open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Michael Sheehan

**Michael Jarboe Sheehan** (9 Julai 1939 - 3 Juni 2023) alikuwa askofu kutoka Marekani wa Kanisa Katoliki ambaye aliwahi kuwa askofu mkuu wa kumi na moja wa Jimbo Kuu la Santa Fe huko New Meksiko kuanzia 1993 hadi 2015. Hapo awali aliwahi kuwa askofu Dayosisi ya Lubbock huko Texas kutoka 1983 hadi 1993.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1939
Jamii:Waliofariki 2023
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Marekani
Donald Bolen

**Donald Joseph Bolen** (alizaliwa 7 Februari 1961), pia anajulikana kama Don Bolen, ni askofu Mkatoliki kutoka Kanada ambaye amehudumu kama Askofu Mkuu wa Regina tangu 2016. Hapo awali alikuwa Askofu wa Saskatoon kuanzia 2009 hadi 2016. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1961
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Kanada
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Francis George

**Francis Eugene George** OMI (16 Januari 1937 – 17 Aprili 2015) alikuwa kardinali wa Kanisa Katoliki nchini Marekani. Alikuwa askofu mkuu wa nane wa Jimbo kuu la Chicago huko Illinois (1997-2014) na hapo awali aliwahi kuwa askofu wa Dayosisi ya Yakima katika Jimbo la Washington na askofu mkuu wa Jimbo kuu la Portland huko Oregon.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1937
Jamii:Waliofariki 2015
Jamii:Watu wa Marekani
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:makardinali
Mark S. Rivituso

**Mark Steven Rivituso** (amezaliwa Septemba 20, 1961) ni Askofu kutoka Marekani wa Kanisa Katoliki. Amehudumu kama askofu msaidizi wa Jimbo Kuu la Mt. Louis huko Missouri tangu 2017.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1961
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Marekani
Thomas Robert Zinkula

**Thomas Robert Zinkula** (amezaliwa Aprili 19, 1957) ni Kiongozi kutoka Marekani wa Kanisa Katoliki ambaye anahudumu kama askofu mkuu wa Kanda ya Kanisa ya Dubuque huko Iowa, ambapo alihudumu kama Kiongozi kwa mara ya kwanza. Alihudumu kama askofu wa Davenport huko Iowa kutoka 2017 hadi 2023.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1957
Thomas Martin Aloysius Burke

**Thomas Martin Aloysius Burke** KGCHS ( 10 Januari 1840 – 20 Januari 1915 ) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki aliyezaliwa Eire. Alihudumu kama Askofu wa Albany kuanzia 1894 hadi kifo chake mnamo 1915.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1840
Jamii:Waliofariki 1915
Jamii:Watu wa Ireland
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:watu wa Marekani
Christopher Edward Byrne

**Christopher Edward Byrne** (21 Aprili 1867 - 1 Aprili 1950) alikuwa kiongozi kutoka Marekani wa Kanisa Katoliki. Alihudumu kama askofu wa Dayosisi ya Galveston huko Texas kutoka 1918 hadi kifo chake. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1967
Jamii:Waliofariki 1950
Jamii:Watu wa Marekani
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
John J. Chanche

**John Mary Joseph Benedict Chanche**, S.S., (4 Oktoba 1795 – 22 Julai 1852) alikuwa kiongozi kutoka Marekani wa Kanisa Katoliki. Alihudumu kama askofu wa kwanza Dayosisi ya Natchez huko Mississippi kutoka 1841 hadi 1852.

Alisoma katika Chuo cha Mt. Maria huko Baltimore, Maryland, Chanche na alikua rais wa chuo hicho.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1795
Jamii:Waliofariki 1852
Jamii:Watu wa Marekani
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Barry Hollowell

**Barry Craig Bates Hollowell** (Aprili 14, 1948 - 17 Agosti 2016) alikuwa askofu wa Kianglikana nchini Kanada. Alikuwa Askofu wa saba wa Calgary. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1948
Jamii:Waliofariki 2016
Jamii:Watu wa Kanada
Jamii:Maaskofu
Clement Mulenga

**Clement Mulenga** (amezaliwa 15 Agosti 1965) ni Askofu wa Kanisa Katoliki Kutoka Zambia ambaye ni Askofu wa Jimbo la Kabwe. Aliteuliwa kuwa Askofu wa Kabwe tarehe 29 Oktoba 2011 na Papa Benedikto XVI.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1965
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Zambia
Michael Richard Cote

**Michael Richard Côté** (amezaliwa Juni 19, 1949) ni askofu mstaafu kutoka Marekani wa Kanisa Katoliki, hivi karibuni akihudumu kama askofu wa Dayosisi ya Norwich huko Connecticut na sehemu za New York kuanzia 2003 hadi 2024. Hapo awali aliwahi kuwa askofu msaidizi wa Dayosisi ya Portland huko Maine kutoka 1995 hadi 2003.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1949
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Marekani
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Francis Ridgley Cotton

**Francis Ridgley Cotton O.P.** (19 Septemba 1895— 25 Septemba 1960) alikuwa askofu kutoka Marekani wa Kanisa Katoliki. Alihudumu kama askofu wa kwanza wa Dayosisi mpya ya Owensboro huko Kentucky kutoka 1938 hadi 1960. 

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 1960
Jamii:Wadominiko
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1895
Patrick James Donahue

**Patrick James Donahue** (15 Aprili 1849 – 4 Oktoba 1922) alikuwa askofu kutoka Uingereza wa Kanisa Katoliki. 

Alihudumu kama askofu wa Dayosisi ya Wheeling huko West Virginia kutoka 1894 hadi kifo chake mnamo 1922.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1849
Jamii:Waliofariki 1922
Jamii:Watu wa Uingereza
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
André-Bernard Ergo

**André-Bernard Ergo**, alizaliwa mwaka wa 1936, ni mtafiti wa Ubelgiji aliyebobea katika kilimo cha kitropiki. Yeye ndiye mwandishi wa vitabu vilivyotolewa kwa historia ya Kongo ya Ubelgiji na utafiti wake wa kilimo wakati wa shughuli zake katika Jumba la Makumbusho la Africa (Royal (federal) la Afrika ya Kati) na kituo chake cha utafiti wa kilimo, CIDAT, huko Tervuren.

## Wasifu 
André-Bernard Ergo alizaliwa mwaka wa 1936 katika viwanda vya Basse-Sambre, huko Auvelais. Baada ya kusoma masomo ya ubinadamu, hesabu na sayansi na Ndugu wa Shule za Kikristo kisha huko Namur, alikuwa akifanya kazi katika harakati za vijana za manispaa yake: alikuwa kwa miaka mitano kiongozi wa kikosi cha scout katika Kitengo cha Xth FSC huko Namur, ambapo alikuwa ameathiriwa sana na kiongozi wake wa pakiti, mshairi wa Walloon Willy Félix na kiongozi wake wa vikosi Yves de Wasseige.

Alifundisha kama biostatistician na Profesa Pierre Dagnelie wa Kitivo cha Agronomy huko Gembloux. Alipata shahada yake ya uhandisi wa kiufundi mnamo 1963 katika Institut supérieur industriel en agronomie (ISIa) huko Huy. Kisha alipata shahada ya uzamili katika sayansi ya uhandisi wa viwanda katika agronomy na alichaguliwa kama mdhamini wa darasa la wahandisi wa 2012 wanaohitimu kutoka chuo cha ISIa huko Huy.

