alikuwa askofu wa Lucca, Italia, katika zama za Kati na mtu mashuhuri katika Mgogoro wa Usimikaji (Investiture Controversy), wakati wa mvutano kati ya Matilda wa Canossa, mtawala wa Toscana, na Mfalme Heinrich IV wa Ujerumani. 

Ndugu wa baba yake, Anselm, alikalia kiti cha askofu wa Lucca kabla ya kuchaguliwa kuwa papa kama Papa Alexander II, na hivyo mara nyingine anajulikana kama Anselm Mdogo au Anselm II.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1036
Jamii:Waliofariki 1086
Jamii:maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jean Dardel

**Jean Dardel** alikuwa mtawa wa Shirika la Wafransisko kutoka mkoa wa Ufaransa, mwanahistoria wa Armenia katika karne ya 14, na mshauri na mkiri wa mfalme Leo V (au VI) wa Armenia. 

Hakuna habari nyingi zinazojulikana kuhusu maisha yake isipokuwa yale anayoelezea mwenyewe katika kazi yake ''Chronique d'Arménie'', kazi iliyokuwa haijulikani hadi karne ya 19.

## Marejeo 
Jamii:Wafransisko
Jamii:Wanahistoria wa Ufaransa
Jamii:Historia ya Armenia
Antonio Mistrorigo

**Antonio Mistrorigo** (26 Machi 1912 – 14 Januari 2012) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Italia. Alipofariki, alikuwa askofu mzee zaidi kutoka Italia na pia mmoja wa maaskofu waze zaidi wa Kanisa Katoliki.

## Wasifu 
Mistrorigo alizaliwa Chiampo, Italia na alipitishwa kuwa padri mnamo 7 Julai 1935. Aliteuliwa kuwa Askofu wa Lucera-Troia (awali ilikuwa dayosisi ya Troia) mnamo 9 Machi 1955 na alipokea upadrisho wake wa askofu mnamo 25 Aprili 1955. Mnamo 25 Juni 1958, aliteuliwa kuwa Askofu wa Treviso na alihudumu huko Treviso hadi alipojiuzulu mnamo 19 Novemba 1988.

Alikuwa mwandishi wa vitabu kadhaa ikiwemo "L'arte Sacra: Dizionario Dai Documenti Del Concilio Vaticano II E Del Postconcilio" na "Il Credente Del Terzo Millennio".

## Marejeo 
* Catholic-Hierarchy
* Diocese of Treviso

Jamii:Waliozaliwa 1912
Jamii:Waliofariki 2012
Jamii:Waandishi wa Italia
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Augustin Kažotić

**Augustin Kažotić**, O.P. (1260 – 3 Agosti 1323) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Kroatia na mtawa wa Shirika la Mtakatifu Dominiko, aliyehudumu kama Askofu wa Lucera kutoka 1322 hadi kifo chake. Kažotić alikuwa Askofu wa Zagreb kuanzia 1303 hadi 1322. Alisomea Paris kabla ya kurudi nyumbani kwake ambapo alianza kufanya kazi katika misheni na kuhubiri katika maeneo ya kisasa ya Bosnia na Herzegovina. Alikuwa mmoja wa wahadhiri wa mwanzo wa kibinadamu kuonekana katika sehemu za Kusini za Kroatia.

Sifa yake ya utakatifu binafsi ilibaki ikijulikana hata baada ya kifo chake; hii ilisababisha Papa Innocent XII kumthibitisha kuwa mwenye heri mwaka 1700.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1260
Jamii:Waliofariki 1323
Jamii:Wadominiko
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:wenye heri wa Kroatia
Robert de Grandmesnil

**Robert de Grantmesnil** alikuwa mwana-jamii mashuhuri wa familia maarufu ya Wavikingi. 

Alianza kama mtawa, kisha kuwa abati katika Abbey ya Saint-Evroul huko Normandy, na baadaye aliteuliwa kuwa Askofu wa Troina katika Ufalme wa Kinormandi wa Sicilia.

## Marejeo 
Jamii:wamonaki
Jamii:maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Ufaransa
Jimbo Katoliki la Lucera–Troia

**Jimbo Katoliki la Lucera-Troia** ni dayosisi ya Kilatini ya Kanisa Katoliki iliyoko Apulia, kusini mwa Italia, na kiti chake cha askofu kiko katika Kanisa Kuu la Lucera. 

Dayosisi hii ilifikia muundo wake wa sasa mwaka 1986, kwa kuunganisha dayosisi ya zamani ya Lucera na dayosisi ya Troia, ambapo makao yake yalikuwa Kanisa Kuu la Troia, ambalo sasa ni kanisa kuu mwenza la dayosisi iliyounganishwa.

## Marejeo 
Jamii:Puglia
Jamii:Kanisa Katoliki Italia
Enrico da Fucecchio

**Enrico da Fucecchio** (alifariki takribani 1297) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Italia.

Aliteuliwa kuwa Askofu wa Jimbo la Luni tarehe 25 Aprili 1273 na Papa Gregori X. Alisisitiza kutekeleza misa yake ya kwanza katika Kanisa kuu la Luni, ambalo lilikuwa jiji lililoanguka na kupoteza hadhi tangu kipindi cha Warumi.

