open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lambati wa Maastricht

**Lambati wa Maastricht** (pia: **Lambert, Lambertus, Lambrecht, Lambaer, Baer**; Maastricht, leo nchini Uholanzi, 636 hivi &ndash; Liege, leo nchini Ubelgiji, 705 hivi ) alikuwa askofu wa Tongeren-Maastricht, kati ya Ubelgiji na Uholanzi kuanzia mwaka 670 hadi kifodini chake.

Alipopelekwa uhamishoni aliishi miaka saba katika monasteri ya Stavelot. Aliporuhusiwa kurudi jimboni, alifanya uchungaji kwa sifa njema.

Akishirikiana na Wilibrodi aliinjilisha kwa bidii eneo hilo, alimsaidia Landrada kuanzisha monasteri ya kike na alimlea Hubati wa Liege, mwandamizi wake .

Hatimaye aliuawa na wapinzani wake akiwa na Petro na Audolet, watoto wa ndugu yake waliojaribu kumlinda, labda kwa sababu alimlaumu mtawala kwa uzinifu wake . 

Tangu kale wote watatu wanaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waanglikana kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 17 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
Jamii:Wafiadini Wakristo
Rodingo

**Rodingo** (pia: **Chrodingus, Chraudingus, Rodingus, Radingus, Roding, Ronin, Rouin**; Austrasia, Ulaya Kaskazini Magharibi, 594 hivi - Beaulieu, leo nchini Ufaransa, 17 Septemba 680) alikuwa mmonaki hadi kifo chake katika monasteri aliyoianzisha msituni .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 17 Septemba. 

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Richard de Saint-Vanne, *Vita Chraudirrgi* (karne XI)
* Histoire Ecclésiastique de la Province de Trèves, Et Des Pays Limitrophes, Comprenant Les Diocèses de Trèves, Metz, Toul, Verdun, Reims Et Chalons, Vol. 1, 882 p. (ISBN 978-1-391-48883-7, lire en ligne [archive]), p. 610-615

## Viungo vya nje
* https://books.google.com/books?id=fV43AAAAMAAJ&pg=PA214 Alban Butler, The Lives of the Fathers, Martyrs, and Other Principal Saints, volume 9, James Duffy, 1866
* https://archive.org/details/bookofsaintsdict00stau/page/233/mode/2up St. Augustine's Abbey, Ramsgate, 1921, London, A. & C. Black, ltd.,The Book of saints : a dictionary of servants of God canonized by the Catholic Church
* https://nominis.cef.fr/contenus/saint/8260/Saint-Rouin.html 
* http://piece-jointe-carto.developpement-durable.gouv.fr/REG041B/carmen/nature_paysage_biodiversite/SITEC/SC55038C.pdf

Jamii:Waliozaliwa 594

Jamii:Wamonaki
Jamii:Mapadri
Jamii:Watawa waanzilishi
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Rejinaldo

**Rejinaldo** (pia: **Reginaldus, Réginald, Regnauld, Renaud, Rainaud**; karne ya 11 - 1103/1104) kwanza alikuwa kanoni nchini Ufaransa, halafu akawa mkaapweke ili kushika vema zaidi amri za Bwana .

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu. Heshima hiyo ilithibitishwa na Papa Pius IX tarehe 1 Oktoba 1868.

Sikukuu yake ni tarehe 17 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Congregatio de Causis Sanctorum, *Index ac status causarum*, Città del Vaticano 1999.
* Filippo Caraffa e Giuseppe Morelli (curr.), *Bibliotheca Sanctorum* (BSS), 12 voll., Istituto Giovanni XXIII nella Pontificia Università Lateranense, Roma 1961-1969.

Jamii:Waliozaliwa karne ya 11
Jamii:Waliofariki 1103
Jamii:Mapadri
Jamii:wakaapweke
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Ibu Mertua-ku

***Ibu Mertuaku*** ni filamu ya melodrama ya 1962 ya Kimalay ya Singapuri iliyoongozwa na mwigizaji nguli wa skrini ya fedha P. Ramlee. Hadithi ya filamu hiyo inahusu mapenzi ya kutisha kati ya Kassim Selamat, mwanamuziki maskini, na Sabariah, binti pekee wa mwanamke tajiri.

## Marejeo 
Jamii:Filamu za 1962
Jamii:filamu za Malaysia
Ally Salim

**Ally Salim** ni mlinda mlango wa Simba Sports Club (Simba SC) nchini Tanzania. Amezaliwa tarehe 19 Aprili mwaka 2000 na urefu wake ni sentimita 180.

## Tanbihi
Jamii:wachezaji mpira wa Tanzania
Khalid Aucho

thumbnail|right|200px|Khalid Aucho

**Khalid Aucho** (amezaliwa Jinja, 8 Agosti 1993) ni mchezaji wa soka wa kitaalamu kutoka Uganda. Anacheza kama kiungo wa kati wa ulinzi katika klabu ya Young Africans nchini Tanzania na timu ya taifa ya Uganda, *Uganda Cranes12*.

## Historia yake
Khalid Aucho alisoma katika shule za *Namagabi Primary School*, *St Thudus (O-level)*, na *Iganga Mixed School (A-level)*.

## Kazi yake katika klabu
Alicheza katika klabu ya Gor Mahia F.C. nchini Kenya kutoka mwaka 2015 hadi Mei mwaka 2016.
Baadaye, alijiunga na klabu ya Baroka nchini Afrika Kusini.
Mwaka 2021, alijiunga na klabu ya Young Africans nchini Tanzania.

## Mafanikio
Khalid Aucho aliteuliwa kuwa Mchezaji Bora wa Msimu wa Uganda na 256 FOTY Award mwaka 2023.
Pia, klabu yake ya Young Africans imekuwa ikifanya vizuri na imemteua kwenye orodha ya wachezaji bora wa mwezi Novemba mwaka 2023.

## Mafanikio ya kimataifa
Alisaidia timu ya Uganda kufuzu katika Kombe la Mataifa ya Afrika (AFCON) kwa mara ya kwanza baada ya miaka 38 mnamo Septemba 2016.
Kwa sasa, Khalid Aucho anaendelea kufanya vizuri katika soka na anachangia katika mafanikio ya timu yake ya Young Africans.

## Tanbihi
Jamii:wachezaji mpira wa Uganda
Eumeni wa Gortina

unavyomuonyesha.]]
'*** (pia: **Eumenes, Eumenius, Emenaios*'; alifariki karne ya 7 hivi) ni kati ya maaskofu wa Gortina, Krete, leo nchini Ugiriki kabla hajahamia jangwa la Thebes, Misri, alipofariki akiwa mzee sana. 

Anasifiwa kwa kutenda miujiza mingi kila alikokwenda.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 18 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Holy Trinity Orthodox: Eumenes
* Catholic Online: Eumenes

Jamii:Waliofariki karne ya 7
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:watakatifu wa Ugiriki
Vitali wa Savigny

**Vitali wa Savigny** (Tierceville, 1060 hivi - Savigny, leo nchini Ufaransa, 1122) alikuwa padri kanoni aliyeacha yote ili kuishi upwekeni maisha magumu pamoja na kuhubiri na kuanzisha monasteri ya kike.

Kisha kupata wafuasi wengi, akawa abati wa monasteri ya kiume aliyoianzisha huko, akifuata kanuni ya Mt. Benedikto kwa namna iliyofanana na ya Wasitoo. 