Baada ya Shule ya Jeshi la Ulinzi wakati wa utumishi wake wa kijeshi, akawa afisa wa hifadhi katika Utawala wa 4 wa Chasseurs à Cheval huko Werl, Ujerumani, kisha alifanya kazi kama mtafiti katika Kikundi cha Mimea cha Unilever huko Afrika (afisa wa utafiti nchini Kongo na meneja wa uwanja wa utafiti nchini Cameroon) kabla ya kurudi kama mshauri wa kisayansi katika kituo cha utafiti huko Tervueren (CIDAT: Kituo cha Informatics Kutumika kwa Maendeleo na Kilimo cha Tropical) na kumaliza kazi yake huko. Mnamo 1986 alipata sifa ya kisayansi na, mnamo 1989, jina la kitaalam la mhandisi wa Ulaya FEANI. Mwaka 1970, alikuwa mwanachama wa bodi ya wakurugenzi wa mtandao wake wa alumni, AIHy ("Association of Agricultural Engineers of Huy"), na alichaguliwa kuwa rais kutoka 1988 hadi 1991 na kisha rais wa heshima kutoka 1992. Alikuwa Rais wa Umoja wa Wahandisi wa Viwanda wa Ubelgiji kutoka 2000 hadi 2004 na, katika nafasi hii, alikuwa mwanachama wa Kamati ya Kitaifa ya Ubelgiji ya FEANI.

Yeye ni mwanachama wa Namur Royal Circle of African Elders (1910) na mwanachama wa Kumbukumbu za Kongo ya Ubelgiji na Ruanda-Urundi (2002). AB. ERGO alikufa ghafla huko Tienen mnamo Oktoba 21, 2020 ambapo majivu yake yamepumzika kwenye kaburi.

## Maandiko 
Yeye ni mwandishi wa vitabu vingi vya kisayansi vilivyoorodheshwa katika orodha ya Makumbusho ya Royal kwa Afrika ya Kati. (vitabu 21 :P machapisho ya CIDAT, vitabu 2: Uchumi-Documentation). Tangu kustaafu kwake hadi kifo chake mnamo 2020, amechapisha vitabu juu ya historia ya sayansi katika Kongo ya Ubelgiji na historia ya bibliografia ya watafiti wa kilimo kwenye tovuti ya mtandao wa alumni wa 'www.aihy.org'.
Jamii:Waliozaliwa 1936
Edward Joseph Dunne

**Edward Joseph Dunne** (23 Aprili 1848 – 5 Agosti 1910) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki mzaliwa wa Eire. Alihudumu kama Askofu wa Dallas kutoka 1894 hadi kifo chake mnamo 1910. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1848
Jamii:watu wa Ireland
Jamii:Watu wa Marekani
Jamii:Waliofariki 1910
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Joseph Aloysius Durick

**Joseph Aloysius Durick** (13 Oktoba 1914 - 26 Juni 1994) alikuwa kiongozi kutoka Marekani wa Kanisa Katoliki. Alihudumu kama askofu wa Dayosisi ya Nashville huko Tennessee kuanzia 1969 hadi 1975. Hapo awali aliwahi kuwa askofu msaidizi wa Jimbo kuu la Birmingham huko Alabama kuanzia 1954 hadi 1963 na kama askofu mwanzilishi wa Nashville kutoka 1963 hadi 1969. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1914
Jamii:Waliofariki 1994
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Marekani
John Dougherty

**John Martin Dougherty** (29 Aprili 1932 – 16 Aprili 2022) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Marekani. 

Dougherty aliwahi kuwa askofu msaidizi wa Dayosisi ya Scranton huko Pennsylvania kutoka mwaka 1995 hadi 2009.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1932
Jamii:Waliofariki 2022
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Marekani
Brian Usher

**Brian Usher** (11 Machi 1944 – 7 Januari 2025) alikuwa mchezaji wa soka wa Uingereza ambaye alicheza katika Ligi ya Soka kwa *Doncaster Rovers*, *Sheffield Wednesday*, na *Sunderland*.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1944
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wachezaji mpira wa Uingereza
Samuel Eccleston

**Samuel Eccleston** PSS (27 Juni 1801 – 22 Aprili 1851) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Marekani ambaye aliwahi kuwa Askofu Mkuu wa Baltimore kuanzia 1834 hadi kifo chake mwaka 1851.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1801
Jamii:Waliofariki 1851
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Marekani
John Samuel Foley

**John Samuel Foley** (5 Novemba 1833 – 5 Januari 1918) alikuwa kiongozi kutoka Marekani wa Kanisa Katoliki. Alihudumu kama Askofu wa Detroit kutoka 1888 hadi kifo chake mnamo 1918.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1833
Jamii:Waliofariki 1918
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:watu wa Marekani
Thomas Kiely Gorman

**Thomas Kiely Gorman** (30 Agosti 1892 - 16 Agosti 1980) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki kutoka Marekani. 

Alihudumu kama askofu wa kwanza wa Dayosisi mpya ya Reno huko Nevada kutoka 1931 hadi 1952 na kama askofu wa nne wa Dayosisi ya Dallas huko Texas kutoka 1954 hadi 1969.

## Tanbihi 
Jamii:Waliozaliwa 1892
Jamii:Waliofariki 1980
Jamii:Watu wa Marekani
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Peter Yarrow

**Peter Yarrow** (Mei 31, 1938 – Januari 7, 2025) alikuwa mwimbaji na mtunzi wa nyimbo wa Marekani ambaye alipata umaarufu kama mwanachama wa kikundi cha muziki wa *folk* cha miaka ya 1960 kilichoitwa *Peter*, *Paul and Mary*. *Yarrow* aliandika (pamoja na Lenny Lipton) moja ya nyimbo maarufu zaidi za kikundi hicho, "Puff, the Magic Dragon."  

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1938
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanamuziki wa Marekani
Francis Joseph Gossman

**Francis Joseph Gossman** (1 Aprili 1930 - 12 Agosti 2013) alikuwa kiongozi kutoka Marekani wa Kanisa Katoliki. 

Alihudumu kama askofu wa Dayosisi ya Raleigh huko Kaskazini Carolina kutoka 1975 hadi 2006.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1930
Jamii:Waliofariki 2013
Jamii:Watu wa Marekani
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Irene Esambo

**Irene Esambo Diata** (alizaliwa Kinshasa, 30 Septemba 1984) ni mwanasiasa kutoka Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Tangu septemba 2019 amekuwa Waziri Mjumbe anayesimamia Watu Wanaoishi na Ulemavu.

## Kazi ya kisiasa 
Mnamo 2019, Irene Esambo aliteuliwa kuwa naibu waziri anayeshughulikia watu wanaoishi na ulemavu na Félix Tshisekedi katika serikali ya kwanza ya Ilunga. Inawahakikishia watu wanaoishi na ulemavu kwamba wasiwasi wao unazingatiwa na serikali, ambayo inataka kupigana dhidi ya aina yoyote ya kutengwa.
Mnamo 2024, Irene Esambo Diata aliteuliwa tena kuwa Waziri wa Masuala ya Jamii, anayesimamia watu wanaoishi na ulemavu katika serikali ya Suminwa.

Jamii:wanasiasa wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
James John Hogan

**James John Hogan** (Oktoba 17, 1911 - 14 Juni 2005) alikuwa Askofu kutoka Marekani wa Kanisa Katoliki ambaye alihudumu kama askofu wa sita wa Dayosisi ya Altoona-Johnstown huko Pennsylvania (1966-1986). Hapo awali aliwahi kuwa askofu msaidizi wa Dayosisi ya Trenton huko New Jersey (1959-1966).

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1911
Jamii:Waliofariki 2005
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Marekani
Jean-Bertrand Ewanga

'''Jean-Bertrand Ewanga Is'Ewanga,''' Alizaliwa Julai 15, 1953 huko Arniquet (Port-Salut), ni mwanasiasa wa Ufaransa wa Kino-Kongo.

## Wasifu 
### Vijana na mafunzo 
### Kazi 
Alikuwa gavana wa Jimbo la Equateur kabla ya nafasi hii kushikiliwa na Yves Mobando Yogo.

Yeye ni rais wa kitaifa wa Chama cha Wananchi kwa ajili ya Jamhuri.

