Bertha Lutz

**Bertha Maria Júlia Lutz** (2 Agosti 1894 – 16 Septemba 1976) alikuwa mwanazoolojia wa Brazil, mwanasiasa, na mwanadiplomasia. Lutz alikua mtu mashuhuri katika harakati za kifeministi za Pan Amerika na harakati za haki za binadamu. Alikuwa muhimu katika kupata haki ya wanawake kupiga kura nchini Brazil na aliwakilisha nchi yake katika Mkutano wa Umoja wa Mataifa wa Shirika la Kimataifa, akitia saini jina lake kwenye Mkataba wa Umoja wa Mataifa na kutetea kujumuishwa kwa Kifungu cha 8 katika Mkataba huo. Mbali na kazi yake ya kisiasa, alikuwa mwanahistoria wa asili katika Jumba la Kitaifa la Makumbusho la Brazil, mtaalamu wa vyura wa sumu. Ana aina nne za vyura na aina mbili za mijusi zilizopewa jina lake.

## Maisha 
Bertha Lutz alizaliwa tarehe 2 Agosti 1894, huko São Paulo, Brazil. Alizaliwa na mama wa Kibrtani na baba wa Brazil. Baba yake, Adolfo Lutz (1855–1940), alikuwa daktari wa kuanzisha na mtaalamu wa magonjwa ya milipuko wa asili ya Uswizi, na mama yake, Amy Marie Gertrude Fowler, alikuwa muuguzi wa Kibrtani. Katika miaka yake ya ujana, alikua na shauku katika haki za wanawake. Bertha Lutz alisoma sayansi za asili, biolojia na zoolojia katika Chuo Kikuu cha Paris – Sorbonne akihitimu mnamo 1918. Muda mfupi baada ya kupata digrii zake, alirudi Brazil. Baadaye, angehudhuria Chuo Kikuu cha Shirikisho cha Rio de Janeiro, akihitimu mnamo 1933 na digrii ya sheria. Akiwa Ulaya, pia aliingizwa na kushawishiwa na harakati ya haki ya kupiga kura ya wanawake wenye jeuri. 

## Kazi 
Bertha Lutz alirudi Brazil mnamo 1918 baada ya kazi yake ya masomo ya miaka saba huko Paris. Aliporudi, alijiunga na Legiao da Mulher Brasilera (Legion ya Wanawake wa Brazil) kama mkurugenzi wa utawala wa tume. Lengo lililoanzishwa la shirika hilo, lililoanzishwa na Alice Rego Monterio mnamo 1919, lilikuwa kutoa huduma za kijamii zilizopangwa kwa wanawake nchini Brazil. Baada ya kupata uzoefu wa shirika, Bertha Lutz alianzisha shirika jipya, Liga para a Emancipação Intelectual da Mulher (Liga ya Ukombozi wa Kiakili wa Wanawake), pamoja na Maria Lacerda da Moura mnamo 1920. Shirika hili lilitetea kujumuishwa kwa wanawake katika maeneo ya sayansi. Mnamo 1922, Lutz alianzisha Federação Brasileira pelo Progresso Feminino (Shirikisho la Brazil kwa Maendeleo ya Wanawake, FBPF). Shirika hili lilikuwa tofauti kwani lilijumuisha wanawake kutoka kote Brazil na liliunda jukwaa la kitaifa lililolenga maswala ya kijamii na kiuchumi yanayowakumba wanawake. 

Baada ya muda, FBPF ilipanua lengo lake la maswala ya kijamii na kiuchumi kujumuisha haki ya kupiga kura. Ndani ya mwaka wa kwanza wa kuanzishwa kwa FBPF, Lutz na wanachama wengine walipanga mkutano wa kimataifa utakaofanyika Brazil, ambao ulihudhuriwa na wakuu ndani ya Brazil na kutoka mataifa ya nje, ikiwa ni pamoja na wafeministi mashuhuri kama Carrie Chapman Catt, Ana de Castro Osorio na Rosa Manus. FBPF ilianza kutetea haki za wanawake na kupanua haki ya kupiga kura kwa wanawake kote majimbo ya Amerika, kampeni ambazo Lutz pia alishiriki. Alihudumu kama mjumbe katika Mkutano wa Pan-Amerika wa Wanawake huko Baltimore, Maryland mnamo 1922, na angeendelea kuhudhuria mikutano ya haki za wanawake katika miaka iliyofuata. Mnamo 1925, alichaguliwa kuwa rais wa Muungano wa Kimataifa wa Wanawake wa Amerika. Ushiriki wa Lutz katika kupigania haki ya wanawake kupiga kura ulimfanya kuwa mtu wa kuongoza wa Brazil wa haki za wanawake hadi mwisho wa 1931, wakati wanawake wa Brazil hatimaye walipopata haki ya kupiga kura.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1894
Jamii:Waliofariki 1976
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Jamii:Wanasayansi wa Brazil