Baada ya kifo chake, monasteri za urekebisho wake ziliungana na Wasitoo.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake ni tarehe 16 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Vyanzo
*
*

Jamii:Waliozaliwa 1060
Jamii:Waliofariki 1122
Jamii:Mapadri
Jamii:wakaapweke

Jamii:Wabenedikto
Jamii:Watawa waanzilishi
Jamii:Wasitoo
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Martino wa Huerta

[thumb|[Sanamu yake.]]
**Martino wa Huerta** (Deza, 1140 hivi - Sotoka de Tajo, 1213) alikuwa abati wa monasteri ya Wasitoo nchini Hispania ambaye alichaguliwa kuwa askofu wa Siguenza akajitahidi sana kurekebisha maadili ya wakleri (1191-1192)

Baadaye alirudi katika monasteri yake alipoishi hadi kufariki dunia.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa kila tarehe 16 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1140

Jamii:Wamonaki
Jamii:Wabenedikto
Jamii:Wasitoo
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Rikarda

ikimuonyesha Mt. Rikarda pamoja na mume wake.]]
**Rikarda, OSB** (pia: **Richgard, Richgardis, Richardis, Richarde**; 840 hivi – Andlau, leo nchini Ufaransa, 18 Septemba 894 hivi) alikuwa mke wa kaisari wa Dola Takatifu la Kiroma (Ujerumani) Karolo III. Huyo alipofariki dunia, yeye alijiunga na monasteri aliyokuwa ameianzisha akaishi huko hadi kifo chake .

Mwaka 1049 alitangazwa na Papa Leo IX kuwa mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 18 Septemba .

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Vyanzo 
*  Annales Bertiniani.
*  *Genealogiae Comitum Flandriae*, in *Monumenta Germaniae Historica*, IX;
*  *Reginonis Chronicon*, in *Monumenta Germaniae Historica*, I;
*  *Bernoldi Chronicon*, in *Monumenta Germaniae Historica*, V;
*  *Annales Argentinenses*, *Monumenta Germaniae Historica*, XVII;
*  *Annales Alamannicorum, Continuatio Sangallensis Prima*, in *Monumenta Germaniae Historica*, I;
*  *Thegani Vita Hludovici Imperatoris*, in *Monumenta Germaniae Historica*, II;

## Marejeo mengine
*  René Poupardin, I regni carolingi (840-918), in «Storia del mondo medievale», vol. II, 1979, pp.&nbsp;583–635

## Viungo vya nje
*  http://fmg.ac/Projects/MedLands/FRANCONIA.htm#Richardisdied906911 Foundation for Medieval Genealogy :FRANCONIA - RICHARDIS
*  http://fmg.ac/Projects/MedLands/GERMANY,%20Kings.htm#LudwigIIleGermaniqueB Foundation for Medieval Genealogy :GERMANY - CHARLES
*  http://genealogy.euweb.cz/carolin/carolin1.html#C3 Genealogy: Carolingi - Charles III "the Fat"
*  web.archive.orghttp://www.bautz.de/bbkl/r/richardis.shtml Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon: Richardis 

Jamii:wanasiasa wa Ujerumani
Jamii:mabikira
Mona Mwakalinga

**Mona Mwakalinga** (PhD) ni Amidi wa Shule kuu ya Uandishi wa Habari na Mawasiliano ya Umma na Mhadhiri Mwandamizi wa Filamu, Televisheni, Michezo ya jukwaani na Mafunzo ya Vyombo vya Habari katika Idara ya Sanaa ya Ubunifu, Chuo Kikuu cha Dar es Salaam. Eneo lake la utaalam ni Filamu na Televisheni za Kitanzania/Kiafrika, Sinema za Kimataifa, Jinsia, Mazoea ya Kuigiza ya Kiafrika na mtazamo na mapokezi ya Vyombo vya Habari. Alipata Shahada yake ya Sanaa katika Sanaa ya Tamthilia na Shahada ya Uzamili ya Sanaa katika Tamthilia na Filamu kutoka Chuo Kikuu cha Dar es Salaam na shahada yake ya udaktari katika Masomo ya Filamu na Vyombo vya Habari kutoka Chuo Kikuu cha Kansas, Marekani.

## Kazi
Mona Mwakalinga amefundisha kozi nyingi za filamu kama: Utangulizi wa Filamu, Utangulizi wa Filamu na Televisheni, Utangulizi wa Utayarishaji wa Video za Msingi, Utayarishaji wa video , Filamu kwa Maendeleo, Uchumi wa Kisiasa wa Tasnia ya Ubunifu, Tamthilia ya Televisheni ya kubadili tabia. Nadharia na vitendo, Uongozaji wa Filamu, Mazoezi ya Kisasa ya Filamu na Televisheni barani Afrika, Fedha za Filamu, Uuzaji na Usambazaji, Sinema za Kiafrika, Sinema ya Cuba, Mbinu za Kuigiza na Kutengeneza Filamu, Hati ya Utangazaji, na Uandishi wa Filamu.

## Miradi aliyoshiriki
*AREC-SIDA sponsorship
*Fulbright Fellowship
*Outstanding Conference paper for a Film symposium

## Filamu
Maangamizi: The Ancient One

## Marejeo
Jamii:Wanawake wa Tanzania
Jamii:Waongozaji filamu wa Tanzania
Jamii:Afrocreatives edit-a-thon 2024 in Tanzania
Senari wa Avranches

**Senari wa Avranches** (au **Senier, Sineri, Sinerius, Senator**; alifariki karne ya 6 hivi ) alikuwa askofu wa Avranches, Normandy, huko Ufaransa . 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 18 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* *De S. Sinerio episc. conf. Abrincis in hodierna Normandia*, in Acta Sanctorum Septembris, vol. V, Parigi-Roma 1866, pp. 780-783
* Louis Duchesne, ''Fastes épiscopaux de l'ancienne Gaule*, vol. II, Paris 1910, pp. 222-224
* Paul Viard, *Sinerio, vescovo d'Avranches, santo'', in «Bibliotheca Sanctorum», vol. XI, coll. 1213-1214

Jamii:Waliofariki karne ya 6
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Fereoli wa Limoges

**Fereoli wa Limoges** (kwa Kifaransa: **Ferréol**; alifariki Limoges, leo nchini Ufaransa, 591/597) alikuwa askofu wa mji huo aliyetuliza umati usimuue afisa wa mfalme Sidebati aliyetumwa kudai kodi .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 18 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 6

Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Goeriki

ya ibada ya kiaskofu.]]
**Goeriki** (pia: **Goheric, Goderic, Goëry, Goeric, Goericus, Goéry, Abbo, Appo, Abdo, Albo**; Albi, leo nchini Ufaransa, 565/575  - 643 hivi) alikuwa mwanajeshi mwenye cheo kikubwa chini ya Dagobati I, mfalme wa Austrasia.

Baba wa mabinti wawili, ambaye mmojawao (Prisia) anaheshimiwa kama mtakatifu bikira, mwaka 627 alichaguliwa kuwa askofu wa Metz baada ya Arnulfo, ambaye labda alikuwa jamaa yake na alimpa upadirisho, kwenda kwa siri kuishi kama mkaapweke karibu na monasteri ya Hamend iliyoanzishwa na rafiki yake Amato.

Arnulfo alipofariki, Goeriki alihamisha kwa heshima zote masalia yake mjini Metz .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 19 Septemba. 

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
*  Frederick G. Holweck, *A Biographical Dictionary of the Saints*. St. Louis, MO: B. Herder Book Co., 1924.

Jamii:Waliozaliwa 570

Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Wanasiasa wa Ufaransa
Siriako wa Buonvicino

[thumb|right|200px|[Sanamu ya Mt. Siriako.]]
**Siriako wa Buonvicino** (Buonvicino, mkoa wa Calabria, Italia, karne ya 10 – Buonvicino, 19 Septemba 1030) alikuwa abati maarufu wa wamonaki wa Ukristo wa Mashariki katika Italia Kusini, mfuasi wa Nilo wa Rossano . 

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Tarehe ya kifo chake ndiyo sikukuu yake.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo 
*  Mario Cristiano e Mariangela Giglio, San Ciriaco di Buonvicino, Scalea, La Poligrafica, 2007.

Jamii:Waliozaliwa karne ya 10
Jamii:Waliofariki 1030
Jamii:Wakaapweke
Jamii:Wamonaki
Jamii:Wabazili
Jamii:Mapadri
Jamii:Watakatifu wa Italia
Arnulfo wa Gap

thumb|Mt. Arnulfo alivyochorwa.
**Arnulfo wa Gap, O.S.B.** (kwa Kifaransa: **Arnoux**; Vendome, karne ya 11 - Gap, 1079 hivi) alikuwa mmonaki Mbenedikto, halafu askofu wa mji huo, leo kusini mwa Ufaransa, ambaye alijitahidi sana kurudisha nidhamu katika maisha ya jimbo lake .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 19 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo 
* *De S. Arnulpho episcopo Vapincensi*, in Acta Sanctorum Septembris, vol. VI, Parigi-Roma 1867, pp. 95-101
* Joseph Hyacinthe Albanès, *Gallia christiana novissima*, Tomo I, Montbéliard 1899, coll. 469-471
* Honoré Fisquet, ''La France pontificale, histoire chronologique et biographique des archevêques et évêques de tous les diocèses de France. Métropole d'Aix. Gap*, Paris 1868, pp. 46-51
* Pierre Villette, *Arnolfo, vescovo di Gap, santo*, in «Bibliotheca Sanctorum», vol. II, coll. 445-446
* Olivier Hanne, *La genèse médiévale d'une figure de l'épiscopat de Gap : saint Arnoux (c.1065-c.1079)*, in «Les évêques de France au XXe siècle», Sep 2011, France. pp.1-11.
* Jean-Hervé Foulon, *Recherches autour du dossier hagiographique de saint Arnoux, évêque de Gap (mort avant 1079)*, in «Analecta bollandiana», nº 125-2, déc. 2007, p. 321-355
* Philippe Franceschetti e Olivier Hanne, *Un saint à Gap : Arnoux et son culte (XIe-XXe s.)'', in «Bulletin de la Société d'études des Hautes-Alpes», 2015, pp. 47-62

Jamii:Wamonaki
Jamii:Wabenedikto
Lambati wa Freising

ya Mt. Lambati.]]
**Lambati wa Freising** (kwa Kijerumani: **Lantpert**; Ebersberg, Ujerumani, 895 hivi - Freising, Ujerumani, 19 Septemba 957) alikuwa askofu wa 13 wa mji huo (937-957).

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake ni tarehe ya kifo chake .

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo 
*  Joseph A. Fischer, Johannes Fuchs, Adolf Wilhelm Ziegler (Hrsg.): *Lantpert von Freising 937–957. Der Bischof und Heilige. Erinnerungsgabe an die Jahrtausendfeier 1957.* Beiträge zur altbayerischen Kirchengeschichte 21/1, München 1959, .
*  Joseph A. Fischer: *Die Freisinger Bischöfe von 906 bis 957.* Studien zur altbayerischen Kirchengeschichte, Band 6. Seitz, München 1980, S. 79–156, d-nb.info/800488431
*  Ekkart Sauser: *Lantpert*, Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL), Band 17, Spalten 825-826

## Viungo vya nje
*  *S. Lantpertus (19. Sept.)*, in Zeno.org, Vollständiges Heiligen-Lexikon, HL Bd. 3, Seite 683
*  Bischof Lantpert im Kopialbuch *Traditionscodex des Conradus Sacrista*, BayHStA HL Freising 3c
*  Josef Maß: *Hl. Lantpert*, Heilige des Erzbistums München und Freising
*  Pfarrpatron der Pfarrei St. Lantpert, Freising
*  Kirchen und Kapellen im Dachauer Land, St. Lantpert Riedenzhofen in Gemeinde Röhrmoos, Kapelle St. Lantpert Dietenhausen in Gemeinde Odelzhausen

Jamii:waliozaliwa 895
Mwaura Isaac Maigua

**Isaac Maigua Mwaura** (amezaliwa Mei 29, 1982) kwa sasa ndiye Msemaji wa Serikali ya Kenya, kabla ya nafasi hiyo amewahi kuhudumu katika nafasi ya Seneta, Katibu Tawala wa Baraza la Mawaziri (CAS) - Naibu Waziri katika Ofisi ya Katibu Mkuu wa Baraza la Mawaziri.

Mwaura aliwahi kuwa Seneta katika Seneti ya Kenya kwa tiketi ya Chama cha Jubilee kati ya 2017 na 2022 ambapo aliteuliwa kuwakilisha Watu Wenye Ulemavu katika kipindi hicho. Alikuwa mtu wa tatu kushika nafasi hiyo chini ya Katiba ya Kenya ya mwaka 2010, Pia alihudumu kwa nafasi ya ubunge katika Bunge la Kitaifa kuanzia mwaka 2013 hadi 2017 baada ya kuteuliwa na Chama cha Orange Democratic Movement kuwakilisha Makundi maalum.

## Historia
Mwaura alikuwa Mbunge wa kwanza wa Bunge la Kitaifa na Seneta nchini Kenya mwenye ualbino. Yeye ni mwanachama wa United Democratic Alliance Party (UDA) ambacho ni chama tawala chini ya Utawala wa Kenya Kwanza wa Rais William Samoei Ruto.

## Marejeo
Jamii:Wiki4HumanRights 2024
Jamii:Wanasiasa wa Kenya
Dorothy Hughes (msanifu majengo)

**Eugenie Dorothy Hughes** (26 Juni 1910 – 16 Agosti 1987) alikuwa mbunifu, mwanasiasa, mwanamageuzi wa kijamii na mwanaharakati wa ulemavu wa Kenya. Alianzisha Baraza la Huduma za Jamii la Kenya na aliwahi kuwa mkuu wa Chama cha Michezo cha Walemavu. Akiwa kama mbunifu wa kwanza wa kike wa Afrika Mashariki, alimiliki kampuni yake mwenyewe.

## Wasifu
Eugenie Dorothy  alizaliwa tarehe 26 Juni 1910 huko London. Wazazi wake walihamia katika mji wa Rift Valley wa Eldoret katika Kaunti ya Uasin Gishu, mwaka wa 1913, wakijenga jengo la pili katika mji huo. Alikulia nchini Kenya lakini akarudi London kwa masomo katika Shule ya Usanifu ya chama cha Usanifu. Alirudi Kenya na kuolewa na wakala wa kampuni ya Ford nchini Kenya aliyeitwa John Hughes, ambaye baadaye alianzisha kampuni ya Hughes Motors.

## Marejeo
Jamii: Wiki4HumanRights 2024
Jamii:Watu kutoka Nairobi
Jamii:wanawake wa Kenya
Jamii:wanaharakati wa Kenya
Jamii:Mashindano ya uandishi wa makala za haki za binadamu
Blanketi

huko Algeria.]]
**Blanketi** (pia: **blangeti**; kutoka Kiingereza: *Blanket*) ni kipande kikubwa cha kitambaa au nyenzo nyingine ambacho kawaida hufunika kitu au mtu kwa kusudi la kutoa joto au kutoa faraja. Blanketi mara nyingi hutumiwa kulalia wakati wa kulala ili kutoa joto, lakini pia inaweza kutumika kwa kufunika sofa, gari, au kitu kingine chochote kwa madhumuni ya faraja au kujikinga dhidi ya baridi. 

Mablanketi yanaweza kutengenezwa kutokana na vifaa mbalimbali kama vile pamba, hariri, polar fleece, au nyenzo nyingine zenye utaratibu wa kutoa joto. Ni sehemu muhimu ya vitu vya nyumbani na mara nyingi hupatikana katika maeneo mengi ya kaya.

Jamii:vifaa
Kastori wa Apt

thumb|Mt. Kastori alivyochorwa akikomboa wafungwa.
**Kastori wa Apt** (pia: **Castorius, Castor, Castré**; Nimes, baada ya 350 - Apt, 423) alikuwa askofu wa Apt, Vaucluse (leo nchini Ufaransa) tangu mwaka 410 hadi kifo chake.

Kabla yake alikuwa mwanasheria akaoa (395), lakini alikuja kukubaliana na mke wake waende kuishi kama wamonaki. Mwenyewe alianzisha monasteri huko Provence. 

Kwa ajili ya malezi ya wafuasi wake alimuomba Yohane Kasiano aandike kitabu kipya juu ya mababu wa jangwani  . 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 21 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi 
## Marejeo 
*  Manuscrit de Raymond de Bot, évêque d'Apt (1275-1303), ''Vie de saint Castor, évêque d'Apt, traduite d'un manuscrit latin du VIII siècle*, disparu en 1793 des Archives capitulaires, copie à la Bibliothèque Inguimbertine de Carpentras sous le titre *Acta ad firmandam eccl. gall. historiam*. 
*  J. F. de Rémerville de Saint-Quentin, *La vie de saint Castor*, Apt, 1688. 
*  G. Barruol, *Provence Romane II*, Éd. Zodiaque, La Pierre-qui-Vire, 1981.
*  G. Semonsu, *Castor à Ménerbes'', Bulletin de l'Association d'Histoire et d'Archéologie du Pays d'Apt, n° 9, 1985.
*  PA Février,'' San Castore, Évêque d'Apt, et son culte'', Provenza Historique, fasc. 146, 1986.

## Viungo vya nje
*  Présentation de saint Castor d'Apt sur le site de L'Évangile au Quotidien
*  Liste des évêques du diocèse d'Apt sur le site GCatholic.org
*  Catholic Online: Castor of Apt
*  Saints of September 2: Castor of Apt
*  Saint Castor

Jamii:Wamonaki
Jamii:watawa waanzilishi
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Harun Hassan

**Harun Maalim Hassan** (alizaliwa Dandu, Kaunti ya Mandera, nchini Kenya, 1978) ni mwanaharakati wa haki za watu wenye ulemavu na balozi, ambaye kwa sasa ni Afisa Mtendaji Mkuu wa Baraza la Taifa la Watu Wenye Ulemavu tangu Desemba 2020. Hapo awali aliwahi kuwa mwanzilishi na Mkurugenzi Mtendaji wa Shirika la Walemavu la Kuhamahama (NONDO) kuanzia 2014 hadi 2020. .Pia amekuwa akipiga kelele katika kutetea haki za watu wenye ulemavu.

## Historia ya elimu
Harun Hassan Alisoma Shule ya Msingi ya Madera Boys Town, na Kufanya KCPE mwaka wa 1992 na kuibuka kinara wa darasa lake. Kisha Alienda Shule ya Sekondari ya Mandera, ambayo ilikuwa Shule kubwa zaidi wakati huo. Baada ya kumaliza Elimu ya Sekondari alijiunga na Chuo Kikuu cha Maseno katika Shahada ya Kwanza ya Sanaa katika Mafunzo ya Maigizo na Tamthilia, Hata hivyo alihamia Chuo Kikuu cha Kenyatta na kuhitimu Shahada ya Kwanza ya Mipango na Usimamizi wa Mazingira.

## Ajali na Ulemavu
Mnamo Machi 23, 2007, Harun alihusika katika ajali ya barabarani ambayo karibu igharimu maisha yake. Alilazwa katika kitengo cha wagonjwa wanaotegemewa sana na Hospitali ya Nairobi kwa muda wa miezi minne, ambapo madaktari walimweleza kuwa majeraha aliyopata yalimaanisha kwamba hatatembea tena.

## Kazi
Harun Maalim Hassan ni Mkurugenzi Mtendaji wa Baraza la Taifa la Watu Wenye Ulemavu (NCPWD). Pia alianzisha shirika la Northern Nomadic Disabled Persons' Organization (Nondo), shirika linalolenga watu wenye ulemavu katika jumuiya za kuhamahama.

Aliwahi kuwa Kamishna wa Umoja wa Walemavu Ulimwenguni (WDU), Ford Fellow, Chuo Kikuu cha Indiana (USA) na ni mwanachama wa Taasisi ya Kimataifa ya Utafiti ya Mashirika yasiyo ya faida na ya kujitolea (ARNOVA) na continental think-tank Association for Research on non-profit and Volunteer Association (ARNOVA) tank Association for Research on Civil Society in Africa (AROCSA).

Yeye pia ni mkufunzi wa rika wa Motivation-UK aliyeidhinishwa. Hassan anaandika sana kuhusu ulemavu na anazungumza juu ya jambo hilo hilo duniani kote. Pia ameandika kitabu ambacho kinataka kusimulia hadithi ya ulemavu kwa njia tofauti. Anashiriki Njia yake ya Kazi na Taifa. Afrika. 

## Marejeo
Jamii:wanaharakati wa Kenya
Jamii:Wiki4HumanRights 2024
Phoebe Asiyo

**Phoebe Asiyo** (amezaliwa 12 Septemba 1932) ni Mbunge wa zamani wa Kenya, Balozi wa mfuko wa Maendeleo wa Umoja wa Mataifa kwa Wanawake (UNIFEM), mama, na bibi. 

Alikuwa balozi wa UNIFEM kuanzia mwaka 1988 hadi 1992.Alikuwa mwanamke wa kwanza kupandishwa cheo kufikia cheo cha mzee wa Kiluo kwa juhudi zake za kukuza elimu kwa wasichana, haki za wanawake, na usawa wa kijinsia nchini Kenya.  Anaitwa Mama Asiyo, ambaye amejitolea maisha yake katika kuboresha nyanja za kisiasa nchini Kenya, jukumu la wanawake na wasichana, na wale walioathiriwa na janga la VVU.  Alikuwa mwanamke wa kwanza nchini Kenya pamoja na jumuiya zake 42 kuwa wazee.

## Kazi 
### Kabla ya mwaka 2000 
Mama Phoebe alikwenda shule ya Msingi ya Gemba na baadaye akajiunga na shule ya upili ya Kamagambo, katika Kata ya Migori, kisha akahudhuria Chuo cha Ualimu cha Kangaru katika Kaunti ya Embu.

Alijiunga na shirika la Maendeleo Ya Wanawake mwaka 1953 na kuchaguliwa kuwa rais wa shirika hilo mwaka 1958. Wakati wa uongozi wake, alitetea uwezeshaji wa kiuchumi wa mwanamke wa Kiafrika kupitia kuanzisha biashara ndogo ndogo na kutetea mbinu bora za kilimo.

Alizidi kushawishi  uboreshaji wa huduma za afya ya wanawake na uzazi, lishe na ushiriki zaidi wa wanawake katika mihimili mitatu ya serikali. Alikua Msimamizi Mkuu Mwandamizi wa kwanza,  mwafrika  wa Gereza la wanawake mwaka wa 1963 katika mkesha wa uhuru.

Asiyo alichaguliwa kuwa mbunge wa Kenya kupitia  kiti cha jimbo la Karachuonyo mwaka wa 1980 na kushikilia wadhifa huo.kiti chake hadi mwaka1983, wakati bunge lilipovunjwa. Alichaguliwa tena kuwa mbunge mwaka 1992 baada yamfumo wa vyama vingi kuanzishwa , na aliendelea kuhudumu hadi mwaka 1997. Alipata heshima ya kuwa mmoja wa wanawake waliohudumu kwa muda mrefu zaidi bungeni nchini Kenya. Licha ya ukweli kwamba hoja hiyo ilishindwa,aliweka misingi ya mageuzi yaliyozaa matunda kufuatia kuzinduliwa kwa katiba ya Kenya ya mwaka 2010 na kuleta mabadiliko katika uwakilishi wa wanawake uongozini. Mnamo mwaka 2000, Beth Mugo alifanikiwa kuwasilisha hoja ya hatua za upendeleo na ikawasilishwa kwa Tume ya Mapitio ya katiba ya Kenya (CRCK).

Alikuwa balozi wa UNIFEM kuanzia mwaka1988 hadi 1992.

Alitumikia hadi kifo chake kama mwenyekiti wa Caucus for Women's Leadership, ambayo zamani (iliyojulikana hapo awali kama Kenya Women's Political Caucus), ambapo aliwalea  vijanawa kike na kutetea nafasi za uongozi kwa wanawake . 

## Kifo 
Asiyo alifariki huko Kaskazini mwa Carolina, Marekani tarehe 16 Julai 2025, akiwa na umri wa miaka 92.
# Kamishna katika Tume ya Marekebisho ya Katiba ya Kenya (CKRC)
# Mjumbe wa Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa na Tume ya Umoja wa Mataifa kuhusu Hali ya Wanawake.
# Mshauri wa Tume ya Uchumi ya Umoja wa Mataifa kwa Afrika.
# Mwenyekiti wa Baraza la Kitaifa la Wanawake la Kenya. Caucus ya Uongozi wa Wanawake.

## Tuzo za Heshima 
# Agizo la Golden Warrior: daraja la mkuu wa mkuki unaowaka.
# Daktari wa Barua za Kibinadamu kutoka Chuo Kikuu cha Lehigh
# Shahada ya Heshima ya Sheria ya Udaktari kutoka Chuo Kikuu cha York (2002)

## Marejeo 
Jamii:wanasiasa wa Kenya
Jamii:Wiki4HumanRights 2024
Lizzie Kiama

**Lizzie Kiama** ni mwanaharakati wa haki za walemavu kutoka Kenya. Ndiye mwanzilishi na msimamizi mkuu wa This Ability Trust, shirika la kutetea haki za walemavu nchini Kenya.

## Maisha ya awali na elimu
Kiama anatoka Mombasa na alikuwa mzaliwa wa kwanza kati ya watoto wanne.  Ana shahada ya kwanza katika Utawala wa Biashara kutoka Chuo Kikuu cha Kimataifa cha Marekani. 

Katika umri wa miaka 18, Kiama alijeruhiwa katika ajali ya gari, ambayo ilisababisha ulemavu wa kimwili. Matatizo alipokuwa akijifungua miaka michache baadaye yalisababisha ulemavu wake kuwa wa kudumu.

## Kazi
Kiama alianzisha This Ability Trust, mwaka 2012, ili kusaidia makampuni yanayojumuisha watu wenye ulemavu na kuwawezesha wanawake na wasichana wenye ulemavu, na kukuza haki zilizoainishwa katika Mkataba wa Haki za Watu Wenye Ulemavu.

Mwaka 2019, This Ability iliandaa tukio la kando kuhusu haki za afya ya uzazi wa kijinsia za wanawake na wasichana wenye ulemavu barani Afrika chini ya mwamvuli wa Mkutano wa ICPD+25 Nairobi na kuchangia makala ya SRHM “Vitendo, si maneno: maendeleo tangu ICPD kuhusu ulemavu na SRHR” 

Kama mwanajopo wakati wa mtandao wa 2020 unaohusiana na afya ya ngono na uzazi na haki wakati wa janga la COVID-19, Kiama ilijadili athari za janga hili katika upatikanaji wa huduma muhimu kwa jamii ya walemavu. Mnamo 2021, alikuwa mchangiaji wa ripoti ya UNFPA, "Mwili wangu ni wangu mwenyewe: Kudai haki ya uhuru na kujitawala."  Mnamo Aprili 2021, kwa usaidizi kutoka kwa UNFPA, Uwezo huu ulianzisha siri. huduma ya bure kwa wanawake wenye ulemavu wanaotafuta huduma za afya ya ngono na uzazi, inayojulikana kama Mama Siri.

## Familia
Kiama ni mtu wa Ashoka. Ameolewa na ana binti.

## Marejeo
Jamii:wanaharakati wa Kenya
Kadoko

[thumb|[Sanamu yake huko Bretagne.]]
**Kadoko** (pia: **Cadoc, Cadog, Cadocus, Catawg, Catwg**; 497 hivi - 580) alikuwa mmonaki wa Welisi, abati wa monasteri aliyoianzisha huko Llancarfan, halafu askofu anayetajwa kama mwanzilishi wa makanisa mbalimbali hata Cornwall na Bretagne .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi  na Waanglikana kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 21 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*St Cadoc's Church, Raglan 
*St Cadoc's Church, Llancarfan 
*The Church of St. Cadoc, Newton Mearns, East Renfrewshire 
*, from Welsh Journals, National Library of Wales

Jamii:Wamonaki
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watawa waanzilishi
Jamii:Watakatifu wa Wales
Agnes Odhiambo

**Agnes Odhiambo** (alifariki Oktoba 2023) alikuwa mwanaharakati wa haki za binadamu wa Kenya, ambaye alifanya kazi kama mtafiti mkuu na mtetezi wa haki za wanawake katika Human Rights Watch, kuanzia 2009 hadi 2023.

## Maisha ya awali na Elimu
Alizaliwa nchini Kenya, na alihudhuria shule za Kenya kwa ajili ya elimu yake ya awali na ya chuo kikuu. Shahada yake ya kwanza ni ya  Sanaa (BA) ilipatikana kutoka Chuo Kikuu cha Nairobi. Shahada zake za Uzamili wa Sanaa (MA) na Udaktari wa Falsafa (PhD) zote zilipatikana kutoka Chuo Kikuu cha Witwatersrand huko Johannesburg, Afrika Kusini. Utafiti wake wa kitaaluma ulishughulikia athari za VVU/UKIMWI kwenye ujinsia na jinsia.

## Kazi
Kabla ya 2009, Agnes Odhiambo alifanya kazi na vyombo vya habari Mashariki na Kusini mwa Afrika, ili kukuza haki za wanawake. Kazi yake ilijumuisha utoaji wa nafasi kwa wanawake kuzungumza, kwa kufuatilia vyombo vya habari, mafunzo na utafiti. Baada ya 2009, ameandika kwa mapana juu ya masuala yanayoathiri wanawake, ikiwa ni pamoja na fistula ya uzazi, unyanyasaji wa kijinsia,  mwitikio duni wa dhuluma dhidi ya wagonjwa wa uzazi unaofanywa na wafanyakazi wa afya nchini Afrika Kusini, na kuandika matokeo mabaya ya ndoa za kulazimishwa na ndoa za utotoni za kulazimishwa nchini Afrika Kusini. Sudan Kusini na Malawi.   Pia alilaani agizo la rais nchini Tanzania la kupiga marufuku wanafunzi wajawazito kutoka shule za umma. 

## Marejeo
Jamii:Waliofariki 2023
Jamii:Wanaharakati wa Kenya
Jamii:Wiki4HumanRights 2024
Jumuiya ya Familia za Wafungwa Sahrawi

**Jumuiya ya Familia za Wafungwa wa Sahrawi na Kutoweka**
Ni shirika la haki za binadamu la Sahrawi lenye makao yake uhamishoni, linalofanya kampeni dhidi ya ukiukaji wa haki za binadamu unaofanywa na na nchi ya Morocco dhidi ya watu wa Sahrawi huko Sahara Magharibi na hata Morocco yenyewe. Inaangazia hasa swali la Sahrawi "kutoweka", na walikuwa wamefanya kampeni nyingi siku za nyuma kuachiliwa kwa mfungwa wa kisiasa Muhammad Daddach (aliyefungwa na Morocco kati ya 1975 na 2002). Ni shirika pekee lisilo la kiserikali la haki za binadamu la Sahrawi linalotambuliwa rasmi na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kiarabu ya Sahrawi. Kutokana na hili, imepigwa marufuku katika sehemu inayodhibitiwa na serikali ya Morocco ya Sahara Magharibi, inayofanya kazi huko kisiri. 

AFAPREDESA ina makao yake makuu katika kambi za wakimbizi za Sahrawi katika Mkoa wa Tindouf, Algeria, ambapo ilianzishwa mnamo Agosti 1989, na ofisi ya wajumbe huko Bilbao, Uhispania.

Tangu 1998, Abdeslam Omar Lahcen amechaguliwa kuwa rais wa AFAPREDESA. 

## Historia
Baada ya Uhispania kujiondoa katika koloni lake mnamo 1975, Moroko ilianzisha kampeni ya kupinga utaifa huko Sahara Magharibi. Hii ilihusisha kuwaondoa wanachama wa Politario na familia zao na baadhi ya watu hawa "wakatoweka" na hawajawahi kuonekana au kusikika tangu wakati huo. Vyanzo vya kuaminika vinataja idadi yao kama karibu watu mia chache, lakini ni vigumu kuhesabu hii, kwani baadhi ya familia nzima zilikuwa miongoni mwa waathirika. Shirikisho la Kimataifa la Ligi za Haki za Kibinadamu linafikiri kwamba idadi hiyo inaweza kufikia 1500, ambayo ingewakilisha 1% ya jumla ya idadi ya watu nchini mwaka wa 1974. AFAPREDESA imesajili takriban 890 "walipotea" tangu 1975. Baadhi ya watu 50 walikufa kizuizini, 310 wameachiliwa na waliosalia 530 hawajulikani waliko. 

## Uanachama wa kimataifa
Tangu Aprili 1997, ina hadhi ya kuwa mwanachama mwangalizi katika Tume ya Afrika ya Haki za Kibinadamu na Watu na pia ni mwanachama kamili wa Muungano wa Kimataifa wa Kupambana na Kutoweka kwa Kutekelezwa (ICAED),  inayoshiriki katika tume za haki za binadamu nchini. Baraza la Haki za Kibinadamu la Umoja wa Mataifa, Kamati ya Haki za Kibinadamu ya Umoja wa Mataifa, Bunge la Ulaya au Umoja wa Afrika.

## Marejeo
Jamii:Wiki4HumanRights 2024
Jamii:Sahara ya Magharibi
Jamii:Makala yasiyo na viungo vya ndani
Oscar Kamau Kingara

**Oscar Kamau Kingara** (14 Juni 1971 - 9 Machi 2009) alikuwa wakili na mwanaharakati wa haki za binadamu wa Kenya. Kingara alikuwa mwanzilishi na Mkurugenzi wa Shirika la haki za binadamu la Oscar Foundation Free Aid Clinic, lenye makao yake makuu jijini Nairobi.

Kingara alisifika kwa jukumu muhimu katika kazi ya uchunguzi nyuma ya mauaji ya polisi nchini Kenya. Mnamo mwaka 2008, alitoa ripoti akiwashutumu polisi wa Kenya kwa kuua au kutesa zaidi ya watu 8,000 kama sehemu ya msako dhidi ya shirika la uhalifu la Mungiki. 

## Historia
Mnamo Machi 5, 2009, Kingara na msaidizi wake, John Paul Oulu, walivamiwa na kupigwa risasi walipokuwa katika msongamano wa magari wakiwa kwenye gari nyeupe aina ya Mercedes nje ya mabweni ya Chuo Kikuu cha Nairobi. 
Kingara, ambaye alikuwa na umri wa miaka 38, aliuawa papo hapo huku Oulu akifariki muda mfupi baadaye. Waziri Mkuu wa Kenya wa wakati huo Raila Odinga alilaani mauaji hayo, akisema, "Tunaelekea kushindwa kama taifa."

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1971
Jamii:Waliofariki 2009
Jamii:Wanaharakati wa Kenya
Jamii:Wiki4HumanRights 2024
Maria wa Msaada

[thumb|Mt. Maria wa Msaada katika [dirisha la kioo cha rangi huko Barcelona.]]
**Maria wa Msaada, O. de M.** (jina la kuzaliwa kwa Kikatalunya: **Maria de Cervelló**; Barcelona, Hispania, 1 Desemba 1230 - Barcelona, 19 Septemba, 1290) alikuwa bikira wa Kanisa Katoliki kutoka Catalonia, ambaye alikuwa mwanamke wa kwanza kujiunga na Wamersedari.  

Aliitwa "wa Msaada" kwa sababu alikuwa daima tayari kusaidia waliomuomba .

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. Papa Inosenti XII alithibitisha heshima hiyo tarehe 15 Februari 1692.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 19 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Antonio Rubino, Dizionario degli Istituti di Perfezione, vol. V (Roma, 1978), coll. 945-946.
* The entry cites:
***Acta Sanctorum*, September, VII, 152–171;
**DUNBAR, Dictionary of Saintly Women II (London, 1905), 56–7;
**CORBERA, Vida y hechos maravillo sas de d. Maria de Cerveilon, clamado Maria Socos (Barcelona, 1639): a Life written by her contemporary John de Laes is printed in *Acta Sanctorum*. According to Sarah Fawcett Thomas, Paul Burns, ''Butler's Lives of the Saints, September'' (2000), p.&nbsp;186, these accounts are marred by many forgeries.

## Viungo vya nje
* http://www.treccani.it/enciclopedia/maria-de-cervellon-santa_(Enciclopedia-Italiana)/ Giuseppe De Luca, in Enciclopedia Italiana (1934)

Jamii:Mabikira
Jamii:watawa waanzilishi

Jamii:Watakatifu wa Hispania
Landelini wa Ettenheim

[thumb|200px|Panapotunzwa [masalia yake (1506).]]
**Landelini wa Ettenheim** (alifariki Ettenheim, Baden-Württemberg, katika Ujerumani wa leo, 640 hivi) alikuwa Mkristo mkaapweke wa Ireland aliyehamia Ulaya bara hadi alipouawa kwa kudhaniwa jambazi. 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 21 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Theodor Kurrus: Art. *Landelin von Ettenheimmünster*. In: Lexikon der christlichen Ikonographie, Bd. 7: *Innozenz bis Melchisedech*. Herder, Freiburg 1974, Sp. 369–370.
* Hubert Kewitz: *Zur Geschichte des hl. Landelin von Ettenheimmünster*. In: *Die Ortenau*, Jg. 65 (1985), S. 102–119.
* Josef Rest, Médard Barth, Bernhard Uttenweiler: *Aufsätze zur Geschichte der südlichen Ortenau und zum Kult des hl. Landelin von Ettenheimmünster*. Herausgegeben vom Historischer Verein für Mittelbaden, Mitgliedergruppe Ettenheim. Ettenheim 1986 (mit Literatur und Ikonographie).
* https://web.archive.org/web/20070716150347/http://www.bautz.de/bbkl/l/landelin.shtml by Ekkart Sauser, p. 824–825
* Bernhard Uttenweiler: *Die Verehrung des heiligen Märtyrers Landelin und die Wallfahrtskirche in Ettenheimmünster*. Kunstverlag Josef Fink, Lindenberg 2006, ISBN 3-89870-299-5.

## Viungo vya nje 
* Ökumenisches Heiligenlexikon: *Landelin von Ettenheimmünster*
* Die Quellen des hl. Landelin zu Ettenheimmünster

Jamii:Waliofariki 640
Gerulfi

chake.]]
**Gerulfi** (pia: **Gerulfus, Gerolf**; Merendree, leo nchini Ubelgiji, 740 &ndash; Merendree, 24 Novemba 748) alikuwa mtoto aliyeuawa na jamaa yake, msimamizi wake wa kipaimara aliyemuonea kijicho kwa jinsi alivyopokea kwa ibada sakramenti hiyo. 

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 21 Septemba .

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Wafiadini Wakatoliki
Ruth Mumbi

**Ruth Mumbi** (alizaliwa 6 Novemba 1980) ni mtetezi wa haki za binadamu kutoka nchini Kenya. Amejikita zaidi katika suala zima la utetezi wa wanawake walio katika mazingira magumu.

## Kazi
Mnamo mwaka 2010, Mumbi alianzisha na kuongoza kikundi cha "Warembo Ni Yes,"  ambacho ni kikundi cha wasichana waliojitolea kuhakikisha kupitishwa kwa Katiba ya sasa ya Kenya.

Mumbi kwa sasa ni mratibu wa Bunge La Wamama Mashinani, sura ya wanawake ya Bunge la Mwananchi iliyoanzishwa mwaka wa 2008. Vuguvugu hilo linatetea na kufanya kampeni kuhusu masuala ya haki za kijamii na uwajibikaji katika sehemu mbalimbali za Kenya.

Mumbi amepokea tuzo kadhaa kwa juhudi zake katika utetezi wa Haki za Binadamu.  Mnamo 2013, aliteuliwa na kuchaguliwa kama mshiriki wa mwisho wa Tuzo ya Mstari wa mbele kwa Watetezi wa Haki za Kibinadamu walio katika Hatari.

Mnamo mwaka 2014, Mumbi alishiriki katika mpango wa ushirika wa haki za binadamu katika Chuo Kikuu cha York nchini Uingereza.

Mnamo Agosti 2022, Mumbi aliwania uchaguzi, kwa kiti cha Bunge la kaunti ya wadi ya Kiamaiko jijini Nairobi. Alishika nafasi ya sita kati ya watahiniwa kumi na watatu. Pia aliweka wazi kumuunga mkono aliyekuwa waziri wa haki na mgombea makamu wa rais Martha Karua, ambaye alikuwa mgombea mwenza wa aliyekuwa waziri mkuu na kiongozi wa upinzani Raila Odinga.

Mumbi pia alikuwa mmoja wa walalamishi waliopinga matokeo ya uchaguzi wa urais wa Kenya.

## Marejeo
Jamii:Wiki4HumanRights 2024
Jamii:Wanawake wa Kenya
Jamii:Waliozaliwa 1980
Jamii:Wanaharakati wa Kenya
Jamii:Mashindano ya uandishi wa makala za haki za binadamu
Justus Nyang'aya

'''Justus Abonyo Nyang'aya''' ni mtaalamu wa maendeleo ya jamii na mwanaharakati wa haki za binadamu ambaye alihudumu kama Kamishna katika Shirika la Uchaguzi la Kenya IEBC hadi 2 Desemba 2022.Aliongoza kamati ya Teknolojia ya Habari na Mawasiliano.

Yeye ni mmoja wa makamishna wanne kando na Juliana Cherera, Irene Masit, na Francis Wanderi ambao walikataamatokeo ya urais katika uchaguzi mkuu wa Kenya wa 2022  yaliyosomwa na Mwenyekiti Wafula Chebukati.

## Kazi 
Justus Nyang`aya alikuwa Mtaalamu wa Elimu ya Amani na UNESCO-PEER kwa mwaka mmoja hadi mwaka 1988 kabla ya kufanya kazi kama Mshauri wa Elimu ya Wakimbizi katika Windle Charitable Trust kwa miezi 27 kuanzia Machi 1988.

Alikuwa afisa mkuu mtendaji wa Inter Sudanese Consultations on Peace & Justice (ISCOP) kwa mwaka mmoja kuanzia mwaka 2004. Kuanzia katikati ya mwaka 2009 alihudumu kama Mkurugenzi wa Nchi wa Amnesty International kwa zaidi ya miaka minane na nusu kabla. kuhamia hadi kuwa afisa mkuu mtendaji katika Leadership Education For Africa Development (LEAD Africa) mnamo Januari 2018 ambapo alifanya kazi kwa chini ya miaka minne kabla ya kuteuliwa kuwa kamishna katika IEBC mnamo 2 Septemba 2021 kwa muda wote.Alijiuzulu tarehe 2 Desemba 2022.

## Elimu 
Justus alipata elimu yake ya upili katika Shule ya Kanunga iliyoko Kiambaa, Kata ya Kiambu. Ana Stashahada ya Uongozi, Utawala, Amani na Mabadiliko ya Migogoro na Uongozi wa Shirika kutoka Chuo Kikuu cha Umoja wa Mataifa, (Jordan) pamoja na Shahada ya Uzamili ya Sanaa (Elimu) kutoka Taasisi ya Elimu, Chuo Kikuu cha London.

## Marejeo 
Jamii:wanaharakati wa Kenya
Jamii:Wiki4HumanRights 2024
Maura wa Troyes

[thumb|[Sanamu yake.]]
**Maura wa Troyes** (Troyes, Ufaransa, 827 - Troyes, 21 Septemba, 850) alikuwa bikira wa ukoo maarufu ambaye alijitosa katika ibada na matendo ya huruma .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakristo wa madhehebu mbalimbali kama mtakatifu .

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 21 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Société académique d'agriculture, des sciences, arts et belles-lettres du département de l'Aube, Annuaire administratif et statistique du département de l'Aube, Dufour-Bouquot, 1868 (lire en ligne [archive]), « Sainte Maure de Troyes et son tombeau par Émile Socard », p. 38-43.
* Marie Nicolas Des Guerrois, Saincteté chrestienne..., Jacquart, Troyes, 1637, fol822.
* Remi Breyer, Les vies de S. Prudence, évêque de Troyes: et de Sainte Maure, vierge, Paris : chez François Babuty, 1725, pp.151-177 et Troyes : chez Jacques Le Febvre, 1725
* Nicolas Camusat, Promptuarium sacrarum antiquitatum Tricassinae dioecesis, apud N. Moreau qui dicitur Le Coq (Augustae Trecarum), 1610 (lire en ligne [archive]), « Notae in vitam S. Maurae virginis », p. 48.

## Viungo vya nje
* Histoire de Troyes.

Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Mapigano ya tarehe 18 Mei 1657

**Mapigano ya 18 Mei 1657** yalikuwa na ushindi kwa Jamhuri ya Venice dhidi ya Jeshi Kuu la Wanamaji la Kiosmani na meli za jimbo la Kiosmani la Algiers. Maelezo mengi hayajulikani kuhusu vita hivi.

## Meli zinazohusika 
* '''Capitana d'Algeri** (zamani ilijulikana kama Perla ya Algiers, iliyonaswa mapema mwaka huo)
* **Arma di Midelborgo**
* **Pomerlan**
* **Arma di Colognia'''

## Marejeo 
Jamii:1657
Banu Rashid

**Banu Rashid** ni kabila la eneo la kisasa la Algeria, karibu na mji wa Oran.. Walijiunga na Uhispania mara kwa mara walipokabiliwa na tishio la upanuzi wa Milki ya Osmani. Mnamo mwaka wa 1535, Banu Rashid walisaidia Zayyanid kuwashinda Wahispania katika uvamizi wao dhidi ya Tlemcen.

## Marejeo 
Jamii:Watu wa Algeria
Mapigano ya Machi 1665

**Mapigano ya Machi 1665** yalikuwa madogo na yalitokeamajini  karibu na Goletta, Tunisia, na yalikuwa ushindi kwa kikosi kidogo cha Kifaransa chenye meli nne na meli mbili za moto chini ya uongozi wa Duc de Beaufort dhidi ya kikosi cha Algiers. Meli tatu za Algiers zilizamishwa, ikiwemo moja yenye mizinga 46.

## Marejeo 
Jamii:1665
Andrea Gasparo Corso

**Andrea Gasparo Corso** alikuwa mfanyabiashara na jasusi wa Korsika ambaye alifanya kazi kwa mfalme wa Hispania Filipo II wakati wa karne ya 16, na alikuwa akifanya kazi kwa himaya ya Ottoman Regency ya Algiers. 

Mara nyingi alifanya kazi pamoja na ndugu yake Francisco Gasparo Corso. Wote walikuwa wanajulikana na Miguel de Cervantes, ambaye alishuhudia shughuli zao wakati wa utumwa wake huko Algiers. Andrea Gasparo Corso alikuwa rafiki wa Abd el-Malik wakati wa makazi ya mwisho huko Algiers, kabla ya kuwa Sultan wa Moroko.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Ufaransa
Mapigano ya tarehe 3 Mei 1657

**Mapigano ya tarehe 3 Mei 1657** yalikuwa mapigano ya kivita yaliyootokea mnamo tarehe 3 Mei 1657 na yalikuwa na ushindi kwa Jamhuri ya Venice dhidi ya meli za Kiosmani za Algiers. Maelezo machache yanajulikana kuhusu vita hivyo.

Idadi ya waliopoteza uhai upande wa Venezia ilikuwa 117 na waliojeruhiwa walikuwa 346. 

## Meli zinazohusika 
### Nguvu za Kivita za Venisia 
* **Kamanda**: Mocenigo
* **Meli**:
** 6 galleasses?
** 19 galleys?

### Nguvu za Kivita za Algiers 
* **Meli**:
** **Perla** (meli ya bendera?) - Ilinaswa
** **Fontana Rose** - Ilinaswa
** **Sette Teste** - Ilipata ajali na kuchomwa moto
** **Doi Lioni** - Ilipata ajali na kuchomwa moto
** **Luna Biscaina** - Ilipata ajali na kuchomwa moto
** **Molin de Vento** - Ilinaswa
** **Tigra** - Ilipata ajali na kuchomwa moto
** **Lione**
** ? (iliyojulikana kama '''Croce d'Oro ya Venisia''', iliyonaswa mapema mwaka huo) - Ilinaswa
Jamii:1657
Jamii:Vita
Dar Hassan Pacha

**Dar Hassan Pacha** ni jumba la kifalme la karne ya 18 lililoko katika Kasbah ya Algiers, Algeria. 

Lilijengwa mwaka 1791 na awali lilikuwa mali ya Hassan III Pasha, ambaye alisaini mkataba na Marekani tarehe 5 Septemba 1795. Baada ya mwaka 1830, jumba hilo liligeuzwa kuwa makazi ya majira ya baridi ya Gavana wa Algiers, na kufuatia hilo, lilifanyiwa marekebisho kamili mwaka 1839, ambapo mlango wa kuingilia ulibadilishwa na sura mpya ya jengo iliumbwa.

## Marejeo 
Jamii:Algiers
Jamii:majengo ya Algeria
Mauaji ya Daïat Labguer (M'sila)

'''Mauaji ya Daïat Labguer (M'sila)''' yalitokea tarehe 16 Juni 1997, chini ya wiki mbili baada ya uchaguzi wa bunge, katika kijiji cha Daïat Labguer (M'sila) (pia hufupishwa kama Dairat Labguar, Dairat Lebguar, Daïat Labguer, Daïret Lebguer, Dairet Lebguer) karibu na M'Sila, kilomita 300 kusini mashariki mwa Algiers. 

Takriban watu 50 waliuawa na wapiganaji kama 30, ambao pia waliteka wanawake, kuuwa mifugo, na kuiba mali. Siku tano kabla, watu wengine 17 walikuwa wameuawa kijiji kilichokuwa umbali wa kilomita 5. Mauaji hayo yalituhumiwa kufanywa na makundi ya Kiislamu kama Kikundi cha Kiislamu cha Mzimu.
Jamii:historia ya Algeria
Jamii:1997
Mlipuko wa Dellys wa mwaka 2007

**Mlipuko wa Dellys wa mwaka 2007** ulitokea tarehe 8 Septemba 2007, ambapo watu wasiopungua 30 waliuawa na 47 kujeruhiwa katika shambulio la bomu la gari la kujitoa mhanga katika kambi ya jeshi la majini la Algeria katika mji wa Dellys, kilomita 100 (maili 62) mashariki mwa Algiers. Mlipuko huo ulifanywa na washambuliaji wawili ambao waliuawa wenyewe katika shambulio hilo. 

Tawi la Al Qaeda kaskazini mwa Afrika (Al-Qaeda Organization in the Islamic Maghreb) ilidai kuhusika na shambulio hilo la kujitoa mhanga.

## Marejeo 
Jamii:2007
Jamii:historia ya Algeria
Fujo

[thumb|[Mtoto aliyevurugwa na kamera.]]
**Fujo** (kwa Kiingereza: *confusion*) ni ghasia au machafuko katika jamii. Ni hali ambapo kuna vurugu au kutokuwa na utulivu katika mazingira fulani. Fujo hizo zinaweza kutokana na sababu mbalimbali kama migogoro, maandamano, au kutofautiana kwa maoni.

Vilevile fujo inaweza kuwepo akilini kwa sababu mbalimbali ambazo zinachunguzwa na elimunafsia ili kumsaidia mhusika kutulia na kupanga vizuri maisha yake. Kiwango chake kinaweza kuwa tofauti sana, hadi kufikia kichaa.

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* National Library of Medicine - National Institutes of Health

Jamii:elimu jamii
Jamii:saikolojia
Elephantaria katika Mauretania

right|thumb|Afrika Kaskazini ya Kirumi.
**Elephantaria katika Mauretania** ulikuwa mji wa kale katika eneo la Maghreb wakati wa Dola la Roma, ufalme wa Bizanti na Wavandali. 

Inaonekana kwenye ramani ya Peutinger Table.

Leo, mji huo upo tu kama magofu ambayo bado hayajachimbuliwa huko Henchir, kitongoji cha Algiers, na ni mojawapo ya mitaa ya kitamaduni katika jimbo la Mauretania Caesariensis la Kanisa Katoliki. Hadi mwaka 2020, cheo hicho kilishikiliwa na Angelo Moreschi, askofu mchini Ethiopia.

## Marejeo 
Jamii:Maeneo ya kiakiolojia Algeria