Jamii:Waliofariki 1297
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Maffeo Vitale

**Maffeo Vitale**, O.F.M. (alifariki 23 Juni 1669) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki ambaye alihudumu kama Askofu wa Mantova kuanzia mwaka 1646 hadi alipojulikana kufariki mwaka 1669.

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 1669
Jamii:Wafransisko
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Vincenzo Agnello Suardi

**Vincenzo Agnello Suardi** (1582 – Septemba 1644) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki ambaye alihudumu kama Askofu wa Mantova kuanzia mwaka 1620 hadi 1644 na pia Askofu wa Alba kuanzia mwaka 1616 hadi 1620.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1582
Jamii:Waliofariki 1644
Jamii:maaskofu Wakatoliki wa Italia
Pietro Rota

**Pietro Rota** (30 Januari 1805 – 3 Februari 1890) alikuwa Mkristo wa Italia ambaye alikuwa Askofu wa Mantova, Kaskazini mwa Italia. Anakumbukwa hasa kwa juhudi zake za kurejesha utii wa dayosisi kwa Papa, baada ya kumrithi askofu maarufu wa kisomi aliyekuwa akiunga mkono umoja wa Italia dhidi ya madaraka ya kifalme ya Papa.

Kutokana na msimamo wake wa kihafidhina, Rota alikumbana na upinzani mkubwa kutoka kwa mamlaka za kiraia, ambazo zilimzuia kwa muda kuchukua nafasi yake kama askofu. Licha ya hili, aliendelea na kazi yake katika Kanisa, akishughulika na mazingira ya kisiasa ya Italia katika karne ya 19.

Jamii:Waliozaliwa 1805
Jamii:Waliofariki 1890
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Marco Fedele Gonzaga

**Marco Fedele Gonzaga** (alifariki 8 Septemba 1583) alikuwa Mkristo wa Italia ambaye alihudumu kama Askofu wa Mantova (1574–1583) na Askofu wa Ossero (1550–1574).

## Wasifu 
Marco Fedele Gonzaga aliteuliwa kuwa Askofu wa Ossero tarehe 2 Juni 1550, wakati wa utawala wa Papa Julius III. Kisha, aliteuliwa kuwa Askofu wa Mantova tarehe 28 Novemba 1574, wakati wa utawala wa Papa Gregori XIII. Alitumikia kama Askofu wa Mantova hadi alipofariki tarehe 8 Septemba 1583.

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 1583
Jamii:maaskofu Wakatoliki wa Italia
Annibale Francesco Gonzaga

**Annibale Francesco Gonzaga**, O.F.M. Obs. (1546 - 2 Machi 1620) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki, aliyehudumu kama Askofu wa Mantova kuanzia 1593 hadi 1620. Alikuwa pia Balozi wa Papa kwa Ufaransa kuanzia 1596 hadi 1599, Askofu wa Pavia kuanzia 1593, na Askofu wa Cefalù kutoka 1587 hadi 1593.

## Marejeo 
Jamii:waliozaliwa 1546
Jamii:Waliofariki 1620
Jamii:Wafransisko
Jamii:maaskofu Wakatoliki wa Italia
Francesco Gonzaga (1538-1566)

**Francesco Gonzaga** (6 Desemba 1538 – 6 Januari 1566) alikuwa Mkristo wa Italia na mtemi wa Ariano. Alikuwa pia kardinali na askofu wa Kanisa Katoliki.

## Wasifu 
Francesco Gonzaga alizaliwa Palermo tarehe 6 Desemba 1538, mtoto wa Ferrante Gonzaga na Isabella di Capua. Baba yake wakati huo alikuwa akifanya kazi kama mfalme wa Palermo. Alikuwa pia mtoto wa ndugu wa Federico II Gonzaga, Duke wa Mantova. Ndugu yake Giovanni Vincenzo Gonzaga alikuwa pia kardinali.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1538
Jamii:Waliofariki 1566
Jamii:maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:Makardinali
Jamii:Watu kutoka Palermo
Ercole Gonzaga

**Ercole Gonzaga** (23 Novemba 1505 – 2 Machi 1563) alikuwa Kardinali wa Italia. Alikuwa miongoni mwa familia maarufu ya Gonzaga. Ercole aliteuliwa kuwa kardinali na alifanya kazi katika nafasi mbalimbali katika Kanisa Katoliki.

Alijulikana kwa ushawishi wake mkubwa na mchango wake katika masuala ya kidini na ya kisiasa wakati wa utawala wa familia ya Gonzaga, haswa katika eneo la Mantova, Italia. Kazi yake ilijumuisha uhusiano na mabadiliko ya kisiasa katika Italia, na alishirikiana na viongozi mbalimbali wa Kanisa Katoliki katika kipindi hicho.

Alifariki mnamo Machi 2, 1563, na alikumbukwa kama mmoja wa viongozi muhimu wa familia ya Gonzaga na wa Kanisa Katoliki wakati wa kipindi hicho.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1505
Jamii:Waliofariki 1563
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:Makardinali
Giovanni de Surdis Cacciafronte

**Giovanni de Surdis Cacciafronte** (1125 – 16 Machi 1184) alikuwa mtawa wa Kanisa Katoliki na askofu kutoka Shirika la Mtakatifu Benedikto. Alihudumu kama Askofu wa Mantova kutoka mwaka wa 1174 hadi alipojiuzulu mwaka wa 1177, kisha akashika nafasi ya Askofu wa Vicenza kuanzia mwaka wa 1179 hadi alipouawa.

