open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Flora Mbasha

**Flora Mbasha** (pia anajulikana kama **Flora H. Mayalah**; alizaliwa katika Hospitali ya Hindu Mandhal Mwanza, 1 Juni 1983) ni mwimbaji na mwandishi wa nyimbo za Kiinjili kutoka nchini Tanzania. 

Baba yake aliitwa Henry Joseph Mayala ambaye kwa sasa ni marehemu na mama yake anaitwa Calorin Moses Kulola. 

## Historia fupi
Flora Mbasha ni Msukuma wa wilaya ya Sengerema katika mkoa wa Mwanza. 

Flora ni mtoto wa pili kuzaliwa katika familia ya watano ambao wanne ni wa kike (Dorcus, Suzan, Esther na Flora) na mmoja ni wa kiume (anaitwa Benjamin). 

Pia amekulia katika maadili ya dini ya Kikristo, wakati huo baba yake akiwa Askofu mkuu wa kanisa la Evangelistic Assemblies of God. Babu yake na bibi yake ndio waliomlea wakishirikiana na mama yake. 

Flora Mbasha alianza kuimba akiwa darasa la tatu wakati huo akienda na mama zake wadogo kwaya hadi alipokuwa na miaka kumi na tatu alipoanza kushiriki kuimba kanisani na kuimbisha baadhi ya nyimbo.

Flora alifunga ndoa tarehe 22 Septemba 2002. Baada ya ndoa Flora na mume wake Emmanuel Mbasha walianza kushirikiana kuimba nyimbo za Injili wakiwa katika Word Alive Band. Mwaka 2003 mwezi Juni walipata mtoto wao wa kwanza wa kike waliomuita Elizabeth. Lakini mnamo mwaka 2014 aliachana na mume wake na kuolewa na mfanyabiashara Daudi Hosea Kusekwa 30 Aprili 2017 na kufanikiwa kupata watoto watatu: Carlobeth, Estherbeth na Marybeth.

Nje ya muziki sasa ana duka kubwa la nguo za harusi lijulikanalo kama Madam Flora Bridal. Pia alibadili jina lake baada ya kuolewa na sasa anajulikana kama Madam Flora.

## Album alizonazo
Mwaka 2004 Flora alirekodi albamu yake ya kwanza aliyoita *Jipe Moyo* iliyokuwa na nyimbo 10, ambazo zote walishirikiana na mume wake Emmanuel Mbasha. Ni: Jipe Moyo, Aliteseka, Maisha ya ndoa, Hakuna tatizo kuu, Ukimwi, Tunaye Bwana, Majaribu, Ahsante Yesu, Kila Jambo). 

Baadaye walifanikiwa kutoa albamu ya pili ilyojulikana kwa jina la *Unifiche* ambayo nayo ilikuwa na nyimbo 8: Tanzania, Unifiche, Faida gani, Twende kwa Yesu, Yatima Tuwasaidie, Kwa kupigwa Kwake, Alale kwa Amani, Tupendane.

Flora pia ana albamu ya tatu inayojulikana kama *Furaha Yako* yenye nyimbo 12 ambazo ni: Furaha yako nini, Kaza mwendo, Siku hiyo, Bwana ni mchungaji wangu, Mambo yote Peupe, Bwana Yesu alipokuwa, Mwanafunzi mmoja, Maovu yenu.. 

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1983
Jamii:Waimbaji wa Tanzania
Jamii:Wiki Loves Women Tanzania
Jennifer Mgendi

**Jennifer Mgendi** (alizaliwa katika hospitali ya Ocean Road jijini Dar es Salaam, Tanzania, 2 Mei 1972) ni mwimbaji wa nyimbo za Injili na pia ni mwigizaji.

Baba yake anaitwa Fanuel Mgendi na mama yake anaitwa Mwendapelu Nalaila. Pia ana ndugu zake wa damu watatu ambao ni Mao, Mlenge na Noel. 

Amefunga ndoa na Dr. Job Chaula mwaka 1998 na wamebarikiwa kupata watoto watatu ambao ni Jotham, Jefta na Joan.

## Elimu yake
Alianza elimu yake ya msingi katika shule ya msingi Mgulani, baada hapo aliendelea na masomo ya sekondari katika shule ya wasichana ya Kisutu. Pia amepata elimu yake ya juu katika chuo cha ualimu cha Korogwe na Chuo Kikuu cha Dar es Salaam (UDSM).

## Kazi zake
Baadhi ya kazi alizowahi kufanya katika tasnia ya uigizaji na uimbaji ni pamoja na:
* Nini - 1995
* Ukarimu wake - 2000
* Nikiona fahari - 2001
* Yesu nakupenda - 2004
* Mchimba mashimo - 2006
* Kiu ya nafsi - 2009
* Hongera yesu - 2013
* Pigo la faraja
* Teke la mama
* Chai moto

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Tanzania
Jamii:Wanawake wa Tanzania
Jamii:Waigizaji filamu wa Tanzania
Jamii:Wiki Loves Women Tanzania
Martha Mwaipaja

**Martha Mwaipaja** (pia: **Martha Esau Mwaipaja**; amezaliwa 1980) ni msanii, mwanamuziki na mwandishi wa nyimbo za Injili kutoka nchini Tanzania ambaye anajulikana sana Afrika Mashariki.

## Maisha binafsi
Martha Mwaipaja, aliyezaliwa mwaka 1980, ni mwimbaji na mtunzi maarufu wa nyimbo za Injili kutoka Tanzania. Amejipatia umaarufu mkubwa katika ukanda wa Afrika Mashariki kutokana na sauti yake yenye nguvu na ujumbe wa kiroho katika nyimbo zake.

## Changamoto za Kibinafsi
Pamoja na mafanikio yake ya muziki, Martha amekutana na changamoto za kifamilia. Kuna madai kutoka kwa baadhi ya wanafamilia kwamba ameshindwa kuwasaidia, ingawa anajihusisha na kusaidia wengine nje ya familia.

## Historia
Safari yake ya muziki ilianza rasmi baada ya kugunduliwa kipaji chake akiwa kanisani, ambapo alihamasika kuimba nyimbo za kumtukuza Mungu. Martha alijizolea umaarufu mkubwa kupitia vibao vyake maarufu kama *Sipiganagi Mwenyewe,* *Amenitengeneza,* na *Niko Hapa,* ambavyo vimewasaidia watu wengi kiroho na kuwahimiza kusimama imara kwenye imani yao.

Licha ya changamoto mbalimbali, Martha ameendelea kuwa mmoja wa waimbaji wa Injili wenye mafanikio makubwa Tanzania, akitambuliwa kwa sauti yake ya kipekee na ujumbe wenye nguvu wa wokovu katika nyimbo zake. Wimbo wake wa *NI MUNGU AMETAKA* umekuwa moja ya kazi zake zinazopendwa sana. 

Kwa sasa Martha Mwaipaja anaendelea kutumikia huduma ya Injili kupitia muziki na mafundisho mbalimbali huku akihamasisha watu kupitia imani na faraja kutoka kwa Mungu.

## Albamu
Albamu ya Martha Mwaipaja ambayo inajulikana zaidi ni *Ombi Langu Kwa Mungu*. Hivi karibuni Martha Mwaipaja alikutana na kashfa za kutojali familia yake.:
* 1. Jaribu Kwa Mtu
* 2. Ombi Langu Kwa Mungu
* 3. Adui Wa Mtu
* 4. Yesu Ni Mzuri
* 5. Kweli Nimetambua
* 6. Kaa Nami Tena
* 7. Nani Ajuae
* 8. Sifa Zivume

## Marejeo
Jamii:Wanamuziki wa Tanzania
Jamii:Watengeneza Filamu wa Tanzania
Jamii:Waongozaji filamu wa Tanzania
Jamii:Watunzi wa filamu Tanzania
Jamii:Wiki Loves Women Tanzania
Grace Mapunda

**Grace Mapunda** (maarufu kama **Mama Kawele** au **Tessa**; 1969 - 2024) alikuwa mwigizaji wa filamu za Tanzania (Swahiliwood), anayesifika kwa uwezo wake mkubwa wa kuigiza filamu za hisia kutokana na kuwa makini katika kuwakilisha uhusika halisi japo anaonekana kuzipatia filamu za aina hiyo.

