open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ufukoni

**Ufukoni** inamaanisha eneo karibu na kando la bahari au ziwa. Inaweza kutaja hasa

*Ufukoni (Mtwara Mjini) - kata ya mji wa Mtwara, Tanzania
*Ufukoni (Zanzibar) - kata ya jiji la Zanzibar, Tanzania
Gianluca Ramazzotti

**Gianluca Ramazzotti** (amezaliwa tar. 22 Agosti 1970) ni mwigizaji wa filamu, vipindi vya televisheni, na mtengenzaji wa vibwagizo vya filamu kutoka nchini Italia.

## Wasifu
Alihitimu elimu yake ya maigizo katika chuo cha  Theater of Calabria, akafuatia na kozi kadhaa katika chuo cha Warsaw Theater, na vilevile mjini Paris katika chuo cha Theatre du Soleil. Alijiunga na Company of the Bagaglino, ambazo kazi zake nyingi zilikuwa zikiongozwa na Pier Francesco Pingitore. Akiwa huko alipata kushiriki katika vipindi vya televisheni na filamu zilizokuwa zinatayarishwa na kampuni hiyo.

Mbali na uzoefu wake wa kushiriki katika Bagaglino, pia alipata kucheza katika mfululizo wa Vivere na Un posto al sole, na pia alishiriki katika mfululizo wa tamthilia ya Il Papa Buono, ya Ricky Tognazzi.

Pia anafanya kazi kama mtangazaji wa redio na mtengenezaji wa vibwagizoref.

Akiwa kama mwigizaji, alipata kucheza jina la Bojetto katika muziki wa vichekesho wa Rugantino.

Gianluca Ramazzotti, anazungumza lugha ya Kifaransa, Kiingereza, na Kihispania kwa ufasaha kabisa.

## Filamu
### Maigizo shirikishi
* I Promessi Sposi un musical
* Intrichi d’amore
* La scuola delle mogli
* Soldati a Inglostadt
* Ifigenia in Aulide
* A qualcuno piace caldo
* La notte
* Il gatto che scoprì l’America
* La farina del diavolo
* Scanzonatissimo Gran Casinò
* Babbo Natale è uno Stronzo…
* Dark! Tornerò prima di mezzanotte
* Il Vantone
* Lei
* I tre processi
* E Ballando Ballando
* Il Decamerone
* Il re muore
* Rugantino
* Se devi dire una bugia dilla grossa
* Cyrano
* Boeing-Boeing
* Romolo & Remolo
* La Donna in nero
* Destinatario Sconosciuto
* Il giro del mondo in 80 risate
* Sempre meglio che lavorare (one man Show)
* Il Mago di Oz
* Un pezzo di pazzo
* Prime donne alle primarie
* Uomini all’80%
* Va tutto storto!
* E io pago!
* Complici
* Gabbia di matti
* Destinatario sconosciuto (also director)
* Va tutto storto

### Televisheni
* Vivere
* Un posto al sole
* Anni 60
* Distretto di polizia
* Giornalisti
* La squadra
* Tequila e Bonetti
* Il Papa buono
* Miconsenta
* Con le unghie e con i denti
* Barbecue
* Passaparola
* Domani è un'altra truffa
* Torte in faccia
* Punto e a capo (guest)
* E io pago!
* Edizione Straordinaria (satirical TV news, Demo Mura)
* Seven Show 2007
* Vita da paparazzo
* Gabbia di Matti

## Marejeo
## Viungo vya Nje
* Official website
* 

Jamii:Waliozaliwa 1970
Jamii:Waigizaji filamu wa Italia
Jamii:Watu walio hai
Hela

**Hela** ni jina kwa pesa lililo kawaida katika Tanzania. Asili ya neno ni lugha ya Kijerumani. "Heller" ilikuwa kitengo cha pesa ya Afrika ya Mashariki ya Kijerumani au Tanzania bara kuanzia 1904 hadi 1918. Waingereza baada ya kuchukua utawala wa koloni walibadilisha sarafu kuwa shilingi na senti lakini jina la "hela" lilibaki kwa ajili ya pesa kwa jumla.

thumb|200px|Heller ya 1913 (mbele)
thumb|200px|Heller ya 1913 (nyuma)

## Heller ya Afrika ya Mashariki ya Kijerumani
Tangu 1904 serikali ya Ujerumani ilichukua wajibu wa kutoa pesa kwa koloni yake katika Afrika ya Mashariki iliyojumlisha Tanzania bara pamoja na Rwanda na Burundi. Hadi mwaka ule Kampuni ya Kijerumani kwa Afrika ya Mashariki iliendelea kutoa sarafu yake iliyokuwa rupie 1 yenye pesa 64. Serikali ilipochukua jukumu hii iliamua kuendelea na rupie lakini ilibadilisha vitengo vyake vidogo kuwa Heller 100. Heller iliwahi kuwa pesa ndogo ya kihistoria katika Ujerumani lakini haikutumiwa tena tangu maungano ya Ujerumani mwaka 1871 na kuanzishwa kwa pesa ya kitaifa ya Mark na Pfennig. 

Sarufi za Heller za Afrika ya Mashariki zilionyesha upande wa mbele neno "Heller" na namba ya thamani yake; upande wa nyumba ilikuwa na taji la Kaisari, maneno ya "Deutsch Ostafrika" (Afrika ya Mashariki ya Kijerumani) na mwaka wa kutolewa.

Heller ya Afrika ya Mashariki ilitolewa kwa sarufi za 
* 1/2 Heller (bronzi)
* 1 Heller (bronzi)
* 5 Heller (shaba)
* 10 Heller (nikeli)

## Heller za Ulaya
Asili ya pesa iliyoitwa "heller" ni mji wa Kijerumani wa Hall inayoitwa leo Schwäbisch Hall. Kule sarafu za fedha zilitolewa tangu mwaka 1288 zilizosambaa haraka zikaitwa "Haller" au "Heller" kutokana na jina la mji. Polepole kiasi cha fedha ndani ya sarafu kilipungukiwa hadi kuwa sarafu ya shaba yenye thamani ndogo. 

Heller iliendelea kuwa sarafu ndogo ya kawaida (kama senti) katika Ujerumani hadi mwaka 1873 ilipofutwa baada ya kuanzishwa kwa fedha mpya ya Mark na Pfennig. Austria-Hungaria iliendelea kuitumia kama sarafu ndogo ya Krone hadi mwisho wa dola hili.  Chekoslovakia kama nchi mojawapo iliyotokana na Austria-Hungaria ilikuwa nchi ya pekee kuendelea na sarafu hii kwa jina "haler". Baada ya kugawiwa kwa Chekoslovakia kuwa nchi mbili za Ucheki na Slovakia zote mbili zilkuwa na haler hadi kujiunga na Euro.

Jamii:Afrika ya Mashariki ya Kijerumani
Jamii:Pesa
The Lost Boyz

**The Lost Boyz** lilikuwa kundi la muziki wa hip hop kutoka mjini South Jamaica, Queens, New York, Marekani. Kundi lilikuwa likiongozwa na MC Mr. Cheeks, MC mdakiaji na promota Freaky Tah (1971–1999), DJ Spigg Nice, na Pretty Lou. Pia, wao ndiyo waanzilishi wa LB fam kutoka mjini South Jamaica, Queens.
## Shughuli za sanaa
## Muziki
## Albamu
### Single
## Viungo vya Nje
* Allmusic page
* "Lifestyles Of The Rich & Shameless" music video 

Jamii:Makundi ya hip hop ya Marekani
Jamii:New York City
Lord Tariq na Peter Gunz

**Lord Tariq na Peter Gunz** lilikuwa kundi la marapa wawili kutoka nchini Marekani, ambao ni Sean "Lord Tariq" Hamilton na Peter "Peter Gunz" Pankey. Mnamo mwaka wa 1996 washkaji hao walipata kuuza sura katika albamu ya Six ya kundi la Whodini katika wimbo wao wa "Can't Get Enough", na pia wakawasaidia kuandika nyimbo zingine mbili za katika albamu hiyo.