Yeye ni naibu katika bunge la kitaifa la Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo kwa eneo bunge la Ikela.

Mnamo Agosti 5, 2014, alikamatwa na kuzuiliwa katika gereza la Makala na kisha kuwekwa chini ya kizuizi cha nyumbani baada ya kumwita Joseph Kabila, Rais wa Jamhuri, wa "mwizi na Wanyarwanda"[1] wakati wa maandamano dhidi ya marekebisho ya Katiba ambayo yangemruhusu Rais kubaki madarakani zaidi ya 2016. Alihukumiwa mnamo Septemba 11 kifungo cha mwaka mmoja jela kwa kumtusi kiongozi wa nchi

## Tazama pia 
### Viungo vya nje 
Jamii:Wanasiasa wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Fabien Boko

**Fabien Boko Matondo** (aliyezaliwa Feshi tarehe 2 Oktoba 1969) ni mwanasiasa wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na naibu wa kitaifa, aliyechaguliwa kutoka eneo bunge la Feshi katika jimbo la Kwango.

## Wasifu 
Fabien Boko alizaliwa huko Feshi mnamo Oktoba 2, 1969, alichaguliwa kama naibu wa kitaifa katika wilaya ya uchaguzi ya Feshi katika mkoa wa Kwango, il est membre du parti politique Palu

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Michael William Hyle

**Michael William Hyle** (13 Oktoba 1901 - 26 Desemba 1967) alikuwa kiongozi kutoka Marekani wa Kanisa Katoliki. Alihudumu kama askofu wa Dayosisi ya Wilmington huko Delaware kutoka 1960 hadi kifo chake mnamo 1967. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1901
Jamii:Waliofariki 1967
Jamii:Watu wa Marekani
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Peter Leo Ireton

**Peter Leo Ireton** (21 Septemba 1882 – 27 Aprili 1958) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki kutoka Marekani. 

Alihudumu kama askofu wa Dayosisi ya Richmond huko Virginia kutoka 1945 hadi kifo chake mnamo 1958. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1882
Jamii:Waliofariki 1958
Jamii:Watu wa Marekani
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Michael Loewe

**Michael Arthur Nathan Loewe** (2 Novemba 1922 – 1 Januari 2025) alikuwa mwanahistoria, mtaalamu wa *Sinolojia*, na mwandishi wa Uingereza ambaye aliandika vitabu, makala, na machapisho mengine mengi katika taaluma za Kichina cha Kale pamoja na historia ya China ya zamani na kipindi cha mwanzo wa Milki ya Kichina.  

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1922
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Waandishi wa Uingereza
Jamii:Wataalamu wa Uingereza
John Joseph Kain

**John Joseph Kain** (31 Mei 1841 - 13 Oktoba 1903) alikuwa Askofu kutoka Marekani ambaye alihudumu kama Askofu wa Wheeling kutoka 1875 hadi 1893 na kama Askofu Mkuu wa kwanza wa Marekani Mt. Louis kutoka 1896 hadi 1903.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1843
Jamii:Waliofariki 1903
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Marekani
John J. Keane

**John Joseph Keane** (12 Septemba 1839 – 22 Juni 1918) alikuwa kiongozi kutoka Eire wa Kanisa Katoliki. 

Aliwahi kuwa askofu mkuu wa Jimbo kuu la Dubuque huko Iowa kuanzia 1900 hadi 1911. Hapo awali aliwahi kuwa askofu wa Dayosisi ya Richmond huko Virginia kutoka 1878 hadi 1888. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1839
Jamii:Waliofariki 1918
Jamii:Watu wa Ireland
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:watu wa Marekani
Sally Oppenheim-Barnes

**Sally Oppenheim-Barnes, Baroness Oppenheim-Barnes,** PC (26 Julai 1928 – 1 Januari 2025) alikuwa mwanasiasa wa chama cha *Conservative* cha Uingereza.  

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1928
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanasiasa wa Uingereza
Fabiola Faida Mwangilwa

**Fabiola Faida Mwangilwa** ni mwanasiasa kutoka Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na Waziri wa Wanawake na Masuala ya Familia katika Serikali ya Mpito ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo kutoka 2003 hadi 2007.

## Wasifu 
Fabiola Faida Mwangilwa alipata shahada yake ya kwanza ya sayansi ya elimu kutoka Chuo Kikuu cha Kisangani katika Mkoa wa Mashariki (Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo).

Yeye ni mwanachama kamili wa chama cha RCD, Azarias Ruberwa.

## Faragha 
Fabiola Faida Mwangilwa ni mama wa watoto wawili.

Jamii:wanasiasa wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Fabrice Bandenonga

**Fabrice Bandenonga Akukpa** (amezaliwa 26 Juni 1976 huko Mongbwalu) wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na aliyechaguliwa kuwa naibu wa kitaifa wa eneo bunge la Djugu katika jimbo la Ituri.

## Wasifu 
Fabrice Bandenonga, alizaliwa Mongbwalu mnamo Juni 26, 1976, alichaguliwa kama naibu wa kitaifa katika wilaya ya uchaguzi ya Djugu katika mkoa wa la Ituri, yeye ni mwanachama wa chama cha kisiasa cha AA/a.

Alikuwa amewasilisha fomu yake ya kugombea nafasi ya Rais wa Bunge katika uchaguzi wa Februari 3 kwa ajili ya ufungaji wa ofisi ya uhakika ya taasisi hii kuchukua nafasi ya ofisi ya Mabunda, lakini ilitangazwa kuwa haikubaliki.

## Marejeo 
Jamii:wanasiasa wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
John B. O'Reilly Jr.

''John Bernard O'Reilly Jr.'' (Septemba 21, 1948 – Januari 1, 2025) alikuwa mwanasiasa wa Marekani aliyekuwa meya wa 6 wa Dearborn, Michigan, kuanzia 2007 hadi 2022. Akiwa mwanachama wa Chama cha Democratic, aliwahi kuhudumu katika Baraza la Jiji la Dearborn kutoka 1990 hadi 2007.  

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1948
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanasiasa wa Marekani
Moses E. Kiley

**Moses Elias Kiley** (13 Novemba 1876 - 15 Aprili 1953) alikuwa ni askofu kutoka Marekani wa Kanisa Katoliki. Aliwahi kuwa askofu wa Dayosisi ya Trenton huko New Jersey (1934-1940) na Askofu Mkuu wa Jimbo Kuu la Milwaukee huko Wisconsin (1940-1953).

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1876
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Marekani
Jamii:Waliofariki 1953
Émilie Flore Faignond

**Émilie Flore Faignond** (alizaliwa Kinshasa mnamo Juni 17, 1948 kwa baba Mfaransa - Kongo Brazzaville na mama Mbelgiji - Kongo Kinshasa) ni mwandishi wa Ubelgiji-Kongo , mlinzi wa tuzo ya fasihi ambayo ina jina lake.  .

## Wasifu 
Mwandishi na mshairi, Émilie Flore Faignond, aliyepewa jina la utani "Lady of the Four Bendera", aliyezaliwa Kinshasa mwaka 1948, alitumia utoto wake na ujana wake kwenye kingo zote za Mto Kongo ( Kinshasa na Brazzaville ) na sehemu kubwa ya maisha yake mtu mzima huko Kinshasa kabla ya kuhamia Ubelgiji.

## Kazi 
* *Meanders*
* *Kimbunga* ( ISBN 978-2-7543-0642-3 )
* *Miji, mseto wa benki* 
* *Ili mpate kukumbuka*  ,  , 
* *Nyota Ndogo Inayopenda Jua na Mti wenye Matunda ya Dhahabu* ( ISBN 978-2-7543-0406-1 )
* *Usiku huo wakati ufuo wangu ulichomwa moto*
* *Sauti ya Kongo*
* Ahadi katika Kivuli cha Magnolia.