## Familia
Grace Mapunda amebarikiwa kuwa na watoto wawili (Happiness pamoja na Ritha) ambao baba yao alifariki siku za nyuma. Happiness huigiza na kuimba, aliwahi kuigiza na mama yake katika filamu ya Fake Smile. Ritha naye ni mwanamuziki wa muziki wa kizazi kipya.

## Marejeo
## Viungo vya nje
* Grace Mapunda
* Grace Mapunda  katika *Bongocinema.com*

Jamii:Wanawake wa Tanzania
Jamii:Waigizaji filamu wa Tanzania
Leah Mwendamseka

** Leah Richard Mwendamseke** (maarufu kama **Lamata**; alizaliwa jijini Mbeya) ni mwigizaji mwongozaji na mwandishi wa filamu pamoja na tamthilia kutoka nchini Tanzania.

Lamata amejipatia umaarufu kutokana na kazi zake akifanya kazi na nyota wa filamu kama vile Jackline Wolper na Jennifer Kyaka. Huku tamthilia ya Kapuni na Jua Kali ikimpa umaarufu zaidi.

## Maisha ya awali
Lamata alipata elimu yake katika shule ya msingi Ikuti kuanzia darasa la kwanza hadi la tano. Alimaliza elimu yake ya msingi katika shule iitwayo Kalobe shule ya Msingi ambapo alisoma kuanzia darasa la sita mpaka darasa la saba.

Alisoma elimu yake ya sekondari katika shule ya Arage kuanzia kidato cha kwanza mpaka kidato cha pili, na kuhamishiwa katika shule ya Wanging’ombe Mkoani Iringa. Alimaliza masomo yake ya kidato cha tano na sita katika shule ya Perfect vision.

## Maisha yake kwenye filamu
*2008 Lamata alianza rasmi maisha ya uigizaji mwaka 2008, akianzia kikundi cha sanaa kilichojulikana kama Amka . Akiwa na kundi hilo alianza kama muigizaji katika mchezo wa kuigiza wa Ndoano, uliorushwa na kituo cha Televisheni cha ITV 
Mwaka huo huo alianza kuandika miswada ya filamu.

*2009 Mwaka huu alianza kazi katika kampuni ya RJ chini ya uongozi wa Mwongozaji Ray Kigosi kama meneja wa uzalishaji. Alianza kujifunza kazi ya Uongozaji wa filamu akiwa na kampuni hiyo ya RJ. Amewahi kukiri kusaidiwa na watu katika kujifunza kazi hiyo ya Uongozaji filamu; watu hao ni pamoja na Vicent Kigosi,Selles Mapunda na Adam Kuambiana, lakini Vicent Kigosi ndiye alikua msaada mkubwa.

Mwaka 2023 alizindua rasmi kampuni yake iitwayo Lamata village of Entertainment 

## Tamthilia alizotayarisha
# Kapuni 2018-2019
# Jua Kali 2021 hadi sasa

## Baadhi ya filamu alizoongoza
*Kigodoro
*Gumzo
*Figo
*Majuto
*Shaymaa
*Nesi Selena
*Stella
*After Death
*My Princess
*Tikisa
*Mr & Mrs Sajuki
*Poor Minds
*Pain Killer
*Mr.Nobody
*Jelousy
*Witch Doctor
*I am Lost
*Lonely
*Pusi na Paku
*Family War
*Kashfa
*Chocolate
*Time After Time
*House Maid
*Mke Mwema
*Rude
*Loreen
*Mens Day Out
*Dunia Nyingine
*Confusion
*Aching Heart
*All About Love
*Life 2 Life
*The Avenger
*Last Minutes

## Marejeo
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waigizaji filamu wa Tanzania
Jamii:Wanawake wa Tanzania
Jamii:Wiki Loves Women Tanzania
Snura Anton Mushi

**Snura Anton Mushi** (alizaliwa katika Hospitali ya Ocean Road jijini Dar es Salaam mwaka 1984 ni mwigizaji wa filamu na mwanamuziki kutoka Tanzania.  

## Elimu
Mwaka 1991 alianza safari yake ya masomo katika Shule ya Msingi Yombo Vituka jijini Dar es Salaam.

Alipomaliza darasa la saba hakuendelea kutokana na sababu zilizokuwa nje ya uwezo wake.

## Shughuli
Mwaka 2006 aliaanza kazi ya usanii katika filamu ya Mfalme Seuta iliyoongozwa na mwongozaji wa filamu wa Mwananchi Production anayeitwa Gumbo Kihorota na baadaye alicheza filamu kama "Zinduna" na "Hitimisho" 

Mwaka 2007 alijiunga na Tuesday Kihangala ‘Mr. Chuzi’ ndipo akajiunga na Jumba la Dhahabu na nyinginezo. 

Pia baadae alianza rasmi kuingia kwenye Tasnia ya Muziki wa kizazi kipya 

## Baadhi ya filamu alizoigiza
*1. Mfalme Seuta
*2. Zinduna
*3. Hitimisho
*4. Jumba la Dhahabu

## Baadhi ya nyimbo alizoimba
*1. Majanga
*2. Shindu
*3. Vumbi la mguu
*4. Ushaharibu
*5. NANI
*6. Nionee wivu

## Tanbihi
Jamii:Wanawake wa Tanzania
Jamii:Waigizaji filamu wa Tanzania
Jamii:waandaaji Filamu za Tanzania
Jamii:Wiki Loves Women Tanzania
Angel Bernard

**Angel Bernard** (alizaliwa 29 Juni, 1989) ni mwimbaji kutoka nchini Tanzania.

## Maisha
Angel ni mtoto wa tatu katika familia ya watoto sita. Ameanza kupenda uimbaji tangu akiwa na umri mdogo na alianza kuimba akiwa na umri wa miaka 6 katika Kanisa Katoliki la Tabata Magengeni akiwa mshirika wa kwaya kuu. Angel alisoma shule ya msingi Kisutu. Alifanikiwa kujiunga na shule ya upili **Zanaki** ambapo alisoma Kidato cha kwanza hadi cha nne na pia aliweza kuendelea na kidato cha tano na cha sita katika shule hiyo hiyo.

Kabla ya mwaka 2007 Angel alikuwa akiimba mchanganyiko wa nyimbo za dini na za kawaida; aliamua rasmi kuimba nyimbo za dini tu tarehe 26 Septemba mwaka 2007 katika kanisa la Miito ya Baraka jijini Dar es Salaam. Mwaka 2008 alirekodi albamu ya kwanza iitwayo Yote yalikwisha. Mwaka 2010 alirekodi albamu nyingine iliyoitwa Nitakuabudu milele. Angel amekua akijihusisha na vikundi mbalimbali vya muziki kama vile *Messengers band, Whispers Band, Glorious Celebration* (GWT) na Pure Mission. Pamoja na kuimba, Angel pia ni mzungumzaji katika maeneo mbalimbali, ni mshauri wa vijana, hasa wasichana, ni mwalimu wa sauti na pia mwandishi wa nyimbo.
Tarehe 21 Mei 2015 Angel alichumbiwa na **Godsave Sakafu** na kufunga naye ndoa mwezi Julai 2015. Sasa wanaishi pamoja Arusha.

## Wasifu na Kazi ya Muziki
Angel Benard amekuwa na mchango mkubwa katika muziki wa Injili nchini Tanzania, akitoa nyimbo zinazogusa mioyo ya wasikilizaji na kuhamasisha imani. Baadhi ya nyimbo zake maarufu ni pamoja na:
* "Nikumbushe Wema Wako"
* "Siteketei"
* "Salama"
* "Abba"
* "Have Your Way"

## Tazama pia 
* Wanamuziki wa Tanzania.

## Viungo vya nje 
*Angel Bernad YouTube channel.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1989
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanamuziki wa Tanzania
Jamii:Wanawake wa Tanzania
Jamii:Wiki Loves Women Tanzania
Tumaini Bigilimana

**Tumaini Bigilimana** (pia: **Aunt Fifi**, **Aunty Fifi**) ni mwigizaji na mtayarishaji wa filamu nchini Tanzania. Ndiye mtunzi wa filamu ya Senior bachelor, filamu iliyomletea tuzo kadhaa msanii Jacob Stephen ‘JB’ kupitia filamu hiyo ambayo, pia alipata kutayarisha filamu yake aliyoipa jina la Kizungumkuti na kufanya vizuri.

