Uhandisi wa madini

**Uhandisi wa madini** ni uchimbaji wa madini kutoka ardhini. Taaluma hii inahusishwa pia na taaluma nyingine nyingi, kama vile usindikaji wa madini, utafutaji wa madini, jiolojia ya madini, uhandisi wa kijiolojia na uchunguzi wa ardhi. 

Mhandisi wa madini anaweza kusimamia awamu yoyote ya shughuli za madini, kutoka kwa utafutaji na ugunduzi wa rasilimali za madini, kupitia utafiti wa uwezekano, kubuni namna ya kuchimba madini, maendeleo ya mipango, uzalishaji hadi shughuli za kufungwa kwa mgodi.&#x5B;*haijathibitishwa katika mwili*&#x5D;

## Historia ya uhandisi wa madini 
Tangu nyakati za zamani hadi sasa, uchimbaji madini umekuwa na jukumu kubwa katika uwepo wa wanadamu. Tangu mwanzo wa ustaarabu, watu wametumia mawe na Seramik na, baadaye, metali zilizopatikana kwenye au karibu na uso wa Dunia . Hizi zilitumika kutengeneza zana na silaha za mwanzo. Kwa mfano, mawe yenye ubora wa juu yaliyopatikana kaskazini mwa Ufaransa na kusini mwa Uingereza yalitumiwa kuwasha moto na kuvunja mwamba.  Migodi ya mawe imepatikana katika maeneo ya chaki ambapo seams za jiwe zilifuatwa chini ya ardhi na shimoni na kwenye nyumba za sanaa. Mgodi wa zamani zaidi unaojulikana kwenye rekodi ya kiakiolojia ni "Pango la Simba" huko Eswatini 

Katika tovuti hii, ambayo miale ya miale ya radiocarbon inaonyesha kuwa ina umri wa miaka 43,000 hivi, binadamu wa paleolithic walichimba madini ya hematite, ambayo yalikuwa na chuma na kusagwa ili kutoa ocher ya rangi nyekundu.  

Warumi wa kale ndio walikuwa wavumbuzi wa uhandisi wa madini. Walibuni mbinu za uchimbaji madini kwa kiasi kikubwa, kama vile matumizi ya kiasi kikubwa cha maji yanayoletwa kwenye mgodi na mifereji ya maji kwa ajili ya uchimbaji wa majimaji . Mwamba uliofunuliwa kisha ulishambuliwa kwa kuweka moto, ambapo moto ulitumiwa kuwasha mwamba, ambao ungezimwa na mkondo wa maji. Mshtuko wa joto ulipasua mwamba, na kuwezesha kuondolewa. Katika baadhi ya migodi, Warumi walitumia mitambo inayoendeshwa na maji kama vile magurudumu ya maji yaliyopita nyuma . Hizi zilitumika sana katika migodi ya shaba huko Rio Tinto nchini Uhispania, ambapo mlolongo mmoja ulijumuisha magurudumu 16 kama hayo yaliyopangwa kwa jozi, kuinua maji karibu futi 80 (m.24) 

Poda nyeusi ilitumika kwa mara ya kwanza katika uchimbaji madini huko Banská Štiavnica, Ufalme wa Hungaria ( Slovakia ya sasa) mnamo mwaka 1627.  Hii iliruhusu ulipuaji wa miamba na ardhi kulegea na kufichua mishipa ya madini, ambayo ilikuwa haraka zaidi kuliko kuweka moto. Mapinduzi ya Viwanda yaliona maendeleo zaidi katika teknolojia ya uchimbaji madini, ikiwa ni pamoja na kuboreshwa kwa milipuko na pampu zinazotumia mvuke, lifti na uchimbaji.

## Elimu 
Kuwa mhandisi wa madini aliyeidhinishwa kunahitaji shahada ya chuo kikuu au taasisi ya Elimu ya juu Mafunzo yanajumuisha Shahada ya Uhandisi (B.Eng. au BE), Shahada ya Sayansi (B.Sc. au BS), Shahada ya Teknolojia (B.Tech.) au Shahada ya Sayansi inayotumika (BASc.) katika uhandisi wa madini. Kulingana na nchi na mamlaka, kupata leseni ya kuwa mhandisi wa madini kunaweza kuhitaji Shahada ya Uzamili ya Uhandisi (M.Eng.), Shahada ya Uzamili ya Sayansi (M.Sc au MS) au Shahada ya Uzamili ya Sayansi Inayotumika (MASc.).

Baadhi ya wahandisi wa madini ambao wametoka katika taaluma nyinginezo, hasa kutoka fani za uhandisi (km: uhandisi wa mitambo, kiraia, umeme, jiometri au mazingira) au kutoka nyanja za sayansi (km: jiolojia, jiofizikia, fizikia, jiografia, sayansi ya ardhi, au hisabati), kwa kawaida hukamilisha shahada ya uzamili kama vile M.Eng, MS, M.Sc. au MASc. katika uhandisi wa madini baada ya kuhitimu kutoka kwa programu tofauti ya kiwango cha shahada ya kwanza .

Masomo ya kimsingi ya utafiti wa uhandisi wa madini kawaida ni pamoja na:

* hisabati ; calculus, aljebra, uchanganuzi wa nambari, takwimu
* sayansi ya jiografia ; jiokemia, jiofizikia, madini, jiomatiksi
* mekaniki ; mekaniki ya mwamba, Mekaniki ya udongo, mekaniki ya kijiografia
* thermodainamiki ; uhamisho wa joto, uhamisho kwa wingi
* haidrojiolojia
* mitambo ya maji ; tuli za maji, mienendo ya maji
* Takwimu za kijiografia ; uchambuzi wa anga
* uhandisi wa udhibiti ; kudhibiti nadharia, vifaa vya kisayansi
* uchimbaji wa juu ya ardhi ; uchimbaji wa shimo wazi
* uchimbaji madini chini ya ardhi (mwamba laini)
* uchimbaji madini chini ya ardhi (mwamba mgumu)
* kompyuta; DATAMINE, MATLAB, Maptek (Vulcan), Programu Ya Dhahabu (Surfer), MicroStation, Carlson
* kuchimba visima na ulipuaji
* mitambo imara; mitambo ya fracture

Nchini Marekani, kuhusu vyuo vikuu 14 kutoa Shahada Ya Sayansi katika madini na Uhandisi madini Vyuo vikuu vilivyokadiriwa zaidi

ni pamoja na Chuo Kikuu Cha West Virginia, South Dakota Shule ya Madini Na Teknolojia, Teknolojia Ya Virginia, Chuo kikuu Cha Kentucky, Chuo kikuu Cha Arizona, Teknolojia Ya Montana, na Shule ya Colorado Ya Madini. Wengi wa vyuo vikuu hivi hutoa digrii ya Masters na Ph.d

Nchini Kanada, kuna programu 19 za shahada ya kwanza katika Uhandisi wa madini na zinazoendana nazo. Chuo kikuu cha McGill Kitivo Cha Uhandisi kinatoa shahada ya kwanza (B.Sc., B. Eng.) na pia kuhitimu (M.Sc., Ph. d.) digrii Katika Uhandisi Wa Madini. na Chuo kikuu Cha British Columbia katika Mji wa Vancouver kinatoa Shahada ya Sayansi Ya Matumizi (B.A.Sc.) Katika Uhandisi Wa Madini na pia digrii za kuhitimu (M.A.Sc. au M. Eng na Ph. d.) Katika Uhandisi Wa Madini.&#x5B;*kutangaza?*&#x5D;

Barani Ulaya, programu nyingi ni jumuishi (Shahada ya kwanza na Shahada ya pili kwa pamoja) baada ya Mchakato Wa Bologna na kuchukua miaka mitano kuzikamilisha. Nchini Ureno, Chuo kikuu Cha Porto kinatoa Shahada ya pili ya Uhandisi  Katika Madini na Uhandisi wa Mazingira ya kijiografia na nchini Hispania Chuo kikuu cha Ufundi Cha Madrid kinatoa digrii Katika Uhandisi wa Madini na katika Teknolojia Ya Madini, Shughuli za Madini, Mafuta na Vilipukaji, Madini. Nchini Uingereza, Shule ya madini ya Camborne inatoa uchaguzi mpana wa digrii za kwanza na za pili (BEng na MEng) katika uhandisi wa Madini na taaluma zingine zinazohusiana na Madini. Hii inafanywa kupitia Chuo kikuu Cha Exeter. Nchini Rumania, Chuo kikuu Cha Petroșani (zamani inayojulikana kama *Taasisi ya Petroşani Ya Madini*, au mara chache kama *Taasisi ya makaa ya mawe ya Petroşani*) ni chuo kikuu pekee ambacho hutoa shahada katika Uhandisi Wa Madini, Uchunguzi Wa Madini au Ujenzi Wa Madini Ya Chini ya Ardhi, ingawa, baada ya kufungwa kwa Bonde La Jiu migodi ya makaa ya mawe, digrii hizo zilikuwa zimeacha kupendezwa na wahitimu wengi wa shule ya sekondari.

Katika Afrika Kusini, taasisi zinazoongoza ni pamoja na Chuo Kikuu Cha Pretoria, kutoa Shahada ya Miaka 4 Ya Uhandisi (B. Eng Katika Uhandisi Wa Madini) pamoja na masomo ya baada ya kuhitimu katika nyanja mbalimbali maalum kama vile uhandisi wa mwamba na modeli ya nambari, uhandisi wa vilipukaji, uhandisi wa uingizaji hewa, mbinu za madini ya chini ya ardhi na muundo wa mgodi; na Chuo kikuu Cha Witwatersrand kutoa miaka 4 Shahada ya Sayansi Katika Uhandisi (B.Sc. (Eng.)) Katika Uhandisi Wa Madini pamoja na programu za kuhitimu (M.Sc. (Eng.) na Ph. D.) Katika Uhandisi Wa Madini.

Baadhi ya wahandisi wa madini huendelea kusoma programu za shahada za juu kama vile Daktari Wa Falsafa (Ph. D., DPhil), Daktari Wa Uhandisi (D. Eng., Eng.D.). Programu hizi huhusisha umuhimu wa awali wa utafiti na ni kawaida kuonekana kama pointi kuingia katika elimu.

Katika Shirikisho La Urusi, Vyuo vikuu 85 katika wilaya zote za shirikisho ni wataalamu wa mafunzo kwa sekta ya rasilimali za madini. Wataalamu wa mafunzo wa vyuo vikuu 36 kwa ajili ya kuchimba na kusindika madini imara (madini). 49 ni wataalamu wa mafunzo ya uchimbaji, usindikaji wa msingi, na kusafirisha madini ya kioevu na gesi (mafuta na gesi). 37 ni wataalamu wa mafunzo ya uchunguzi wa kijiolojia (jiolojia inayotumika, uchunguzi wa kijiolojia). Miongoni mwa vyuo vikuu vinavyofundisha wataalamu wa sekta ya rasilimali za madini, 7 ni vyuo vikuu vya shirikisho, na 13 ni vyuo vikuu vya kitaifa vya Utafiti Vya Urusi. Mafunzo ya wafanyikazi kwa sekta ya rasilimali ya madini katika vyuo vikuu vya urusi kwa sasa hufanywa katika utaalam kuu ufuatao wa mafunzo (digrii ya mtaalam): "Jiolojia Inayotumika" na sifa ya mhandisi wa madini (miaka 5 ya mafunzo); "Uchunguzi Wa Kijiolojia" na sifa ya mhandisi wa madini (miaka 5 ya mafunzo); "Madini" na sifa ya mhandisi wa madini (miaka 5.5 ya mafunzo); "Michakato Ya Mwili Katika Uchimbaji Madini au Uzalishaji Wa Mafuta na Gesi" na sifa ya mhandisi wa madini (miaka 5.5 ya mafunzo); "Uhandisi Wa Mafuta Na Gesi sifa ya mhandisi wa madini (miaka 5.5 ya mafunzo). Vyuo vikuu huendeleza na kutekeleza programu kuu za kitaaluma za elimu ya juu katika mwelekeo na utaalam wa mafunzo kwa kuunda wasifu wao (jina la programu). Kwa mfano, ndani ya mfumo wa utaalam "Madini", vyuo vikuu mara nyingi hufuata majina ya kitamaduni ya programu "uchimbaji Wa shimo Wazi", "uchimbaji Wa chini Ya ardhi wa amana za madini", "Upimaji", "utajiri wa Madini", "Mashine Za Madini", "usalama wa Kiteknolojia na uokoaji wa mgodi", "mgodi Na ujenzi wa chini ya ardhi", "Kazi Ya Ulipuaji", "Umeme wa tasnia ya madini", nk. Katika miaka kumi iliyopita, chini ya ushawishi wa mambo mbalimbali, majina mapya ya programu yameanza kuonekana, kama vile: "Mifumo ya Habari ya Madini na kijiolojia", "Ikolojia ya Madini", nk. Kwa hivyo, vyuo vikuu, kwa kutumia uhuru wao kuunda programu mpya za mafunzo kwa wataalam, vinaweza kutazama siku zijazo na kujaribu kutabiri taaluma mpya za wahandisi wa madini. Baada ya digrii ya mtaalam, unaweza kujiandikisha mara moja katika shule ya uzamili (analogia ya Shahada ya uzamivu, miaka minne ya mafunzo). Ingawa ukuaji wa kazi ni mdogo ikilinganishwa na kiwango cha wastani cha ukuaji wa 14%, bado kuna fursa nyingi za kazi zinazopatikana katika tasnia ya madini. Hii ni kutokana na idadi ya chini ya wahitimu, na mtiririko wa mara kwa mara wa watu kustaafu kutoka wafanyakazi.

**Uimara wa Kazi**

Uhandisi wa madini una uimara na utulivu mkubwa sana wa kazi ikilinganishwa na njia zingine za kazi. Kwa kuwa tasnia nyingi zinahitaji vifaa vya kuchimbwa kufanya kazi, kutakuwa na hitaji la tasnia ya madini kila wakati. Hata hivyo, kuna wasiwasi kuhusu uhaba wa wafanyakazi unaosababishwa na watu wengi kustaafu kutoka sekta hiyo ndani ya miaka 10 ijayo. Kwa idadi ya sasa ya wafanyakazi waliotabiriwa kuingia uwanjani, hakutakuwa na wa kutosha kuchukua nafasi za wale ambao wanastaafu na kujaza haja ya wafanyakazi wapya kwa ajili ya ukuaji wa sekta.

## Marejeo
Jamii:uhandisi
Jamii:Wiki Loves STEAMIA 2025