## Marejeo 
Jamii:waandishi wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Paul Ermens

**Paul Ermens** (18 Juni 1884 – 1 Novemba 1957) alikuwa luteni jenerali katika jeshi la Ubelgiji, naibu gavana wa Kongo ya Kibelgiji na kamanda mkuu wa Jeshi Publique.

## Wasifu 
Paul Charles Ermens, alizaliwa katikati ya Brussels (Treurenberg) mnamo 18 Juni 1884, alikuwa mtoto wa François Ermens, mfanyabiashara, na Pauline Vonderbecke.

Alijiunga na jeshi la Ubelgiji na kuingia katika Chuo cha Kijeshi cha Royal. Alihitimu kama luteni wa pili mnamo 1903, aliyepewa kikosi cha Grenadiers. Alijiunga na Kongo ya Ubelgiji mwaka 1912 na alikuwa sehemu ya misheni ya kutenganisha mipaka kati ya kusini mwa Katanga na Rhodesia ya Uingereza. Aliteuliwa kuwa nahodha wa jeshi tarehe 4 Agosti 1914.
left|thumb|280x280px| Kutekwa kwa Tabora na Wabelgiji mnamo Septemba 1916.
Wakati wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia, alishiriki katika kampeni ya Afrika Mashariki. Mnamo mwaka wa 1916, alitajwa katika utaratibu wa jeshi kwa mtazamo wake katika mapigano huko Nyawiogi. Akiwa kamanda wa Kikosi cha III cha Jeshi Publique, alishiriki kwa ustadi katika kampeni za Tabora (1916) na Mahenge (1917). Mwaka 1918 alikuwa Mkuu wa Wafanyakazi wa Afrika Mashariki ya Kijerumani. Kuanzia 1920 hadi 1925, aliamuru Force Publique huko Katanga.

Mnamo Novemba 1925, aliteuliwa kuwa Amiri Jeshi Mkuu wa Jeshi la Publique na akapandishwa cheo kuwa Meja Jenerali. Alijiuzulu mwezi Julai 1930 kwa sababu ya kupunguzwa kwa wafanyakazi na vifaa ambavyo Gavana Auguste Tilkens alitaka kuvilazimisha vikosi vya kikoloni.

Baada ya kukaa kwa muda mfupi nchini Ubelgiji, alirudi Kongo ya Ubelgiji mwaka 1932 kama naibu gavana anayesimamia utawala wa jimbo la Kongo-Kasai. Mwaka 1935, alikuwa naibu wa Pierre Ryckmans, gavana mkuu wa Kongo, ambaye alishirikiana naye hadi 1946. Jenerali Gilliaert aliitwa kuongoza operesheni dhidi ya Abyssinia na kisha katika Misri, na Ermens alichukua juu ya Amiri Jeshi Mkuu wa Jeshi Publique juu ya 1 Januari 1941 na kushikilia mpaka Agosti 1944. Mwaka 1945, hatimaye alipandishwa cheo na kuwa Luteni Jenerali, cheo cha juu kabisa katika uongozi wa kijeshi wa Ubelgiji.

Mnamo Mei 1946, alirudi Ubelgiji ambako alichukua nafasi ya rais wa Mfuko wa Ustawi wa Asili.

Kufuatia kifo chake huko Woluwe-Saint-Lambert mnamo 1 Novemba 1957, mazishi yake yaliadhimishwa huko Woluwe-Saint-Lambert na heshima za kijeshi na alizikwa katika makaburi ya Woluwe-Saint-Lamber.

## Heshima 
* Grand officier de l'ordre de Léopold (Belgique).
* Commandeur de l'ordre de la Couronne (Belgique).
* Croix de guerre 1914-1918 (Belgique).
* Croix de guerre 1940-1945 (Belgique.
* Grand officier de l'ordre de l'Étoile africaine (Congo belge).
* Commandeur de l'ordre royal du Lion (Congo belge).
* Commandeur de l'ordre de Saint-Sylvestre (Vatican).
* Commandeur de l'ordre du Christ (Portugal).
* Officier de la Légion d'honneur (France).
* Chevalier de l'ordre du Bain (Royaume-Uni).
* Distinguished Service Order (Royaume-Uni).

Jamii:Watu wa Ubelgiji
Joseph Patrick Lynch

**Joseph Patrick Lynch** (16 Novemba 1872 - 19 Agosti 1954) alikuwa kiongozi kutoka Marekani wa Kanisa Katoliki. 

Alihudumu kama askofu wa Dayosisi ya Dallas kuanzia 1911 hadi kifo chake mnamo 1954. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1872
Jamii:Waliofariki 1954
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Marekani
Christie Macaluso

**Christie Albert Macaluso** (amezaliwa Juni 12, 1945) ni Askofu Mkatoliki kutoka Marekani ambaye aliwahi kuwa askofu msaidizi wa Jimbo Kuu la Hartford kutoka 1997 hadi 2017.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1945
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Marekani
Noh Haeng-seok

**Noh Haeng-Seok** (17 Novemba 1988 – 1 Januari 2025) alikuwa mchezaji wa soka kutoka Korea Kusini aliyecheza nafasi ya beki kwa timu za *Gwangju FC*, *Daegu FC*, *Busan IPark* na *Gyeongju Korea Hydro & Nuclear Power FC*. Alitolewa kwa mikopo katika timu za *Hwaseong FC* na *Kuala Lumpur FA* wakati akiwa *Busan IPark.* 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1988
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wachezaji mpira wa Korea Kusini
William Francis Malooly

**William Francis Malooly** (amezaliwa Januari 18, 1944) ni Askofu kutoka Marekani wa Kanisa Katoliki. Malooly aliwahi kuwa askofu wa Dayosisi ya Wilmington huko Delaware kuanzia 2008 hadi 2021. Hapo awali aliwahi kuwa askofu msaidizi wa Jimbo Kuu la Baltimore huko Maryland kutoka 2000 hadi 2008.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1944
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Marekani
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Andrew Joseph McDonald

**Andrew Joseph McDonald** ( 24 Oktoba 1923 - 1 Aprili 2014 ) alikuwa kiongozi kutoka Marekani wa Kanisa Katoliki . Alihudumu kama askofu wa Dayosisi ya Little Rock huko Arkansas kutoka 1972 hadi 2000. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1923
Jamii:Waliofariki 2014
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Marekani
John McGill

**John McGill** ( 4 Novemba 1809 - 14 Januari 1872 ) alikuwa kiongozi kutoka Marekani wa Kanisa Katoliki la Roma . Alihudumu kama askofu wa Dayosisi ya Richmond huko Virginia kutoka 1850 hadi kifo chake mnamo 1872.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1809
Jamii:Waliofariki 1872
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Marekani
Martin Dewey McNamara

**Martin Dewey McNamara** (12 Mei 1896 - 23 Mei 1966) alikuwa ni askofu kutoka Marekani wa Kanisa Katoliki. 

Alihudumu kama askofu wa kwanza wa Dayosisi mpya ya Joliet huko Illinois kutoka 1949 hadi kifo chake mnamo 1966.

## References 
Jamii:Waliozaliwa 1896
Jamii:Waliofariki 1966
Jamii:Watu wa Marekani
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Peter Muldoon

**Peter J. Muldoon** (10 Oktoba 1863 – 8 Oktoba 1927) alikuwa askofu kutoka Marekani wa Kanisa Katoliki. 

Aliwahi kuwa askofu wa kwanza wa Dayosisi mpya ya Rockford huko Illinois kuanzia 1908 hadi kifo chake mwaka 1927. Hapo awali aliwahi kuwa askofu msaidizi wa Jimbo kuu la Chicago huko Illinois kuanzia 1901 hadi 1908.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1863
Jamii:Waliofariki 1927
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Marekani
Charles Richard Mulrooney

**Charles Richard Mulrooney** (13 Januari 1906 - 5 Agosti 1989) alikuwa kiongozi kutoka Marekani wa Kanisa Katoliki. Alihudumu kama askofu msaidizi wa Dayosisi ya Brooklyn kutoka 1959 hadi 1981. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1906
Jamii:Waliofariki 1989
Jamii:Watu wa Marekani
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
George V. Murry

**George Vance Murry,** S.J. (Desemba 28, 1948 - Juni 5, 2020) alikuwa askofu kutoka Marekani wa Kanisa Katoliki na mtawa wa Shirika la Yesu. 