Kama hiyo haitoshi Fifi alipata kutamba katika filamu mbalimbali zikiwemo Copy, Sound of Death, Senior Bachelor, I Deserve It, Kaburi la Mapenzi, Fake Smile, Daddy, Cross My Sin na nyinginezo.

## Marejeo
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Tanzania
Jamii:Waigizaji filamu wa Tanzania
Jamii:Watengeneza Filamu wa Tanzania
Jamii:Waandaaji Filamu za Tanzania
Jamii:Waongozaji filamu wa Tanzania
Jamii:Wiki Loves Women Tanzania
Christina Shusho

**Christina Shusho** (alizaliwa Novemba 24 mwaka 1978 mkoani Kigoma) ni mwanamuziki wa nyimbo za Injili kutoka Tanzania.

## Maisha
Christina Shusho alizaliwa na kukulia katika malezi mazuri ya dini ya Kikristo mkoani Kigoma.

Amesoma Shule ya Msingi na Sekondari mkoani Kigoma. 

Aliolewa jijini Dar es Salaam na kujaliwa kupata watoto watatu.

Alianza kama mfanya usafi kanisani. Katika kazi yake ya usafishaji wa kanisa alifanikiwa kujiunga na kwaya, ndipo alipotumia kipaji chake cha kusifu. Miaka michache baadae aliamua kurekodi muziki wake mwenyewe. 

Albamu yake ya kwanza ilikuwa ‘Kitu gani kinitenge na upendo wa Bwana’, ambayo ilimfanya ajiamini katika kuimba. 

Albamu zilizofuata ni ‘Unikumbuke’ na ‘Nipe Macho’ ambazo zimejulikana sana Afrika Mashariki.

Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Tanzania
Jamii:Waimbaji wa Tanzania
Mbofu

**Mbofu** au **mbuvu** ni samaki wa maji baridi wa jenasi *Bagrus* katika familia Bagridae na oda Siluriformes ambao wanatokea Afrika tu. *Bagrus tucumanus* ameelezwa kutoka Argentina lakini huenda jina hili ni kisawe cha *Luciopimelodus pati*.

## Maelezo
Miongoni mwa samaki kama kambale mbofu ni wakubwa, hadi m 1.5. Mwili ni uchi kabisa yaani hawana magamba. Pezimgongo linatanguliwa na mwiba. Pezi lenye shahamu liko na linaweza kuwa na msingi mrefu kiasi katika spishi fulani. Miiba wa mapeziubavu inaweza kuwa na meno. Samaki hawa wana jozi nne za sharubu ambazo zimefunikwa kwa tabaka la epitelio lenye matumba mengi ya uonjaji.

## Spishi za Afrika
* *Bagrus bajad*, Mbofu Bayadi (Bayad)
* *Bagrus caeruleus*, Mbofu Buluu (Blue catfish)
* *Bagrus degeni*, Mbofu wa Viktoria (Lake Victoria bagrus)
* *Bagrus docmak*, Kibogobogo au Semutundu (Semutundu)
* *Bagrus filamentosus*, Mbofu wa Mto Nijeri (Niger River bagrus)
* *Bagrus lubosicus*, Mbofu wa Mto Lubosi (Lubosi River bagrus)
* *Bagrus meridionalis*, Mbofu wa Malawi (Kampango au Kampoyo)
* *Bagrus orientalis*, Kitoga au Mbofu Mashariki (Eastern bagrus)
* *Bagrus tucumanus*, Mbofu wa Argentina (Argentinian bagrus) - labda kisawe cha *Luciopimelodus pati*
* *Bagrus ubangensis*, Mbofu wa Kongo (Congo bagrus)
* *Bagrus urostigma*, Mbofu wa Mto Juba (Somalia catfish)

## Marejeo
* Rashid Anam & Edoardo Mostarda (2012) *Field identification guide for the living marine resources of Kenya.* FAO, Rome.
* Gabriella Bianchi (1985) *Field guide to the commercial marine brackish-water species of Tanzania.* FAO, Rome.

Jamii:Samaki
Mto Safu (Kenya)

'''''' ni korongo linalopatikana magharibi mwa Kenya, mpakani mwa Uganda.

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

## Tazama pia
* Mito ya Kenya

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Mito ya Kenya
Jamii:Nile
Jamii:Mediteranea
Mto Segara

'''''' unapatikana katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Jubba na hatimaye katika Bahari ya Hindi.

## Tazama pia
* Mito ya Kenya

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Mito ya Kenya
Jamii:Mto Jubba
Jamii:Bahari ya Hindi
Ukubwa

**Ukubwa** (kwa Kiingereza: "size") ni hali ya mwonekano wa kitu au vitu ambapo huenda ikawa ni mwonekano wake katika umbo, urefu, upana, kipenyo, mzunguko, eneo, kiasi, au molekuli. 

Ukubwa hupimwa kwa vifaa mbalimbali vikiwa ni pamoja na rula, mizani na vipimo vingine.

## Marejeo
Jamii:Fizikia
Fatuma Makongoro

**Fatuma Makongoro** (maarufu kama *Bi Mwenda*; alizaliwa kijiji cha Ikwizu Nyamuswa, Wilaya ya Bunda, mkoa wa Mara) ni mtoto wa Mtemi Makongoro, ambaye alikuwa rafiki na ndugu wa yamini na Mwalimu Julius Kambarage Nyerere .

## Elimu na maisha yake ya awali
Bi Mwenda alijiingiza kwenye michezo mbalimbali akiwa darasa la nne. Katika Shule ya Msingi Ikwizu alijihusisha na michezo mbalimbali kama ngoma za asili, netiboli na mbio za kijiti. Alipofika darasa la tano aliamishiwa shule ya Msingi Kinondoni na kwa kipindi chote icho alikuwa akiishi Ikulu.

“Chanzo kinaeleza Bi mwenda alikuwa akijitole, kwa kuwa michezo ilikuwa ndani ya damu”. Bi Mwenda alipomaliza elimu ya msingi, kwa kuwa alikuwa hana kazi nyingine ya kufanya ndipo akaolewa, akiwa ndani ya ndoa alikuwa hajihusishi na jambo lolote zaidi ya kukaa nyumbani kama mama wa familia .
Hata hivyo ilipofika mwaka 1998 ndipo alipotamani tena kurudi kwenye michezo hasa na zaidi alivutiwa na uigizaji. Anasema watu ambao kwa kipindi hicho walimvutia sana katika kuigiza alikuwa Mzee Onyango, Mzee Bashir na Mwita Maranya waliokuwa wakiunda kundi la Tausi na wasanii Warid, Richirich, Bishanga ambao walikuwa wakiunda kundi la Mambo Hayo .

## Kazi yake/Kipaji chake
Bi Mwenda alianza kazi yake ya sanaa rasmi kupitia kundi liitwalo "Kaole Sanaa Group" katika miaka kumi iliyopita. Kutokana na umahili wake na kipaji alichonacho Bi Mwenda akaweza kudumu kwa miaka mingi katika tasnia hiyo ya filamu.

## Filamu/michezo aliyowahi kuigiza
Mchezo wa kwanza kuigiza na kurushwa uliitwa *Kabla Hujafa Hujaumbika* ambao Bi Mwenda aliigiza kama mama yake Dk. Cheni. Igizo hilo lilimpatia umaarufu mkubwa, hasa alipoigiza kama mama mchawi, akishirikiana na muigizaji mwenzake mfupi Mlopelo kuwaloga watu na kuwageuza paka.

Chanzo kinaeleza kwenye igizo hilo aliweza kuuva uhusika, ambao ulimpelekea kila mmoja kuwa na mawazo tofauti juu ya uhalisi na uigizaji wake wa uchawi. ilihali hakuwa na lengo lolote zaidi ya kuelimisha jamii kwamba matukio kama hayo yapo. Lakini waandishi na jamii ikaanza kumjadili tofauti,”.

