open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Etchmiadzin

**Etchmiadzin**, au **Echmiadzin**, **Ejmiatsin**, **Edjmiadsin**.(Էջմիածնի Մայր տաճար, Ēǰmiatsni Mayr tačar), kwa urefu zaidi: **Kanisa kuu la Etchmiadzin** au **Etchmiadzin Takatifu** (Սուրբ Էջմիածին, *Surb Ejmiatsin*) lililopo katika mji wa Vagharshapat, wilaya ya Armavir, Armenia, ni kanisa mama la Kanisa la Kitume la Armenia.

Kadiri ya wataalamu lilikuwa kanisa kuu la kwanza lililojengwa katika Ufalme wa Armenia, na labda duniani kote lakini si kanisa la kwanza kujengwa nchini

Awali Kanisa lilijengwa mwanzoni mwa karne ya 4 mahali pa hekalu la Kipagani kumaanisha uongofu wa taifa kutoka dini za jadi kuingia Ukristo kwa kazi ya Gregori Mletamwanga. Sehemu kubwa ya jengo lililopo ni la mwaka 483/484, lilipojengwa upya na Vahan Mamikonian baada ya uvamizi wa Wapersia. 

Ndilo patakatifu muhimu zaidi pa Waarmenia wote, si kidini tu, bali pia kiutamaduni na kisiasa. Lengo la hija na la safari za kitalii, mwaka 2000 liliorodhesha na UNESCO, pamoja na makanisa kadhaa za kandokando, kati ya mahali pa Urithi wa Dunia.

### Michoro na picha

File:View of Ararat and the Monastery of Echmiadzin.png
File:Grigory Gagarin. Armenie. Eglise d'Etchmeadzine (deux vues).jpg
File:View of Etchmiadzine. John M. Neale. A history of the Holy Eastern Church. P.290.jpg
File:August von Haxthausen. Transcaucasia. Cathedral of Echmiadzin.jpg
File:Echmiadzin 1855.png
File:PB. Monastére d'Edchmiadxin. Floriant Gille. Lettres sur le Caucase et la Crimée. 1859. P.319.jpg
File:Էջմիածնի վանքը (1903).jpg
File:St. Vartan Cathedral 2016 Eastern Diocese center Ejmiatsin relief.jpg
File:American Museum of Natural History Armenia exhibition Etchmiadzin plate.jpg

## Tanbihi
## Marejeo
### Ya kitaalamu
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

### Vitabu
*
*
*
*
*
*
*
* 
*
*
*
*
*
*
*

### Vitabu vingine vya jumla zaidi
*
*
* 
* Reprint of the 1934 ed. published by the Cambridge University Press
*
*
*
*
*

Jamii:Historia ya Armenia
Victoria (Australia)

thumbnail|right|280px|Melbourne,mji mkuu Victoria
thumb|250px|Palipo na doa jekundu ndiyo ukubwa wa eneo la Victoria
**Victoria** ni moja ya majimbo manane ya kujitawala ya Jumuiya ya Australia. 

Idadi ya wakazi wake ni takriban 6,039,100 (Machi 2016). 

Mji mkuu wake ni Melbourne.

## Tazama pia 
* Orodha ya miji ya Australia

## Viungo vya nje
!
V
Kibunaba

right|thumb|Eneo la lugha za Kibunaba na Kigooniyandi (kizambarau)
**Kibunaba** (au **Kibunuba**) ni lugha ya asili nchini Australia inayozungumzwa na Wabunaba katika jimbo la Australia ya Magharibi. Katika sensa ya mwaka 2006, kulikuwa na wasemaji wa Kibunaba 110 tu, wote wazee, yaani lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibunaba inahusiana na lugha Kigooniyandi tu, yaani hizo mbili ziko katika familia ya lugha peke yake.

## Viungo vya nje
*lugha ya Kibunaba kwenye Multitree
*makala za OLAC kuhusu Kibunaba 
*lugha ya Kibunaba katika Glottolog
*lugha ya Kibunaba katika Ethnologue

Jamii:Lugha za Australia
I Wanna Be the Only One

"**I Wanna Be the Only One**" ni jina la wimbo wa kundi la wasichana la muziki wa R&B kutoka nchini Uingereza Eternal. Huu ulikuwa wimbo wao wa tatu kutolewa kama single kutoka katika albamu yao ya *Before the Rain*. Mnamo mwezi Mei 1997, kundi limeunga nguvu na mwimbaji wa Kimarekani BeBe Winans. Wimbo ulifikia chati za juu sana kwenye UK Singles Chart. Kundi hilihili awali lilitamba nafasi ya kwanza #1 huko nchini Japan na vibao vyao kama vile "Stay", "Power Of A Woman", "Who Are You" na "Finally". Vilevile inakuwa mara ya pili kwa Winans kushirikiana na kundi kwa kufuatia mara ya kwanza ilikuwa mwaka 1994 katika kibao chao cha "Crazy" kutoka katika albamu yao ya kwanza walioshinda maplatinamu kedekede  *Always & Forever*.) ambamo alitayarisha na kutunga.

"I Wanna Be the Only One" umekuwa wimbo maarufu wa Eternal hadi leo hii: huu ulikuwa wimbo wa tatu kuchezwa sana katika redio huko nchini Uingereza na wimbo uliochezwa sana katika redio za Ulaya kutoka kwa wasanii wa Kiingereza kwa mwaka wa 1997. Wimbo umepelekea Eternal kupata Tuzo ya MOBO na Tuzo ya Capital FM ikiwa kama single bora. Vilevile ulipata kuchaguliwa kama Single Bora katika chati za BRIT Awards; ijapokuwa tuzo ilienda kwa wimbo wa "Never Ever" wa All Saints, ripoti zisizo rasmi zinasema mpambano ulikuwa mkali kiasi almanusura ushindi aidha uende kwa Eternal au Spice Girls. Na kwa mwezi Mei 2017, wimbo umeuza nakala 603,000 nchini Uingereza.

## Orodha ya nyimbo
CD1
#"I Wanna Be the Only One" (Radio Edit) 3:36 (Horns by Gary Barnacle, Stuart Brooks na Andy Rogers)
#"A Friend Is a Friend" 4:10
#"Show Me" 4:28
#"Don't You Love Me" (French Remix) 3:37

CD2
#"I Wanna Be the Only One"
#"I Wanna Be the Only One" (Black Box Lelewel 'Til The End Mix)
#"I Wanna Be the Only One" (Paul Gotel Dark Skies Mix)
#"I Wanna Be the Only One" (SPS Cained Mix)
#"I Wanna Be the Only One" (Blacksmith "Eternal's Mix Tape")

## Chati na tunukio
## Marejeo
## Viungo vya Nje
*
Kinyozi

[thumb|Kinyozi huko [Batavia.]]
**Kinyozi** ni mtu ambaye amejifunza na kubobea katika unyoaji wa nywele za watu kwa mitindo mbalimbali. 

Kinyozi huyo hunyoa watu wa jinsia tofauti kulingana na malengo yao binafsi. 

Kinyozi anaweza kuwa mwanamke au mwanamume. 

Kinyozi hutumia vifaa mbalimbali kwa ajili ya kunyolea, kwa mfano wembe, mkasi na mashine za kunyolea.

Jamii:Kazi
Jamii:Nywele
Elfu moja na moja

**Elfu moja na moja** ni namba inayoandikwa **1001** (moja sifuri sifuri moja) kwa tarakimu za kawaida, ila kwa namba za Kirumi **MI** tu.

Ni namba asilia inayofuata 1000 na kutangulia 1002.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 7 x 11 x 13.
  
