open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Domenico Carpentieri

**Domenico Carpentieri** (alizaliwa 23 Februari 1946) alikuwa mwanariadha wa kutembea kwa kasi kutoka Italia ambaye alishiriki kwenye Michezo ya Olimpiki ya Majira ya Joto ya mwaka 1972. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1946
Jamii:wanamichezo wa Italia
Johannes Kaiser (mwanariadha)

**Johannes "Jo" Kaiser** (Jüngersdorf, Düren 27 Februari 1936 - Zürich, Uswisi, 17 Desemba 1996) alikuwa mwanariadha wa Ujerumani ya Magharibi ambaye alishiriki haswa katika mbio za mita 400. Alijiua mwaka 1996.

Alishiriki katika timu ya United ya Ujerumani katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya mwaka 1960 iliyofanyika Roma, Italia katika mbio za mita 4 x 400 za kupokezana vijiti ambapo alishinda medali ya fedha akiwa na wachezaji wenzake Joachim Reske, Manfred Kinder na Carl Kaufmann.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Ujerumani
Florian Seitz

**Florian Seitz** (alizaliwa Berlin, 5 Agosti 1982) ni mwanariadha nchini Ujerumani ambaye alibobea katika mbio za mita 400. Anawakilisha OSC Berlin.
Alimaliza wa nne akiwa na timu ya Ujerumani ya mbio za mita 4x400 za kupokezana vijiti katika mashindano ya ndani ya Uropa mwaka 2005 na mashindano ya Uropa mwaka 2006. Timu ya kupokezana vijiti pia ilishiriki katika mashindano ya dunia mwaka 2005 bila kufika fainali.
Wakati wake bora zaidi wa kibinafsi ni sekunde 45.95, iliyopatikana mnamo Julai 2006 kwenye ubingwa wa Ujerumani huko Ulm.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Ujerumani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1982
Eric "Monty" Morris

**Eric "Monty" Morris** (alizaliwa 1942) ni mwimbaji kutoka Jamaika, anayejulikana kwa kazi yake na *the Skatalites* na nyimbo maarufu kama *Sammy Dead Oh* na *Oil in My Lamp*.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Jamaika
Jamii:Waliozaliwa 1942
Skarra Mucci

**Skarra Mucci** (jina la kuzaliwa **Calvin Davis**) ni mwimbaji, MC na msanii wa reggae kutoka Jamaika.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Jamaika
Mighty Mystic

**Kevin Mark Holness** (anajulikana zaidi kama **Mighty Mystic**, amezaliwa Jamaika, 11 Novemba 1980) ni msanii wa reggae anayeishi Somerville, Massachusetts.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Jamaika
Jamii:Waliozaliwa 1980
TP Mazembe

**Tout Puissant Mazembe**, maarufu kwa jina la **TP Mazembe**, ni klabu ya mpira wa miguu kutokea jiji la Lubumbashi, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, inayoshiriki ligi kuu ya nchini humo.

## Historia
Tout Puissant Mazembe, ikiwa na thamani ya angalau milioni $10, ilianzishwa na watawa Wabenedikto waliokua wakisimamia shule ya Mtakatifu Boniface iliyopo Élisabethville (sasa Lubumbashi) katika jimbo la Katanga. Mnamo mwaka 1939, wamisionari hao waliamua kuanzisha timu ya mpira wa miguu kwa ajili ya vijana wa shule waliokuwa wanashiriki skauti, mwanzoni, klabu hiyo ilipewa jina la Saint Georges FC, ikiwa ni njia ya kumuenzi kiongozi wa kikundi chao cha skauti. Klabu hiyo ilishiriki katika mashindano ya daraja la kwanza chini ya chama cha wachezaji wenyeji (FRASI) iliyoundwa na mfalme wa Ubelgiji. Ulipofika mwisho wa msimu, Georges walishika nafasi ya tatu.

Mnamo mwaka 1944, klabu hiyo ilianza kuonyesha mafanikio, na baadaye walibadilisha jina na kuitwa Saint Paul F.C., walipoamua kuchanganya wageni kwenye kuendesha timu, wamisionari waanzilishi waliamua kuachana na masuala ya usimamzi wa timu hiyo. Klabu ikaamua kubadili jina tena na kutumia jina la **F.C. Englebert**jina lililoakisi wazamini wakuu. Mwanzo wa jina la sasa"Tout Puissant" lilipatikana mwaka 1966, hii ni baada ya kushinda taji na kumaliza msimu huo bila kupoteza mchezo hata mmojawa.

Kwa kushinda kwao taji hilo, Mazembe walifuzu kushiriki mashindano ya Kombe la Vilabu duniani vya mwaka 2009 chini ya FIFA. Licha ya kuongoza kwa goli moja kipindi cha kwanza, walipoteza mchezo wao wa kwanza dhidi ya Pohang Steelers kutoka Korea Kusini kwa kufungwa magoli 2–1.. Mchezo uliofuata walipoteza kwa kufungwa 3–2 dhidi ya Auckland City FC. Walimaliza mashindano wakiwa nafasi ya 6.

Mwaka 2010, walishinda taji la Klabu Bingwa Afrika kwa mara nyingine tena, Ilipofika Disemba, waliweza kuweka rekodi kwa kuwa klabu ya kwanza Afrika kufika hatua ya fainali kwenye mashindano ya Kombe la Vilabu duniani. Walifika hatua hiyo kwa kuzifunga timu za C.F. Pachuca ya Meksiko 1–0 hatua ya Robo Fainali na Sport Club ya Brazili 2–0 hatua ya nusu fainali.
Walipoteza hatua ya Fainali iliyochezwa Disemba 18 kwa kufungwa goli 3 – 0 dhidi ya Inter Milan ya Italia.

TP Mazembe walishinda taji lao la tano la Klabu Bingwa Afrika mwaka 2015, Walishinda kwa matokeo ya Jumla 4 – 1 dhidi ya USM Alger kutoka nchini Algeria.

## Tanbihi
Jamii:Lubumbashi
Jamii:Vilabu Mpira
Professor Nuts

**Professor Nuts** (amezaliwa kama **Carl Wellington** huko Kingston, Jamaika, 8 Septemba 1961) ni mwimbaji wa dancehall kutoka Jamaika.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Jamaika
Jamii:Waliozaliwa 1961
Nyanda

thumb| Nyanda
**Nyanda Janelle Thorbourne** (anajulikana zaidi kwa jina lake la kisanii **Nyanda**) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo kutoka Kingston, Jamaika. Nyanda ni mwanachama wa kundi la R&B/reggae *Brick & Lace* ambao albamu yao ya kwanza, *Love Is Wicked*  ilitolewa kupitia studio ya *Geffen* mwaka 2007 na ilijumuisha wimbo maarufu *Love Is Wicked*.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Jamaika
Jamii:Waliozaliwa 1978
Nyla

thumb|Nyla
**Nailah Thorbourne** (anajulikana zaidi kwa jina lake la kisanii **Nyla**, amezaliwa 27 Novemba 1981) ni mwimbaji kutoka Jamaika.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Jamaika
Jamii:Waliozaliwa 1981
Johnny Osbourne

[thumb|Johnny Osbourne akitumbuiza mjini [Brussels, Ubelgiji, 2023.]]
**Johnny Osbourne** (Amezaliwa kama **Errol Osbourne**, 1948) ni mmoja wa waimbaji maarufu zaidi wa reggae na dancehall wa Jamaika wa wakati wote, aliyepata mafanikio mwishoni mwa miaka ya 1970 na katikati ya miaka ya 1980. Albamu yake *Truths and Rights* ilikuwa na mafanikio makubwa ya *roots reggae*, na ilijumuisha nyimbo kama *Jah Promise* na wimbo wa jina la albamu hiyo, *Truths and Rights*.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Jamaika
Jamii:Waliozaliwa 1948
Marco Acerbi

**Marco Acerbi** (29 Aprili 1949 – 24 Julai 1989) alikuwa mwanariadha wa kuruka viunzi kutoka Italia.

## Wasifu 
Acerbi, ambaye alishinda mara moja ubingwa wa kitaifa, alishiriki katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya Joto ya mwaka 1972, na alifariki mapema akiwa na umri wa miaka 40.