Kunako mwaka wa 1998, walipata kutoa single zao mbili na kubahatika kuingiza moja katika platinamu - "Deja Vu (Uptown Baby)" kibao ambacho kilishika nafasi ya 9 katika chati za Billboard Hot 100 Bora na kibao kilitoka katika albamu yao moja tu ya Make It Reign.

Albamu hiyo ilishirikisha marapa wakubwa kabisa kama vile Big Pun, Fat Joe, Sticky Fingaz, Kurupt na Cam'ron. Lakini kundi halikutoa kibao kingine tangu hapo na badala yake wakatawanyika baada ya muda mfupi. Mtoto wa Peter Gunz, Cory Gunz naye pia ni rapa.

Lord Tariq ana albamu ya kujitegemea iitwayo The Barcode, ambayo imemshirikisha Peter Gunz na mtoto wake Cory Gunz. Lord Tariq pia alishawahi kushirikiana na Jay-Z na Shaquille O'Neal mnamo mwaka wa 1998 katika wimbo uitwao "Analyze This".
Remix ya wimbo huo baadaye iliondolewa mistari ya Shaq's na badala yake ikawekwa ya Nas.

## Albamu
## Marejeo
* 

## Viungo vya Nje
* 

Jamii:New York City
Legal Drug Money

**Legal Drug Money** ni albamu ya kundi la muziki wa hip hop la The Lost Boyz, ikiwa imeshirikisha wanachama kama vile Mr. Cheeks, Freaky Tah, DJ Spigg Nice na Pretty Lou. Alabmu imeshirikisha vibao vikali vitano ikiwa pamoja na wimbo kama "Renee", "Music Makes Me High", "Jeeps, Lex Coups, Bimaz & Benz", "Get Up" na "Lifestyles Of The Rich & Shameless". Makeke yao imeifanya alabmu kufikirika kama ni albamu ya hip hop ya juu sana kwa maiaka ya  90.

Albamu ilitunikiwa Dhahabu na RIAA mnamo tar. 7 Agosti ya mwaka wa 1996.

## Orodha ya nyimbo
## Albamu na Chati Ilizoshika
## Single na Nafasi Zilizoshika
Mvomero

**Mvomero** ni makao makuu ya wilaya ya Mvomero katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania, yenye Postikodi namba 67301. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata hiyo walihesabiwa 25,654 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 37,321  walioishi humo.

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Mvomero
Jamii:Kata za Mkoa wa Morogoro
Ilolompya

'''''' ni kata ya Wilaya ya Iringa Vijijini katika Mkoa wa Iringa, Tanzania, yenye Postikodi namba 51209. 

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 8,869 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,376 waishio humo.. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ilikuwa na wakazi wapatao 3,857 waishio humo. 

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Iringa
Jamii:Wilaya ya Iringa Vijijini
Kihorogota

**Kihorogota** ni kata ya tarafa ya Ismani, Wilaya ya Iringa Vijijini, katika Mkoa wa Iringa, Tanzania, yenye Postikodi namba 51210. 

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 8,899 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,688 waishio humo.   

Upande wa dini, wengi ni Wakristo, hasa wa Kanisa Katoliki, lakini pia Walutheri.

Ni eneo maarufu kwa kilimo hasa cha mahindi, ingawa ardhi imechoka kutokana na matumizi makubwa, hasa katika miaka ya 1950 na 1960, Ismani peke yake ilipokuwa inaweza kuzalisha kuliko Tanzania nzima.

Siku hizi barabara inayopita kijijini ikiunganisha Iringa na Dodoma, hivyo pia Cape Town na Kairo, imetiwa lami.

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Iringa
Jamii:Wilaya ya Iringa Vijijini
Nduli

**Nduli ** ilikuwa kata ya Wilaya ya Iringa Vijijini katika Mkoa wa Iringa, Tanzania. 

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,045 waishio humo.   

Iko kwenye barabara kuu inayounganisha Iringa na Dodoma, hivyo pia Cape Town na Kairo, na ambayo kwa muda mrefu ilikuwa imetiwa lami mpaka kijijini Nduli tu kwa ajili ya kiwanja cha ndege, ila sasa inaendelea na lami hadi kaskazini.

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Iringa Vijijini
Idamba

**Idamba** ni kata ya Wilaya ya Njombe Vijijini katika Mkoa wa Njombe, Tanzania, yenye postikodi namba **59205**. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 3,743 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 3,148  walioishi humo. 

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Njombe Vijijini 
Jamii:Kata za Mkoa wa Njombe
Imalinyi

**Imalinyi** ni kata ya Wilaya ya Wanging'ombe katika Mkoa wa Njombe, Tanzania. Msimbo wa posta ni 59316.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 10,272 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,529  walioishi humo. 

Kata hii upande wa kijiji cha Igodivaha inapakana na msitu wa Lwivala ambako wenyeji wanakwenda kwa sadaka na sherehe
. Katika msitu huo kuna jabali la ajabu. Kwenye uso wa mwamba huo kuna umbo unaofanana na umbo la ramani ya Afrika ambao ni kivutio cha watalii.  

## Marejeo
## Viungo vya nje
*Picha za "ramani"
*ECONOMIC EMPOWERMENT TO 100 WIDOWS OF IMALINYI, tovuti ya globalgiving.org. iliangaliwa Septemba 2018
 
 
Jamii:Wilaya ya Wanging'ombe 
Jamii:Kata za Mkoa wa Njombe
Ikuka

'''''' ilikuwa kata ya Wilaya ya Njombe katika Mkoa wa Iringa, Tanzania. 

Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ilikuwa na wakazi wapatao 13,240 waishio humo. 

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Njombe
Ikondo

**Ikondo** inaweza kumaanisha

*Ikondo (Njombe) - kata ya wilaya ya Njombe, Tanzania
*Ikondo (Muleba) - kata ya wilaya ya Muleba, Tanzania
Ilembula

**Ilembula** ni kata ya Wilaya ya Wanging'ombe katika Mkoa wa Njombe, Tanzania. Msimbo wa posta ni 59305. 

Ndani ya kata kuna vijiji vya Ilembula Kati, Iponda, Igelehedza na Igula. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 14,451 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 15,642  walioishi humo. 

Wenyeji walio wengi ni Wabena wanaolima hasa mahindi na maharagwe. Vinywaji vinavyopendwa ni ulanzi, pombe na togwa. 

Ilembula Kati, Igelehedza na Igula kuna shule ya msingi. 

Taasisi kubwa ni hospitali ya Kilutheri yenye vitanda 240 pamoja na chuo cha wauguzi chenye wanafunzi 143 . 

