open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Visiwa vya Lerins

na monasteri ya Lérins.]]
**Visiwa vya Lerins** ni funguvisiwa la Ufaransa katika Bahari ya Kati.

Ni maarufu katika historia ya Kanisa kutokana na monasteri iliyolea wamonaki wengi waliopata kuwa maaskofu watakatifu, kuanzia mwanzilishi wake, Honorati wa Arles.

## Viungo vya nje
* http://www.abbayedelerins.com/
*Îles de Lérins : Following in the Footsteps of Saints

Jamii:visiwa vya Ufaransa
Jamii:visiwa vya Mediteranea
Corey and Trina

**Corey na Trina** (*Corey Crewe na Trina Fulford*) walikuwa wanamuziki na *wachekeshaji* kutoka St. John's, Newfoundland na Labrador. Walikuwa wakifanya kazi kwa takriban miaka 25 kuanzia miaka ya 1970. Wakiwa wanandoa, walitumbuiza katika maeneo yote ya Newfoundland na Labrador nchini Kanada na walipata umaarufu mkubwa kwenye maonyesho ya burudani katika baa za kisiwa hicho.

Moja ya nyimbo zao zinazojulikana zaidi ni *"The Northern Lights of Labrador."*

## Marejeo 
Jamii:Makundi ya muziki
Jamii:Wachekeshaji
Jamii:Wanamuziki wa Kanada
Arturo Rivera y Damas

[thumb|Maaskofu Rivera (kulia) na Romero (kushoto) wakiwa na [Papa Paulo VI mnamo Juni 1978.]]
**Arturo Rivera y Damas** (30 Septemba 1923 – 26 Novemba 1994) alikuwa Askofu wa tisa na Askofu Mkuu wa tano wa San Salvador, El Salvador. Kipindi chake cha uaskofu mkuu (1983–1994) kiliendana na Vita vya Kiraia vya El Salvador.

Alikuwa mrithi wa moja kwa moja wa Askofu Mkuu Oscar Romero. Wakati wa uongozi wa Romero kama Askofu Mkuu (1977–1980), Rivera alikuwa mshirika wake wa karibu. Kabla ya hapo, alihudumu kama Askofu Msaidizi wa mtangulizi wa Romero, Luis Chávez y González, ambaye aliongoza kutoka 1938 hadi 1977.

Rivera pia alikuwa rafiki wa Mama Teresa, ambaye alikaa katika nyumba ya familia yake alipotembelea El Salvador.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1923
Jamii:Waliofariki 1994
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:watu wa El Salvador
Francesco Roberti

**Francesco Roberti** (7 Julai 1889 – 16 Julai 1977) alikuwa kardinali wa Italia katika Kanisa Katoliki. 

Alihudumu kama msimamizi wa Mahakama Kuu ya Kitume (Apostolic Signatura) katika Curia ya Roma kuanzia 1959 hadi 1969, na aliteuliwa kuwa kardinali mwaka 1958.

Pia alijulikana kwa mchango wake katika taaluma ya theolojia ya maadili.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1889
Jamii:Waliofariki 1977
Jamii:maaskofu Wakatoliki
Jamii:Makardinali
Jamii:Wanateolojia wa Italia
Caroline Bemba

**Caroline Bemba Wale** (amezaliwa 10 Juni 1965 huko Gemena) ni mwanasiasa na mbunge wa jimbo la Gemena. Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo . Alichaguliwa mnamo Novemba 2011 kama naibu wa kitaifa katika eneo bunge la Gemena katika jimbo la Équateur, kisha akachaguliwa tena Desemba 2018 katika eneo bunge la Gemena ville katika jimbo la Sud-Ubangi . Yeye ni mwanachama wa chama cha Congolese Liberation Movement (MLC).

## Wasifu 
Caroline Bemba ni binti wa mfanyabiashara Jeannot Bemba Saolona na dada wa Jean-Pierre Bemba, mwanasiasa wa Kongo na makamu wa rais wa zamani, na Françoise Bemba, seneta.

Aliolewa na Jean Bamanisa Saïdi, gavana wa zamani wa Jimbo la Mashariki na Mkoa wa Ituri na mfanyabiashara wa Kongo.

### Kazi ya kisiasa 
Tarehe 28 Novemba 2011, Caroline Bemba alichaguliwa kuwa naibu wa kitaifa wa jimbo la Gemena katika jimbo la Équateur wakati wa uchaguzi wa wabunge wa Novemba 28, 2011 katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo  .

Mnamo Desemba 2018, alichaguliwa tena kuwa naibu wa kitaifa katika eneo bunge la Gemena city, katika jimbo la Sud-Ubangi, wakati wa uchaguzi wa wabunge wa Desemba 30, 2018 katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo  .

## Marejeo 
Jamii:wanasiasa wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Thomas Roberts (askofu)

**Thomas d’Esterre Roberts**, S.J. (7 Machi 1893 – 28 Februari 1976) alikuwa prelati Mjesuiti kutoka Uingereza aliyewahi kuwa Askofu Mkuu wa Mumbai kutoka 1937 hadi 1950. 

Mnamo 1946, alimuachia Askofu wake Msaidizi wa India mamlaka ya kusimamia jimbo hilo kwa ufanisi. Baada ya kuachia nafasi yake huko Bombay mwaka 1950, aliteuliwa kuwa Askofu Mkuu wa jimbojina la Sugdaea.

Kabla ya kuhudumu Bombay, alikuwa rektari wa Kanisa la Mtakatifu Francis Xavier, Liverpool, kati ya 1935 na 1937.

Baada ya kuondoka Bombay, alijikita katika mihadhara, uandishi, na kuhimiza mijadala kuhusu masuala tata. Mtazamo wake ulisababisha baadhi ya Wakatoliki kumwona kama "askofu muasi" au "mwanamapinduzi", ingawa wengine walipongeza mawazo yake yenye changamoto. Hata hivyo, utata uliomzunguka ulificha umuhimu wa kazi yake akiwa Bombay.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1893
Jamii:Waliofariki 1976
Jamii:Wajesuiti
Jamii:wamisionari
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Uingereza
Guy Riobé

**Guy-Marie Riobé** (1911 – 1978) alikuwa Askofu wa Kanisa Katoliki wa Orléans, Ufaransa, akihudumu kuanzia 1963 hadi 1978. Alijulikana kwa mtazamo wake wa kiliberali, uliokuwa na ushawishi mkubwa kutoka kwa Mtaguso wa pili wa Vatikani.

Alipata umaarufu kutokana na mvutano wake na Admiral Sanguinetti kuhusu umiliki wa Ufaransa wa silaha za nyuklia. Alifariki kutokana na ajali ya kuogelea.

Baada ya kifo chake, kulikuwa na kipindi cha mpito cha miezi kumi na tano kabla ya Jean-Marie Lustiger kuchukua nafasi yake mnamo 1979, ingawa Lustiger hakumrejelea Riobé wakati wa sherehe yake ya kuingizwa madarakani.

Riobé alihimiza mtazamo wa uhasisi wa ukuhani, akitetea kuanzishwa kwa aina mpya za huduma za kichungaji.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1911
Jamii:Waliofariki 1978
Jamii:Watu wa Ufaransa
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Thomas Joseph Riley

**Thomas Joseph Riley** (30 Novemba 1900 – 17 Agosti 1977) alikuwa Askofu wa Marekani katika Kanisa Katoliki. Alihudumu kama Askofu Msaidizi wa Jimbo Kuu la Boston kuanzia 1959 hadi 1976.

## Wasifu 
Thomas Riley alizaliwa huko Waltham, Massachusetts, kwa wazazi wake Thomas na Agatha (alizaliwa Loughry) Riley. Baada ya kuhitimu kutoka Chuo Kikuu cha Boston mwaka 1922, alisomea katika Seminari ya Mtakatifu John huko Brighton. Alihudhuria na alipewa daraja ya upadri tarehe 20 Mei 1927.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1900
Jamii:Waliofariki 1977
Jamii:Watu wa Marekani
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Nicola Riezzo

**Nicola Riezzo** (11 Desemba 1904 – 20 Agosti 1998) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Italia ambaye alihudumu kama Askofu Mkuu wa Otranto kuanzia 1969 hadi kustaafu kwake mwaka 1981. Kabla ya hapo, aliwahi kuwa Askofu wa Castellaneta na pia alihudumu kama msimamizi wa kitume wa jimbo lingine.

Riezzo alijulikana sana kwa utakatifu wake, na mapadre katika jimbo lake walimpenda na kumheshimu kutokana na umakini wake katika uinjilishaji na katekesi. 

Baada ya kupewa daraja ya upadri, alifundisha katika miji ya Assisi na Molfetta kabla ya kuteuliwa kuwa askofu.

Baada ya kustaafu kwake mwaka 1981, alirudi katika mji wake wa kuzaliwa akahudumu kama mchungaji katika parokia ya San Nicola alikozaliwa, ambapo alijulikana kwa kubaki kwa muda mrefu katika sakramenti ya kitubio na kutembelea wagonjwa.

Utakatifu wake ulijulikana sana akiwa askofu, na hatua zilichukuliwa baada ya kifo chake mwaka 1998 ili kuanzisha mchakato wa kutangaza utakatifu wake. Hatua hizi za awali zilimalizika mwaka 2004 wakati mchakato ulipoanza rasmi na Riezzo alitunukiwa cheo cha Mtumishi wa Mungu.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1904
Jamii:Waliofariki 1998
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Ángel Riesco Carbajo

**Ángel Riesco Carbajo** (9 Julai 1902 – 2 Julai 1972) alikuwa prelati wa Kanisa Katoliki kutoka Hispania ambaye alihudumu kama askofu katika jimbo kuu la Pamplona na alikuwa mwasisi wa Misioneras Apostólicas de la Caridad. 

Riesco alikaa kwa muda nchini Argentina kama mhamiaji kabla ya kurudi nyumbani kwa ajili ya ufadhili wa masomo ya kitheolojia, ambapo alisoma mjini Madrid na Santander. Alikuwa padre wa parokia baada ya kupewa daraja la ukuhani, na mwaka 1957 alianzisha shirika la kidini linalohusisha wanawake huko Astorga. Miezi michache baadaye aliteuliwa kuwa askofu, lakini alistaafu baada ya miaka kumi kutokana na matatizo ya kiafya ambayo yaliongoza kifo chake.

Mchakato wa utakatifu wa Riesco ulianza mwaka 1994, na alitunukiwa cheo cha Mtumishi wa Mungu. Mchakato wake ulisonga mbele katikati ya mwaka 2019 baada ya Papa Fransisko kumtangaza kuwa Mstahili heshima baada ya kuthibitisha kwamba askofu huyo alishi maisha yenye uadilifu wa kishujaa.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1902
Jamii:Waliofariki 1972
Jamii:Watu wa Hispania
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Nina Simone

**Nina Simone** (alizaliwa Eunice Kathleen Waymon; 21 Februari 1933 – 21 Aprili 2003) alikuwa msanii, mwandishi wa nyimbo, pianisti, mkombosi, mpangaji wa muziki, na mtetezi wa haki za kiraia kutoka Marekani. Muziki wake ulijumuisha mitindo mbalimbali ikiwemo muziki wa klasiki, folk, gospel, blues, jazz, R&B, na pop. Uchezaji wake wa piano ulikuwa na ushawishi mkubwa kutoka kwa muziki wa baroque na wa klasiki, hasa kutoka kwa Johann Sebastian Bach, na uliongoza nyimbo zake za jazzy zinazotumika sauti yake ya contralto.

Simone alikuwa mtoto wa sita kati ya nane katika familia maskini ya North Carolina. Alianza kwa kutamani kuwa pianisti wa tamasha. Kwa msaada wa wadhamini wachache kutoka kwa familia yake, alijiandikisha katika Shule ya Muziki ya Juilliard huko New York City. Kisha aliomba ufadhili wa masomo katika Chuo cha Muziki cha Curtis kilichopo Philadelphia, ambapo licha ya kupata mapokezi mazuri kwenye usaili, alikataliwa kujiunga, jambo alilolihusisha na ubaguzi wa rangi. Mnamo mwaka 2003, siku chache kabla ya kifo chake, chuo hicho kilimpa shahada ya heshima. 
right|thumb|302x302px|Simone katika uwanja wa ndege wa Amsterdam Schiphol huko Amsterdam, Uholanzi mnamo Machi 1969

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1933
Jamii:Waliofariki 2003
Jamii:Watu wa Marekani
Jamii:Wanawake wa Marekani
Jamii:Wanaharakati wa Marekani
Mwezi wa Historia ya Weusi

**Black History Month** ni mwezi wa kumbukumbu unaoadhimishwa kila mwaka, ulioanzishwa Marekani, ambapo pia unajulikana kama African-American History Month. Ilianza kama njia ya kukumbuka watu muhimu na matukio katika historia ya diaspora ya Waafrika, awali ikiwa inaadhimishwa kwa wiki moja kabla ya kuwa mwezi mzima tangu mwaka 1970.

Inasherehekewa mnamo mwezi wa Februari nchini Marekani na Kanada, ambapo imepokea kutambuliwa rasmi kutoka kwa serikali, na hivi karibuni imeadhimishwa pia nchini Ireland na Uingereza, ambapo inasherehekewa Oktoba.

## Asili 
**Negro History Week (1926)**
thumb|Carter G. Woodson (1875–1950)
Kabla ya kuanzishwa kwa Black History Month, Negro History Week ilianzishwa mwaka 1926 nchini Marekani, wakati mchunguzi wa historia Carter G. Woodson na Shirikisho la Utafiti wa Maisha na Historia ya Wenye Nguvu za Nchi (ASNLH) walitangaza kwamba wiki ya pili ya Februari itakuwa "Negro History Week." Wiki hii ilichaguliwa kwa sababu ilikadiriwa na kuzaliwa kwa Abraham Lincoln tarehe 12 Februari na Frederick Douglass tarehe 14 Februari, ambazo jamii za Waafrika-Amerika zilikuwa zikiadhimisha tangu mwishoni mwa karne ya 19.

## Marejeo 
Jamii:Historia
Ituen Basi

thumb|Mwanamitindo Ituen Basi kwenye NdaniTV mnamo Novemba 2018
**Ituen Bassey** ni mbunifu wa mitindo kutoka nchii Nigeria. Ameunda miundo ya mavazi mbalimbali katika michezo ya muziki na katika maonyesho ya catwalk. Amefanya kazi nchini Uingereza na Nigeria..

## Maisha 
Bassey alihitimu nchini Nigeria, shahada ya Sanaa ya Theatre kutoka Chuo Kikuu cha Obafemi Awolowo kabla ya kusoma katika Shule ya Mitindo ya London.

Alifanya kazi kama mwanamitindo nchini Uingereza na Nigeria. na ‘Saro the Musical’. 

Mnamo 2019 alizindua mkusanyiko mpya katika Wiki ya Mitindo ya Arise huko Lagos ambapo alielezewa kama "mkongwe wa kubuni".

## Marejeo 
Jamii:Wanawake Katika Sanaa
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Watu walio hai
Vituo vya nambari

thumb|Kituo cha nambari za Cuba HM01
thumb|Rekodi ya kituo cha nambari cha The Gong, kinachoendeshwa na Jeshi la Wananchi wa Kitaifa la Jamhuri ya Kidemokrasia ya Ujerumani, kutoka 1988.
A **numbers station** ni kituo cha redio cha shortwave kilichojulikana kwa matangazo ya nambari zilizopangwa, ambazo inadhaniwa kuwa zinawalenga maafisa wa ujasusi wanaofanya kazi katika nchi za kigeni. Vituo vingi vilivyogundulika hutumia teknolojia ya sauti kutamka nambari, ingawa mbinu za kidijitali kama vile phase-shift keying na frequency-shift keying, pamoja na matangazo ya Morse code, pia ni za kawaida. Vituo vingi vina ratiba maalum, au mifumo ya ratiba; hata hivyo, vingine vinavyoonekana kutokuwa na muundo unaoweza kutambulika na hutangaza kwa nyakati zisizo na mpangilio. Vituo vinaweza kuwa na masafa maalum katika bendi ya masafa ya juu (high-frequency band).

Vituo vya nambari vimeripotiwa tangu angalau mwanzo wa Vita vya Kwanza vya Dunia na bado vinatumika leo. Miongoni mwa wapenzi wa redio za amateur, kuna hamu ya kufuatilia na kupanga vituo vya nambari, na vingi vikipewa majina yanayowakilisha tabia zao au asili zao. 
thumb|Jenereta ya Speech/Morse (pichani hapa) ni mashine ambayo imekuwa ikitumika kwa vituo vingi vya nambari vinavyojulikana.

## Marejeo
Demetrius Terrence Frazier

**Demetrius Terrence Frazier** (Oktoba 29, 1972 – Februari 6, 2025) alikuwa Mmarekani aliyepatikana na hatia ya mauaji na ubakaji wa mfululizo, aliyenyongwa huko Alabama kwa kosa la kumbaka na kumuua Pauline Brown, mwenye umri wa miaka 40, baada ya tukio la wizi mnamo Novemba 27, 1991. Frazier alikiri mauaji ya Brown baada ya kukamatwa Detroit, Michigan, kwa mauaji ya Crystal Kendrick, msichana wa miaka 14, mnamo 1992, ambaye alimpiga risasi hadi kufa wakati akijaribu kumbaka.

Mbali na hukumu zake mbili za mauaji, Frazier alishukiwa kuwabaka wanawake wengine wanane huko Michigan; na alishtakiwa na kupatikana na hatia ya ubakaji wa wawili kati yao na juri la Kaunti ya Wayne.

 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1972
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Watu wa Marekani
Jamii:Wahalifu wa Marekani
Peter Christensen

**Peter Christensen** (25 Aprili 1975 – 6 Februari 2025) alikuwa mwanasiasa wa Denmark. Aliwakilisha chama cha Venstre. Kitaaluma, alikuwa fundi umeme na alikuwa Mbunge kuanzia 2001 hadi 2015. Aliwahi kuwa Mwenyekiti wa Venstres Ungdom kutoka 1999 hadi 2001.

Christensen alimrithi *Troels Lund Poulsen* kama Waziri wa Ushuru wa Denmark kuanzia 8 Machi hadi 3 Oktoba 2011. Thor Möger Pedersen alimrithi kama Waziri wa Ushuru. Mnamo 30 Septemba 2015, alichukua nafasi ya Carl Holst kama Waziri wa Ulinzi baada ya Holst kujiuzulu kutokana na msururu wa kashfa za kibinafsi.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1975
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanasiasa wa Denmark
Folake Coker

**Folake Folarin-Coker** (alizaliwa Lagos, Nigeria, 1974) ni mbunifu wa mitindo kutoka nchini Nigeria na mkurugenzi mbunifu wa taasisi ya *Tiffany Amber*.

## Maisha ya awali na elimu 
Folake ana asili ya Ibadan na ni kabila la Wayoruba. Baada ya elimu yake nchini Uswisi na Uingereza, alipata shahada ya uzamili katika sheria ya mafuta ya petroli na akarudi Nigeria na kujiunga na tasnia ya mitindo.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake Katika Sanaa
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Waliozaliwa 1974
Jamii:Wayoruba
Harlem Renaissance

**Harlem Renaissance** ilikuwa ni uamsho wa kiakili na kitamaduni wa muziki wa Kiafrika-Amerika, dansi, sanaa, mitindo, fasihi, teatro, siasa, na masomo ulioanzia katika Harlem, Manhattan, New York City, na ulidumu katika miaka ya 1920 na 1930. Wakati huo, uliitwa "New Negro Movement", jina lililotokana na kitabu cha The New Negro kilichochapishwa mwaka 1925 kilichohaririwa na Alain Locke. Harakati hii pia ilijumuisha maonyesho mapya ya tamaduni za Kiafrika-Amerika katika maeneo ya mijini ya Kaskazini-Mashariki na Magharibi ya Marekani, ambayo yaliguswa na kuongezeka kwa mshikamano katika mapambano ya jumla ya haki za raia, pamoja na Great Migration ya wafanyakazi wa Kiafrika-Amerika waliokuwa wakikimbia hali za ubaguzi wa rangi katika Jim Crow Deep South, kwani Harlem ilikuwa ni kituo cha mwisho cha wahamiaji wengi waliokuwa wakielekea kaskazini..
thumb|Langston Hughes, mwandishi wa kikomunisti na mshairi, alipigwa picha na Carl Van Vechten, 1936
[alt=A map of Upper Manhattan with pink sections for Harlem|thumb|[Harlem in Upper Manhattan]]

## Marejeo
Cyril Restieaux

**Cyril Edward Restieaux** (25 Februari 1910 – 27 Februari 1996) alikuwa Askofu Mkuu wa Kanisa Katoliki, Jimbo la Plymouth katika Jimbo Kuu la Southwark, akihudumu kutoka 9 Aprili 1955 hadi 19 Novemba 1985.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1910
Jamii:Waliofariki 1996
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Uingereza
Kenneth Kitchen

**Kenneth Anderson Kitchen** (1 Januari 1932 – 6 Februari 2025) alikuwa msomi wa Biblia wa Uingereza, mwanahistoria wa Mashariki ya Karibu ya Kale, na Profesa Emeritus wa Misriolojia katika Chuo Kikuu cha Liverpool, Uingereza. Pia alikuwa mshirika wa utafiti wa heshima katika Shule ya Akiolojia, Classics, na Misriolojia.

Alibobea katika kipindi cha Ramesside cha Misri ya Kale (yaani, Nasaba ya 19-20) na Kipindi cha Mpito cha Tatu cha Misri, pamoja na uorodheshaji wa matukio ya kihistoria ya Misri. Tangu miaka ya 1950, aliandika zaidi ya vitabu na makala 250 za utafiti kuhusu mada hizo na nyinginezo. *The Times* ilimwelezea kama "mbunifu mkuu wa uorodheshaji wa matukio ya kihistoria ya Misri."     

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1932
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanahistoria wa Uingereza
Jamii:Historia ya Misri
Louis Joseph Reicher

**Louis Joseph Reicher** (14 Juni 1890 – 23 Februari 1984) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki wa Marekani. 

Alikuwa askofu wa kwanza wa Dayosisi ya Austin huko Texas kutoka mwaka 1948 hadi 1971.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1890
Jamii:Waliofariki 1984
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Marekani
Marie-José Crespin

thumb|Marie-José Crespin
**Marie-José Crespin** (27 Julai 1936 – 6 Februari 2025) alikuwa hakimu wa Senegal.

Baada ya kustaafu kutoka kwenye wadhifa wa uamuzi wa mahakama, Crespin alijihusisha na ubunifu wa vito vya thamani na aliandaa maonyesho yaliyohusiana na kisiwa cha Gorée.   