Baada ya kustaafu kutoka kwenye riadha, alihudumu kama afisa wa Shirikisho la Riadha la Italia na alianzisha Chama cha Triathlon cha Valle d’Aosta.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1949
Jamii:Waliofariki 1989
Jamii:Wanariadha wa Italia
Andrea Agrusti

**Andrea Agrusti** (alizaliwa Sassari, 30 Agosti 1995) ni mtembea kasi wa Italia. Aliwania kwenye Michezo ya Olimpiki ya Majira ya Joto ya 2020 kwenye mbio za kutembea kilomita 50.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1995
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanariadha wa Italia
Pablo Gad

**Pablo Gad** ni mwanamuziki na mtunzi wa nyimbo wa *Roots reggae* kutoka Uingereza. Anachukuliwa kuwa mmoja wa waimbaji wenye msimamo mkali na wanaosema waziwazi katika muziki wa roots reggae nchini.  Pablo Gad alizaliwa nchini Jamaica na alihamia Uingereza mwaka wa 1974.

## Marejeo
Jamii:Wanamuziki wa Uingereza
Ernesto Alciati

**Ernesto Alciati** (3 Desemba 1902 – 27 Septemba 1984) alikuwa mwanariadha wa Italia aliyebobea katika mbio za masafa marefu. Alishiriki mbio za marathon kwenye Michezo ya Olimpiki ya Majira ya Joto ya 1924, lakini hakumaliza mbio hizo.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1902
Jamii:Waliofariki 1984
Jamii:Wanariadha wa Italia
Pampidoo

**Pampidoo** ni deejay wa reggae na dancehall kutoka Jamaika. 

Alikuwa maarufu sana nchini mwishoni mwa miaka ya 1980, akiwa na mfululizo wa nyimbo moja moja akitumia sauti yake ya kipekee, *Rockstone Voice*.

## Marejeo
Jamii:Wanamuziki wa Jamaika
Erica Alfridi

**Erica Alfridi** (alizaliwa 22 Februari 1968) ni mtembea kwa miguu wa zamani wa Italia, ambaye ameweza kushinda kombe la dunia la mbio za matembezi kwa kiwango cha mtu binafsi.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1968
Jamii:Wanariadha wa Italia
Lloyd Parks

**Lloyd Parks** (alizaliwa 26 Mei 1949) ni mwimbaji wa reggae na mchezaji wa bass kutoka Jamaika ambaye ameandika na kufanya maonyesho kama msanii wa pekee yake.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Jamaika
Jamii:Waliozaliwa 1949
Emanuele Abate

**Emanuele Abate** (alizaliwa Genova, 8 Julai 1985) ni mwanariadha wa Italia anayeshindana katika mbio za kuruka viunzi za mita 110. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1985
Jamii:Wanariadha wa Italia
Ilaria Accame

**Ilaria Accame** (alizaliwa 31 Agosti 2001) ni mwanariadha wa mbio fupi kutoka Italia  anayeshikilia rekodi ya kitaifa ya mbio za kupokezana vijiti za 4×400 m akiwa na timu ya Italia iliyoweka rekodi hiyo katika fainali za Mashindano ya Ulaya ya Riadha jijini Roma mwaka 2024.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 2001
Jamii:Wanariadha wa Italia
Audrey Alloh

**Batafoé N’Gnoron Jeanne Audrey Larissa Alloh** (alizaliwa 21 Julai 1987) ni mwanariadha wa mbio za kasi ambaye anashiriki kimataifa kwa niaba ya Italia.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1987
Jamii:Wanariadha wa Italia
Fernando Altimani

**Fernando "Nando" Altimani** (8 Desemba 1893 – 1 Januari 1963) alikuwa mwanariadha wa Italia aliyeshiriki hasa katika mbio za kutembea za kilomita 10.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1893
Jamii:waliofariki 1963
Jamii:Wanariadha wa Italia
Ernesto Ambrosini

**Ernesto Ambrosini** (29 Septemba 1894 – 4 Novemba 1951) alikuwa mwanariadha wa Italia aliyeshiriki hasa katika mbio za kuruka za mita 3000. Alishiriki kwa ajili ya Italia katika Michezo ya Olimpiki ya sufu ya 1920 yaliyofanyika Antwerp, Ubelgiji, ambapo alishinda medali ya shaba katika mbio za mita 3000.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1894
Jamii:Waliofariki 1951
Jamii:Wanariadha wa Italia
Antonio Ambu

**Antonio Ambu** (alizaliwa 10 Mei 1936) ni mchezaji wa zamani wa mbio ndefu kutoka Italia ambaye alishiriki katika Michezo ya Olimpiki ya sufu ya 1964 na 1968.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1936
Jamii:Wanariadha wa Italia
Umberto Avattaneo

**Umberto Avattaneo** (2 Aprili 1883 – 9 Januari 1958) alikuwa mwanariadha kutoka Italia ambaye alishiriki katika Michezo ya Olimpiki ya 1908.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1883
Jamii:waliofariki 1958
Jamii:Wanariadha wa Italia
Mirella Avalle

**Mirella Avalle** (27 Mei 1922 – 5 Septemba 2012) alikuwa mwanariadha kutoka Italia. Alishiriki katika mbio za mkwaju wa mita 4 × 100 kwenye Michezo ya Olimpiki ya 1948.

Avalle alifariki katika mji wa Villanuova sul Clisi tarehe 5 Septemba 2012, akiwa na umri wa miaka 90..

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1922
Jamii:waliofariki 2012
Jamii:Wanariadha wa Italia
Lamine N'Diaye

'''Lamine N'Diaye''' (alizaliwa Thiès, Oktoba 18, 1956) ni mwanasoka kutoka nchini Senegal ambaye kwa sasa ni Kocha wa Klabu ya TP Mazembe.

## Uchezaji Mpira
N'Diaye alicheza nafasi ya kiungo. Alizitumikia timu za US Rail, SC Orange, Cannes na Mulhouse, alicheza pia timu ya taifa ya mpira wa miguu ya Senegal.

## Ukocha
Mwaka 1998, N'Diaye aliifundisha klabu ya Mulhouse kwa muda mfupi. Baadaye alihama na kufundisha klabu ya Coton Sport kuanzia mwaka 2003 mpaka 2006. Mnamo January 2008, alikabidhiwa kikosi cha timu ya taifa ya Senegal, hii ni baada ya Henryk Kasperckzak kujiuzulu. Mwaka huohuo mnamo Oktoba, alifutwa kazi ya kufundika timu ya Taifa. Ilipofika Disemba 2008, N'Diaye aliteuliwa kuwa Meneja wa klabu ya nchini Moroko Maghreb Fez, na mwaka 2010 mwezi September, alipata kazi ya kufundika klabu ya TP Mazembe. Alipoondoka Mazembe 2014, alijiunga na AC Léopards kama Mkurugenzi wa Ufundi. Ilipofika Julai 2018, akachukua nafasi ya Meneja kwenye klabu ya Al-Hilal. Kazi ya kukinoa kikosi cha HoroyaAC alianza Novemba 2019.