Ilembula hukua kwa haraka kutokana na ongezeko la biashara za mazao (mahindi), viwanda vidogovidogo na kupatikana kwa huduma za kijamii kwa urahisi zaidi hasa hospitali, bidhaa muhimu za kijamii, umeme, maji na huduma za kifedha. Pia kumekuwepo ongezeko la watu katika kijiji baada ya serikali kuonyesha nia ya kukifanya kijiji cha Ilembula kuwa Mji mdogo katika wilaya hiyo ya Wanging'ombe. Hili limekuja baada ya wananchi kuomba kijiji hiko kipandishwe hadhi ili kurahisisha zaidi hupatikanaji wa huduma za kiserikali mfano TRA, mahakama na ofisi za halmashauri. 

## Dini
Ilembula imekuwa kitovu cha kazi ya Walutheri katika Ubena tangu mwaka 1906, wamisionari Wajerumani walipofika. Leo hii Ilembula Kati ni makao makuu ya Jimbo la Kilutheri ndani ya Dayosisi ya Kusini KKKT. 

Kanisa Katoliki lina kitovu chake kwenye kijiji cha Igelehedza pamoja na shule ya chekechea na shule ya maarifa ya nyumbani. 

Madhehebu mengine, kama vile Wapentekoste, Wasabato na Mashahidi wa Yehova, wako pia hata kama si wengi. 
 
Nao Waislamu wako: wana msikiti katika Igelehedza.

## Marejeo
## Viungo vya nje
*Professional and lay care in the Tanzanian village of Ilembula 
 
 
Jamii:Wilaya ya Wanging'ombe 
Jamii:Kata za Mkoa wa Njombe
Igosi

**Igosi** ni kata ya Wilaya ya Wanging'ombe katika Mkoa wa Njombe, Tanzania. Msimbo wa posta ni 59310.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 7,574 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,204  walioishi humo. 

Igosi ina vitongoji sita: Mlimani, Ng'ange, Mkangacha, Igelango, Ndulamo, Majengo.

Wakazi wanasema jina Igosi lina maana ya Vagosi, yaani wanaume kwa lugha yao. Hii ni kwa sababu wakati uliopita kulikuwa na mashindano ya kutafuta wababe. Watu wa vijiji jirani walikuwa wakifika kijijini kujipima lakini walikuwa wakishindwa na kukiri, "Pene pala pali vagosi".
 
## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Wanging'ombe 
Jamii:Kata za Mkoa wa Njombe
Makambako

thumb|400px|Makambako.
**Makambako** ni mji na wilaya katika Mkoa wa Njombe, Tanzania, yenye postikodi namba ** 59113**.  

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 146,481 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata 8 za Makambako zilikuwa na jumla ya wakazi 93,827 walioishi humo. 

Hadi mwaka 2012 Makambako yenyewe ilikuwa kata ya Wilaya ya Njombe katika Mkoa wa Iringa. Kwa sasa ni mji wenye hadhi ya halmashauri ukiwa ni kitovu cha biashara mbalimbali na kilimo yakiwamo mazao ya mbao na nafaka. 

Makambako ni njiapanda muhimu kusini mwa Tanzania. Barabara za TANZAM (Dar es Salaam - Mbeya) na barabara ya kuelekea Songea - Mtwara zinakutana huko, pamoja na kituo cha reli ya TAZARA.

## Marejeo
M
Jamii:Wilaya ya Makambako
Uwemba

**Uwemba** ni kata ya Mji wa Njombe katika Mkoa wa Njombe, nchini Tanzania, yenye postikodi namba **59103**. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 10,359 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,900  walioishi humo. 

Uwemba iko monasteri ya shirika la wamonaki Wakatoliki Wabenedikto ambayo ni upriori mdogo chini ya abasia ya Peramiho. 

## Marejeo
## Viungo vya nje
*History of St. Raphaels Priory 
 
 
Jamii:Wilaya ya Njombe Mjini 
Jamii:Kata za Mkoa wa Njombe
Wanging'ombe

**Wanging`ombe** ni kata ya Wilaya ya Wanging'ombe katika Mkoa wa Njombe, Tanzania. Msimbo wa posta ni 59307.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 15,330 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12,115  walioishi humo. 

Wakazi wa wilaya hiyo ni wakulima na wafugaji, asilimia chache ni wafanyabiashara. 
 
## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Wanging'ombe 
Jamii:Kata za Mkoa wa Njombe
Mtwango (Njombe)

Kwa matumizi tofauti ya jina hili angalia hapa **Mtwango**

**Mtwango** ni kata ya Wilaya ya Njombe Vijijini katika Mkoa wa Njombe, Tanzania, yenye postikodi namba **59210**. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 18,033 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12,948  walioishi humo. 

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Njombe Vijijini 
Jamii:Kata za Mkoa wa Njombe
Bumilayinga

**Bumilayinga** ni kata ya Wilaya ya Mafinga katika Mkoa wa Iringa, Tanzania yenye Postikodi namba 51411. 

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 7,299 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,136 waishio humo. 

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Mafinga Mjini
Jamii:kata za Mkoa wa Iringa
Igowole

**Igowole** ni kata ya Wilaya ya Mufindi katika Mkoa wa Iringa, Tanzania, yenye Postikodi namba 51409. 

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 18,925 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 13,459 waishio humo.

Kuna maendeleo ya kasi sana na mji mdogo wa Igowole kwa sasa unatarajiwa kuwa makao makuu ya Wilaya ya Mufindi zitakapogawanywa na Mafinga.

Ni mji wenye vivutio: makampuni makubwa kama Unilever Tea Tanzania, viwanda kadhaa vya chai na mbao, mabwawa makubwa sana ya Ngwazi, Nzivi na Kihanga. Mashamba makubwa ya chai yapo nje kidogo ya mji.

Msitu wa Saohill upo mwanzo wa mji, hivyo mji upo kiutalii sana. Shughuli kuu za watu wa Igowole ni KAZI ZA viwandani, biashara, kilimo, shughuli za mbao, na uvuvi katika mabwawa yaliyoyatajwa na pia ndiko viliko vyanzo vya mto Ruaha.

Mitaa ya mji mdogo wa Igowole ni Ligu, Ihanga, Mhamati, Kafufu, Nyuma ya Msitu, Mahaga, Mhemi, Nzivi, na Kisasa.

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Mufindi
Jamii:kata za Mkoa wa Iringa
Kiyowela

**Kiyowela** ni kijiji ambacho kimekuwa kata ya Wilaya ya Mufindi katika Mkoa wa Iringa, Tanzania, yenye Postikodi namba 51422. 

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 4,678 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,540 waishio humo. 

Makabila ya watu wanaoishi katika kijiji hicho ni Wahehe, ambao ndio kabila lenye watu wengi zaidi wenyeji wa mkoa wa Iringa, halafu Wabena kutoka Njombe na Wakinga kutoka wilaya ya Makete.

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Mufindi
Jamii:kata za Mkoa wa Iringa
Mafinga

**Mafinga** ni mji katika Mkoa wa Iringa, Tanzania. Eneo hili limepata halmashauri yake na hadhi ya mji (town) tangu mwaka 2007. 

Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, wilaya ina wakazi wapatao 51,902 waishio humo.  Katika sensa ya mwaka 2022 walihesabiwa 122,329 .

Mafinga iko kando ya barabara ya TANZAM kutoka Dar es Salaam kwenda Mbeya, Zambia na Malawi. 

Wakati wa ukoloni iliitwa "John`s Corner". Kuna sehemu mbili yaani Mafinga yenyewe na kwa umbali wa kilomita 15 iko Sao Hill.