Katika kipindi cha Mgawanyiko wa Kanisa (Schism), ambapo Antipapa Victor IV alijitokeza, Giovanni alijitolea kumuunga mkono Papa Aleksanda III, jambo lililosababisha kuondolewa kwake kutoka nafasi hiyo kwa amri ya Frederick I Barbarossa, mfalme wa Ujerumani.

Mchakato wa utakatifu wa Giovanni ulianzishwa mwaka wa 1222 chini ya Papa Honorius III na kufikia kilele mnamo 30 Machi 1824, wakati Papa Leo XII alimthibitisha kuwa mwenye heri, akitambua kuendelea kwa heshima ya watu kwake miongoni mwa jamii yake.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1125
Jamii:Waliofariki 1184
Jamii:Wabenedikto
Jamii:maaskofu Wakatoliki
Jamii:Wenye heri wa Italia
Giuseppe Maria Bozzi

**Giuseppe Maria Bozzi** (6 Januari 1772 – 14 Desemba 1833) alikuwa Mkristo wa Italia ambaye alipata kuwa Askofu wa Mantova, akiwa na makazi yake katika mji wa Mantova, Italia.

Jamii:Waliozaliwa 1772
Jamii:Waliofariki 1833
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Giacomo Benefatti

**Giacomo Benefatti** (alifariki 19 Novemba 1332) alikuwa padre wa Kanisa Katoliki wa Italia na mtawa wa shirika la Wahubiri (Order of Preachers), ambaye alifikia cheo cha Askofu wa Mantova. Benefatti alijulikana kwa huduma yake ya upole kwa wagonjwa hasa wakati wa milipuko ya tauni, na Papa Benedikto XI - ambaye alikuwa rafiki wake wa karibu - na Papa Yohane XXII walimheshimu sana.

Sifa ya Benefatti ya utakatifu binafsi iliendelea kuwa maarufu kwa karne kadhaa baada ya kifo chake, na kuthibitishwa na Papa Pius IX kwa kumtangaza askofu huyo kuwa mwenye heri mnamo 22 Septemba 1859.

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 1332
Jamii:Wadominiko
Jamii:Wenye heri wa Italia
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Giovanni Battista Bellé

**Giovanni Battista Bellé** (4 Oktoba 1776 - 30 Juni 1844) alikuwa Askofu wa Mantova, akiwa na makao yake katika mji wa Mantova, Italia.

Bellé alizaliwa Lodi, Lombardia, mnamo 4 Oktoba 1776. Alipewa daraja ya upadre mnamo 28 Februari 1801. Wakati wa uteuzi wake kama Askofu, alikuwa dekani wa parokia ya kanisa kuu la Lodi. Alipewa cheo cha Askofu wa Mantova mnamo 20 Februari 1835, kuthibitishwa kama askofu mnamo 24 Julai 1835, na aliwekwa wakfu siku mbili baadaye.

Bellé alifanya ziara ya kina ya kichungaji katika dayosisi yake. Alilenga hasa seminari, akarejesha majengo yake ya awali kwa ajili ya matumizi kama seminari ndogo. Alifariki mnamo 30 Juni 1844.

## Viungo vya nje 
* 
* 
* 

Jamii:Waliozaliwa 1776
Jamii:Waliofariki 1844
Jamii:maaskofu Wakatoliki wa Italia
Federico Gonzaga (kardinali)

right|thumb|337x337px|Kardinali Federico Gonzaga alivyochorwa.
**Federico Gonzaga** (1540 – 21 Februari 1565) alikuwa kardinali na askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Italia.

## Wasifu 
Federico Gonzaga alikuwa mwana wa ukoo wa Gonzaga na alizaliwa Mantova, Italia. Alikuwa mtoto wa Federico II Gonzaga, Duke wa Mantova, ndugu wa Kardinali Ercole Gonzaga, na wa Margaret Paleologa. Alisoma katika Chuo Kikuu cha Bologna.

Papa Pius IV alimfanya kuwa kardinali padri katika mkutano wa Januari 6, 1563. Alipokea kofia nyekundu na kanisa la Santa Maria Nova (ambalo lilikuwa na hadhi ya deaconry na kuelezwa kuwa linapewa hadhi ya kiparokia) mnamo Machi 4, 1563.

Mnamo Juni 4, 1563, aliteuliwa kuwa msimamizi wa Dayosisi ya Mantova, akipewa ruhusa kwa kutofikia umri wa kisheria. Alikuwa mjumbe wa Papa huko Mantova mwaka wa 1564. Alipata hadhi ya Askofu wa Mantova mnamo Oktoba 16, 1564, lakini hakuwahi kupokea uaskofu rasmi.

Alifariki Mantova mnamo Februari 21, 1565, na alizikwa katika Kanisa kuu la Mantova.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1540
Jamii:Waliozaliwa 1565
Jamii:mapadri
Jamii:Makardinali
Jamii:Wanaume wa Italia
Mfereji wa Bristol

**Mfereji wa Bristol** (kwa Kiwelisi: *Môr Hafren*, tafsiri halisi: "Bahari ya Severn") ni ghuba kuu katika kisiwa cha Britania, inayotenganisha Kusini mwa Wales (kutoka Pembrokeshire hadi Bonde la Glamorgan) na Kusini Magharibi mwa Uingereza (kutoka Devon, Somerset hadi Kaskazini mwa Somerset). Inaanzia kutoka kwenye ghuba ndogo ya Mto Severn (kwa Kiwelisi: *Afon Hafren*) hadi Bahari ya Atlantiki ya Kaskazini. Mfereji huu unapata jina lake kutoka kwa mji na bandari ya Bristol nchini Uingereza.

