Malipo

**Malipo** ni pesa au kitu atoacho mtu kulipia kitu alichonunua au kazi au huduma aliyofanyiwa. Malipo pia yanaweza kuwa ya shukrani kwa mazuri aliyofanyiwa mtu

## Msamiati wa malipo mbalimbali 
# **Arbuni/Rubuni/Advansi/Chambele/Kishanzu** - malipo ya kwanza ya kuzuia kitu kisiuzwe.
# **Risimu** - bei ya kwanza ya kukinunua kitu mnadani.
# **Fidia** - malipo yalipwayo na shirika la bima kwa ajili ya hasara au maumivu yaliyompata mtu.
# **Zawadi/Tuzo/Takrima/Hidaya** - atunukiwacho mtu kama ni ishara ya mapenzi, wema, ushindi au kwa utendaji mzuri wa shughuli.
# **Karo** - malipo ya masomo shuleni.
# **Ushuru** - malipo yanayotozwa bidhaa forodhani.
# **Mshahara** - malipo ya mfanyakazi mwishoni mwa kila mwezi.
# **Mahari** - malipo ya kuoa ua kuolewa.
# **Dhamana** - malipo kwa niaba ya mtu ili ahudumiwe au aachiliwe huru kwa muda maalumu kesi au daawa inpoendelea mahakamani.
# **Kivusho** - malipo ya kuvuka daraja, mto au kivuko chochote.
# **Nauli** - malipo ya kusafiria.
# **Faini** - malipo anayotozwa mhalifu mahakamani.
# **Kibarua** - malipo ya kufanya kazi kutwa au malipo ya usiku.
# **Mtaji** - pesa za kuanzishia biashara.
# **Riba** - faida inayotozwwa na mkopeshaji au ziada ya benkini.
# **Arshi / Dia** - malipo kwa ajili ya kumtoa mtu damu.
# **Rushwa/Kadhongo/Chirimiri/Chauchau/Kilemba/Mvugulio** - malipo au zawadi anayotoa mtu ili kupata haki asiyostahili.
# **Kilemba** - ada ya harusi wanayopewa wajomba wa bibiharusi; pia malipo anayotoa mwanagenzi kwa mhunzi wake baada ya kuhitimu mafunzo yake.
# **Kiingilio** - malipo ya kuingia mahali kwa mfano mchezoni au densi.
# **Kombozi** - malipo ya kukombolea kitu au mtu.
# **Koto/Ufito** - ada anayotoa mzazi kwa mwalimu anapomwingiza mtoto wake chuoni.
# **Ridhaa** - malipo apewayo mtu aliyevunjiwa hadhi au heshima yake.
# **Fichuo** - malipo anayopewa kijana anapotoka jandoni.
# **Kiinuamgongo/Pensheni/Bonasi** - malipo baada ya kustaafu.
# **Kodi** - mapato au malipo kwa serikali kutokana na mishahara ya wafanyakazi au mapato mengine.
# **Karadha** - mkopo bila riba au malipo ambayo ni sehemu ya mshahara apewayo mtu katikati ya mwezi.
# **Bahashishi** - malipo ya kuonesha shukrani.
# **Masurufu** - pesa za matumizi ya safarini, matumizi ya nyumbani, njiani au mfukoni (pocket money).
# **Thawabu** - malipo anayopata mtu kutoka kwa Mwenyezi Mungu ajili ya kutii amri zake.
# **Rada** - malipo yanayotoka kwa Mwenyezi Mungu kurudi mtu aliyefanya jambo ovu.
# **Advansi /Karadha** - malipo yanayotolewa kabla kabla ya wakati wake kuwadia au kazi kumalizika.
# **Urithi/Urathi** - malipo anayopewa mtu kutokana na mali ya marehemu.
# **Ujira** - malipo ya kazi yoyote ya mkono.
# **Mchango** - malipo ya hiari kwa ajili ya kujenga au kutoa hisani au msaada kwa yule anayehitaji.
# **Mapoza** - malipo unayomlipa uliyemwudhi ili kuondoa hasira zake.
# **Faida/Natija/Tija** - pesa za ziada azipatazo mfanyabiashara.
# **Marupurupu/Posho** - malipo anayopata mtu zaidi ya malipo yake ya kawaida.
# **Karisaji** - malipo ya pesa ya muda uliopita.
# **Utotole/Kiangazamacho/Machorombozi/Chorombozi Kiokozi** - zawadi ya ugunduzi wa kitu au kushuhudia jambo linapofanyika mahali wakati fuluani.
# **Mrabaha** - faida au pato linalotokana na biashara; pia malipo anayopewa mwandishi au msanii na kampuni iliyotoa kazi yake kila baada ya kipindi fulani cha mauzo.
# **Fola** - malipo ya kumshika mtoto mchanga kwa mara ya kwanza.
# **Kipkasa/Kipamkono/Jazua/Ukonavi** - malipo anayopewa biharusi aonwapo mara ya kwanza.
# **Kikunjajamvi** - ada idaiwayo kwa wafanyabiashara au wakazi wa mabaraza ya kiasili na ya kizamani ambayo hujumuisha fedha au mali, kwa mfano: kondoo, mbuzi, kuku n.k.
# **Bakora** - zawadi ambayo baba humpa fundi akitaka mwanawe afundishwe ufundi.
# **Haka** - malipo ya kufidia kosa fulani katika mambo ya familia.
# **Mukafaa** - malipo ya mshahara kwa mfanyakazi kutokana na faida iliyopatikana.
# **Honoraria** - malipo apewayo mtu kama bahashishi kwa kazi maalumu aliyoifanya.
# **Kudu** - malipo alipayo mwari kwa nyakanga kama adhabu kwa kukosa adabu alipokuwa unyagoni.
# **Mwago** - malipo kwa mke wa kwanza mume anapooa mke wa pili.
# **Mbiru** - malipo kwa serikali kutokana na mishahara ya wafanyakazi wake.
# **Zaka** - moja ya kumi ya mapato ambayo waumini wa dini humtolea Mwenyezi Mungu kama shukrani.
# **Fungule/Kanda** - malipo ya kwanza kwa mganga.
# **Tapisho** - malipo kwa ngariba kwa ajili ya utahirishaji.
# **Pango** - kodi ya nyumba alipwayo mwenye nyumba baada ya kipindi fulani kulingana na makubaliano.
# **Rehani** - malipo ya kitu kilichowekwa dhamana ili kukombolewa baadaye.

Jamii:Maneno ya Kiswahili
Jamii:Uchumi
Jamii:Orodha