## Tanbihi
Jamii:wachezaji mpira wa Senegal
Frankie Paul

**Paul Blake** (anajulikana zaidi kama **Frankie Paul**, 19 Oktoba 1965 – 18 Mei 2017) alikuwa msanii wa dancehall na reggae kutoka Jamaika. Alizaliwa kipofu, amekuwa akitajwa na wengine kama *Stevie Wonder wa Jamaica*.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Jamaika
Jamii:Waliozaliwa 1965
Jamii:Waliofariki 2017
Waconzy

thumb|Waconzy
**Obinna Kelvin Anyanwu** (anajulikana zaidi kwa jina la kisanii **Waconzy**; amezaliwa Port Harcourt, Rivers State, 10 Agosti 1983) ni mwimbaji, mtunzi wa nyimbo, mtayarishaji wa muziki, mfanyabiashara na mfadhili, mwenye asili ya kifamilia kutoka Umuahia, mji mkuu wa Abia State, kusini mashariki mwa Nigeria. Pia ndiye mwanzilishi wa Dv8 Media na Waconzy Foundation. Alipata umaarufu mwaka 2010 kupitia wimbo wake "I Celebrate" uliokuwa kwenye albamu yake ya *I Celebrate*. Albamu yake ya pili *Money Back Guarantee* ilitolewa mwaka 2013. Hivi sasa amesajiliwa chini ya lebo ya Dv8 Media.

## Maisha ya awali 
Waconzy alizaliwa Port Harcourt, mji mkuu wa Rivers State, kusini mwa Nigeria na alimaliza elimu yake ya msingi na sekondari huko. Mwaka 1998, akiwa bado katika shule ya sekondari, alirekodi wimbo wake wa kwanza.

Mwaka 2000, alipata nafasi ya kujiunga na Chuo Kikuu cha Teknolojia cha Shirikisho Owerri na alihitimu mwaka 2005 na shahada ya *Bachelor of Technology* katika usimamizi wa miradi. Baada ya kukamilisha program yake ya NYSC mwaka 2006, Waconzy alijiunga na chuo cha *Project Management Institute* nchini Marekani ambapo alipata cheti cha *Project Management Professional* (PMP). Kisha, mwaka 2008, alianzisha kampuni yake ya Dv8 Media. 

## Marejeo
Jamii:Wanamuziki wa Nigeria
Waje

thumb|Picha ya Waje
**Aituaje Aina Vivian Ebele Iruobe** (anajulikana kitaaluma kama **Waje**, kifupi cha "Words Aren't Just Enough"; amezaliwa 1 Septemba 1981) ni mwimbaji kutoka Nigeria. Alianza kutambulika baada ya kushirikishwa kwenye toleo jipya la wimbo wa P-Square “Omoge Mi”. Waje pia alishirikishwa kwenye wimbo maarufu wa kundi hilo wa mwaka 2008 ulioitwa “Do Me”. Aidha, alicheza sauti kwenye wimbo wa Banky W “Thief My Kele” na M.I “One Naira”.  

Mwaka 2016, Waje alikuwa mmoja wa majaji wanne kwenye msimu wa kwanza wa *The Voice Nigeria*. Mwaka 2018, alionekana kwenye msimu wa mwisho wa tamthilia ya Africa Magic *Battleground*.

## Maisha ya awali na elimu 
Waje alizaliwa tarehe 1 Septemba 1981 mjini Akure, Jimbo la Ondo, Nigeria. Pia ndiye mzaliwa wa kwanza katika familia yake. Alikulia mjini Benin City baada ya wazazi wake kuhamia huko. Wazazi wake walitalakiana akiwa bado mdogo, jambo lililomletea changamoto katika maisha yake ya utotoni.

Alipata ujauzito wakati akifanya mitihani ya mwisho ya cheti cha sekondari. Hakumwambia mama yake hadi alipokuwa mjamzito wa miezi mitano. Kwa sababu ya ujauzito nje ya ndoa, alisimamishwa kwa muda kuimba kwenye kwaya ya kanisa lao.

Alikuwa akiimba nyimbo za Kiinjili ambazo zilimfurahisha Askofu Mkuu Benson Idahosa, ambaye alimsaidia wakati wote wa masomo yake ya sekondari. Baadaye, Waje alihamia Nsukka kusoma katika Chuo Kikuu cha Nigeria, Nsukka, ambako alipata shahada ya Kazi ya Jami]. Ili kuboresha kipaji chake cha kuimba, alisikiliza wanamuziki kama Whitney Houston na Aretha Franklin.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Nigeria
Sean Paul

thumb|Paul mwaka 2023
**Sean Paul Ryan Francis Henriques** (alizaliwa 9 Januari 1973) ni mwimbaji na rapa wa reggae na dancehall kutoka Jamaika. Albamu ya kwanza ya Paul, *Stage One*, ilitolewa mwaka 2000. Alipata umaarufu wa kimataifa na albamu yake ya pili ya *Dutty Rock*, mwaka 2002. Wimbo wake *Get Busy* uliongoza chati ya *Billboard Hot 100* nchini Marekani, kama ilivyokuwa na nyimbo ya *Temperature*, kutoka katika albamu yake ya tatu inayoitwa *The Trinity* ya mwaka 2005. 

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Jamaika
Jamii:Waliozaliwa 1973
Valerio Arri

**Valeriano Pompeo Maurizio "Valerio" Arri** (22 Juni 1892 – 31 Machi 1970) alikuwa mwanariadha wa Italia aliyebobea katika mbio za marathon. 

Alizaliwa nchini Italia na alijitambulisha kama mmoja wa wanariadha wenye uwezo mkubwa katika enzi zake.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1892
Jamii:Waliofariki 1970
Jamii:Wanariadha wa Italia
Dawn Penn

**Dawn Penn** (alizaliwa 11 Januari 1952) ni mwimbaji wa reggae kutoka Jamaika. Alikuwa na kazi fupi wakati wa enzi ya *rocksteady* kuanzia mwaka 1967 hadi mwaka 1969, lakini anajulikana zaidi kwa wimbo wake ''You Don't Love Me (No, No, No)'', ambao ulikuwa unatamba duniani kote mwaka 1994.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Jamaika
Jamii:Waliozaliwa 1952
Gertrud Bacher

**Gertrud Bacher** (jina la ndoa Schöpf; alizaliwa Merano, 28 Februari 1971) ni mwanariadha aliyestaafu kutoka Italia, ambaye alikuwa mtaalamu wa heptathloni.

## Wasifu 
Gertrud Bacher ni rekodi ya wanawake wa Italia katika heptathloni. Aliweza kushinda medali mbili katika ngazi ya kibinafsi katika mashindano ya kimataifa ya riadha. Pia alishiriki katika Michezo ya Olimpiki ya mwaka 2000.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1971
Jamii:Wanariadha wa Italia
Perfect

thumb|*Perfect Giddimani* katika *Ruhr Reggae Summer* mwaka 2014
**Greg Rose** (anajulikana zaidi kwa jina lake la jukwaani **Perfect Giddimani**, **Mr. Perfect** au kwa ufupi **Perfect**, alizaliwa 26 Machi 1980) ni mwimbaji wa reggae kutoka Jamaika. 

Amepata kutambuliwa duniani kote kwa wimbo wake wa reggae *Hand Cart Bwoy* ambao ulishika nafasi kwenye chati za Jamaika mwaka 2004 na kuleta wimbi la msaada kwa wauzaji wa mitaani wanaouza bidhaa zao katika masoko na barabarani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Jamaika
Jamii:Waliozaliwa 1980
Patra

**Dorothy Smith** (anajulikana zaidi kwa jina lake la kisanii **Patra**, alizaliwa 22 Novemba 1972) ni mwimbaji wa reggae na dancehall kutoka Jamaika.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Jamaika
Jamii:Waliozaliwa 1972
Wasiu Alabi Pasuma

**Wasiu Alabi Odetola** (anajulikana pia kama "Oganla", "Gauzu Fuji", "Ijoba Fuji"; alizaliwa 27 Novemba 1967) ni mwanamuziki wa Fuji, mwigizaji wa filamu wa Nigeria.

## Maisha ya Awali 
Alizaliwa mnamo 27 Novemba 1967 na asili yake ni kutoka Edunabon-Ife katika Jimbo la Osun. Alitumia utoto wake na sehemu ya ujana wake wa mapema katika Mushin, Lagos State.