Sehemu ndefu za pwani zote mbili za mfereji huu zimepewa hadhi ya "*Heritage Coast*" (Pwani ya Urithi). Maeneo haya yanajumuisha Exmoor, Bideford Bay, rasi ya Hartland Point, Kisiwa cha Lundy, Glamorgan, Rasi ya Gower, Carmarthenshire, Kusini mwa Pembrokeshire na Kisiwa cha Caldey.

Hadi enzi za Tudor, Mfereji wa Bristol ulijulikana kama Bahari ya Severn, na bado unajulikana kwa jina hili katika Kiwelshi: Môr Hafren na Kikornwali: Mor Havren.

## Tanbihi
Jamii:Atlantiki
Jamii:Jiografia ya Uingereza
Jamii:jiografia ya Welisi
Devon

thumb|350px|Majabali ya Devon
**Devon** (kadhalika kihistoria pia inajulikana kama **Devonshire**) ni kaunti ya sherehe iliyopo Kusini Magharibi mwa Uingereza. Inapakana na Mfereji wa Bristol upande wa kaskazini, Somerset na Dorset upande wa mashariki, Mfereji wa Kiingereza upande wa kusini, na Cornwall upande wa magharibi. Jiji la Plymouth ndilo lenye idadi kubwa zaidi ya watu, huku Exeter ikiwa mji mkuu wa kaunti.

Kaunti hii ina eneo la maili za mraba 2,590 (kilomita za mraba 6,700) na idadi ya watu wapatao 1,194,166. Baada ya Plymouth (264,695), makazi makubwa zaidi ni jiji la Exeter (130,709) na miji ya mapumziko ya pwani ya Torquay na Paignton, ambayo kwa pamoja ina idadi ya watu 115,410. Miji hii ipo katika pwani ya kusini, ambayo ni sehemu yenye idadi kubwa zaidi ya watu katika kaunti hiyo; Barnstaple (31,275) na Tiverton (22,291) ndio miji mikubwa zaidi kaskazini na katikati, mtawaliwa. Kwa madhumuni ya utawala wa mitaa, Devon ni kaunti isiyo ya mji mkuu, ikiwa na wilaya nane na maeneo mawili ya mamlaka ya kipekee: Plymouth na Torbay.

Devon ina mandhari mbalimbali za kijiografia. Inajumuisha Dartmoor na sehemu ya Exmoor, nyanda za juu zilizo vyanzo vya mito mingi katika kaunti hiyo, ikiwa ni pamoja na Taw, Dart, na Exe. Mto mrefu zaidi ni Tamar, ambao unaunda sehemu kubwa ya mpaka wa Devon na Cornwall na unaanzia kwenye vilima vya kaskazini-magharibi mwa kaunti. Pwani ya kusini-mashariki ni sehemu ya Jurassic Coast, Tovuti ya Urithi wa Dunia inayojulikana kwa miamba mirefu inayodhihirisha jiolojia ya kipindi cha Triassic, Jurassic, na Cretaceous. Devon pia inatoa jina lake kwa Kipindi cha Devonian cha kijiolojia, ambacho kinajumuisha miamba ya slate na sandstone ya pwani ya kaskazini. Dartmoor na Exmoor zimetangazwa kuwa mbuga za kitaifa, na kaunti hii pia ina mandhari tano za kitaifa kwa ujumla au sehemu.

Katika Enzi ya Chuma, kipindi cha Warumi, na baada ya Warumi, eneo hili lilikuwa makazi ya WaBritoni wa Kiselti wa Dumnonii. Uvamizi wa Waanglo-Saksoni nchini Uingereza ulisababisha kufifia kwa Dumnonia na hatimaye kuingizwa katika Ufalme wa Wessex katika karne ya nane na tisa. Mpaka wa magharibi na Cornwall uliwekwa rasmi kwenye Mto Tamar na Mfalme Æthelstan mnamo mwaka 936.

## Marejeo
Jamii:Jiografia ya Uingereza

Jamii:Miji ya Uingereza
Deborah Heikes

**Deborah K. Heikes**  ni mwanafalsafa, msomi, mwandishi  na profesa wa Falsafa katika Chuo Kikuu cha Alabama, Huntsville. Anafahamika kwa utafiti kuhusu ufeministi, falsafa na mawazo ya wachambuzi wa karne ya 20, hasa Immanuel Kant na Wittgenstein. Ameandika vitabu kadhaa kuhusu epistemolojia ya kifeministi, uadilifu na uwajibikaji wa imani. Pia amehudumu kwenye jumuiya za kifalsafa nchini Marekani tangu 2010. 

## Wasifu 
Heikes ni mwanafalsafa na profesa wa falsafa katika Chuo Kikuu cha Alabama, Huntsville. Alisomea falsafa katika Chuo Kikuu cha Kansas, Baylor, na baadaye akapata Ph.D. kutoka Chuo Kikuu cha Illinois mwaka 1998. Alianza kufundisha mwaka huo na amekuwa profesa kamili tangu 2012, pia aliwahi kuwa Mwenyekiti wa Idara ya Falsafa (2014–2017).