Alihudumu kama askofu wa Dayosisi ya Youngstown kutoka 2007 hadi 2020.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1948
Jamii:Waliofariki 2020
Jamii:Watu wa Marekani
Jamii:Wajesuiti
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Knud Heinesen

**Knud Heinesen** (26 Septemba 1932 – 8 Januari 2025) alikuwa mwanauchumi na mwanasiasa wa Denmark aliyeshika nyadhifa mbalimbali za uwaziri, ikiwa ni waziri wa elimu na waziri wa fedha. Mnamo 1985 alistaafu siasa na kujihusisha na biashara.    

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1932
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanasiasa wa Denmark
Pritish Nandy

**Pritish Nandy** (15 Januari 1951 – 8 Januari 2025) alikuwa mshairi wa India, mchoraji, mwandishi wa habari, mbunge, mtangazaji wa vyombo vya habari na runinga, mwanaharakati wa haki za wanyama, na mtayarishaji wa filamu, maudhui ya runinga, na mitandao ya mtiririko. Alikuwa mbunge katika Rajya Sabha akiwakilisha Maharashtra, akiwa amechaguliwa kwa tiketi ya *Shiv Sena.* 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1951
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanasiasa wa Uhindi
Jamii:Wanaharakati wa Uhindi
Jamii:Wasanii wa Uhindi
Jamii:Waandishi wa Uhindi
Lim Kimya

**Lim Kimya** (1951/1952 – 7 Januari 2025) alikuwa mwanasiasa wa Kambodia na ufaransa. Akiwa mwanachama wa chama cha kitaifa cha Uokoaji wa Kambodia (CNRP), *Lim* alichaguliwa kwa mara ya kwanza kuwa mbunge mwaka 2013 na alihudumu hadi 2018. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1952
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanasiasa wa Kamboja
Jamii:Watu wa Ufaransa
Gabriel Unda Yemba

**Gabriel Unda Yemba** ni askofu wa Kanisa la United Methodist anayesimamia Mkoa wa Maaskofu wa Kongo Mashariki. Alichaguliwa kuwa askofu kwa mara ya kwanza mwaka wa 2012 baada ya kuundwa kwa eneo la Maaskofu Mashariki mwa Kongo na Mkutano Mkuu 

## Marejeo 
Jamii:maaskofu
Jamii:watu wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
J. R. P. Suriyapperuma

**J. R. P. Suriyapperuma** (8 Juni 1928 – 2 Januari 2025) alikuwa mwanasiasa wa Sri Lanka ambaye alikuwa mwanachama wa orodha ya kitaifa katika Bunge la Sri Lanka.  

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1928
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanasiasa wa Sri Lanka
Arun Roy

**Arun Roy** (1968 au 1969 – 2 Januari 2025) alikuwa mpiga picha wa filamu kutoka Bangladesh. Alishinda tuzo ya Kitaifa ya filamu ya Bangladesh kwa Upigaji Bora wa picha mara tatu kwa filamu *Bodhu Biday* (1978), *Johnny* (1983), na *Bhaijan* (1983). *Roy* alifariki tarehe 2 Januari 2025 akiwa na umri wa miaka 56. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1968
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wapiga picha
Jamii:Watu wa Bangladesh
Gabriel Zagabe Muzusa

**Gabriel Zagabe** (jina kamili **Gabriel Zagabe Muzusa** **Ngabo**) ni mjasiriamali mwenye makazi yake Hispania, na mwanasiasa katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo 

## Wasifu 
### Utoto, elimu na mwanzo 
Alizaliwa Novemba 24, 1978 katika hospitali ya uzazi ya Dada Adorers wa Binza Delvaux, huko Kinshasa, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo kwa familia kubwa ya watoto kumi na wawili, Gabriel ni mtoto wa François Zagabe Kalembera, afisa wa zamani wa jeshi katika Jeshi la Taifa la Kongo na baadaye mtendaji wa benki huko Kinshasa. Babu yake wa baba, Michel Kalembera Mukongore, alikuwa mwanajeshi wa daraja la kwanza katika Jeshi la Umma, mmoja wa watu mashujaa ambao walikuwa wachache sana kujulikana wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia (1940 - 1945). Ni Mjukuu wa marehemu Christophe Munzihirwa Mwene Ngabo, Askofu Mkuu wa Bukavu aliyeuawa Oktoba 29, 1996 mwanzoni mwa Vita vya Pili vya Kongo, ambaye anarithi kutoka kwa jina lake la pili la Ngabo .

### Kazi 
Gabriel alifanya kazi kwa Citibank nchini Hispania na kwa Kampuni ya Ardhi ya Uingereza PLC, mfuko wenye nguvu wa Uingereza, kampuni mbili za heshima ya kimataifa, kabla ya kuanza, kuelekea mwisho wa uchumi mkubwa wa 2008, aliunda ZAEL Group International, kampuni iliyosajiliwa chini ya sheria ya Uhispania katika Usajili wa Makampuni na Patents ya Madrid. Mwaka 2012, alianzisha kampuni ya ZAEL Intercom SL kwa mara ya kwanza.  nchini Hispania, ambayo ingekuwa kiini cha makampuni ya kampuni ya Kihispania ya ZAEL Group Int'l iliyosajiliwa na kuchapishwa katika Jarida Rasmi la Usajili wa Biashara wa Hispania BORME  ,  , , IRC iliweza kuoanisha zaidi ya wagombea mia moja walioshindania viti mia moja wakati wa uchaguzi wa wabunge na manispaa mwezi Desemba 2023.

Katika uchaguzi wa useneta wa Aprili 2024 katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Gabriel Zagabe aligombea kama mgombea binafsi wa wilaya ya useneta ya jimbo la Kivu Kusini. Ingawa matokeo hayakuwa ya kuridhisha kwake, ilikuwa wazi kwamba mwigizaji mpya na kijana wa kisiasa mwenye mustakabali mzuri kwa jimbo la Kivu Kusini na DRC kwa ujumla alikuwa ametokea kwenye eneo hilo.

## Heshima 
* Tuzo za Ubuntu 2022. Foro Internacional Euroafricano, mjini Cádiz, Uhispania .

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
John James Joseph Monaghan

**John James Joseph Monaghan** (23 Mei 1856 - 7 Januari 1935) alikuwa askofu kutoka Marekani wa Kanisa Katoliki. Alihudumu kama askofu wa Dayosisi ya Wilmington huko Delaware kutoka 1897 hadi 1925.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1856
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Marekani
Jamii:Waliofariki 1935
Jean Bakomito Gambu

**Jean Bakomito Gambu** (alizaliwa Nebobongo, Mkoa wa Uele Juu, 14 Januari 1977) ni mwanasiasa kutoka Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo.

Alichaguliwa kuwa seneta tarehe 31 Januari 2019 na kuwa rais wa Kamati ya Siasa, Utawala, Mahakama na Haki za Binadamu ya Seneti kutoka 26 Novemba 2020 hadi Januari 2024. Alijiuzulu nafasi yake kama seneta ili kuchagua kiti chake katika Bunge la Kitaifa.

Pia amekuwa Rais wa Chama cha Bar cha Mkoa wa Haut-Uele tangu 2018; Alichaguliwa tena kwa miaka 3 mnamo 2022.

