open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Natasha Sinayobye

thumb|Natasha Sinayobye

**Natasha Sinayobye** (amezaliwa Januari 20) ni mwigizaji, mwanamitindo, mwimbaji na mnenguaji wa Uganda.. Alijitokeza kama mwigizaji mkuu wa filamu ya Uganda Bala Bala Sese pamoja na mpenzi wake wa zamani Michael Kasaija. Hivi sasa anacheza jukumu lake la Kaitesi Munyana kwenye safu ya runinga ya Nana Kagga na Beneath The Lies.

## Maisha ya awali
Sinayobye alilelewa Kampala, Uganda na alisoma shule ya msingi ya St.Noah, shule ya sekondari ya Balikkudembe, shule ya Upili ya Aga Khan na kisha APTECH. Alianza kuimba katika siku zake za mwanzo za shule ya msingi kushiriki katika maonyesho ya talanta hadi sekondari.

## Kazi
Alijizolea umaarufu mnamo 2001 alipoibuka mshindi wa pili kwenye shindano la Miss Uganda na kutawazwa Miss MTN Uganda. Baadaye alianza kuchunguza miradi mingine kama uundaji wa modeli na wakala maarufu zaidi wa modeli nchini Uganda. Mnamo mwaka wa 2011, alichaguliwa namba 1 kama wanawake wazuri zaidi nchini Uganda na In2EastAfrica. Ameonekana kama msichana wa kufunika jarida kwa mwanamke wa kiafrika, jarida la elyt na jarida la beat.Halafu alijitosa katika sanaa ya uigizaji (unenguaji) akijiunga na uigizaji mnamo 2002 ambapo alifanya maonyesho anuwai. Hatimaye aliendelea kupata KOMBAT Entertainment Ltd. chini ya Kombat, alipata onyesho lake kuu la maonyesho kwenye hafla ya ufunguzi wa mkutano wa wakuu wa majimbo 52 wa CHOGM nchini Uganda 2007.Mnamo 2009 pamoja na mpenzi wake, walijiunga na kikundi cha maigizo the ebonies.2010 alianza kuimba kwa weledi na sasa ameachia nyimbo mbili mpya zenye kichwa butunda na Sikiya.Video yake Butunda ilishinda video ya kipekee zaidi katika Tuzo za Diva za 2011.

## Maisha binafsi
Ana mtoto wa kiume anayeitwa Sean Mario.

## Marejeo
Jamii:Waigizaji Filamu wa Uganda
Caroline Kamya

**Caroline Kamya** amezaliwa mwaka 1974 ni mkurugenzi na mtayarishaji wa filamu kutoka nchini Uganda.

## Maisha ya Awali 
Kamya alizaliwa na kukulia Uganda, Kenya na Uingereza,

## Elimu 
Kamya ana Shahada ya Usanifu na muundo wa Mjini na Shahada ya uzamili katika Hati ya Televisheni kutoka chuo cha *Goldsmiths College*.

## Kazi 
Kamya ameshinda tuzo zaidi ya 10 za kimataifa na amefanya kazi kwenye runinga huko London kabla ya kuanzisha kampuni ya uzalishaji huko Kampala, IVAD Kimataifa.

Filamu ya kwanza ya Kamya ilikuwa ni *Imani* mnamo mwaka 2010, ilifunguliwa mnamo 2010 katika Tamasha la Filamu la Berlin,ambapo ilichaguliwa kuwa Kipengele Bora cha Kwanza.*Chips and Liver Girls*, iliyoongozwa na mkurugenzi wa *Kidenmark Boris Bertram* mnamo mwaka 2010, ilikuwa filamu fupi kuhusu wanawake wachanga wa Uganda na wanaume wanaolipia masomo yao.Filamu fupi *Fire Fly* mnamo mwaka 2011 ilipigwa nchini China.

## Marejeo
Jamii:Waigizaji Filamu wa Uganda
Jamii:Waliozaliwa 1974
Aisha Kyomuhangi

**Aisha Kyomuhangi** ni mwigizaji, mwimbaji na muandaji wa filamu kutoka Uganda. 

Aliandaa filamu ijulikanayo kama *Kigenya Agenya*. Pia ni mwanachama wa Bakayimbira Dramactors, majo ya kikundi cha maigizo.

## Kazi 
Aisha alikua akiyumbuiza kwa miaka 20. alishiriki kweny filamu ya ‘The Last King of Scotland’. Ni mwanamke maarufu katika mfululizo wa televisheni za ‘Byansi ,’The Honorables’ and ‘Mistakes Galz Do’ that airs on NTV na Pearl Magic. mwaka 2019,aliandaa filamu ya ''Kemi  

## Marejeo
Jamii:Waigizaji Filamu wa Uganda
Patrick Ssenjovu

thumb|Patrick Ssenjovu

**Patrick Ssenjovu** ni mwigizaji wa filamu na wa michezo ya jukwaani. Pia ni muongozaji na mtayarishaji wa filamu.

Filamu zake nyingine zilikuwa kama *The Honourable* and *Murder in the City*, a story based on Aggrey Kiyingi upon the murder of his wife, Robinah Kiyingi.

## Marejeo
Jamii:Waigizaji Filamu wa Uganda
Tolomei, Lucho na mwenzao

**Tolomei, Lucho na mwenzao** (walifariki Roma, Italia, 160 hivi) ni kati ya mashahidi wa imani ya Kikristo waliouawa katika makao makuu ya Dola la Roma wakati wa dhuluma ya kaisari Antoninus Pius. 

Habari zao ziliandikwa na Yustino mfiadini ambaye alisimulia jinsi walivyotambulika kuwa Wakristo kwa sababu ya kulaumu maadili mabovu na uonevu wa hukumu wakauawa kwa amri ya liwali Lollo Urbicus .

Tangu kale wanaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kati ya watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 19 Oktoba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Watu wa Roma ya Kale
Jamii:Waliofariki 160
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Italia
Sabiniani na Potensyani

thumb|Mt. Sabiniano akikatwa kichwa.
**Sabiniani na Potensyani** (kwa Kifaransa: *Savinien et Potentien*; walifariki Sens, Ufaransa, karne ya 4 hivi) ni kati ya mashahidi wa imani ya Kikristo waliouawa wakati wa dhuluma ya serikali ya Dola la Roma. 

Inasadikika kwamba walikuwa wachungaji wa kwanza wa mji huo waliokamilisha huko kwa kifodini chao ungamo lao la imani.

Tangu kale wanaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kati ya watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 19 Oktoba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Révérends pères Richard et Giraud, *Bibliothèque sacrée ou dictionnaire universel... des sciences ecclésiastiques*, tome XXIXe, Paris, chez Méquignon-Havard, 10 rue des Saints-Pères, 1827, pp.194-206

## Viungo vya nje
* Brève notice hagiographique, sur le site de l'Archidiocèse de Sens

Jamii:Waliofariki karne ya 4
Jamii:Mapadri
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Etbini

[thumb|[Sanamu yake.]]
**Etbini** (pia: **Ethbin, Yban, Iboan, Diboan, Diboen, Iben, Ibe, Abibon, Languis, Langui, Idunet, Ivinec**; 517 hivi - 600 hivi) alikuwa shemasi kutoka ukoo maarufu ambaye alikwenda kuishi kama mmonaki chini ya Vinvaleo.

Baada ya monasteri kusambaratishwa, akawa mkaapweke hadi kifo chake kwanza kwao Bretagne, Ufaransa, halafu kwa miaka 20 huko Kildare, Ireland . 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kati ya watakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 19 Oktoba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo 
* Albert Le Grand, Les vies des saints de la Bretagne Armorique : ensemble un ample catalogue chronologique et historique des evesques d'icelle... et le catalogue de la pluspart des abbés, blazons de leurs armes et autres curieuses recherches..., 5e édition, 1901, revue et corrigée par Guy Autret.  "La vie de Saint Ethbin" Pages 510-513. 
* Sylvette Denefle, Hagiographie sans texte : le culte de saint Diboan en Cornouaille armoricaine, in « Les Saints et les stars : le texte hagiographique dans la culture populaire » par Jean Claude Schmitt, Éditions Beauchesne, 1983, p. 135-143
* Butler, Albin. The Lives of the Fathers, Martyrs, and Other Principal Saints, Volume 10.  Pages 418-419. 

Jamii:Waliozaliwa 517
Jamii:Waliofariki 600
Jamii:Mashemasi
Jamii:wamonaki
Jamii:Wakaapweke
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Jamii:watakatifu wa Ireland
Verano wa Cavaillon

[thumb|Mt. Verano katika [mavazi ya kiaskofu.]]
**Verano wa Cavaillon** (alifariki Cavaillon, Provence, Ufaransa, 590 hivi) alikuwa askofu wa mji huo maarufu kwa maadili yake, hasa huruma kwa wagonjwa. 

Gregori wa Tours alisimulia baadhi ya miujiza yake.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kati ya watakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 19 Oktoba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*Musee de Conte 
*Santiebeati.it: San Verano di Cavaillon 
*Saint of the Day, October 19: *Veranus of Cavaillon*  at *SaintPatrickDC.org*
*Catholic Online: Veranus

Jamii:Waliozaliwa karne ya 6
Jamii:Waliofariki 590
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Akwilino wa Evreux

[thumb|[Sanamu yake.]]
**Akwilino wa Evreux** (Bayeux, Ufaransa, 620 hivi - Evreux, Ufaransa, 695 hivi) alikuwa askofu wa mji huo maarufu kwa maadili yake. 

Kabla ya hapo alikuwa askari, akaoa, ila baadaye alikubaliana na mke wake kuishi kitawa na kusaidia maskini.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kati ya watakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 19 Oktoba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Louis Duchesne, http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k107956w/f227.image Fastes épiscopaux de l'ancienne Gaule, vol II, Paris, 1910, p 227-228
* Honoré Fisquet, *La France pontificale, histoire chronologique et biographique des archevêques et évêques de tous les diocèses de France. Métropole de Rouen. Évreux*, Paris, pp. 6-7
* Alphonse Chassant e G.-Er. Sauvage, ''Histoire des évêques d'Évreux avec des notes et des armoiries*, Évreux 1846, pp. 17-18
* *De sancto Aquilino episcopo Ebroicensi in Gallia* , in *Acta Sanctorum octobris'', vol. VIII, pp. 489-510

Jamii:Waliozaliwa 620
Jamii:Waliofariki 695
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Fridesvida

la kioo cha rangi, kanisa kuu la Gloucester.]]
**Fridesvida** (jina asili: **Frithuswith**, pia: *Frevisse*, *Fris*, n.k.; 650 hivi - Binsey, 727) alikuwa binti wa mfalme mdogo nchini Uingereza. Alianzisha monasteri dabo huko Oxford  akaiongoza kama abesi.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waanglikana kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 19 Oktoba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
Filipo Howard

thumb|right|Mt. Filipo Howard alivyochorwa.
**Filipo Howard** (28 Juni 1557 – 19 Oktoba 1595) alikuwa mtu wa ukoo maarufu nchini Uingereza na binamu wa Malkia Elizabeti I.

Baada ya kuishi kwa anasa katika ikulu, alipata uongofu wa kimaadili aliposikiliza hoja za mapadri Wakatoliki (1581) na hatimaye aliacha madhehebu ya Anglikana ajiunge na Kanisa Katoliki, ingawa kwa siri, kutokana na dhuluma ya serikali.

Hatimaye alikamatwa na kufungwa hadi kifo chake miaka 10 baadaye. Gerezani alishangaza watu kwa jinsi alivyoishi katika sala na matendo ya toba hadi alipokwisha kwa kuteswa na kwa kukosa mahitaji .

Papa Pius XI alimtangaza mwenye heri tarehe 15 Desemba 1929, halafu Papa Paulo VI tarehe 25 Oktoba 1970 alimtangaza kuwa mtakatifu mfiadini pamoja na wenzake 39.

Sikukuu yake ni tarehe ya kifodini chake.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* 
* Sigrid Undset, *Stages on the Road*, copyright 1934.
* History Orb
* 

Jamii:Waliozaliwa 1557
Jamii:Waliofariki 1595
Jamii:Wafiadini Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Uingereza
Angel Coulby

**Angel Coulby** alizaliwa Islington, London, 30 Agosti 1980) naye ni Afro-Guyanese .  

## Elimu
Alisomea digrii ya uigizaji katika Chuo Kikuu cha Queen Margaret, Edinburgh, akapata la kwanza na akapewa Bursary ya Laurence Olivier mnamo 2000. 

## Kazi
Coulby anaonekana mara ya kwanza katika sehemu ya scariest Places on Earth kama mwanafunzi ambaye alikutana na mzuka.  

Mafanikio yake yalikuja mnamo 2001 na jukumu lake katika John Ort Vaughan BBC sitcom 'Orrible. Baadaye alichaguliwa kucheza Gwen, msichana mchanga anayejulikana pia kama Guinevere ambaye baadaye angekuwa Malkia, katika safu ya kufurahisha BBC One Merlin. 

## Maisha binafsi
Mnamo mwaka wa 2019, Coulby alitangaza kuwa hivi karibuni amekuwa mama wa mtoto wa kiume aliyezaliwa mnamo mwaka 2018
.
## Tanbihi
## Viungo vya nje
* 

Jamii:Waigizaji filamu wa Uingereza
Mlima Patti

thumb|Mlima Patti
**Mlima Patti** ni mlima wenye urefu wa mita 458 na pia ni kivutio cha watalii unaopatikana Lokoja, 
Nigeria. 

Jina Nigeria lilibuniwa na Flora Shaw mnamo 1914 wakati akiwa akiangalia Lokoja kutoka juu ya Mlima Patti. 

Jamii:Milima ya Nigeria
Dennis Bergkamp

thumb|Dennis Bergkamp (2014)
thumb|Sanamu la Dennis Bergkamp nje ya uwanjawa emirates
**Dennis Bergkamp,** ni mchezaji wa zamani wa soka alikuwa ni kiungo na alikuwa ni mzaliwa wa Uholanzi katika mji wa Amsterdam, alizaliwa tarehe 10 Mei 1969. 

Alionekana na timu ya Ajax akiwa na umri wa miaka 11 na akaanza kucheza kwa ustadi mnamo 1986.mnamo mwaka 1993 alisainiwa na klabu ya  inter milan ya nchini Italia ambapo alikuwa na misimu miwili mibaya.Baadaye akajiunga na timu ya Arsenal mnamo 1995, aliboresha maisha yake, akiisaidia klabu  kushinda mataji matatu ya Ligi Kuu, mataji manne ya Kombe la FA, na kutinga Fainali ya Ligi ya Mabingwa ya UEFA 2006, ambayo ilionekana mara yake ya mwisho kama mchezaji. Licha ya kubaini hamu ya kutokufundisha, Berkgamp aliwahi kuwa msaidizi wa Ajax kati ya mwaka 2011 na 2017.

Jamii:Wachezaji mpira wa Uholanzi
Luzern

thumb|Baadhi ya picha zinazoonesha mji wa Luzern.
**Luzern** ni jiji katikati mwa Uswisi, katika sehemu inayozungumza Kijerumani.

Luzern ni mji mkuu wa jimbo la Luzern na sehemu ya wilaya ya jina hilohilo moja. 

Ikiwa na idadi ya watu takribani 82,000, Luzern ni mji wenye watu wengi zaidi katika Uswisi ya Kati, na kitovu cha uchumi, uchukuzi, utamaduni, na vyombo vya habari katika mkoa huo. 

Eneo la miji la jiji lina manispaa na miji 19 yenye idadi ya watu wapatao 220,000.

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya Uswisi

Jamii:Miji ya Uswisi
Orodha ya miji ya Uswisi

Hii ni **orodha ya miji 20 mikubwa zaidi ya nchi ya Uswisi**  .

#Zürich
#Geneva
#Basel
#Lausanne
#Bern
#Winterthur
#Lucerne
#St. Gallen
#Lugano
#Biel/Bienne
#Thun
#Bellinzona
#Köniz 
#Fribourg
#La Chaux-de-Fonds
#Schaffhausen
#Chur
#Vernier
#Uster
#Sion

## Picha

File:Veduta di Zurigo 2.jpg|Zürich
File:Geneve 2005 001 Ork.ch.jpg|Geneva
File:Basel - Münsterpfalz1.jpg|Basel
File:Lausanne depuis le Mont Tendre.JPG|Lausanne
File:Bern luftaufnahme.png|Bern
File:Lucerne city, lake and mountains.jpg|Lucerne
File:Lago di Lugano at Sunset.jpg|Lugano
File:St Gallen Kathedrale Türme.jpg|St Gallen

## Marejeo

Uswisi
Machu Picchu

**Machu Picchu** ni mji wa kale unaopatikana katika nchi ya Peru.

Machipichu ni mji ambao ulikuwa umepotea kwa sababu ulikuwa katikati ya milima. Watu walikuwa wakiishi huko pamoja na mifugo yao, waliweza kugundua kuwa hapo waliishi watu kwa sababu nyumba zilizojengwa na binadamu zipo mpaka sasa na hakuna mtu huko ila mifugo tu. 

Wanasayansi walijaribu kutambua nini kilichotokea lakini hawakuweza, ila walijaribu kukisia kuwa ni vita ndivyo vilivyosababisha watu wasiwepo tena.

Jamii:Historia ya Peru
Zig na Sharko

**Zig na Sharko** ni filamu ya katuni kutoka Ufaransa (2010) ambayo inahusu mbwa ambaye jina lake ni Zig akitamani kumla samaki mtu lakini kuna papa ambaye anamlinda samaki mtu huyu asiliwe na papa ila Zig anakutana na konokono ambaye atamsaidia kumpa mawazo ya jinsi ya kumkamata ili amle samaki mtu huyu. lakini mwisho wa siku papa anatokea na kwenda kumsaidia ili asiliwe na Zig na siku zxote huwa anafika kwa kati na kwenda kumsaidia kabla hajaliwa na Zig.

Jamii:Filamu za Ufaransa
Jamii:Filamu za 2010
Jamii:Katuni
Fribourg

[thumb|[Majira ya kupuputika majani huko Fribourg]]
**Fribourg** ni mji mkuu wa jimbo la Uswisi la Fribourg na wilaya ya La Sarine. Iko pande zote mbili za mto Saane / Sarine, kwenye Jangwa la Uswisi, na ni kituo kikuu cha kiuchumi, kiutawala na kielimu kwenye mpaka wa kitamaduni kati ya Uswisi wa Ujerumani na Ufaransa (Romandy). 

Jiji lake la kale, mojawapo ya utunzaji bora nchini Uswisi, linakaa kwenye kilima kidogo cha miamba juu ya bonde la Sarine.

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya Uswisi

Jamii:Miji ya Uswisi
Martial Papy Mukeba

**Martial Papy Mukeba** (jina kamili: **Mukeba wa Mukeba Martial Papy**) ni mwandishi wa habari wa Kongo anayefanya kazi kwenye Radio Okapi na mwandishi wa zamani wa Deutsche Welle mashariki mwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo.

## Wasifu 
Martial Papy Mukeba alizaliwa mnamo Mei 23, 1983 huko Uvira, katika mkoa wa Kivu Kusini (mashariki wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo). Yeye ni mtoto wa Mukeba Kongolo Charles na Bita Linda Doris.

## Kazi ya media 
### Redio 
Martial Papy alianza kazi yake ya uandishi wa habari mnamo 2004 katika *Redio Télévision Muungano Beni* katika mkoa wa Beni wa Kivu Kaskazini. Miaka miwili baadaye, alifanya kazi kama mwandishi wa kipindi cha Ufaransa cha redio ya kimataifa ya Ujerumani Deutsche Welle mashariki mwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo hadi 2010.

Mnamo 2013, Martial Papy Mukeba aliajiriwa na redio ya UN na Fondation Hirondelle Radio Okapi. Inashughulikia matukio ya sasa katika eneo la Beni - Butembo na Lubero huko Kivu Kaskazini, eneo lililoathiriwa na vurugu kutoka kwa vikundi vyenye silaha kwa zaidi ya miongo miwili. Yeye hufanya ripoti nyingi juu ya hali katika eneo hili.

## Tuzo 
Mukeba wa Mukeba Martial Papy alialikwa na kuheshimiwa na Chama cha Waandishi wa Habari cha Kongo ( *UNPC* ) na Kongo ya Vyombo vya Habari vya Kongo ( *OMEC* ) mnamo Mei 2019. Ilipokea *tuzo ya uhuru wa vyombo vya habari* ya *Lucien Tshimpumpu* katika toleo lake la sita. Mwaka huo huo, alipokea *nyara* ya *"* Lipanda *"* inayoitwa uhuru wa mwandishi bora wa mwaka katika mkoa wa Beni . Kombe hili huzawadia watu ambao wanafaulu katika nyanja tofauti.

Mnamo Juni 2020, alipokea cheti cha ubora kutoka kwa uratibu wa jumla wa majibu dhidi ya Ugonjwa wa Virusi vya Ebola katika majimbo ya Ituri, Kivu Kusini na Kivu Kaskazini kwa mchango wake katika mapambano dhidi ya janga la kumi la ugonjwa wa virusi vya Ebola uliotangazwa tangu Agosti 1, 2018 na Shirika la Afya Duniani (WHO) katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo.

## Marejeo 
## Viungo vya nje
* Papy ya Vita kwenye Twitter

Jamii:Waliozaliwa 1983
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Yohane wa Brebeuf

thumb|Mt. Yohane alivyochorwa.
 wa Amerika Kaskazini.]]
**Yohane wa Brebeuf**, S.J. (Condé-sur-Vire, Normandy, Ufaransa 25 Machi 1593 &ndash; karibu na Midland, Ontario, Kanada, 16 Machi 1649) alikuwa padri wa Wajesuiti mmisionari kwa Wahuroni wa Amerika Kaskazini tangu mwaka 1625 (isipokuwa 1629 - 1633).

Alikamatwa pamoja na Waindio hao, akateswa kikatili sana akauawa na Wairoki, kabila lingine la Waindio.

Alitangazwa na Papa Pius XI kuwa mwenye heri tarehe 21 Juni 1925, na kuwa mtakatifu tarehe 29 Juni 1930. 

Sikukuu ya kundi lake  la wafiadini huadhimishwa tarehe 19 Oktoba, lakini ya kwake mwenyewe huadhimishwa tarehe ya kifodini chake.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo ya Kiswahili
* Masomo ya Breviari - Sikukuu za Bwana, za Bikira Maria na za Watakatifu - Ndanda Mission Press 1978, uk 388-390
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 363-364

## Marejeo ya lugha nyingine
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Viungo vya nje
* Bimbenet-Privat, Michèle, « Le buste reliquaire de saint Jean de Brébeuf par Charles de Poilly (1664), Un chef-d'œuvre de l'orfèvrerie parisienne conservé au Québec », Bulletin de la Société nationale des antiquaires de France 1995, Paris, Édition-diffusion de Boccard, 1997, p.&nbsp;229-235, 4 ill.
* Derome, Robert, « Le buste-reliquaire de saint Jean de Brébeuf, histoires et mythes », Bulletin de la Société nationale des antiquaires de France 1995, Paris, Édition-diffusion de Boccard, 1997, p.&nbsp;236-253, 6 ill.
* Rev. Sabine Baring-Gould (M.A.). "THE JESUIT MARTYRS IN CANADA. (A.D. 1644-1649.)." In: *The Lives of the Saints.* Volume the Eighth: July - Part II. London: John C. Nimmo, 1898. pp.&nbsp;733–788.

Jamii:Mapadri
Jamii:Wamisionari
Jamii:Wafiadini Wakristo

Jamii:Watakatifu wa Kanada
Scott Adkins

thumb|Picha ya msanii Scott Adkins alimaarufu zaidi kwa jina la Boyka
**Scott Edward Adkins** (alizaliwa 17 Juni 1976) ni mwigizaji na mzalishaji wa filamu, mtayarishaji, mwandishi wa skrini, mazoezi ya viungo, na msanii wa kijeshi wa Uingereza.

Scott Edward Adkins alizaliwa katika mji wa Sutton Coldfield ndani ya Birmingham huko Uingereza na alikuwa mtoto wa wauzanyama.

Mara ya kwanza aliupenda mchezo wa ngumi akiwa na miaka kumi. Alipotembelea kituo cha judo akiwa na baba yake pamoja na kaka yake. Baada ya kuibiwa akiwa na umri wa miaka 13, shauku yake katika sanaa ya kijeshi ilikua zaidi. Mwaka huo huo, alianza kufanya mazoezi ya Taekwondo. Alivyokua na miaka kumi na sita, Scott alianza kujifunza mchezo wa kickboxing akiwa na Antony jones. Akawa mchezaji mzuri wa kickboxing. Pia ana ujuzi wa michezo kama vile Karate, Krav Maga, Wushu, Ninjutsu, Jiujistu, Muay Thai, Capoeira na mazoezi ya Acrobatic. 

Ameanza kuigiza mwaka 2001 ameshaigiza filamu kama vile IP Man4,The Expendable2, Wolf Warrior, Triple Threat, Zero Dark Thirt, Ninja na nyinginezo. Amecheza mpiganaji wa gereza la Urusi Yuri Boyka katika filamu ya 2006 Undisputed II: Man Last Standing na mwendelezo wake, Undisputed III: Redemption (2010) na Boyka: Undisputed (2016); Casey Bowman katika filamu ya 2009 Ninja na mwendelezo wake wa Ninja 2013: Kivuli cha Chozi; Kifaransa katika filamu ya 2018 Mkusanyaji wa Deni na mkusanyaji wake wa Ushuru wa Deni wa 2020 (akicheza na Louis Mandylor). Alicheza pia John, wa Askari wa Ulimwenguni: Siku ya Kuhesabu (akichukua nafasi ya Jean-Claude Van Damme kama mhusika mkuu), na ameonekana katika The Bourne Ultimatum na Zero Giza Thelathini. 

Alikuwa pia na majukumu ya kuigiza katika Wolf Warrior na Ip Man 4 akicheza mpinzani mkuu katika sinema zote mbili, na alikuwa na majukumu ya kusaidia katika Daktari Strange na The Expendables 2.

Jamii:Waigizaji filamu wa Uingereza
Mlima Shani

[thumb|Mlima Shani; mbele yake [kanisa la Utatu Mtakatifu.]]
**Mlima Shani** ni mlima unaopatikana nchini Georgia. 

Una mwinuko wa mita 4,451 (futi 14,603) na uko kwenye mpaka wa kimataifa kati ya Georgia na Ingushetia, Urusi.

Jamii:Milima ya Georgia
Boonie Bears

**Boonie Bears** ni filamu ya uigizaji ya vichekesho ya familia ya Kichina iliyoongozwa na Ding Liang na Liu Fuyuan. Ilitolewa mwaka 2015. 

Ingawa ilikosolewa na watazamaji wengine wa China kwa kufanana kwake na Walt Disney's Frozen. kipindi hicho kinahusu dubu ndugu wawili wanaokaaa pamoja msituni na wa tayari kumzuia binadamu aendaye kwa jina la Victor ili asi kate miti na kuhakikisha usalama kwa wanyama wote wa msituni. na licha ya haya yote Victor anapata msaada kutoka kwa bosi wake ila dubu hufanikisha kila kitu kila mara.

Jamii:Filamu za China
Jamii:Filamu za 2015
Sion, Uswisi

thumb|mojawapo ya picha zinazoonesha bonde la Rhone.
**Sion** ni mji wa Uswisi, manispaa, na mji mkuu wa jimbo la Valais na wilaya ya Sion. Kuanzia Desemba 2019 ilikuwa na idadi ya watu 34,710.

Mnamo 17 Januari 1968, manispaa ya zamani ya Bramois iliungana na manispaa ya Sion. Mnamo 1 Januari 2013, manispaa ya zamani ya Salins iliungana na manispaa ya Sion, na mnamo 1 Januari 2017, Les Agettes alifanya vivyo hivyo.

Alama katika Sion ni pamoja na Basilique de Valère na Château de Tourbillon. Sion ina uwanja wa ndege wa matumizi ya raia na jeshi, ambayo hutumika kama msingi wa ujumbe wa uokoaji wa anga.

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya Uswisi

Jamii:Miji ya Uswisi
3 Idiots

**3 Idiots** ni filamu ya mwaka 2009 kutoka Uhindi ambayo inahusu vijana watatu ambao ni Farhan, Raju na Ranchoddas (jina la utani Rancho) ambao walijiunga katika chuo cha uhandisi kiitwacho Imperial College of Engineering kilichopo jijini Delhi. Farhan mwenyewe alitaka kuwa mpiga picha wa wanyama pori lakini alijiunga katika chuo cha uhandisi ili kuwa mhadisi ili kumridhisha baba yake wakati Raju yeye alitaka kuwa mhandisi ili apate kazi itakayo iokoa familia yake katika umaskini wakati Rancho yeye alitaka kuwa mhandisi kwa moyo wake wote. Baada ya Rancho kutoa majibu yasiyo ya kawaida darasani na mapigano ya mara kwa mara na walimu na mkurugenzi, Viru Sahastrabudhe (jina la utani Virusi) aliamua kuharibu mahusiano ya vijana hawa. Raju aliamua kujiweka mbali na Rancho, lakini wakati baba yake Raju ambaye amepooza alipata dharura ya matibabu, Rancho alimsaidia kwa msaada kutoka kwa mtoto wa mwisho Virusi aitwaye Pia, ambaye alitokea kumpenda Rancho.Mwisho wa mwaka Rancho alikuwa wa kwanza darasani wakati Farhan na Raju wakiwa wa mwisho.

Baada ya miaka kadhaa wakiwa wanakaribia kuhitimu,Rancho aliendelea kuwa zidi wenzake katika masomo. Usiku mmoja wakiwa wa melewa sana watatu hao waliingia katika nyumba ya virusi kwaniia ya Rancho kuthibitisha mapenzi yake juu ya Pia wakati, Farhan na Raju wao walikuwa wakikojua katika ukuta wa Virusi na kupiga kelele ambazo zilimuamsha Virusi na  katika harakati za kukimbia virusi alimuona Farhan na Virusi akamwabia aandike barua atakayokiri makosa yake ili afukuzwe chuoni hapo au awashitaki wenzake ili wafukuzwe, Farhan aliamua kujiua lakini alipona kwa msaada wa marafiki na wanafamilia. Kwamwanzo mpya wa maisha yake Raju alifanikiwa kupata kazi wakati, Raju alipokea ofa kutoka kwa mpiga picha wake kipenzi na kupewa baraka na baba yake.

## Marejeo 
Jamii:Filamu za India
Jamii:Filamu za 2009
Chur

thumb|Mtazamo wa mji.
**Chur** ni mji mkuu na mji mkubwa wa kantoni ya Uswisi ya Grisons na iko katika bonde la Grisonian Rhine, ambapo Rhine inageuka kuelekea kaskazini, katika sehemu ya kaskazini ya kantoni. 

Jiji, ambalo liko upande wa kulia ya Rhine, linajulikana kama mji wa zamani zaidi wa Uswisi.

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya Uswisi

Jamii:Miji ya Uswisi
Serge Le Griot

**Ngoy Lusungu Serge** (anafahamika zaidi kama **Serge Le Griot**) ni mwandishi na mshairi wa nyimbo kutoka mkoa wa Kivu Kaskazini.

## Wasifu 
### Utoto na elimu: 1995-2013 
Ngoy Lusungu Serge alizaliwa mnamo 12 Februari 1995 katika jiji la Goma (Kivu Kaskazini), mashariki mwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Akiwa na shauku juu ya mashairi ya kisasa tangu utotoni, alianza kwenye kundi za michezo. Baada ya miaka michache katika kikundi cha "Echos des plume" cha kituo cha kitamaduni cha Goma, mnamo 2014 ilizinduliwa kuwa mshtuko ili kutoa sauti kwa maandishi haya yaliyofichwa kwa muda mrefu kwenye daftari. Miaka miwili baadaye, aliondoka nyumbani kwake kwenda kuishi katika mji mkuu wa zamani wa Burundi, jiji la Bujumbura, kwa sababu za masomo.

## Diskografia 
Mnamo 2018, Serge Le Griot alitoa albamu yake ya kwanza ya Slam ya nyimbo 6 na mtindo mpya uitwao "Afroslamusic". Kwa hivyo anakuwa msanii wa kwanza kutoka Afrika ya Kati kutoa albamu na chanzo cha msukumo kwa wengine kadhaa ambao utafuata. Albamu yake ya pili iitwayo *"Shauku"* imepangwa kufanyika mwaka huu wa 2020.

### Albamu 
* 2020 : **Shauku**
** *Rumoge*
** *Mashindano yetu*
** *Monsieur*
** *Inzoga*
** *Shauku*
* 2018 : **Griot**
** *Griot*
** *Slam Afrique*
** ''Danse d'amour*
** *amour presidentiel*
** *Quitter un mshairi*
** *Tujenge Amahoro''

## Heshima 
* 2016 : Mshindi wa mabalozi vijana wa shindano la amani aitwaye « Maneno 1000 ya rangi »

## Tanbihi 
Jamii:Waliozaliwa 1995
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waandishi wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Kupoza kwa hewa

thumb|316x316px|Pezi za kupoza zinaongeza uso wa kitu chenye joto
**Kupoza kwa hewa** ni njia ya kutawanya joto mahali pasipotakiwa. Uso wa kitu chenye joto unapitishiwa hewa iliyo na jotoridi ndogo zaidi. 

Kunatumiwa katika injini ya mwako ndani, injini ya umeme, vifaa vya kielektroniki, kwa mfano kompyuta, na pia kwa utunzaji wa vyakula.

Injini inaweza kuharibika kutokana na upanuzi wa sehemu zake penye joto kali, katika vifaa vya umeme joto kali linaweza kuharibu nyaya na vifaa ndani yake (kapasita, vidukizi, vikinza n.k.). Kupunguza jotoridi ya vyakula juu ya sentigredi 0 kunachelewesha pia bakteria na mabadiliko yanayoweza kuharibu vyakula.

Kupoza kwa hewa kunatekelezwa kwa kuongeza uso wa kitu chenye joto, kwa kuongeza mwendo wa hewa juu ya uso wake au kwa kuunganisha mbinu hizo.

Katika utarakilishi, kupoza kwa hewa ni mfumo unaotumika ili kupepelea vijenzi ndani ya tarakilishi. Kwa mfano kipepeo tarakilishi ni mfumo wa kupoza kwa hewa.

## Tanbihi
## Marejeo 
*

Jamii:Teknolojia
Jamii:Kompyuta
Orodha ya miji ya Ukraini

Hii ni **orodha ya miji 460 ya nchi ya Ukraini**.

City status is provided in the following table

## Marejeo
## Viungo vya nje
* Regions of Ukraine and their composition 
* 2001 Ukrainian census, Population Structure 
* www.world-gazetteer.com  


Ukraine
Thun

thumb|Moja kati ya picha za Thun mnamo 2012
**Thun** ni mji na manispaa katika wilaya ya utawala ya Thun katika jimbo la Bern nchini Uswizi. Iko mahali Aare inapita kutoka Ziwa Thun (Thunersee), kilomita 30 (maili 19) kusini mashariki mwa Bern.

Kuanzia Desemba 2018 manispaa ina karibu wakazi 45,000 na karibu 80,000 wanaishi katika mkusanyiko.

Mbali na utalii, mashine na uhandisi wa vifaa vya usahihi, jumba kubwa zaidi nchini, tasnia ya chakula, silaha na uchapishaji zina umuhimu wa kiuchumi kwa Thun.

Lugha rasmi ya Thun ni (aina ya Uswisi ya Kiwango) Kijerumani, lakini lugha kuu inayozungumzwa ni lahaja ya kawaida ya Alemannic ya Uswizi ya Ujerumani.

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya Uswisi

Jamii:Miji ya Uswisi
Chamwino mjini

**Chamwino mjini** ni kata ya Wilaya ya Chamwino katika Mkoa wa Dodoma nchini Tanzania yenye msimbo wa posta 41109 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 16,424 .

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Dodoma
Jamii:Wilaya ya Chamwino
Igulungu

**Igulungu** ni kata ya Wilaya ya Uyui katika Mkoa wa Tabora, Tanzania yenye postikodi namba **45228**.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa 13,708 . 

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Uyui
Jamii:kata za Mkoa wa Tabora
Kaprasi wa Agen

la kioo cha rangi.]]
**Kaprasi wa Agen** (alifariki Agen, Akwitania, leo nchini Ufaransa, 303 hivi) alikuwa Mkristo aliyeuawa kwa ajili ya imani yake kutokana na dhuluma ya kaisari Dioklesyano.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakristo wa madhehebu mbalimbali kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 20 Oktoba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*St. Caprasius, Martyr at the Christian Iconography web site

Jamii:Waliofariki 303
Sindolfi

**Sindolfi wa Reims** (Akwitania, karne ya 6 - Aussonce, karibu na Reims, Ufaransa, 600 hivi) alikuwa mkaapweke msituni aliyejulikana na Mungu tu . 

Hata hivyo inasimuliwa kwamba aliwafafanulia Biblia watu wa jirani akapewa upadri.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 20 Oktoba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
Flodoard, ''Histoire de l'église de Reims'' (l' *Historia ecclesiæ Remensis* écrite en latin), livre II, chapitre IX.

Jamii:Waliozaliwa karne ya 6
Jamii:Waliofariki 600

Jamii:Mapadri
Andrea Kalibita

**Andrea Kalibita** (Krete, Ugiriki, karne ya 8 - Konstantinopoli, leo nchini Uturuki, 767) alikuwa mmonaki mwenye maisha magumu sana tangu ujanani, ambaye alidhulumiwa, akapigwa mijeledi mara kadhaa, akateswa na hatimaye kuuawa na kaisari Konstantino V kwa kutupwa chini jalalani kutoka ngome ya mji kwa sababu ya kutetea heshima kwa picha takatifu. 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 20 Oktoba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
*Attwater, Donald and Catherine Rachel John. *The Penguin Dictionary of Saints*. 3rd edition. New York: Penguin Books, 1993. ISBN 0-14-051312-4.
*
*
*

## Viungo vya nje
* http://www.newadvent.org/cathen/01473b.htm
* http://www.catholic.org/saints/saint.php?saint_id=859

Jamii:Waliozaliwa karne ya 8
Jamii:Waliofariki 767
Jamii:Wamonaki
Jamii:Wafiadini Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Ugiriki
Maria Bertila Boscardin

[thumb|[Picha yake halisi.]]
**Maria Bertila Boscardin** (jina la awali: Anna Francesca; Brendola, 6 Oktoba 1888 – Treviso, 20 Oktoba 1922) alikuwa bikira wa Italia kaskazini ambaye, kisha kujiunga na shirika la kitawa la Masista Walimu wa Mt. Dorotea la Vicenza, alihudumia wagonjwa hospitalini kwa upendo wa ajabu ili wapate afya wa mwili na wa roho.

Alitangazwa mwenye heri na Papa Pius XII tarehe 8 Juni 1952, halafu mtakatifu na Papa Yohane XXIII tarehe 11 Mei 1961. 

Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe ya kifo chake.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo ya Kiswahili
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 365-366
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 322-323

## Marejeo ya lugha nyingine
* Attwater, Donald and Catherine Rachel John. *The Penguin Dictionary of Saints*. 3rd edition. New York: Penguin Books, 1993. ISBN 0-14-051312-4.

## Viungo vya nje
* Saints.SQPN: Maria Bertilla Boscardin
* Catholic ONLINE: Maria Bertilla Boscardin
Ubaridi maji

thumb|281x281px|Ubaridi maji wa tarakilishi.
Katika utarakilishi, **ubaridi maji** (kwa Kiingereza: *water cooling*) ni mfumo unaotumika ili kupoza kwa maji vijenzi ndani ya tarakilishi. Kwa mfano pampu ya maji ni mfumo wa ubaridi maji.

## Marejeo 
* Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Jamii:Kompyuta
Jamii:Intaneti
Vendelini wa Trier

wake (Staatsgalerie Stuttgart).]]
**Vendelini wa Trier** (labda Uskoti, 554 hivi - Sankt Wendel, Saarland,  Ujerumani, 617) alikuwa mkaapweke katika jimbo la Trier kuanzia mwaka 561 au 565 hadi kifo chake.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 21 Oktoba. 

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* http://www.heiligen.net/heiligen/10/20/10-20-0617-wendelin.php Wendelin van Trier katika Heiligen.net

Jamii:Waliozaliwa 554
Jamii:Waliofariki 617
Jamii:Wakolumbani
Jamii:Wakaapweke
Jamii:Watakatifu wa Uskoti
Jamii:Watakatifu wa Ujerumani
Mfuatano

[thumb|371x371px|Mfuatano wa [namba halisi (samawati).]]
Katika hisabati, **mfuatano** (kwa Kiingereza: *sequence*) ni mfululizo wa vipengee ambamo urudiaji unaruhusiwa na mpango ni muhimu.

## Marejeo 
* Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Jamii:Kompyuta
Jamii:Hisabati
Dasio, Zotiko na Kayo

katika *Menologion of Basil II* ukionyesha wafiadini hao.]]
**Dasio, Zotiko na Kayo** (walifariki 303) ni Wakristo wa Nikomedia, leo Izmit nchini Uturuki ambao waliuawa kwa kutoswa baharini wamefungiwa mawe makubwa shingoni wakati wa dhuluma ya kaisari Dioklesyano kwa kusingiziwa kwamba walichoma ikulu yake .

Wanaheshimiwa na Kanisa Katoliki, Waorthodoksi na Waorthodoksi wa Mashariki kama watakatifu wafiadini. 

Sikukuu yao inaadhimishwa kila mwaka tarehe 21 Oktoba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:waliozaliwa karne ya 3
Jamii:Waliofariki 303
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Uturuki
Kiteuzi

[thumb|272x272px|Kipanya [Nyekundu|chekundu.]]
[thumb|267x267px|Kiguso cha [IBM Notebook.]]
Katika utarakilishi, **kiteuzi** (kwa Kiingereza: *selector or pointing device*) kinamwezeshaa mtumiaji kudhibiti michoro data katika tarakilishi. Kwa mfano, kipanya au kiguso ni viteuzi.

## Marejeo 
* Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Jamii:Kompyuta
Jamii:Intaneti
Kiguso

[thumb|291x291px|Kiguso cha [IBM Notebook.]]
Katika utarakilishi, **kiguso** (kwa Kiingereza: *touchpad* au *trackpad*) ni kiteuzi kinachotumika ili kudhibiti kielekezi cha tarakilishi kwa vidole.

## Marejeo 
* Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Jamii:Kompyuta
Jamii:Intaneti
Milima ya Skandinavia

thumb|Mahali pa milima ya Skandinavia kwenye ramani
**Milima ya Skandinavia** *(kwa Kiingereza: Scandinavian Mountains)*  ni safu ya milima ambayo hupitia kwenye Rasi ya Skandinavia. 

Pande za magharibi za milima hiyo huteremka vikali kwenye Bahari ya Kaskazini na Bahari ya Norwei, ambapo huunda fyord za Norwei. 

Upande wa kaskazini inaunda mpaka kati ya Norwei na Uswidi, ikiendelea katika Mzingo aktiki. Sehemu ndogo ya masafa huingia Ufini, ambako si marefu tena. 

Mlima wa juu zaidi katika safu hiyo ni Galdhøpiggen ulioko kusini mwa Norway ukiwa na mita 2469 juu ya usawa wa bahari. Mlima mkubwa upande wa Uswisi ni Kebnekaise ukiwa na mita 2104 juu ya UB. Halti ni kilele cha juu zaidi nchini Ufini kwa mita 1324. 

Mahali pa safu hiyo karibu na Bahari ya Aktiki na Atlantiki ya Kaskazini pamesababisha kuwepo kwa viwanja vingi vya barafu na barafuto .

## Marejeo 
Jamii:Milima ya Uswidi
Jamii:Milima ya Ufini
Jamii:Milima ya Norwei
Jamii:Milima ya Ulaya
Jamii:Skandinavia
Thukidides

[thumb|Nusu sanamu ya Thukidides katika Jumba la kumbukumbu la Royal Ontario, [Toronto, Ontario|Toronto, Kanada (kopi ya Kiroma ya sanamu asilia ya Kigiriki).]]
**Thukydides** (kwa Kigiriki Θουκυδίδης, *Thukudídēs*; alizaliwa mnamo mwaka 460 KK - aliaga dunia mnamo mwaka 400 KK)  alikuwa kiongozi wa kijeshi na mwanahistoria wa Ugiriki ya Kale kutoka Athini anayekumbukwa hasa kwa maandishi yake kuhusu Vita ya Peloponesi (431 KK hadi 404 KK) kati ya Athini na Sparta. 

Alikuwa mtoto wa Olorus. 

Aliitwa "baba wa historia ya kitaalamu" kwa jitihada zake za kukusanya habari kutoka vyanzo vingi na kusimulia historia bila msimamo wa upande mmoja.

## Marejeo 
## Kusoma zaidi 
* Herodotus, , AD Godley (mtafsiri), Cambridge: Harvard University Press (1920). ISBN&nbsp;0-674-99133-8&nbsp;.
* Pausanias, *Maelezo ya Ugiriki*, Vitabu I-II, ( Loeb Classical Library ) iliyotafsiriwa na WHS Jones; Cambridge, Massachusetts: Chuo Kikuu cha Harvard Press; London, William Heinemann Ltd. (1918). ISBN&nbsp;0-674-99104-4 .&nbsp;.
* Plutarch, , Bernadotte Perrin (mtafsiri), Cambridge, MA. Chuo Kikuu cha Harvard Press. London. William Heinemann Ltd. (1914). ISBN&nbsp;0-674-99053-6&nbsp;.
* Thucydides, *Vita vya Peloponnesia* . London, JM Dent; New York, EP Dutton (1910).&nbsp;.

## Tovuti nyingine 
*   
* Fasihi fupi ya Thucydides  Lowell Edmunds, Chuo Kikuu cha Rutgers
* Mradi wa Perseus Thucydides, Jedwali la Yaliyomo
* Tafsiri ya Thomas Hobbes ya Thucydides

Jamii:Waliozaliwa 460 KK
Jamii:Waliofariki 400 KK
Jamii:Wanahistoria wa Ugiriki
Jamii:Waandishi wa Kigiriki
Kitambazo

[thumb|[Mchoro wa kitambazo.]]
Katika utarakilishi, **kitambazo** (kwa kiingereza: *scanner* au *image scanner*) ni kifaa kinachotumiwa na tarakilishi ili kutambaza maandishi yaliyochapwa na kuyabadilisha kuwa michoro ya kidijiti.

## Marejeo 
* Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Jamii:Kompyuta
Jamii:Intaneti
Kituo egeshi

[thumb|307x307px|[Kompyuta bapa|Tarakilishi bapa juu ya kituo egeshi.]]
Katika utarakilishi, **kituo egeshi** (kwa Kiingereza: *docking station, port replicator (hub) au dock*) ni kitu kinachotumika ili kuunganisha tarakilishi mpakato na kipembezo kingine. Lakini, leo kituo egeshi kinatumika kwa vifaa vingine vingi kama simu au kipanya. Kwa mfano, kifaa cha mchezo video kinachoitwa Switch na Nintendo kinatumia kituo egeshi ili kuchaji umeme Switch na kuonyesha kiwambo cha Switch katika televisheni. 

Image:Esata usb docking station IMGP0285 wp.jpg
Image:USB-C dock front.jpg
Image:USB-C dock - back.jpg

## Marejeo 
* Kahigi, K. K. (2007). Ujanibishaji wa Office 2003 na Windows XP kwa Kiswahili Sanifu. Kioo cha Lugha, 5(1).

Jamii:Kompyuta
Jamii:Intaneti
Marko wa Yerusalemu

ya Yerusalemu iliyotengenezwa kama mozaiki huko Madaba.]]
**Marko wa Yerusalemu** (alifariki 185) alikuwa askofu wa kwanza wa Yerusalemu ambaye kwa asili hakuwa Myahudi kuanzia mwaka 134, wakati ambapo mji huo ulijengwa upya na Waroma baada ya Vita vya tatu vya Kiyahudi kama mji wa Kipagani, hadi kifo chake miaka 51 baadaye. Katika muda huo kwa imani na juhudi zake alikusanya tena jumuia ya Kikristo iliyokuwa imesambaratika kwa hofu ya dhuluma. . 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 22 Oktoba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Abersi

[thumb|250px|[Mchoro mdogo katika *Menologion of Basil II*.]]
thumb|Nakala ya maandishi juu ya kaburi lake ambayo kwa sasa yanatunzwa Roma.
**Abersi** (alifariki 167 hivi) alikuwa Mkristo wa karne ya 2 aliyepata kuwa askofu wa Hierapoli, Frigia, katika Uturuki ya leo  baada ya Papias. 

Alifariki gerezani alipofungwa katika dhuluma ya kaisari Marko Aurelio.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 22 Oktoba.

## Maandishi
Abersi ni maarufu katika historia ya Ukristo kwa sababu ya maandishi aliyoyataka juu ya kaburi lake, ambamo aliacha kumbukumbu ya safari zake hadi Roma na Nisibi akisema kote alikuta Wakristo wenzake. Humo alijitambulisha kama mwanafunzi wa Mchungaji mwema ambaye alilishwa kiroho katika nchi hizo zote alizozitembelea kwa ajili ya imani yake .

Maandishi yake mengine yamepotea.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Mababu wa Kanisa

## Tanbihi
## Marejeo
*Holweck, F. G., *A Biographical Dictionary of the Saints*. St. Louis, MO: B. Herder Book Co., 1924.

## Viungo vya nje
*St Abercius the Bishop and Wonderworker of Hieropolis, Equal of the Apostles Orthodox icon and synaxarion
*Saint Abercius, Equal to the Apostles from the *Prologue from Ochrid* by Bishop Nikolai Velimirovich
*Bishop Abercius Marcellus

Jamii:Waliofariki 167
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Uturuki
Jamii:Mababu wa Kanisa
Jamii:Historia ya Kanisa
Nunilo na Alodia

za Nunilo na Alodia huko Alquézar, walipouawa.]]
**Nunilo na Alodia** (Huesca, Hispania, karne ya 9 - Huesca, 851) walikuwa mabinti wadogo, watoto pacha wa baba Mwislamu na mama Mkristo ambaye aliwalea katika imani yake.

Kwa kuwa walikataa kuiacha, baada ya kufungwa gerezani muda mrefu, waliuawa kwa kuchomwa kwa upanga kwa amri ya mtawala wa eneo hilo, Abd-ar-Rahman II kwa sababu walihesabiwa na ndugu wa baba na serikali kama waasi.

Tangu kale wanaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao inaadhimishwa kila tarehe 22 Oktoba. 

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Catlos, Brian A. *The Victors and the Vanquished: Christians and Muslims of Catalonia and Aragon, 1050&ndash;1300*. Cambridge: Cambridge University Press, 2004. ISBN 0-521-82234-3.
* Collins, Roger. *The Basques*. London: Blackwell Publishing, 1990. ISBN 0-631-13478-6.

## Viungo vya nje
* http://saints.sqpn.com/saint-nunilo-of-huesca/
* http://saints.sqpn.com/saint-alodia-of-huesca/

Jamii:Waliozaliwa karne ya 9
Jamii:Waliofariki 851
Jamii:Mabikira
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Hispania
Maloni wa Rouen

la kioo cha rangi katika Saint Ouen's church, Rouen, 1325/1339.]]
**Maloni wa Rouen** (pia: **Mallone, Mallono, Melanio, Mellone, Mallonus, Mellonus, Mellon**; Llanewrwg, Welisi, 229 – Hericourt, Ufaransa, 314) alikuwa askofu wa Rouen (Ufaransa). Ndiye anayehesabiwa kuwa mwanzilishi wa Kanisa huko kwa kuleta katika mji huo imani ya Kikristo .

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 22 Oktoba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje 
*Who Was Saint Mellon? - article at the parish website of St Mellon's Church in St Mellons, Cardiff
*Geographical Essay appended to estate agent's particulars
*Rumney History summary

Jamii:Wamisionari
Jamii:Watakatifu wa Wales
Donato Mskoti

[thumb|Mt. Donato (kulia) na [Yohane Mbatizaji mbele ya Bikira Maria.]]
''''* (Ireland, mwishoni mwa karne ya 8; Italia ya leo, 876 hivi) alikuwa askofu wa Fiesole kuanzia mwaka 829.

Kabla ya hapo alilelewa na wamonaki na kupata maadili na elimu kubwa akawa mwalimu na mshairi. 

Alipohiji Roma alitolewa kwa wakazi wa mji wa Fiesole kama mchungaji mashuhuri aliyetumwa na Mungu. 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 22 Oktoba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
*Benjamin Bossue, "De S. Donato episc. et confes., Fesulis in Tuscia," *Acta Sanctorum Octobris'', Tomus Nonus. Bruxelles: Alphonsus Greuse 1858, pp.&nbsp;648–662. 
*

## Viungo vya nje
*Antonella Degl'Innocenti (1992). ["Donato di Fiesole, santo."](http://www.treccani.it/enciclopedia/donato-di-fiesole-santo_(Dizionario-Biografico))  *Dizionario Biografico degli Italiani* Volume 41 (1992).  
*"Saint of the Day - October 22": "Donatus (Donagh) of Fiesole B (RM)"  from Saint Patrick Catholic Church
*Donatus of Fiesole, *The Land Called Scotia*, translated from the Latin by Thomas Kinsella

Jamii:Waliozaliwa karne ya 8
Jamii:Waliofariki 876
Jamii:Wamonaki
Jamii:Wakolumbani
Jamii:washairi wa Ireland
Jamii:Maaskofu Wakatoliki

Jamii:Watakatifu wa Italia
Yohane na Yakobo

**Yohane na Yakobo** (walifia dini nchini Uajemi, 344) walikuwa askofu na padri waliofungwa mwaka mzima na hatimaye wakauawa kwa upanga kwa ajili ya imani yao wakati wa dhuluma ya Shapur II.  

Tangu kale wanaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waorthodoksi wa Mashariki kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 23 Oktoba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliofariki 344
Yohane
Yakobo
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Uajemi
Siriaki na Klaudiani

**Siriaki na Klaudiani** (walifariki Hierapoli, Frigia, katika Uturuki ya leo) ni Wakristo waliouawa katika dhuluma ya Dola la Roma.

Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 24 Oktoba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Uturuki
Kinjikitile Ngwale

**Kinjikitile Ngwale** (karne ya 19 - 1905) alikuwa kiongozi wa Vita vya Maji Maji ya mwaka 1905–1907 dhidi ya utawala wa kikoloni katika Afrika ya Mashariki ya Kijerumani. Mwanzoni mwa karne ya 20 aliwashawishi watu katika nchi inayojulikana sasa kama Tanzania kusimama na kupambana dhidi ya mtutu wa bunduki wa Wajerumani waliokuwa wakiitawala nchi hiyo wakati wa ukoloni, akiwaahidi kuwalinda kwa maji ya miujiza aliyodai kuwa na dawa ambayo ingewafanya wasiweze kudhurika. 

Mtemi huyo wa kabila la Wangindo anachukuliwa kama ishara ya upinzani dhidi ya utawala wa kikoloni wa Ujerumani huko Tanganyika. Kwa kuyaunganisha makabila ya eneo hilo na kadiri ujumbe wake ulivyozidi kusambaa, akachangia kuwa kati ya watu wa kwanza kuleta utaifa Tanganyika.

Vita vya Maji Maji vilianza mwaka 1905 na kuisha 1907 na vilikuwa kati ya vita vikuu dhidi ya ukoloni barani Afrika. Yeye anafahamika kama mwanzilishi wa vita hivyo, ingawa alifariki dunia muda mfupi baada ya vuguvugu hilo kuanza, kwa kuwa alinyongwa mwezi Agosti mwaka 1905 na maafisa wa Ujerumani kwa kosa la uchochezi.

Alikashfiwa kwa kuchangia vifo vya watu wengi baada ya kuwadanganya kwamba maji yangewakinga dhidi ya risasi. Inakadiriwa kwamba kati ya watu 180,000 na 300,000 walifariki dunia wakati wa vita vya Maji Maji kutokana na mapigano na njaa, jambo lililopunguza idadi ya watu kwa thuluthi moja. 

Mwaka wa 1969 mwandishi wa michezo ya kuigiza wa Tanzania Ebrahim Hussein alichapisha mchezo wake "Kinjeketile" kuhusu maisha ya mwasisi huyo na vita vya Maji Maji.

## Tanbihi
## Marejeo
* 
* 

Jamii:Waliozaliwa karne ya 19
Jamii:Waliofariki 1905
Jamii:Watu wa historia ya Tanzania