Alilelewa na mama yake, Alhaja Adijat Kubura Odetola, anayejulikana pia kama Iyawo Anobi, ambaye mara nyingi anamtaja katika muziki wake kama chanzo kikuu cha msaada na himizo.

## Marejeo
Jamii:Wanamuziki wa Nigeria
William Onyeabor

**William Ezechukwu Onyeabor** alizaliwa tarehe 26 Machi 1946 – 16 Januari 2017) alikuwa mwanamuziki wa funk na mfanyabiashara kutoka Nigeria. Muziki wake ulikuwa maarufu sana Nigeria mwishoni mwa miaka ya 1970 na mapema miaka ya 1980. Licha ya mafanikio yake, alikuwa mtu wa siri, mwenye kutofautika, na mwenye kujitenga na umma.

## Muhtasari 
Nyimbo za William Onyeabor mara nyingi ziliundwa kwa midundo yenye nguvu na kutumia sintesiza, zikiwa na wigo mkubwa na maneno yanayopinga vita. Onyeabor mwenyewe pamoja na wafuasi wake wa kike walitoa sauti kwenye nyimbo hizo.  

Katika miaka ya 2010, baadhi ya nyimbo zake ziliwekwa kwenye mchanganyiko mbalimbali. Zaidi ya yote, wimbo wake maarufu "Better Change Your Mind" uliotajwa kwenye tuzo za *Africa 100* na ''World Psychedelic Classics 3: Love's a Real Thing – The Funky Fuzzy Sounds of West Africa* iliyochapishwa na Laka Bop.  

Nyimbo zake pia zilitolewa kwenye *Nigeria 70: The Definitive Story of 1970's Funky Lagos* iliyochapishwa na *Strut Records''.

## Marejeo
Jamii:Wanamuziki wa Nigeria
Weird MC

thumb|Weird MC
**Weird MC** (jina la kuzaliwa **Adesola Adesimbo Idowu**; alizaliwa tarehe 9 Julai 1970) ni rapa wa Nigeria-Uingereza, mwandishi wa nyimbo, na mtengenezaji wa muziki. Anajulikana kwa nyimbo zake za Kiingereza na Kiyoruba. Weird MC, anayejulikana pia kama **Shola Idowu** na **The Rappatainer**, ni mmoja wa rapa wake wa kike maarufu barani Afrika

## Maisha ya Awali 
Idowu, mwenye asili ya Ogun, alizaliwa Uingereza kwa wazazi waliokuwa na mtazamo thabiti ambao hawakupenda msichana wao kufuata taaluma ya burudani. Alihudhuria katika shule ya *Maryland Comprehensive Secondary School*, Lagos, ambapo alijiunga na marafiki wanne waliounda kundi la hip-hop la Weirdos. Licha ya umaarufu wao katika mitandao ya vyuo, hawakuweza kupata makubaliano ya rekodi na baadaye kundi hilo lilivunjika.  

Idowu aliendelea na masomo ya Sheria katika Chuo Kikuu cha Jimbo la Ogun lakini akaacha baada ya mwaka mmoja ili kujikita kwenye kazi yake ya muziki. Kabla ya hili, alitamani kuwa mchezaji wa basketball, lakini kutokana na ukosefu wa msaada kwa wanawake kutoka Tume ya Michezo ya Taifa ya Nigeria, alirudi Uingereza na kisha kuamua kuhamia Marekani kufuata ndoto yake.

## Marejeo
Jamii:Wanamuziki wa Nigeria
Jamii:wanamuziki wa Uingereza
Victony

**Anthony Ebuka Victor** (anajulikana pia kama Victony, alizaliwa 5 Januari 2001) ni mwimbaji, mtunzi wa nyimbo na rapa wa Nigeria. 

## Maisha ya Awali na Kazi 
Victony alianza kujulikana pale aliposhirikiana na rapa Ladipoe kwenye mfululizo wake wa *Revival Sunday*, ambapo walibadilishana mistari ya rap. Alianza rasmi kazi yake ya muziki kwa kutolewa kwa *mixtape* yake kwenye *SoundCloud* iitwayo *The Outlaw King*, jambo lililosababisha pia aitwe "The Outlaw King".

Baada ya *mixtape* hiyo, alitoa toleo la *cover* la nyimbo maarufu za kimataifa kama *Bodak Yellow* ya Cardi B, *Moonlight* ya XXXTentacion, na "On the Low" ya Burna Boy. 

Victony alianza kama rapper lakini baadaye alihama na kuanza kutoa nyimbo za R&B, trap, na Afropop.  

Mwaka 2021 ulianza kwa nyimbo yake "Pray" kupata umaarufu, nyimbo iliyotolewa baada ya ajali ya gari aliyopata. Alipata umaarufu mkubwa mnamo Oktoba 2021 aliposhirikiana na Mayorkun kwenye wimbo wa "Holy Father". Wimbo huo ulikuwa namba moja kwenye Apple Music Nigeria na kufika kilele cha nafasi ya tatu kwenye chati ya *Billboard* Top Triller Global mnamo Desemba 2021.  

Baadaye alishirikiana na mzalishaji aliyeshinda tuzo ya Rexxie kwenye EP iitwayo *Nataraja*.

### EP ya Outlaw na Stubborn 
Mnamo 6 Mei 2022, Victony alitoa EP yenye nyimbo saba iitwayo "Outlaw". EP hiyo ilipata mafanikio makubwa, ikiwa na nyimbo maarufu kama "Soweto" iliyo na ushirikiano na Tempoe, "All Power," na "Kolomental".

Baadaye alitoa baadhi ya nyimbo nyingine na pia alishirikiana katika nyimbo kama "Babylon," "Ohema," "Hypnotize," "*Different Size*," "Jaga Jaga," "My Darling," na "Angelus".  

Nyimbo "Stubborn" na "Everything" zilitolewa mnamo Februari na Mei 2024 mtawalia, ambapo nyimbo ya mwisho ilijumuisha sampuli ya wimbo "Sunflower" wa Post Malone na Swae Lee. Nyimbo hizo mbili ziliingizwa baadaye kwenye albamu yake inayokuja.

Albamu ya "Stubborn" ilitolewa mnamo 21 Juni 2024, ikipokelewa vyema na wakosoaji. Ilijumuisha nyimbo 14 na ushirikiano na wasanii kama Saint Jhn, Shallipopi, Kzito, Asake, Teezo Touchdown, na Shorae Moore.

## Marejeo
Jamii:Wanamuziki wa Nigeria
Lawrence Udeigwe

**Lawrence Udeigwe** (pia akijulikana kama Udeigwe) ni mwanamuziki,  mwanahisabati, profesa, na mjasiriamali wa Nigeria na Marekani.  
## Elimu 
Udeigwe alizaliwa mjini Makurdi, Jimbo la Benue, Nigeria. Alisoma Shule ya Msingi ya St. Theresa huko Wurukum, Makurdi, kisha akahudhuria Shule ya Sekondari ya Mt. St. Gabriel, Makurdi.  

Alipata shahada mbili za kwanza katika Hisabati na Sayansi ya Kompyuta kutoka Chuo Kikuu cha Duquesne. Baadaye alipata shahada ya uzamili katika Hisabati kutoka Chuo Kikuu cha Pittsburgh mwaka 2008, na shahada ya uzamivu (PhD) kutoka chuo hicho hicho mwaka 2014.

## Marejeo
Jamii:Wanamuziki wa Nigeria
Jamii:wanamuziki wa Marekani
Victor Olaiya

**Victor Abimbola Olaiya** (anajulikana pia kama Dk Victor Olaiya, 31 Desemba 1930 - 12 Februari 2020) alikuwa mpiga tarumbeta wa Nigeria ambaye alicheza kwa mtindo wa maisha ya juu.