Tangu hapo Bi Mwenda akaanza kupata mialiko ya filamu za nje, wakitaka aigize uhusika wa mama mchawi au mwenye roho mbaya, sababu aliweza kuuvaa uhusika huo vizuri.

Filamu nyingine alizowahi kuigiza na kumpatia umaarufu kutokana na umahiri wake ni kama: Wageni Wangu, Hukumu ya ndoa yangu, Bibi Yangu, Mkono wa Mungu, Binti Mfalme, Kiranga Changu, Subiri Mama, Jungu la Urithi, Witch Doctor, Dendeko, Lupepo Village, Detective, Chozi la Zinaa, Deni la Haki, True Love, Ukungu, From China With Love 

## Marejeo
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Tanzania
Jamii:Wiki Loves Women Tanzania
Jamii:ACWP + film in Tanzania
Zamaradi Mketema

**Zamaradi Mketema** (alizaliwa Mkoa wa Dar es Salaam, 4 Oktoba 1985) ni mtangazaji wa redio na televisheni kutoka Tanzania aliyepata umaarufu kwa utangazaji wake kwenye kipindi cha Take One kilichokuwa kikirushwa na kituo cha televisheni cha Clouds. .

## Maisha na elimu
Zamaradi Mketema alianza shule ya msingi Muhimbili. Alianza masomo ya Sekondari katika Shule ya Kiislam ya Wasichana huko Kunduchi, kisha kujiunga na Shule ya (St Mary’s International Mbezi Beach) ambapo alimaliza kidato cha nne. Badaye alijiunga na Green Acres kwa elimu ya Kidato cha Tano na Sita, hata hivyo hakuweza kumaliza shuleni hapo, alihama na kujiunga na Shule ya (Hillside High International School) iliyopo Bunamwaya, Uganda na baadae kurudi Tanzania alipomaliza kidato cha sita. 

Alijiunga na Chuo Kikuu cha Mt. Augustino tawi la Mwanza alipokuwa akichukua Shahada ya kwanza ya Uhusiano wa kijamii. Chuoni aliweza kushiriki mashindano ya Miss Mwanza mwaka 2007 na kuweza kushika nafasi ya kwanza lakini hakuweza kuendelea na mashindano hayo ya urembo baada ya kukatazwa na Baba yake mzazi kwa sababu za kidini. .

## Kazi
Zamaradi Mketema alianza kuwa mtangazaji kwenye kituo cha Televisheni cha C2C kipindi cha mwaka 2007 hadi 2008.  

Mbali na utangazaji pia alitoa filamu ya kwanza iliyoitwa Nzowa, kisha mwaka 2014 alifanikiwa kutoa filamu yake ya Kigodoro aliyowashirikisha wasanii wengi wa Tanzania na kufanikiwa kushinda kwenye tuzo za watu kama filamu bora ya mwaka, lakini pia alitengeneza documentary inayofahamika kama neno la mwisho inayohusu maisha ya marehemu Steven Kanumba ambayealikuwa muigizaji mkubwa Tanzania. .

## Mahusiano
Zamaradi ana watoto watatu, kati ya hao wawili aliwapata kabla hajafunga ndoa na Ruge Mutahaba, na mmoja alimpata kwenye ndoa iliyofungwa mwaka 2017 na Mpwa wa Waziri Mkuu Kassim Majaliwa, jijini Dar es Salaam.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1985
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Tanzania
Jamii:Watunzi wa filamu Tanzania
Jamii:Arusha Translation-a-thon
Arijanet Muric

**Arijanet Anan Muric** (alizaliwa Uswisi, 7 Novemba 1998) ni mchezaji wa soka ambaye anacheza kama golikipa wa klabu ya Uingereza Manchester City na timu ya taifa ya Kosovo.

## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Uswisi
Jamii:Wachezaji mpira wa Montenegro
Jamii:Wachezaji mpira wa Kosovo
Gimba

**Gimba** ni umbile la mtu jinsi alivyo au la kitu jinsi kilivyo.

Gimba la angani linaitwa pia Kiolwa cha angani.

Jamii:sayansi
Nozeli

thumb|Nozeli ya maji	
**Nozeli** (kutoka Kiingereza: *nozzle*) ni kifaa kilichobuniwa na kutengenezwa kwa madhumuni ya kuelekeza na kubadilisha tabia ya kimiminika au gesi inayopita ndani yake.

## Marejeo
Jamii:Vifaa
Mwakanuru

thumb| Kuna nyota 33 ndani ya miaka 12.5 ya mwanga kutoka Jua

**Mwakanuru** (kwa Kiingereza: "Light year" ) ni kizio cha umbali kinachotumiwa katika fani ya astronomia. Ni kipimo cha umbali ambao mwanga umeusafiri kwa mwaka mmoja wa dunia yaani siku 365.25.. 

Msingi wa kipimo hiki ni kasi ya nuru. Nuru inatembea takriban kilomita 300,000 kwa sekunde. Idadi kamili ni mita 299,792,458 kwa sekunde moja. Mwezi wa Dunia yetu una umbali na Dunia kama sekunde moja ya nuru au kilomita lakhi tatu na dunia.

Katika mwaka mmoja umbali huo unafika mita 9.461 &nbsp;×&nbsp;1015. 

Kipimo hiki kinahitajika kutaja umbali kati ya nyota za angani. Umbali huu umepimwa kuwa miakanuru mia, elfu au hata milioni kadhaa. Kutokana na ukubwa wa ulimwengu umbali katika anga-nje ni kubwa sana. 

Hali halisi hatuoni nyota jinsi zilivyo "sasa" lakini jinsi zilivyokuwa wakati uliopita kutegemeana na umbali wao. Nyota jirani kabisa na jua letu inaitwa Alpha Centauri umbali wake ni 4.2 mwakanuru maana yake nuru yake inahitaji zaidi ya miaka minne hadi imefika kwetu. Kwa maana nyingine tunaiona nyota hii jinsi ilivyoonekana miaka minne iliyopita.

Tukiangalia nyota ambazo ziko mbali sana, nuru yake imesafiri miaka elfu kadhaa. Kwa darubini tunaona nyota ambazo nuru yake imeshapita miaka milioni kadhaa. Inawezekana kwamba nyota kadhaa tunazoona hazipo tena. Hasa tukizingatia nyota kubwa sana zilizo mbali uwezekano ni mkubwa kwamba zimelipuka tayari.

## Vizio vingine katika astronomia
Wataalamu wengi wa astronomia hupendelea kutumia kizio cha parsek kinacholingana na miakanuru 3.26; inafafanuliwa kama umbali ambako pande mbili za obiti ya Dunia yetu ya kulizunguka Jua zinaonekana kwa pembe ya sekunde ya tao 1. Kwa umbali ndani ya mfumo wa Jua kuna pia "kizio astronomia" (ing. astronomical unit) ambayo ni sawa na umbali wa wastani kati ya Dunia na Jua.

## Angalia pia
*Kizio astronomia - kipimo cha kutaja umbali kati ya Dunia na Jua
*Parsek - kipimo cha kutaja umbali mkubwa katika anga-nje

## Tanbihi
Jamii:Vipimo vya elimuanga
Jamii:Vipimo
Majiranukta

**Majiranukta** (pia: **mfumo majiranukta**) ni mbinu ya hisabati unaoeleza nafasi ya kila nukta katika seti ya namba.

Majiranukta ya kawaida hueleza nafasi ya nukta katika ubapa. 

Nafasi zote zinapangwa kwa njia ya majira (majiranukta) 2 yanaoitwa 
*jira-x jiramlalo
*jira-y au jirawima

Majiranukta hupatikana kwa kueleza mistari miwili sulubi, moja ukipita kwenye jira-y na mwingine kwenye jira-x. Inapokutana ni nafasi ya nukta inayoelezwa.

## Majiranukta kama anwani ya kijiografia
Mfumo wa majiranukta hutumiwa kutaja mahali duniani kwa kutumia longitudo na latitudo.

## Tazama pia
* Majiranukta ya anga
Inesha

**Inesha** (kutoka Kilatini *inertia*) ya gimba fulani ni tabia ya masi kubaki katika hali yake ya kutulia au kuwa na mwendo fulani hadi iathiriwe na nguvu ya nje. 