Mnamo Aprili 28, 2024, alichaguliwa kuwa gavana wa jimbo la Haut-Uele akimrithi Christophe Baseane Nangaa,kwa kura 11 kati ya 20. Hata hivyo, uchaguzi wake unapingwa na mashirika ya haki za binadamu kutokana na kasoro kadhaa, ikiwa ni pamoja na wizi wa matokeo na vitisho.

Jamii:wanasiasa wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Russ North

**Russ North** (22 Julai 1965 – 1 Januari 2025) alikuwa mwimbaji wa Kiingereza, anayejulikana zaidi kwa nafasi yake ya *heavy metal* katika bendi ya *Cloven Hoof.* North alihudumu katika bendi hiyo mara kadhaa, kuanzia 1987 hadi 1990 na tena kutoka 2006 hadi 2009.  

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1965
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanamuziki wa Uingereza
Henry P. Monaghan

**Henry Paul Monaghan** (26 Mei 1934 – 1 Januari 2025) alikuwa msomi wa sheria kutoka Marekani. Alikuwa *Profesa wa Sheria ya Katiba* katika shule ya sheria ya Columbia, akiwa na cheo cha *Harlan Fiske Stone Professor*, kuanzia 1988 hadi 2019. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1934
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanasheria wa Marekani
Garcia I wa Kongo

**Garcia I wa Kongo** (**Ne Mbemba Nzinga a Nkuwu a Ntinu** katika *Kikongo* na **D. Garcia I** kwa *Kireno*; 1600 hivi - 26 Juni 1626, alikuwa mfalme wa pili wa Kongo wa ukoo wa Nkanga a Mvika kanda.

## Utawala 
Garcia I alikuwa mmoja wa watoto watatu wa Pedro II wa Kongo. Alikuwa wa pili kati ya watawala wa Kinkanga (Nyumba ya Nsundi) iliyoanzishwa na baba yake mwaka 1622. Kati ya kifo cha mjomba wake na kuingia kwake kwa amani kwenye kiti cha enzi tarehe 13 Aprili 1624, alibeba jina la Duke wa Mbamba.

Mwishoni mwa utawala wake baba yake alikuwa amefanya mazungumzo ya kuungana na Ureno na Kampuni ya Uholanzi Mashariki ya India. Wakati Waholanzi walipofika mwaka 1624 kukamata Luanda, António da Silva, Duke wa zamani wa Mbamba, alidhalilishwa, alizuia ujumbe walioutuma kwa Soyo. Akipinga malengo ya Nyumba ya Nsundi, da Silva alijifanya kupuuza mpango wa pamoja wa mashambulizi ya Kongo na Uholanzi na kudai kuwa tangu kifo cha Pedro II Garcia nilikuwa nimetafuta kuanzisha amani kati ya Kongo na Urenol.

## Uwekaji 
Kundi kubwa la watu wa Kongo hawakutaka kuruhusu Kinkanga (au Nyumba ya Nsundi) kujiendeleza kwenye kiti cha enzi na kufikiria kwamba serikali yao inapaswa tu kuwa na mwingiliano wakati wa shida wakati wakisubiri kuanzishwa tena kwa Nyumba ya Kwilu. Kwa ombi la "wanawake wa kifalme wa mahakama", Duke wa Nsundi Manuel Jordão aliwekeza mji mkuu wa Nsundi na jeshi São Salvador. Mfalme Garcia wa Kwanza I kukimbilia Soyo mnamo  pamoja na mkewe Cristina Afonso na nyanyake Dona Cristina, wote kutoka kwa familia ya hesabu za Soyo. Ambrosio, mrithi halali wa ukoo wa Kanda Kwilu na mwana wa mfalme wa zamani Alvaro III ambaye alikuwa ameondolewa kwenye kiti cha enzi mnamo 1622, alimrithi.

Jamii:wanasiasa wa Angola
JuJu Mucciaccio

**Anthony Paul "JuJu" Mucciaccio Jr.** (10 Januari 1938 – 1 Januari 2025) alikuwa mkurugenzi wa muda mrefu wa burudani  Dedham, Massachusetts. Alielezewa na Karani wa mji *Paul Munchbach* kama "nembo ya Dedham" na mtu aliyetoa maisha yake yote kwa huduma ya mji huo. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1938
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Watu wa Marekani
Garcia III wa Kongo

**Garcia III wa Kongo** (**Nkanga a Mvemba** kwa Kikongo na **Garcia III** kwa Kireno) alikuwa Mfalme wa Kibangu mwaka wa 1670, akidai cheo cha manikongo wa Ufalme wa Kongo 

## Asili 
Garcia Nkanga a Mvemba alikuwa mwana mkubwa na mrithi wa D. Sébastião, mfalme wa kwanza wa Kibangu kutoka Kanda Nlaza, ambaye alijiimarisha kama mfalme huru katika mlima wa Kibangu mnamo 1666. Baada ya mauaji ya baba yake, alijaribu bila mafanikio kujilazimisha kama mrithi wa Alfonso III huko São Salvador .

Kifupi kutoka kwa Papa Klementi X cha tarehe 2 Machi 1673 kilipendekeza kwake Baba wa Capuchin Giovanni Antonio Cavazzi da Montecuccolo, mkuu wa misheni ya Kongo na Angola.

Mnamo 1679, Padre Filipo wa Gallese, ambaye aliuawa na waganga wa kienyeji huko Mbanza Nsundi mnamo 1684, alichukua hatua ili Garcia III atambuliwe kama mfalme na mtawala pekee wa Ufalme wa Kongo . Hesabu ya Soyo na watu wengine kadhaa wenye nguvu walikubali kumchagua, lakini alishambuliwa na João II de Bula Lemba.

Mwaka sahihi wa kifo chake bado haujulikani: 1685 au 1689 . Mrithi wake huko Kibangu alikuwa mwanachama mwingine wa Kanda Kinlaza André I wa Kongo ambaye alitawala kwa mwaka mmoja tu , 1685 au 1689/1690 .

## Marejeo 
## Chanzo 
* (pt) Fernando Campos « O rei D. Pedro IV Ne Nsamu a Mbemba. A unidade do Congo », dans *Africa. Revista do centro de Estudos Africanos*, USP S.Paulo 18-19 (1) 1995/1996p. 159-199 & USP S.Paulo 20-21 1997/1998 p. 305-375.
Jamii:wanasiasa wa Angola
Garcia IV wa Kongo

**Garcia IV wa Kongo** (kwa Kikongo: **Nkanga a Mvemba** na kwa Kireno: **Dom Garcia IV**; alikufa mnamo 1752 huko Mbanza-Kongo) alikuwa mfalme wa Kongo kutoka kuanzia tarehe 27 Julai 1743 hadi kifo chake. Mjumbe wa nyumba ya kifalme ya Kinlaza, alichaguliwa kuwa mfalme na Baraza la Kifalme kufuatia kifo cha Manuel II.

## Wasifu 
Garcia Nkanga huko Mvemba, ni mwanachama wa nyumba ya Kinlaza, kutoka kikundi kilichoanzishwa huko Bula. Mwishoni mwa vita vya wenyewe kwa wenyewe, alikuwa pia mmoja wa wakuu wa Kanda ambaye alijiunga na mfalme mpya Peter IV wa Kongo .Ingawa John II wa Kongo hakutambua uhalali wa Pedro IV, Garcia, ambaye alibeba jina la Marquis wa Matari, aliteuliwa kuchukua nafasi ya Manuel II, wa Nyumba ya Kimpanzu baada ya kifo cha mwisho mnamo Aprili 21, 1743. Kwa mujibu wa makubaliano yaliyofikiwa na Peter IV kati ya vikundi, alitawazwa kama Mfalme wa Kongo de Garcia IV le  par le vicaire apostolique Pantaleão das Neves Fronteira Baada ya kifo chake mnamo 1752, kiti cha enzi kilirudi Nicholas I, wa Nyumba ya Kimpanzu.
Jamii:waliofariki 1752
Jamii:wanasiasa wa Angola
Cristóbal Ortega

**Cristóbal Ortega Martínez** (25 Julai 1956 –  2 Januari 2025) alikuwa mchezaji wa kandanda wa kulipwa kutoka Meksiko aliyekuwa akiichezea nafasi ya kiungo katika klabu ya *América* kwenye Ligi Kuu ya Mexico (Mexican Primera División) kuanzia 1974 hadi 1992. Pia aliichezea timu ya taifa ya Mexico, ikiwemo kushiriki kwenye Kombe la Dunia la 1978 na 1986. Katika taaluma yake ya kimataifa, alipata mechi 24 (caps) na kufunga mabao manne. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1956
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wachezaji mpira wa Meksiko
Gabriel Boloko Angbenga

**Gabriel Boloko Angbenga** (alizaliwa Yakoma, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, 12 Novemba 1968) ni naibu wa kitaifa aliyechaguliwa kutoka eneo bunge la Bumba la Mongala.