Utafiti wake unahusu falsafa ya karne ya 20, ufeministi, jinsia, rangi na urazini. Ameandika vitabu vitatu vikuu, ikiwemo *Rationality and Feminist Philosophy* na *Logic, Representation, and Race*, vinavyochunguza uhusiano kati ya busara, usawa na ukandamizaji. Pia ameandika kitabu cha*Towards a Liberatory Epistemology*, ambapo alisisitiza uelewa wa uzoefu wa wengine na kupinga ujinga unaochangia ukosefu wa haki.

## Marejeo 
Jamii:Waandishi wa Marekani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanafalsafa wa Marekani
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Mujahid

**Mujahid** ni neno la Kiarabu (مجاهد) linalomaanisha mtu anayeshiriki jihad, yaani juhudi au mapambano katika njia ya dini ya Kiislamu. Neno hili linatokana na mzizi wa Kiarabu "*J-H-D*" (جهد), linalomaanisha **jitihada** au **juhudi kubwa**. Katika Uislamu, mujahid ni mtu anayejitahidi kwa bidii kutetea au kueneza dini kwa njia mbalimbali, ikiwa ni pamoja na jitihada za kiroho, kielimu, au hata kijeshi.

## Maana na matumizi ya neno mujahid 
Katika muktadha wa Kiislamu, jihad ina maana pana na inaweza kurejelea:

# *Jihad ya ndani* (*Jihad al-Nafs*) – Hii ni jihad kubwa inayohusiana na mapambano ya mtu binafsi dhidi ya tamaa na dhambi, kwa lengo la kujisafisha kiroho na kumtii Mwenyezi Mungu.
# *Jihad ya kielimu* – Inahusiana na juhudi za kusambaza elimu ya Kiislamu, kupambana na ujinga, na kueneza maadili mema.
# *Jihad ya kijamii* – Kupigania haki, kupinga uonevu na kuhakikisha jamii inafuata misingi ya haki na usawa.
# *Jihad ya kijeshi* – Hii ni mapambano ya silaha yanayoruhusiwa katika Uislamu kwa lengo la kujilinda au kutetea Waislamu dhidi ya dhuluma.

Kwa hivyo, mujahid anaweza kuwa mtu yeyote anayejitahidi katika mojawapo ya hizi aina za jihad. Katika historia, neno hili mara nyingi linahusishwa na wapiganaji waliotetea Uislamu dhidi ya uvamizi wa nje, lakini pia linahusiana na wanazuoni wa dini na watu wanaofanya kazi ya kueneza Uislamu kwa amani.

## Historia ya Mujahid katika Uislamu 
Katika historia ya Kiislamu, mujahideen walihusika katika vita mbalimbali vya kujitetea, kama vile vita vya Mtume Muhammad dhidi ya Wapagani wa Makka na vita vya baadaye vya Uislamu dhidi ya watawala dhalimu. 

Katika karne za hivi karibuni, dhana ya mujahid ilitumika kuhusiana na wapiganaji wa Kiislamu waliopambana dhidi ya ukoloni, kama vile Waislamu wa Afrika Kaskazini waliopinga utawala wa Kifaransa na Kiingereza.

Katika muktadha wa kisasa, dhana ya mujahid mara nyingi imekuwa ikihusishwa na makundi yanayotumia vurugu kwa jina la Uislamu, jambo ambalo limesababisha mjadala mkubwa kuhusu maana halisi ya jihad na mujahid.

Dhana ya mujahid inahitaji kueleweka kwa muktadha wake sahihi ili kuepuka upotoshaji wa maana halisi ya jihad, hasa katika Uislamu.

## Marejeo 
# Understanding Jihad. ***Cook, David**.* (University of California Press), 2005.
# Jihad in Islamic History: Doctrines and Practice. ***Bonner, Michael*** (Princeton University Press), 2006. 
# Jihad in Classical and Modern Islam. ***Peters, Rudolph*** (Markus Wiener Publishers), 1996. 

Jamii:Uislamu
Jamii:Wiki Loves Ramadan 2025
Schillonie Calvert

**Schillonie Calvert** (alizaliwa 27 Julai 1988) ni mwanariadha wa Jamaika ambaye ni mtaalamu wa mbio za mita 100. Alitengeneza timu ya relay ya 4x100 kwa Jamaica kama hifadhi ya Mashindano ya Dunia ya mwaka 2011 katika Riadha huko Daegu na katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya mwaka 2012 huko London. Hakushiriki katika Ulimwengu wa 2012. Alikimbia katika mbio za 4 × 100 m na timu ya Jamaika kwenye Olimpiki ya London ya 2012 ambayo baadaye ilipata fedha katika fainali.   Alishiriki kama mtu binafsi katika mbio za mita 100 kwenye Mashindano ya Dunia ya 2013, ambapo pia alikuwa sehemu ya timu ya Jamaika iliyoshinda dhahabu katika mbio za 4 × 100 m.  Alishiriki katika mbio za mita 100, 200 na 4 × 100 katika Michezo ya Jumuiya ya Madola ya mwaka 2014, na alikuwa sehemu ya timu ya 4 × 100 m iliyoweka rekodi mpya ya Michezo.