## Marejeo
Jamii:Mkoa wa Iringa
Jamii:Wilaya ya Mafinga Mjini
Malangali

**Malangali** inaweza kumaanisha

*Malangali (Mufindi) kata ya Wilaya ya Mufindi (Mkoa wa Morogoro, Tanzania)
*Malangali (Sumbawanga) - kata ya mji wa Sumbawanga, Tanzania
*Malangali (Ileje) - kata ya Wilaya ya Ileje (Mkoa wa Mbeya, Tanzania)
Lumbila

300px|thumb|Mahali pa Lumbila kwenye Ziwa Nyasa
**Lumbila** ni kata ya Wilaya ya Ludewa katika Mkoa wa Njombe, Tanzania. Msimbo wa posta ni 59406. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 2,038 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 1,880  walioishi humo. 

## Historia
Wakati wa kuanzishwa kwa koloni la Afrika ya Mashariki ya Kijerumani kituo cha Langenburg kilianzishwa hapa mwaka 1893 kando ya mdomo wa mto Luyangala (Wajerumani waliandika "Rumbira"). Langenburg ilikuwa makao makuu ya serikali kwa sehemu za kusini za koloni kwa sababu usafiri ulipatikana kwa njia ya maji tu, ilhali Wajerumani hawakusimamia bado njia za ndani hadi kukandamizwa kwa upinzani wa Wahehe mnamo mwaka 1898 (kifo cha Mkwawa). 

Langenburg ilikuwa na boma imara na kituo cha meli ndogo "Hermann von Wissmann" yenye tani 50 iliyokuwa chombo kikuu cha usafiri cha Wajerumani kwenye Ziwa Nyasa na kuzunguka baina ya Langenburg, Wiedhafen (Manda), Fort Johnston (Mangoche, Malawi), Monkey Bay na vituo vingine upande wa Kiingereza wa ziwa.

Mwanzoni Langenburg ilikuwa makao makuu ya Mkoa wa Langenburg lakini baadaye ofisi zilihamishwa katika eneo la Unyakyusa ambako mji mpya ya Neu Langenburg (leo: Tukuyu) ulianzishwa. Kwa kuitofautisha miji miwili jina la Alt-Langenburg ilikuwa kawaida kwa kituo cha kwanza, yaani Lumbila.

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Ludewa 
Jamii:Kata za Mkoa wa Njombe
Manda

**Manda** ni jina la: 
*kisiwa cha Manda kwenye funguvisiwa la Lamu (Kenya)
*kata ya Manda (Ludewa), Mkoa wa Njombe, Tanzania kwenye mwambao wa Ziwa Nyasa
*kata ya Manda (Chamwino) (Mkoa wa Dodoma, Tanzania)
*Kata ya Manda (Rombo), Mkoa wa Kilimanjaro
*kata ya Manda (Songwe), Mkoa wa Songwe.
Mavanga

**Mavanga** ni kata ya Wilaya ya Ludewa katika Mkoa wa Njombe, Tanzania. Msimbo wa posta ni 59416. 

Kata ya Mavanga ina vijiji viwili ambavyo ni Mavanga na Mbugani.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 9,738 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,651  walioishi humo. Hii ni moja ya kata ambayo idadi ya watu inaongezeka kwa kasi na hivyo kuifanya moja ya miji midogo inayokua kwa kasi katika Wilaya ya Ludewa.

Katika kata ya Mavanga wakazi wake hujishughulisha na kilimo cha mazao mbalimbali kama maharage, mahindi, viazi vitamu, ufuta, ndizi, mihogo, miwa, karanga, njugu mawe, kunde na mengineyo.

Kata ya Mavanga ina shule za msingi tano: nne hutumia Kiswahili na moja hutumia lugha ya kiingereza. Shule hiyo ni Saint Mary Immaculate Primary School iliyopo chini ya Parokia ya Mavanga. Aidha kata ya Mavanga ina Shule ya Sekondari moja. 

Mavanga ni moja kati ya kata ambazo zilipata huduma ya umeme wa maji kutokana na mradi wa Umeme wa Maji (Small Scale Hydro electric Power Plant) kwa ufadhili kutoka Duren, Ujerumani, chini ya usimamizi wa Kanisa Katoliki, Jimbo la Njombe. 

## Marejeo
Jamii:Kata za Mkoa wa Njombe
Jamii:Wilaya ya Ludewa
Mundindi

**Mundindi** ni kata ya Wilaya ya Ludewa katika Mkoa wa Njombe, Tanzania. Msimbo wa posta ni 59415. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 9,727 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,346  walioishi humo. 

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Ludewa 
Jamii:Kata za Mkoa wa Njombe

Asili ya jina Mundindi. 
Inasemekana katika kijiji hiki enzi hizo kulikuwa na shimo moja kubwa sana. Kwa lugha ya Kipangwa ambayo ndiyo lugha ya asili kwa wakazi wa kijiji cha Mundindi neno shimo huitwa mlindi. Hivyo maeneo yanayozungunga eneo la hilo shimo yalikuwa yanaitwa MLINDI. Kwa muda mrefu hilo ndilo lilikuwa jina la eneo hilo (ikumbukwe kuwa kipindi hicho hakukuwa na vijiji kama ilovyo leo. Vijiji vingi vilianzishwa baada ya sera ya kuanzisha vijiji vya ujamaa iliyoanzishwa na Mwalimu Nyerere rais wa kwanza wa Jamuhuri ya Muungano ya Tanzania). Hata wakati wamefika wamisionari na kuanzisha mission maeneo hayo bado yalikuwa yanafahamika kama Mlindi. Kutokana na wamisionari wengi waliokuwa na asili ya ujerumani kushindwa kutamka vizuri jina hilo walikuwa wakitamka MDINDI badala ya Mlindi. Hivyo polepole badala ya Mlindi pakaanza kujulikana kama Mdindi. Na baadae zaidi hasa kutokana na lafudhi ya Kipangwa wenyeji wakajikuta wanasema Mundindi badala ya Mdindi. Kwa kifupi hiyo ndiyo asili na maana ya jina Mundindi.
Ukwega

**Ukwega** ni kata ya Wilaya ya Kilolo katika Mkoa wa Iringa, Tanzania, yenye Postikodi namba 51310. 

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 7,915 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12,195 waishio humo. Mwaka 2015 kata hiyo iligawanywa na kuuda kata nyingine iitwayo Kising'a. 

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Kilolo
Jamii:Kata za Mkoa wa Iringa
Bulongwa

**Bulongwa** ni makao makuu ya Wilaya ya Makete katika Mkoa wa Njombe, Tanzania. Msimbo wa posta ni 59514. 

Bulongwa iko kwenye sehemu ya magharibi ya milima ya Livingstone kwenye kimo cha mita 2,100 juu ya UB. Hakuna joto kali, tena wakati wa Juni - Agosti jalidi hutokea. Mvua unatokea kati ya Novemba hadi Mei.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 3,517 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 3,824  walioishi humo. 

Mji huo ni kitovu cha dayosisi ya kusini ya Kanisa la Kiinjili la Kilutheri Tanzania Kati, kuna hospitali ya kanisa na ofisi za dayosisi.

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Makete 
Jamii:Kata za Mkoa wa Njombe
Make It Reign

'**Make It Reign**' ni jina la albamu ya kwanza ya marapa wawili wa Kimarekani, Lord Tariq na Peter Gunz. Album ilitolewa mnamo mwaka wa 1998 kupitia studio ya Columbia Records. Albamu imetoa single mbili matata kabisa, iliyopata sifa sana ilikuwa "Deja Vu (Uptown Baby)" na "We Will Ball",ya mwanzoni imeingiziwa na sampuli ya kutoka katika wimbo wa  Steely Dan ule wa "Black Cow". Albamu ilitunukiwa platinam na RIAA. Albamu imeshirikisha baadhi ya wasanii kama vile DJ Clark Kent, Sticky Fingaz, Kurupt, Teddy Riley, Cam'ron, Fat Joe, Big Pun na Jermaine Dupri.

