Tom Mboya

thumbnail|right|280px|Tom Mboya mwaka 1962 
**Thomas Joseph Odhiambo Mboya** (15 Agosti 1930 - 5 Julai 1969) alikuwa mwanasiasa maarufu wa Kenya wakati wa serikali ya Mzee Jomo Kenyatta. Yeye alianzisha chama cha Nairobi People's Congress Party, chama ambacho kilichangia kukua kwa chama maarufu Kenya African National Union (KANU). Alikuwa pia Waziri wa Mipango na Maendeleo ya Uchumi wakati alipouawa katika mji mkuu wa Nairobi.

## Asili 
[thumb|[Sanamu iliyosimamishwa katikati mwa mji wa Nairobi kwa heshima ya Tom Mboya.]]
Thomas Mboya Odhiambo alizaliwa tarehe 15 Agosti, 1930 katika Kilima Mbogo, karibu na mji Thika; wakati huo sehemu yenyewe ilijulikana kama “ White Highlands “ kwa Kiingereza. 

## Elimu 
Mboya alisoma katika shule mbalimbali za Kikatoliki. Mnamo Mwaka 1942, alijiunga na Shule ya Sekondari ya St Mary's School Yala iliyo katika jimbo la Nyanza. Mwaka wa 1946, alikwenda Holy Ghost College ambayo kwa sasa inaitwa Mang'u High School, ambapo alifanya vizuri hadi akafaulu kufanya mtihani wa Cambridge School Certificate. Mwaka wa 1948, alijiunga na  Royal Sanitary Institute's Medical Training School for Sanitary Inspectors mjini Nairobi, baadaye alifuzu kama mkaguzi wa usafi mnamo mwaka wa 1950. Mwaka wa1955, Mboya alipokea udhamini wakimasomo kutoka Britain's Trades Union Congress kuhudhuria Ruskin College, Oxford, ambapo alisomea usimamizi wa viwanda. Alihitimu mwaka wa 1956. Aliporudi Kenya alijiunga na siasa wakati serikali ya Uingereza ilikuwa ikipata udhibiti wa  Kenya Land Freedom Army  iliyojulikana kama Mau Mau.

## Maisha ya siasa 
Maisha ya Mboya kisiasa,yalianza baada ya kuajiriwa katika baraza la halmashauri la jiji la Nairobi kama mkaguzi mnamo mwaka 1950. Mwaka mmoja baada ya kujiunga na muungano wa Wafanyakazi wa Afrika African Staff Association, alichaguliwa kama Mkurungezi mkuu na kuufanya kukua hadi ukawa muungano wa kutetea haki za wafanyakazi ulioitwa Muungano wa wafanyikazi wa serikali za mitaa Kenya (Kenya Local Government Workers Union). Hii ilifanya mwajiri wake kumshuku vibaya, lakini kabla hawajmfukuza kazi, alijiuzulu. Hata hivyo, aliweza kuendelea na kazi  kama katibu mkuu wa chama cha wafanyakazi cha Kenya Labour Workers Union kabla ya kuendelea na masomo yake nchini Uingereza. Juu ya kurudi kutoka Uingereza, yeye waligombea na alishinda kiti dhidi etablerade CMG Argwings-Kodhek.Mwaka 1957, akawa dissatisfied na idadi ndogo ya viongozi wa Afrika (nane tu nje ya hamsini wakati) katika baraza bunge na kuamua kuunda chama chake mwenyewe, Watu's Congress Party.

Kwa sababu ya idadi ndogo ya viongozi wa Afrika, ni wa maslahi historia kutambua kwamba sasa zilionyesha kuwa kifo chake mapema katika mwaka huo huo ulitokana na ajali ya barabarani, huweza si wamekuwa kama. An exhumation mwili wa CMG Argwings-Kodhek, ambaye baadaye kuwa nguvu ya Kenyatta waziri katika baraza la mawaziri na karibu confidant ya Kenyatta's, alipendekeza kuwa kifo chake alikuwa kweli matokeo ya bunduki risasi fired kutoka polisi-iliyotolewa Rifle. Wengi karibu na familia ya kweli kuamini kwamba hii ilikuwa ya kwanza ya Rais Kenyatta mauaji ya kisiasa. Karibu na familia uliofanyika rekodi zinaonyesha kuwa waziri wa zamani Paul Ngei kweli kutambuliwa polisi waliondoka na gari ambayo Assassins kwa shambulizi kumweka juu Hurlingham Road (sasa Argwings-Kodhek Road). Gari katika swali ilikuwa sehemu ya Makamu wa Rais Moi's vice-Presidential Escort undani. Ya ushuhuda wa waziri wa zamani Andrew Omanga, basi, Katibu Mkuu wa CMG zinaonyesha kwamba wakati yeye amelala Omanga walikutana katika barabara muda mfupi baada ya 'ajali' CMG alisema kwamba alikuwa ni 'mshtuko' na kwamba yeye kusikia 'bunduki risasi'. Zamani nguvu Mwanasheria Mkuu Charles Njonjo alithibitisha kama kufa mlei CMG iliyofuata asubuhi kwamba 'majeraha ni thabiti na bunduki risasi majeraha'. Ni inajulikana kuwa Kenyatta, frustrated na Oginga Odinga, alikuwa tayari aliifamisha Argwings-Kodhek kwamba alikuwa anakwenda kuwa maalumu Makamu wa Rais-CMG nafasi kumgeuza chini na alipendekeza kwamba itolewe kwa Moi, badala ya Mboya-kwa kuwa ya kwanza ya Afrika kujiunga na ukoloni Legislative Council.

