Mbawabuluu

**Mbawabuluu** ni vipepeo wadogo kiasi wa nusufamilia Polyommatinae katika familia Lycaenidae ya oda Lepidoptera. Madume wa takriban spishi zote wana mabawa ambayo upande wa juu ni buluu au urujuani kabisa au kwa sehemu. Mabawa ya majike ni kahawia au meusi na meupe. Wanatokea katika mabara yote isipokuwa Antakitiki.

## Maelezo
Wapevu ni wadogo, chini ya sm 5 kwa kawaida, na mabawa yana rangi ya buluu au urujuani kwa upande wa juu, pengine na mng'ao wa metali. Mara nyingi huwa na mikia yenye nywele kama vipapasio kwenye nyuma ya mabawa ya nyuma iliyo kamili na mwonekano wa miviringo myeusi na myeupe. Spishi nyingi pia zina doa kwenye bawa la nyuma kwenye sehemu ya chini ya mkia ili kutoa mwonekano wa kichwa bandia. Baadhi yao hugeuka wanapotua ili kuwavuruga mbuai dhidi ya kutambua mwelekeo halisi wa kichwa. Hii husababisha mbuai kukaribia kutoka upande wa kichwa halisi na kusababisha ugunduzi wa mapema wa kuona au kushambulia kichwa bandia na kuishia na mdomo uliojaa kwa vigamba kama vumbi.

Mara nyingi viwavi huwa bapa badala ya kuwa na umbo la mcheduara, wakiwa na tezi zinazoweza kutoa minyeso inayovutia na kuwatiisha sisimizi. Kutikulo yao huwa nene. Viwavi wa spishi fulani wanaweza kutoa mitetemo na sauti za marudio ya chini ambazo hupitishwa kupitia nyuso ambapo wanaishi. Wanatumia sauti hizi kuwasiliana na sisimizi.

Viwavi wa mbawabuluu ni tofauti katika tabia zao za kujilisha na mbali na kula mimea baadhi yao hula wadudu, kama vidukari, wadudu-gamba na mabuu ya sisimizi. Wengine hata hujifaidi kutoka uhusiano wao na sisimizi kwa kuwashawishi wawalishe kwa kutapika, mchakato unaoitwa trofalaksisi. Sio spishi zote zinazohitaji sisimizi, lakini angalau 80% huhusishwa na sisimizi

Mfano wa uhusiano kati ya kipepeo na sisimizi katika Afrika ya Mashariki ni ule kati ya *Anthene usamba* na sisimizi wa *Crematogaster mimosae*. Hawa huishi kwenye miti ya mbalibali (*Vachellia drepanolobium*) ambayo huwatolea sisimizi makazi katika vitako vya miiba vilivyovimba na vinavyoitwa domatio. Majike wa *A. usamba* wanapendelea kutaga mayai kwenye majani na matawi machanga ya mbalibali. Baada ya muda mfupi wa kujilisha kwa majani machanga, viwavi huingia domatio zilizo karibu, kiwavi mmoja katika domatio moja. Hapa, hulishwa na sisimizi au hujilisha kwa mabuu ya sisimizi (bado haijagunduliwa). Wanakuwa bundo katika domatio pia na wapevu wanaoibuka huondoka kupitia shimo lililotafunwa na kiwavi.

## Spishi kadhaa za Afrika ya Mashariki
## Picha

Lesser indigo ciliate blue (Anthene ligures) male underside.jpg|Dume la *Anthene ligures*
Azanus ubaldus – Bright Babul Blue3.jpg|Jike la *Azanus ubaldus*
Azanus ubaldus – Bright Babul Blue2.jpg|Jike la *Azanus ubaldus*
Common bush blue (Cacyreus lingeus) female.jpg|Jike la *Cacyreus lingeus*
Common bush blue (Cacyreus lingeus) underside Principe.jpg|Jike la *Cacyreus lingeus*
Cupidopsis jobates jobates Tailed meadow blue W of Qudeni.jpg|Dume la *Cupidopsis iobates*
White-tipped blue (Eicochrysops hippocrates) male.jpg|Dume la *Eicochrysops hippocrates*
White-tipped blue (Eicochrysops hippocrates) underside.jpg|Dume la *Eicochrysops hippocrates*
Smoky bean cupid (Euchrysops malathana) male.jpg|Dume la *Euchrysops malathana*
Euchrysops malantha IITA 2012-04-26 uns2.jpg|Dume la *Euchrysops malathana*
Grass jewel UP 2008 12 19 Koodaranji 999 142 (3239566693).jpg|Dume la *Freyeria trochylus*
Grass Jewels in love.jpg|*Freyeria trochylus* wakipandana
Lampides boeticus * "canela estriada" (7945681874).jpg|Dume la *Lampides boeticus*
Close wing basking position of Lampides boeticus (Linnaeus, 1767) – Pea Blue MG 9386 .jpg|Dume la *Lampides boeticus*
Lycaenidae - Leptotes pirithous-003.JPG|Dume la *Leptotes pirithous*
Lycaenidae - Leptotes pirithous-.JPG|Dume la *Leptotes pirithous*
African Line Blue, Pseudonacaduba sichela reticulum - Flickr - gailhampshire.jpg|Dume la *Pseudonacaduba sichela*
Common chalk blue (Thermoniphas micylus micylus) underside.jpg|Dume la *Thermoniphas micylus*
Tuxentius calice subsp calice, imago, Skeerpoort, a.jpg|Dume la *Tuxentius calice*
Tuxentius calice subsp calice, imago, Skeerpoort, c, crop.jpg|Dume la *Tuxentius calice*
Zintha hintza hintza, wyfie-imago, Buffelsdrift-bewarea, b.jpg|Jike la *Zintha hintza*
Zintha hintza, Buffelsdrift, a.jpg|Jike la *Zintha hintza*
African grass blue (Zizeeria knysna) underside Principe 2.jpg|Dume la *Zizeeria knysna*
Clover Blue Female. Zizinia antanossa. topwings - Flickr - gailhampshire.jpg|Jike la Zizina antanossa*
Dark grass blue (Zizina antanossa) underside Principe.jpg|Dume la *Zizina antanossa*
Zizula hylax (4560370711).jpg|Dume la *Zizula hylax*
Zizula hylax (Fabricius, 1775) – Tiny Grass Blue (29858125278).jpg|Dume la *Zizuzla hylax''

## Marejeo
Jamii:Vipepeo na jamaa