## Orodha ya nyimbo
# "Make It Reign" akimsh. DJ Clark Kent- 3:00
# "We Will Ball"- 3:58
# "Massive Heat" akimsh. Sticky Fingaz, Kurupt na DJ Clark Kent- 4:18
# "Sex, Money, Life, au Death"- 1:20
# "One Life to Live"- 4:30
# "Fiesta" akimsh. Will Tracks- 3:54
# "Then na Now"- :15
# "Startin' Somethin'" akimsh. 1 Accord na Teddy Riley- 4:20
# "A Night in the Bronx With Lord na Gunz"- 3:56
# "Who Am I?"- 3:35
# "Déjà Vu (Uptown Baby)"- 5:03
# "Keep On" akimsh. DJ Clark Kent- 4:13
# "Wauldwide"- 4:50
# "Streets to da Stage" akimsh. Cam'ron- 3:50
# "BX Most Wanted"- 1:02
# "Cross Bronx Expressway" akimsh. Fat Joe na Big Pun- 5:23
# "Precipitation"- 2:45
# "My Time to Go"- 5:39
# "Be My Lady" akimsh. Jermaine Dupri- 3:49

Jamii:Albamu za hip hop za East Coast
Jamii:Albamu za 1998
Jamii:Albamu za Columbia Records
Chalangwa

**Chalangwa** ni kata ya Wilaya ya Chunya katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania. 

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 12,553 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,013  walioishi humo. 

Msimbo wa posta ni 53804.

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Chunya
Jamii:Kata za Mkoa wa Mbeya
Galula

**Galula** ni kata ya Wilaya ya Songwe katika Mkoa wa Songwe, Tanzania. Msimbo wa posta ni 53831.

Galula iko kwenye Mto Songwe, umbali wa takriban kilomita 18 kutoka Ziwa Rukwa upande wa kusini-mashariki. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 10,076 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,440  walioishi humo. 

Tabaka la mwamba linaloenea kutoka upande wa kusini wa Ziwa Rukwa hadi karibu na Ziwa Nyassa linaitwa "Tabaka la Galula" (kwa Kiingereza *Galula formation*). Ndani ya tabaka hilo visukuku vingi vimepatikana pamoja na mifupa ya dinosauri wawili, Rukwatitan bisepultus na Mnyamawamtuka moyowamkia .

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Songwe
Jamii:Kata za Mkoa wa Songwe
Ipelele

**Ipelele** ni kata ya Wilaya ya Makete katika Mkoa wa Njombe, Tanzania. Msimbo wa posta ni 59520. 

Ni eneo dogo sana lenye vijiji sita yaani Ubiluko, Ipelele, Makwaranga, Mbanga, Makeve na Missiwa. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 5,933 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 4,890  walioishi humo. Kata hiyo ina kabila dogo liitwalo Wamagoma. 

Wenyeji wa eneo hilo wanajishughulisha na kilimo cha mahindi, ngano, njegere na viazi. Hata hivyo inasemekana walikuwa wafugaji wa ng'ombe wakubwa katika milima ya Ikata na Magoma; mpaka sasa ufugaji upo ila si sawa na zamani. 

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Makete 
Jamii:Kata za Mkoa wa Njombe
Kanga (Songwe)

Kwa matumizi mengine ya jina hili, tazama Kanga.

**Kanga** ni kata ya Wilaya ya Songwe katika Mkoa wa Songwe, Tanzania. Hadi mwaka 2018 ilikuwa sehemu ya Wilaya ya Chunya. Msimbo wa posta ni 53806. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 13,708 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,430  walioishi humo. 

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Songwe
Jamii:Kata za Mkoa wa Songwe
Kitulo

**Kitulo** ni kata ya Wilaya ya Makete katika Mkoa wa Njombe, Tanzania. Msimbo wa posta ni 59511. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 5,808 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 3,469  walioishi humo. 

## Picha

Kitulo National Park 15.jpg|Kitulo-Makete
File:Kitulo National Park 14.jpg|Kitulo-Makete
File:Kitulo National Park 16.jpg|Kitulo-Makete

## Tazama pia
* Hifadhi ya Kitulo

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Makete 
Jamii:Kata za Mkoa wa Njombe
Mkwajuni

**Mkwajuni** inaweza kumaanisha

*Mkwajuni (Unguja Kaskazini) - kata ya wilaya ya Unguja Kaskazini 'A', Zanzibar
*Mkwajuni (Songwe) - kata ya Wilaya ya Songwe - Tanzania bara
Mlangali

**Mlangali** 

inaweza kutaja
* Mlangali (Ludewa) katika Mkoa wa Iringa 
* Mlangali (Mbozi) katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania. 

Jina la karibu ni
*Malangali (Mufindi) kata ya Wilaya ya Mufindi (Mkoa wa Morogoro, Tanzania)
*Malangali (Sumbawanga) - kata ya mji wa Sumbawanga, Tanzania
*Malangali (Ileje) - kata ya Wilaya ya Ileje (Mkoa wa Mbeya, Tanzania)
Totowe

**Totowe** ni kata ya Wilaya ya Songwe katika Mkoa wa Songwe, Tanzania. Msimbo wa posta ni 53815.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 6,260 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,643  walioishi humo. 

Karibu na Totowe visukuku vya dinosauri viligunduliwa na kutolewa katika miaka 2004-2009. Alipewa jina la Mnyamawamtuka moyowamkia kwa sababu mifupa hiyo ilipatikana katika korongo la mto Mtuka unaopita katika eneo la Totowe. 

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Songwe
Jamii:Kata za Mkoa wa Songwe
Mang'oto

**Mang`oto** ni kata ya Wilaya ya Makete katika Mkoa wa Njombe, Tanzania. Msimbo wa posta ni 59502. 

Kata ina vijiji sita: Mang'oto, Malembuli, Makangalawe, Usungilo, Ilindiwe, na Ibaga. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 3,918 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 3,781  walioishi humo. 

Katika historia ya uongozi wa kata, kabla kidogo na baada ya vijiji vya Ujamaaa kiongozi (mwenyekiti) wa kata alikuwa ndugu Lonati Mwapangile Sanga.

Wakazi wa kati hii hulima zaidi ngano, mahindi na numbu pamoja na mbogamboga: pia ni maarufu kwa kilimo cha shayiri katika vijiji vya Makangalawe na Ibaga. Wakazi hupanda pia miti kwa ajili ya kujipatia fedha 
 
Ibwela ni sehemu ya soko katika kata ya Mang'oto. Sehemu hii ndipo wakazi wengi wanapopatikana: ni nje kidogo toka stendi ya kata. Bidhaa za kila aina hupatikana hapo.

Kata hiyo ina jumla ya shule 6 za msingi na 1 ya sekondari, pia ina zahanati 3. Wakazi huweza kutumia pia tiba za asili kama wakunga wa jadi walipo maeneo hayo.

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Makete 
Jamii:Kata za Mkoa wa Njombe
Mlangali (Ludewa)

Kwa matumizi tofauti ya jina hili angalia hapa **Mlangali**

**Mlangali** ni kata ya Wilaya ya Ludewa katika Mkoa wa Njombe, Tanzania. Msimbo wa posta ni 59411. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 9,434 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12,977  walioishi humo. 