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 1001 KK na 1001 BK.

## Tanbihi
* Wells, D. *The Penguin Dictionary of Curious and Interesting Numbers* London: Penguin Group. (1987): 133

## Viungo vya nje 
Jamii:Namba asilia
Jamii:Hisabati
Mkunga

thumb|Mkunga mkia-mkali
thumb|Wakunga huko Kamboja
**Mkunga** ni jina linaloweza kumaanisha:
* Mkunga (samaki), samaki mwenye umbo la nyoka anayeishi maeneo ya baharini na/au maji baridi.
* Mkunga (uzazi), mtaalamu anayewasaidia wanawake wenye mimba wakati wa kujifungua.
* Mkunga (mti), mti ambao majani yake anapendwa sana na tembo
Kanisa la kitaifa

ya Kanisa la Denmark huko Holte, ikiwa na bendera ya nchi ikipeperushwa uwanjani.]]
**Kanisa la kitaifa** ni Kanisa la Kikristo linaloambatana na  kabila au taifa fulani kiasi cha kuwa sehemu muhimu ya utamaduni wake. La kwanza lilikuwa Kanisa la Kitume la Armenia.

Suala hilo lilijadiliwa hasa katika karne ya 19, wakati utaifa ulipostawi.

Pamoja na hayo, aina hiyo ya Ukristo inadumu hai hasa Uingereza na Skandinavia, pengine kama dini rasmi ambayo nchi inaipa haki za pekee katika sheria zake

## Hoja dhidi yake 
Karl Barth alisema ni uzushi "kumtaifisha" Mungu wa Ukristo, hasa pale ambapo Kanisa la kitaifa linahimiza au kubariki vita dhidi ya mataifa mengine ya Kikristo, ilivyotokea katika Vita vya kwanza vya dunia.

## Tanbihi
## Marejeo
* William Reed Huntington, *A national church*, Bedell lectures, Scribner's, 1897.
Aorta

thumb|Aorta na moyo.
**Aorta** (au **aota** au **mkole**) ni mshipa wa damu unaoanza katika moyo na ambao kazi yake ni kupeleka damu safi yenye oksijeni kwenye sehemu zote za mwili wa binadamu na wanyama mbalimbali.

## Viungo vya nje
Jamii:Damu
Jamii:Moyo
Pozi

**Pozi** ni mkao wa kuchorwa au kupigwa picha kwa kuwa katika staili mbalimbali. Staili hiyo inaweza kuwa ya kanisani, sokoni, dukani, huzuni, furaha n.k.

Jamii:Sanaa
Elfu moja na mbili

**Elfu moja na mbiii** ni namba inayoandikwa **1002** (moja sifuri sifuri mbili) kwa tarakimu za kawaida, ila kwa namba za Kirumi **MII**.

Ni namba asilia inayofuata 1001 na kutangulia 1003.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 167.
  
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 1002 KK na 1002 BK.

## Tanbihi
* Wells, D. *The Penguin Dictionary of Curious and Interesting Numbers* London: Penguin Group. (1987): 133

## Viungo vya nje 
Jamii:Namba asilia
Jamii:Hisabati
Vena

thumb|Moyo na mishipa tofauti ya damu katika binadamu.
**Vena** ni mishipa inayopeleka damu kutoka ogani na sehemu zote za mwili wa binadamu na wanyama mbalimbali kwenda kwenye moyo ili iendelee na mzunguko ikiwa na oksijeni.

## Viungo vya nje 
* Merck Manual article on veins
* American Venous Forum
* American College of Phlebology 
* American Board of Phlebology 
* American College of Phlebology Foundation 
* Australasian College of Phlebology Information from the Australasian College of Phlebology Website
* In economics: Arterial and venous industries 
* Animated Venous Access tutorials 

### Machapisho ya kisayansi 
* Phlebology: The Journal of Venous Disease 
* Phlebology: 1986–1999

Jamii:Damu
Jamii:Moyo
Uwanja wa michezo wa Cardiff

thumbnail|right|200px|Uwanja wa Cardiff
**Uwanja wa michezo wa Cardiff** ni uwanja mkubwa sana wa michezo uliopo katika mji wa Wales huko nchini Ulaya visiwani. 

Uwanja huo ni mkubwa na mzuri,mnamo mwaka 2017 umebahatika kuchezwa mashindano makubwa ya mpira wa miguu barani Ulaya UEFA.

Jamii:Majengo
Jamii:Welisi
Gongo

**Gongo** ni aina ya pombe ambayo hutengenezwa na kuuzwa kiharamu kwa sababu kuna sheria zilizoikataza kutokana na madhara yake makubwa kwa wanywaji na jamii kwa jumla.

Pombe hiyo hunyweka sana nchini Kenya (ambayo huiita chang'aa) na pia Tanzania.

Jamii:Vinywaji
Uduvi

**Uduvi** (pia **duvi**, **kijino** au **ushimbu**) ni wanyama wadogo wa bahari wa oda Decapoda katika nusufaila Crustacea (gegereka). Hawa ni aina za kamba wadogo. Majina "uduvi" na "ushimbu" hutumika kwa kundi la wanyama hawa au kwa fungu sokoni. Wanyama pekee huitwa "duvi" au "kijino".

Wanatumika kama kitoweo cha chakula.

Jamii:Kamba na jamaa
Uvivu

wa Thomas Rowlandson.]]
**Uvivu** ni tabia ya kupenda kukaa bila kazi maalumu au kuifanya bila bidii; hali hiyo inamfanya mtu ajihisi daima na uchovu na kwamba hawezi kufanya kazi ingawa mwili wake ni mzima kabisa.

Jamii:Maadili
Jamii:Saikolojia
Kilembwe

**Kilembwe** ni mtoto wa kitukuu, hivyo ni mmoja wa familia katika ukoo. Mtoto wake huitwa kilembwekeza au kining'ina, na mjukuu wake huitwa kitukutuku. 

Jamii:Familia
Pombe

[thumb|[Chupa za pombe kali aina ya Whisky.]]
**Pombe** ni kinywaji chenye kilevi ambacho upitilizaji wa unywaji wake hupelekea hali ya kulewa na hatimaye tabia ya ulevi inayoleta madhara mengi kwa wahusika na kwa jamii. 

Katika kemia, pombe ni mwambatanisho wa viungo asilia ambapo sehemu ya hydroxyl (-OH) group imeambatanishwa na kaboni.
thumb|Mfumo wa pombe katika kemia.

## Historia ya pombe 
Kulingana na wanahistoria Donald Hill na Ahmad Y Al Hassan, utengenezaji wa pombe ulikuwa unajulikana na jamii ya Waislamu hata katika karne ya 18. Watu wa Persian Rhazes ndio wanaokisiwa kuwa walivumbua pombe aina ya ethanol.

## Matumizi ya pombe 
Pombe hutumika sanasana kama kileo.

Pengine pombe humwagiliwa kwa mgonjwa ili kumfanya afe ganzi wakati wa upasuaji.

Hutumika pia kusafisha vidonda.

## Madhara ya pombe 
Ulevi wa pombe husababisha maafa mengi, haswa unapokunywa kupindukia. 

Huenda ukasababisha ajali na ndiyo maana sheria za nchi nyingi zinakataza uendeshaji wa gari unapokuwa mlevi. 

Unywaji wa pombe pia waweza kufanya mtu awe mzinifu bila hata kutumia kinga ili kupunguza hatari ya maambukizi ya maradhi mbalimbali.

Unywaji wa pombe umesababisha kusambaratika kwa familia nyingi maana watu hawasikilizani.

Pombe pia hufanya ini kuwa na kazi ngumu na huenda ikaleta ugonjwa wa cirrhosis.

Kunywa kupita kiasi kwa wakati kunaweza kusababisha masuala ya kiafya ya mwili na akili. Kunywa pombe kupita kiasi kunaweza kusababisha au kuchangia uharibifu wa ini, magonjwa ya moyo na mishipa, na aina nyingi za saratani.

Athari za muda mrefu za kunywa kupita kiasi zinaweza kujumuisha:
* Kupunguza sehemu ya kijivu na sehemu nyeupe kwenye ubongo
* Kupoteza kumbukumbu
* Kupoteza umakini
* Shida ya kujifunza
* Hepatitis ya pombe
* Fibrosisi ya ini
* Steatosis (yaani, ini ya mafuta)
* Koo, mdomo, zoloto, matiti, ini, saratani ya rangi, au umio
* Shinikizo la damu
* Ugonjwa wa moyo
* Kiharusi
* Mapigo ya moyo yasiyo ya kawaida

Kuondoa athari za pombe ni utaratibu ambao pombe huondolewa mwilini kupitia kipindi cha kulazimishwa cha uondoaji. Daktari aliye na leseni anaweza kutoa dawa nyingine iliyoundwa kusaidia kupunguza athari za ugonjwa wa kuondoa pombe wakati wa mchakato wa kuondoa sumu, na mgonjwa anaweza pia kuanza programu ya ukarabati kwa wakati huu.

## Viungo vya nje 
Jamii:Vinywaji
Jamii:Afya
Rutuba

thumb|Rutuba asili ikirundikana juu ya ardhi.
**Rutuba** (kutoka neno la Kiarabu) ni uwezo wa ardhi kufanikisha ukuaji wa mazao kwa ajili ya kilimo, au pia ni uwezo wa ardhi kutoa makao kwa mimea na kusababisha uzalishaji ulio thabiti na endelevu ulio na ubora wa hali ya juu. 
*Ni uwezo wa ugavi wa virutubisho muhimu vya mimea na maji kwa kiasi cha kutosha kwa ajili ya ukuaji na uzalishaji wa mimea.

Sifa zifuatazo zinachangia rutuba kwa namna mbalimbali:
*Kina cha udongo cha kutosha kwa ajili ya ukuaji wa mizizi na uhifadhi bora wa maji.
*Mifereji ya ndani ya maji inayoruhusu upitishaji wa hewa kwa urahisi kwa ajili ya ukuaji mzuri wa mizizi (ingawa kuna baadhi ya mimea, kama vile mpunga, ambayo hustahimili maji yaliyotwama).

Jamii:Kilimo
Mia tisa arobaini

**Mia tisa arobaini** ni namba inayoandikwa **940** kwa tarakimu za kawaida na CMXL kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 939 na kutangulia 941.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 5 x 47.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 940 KK na 940 BK.

## Tanbihi
Mia tisa arobaini na moja

**Mia tisa arobaini na moja** ni namba inayoandikwa **941** kwa tarakimu za kawaida na CMXLI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 940 na kutangulia 942.

941 ni namba tasa.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 941 KK na 941 BK.

## Tanbihi
Mia tisa arobaini na mbili

**Mia tisa arobaini na mbili** ni namba inayoandikwa **942** kwa tarakimu za kawaida na CMXLII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 941 na kutangulia 943.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 157.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 942 KK na 942 BK.

## Tanbihi
Elfu moja na tatu

**Elfu moja na tatu** ni namba inayoandikwa **1003** (moja sifuri sifuri tatu) kwa tarakimu za kawaida, ila kwa namba za Kirumi **MIII**.

Ni namba asilia inayofuata 1002 na kutangulia 1004.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 17 x 59.
  
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 1003 KK na 1003 BK.

## Tanbihi
* Wells, D. *The Penguin Dictionary of Curious and Interesting Numbers* London: Penguin Group. (1987): 133

## Viungo vya nje 
Jamii:Namba asilia
Jamii:Hisabati
Mia tisa arobaini na nne

**Mia tisa arobaini na nne** ni namba inayoandikwa **944** kwa tarakimu za kawaida na CMXLI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 943 na kutangulia 945.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 2 x 59.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 944 KK na 944 BK.

## Tanbihi
Mia tisa arobaini na tano

**Mia tisa arobaini na tano** ni namba inayoandikwa **945** kwa tarakimu za kawaida na CMXLV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 944 na kutangulia 946.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 3 x 3 x 5 x 7.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 945 KK na 945 BK.

## Tanbihi
Mkanda

thumb|Mkanda wa suruali
**Mkanda** ni vazi ambayo hutumika kiunoni kwa ajili ya kushikilia nguo, hasa suruali.

Pia ni mshipi wa ngozi au kitu kingine unaotumika kuendeshea mashine mbalimbali na mitambo ya viwandani.

Tena ni mshipi uliowekwa katika magari na vyombo vingine vya usafiri ili abiria wajifunge nao kuongezea usalama wao.

Jamii:Mavazi
Jamii:Vifaa
Mia tisa arobaini na tatu

**Mia tisa arobaini na tatu** ni namba inayoandikwa **943** kwa tarakimu za kawaida na CMXLIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 942 na kutangulia 944.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 23 x 41.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 943 KK na 943 BK.

## Tanbihi
Kitumbua

**Kitumbua** ni aina ya chakula kinachotokana na aina ya mmea unaoitwa mpunga na hupendelewa sana na Watanzania. 

Chakula hicho kinatengenezwa kwa kukaanga unga wa mchele.

## Jinsi ya kukitengeneza
*weka mchele wako kwenye beseni lenye maji kisha uoshe vizuri
*loweka mchele wako saa 1
*baada ya saa moja toa maji yote uache mchele mkavu
*twanga mchele wako uwe laini sana
*weka maji kiasi mchele ulioutwanga weka hamira kisha koroga uwe kama uji mzito
*weka karai jikoni tia mafuta lita 1 ya kupikia kwenye karai
*chota uji kwa vijiko vitano kisha viweke kwenye karai lenye mafuta baada ya sekunde 60 toa weka vingine mpaka uji uishe 
*chakula chako kitakuwa tayari kwa kula.

Jamii:Chakula
Mia tisa arobaini na sita

**Mia tisa arobaini na sita** ni namba inayoandikwa **946** kwa tarakimu za kawaida na CMXLVI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 945 na kutangulia 947.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 11 x 43.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 946 KK na 946 BK.

## Tanbihi
Gome

thumb|250px|Mchoro wa shina lililokatika: 0 = ugale, 1 = mpaka wa mviringo wa ukuaji, 2 = mifereji ya sandarusi, 3 = miwale ya mosi ya ubao, 4 = miwale ya pili ya ubao, 5 = kambio, 6 = miwale ya ubao katika gome la ndani, 7 = kambio ya gome la nje, 8 = gome la ndani, 9 = gome la nje
**Gome** (kwa Kiingereza: bark) ni gamba la mti: gamba hilo ni kama nguo ya mti inayolinda uhai wake unaotegemea utomvu unaopanda kutoka mizizini kwenda matawini.

Jamii:Miti
Mia tisa arobaini na nane

**Mia tisa arobaini na nane** ni namba inayoandikwa **948** kwa tarakimu za kawaida na CMXLVIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 947 na kutangulia 949.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 3 x 79.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 948 KK na 948 BK.

## Tanbihi
Mia tisa arobaini na tisa

**Mia tisa arobaini na tisa** ni namba inayoandikwa **949** kwa tarakimu za kawaida na CMXLIX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 948 na kutangulia 950.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 13 x 73.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 949 KK na 949 BK.

## Tanbihi
Mia tisa hamsini

**Mia tisa hamsini** ni namba inayoandikwa **950** kwa tarakimu za kawaida na CML kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 949 na kutangulia 951.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 5 x 5 x 19.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 950 KK na 950 BK.

## Tanbihi
Wanyama wa nyumbani

**Wanyama wa nyumbani** (kwa Kiingereza "pets") hutunzwa kwa umakini mwingi haswa kwa jamii ya Wazungu. Wao hufanya wanyama hawa wawe kama marafiki zao ambao wanawalinda, kuwalisha na kuwaangalia vizuri. Si ajabu kuona mnyama kama mbwa au paka akipewa malazi mema, chakula kinacholiwa na wenye nyumba na hata kupelekwa hospitalini iwapo anaugua. 

Haya yote ni mageni kwa jamii ya Waafrika, hata hivyo jambo hili linaendelea kukumbatiwa huku Waafrika wakiiga na kuanza kuwalinda wanyama wao kwa tunu na tamasha.

Shirika la kuwalinda wanyama huwa zinaangalia sana kwamba mnyama asiteswe lakini aangaliwe vizuri , apewe chakula kinachofaa, alazwe mahali pema palipo joto na pasipo unyevu, atibiwe iwapo ana ugonjwa wowote. Unapopatikana ukitesa mnyama, unaweza ukakuchukulia hatua kali ya kisheria, kutozwa faini, kupokonywa mnyama mwathiriwa au hata kufungwa jela kwa kosa hilo. 

Jambo hili limewafanya watu wengi ambao walikuwa wanataka kuwatesa wanyama waogope na waanze kuwapa heshima inayofaa. Katika jamii nyingi, mbwa hathaminiwi. Yeye huonekana kana kwamba ni mnyama asiye na heshima zake hata kufikia kupigwa hadharani na watu au hata kuitwa mbwa koko asiye makao. 

## Kusafisha wanyama wa nyumbani 
Usafi ni jambo muhimu sana kwa wanyama wa nyumbani. Iwapo mbwa ana uchafu, huenda akawa na magonjwa au hata akapatwa na kupe, kunguni au chawa wanaopenda kukaa mahali pachafu. Yafaa mwenye mbwa ajihami kwa kufuata kisomo cha kumsafisha mbwa wake.

## Kutibiwa kwa wanyama wa nyumbani 
Hata kabla ya kuugua, wanyama wa nyumbani hupelekwa kwa madaktari maalumu wa wanyama (vet doctor). Madaktari hao wana kisomo cha juu kuhusu afya ya wanyama. Wao huwaangalia wanyama hao iwapo wana jambo lolote la kiafya linalowakumba. Iwapo kunalo, watawatibu na kuwapa dawa za kufaa.

## Lishe ya wanyama wa nyumbani 
Wanaofuga wanyama hao huwa wakinunua lishe maalumu ambayo itawafaa wanyama hao na kuwafanya wenye nguvu na afya njema. Lishe ya wanyama wa nyumbani ni jambo ambalo limetiliwa mkazo sana hivi kwamba kuna kampuni ambazo zimejiunda kama za kutengeneza chakula cha wanyama wa nyumbani.

## Viungo vya nje 
* KSPCA 

Jamii:Wanyama
Mia tisa arobaini na saba

**Mia tisa arobaini na saba** ni namba inayoandikwa **947** kwa tarakimu za kawaida na CMXLVII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 946 na kutangulia 948.

947 ni namba tasa.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 947 KK na 947 BK.

## Tanbihi
Hamira

linalopatikana kwa kawaida madukani.]]
**Hamira** ni dawa ya ungaunga au chengachenga inayowekwa kwenye unga uliokandwa ili uvimbe au uwe mchachu na hatimaye chakula kama mkate, pizza, andazi, kitumbua n.k. kipendeze zaidi. Pia hutumiwa katika mchakato wa kuchachusha wanga kuwa vinywaji vya pombe kama bia. Kumbe divai haihitaji kuongeza hamira katika majimaji yaliyokamuliwa katika zabibu. 

## Aina nyingi za hamira
Kuna aina nyingi za hamira ambazo zote ni vidubini vidogo. Hadi sasa kuna takriban spishi 1500 zilizotambuliwa.  

Kuna hamira ambazo zimeleta faida kwa binadamu kutokana na matumizi ya kutengeneza vyakula au kwa utafiti wa kitaalamu. Kuna pia aina ambazo zinaweza kusababisha magonjwa.

## Hamira ya mkate na pombe
Ni hasa spishi moja yenye jina la kisayansi la *Saccharomyces cerevisiae* inayotumiwa katika utengenezaji wa vyakula na vinywaji. Spishi hii imetumiwa na binadamu tangu miaka elfu kadhaa. Inakula kabohidrati katika wanga na sukari na kutoa gesi ya aboni dioksidi pamoja na ethanoli. 

Kwa hiyo chanzo cha mkate uliochachuka na pombe ni kilekile isipokuwa kama kinyunga kinapashwa moto alikoholi (pombe) inapotea, ni gesi tu inayofanya mkate kuwa laini, lakini kama majimaji inaongezwa na mchakato wa kuchachua unaendelea ni pombe inayotokea, ambayo aina yake inategemeana na viungo.

## Marejeo
Jamii:Chakula
Jamii:Vinywaji
Elfu moja na tano

**Elfu moja na tano** ni namba inayoandikwa **1005** (moja sifuri sifuri tano) kwa tarakimu za kawaida, ila kwa namba za Kirumi **MV**.

Ni namba asilia inayofuata 1004 na kutangulia 1006.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 5 x 67.
  
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 1005 KK na 1005 BK.

## Tanbihi
* Wells, D. *The Penguin Dictionary of Curious and Interesting Numbers* London: Penguin Group. (1987): 133

## Viungo vya nje 
Jamii:Namba asilia
Jamii:Hisabati
Vinyeleo

**Vinyeleo** ni vitundu vidogovidogo vinavyotoa taka mwilini au jasho kwa njia ya ngozi.

Jamii:Anatomia
Jamii:Ngozi
Sambusa

alt=Sambusa|thumb
**Sambusa** (kutoka Kifarsi: سنبوساگ‎‎) ni kitafunwa kilichokaangwa chenye umbo la pembetatu na ambacho hutiwa ndani nyama iliyosagwa, mboga au viazi.

Asili yake ni Mashariki ya Kati kabla ya karne ya 10.

Jamii:Chakula
Eternal

**Eternal** lilikuwa kundi la wasichana wa Kiingereza wanaoimba muziki wa R&B. Kundi limeanzishwa mwaka 1992 likiwa na ndugu kina Easther na Vernie Bennett, Kéllé Bryan na Louise Nurding. Kundi limepata mafanikio kimataifa, kwa kuuza nakala milioni 10 dunia nzima. Nurding ameondoka mwaka 1995 na kwenda kufanya kazi za kujitegemea kwa mafanikio tele. Bryan alivutwa mnamo 1998 na wanachama wengine wawili, ambao walidai wameondoka kwa sababu ya mahusiano kitaalamu tu. Waliobakia waliachana mwaka 2000. Walihesabiwa kama jibu la Uingereza kwa kundi la kike la Kimarekani En Vogue.

Albamu ya kwanza ya Eternal *Always & Forever* (1993) ilishika nafasi ya pili kwenye chati za UK Album Chart na kwenda kupata platinamu nne huko nchini Uingereza. Mwaka wa 1997, walifika nafasi ya kwanza kwenye chati za UK Singles Chart na kibao chao cha "I Wanna Be the Only One", ambacho kiliwapatia ushindi katika tuzo za Mobo Award 1997 ikiwa kama Single Bora. Vilevile walipata kuchaguliwa mara saba kwenye tuzo za Brit Award - lakini hawajashinda. Kwa ujumla wamefanikiwa kufikia 15 hadi 20 bora nchini Uingereza  kuanzia 1993 hadi 1999, huku wakiwa na 10 bora zao kwa vibao kama vile "Stay" (1993), "Oh Baby I..." (1994), "Power of a Woman" (1995), "Someday" (1996), "Secrets" (1996) na "Don't You Love Me" (1997). Mwaka wa 2013, kundi liliundwa upya wakiwa watatu bila Louise Redknapp kwa ajili ya mfululizo wa pili wa kipindi cha TV kupitia runinga ya ITV2 *The Big Reunion*, na kutumbuiza katika tamasha moja tu mnamo mwezi Machi 2014.

## Kazi
## Members
*Tanbihi: hao walio kwenye maandishi **yaliyokoozwa** ni wanachama wa sasa.

## Diskografia
### Albamu za studio
* *Always & Forever* (1993)
* *Power of a Woman* (1995)
* *Before the Rain* (1997)
* *Eternal* (1999)

### Albamu za kompilesheni
* *Greatest Hits* (1997)

## Marejeo
## Viungo vya Nje
*Eternal Fansite
Wajibu

[thumb|Mwalimu akitimiza wajibu kwa [wanafunzi wake.]]
[thumb|[injinia|Mainjinia wakitimiza wajibu wao.]]
[thumb|Kenneth Harris akitimiza wajibu wake [maabara.]]
**Wajibu** ni kazi au jambo fulani ambalo ni lazima ufanye au kutimiza.

Kila mtu ana wajibu wake, hata kama ni baba wa familia.
  
Mifano ya wajibu:
*wa **baba**: 
*kulinda familia yake
*kusomesha watoto wake
*kufanya kazi kwa bidii

*wa **mama**:
*kumsaidia baba kazi 
*kuwapa watoto upendo, kwani mama ndiye anayekaa na watoto kwa muda mwingi kuliko baba ila si mama tu
*kufanya kazi

*wa **mtoto**:
*kusoma kwa bidii
*kutii wazazi
*kufanya kazi za nyumbani n.k.
*kusoma kwa bidii

*wa **mchungaji**:
*kuhakikisha anaandaa mahubiri yake vizuri
*kuhakikisha anahubiri vizuri
*kuwatunza waumini wake na kuwaombea
*kutunza usafi wake na kanisa lake.

Jamii:Maadili
Jamii:Elimu jamii
Ukabaila

thumb|Ukabaila

thumb|Ukabaila
**Ukabaila** (kutoka Kiarabu: مقابل *muqabil* "aliyezaliwa katika ukoo maarufu"; kwa Kiingereza pengine linatafsiriwa *feudalism*) ni mfumo wa kijamii, kiuchumi na Kisiasa wa kumiliki majumba na ardhi kwa wingi sana na kupangisha watu wengine kwa malipo.
Ukabaila ndio mfumo wa kwanza wa uchumi wenye unyonyaji.

## Historia
Ukabaila ulianza kujitokeza barani Ulaya baada ya kuanguka kwa Dola la Roma ya Magharibi katika karne ya 5 BK, na ulifikia kilele chake kati ya karne ya 9 hadi karne ya 15. Kufuatia kusambaratika kwa mamlaka ya kifalme na serikali kuu, hasa wakati wa uvamizi wa mara kwa mara kutoka kwa Wavikingi, Wamongolia na Waislamu, watawala wa maeneo na wamiliki wa ardhi walichukua nafasi ya mamlaka ya kisiasa na kijeshi. Katika mfumo huu, wafalme au wakuu wa kifalme walitoa ardhi—maarufu kama “*feuf*” au mashamba—kwa wateule wao (mavassali) kwa masharti ya utii na huduma ya kijeshi. Hivyo basi, jamii ya Ukabaila iliundwa kupitia mnyororo wa wajibu na utegemezi kati ya tabaka mbalimbali za kijamii.

Kiini cha mfumo wa Ukabaila kilikuwa uhusiano wa mtegemezi kati ya bwana (mkabaila mkubwa) na vassali (mabwana wadogo). Bwana alipangia ardhi, kutoa ulinzi na kuendesha utawala wa eneo lake, huku vassali wakiahidi utii na msaada wa kijeshi. Chini ya mfumo huo walikuwepo wakulima na watumwa wa kulazimishwa (maserafu), waliolima ardhi kwa niaba ya mabwana kwa malipo ya ulinzi na sehemu ya mazao. Ingawa Ukabaila uliwezesha utulivu katika nyakati za machafuko, uliimarisha pia matabaka ya kijamii na kiuchumi, ambapo mali na mamlaka vilibaki mikononi mwa tabaka la juu. Kanisa Katoliki pia lilikuwa mhimili mkuu wa mfumo huo, likimiliki ardhi nyingi na kushiriki kikamilifu katika siasa na uchumi.

Kufifia kwa Ukabaila kulianza wakati wa mabadiliko ya kijamii, kiuchumi, na kisiasa katika karne za baadaye. Mlipuko wa Tauni ya Buboni (Black Death) katika karne ya 14 ulipunguza idadi ya watu kwa kiasi kikubwa, hali iliyoyumbisha mfumo wa mashamba ya mabwana na kuwapa maserafu nguvu mpya ya kujadiliana. Ustawi wa miji, biashara na kuenea kwa uchumi wa fedha vilianza kupunguza utegemezi wa vyanzo vya jadi vya mapato ya kifudal. Mwisho wa Enzi za Kati ulileta mabadiliko, ambapo majeshi ya kitaifa na tawala za kifalme zenye nguvu zilichukua nafasi ya mamlaka ya kifudal, na hivyo kuweka msingi wa enzi ya kisasa ya mataifa ya kitaifa.

## Marejeo
Jamii:Uchumi
Jamii:Historia ya Ulaya
Mia tisa hamsini na tatu

**Mia tisa hamsini na tatu** ni namba inayoandikwa **953** kwa tarakimu za kawaida na CMLIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 952 na kutangulia 954.

953 ni namba tasa.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 953 KK na 953 BK.

## Tanbihi
Mia tisa hamsini na nne

**Mia tisa hamsini na nne** ni namba inayoandikwa **954** kwa tarakimu za kawaida na CMLIV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 953 na kutangulia 955.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 3 x 53.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 954 KK na 954 BK.

## Tanbihi
Mia tisa hamsini na tano

**Mia tisa hamsini na tano** ni namba inayoandikwa **955** kwa tarakimu za kawaida na CMLV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 954 na kutangulia 956.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 5 x 191.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 955 KK na 955 BK.

## Tanbihi
Mia tisa hamsini na sita

**Mia tisa hamsini na sita** ni namba inayoandikwa **956** kwa tarakimu za kawaida na CMLVI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 955 na kutangulia 957.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 239.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 956 KK na 956 BK.

## Tanbihi
Mia tisa hamsini na saba

**Mia tisa hamsini na saba** ni namba inayoandikwa **957** kwa tarakimu za kawaida na CMLVII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 956 na kutangulia 958.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 11 x 29.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 957 KK na 957 BK.

## Tanbihi
Mia tisa hamsini na nane

**Mia tisa hamsini na nane** ni namba inayoandikwa **958** kwa tarakimu za kawaida na CMLVIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 957 na kutangulia 959.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 479.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 958 KK na 958 BK.

## Tanbihi
Susan Limbweni Kiwanga

**Susan Limbweni Kiwanga** ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CHADEMA. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Mlimba kwa miaka 2015 – 2020.

## Marejeo
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Bunge la Tanzania
Jamii:Wanasiasa wanawake Tanzania
Mia tisa hamsini na moja

**Mia tisa hamsini na moja** ni namba inayoandikwa **951** kwa tarakimu za kawaida na CMLI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 950 na kutangulia 952.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 317.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 951 KK na 951 BK.

## Tanbihi
Mia tisa hamsini na mbili

**Mia tisa hamsini na mbili** ni namba inayoandikwa **952** kwa tarakimu za kawaida na CMLII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 951 na kutangulia 953.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 7 x 17.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 952 KK na 952 BK.

## Tanbihi
Kiswaga Boniventura Destery

**Kiswaga Boniventura Destery** (alizaliwa Lugeye, Wilaya ya Magu, 8 Agosti 1974) ni mwanasiasa Mtanzania, mwanachama wa chama cha Mapinduzi (CCM).  

Amechaguliwa kuwa mbunge wa jimbo la Magu kwa miaka 2015 – 2020.  Amechaguliwa tena kwa mara ya pili kuwa Mbunge wa Jimbo la Magu miaka 2020-2025, huku akipenya kutoka katika kinyang'anyiro cha makada wa CCM 45 waliojitosa naye katika Ubunge.

Kiswaga alipata elimu yake ya msingi katika Shule ye msingi ya Salisima iliyoko katika Kijiji cha Lugeye, na baadaye elimu ya Sekondari katika Shule ya Sekondari ya Bulima. Baadaye alipata mafunzo ya Uongozi na Biashara katika Chuo cha Uongozi kilichopoko Kijitonyama ambapo alitunukiwa astashahada ya Uongozi na utawaka wa fedha.

Kabla ya kuwa mbunge Kiswaga alichaguliwa kuwa Diwani kwa mara ya kwanza mwaka 2000, akiwa Diwani katika Kata ya Kitongosima iliyoko katika Tarafa ya Kahangara ndani ya Wilaya ya Magu, mkoa wa Mwanza. 

Alihudumu kama Diwani kwa miaka 15, na mwaka 2005 alichaguliwa kuwa Mwenyekiti wa Halmashauari ya Wilaya ya Magu na kuandika historia ya kuwa Mwenyekiti wa Halmashauri mwenye umri mdogo kuliko wote tangu Wilaya ya Magu ianzishwe.

Amewahi pia kushika nafasi mbalimbali katika Chama cha Mapinduzi(CCM)

Mwaka 2003-2008 alichaguliwa na kuingoza Jumuiya ya Umoja wa Vijana wa  Chama cha Mapinduzi **(UVCCM)**Wilaya ya Magu akiwa ni Mwenyekiti wa Wilaya.

2012-2017 Alichaguliwa na kuwa Mjumbe wa Halmashauri kuu ya CCM taifa**(NEC)**

Halafu alijitosa katika kinyang'anyiro cha ubunge na kumwaga wasomi wakiwemo wahandisi na madaktari ambao walichuana naye. Na kuandika Historia ya kuwa mbunge wa nane wa Jimbo la Magu tangu lilipoanzishwa mwaka 1965.

Kiswaga nje ya siasa ni mfanyabiashara, Mwanzilishi na Mkurugenzi wa kampuni za **Lugeye Investment** na **Lugeye Oil** yaliyoko katika jiji la Mwanza.

## Marejeo
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Bunge la Tanzania
Jamii:Waliozaliwa 1994
Jamii:Watu walio hai
Skauti

, Mexico.]]
thumb|347x347px
**Skauti** (kutoka neno la Kiingereza "scout") ni mtoto, mvulana au msichana anayewajibika katika chama cha kimataifa kisicho cha kiserikali, akivaa sare kama ya askari mdogo na kukaa katika safu. Pia ni chama hicho kinacholenga kumjenga kijana katika maadili mema na ya kujituma na kusaidia watu katika maisha yao. 

Chama hicho hakibagui vijana kwa msingi wa jinsia, umri, dini, rangi wala kabila.  

Skauti huhitajika kuwepo kwa kila shule za sekondari duniani.

## Historia
Mwanzilishi wa uskauti duniani (1907) alikuwa Robert Baden-Powell (1857–1941) kutoka Uingereza. Lengo lake lilikuwa kusaidia vijana kukua vizuri pande zote (mwili, nafsi na roho) ili hatimaye wawe raia wema katika jamii. 

Leo hii wako skauti milioni nyingi waliounganishwa katika makundi na vyama vingi; idadi kubwa zaidi ni wanachama katika Shirika la Harakati za Skauti Duniani linalounganisha skauti milioni 57 kote duniani.

## Kanuni za skauti 
*1. skauti ni mwaminifu. 
*2. Skauti ni mzalendo kamili. 
*3. Skauti ni mtu wa kufaa na kusaidia wengine. 
*4. Skauti ni rafiki kwa wote na ndugu kwa kila mtu aliye skauti na asiye skauti.
*5. Skauti ni mwenye adabu kamili.
*6. Skauti ni mwenye huruma na viumbe hai.
*7. Skauti ni mtiifu kamili.
*8. Skauti ni mchangamfu daima hakati tamaa.
*9. Skauti ni mlinzi wa mali zake na za wengine.
*10.Skauti ni safi katika mawazo, maneno na matendo yake pia.

## Marejeo
Jamii:Mashirika ya kimataifa
Marwa Ryoba Chacha

**Marwa Ryoba Chacha** (alizaliwa 25 Machi 1978) ni mwanasiasa wa Chama cha Demokrasia na Maendeleo (CHADEMA) nchini Tanzania. Alichaguliwa kuwa mbunge wa jimbo la Serengeti katika bunge la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania katika uchaguzi wa mwaka 2015.

Amechaguliwa kuwa mbunge wa  Serengeti  kwa miaka 2015 – 2020.           

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1978
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Bunge la Tanzania
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania

  
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Bunge la Tanzania
Wilaya ya Malinyi

[thumb|250px|Mahali pa Ulanga katika [mkoa wa Morogoro kabla ya kumegwa ili kuanzisha Wilaya ya Malinyi.]] 
**Wilaya ya Malinyi** ni wilaya mpya ya Mkoa wa Morogoro iliyopatikana kwa kumega Wilaya ya Ulanga. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 225,126 .

Makao makuu ya wilaya yapo Malinyi. 

## Marejeo
U
Elias John Kwandikwa

**Elias John Kwandikwa** alikuwa mwanasiasa Mtanzania, mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Alichaguliwa kuwa mbunge wa Ushetu kwa miaka 2015 – 2020 akarudishwa mwaka 2020 na kuteuliwa kuwa Waziri wa Ulinzi.

Alifariki dunia akiwa Dar es Salaam, katika Hospitali ya taifa ya Muhimbili, tarehe 2 Agosti 2021. 

## Marejeo
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Bunge la Tanzania
Jamii:Waliofariki 2021
Jamii:USLWA
Godbless Jonathan Lema

**Godbless Jonathan Lema** (amezaliwa 26 Oktoba 1976) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CHADEMA. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Arusha Mjini kwa miaka 2015-2020. 

Godbless Lema alianza siasa zake mwaka 2005, kipindi hicho akiwa mwanachama wa chama cha TLP.         

Baada ya uchaguzi mkuu wa mwaka 2020 alipata hifadhi ya kisiasa kwanza nchini Kenya, halafu Kanada.

## Marejeo
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Bunge la Tanzania
Julius Kalanga Laizer

**Julius Kalanga Laizer** ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CHADEMA. Alichaguliwa kuwa mbunge wa Monduli kwa miaka 2015 – 2020.  

## Marejeo
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Bunge la Tanzania
Grace Sindato Kiwelu

**Grace Sindato Kiwelu** ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha  CHADEMA. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Viti maalum vya wanawake  kwa miaka 2015-2020.
## Marejeo
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Bunge la TanzaniaJamii:Wanasiasa wanawake Tanzania
Dunstan Luka Kitandula

**Dunstan Luka Kitandula** ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Kitandula anatokea familia ya kisiasa ambapo marehemu baba yake Luka dunstan Kitandula alikuwa mbunge kwa miaka 20, na mwenyekiti wa ccm mkoa wa Tanga. Dunstan Luka Kitandula amechaguliwa kuwa mbunge wa Mkinga kwa miaka 2010 – 2025. Dunstan Kitandula alikuwa mwenyekiti wa kamati ya nishati na madini ndani ya bunge la Tanzania, makamu mwenyekiti kamati ya fedha na uchumi na naibu waziri wa maliasili na utalii.

## Marejeo
Jamii:Bunge la Tanzania
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Mwigulu Nchemba

**Mwigulu Lameck Nchemba Madelu** (alizaliwa Makunda, Wilaya ya Iramba, Mkoa wa Singida, Tanzania, 7 Januari 1975) ni mtaalamu wa uchumi na mwanasiasa wa CCM nchini Tanzania , ambaye amehudumu kama Mbunge aliyechaguliwa wa Jimbo la Iramba Magharibi tangu mwaka 2010. Mnamo Novemba 13, 2025, Rais Samia Suluhu alimteua kuwa Waziri Mkuu wa Tanzania, akimrithi Kassim Majaliwa. Kabla ya uteuzi wake huo, alihudumu kama Waziri wa Fedha na Mipango katika Baraza la Mawaziri la Tanzania tangu 31 Machi 2021.

## Historia na elimu
Nchemba alisoma Shule ya Msingi Makunda, kisha kuhamia Shule ya Sekondari Ilboru kwa ajili ya elimu ya kati. Alimalizia masomo yake ya A-Level katika Shule ya Sekondari Mazengo, akihitimu mwaka 2000 akiwa na stahiki sawa na Diploma ya Shule ya Sekondari. Mnamo mwaka 2001 alikubaliwa katika Chuo Kikuu cha Dar es Salaam, akihitimu shahada ya Kwanza ya Uchumi mwaka 2004. Baadaye alipata Shahada ya Uzamili ya Uchumi mwaka 2006, pia kutoka Chuo Kikuu cha Dar es Salaam. Baadaye alipata Shahada ya Uzamivu (PhD) katika Uchumi kutoka chuo hicho hicho. 

## Kazi na siasa
Amechaguliwa kuwa mbunge wa Iramba Magharibi mwaka 2010 akarudishwa bungeni kwa kipindi cha 2015 – 2020. Kwanza, alihudumu kama naibu waziri wa fedha. Baada ya Uchaguzi Mkuu wa 2015, Rais John Magufuli alimteua kuwa Waziri wa Kilimo, Mifugo na Uvuvi. Mwaka 2016 alibadilishwa kuwa Waziri wa Mambo ya Ndani ya Nchi. Wakati huo, wizara yake ilihusishwa na changamoto kadhaa, ikiwa ni pamoja na ulaji rushwa, matumizi mabaya ya fedha, na ongezeko la ajali barabarani ingawa mhusika hakujulikana. Rais pia alitaja mkataba wa Lugumi ambapo polisi walipata hasara ya Tsh bilioni 30, pamoja na kashfa ya mkataba wa vifaa vibovu katika idara ya NIDA, uigizaji wa magari na malori 700 kwa polisi, na mkataba usio halali wa sare za polisi. Zaidi ya hayo, jinsi Nchemba alivyoshughulika na kanisa la KKKT kufuatia barua ya maaskofu ya Pasaka 2018 iliongeza wasiwasi wa rais dhidi yake.

Mnamo Februari 2019, Nchemba aliumia katika ajali ambapo gari lake liligonga pundamilia wawili barabarani.

Tarehe 2 Mei 2020, aliteuliwa kuwa waziri wa Sheria na Katiba kufuatia kifo cha waziri Augustine Philip Mahiga.
Mnamo 31 Machi 2021, baada ya kuundwa kwa Baraza la Mawaziri la Sita la Tanzania, Dk. Philip Mpango alipandishwa kuwa Makamu wa Rais, na Nchemba akachukua wadhifa wa Waziri wa Fedha na Mipango. Mnamo 4 Julai 2023, aliendelea kushikilia wadhifa wa Waziri wa Fedha, huku Wizara ya Mipango ikiwekwa chini ya Ofisi ya Rais. Hatimaye, aliteuliwa kuwa Waziri Mkuu wa Tanzania mnamo 13 Novemba 2025 kufuatia Uchaguzi Mkuu wa Oktoba 2025.

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Tovuti ya Bunge la Tanzania

Jamii:Watu walio hai

Jamii:Mawaziri wakuu wa Tanzania
Mia tisa hamsini na tisa

**Mia tisa hamsini na tisa** ni namba inayoandikwa **959** kwa tarakimu za kawaida na CMLIX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 958 na kutangulia 960.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 7 x 137.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 959 KK na 959 BK.

## Tanbihi
Mia tisa sitini

**Mia tisa sitini** ni namba inayoandikwa **960** kwa tarakimu za kawaida na CMLX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 959 na kutangulia 961.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 2 x 2 x 2 x 3 x 5.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 960 KK na 960 BK.

## Tanbihi
Mia tisa sitini na moja

**Mia tisa sitini na moja** ni namba inayoandikwa **961** kwa tarakimu za kawaida na CMLXI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 960 na kutangulia 962.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 31 x 31 (au 312).

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 961 KK na 961 BK.

## Tanbihi
Nyandira

**Nyandira** ni mojawapo ya kata zilizopo katika wilaya ya Mvomero, mkoa wa Morogoro, Tanzania yenye Postikodi namba 67323. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 7,801 .

Katika kata hii wakazi walio wengi ni Waluguru. Upande wa dini, wengi wao ni Wakristo wa Kanisa Katoliki.

Wakazi wa eneo hili wanashughulika zaidi na kilimo, biashara, ufugaji na elimu. Zaidi sana wakazi wa kata hii wanashughulika na masuala ya utamaduni, kwa mfano, ngoma za asili kama vile mbeta, chikudindi, ritutu, chibwiko n.k.   

Kata hii ina vijiji na vitongoji mbalimbali, vikiwemo: Chogo, Mtamba, Mhvisomi, Magana, Lubwe,kibuko Vidigisi, Ndughutu, Msewe, Tawa.

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Mvomero
Jamii:Kata za Mkoa wa Morogoro
Mia tisa sitini na mbili

**Mia tisa sitini na mbili** ni namba inayoandikwa **962** kwa tarakimu za kawaida na CMLXII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 961 na kutangulia 963.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 13 x 37.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 962 KK na 962 BK.

## Tanbihi
Mia tisa sitini na tatu

**Mia tisa sitini na tatu** ni namba inayoandikwa **963** kwa tarakimu za kawaida na CMLXIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 962 na kutangulia 964.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 3 x 107.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 963 KK na 963 BK.

## Tanbihi
Mia tisa sitini na nne

**Mia tisa sitini na nne** ni namba inayoandikwa **964** kwa tarakimu za kawaida na CMLXIV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 963 na kutangulia 965.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 241.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 964 KK na 964 BK.

## Tanbihi
Maulid Said Abdallah Mtulia

**Maulid Said Abdallah Mtulia** ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CUF. Amechaguliwa kuwa mbunge wa  Kinondoni  kwa miaka 2015 – 2020.         

## Marejeo
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Bunge la Tanzania
Abdallah Ally Mtolea

**Abdallah Ally Mtolea** (amezaliwa 3 Juni 1976 ) ni mwanasiasa Mtanzania. Alichaguliwa kuwa mbunge wa Temeke kwa miaka 2015 – 2020 akiwa mwanachama wa chama cha kisiasa cha CUF. 

Tarehe 15 Novemba 2018 amejiuzulu nafasi yake ya Ubunge pamoja na nafasi zote za uongozi katika chama cha CUF.

## Marejeo
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania  
Jamii:Bunge la Tanzania
Joseph Michael Mkundi

**Joseph Michael Mkundi** ni mwanasiasa Mtanzania. Alichaguliwa 2015 kuwa mbunge wa  Ukerewe kwa chama cha kisiasa cha CHADEMA. Mnamo Oktoba 2018 alijiuzulu uanachama huo na kuhamia chama cha CCM. Amehitimu shahada ya utawala biashara kutoka Chuo Kikuu Huria cha Tanzania. https://www.parliament.go.tz/administrations/311   

## Marejeo
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Bunge la Tanzania
Godfrey William Mgimwa

**Godfrey William Mgimwa** (alizaliwa 24 Agosti 1981) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa na wananchi kuwa mbunge wa jimbo la Kalenga kwa miaka 2015 – 2020 katika uchaguzi mkuu wa Tanzania uliofanyika mwaka 2014 .

Mgimwa alizaliwa katika mkoa wa Iringa. Ni mtoto wa aliyekuwa Waziri wa fedha, William Mgimwa.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1981
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Bunge la Tanzania
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Subira Khamis Mgalu

thumbnail|right|200px|Subira Mgalu**Subira Khamis Mgalu** (17 Mei, 1973) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Viti maalum vya wanawake kwa miaka 2015 - 2020.         

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1973
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Bunge la Tanzania
Jamii:Wanasiasa wanawake Tanzania
Mussa Bakari Mbarouk

**Mussa Bakari Mbarouk** ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CUF. Amechaguliwa kuwa mwakilishi wa wananchi kwenye bunge la jamhuri ya muungano wa Tanzania. Alichaguliwa 2015 ikiwa ni mbunge wa kwanza kupitia upinzani kuongoza Tanga mjini tangu kuanzishwa kwa mfumo wa vyama vingi nchini Tanzania.

## Viungo vya nje
*Tovuti ya Bunge la Tanzania
*Ukurasa rasmi wa Twitter wa Mussa Bakari Mbarouk
*Ukurasa rasmi wa Mussa Bakari Mbarouk wa Facebook
Flatei Gregory Massay

**Flatei Gregory Massay** (alizaliwa 1 Novemba 1972) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Mbulu Vijijini kwa miaka mitano (2015 – 2020).         

## Marejeo
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Bunge la Tanzania
Sophia Hebron Mwakagenda

**Sophia Hebron Mwakagenda** ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CHADEMA. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Rungwe kwa miaka 2015 - 2020.

## Marejeo
Jamii:Bunge la Tanzania
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Wanasiasa wanawake Tanzania
Jamii:Watu kutoka Mbeya
Atashasta Justus Nditiye

**Atashasta Justus Nditiye** (1969-2021) alikuwa mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha  CCM. Alichaguliwa kuwa mbunge wa Muhambwe kwa mwaka 2015 – 2020.

## Marejeo
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Bunge la Tanzania
Stephen Hillary Ngonyani

**Stephen Hilary Ngonyani** (25 Mei 1956 - 1 Julai 2018) alikuwa mwanasiasa wa Tanzania kupitia Chama Cha Mapinduzi (CCM). Alijulikana sana kwa umahiri wake katika siasa za elimu ya msingi na maendeleo ya vijijini. Ngonyani alichaguliwa kuwa Mbunge wa Jimbo la Korogwe Vijijini mwaka 2010, na aliendelea kulitumikia jimbo hilo hadi kifo chake.

Mnamo 1 Julai 2018, Ngonyani alifariki dunia katika Hospitali ya Taifa ya Muhimbili (MNH) baada ya kuugua kwa muda. Kifo chake kilipokelewa kwa masikitiko makubwa na wananchi, wafuasi wa chama, na wadau wa siasa nchini, kutokana na mchango wake katika maendeleo ya jamii.

## Marejeo
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Bunge la Tanzania
Nape Moses Nnauye

**Nape Moses Nnauye** ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Alihudumia kama katibu wa itikadi wa CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Mtama kwa miaka 2015 hadi sasa. 

Aliteuliwa na rais John Magufuli kuwa waziri wa habari, utamaduni na michezo. Mwaka 2017 aliondolewa uwaziri baada ya kuagiza uchunguzi wa tendo la Paul Makonda, mkuu wa mkoa wa Dar es Salaam aliyewahi kuvamia ofisi za kituo cha habari cha binafsi cha Clouds. Alipojaribu kujieleza mbele ya wanahabari alizuiwa na maafisa wa usalama waliotoa bastola na kumwamuru asiseme kitu. 

Baada ya kutokea kwa taarifa kuwa alishiriki katika majidiliano ya kumkosoa rais, kwenye mwaka 2019 alikutana na rais Magufuli akaomba kusamehewa akapata kibali cha rais.

Katika uchaguzi wa mwaka 2020 alirudi bungeni. Kwenye Januari 2022 ameteuliwa na rais mpya Samia Suluhu Hassan kuwa waziri wa Wizara ya Habari na Teknolojia ya Habari.         

## Marejeo
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Bunge la Tanzania
Adamson Sigalla Norman

**Adamson Sigalla Norman** (alizaliwa 10 Julai 1970) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Aliwahi kuwa katika kamati ya bunge la Afrika mashariki kuanzia 2001 hadi 2006. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Makete kwa miaka 2015 – 2020.  Amehitimu shahada ya uzamivu (PhD) katika Chuo Kikuu Huria cha Tanzania (OUT).        

## Marejeo
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Bunge la Tanzania
Jamii:Chuo Kikuu Huria cha Tanzania
Stanslaus Haroon Nyongo

**Stanslaus Haroon Nyongo** (1 Septemba 1973) ni mwanasiasa wa Tanzania na mwanachama wa Chama Cha Mapinduzi (CCM). Alichaguliwa kuwa Mbunge wa Wilaya ya Maswa kuanzia mwaka 2015. Aidha, aliwahi kuhudumu kama Naibu Waziri wa Madini hadi mwezi Desemba 2020.

## Marejeo
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Bunge la Tanzania
Jacqueline Kandidus Ngonyani

**Jacqueline Kandidus Ngonyani** ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha  CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa  Viti maalum vya wanawake  kwa miaka 2015 – 2020   akatudishwa vile mwaka 2020.         

## Marejeo
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Bunge la TanzaniaJamii:Wanasiasa wanawake Tanzania
Albert Ntabaliba Obama

**Albert Ntabaliba Obama** ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Buhigwe kwa miaka 2015 – 2020. Mwaka 2010-2012 alikuwa mwanachama wa kamati ya huduma za jamii za bunge.         

## Marejeo
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Bunge la Tanzania