## Maisha ya Awali 
Victor Olaiya alizaliwa tarehe 31 Desemba 1930, mjini Calabar, Jimbo la Cross River, akiwa mtoto wa ishirini kati ya watoto 24 wa familia yake. Wazazi wake, Alfred Omolona Olaiya na Bathsheba Owolabi Motajo, walitokea Ijesha-Ishu, Jimbo la Ekiti.

Olaiya alikulia katika familia yenye ustawi wa kifedha. Makazi ya baba yake, ya kihistoria, *Ilọijọs Bar*, yalikuwa yamejengwa katika 2 Bamgbose Street, *Lagos Island*, hadi yalipoharibiwa mnamo Septemba 2016.

Alisoma katika shule ya *CMS Grammar School*, Lagos, ambapo alianza kuonyesha shauku yake kwa muziki na kujifunza kupiga tarumbeta. Mapenzi yake kwa muziki wa highlife yalikua zaidi akiwa kijana, na hatimaye alijiunga na bendi za mjini kabla ya kuanza kazi yake ya kitaalamu katika muziki.

## Muziki 
Muziki wa Olaiya unachanganya mtindo wa Ghanaian highlife na kile kilichokuwa kinasababisha kujitokeza kwa Afrobeat.

Mtindo wake wa muziki uliathiriwa na James Brown, ambapo sehemu za pembeni ziliundwa kwa mtindo wa Brown, tofauti na mistari ya kawaida ya unisoni katika Afrobeat. Muziki wake unajumuisha midundo inayochezeka ya *Tony Allen*, lakini si mtindo wa kuratibu uliopendekezwa na Allen baadaye.

Olaiya alitoa albamu pamoja na mwanamuziki wa Ghanaian highlife, E. T. Mensah.
Pia ngoma za Tony Allen na mwimbaji Fela Kuti walicheza na Olaiya kabla ya kufanikisha mafanikio yao binafsi.

## Marejeo
Jamii:Wanamuziki wa Nigeria
Wurld

thumb|Mwanamuziki WurlD
**Sadiq Onifade** (alizaliwa tarehe 2 Januari 1987), maarufu kama **WurlD**, ni mwimbaji na mwandishi wa nyimbo kutoka Nigeria. Alizaliwa Lagos, Nigeria, na baadaye kuhamia jijini Atlanta, Georgia, Marekani, ili kuendeleza elimu ya sekondari na kurekodi muziki. Anaelezea mtindo wake wa muziki kama *electro-fusion*. Alitoa EP yake ya kwanza iliyoitwa *Evolution* mwaka 2013.

## Maisha ya awali 
WurlD alizaliwa Lagos, Nigeria, na kuhamia Marekani akiwa kijana. Alisoma katika chuo kikuu cha *Georgia State University*, akichagua masomo ya sayansi ya kompyuta. Wakati akiwa chuoni, WurlD aliazimia sana katika utendaji wa muziki, akipanga hatua zake za kwanza kuelekea kwenye taaluma ya muziki.

## Marejeo
Jamii:Wanamuziki wa Nigeria
Victor Uwaifo

**Victor Efosa Uwaifo** (1 Machi 1941 – 28 Agosti 2021) alikuwa mwanamuziki wa Nigeria, mwandishi, mchongaji sanamu, mvumbuzi wa ala za muziki, mhadhiri wa chuo kikuu, gwiji wa muziki, na Kamishna wa kwanza wa Heshima wa Sanaa, Utamaduni na Utalii nchini Nigeria.  

Alikuwa mshindi wa diski ya kwanza ya dhahabu Afrika kupitia kibao chake maarufu *Joromi* kilichotolewa mwaka 1965, na baadaye akashinda diski nyingine saba za dhahabu kupitia nyimbo kama *Guitar Boy*, *Arabade*, mfululizo wa *Ekassa* na muziki wa *Akwete*. Aliwahi kurekodi pia kwa jina la *Victor Uwaifo and His Titibitis*.

## Maisha ya awali na elimu 
Victor Efosa Uwaifo alizaliwa katika Benin City, Jimbo la Edo, Nigeria ya kikoloni. Alipata elimu ya sekondari katika Western Boys' High School Benin na chuo cha St Gregory's College, Lagos, kati ya mwaka 1957 na 1961.  

Alianza kupiga gitaa akiwa na umri wa miaka 12, akivutiwa na rekodi za muziki wa Kihispania na Kimamerika ya Kilatini. Alisomea grafiki katika Chuo cha Ufundi cha Yaba, Jimbo la Lagos, na alihitimu kati ya mwaka 1961 na 1963 akiwa na umri wa miaka 22.  

Akiwa na umri wa miaka 54, alipata shahada ya kwanza kwa daraja la juu (*valedictorian*), na mwaka 1997, akiwa na miaka 56, alipata shahada ya uzamili kutoka Chuo Kikuu cha Benin, ambako alisomea sanaa nzuri na sanaa tumizi na kuhitimu katika uchongaji.  

Tasnifu yake ya PhD katika uchongaji wa usanifu iliitwa "Ubunifu upya wa Vipande vya Kifalme vya Kihistoria vya Benin", iliyowasilishwa katika Chuo Kikuu cha Benin, Nigeria.

## Marejeo
Jamii:Wanamuziki wa Nigeria
Pietro Arese

**Pietro Arese** (alizaliwa 8 Oktoba 1999) ni mkimbiaji wa kati kutoka Italia. Hana uhusiano wa damu na mkimbiaji wa kati Franco Arese, ambaye alikuwa bingwa wa zamani wa Ulaya na pia alikuwa rais wa Shirikisho la Riadha la Italia (FIDAL).

## Marejeo 
Arese ameshinda mashindano kadhaa ya kitaifa ya Italia katika mita 800, 1500, na 5000. Alishiriki katika Michezo ya Olimpiki ya Suu ya 1968 iliyofanyika Mexico City na Michezo ya Olimpiki ya Suu ya 1972 iliyofanyika Munich, lakini katika matukio yote mawili alishindwa kufuzu kwa fainali.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1999
Jamii:Wanariadha wa Italia
Ayinde Barrister

**Sikiru Ololade Ayinde Balogun** (9 Februari 1948 - 16 Desemba 2010) alikuwa mwimbaji wa Kiyoruba mtayarishaji wa nyimbo na mwimbaji wa muziki mzaliwa wa Nigeria.