## Wasifu 
Gabriel Boloko alichaguliwa kama naibu wa kitaifa katika wilaya ya uchaguzi ya Bumba katika jimbo la Mongala, yeye ni mwanachama wa kikundi cha kisiasa cha MS.

## Marejeo 
Jamii:wanasiasa wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Garcia V wa Kongo

**Garcia V wa Kongo** (**Nkanga a Mvemba** kwa Kikongo na **Garcia V Água Rosada** kwa Kireno) alikuwa Manikongo wa Ufalme wa Kongo kuanzia 1803 hadi Januari 1830.

## Asili 
Garcia Água Rosada e Sardonia ni wa Kanda Água Rosada, alishuka kutoka kwa Peter IV wa Kongo, ambaye wanachama wake, bila kudai kiti cha enzi, walikuwa na jukumu muhimu kwa karne huko Kongo na jina la "Prince" kutoka mlima wao, ngome ya Kibangu. Hivi ndivyo Prince Pedro Água Rosada alivyotumia "ukweli" wa ufalme kati ya kifo cha Alfonso V na kuingia kwa Henry II.

## Tawala 
Katika kifo cha Henry II wa Kongo karibu 1802/1803, Don Garcia alichaguliwa kuwa mfalme chini ya jina la Garcia V. Katika barua ya tarehe 6 Julai 1803, alimuomba gavana wa Ureno wa Angola, Fernando Antonio de Noronha (1802-1806), huko Luanda kwa kuhani kutawazwa, alifikiri ni sahihi kutaja kwa mwisho kwamba ufalme wa Kongo ulikuwa wa kuchagua kati ya uzao wa Mfalme Alfonso I wa Kongo na kwamba alikuwa ameteuliwa rasmi kwa kazi hii kuchukua nafasi ya "mfalme wa zamani D. Henri".

Mnamo Agosti 10, 1803, Askofu Dom Luis de Brito Homen alibatizwa, katika kanisa kuu la Luanda, Prince Dom Afonso, mwana halali wa Dom Henrique na Dona Isabella de Água Rosada na Sardonia, dada wa mfalme wa Kongo Dom Garcia V, ambaye kwa sasa anatawala, ambaye alizaliwa katika mji mkuu wa Sao Salvador mnamo Januari 21, 1794. Rais alikuwa baba wa Mungu

Mnamo 1814 Padre Louis wa Asizi Mkapuchini alikwenda Sao Salvador kumtawaza Garcia V ambaye alijitangaza kuwa "Mfalme wa Kongo" tangu 1804 lakini mnamo 1814 katika barua kwa gavana wa Angola aliweka jina lake la "Mimi Garcia bwana wa Kiganjo". Mlima” ambalo kwa kweli ndilo eneo pekee alilolitawala kweli. Kwa hakika, Baba Zenobe wa Florence aliandika mnamo Julai 1816 : “ *Ufalme wa Kongo sasa unatawaliwa na madikteta kadhaa na mfalme ni maskini mweusi asiye na madaraka anayetiiwa na watu wachache tu, mmisionari anafichuliwa kuibiwa hata kwenye kibanda cha Mfalme.* ».

Kuanzia mwaka wa 1825 na kuendelea, Garcia V alilazimika kukabiliana na madai ya kiti cha enzi cha Don Andrew, ambaye alikuwa mfalme pekee juu ya kifo cha Garcia V katika nusu ya kwanza ya 1830. Bernardo wa Burgio, ambaye alikuwa amekuja Sao Salvador kuhakikisha sherehe ya mazishi, ilibidi aondoke mjini kwa haraka kabla ya uchaguzi wa mrithi wake.

## Marejeo 
## Chanzo 
* John K. Thorton, « Mbanza Kongo/Sao Salvador : Kongo's Holy City », dans David M. Anderson et Richard Rathbone (ed.), ''Africa's Urban Past'', Oxford, James Currey, Portsmouth, Heinemann, 2000 (ISBN 978-0-325-00221-7), pp. 73-78. 
Jamii:waliofariki 1830
Jamii:wanasiasa wa Angola
Askari wa Kiraia wa Zaire

**Askari wa Kiraia wa Zaire** kilikuwa kikosi kilichoundwa mnamo 1984, baada ya mapigano huko Shaba kati ya wanajeshi wa Zaire na Zambia. Ilifunzwa na wakufunzi kutoka Ujerumani Magharibi na Misri, Ni wajibu wa usalama wa mpaka, mapambano dhidi ya biashara haramu na ugaidi, na kurejeshwa kwa utaratibu wa umma.

Mwaka 1987, mume wa binamu wa mke wa kwanza wa Mobutu, Kpama Baramoto Kata, mkuu wa kitengo cha kawaida, aliteuliwa kuwa mkuu wa jeshi la ulinzi wa raia.

Mnamo 1990-1995, kitengo kiliunganisha idadi fulani ya waliokuwa uhamishoni Katangan Tigers ambao walitaka kujiunga na jimbo la Katanga. Mnamo 1996, walinzi wa kiraia, ambao bado wanaongozwa na Baramoto, walileta pamoja 26 000 hommes rasmi, bajeti yake ikiwa ni sawa na ile ya jeshi la Zaire mara nne zaidi ya idadi yao.

Baada ya kushiriki katika vita vya kwanza vya Kongo, kitengo kilivunjwa mwishoni mwa 1997.

## Marejeo 
Jamii:Historia ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Ignace Gata Mavita wa Lufuta

**Ignace Gata Mavita wa Lufuta** (alizaliwa Popokabaka, Mkoa wa Kwango, 7 Januari 1949) ni mwalimu na mwanasiasa kutoka Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Alikuwa Waziri wa Ushirikiano wa Mkoa katika serikali zote mbili za Gizenga I na Gizenga II kutoka Februari 2007 hadi Oktoba 2008. Alikuwa naibu waziri wa mambo ya nje katika serikali zote mbili za Muzito I na Muzito II. Yeye ni mwanachama wa PPRD.

## Wasifu 
Ignace Gata Mavita ni mtoto wa Paul Gata Makengo na Madeleine Lufuta Munianga.

Alifanya elimu yake ya msingi katika misheni ya Kikatoliki ya Ngowa huko Popokabaka, na elimu yake ya sekondari katika Chuo cha Saint-Paul huko Kasongo-Lunda kuanzia 1963 hadi 1969. Aliendelea na masomo ya juu (1969-1970) katika seminari kuu ya Mayidi iliyoongozwa na mababa wa Jesuit . Alipata digrii ya Sheria kutoka Chuo Kikuu cha Kitaifa cha Zaire / Kampasi ya Kinshasa mnamo 1974, na digrii ya Sayansi ya Siasa na Utawala kutoka Chuo Kikuu cha Kitaifa cha Zaire / Kampasi ya Lubumbashi mnamo 1976.