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Ludewa 
Jamii:Kata za Mkoa wa Njombe
Iringa (mji)

thumb|right|400px|Iringa, 1906
**Iringa** ni mji mkubwa mojawapo kusini mwa Tanzania wenye hadhi ya manisipaa. Ndiyo makao makuu ya Mkoa wa Iringa na eneo lake linaunda wilaya ya Iringa mjini. 

Idadi ya wakazi ni 202,490 (sensa ya mwaka 2022 ).
thumb
thumb
thumb
Jina la Iringa lilimaanisha "mahali palipozungukwa na ukuta" kwa maana ya boma. Iringa ya kwanza ilikuwa Kalenga ya leo ambayo wakati wa vita ya Wajerumani dhidi ya Wahehe ilipanuliwa na kuimarishwa na Mtemi Mkwawa wa Wahehe kuanzia mwaka 1887 na kubomolewa na Wajerumani tarehe 31 Oktoba 1894. Mji mpya ulianzishwa na Wajerumani mwaka 1892 kama kituo cha kijeshi juu ya mlima unaotazama mto Ruaha bondeni.

Mji uko kando ya barabara kuu ya TANZAM; kuna usafiri wa kila siku kwenda Dar es Salaam na Mbeya. Njia kwenda Dodoma ni sehemu ya barabara ya kale ya "Cape-Cairo" kati ya Rasi ya Afrika Kusini na Kairo wa Misri na katika miaka ya 2010 imetiwa lami.

Kuna viwanda mbalimbali, hospitali, chuo kikuu na ofisi kuu za dayosisi za Kanisa Katoliki, Walutheri (KKKT) na Waanglikana.

## Tanbihi
Jamii:Mkoa wa Iringa
Jamii:Miji ya Tanzania
Jamii:Wilaya ya Iringa Mjini
Jamii:Iringa
Bonde la Songwe

**Bonde la Songwe** ni kata ya Wilaya ya Mbeya Vijijini katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania. Kata hili liko kwenye bonde la mto Songwe ya Kaskazini unapokutana nana barabara ya TANZAM. Kuna kiwanda kikubwa cha saruji.

Kiwanja cha ndege kipya cha Mbeya kimejengwa hapa kwenye eneo la Bonde la Usongwe.

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 21,300 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 18,487  walioishi humo. 

Msimbo wa posta ni 53209.

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Mbeya
Jamii:Wilaya ya Mbeya Vijijini
Iwiji

**Iwiji** ni kata inayopatikana Wilaya ya Mbeya Vijijini katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania. 

Kata hii inajumuisha vijiji vya Iwiji, Isende na Izumbwe II. 

Kijiji cha Izyira kimepewa hadhi ya kuwa kata inayojitegemea mwaka 2014.

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 8,832 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka 2012, kata hii ilikuwa na wakazi wapatao 9049 walioishi humo. 

Msimbo wa posta ni 53213.

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Mbeya
Jamii:Wilaya ya Mbeya Vijijini
Santilya

**Santilya** ni kata ya Wilaya ya Mbeya Vijijini katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania. Ipo katika tarafa ya Isangati ikiwa na vijiji kama Itizi, Sanje, Jojo, Iswago, Nsheha, Idunda n.k. Imepakana na kata ya Isuto, ikiwa upande wa magharibi, Ilembo upande wa kusini, Igale upande wa mashariki, kaskazini ni wilaya ya Ileje.

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 17,624 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 17,578  walioishi humo. 

Santilya ni kitovu cha Umalila na wakazi asilia ni hasa Wamalila. Lugha yao ni Kimalila. Kata ya Santilya ina koo kubwa ambazo ni Mwaluanda ambao ni machifu, pia kuna koo kama Mwangwale, Wapyambala, Mwamahonje, Mwasile, Mwasenga, Ngoya n.k. Wamalila ni wakarimu na wachapakazi. 

Wakazi wa Santilya wanajihusisha na kilimo cha viazi mviringo na vitamu, maharagwe, mahindi na pareto ambalo ni zao la biashara. 

Upande wa elimu Wamalila hawakuwa na mwamko mwanzo ingawa sasa wanaonekana kuja kwa kasi. Kuna shule ya sekondari.

Katika mazingira ya Santilya Jeshi la Wokovu lina wafuasi wengi kiasi. 

Msimbo wa posta ni 53211.

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Mbeya
Jamii:Wilaya ya Mbeya Vijijini
Utengule/Usongwe

**Utengule/Usongwe** ni kata ya Wilaya ya Mbeya Vijijini katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania. Kijiji cha Utengule kiko kilomita 16 kutoka Mbeya mjini kupitia Mbalizi. 

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 55,082 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 41,952  walioishi humo. Msimbo wa posta ni 53208.

Mazingira ya Utengule pana mashamba ya kahawa na shamba kubwa ambalo ni mali ya Waswisi walioanzisha pia hoteli ya Utengule Country Club. Kuna kanisa na chuo cha Biblia cha Moravian. 

## Historia
Jina na mahali ni kihistoria; Utengule ilianzishwa na chifu Tovelamahamba Merere II wa Wasangu aliyepaswa kutoka Utengule Usangu baada ya kushambuliwa mara kwa mara na Wahehe chini ya Mkwawa. Alijenga Utengule mpya hapa Usafwa kwenye mtelemko wa mlima Mbeya mahali panapotazama bonde la mto Songwe. Utengule hii ya Merere II ilikuwa mji uliozungukwa na ukuta na sehemu za ukuta huu bado zinasimama kati ya mashamba na nyumba za kijiji. Merere akishirikiana na Wajerumani katika vita ya Wajerumani dhidi ya Wahehe na baada ya kifo cha Mkwawa Merere III alirudi Usangu alipojenga Utengule upya. 

Kabla ya kuondoka Merere aliwahi kuwakaribisha wamisionari Wamoravian walioanzisha kituo cha nje ya mji wa Wasangu mwaka 1895 na kituo hiki cha Wamoravian kilikuwa kitovu kipya cha kijiji. Wamoravian walijenga kanisa, shule na karahana walipofundisha mafundi. Jengo la kanisa lipo hadi leo pamoja na chuo cha Biblia kinachosomesha wainjilisti wa Kanisa la Moravian Kusini Magharibi Tanzania (KMKMT). Askofu Mwafrika wa kwanza wa KMKMT Yohane Wawenza alikuwa mwenyeji wa Utengule.

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Mbeya
Jamii:Wilaya ya Mbeya Vijijini
Utengule

**Utengule** ni jina la sehemu tofauti kusini mwa Tanzania:
*Utengule Usongwe katika wilaya ya Mbeya Vijijini takriban 17 km kutoka Mbeya upande wa kusini-magharibi.
*Utengule Usangu katika wilaya ya Mbarali.

Utengule hizo mbili zina uhusiano wa kihistoria kama makao makuu ya chifu Merere II wa Wasangu aliyehamisha boma lake mwaka 1877 kutoka Usangu kwenda Usafwa kutokana na mashambulio ya Wahehe na kuita boma jipya tena "Utengule".