Masi kubwa zaidi huwa na inesha kubwa zaidi na inahitaji nguvu kubwa zaidi kwa kubadilisha mwendo wake. Tunaiona kwa urahisi tukijaribu kusukuma baisikeli, gari au lori: masi zake ni tofauti, hivyo nguvu inayohitajika kuzisukuma au kuzisimamisha inatofautiana.

Jamii:Fizikia
Majiranukta ya anga

**Majiranukta** ni namna ya kuonyesha nafasi. Kila majiranukta ni kipimo kinachopimwa kutoka mwanzo wa mstari fulani, inayoitwa mhimili wa majiranukta. Katika astronomia, kuna mifumo minne ya msingi ya majiranukta za astronomia. Mifumo hii ni mfumo wa majiranukta wa ikweta, mfumo wa majiranukta wa Altazimuth, mfumo wa majiranukta wa mbingu au wa jua na mfumo wa majiranukta wa galactic.

## Marejeo
Kipimio

**Kipimio** ni dhana, kifaa au utaratibu uliotumiwa katika kupanga, kupima, au kutangaza matukio, vitu, au uzushi katika mlolongo wowote.

## Marejeo
Jamii:Fizikia
Taasisi

**Taasisi** ni mpangilio ulioundwa na binadamu unaojumuisha sheria, kanuni, na utaratibu unaoongoza mienendo ya kijamii. Kwa ujumla, fasili zote za taasisi hukubaliana kuwa kitu hiki lazima kiwe na uendelevu na kuendelea kuwepo kwa muda.

Mambo kama sheria, kanuni, mikataba ya kijamii, na desturi yote haya ni mifano ya taasisi. Taasisi zinaweza kuwa rasmi sana au zisizo rasmi, kutegemea namna zilivyojengwa na jinsi jamii inavyozifuata.

Pia, taasisi hubeba maarifa na uzoefu wa jinsi jamii inavyofanya mambo, kiasi kwamba mara nyingi hutazamwa kama sayansi ya kijamii, sawa na jinsi nadharia zinavyotazamwa katika sayansi za asili.

## Marejeo
Jamii:Sheria
Usafiri wa anga-nje

thumbnail|Roketi ya Soyuz TMA-5 ilirushwa uwanja wa anga Baikonur nchini Kazakhstan mnamo 14 Oktoba 2004 kikibeba wanaanga 3 kwenda ISS
thumbnail|Kituo cha anga cha Kimataifa ISS mnamo mwaka 2009
**Usafiri wa anga-nje** ni kila aina za safari au usafiri inayofikia nje za angahewa ya Dunia kwenye anga-nje. Ilhali hakuna mpaka kamili baina ya angahewa na anga-nje kuna mapatano ya kutazama umbali wa kilomita 100 kama chanzo cha anga-nje
Chombo cha kwanza kilichofikia juu ya km 100 kilikuwa roketi ya Kijerumani aina ya V-2 katika majaribio ya mwaka 1944. 

Chanzo cha usafiri wa anga-nje kilikuwa kuruka kwa chombo cha angani cha Kisovyieti Sputnik 1 mnamo 4 Oktoba 1957 iliyokuwa satelaiti ya kwanza iliyozunguka Dunia angani.

Kiumbehai wa kwanza aliyefikishwa hadi anga-nje alikuwa mbwa Laika kwa njia ya satelaiti ya Sputnik 2. Mtu wa kwanza katika anga-nje alikuwa Mrusi Yuri Gagarin aliyezunguka Dunia mara moja tarehe 12 Aprili 1961 kwa Vostok 1. 

Marekani ilifaulu kupeleka watu wa kwanza hadi uso wa mwezi tarehe 20 Julai 1969: hao walikuwa Neil Armstrong na Buzz Aldrin.

Tangu mwaka 1986 Umoja wa Kisovyeti ilianza kujenga kituo cha angani MIR kilichofuatwa na Kituo cha Anga cha Kimataifa ISS tangu 1998. Katika vituo hivyo wanaanga na wanasayansi kutoka nchi mbalimbali waliweza kukaa angani kwa miezi na kufanya utafiti wa mazingira ya anga-nje.

Usafiri waanga-nje umeendelea kwa kupeleka vyombo vya angani hadi sayari nyingine. Shabaha ya safari hizi ni upelelezi na utafiti wa kisayansi. Voyager 1 ni chombo cha kwanza kilichotoka katika mfumo wa jua letu mnamo mwaka 2012.

Katika mazingira ya karibu zaidi ya Dunia kuna satelaiti nyingi zinazozunguka sayari yetu na kutekeleza kazi hata za kibiashara kama vile upimaji wa hali ya hewa, kurusha programu za runinga na redio, kutuma data za GPS au za simu.

## Marejeo
Jamii:Teknolojia
Stellarium (programu)

thumb| Stellarium (Programu)
**Stellarium** ni programu ya bure yenye leseni ya matumizi ya bure kwa umma. Ni programu nzuri na mahususi kwa kuona anganje kupitia kompyuta au simu ya mkononi. 

Programu hii inasaidia katika mambo ya astronomia na unajimu.

## Marejeo
Jamii:sayansi
Jamii:Maunzilaini ya elimuanga
Mpito wa sayari

300px|thumb|Mpito wa Zuhura mbele ya Jua tar. 21.12.2012
**Mpito wa sayari** (ing. *planetary transit*) unamaanisha hali ya sayari kupita kati ya Jua na Dunia na hivyo kufunika sehemu ya Jua. Tofauti haionekani kwa macho lakini inaweza kutazamwa kwa kutumia darubini. 

Kuna sayari mbili zinazoweza kupita mbele ya Jua kwa macho ya mtazamaji duniani: Utaridi (*Mercury*) na Zuhura (*Venus*).

Nje ya mfumo wa Jua mpito wa sayari-nje isiyoonekana kwa darubini (kutokana na umbali wake) mbele ya nyota inasababisha mabadiliko ya mng’aro wa nyota ile na hayo yanathibitisha kuwepo kwa sayari-nje na pia kukadiria obiti na tabia nyingine.

## Tazama pia
* Mpito wa Utaridi
* Mpito wa Zuhura

## Marejeo 
Jamii:Sayari
Jamii:Sayari-nje
Paoneaanga

zinazofunguliwa wakati wa kutazama anga]]
**Paoneaanga** (pia: **kituo cha nyota**, **kituo cha astronomia**; kwa Kiingereza: *astronomical observatory*) ni taasisi ya kuangalilia anga na magimba yake kama vile jua, mwezi, nyota, sayari, kometi au galaksi. 

Kwa kawaida ni jengo lenye darubini kubwa. Mara nyingi hujengwa juu ya mlima au mbali na miji kwa kusudi la kupunguza athari za machafuko wa hewa au wa nuru za makazi. Ni muhimu kupunguza athari zinazoleta ugumu wa kuona vema mwanga hafifu wa nyota.

Kabla ya kugunduliwa kwa darubini, kulikuwa na majengo maalumu ya kuangalia hasa mahali ambako Jua au nyota fulani iliweza kutazamiwa kuonekana siku maalumu na hii ilikuwa muhimu kwa kukadiria kalenda.

Siku hizi kazi ya paoneanga duniani inasaidiwa na kupanushwa na darubini kwenye anga-nje.

Jamii:astronomia
Joyce Mhavile

**Joyce Mhavile** ni Mkurugenzi Mtendaji wa ITV, Radio One na Capital One nchini Tanzania. Pia ni mmoja wa wajumbe wa bodi ya T-MARC Tanzania.

Amepata tuzo ya heshima ambayo hujulikana kama tuzo ya Malkia wa nguvu. katika kukuza, kusimamia,kuendeleza na kutetea tansia ya habari nchini Tanzania mwaka 2018. Tuzo hiyo ilitolewa na Clouds Media Group iliyopo jijini Dar-es-Salaam.

## Marejeo
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Tanzania
Jamii:Wiki Loves Women Tanzania(2)
Angakusi

300px|thumb|Dunia jinsi inavyojizungusha angani. (*Picha hii ina kosa dogo, ikionyesha ikweta ya anga mno upande wa kaskazini)*
300px|thumb|Angakusi jinsi inavyoonekana kwa mtazamaji aliyeko kwenye ncha ya kusini.
**Angakusi** (anga ya kusini, kwa Kiingereza *southern sky*) ni sehemu za anga zinazoonekana kwa mtazamaji kwenye nusutufe ya kusini ya Dunia yetu. Ufafanuzi wake ni "sehemu ya anga upande wa kusini wa ikweta ya anga".

Iko kinyume cha angakaskazi.

## Angakusi, angakaskazi
Kusudi la kugawa anga nusu mbili za kusini na kaskazini ni tofauti kati ya nyota zinazoonekana kwa mtazamaji akiwa kwenye upande wa kusini au upande wa kaskazini wa Dunia. Tofauti hii huwa kubwa zaidi kadri mtazamaji yupo karibu na ncha za Dunia. Tofauti inapungua kadri mtazamaji yuko karibu na ikweta.

Mtu anayeangalia nyota akiwa upande wa kusini wa ikweta ya Dunia hawezi kuona sehemu za nyota zote zinazoonekana vema upande wa kaskazini. Kwa hiyo hawezi kuona kamwe nyota ya Kutubu (Polaris) iliyopo kwenye ncha-anga ya kaskazini. Kinyume chake watu wengi waliopo Ulaya au Marekani hawawezi kuona kamwe kundinyota la Salibu (Southern Cross)

Mtazamaji aliyeko Afrika ya Mashariki yupo karibu na ikweta, kwa hiyo anaweza kuona nyota nyingi za sehemu mbili zote za anga. Hata hivyo Kutubu haionekani Tanzania (iliyopo upande wa kusini wa ikweta) ikiweza kutazamwa kaskazini mwa Kenya.

## Tabia za angakusi
Katika mazingira yasiyo na machafuko ya hewa (ukungu, vumbi) au machafuko ya nuru kuna takriban nyota 2000 zinazoonekana vema kwa macho matupu.  Mjini penye mianga mingi idadi inapungua kuwa 500 - 100 pekee.

Nyota angavu zaidi ni Shira (*Sirius*) yenye uangavu wa mag -1.5 iliyopo katika umbali wa miakanuru 8 ikifuatwa na Suheli (*Canopus*) yenye mag -0.74 na Rijili Kantori (*α Centauri*) yenye mag 0. Ilhali angakaskazi ina nyota angavu ya Kutubu kama "nyota ya ncha" upande wa angakusi hakuna nyota ya ncha iliyo angavu kweli; Sigma Octantis (σ Oct) kwenye Thumni iliyopo karibu na ncha-anga ya kusini ina mag 5.7 pekee kwa hiyo ni vigumu kuiona kwa macho matupu.

Nyota za Salibu zinasaidia kuona upande wa kusini, mstari kati ya nyota zake za Alfa na Gamma unaelekea hadi ncha-anga ya kusini. 

Makundinyota yanayoweza kuangaliwa vema kwenye angakusi ni pamoja na Kantarusi *(Centaur)*, Salibu, Nge *(Scorpio)* na Mkuku *(Carina)*. Kuna pia galaksi ndogo mbili zilizopo karibu nasi ambazo ni Mawingu ya Magellan.

Jamii:majiranukta ya anga
Kingsley Coman

thumbnail|right|200px|Kingsley Coman
**Kingsley Coman** (alizaliwa 13 Juni 1996) ni mchezaji wa soka wa Ufaransa ambaye anacheza kama mshambuliaji au winga wa klabu ya Bayern Munich ya Ujerumani na timu ya taifa ya Ufaransa. 

Jamii:Waliozaliwa 1996
Mpito wa Utaridi

thumb| Mpito wa Utaridi mnamo Novemba 11, 2019

**Mpito wa Utaridi** mbele ya Jua  (kwa Kiingereza *transit of Mercury*) unatokea wakati sayari Utaridi (Mercury) inapita katika mstari baina ya jua na dunia. 

Hii inalingana na kupatwa kwa jua kiasi. Ilihali Utaridi iko mbali inaonekana ndogo na kufunika sehemu ndogo ya jua tu kwa mtazamaji duniani.

Sayari ya Utaridi wakati huu inaonekana kama duara dogo jeusi linalopita polepole kwenye jua. Kwa kawaida mpito mmoja hudumu saa kadhaa.

## Tazama pia
* Mpito wa sayari
* Mpito wa Zuhura

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
*NASA: Transits of Mercury, Seven Century Catalog: 1601 CE to 2300 CE 
*
*Shadow & Substance.com: Transit of Mercury Animated for November 8, 2006
*Transits of Mercury – Fourteen century catalog: 1 601 AD – 3 000 AD
*Transits of Mercury on Earth – Fifteen millennium catalog: 5 000 BC – 10 000 AD
*Scroll a little bit down and then click on 40540. You will get then a table from −125,000 till +125,000.
*Time Lapse of the 9th May 2016 Transit of Mercury
*Links to high-resolution video from a major solar telescope and more about several transits

Jamii:Mfumo wa jua
Bernd Leno

**Bernd Leno** (alizaliwa 4 Machi 1992) ni mchezaji wa soka wa Ujerumani ambaye anacheza kama golikipa wa klabu ya Ligi Kuu ya Uingereza Arsenal na timu ya taifa ya Ujerumani.

Mnamo Mei 2011, Leno alisaini mkataba wake wa kwanza na VfB Stuttgart hadi Juni 2014, baada ya hapo alikwenda Bayer leverkusen, na baada ya miaka miwili alihamia Arsenal.
## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Arsenal FC
Carles Aleñá

**Carles Aleñá Castillo** (alizaliwa Mataró, Catalonia, 5 Januari 1998) ni mchezaji wa soka wa Hispania ambaye anacheza kama kiungo wa kati wa Barcelona F.C..

Aleña alianza katika mfumo wa vijana wa FC Barcelona, La Masia, mwaka wa 2005 akiwa na umri wa miaka 7, baada ya majaribio alifanikiwa.
Sven Ulreich

thumbnail|right|200px|Sven Ulreich
**Sven Ulreich** (alizaliwa tarehe 3 Agosti 1988) ni mchezaji wa soka wa Ujerumani ambaye anacheza kama golikipa wa klabu ya Bayern Munich.

Jamii:Waliozaliwa 1988
Intergovernmental Authority on Development

**Intergovernmental Authority on Development** (**IGAD**) ni muundo wa kimataifa kwa ajili ya biashara unaounganisha nchi 8 za Afrika: Somalia, Ethiopia, Kenya, Eritrea, uganda, Sudan Kusini, Sudan na Jibuti. Ulianzishwa mwaka 1996.

Makao makuu yako Jibuti. 

## Wanachama
;Pembe ya Afrika
* (founding member, since 1986)
* (founding member, since 1986)
* (founding member, since 1986)
* (admitted 1993, withdrew 2007, readmitted 2011)

;Bonde la Nile
* (founding member, since 1986)
* (admitted 2011)

;Maziwa Makuu ya Afrika
* (founding member, since 1986)
* (founding member, since 1986)

## Tazama pia
*Jumuia ya Afrika Mashariki (EAC)
*Soko la Pamoja kwa Afrika Mashariki na Kusini (COMESA)

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*IGAD official site 
*Agreement Establishing the Intergovernmental Authority on Development 
*IGAD Profile (Institute for Security Studies) 
*Conflict Early Warning and Response Mechanism (CEWARN)
Zawadi za Krismasi

**Zawadi ya Krismasi** (kwa Kiingereza: Christmas Gift) ni zawadi anayotunukiwa mtu wakati wa sherehe za Krismasi tarehe 25 Disemba.

## Historia ya zawadi za Krismasi 
Mila ya kutunuku watu zawadi katika sherehe ya Krismasi ni kongwe sana na mbeleni ilishirikishwa na mila za Kipagani haswa wakati wa winter solstice (msimu wa kipupwe ambapo jua lipo mbali kabisa na ardhi). Kutunuku huku kwa zawadi kulikita mizizi sana katika Roma ya Kale huku zawadi zikitolewa wakati wa likizo ya Saturnalia.

Hivi leo, zawadi za Krismasi ni tabia ambayo imechukuliwa na Wakristo. Tangu mwanzoni mwa karne ya 3 BK, tarehe 25 Desemba ilichukuliwa kama siku ya kuzaliwa kwa Yesu. Mila ya zawadi za Krismasi iliambatanishwa na habari ya mamajusi watatu waliomtembelea Yesu kwa zawadi na kumtunuku. Hili lilifumbanishwa pia na hadithi ya Santa Claus yaani mtakatifu Nikolasi wa Myra aliyekuwa akitoa zawadi.

Wakristo wengine waliokuwa katika mamlaka walitafsiri zawadi za Krismasi kama desturi ambapo walio chini wafaa kuwapa walio juu zawadi na kwa hiyo wakaanza kuitisha fungu la kumi kutoka kwa waliokuwa wakitawaliwa.

## Athari za zawadi za Krismasi kwa uchumi 
Desturi ya zawadi za Krismasi imekuwa na athari kubwa kwa uchumi. Wachuuzi huweza kuuza vitu kwa wingi huku wakijaribu kuwavutia watoto katika mauzo yao ili wazazi waweze kuwanunulia zawadi.

Mwaka 2000, ilikisiwa kuwa wanunuzi hutumia hadi bilioni nne katika msimu wa Krismasi kununua zawadi.

## Viungo vya nje 
Jamii:Sikukuu
Jamii:Ukristo
Muse Bihi Abdi

**Muse Bihi Abdi** (alizaliwa 1948) ni rais wa Somaliland tangu mwishoni mwa mwaka 2017.

Jamii:Waliozaliwa 1948
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Somalia
Bocho

**Mabocho** ni samaki wa baharini na pengine wa maji baridi. Wameainishwa katika oda mbili:

* Lophiiformes
* Scorpaeniformes
Guguye

**Guguye**, **mabocho** au **mashinda-dovu** ni spishi za samaki washawishi wa baharini wa familia Lophiidae katika oda Lophiiformes wanaopatikana katika Bahari ya Aktiki, ya Atlantiki, ya Hindi na ya Pasifiki. Samaki hawa wanaishi kwenye mchanga au matope ya matako ya bara na miteremko ya matako hayo kwa kina cha m 40 hadi karibu na m 2,000.

Kama wengi wa samaki washawishi wengine wana kichwa kipana sana na kinywa kikubwa kinachobeba meno marefu na makali yaliyopindika nyuma. Pia kama vile samaki washawishi wengine mwiba wa kwanza wa pezimgongo umebadilishwa katika kifaa cha uvuvi kwa mshipi (ilisio, Kiing. illicium) kinachobeba chambo cha umbo wa kibonge chenye nyama (eska, Kiing. esca). Kifaa cha uvuvi kiko kwenye ncha ya pua juu ya kinywa na hutumika ili kuvutia mawindo. Mabocho pia wana miiba miwili au mitatu ya pezimgongo iliyopo nyuma zaidi kichwani na pezimgongo tofauti lenye miiba mmoja hadi mitatu lililopo nyuma zaidi kwenye mwili mbele ya pezi-shahabu. Katika jenasi za asili za mabocho (*Sladenia* na *Lophiodes*), miingilio ya matamvua huendelea hadi mbele ya misingi iliyorefuka ya mapeziubavu. Katika jenasi zilizogeuka (*Lophiomus* na *Lophius*), na katika samaki washawishi wengine wote, miingilio ya matamvua haiendelei hadi mbele ya misingi ya mapeziubavu. Mabocho wakubwa kabisa huweza kuzidi urefu wa m 1.5.

Spishi kubwa kadhaa za jenasi *Lophius*, ambazo hujulikana kama "monkfishes" kaskazini mwa Ulaya, ni spishi muhimu zinazovuliwa kibiashara. Ini ya “monkfish”, inayojulikana kama "ankimo", inachukuka kuwa chakula kitamu sana nchini Japani.

## Spishi za Afrika
* *Lophiodes insidiator*, Guguye wa Natal (Natal angler)
* *Lophiodes kempi*, Guguye Mwiba-mrefu (Longspine African angler)
* *Lophiodes mutilus*, Guguye Laini (Smooth angler)
* *Lophiomus setigerus*, Guguye Domo-jeusi (Blackmouth angler)
* *Lophius budegassa*, Guguye Tumbo-jeusi (Black-bellied angler)
* *Lophius piscatorius*, Guguye wa Ulaya (Angler)
* *Lophius vaillanti*, Guguye Mwiba-mfupi (Shortspine African angler)
* *Lophius vomerinus*, Guguye Shetani (Devil anglerfish)

## Picha

Lophius budegassa.jpg|Guguye tumbo-jeusi
Angler fish.jpg|Guguye wa Ulaya
Lophius vomerinus.jpg|Guguye shetani

## Marejeo
* Rashid Anam & Edoardo Mostarda (2012) *Field identification guide for the living marine resources of Kenya.* FAO, Rome.
* Gabriella Bianchi (1985) *Field guide to the commercial marine brackish-water species of Tanzania.* FAO, Rome.

## Viungo vya nje
* Guguye kwenye hifadhidata ya samaki

Jamii:Samaki
APTA

**APTA** (kwa Kiingereza: W:EN:Asia-Pacific Trade Agreement) ni mapatano ya kibiashara katika Asia ambapo nchi wanachama ni kama ifuatavyo: China, India, Mongolia, Bangladesh, Sri Lanka, Korea ya Kusini, na Laos

*  
* 
*  
*  
* 
*  
* 

Jamii:Mashirika ya kimataifa
OECD

**OECD** (kifupisho cha: Organisation for Economic  and Development) ni kambi ya biashara ya kimataifa ambayo inajumuisha nchi zilizoendelea 36.
Gdp oecd -49 Trillion dollars , 
## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Organisation for Economic Co-operation and Development
* OECD iLibrary – OECD's portal for books, reports, statistics, working papers and journals

Jamii:Mashirika ya kimataifa
Jamii:kifupi
Mto Sere Nataraki

'''''' ni korongo linalopatikana kaskazini mwa Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Jubba na hatimaye katika Bahari ya Hindi.

## Tazama pia
* Mito ya Kenya

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Mito ya Kenya
Jamii:Mto Jubba
Jamii:Bahari ya Hindi
Mto Sergoi

'''''' unapatikana magharibi mwa Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.

## Tazama pia
* Mito ya Kenya
* Mto Sergoi (West Pokot) (korongo)

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Mito ya Kenya
Jamii:Nile
Jamii:Mediteranea
Mashirika ya ndege ya IGAD

**Mashirika ya ndege ya IGAD** ni kama ifuatavyo:

## Ndege za Somali Airlines
## Ndege za Ethiopian Airlines
 ya Ethiopian Airlines.]]

## Ndege za Uganda Airlines
 mwaka 1987.]]

## Ndege za Kenya Airways
]]

## Ndege za Sudan Airways
 mwaka 2006.]]

Jamii:Uchumi wa Afrika
CEN SAD

**CEN-SAD**(kifupisho cha **Community of Sahel-Saharan States**; kwa Kiarabu: ; kwa Kifaransa: *Communauté des Etats Sahélo-Sahariens*; kwa Kireno: *Comunidade dos Estados Sahelo-Saarianos*) ni muundo wa kimataifa unaolenga kuunda eneo la soko huria ndani ya Afrika. There are questions with regard to whether its level of economic integration qualifies it under the enabling clause of the General Agreement on Tariffs and Trade (GATT).

## Uundaji 
CEN-SAD ilianzishwa na nchi 6 mnamo Februari 1998 lakini kwa sasa ziko 29. Zote ni pia wanachama wa miundo mingine ya ushirikiano wa kiuchumi yenye lengo la kuunda Jumuiya ya Kiuchumi ya Afrika. 
## Orodha ya wanachama 
**Founding members** (1998)
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Tanbihi
## Viungo vya nje 
* CEN-SAD website
* CEN-SAD at the African Union website.

Jamii:Kifupi
Mto Tusa (ziwa Turkana)

'''''' ni korongo linalopatikana magharibi mwa Kenya, kuanzia mpakani mwa Uganda.

Maji yake yanaishia katika ziwa Turkana.

## Tazama pia
* Mito ya Kenya

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Mito ya Kenya
Jamii:ziwa Turkana
Baby Madaha

**Baby Madaha** (alizaliwa jijini Mwanza 19 Novemba 1988) ni mwanamke aliyejikita katika tasnia ya filamu za Kitanzania pamoja na muziki. Mwanadada huyu alijishindia tuzo maarufu nchini Tanzania ya BSS-Bongo Star Search mwaka 2007. Baby Madaha ametamba zaidi na kibao chake cha Amore.

Mwaka 2013 alisaini mkataba na lebo ya muziki nchini Kenya iitwayo Candy n Candy.

Katika tasnia ya filamu amejulikana sana kwa filamu iitwayo *Nani* ambayo ilimpatia tuzo huko Ujerumani.

## Diskografia 
## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1988
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Tanzania
Jamii:Waigizaji filamu wa Tanzania
Jamii:Wasanii wa Tanzania
Jamii:Wiki Loves Women Tanzania (4)
Salha Israel

**Salha Israel** ni mwanamitindo na mwigizaji wa filamu nchini Tanzania (bongo movies)..

Alivishwa taji la Miss Tanzania mwaka 2011/2012 mara baada ya kuwabwaga wenzake 29 na kujinyakulia zawadi nono yenye thamani ya Shilingi za Kitanzania milioni themanini kwenye ukumbi wa Mlimani City jijini Dar-es-Salaam. 

## Kazi yake
Alikuwa miss Tanzania mwaka 2011/2012 na kufanikiwa kuingia thelathini bora katika mashindano ya urembo (beuty with purpose) na hatimaye kujikita kwenye tasnia ya uigizaji mara baada ya msimu wake wa urembo kuisha..

## Filamu alizowahi kuigiza
Kupitia kampuni ya "RJ Company", alifanikiwa kuigiza filamu yake ya kwanza iitwayo *Bad luck*..

## Marejeo
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waigizaji Filamu wa Tanzania
Jamii:Wanamitindo wa Tanzania
Jamii:Wiki Loves Women Tanzania
Jamii:Wiki Loves Women Tanzania (4)
Wellu Sengo

**Wellu Sengo** ni mwigizaji wa filamu za Tanzania (bongo movies). Alianza kupata kazi mbalimbali na wasanii wazoefu katika filamu nchini mwake.

Aliwahi kuolewa na Camelot akaachika mwaka 2021, hawana mtoto. Lakini pia ana Watoto wawili aliozaa na Steve Mengere maarufu kama "Steve Nyerere"

Alikwishafanya kazi na kampuni kubwa zinazohusika na utengenezaji wa filamu kama Game 1st Quality pamoja na RJ company. 

## Filamu alizowahi kuigiza
Sengo alifanikiwa kuigiza filamu mbalimbali kama vile, *I know you* aliyoigiza kama Matilda ambayo ilimpatia umaarufu mkubwa. Pia ameigiza katika filamu za *Bado natafuta*, *Vagabond*, *Twisted*, *Matilda* na tamthilia ya *mwanamuziki*.

## Tuzo zake
Msanii huyo amefanikiwa kuwa mshindi wa pili katika shindano la vaa, imba cheza kama Rihanna.

## Marejeo
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waigizaji filamu wa Tanzania
Jamii:Wanawake wa Tanzania
Jamii:Wiki Loves Women Tanzania (4)
Irene Paul

**Irene Paul** ni mwigizaji wa filamu za Tanzania ambaye anawakilisha vizuri sanaa ya uigizaji Tanzania kwani ameshiriki katika sinema kadhaa za kimataifa. 

Pamoja na uigizaji, ni mjasiriamali ambaye anatangaza kazi zake na sasa ameanzisha *brand* yake inayojighulisha na uuzaji wa bidhaa za nywele asilia na mwili inayoitwa 'naturaliSTAR', katika moja ya kitu kilichomsukuma katika hilo ni  kumuaminisha mtoto/mwanamke wa kiafrika kwamba anatosha kama alivyo, hili nalo limepelekea yeye kuwaonyesha kwamba uzuri uko wa asili hasa nywele za kiafrika ni sababu tosha ya urembo wako. 

Irene ni mke na mama wa  mtoto mmoja wa kike aitwaye Wendo-Isabel, Irene ni mwanamke anayependa kuficha mambo yake sana na hilo humpelekea kutokuchanganya kazi na maisha yake binafsi. Anaamini kwamba watu au mashabiki wake walimpokea kutokana na kazi afanyazo na sio vinginevyo na ndiyo sababu kubwa ya kutokuwepo kwenye skendo wala sehemu za starehe sana hasa zisizomuingizia pesa. 

"Ninatamani mtoto wa kiafrika afikie ndoto zake zote bila kuangalia rangi au nywele yake Bali kile alichonacho ndani yake, ninaamini kila mtu ni nyota inayongara nafasi unayopewa kuonyesha ulichonacho ndio anga....NGARA PASIPO MASHAKA YA ULIVYOUMBWA" anasema Irene.

## Sinema alizoshiriki
*1. Mama Ntilie
*2. Kichupa
*3. Nipe nikupe
*4. Majuto
*5. Fiona
*6. Chinga Codineta
*7. Love & Power
*8. Kibajaji
*9. Kalunde

*10. Fikra Zangu 
*11. Penzi la Giza
*12. Triple L
*12. I Hate My Birthday
*13. Handsome wa Kijiji
*14. The Shell
*15. Unpredictable
*16. Kiumeni

## Tuzo
Muigizaji bora wa kike 2015 (Tanzania Films Awards).

## Tanbihi
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waigizaji filamu wa Tanzania
Jamii:Wanawake wa Tanzania
Jamii:Wiki Loves Women Tanzania (4)
Jamii:Wiki Loves Women Tanzania
Jackline Pentzel

**Jackline Pentzel** (Jack wa Chuzi) ni mwigizaji wa filamu za Kitanzania anayewakilisha vizuri sanaa kutokana na kazi alizozifanya.

## Filamu alizoshiriki
*1. Dasmila
*2. Wrong Touch
*3. Wivu
*4. Spinster
*5. Cause of Marriage
*6. Undercovers
*7. Dont Cry
*8. Lost
*9. Jini Tausi
*10. Campus
*11. Sakata
*12. Bad Girl
*13. Branch of Love
*14. Girl Next Door
*15. Mapito
*16. Red Valentine

## Tanbihi
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waigizaji filamu wa Tanzania
Jamii:Wanawake wa Tanzania
Jamii:Wasanii wa Tanzania
Jamii:Wiki Loves Women Tanzania
Jamii:Wiki Loves Women Tanzania (4)
Nargis Mohamed

**Nargis Mohamed** ni mrembo nchini Tanzania aliyewahi kushiriki shindano la Miss Tanzania mnamo mwaka 2003 na kufanikiwa kushika nafasi ya tatu katika kinyang'anyiro hicho. Baadae mwanadada huyu alijikita katika masuala ya biashara, hasa za mambo yanayohusu urembo, kwa kutumia mitandao ya kijamii. 

Nargis pia anajulikana kama mwigizaji wa filamu. Moja ya filamu alizowahi kushiriki inajulikana kwa jina la *Magic House*.

## Viungo vya nje 
* Nargis Mohamed - YouTube channel

## Marejeo
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Tanzania
Jamii:Waigizaji filamu wa Tanzania
Jamii:Warembo wa Tanzania
Jamii:Wiki Loves Women Tanzania
Jamii:Wiki Loves Women Tanzania (4)
Esha Salimu Buheti

**Esha Salimu Buheti** ni mwigizaji wa filamu wa kike kutoka Tanzania.

## Filamu alizoshiriki
*1. Faza Hausi
*2. Doctor Max
*3. Bad Luck
*4. Mimi na mungu wangu
*5. Kisasi cha Utata
*6. The waiter
*7. Mrembo kikojozi
*8. Ukurasa mpya
*9. Huba

## Tuzo
Sinema zetu International festival awards (SZIF)

## Tanbihi
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Tanzania
Jamii:Waigizaji filamu wa Tanzania
Jamii:Wasanii wa Tanzania
Jamii:Wiki Loves Women Tanzania
Jamii:Wiki Loves Women Tanzania (4)