## Disikografia iliyochaguliwa 
* ''Ejeka Gbo T'Olorun (7″; Niger Songs ??)* (1966)
* *Vol.1: Waya Rabi*
* *Vol.2: Alayinde Ma De O*
* *Vol.3: Mecca Special*
* *Vol.4: Itan Anobi Rasao*
* *Vol.5: E Sa Ma Mi Lengbe*
* *Vol.6: Ori Mi Ewo Ninse / Majority Boy* (1975)
* *Vol.7: Ile Aiye Dun Pupo / Love in Tokyo (India Sound)* (1975)
* *Vol.8: Fuji Exponent* (1976)
* *Vol.9*
* *Vol.10* (African Songs, 1977) 
* *Bisimilai* (African Songs, 1977) 
* *Omo Nigeria* (African Songs, 1977)
* *Olojo Eni Mojuba* (Siky Oluyole, 1978) 
* *Our Late Artistes* (Siky Oluyole, 1978) 
* *London Special* (Siky Oluyole, 1979)
* *Fuji Reggae Series 2* (Siky Oluyole, 1979) 
* *Eyo Nbo Anobi* (Siky Oluyole, 1979) 
* *Awa O Ja* (Siky Oluyole, 1979) 
* *Fuji Disco* (Siky Oluyole, 1980) 
* *Oke Agba* (Siky Oluyole, 1980) 
* *Aiye* (Siky Oluyole, 1980) 
* *Family Planning* (Siky Oluyole, 1981) 
* *Suru Baba Iwa* (Siky Oluyole, 1981) 
* *Ore Lope* (Siky Oluyole, 1981) 
* *E Sinmi Rascality* (Siky Oluyole, 1982)
* *Iwa* (Siky Oluyole, 1982)
* *Ise Logun Ise (No More War)* (Siky Oluyole, 1982)
* *Eku Odun* (Siky Oluyole, 1982) 
* *Ijo Olomo* (Siky Oluyole, 1983) 
* *Nigeria* (Siky Oluyole, 1983) 
* *Love* (Siky Oluyole, 1983) 
* *Barry Special* (Siky Oluyole, 1983) 
* *Military* (Siky Oluyole, 1984) 
* *Appreciation* (Siky Oluyole, 1984) 
* *Fuji Vibration 84/85* (Siky Oluyole, 1984)
* *Destiny* (Siky Oluyole, 1985) 
* *Superiority* (Siky Oluyole, 1985)
* *Fertiliser* (Siky Oluyole, 1985)
* *Okiki* (Siky Oluyole, 1986) 
* *Inferno* (Siky Oluyole, 1986)
* *America Special* (Siky Oluyole, 1986) 
* *Ile Aye Ogun* (Siky Oluyole, 1987) 
* *Maturity* (Siky Oluyole, 1987) 
* *Barry Wonder* (Siky Oluyole, 1987) 
* *Wonders at 40* (Siky Oluyole, 1987) 
* *Fuji Garbage* (Siky Oluyole, 1988) 
* *Fuji Garbage Series II* (Siky Oluyole, 1988) 
* *Current Affairs* (Siky Oluyole, 1989) 
* *Fuji Garbage Series III* (Siky Oluyole, 1989)
* *Music Extravaganza* (Siky Oluyole, 1990) 
* *Fuji Waves* (Siky Oluyole, 1991) 
* *Fantasia Fuji* (Siky Oluyole, 1991) 
* *Fuji Explosion* (Siky Oluyole, 1992) 
* *Dimensional Fuji* (Siky Oluyole, 1993) 
* *New Fuji Garbage* (Siky Oluyole, 1993) 
* *The Truth* (Siky Oluyole, 1994) 
* *Precaution* (Siky Oluyole, 1995) 
* *Olympics Atlanta '96* cassette (Siky Oluyole, 1996) 
* *Olympics '96* London Version cassette (Zmirage Productions, 1997) 
* *with Queen Salawa Abeni Evening Of Sound* cassette (Zmirage Productions, 1997) 
* *Barry On Stage* cassette (Siky Oluyole, 1997) 
* *Democracy* (Siky Oluyole, 1999) 
* *Mr. Fuji* (Barry Black, 1998)
* *Millennium Stanza* (Fuji Chambers, 2000)
* *Controversy* (2005)
* *Reality and Questionnaire* (2008)
* *Superiority*
* *Fuji Booster*
* *Fuji Missile*
* *Wisdom and Correction*
* *Image and Gratitude''

## Marejeo
Jamii:Wanamuziki wa Nigeria

Jamii:wayoruba
Tunji Oyelana

**Tunji Oyelana** (amezaliwa 4 Oktoba 1939) ni mwanamuziki wa Nigeria aliyeshinda tuzo nyingi, mwigizaji, mwimbaji, mtunzi na mhadhiri katika chuo kikuu cha Ibadan, Nigeria.

## Kazi za Muziki na Filamu 
**Orisun Masks**

Katika miaka ya 1960, Tunji Oyelana alikuwa mmoja wa wanachama wa kwanza wa kikundi cha Wole Soyinka kiitwacho *1960 Orisun Masks*. Pia humuita Soyinka "Ọ̀gá", neno la Kiyouruba lenye maana ya "bosi". Alikuwa miongoni mwa waigizaji wa kwanza wa Soyinka waliotembelea mataifa mbalimbali duniani wakicheza nafasi katika tamthilia kama vile ''Kongi's Harvest*, *The Road*, *Madmen and Specialists* na *Opera Wonyosi*, zilizopendwa sana na watazamaji.

**Wana Bender**

Baadaye alijitokeza kivyake kama mwanamuziki wa kitamaduni, akitengeneza muziki wa kiasili uliotawala redio katika miaka ya 1970 na 1980 kupitia kundi maarufu *Tunji Oyelana and The Benders*. Albamu zake nyingi zilitambulika kama za kiwango cha juu katika mtindo huo, zikichanganya hekima za asili, hadithi za jadi na ucheshi, zikitegemea zaidi sauti ya binadamu na mionjo yake kuamsha ari. Vituo vya redio vilipenda kuucheza muziki wake na wasikilizaji walipata furaha kubwa kuusikiliza.

**Sura the Tailor**

Katika miaka ya 1980, Oyelana pia alicheza katika televisheni (hasa NTA Ibadan). Pia kazi yake maarufu zaidi katika kipengele hiki ni tamthilia ya vichekesho iitwayo *Sura de Tailor* ambapo alicheza nafasi kuu. Wengi wanakumbuka wimbo wa ufunguzi wa kipindi hicho ambao ulipendwa sana na watazamaji: "*Sura de tailor, oko Adunni, the friend of Major, expert in Toro, danshiki, na buba, also English coat and trouser o.... Sura de Tailor is your frie-n-d.''"

**Chuo Kikuu cha Ibadan**

Katika miaka ya 1980, akiwa katika Chuo Kikuu cha Ibadan, alikuwa msanii mkazi wa muziki katika Idara ya Sanaa ya Maonyesho. Kama msanii wa kitaalamu, alitoa mafunzo ya vitendo katika muziki. Alikuwa mkurugenzi wa muziki kwa maonyesho mengi ya idara hiyo, akitunga na kusawazisha maneno na mdundo, huku akiwasaidia wanafunzi wachanga. Pia alikuwa mshirika mkubwa katika mchakato wa uzalishaji.

## Marejeo
Jamii:Wanamuziki wa Nigeria
Iltudi

[thumb|Mt. Iltudi katika [dirisha la kioo cha rangi huko Abergavenny.]]
**Iltudi** (pia: **Illtyd, Eltut, Hildutus, Illtud Farchog**; Ewyas Harold, Welisi, 480 hivi - Llantwit Major, Welisi, 540 hivi) alikuwa mmonaki abati anayetajwa kama mwanzilishi wa monasteri na chuo cha teolojia huko Bangor ambacho kinahesabiwa cha kwanza huko Britania na, kutokana na sifa zake kubwa za utakatifu na elimu , kilifikia kuwa na wanafunzi zaidi ya elfu moja, ambao baadhi yao ni watakatifu kama Dewi na Samsoni wa Dol.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waanglikana kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 6 Novemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*
*

Jamii:Wamonaki
Jamii:Mapadri
Jamii:wanateolojia wa Wales
Jamii:Watawa waanzilishi
Jamii:Watakatifu wa Wales
Walter Arena

**Walter Arena** (alizaliwa 30 Mei 1964) ni mtembezi wa mbio za kasi kutoka Italia. Anaendelea na mbio, akishinda medali ya dhahabu katika kundi la M45 kwenye Mashindano ya Ulaya ya Masters Athletics ya mwaka 2012 katika mbio za hatua 5,000.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1964
Jamii:Wanariadha wa Italia
Giuseppe Azzini

**Giuseppe Azzini** (26 Machi 1891 – 11 Novemba 1925) alikuwa mpanda baiskeli wa mashindano kutoka Italia. Alishinda hatua mbili za Giro d'Italia ya mwaka 1913 na kumaliza wa tatu kwa jumla.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1981
Jamii:Waliofariki 1925
Jamii:wanamichezo wa Italia
Giulia Arcioni

**Giulia Arcioni** (alizaliwa Roma, 21 Machi 1986) ni mwanariadha anayeshiriki katika mbio za kasi na anashindana kimataifa kwa niaba ya Italia.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1986
Jamii:Wanariadha wa Italia
Telemaco Arcangeli

**Telemaco Arcangeli** (4 Julai 1923 – 18 Novemba 1998) alikuwa mtembezi wa mbio za kasi kutoka Italia.

## Maisha 
Alishiriki katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya mwaka 1952, lakini hakufanikiwa kufikia fainali.