Kuna pia kata za:
*Utengule (Mlimba) katika Wilaya ya Mlimba, Mkoa wa Morogoro
*Utengule (Makambako) katika wilaya ya Makambako Mjini, Mkoa wa Njombe.
Ilembo

**Ilembo** inaweza kutaja:
*Ilembo (Mbeya vijijini) kata ya Wilaya ya Mbeya Vijijini – Mkoa wa Mbeya - Tanzania 
*Ilembo (Mpanda) - kata ya Wilaya ya Mpanda Mjini – Mkoa wa Rukwa - Tanzania
Shimo jeusi

thumb|220px|Uchoraji wa shimo jeusi jinsi wataalamu wanavyoliwaza kabla ya mwaka 2019 ambapo hakukuwa na picha halisi ya shimo jeusi.
thumb|Picha ya shimo jeusi kwenye kitovu cha galaksi Messier 87 (picha iliyounganishwa kutoka vipimo vingi).
**Shimo jeusi** (kwa Kiingereza: *black hole*) ni jina la eneo katika anga-nje lenye mvutano kubwa, kiasi kwamba hata nuru haiwezi kutoka nje yake. Eneo hili lazungukwa na upeo usioonekana lakini mipaka ya upeo huo ni kama mstari ambao kila kitu kinachoupita hakiwezi kurudi tena kwa sababu kinavutwa mno na mvutano wa shimo jeusi. Eneo hili laitwa "jeusi" kwa sababu nuru yote inayofikia upeo huo inamezwa kabisa, hakuna inayorudishwa tena. 

Hadi sasa haijawezekana kutazama shimo jeusi moja kwa moja. Lakini wataalamu wa fizikia waliwahi kuyatabiri mashimo hayo. Hasa nadharia ya uhusianifu ilitabiri ya kwamba gimba lenye masi kubwa iliyokandamizwa katika eneo dogo litasababisha "shimo jeusi".

Katika miaka ya nyuma wataalamu wa anga wameangalia mahali pengi ambako mwendo wa nyota za eneo fulani si kawaida: unaelezwa kwa kuwepo kwa shimo jeusi katika sehemu hizo maana yake mvutano wake unaathiri mwendo wa nyota au mawingu ya gesi ya angani na kuzivutia kwake. Mwendo huu wa magimba katika mazingira ya mashimo meusi unaonekana kwa wataalamu wa anga.

Mnamo Machi 2019 wataalamu wa anga walifaulu kupata picha kwa kuunganisha vipimo vya paoneaanga kadhaa duniani kote vilivyolengwa vyote majarra Messier 87 (pia: Virgo A) na kupima kama darubini moja kubwa. Mnamo Machi 2021 walifaulu kutoa picha mpya inayowezesha kuelewa zaidi kinachosababisha nusuranyota.

Inaaminiwa kwamba mashimo meusi hutokea wakati wa kufa kwa nyota kubwa zenye masi inayozidi masi ya Jua letu mara tatu au zaidi. Hutokea pia katika viini vya majarra penye maada nyingi kwa karibu.

## Marejeo
## Viungo vya nje
* *Stanford Encyclopedia of Philosophy*: "Singularities and Black Holes" by Erik Curiel and Peter Bokulich.
* Black Holes: Gravity's Relentless Pull – Interactive multimedia Web site about the physics and astronomy of black holes from the Space Telescope Science Institute
* ESA's Black Hole Visualization 
* Frequently Asked Questions (FAQs) on Black Holes
* "Schwarzschild Geometry"
* Hubble site
;Videos
* 16-year-long study tracks stars orbiting Milky Way black hole
* Movie of Black Hole Candidate from Max Planck Institute
* Nature.com 2015-04-20 3D simulations of colliding black holes
* Computer visualisation of the signal detected by LIGO
* Two Black Holes Merge into One (based upon the signal GW150914)
Ikama

Kwa matumizi tofauti ya jina hili angalia Ikama (Rungwe)

**Ikama** ni kata ya Wilaya ya Kyela katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania. 

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 4,732 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 4,724  walioishi humo. 

Msimbo wa posta ni 53716.

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Kyela 
Jamii:Kata za Mkoa wa Mbeya
Bulyaga

**Bulyaga** ni kata ya Wilaya ya Rungwe katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania, yenye Postikodi namba 53501. 

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 7,475 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,393  walioishi humo.

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Rungwe 
Jamii:Kata za Mkoa wa Mbeya
Isongole (Ileje)

Kwa matumizi tofauti ya jina hili angalia Isongole (Rungwe).

**Isongole** ni kata ya Wilaya ya Ileje katika Mkoa wa Songwe, Tanzania. Msimbo wa posta ni 53402.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 14,157 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,893  walioishi humo. 

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Ileje 
Jamii:Kata za Mkoa wa Songwe
Katumba

**Katumba** inaweza kumaanisha
*Katumba (Nsimbo) - kata ya Wilaya ya Nsimbo - Mkoa wa Katavi - Tanzania
*Katumba (Rungwe) - kata ya Wilaya ya Rungwe - Mkoa wa Mbeya - Tanzania
Lwangwa

**Lwangwa** ni kata ya Wilaya ya Busokelo katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania na pia makao makuu ya wilaya hiyo mpya. 

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 11,134 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,668  walioishi humo. 

Msimbo wa posta ni 53529.

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Busokelo 
Jamii:Kata za Mkoa wa Mbeya
Musoma (mji)

**Musoma** ni mji wa Tanzania uliopo kwenye mwambao wa mashariki wa Ziwa Viktoria. Musoma imepata halmashauri na hadhi ya manisipaa. Manispaa hiyo inapakana na Wilaya ya Musoma Vijijini. 

Ni makao makuu ya Mkoa wa Mara. 

Katika sensa ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa mji huo ilihesabiwa kuwa 108,242  na katika ile ya mwaka 2022 walihesabiwa 164,172 .
thumb|Tembo beach.

## Historia
Kabla ya ukoloni eneo la Musoma lilikuwa nchi ya Wakabwa, kundi la Wajaluo waliowahi kuhamia hapa. 

Wajerumani wa kwanza walifika mnamo mwaka 1910: walikuwa wamisionari, kwa majina Dominik na Paulo, waliojenga makazi na shule karibu na makao ya Mtemi Nyabange. 

Wakafuatwa na afisa wa kwanza Mjerumani aliyeitwa na wenyeji "Bwana Sirusi" mwenye kazi ya afisa forodha. Huyu Sirusi alihamia mahali pa Musoma ya leo kwa sababu huko kina cha maji ufukoni kilifaa zaidi kwa meli kufika. Hivyo Musoma ilianzishwa kama bandari na baadaye makao ya ofisa mdogo wa Mkoa wa kikoloni wa Mwanza. 

Baada ya kuondolewa kwa Wajerumani, Waingereza waliingia. Katika eneo la kudhaminiwa la Tanganyika Musoma ilikuwa makao makuu ya wilaya (*district*) ikaingia vile katika Tanzania huru. 

Mwalimu Julius Nyerere alisoma shule Musoma kuanzia mwaka 1934 na tarehe 21 Januari 1953 alirudi huko kufunga ndoa na Maria Waningu Gabriel Magige katika Kanisa Katoliki la Musoma Mwisenge .

## Marejeo 
## Viungo vya Nje 
*Zedekia Oloo Siso, Jan Bender Shetler: Grasp the Shield Firmly, the Journey is Hard: A History of Luo and Bantu Migrations to North Mara (Tanzania), 1850-1950; African Books Collective, 2010
 

Jamii:Mkoa wa Mara
M
Jamii:Miji ya Tanzania
*
Jamii:Musoma
Vita ya miaka 100

right|thumb|300px|Ramani inaonyesha maeneo ya vita

**Vita ya miaka 100** ilikuwa kipindi cha mapigano kati ya Ufaransa na Uingereza kilichodumu miaka 116 kuanzia mwaka 1337 hadi 1453. 

Vita ilianza kwa sababu mfalme Charles IV wa Ufaransa aliaga dunia 1328 bila ya kumwacha mrithi, na mfalme Edward III wa Uingereza aliamini kwamba yeye mwenyewe ana haki ya kurithi cheo hiki kwa kuwa mama yake alitoka katika nasaba ya kifalme ya Kifaransa.

Wafaransa wengi walikataa na hii ilikuwa sababu ya vita.

Mwishowe Waingereza walipaswa kujiondoa katika Ufaransa mzima, hata katika maeneo makubwa waliowahi kuyatawala chini ya mamlaka ya jina tu ya mfalme wa Ufaransa.

## Viungo vya Nje 
* England Hundred Years War Chronology World History Database 
* France Hundred Years War Chronology World History Database 
* Timeline of the Hundred Years War 
* Jean Froissart, "On The Hundred Years War (1337-1453)"  from the Internet Medieval Sourcebook
* The Hundred Years' War (1336-1565) by Dr. Lynn H. Nelson, University of Kansas Emeritus

Jamii:Vita
Jamii:Historia ya Ufaransa
Jamii:Historia ya Uingereza
Buhare

**Buhare** ni kata ya Manisipaa ya Musoma katika Mkoa wa Mara, Tanzania yenye postikodi namba **31111**. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 17,101 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,129 waishio humo.

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Mara
Jamii:Wilaya ya Musoma Mjini
Bunda

**Bunda** ni mji mdogo na makao makuu ya Wilaya ya Bunda katika Mkoa wa Mara, Tanzania. Eneo la mji linajumlisha kata za Balili, Bunda Mjini, Bunda Stoo na Nyasura.  
Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata za mji wa Bunda zina wakazi wapatao  63,001 waishio humo. 
## Marejeo
Jamii:Mkoa wa Mara
Jamii:Wilaya ya Bunda
Nyamatare

**Nyamatare** ni jina la kata mbili katika Mkoa wa Mara nchini Tanzania.

*Nyamatare (Musoma) katika wilaya ya Musoma mjini
*Nyamatare (Serengeti) katika wilaya ya Serengeti
Bukabwa

**Bukabwa** ni kata ya Wilaya ya Butiama katika Mkoa wa Mara, Tanzania yenye postikodi namba **31205**. 

Kata hiyo inajumuisha vijiji vya Bukabwa yalipo makao makuu ya kata, Mmazami na Kirumi.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 13,765 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,002 waishio humo, kwa mchanganuo ufuatao: kijiji cha Bukabwa wakazi wapatao 3,127, kijiji cha Kirumi wakazi 3,291 na kijiji cha Mmazami wakazi 4,584.

Idadi kubwa ya wakazi ni wa kabila la Wakabwa, na kiasi kidogo jamii ya Wazanaki, Wakiroba na Wasimbiti. 

Mwaka wa 2014 kijiji cha Bukabwa kilipata umeme kupitia mradi wa umeme vijijini unaodhaminia na serikali ya Tanzania kupitia wakala wa umeme vijijini (Rural energy Agent-REA).

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Butiama
Jamii:kata za Mkoa wa Mara
Nyakato

**Nyakato** inaweza kumaanisha:
*Nyakato (Bukoba), kata ya Wilaya ya Bukoba Vijijini, Mkoa wa Kagera, Tanzania
*Nyakato (Ilemela), kata ya wilaya ya Ilemela ndani ya jiji la Mwanza, Tanzania
*Nyakato (Musoma), kata ya wilaya ya Musoma mjini, Mkoa wa Mara, Tanzania
Mugango

**Mugango** ni kata ya Wilaya ya Musoma Vijijini katika Mkoa wa Mara, Tanzania, yenye postikodi namba **31211**. 

Kata inajumuisha vijiji vinne ambayo ni Kwibara, Kurwaki, Nyang'oma na Kwikuba.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 11,184 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,121 waishio humo.

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Musoma Vijijini
Jamii:kata za Mkoa wa Mara
Butimba

**Butimba** inaweza kutaja kata mbili za Tanzania:
* Butimba (Bunda) kwenye Wilaya ya Bunda katika Mkoa wa Mara
* Butimba (Nyamagana) kwenye Wilaya ya Nyamagana katika jiji la Mwanza
Iramba (Bunda)

Kwa maana nyingine, tazama Wilaya ya Iramba. 

**Iramba** ni kata ya Wilaya ya Bunda katika Mkoa wa Mara, Tanzania yenye postikodi namba **31519**. 

Kata hiyo inazungukwa na maji pande kuu tatu ikiwa kama rasi iliyoingia katika ziwa Viktoria. Kwa upande wa majini imezungukwa na visiwa kama Ilela, Nyamigongo, Nyambugu, Igali, Burwa, Bugurani na Nyamasanje.

Kata ya Iramba ina vijiji vitano ambavyo ni Isanju, Mugara, Nyarugoma, Sikiro na Mwiruruma. Makao makuu ya kata yapo Isanju. Upande wa nchi kavu vijiji vyote vitano vinavyounda kata hiyo vinaunganishwa na safu ya milima ya Iramba.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 13,850 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,715 waishio humo.

Jamii ya watu wa Iramba ni hasa ya makabila ya Wajita, Wasukuma, Wakerewe na Wajaluo. Wakazi wa kata wanajishugulisha hasa na kilimo, uvuvi, na ufugaji.

Kilimo: maeneo ya kilimo ndani ya kata yanafanyika katika mwambao wa ziwa na maeneo ya milimani (safu za milima ya Iramba). Wakulima wa maeneo hayo hushughulika na mazao ya muhogo, viazi vitamu, uwele na mtama kama mazao ya chakula; pia pamba, mahindi na mpunga kama mazao ya biashara.

Uvuvi: vijana wengi wa Iramba wanajishughulisha na uvuvi; samaki wanaovuliwa ni sato, sangara na dagaa. Maeneo yaliyoshamiri kwa uvuvi ni Mugara, Sikiro, Isanju na Nyarugoma, pamoja na maeneo ya visiwani kama Ilela, Nyamigongo na Igari ambavyo ni vivutio vya wavuvi katika kata ya Iramba. 

Ufugaji: jamii ya Iramba wanajihusisha na ufugaji wa ng'ombe, mbuzi, kondoo na kuku. 

Biashara: kuna wajasiriamali na vikundi mbalimbali vya wakina mama wanaojihusisha na ujasiriamali, pia wafanyabiashara wa samaki, mazao ya chakula, bidhaa mabalimbali na wafanyabiahara kutoka nje.

Vivutio vya Iramba: 
*safu za milima ya Iramba ambayo inaunganisha vijiji vyote vya kata hii
*ziwa Viktoria ambalo limezunguka vijiji vinne vya kata hii na kufanya Iramba kuwa kama rasi iliyoingia majini
*visiwa vinavyozunguka kata hiyo
*daraja kubwa ambalo halikujengwa na binadamu: hili hujulikana kama daraja la Mungu ambalo hutenganisha Mugara na Sikiro (Nyabhikombwe)

Kivuko cha MV MARA huunganisha Iramba na Majita (wilaya ya Bunda na wilaya ya Musoma Vijijini).

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Bunda
Jamii:kata za Mkoa wa Mara