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1936
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Watu wa Senegal
George John Rehring

**George John Rehring** (10 Juni 1890 – 29 Februari 1976) alikuwa askofu kutoka Marekani katika Kanisa Katoliki. 

Alikuwa askofu wa Jimbo la Toledo, Ohio kuanzia mwaka 1950 hadi 1967. Kabla ya hapo, alihudumu kama askofu msaidizi wa Jimbo kuu la Cincinnati, Ohio kuanzia mwaka 1937 hadi 1950.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1890
Jamii:Waliofariki 1976
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Marekani
Maryam Elisha

**Maryam Elisha,**  ni mwanamitindo wa nchini Nigeria, malkia wa urembo, na mbunifu wa mitindo.Alianzisha chapa ya mitindo ya Rikaoto by ME mnamo 2009, miaka miwili baada ya kutawazwa kuwa Miss Valentine. 

Elisha alitajwa kuwa mmoja wa waigizaji 20 wenye ushawishi mkubwa nchini Nigeria.

## Maisha binafsi na elimu 
Elisha anatoka katika jimbo la Kebbi lakini alizaliwa katika jimbo la Kano kwa baba afisa wa polisi aliyestaafu na mama mfanyabiashara. Ni mtoto wa mwisho kati ya watoto saba.  Baada ya kuhitimu kutoka chuo kikuu, aliendelea na Shule ya Mitindo ya New Jersey, nchini Marekani, ambako alipata mafunzo ya ubunifu wa mavazi kwa miezi minane..

Baada ya kuhitimu kutoka chuo kikuu, aliendelea na Shule ya Mitindo ya New Jersey, nchini Marekani, ambako alipata mafunzo ya ubunifu wa mitindo kwa miezi minane.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake Katika Sanaa
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Song Dae-kwan

**Song Dae-kwan** (Kikorea: 송대관, Juni 2, 1946 – Februari 7, 2025) alikuwa mwimbaji wa muziki wa trot kutoka Korea Kusini. Mara nyingi alionekana kwenye kipindi cha *Golden Oldies* cha KBS 1TV (Kikorea: 가요무대).   

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1946
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanamuziki wa Korea Kusini
Amarachi Okafor

**Amarachi Okafor** (alizaliwa 1977) ni msanii kutoka nchini Nigeria ambaye kazi zake zimeangazia utamaduni, dini, historia, mahusiano ya kijinsia, ujinsia wa binadamu, na masuala ya mada, kama vile kuenea kwa virusi vya Ebola barani Afrika.

## Maisha ya awali na elimu 
Okafor alizaliwa Umuahia.  Mwaka wa 2002 alihudhuria kozi ya sanaa nzuri katika Chuo Kikuu cha Nigeria na mwaka wa 2007, katika chuo kikuu hicho, alishikilia shahada ya uzamili katika uchongaji na mazoezi ya utunzaji..

## Marejeo 
Jamii:Wanawake Katika Sanaa
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Ayobola Kekere-Ekun

**Ayobola Kekere-Ekun** (alizaliwa Lagos, Nigeria, 1993) ni msanii wa taswira wa kisasa wa nchini Nigeria.

## Maisha 
Ayobola Kekere-Ekun alikuwa na nia ya sanaa tangu umri mdogo sana, ambayo ilikuzwa kupitia madarasa na msaada kutoka kwa wazazi wake. 

Kekere-Ekun alimaliza shahada ya Usanifu wa Michoro katika Chuo Kikuu cha Lagos (UNILAG), Akoka mnamo 2009 na pia alipokea Shahada yake ya Uzamili katika fani hiyo mnamo 2016. Ni Mhadhiri Msaidizi katika Idara ya Sanaa ya Ubunifu katika Chuo Kikuu cha Lagos.

Kufikia 2022, Kekere-Ekun alikuwa anamalizia Ph.D. aliyoanza mwaka wa 2018 ya Sanaa na Usanifu katika Chuo Kikuu cha Johannesburg, Afrika Kusini.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake Katika Sanaa
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Bikiya Graham

**Bikiya Graham** ni mwigizaji aliyezaliwa nchini Nigeria na kusoma nchini Uingereza. Ni binti wa wanasiasa wa Nigeria Alabo Graham-Douglas na Bolere Elizabeth Ketebu.  

Bikiya Graham amehudhuria na kuchukua kozi katika Chuo cha Muziki na Sanaa ya Kuigiza cha London, Shule ya Drama ya Oxford, Kampuni ya Mafunzo ya Theatre ya Bridge na Shule ya Muziki ya Point Blank. 

Ana digrii za uchumi wa biashara na sheria ya biashara kutoka Chuo Kikuu cha Portsmouth. Bikiya Graham ndiye mwanzilishi wa Beeta Universal Arts Foundation (BUAF). 

## Marejeo 
Jamii:Wanawake Katika Sanaa
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Josephine Oboh Macleod

**Chifu Josephine Oboh-MacLeod**  ni mmiliki wa nyumba ya sanaa nchini Uingereza. Pia yeye ndiye wa kwanza kutayarisha onyesho la kitamaduni la *Afro-Celtic* nchini Nigeria, huko Fela Kuti New Afrika Shrine.

## Maisha ya awali 
Oboh-MacLeod alizaliwa katika familia ya Chifu Meja Humphrey Etafo Oboh. Ni dada wa mtangazaji na mwanasiasa Mabel Oboh na Peter Oboh, bingwa wa zamani wa WBA/ Uingereza katika uzani wa uzito wa kati.

Alisoma katika Chuo cha Serikali, Ojo, Lagos, Shule ya Maandalizi ya Newman, Boston, na akapata digrii ya ukarimu katika Chuo cha Newbury, na digrii ya uzamili katika Utawala wa Biashara katika Chuo Kikuu cha Surrey. 

Alisomea sanaa katika London Art College; muundo wa mambo ya ndani/bustani katika Shule ya Ubunifu ya KLC, Bandari ya Chelsea, Uingereza; na upigaji picha katika Calumet Photography na Jessop Academy, Uingereza. Kozi ya Uchapishaji ya Epson Master.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake Katika Sanaa
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Watu walio hai
Chris Moore

**Christopher Norton Moore** (1 Juni 1947 – 7 Februari 2025) alikuwa mchoraji wa Uingereza, anayejulikana hasa kwa kazi zake za jalada la vitabu, hasa katika uwanja wa sayansi ya uongo.

Moore alitengeneza picha za jalada kwa kazi za waandishi wengi mashuhuri wa sayansi ya uongo, ikiwa ni pamoja na baadhi ya jalada la mfululizo wa *SF Masterworks* wa Orion Publishing tangu 1998..

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1947
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wachoraji wa Uingereza
Jamii:Waandishi
Naing Myanmar

**Naing Myanmar** (Kiburma: နိုင်မြန်မာ; matamshi: [nàɪɰ̃ mjàɰ̃mà]; alizaliwa kama *Naing U Myint* (Kiburma: နိုင်ဦးမြင့်); 1956/1957 – 7 Februari 2025) alikuwa mwanamuziki wa Myanmar anayejulikana kwa kuandika wimbo wa maandamano *"Kabar Ma Kyay Buu"*, ambao ulitumika wakati wa *8888 Uprising* na tena wakati wa mapinduzi ya Myanmar ya 2021.

Muziki wake umeendelea kuwa na ushawishi mkubwa kwa wasanii na wanaharakati wa Myanmar.   

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1957
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanamuziki
Jamii:Wanaharakati wa Myanmar
Ekene Emeka Maduka

**Ekene Emeka-Maduka**  (alizaliwa 1996) ni msanii wa kisasa wa Kanada-Nijeria, ambaye kazi yake inatokana na urithi wake wa Kinigeria na anajulikana kwa ujuzi wake wa kujipiga picha. 

## Wasifu 
Emeka-Maduka alizaliwa nchini Nigeria mnamo 1996, kwa mama yake mbunifu wa mambo ya ndani na baba msanifu majengo. Alilelewa Kano nchini Nigeria. Kipengele kingine cha mara kwa mara cha kazi yake ni kuwasiliana kwa macho na masomo yake na mtazamaji wa picha zake za uchoraji. Anaishi Winnipeg, Kanada.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake Katika Sanaa
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Wasanii wa Kanada
Andrés Reggiardo

**Óscar Andrés Reggiardo Sayán** (11 Mei 1941 – 5 Februari 2025) alikuwa mwanasiasa wa Kifujimori kutoka Peru ambaye alihudumu kama mbunge.

Mwanawe, *Renzo Reggiardo*, pia aliwahi kuwa Mbunge wa Lima kwa vipindi viwili kati ya 2006 na 2016. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1941
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanasiasa wa Peru
Helen Hays

thumb|Helen Hays
**Helen Hays** (22 Januari 1931 – 5 Februari 2025) alikuwa mtaalamu wa ndege na mtetezi wa mazingira kutoka Marekani. Hays aliishi kwenye Kisiwa cha Great Gull kwa miezi sita kila mwaka kwa karibu nusu karne kama mwenyekiti wa kamati ya Kisiwa cha Great Gull katika Jumba la Makumbusho la Historia ya Asili la Marekani. Kufikia mwaka 2014, kazi hii ilifanya idadi ya ndege wa kisiwa hicho (terns) kuongezeka mara kumi ukilinganisha na kiwango cha mwaka 1969.   

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1931
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Watu wa Marekani
Walter Robinson

**Walter Robinson** (18 Julai 1950 – 9 Februari 2025), pia alijulikana kama *Mike Robinson*, alikuwa mchoraji, mchapishaji, mtunzaji wa sanaa, na mwandishi wa sanaa wa Marekani, aliyeishi New York City. Alijulikana kama mchoraji wa Neo-pop na pia alikuwa mshiriki wa kizazi cha *The Pictures Generation* cha miaka ya 1980.

Robinson alikuwa mhusika mkuu wa kitabu chenye kurasa 632 kiitwacho *A Kiss Before Dying: Walter Robinson – A Painter of Pictures and Arbiter of Critical Pleasures*, kilichoandikwa na *Richard Milazzo* na kuchapishwa mwaka 2021, pamoja na tafsiri ya Kiitaliano na *Ginevra Quadrio Curzio*.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1950
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wasanii wa Marekani
Jamii:Waandishi wa Marekani
Suzanna Ogunjami

**Suzanna Ogunjami,** alikuwa msanii mwenye asili ya Igbo . Alihama kutoka Nigeria kwenda Jamaika kisha katika Jiji la New York, ambako aliishi hadi mauti yalipomkuta (1928-1934). Alikua mwanamke wa kwanza wa Kiafrika kuwa na maonyesho ya pekee katika nyumba ya sanaa ya kibiashara nchini Marekani.

## Maisha ya awali na elimu 
Tarehe ya kuzaliwa ya Ogunjami haijulikani, na akaunti zake zilizoandikwa zinatofautiana na Sensa ya Marekani na rekodi za ndoa, ambazo zinasema kwamba alizaliwa Jamaika ( ingawa Ogunjami alidai kuwa Nigeria kuwa mahali pa kuzaliwa kwake). Akiwa na umri mdogo, alihamia Jamaika ambako alimaliza elimu yake ya msingi, kisha na kuhamia  katika Jiji New York mnamo 1921. Alichukua kozi ya mitindo ya nguo katika cha Chuo Kikuu cha Columbia, alihitimu shahada ya awali katika sayansi mnamo 1928, na Shahada ya Uzamili katika sanaa mnamo 1929.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake Katika Sanaa
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Watu walio hai
Ernst-Joachim Küppers

**Ernst-Joachim Küppers** (24 Agosti 1942 – 5 Februari 2025) alikuwa mchezaji wa kuogelea kutoka Ujerumani. Alishiriki katika mashindano mawili kwenye Olimpiki za Majira ya joto za 1964. Aliwania medali ya fedha katika mbio za mchanganyiko za 4×100 mita kwa wanaume. Baba yake, *Ernst Küppers*, na mama yake, *Reni Erkens,* walikuwa pia wachezaji wa kuogelea wa Olimpiki kutoka Ujerumani. Ernst-Joachim Küppers alifariki mnamo 5 Februari 2025, akiwa na umri wa miaka 82. .  

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1942
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Waogeleaji
Jamii:Wachezaji wa Ujerumani
Afi Ekong

Chifu **Constance Afiong** "**Afi**" **Ekong,** (26 Juni 1930 – 24 Februari 2009) alikuwa msanii wa Nigeria na mkuzaji wa sanaa.

## Maisha ya awali 
Afi Ekong alizaliwa na wazazi wa Efik na Ibibio huko Calabar, Nigeria, kama mshiriki wa familia ya kifalme ya Edidem Bassey Eyo Epharaim Adam III. 

Alisoma Shule ya Duke Town na Shule ya Kanisa ya Kristu huko Calabar. Alipata mafunzo ya mchoraji na alisomea ubunifu wa mitindo nchini Uingereza, katika Chuo cha Sanaa na Teknolojia cha Oxford, Shule ya Sanaa ya Saint Martin na Shule Kuu ya Sanaa na Ubunifu.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake Katika Sanaa
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Olawunmi Banjo

**Olawunmi Banjo** (alizaliwa 31 Julai 1985) ni msanii wa Nigeria. Kwa sasa anaishi na kufanya kazi Lagos, Nigeria

## Maisha 
Alizaliwa huko Ogun. Olawumni Banjo alisoma katika Chuo Kikuu cha Pan African.

Aliongeza ujuzi wake wa kisanii katika Sanaa ya Kisasa aina ya Onabolu mnamo 2005, akianza kupaka rangi ya akriliki na mafuta mnamo 2006.

Kazi zake zinafanywa kwa penseli au mkaa na rangi ya akriliki au uchoraji wa mafuta kwenye turubai. Sanaa yake ni ya ufafanuzi, kazi ya na inajieleza yenyewe, ili umma uweze kufahamu maana ya kazi na kuithamini. Anaongozwa na asili, watu wanaomzunguka, uzoefu wa zamani na wa sasa na kazi za wasanii wengine, hasa wa mabwana wa mwamko. Hivi majuzi, kazi zake zimeathiriwa sana na harakati ya sanaa ya surrealist.

Olawumni ni mwanachama wa Wakfu wa Wasanii wa Kiafrika.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake Katika Sanaa
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Ruby Onyinyechi Amanze

**Ruby Onyinyechi Amanze** (alizaliwa Nigeria, 1982) ni msanii wa Uingereza na Marekani aliyejulikana kwa michoro na kazi kwenye karatasi zinazozingatia mseto wa kitamaduni au "kutokuwa na utaifa baada ya ukoloni." Mbali na kuwa msanii, pia amefanya kazi kama mwalimu na mtunzaji. Anaishi Brooklyn, New York.

## Maisha ya awali na elimu 
Amanze alilelewa nchini Uingereza, akiishi huko kwa miaka 13 kabla ya kuja Marekani mwaka 2004 alipohamia Philadelphia. 

Alipata B.F.A. shahada ya *summa cum laude* kutoka Shule ya Sanaa ya Tyler katika Chuo Kikuu cha Hekalu cha Philadelphia mnamo 2004. Alipata digrii yake ya M.F.A kutoka Academia ya sanaa ya Cranbrook, huko Bloomfield Hills, Michigan.

## Marejeo
Jamii:Wanawake Katika Sanaa
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1982
Troy Selwood

**Troy Selwood** (1 Mei 1984 – 4 Februari 2025) alikuwa mchezaji wa mpira wa miguu wa Australia.

Alicheza mechi 75 kwa *Brisbane Lions* katika Ligi ya Soka ya Australia (AFL). Pia alikuwa nahodha wa timu ya *Geelong Football Club* katika Ligi ya Soka ya Victoria (VFL) kati ya 2011 na 2013.  

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1984
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wachezaji mpira wa Australia
Adrian Snodgrass

**Adrian Bousfield Snodgrass** (1931 – Januari 2025) alikuwa msanifu majengo na mtaalamu wa Australia katika masomo ya Kibuddha na sanaa ya Kibuddha.

Alianzisha nadharia katika eneo la falsafa ya hermeneutics na matumizi yake katika uzalishaji wa maarifa na uelewa wa tamaduni tofauti. Snodgrass alikuwa mhariri mwenza wa jarida *Architectural Theory Review* na mhariri wa *Architectural Theory*.    

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1931
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wasanifu majengo wa Australia
Felipe Montemayor

**Felipe Ángel Montemayor** (7 Februari 1928 – 4 Februari 2025) alikuwa mchezaji wa baseball wa kulipwa kutoka Meksiko.

Alikuwa mchezaji wa uwanjani wa nje (*outfielder*) na alicheza mechi 64 kwa Pittsburgh Pirates katika Ligi Kuu ya Baseball (MLB) mnamo 1953 na 1955, pamoja na sehemu au misimu yote ya miaka 14 katika nchi yake.

Alizaliwa Monterrey, *Nuevo León, Mexico*, na alikuwa akijulikana kwa jina la utani *"Clipper"*. Alikuwa mchezaji wa mkono wa kushoto katika kupiga na kurusha mpira, akiwa na urefu wa futi 6 inchi 2 (1.88 m) na uzito wa pauni 185 (84 kg).  

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1928
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wachezaji wa Meksiko
Arlette Bahati Tito

**Arlette Bahati Tito**,ni mwanasiasa wa Kongo. Kwa sasa ni Seneta kutoka Kinshasa.
## Kazi na ushawishi wa kisiasa 
Mnamo tarehe 15 Novemba 2022 katika RTNC, Rais Félix Tshisekedi Tshilombo Antoine, alimteua kuongoza kampuni kadhaa zinazomilikiwa na serikali ikiwa ni pamoja na Kampuni ya Kitaifa ya Hydrocarbons (SONAHYDROC), kampuni kubwa zaidi inayomilikiwa na serikali katika sekta ya petroli, kampuni ambayo umma unatarajia.
Naibu Mkurugenzi Mkuu Arlette Bahati Tito, ambaye hafahamiki sana kwa umma na ambaye anafaa kufahamishwa kujua, haswa, kwamba sio mgeni kwa sekta ya mafuta.
Kati ya 2021 na 2022, pamoja na kuwa mshauri anayehusika na uchumi na rasilimali katika Wizara ya Uchumi wa Kitaifa, alihudumu kama mjumbe wa tume kadhaa za kiufundi.

## Tazama pia 
* Anne Mbunguje Marembo
* Noëlla Bachebandey Manzolo
* Cathy Botema Mboyo
* Nadine Boboy Mwanela

## Marejeo
Francis Frederick Reh

**Francis Frederick Reh** (9 Januari 1911 – 14 Novemba 1994) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki nchini Marekani. Alihudumu kama askofu wa Dayosisi ya Charleston huko Carolina Kusini kuanzia mwaka 1962 hadi 1964.

Kabla ya hapo, Reh aliwahi kuwa mkuu wa Chuo cha Kipapa cha Amerika Kaskazini kilichopo Roma kati ya mwaka 1964 na 1968. 

Pia alihudumu kama askofu wa Dayosisi ya Saginaw huko Michigan kuanzia mwaka 1968 hadi 1980.
thumb|288x288px|Chuo cha Kipapa cha Amerika Kaskazini, Roma, Italia
thumb|337x337px|Kanisa kuu la Mary of the Assumption, Saginaw, Michigan

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1911
Jamii:Waliofariki 1994
Jamii:Watu wa Marekani
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Victor Joseph Reed

**Victor Joseph Reed** (23 Desemba 1905 – 7 Septemba 1971) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki nchini Marekani. 

Alihudumu kama Askofu wa Jimbo la Oklahoma City-Tulsa kuanzia mwaka 1958 hadi kifo chake mwaka 1971.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1905
Jamii:Waliofariki 1971
Jamii:Watu wa Marekani
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Ambrose Rayappan

thumb|Kaburi la Mg. Ambrose Rayappan
**Ambrose Rayappan** (25 Februari 1901 – 24 Novemba 1999) alikuwa Askofu Mkuu wa kumi na wa kwanza mzawa wa Jimbo Kuu la Pondicherry na Cuddalore. 

Alizaliwa katika mji wa Dharapuram, Tamil Nadu. Alipadrishwa kama kasisi wa Dayosisi ya Coimbatore tarehe 16 Desemba 1923. Pia, alishiriki katika Mtaguso wa Pili wa Vatikani kama Baba wa Mtaguso.

Tarehe 8 Januari 1953, aliteuliwa kuwa askofu msaidizi wa Pondicherry na Cuddalore, na alibarikiwa kuwa askofu tarehe 25 Machi 1953 na Auguste-Siméon Colas. Baadaye, tarehe 7 Agosti 1953, aliteuliwa kuwa askofu msaidizi wa jimbo hilo. Alipojiuzulu Mgr. Colas, Rayappan alimrithi rasmi tarehe 28 Novemba 1955. Alistaafu kutoka wadhifa huo tarehe 17 Machi 1973 na nafasi yake ikachukuliwa na Venmani S. Selvanather.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1901
Jamii:Waliofariki 1999
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:watu wa Uhindi
Yves Ramousse

**Yves Ramousse** (23 Februari 1928 – 25 Februari 2021, Montauban) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Ufaransa, mwanachama wa Jumuiya ya Misheni za Ng'ambo ya Paris (MEP), na Askofu Mstaafu wa Vikariati Apostoliki ya Phnom Penh, Kambodia tangu mwaka 2001.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1928
Jamii:Waliofariki 2021
Jamii:wamisionari
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Ufaransa
Maria Teresa Horta

**Maria Teresa de Mascarenhas Horta Barros** (20 Mei 1937 – 4 Februari 2025) alikuwa mshairi, mwandishi wa habari, na mwanaharakati wa haki za wanawake kutoka Ureno.

Alikuwa mmoja wa waandishi wa kitabu *Novas Cartas Portuguesas* (*New Portuguese Letters*), pamoja na *Maria Isabel Barreno na Maria Velho da Costa*. Waandishi hao, waliotajwa kama *"Three Marias"*, walikamatwa, kufungwa, na kushtakiwa chini ya sheria za udhibiti wa serikali ya Ureno mnamo 1972, katika miaka ya mwisho ya utawala wa kidikteta wa Estado Novo.

Kitabu chao na kesi yao vilisababisha maandamano nchini Ureno na kuvutia uungwaji mkono kutoka kwa makundi ya ukombozi wa wanawake barani Ulaya na Amerika, katika kipindi kilichoelekea Mapinduzi ya Mwarobaini (*Carnation Revolution*). 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1937
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanaharakati wa Ureno
Jamii:Washairi wa Ureno
Jamii:Waandishi wa Ureno
Joo Yang-ja

**Joo Yang-ja** (Kikorea: 주양자; Hanja: 朱良子; 1 Januari 1931 – 4 Februari 2025) alikuwa mwanasiasa na daktari wa tiba kutoka Korea Kusini.

Alihudumu kama Waziri wa Afya na Ustawi wa Jamii wa Jamhuri ya Korea wa 25 na alikuwa mbunge katika Bunge la Taifa la 14 na la 15.    

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1931
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanasiasa wa Korea Kusini
Antonio José Ramírez Salaverría

**Antonio José Ramírez Salaverría** (31 Oktoba 1917 – Juni 28, 2014) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki nchini Venezuela. 

Alipofariki akiwa na umri wa miaka 96, alikuwa miongoni mwa maaskofu wakongwe wa Kanisa Katoliki na ndiye aliyekuwa askofu mkongwe zaidi wa Kikatoliki nchini Venezuela.

Ramírez Salaverría alizaliwa huko Cariaco, Venezuela na alipadrishwa tarehe 14 Julai 1940 katika Jimbo Kuu la Cumaná. Tarehe 24 Mei 1958, aliteuliwa kuwa askofu wa Dayosisi ya Maturín na akabarikiwa kuwa askofu tarehe 14 Septemba 1958. Alihudumu katika nafasi hiyo hadi alipostaafu tarehe 7 Mei 1994.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1917
Jamii:Waliofariki 2014
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Venezuela
Santiago María Ramírez Ruíz de Dulanto

**Santiago María Ramírez Ruíz de Dulanto**, O.P. (Samiano, Burgos, 25 Julai 1891 – Salamanca, 18 Desemba 1967) alikuwa mtawa wa Kidominiko, kasisi, profesa wa falsafa na teolojia, na mmoja wa wafuasi mashuhuri wa Thoma wa Akwino katika karne ya 20.

Alishiriki katika Mtaguso wa pili wa Vatikani kama peritus (mshauri wa kitaalamu).

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1891
Jamii:Waliofariki 1967
Jamii:Wadominiko
Jamii:Mapadri
Jamii:watu wa Hispania
Delcat Idengo

**Delcat Idengo** (au **Katembo Vinywasiki Delphin**; 1993 - 2025) alikuwa msanii wa muziki kutoka Beni, katika mkoa wa Kivu Kaskazini, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Alijulishwa kwa kujitolea kwake kwa mapinduzi, alitumia muziki wake kukosoa ukosefu wa haki na vurugu katika eneo lake la nyumbani.

## Maelezo ya maisha 
Delcat Idengo, yatima wa mauaji ya Beni, aliathiriwa sana na ukatili uliofanywa katika sehemu hiyo ya DRC. Uzoefu huu wa kibinafsi ulimwongoza kuchukua msimamo wa kujitolea katika nyimbo zake, akichambua wazi mamlaka za Kongo na vikosi vya usalama kwa jukumu lao la madai katika vurugu hizo.

## Kazi ya muziki 
### Kazi na athari 
Kupitia nyimbo zake, Delcat Idengo amejitokeza kama sauti ya kukosoa na yenye ushawishi, akishutumu mauaji ya raia katika maeneo ya Beni na Irumu. Ushiriki wake wa sanaa unalenga kuongeza ufahamu wa umma juu ya hali halisi ya jamii yake na kutoa wito wa kuchukua hatua madhubuti za kukomesha vurugu.

Licha ya changamoto na mateso aliyoyapata, Delcat Idengo anaendelea kuwakilisha roho ya upinzani na uthabiti wa Wakongo wengi wanapokabiliwa na ukosefu wa haki na ukandamizaji.

### Kuhukumiwa na kufungwa 
Delcat Idengo amefungwa mara kadhaa kwa nyadhifa zake dhidi ya tawala tofauti katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (DRC).

Mnamo Desemba 2021, Delcat Idengo alihukumiwa na mahakama ya kijeshi ya kambi ya Goma kifungo cha miaka 10 gerezani. Alipokuwa akihutubia mahakamani, alidaiwa kuwa na hatia ya mauaji ya watoto wawili wa kiume. Mawakili wake walitangaza mara moja kwamba wangekata rufani dhidi ya uamuzi huo.

Alipokata rufani, hukumu yake ilipunguzwa hadi miaka mitano gerezani. Hata hivyo, baada ya miezi kadhaa katika gereza kuu la Munzenze huko Goma, Delcat Idengo aliachiliwa mnamo 19 Desemba 2023. Hali halisi ya kuachiliwa kwake bado haijulikani, lakini imependekezwa kwamba ushiriki wa miundo mbalimbali ya jamii ya kiraia, harakati za kiraia na wanasiasa wa Kivu Kaskazini ulichangia. Watazamaji wengine pia wanaamini kuwa kuachiliwa kwa Tshisekedi kunaweza kuhusishwa na ahadi iliyotolewa na Rais Félix Tshisekedi wakati wa ziara yake ya Beni wakati wa kampeni ya uchaguzi ya 2023.

### Mauaji 
Delcat Idengo, mtu mashuhuri katika jamii yake, alifariki kwa huzuni siku ya Alhamisi Februari 13, 2025. Ripoti za awali zinasema kwamba aliuawa kwa kupigwa risasi katika hali ambazo bado hazijathibitishwa.

Kupotea kwake kumesababisha athari nyingi, haswa ndani ya harakati ya raia ya Mapambano kwa ajili ya Mabadiliko (Lucha), ambayo inaona kitendo hiki kama tishio kwa uhuru wa kujieleza katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Wakati uchunguzi unaendelea kuhusu hali halisi ya kifo chake, sauti za ukweli na haki zinaongezeka.

## Marejeo 
Jamii:wanamuziki wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Luigi Raimondi

**Luigi Raimondi** (25 Oktoba 1912 – 24 Juni 1975) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Italia. 

Alihudumu kama prefekti wa Idara ya Watakatifu ya Vatikani kuanzia alipoteuliwa kuwa kardinali na Papa Paulo VI mwaka 1973 hadi kifo chake miaka miwili baadaye.

Kabla ya kushika wadhifa huo mjini Roma, Raimondi alihudumu kama Balozi wa Papa nchini Marekani kutoka mwaka 1967 hadi alipoteuliwa kushika nafasi yake katika Vatikani.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1912
Jamii:Waliofariki 1975
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:makardinali
Jean Jadot

**Jean Jadot** (23 Novemba 1909 – 21 Januari 2009) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Ubelgiji aliyewahi kuhudumu kama Balozi wa Papa nchini Marekani (akiwa wa kwanza ambaye si Mwitalia kushika wadhifa huo) kuanzia mwaka 1973 hadi 1980, na kama rais wa Sekretarieti ya Wasio Wakristo kuanzia 1980 hadi 1984. 

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 2009
Jamii:Waliozaliwa 1909
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Ubelgiji
Pietro Fumasoni Biondi

**Pietro Fumasoni Biondi** (4 Septemba 1872 – 12 Julai 1960) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Italia aliyehudumu kama mkuu wa Idara Takatifu ya Kueneza Imani katika Kuria ya Roma kuanzia mwaka 1933 hadi alipopita kwa kifafa mwaka 1960. 

Aliteuliwa kuwa kardinali mnamo mwaka 1933.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1872
Jamii:Waliofariki 1960
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:makardinali
Diomede Falconio

**Diomede Angelo Raffaele Gennaro Falconio**, O.F.M. (20 Septemba 1842 – 8 Februari 1917) alikuwa Kardinali wa Kanisa Katoliki kutoka Italia. 

Alikuwa Mkuu wa Idara ya Watawa kuanzia mwaka 1916 hadi alipoaga dunia, na alitawazwa kuwa kardinali mwaka 1911. Alikuwa Balozi wa Papa nchini Marekani kuanzia 1902 hadi 1911.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1842
Jamii:Waliofariki 1917
Jamii:Wafransisko
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:makardinali
Gaetano Bedini

thumb|272x272px|Kardinali Bedini huko Marekani mwaka 1853 (National Portrait Gallery, Smithsonian Institution, USA).[thumb|left|364x364px|Kanisa la Bedini huko [Senigallia.]]
**Gaetano Bedini** (15 Mei 1806 – 6 Septemba 1864) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki, kardinali, na mwanadiplomasia kutoka Italia.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1806
Jamii:Waliofariki 1864
Jamii:Makardinali
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Sebastiano Martinelli

thumb|Monsinyo Martinelli, alicvyopigwa picha mnamo 1899 na Frances Benjamin Johnston
**Sebastiano Martinelli, O.E.S.A.** (20 Agosti 1848 – 4 Julai 1918) alikuwa askofu mkuu na Kardinali wa Kanisa Katoliki aliyewahi kuhudumu kama Mkuu wa Idara ya Ibada Takatifu.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1848
Jamii:Waliofariki 1918
Jamii:Waaugustino
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:Makardinali
Pietro Sambi

right|thumb|Sambi akiwa na Rais wa Marekani Barack Obama
**Pietro Sambi** (27 Juni 1938 – 27 Julai 2011) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Italia ambaye alihudumu katika huduma ya kidiplomasia ya Vatikani kuanzia 1969 hadi alipofariki mwaka 2011. 

Alikuwa na hadhi ya askofu mkuu na cheo cha nuncio tangu 1985, akihudumu katika Burundi, Indonesia, Kupro, Israeli, Yerusalemu na Palestina, pamoja na Marekani.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1938
Jamii:Waliofariki 2011
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:watu wa Uhindi
Francesco Satolli

thumb|220x220px|Kupinga Ukatoliki kwa uteuzi wa Satolli
**Francesco Satolli** (21 Julai 1839 – 8 Januari 1910) alikuwa mwanateolojia, profesa na kardinali wa Kanisa Katoliki kutoka Italia. 

Alikuwa Balozi wa Papa wa kwanza nchini Marekani.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1839
Jamii:Waliofariki 1910
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:Makardinali
Ana María Iriarte

thumb|Ana María Iriarte
**Ana María Iriarte** (23 Januari 1927 – 4 Februari 2025) alikuwa mwimbaji wa opera wa sauti ya *mezzo-soprano* na mwalimu wa sauti kutoka Uhispania.

Alipata mafunzo yake Madrid, Vienna, Milan, na Paris, na alitumbuiza kimataifa katika opera na hasa katika *zarzuela*. Hata hivyo, alistaafu kutoka jukwaani akiwa na umri wa miaka 32.

Alianzisha shule ya muziki huko Barcelona ambako alifundisha sauti, na mnamo 2006, alianzisha wakfu uliosimamia shindano la kimataifa la *zarzuela*.  

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1927
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Waimbaji wa Hispania
Pushpalatha

**Pushpalatha** (1937 au 1938 – 4 Februari 2025) alikuwa mwigizaji wa filamu kutoka India, aliyefanya kazi hasa katika filamu za lugha ya Kitamil, Kitelugu, Kikannada, na Kimalayalam.

Aliigiza katika zaidi ya filamu 100, akicheza nafasi za mhusika mkuu na za msaidizi. Filamu yake ya kwanza ilikuwa *Sengottai Singam*, iliyotolewa mwaka 1958.

Aliposhiriki katika filamu *Naanum Oru Penn* pamoja na A. V. M. Rajan, wawili hao waliangukia mapenzi na hatimaye wakafunga ndoa. Mnamo 1964, alikuwa pia mwanamitindo wa sabuni ya Lux. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1938
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Waigizaji filamu wa India
Stewart Reuben

**Stewart Reuben** (14 Machi 1939 – 4 Februari 2025) alikuwa mchezaji wa chess, mwandaaji wa mashindano, mwamuzi, na mwandishi kutoka Uingereza.

Alikuwa pia mchezaji wa poker wa kulipwa, akitajwa kama mmoja wa wachezaji bora wa poker nchini Uingereza. Aliandika vitabu kadhaa kuhusu poker.

Reuben alifariki Jamaica mnamo 4 Februari 2025 akiwa na umri wa miaka 85.  

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1939
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wachezaji wa Uingereza
Brian Scrivens

**Brian Scrivens** (1 Septemba 1937 – Februari 2025) alikuwa mchezaji wa rugby wa Uingereza mwenye asili ya Wales.

Alicheza rugby ya muungano (*rugby union*) katika ngazi ya mwaliko kwa Crawshays RFC na katika ngazi ya klabu kwa Newport RFC kama *scrum-half*. Pia alicheza rugby ya ligi (*rugby league*) kwa klabu ya Wigan katika nafasi hiyo hiyo.

Alifanya kazi yake ya michezo katika miaka ya 1950 na 1960. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1937
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wachezaji wa Welisi
Amleto Giovanni Cicognani

**Amleto Giovanni Cicognani** (24 Februari 1883 – 17 Desemba 1973) alikuwa Kardinali wa Kanisa Katoliki kutoka Italia. 

Alihudumu kama Katibu wa Serikali ya Vatikani kutoka 1961 hadi 1969, na kama Mkuu wa Baraza la Makardinali kuanzia 1972 hadi alipofariki. Cicognani alitawazwa kuwa kardinali mwaka 1958. Ndugu yake, Gaetano Cicognani, naye alikuwa kardinali. Hadi sasa, wao ndio ndugu wa mwisho kuhudumu pamoja katika Baraza la Makardinali.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1883
Jamii:Waliofariki 1973
Jamii:maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:makardinali
Giovanni Bonzano

**Giovanni Vincenzo Bonzano**, P.I.M.E. (27 Septemba 1867 – 26 Novemba 1927) alikuwa Kardinali wa Kanisa Katoliki kutoka Italia. 

Alihudumu kama Balozi wa Papa nchini Marekani kutoka mwaka 1912 hadi 1922, na alitawazwa kuwa kardinali mwaka 1922.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1867
Jamii:Waliofariki 1927
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:Makardinali
Karshan Solanki

**Karshanbhai Solanki** (1 Januari 1957 – 4 Februari 2025) alikuwa mwanasiasa kutoka Gujarat, India.

Alikuwa mbunge wa Bunge la Jimbo la Gujarat, akiwakilisha jimbo la uchaguzi la Kadi, ambalo limehifadhiwa kwa jamii ya Scheduled Caste, katika wilaya ya Mahesana.

Mnamo mwaka 2022, alishinda uchaguzi wa Bunge la Jimbo la Gujarat kwa tiketi ya chama cha *Bharatiya Janata Party (BJP).*  

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Waliozaliwa 1957
Jamii:Wanasiasa wa Uhindi
Wang Renzhi

**Wang Renzhi** (Kichina: 王忍之; Pinyin: Wáng Rěnzhī; Septemba 1933 – 4 Februari 2025) alikuwa mwanasiasa wa China.

Alijulikana kama mwananadharia mkuu wa kihafidhina na mshirika wa Deng Liqun. Wang alihudumu kama mkuu wa Idara ya Uenezi ya Chama cha Kikomunisti cha China (*Publicity Department of the Chinese Communist Party*) kati ya mwaka 1987 na 1992. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1933
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanasiasa wa China
Douw Steyn

**Douw Gerbrand Steyn** (19 Desemba 1952 – 4 Februari 2025) alikuwa mfanyabiashara bilionea kutoka Afrika Kusini.

Alikuwa mwanzilishi wa *BGL Group*, kampuni ya bima na huduma za kifedha yenye makao yake Uingereza, ambayo pia ni mzazi wa Comparethemarket.com.

Steyn pia alikuwa na uhusiano na siasa za Afrika Kusini, ambapo alimkaribisha *Nelson Mandela* katika Saxon Hotel, Villas & Spa baada ya kuachiliwa kutoka gerezani.  

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1952
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wafanyabiashara wa Afrika Kusini
Humberto Souto

**Humberto Guimarães Souto** (3 Juni 1934 – 4 Februari 2025) alikuwa mwanasiasa wa Brazil.

Akiwa mwanachama wa vyama kadhaa vya kisiasa, alihudumu kwa mihula mitatu katika *Baraza la Wawakilishi* (*Chamber of Deputies*).

Pia alikuwa Rais wa Mahakama ya Ukaguzi ya Umoja (*Tribunal de Contas da União*) kati ya mwaka 2001 na 2002. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1934
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wanasiasa wa Brazil