Jamii:Waliozaliwa 1923
Jamii:Waliofariki 1998
Jamii:Wanariadha wa Italia
Battista Babini

**Battista Babini** (alizaliwa 18 Mei 1939) ni mpanda baiskeli wa mashindano kutoka Italia. Aliwahi kushiriki katika Tour de France ya mwaka 1964.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1939
Jamii:wanamichezo wa Italia
Franco Antonelli

**Franco Antonelli** (28 Machi 1934 – 31 Januari 2022) alikuwa mwanariadha wa kiume wa mbio ndefu kutoka Italia ambaye alishiriki katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya mwaka 1960. 

Antonelli alifariki dunia huko Torino, Italia, tarehe 31 Januari 2022, akiwa na umri wa miaka 87.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1934
Jamii:Waliofariki 2022
Jamii:Wanariadha wa Italia
Paolo Baccio

**Paolo Baccio** (alizaliwa 23 Septemba 1997) ni mpanda baiskeli wa kitaaluma kutoka Italia, ambaye aliwahi kuendesha kwa timu ya UCI Continental, Team Colpack.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1997
Jamii:wanamichezo wa Italia
Anna Rita Angotzi

**Anna Rita Angotzi** (anajulikana kama Rita Angotzi, alizaliwa  Oristano, 12 Februari 1967) ni mchezaji wa zamani wa mbio fupi kutoka Italia.

## Wasifu 
Alihudhuria michezo ya Olimpiki ya suku za majira ya joto ya mwaka 1988.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1967
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanariadha wa Italia
Salvatore Antibo

**Salvatore Antibo** (alizaliwa 7 Februari 1962) ni mchezaji wa zamani wa mbio ndefu kutoka Italia. Alishinda medali tisa katika mashindano ya kimataifa ya riadha, lakini hakuwahi kushinda ubingwa wa kitaifa hata katika michezo ya nje wala ndani.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1962
Jamii:Wanariadha wa Italia
Adriano Baffi

**Adriano Baffi** (alizaliwa Vailate, Italia, 7 Agosti 1962) ni mpanda baiskeli wa zamani wa barabarani kutoka Italia.  Yeye ni mtoto wa mpanda baiskeli kutoka Italia, Pierino Baffi.

Baada ya kukamilisha kazi yake kama mpanda baiskeli, alikua mkurugenzi wa timu. 

Alijiunga na timu ya Luxembourg, Leopard Trek, kama mkurugenzi wa michezo mwaka 2011.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1962
Jamii:wanamichezo wa Italia
Ottaviano Andriani

**Ottaviano "Ottavio" Andriani** (alizaliwa Francavilla Fontana, 4 Januari 1974) ni mkimbiaji wa zamani wa marathon kutoka Italia. Alipata medali ya shaba akiwa na timu ya kitaifa kwenye Kombe la Ulaya la Marathon la mwaka 2010.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1974
Jamii:Wanariadha wa Italia
Alessandro Andrei

**Alessandro Andrei** (amezaliwa Florence, 3 Januari 1959) ni mchezaji wa zamani wa kurusha tufe kutoka Italia. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1959
Jamii:Wanariadha wa Italia
Dario Badinelli

**Dario Badinelli** (amezaliwa 10 Agosti 1960) ni mchezaji wa zamani wa kuruka mara tatu kutoka Italia.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1960
Jamii:Wanariadha wa Italia
Ester Balassini

**Ester Balassini** (amezaliwa 20 Oktoba 1977) ni mtupaji wa nyundo kutoka Italia. Rekodi yake bora ya binafsi ni kurusha umbali wa mita 73.59, aliofikia Juni 2005 huko Brixen.

Ameolewa na Cristiano Andrei, aliyekuwa mtupaji wa tufe la Diskusi.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1977
Jamii:Wanariadha wa Italia
Stefano Baldini

**Stefano Baldini** (amezaliwa Castelnovo di Sotto, Emilia-Romagna, Italia, 25 Mei 1971) ni mwanariadha mstaafu wa Italia aliyebobea katika mbio za marathon. Alikuwa bingwa wa Olimpiki huko Athens mwaka 2004 na mara mbili bingwa wa Ulaya (1998 na 2006).

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1971
Jamii:Wanariadha wa Italia
Ettore Badolato

**Ettore Badolato** (alizaliwa 28 Juni 1964) ni mpanda baiskeli wa zamani kutoka Italia. Aliwahi kushiriki katika Tour de France ya mwaka 1989.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1964
Jamii:wanamichezo wa Italia
Giorgio Ballati

**Giorgio Ballati** (alizaliwa 2 Aprili 1946) ni mwanariadha mstaafu wa Italia aliyebobea katika mbio fupi. Alishinda medali ya shaba katika mbio za kupokezana 4 × 400 m kwenye Michezo ya Mediterania ya mwaka 1975. Alishiriki pia katika Michezo ya Olimpiki ya mwaka 1972 kwenye mbio za kuruka viunzi mita 400, lakini hakufanikiwa kufika fainali.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1946
Jamii:Wanariadha wa Italia
Abdoullah Bamoussa

**Abdoullah Bamoussa** (alizaliwa 8 Juni 1986) ni mwanariadha wa Italia mwenye asili ya Moroko anayekimbia mbio za kuruka viunzi (steeplechase). Alimaliza katika nafasi ya 8 kwenye Mashindano ya Riadha ya Ulaya ya mwaka 2016.

## Wasifu 
Aliwania mbio za mita 3000 kuruka viunzi na maji kwenye Michezo ya Olimpiki ya Majira ya Joto ya mwaka 2016, lakini muda wake wa 8:42.81 katika hatua za awali haukumuwezesha kufuzu kwa fainali.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1986
Jamii:Wanariadha wa Italia
Emilio Banfi

**Emilio Banfi** (alizaliwa mwaka 1881, tarehe ya kifo haijulikani) alikuwa mwanariadha wa Italia aliyeshiriki Michezo ya Olimpiki ya Majira ya Joto ya mwaka 1900 huko Paris, Ufaransa.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1881
Jamii:Wanariadha wa Italia
Lupus

**Lupus**, kitaalamu hujulikana kama **systemic lupus erythematosus** (kifupi: **SLE**), ni ugonjwa wa autoimmune, ambapo mfumo wa kingamwili hushambulia kimakosa tishu zenye afya katika sehemu nyingi za mwili. Dalili zake hutofautiana kati ya watu na zinaweza kuwa chini hadi kali sana. Miongoni mwa watoto mapacha wanaofanana, ikiwa mmoja wao ameathiriwa, kuna uwezekano wa 24% kwaba huyo mwingine ataathiriwa pia. Dawa mbadala haijaonyeshwa kuathiri ugonjwa huu. SLE huongeza kwa kiasi kikubwa hatari ya ugonjwa wa moyo na mishipa, na hii ikiwa sababu ya kawaida ya kifo. Wanawake walio na lupus wana mimba ambazo ni hatari zaidi lakini nyingi zake hufanikiwa. Wale wenye asili ya Kiafrika, Karibea, na Wachina wako katika hatari zaidi kuliko watu weupe. Lupus ni neno la Kilatini linalomaanisha "mbwa mwitu": ugonjwa huu ulipewa jina hili katika karne ya 13, kwani upele huu ulifikiriwa kwamba una mwonekano kama ule wa kuumwa na mbwa mwitu.

## Marejeo 
Jamii:magonjwa
Ruwen Faller

thumbnail|right|200px|Ruwen Faller
**Ruwen Faller** (alizaliwa Rheinfelden, 22 Julai 1980) ni mwanariadha nchini Ujerumani ambaye alibobea katika mbio za mita 400.
Wakati wake bora zaidi wa kibinafsi ni sekunde 45.74, iliyopatikana mnamo Julai 1999 huko Erfurt.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Ujerumani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1980
Lars Figura

**Lars Figura** (alizaliwa Bremen, 25 Machi 1976) ni mwanariadha wa zamani nchini Ujerumani ambaye alibobea katika mbio za mita 400.
Wakati wake bora zaidi wa kibinafsi ni sekunde 45.93, iliyopatikana mnamo Juni 2001 huko Stuttgart.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Ujerumani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1976
Peter Rono

**Peter Kipchumba Rono** (alizaliwa 31 Julai 1967) ni mwanariadha wa zamani nchini Kenya ambaye alishinda mbio za mita 1,500 Katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto 1988.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Kenya
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1967
Protasi wa Lausanne

'*** (pia: **Protais, Prothasius, Prex*'; 640 -  699) alikuwa askofu wa Lausanne, leo nchini Uswisi . 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 6 Novemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Gian Franco Schubiger, Saints, martyrs et bienheureux en Suisse, Saint-Maurice, Éditions Saint-Augustin, novembre 1999, 218 p. (ISBN 2-88011-158-7), p. 47.

Jamii:waliozaliwa 640
Jamii:Waliofariki 699
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:watakatifu wa Uswisi
Gianfranco Baraldi

**Gianfranco Baraldi** (alizaliwa 29 Septemba 1935) ni mchezaji wa zamani wa mbio za kati kutoka Italia.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1935
Jamii:Wanariadha wa Italia
Simone Barontini

**Simone Barontini** (alizaliwa 5 Januari 1999) ni mchezaji wa mbio za kati kutoka Italia, anayejielekeza katika mbio za mita 800. Ameweza kushinda mataji saba ya kitaifa katika ngazi ya wakubwa.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1999
Jamii:Wanariadha wa Italia
Nello Bartolini

**Nello Bartolini** (13 Juni 1904 – 19 Machi 1956) alikuwa mchezaji wa mbio ndefu na mbio za vikwazo kutoka Italia. Aliwashiriki katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya mwaka 1928 na mwaka 1932.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1904
Jamii:Wanariadha wa Italia
Samson Kitur

**Samson Kitur** (Februari 25, 1966 - Aprili 25 2003) alikuwa mwanariadha wa Kenya, na mshindi wa medali ya  Michezo ya Olimpiki mwaka 1992.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Kenya
Joyce Chepchumba

thumbnail|right|200px|Joyce Chepchumba
**Joyce Chepchumba** (alizaliwa  Kericho, 6 Novemba 1970) ni mwanariadha wa mbio ndefu nchini Kenya, ambaye alishinda medali ya shaba katika Mbio ya Marathoni katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya mwaka 2000.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Kenya
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1970
Julius Kariuki

**Julius Kariuki** (alizaliwa Juni 12, 1961) ndiye mshindi wa mbio za mita 3,000 kuruka viunzi katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya mwaka 1988.

Akiwa amezaliwa Nyahururu, Kenya, taaluma ya riadha ya Kariuki ilianza polepole. Alifanya mechi yake ya kwanza ya kimataifa katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya mwaka 1984, ambapo alimaliza wa saba katika mbio za mita 3000 kuruka viunzi.

Mwaka uliofuata, Kariuki alishinda mbio za kuruka viunzi katika Mashindano ya Afrika katika riadha, na kisha kufuatiwa na ushindi katika mbio za polepole kwenye Kombe la Dunia la IAAF. Katika Michezo ya Olimpiki ya Seoul, Kariuki alichukuliwa zaidi kama mkimbiaji Mkenya wa safu ya tatu, lakini katika fainali, baada ya kuanza kwa kasi sana, Kariuki na mwenzake Peter Koech waliibuka wazi, na baadaye, Kariuki akakimbia kutoka kwa uzoefu wake zaidi. mwenzake, na kuendelea kushinda medali ya dhahabu. Alipunguza kasi katika mita chache zilizopita na kumaliza kwa muda wa 8:05.51, nje kidogo ya rekodi ya dunia ya Henry Rono ya 8:05.40.

Mwaka 1989, Kariuki alishinda mbio za mita 10,000 katika Chuo kikuu na mbio za mita 3000 kuruka viunzi tena katika Kombe la Dunia la IAAF. Mwaka 1990, alishinda dhahabu kwa urahisi katika Michezo ya Jumuiya ya Madola na kumaliza wa nne kwenye Mashindano ya Dunia ya mwaka uliofuata. Kariuki alisalia kuwa mmoja wa wakimbiaji bora wa kuruka viunzi duniani kwa miaka kadhaa zaidi baada ya hapo, lakini utawala wa talanta ya Kenya ulikuwa mkubwa, kwamba hakuweza tena kupata uwakilishi kwenye timu ya taifa kwenye michuano mikubwa ya kimataifa.

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Kenya
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1961
Matthew Birir

**Matthew Kiprotich Birir** (alizaliwa 5 Julai 1972) ni mwanariadha wa zamani nchini Kenya na mshindi wa mbio za mita 3000 kuruka viunzi na maji katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya mwaka 1992.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Kenya
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1972
Richard Chelimo

**Richard Chelimo** (21 Aprili 1972 – 15 Agosti 2001) alikuwa mwanariadha wa Kenya wa masafa marefu, na mshikilizi wa rekodi ya dunia zaidi ya mita 10,000. Hata hivyo, anajulikana zaidi kama mshindi wa medali ya fedha katika mbio zenye utata za 10,000m katika Michezo ya Olimpiki mwaka 1992 huko Barcelona. Pia alikuwa mshikilizi wa rekodi ya dunia katika mbio za mita 10,000.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Kenya
Zahra Bani

**Zahra Bani** (alizaliwa Somalia, 31 Desemba 1979) ni mtumbuizaji wa mkuki wa Kisimania anayeiwakilisha Italia.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1979
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanariadha wa Italia
Naftali Temu

thumbnail|right|200px|Naftali Temu
**Nabiba Naftali Temu** (20 Aprili 1945 – 10 Machi 2003) alikuwa mwanariadha wa mbio ndefu wa Kenya ambaye alikua mshindi wa kwanza wa medali ya dhahabu wa Kenya aliposhinda mbio za mita 10,000 katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya mwaka 1968 huko Mexico City.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Kenya
Pinchers

**Delroy Thompson** (anajulikana zaidi kwa jina lake la kisanii **Pinchers**; alizaliwa 12 Aprili 1965) ni msanii wa Jamaika wa muziki wa reggae na dancehall.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Jamaika
Jamii:Waliozaliwa 1965
Julius Sang

**Julius Sang** (19 Septemba 1948 – 9 Aprili 2004) alikuwa mwanariadha wa Kenya. Pamoja na wachezaji wenzake Robert Ouko, Charles Asati na Munyoro Nyamau, alishinda mbio za kupokezana vijiti za mita 4 x 400 katika katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya mwaka 1972 nchini Kenya. Pia alichukua medali ya shaba katika mbio za mtu binafsi za mita 400.

Aligombea Chuo Kikuu cha North Carolina, ambapo alikuwa sehemu ya timu yao ya kuweka rekodi kwenye kupokezana. Sang alimuoa na mkimbiaji mwenzake Tecla Chemabwai Sang. Mwaka 2004, alifariki bila kutarajia wakati akipatiwa matibabu ya ugonjwa wa tumbo.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Kenya
Pliers

thumb|Pliers mwaka 2009
**Pliers** (alizaliwa kama **Everton Bonner** huko Kingston, Jamaika, 4 Aprili 1963) ni mwimbaji wa reggae wa Jamaika anayejulikana zaidi kwa ushirikiano wake na deejay *Chaka Demus* chini ya jina la *Chaka Demus & Plier* Yeye ni mmoja wa ndugu wa familia ya Bonner, wote wakiwa wasanii wa reggae, wakiwemo *Richie Spice* na *Spanner Banner*.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Jamaika
Jamii:Waliozaliwa 1963