Alifundisha kwa mara ya kwanza kama mwalimu katika shule ya upili ya Ntinu-Wene huko Limete mjini Kinshasa. Alishikilia nafasi kadhaa katika utumishi wa umma, ikiwa ni pamoja na: Mkuu wa Wilaya ya Haut Katanga huko Kipushi kutoka 1988 hadi 1991; Mkuu wa Wilaya ya Kwilu mkoani Bulungu kuanzia Aprili hadi Oktoba 1991; Mkuu wa Wilaya ya Kwango mkoani Kenge kuanzia mwaka 1991 hadi 1993; Meya wa mji wa Kikwit kuanzia mwaka 1993 hadi 1997.

Ameoa Céline-Marie Nemena Bukele: wana watoto 6.

## Marejeo 
Jamii:wanasiasa wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
André Genge

**André Genge** ni mwandishi wa habari wa filamu wa Kongo na mwanasiasa. Alishiriki katika Jedwali la Duara la Brussels ambalo lilipelekea uhuru wa Kongo ya Kibelgiji, kama mwanachama wa Chama cha Wananchi wa Haut-Congo (ASSORECO). Katika Kongo huru, alikuwa Waziri wa Nchi katika serikali ya Lumumba kuanzia tarehe 30 Juni hadi 12 Septemba 1960. Yeye ni mwanzilishi mwenza wa Chama cha Umoja wa Kitaifa (PUNA) na mwanzilishi wa Muungano wa Dua Aruwimi Itimbiri (UNIDA) mwaka wa 1961.

## Marejeo 
Jamii:wanasiasa wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Guy Kibira Ndoole

**Guy Kibira Ndoole,** aliyezaliwa katika jimbo la Kivu Kaskazini katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo,Ni kiongozi wa Kongo na mchezaji muhimu wa vijana katika eneo hilo. Tangu 2022, ameshikilia nafasi ya Mkuu wa Idara ya Mkoa ya Vijana na Uamsho wa Patriotic wa Kivu ya Kaskazini .

## Wasifu 
Guy Kibira Ndoole asili yake ni mkoa wa Kivu Kaskazini, mashariki mwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Anatambuliwa kwa kujitolea kwake kwa vijana na jukumu lake katika kukuza ufahamu wa kiraia katika mkoa.

## Kazi 
En 2011, Guy Kibira Ndoole est élu Président du Conseil Provincial de la Jeunesse de la Province du Nord-Kivu, un poste qu'il a occupé jusqu'en 2021. Pendant cette période, il a activement contribué à la défense des intérêts de la jeunesse du Nord-Kivu, en mettant en œuvre diverses initiatives visant à sensibiliser et à former les jeunes à la citoyenneté et à l'engagement patriotique  .

Mnamo Julai 2022, Guy Kibira Ndoole aliteuliwa kuwa Mkuu wa Idara ya Vijana na Uzalendo wa Kivu Kaskazini kwa agizo la waziri wa Vijana wa Kongo, Kuanzisha Uraia Mpya na Ushirikiano wa Kitaifa, Dk Yves Bunkulu Zola. Katika jukumu hili, ana jukumu la kuratibu mipango ya vijana katika ngazi ya mkoa, kukuza mwamko wa kizalendo, na kuchangia katika malezi ya kizazi kipya cha wananchi wenye kuwajibika na waliojitolea  .

Kama sehemu ya jukumu lake jipya, Guy Kibira Ndoole alielekeza juhudi zake katika kuboresha ushiriki wa vijana katika maisha ya kisiasa na kijamii, kwa kuimarisha programu za mafunzo ya kiraia na kuunga mkono mipango ya uwiano wa kitaifa. Mamlaka yake ni sehemu ya muktadha wa kuanzisha upya ushiriki wa raia katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, na anaendelea kufanya kazi kwa ajili ya vijana wenye bidii zaidi wanaofahamu wajibu wao kwa nchi na jamii.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Neil Zurcher

**Neil Zurcher** (Novemba 12, 1935 – Januari 8, 2025) alikuwa ripota wa televisheni wa Kimarekani kwa kituo cha *Fox-TV WJW-TV Channel 8* huko Cleveland, Ohio. Anajulikana zaidi kwa kipengele chake cha usafiri kiitwacho *One Tank Trips*.  

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1935
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Watangazaji wa Marekani
Dušan Maravić

**Dušan Maravić** (7 Machi 1939 – 6 Januari 2025) alikuwa mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Serbia aliyekuwa akicheza kama kiungo. Aliwakilisha timu ya taifa ya *SFR Yugoslavia* kimataifa na alikuwa sehemu ya kikosi cha Yugoslavia kilichoshinda medali ya dhahabu kwenye Michezo ya Olimpiki ya Majira ya Joto ya 1960. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1939
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wachezaji mpira
Gerd Achterberg

**Gerd Achterberg** (4 Desemba 1940 – 5 Januari 2025) alikuwa kocha wa soka kutoka Ujerumani.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1940
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Makocha wa Ujerumani
Mountain Harvest Festival

Tamasha la **Mountain Harvest Festival**, lililoanzishwa mwaka 2001, ni tukio la siku tatu linalofanyika katikati mwa mji wa *Paonia, Colorado*, wakati wa mwisho wa wiki ya mwisho ya Septemba. Tukio hili linajumuisha maonesho ya muziki, ushairi, maonesho ya sanaa, mashindano ya kupika chakula cha pilipili (*chili cook-off*), dansi ya mitaani, kazi za mikono, kuonja mvinyo, pamoja na madarasa kuhusu kuhifadhi chakula, kufuga mifugo, na maisha endelevu. 

## Marejeo 
Jamii:Matamasha
Jamii:Matamasha ya Marekani
National Democratic Christian Party

**Chama cha Kitaifa cha Kidemokrasia cha Kikristo** (Kiromania: *Partidul Național Democrat Creştin*) kilikuwa chama kidogo sana cha *kisiasa* nchini Romania (yaani, chama kidogo kabisa). Hakikuwa na uwakilishi bungeni. Katika uchaguzi wa mwaka 2008, kilipata kura 316 tu (chini ya 0.01%) kwa Baraza la wawakilishi na kura 1,365 (0.02%) kwa Seneti.  

## Marejeo 
Jamii:Vyama vya Kisiasa
Jamii:Siasa ya Romania
Carrie Morgridge

**Carrie Morgridge** (alizaliwa mwaka 1967) ni mfadhili na mwandishi wa Kimarekani. Ni makamu wa rais wa *Morgridge Family Foundation*, ambayo inafadhiliwa na ruzuku ya kila mwaka kutoka kwa *John P*. na *Tashia Morgridg*e kupitia *TOSA Foundation*.  

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1967
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waandishi wa Marekani
Jamii:Wafadhili wa Marekani
John Morgridge

**John P. Morgridge** (alizaliwa 1933) ni mfanyabiashara wa Kimarekani aliyewahi kuwa *Mkurugenzi Mtendaji* na mwenyekiti wa bodi ya *Cisco Systems.* 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1933
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wafanyabiashara wa Marekani
Caet Kule Vihumbira

**Cadet Kule Vihumbira** ni mwanasiasa na mjasiriamali wa Kongo, anayetambuliwa kwa kujitolea kwake katika maendeleo ya mji wa Beni, ulio katika mkoa wa Kivu Kaskazini katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (DRC).

## Wasifu 
Katika uchaguzi wa wabunge wa mkoa wa Februari 2024, Kule Vihumbira alichaguliwa kama Mbunge wa Mkoa wa Beni City, akipata kura 17,000, na kumfanya kuwa mteule bora katika mkoa huo. Alipokuja katika Bunge la Mkoa wa Kivu Kaskazini, alionyesha shukrani zake kwa wapiga kura wake na akathibitisha azimio lake la kufanya kazi kwa amani na maendeleo ya Beni na mkoa kwa ujumla. 

Jamii:Wanasiasa wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo