open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
James Stewart

thumb|Taswira ya James Stewart.
**James Maitland Stewart** (20 Mei 1908 - 2 Julai 1997) alikuwa mwigizaji maarufu wa filamu kutoka nchini Marekani. James Stewart, anayejulikana pia kama Jimmy Stewart, alizaliwa Indiana, Pennsylvania. Jimmy ni uzao uliuotokana na familia ya wafanyabiashara. Aliitwa bingwa wa kila uhusika. 

Stewart alishinda Tuzo ya Academy kama Mwigizaji Bora kwa kazi yake katika filamu ya The Philadelphia Story (1940). Filamu zake nyingine maarufu ni pamoja na Mr. Smith Goes to Washington (1939), It’s a Wonderful Life (1946), Rear Window (1954), Vertigo (1958), na The Man Who Shot Liberty Valance (1962).

## Bibliografia
*
*
*
* 
* Beaver, Jim. "James Stewart." *Films in Review*, October 1980.
*
*
*
*
*
*
*
* Collins, Thomas W. Jr."Stewart, James" . *American National Biography Online*. Retrieved February 18, 2007.
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
* Houghton, Norris. *But Not Forgotten: The Adventure of the University Players*. New York: William Sloane Associates, 1951.
*
*
* Jackson, Kenneth T., Karen Markoe and Arnie Markoe. *The Scribner Encyclopedia of American Lives* (5). New York: Simon and Schuster, 1998. .
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
* 
* 
* Prendergast, Tom and Sara, eds. "Stewart, James." *International Dictionary of Films and Filmmakers, 4th edition*. London: St. James Press, 2000. .
* Prendergast, Tom and Sara, eds. "Stewart, James." *St. James Encyclopedia of Popular Culture, 5th edition*. London: St. James Press, 2000. .
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
* Wright, Stuart J. *An Emotional Gauntlet: From Life in Peacetime America to the War in European Skies—A History of 453rd Bomb Group Crews*. Milwaukee, Wisconsin: University of Wisconsin Press, 2004. .

## Viungo vya nje
* 
* 
* 
* Jimmy Stewart Museum
* James Stewart interview on BBC Radio 4's *Desert Island Discs*, December 23, 1983
* Collections related to James Stewart at the L. Tom Perry Special Collections, Harold B. Lee Library, Brigham Young University

Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Burt Lancaster

thumb|Burt Lancaster na Shirley Booth katika seti ya filamu Come Back (1953).
thumb|Burt Lancaster mnamo 1947.
**Burton Stephen "Burt" Lancaster** (2 Novemba 1913 - 20 Oktoba 1994) alikuwa mwigizaji maarufu na mtayarishaji wa filamu kutoka nchini Marekani. Burt Lancaster alizaliwa New York City, New York. Huyu ni mtoto mjini. Ualwatani wake ulimpa mafunzo ya michezo ya sarakasi kabla ya kuingia katika uigizaji jumla.

Lancaster alijulikana kwa uigizaji wake wenye nguvu na kipekee. Uigizaji ambao ulimfanya kuwa mmoja wa nyota wakubwa wa Hollywood katika miaka ya 1940 na 1950. Alishinda Tuzo ya Academy kama Muigizaji Bora kwa kazi yake katika filamu ya Elmer Gantry (1960). Filamu zake maarufu ni pamoja na From Here to Eternity (1953), Birdman of Alcatraz (1962), The Leopard (1963), na Atlantic City (1980).

Katika kipindi cha kazi yake, Lancaster alishiriki katika aina mbalimbali za filamu. Kuanzia mapigano hadi historia. 
## Viungo vya nje
* 
* 
* 
* 
* 
* Literature on Burt Lancaster
* "The Rainmaker", a poem for Lancaster

Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Randolph Scott

thumb|Picha ya Scott enzi za uhai wake.
**George Randolph Scott** (23 Januari 1898 - 2 Machi 1987) alikuwa mwigizaji wa filamu maarufu kutoka nchini Marekani. Randolph Scott alizaliwa mjini Orange County, Virginia. Ni mtoto wa uzao wa watu wenye kipato cha kati. Alijulikana sana kwa kuigiza katika filamu za Magharibi. Katika filamu hizo aliunda taswira ya shujaa mwenye maadili imara na mwenye nguvu.

Scott alipata umaarufu mkubwa katika miaka ya 1940 na 1950 kupitia filamu zake kama Western Union (1941), Ride the High Country (1962), Seven Men from Now (1956), na The Tall T (1957). Ingawa alicheza katika aina mbalimbali za filamu mwanzoni mwa kazi yake, alikuja kutambulika zaidi kwa uigizaji wake wa filamu za Magharibi, ambapo alionyesha mtindo wa kipekee na wa kuvutia.
## Viungo vya nje
* 
* Randolph Scott at Virtual History
* 

Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Gregory Peck

thumb|Gregory Peck 1948.
**Gregory Peck** (5 Aprili 1916 - 12 Juni 2003) alikuwa mwigizaji maarufu kutoka nchini Marekani. Gregory Peck alizaliwa San Diego, California. Alikulia katika familia yenye asili ya Kiyahudi. Alianza kazi yake ya uigizaji mwanzoni mwa miaka ya 1940.

Peck alishinda Tuzo ya Academy kama Muigizaji Bora kwa kazi yake katika filamu ya To Kill a Mockingbird (1962). Filamu zake nyingine maarufu ni pamoja na Roman Holiday (1953), The Guns of Navarone (1961), Gentleman's Agreement (1947), na The Omen (1976).
## Viungo vya nje
* Gregory Peck Official Website  – The Gregory Peck Foundation
* 
* 
* 
* Gregory Peck *Daily Telegraph* obituary
* Gregory Peck in the 1920 US Census , 1930 US Census , and the Social Security Death Index .
* Gregory Peck papers, Margaret Herrick Library, Academy of Motion Picture Arts and Sciences
* Gregory Peck interview on BBC Radio 4 *Desert Island Discs*, August 8, 1980
* Image of Sidney Poitier holding his Oscar alongside Gregory Peck, Annabella and Anne Bancroft backstage at the Academy Awards, Los Angeles, 1964.  *Los Angeles Times* Photographic Archive (Collection 1429). UCLA Library Special Collections, Charles E. Young Research Library, University of California, Los Angeles.

Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Kirk Douglas

thumb|Kirk Douglas enzi za uhai wake.
**Issur Danielovitch "Kirk Douglas" Demsky** (9 Desemba 1916 - 5 Februari 2020) alikuwa mwigizaji, mtayarishaji, na mwandishi wa filamu kutoka nchini Marekani. Kirk Douglas alizaliwa Amsterdam, New York. Ni mtoto wa familia ya wahamiaji Wayahudi kutoka Urusi. Alikuwa mmoja wa nyota wakubwa wa Hollywood katika kipindi cha dhahabu cha filamu. 

Douglas alijipatia umaarufu kupitia filamu kama Champion (1949), The Bad and the Beautiful (1952), 20,000 Leagues Under the Sea (1954), Spartacus (1960), na Lonely Are the Brave (1962). Ingawa hakuwahi kushinda Tuzo ya Academy kama Muigizaji Bora, alipewa Tuzo ya Heshima ya Academy mnamo 1996 kwa mchango wake mkubwa katika tasnia ya filamu.

Katika maisha yake ya kazi, Douglas alicheza katika filamu nyingi zilizopendwa, na alijulikana kwa majukumu yake ya watu wenye migogoro ya ndani, wenye nguvu za kipekee, na wenye maamuzi magumu. Kifo chake mnamo mwaka 2020 kilikomesha maisha ya mmoja wa magwiji wa sinema za Kimarekani, akiwa na umri wa miaka 103.