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Jamaika
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1988
Veronica Campbell Brown

**Veronica Campbell Brown** (alizaliwa 15 Mei 1982) ni mwanariadha mstaafu wa Jamaika ambaye alibobea katika mbio za mita 100 na 200.   Mshindi wa medali ya Olimpiki mara nane, ni mwanamke wa pili kati ya wanawake watatu katika historia kushinda matukio mawili mfululizo ya Olimpiki ya mita 200, baada ya Bärbel Wöckel wa Ujerumani kwenye Olimpiki ya mwaka 1976 na 1980 na kabla ya mwananchi mwenzake Elaine Thompson-Herah kwenye Olimpiki ya 2016 na 2020. Campbell-Brown ni mmoja wa wanariadha kumi na moja pekee (pamoja na Valerie Adams, Usain Bolt, Armand Duplantis, Jacques Freitag, Yelena Isinbayeva, Kirani James, Faith Kipyegon, Jana Pittman, Dani Samuels, na David Storl) kushinda mataji ya Ubingwa wa Dunia katika viwango vya vijana, junior, na mashindano ya wakubwa.

Anashikilia bora za binafsi za sekunde 10.76 kwa mita 100 na sekunde 21.74 kwa mita 200. Alikuwa mshindi wa medali ya dhahabu ya mita 100 kwenye Mashindano ya Dunia ya Riadha ya mwaka 2007 na medali ya dhahabu ya mita 200 kwenye Mashindano ya Dunia ya mwaka 2011 katika Riadha. Pia ameshinda medali saba za fedha na medali moja ya shaba katika taaluma yake katika Mashindano ya Dunia ya Riadha. Zaidi ya mita 60, yeye ni bingwa mara mbili katika Mashindano ya Ndani ya Dunia ya IAAF.

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Jamaika
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1982
Kemoy Campbell

**Kemoy Campbell** (alizaliwa Januari 14, 1991) ni mwanariadha mstaafu kutoka Jamaika ambaye alishindana katika matukio mbalimbali kutoka mita 800 hadi 5000. Tangu kushindana katika mzunguko wa vyuo vya Marekani, amejijengea sifa ya kuwa na anuwai ya ajabu, akiwa na uzoefu wa ushindani kutoka mita 800 hadi 10K. Campbell anashikilia rekodi nyingi za Jamaika katika riadha.

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Jamaika
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1991
Simoya Campbell

**Simoya Kadine Campbell** (alizaliwa 1 Machi 1994) ni mwanariadha wa mbio za kati kutoka Jamaika ambaye alishiriki  kimsingi katika mita 800.  Alishinda medali ya fedha katika Universiade ya Majira ya joto ya mwaka 2015.

Ubora wake wa binafsi katika hafla ni 1:59.26 iliyowekwa huko Gwangju mnamo 2015.

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Jamaika
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1994
Deuce Carter

**Deuce Carter** (alizaliwa 28 Septemba 1990) ni mwanariadha wa Jamaika ambaye alishiriki katika mbio za kukimbia.  Aliwakilisha nchi yake katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya mwaka 2016 na kufikia nusu fainali.

Ubora wake wa binafsi katika mbio za mita 110 kuruka viunzi ni sekunde 13.20 (+0.2 m/s) iliyowekwa Kingston mnamo 2016.

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Jamaika
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1990
Roxroy Cato

**Roxroy Cato** (alizaliwa 5 Januari 1988, St. Mary, Jamaika ) ni mwanariadha wa Jamaika ambaye alibobea katika mbio za mita 400 kuruka viunzi.  Alishika nafasi ya 5 katika joto lake katika muda wa 49.03s kwenye Olimpiki ya mwaka 2012.

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Jamaika
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1988
Elston Cawley

**Elston Cawley** (alizaliwa 24 Juni 1976) ni mwanariadha wa Jamaika. Alishiriki katika mbio za mita 200 za wanaume katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya mwaka 1996. 

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Jamaika
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1976
Ricardo Chambers

**Ricardo Chambers** (alizaliwa 7 Oktoba 1984) ni mwanariadha kutoka Jamaika ambaye anajishughulisha na mbio za mita 400.

Akitokea Parokia ya Trelawny huko Jamaika, alihamia Marekani kusomea udhamini wa michezo katika Chuo Kikuu cha Jimbo la Florida. Akiwania Seminoles za Jimbo la Florida, alishinda medali ya fedha zaidi ya mita 400 katika Mashindano ya NCAA ya mwaka 2006, na kuvunja rekodi ya FSU kwa kukimbia kwa sekunde 44.71. 

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Jamaika
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1984
Alfredo Pacini

**Alfredo Pacini** (10 Februari 1888 – 23 Desemba 1967) alikuwa askofu mkuu wa Italia katika Kanisa Katoliki. Alikuwa Balozi Maalum (Nuncio) kwa Uswisi kutoka mwaka 1960 hadi 1967, akafanyika Kardinali mwaka 1967.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1888
Jamii:Waliofariki 1967
Jamii:maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:Makardinali
Wellesley Clayton

**Wellesley K. Clayton** (alizaliwa 25 Agosti 1938) ni mwanariadha wa zamani wa Jamaika ambaye alishiriki katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya mwaka 1964 na 1968. 

Alijiimarisha miongoni mwa wanarukaji bora wa Karibea kwenye Michezo ya Amerika ya Kati na Karibea, akitwaa medali ya fedha mwaka wa 1962, kisha medali ya dhahabu mwaka wa 1966 - mshindi wa pili wa michezo ya Jamaika katika mchezo huo, baada ya Deryck Taylor. Mwaka wa 1966 pia alikuwa katika timu ya upeanaji ya medali ya dhahabu ya Jamaica ya mita 4×100.  Alifurahia aina mbalimbali za mafanikio katika Mashindano ya British West Indies: baada ya kuruka shaba kwa muda mrefu mwaka wa 1959 na fedha ya pentathlon mwaka wa 1960, alishinda mataji mawili ya moja kwa moja ya kuruka kwa muda mrefu mwaka wa 1964 hadi 1965, pamoja na 1964 110 mita kuruka viunzi.

Alishinda medali ya shaba mara mbili katika mbio ndefu katika Empire ya Uingereza na Michezo ya Jumuiya ya Madola, 1962 na tena mwaka wa 1966.  Alifuata hili kwa medali nyingine ya shaba katika Michezo ya Pan American ya 1967. 

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Jamaika
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1938
Aristide Rinaldini

**Aristide Rinaldini** (5 Februari 1844 – 11 Februari 1920) alikuwa Kardinali wa Italia katika Kanisa Katoliki. Alihudumu kama Balozi wa Papa (Apostolic Nuncio) kwa Hispania kuanzia 1899 hadi 1907. Alifanyika Kardinali mwaka 1907.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1844
Jamii:Waliofariki 1920
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:Makardinali
Nesta Carter

**Nesta Carter OD** (alizaliwa Oktoba 11, 1985) ni mwanariadha mstaafu wa Jamaika ambaye alibobea katika mashindano ya mita 100. Carter alifanikiwa kama sehemu ya timu ya Jamaika ya mbio za mita 4 x 100 za kupokezana vijiti, akitwaa dhahabu na kuweka rekodi za dunia mfululizo katika Mashindano ya Dunia ya mwaka 2011 na Olimpiki ya London mwaka 2012. Pia alishinda medali ya fedha ya 4 x 100m katika Mashindano ya Dunia ya mwaka 2007 na dhahabu kwenye Mashindano ya Dunia ya mwaka 2015.  Mnamo Agosti 11, 2013, Carter alipata medali ya shaba ya Ubingwa wa Dunia wa mita 100 huko Moscow, nyuma ya Justin Gatlin na mwenzake Usain Bolt. Alifuata hii na dhahabu nyingine katika relay ya mita 4 x 100.

Mnamo Agosti 2010 alikua mwanariadha wa tano pekee kukimbia mita 100 chini ya sekunde 9.8.  Ubora wake binafsi wa mita 100 kati ya 9.78 kwa sasa unamweka kama mtu wa kumi na moja mwenye kasi zaidi wakati wote, nyuma ya Wajamaika wenzake Usain Bolt, Yohan Blake, Asafa Powell, na Kishane Thompson, Wamarekani Tyson Gay, Justin Gatlin, Christian Coleman, Trayvon Bromell na Fred Kerley na Mkenya Ferdinand Omanyala.

Mnamo tarehe 25 Januari 2017, Kamati ya Kimataifa ya Olimpiki iliidhinisha Carter kwa kutumia dawa za kusisimua misuli katika Michezo ya Olimpiki ya mwaka 2008, kumaanisha kwamba Carter na wachezaji wenzake walipoteza medali zao za dhahabu kwa mbio za kupokezana za mita 4 × 100 kwa wanaume.  Tarehe 31 Agosti 2021 Carter alitangaza rasmi kustaafu kwake. 

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Jamaika
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1985
Egano Righi-Lambertini

**Egano Righi-Lambertini** (22 Februari 1906 – 4 Oktoba 2000) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki kutoka Italia. Alitumia miongo kadhaa katika huduma ya kidiplomasia ya Vatikani na kuanzia mwaka 1957 hadi 1974 aliteuliwa katika nafasi mbalimbali, akiwa Mjumbe Maalum wa Papa kwa Korea, kisha Mjumbe Maalum kwa Lebanoni, Chile, Italia, na Ufaransa. Alifanyika Kardinali mwaka 1979.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1906
Jamii:Waliofariki 2000
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:Makardinali
Fedrick Dacres

**Fedrick Dacres** (alizaliwa 28 Februari 1994) ni mpiga diski wa Jamaika.

Alianza kazi yake ya kutupa akiwa mwanafunzi katika Shule ya Upili ya Calabar huko Jamaika pamoja na warushaji wengine waliokamilika kama vile Chad Wright na Traves Smikle, chini ya uongozi wa kocha wa zamani wa wanariadha wa Calabar Julian Robinson.

Alishinda medali ya dhahabu katika Mashindano ya Dunia ya Vijana katika Riadha ya 2011, na kuwa mpiga diski wa kwanza wa Jamaika kuwahi kufanya hivyo.  Aliendelea kushinda medali ya dhahabu katika Mashindano ya Dunia ya Vijana katika Riadha ya mwaka 2012, pia akawa mpiga dascus wa kwanza wa Jamaika kuwahi kufanya hivyo.

Dacres alishiriki katika kurusha diski za wavulana kwenye Olimpiki ya Vijana ya Majira ya joto ya mwaka 2010.