Wakati huo, Mboya kuendelezwa uhusiano wa karibu na Kwame Nkrumah wa Ghana, ambaye, kama Mboya, alikuwa Pan-Africanist. Mwaka 1958, wakati wa All-African Peoples 'Mkutano wa Ghana, ulioitishwa na Kwame Nkurumah, Mboya alichaguliwa kuwa Mwenyekiti wa Mkutano na umri wa miaka 28.

Mboya iliyoandaliwa mwaka 1959 Afrika ya Airlift mradi, pamoja na African-American Wanafunzi Foundation katika Marekani, kupitia ambayo wanafunzi 81 wa Kenya walikuwa flown Marekani kusoma katika vyuo vikuu Marekani. Barack Obama babaye, barack Obama, Sr alikuwa rafiki wa Mboya's na Waluo wenzake; ingawa hakuwa airlift ya kwanza ndege mwaka 1959, tangu alikuwa zinazoongozwa kwa Hawaii, si bara US, yeye alipata udhamini kupitia AASF na mara ya ruzuku kwa ajili ya vitabu na gharama.Mwaka 1960 Foundation ya Kennedy ilikubali underwrite ya airlift, baada Mboya alitembelea Seneta Jack Kennedy kwa kuomba msaada, na Afrika Airlift ilipanuliwa na Uganda, Tanganyika na Zanzibar (sasa Tanzania), Northern Rhodesia (sasa Zambia), Southern Rhodesia (sasa Zimbabwe), na Nyasaland (sasa Malawi). Baadhi ya wanafunzi 230 wa Afrika walipata scholarships kujifunza saa Hatari mimi ackrediterade vyuo katika Marekani mwaka 1960, na mamia zaidi katika 1961-63. 

Mwaka 1960, People's Congress Party alijiunga na Umoja wa Afrika Kenya na Kenya Independent Movement na kuunda Kenya African National Union (KANU) katika jaribio la kuunda chama ambayo wote transcend tribal siasa na kujiandaa kwa ajili ya kushiriki katika Lancaster House Conference (uliofanyika at Lancaster House inLondon) ambapo Kenya's kikatiba ram na uhuru walikuwa kuwa mazungumzo. Kama Katibu Mkuu wa KANU, Mboya aliongoza ujumbe wa Kenya.

Baada ya uhuru wa Kenya mwaka 1963, Mboya alichaguliwa kuwa mbunge kwa ajili ya Nairobi, Kati Constituency (leo: Kamukunji Constituency) akawa Waziri wa Katiba na Sheria, na baadaye Waziri wa Uchumi, Mipango na Maendeleo. Katika jukumu hili, yeye aliandika muhimu "kikao Paper 10" on Harambee na Kanuni ya African Socialism (antog na Bunge mwaka 1964), ambayo ilitoa mfano wa makao ya serikali ya Afrika maadili.

## Kuuawa 
Yeye kubakia na kwingineko kama Waziri wa Mipango Uchumi na Maendeleo hadi kifo chake katika umri wa miaka 39 alipokuwa gunned down tarehe 5 Julai, 1969 juu ya Moi Avenue, Nairobi CBD baada ya kutembelea famasia. Nahashon Isaka Njenga Njoroge alihukumiwa kwa mauaji na baadaye hanged. Baada ya kukamatwa kwake, Njoroge aliuliza: "Why don't you go baada ya big mtu?. Nani yeye maana kwa" wakubwa mtu "alikuwa kamwe divulged, ambayo imesababisha uvumi kiasi tangu Mboya ilionekana kama inawezekana contender kwa ajili ya urais. kikabila ya wengi wasomi kote Kenyatta umekuwa kulaumiwa kwa kifo chake, ambayo haijawahi subject ya uchunguzi wa mahakama. Under Mboya's mazishi, en molekuli maandamano dhidi ya mahudhurio ya Rais Jomo Kenyatta imesababisha skirmish kubwa, pamoja na watu wawili risasi wafu. The waandamanaji waliamini kuwa Kenyatta alikuwa kuhusika katika kifo cha Mboya, hivyo kuondoa yeye kama tishio kwa wasifu yake ya kisiasa ingawa hii bado ni jambo gombana.

