open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jeffrey Broadbent

**Jeffrey Praed Broadbent** (aliyezaliwa 1944) ni Profesa katika Idara ya Sosholojia katika Chuo Kikuu cha Minnesota ambaye mwelekeo wake wa kitaaluma unajumuisha sosholojia linganishi; utamaduni na muundo; sosholojia ya mazingira; jamii ya Kijapani; mitandao na utambulisho; sosholojia ya kisiasa; mbinu za ubora; harakati za kijamii; na Jumuiya ya Asia Mashariki.  Yeye pia ni mwanachama wa Taasisi ya Mafunzo ya Ulimwenguni katika Chuo Kikuu cha Minnesota . 

## Wasifu 
Broadbent alipata BA yake katika masomo ya kidini-Buddhism katika Chuo Kikuu cha California, Berkeley, MA yake katika masomo ya kikanda-Japani katika Chuo Kikuu cha Harvard, na Ph.D yake. katika sosholojia katika Chuo Kikuu cha Harvard . 

Broadbent ndiye mchunguzi mkuu wa Mradi wa COMPON (Kulinganisha Mitandao ya Sera ya Mabadiliko ya Tabianchi), mradi unaoendelea wa utafiti wa kimataifa, unaozingatia athari za kijamii kwa mabadiliko ya hali ya hewa na njia ambazo athari hizi huathiri mazungumzo ya kimataifa na sera ya serikali. 

Kuanzia 1988-1989, Broadbent alikuwa mfadhiliwa wa Tume ya Elimu ya Japan-United States ( Programu ya Fulbright ), na alikuwa msomi wa Fulbright-Hays kutoka 1989-1990. Mnamo 2001, Broadbent alitunukiwa Tuzo la Ukumbusho la Masayoshi Ohira kwa kitabu chake, Siasa za Mazingira nchini Japani: Mitandao ya Nguvu na Maandamano (Chuo Kikuu cha Cambridge Press, 1998). 

## Bibliografia 
* *Mwendo katika Muktadha: Mitandao Minene ya Kijamii na Kampeni za Mazingira nchini Japani* . Broadbent, Jeffrey, Mario Diani na Doug McAdam, wahariri. *Harakati za Kijamii na Mitandao.* *Mbinu za Uhusiano kwa Vitendo vya Pamoja* , Oxford University Press, 2003.
* *Utawala wa Mazingira wa Japani: Mienendo ya Kisiasa ya Mabadiliko* . Broadbent, Jeffrey, Katika Uday Desai (mhariri), *Siasa za Mazingira na Sera katika Nchi zenye Viwanda*, Cambridge: MIT Press, 2002.
* *Siasa za Mazingira nchini Japani: Mitandao ya Nguvu na Maandamano* . Chuo Kikuu cha Cambridge Press, 1998. 
* Jimbo la Wakala wa Ushawishi: Mitandao ya Kubadilishana na Shirika la Kisiasa nchini Japani. Broadbent, Jeffrey, Yoshito Ishio, 1998.
* *Kulinganisha Mitandao ya Sera: Siasa za Kazi nchini Marekani, Ujerumani na Japani* . Broadbent, Jeffrey, David Knoke; Franz Pappi; Yutaka Tsujinaka, Cambridge University Press, 1996. ISBN&nbsp;0521499275
* *Harakati za Kijamii za Asia Mashariki: Nguvu, Maandamano na Mabadiliko katika Eneo lenye Nguvu*. Wahariri Jeffrey Broadbent na Vicky Brockman. New York: Springer, 2011. 
9780387096254

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Waliozaliwa 1944
Jamii:wanasayansi wa Marekani
Nyombi Morris

thumb|alt=Nyombi Morris|Nyombi Morris
**Nyombi Morris** ni mwanaharakati wa hali ya Hewa wa Uganda anayejulikana kwa kuwa na sauti wakati akitetea haki za hali ya hewa na usawa wa kijinsia, mnamo Machi 2021 yeye na kaka yake  kama mpiga picha Julian Ssekeba walikamatwa katika mitaa ya Kampala na Polisi wa Kitaifa wa Uganda walipokuwa wakiandamana kudai. haki ya hali ya hewa. Mwaka mmoja kabla, Septemba 2020 akaunti yake ya Twitter ilisimamishwa kwa muda wa mwezi mmoja na nusu na Serikali ya Uganda baada ya kupinga Mamlaka ya Kitaifa ya Misitu kuhusu uuzaji wa msitu wa Bugoma  

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Uganda
Yu Xiaogang

**Yu Xiaogang** (Kichina: 于晓刚; pinyin: Yú Xiǎogāng) ni mwanamazingira nchini China. Alitunukiwa Tuzo ya Mazingira ya Goldman mnamo mwaka 2006 kwa juhudi zake za *kuunda programu za usimamizi wa vyanzo vya maji wakati akitafiti na kuweka kumbukumbu juu ya athari za kijamii na kiuchumi ambazo mabwawa yalikuwa nayo kwa jamii za ndani za Wachina*.Yeye ni miongoni mwa washindi sita wa Tuzo za Ramon Magsaysay mnamo mwaka 2009, zinazochukuliwa na wengi kuwa sawa na Waasia wa tuzo ya Nobel. Alimaliza Shahada yake ya Uzamili kutoka Taasisi ya Teknolojia ya Asia(AIT) nchini Thailand.

## Marejeo
Jamii: WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanaharakati wa Uchina
Olya Melen

**Olya Melen** ni mwanasheria na mwanaharakati wa mazingira wa Ukraine. 

Alitunukiwa Tuzo ya Mazingira ya Goldman mwaka wa 2006 kwa matumizi yake ya njia za kisheria kusitisha ujenzi wa Mfereji wa Danubi - Bahari Nyeusi. Delta ya Danube kwenye ufuo wa Bahari Nyeusi iliteuliwa kama "Ardhi Oevu ya Umuhimu wa Kimataifa" chini ya Mkataba wa Ramsar na kama "Tovuti ya Urithi wa Dunia wa UNESCO na Hifadhi ya Biosphere".

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanaharakati wa Ukraine
Loir Botor Dingit

**Loir Botor Dingit** (alifariki 2005) alikuwa mkulima wa rattan na Chifu Mkuu kutoka Indonesia . Alitunukiwa Tuzo ya Mazingira ya Goldman mwaka wa 1997  kwa juhudi zake za kulinda misitu.

## Marejeo 
Jamii:waliofariki 2005
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanaharakati wa Indonesia
Rodolfo Montiel Flores

**Rodolfo Montiel Flores** ni mkulima wa kujikimu wa Mexico, kutoka kijiji cha El Mameyal katika jimbo la Guerrero.

Alitunukiwa Tuzo ya Mazingira ya Goldman mwaka wa 2000  kwa kuandaa maandamano dhidi ya ukataji miti uliokithiri katika wilaya yao.

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanaharakati wa Mexiko
Maandamano ya tarehe 14 Februari 2020

Mgomo wa Vijana kwa Maandamano ya Hali ya Hewa mnamo tarehe 14 Februari 2020, unaojulikana pia kama Mgomo wa Vijana wa Siku ya Wapendanao kwa Hali ya Hewa, ulikuwa ni mfululizo wa Migomo ya Hali ya Hewa iliyoandaliwa na vikundi vya ndani vya wanaharakati wa hali ya hewa kote Uingereza, wanaohusishwa zaidi na Jumuiya ya Vijana ya Hali ya Hewa Ireland Kaskazini, Vijana wa Uskoti. Mgomo wa Hali ya Hewa, UKSCN, Vijana wa XR au Ijumaa kwa Baadaye. Waliwataka wanafunzi kote nchini kugoma katika jiji lao. Miji kama vile London, Edinburgh, Dundee, Aberdeen, Inverness, Belfast, Omagh, Durham, Glasgow, Brighton na zaidi wanafunzi waliandamana katika vituo vyao. Huko London, wanafunzi waliandamana nje ya Mabunge, wakiongozwa na nyimbo, sawa na maeneo mengine ya nchi. Pia huko London, milipuko ilirushwa na polisi walihusika na waandamanaji wengine ambao hawakuwa wa amani wakati kundi kubwa lilikuwa likiandamana barabarani.

## Marejeo
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:maandamano
Jamii:2020
Humberto Ríos Labrada

**Humberto Ríos Labrada** ni mwanamuziki, mwanasayansi wa kilimo na mwanamazingira wa Kuba. 

Alitunukiwa Tuzo ya Mazingira ya Goldman mwaka wa 2010, kwa kazi yake ya viumbe hai na maendeleo endelevu ya kilimo cha Cuba. 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Kuba
Hasanain Juaini

**Hasanain Juani** ni mhifadhi wa mazingira wa Indonesia, mwalimu na mshindi wa Tuzo ya Ramon Magsaysay.  

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanaharakati wa Indonesia
Von Hernandez

thumb|Von Hernandez
**Von Hernandez** ni mwanaharakati wa mazingira kutoka Ufilipino. Alikuwa Mkurugenzi Mtendaji wa Greenpeace Kusini Mashariki mwa Asia (GPSEA) kutoka 2008 hadi 2014, ambapo aliongoza programu na shughuli za kikundi cha mazingira katika eneo la Kusini-mashariki mwa Asia. Kabla ya hapo, aliwahi kuwa Mkurugenzi wa Kampeni wa shirika hilo, na alikuwa na jukumu la kuendesha kampeni za kundi hilo nchini Thailand, Indonesia na Ufilipino kuhusu masuala kadhaa yakiwemo mabadiliko ya hali ya hewa, misitu, kilimo endelevu na uchafuzi wa mazingira. Hivi sasa, anahudumu kama Mkurugenzi wa Maendeleo wa Greenpeace International.

## Historia 
Mwanaharakati wa mazingira kwa zaidi ya miaka 20, Von alianzisha na kuongoza kampeni kadhaa nchini Ufilipino ikiwa ni pamoja na kuidhinisha sheria muhimu kama vile Sheria ya Kudhibiti Uchafu wa Kiikolojia na Sheria ya Hewa Safi. Pia aliongoza kampeni za kukarabati Mto Pasig pamoja na juhudi za kusafisha maeneo yenye sumu katika vituo vya zamani vya kijeshi vya Marekani nchini humo. Alianzisha na kuongoza miungano mbalimbali ya mazingira katika ngazi ya kitaifa na kimataifa ikiwa ni pamoja na Global Alliance for Incinerator Alternatives (GAIA), Waste Not Asia, Lakbay Kalikasan, muungano wa Ecowaste, na Sagip Pasig Movement.

Von Hernandez ni profesa wa zamani wa fasihi na mwanaharakati mashuhuri wa mazingira kutoka Ufilipino. Amezungumza dhidi ya uchakataji wa uchafu kutoka nje, wakati vichomea taka vinasukuma mawingu ya dioxin na kemikali zingine hatari.  Ufilipino ilikuwa taifa la kwanza duniani kupiga marufuku uchomaji taka nchini kote, mwaka wa 1999.  Hernandez sasa anafanya kazi na Greenpeace Kusini Mashariki mwa Asia, akihudumu kama mkurugenzi mtendaji wa Greenpeace .

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Ufilipino
Orri Vigfússon

**Orri Vigfússon** (10 Julai 1942 – 1 Julai 2017) alikuwa mjasiriamali na mwanamazingira wa Kiaislandi. Kusudi lake lililotajwa lilikuwa "kurejesha wingi wa samoni mwitu ambao hapo awali walikuwepo pande zote za Atlantiki ya Kaskazini".

## Marejeo
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanaharakati wa Iceland
Immaculate Akello

**mmaculate Akello** (aliyezaliwa 1996) ni mjasiriamali wa kijamii , mwanaharakati wa mabadiliko ya hali ya hewa, mwanaharakati wa haki za binadamu na mwanasheriawa Uganda ambaye lengo lake kuu ni kubadilisha maisha ya wanawake wa vijijini kaskazini mwa Uganda.  Akello ndiye mwanzilishi wa Generation Engage Network, shirika linaloongozwa na vijana ambalo linaangazia haki za mazingira na demokrasia ya mazingira Kaskazini na Kati mwa Uganda. Kupitia shirika hili, aliwakilisha Uganda katika Bunge la Vijjana mwaka wa 2018 jijini Arusha, Tanzania na alikuwa spika wa mkutano wa vijana wa Bunge la Kitaifa la 2018 nchini Uganda. 

## Maisha ya awali na elimu 
Akello alisomea Sheria kutoka Chuo Kikuu cha Kimataifa cha Kampala alihitimu Mei 2019. 

## Kazi 
Wakati wake katika Chuo Kikuu cha Kimataifa cha Kampala, Akello alikuwa Mbunge wa Sheria, pia alikuwa mwakilishi wa Watu Wenye Ulemavu kwenye Muungano wa Chama.  Akolle alifanya kazi na Kituo cha Uchambuzi wa Sera (CEPA) shirika lisilo la faida ambalo linatetea demokrasia ya Bunge chini ya bunge la Uganda.  Lengo lake kuu lilikuwa juu ya utawala na demokrasia pamoja na haki za wakimbizi nchini Uganda.  Baada ya mwezi wa kufanya kazi na CEPA, aliitwa kufanya kazi na Umoja wa Mataifa kwa mkataba wa miezi ambayo uliongezwa hadi Desemba 2019.

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Uganda
Samira Gutoc

alt=Mjumbe wa Tume ya Mpito ya Bangsamoro |thumb|Mjumbe wa Tume ya Mpito ya Bangsamoro
**Samira Ali Gutoc**  (amezaliwa 19 Desemba 1974) ni kiongozi wa raia, mwandishi wa habari,  mwanamazingira, mtetezi wa haki za wanawake na mwanasiasa wa Ufilipino.  Alihudumu kama mjumbe wa Bunge la Kikanda la Mkoa unaojiendesha huko Muslim Mindanao  na Tume ya Mpito ya Bangsamoro, ambayo ilipewa jukumu la kuandaa Sheria ya Msingi ya Bangsamoro .   na kuanzisha Ranao Rescue Team, kikundi cha kujitolea ambacho husaidia raia waliohamishwa na Vita vya Marawi kutoa misheni ya msaada kwa raia. .   

Anaishi Marawi, ni wa kabila la Maranao, na ni mfuasi wa Uislamu .   Aligombea Seneti bila kufaulu 2019, chini ya muungano wa Otso Diretso .

## Maisha ya awali na elimu 
Babake Samira Gutoc, Candidato Gutoc, alikuwa afisa wa kidiplomasia ambaye alipanda ngazi.  Kama matokeo, Samira alitumia muda mwingi wa utoto wake huko Saudi Arabia, ambapo baba yake alitumwa, kabla ya kwenda kusoma katika Chuo Kikuu cha Ufilipino Diliman (UP Diliman) kwa chuo kikuu.  Kisha alipata Shahada ya Uzamili katika Masomo ya Kimataifa kutoka Chuo Kikuu cha Ufilipino Kituo cha Mafunzo ya Kimataifa, huko UP Diliman, kisha akapata Shahada ya Sheria kutoka Shule ya Sheria ya Chuo Kikuu cha Arellano mnamo 2006.

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanasiasa wa Ufilipino
Paul H. Landis

**Paul Henry Landis** (5 Machi 1901 &#x2013; 30 Agosti 1985) alikuwa mwanasosholojia wa Marekani. 

Mwandishi mahiri wa zaidi ya vitabu 20 na nakala 100 za jarida, kazi ya Landis ilienea katika nyanja za sosholojia ya vijijini, Sosholojia ya Maliasili, Sosholojia ya Elimu, Ujana, Udhibiti wa Jamii, na mada nyingine nyingi. 

Mzaliwa wa Cuba, Illinois, Landis alilelewa katika malezi ya kidini yenye msingi, kabla ya kuhudhuria Chuo cha Greenville na hatimaye Chuo Kikuu cha Michigan kwa Shahada ya Uzamili na Chuo Kikuu cha Minnesota kwa PhD .  Baada ya kuhitimu kutoka Chuo Kikuu cha Minnesota mnamo 1931, Landis alijiunga na kitivo cha Chuo Kikuu cha Jimbo la Dakota Kusini (wakati huo kiliitwa Chuo cha Jimbo la Dakota Kusini) kama profesa msaidizi katika Idara ya Sosholojia Vijijini. Tasnifu yake ya Uzamivu kuhusu Msururu wa Chuma wa Minnesota ilichapishwa kama kitabu *Miji Mitatu ya Uchimbaji Chuma: utafiti katika mabadiliko ya kitamaduni*, ambayo sasa inachukuliwa kuwa alama katika Sosholojia ya Maliasili. Mnamo 1935 alijiunga na kitivo cha Chuo Kikuu cha Jimbo la Washington (wakati huo kiliitwa Chuo cha Jimbo la Washington), mwishowe akawa Profesa rasmi wa Jimbo la Sosholojia, na hatimaye Mkuu wa Shule ya Wahitimu katika Jimbo la Washington. Landis alichaguliwa na kuhudumu kama Raisi wa Jumuiya ya Wanasosholojia Vijijini kuanzia 1945-1946. 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Waliozaliwa 1901
Jamii:waliofariki 1985
Jamii:wanasayansi wa Marekani
Alan Pears

**Alan Pears**, AM, ni mshauri wa mazingira, na mwanzilishi wa sera ya ufanisi wa nishati nchini Australia tangu mwishoni mwa miaka ya 1970. 

Katika miaka ya 1980, Pears alifanya kazi mbalimbali kamavile kutoa huduma na ushauri wa nishati, lebo za nishati za vifaa vya kukadiria nyota, kanuni za lazima za insulation ya nyumba na Kituo cha kutoa Taarifa za Nishati cha Serikali ya Victoria . Amekuwa mshauri wa mazingira tangu 1991, akihusika katika ukadiriaji wa nishati/mazingira na udhibiti wa majengo, maendeleo ya majengo ya kijani kibichi, na ukuzaji mzuri wa vifaa. Alan ni Profesa Msaidizi katika Chuo Kikuu cha RMIT. Pia nimuandishi wa *gazeti la ReNew* .  

Alan Pears alifanywa kuwa Mwanachama wa Orodha ya Australia mnamo 2009. 

## Marejeo 
Jamii:wanaharakati wa Australia
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Yuan Xikun

thumbnail|right|200px|Yuan Xikun

**Yuan Xikun** (alizaliwa Kunming, Mkoa wa Yunnan, 1944 ) ni msanii wa picha nchini China na mwanaharakati wa mazingira. Mnamo mwaka 2011, Yuan alipendekeza kujenga sanamu kubwa inayojumuisha mchanga uliokusanywa kutoka mabara matano ya dunia na maji kutoka maeneo yake ya Aktiki na Antarctic ili kuvutia umakini wa uharibifu wa ozoni na mabadiliko ya hali ya hewa.

## Tuzo
*Tuzo la Juu la Uhisani na Utamaduni (2006)
*UNEP Mlezi wa Mazingira ya Sanaa (2010)
*Medali ya Heshima ya Siku ya Wafanyakazi (Mei Mosi) (2011)
*Agizo la sifa, darasa la 3 (Ukraine, 2008)

## Marejeo
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanaharakati wa Uchina
Rosa Hilda Ramos

**Rosa Hilda Ramos** ni mpokeaji wa pili kutoka Puerto Rico wa Tuzo ya Mazingira ya Goldman, tuzo ya kifahari inayotolewa kwa wanamazingira wa ngazi ya chini kutoka duniani kote na maarufu kama "Tuzo ya Nobel ya Kijani". Mama wa nyumbani na mwanaharakati wa mazingira aliyeishi katika mji wake wa Catano, Puerto Rico, Ramos alipokea tuzo kwa kusaidia kuokoa mikoko ya Las Cucharillas kutokana na maendeleo. Pia alifanikiwa kupambana na mchafuzi mkuu wa hewa wa eneo hilo— Mamlaka ya Nishati ya Umeme ya Puerto Rico (PREPA) inayomilikiwa na serikali-- na kulazimisha shirika la umma kupunguza kwa kiasi kikubwa kipigo cha uchafuzi wa mazingira unaotolewa angani na kulazimisha kulipa faini ya shirikisho ya dola milioni 7.

Tuzo ya Mazingira ya Goldman ya 2008, ambayo inajumuisha ruzuku ya fedha ya $150,000, ilitolewa kwa wapokeaji saba huko San Francisco, California mnamo Aprili 14, 2008.

Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Puero Rico
Hirofumi Yamashita

**Hirofumi Yamashita** (kwa Kijapani 山下 弘文, Yamashita Hirofumi; alifariki mnamo mwaka 2000) alikuwa mwanamazingira wa nchini Japani.

Alitunukiwa Tuzo ya Mazingira ya Goldman mnamo mwaka 1998 kwa juhudi zake za ulinzi wa baharini.

## Marejeo
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanaharakati wa Japani
Jamii:waliofariki 2000
Xu Zuxin

**Xu Zuxin** (Kichina: 徐祖信; pinyin: Xú Zǔxìn; alizaliwa mnamo mwezi Aprili 1956) ni mwanamazingira wa kike nchini China ambaye ni profesa na msimamizi wa udaktari katika Chuo cha Sayansi ya Mazingira na Uhandisi, Chuo Kikuu cha Tongji.

## Wasifu
Xu alizaliwa Pingxiang, Jiangxi, Aprili 1956. Alipata shahada yake ya kwanza, shahada ya uzamili na shahada ya udaktari yote kutoka Chuo Kikuu cha Hohai mnamo mwaka 1977 na 1988. Alifundisha katika chuo kikuu hicho tangu 1988, kile alichopandishwa cheo na kuwa profesa mnamo mwaka 1991 na kuwa profesa kamili mnamo mwaka  1996. Alikuwa mwanazuoni mgeni katika Chuo Kikuu cha Sapienza cha Roma kati ya 1993 na 1995. Alikuwa mwanafunzi mwenza wa uzamili katika Chuo Kikuu cha Tongji kuanzia 1995 hadi 1997. Mnamo mwaka 1997, alijiunga na kitivo cha Chuo Kikuu cha Tongji. Mnamo Aprili 2000 alikua naibu mkurugenzi wa Ofisi ya Hifadhi ya Mazingira ya Shanghai, akipanda hadi mkurugenzi mnamo Aprili 2003. Mnamo Septemba 2007 aliteuliwa kuwa naibu mkurugenzi wa Tume ya Manispaa ya Shanghai ya Sayansi na Teknolojia.

## Marejeo
Jamii: WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Waliozaliwa 1956
Sara Oldfield

**Sara Felicity Oldfield** OBE amekuwa Katibu Mkuu wa Botanic Gardens Conservation International (BGCI) tangu Mei 2005. Hapo awali alifanya kazi kama Mkurugenzi wa Mipango wa Kimataifa wa Fauna & Flora International . Amefanya kazi katika mashirika mengine mbalimbali ya uhifadhi, ikiwa ni pamoja na Kituo cha Ufuatiliaji wa Uhifadhi wa UNEP na Bustani ya Botaniki ya Kifalme, Kew na pia kama mshauri wa kujitegemea kwa zaidi ya miaka kumi, akifanya kazi kama mtafiti na mshauri wa sera kwa uhifadhi wa kimataifa wa viumbe hai .

Sara pia ni Mwenyekiti wa Kundi la Wataalamu wa Miti Duniani la IUCN/SSC, anayehusika na kukuza na kutekeleza miradi ya  kulinda spishi za miti zilizoorodheshwa duniani kote. Yeye ni mwandishi aliyekamilika, na amechapisha idadi ya karatasi na vitabu vya utafiti, hivi karibuni akiandika kuhusu bustani za mimea chini ya ufadhili wa BGCI .

Oldfield aliteuliwa kuwa Afisa wa Amri ya Ufalme wa Uingereza (OBE) katika Tuzo za Siku yake ya Kuzaliwa ya 2016 kwa huduma za uhifadhi na ulinzi wa spishi za miti pori ulimwenguni. 

## Marejeo 
Jamii:wanawake wa Uingereza
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Fu Qiping

**Fu Qiping** ni kiongozi na mwanamazingira ambaye alibadilisha muundo wa uchumi wa kijiji kiitwacho Tengtou nchini China .   Alipokea tuzo ya kifahari zaidi nchini Asia, Tuzo ya Ramon Magsaysay, kwa kazi yake.

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Uchina
Wen Bo

**Wen Bo** ni mwanamazingira wa China aliyeko Beijing. Alizaliwa na kukulia katika mji wa pwani wa Dalian Kaskazini-mashariki mwa China, Wen alipendezwa na uharakati wa mazingira baada ya kutazama vitendo vya kupinga nyangumi na Greenpeace kwenye TV. Baadaye akawa mwandishi wa habari wa *China Environment News* na kuanza kuripoti matatizo mengi ya mazingira ya China.

Wen alisaidia kupata ofisi ya Greenpeace Beijing na akawa Mkurugenzi mwenza wa Mpango wa China wa Mazingira ya Pasifiki mwenye makao yake Beijing.  Amesoma, kuishi na kufanya kazi nchini China, Korea Kusini na Japan, na hivyo ana uelewa mkubwa wa matatizo ya mazingira, uanaharakati, na utawala katika nchi hizi.  Yeye huhojiwa mara kwa mara na kuonyeshwa katika vyombo vya habari vikuu vya kimataifa kama jarida la *Time*,  Radio Free Asia,  San Francisco Chronicle,  Financial Times n.k. 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Watu wa Uchina
Atherton Martín

**Atherton Martin** ni mtaalamu wa kilimo na Mwanamazingira kutoka Dominika. Alitunukiwa Tuzo ya Mazingira ya Goldman mwaka wa 1998, kwa jitihada zake za kulinda misitu ya tropiki kutokana na tishio la mazingira kutokana na shughuli kubwa za uchimbaji wa shaba zilizopangwa. 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Dominika
Lucretia Edwards

**Lucretia W. Edwards** ( 15 Mei 1916 Philadelphia, Pennsylvania &#x2013; 12 Oktoba 2005 ) alikuwa mwanaharakati wa mazingira na mhifadhi kutoka Richmond, California .

Edwards aliwajibika kwa maelfu ya ekari kuongezwa kwa Wilaya ya Mbuga za Mikoa ya East Bay na Huduma ya Hifadhi ya Kitaifa . Hizi ni pamoja na Miller/Knox Regional Shoreline, Point Pinole Regional Shoreline, na Rosie the Riveter/World War II Home Front National Historical Park, ambayo ilifyonza Lucretia Edwards Park, iliyopewa jina kwa heshima yake. Aliwajibika pia kwa kuongezwa kwa Winehaven, Point Richmond, East Brother Island Lighthouse, na Point Molate kwenye Rejesta ya Kitaifa ya Maeneo ya Kihistoria .

Mwaka 1989 Mwakilishi George Miller alimtambua katika rekodi ya bunge; alichaguliwa kuwa Mwanamke Bora wa Mwaka kwa Wilaya  11 na Mwakilishi Bob Campbell. Bunge la Seneti na Bunge la Jimbo la California lilimtukuza katika mfululizo wa sherehe maalum pamoja na wanawake 101, heshima iliyofadhiliwa na Baraza la Wabunge Wanawake.

Aliolewa na Tom Edwards na alikuwa na watoto watatu. Familia iliishi katika nyumba ya Point Richmond, California, kwa miaka 37, ambapo pia alikufa.

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanaharakati wa Marekani
Manny Calonzo

**Manny Calonzo** ni mtetezi wa mazingira.  Akisaidiwa na Muungano wa Takataka za Kiikolojia wa Ufilipino (EcoWaste)  - ambapo alihudumu kama rais na mshauri wao wa zamani ,  aliwajibika kwa sheria ya serikali ya Ufilipino kupiga marufuku kitaifa rangi ya risasi  (iliyofikia kilele. katika 85% rangi iliyoidhinishwa na risasi huko tangu 2017)  na kuundwa kwa mpango wa uidhinishaji wa wahusika wengine  kwa watengenezaji rangi.  Kampeni yake ya kupambana na sumu ilienea hadi kwenye vitu vingine vya viatu ambavyo vinaweza kupunguza uzazi kwa wanaume na kudhuru vijusi .  Mnamo 2018 alikuwa mmoja wa washindi saba  wa kimataifa wa Tuzo ya Mazingira ya Goldman  - muongo mmoja baada ya kuanza kampeni yake ya kitaifa  , ambayo ilisababisha ulinzi wa mamilioni ya watoto wa Ufilipino.  Calonzo ni mshauri wa Kampeni ya Kimataifa ya Kuondoa Rangi Inayoongoza katika Mtandao wa Kimataifa wa Kutokomeza Vichafuzi vya Kikaboni. 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Ufilipino
Choi Yul

thumbnail|right|200px|Choi Yul
**Yul Choi** ni mwanaharakati, mwanamazingira na mratibu wa Korea Kusini. Aliongoza Vuguvugu la Kupambana na Uchafuzi wa Mazingira korea kutoka 1988, na akaongoza Shirikisho la Kikorea la Harakati za Mazingira kutoka 1993. Alitunukiwa Tuzo ya Global 500 la Heshima mwaka wa 1994 na Tuzo ya Mazingira ya Goldman mwaka wa 1995.  Kwa sasa ni rais wa Korea Green Foundation.

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Korea Kusini
Tessa Khan

**Tessa Khan** ni mwanasheria wa mazingira anayeishi Ufalme wa Muungano. Alianzisha na ni mkurugenzi mwenza wa Mtandao wa Madai ya Hali ya hewa, ambao unaunga mkono kesi za kisheria zinazohusiana na kukabiliana na mabadiliko ya hali ya hewa na haki ya hali ya hewa.

Khan amesema kuwa serikali za kitaifa zimefaidika kimakusudi kutokana na kuongeza viwango vya kaboni dioksidi na kusababisha uharibifu wa mazingira, ikijumuisha kama sehemu ya kitangulizi muhimu cha Hali ya Hewa Ireland . 

## Wasifu 
thumb|Mahakama Kuu ya Uholanzi, *The Hague*
Tessa Khan amehusika katika sheria za haki za binadamu na kampeni za utetezi. 

Nchini Thailand alifanya kazi katika shirika lisilo la faida la haki za binadamu la wanawake.  Akiwa huko mwaka wa 2015 alipata habari kuhusu uamuzi wa mahakama huko Hague kuamuru Uholanzi kupunguza utoaji wake wa gesi chafuzi. Kwa msukumo wa kesi hiyo, Khan alihamia London ili kujiunga na timu ya wanasheria ya Urgenda Foundation mwaka wa 2016. 

Khan alianzisha Mtandao wa Madai ya Hali ya Hewa na Wakfu wa Urgenda ili kusaidia kesi za hali ya hewa kote ulimwenguni. Anahudumu kama mkurugenzi mwenza wa Mtandao wa Madai ya Hali ya Hewa. Kupitia shirika hilo, amefaulu kusaidia vikundi vya wanaharakati kushtaki serikali zao.  Inashughulikia kesi kote ulimwenguni, ikijumuisha Kanada, Uholanzi, New Zealand, Norway, Pakistan, na Korea Kusini.   Mnamo Desemba 2019, katika Jimbo la Uholanzi v. Kesi ya Wakfu wa Urgenda, Mahakama Kuu ya Uholanzi iliamuru serikali kupunguza uwezo wa vituo vya kuzalisha nishati ya makaa ya mawe na kusimamia karibu EUR bilioni 3 katika uwekezaji kwa ajili ya kupunguza uzalishaji wa kaboni. 

Mnamo Agosti 2020, katika ile Kesi ya Hali ya Hewa Ireland, Mahakama Kuu ya Ireland iliamua kwamba serikali yake lazima ifanye mpango mpya na kabambe zaidi wa kukata kaboni.   Ireland inashika nafasi ya tatu katika utoaji wa gesi chafuzi kwa kila mtu kati ya nchi za Umoja wa Ulaya.  *Muda* ulimjumuisha katika orodha yake ya 2019 ya wanawake 15 wanaoongoza mapambano dhidi ya mabadiliko ya hali ya hewa. 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanasheria wa Uingereza
Jamii:wanaharakati wa Uingereza
Waste picker

Mchota **taka** ni mtu ambaye anaokoa nyenzo zinazoweza kutumika tena au zinazoweza kutumika tena  ili kuziuza au kwa matumizi ya kibinafsi.  Kuna mamilioni ya wachotaji taka duniani kote, wengi wao katika nchi zinazoendelea, lakini wanazidi kuongezeka katika nchi za baada ya viwanda pia. 

Aina mbalimbali za kuzoa taka zimefanyika tangu zamani, lakini mila za kisasa za kuzoa taka zilichukua mizizi wakati wa ukuaji wa viwanda katika karne ya kumi na tisa.  Katika kipindi cha nusu karne iliyopita, uzoaji taka umepanuka sana katika ulimwengu unaoendelea kutokana na ukuaji wa miji, ukoloni wenye sumu na biashara ya taka duniani .  Miji mingi hutoa tu ukusanyaji wa taka ngumu. 

## marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Ekolojia
Sven Peek

**Sven Peek**, anajulikana zaidi kama Bobby Peek, ni mwanamazingira na mwanaharakati kutoka Durban, Afrika Kusini. Alitunukiwa Tuzo ya Mazingira ya Goldman mwaka 1998, kwa juhudi zake za kuboresha matatizo ya uchafuzi wa mazingira katika eneo la Kusini mwa Durban.  

Bobby Peek alianzisha na kutenda kama mkurugenzi wa Groundwork, NGO inayojitolea kwa huduma ya haki ya mazingira na shirika la maendeleo linalofanya kazi hasa nchini Afrika Kusini.  

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Afrika Kusini
Libia Grueso

**Libia Grueso** ni mfanyakazi wa kijamii na mwanaharakati wa haki za kiraia kutoka Buenaventura, Kolombia, anayepigania haki za kiraia za jumuiya za Afro-Colombia .

Yeye pia ni mwanzilishi mwenza wa *Mchakato wa Jumuiya za Watu Weusi* (PCN). Alifanikiwa kupata zaidi ya 24,000&nbsp;km² katika haki za eneo kwa jumuiya za watu weusi za mashambani nchini humo, na amekuwa akilenga kulinda msitu ya mvua ya Colombia . Libia Grueso alipokea Tuzo ya Mazingira ya Goldman mwaka wa 2004. 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanaharakati wa Kolombia
Ocean Ramsey

thumb|Ocean Ramsey
**Ocean Ramsey** ni mhifadhi, mkimbiaji huru na mwanamitindo wa Marekani.  

Anaendesha kampuni ya One Ocean Diving, LLC huko Hawaii, kampuni inayowezesha kupiga mbizi na viumbe vya baharini.  Alipata usikivu wa vyombo vya habari vya kimataifa kwa kupiga mbizi bila malipo na papa, ikiwa ni pamoja na papa wakubwa weupe, ili kuleta tahadhari kwa uhifadhi wa papa.  Ramsey anaishi Hawaii, na amepiga mbizi na aina 47 za papa kote ulimwenguni kufikia mwaka wa 2019. 

Huku akisifiwa kwa kuongeza ufahamu wa viumbe hao, amekosolewa kwa vitendo vyake kwenye picha. Mwanabiolojia wa baharini Michael Domeier, mkurugenzi mwanzilishi wa Taasisi ya Sayansi ya Uhifadhi wa Bahari isiyo ya faida, alimkosoa kwa kuonekana kwenye video ya mwingiliano wa virusi vya papa. David Shiffman, mwanabiolojia wa uhifadhi wa baharini anayesoma papa, aliliambia gazeti *la The Washington Post* : "Siwezi kuamini kwamba 'tafadhali usimkamate wanyama pori wenye urefu wa futi 18' ni jambo linalohitaji kusemwa waziwazi, lakini hapa tumefika" 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanamitindo wa Marekani
Harold C. Anderson

**Harold C. Anderson** alikuwa mhasibu na mwanaharakati wa nyika wa Marekani. Mwanachama mashuhuri wa Klabu ya *Potomac Appalachian Trail* (PATC) katika eneo la Washington, D.C. tangu kuanzishwa kwake, pia alikuwa mwanzilishi mwenza wa The *Wilderness Society*.

Kwa sababu ya uhusiano wake na PATC, Anderson alifahamiana vyema na Benton MacKaye, mtaalamu wa misitu ambaye alikuwa wa kwanza kupendekeza Njia ya *Appalachian* . Anderson alihusika hasa na ujenzi uliopendekezwa wa miinuko kando ya eneo la Appalachian,  kitu ambacho alishiriki na MacKaye, ambaye wakati huo alikuwa akipambana na rais wa PATC Myron Avery kuhusu suala hilo. Mnamo Agosti 1934, Anderson alimwandikia MacKaye kuhusu tamaa yake ya kuanzisha jumuiya ya kwanza ya nchi iliyojitolea kulinda nyika: "Wewe na Bob Marshall mmekuwa mkihubiri kwamba wale wanaopenda watu wa zamani wanapaswa kukusanyika pamoja na kutoa maoni yao kwa umoja. Hilo ndilo ningependa kuanza." 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Marekani
Esther Gulick

**Esther Gulick** (née **Kaufmann**, 29 Machi 1911 - 31 Mei 1995)   alikuwa kiongozi katika masuala ya mazingira. Yeye, pamoja na Kay Kerr na Sylvia McLaughlin, walianzisha S*ave San Francisco Bay Association*  ambayo hatimaye ikawa *Save The Bay*.

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanaharakati wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1911
Jamii:Waliofariki 1995
Michael Phillip Austin

**Michael Phillip Austin** ni Mshiriki wa Kitengo cha Mifumo Endelevu ya Mazingira kwenye CSIRO huko Canberra Australia . Alichaguliwa kama Mwanachama wa Kigeni wa Jumuiya ya Linnean (London) mnamo 1997, na akapokea Medali ya Dhahabu kutoka kwa Jumuiya ya Ekolojia ya Australia mnamo 1995. 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Australia
Nohra Padilla

**Nohra Padilla** ni mwanamazingira wa Kolombia. 

Alikulia huko Bogotá. Alichukua nafasi ya uongozi katika Chama cha Usafishaji Mazingira ya Bogotá, na Chama cha Kitaifa cha Watengenezaji Usafishaji nchini Kolombia, ambacho hupanga wanachama 12,000. Alitunukiwa Tuzo ya Mazingira ya Goldman mwaka wa 2013 kwa mchango wake katika usimamizi wa taka na kuchakata nchini Kolombia. 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanaharakati wa Kolombia
Einar Håndlykken

**Einar Bakke Håndlykken** (amezaliwa Trondheim, Norwei, 9 Agosti 1976) ni mwanamazingira wa Norway na mkurugenzi wa Shirika la Rasilimali ya Uzalishaji Sifuri (ZERO).  Håndlykken alianza na masuala ya mazingira akiwa kijana huko Grenland Natur og Ungdom, na akawa naibu mwenyekiti wa shirika la kitaifa mwaka  1997 na mwaka 1999 na 2000 akawa mwenyekiti. Alifanya kazi kwa Bellona kutoka 2001 hadi 2002, alipoanzisha ZERO.

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Norwei
Jamii:Waliozaliwa 1976
Juan Mayr

thumbnail|right|200px|Juan_Mayr_Maldonado,_2013_(cropped).jpg
**Juan Mayr Maldonado** (alizaliwa 27 Mei 1952)  ni mpiga picha na mwanamazingira wa Kolombia kwa sasa anahudumu kama Balozi wa Kolombia nchini Ujerumani. 

Kuanzia 1993 hadi 1996, Mayr alichaguliwa kuwa Makamu wa Rais wa Jumuiya ya Uhifadhi Ulimwenguni . Mnamo 1998 alikua Waziri wa Mazingira wa Kolombia. Pia amekuwa rais wa mkutano wa Umoja wa Mataifa kuhusu usalama wa viumbe. 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanaharakati wa Kolombia
Bruno Van Peteghem

**Bruno Van Peteghem** (alizaliwa Kaledonia Mpya) alitunukiwa Tuzo ya Mazingira ya Goldman mwaka wa 2001, kwa kampeni yake ya kuweka miamba ya matumbawe ya kisiwa hicho (miongoni mwa miamba mikubwa zaidi duniani na isiyo ya kawaida) kwenye Orodha ya Urithi wa Dunia wa UNESCO ili kulinda miamba hiyo dhidi ya uharibifu utokanao na tasnia ya madini ya nikeli . 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanaharakati wa Kaledonia Mpya
Loren Ferré Rangel

María Lorenza **Loren Ferré Rangel** ni Mdhamini wa Dhamana ya Uhifadhi wa Puerto Rico, aliyeteuliwa kwa pamoja na Katibu wa Mambo ya Ndani Gail Norton na Gavana Aníbal Acevedo Vilá, baada ya kuhudumu kwa miaka kadhaa kama Mwenyekiti wa Bodi ya Washauri ya Trust. Yeye pia ni Mkurugenzi wa Kituo kipya cha Uchumi cha Puerto Rico.

## Marejeo 
Jamii:watu wa Puerto Rico
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
David Gaines (mwanamazingira)

**David Allen Gaines** (30 Desemba 1947 – 11 Januari 1988) alikuwa mwanamazingira wa Marekani na mwanzilishi wa Kamati ya Ziwa la Mono . &nbsp;Kamati ya Ziwa la Mono (pamoja na Jumuiya ya Audubon ) ilianzisha kesi mahakamani dhidi ya Idara ya Maji na Nguvu ya Los Angeles ili kupunguza au kusimamisha mitiririko ya maji iliyokuwa ikipunguza Ziwa la Mono , Mbinu ya Gaines katika kesi hiyo ilikuwa kufanya kazi na upinzani badala ya kuwachafua. Yeye na mke wake, Sally Gaines, walianza kamati hiyo mwaka  1978. Walihitaji usaidizi kutoka kwa wanafunzi wa Chuo Kikuu cha Stanford, UC Davis, UC Santa Cruz, na Chuo cha Earlham . Kulingana na utafiti katika Bonde la Mono, aliandika  sura katika kitabu *California Riparian Systems* ;  hii ilisaidia kuleta usikivu wa kisayansi kwa masuala katika Ziwa la Mono. Kama timu shirikishi, Kamati ya Ziwa la Mono ilichukua msimamo dhidi ya LADWP.

Alifariki mnamo Januari 11, 1988 katika ajali ya gari iliyosababishwa na dhoruba ya upepo na theluji.  Sally na watoto wake wawili, Vireo na Sage, walinusurika kwenye ajali hiyo.

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanaharakati wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1947
Jamii:Waliofariki 1988
Scott Frickel

**Scott Frickel** ni mwanasosholojia wa Marekani, kwa sasa ni profesa msaidizi katika Chuo Kikuu cha Brown, hapo awali alikuwa profesa katika Chuo Kikuu cha Tulane na Chuo Kikuu cha Jimbo la Washington, ambapo alikuwa Profesa Mashuhuri wa Boeing wa Sosholojia ya Mazingira.  Yeye pia ni mwandishi aliyechapishwa, akitajwa na kukusanywa na maktaba.  

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanasayansi wa Marekani
Udhibiti wa taka

**Udhibiti wa taka** (au **utupaji taka** ) unajumuisha taratibu na hatua zinazohitajika ili kudhibiti taka tangu kuanzishwa kwake hadi utupaji wake wa mwisho.  Hii ni pamoja na ukusanyaji, usafirishaji, matibabu na utupaji wa taka, pamoja na ufuatiliaji na udhibiti wa mchakato wa usimamizi wa taka na sheria zinazohusiana na taka, teknolojia, taratibu za kiuchumi.

## marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Ekolojia
Matthias Gross

**Matthias Gross** ( alizaliwa 1969) ni mwanasosholojia wa Ujerumani na msomi wa masomo ya sayansi. Kwa sasa ni Profesa Kamili wa Sosholojia ya Mazingira katika Chuo Kikuu cha Jena,  na kwa miadi ya pamoja, katika Kituo cha Helmholtz cha Utafiti wa Mazingira - UFZ huko Leipzig, Ujerumani.

Gross alipokea PhD katika sosholojia kutoka Chuo Kikuu cha Bielefeld mnamo 2001. Kati ya 2002 na 2005 aliongoza kikundi cha utafiti "Majaribio ya Ulimwengu Halisi" katika Taasisi ya Mafunzo ya Sayansi na Teknolojia katika Chuo Kikuu cha Bielefeld  na kutoka 2005 hadi 2013 alikuwa mwanasayansi mkuu wa utafiti katika Kituo cha Helmholtz huko Leipzig. Alishikilia nyadhifa za utafiti na kutembelea uprofesa katika Chuo Kikuu cha Wisconsin, Madison, Chuo Kikuu cha Loyola Chicago, na Chuo Kikuu cha Martin Luther cha Halle, Ujerumani. Yeye ni mhariri mwenza wa jarida la taaluma mbalimbali *Nature + Culture* .  Kati ya 2006 na 2018 alikuwa mwenyekiti wa Sehemu ya Jumuiya ya Kijamii ya Ujerumani juu ya sosholojia ya Mazingira na kutoka 2011 hadi 2019 alikuwa mwenyekiti wa Mtandao wa Utafiti wa Jumuiya ya Sosholojia ya Ulaya juu ya Mazingira na Jamii. Mnamo 2013 ameshinda Tuzo ya Sage ya Ubunifu na Ubora kutoka kwa Jumuiya ya Kisosholojia ya Uingereza kwa karatasi yake juu ya Georg Simmel na kutojua  na katika 2018 Tuzo la Frederick H. Buttel la Jumuiya ya Kimataifa ya Kisosholojia (ISA) 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Elimu jamii
John Regala

**John Paul Guido Boucher Scherrer** (anajulikana zaidi kwa jina lake la kisanii  *John Regala*; 12 Septemba 1967 - 3 Juni 2023) ni mwigizaji na mwanamazingira wa Ufilipino.

Regala anajulikana sana kwa kuonyesha majukumu ya wapinzani katika filamu za Ufilipino na mfululizo wa televisheni hasa katika miaka ya 1990. Wakati fulani anatambulishwa kwa njia isiyo rasmi kama "Bad Boy" wa filamu za mapigano za Ufilipino pamoja na nyota wenzake kama Robin Padilla na marehemu Ace Vergel huku wawili hao wakijulikana zaidi kwa jina hilo la utani.

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Waigizaji filamu wa Ufilipino
Juliet Schor

thumb
**Juliet B. Schor** (alizaliwa 1955) ni mwanauchumi na Profesa wa Sosholojia katika Chuo cha Boston .  Amesoma mienendo ya muda wa kufanya kazi, matumizi ya bidhaa, uhusiano kati ya kazi na familia, masuala ya wanawake na ukosefu wa usawa wa kiuchumi, na wasiwasi kuhusu mabadiliko ya hali ya hewa katika mazingira.  Kuanzia 2010 hadi 2017, alisoma uchumi wa kugawana chini ya mradi mkubwa wa utafiti uliofadhiliwa na MacArthur Foundation .   Kwa sasa anafanya kazi kwenye mradi unaoitwa "Mahali pa Kazi ya Algorithmic" kwa ruzuku kutoka kwa Wakfu wa Kitaifa wa Sayansi. 

## Maisha ya awali na elimu 
Juliet Schor alizaliwa tarehe 9 Novemba 1955.  Schor alikulia California, Pennsylvania ambapo baba yake alitengeneza kliniki ya kwanza maalum ya afya kwa wachimbaji madini katika mji mdogo wa migodi wa Pennsylvania. Alipokuwa akikua, alipata hisia kali ya tofauti ya darasa na unyonyaji wa kazi. Pia alijikuta akisoma Marx katika umri mdogo.  Mumewe, Prasannan Parthasarathi, pia ni profesa katika Chuo cha Boston. 

Schor alipata BA katika Economics *magna cum laude* kutoka Chuo Kikuu cha Wesleyan mwaka wa 1975 na Ph.D katika uchumi kutoka Chuo Kikuu cha Massachusetts Amherst mwaka wa 1982. Tasnifu yake inaitwa "Mabadiliko katika Tofauti ya Mzunguko wa Mishahara: Ushahidi kutoka Nchi Tisa, 1955-1980." 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1955
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Uchumi
Ariel Salleh

thumbnail|right|200px|Ariel Salleh
**Ariel Salleh** ni mwanasosholojia wa Australia ambaye anaandika juu ya mahusiano ya binadamu-asili, ikolojia ya kisiasa, harakati za mabadiliko ya kijamii, na ecofeminism .

Ariel Salleh ni Mwanachama Mwanzilishi wa Chuo Kikuu cha Kimataifa cha Uendelevu, Hong Kong; Profesa Mgeni katika Kitivo cha Binadamu, Chuo Kikuu cha Nelson Mandela, Afrika Kusini; aliyekuwa Profesa Mshiriki wa Heshima katika Uchumi wa Kisiasa, Shule ya Sayansi ya Kijamii na Siasa, Chuo Kikuu cha Sydney, Australia; na Wenzake Mwandamizi katika Vyama vya Baada ya Ukuaji, Chuo Kikuu cha Friedrich Schiller Jena, Ujerumani. Alifundisha katika Ikolojia ya Kijamii katika Chuo Kikuu cha Sydney Magharibi kwa miaka kadhaa; na ametoa mihadhara mingi ikijumuisha NYU; ICS Manila; Chuo Kikuu cha York, Toronto; Lund; Ljubljana, Chuo Kikuu cha Peking.

## Marejeo 
## Viungo vya nje
* Ariel Salleh Home page
* Il Mitte interview, Berlin, June
* 'Marxism and Ecofeminism'

Jamii:Wanasayansi wa Australia
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Nicanor Perlas

thumb|Nicanor Perlas
**Nicanor Jesús "Nick/Nicky" Pineda Perlas III** (Manila, Ufilipino, 10 Januari 1950  - 14 Agosti 2025) alikuwa mwanaharakati wa Ufilipino na mshindi wa Tuzo ya Haki ya Kujiendesha katika 2003, ambayo mara nyingi hujulikana kama Tuzo mbadala ya Nobel. 

Alihudumu kama Mwenyekiti wa bodi ya wakurugenzi na wadhamini wa LifeBank, benki ya vijijini na taasisi ndogo ya fedha nchini Ufilipino.

## Maisha ya awali na elimu 
Perlas ni mwana wa Jesus C. Perlas, Sr. na Anunciacion M. Pineda. Alilelewa katika familia ya Wafilipino wa Uhispania ya wamiliki wa Azucarera (kinu cha sukari), alimaliza elimu yake ya msingi katika Chuo Kikuu cha Ateneo de Manila mnamo 1964 na kumaliza elimu yake ya sekondari katika shule hiyo hiyo mnamo 1968. Alipokuwa akitumia miaka yake ya shule ya upili katika Ateneo, alikuwa Mwanariadha Bora wa Mwaka na mpokeaji wa Medali ya Fedha ya Klabu ya Hisabati na Sayansi ya shule hiyo mnamo 1968. 

Perlas aliendelea na masomo yake ya shahada ya kwanza katika Chuo cha Kilimo katika Chuo Kikuu cha Xavier - Ateneo de Cagayan . Kwa heshima ya juu zaidi, alihitimu Shahada ya Sayansi katika Kilimo, kuu katika Kilimo na Uchumi mdogo katika Kilimo kwenye taasisi hiyo ya elimu mnamo 1972.  

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Ufilipino
Gert Spaargaren

**Gert Spaargaren** (amezaliwa Februari, 1954) ni profesa katika Chuo Kikuu cha Wageningen, mwandishi, na mhariri wa Uholanzi. Spaargaren anatoka Aalsmeer, Uholanzi, na kwa sasa anafundisha Sera ya Mazingira kwa uendelevu na mifumo ya matumizi katika Idara ya Sayansi ya Jamii. Nyanja zake za utaalam ni Mafunzo ya Watumiaji na sera ya Mazingira.  

## Elimu 
Spaargaren alihudhuria Chuo cha Hermann Wesselink huko Amstelveen mnamo 1973, na baadaye akasoma sayansi ya magonjwa ya mimea katika Chuo Kikuu cha Wageningen hadi 1977.  Mnamo 1983, alipata PhD yake ya Sosholojia kutoka kwa Wageningen.  Spaargaren alihudumu mwaka huo kama mtafiti wa mradi katika Utafiti wa Kiekumeni katika Uwekezaji wa Kituo cha Action na huko Pax Christi, Utrecht, huko Amsterdam. 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanabiolojia wa Uholanzi
Gerry Ortega

**Gerardo Valeriano Ortega** DVM (Agosti 28, 1963 - 24 Januari 2011), anajulikana zaidi kama " **Doc Gerry** " au " **Ka Gerry,** "  alikuwa mwandishi wa habari wa Ufilipino, daktari wa mifugo, mwanasiasa, mwanaharakati wa mazingira,    anayejulikana zaidi kwa kazi yake ya kukuza ufugaji wa mamba nchini Ufilipino,  na kwa utetezi wake dhidi ya uchimbaji madini katika kisiwa cha Palawan .  Ortega mara nyingi amesifiwa kama shujaa wa Mazingira ya Ufilipino    tangu alipouawa mnamo Januari 24, 2011,    kwa madai kutokana na utetezi wake wa kupinga uchimbaji madini.    

## Maisha ya kibinafsi na elimu 
Doc Gerry alizaliwa mnamo Agosti 28, 1963, mtoto wa Rafael “Totoy” Ortega, ambaye alikuwa Meya wa Manispaa ya Aborlan, katika jimbo la kisiwa cha Palawan .  Alipata digrii yake ya Udaktari wa Tiba ya Mifugo kutoka Taasisi ya Chuo Kikuu cha Gregorio Araneta karibu na Manila. Mnamo 1988 alimuoa Patria Gloria "Patty" Innocencio katika harusi  kanisani huko Bulacan.  Baadaye walipata watoto watano. Mkubwa, Mika Ortega, alifanya kazi kama Afisa Habari, Elimu, na Mawasiliano (IEC) wa Wakfu wa ABS-CBN Kapit Bisig kwa Ilog Pasig. 

Ortega alikuwa Mkatoliki mwaminifu na alikuwa mmoja wa viongozi wa ndani wa kikundi cha Kikatoliki, Couples for Christ, huko Palawan. 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Ufilipino
Dorceta Taylor

thumb
**Dorceta E. Taylor** ni mwanasosholojia wa mazingira anayejulikana kwa kazi yake juu ya haki ya mazingira na ubaguzi wa rangi katika harakati za mazingira. Yeye ni Mkuu Mshiriki Mkuu wa Anuwai, Usawa, na Ushirikishwaji katika Shule ya Mazingira ya Yale, na vile vile Profesa wa Haki ya Mazingira. Kabla ya hili, alikuwa Mkurugenzi wa Anuwai, Usawa, na Ujumuisho katika Shule ya Mazingira na Uendelevu ya Chuo Kikuu cha Michigan (SEAS), ambapo pia aliwahi kuwa Profesa wa Chuo Kikuu cha James E. Crowfoot wa Haki ya Mazingira.  Utafiti wa Taylor umehusu historia ya mazingira, haki ya mazingira, sera ya mazingira, burudani na burudani, jinsia na maendeleo, masuala ya mijini, mahusiano ya rangi, hatua za pamoja na harakati za kijamii, kazi za kijani, tofauti katika uwanja wa mazingira, ukosefu wa chakula, na kilimo cha mijini.

Msomi wa haki ya mazingira, kazi ya Taylor imepata tuzo nyingi.  Kitabu chake cha 2009, *Mazingira na Watu katika Miji ya Marekani: 1600s-1900s*, kilikuwa historia ya kwanza ya ukosefu wa haki wa mazingira huko Amerika. Kitabu chake cha 2014 cha *Toxic Communities* kimesifiwa kama "mwenye viwango" kwa udhamini wa haki ya mazingira.  Kitabu chake, *The Rise of the American Conservation Movement* ni "historia kubwa ya kijamii" ambayo inachangamoto masimulizi ya historia ya mazingira na kuwatia moyo wasomaji "kutafakari upya karibu kila kitu". 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanaharakati wa Marekani
David A. Sonnenfeld

**David Allan Sonnenfeld** (amezaliwa Julai 31, 1953) ni mwanasosholojia wa Marekani na Profesa wa Sosholojia na sera ya mazingira katika Chuo Kikuu cha Jimbo la New York Chuo cha Sayansi ya Mazingira na Misitu, anayejulikana kwa kazi yake katika uwanja wa kisasa wa ikolojia .  

## Wasifu 
Sonnenfeld alizaliwa na Joseph Sonnenfeld (1929-2014), Profesa wa Jiografia katika Chuo Kikuu cha Texas A&M .  Sonnenfeld alipata digrii yake ya shahada ya kwanza kutoka Chuo cha Robert D. Clark Honors katika Chuo Kikuu cha Oregon mwaka wa 1973  na Ph.D. katika sosholojia mwaka wa 1996 kutoka Chuo Kikuu cha California, Santa Cruz,  ambapo masomo yake ya mhitimu yalilenga katika sayansi ya mazingira ya kijamii, sosholojia ya maendeleo (Asia ya Kusini-mashariki), na mbinu za utafiti wa kihistoria na nyanjani. 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Elimu jamii
Jamii:Sayansi
Jamii:Marekani
Arthur B. Shostak

**Arthur B. Shostak** (amezaliwa Mei 11, 1937), ni mwanasosholojia wa marekani, na profesa wa zamani wa sosholojia katika Chuo Kikuu cha Drexel . Maeneo yake ya utafiti ni pamoja na kutafiti mambo ya baadaye, historia na mustakabali wa kikosi kazi cha Marekani, kazi iliyopangwa, sosholojia ya viwandani, usimamizi na athari za kijamii za teknolojia ya kisasa, na udhamini wa Holocaust/Shoah.

## Wasifu 
Alizaliwa Brooklyn, New York, mwaka wa 1937,  Shostak alipokea shahada yake ya Shahada ya Sayansi katika Mahusiano ya Viwanda na Kazi katika Chuo Kikuu cha Cornell mwaka wa 1958.  Akawa profesa wa sosholojia huko Drexel ambapo alifundisha kozi juu ya athari za teknolojia, sosholojia ya viwanda na mijini, na uhusiano wa rangi na kikabila.  Mnamo 2003, Shostak alistaafu kutoka Drexel.  Mnamo 2006, alianza kazi kama Msomi wa Holocaust, na mnamo 2017, alichapisha "Stealth Altruism: Forbidden care as Jewish resistance in the Holocaust." Shostak anaendelea kutoa mihadhara na wavuti juu ya mada hiyo.

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Elimu jamii
Antonio Oposa

**Antonio Oposa Jr.** ni mbunifu mratibu na mwanaharakati wa sheria za mazingira nchini Ufilipino .Oposa alisaidia kushtaki mojawapo ya kesi za daraja la kwanza zilizochukuliwa na watoto kupinga hatua za kuharibu mazingira zinazochukuliwa na serikali yao, katika miaka ya 1990, aliwakilisha watoto 43 kutoka kijijini ili kukomesha ukataji miti katika kijiji kilichoidhinishwa na serikali. Serikali ya Ufilipino, kwa msingi kwamba haki za watoto zingedhuriwa na ukataji miti.

Ingawa kesi hiyo hapo awali ilitupiliwa mbali katika mahakama za chini kwa msingi wa kwamba watoto hao hawakuwa na msimamo wa kisheria, Mahakama Kuu ya Ufilipino ilibatilisha haya, ikithibitisha kwamba watoto walikuwa na msimamo, kati ya hatua zote za kisheria , shughuli ya ukataji miti ilisitishwa. Kesi hiyo ilichochea kesi zingine nyingi za mazingira kote ulimwenguni, na watoto wakihudumu kama walalamikaji kupigania haki hizi.  

Kwa matendo yake, Oposa alishinda Tuzo ya 2009 ambapo halijaainishwa kama Ramon Magsaysay kwa kazi yake.    Kwa sasa anaongoza The Law of Nature Foundation . 

Mnamo 2013, Oposa alishtaki maafisa saba wa kibinafsi na serikali kwa kukiuka sheria za mazingira za Ufilipino kupitia uchafuzi wa kelele kutoka kwa vikuza sauti wakati wa hafla za densi za faida za kawaida. 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Ufilipino