Amefuzu kuwakilisha Jamaica katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya mwaka 2020. 

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Jamaika
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1994
Alfred Daley

**Alfred Daley** (alizaliwa 18 Novemba 1949) ni mwanariadha wa zamani wa Jamaika ambaye alishindana katika Olimpiki tatu mfululizo za Majira ya joto, katika Olimpiki ya Majira ya Munich 1972, Olimpiki ya Majira ya Montreal 1976 na katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya mwaka 1980 ya Moscow. 

Daley alikimbia katika mashindano ya kimataifa, ya ndani ya Jamaika, na Marekani akiwakilisha timu ya taifa ya Jamaika katika Olimpiki tatu, NCAA katika Chuo Kikuu cha Seton Hall, Chuo cha Essex County, na kama mwanachama wa Klabu ya Riadha ya New York. Mbali na Olimpiki, Daley alishiriki katika Michezo ya Karibea ya Amerika ya Kati, Penn Relays na Michezo ya Melrose ya New York.

Heshima yake kubwa zaidi ya mtu binafsi ilikuwa taji la mbio za mita 400 katika Mashindano ya mwaka 1971 ya Amerika ya Kati na Karibea katika Riadha, ambayo alitwaa katika rekodi ya ubingwa ya sekunde 46.6. Alirudi na kushinda medali ya shaba katika shindano hilo mwaka wa 1975.  Pia alikuwa sehemu ya kikosi cha upeanaji cha medali ya dhahabu cha Jamaika cha mita 4×100 katika Michezo ya Pan American ya 1971, pamoja na timu ya medali ya fedha katika mbio za kupokezana za mita 4×400. 

Mnamo Aprili 7, 1984, Daley aliwekwa katika Ukumbi wa Umaarufu wa Chuo Kikuu cha Seton Hall.

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Jamaika
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1949
Kali Davis-White

**Kali Davis-White** (alizaliwa Oktoba 27, 1994) ni mwanariadha wa mbio fupi, ambaye ni mtaalamu wa mbio za mita 60, mita 100 na 200. Anagombea Wajitolea wa Tennessee.

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Jamaika
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1994
Michael Davis (mwanariadha)

**Michael Davis** (alizaliwa Julai 21, 1959) ni mwanariadha wa Jamaika. Alishiriki katika mbio za kupokezana za mita 4 × 100 katika mbio za kupokezana maji za mita 4 × 100 wakati wa katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya mwaka 1980. 

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Jamaika
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1959
Fitzroy Dunkley

**Fitzroy Junior Dunkley** (alizaliwa 20 Mei 1993) ni mwanariadha wa Jamaika.  Aliiwakilisha nchi yake kwenye Mashindano ya Ndani ya Dunia ya IAAF ya mwaka 2016 na kufika nusu fainali kibinafsi na kumaliza wa nne kwenye mbio za kupokezana.

Ubora wake wa binafsi katika hafla hiyo ni sekunde 45.06 akiwa nje (Eugene 2016) na sekunde 46.04 akiwa ndani ya nyumba (Fayetteville 2016).

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Jamaika
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1993
Overill Dwyer-Brown

**Overill Dwyer-Brown** (alizaliwa 4 Januari 1961) ni mwanariadha wa Jamaika. Alishindana katika mbio za mita 400 za wanawake kuruka viunzi katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya mwaka 1984. 

Dwyer-Brown alishindania timu ya wimbo na uwanja ya Seminoles ya Jimbo la Florida, akimaliza katika nafasi ya 5 katika yadi 600 katika Mashindano ya Ndani ya AIAW ya mwaka 1982. 

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Jamaika
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1961
Rasheed Dwyer

**Rasheed Dwyer** (alizaliwa 29 Januari 1989) ni mwanariadha wa Jamaika ambaye alibobea katika hafla za mbio za kasi. Mafanikio yake mawili makubwa hadi sasa ni kushinda dhahabu katika mita 200 katika Universiade ya Majira ya joto ya mwaka 2011 na pia kushinda dhahabu (mita 200) katika Michezo ya Jumuiya ya Madola ya mwaka 2014. Alisoma katika G.C. Chuo cha Foster katika Mji wa Uhispania.  Dwyer pia aliwakilisha Jamaika katika mbio za mita 200 katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya mwaka 2020, akiweka nafasi ya saba katika fainali. 

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Jamaika
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1989
Byron Dyce

**Byron Dyce** (alizaliwa 27 Machi 1948) ni mwanariadha wa zamani wa mbio za kati wa Jamaika ambaye alishiriki katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya mwaka 1968 na 1972.   Bado ndiye anayeshikilia Rekodi ya Kitaifa ya Jamaika kwa sasa katika Mile na mita 1000. Bado anashikilia rekodi ya shule ya NYU katika mita 800 za ndani. 

Michezo ya Millrose imewataja washirika wao wa kila mwaka wa mbio za Distance medley kwa heshima yake.  Dyce, ambaye aligombea NYU, anachukuliwa kuwa gwiji kati ya duru za nyimbo za New York. Baada ya kupokea Ph.D. shahada katika Chuo Kikuu cha Florida, kwa sasa ni profesa wa hisabati katika Chuo cha Santa Fe huko Gainesville, Florida. 

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Jamaika
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1948