Mboya kushoto mke na watoto watano. Yeye ni kuzikwa katika mausoleum ziko katika Rusinga Island iliyojengwa 1970. Mtaa mmoja wa Nairobi una jina lake.

Mboya jukumu nchini Kenya katika siasa na mabadiliko ni subject ya kuongeza riba, hasa na kuja katika eneo la mwanasiasa wa Marekani, Barack Obama, Jr Obama's baba, Barack Obama, Sr, alikuwa US-elimu Kenya ambao wamefaidika kutokana Mboya's Scholarship program ya 60's, na ndoa wakati wake kukaa huko, siring Seneta wa Illinois na Rais. Obama Sr alikuwa ameona Mboya muda mfupi kabla ya mauaji, na ushahidi katika kesi ensuing. Obama Sr aliamini yeye alikuwa baadaye walengwa katika hit-na-kukimbia tukio kama matokeo ya ushuhuda huu.

## Maisha binafsi 
Baba Mboya Leonard Ndiege alikuwa mwangalizi katika katani mashamba katika Kilima Mbogo. Pamela Mboya Mboya kuolewa katika 1962 (mwenyewe binti wa mwanasiasa Walter Odede). Walikuwa na watoto watano, ikiwa ni pamoja na binti Maureen Odero, juu ya jaji katika mahakama ya Mombasa, na Susan Mboya, en Coca-Cola mtendaji ambao unaendelea airlift mpango wa elimu ulioanzishwa na Tom Mboya. Watoto wao ni Luka na ndugu pacha Petro (alikufa mwaka 2004 katika ajali ya pikipiki) na Patrick (alikufa wazee nne). Baada ya Tom kifo, Pamela alikuwa na mtoto mmoja, Tom Mboya Jr, na Alphonse Okuku, ndugu wa Tom Mboya. Pamela alifariki ya ugonjwa katika Januari 2009 wakati wakitafuta tiba katika Afrika ya Kusini.

## Marejeo 
* Airlift to America: Jinsi Barack Obama, Sr, John F. Kennedy, Tom Mboya, na 800 Changed Wanafunzi Afrika Mashariki na ulimwengu wao Wetu Tom Shachtman (St Martin's Press, Septemba 2009, ISBN 0-312-57075-9
* Center for Multiparty Democracy: Siasa na Paliamenterians nchini Kenya 1944-2007
* Daily Nation tovuti, 26 Januari 2009: Mboya mjane akifa katika SA baada ya ugonjwa
* " Unanswered Questions ", Time, 5 Desemba 1969
* Joe Ombour, "makaburi ambako wanaume kuu uongo", Daily Nation, Weekend Magazine, 5 Septemba 2003
* "A baba charm, kutokuwepo", Boston Globe 21 Septemba 2008
* The Standard, 4 Julai 2009: Mboya's Legacy bado hai, miaka 40 baadaye
* The Standard, 6 Februari 2009: Final safari ya icon, kulipa kodi kwa Pamela Mboya

## Viungo vya nje 
* "TomMboya.com". http://www.tommboya.com/. Site  wakfu kwa Tom Mboya. Includes biography na habari kuhusu Tom Mboya Foundation.
* "Thomas Joseph Mboya". AfricanTribute.com. Http://kenya740.tripod.com/mboya.html.
* "TJ Mboya - A Tribute to Mmoja wa yala's kiburi wana". https://web.archive.org/web/20061113033409/http://yala.epulseone.com/modules.php?name=News&file=article&sid=5.
* "Kenya - Tom Mboya's janga viungo na CIA". http://www.afroarticles.com/article-dashboard/Article/Kenya---Tom-Mboya-s-fatal-links-with-CIA/111469.
* "Tom Mboya's Mausoleum - Rusinga Island, Kenya". http://www.afroarticles.com/article-dashboard/Article/Tom-Mboya-s-Mausoleum---The-historical-gem-of-Rusinga-Island-- Kenya/115521.

Jamii:Waliozaliwa 1930
Jamii:Waliofariki 1969
Jamii:Wanasiasa wa Kenya