Kirk ni baba wa waigizaji maarufu wa filamu wafuatao;

## Viungo vya nje
* Official website
* 
* 
* 
* 
* "Tribute to Kirk Douglas", Turner Classic Movies
* Kirk Douglas interviewed by Dick Cavett, 1971
* An Interview with Kirk Douglas 
* Kirk Douglas  interviewed by Mike Wallace on *The Mike Wallace Interview* from November 2, 1957

Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Robert Mitchum

thumb|Robert Mitchum 1955.
**Robert Charles Durman Mitchum** (6 Agosti 1917 - 1 Julai 1997) alikuwa mwigizaji, mwimbaji, na mtunzi wa nyimbo kutoka nchini Marekani. Robert Mitchum alizaliwa Bridgeport, Connecticut katika familia yenye kipato cha kawaida. Alianza kazi yake ya uigizaji katika miaka ya 1940. 
Mitchum alipata umaarufu kupitia filamu za noir kama Out of the Past (1947) na The Night of the Hunter (1955), ambapo alionyesha uwezo wake wa kuigiza wahusika wenye giza na kutisha. Filamu zake nyingine maarufu ni pamoja na Cape Fear (1962), The Longest Day (1962), na El Dorado (1966).

## Viungo vya nje
* 
* 
* Photographs and literature
* 

Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Glenn Ford

thumb|Glenn Ford - 1955.
thumb|Marguerite Chapman-Glenn Ford katika filamu ya Destroyer.
**Glenn Ford** (Mei 1, 1916 - Agosti 30, 2006) alikuwa mwigizaji maarufu wa filamu kutoka Canada-Marekani. Enzi yake alitamba sana kwa kazi zake katika sinema za Hollywood. Zaidi ilikuwa kati ya miaka ya 1940 na 1970. Alizaliwa huko Quebec, Canada na jina lake kamili lilikuwa Gwyllyn Samuel Newton Ford. Glenn Ford alihamia Marekani akiwa mtoto. Alianza uigizaji katika michezo ya jukwaani kabla ya kuingia kwenye filamu.

Baadhi ya filamu maarufu za Glenn Ford ni Gilda (1946), ambapo alicheza kama Johnny Farrell, The Big Heat (1953) kama polisi aliyeazimia kulipiza kisasi, Blackboard Jungle (1955) kama mwalimu anayekabiliana na changamoto za kufundisha kwenye shule yenye wanafunzi wenye tabia mbaya, na 3:10 to Yuma (1957), ambapo aliigiza kama mhalifu.

Glenn Ford alifariki mnamo Agosti 30, 2006, akiwa na umri wa miaka 90. Ameacha urithi wa filamu nyingi za kuvutia huku akichukuliwa kama mmoja wa waigizaji wa heshima katika historia ya Hollywood.

## Viungo vya nje
* 
* Glenn Ford  at Turner Classic Movies
* 
* Official website 
* Official family-sanctioned website for fans to send condolences 
* Photographs and literature 
* Co-stars remember Glenn Ford at 100 Omaha World-Herald, May, 2016 
* 
* Photos of Glenn Ford from "Gilda" and other 1940s films  by Ned Scott

Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Audie Murphy

thumb|Audie Murphy katika vazi la kijeshi la Kimarekani (1948).
**Audie Murphy** (Juni 20, 1925 - Mei 28, 1971) alikuwa mwigizaji wa filamu na mmoja wa mashujaa wakubwa wa vita wa Marekani. Alizaliwa huko Kingston, Texas, Marekani. Alipata umaarufu mkubwa kutokana na ushujaa wake wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia. Alitunukiwa nishani nyingi, ikiwa ni pamoja na Medal of Honor, ambayo ni nishani ya juu zaidi ya kijeshi ya Marekani, kwa ushujaa wake.

Baada ya vita, Audie Murphy aliingia katika uigizaji wa filamu na akawa maarufu sana katika sinema za Western. Alijulikana kwa mtindo wake wa uigizaji wa wahusika wa kishujaa, mara nyingi akijielekeza mwenyewe katika matukio hatari bila kutumia wahusika wa ziada.

Baadhi ya filamu maarufu za Audie Murphy ni To Hell and Back (1955), ambapo alicheza kama yeye mwenyewe katika filamu inayosimulia maisha yake wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia, The Red Badge of Courage (1951), na The Quiet American (1958).

Audie Murphy alifariki katika ajali ya ndege mnamo Mei 28, 1971, akiwa na umri wa miaka 45. Hadi leo, anakumbukwa kama shujaa wa vita na nyota wa sinema, akiwa na urithi mkubwa katika historia ya Marekani na Hollywood.

## Viungo vya nje
* 
* Image of Audie Murphy with unidentified man during screen test in Los Angeles, California, 1946. Los Angeles Times Photographic Archive (Collection 1429). UCLA Library Special Collections, Charles E. Young Research Library, University of California, Los Angeles.

Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Alan Ladd

thumb|Alan Ladd katika miaka ya 1950.
**Alan Ladd** (Septemba 3, 1913 - Januari 29, 1964) alikuwa mwigizaji maarufu wa filamu wa Marekani. Alijulikana sana kwa uigizaji wake katika filamu za Western na filamu za noir. Alizaliwa huko Hot Springs, Arkansas. Huyu ni mtoto wa kimaskini. Pamoja na hayo, aliweza kujitengenezea jina katika Hollywood kutokana na sauti yake ya kipekee na uigizaji wake wa kimya lakini wenye kuvutia.

Ladd alipata umaarufu mkubwa kupitia filamu za noir kama This Gun for Hire (1942), ambapo alicheza kama muuaji wa kukodiwa mwenye moyo wa huruma. Pia alijulikana sana kwa uigizaji wake katika filamu ya Western maarufu Shane (1953), ambapo alicheza kama mlinzi wa amani mwenye historia ya giza. Uigizaji wake katika filamu hizi ulimfanya kuwa mmoja wa nyota wakubwa wa Hollywood katika miaka ya 1940 na 1950.

Alan Ladd pia aliigiza katika filamu kama The Glass Key (1942), The Blue Dahlia (1946), na Whispering Smith (1948), akidumisha sifa yake kama mmoja wa waigizaji bora wa filamu za noir na Western.

Ladd alifariki mnamo Januari 29, 1964, akiwa na umri wa miaka 50, kutokana na mchanganyiko wa matatizo ya afya na matumizi ya dawa za kulevya. Urithi wake katika sinema, hasa kupitia filamu za noir na Western, unadumu hadi leo, akichukuliwa kama mmoja wa waigizaji mashuhuri wa kizazi chake.

## Viungo vya nje
* 
* 
* 
* 
* Alan Ladd at Virtual History
* 

Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Filamu za noir

thumb|The Big Combo (1955).
thumb|Mfano wa tukio katika filamu za giza.
thumb|Muonekano halisi wa giza.
**Filamu za noir** ni aina ya filamu ambazo zilionekana sana katika miaka ya 1940 na 1950, hasa nchini Marekani. Zina sifa ya kuwa na hali ya giza, hadithi zinazohusisha uhalifu, na wahusika wenye tabia tata na mara nyingi wamejawa na maadili ya ovyo. Filamu hizi zinaangazia zaidi mazingira ya mijini, na mara nyingi hutumia mwanga na vivuli kwa namna yake ili kuunda hali ya huzuni na kutoaminiana.

"Noir" ni neno la Kifaransa linalomaanisha "giza" au "-eusi." Katika muktadha wa filamu na fasihi, linarejelea mtindo au aina inayojulikana kwa hali yake ya giza, maudhui mazito, na mandhari yenye huzuni. Mtindo huu unajulikana sana kwa kusisitiza uhalifu, udanganyifu, na hisia za kutoaminiana. Wahusika katika kazi za noir mara nyingi ni watu waliovunjika moyo, walioshushwa hadhi, au waliokosa matumaini, na hadithi zake zinaweza kumalizika kwa njia isiyo ya furaha.

Vipengele vingine vya filamu za noir ni pamoja na:

* **Wahusika wenye kasoro**: Wahusika wakuu mara nyingi ni watu waliovunjika moyo, walioshushwa hadhi, au wanaopambana na shida za kiakili na kimaadili.

***Mazingira ya giza**: Filamu hizi hutumia mandhari za usiku, mvua, na miji mikubwa inayovuja maovu kuonyesha hali ya giza na kutoaminiana.

***Hadithi za uhalifu**: Njama ya filamu hizi mara nyingi huhusisha uhalifu, udanganyifu, na mara nyingi wahusika wakuu huishia vibaya.

***Femme fatale**: Kuna mhusika mwanamke anayeitwa "femme fatale," ambaye ni mwanamke mrembo na mwenye akili, lakini hatari kwa wanaume wanaojaribu kumwamini au kumkaribia.

Mfano maarufu wa filamu za noir ni kama vile "Double Indemnity" (1944), "The Maltese Falcon" (1941), na "Sunset Boulevard" (1950). Aina hii ya filamu ina ushawishi mkubwa na imeendelea kuathiri sinema hadi leo.
## Viungo vya nje
* 
* Film Noir: A Bibliography of Materials  and Film Videography  holdings of the UC Berkeley Library
* Film Noir: An Introduction essay with links to discussions of ten important noirs; part of *Images: A Journal of Film and Popular Culture*
*Film Noir Studies writings by John Blaser, with film noir glossary, timeline, and noir-related media
* *Kiss Me Deadly*: Evidence of A Style (part 1)  unrevised online version of essay by Alain Silver in three parts: (2)  and (3) 
* A Guide to Film Noir Genre  ten deadeye bullet points from Roger Ebert
* An Introduction to Neo-Noir essay by Lee Horsley
* *The Noir Thriller*: Introduction excerpt from 2001 book by Lee Horsley
* What Is This Thing Called Noir?: Parts I, II  and III  essay by Alain Silver and Linda Brookover
* Arthur Lyons Film Noir Festival , co-sponsored by the Palm Springs Cultural Center
*Noir and Neonoir | The Criterion Collection
*Notebook Primer: Film Noir
*Collection: "Film Noir, Visuality and Themes"  from the University of Michigan Museum of Art

Jamii:Filamu
Walter Abbott (mwanakandanda, mzaliwa wa 1877)

**Walter Abbott** (7 Desemba 1877 - 1 Februari 1941) alikuwa mwanakandanda wa kulipwa raia wa Uingereza ambaye alifunga magoli 104 kwenye michezo 391 ya ligi kuu Uingereza akiwa na klabu ya Small Heath (ambayo baadae ilipewa jina la Birmingham) pia alicheza Everton na Burnley. Alicheza mara moja kwenye timu ya taifa ya Uingereza.

## Maisha na kazi 
Abbott alizaliwa small Heath, Birmingham, alianza safari yake ya kandanda kwenye klabu ya apo mtaani kwao. Kwenye klabu iyo alicheza nafasi ya upande wa kushoto na kufunga magoli 66 katika michezo 85 kwenye mashindano yote. Msimu wa 1898-99 aliweka rekodi ya magoli 42, magoli 32 yalikuwa idadi sawa na michezo ya ligi. Alicheza kama winga kipindi yupo Everton na alishinda kombe la ligi akiwa na klabu hii, kwenye suluhu ya bila magoli dhidi ya Wales kwenye uwanja wa Racecourse, jijini Wrexham.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1877
Jamii:Waliofariki 1941
Jamii:Wachezaji mpira wa Uingereza
Hans Zimmer

thumb|Hans Zimmer (2008)
**Hans Zimmer** (alizaliwa Frankfurt, Ujerumani, Septemba 12, 1957) ni mmoja wa watunzi maarufu wa muziki wa filamu duniani, anayejulikana kwa mtindo wake wa kipekee unaojumuisha muziki wa kipekee wa ala za kielektroniki na za kitamaduni. 

Alionyesha mapenzi ya muziki tangu akiwa mdogo. Alijifunza kupiga piano akiwa na umri mdogo, ingawa hakupokea mafunzo rasmi kwa muda mrefu. Badala yake, alijifunza kwa njia ya kujitegemea, na hivi karibuni alianza kuunda muziki wake mwenyewe.

Maisha yake ya awali yalijaa changamoto, hasa baada ya kifo cha baba yake alipokuwa na umri wa miaka sita. Hali hii ilimlazimisha Hans kuanza kujitegemea mapema, na alijikita zaidi katika muziki kama njia ya kujieleza. Baada ya kuhitimu shule, alihamia London ambako alianza kufanya kazi katika matangazo ya televisheni na utengenezaji wa muziki wa kibiashara. Kazi yake ilianza kupaa alipokutana na mtayarishaji maarufu Trevor Horn, ambaye alimsaidia kupata nafasi katika tasnia ya muziki.

Mafanikio ya kwanza ya Hans Zimmer katika muziki wa filamu yalikuja kupitia filamu ya "Rain Man" mwaka 1988. Muziki wa filamu hii ulimletea umaarufu mkubwa na kumletea uteuzi wake wa kwanza wa tuzo ya Academy (Oscar) kwenye kipengele cha muziki bora. Hii ilikuwa ni mwanzo wa safari ndefu ya mafanikio katika muziki wa filamu. Baadaye, aliendelea kutengeneza muziki kwa filamu kama vile "The Lion King" (1994), ambayo ilimletea tuzo yake ya kwanza ya Oscar ya muziki bora wa Filamu, na "Gladiator" (2000), ambayo pia ilimletea uteuzi wa Oscar.

Muziki wa Hans Zimmer unajulikana kwa matumizi ya ala za kielektroniki, nyimbo za kipekee, na uwezo wake wa kuunganisha muziki na hisia za hadithi inayosimuliwa. Alifanya kazi kwa karibu na muongoza filamu Christopher Nolan kwenye filamu kama "Inception" (2010) na "The Dark Knight Trilogy," ambazo zimemfanya kuwa mmoja wa watunzi wa muziki wa filamu wanaopendwa zaidi ulimwenguni.

Hans Zimmer ameendelea kuwa na ushawishi mkubwa katika tasnia ya muziki wa filamu, na amekuwa mfano wa kuigwa kwa watunzi wengi wa kizazi kipya. Muziki wake umeacha alama kubwa katika historia ya filamu, na ameendelea kushinda tuzo nyingi kwa kazi zake bora.

## Baadhi ya kazi bora za Hans Zimmer
## Marejeo
* IMDb** - Wasifu wa Hans Zimmer: imdb.com.
* Official Website** - Tovuti rasmi ya Hans Zimmer: hanszimmer.com.
* Berklee College of Music** - Maelezo kuhusu Hans Zimmer kama mhitimu wa heshima: berklee.edu.
* Variety** - Mahojiano na Hans Zimmer kuhusu kazi zake: variety.com.
* The Guardian** - Makala kuhusu Hans Zimmer: theguardian.com.
* Rolling Stone** - Mahojiano na Hans Zimmer: rollingstone.com.
* Hollywood Reporter** - Makala na mahojiano na Hans Zimmer: hollywoodreporter.com.
* BAFTA** - Hans Zimmer na tuzo zake za BAFTA: bafta.org.
* Grammy.com** - Maelezo kuhusu tuzo za Grammy alizoshinda Hans Zimmer: grammy.com.

Jamii:wanamuziki wa Ujerumani
Barbara Stanwyck

thumb|Barbara Stanwyck katika miaka ya 1930.
**Barbara Stanwyck** (16 Juli 1907 - 20 Januari 1990) alikuwa mwigizaji wa filamu maarufu kutoka nchini Marekani. Barbara Stanwyck alizaliwa na jina la Ruby Catherine Stevens huko Brooklyn, New York. Alikulia katika mazingira magumu baada ya kufiwa na wazazi wake akiwa na umri mdogo. Aliingia kwenye dunia ya burudani kama mchezaji wa michezo ya sarakasi kabla ya kuhamia kwenye uigizaji wa filamu mwanzoni mwa miaka ya 1920.

Alihusishwa na aina mbalimbali za filamu, lakini alitambulika hasa kwa kazi zake katika filamu za noir na maigizo ya kipekee. Alishinda Tuzo ya Academy kwa Mchango Maalum katika uigizaji, ambayo ilitambua mchango wake mkubwa katika tasnia ya filamu.

Filamu zake maarufu ni pamoja na Double Indemnity (1944), ambapo alicheza kama mwanamke mwenye nia mbaya katika hadithi ya uhalifu; Stella Dallas (1937), ambapo alicheza kama mama anayepambana kwa ajili ya maisha bora kwa mtoto wake; Christmas in Connecticut (1945), ambayo ilikuwa na mtindo wa vichekesho; na Sorry, Wrong Number (1948), ambapo alicheza kama mwanamke anayepambana na hali ya hatari kupitia simu.

Stanwyck pia alifanya kazi kwa ufanisi katika vipindi vya televisheni, ambapo alicheza katika mfululizo wa televisheni wa The Big Valley (1965-1969). Humo alicheza kama mama wa familia ya wafugaji. Kazi yake katika televisheni iliongeza umaarufu wake na kuimarisha urithi wake katika tasnia ya burudani.
## Viungo vya nje
* 
* 
* 
* 
*Barbara Stanwyck Papers at the American Heritage Center
*Blog entries based on the AHC archives related to Barbara Stanwyck
* 
* video: 
* Barbara Stanwyck at Virtual History
* That Old Feeling: Ruby in the Rough and The Four Phases of Eve by Richard Corliss for *Time* magazine, 2001
* Saluting Stanwyck: A Life On Film *Los Angeles Times*, 1987
* Lady Be Good – A centenary season of Barbara Stanwyck by Anthony Lane for *The New Yorker*, 2007  
* 

Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Casar Jacobson

thumb|Casar Jacobson 2008.
**Casar Jacobson** (alizaliwa 8 Novemba 1985) ni mwigizaji kiziwi wa Kanada mwenye asili ya Norwei, mwanasayansi na mwanaharakati wa haki za watu wenye ulemavu wa Umoja wa Mataifa, kutoka Vancouver, British Columbia. Ni mwanaharakati wa ulemavu, usawa na haki za kijinsia, na Bingwa wa Vijana wa Umoja wa Mataifa wa Wanawake. 

Pia amefanikiwa kuwa mshiriki wa shindano, akishinda mataji mengi, ikiwa ni pamoja na Miss Canada Globe.

Jacobson polepole akawa kiziwi katika miaka yake ya ishirini.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1985
Jamii:Wanamitindo wa Kanada
Jamii:Wanaharakati wa Kanada
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania
Uziwi nchini Tunisia

**Uziwi nchini Tunisia** unakadiriwa kupata watu 40,000 hadi 60,000. Makadirio hayo yanaonyesha kuwa viziwi ni kati ya asilimia 0.3% hadi 0.5% ya idadi ya watu. Asilimia ya watu wa Tunisia viziwi wanaweza kuwa juu zaidi katika jamii zilizojitenga, kuanzia 2% hadi 8%.

## Kuibuka kwa Lugha 
Lugha ya Ishara ya Tunisia (TSL) ni mchanganyiko wa Lugha ya Ishara ya Kifaransa, Lugha ya Ishara ya Kiitaliano, na Lugha ya Ishara ya Kiarabu Iliyo Umoja.

Ukoloni wa Kifaransa nchini Tunisia (1881–1956) uliathiri lugha za mdomo za jamii ya watelemu na pia lugha ya ishara ya jamii ya viziwi, huku TSL ikikopa sana kutoka Lugha ya Ishara ya Kifaransa (LSF).

Kwa kuwa kulikuwa na mwingiliano wa muda mrefu kati ya jamii za Kifaransa na Kituruki, ni vigumu kwa watafiti kubaini ni ishara zipi ni za TSL asili na ni zipi zilizokopwa kutoka LSF.

Ingawa utafiti na nyaraka kuhusu TSL ni chache, watafiti wanaona TSL kama lugha yenye utambulisho wake wa kipekee, kwa kuwa msamiati wake unaashiria tamaduni, historia, na desturi za Tunisia: "Licha ya makopanyo mengi, TSL inajumuisha ishara za 'Tunisia' ambazo haziwezi kuchanganywa na zile za asili kwa sababu ni ishara za kitamaduni zinazohusiana na historia na desturi za viziwi wa Tunisia."

TSL imekubaliwa rasmi kama lugha tangu mwaka 2006.

## Marejeo
Jamii:Tunisia

Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania
Lee Marvin

thumb|Lee Marvin akiwa mjini Amsterdam mnamo 1980.
**Lee Marvin** (19 Februari 1924 - 29 August 1987) alikuwa mwigizaji maarufu kutoka nchini Marekani. Lee Marvin alizaliwa New York City, New York.  Alizaliwa katika familia yenye kipato cha kati. Alijiunga na Jeshi la Marekani wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia. Jeshini alihudumu kama askari wa miguu. Alishiriki katika vita vya Normandy. Baada ya vita, Marvin alirejea katika uigizaji.

Umaarufu wa Marvin ulizidi katika miaka ya 1960 na 1970 kwa kuigiza katika filamu za mapigano za magharibi. Alishinda Tuzo ya Academy kama Muigizaji Bora kwa kazi yake katika filamu ya Cat Ballou (1965), ambapo alicheza kama mhalifu wa zamani na mhalifu wa kisasa. Filamu nyingine maarufu alizoshiriki ni pamoja na The Dirty Dozen (1967), Point Blank (1967), The Killers (1964), na The Big Heat (1953).

## Filamografia
## Viungo vya nje
* 
* 
* 
* Profile of Marvin in *Film Comment*

Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Wanawake na Wanaume Viziwi Kimataifa

**Wanawake na Wanaume Viziwi kimataifa** (MMDI) ni shindano la kimataifa la urembo linalowatawaza wanawake vijana viziwi kuwa "Wanawake viziwi kimataifa" na vijana wa kiume viziwi kuwa "Wanaume viziwi kimataifa" kila mwaka.

## Historia 
MMDI ni Shirika lisilo la kiserikali lililoanzishwa Februari 2010. Afisa Mtendaji Mkuu wa shindano hili ni Bonita Ann Leek.

Mwaka 2005, Leek alianzisha shindano la Miss Deaf USA (MDU) jijini Las Vegas, Nevada. Mwanzoni mwa mwaka huo, alifahamishwa kuhusu shindano la Miss Deaf World lililokuwa likifanyika mjini Prague, Jamhuri ya Czech. Mshindi wa Miss Deaf USA 2005 ndiye aliyekuwa mshiriki wa kwanza kutoka Marekani katika shindano hilo. Akiwa Mkurugenzi Mtendaji wa MDU, Leek alihudhuria tukio hilo na kukutana na waandaaji kutoka nchi nyingine ambao walionesha nia ya kuanzisha mashindano kama hayo Marekani na pia katika nchi nyingine.

Mnamo majira ya kuchipua 2009, shirika la Deaf Nation liliipa Miss Deaf International (MDI) ruhusa ya kuandaa tukio lake la kwanza la kimataifa sambamba na maonesho ya Deaf World Expo mwezi Julai 2010. Mnamo tarehe 18 Juni 2012, Abbou pia alishinda taji la Miss Ile de France 2012.

Kutokana na mafanikio ya 2010, Miss Deaf International iliongeza mashindano katika mabara mengine zaidi matatu: *Miss Deaf Ulaya*, *Miss Deaf Amerika Kusini*, na *Miss Deaf Asia*. alihamasisha wanawake viziwi kutoka kote duniani kushiriki mashindano yaliyofanyika Orlando, Florida, mwezi Julai 2011. Katika kikao hicho, MDI ilikubaliana kuongeza shindano la *Mister Deaf International*, na jina la shirika likabadilishwa kuwa *Miss & Mister Deaf International Inc*.

Mwezi Julai 2012, MMDI ilifanyika mjini Ankara, Turkey, kwa msaada wa Ankara Deaf Club.

## Marejeo
Jamii:Mashirika ya Marekani

Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania
Constance Benson

.]]
**Gertrude Constance Cockburn Benson** (26 Februari 1864 - 19 Januari 1946) alikuwa mwigizaji wa jukwaa na filamu wa Uingereza. Kabla ya ndoa yake na Frank Benson, alijulikana kwa jina la kisanii Constance Featherstonhaugh.

## Wasifu
.]]
Benson alizaliwa katika familia ya kijeshi, na kubatizwa jina la Gertrude Constance Cockburn Samwell. Alipanda jukwaani kwa jina la Featherstonhaugh, ambalo lilikuwa jina la kati la baba yake, Morshead Featherstonhaugh Samwell. 

## Machapisho 
* Lady Benson, *Mainly Players: Bensonian Memories* (London: Butterworth, 1926), ikiwa na Dibaji (Utangulizi) wa Arthur Machen
* *The Chimera* (London: Butterworth, 1928)
* *Cuckoo Oats* (London: Butterworth, 1929)
* Lady Benson, *One Hundred Practical Hints for the Amateur* (London: Samuel French, 1930)

## Marejeo
Jamii:wanawake wa Uingereza

Jamii:waigizaji filamu wa Uingereza
Soga Sukenobu

**Soga Sukenobu** alikuwa kiongozi wa Samurai wa Japani na Gokenin wa mwisho wa kipindi cha Heian na mwanzo wa kipindi cha Kamakura.

## Maisha
Soga Sukenobu alizaliwa katika ukoo wa Soga, ambao walidai kuwa ni kizazi cha mfalme Kanmu kutoka ukoo wa Taira. Mama yake alikuwa binti wa Itō Sukeie.

## Maeneo ya Kihistoria 
thumb|Magofu ya Jumba la Ukoo wa Soga
Huko Soga, Odawara, Mkoa wa Kanagawa, kuna kaburi la pagoda la kipindi cha mwishoni mwa Enzi ya Kamakura lililopewa heshima kwa ajili ya ibada ya Soga Sukenobu
## Marejeo
Jamii:watu wa Japani
Irene Ng'endo Mukii

'''Irene Ng'endo Mukii''' (alizaliwa 17 Juni 1998) ni mwanamitindo kutoka Kenya ambaye alishinda taji la Miss Universe Kenya 2024. 

## Tanbihi
## Viungo vya Nje 
*Irene Ng'endo Mukii - Instagram
Jamii:Waliozaliwa 1998
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wanamitindo wa Kenya
DeafSpace

**DeafSpace** ni mbinu ya alama ambayo inatokana na njia za kipekee ambazo watu wasiosikia wanaishi na kuishi katika nafasi. Dhana hii ya muundo inaweza kutumika kwenye maeneo ya umma na ya nyumbani. Majengo, madarasa, barabara, fanicha, na mipangilio mingine ya kijiografia na teknolojia vinaweza kubuniwa ili kuendana na mahitaji ya watu wenye ulemavu wa kusikia na njia yao ya kuishi. Haipaswi kuchanganywa na Ubunifu wa Ulimwengu (Universal Design) kwani inaingiza sehemu kubwa ya Utamaduni wa Viziwi pamoja na kutoa upatikanaji wa kuona katika miundo yake.

Dhana ya kisasa ya DeafSpace inatumia kanuni kuu tano: ufikiaji wa hisia, nafasi na ukaribu, uhamaji na ukaribu, mwanga na rangi, na sauti. Inazingatia uwezo wa kuona na kusikia wa mtu asiyeweza kusikia huku pia ikizingatia lugha ya ishara ya kuona ambayo wanawasiliana nayo.

Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania
Ukumbi wa Maigizo ya Ishara

**Ukumbi wa Maigiza ya Ishara** ni ukumbi wa michezo uliopo katika Okrug ya Utawala ya Mashariki huko Moscow, Urusi. Ukumbi huu unatoa vipindi maalum kwa watu wasiosikia.

Ukumbi wa michezo upo kwenye Izmailovsky bulv., 39/41 (kituo cha metro cha Pervomayskaya).

## Marejeo 
Jamii:Majengo ya Urusi
Jamii:Moscow
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania
Kusoma midomo

**Kusoma midomo** ni mbinu ya kuelewa kiwango kidogo cha hotuba kwa kutafsiri kwa macho miendo ya midomo, uso, na ulimi bila sauti. Matarajio ya kiwango cha kusoma midomo yanaweza kutofautiana, huku baadhi ya takwimu zikionyesha kuwa ni chini ya 30% kwa sababu kusoma midomo kunategemea muktadha, maarifa ya lugha, na kusikia kidogo kwa baadhi ya watu. Ingawa kusoma midomo hutumika zaidi na watu wasiosikia na wenye shida ya kusikia, watu wengi wenye uwezo wa kusikia wa kawaida pia hutumia mtindo huu kupata taarifa kuhusu hotuba kwa kuona mdomo ukihamia.
thumb|"Hapa kuna darasa la wavulana kumi na mawili, ambao walipokuwa wakitakiwa kutoa majina yao walipigwa picha kwa kutumia mchakato wa papo hapo wakati kila mmoja akiwa anaanza kusema jina lake mwenyewe. Majina kumi na mawili ni Oom, Alden, Eastman, Alfred, Arthur, Luke, Fletcher, Matthew, Theodore, Richard, Shirmer, na Hisswald. Sasa, haionekani kuwa rahisi kutoa jina sahihi kwa kila mmoja wa wavulana hawa kumi na mawili, lakini ukijaribu orodha hiyo kwa kila mmoja, utaona kwamba si kazi ngumu kupata jina sahihi kwa kila mvulana.

## Marejeo 
Jamii:mawasiliano
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania
The Lip Reader

**The Lip Reader** ni kipindi cha 70 cha mfululizo wa vichekesho *Seinfeld*. Ni kipande cha sita cha msimu wa tano, na kilionyeshwa kwa mara ya kwanza mnamo Oktoba 28, 1993. Katika kipindi hiki, George anamuomba rafiki yake Jerry, ambaye ni mpenzi wa kiziwi, kutumia ujuzi wake wa kusoma midomo ili kusikiliza mazungumzo ya aliyekuwa mpenzi wake na kujua sababu aliyoachana naye. Mhusika wa jina la kichwa alichezwa na Marlee Matlin.

## Marejeo 
Jamii:filamu
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania
Siku ya Kimataifa ya Lugha za Ishara

**Siku ya Kimataifa ya Lugha za Ishara** (IDSL) huadhimishwa duniani kote tarehe 23 Septemba kila mwaka pamoja na Wiki ya Kimataifa ya Viziwi.

Tarehe 23 Septemba ilichaguliwa kwa sababu ni siku ambayo Shirikisho la Dunia la Viziwi lilianzishwa mnamo mwaka 1951.

## Mada 
* **2018**: Kwa Lugha za Ishara, Kila Mtu Anakubalika!
* **2019**: Haki za Lugha za Ishara kwa Wote!
* **2020**: Lugha za Ishara ni za Kila Mtu!
* **2021**: Tunasisitiza Haki za Binadamu kwa Lugha za Ishara!
* **2022**: Lugha za Ishara Zinatushirikisha!
* **2023**: Ulimwengu Ambapo Watu Wenye Uziwi Kote Duniani Wanaweza Kutumia Ishara Mahali Popote!

## Marejeo 
Jamii:sikukuu za Kimataifa
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania
Jamii:Arusha Translation-a-thon
Emilio Insolera

thumb|Carola Insolera na Emilio Insolera (2018)
thumb|Tim Burton na Emilio Insolera huko Tokyo
**Emilio Insolera** (alizaliwa 29 Januari 1979) ni mwigizaji na mtayarishaji kiziwi, anayejulikana kwa filamu ya *Sign Gene: The First Deaf Superheroes* (2017). 

Mwaka 2022, Insolera alikuwa na nafasi katika  filamu ya Simon Kinberg, *The 355*. Kati ya mwaka 2022 na 2024, Insolera alishirikiana kwenye filamu za Universal Pictures, Disney, na Paramount Pictures.

## Marejeo 
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania
Jamii:Arusha Translation-a-thon
Moduli:Parameter names example

-- Moduli hii inatekeleza .

local p = {}

local function makeParam(s)	local lb = '&#x7B;'	local rb = '&#x7D;'	return lb:rep(3) .. s .. rb:rep(3) end

local function italicize(s)	return "*" .. s .. "*" end

local function plain(s)	return s end

function p._main(args, frame)	-- Pata jinsi tunavyotaka kupanga vigezo vya kigezo.	local formatFunc	if args._display == 'italics' or args._display == 'italic' then		formatFunc = italicize	elseif args._display == 'plain' then		formatFunc = plain	else		formatFunc = makeParam	end

-- Tengeneza jedwali la vigezo vya kigezo.	local targs = {}	for k, v in pairs(args) do		if type(k) == 'number' then			targs[v] = formatFunc(v)		elseif not k:find('^_') then			targs[k] = v		end	end

--targs['nocat'] = 'yes';	--targs['categories'] = 'no';	--targs['demo'] = 'yes';

-- Pata jina la kigezo.	local template	if args._template then		template = args._template	else		local currentTitle = mw.title.getCurrentTitle()		if currentTitle.prefixedText:find('/sandbox$') then			template = currentTitle.prefixedText		else			template = currentTitle.basePageTitle.prefixedText		end	end

-- Ita kigezo kwa kutumia vigezo.	frame = frame or mw.getCurrentFrame()	local success, result = pcall(		frame.expandTemplate,		frame,		{title = template, args = targs}	)	if success then		return result	else		return 	end end

function p.main(frame)	local args = require('Moduli:Arguments').getArgs(frame, {		wrappers = 'Kigezo:Parameter names example'	})	return p._main(args, frame) end

return p
Jamii:Makala yasiyo na viungo vya ndani
Saint-André, Savoie

la Maurienne.]]**Saint-André** (ni komini katika wilaya ya Savoie iliyoko katika mkoa wa Auvergne-Rhône-Alpes  kusini-mashariki mwa Ufaransa.
[thumb|Onyesha [ramani ya Ufaransa

Onyesha ramani ya Auvergne-Rhône-Alpes

Onyesha yote

Viratibu: 45°12′07″N 6°37′11″E]]

## Angalia pia 
* *Communes of the Savoie department*

## Marejeo
Kusoma midomo kimahakama

**Kusoma midomo kimahakama** (kwa Kiingereza: forensic speechreading) ni matumizi ya kusoma midomo kwa madhumuni ya kupata taarifa au ushahidi. Kusoma midomo kimahakama kunaweza kuzingatiwa kama tawi la isimu ya kisheria (forensic linguistics).

Tofauti na utambuzi wa msemaji, ambao mara nyingi unalenga uchambuzi wa sauti kutoka kwa rekodi ya sauti, kusoma midomo kisheria kwa kawaida hulenga kubaini yaliyomo katika hotuba, kwani utambulisho wa msemaji mara nyingi huwa wazi. Mara nyingi, inahusisha utayarishaji wa nakala ya rekodi za video zinazosomeka za mazungumzo ambayo hayana sauti inayosikika, kwa mfano, nyenzo za CCTV. Wakati mwingine, kusoma midomo moja kwa moja kunahusika, kama ilivyokuwa katika kesi ya Casey Anthony. Wataalamu wa kusoma midomo kisheria kwa kawaida ni viziwi au wanatoka katika familia za viziwi (CODA), na hutumia kusoma midomo katika maisha yao ya kila siku kwa kiwango kikubwa zaidi kuliko watu wenye kusikia nje ya jamii ya viziwi. Baadhi ya vipimo vya kusoma midomo vinapendekeza kuwa watu viziwi wanaweza kuwa bora zaidi katika kusoma midomo kuliko watu wengi wenye uwezo wa kusikia.

## Marejeo 
Jamii:sheria
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania
Shirley Childress Saxton

**Shirley Childress Saxton** (alizaliwa 1947–2017) alikuwa mwalimu na mkalimani wa lugha ya alama kutoka Marekani mwenye asili ya Kiafrika. Alitumbuiza na kundi la Sweet Honey in the Rock kuanzia mwaka 1980 hadi 2017.

## Wasifu 
**Maisha ya Awali na Elimu**

Shirley Childress alizaliwa na kukulia Washington, D.C., na wazazi viziwi, Herbert na Thomasina Childress, jambo lililomfanya Lugha ya Alama ya Marekani kuwa lugha yake ya kwanza. Alikuwa na dada wawili, Maxine Childress Brown na Dkt. Khaula Murtadha Watts. Saxton alipata shahada ya kwanza katika Elimu ya Viziwi kutoka Chuo Kikuu cha Massachusetts Amherst na alifanya masomo ya kuhitimu katika Chuo Kikuu cha District of Columbia.

## Kazi 
Shirley Childress alianza shughuli yake ya kutafsiri kwa ajili ya viziwi katika Kanisa la Shiloh Baptist huko Washington, D.C. Alikuwa mkalimani aliyethibitishwa na alikuwa mwanachama wa Shirika la Wakalimani wa Lugha ya Alama kwa Viziwi (Registry of Interpreters for the Deaf). Alifundisha madarasa ya utangulizi ya Lugha ya Alama ya Marekani (ASL) na kuendesha warsha za kitaalamu za kutafsiri muziki kote nchini. Alijiunga na kundi la muziki la Sweet Honey in the Rock mwaka 1980.

**Ndoa na Watoto**

Shirley Childress aliolewa na Pablo Saxton. Alikuwa na watoto wawili wa kiume, Reginald na Deon.

**Kifo**

Shirley Childress alifariki dunia tarehe 6 Machi 2017 akiwa na umri wa miaka 69 kutokana na matatizo yaliyosababishwa na virusi vya West Nile.

## Marejeo 
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania
Jamii:Waliozaliwa 1947
Jamii:Waliofariki 2017
Sheikh Ahmed Nabhany

**Ahmed Sheikh Nabhany** (27 Novemba 1927 – 23 Februari 2017) alijulikana kama msomi , mshairi, mwanaleksikolojia, mwanahistoria na profesa inchini Kenya,ambaye mara nyingi amechukuliwa kuwa  kama mwanzilishi wa ushairi wa kisasa wa Kiswahili . Alikuwa mpokeaji wa The Order of the Grand Warrior (OGW).

## Maisha ya awali na elimu 
Nabhany alizaliwa tarehe 27 Novemba 1927, huko Matondoni, Kaunti ya Lamu, Kenya.  Alilelewa na nyanya yake Bi Amina Abubakar Sheikh, kwa sababu wazazi wake walifariki akiwa na umri mdogo.   Nabhany alianza kuandika na kujitungia mashairi akiwa na umri wa miaka 12, akifundishwa  kuandika na kutunga mashairi na nyanya yake ambaye pia alikuwa mshairi. 

## Kazi 
Nabhany alihamia Mombasa ambako alifanya kazi kama afisa wa serikali, na kama mtumishi wa serikali, alifundisha wanafunzi wengi wa Kiswahili kutoka Ulaya kadhaa. Pia alisaidia msingi wa Makavazi ya Kitaifa ya Kenya na kuendesha Taasisi ya Utafiti ya Uchunguzi wa Kiswahili ya Afrika Mashariki.  Aliandika na kuchapisha kazi nyingi za mashairi akiwa Marekani na Ujerumani .  Mashairi yake na dondoo zake zilizochapishwa mwanzoni mwa miaka ya 1970 katika majarida ya humu nchini zilitambuliwa kwa kuathiri lugha na utamaduni wa Kiswahili katika Chuo Kikuu cha Kenyatta jijini Nairobi, Kenya. 

Nabhany anajulikana kama muandishi wa mashairi ya aina ya maisha ya Waswahili. Aliandika zaidi mashairi ya kitamaduni kuhusu mazoezi ya kidini kama vile *Mwangaza wa Dini* (1976) katika Kiswahili, na *Sambo ya Kiwandeo* (1979). 

### Tuzo 
Nabhany alikuwa mmoja wa wasomi waliotambulika kwa nafasi yake kuu katika maendeleo ya fasihi ya Kiafrika .  Nabhany pia alipewa sifa ya kusaidia katika ukusanyaji wa hati za Kiswahili na Kiarabu kwa Chuo Kikuu cha Dar es Salaam pamoja na kutafsiri hati za Kiswahili za Kiarabu kwa Chuo Kikuu cha Hamburg nchini Ujerumani. Alishinda The Order of the Grand Warrior,  na udaktari wa heshima katika Chuo Kikuu cha Kiislamu nchini Uganda, ambapo alikuwa mhadhiri.

## Kifo 
Nabhany alifariki tarehe 27 Februari 2017 nyumbani kwake Matondoni, na kuzikwa katika Makaburi ya Waislamu, Matondoni, kaunti ya Lamu, Kenya. 

## Kazi zilizochaguliwa 
* 
* 
* 
* Nabhany, A. S. (1985). Umbuji wa mnazi: Ahmed Sheikh Nabhany ; mhariri A.A.A. El-Maawy. Kenya: East African Publishing House.
* Nabhany, A. S. (1979). Sambo ya Kiwandeo: utungo wa Ahmed Sheikh Nabhany kwa bahari ya ut̲end̲i. Leiden, Netherlands: Afrika-Studiecentrum.
* Sheikh, A. A., Nabhany, A. S. (1972). Utendi wa Mwana Kupona: na Utendi wa Ngamia na Paa. Tanzania: Heinemann Educational Books.
* 
* 

### Uchapishaji 
* 

## Marejeleo 
Jamii:Washairi wa Kenya
Jamii:Waliofariki 2017
Jamii:Waliozaliwa 1927
Lottie Louise Riekehof

**Lottie Louise Riekehof** (Agosti 13, 1920 – Agosti 6, 2020) alikuwa mtafsiri  wa Lugha ya Ishara ya Kimarekani, mwandishi, na mwanzilishi katika taaluma ya utafsiri wa kitaaluma wa lugha ya ishara. Aliandika mojawapo ya mtaala wa kwanza kwa waalimu wa tafsiri, na aliwafundisha wafasiri na waalimu wa tafsiri duniani kote.
thumb|Lottie Riekehof 1962 katika Chuo Kikuu cha Biblia, Springfield, Mo

## Marejeo 
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania
Jamii:Waliozaliwa 1920
Jamii:Waliofariki 2020
Jamii:Wanawake wa Marekani
Austin P. McKenzie

**Austin P. McKenzie** (alizaliwa Agosti 24, 1993) ni mwigizaji na mwimbaji wa marekani, anayejulikana kwa jukumu lake kama Melchior Gabor katika uamsho wa Broadway wa mwaka 2015 wa Spring Awakening uliofanywa na Deaf West Theatre. Uigizaji wake kama Melchior ulipata sifa kubwa kutoka kwa wakosoaji na aliteuliwa kwa tuzo mbalimbali za tamthilia, kwa maonyesho yake huko Los Angeles na pia kwenye Broadway.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1993
Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania
Emma Kok

**]]
**Emma Kok'* (alizaliwa 12 Machi 2008) ni mwimbaji wa Uholanzi. Kok alipata umaarufu mnamo mwaka 2021 baada ya kushinda msimu wa kumi wa sauti za watoto. Mnamo mwaka 2023, utendaji wake katika wimbo wa "Voilà" akiwa pamoja na André Rieu na orchestra ya Johann Strauss ulipata umaarufu mkubwa, ukiwa na zaidi ya maoni milioni 60 kwenye YouTube. 

## Maisha ya awali
Kok alizaliwa mjini Maastricht na kulelewa mjini Kerkrade. Wazazi wake, Vico na Nathalie Kok, wote ni wanamuziki waliokutana katika ukumbi wa tamasha.

Ana ndugu wawili: kaka aitwaye Enzo na dada aitwaye Sophie. Enzo ni mpiga filimbi na Sophie ni mwimbaji wa muziki wa kifasihi.

Ana ugonjwa wa *gastroparesis* na amekuwa akitegemea kula kupitia *feeding tube'' tangu akiwa na miezi tisa.

## Marejeo
Jamii:waimbaji wa Uholanzi
Gabriel Jarret

**Gabriel Jarret** (alizaliwa Gabriel Kronsberg; Januari 1, 1970) ni muigizaji kutoka Marekani. Alianza kazi yake ya uigizaji mnamo mwaka wa 1981. Anajulikana zaidi kwa jukumu lake kama mwanafunzi mdogo mwenye akili ya kipekee, Mitch Taylor, katika filamu ya vichekesho ya mwaka 1985 iitwayo Real Genius, ambapo alishiriki pamoja na Val Kilmer.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1970
Jamii:Waigizaji wa filamu wa kiume wa Marekani
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania
Amber Galloway

**Amber Galloway** alizaliwa tarehe 12 Machi 1977) ni mtafsiri wa lugha ya ishara ambaye anajulikana kwa tahaluma  katika kutafsiri matukio ya muziki na mashindano ya muziki, hasa rap/hip-hop, kwa lugha ya ishara ya Marekani (ASL). Amekubalika kama mtafsiri wa lugha ya ishara anayejulikana zaidi nchini Marekani.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1977
Jamii:Wanawake wa Marekani
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania
Robert J. Hoffmeister

**Robert J. Hoffmeister** ni profesa mstaafu mshiriki na aliyekuwa mkurugenzi wa Kituo cha Utafiti wa Mawasiliano na Ulemavu wa Kusikia katika Chuo Kikuu cha Boston. Anajulikana hasa kwa kitabu chake *Journey into the Deaf World.* Pia anajulikana kwa kuunga mkono jamii ya viziwi ya Marekani na elimu kwa viziwi.

## Marejeo 
Jamii:wanasayansi wa Marekani
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania
Mbwa aliyefunzwa kusikia

thumb|Huduma mbwa nje ya ununuzi katika Lengo.***Mbwa wa kusikia*** ni aina ya mbwa msaidizi ambaye huchaguliwa na kufundishwa maalum ili kuwasaidia watu ambao ni viziwi au wenye matatizo ya kusikia kwa kuwaamsha au kuwajulisha kuhusu sauti muhimu, kama vile mlango unapobishwa, kengele za moshi, simu zinazopigwa, au saa za kengele. Mbwa hawa pia wanaweza kufanya kazi nje ya nyumba kwa kuwaamsha wamiliki wao kuhusu sauti kama vile milio ya magari ya dharura, magari yanayosafirisha mizigo, na mtu anayemwita jina mmiliki wao.

## Mafunzo 
Mbwa ambao wanaweza kuwa mbwa wa kusikia hupimwa ili kubaini tabia zao sahihi na nia yao ya kufanya kazi. Baada ya kufaulu upimaji wa awali, hufundishwa utii wa msingi na kuzoeshwa mambo wanayoweza kukutana nayo katika maeneo ya umma, kama vile lifti, mikokoteni ya maduka, na aina tofauti za watu. Pia hufundishwa mafunzo ya kuitikia sauti, ambapo hujulishwa vifaa mbalimbali vya nyumbani au sauti nyinginezo, kama vile kengele za mlango.

Matokeo haya hutunzwa kwenye kumbukumbu. Baada ya kipindi hicho cha kuzoeshwa kijamii na mafunzo ya kuitikia sauti, ndipo wanapochukuliwa kuwa wamehitimu kikamilifu kwa ajili ya kazi ya kuwajulisha sauti.

Mbwa wa kusikia wanaweza kufundishwa kitaalamu kwa muda wa miezi mitatu tu, ingawa wengi hufundishwa kwa angalau mwaka mmoja. Kwa ujumla, mafunzo yanahusisha kumfundisha mbwa kutambua sauti fulani na kisha kumjulisha mmiliki wake kwa kumwongoza hadi kwenye chanzo cha sauti hiyo. Wanaweza pia kufundishwa kumjulisha na/au kumwongoza mbali na sauti, kama ilivyo katika kengele ya moto.

Baadhi ya watu viziwi au wenye matatizo ya kusikia huwafundisha wenyewe mbwa wao wa kusikia. Hata hivyo, mbwa kama hao huenda wasifikie viwango vilivyowekwa na Assistance Dogs International, na hivyo huenda wasiwe na haki kamili ya kuingia katika maeneo ya umma kama inavyotolewa na cheti cha idhini.
thumb|Service Dog katika kukaa chini wakati handler ni busy kuangalia nje ya vitabu katika maktaba.

## Marejeo 
left|thumb|Mbwa wa Kifaransa anayesikia sauti akisubiri kupanda treni akiwa na koti lake maalum

Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania
Jamii:Arusha Translation-a-thon
Chuo cha Bastrop

**Chuo cha Bastrop**, ambacho baadaye kiliitwa taasisi ya kijeshi ya Bastrop, Texas, ilihamishiwa Austin mwaka 1870 na kubadilishwa jina kuwa Taasisi ya Kijeshi ya Texas.

## Bastrop Academy 
Mnamo mwaka 1851, wakazi wa Bastrop kupitia Bastrop Educational Society walianzisha Bastrop Academy, na shule hiyo ikapokea hati yake rasmi tarehe 24 Januari 1852. Profesa William J. Hancock kutoka Aberdeen, Mississippi, akawa mkuu wa kwanza wa shule hiyo, na Bastrop Female Academy pia iliunganishwa. Alipowasili, Hancock alijenga nyumba inayojulikana sasa kama Allen-Fowler House katika 1404 Wilson Street, si kwa ajili yake na familia yake pekee, bali pia kwa wanafunzi waliokuwa wakikaa bweni.

Bastrop Academy ilipewa tena hati ya uendeshaji tarehe 7 Februari 1853, chini ya usimamizi wa Kanisa la Methodist Episcopal, South. Watawala walijenga jengo la ghorofa mbili kwa kutumia mbao za pine kwa gharama ya $15,000; lilikuwa na kumbi tofauti za kusomea kwa wavulana na wasichana, pamoja na maktaba yenye vitabu 1,000. Idadi ya wanafunzi waliosajiliwa ilikuwa 132 katika muhula wa kwanza na ikaongezeka hadi 194 kufikia mwaka 1857. Shule hiyo ikawa moja ya taasisi za elimu zinazoongoza huko Texas.

## Marejeo
Jamii:Texas
Marla Berkowitz

**Marla Berkowitz** ni mtafsiri wa lugha ya ishara ya Marekani (ASL) kutoka Marekani. Berkowitz ndiye mtafsiri wa pekee aliye na cheti cha mtafsiri kipofu cha ASL katika jimbo la Ohio, Marekani. Wakati wa janga la virusi vya korona la mwaka wa 2020, alijulikana sana kutokana na tafsiri zake za mikutano ya kila siku ya waandishi wa habari ya gavana wa Ohio, Mike DeWine. 

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Amerika
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania
Laphriinae

**Laphriinae** ni jamii ndogo ya nzi wanyang'anyi katika familia Asilidae. Kuna zaidi ya genera 110 na spishi 1,000 zilizoelezewa huko Laphriinae. Wengi wao hujifananisha na nyuki wanaoishi katika makazi sawa (syntopic bees). Baadhi huwinda nyuki wakiwa watu wazima. Mabuu ya jenasi Hyperechia yanajulikana hukua ndani ya mashimo ya nyuki wa jenasi Xylocopa (nyuki wachimbaji), yakila mabuu ya nyuki hao.

## Marejeo
Chapel Club

**Chapel Club** ilikuwa bendi ya muziki wa indie-synthpop kutoka London, Uingereza, iliyoundwa na mwimbaji Lewis Bowman, mpiga ngoma Rich Mitchell, mpiga besi Liam Arklie na wapiga kinanda au gitaa Michael Hibbert na Alex Parry. 

Bendi iliacha kufanya kazi na lebo ya Universal tawi la Polydor mnamo Machi 2012 baada ya kuachana na sauti yao ya awali ya *indie rock*, ambayo hapo kabla ilikuwa imeelezewa kama “ya huzuni, ya kifahari na ya kupendeza”,na badala yake wakakumbatia mtindo wa muziki wa *pop* unaoongozwa na *synth* na sampuli za kielektroniki. Albamu ya pili na ya mwisho ya bendi hiyo ilitolewa chini ya lebo ya Ignition Management tawi la Ignition Records mwaka 2013.

Bendi ilitangaza kuvunjika kwake mnamo tarehe 17 Oktoba 2013 wakiwa jukwaani katika St Pancras Old Church, London.

## Marejeo
## Viungo vya nje
* Tovuti rasmi ya Chapel Club
* NME.com mahojiano ya video na Lewis Bowman
* God Is In The TV Zine Mahojiano na Lewis Bowman
* Summerwell.ro

Jamii:makundi ya muziki
Jamii:wanamuziki wa Uingereza
Iosif Florianovich Geilman

**Iosif Florianovich Geilman** (alizaliwa 3 Machi 1923 — 13 Juni 2010) alikuwa mtaalamu wa lugha ya alama wa Kisovieti na kimataifa, mkalimani wa lugha ya alama, na mwandishi wa machapisho mengi ambayo bado yanatumika hadi leo. , alikuwa mwanzilishi na mkurugenzi wa kwanza wa Kituo cha Kwanza cha Elimu kwa Viziwi cha Urusi nzima kinachojulikana kama LRC (Leningrad Rehabilitation Center), ambako watu wenye ulemavu wa kusikia kutoka kote USSR walikuja kupata elimu ya juu au stadi za kazi. Iosif Geilman alikuwa mmoja wa wataalamu muhimu kwenye kamati iliyokabidhiwa jukumu la kuunda Gestuno, lugha ya alama ya kimataifa.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1923
Jamii:Waliofariki 2010
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania
Lugha ya Ishara ya Plateau

**Lugha ya Alama ya Plateau** ni lugha ya alama ambayo haijarekodiwa vizuri na sasa imekwisha kutoweka, iliyokuwa ikitumika kihistoria katika eneo la Columbian Plateau. Taifa la Crow lilianzisha Lugha ya Alama ya Plains (Plains Sign Talk), ambayo ilichukua nafasi ya Lugha ya Alama ya Plateau miongoni mwa mataifa ya mashariki yaliyokuwa yakiitumia (kama vile Coeur d’Alene, Sanpoil, Okanagan, Thompson, Lakes, Shuswap, na Colville), huku mataifa ya magharibi   kuanza kutumia Chinook Jargon.

## Marejeo 
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania