open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Emily Ratajkowski

'''Emily O'Hara Ratajkowski'* (alizaliwa London, 7 Juni 1991) ni mwanamitindo na mchezaji wa Marekani. 

Alizaliwa na Wamarekani na kukulia katika Encinitas, California, alijiandikisha na Ford Models akiwa mdogo. Debi yake ya uanamitindo ilikuwa kwenye jalada la toleo la Machi 2012 la gazeti la kijinsia *treats!*, ambalo lilimfanya aonekane kwenye video kadhaa za muziki, ikiwa ni pamoja na "Blurred Lines" ya Robin Thicke, ambayo ilimpeleka kwa umaarufu wa kimataifa.

Debi ya filamu ya Ratajkowski ilikuwa kama mpenzi wa mhusika wa Ben Affleck katika filamu *Gone Girl* ya mwaka (2014). Alionekana katika toleo la 2014 na 2015 la jarida la *Sports Illustrated Swimsuit Issue*, na alifanya debi yake ya kitaalamu ya uanamitindo kwa Marc Jacobs kwenye New York Fashion Week mnamo 2015. Pia amepita kwenye jukwaa la Paris Fashion Week na Milan Fashion Week. Kwa majarida yake ya kimataifa ya *Vogue* na kampeni za mitindo ya juu, Models.com inamrank kama mmoja wa kizazi kipya cha supermodel.

Ratajkowski ni mtetezi wa masuala ya afya ya wanawake kama msemaji wa Planned Parenthood. Kama feminist anayejiutambulisha, Ratajkowski amepokea msaada na pia kritiki kwa maoni yake kuhusu kujieleza kwa kijinsia. Mkusanyiko wake wa insha, *My Body'', ulichapishwa na Metropolitan Books mnamo Novemba 2021 na ulikuwa kwenye orodha ya The New York Times Best Seller list.

## Maisha ya Awali
Emily O'Hara Ratajkowski alizaliwa tarehe 7 Juni 1991 katika Westminster, London, akiwa ni mtoto pekee wa walimu wa Marekani Kathleen Anne Balgley na John David "J.D." Ratajkowski.

## Kazi
### Mapema ya Uigizaji na Utumbuaji wa Video za Muziki 
Kwa msukumo kutoka kwa mkufunzi wa uigizaji, Ratajkowski alikutana na kusaini na wakala wa vipaji ambaye alijuliana na Ford Models.Alisoma katika San Dieguito Academy, shule ya sekondari huko Encinitas, wakati akifanya model na uigizaji huko Los Angeles. Baada ya kucheza katika nafasi za filamu zisizo na maelezo maalum, alionekana kama mpenzi wa Gibby, Tasha, katika vipindi viwili vya msimu wa tatu wa *iCarly* (2009–2010) ya Nickelodeon.

### Kupenya na Kuongezeka kwa Umaarufu 
Video ya "Blurred Lines" ilimpa Ratajkowski umaarufu,

### Upanuzi wa Kitaaluma 
Baada ya kumwona katika video ya "Blurred Lines," Ben Affleck alichagua kumchezesha kama mpenzi wa mhusika wake, katika urekebishaji wa mwaka 2014 wa David Fincher wa riwaya ya Gillian Flynn ya *Gone Girl *.*The San Diego Union-Tribune* ilielezea ufanisi wa Ratajkowski kama "ya kina," wakati Andrew O'Hehir wa *Salon (website)* na Wesley Morris wa Grantland walikuwa na maoni kwamba jukumu lake dogo kama "mwanafunzi wa zamani mwenye hila na mlaghai" lilikuwa la muhimu.

## Maoni ya Kisiasa 
### Uhamasishaji 
Ratajkowski amehamasisha fedha,

## Marejeo 
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Dawn Atkins

**Dawn Atkins** (13 Februari 1962) ni mwandishi  wa hadithi za kweli na hadithi za kubuni, mhamasishaji na mtaalamu wa elimu kutoka Marekani

## Wasifu 
Atkins alianza kuandika kupitia jarida la *Shadows Of...* (1979–1982), kisha akafanya kazi kwenye magazeti kama *The Moore Monitor* na *The Norman Transcript*. Kazi hizi zilimpa nafasi ya kusomea uandishi katika Chuo Kikuu cha Oklahoma. Mwaka 1984 aliacha masomo ili kuwa Mhariri Mkuu wa *Locus Magazine*, ambako alibadilisha muundo wa jarida na kushinda Tuzo ya Hugo (1985). Baada ya hapo mwaka 1989 alirudi chuoni na kumalizia shahada ya uandishi na anthropolojia . Pia alifundisha uandishi na kuandika kwenye magazeti madogo ya kijamii. Atkins ni binti wa Mary E. Atkins, na wote walihusika na harakati za wanawake kuhusu matatizo ya mwonekano wa mwili na kula. Zaidi ya hayo, aliongoza makundi ya Wicca na Neopaganism, akifundisha na kushiriki kwenye matukio ya kijamii

## Marejeo 
Jamii:Waandishi wa Marekani
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Thomas Massie

**Thomas Harold Massie** (Januari 13, 1971) ni mwanasiasa na mhandisi kutoka Marekani. Tangu mwaka 2012 amekuwa mwakilishi wa Jimbo la 4 la Kentucky katika Bunge la Marekani kupitia Chama cha Republican. Eneo analowakilisha linahusisha kaskazini-mashariki mwa Kentucky, pamoja na vitongoji vya Louisville na sehemu ya Kentucky inayopakana na Cincinnati.

Kabla ya Bunge, aliwahi kuwa jaji mteule wa wilaya ya Lewis kuanzia 2011 hadi 2012. Pia alianzisha kampuni ya teknolojia baada ya kusoma katika Chuo Kikuu cha Teknolojia cha Massachusetts (MIT). Massie hutetea serikali ndogo, uwajibikaji wa kifedha, na uhuru wa mtu binafsi.

## Maisha 
Thomas Massie alizaliwa Huntington, West Virginia na akakulia Vanceburg, Kentucky. Alisoma katika Shule ya Upili ya Wilaya ya Lewis, ambako alikutana na mkewe Rhonda. Baba yake alikuwa mjasiriamali wa kuuza bia.

## Kazi 
Mnamo 2010, Thomas Massie aligombea nafasi ya Msimamizi wa Mahakama wa wilaya ya Lewis na kushinda kwa tofauti kubwa dhidi ya mgombea aliyekuwa madarakani, kisha akashinda tena dhidi ya mpinzani wa Chama cha Kidemokrasia kwa karibu pointi 40.  Massie alihudumu kama Judge-Executive wa Lewis hadi 1 Julai 2012, alipojiuzulu. Baada ya Mbunge Geoff Davis kutangaza kustaafu Desemba 2011, Massie alitangaza Januari 2012 kugombea kiti cha Kentucky’s 4th congressional district.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Marekani
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Camila Moreno

**Camila Moreno** (alizaliwa Santiago, 8 Julai 1985) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo wa Chile anayejulikana kwa muziki wa rock na muziki wa kifolklori.  

## Kazi 
Kati ya 2006 na 2008, alishiriki katika duo la muziki la Caramelitus pamoja na Tomás Preuss. Umaarufu wake ulianza mwaka 2009 kupitia albamu ya kwanza *Almismotiempo*, iliyomletea uteuzi wa Latin Grammy kwa Wimbo Bora. 

Mnamo 2015 alitoa albamu yake ya *Mala Madre*, iliyopakuliwa zaidi ya mara 73,000 ndani ya saa 24, jambo ambalo alilizungumzia kama heshima kwa wanawake anaowaheshimu. Mwaka 2016 alishinda Tuzo za Pulsar kwa kua Msanii Bora wa Pop, Wimbo wa Mwaka, na Albamu ya Mwaka. Baadaye aliifufua tena Caramelitus (2019), na kuzindua mradi mpya wa *Pangea* ulioshirikisha albamu mbili, maonyesho ya muziki, na filamu.Pia alishiriki katika maonyesho na kukosoa ukandamizaji wa kijeshi katika maandamano ya kijamii ya Chile (2019) .

## Marejeo 
Jamii:Waimbaji wa Chile
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Monica Das

**Monica Das** ni Mhadhiri Mshirika wa Uchumi katika Gargi College na mjumbe katika Kituo cha Utafiti wa Nchi Zinazokua, Chuo Kikuu cha Delhi, India. Eneo lake la maslahi ni uchumi wa kike. Yeye ni mwanachama wa IAFFE (Shirika la Kimataifa la Uchumi wa Kike), lilio Washington DC. Yeye ni mwandishi wa kitabu *Her Story So Far: Tales of the Girl Child in India* na *The Other Woman*, kitabu kilichohaririwa kilicholenga suala la athari za kijamii na kiuchumi za ndoa za utotoni, bigamia na poligamia kwenye Indeksi ya Maendeleo ya Binadamu na Indeksi ya Maendeleo Inayohusiana na Jinsia. Yeye ni mwana wa mjukuu wa mtunzi maarufu wa Kihindi Fakir Mohan Senapati.

Hivi karibuni amekuwa mwandishi aliyeombwa na IDEA (International Institute for Democracy and Electoral Assistance) ambalo ni Shirika la Kiserikali la Umoja wa Ulaya, Uswidi. Karatasi yake ya uchambuzi inahusu "Mchango wa EU kwa Haki za Wanawake na Ujumuishaji wa Wanawake: Vipengele vya Ujenzi wa Demokrasia Kusini mwa Asia, kwa kumzingatia India."

Ametengeneza na kuongoza filamu kuhusu Fakir Mohan Senapati] ambaye ni mmoja wa waandishi wakuu wa fasihi ya India na anachukuliwa kuwa mtangulizi katika uandishi wa riwaya za kijamii. Filamu hii ‘Anwesan’ ilidhaminiwa na Prasar Bharati|Prasar Bharti na sasa inapatikana katika umbizo la DVD kwenye |Doordarshan Archives]]. Pia ameandika makala nyingi kuhusu sanaa, tamaduni na urithi wa India zilizochapishwa katika majarida mbalimbali.

## Filamu 
**Anwesan* (filamu kuhusu Fakir Mohan Senapati)

## Orodha ya Vitabu Vilivyoteuliwa 
### Vitabu 
* 
* 

## Marejeo 
Jamii:Wanaharakati wa India
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Rozsika Parker

**Rozsika Parker** (27 Desemba 1945 – 5 Novemba 2010) alikuwa mtaalamu wa saikolojia wa Uingereza, mtaalamu wa historia ya sanaa, mwandishi na mfuasi wa usawa wa kijinsia (feministi).

## Maelezo ya Maisha
Parker alizaliwa London na alikulia huko Oxford, akasoma katika Shule ya Wychwood.

Kati ya mwaka 1966–1969, Parker alisoma shahada ya historia ya sanaa ya Uropa katika Taasisi ya Courtauld mjini London. Mnamo 1972, alijiunga na jarida la kike *Spare Rib*. Yeye na Griselda Pollock walianzisha kundi la feministi, The Feminist Art History Collective.

Katika miaka ya 1980, Parker alijaliwa watoto wawili na mchambuzi wa Jungian Andrew Samuels, mvulana na msichana.

Parker alifariki mwaka 2010 akiwa na umri wa miaka 64 kutokana na kansa.

## Urithi
Mnamo 2013, *Rozsika Parker Essay Prize* ilianzishwa na Jarida la Uingereza la Saikolojia ya Kisaikolojia.

Dai la Parker kwamba kushona ilikuwa njia ya kuwaelimisha wanawake na silaha ya upinzani ilisaidia kuendeleza sanaa za nyuzi za kompyuta kama Anastasia Salter anavyoeleza katika insha yake, Re:traced Threads: Generating Feminist Textile Art with Tracery.

## Vitabu
**Old Mistresses: Women, Art and Ideology*, pamoja na Griselda Pollock (1981)
**The Subversive Stitch: Embroidery and the Making of the Feminine (1984)*
* ''Framing Feminism: Art and the Women's Movement 1970–1985* (1987)
**The Subversive Stitch: Embroidery and the Making of the Feminine* (1989)
**Torn in Two: Experience of Maternal Ambivalence* (1995)
* *Mother Love, Mother Hate: The Power of Maternal Ambivalence* (1996)
**The Anxious Gardener (2006)*

## Marejeo 
## Viungo vya nje
* Melissa Benn, "Deep maternal alienation", *The Guardian*, 28 October 2006
* "In Memoriam: Rozsika Parker, Feminist Art Historian and activist"
* Interview with Griselda Pollock about Rosie Parker, *Last Word'', BBC Radio 4, 3 December 2012.

Jamii:Waandishi wa Uingereza
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Thomas Baty

**Thomas Baty** (8 Februari 1869 – 9 Februari 1954) alikuwa mwanasheria wa kimataifa, mwandishi na mtetezi wa usawa wa kijinsia na haki za wanawake kutoka Uingereza. Alisomea sheria katika Chuo Kikuu cha Oxford na kile cha Cambridge, na baadaye akawa mshauri wa kisheria wa serikali ya Japani kuanzia mwaka 1916. Baty alichapisha maandiko mengi kuhusu sheria za kimataifa na kwa jina lake lingine Irene Clyde aliandika riwaya ya *Beatrice the Sixteenth*, akianzisha pia jarida la *Urania* kupinga mgawanyo wa kijinsia. Akiwa Japani, alitetea sera za upanuzi wa nchi hiyo katika vikao vya kimataifa. Ingawa alishutumiwa na Uingereza kwa usaliti, alinyang’anywa uraia badala ya kushtakiwa. Alifariki Ichinomiya, Chiba, akiheshimiwa na viongozi wa Japani.

## Maisha na kazi
Thomas Baty alizaliwa tarehe 8 Februari 1869 huko Stanwix, Cumberland, akiwa mtoto mkubwa wa William Thomas Baty na Mary (née Matthews). Baba yake, mtaalamu wa kutengeneza samani, alifariki Baty akiwa na umri wa miaka saba, jambo lililomfanya kuwa na ukaribu mkubwa na mama yake na dada yake.

Baty pia alifanya kazi zake za uandishi kwa jina la Irene Clyde, akijulikana kwa uanaharakati wa kupinga mfumo dume na mgawanyiko wa kijinsia. Alihoji uhalali wa biological sex, ndoa za kiasili na mfumo wa uzalishaji, huku akihimiza kuenzi mahusiano ya wanawake kwa wanawake.

Mwaka 1909, Clyde alichapisha riwaya ya *Beatrice the Sixteenth*, akiizungumzia nchi ya Armeria. Katika riwaya *Beatrice the Sixteenth*, Armeria ni nchi ya kufikirika ambako hakuna tofauti kati ya mwanaume na mwanamke. Watu wake wote wanaonekana kuwa na tabia za upole na huruma, ambazo mara nyingi huchukuliwa kama za kike. Wanaishi pamoja kwa mshikamano, wakishirikiana bila ubaguzi au mgawanyo wa jinsia.

Baty pia alikuwa mbaguzi wa nyama tangu umri wa miaka 19, akawa makamu rais wa Vegetarian Society ya Uingereza, na mwanachama wa Humanitarian League na Animal Defence and Anti-Vivisection Society.

## Marejeo 
Jamii:Waandishi wa Uingereza
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Cathy J. Cohen

**Cathy J. Cohen** (alizaliwa 1962) ni mwanasayansi wa siasa wa Marekani, mwandishi, feministi, na mwanaharakati wa kijamii, ambaye kazi yake imejikita katika uzoefu wa Waafrika-Waamerika katika siasa kwa mtazamo unaosisitiza mchanganyiko wa utambulisho. Kwa sasa, ni Profesa wa David na Mary Winton Green katika Sayansi ya Siasa na Chuo cha Chuo Kikuu cha Chicago, na aliwahi kuwa Mkurugenzi wa Kituo cha Utafiti wa Rangi (2002–05).  

## Maisha ya awali na elimu 
Cohen alikulia katika familia ya wafanyakazi Weusi huko Toledo, Ohio. Alipata shahada yake ya kwanza kutoka Chuo Kikuu cha Miami, na shahada ya uzamivu (Ph.D.) kutoka Chuo Kikuu cha Michigan mwaka 1993. Alianza taaluma yake ya kitaaluma katika Chuo Kikuu cha Yale, ambako alipata hadhi ya kuwa mhadhiri wa kudumu. Cohen alijiunga na kitivo cha Chuo Kikuu cha Chicago mwaka 2002.  

## Kazi na mchangO 
Cohen huandika na kuzungumza mara kwa mara kuhusu jinsia, tabaka la kijamii, kabila, na uhusiano wake na nguvu (falsafa. Mtazamo wake unamuweka katika kundi la wanazuoni wa mrengo wa kushoto wanaojitahidi kuwa na ushawishi kwa sera za kijamii na umma kwa faida ya makundi yaliyotengwa. Cohen, ambaye ni Mwafrika Mmarekani|Mweusi, ni mtafiti mkuu wa Mradi wa Vijana Weusi , utafiti wa kitaifa unaolenga kuelewa mambo yanayoathiri maamuzi, kanuni, na changamoto za kisiasa kwa vijana Weusi.  

Cohen ni mwandishi wa vitabu vifuatavyo:  
- *Democracy Remixed: Black Youth and The Future of American Politics*  
- *Boundaries of Blackness: AIDS and the Breakdown of Black Politics*  
- *Punks, Bulldaggers, and Welfare Queens: The Radical Potential of Queer Politics?*.  

Pia, ni mhariri mwenza wa *Women Transforming Politics: An Alternative Reader* pamoja na Kathleen Jones na Joan Tronto, na mwandishi mwenza wa utafiti kuhusu Vyombo vya Habari Mpya na Ushiriki wa Kisiasa kwa Vijana, sehemu ya mradi wa Youth and Participatory Politics.

Cohen anaeleza kwamba "queer" na "uwepo wa queerness" vimekuwa utambulisho wa kisiasa kwao wenyewe, jambo ambalo, kwa mtazamo wake, linaweza kupunguza uwezo wa mwelekeo wa queering kuleta mabadiliko. Kwa maneno mengine, kuwa queer kumezidi kuwa utambulisho wa kawaida, hali inayoweza kudhoofisha nafasi yake kama njia ya upinzani dhidi ya kanuni kuu za kijamii. Hivyo, badala ya kuwa njia ya kupinga utambulisho wa kisanduku na heteronormativity, queer imekuwa mojawapo ya utambulisho wa kawaida. Cohen anahitimisha kwa mtazamo wa matumaini, akitambua kuwa huenda maono yake ya upinzani wa queer si yale aliyodhani miaka ishirini iliyopita, lakini anaona uwezekano wa mabadiliko makubwa kupitia feministi Weusi wa sasa na wanaharakati wa queer.  

## Tuzo na heshima 
Ameshinda tuzo kadhaa, zikiwemo:  
- Tuzo ya Mtafiti ya **Robert Wood Johnson Investigator’s Award**.  
- Udhamini wa **Robert Wood Johnson Scholars in Health Policy Research Fellowship**.  

## Marejeo 
Jamii:Waandishi wa Marekani
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Nh. Dini

**Nurhayati Srihardini Siti Nukatin Coffin** (anajulikana zaidi kwa jina lake la uandishi **Nh. Dini**; wakati mwingine huandikwa kama **NH Dini**; 29 Februari 1936 – 4 Desemba 2018) alikuwa mwandishi wa riwaya wa Indonesia na mwanaharakati wa haki za wanawake (*feminist*). Alikuwa mtoto wa mwisho kati ya watano wa Saljowidjojo na Kusaminah. Asili ya moja ya matawi ya familia yake inahusiana na watu wa **Bugis** kutoka Sulawesi Kusini.  

## Maisha
Dini alisema kuwa alianza kupenda kuandika alipokuwa katika darasa la pili. Mama yake alikuwa **msanii wa batiki** aliyekuwa akichota msukumo wake kutoka tamaduni za Kijava. Mama yake alimwimbia hadithi na mashairi yaliyoandikwa kwa **alfabeti ya Kijava**. Kipaji chake cha uandishi wa fasihi kilidhihirika mapema, na akiwa na umri wa miaka kumi na tano, alisoma mashairi yake kwenye kituo cha Radio Republik Indonesia (RRI) mjini Semarang.  

Mnamo 1956, alipokuwa akifanya kazi kama mhudumu wa ndege katika Garuda Indonesia Airways, alichapisha mfululizo wa hadithi unaoitwa *Dua Dunia* (*Dunia Mbili*). Pia alifanya kazi kwa muda mfupi kama mtangazaji wa redio.  

Mnamo 1960, alifunga ndoa na Yves Coffin, aliyekuwa balozi mdogo wa Ufaransa huko Kobe, Japani. Walibahatika kupata watoto wawili: Marie-Claire Lintang na Pierre-Louis Padang, anayejulikana sana kwa **kuongoza kwa pamoja filamu zote nne za mfululizo wa *Despicable Me.  

Awali, Dini aliishi na mumewe huko Japani, kisha walihamishiwa Phnom Penh. Mnamo 1966, walirejea **Ufaransa** na baadaye wakahamishiwa **Manila**. Mnamo 1976, walipelekwa Detroit.  

Mnamo 1984, ndoa yao ilivunjika, na Dini alirejea Indonesia, ambako alirejesha uraia wake wa Indonesia. Kwa miaka mingi, aliongoza **shirika lisilo la faida** lililojikita katika kusaidia **elimu ya watoto na vijana**.

## Kifo
Dini alifariki dunia tarehe 4 Desemba 2018 kutokana na **ajali ya barabarani** baada ya gari la teksi aina ya **Toyota Avanza**, alilokuwa akisafiria, kugongana na lori katika barabara kuu mjini **Semarang**. Mwili wake ulichomwa moto siku iliyofuata katika mji wa **Ambarawa**.

**Urithi**
Mnamo Februari 29, 2020, Google ilisherehekea kumbukumbu ya miaka 84 ya kuzaliwa ya Nh. Dini kwa kutumia Google Doodle.

## Marejeo 
Jamii:Wanaharakati wa Indonesia
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Mlima Pollino

**Mlima Pollino** ni safu ya milima ya Italia Kusini, kati ya mikoa ya Basilicata na Calabria.

Kilele cha juu kipo mita 2167 juu ya usawa wa bahari.

Hifadhi yake ndiyo kubwa kuliko zote nchini na imeorodheshwa na UNESCO kama Urithi wa Dunia.

Jamii:milima ya Italia
Jamii:Hifadhi za Taifa za Italia
Jamii:Urithi wa Dunia
Afrobeat

**Afrobeat** (pia inajulikana kama **Afrofunk**) ni aina ya muziki kutoka Afrika Magharibi unaochanganya athira kutoka katika muziki wa Kiyoruba, muziki wa Ghana (kama highlife), na athari kutoka kwa muziki wa Marekani kama funk, jazz, na soul. Aina hii inajulikana kwa umakini wake kwa sauti za kuimbwa, midundo tata inayoshirikiana, na ngoma. Mtindo huu wa muziki ulianzishwa katika miaka ya 1960 na mpiga vyombo kiongozi wa bendi kutoka Nigeria Fela Kuti, ambaye aliipa umaarufu ndani na nje ya Nigeria. 

Afrobeat inatofautiana na Afrobeats, aina ya muziki inayochanganya sauti zinazotoka Afrika Magharibi katika karne ya 21. Hii inachukua athari kutoka kwa miziki kama hip hop, house, jùjú, ndombolo, R&B, soca, na dancehall. Hizi mbili, ingawa mara nyingi hujikuta zikitatanishwa, si sawa. pamoja na tamaduni za uimbaji, midundo, na vyombo vya Kiyoruba. Mwishoni mwa miaka ya 1950, Kuti aliondoka Lagos kwenda kusoma nchini Uingereza katika Shule ya Muziki ya London, ambapo alipata masomo ya piano na ngoma na alijifunza muziki wa jazz. Fela Kuti alirejea Lagos na kuanzisha mchanganyiko wa muziki wa highlife na jazz, ingawa hakupata mafanikio ya kibiashara.

Aliporudi Nigeria, Kuti alibadili jina la bendi yake kuwa "Africa 70," na akaanzisha sauti ya Afrobeat. Baada ya bendi yake kujulikana nchini Nigeria na Afrika Magharibi. Ukaazi wake na Smith, ulimfanya pia abadili kabisa muundo wa mashairi yake kutoka starehe hadi harakati za kupigania uhuru wa Afrika katika miaka ya 1970.
## Marejeo
## Viungo vya nje
* Afrobeat (BBC archived page)
* Fela Kuti coined Afrobeat in Accra out of hate for James Brown – Prof John Collins

Jamii:Muziki wa Afrika
Mapishi ya Rwanda

Mapishi ya **Rwanda** yanategemea vyakula vya asili vinavyozalishwa na kilimo cha jadi cha kujikimu na kihistoria kimekuwa kikitofautiana katika maeneo mbalimbali nchini humo.

Wanyarwanda wa sasa hula nyama kwa wingi. Katika mikahawa ya mji mkuu wa Kigali, wenyeji na wageni hula vyakula mbalimbali kutoka mataifa tofauti, ikiwa ni pamoja na vyakula vya India, China, Italia, na Afrika.. Vinywaji vingine maarufu nchini Rwanda ni pamoja na juisi za matunda, divai, bia na soda (Fanta) kwa wale wasiokunywa pombe. Bia zinazozalishwa Rwanda ni pamoja na Primus, Mützig na Amstel. Katika maeneo ya vijijini, *urwagwa* ni bia inayotengenezwa kutokana na juisi ya ndizi iliyokama ambayo imechanganywa na unga wa mtama uliokaushwa.

Bia ni sehemu ya sherehe na ritwali za kitamaduni na kwa kawaida hutumika na wanaume pekee. *Ikigage* ni kinywaji chenye pombe kinachotengenezwa kutoka kwa mtama kavu na kinaaminika kuwa na nguvu za kiasili za matibabu. *Ubuki* ni kinywaji kinachotengenezwa kutoka kwa asali iliyooza yenye asilimia 12 ya pombe.

## Tazama pia
* Mapishi ya Uganda

## Marejeo
## Vitabu
*
*
*
*

Jamii:Chakula cha Kiafrika
Jamii:Afrocrowd 2025
Diane Guthrie-Gresham

**Diane Claire Guthrie-Gresham** (alizaliwa 24 Oktoba 1971) ni mwanariadha mstaafu wa kike kutoka Jamaika ambaye alibobea katika mbio za kuruka kwa Muda Mrefu na Heptathlon wakati wa uchezaji wake. 

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Jamaika
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1971
Gawain Guy

**Gawain Guy** ni mwanariadha wa mbio za kati wa Michezo ya Olimpiki wa Jamaika ambaye aliwakilisha nchi yake katika mbio za mita 1500 za wanaume katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya mwaka 1984. Wakati wake ulikuwa 3:52.05 katika joto la kwanza. 

Guy alikuwa mwanariadha wa kwanza wa dakika nne kwa timu ya wimbo na uwanja wa Rice Owls. 

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Jamaika
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1962
Ernle Haisley

**Ernest Leighton "Ernle" Haisley** (alizaliwa 20 Juni 1937) ni mwanariadha wa zamani wa Jamaika ambaye alishiriki katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya mwaka 1956. 

Mwaka 1956, Haisley alishiriki katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya mwaka 1956 huko Melbourne. Alifikia urefu wa mita 1.96 katika fainali, na kumweka wa 15.

Haisley aliwakilisha Jamaika katika Michuano ya Milki ya Uingereza na Jumuiya ya Madola ya mwaka 1958 akishinda dhahabu katika kuruka juu kwa urefu wa 6 ft 9 in (2.06 m). Hii ilisalia kuwa rekodi ya kuruka juu ya Michezo ya Jumuiya ya Madola hadi mwaka 1962. 

Katika mwaka uliofuata, aliwakilisha *British West Indies* katika Michezo ya *Pan American* ya mwaka 1959, akishinda shaba yenye urefu wa mita 2.00. Mafanikio yake ya mwisho katika mashindano makubwa yalikuwa ya Riadha katika michezo ya Amerika ya Kati na Karibea ya mwaka 1962 huko Kingston, Jamaika, ambapo alishinda shaba yenye urefu wa mita 1.94. 

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Jamaika
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1937
Owen Hamilton

**Owen Hamilton** (alizaliwa 21 Aprili 1959) ni mwanariadha wa masafa ya kati wa Jamaika ambaye alishiriki katika mbio za mita 800 katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya mwaka 1980 na 1984. 

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Jamaika
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1959
Chelsea Hammond

**Chelsea Hammond** (alizaliwa New York 2 Agosti 1983) ni mwanariadha wa kuruka kwa muda mrefu wa Jamaika, ambaye alishiriki katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto ya mwaka 2008 huko Beijing.  Alikaribia kukosa kutoka kwenye jukwaa katika mbio ndefu za wanawake, wakati Blessing Okagbare wa Nigeria alipopata alama yake bora ya mita 6.91 katika jaribio lake la tatu la kutwaa medali ya shaba. Mwaka wa 2017, mshindi wa pili, Tatyana Lebedeva alikuwa na mtihani mzuri wa turinabol na aliondolewa kwenye medali yake ya fedha. Medali ziligawanywa tena na Blessing Okagbare akasogezwa mbele hadi medali ya fedha, na Chelsea Hammond akasogezwa mbele hadi kufikia medali ya shaba.

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Jamaika
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1983
Tipitaka

thumb|Tipitaka
**Tipitaka** (kipali: Tipiṭaka) ni kitabu kitakatifu cha Ubuddha katika lugha ya Kipali. Jina hutafsiriwa kama vikapu vitatu.

## Maudhui 
Tipitaka ina sehemu tatu. Ya kwanza inahusu nidhamu ya kimonaki. Sehemu ya pili ina mahubiri ya Gautama Buddha. Sehemu ya tatu ina metafizikia changamano.
* Vinayapitaka
* Suttapitaka
* Abhidhammapitaka

## Tazama Pia 
* Kisanskrit

## Viungo vya nje 
* Tipitaka
* Mangala Sutta kwa kiswahili

Jamii:Ubuddha
Lugha za Rwanda

[thumb|350px|Bango la kampeni ya kupinga [UKIMWI likiwa kwa Kiingereza, Rwanda.]]

Kinyarwanda ni lugha ya taifa ya Rwanda, na lugha ya kwanza ya takriban idadi yote ya watu wa nchi hiyo. Ni mojawapo ya lugha rasmi za nchi hiyo pamoja na Kiingereza, Kifaransa, na Kiswahili.

Kifaransa kilikuwa lugha ya utawala tangu wakati wa utawala wa Ubelgiji, kati ya Vita vya Kwanza vya Dunia na uhuru mnamo 1962. Tangu mauaji ya kimbari ya mwaka 1994, matatizo ya uhusiano na serikali ya Ufaransa zilizofuata ni taratibu za kurudi kwa wakimbizi wengi wa Kitutsi kutoka Uganda kumeleta ongezeko la matumizi ya Kiingereza kwa sehemu kubwa ya watu na utawala.

Mnamo mwaka 2008, serikali ilibadilisha lugha ya ufundishaji kutoka Kifaransa hadi Kiingereza. Kufikia mwaka 2018, serikali ya Rwanda ilianzisha Kifaransa kama somo la lugha ya kigeni katika shule za msingi, na Kifaransa kilikuwa kinatumika kwa wingi miongoni mwa tabaka la juu la jamii. Mtaalamu wa historia wa Rwanda, Antoine Mugesera, alisema kuwa Kifaransa bado kinatumika miongoni mwa wasomi, lakini Kinyarwanda kinatumika kwa masuala yanayohusiana na mada rahisi na ujumbe. Kiingereza sasa kinachukuliwa kama lugha kuu miongoni mwa lugha za kigeni.

Kiswahili kinatumika na baadhi ya watu, hasa katika biashara, na kinafundishwa kama somo shuleni.

Kwa mujibu wa sensa ya mwaka 2022, kiwango cha uelewa wa kusoma na kuandika kwa watu wenye umri wa miaka 15 na zaidi kilionyesha kuwa Kinyarwanda ndicho kinachotumika kwa kiwango cha juu kwa 78.3% ya wakazi. Kiingereza kilifuata kwa 21.2%, Kifaransa kwa 8.2%, na Kiswahili kwa 4.0%

Wakazi wa Kisiwa cha Nkombo cha Rwanda hutumia Kimashi, lugha inayohusiana kwa karibu na Kinyarwanda.

## Marejeo
## Viungo vya nje
* Hali ya Lugha ya Rwanda (kwa Kifaransa)
* Ntakirutimana, Évariste (Chuo Kikuu cha Kitaifa cha Rwanda). "KIFARANSA NCHINI RWANDA" (Archive). Chuo Kikuu cha Nice.
* Steflja, Isabela. "The Costs and Consequences of Rwanda’s Shift in Language Policy" (Archive). Africa Initiative. 31 Mei 2012.
* McGreal, Chris. "Kwa nini Rwanda ilisema kwaheri kwa Kifaransa" (Archive). *The Guardian*. Ijumaa 16 Januari 2009.
DJ Jazzy Jeff & the Fresh Prince

**DJ Jazzy Jeff & the Fresh Prince** lilikuwa kundi la muziki wa hip hop kutoka Philadelphia ya Magharibi, Pennsylvania. Kundi liliundwa na rapa na mwigizaji Will Smith (anayejulikana kama The Fresh Prince) pamoja na DJ Jeff Townes (DJ Jazzy Jeff).

Walikuwa hai kimuziki kuanzia 1986 hadi 1994 na mara chache baadaye. Walikuwa kundi la tatu la rap katika historia ya kurekodi kupata cheti cha platinamu, baada ya Run-DMC na Beastie Boys. Walipokea Tuzo ya Grammy ya Utendaji Bora wa Rap ya kwanza mnamo 1989 kwa kibao "Parents Just Don't Understand" (1988). Wimbo wao uliopata mafanikio makubwa zaidi ulikuwa "Summertime" (1991), ambao uliwapa Grammy yao ya pili na kufika nafasi ya 4 kwenye chati ya *Billboard* Hot 100.

DJ Jazzy Jeff & the Fresh Prince wameuza zaidi ya nakala za albamu milioni 5.5 nchini Marekani. Onyesho lao la hivi karibuni lilikuwa mwezi Novemba 2023. Smith na Townes pia wamerekodi nyimbo chini ya jina la Will Smith kama msanii wa kujitegemea.

Wawili hawa huesabiwa kuwa sehemu ya Kizazi cha dhahabu cha hip hop.
## Diskografia
**Rock the House* (1987)
*''He's the DJ, I'm the Rapper* (1988)
**And in This Corner...* (1989)
**Homebase* (1991)
**Code Red'' (1993)
## Marejeo
## Viungo vya nje
*
*
*
*Jeff and Fresh Prince Fansite
*

Jamii:Wanamuziki wa Marekani
Katrine Kielos

**Katrine Linda Mathilda Kielos** (alijulikana kama **Katrine Marçal** kuanzia 2014 hadi 2023; alizaliwa Lund, 24 Oktoba 1983) ni mwandishi na mwandishi wa habari wa gazeti la kila siku la Kiswidi *Dagens Nyheter*.

## Maelezo ya Maisha
Kielos alifanya kazi kama mhariri mkuu wa gazeti la Kiswidi *Aftonbladet* ambapo aliandika hasa makala kuhusu siasa za kifedha za Kiswidi na kimataifa na ukimbizi wa wanawake. Ana shahada ya Bachelor kutoka Chuo Kikuu cha Uppsala na pia amekuwa mwandishi huru kwa kurasa za utamaduni za *Expressen*. Mwaka 2013, gazeti la Kiswidi *Dagens Nyheter* lilimpatia Kielos tuzo ya Lagercrantzen ya tatu kwa wakosoaji. Alipokea Jolo Prize for Journalism|Tuzo ya Jolo kwa Uandishi wa Habari mwaka 2015.

Kielos amehoji wanauchumi na wawekezaji wakuu kama Nassim Nicholas Taleb na Steve Eisman kama sehemu ya kazi yake kwa kituo cha habari cha kifedha cha Kiswidi EFN. Hoja yake na waziri wa zamani wa fedha wa Ugiriki Yanis Varoufakis kuhusu mgogoro wa deni la Ulaya imeangaliwa zaidi ya mara milioni moja kwenye YouTube.  
Mwaka 2015, alitajwa kama mmoja wa Wanawake 100 wa BBC.

## Vitabu alivyovandika
Mbali na uandishi wake wa habari, Kielos pia ameandika vitabu viwili hadi sasa. Kitabu chake maarufu zaidi ni *Det enda könet* (*Jinsia Pekee*, kwa Kiswidi), kinachozungumzia uhusiano kati ya uchumi na patriarchy, kilichaguliwa kwa Tuzo ya Agosti mwaka 2012. Tafsiri ya Kiingereza na Saskia Vogel ilichapishwa nchini Uingereza kwa jina ''Who Cooked Adam Smith's Dinner?*. Kitabu hiki kimeshachapishwa kwa lugha 20. Margaret Atwood alisema kuwa ni "Kitabu cha busara, chekecha, kisicho na uchovu juu ya uchumi, fedha [na] wanawake."

### *Nani Aliyempikia Adam Smith Chakula cha Jioni?* 
Kitabu **Who Cooked Adam Smith's Dinner?''* cha mwaka 2012 kilichoandikwa na Kielos ni ukosoaji wa kike wa uchumi ambacho kinahusu kupuuzwa kwa kihistoria kwa mchango wa wanawake, hasa katika nyanja za kazi za nyumbani. Kielos anahoji mtazamo rahisi wa "mtu wa kiuchumi" na anasisitiza ushawishi wa itikadi za kibepari za kisasa katika fikra za kiuchumi. Anafuatilia maendeleo ya taaluma ya uchumi, ikionyesha jinsi mtazamo wa dhana potofu ya kiuchumi ulivyoonekana awali kuwa jambo la kipuuzi na lisilokubalika lakini polepole ukawa wa kawaida, jambo linalodhihirishwa na mawazo ya Gary Becker.

## Maisha binafsi
Iliripotiwa mwaka 2012 kwamba alikuwa akiishi Hertfordshire, Uingereza. Hapo awali alikuwa ameolewa na mbunifu wa bustani wa Uingereza, Guy Marçal.

## Vitabu
* 2012 – Who Cooked Adam Smith's Dinner?|*Det enda könet* (''Who Cooked Adam Smith's Dinner?*)  
* 2021 – *Mother of Invention: How Good Ideas Get Ignored in an Economy Built for Men* Tafsiri ya Kiingereza ya *Att uppfinna världen''

## Marejeo 
Jamii:Waandishi wa Uswidi
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Naira

**Naira** (NGN **₦**) ni sarafu rasmi ya Nigeria na inadhibitiwa na Benki Kuu ya Nigeria (CBN). Naira ilianza kutumika rasmi tarehe 1 Januari 1973, ikichukua nafasi ya pauni ya Nigeria, na hivyo kuwa sarafu ya kwanza ya desimali katika historia ya nchi hiyo. Alama ya sarafu ni "₦", na imegawanyika katika vitengo vidogo vinavyojulikana kama kobo.

## Historia
Naira ilianzishwa kama sehemu ya mageuzi ya fedha yaliyofanywa na serikali ya Nigeria mwaka 1973. Kabla ya hapo, Nigeria ilitumia Pauni ya Nigeria, ambayo ilikuwa imejikita kwenye mfumo wa zamani wa Uingereza wa pauni, shilingi na peni. Mageuzi haya yalilenga kuleta urahisi wa miamala na uwiano wa mfumo wa kimataifa wa fedha.

Katika miaka ya 1980 na 1990, Naira ilikumbwa na mfumuko mkubwa wa bei na kushuka kwa thamani kutokana na mdororo wa kiuchumi na kushuka kwa mapato ya mafuta. Mwaka 2023, Nigeria ilianzisha mchakato wa kubadilisha muundo wa noti kadhaa kwa nia ya kupambana na pesa bandia na kuimarisha udhibiti wa fedha taslimu.

## Viwango
### Noti
Noti zinazotumiwa kwa sasa nchini Nigeria ni pamoja na:
* ₦50
* ₦100
* ₦200
* ₦500
* ₦1,000

Noti hizi zina michoro ya viongozi wa kihistoria, alama za kiutamaduni, na mandhari ya Nigeria.

### Sarafu
Sarafu zilizopo ni pamoja na:
* Kobo 50
* ₦1
* ₦2

Sarafu zinatumiwa hasa kwa miamala midogo na mara nyingi hupatikana mijini kuliko vijijini.

## Sifa za Usalama
Noti za Naira zina sifa mbalimbali za kiusalama kama:
* Alama za maji
* Nyuzi za usalama
* Wino unaobadilika rangi
* Maandishi madogo yanayohitaji lenzi kuona
* Vipengele vya kuguswa kwa watu wasioona

## Thamani
Naira ni sarafu inayoelea kulingana na mabadiliko ya soko, lakini Benki Kuu ya Nigeria huingilia mara kwa mara kuzuia kushuka kwa thamani kupita kiasi. Kufikia Machi 2024, dola moja ya Marekani ilikuwa ni sawa na takribani ₦1,460. Mfumuko wa bei na upungufu wa akiba ya fedha za kigeni vimechangia kushuka kwa thamani ya Naira katika miaka ya hivi karibuni.

## Matumizi
Naira inakubalika rasmi katika miamala yote nchini Nigeria. Hata hivyo, kwa sababu ya kupungua thamani ya sarafu na kupanda kwa gharama za maisha, watumiaji wengi wanategemea zaidi malipo kwa njia ya dijitali kama vile miamala ya simu na kadi za benki. Sarafu za kigeni kama dola ya Marekani hutumika katika biashara ya kimataifa na akiba.

## Marejeo
Jamii:pesa
Jamii:Uchumi wa Nigeria
Jamii:Nigeria
Greg Haughton

**Gregory Haughton** (alizaliwa 10 Novemba 1973) ni mwanariadha wa Jamaika wa mbio za mita 400 ambaye alishinda medali tatu za Olimpiki, moja(1) mwaka 1996 na mbili(2) mwaka 2000 katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto. Ubora wake binafsi kwa mita 400 ulikuwa sekunde 44.56. 

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Jamaika
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1973
Lafriki

**Lafriki** ni jina la familia la kutoka kaskazini mwa Afrika linapatikana zaidi nchini Moroko na maeneo yanayozunguka. Inadhaniwa kuwa jina hilo linatokana na neno la Kiarabu "Afriki" (أفريقي), linalomaanisha "Mwenyeji wa Afrika." Kielezi "La-" ni tafsiri ya lugha za Kirumi (labda Kihispania au Kifaransa) ya kifasiri cha Kiarabu "Al-"

Katika muktadha wa kihistoria, majina kama Lafriki yalitumiwa mara nyingi kuashiria asili ya kijiografia au utambulisho wa mtu. Hivyo, "Lafriki" inaweza kutafsiriwa kama "Mwenyeji wa Afrika," ikionyesha mizizi ya kifamilia au uhusiano na bara la Afrika, hasa katika muktadha wa kitamaduni au kabila.

Kihistoria, jina hili la familia linaweza kuwa lilitumiwa kurejelea familia zilizohama kutoka Al-Andalus (Hispania ya Kiislamu) kuelekea Afrika Kaskazini wakati wa au baada ya Reconquista, au zilizotambulika kama "Waafrika" na Wahispania au watu wa maeneo hayo ili kuonyesha asili yao ya kijiografia na kitamaduni.

## Watu maarufu 
* Ayub Lafriki – mtu wa Moroko na mtetezi wa maendeleo ya kiuchumi na anga katika Afrika.

## Marejeo 
Jamii:majina ya ukoo
Jeshi la Ukombozi wa Rwanda

**Jeshi la Ukombozi wa Rwanda** (*Kiingereza:* Army for the Liberation of Rwanda, ALiR; *Kifaransa*: Armée pour la Libération du Rwanda, ALiR; *Kinyarwanda:* Ingabo zo Kubohoza u Rwanda, IzKR) lilikuwa kundi la waasi ambalo kwa kiasi kikubwa lilikuwa na wanachama wa zamani wa Interahamwe na Wanajeshi wa Rwanda. 

Likifanya kazi zaidi katika mikoa ya mashariki mwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo kwenye mpaka na Rwanda, lilifanya mashambulizi wakati wote wa vita vya pili vya Kongo dhidi ya vikosi vilivyofungamana na Rwanda na Uganda. Mnamo mwaka 2000, ALiR ilikubali kuungana na vuguvugu la upinzani la wahutu lililokuwa na makao yake mjini Kinshasa na kuwa chama kipya cha Democratic Forces for the Liberation of Rwanda (FDLR). ALiR ilichukuliwa kwa sehemu kubwa na FDLR ilipofika mnamo 2001.

## Marejeo 
Jamii:Historia ya Rwanda
Jamii:Historia ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Joseph Henry Sharp

**Joseph Henry Sharp** (27 Septemba 1859 - 29 Agosti 1953) alikuwa mchoraji wa nchini Marekani na mwanachama mwanzilishi wa Jumuiya ya Wasanii ya Taos (Taos Society of Artists) ambayo anachukuliwa kuwa "Baba wa Kiroho".

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1859
Jamii:Waliofariki 1953
Jamii:Wanaume wa Marekani
Jamii:Wachoraji wa Marekani
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania
Africa's World War (kitabu)

'''''Africa's World War: Congo, the Rwandan Genocide, and the Making of a Continental Catastrophe***. Kilichapishwa awali mwaka wa 2009 kama ***From Genocide to Continental War: The 'Congolese' Conflict and the Crisis of Contemporary Africa'''* ni kitabu cha mwanahistoria mfaransa Gérard Prunier. Kilichapishwa awali mwaka wa 2009 na C. Hurst & Co., kisha kikachapishwa tena nchini Marekani baadaye mwaka huohuo kwa jina jipya la Oxford University Press. Katika kitabu hicho, Prunier anazungumzia matukio kuanzia mauaji ya kimbari ya Rwanda na kuanguka kwa Zaire kupitia Vita vya pili vya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na miaka iliyofuata.

Prunier aliandika kitabu hiki kama kumbukizi ya Seth Sendashonga.

## Mapokeo 
Anthony Court, katika *Holocaust and Genocide Studies'', alilinganisha kitabu hicho na kazi ya awali ya Prunier, na kuiita "chambuzi zaidi na yenye matarajio makubwa". Court alibainisha jinsi mtazamo wa Prunier kwa chama cha Rwandan Patriotic Front yalivyobadilika tangu alipoandika The Rwanda Crisis, na jinsi alivyohamisha fikra zake kutoka kuangalia tu mafanikio yao katika kukomesha mauaji ya kimbari ya Rwanda, lakini pia uhalifu wao wa kivita na majaribio ya kuanzisha kile alichokiita "udikteta wa kikabila" nchini Rwanda. 

Hata hivyo, Court alikosoa kile alichohisi ni "udhaifu" wa kitabu hicho; yaani, ukosefu wa umakini, ukosefu wa ushahidi ulioweka madai kuhusu kuhusika kwa Marekani, na inaeleza "maswala ya pembeni" ya Prunier kama "kukengeusha" kwa kitabu kwa ujumla.

Uchambuzi wa Financial Times na William Wallis haukuwa na makali au undani sana; katika mapitio yake, Wallis alilielezea kama jaribio la "kabambe" la kuelezea mzozo ambao ungefanya "usomaji usiofaa" ambao ulikuwa muhimu kwa kuingiliwa na magharibi katika migogoro. Vile vile, R. W. Johnson alieleza kitabu hicho kuwa cha "ajabu" kutokana na uandishi wa Prunier na uzoefu wake binafsi katika mzozo wenyewe. 

Johnson anabainisha pia kuchukizwa kwa Prunier kwa majibu ya Magharibi, pamoja na kulinganisha kwake wapiganaji wa ndani na "vampires" kutokana na asili yao ya muda kama wapiganaji, kusita kwao kujihusisha na majeshi mengine, na haja yao ya kupora mali za raia ili kuendelea kuishi.

## Marejeo 
Jamii:Vitabu
Jamii:Historia ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Jamii:Mauaji ya Kimbari ya Rwanda 1994
Emily Blunt

thumb|px300|Emily mnamo 2019.
**Emily Olivia Laura Blunt** (alizaliwa tarehe 23 Februari 1983) ni mwigizaji wa filamu kutoka nchini Uingereza. Amejipatia tuzo kadhaa, ikiwa ni pamoja na Tuzo ya Golden Globe na Tuzo mbili za Screen Actors Guild, pamoja na uteuzi wa Tuzo ya Academy na Tuzo nne za British Academy Film. Mnamo mwaka wa 2020, jarida la Forbes lilimtaja kama mmoja wa waigizaji wa kike waliolipwa zaidi duniani.

Blunt alianza kazi yake ya uigizaji kwenye jukwaa mwaka 2001 katika tamthilia ya The Royal Family na akamwigiza Catherine Howard kwenye mfululizo mfupi wa televisheni Henry VIII (2003). Alicheza kwa mara ya kwanza katika filamu mwaka 2004 kupitia My Summer of Love. Mafanikio yake yalijidhihirisha mwaka 2006 aliposhiriki kama mhusika mkuu katika filamu ya televisheni Gideon's Daughter na filamu ya vichekesho The Devil Wears Prada. Filamu ya kwanza ilimletea Tuzo ya Golden Globe kama Mwigizaji Msaidizi Bora. Umaarufu wake uliendelea kukua kupitia filamu kama The Young Victoria (2009), Salmon Fishing in the Yemen (2011), The Adjustment Bureau (2011), Looper (2012), Edge of Tomorrow (2014), na Into the Woods (2014).

Blunt alipata pongezi kubwa kwa uigizaji wake kama kachero wa FBI mwenye maadili katika filamu ya uhalifu Sicario (2015), kama mlevi katika filamu ya kusisimua The Girl on the Train (2016), na kama mama aliyeponyeka katika filamu ya kutisha ya mume wake John Krasinski, A Quiet Place (2018), ambayo ilimletea Tuzo ya SAG kama Mwigizaji Msaidizi Bora. Baadaye ameshiriki katika filamu zinazofuata Mary Poppins Returns (2018) na A Quiet Place Part II (2021), pamoja na mfululizo mfupi wa The English (2022). Uigizaji wake kama Katherine Oppenheimer kwenye filamu ya Christopher Nolan, Oppenheimer (2023), ulimletea uteuzi wa Tuzo ya Academy kama Mwigizaji Msaidizi Bora.

Tangu mwaka 2006, Blunt amekuwa akifanya kazi na Taasisi ya Marekani ya Kigugumizi kusaidia watoto kuondokana na tatizo hilo kupitia rasilimali za kielimu na kuongeza uelewa wa hali hiyo. Yupo kwenye bodi ya wakurugenzi ya taasisi hiyo, na pia huandaa hafla ya kuchangisha fedha kwa ajili ya ufadhili wa masomo ya matibabu ya usemi kwa watoto na watu wazima.
## Filmografia
## Marejeo
## Viungo vya nje
* 

Jamii:Waigizaji filamu wa Uingereza
Utawala wa sheria

**Utawala wa sheria** ni muundo jumuishi wa kisiasa na wa kisheria kwamba watu na taasisi zote ndani ya nchi au chombo cha kisiasa wanawajibika kwa sheria sawa, wakiwemo wabunge, maafisa wa serikali na mahakimu. Wakati mwingine inasemwa kwa urahisi kwamba "hakuna aliye juu ya sheria" au "wote ni sawa mbele ya sheria". 

Kulingana na Encyclopædia Britannica, inafafanuliwa kuwa "utaratibu, mchakato, taasisi, mazoezi, au kaida inayounga mkono usawa wa raia wote mbele ya sheria, inahimiza aina ya serikali isiyo ya kiholela, na kwa ujumla zaidi inazuia matumizi holela ya mamlaka."

## Marejeo 
Jamii:Sheria
Jamii:Siasa
Rwandan Patriotic Front

**Rwandan Patriotic Front** (kifaransa: Front patriotique rwandais, FPR) ni chama tawala nchini Rwanda.

RPF ilianzishwa mnamo Desemba 1987 na Watutsi wa Rwanda waliokuwa uhamishoni nchini Uganda kwa sababu ya ghasia za kikabila zilizotokea wakati wa Mapinduzi ya Wahutu Rwanda mwaka 1959-1962. Mnamo 1990, RPF ilianzisha vita vya wenyewe kwa wenyewe vya Rwanda katika jaribio la kupindua serikali, ambayo ilitawaliwa na Wahutu. Baadaye, mauaji ya halaiki ya Rwanda yalitokea ambayo yalimalizika tarehe 4 Julai kwa ushindi wa RPF wa nchi nzima.  Chama cha RPF kimetawala nchi tangu wakati huo kama taifa la chama kimoja, na kiongozi wake wa sasa, Paul Kagame, akawa rais wa Rwanda mwaka wa 2000, mpaka sasa.

## Marejeo 
Jamii:Siasa ya Rwanda
Jamii:Mauaji ya Kimbari ya Rwanda 1994
Jamii:Historia ya Rwanda
Mapinduzi ya Rwanda

**Mapinduzi ya Rwanda** (pia yanajulikana kama **Mapinduzi ya Kihutu**, **Mapinduzi ya Kijamii**, au **Upepo wa Maangamizi**; kwa Kinyarwanda: *muyaga*) kilikuwa kipindi cha vurugu za kikabila kati ya Wahutu na Watutsi kuanzia mwaka 1959 hadi 1961 nchini Rwanda. 

Mapinduzi hayo yalishuhudia nchi hiyo ikibadilika kutoka utawala wa kifalme wa Watutsi chini ya mamlaka ya kikoloni ya Ubelgiji hadi kuwa jamhuri huru iliyotawaliwa na Wahutu.

## Marejeo 
Jamii:Historia ya Rwanda
Tuzo za BAFTA

**Tuzo za Filamu za British Academy** (kwa Kiing.: **The British Academy Film Awards**), zinazojulikana zaidi kama **BAFTAs** au **Tuzo za BAFTA** (BAFTA Awards), ni onyesho la kila mwaka la tuzo za filamu linaloandaliwa na British Academy of Film and Television Arts (BAFTA) ili kuheshimu michango bora ya Uingereza na kimataifa katika filamu. Hafla hiyo ilifanyika kwa mara ya kwanza katika sinema kuu ya Odeon (Odeon Cinema) iliyopo Leicester Square, London, kisha katika Royal Opera House kuanzia 2007 hadi 2016. Kuanzia 2017 hadi 2022, tukio hilo liliandaliwa katika Royal Albert Hall, kabla ya kuhamia Royal Festival Hall kwa mwaka wa 2023. Sanamu inayotolewa kwa washindi inaonyesha kinyago cha kisanii (theatrical mask).

Sherehe ya kwanza ya Tuzo za BAFTA ilifanyika mwaka 1949, na kwa mara ya kwanza ilitangazwa moja kwa moja kwenye BBC mwaka 1956, ikiwa na Vivien Leigh kama mtangazaji. Awali, sherehe hiyo ilikuwa ikifanyika mwezi Aprili au Mei; lakini tangu 2001, kwa kawaida hufanyika mwezi Februari.
## Viungo vya nje
* 
* BAFTA Awards database 
* Museum of Broadcast Communications: BAFTA
* IMDB: BAFTA

Jamii:Tuzo za filamu
Makubaliano ya Arusha (Rwanda)

**Makubaliano ya Arusha** (jina rasmi: **Makubaliano ya Amani kati ya Serikali ya Rwanda na waasi wa Rwandan Patriotic Front**, ambayo pia yanajulikana kama *Mkataba wa Amani wa Arusha* au *mazungumzo ya Arusha*) yalikuwa makubaliano (au itifaki) tano zilizotiwa saini jijini Arusha, Tanzania, tarehe 4 Agosti 1993, baina ya serikali ya Rwanda na waasi wa Rwandan Patriotic Front (RPF) juu ya miaka mitatu ya vita vya wenyewe kwa wenyewe. Yakiwa yameandaliwa na Umoja wa Afrika na wakuu wa nchi za eneo la Maziwa Makuu ya Afrika, mazungumzo hayo yalianza tarehe 12 Julai 1992, na kumalizika tarehe 4 Agosti 1993, makubaliano hayo yalipotiwa saini.

## Makubaliano 
Makubaliano ya Arusha yalitazamia kuanzishwa kwa Serikali ya Mpito, ambayo ingejumuisha waasi wa RPF na vyama vitano vya kisiasa vilivyounda serikali ya muda tangu Aprili 1992 kwa kutarajia uchaguzi mkuu. Makubaliano hayo yalijumuisha mambo mengine yanayozingatiwa kuwa muhimu kwa amani ya kudumu: utawala wa sheria, kuwarejesha makwao wakimbizi kutokana na mapigano na makubaliano ya kugawana madaraka, na kuunganisha majeshi ya serikali na waasi.

## Marejeo 
Jamii:Historia ya Rwanda
Jamii:Mauaji ya Kimbari ya Rwanda 1994
Jamii:1993
John Krasinski

mnamo 2013 katika ugawaji wa tuzo za Golden Globe Awards]]
**John Burke Krasinski** ( amezaliwa Oktoba 20, 1979) ni mwigizaji na mtayarishaji wa filamu wa Marekani. Anajulikana kwa uhusika wake kama Jim Halpert katika kipindi cha NBC cha *The Office* (2005–2013), ambapo pia alikuwa mtayarishaji na mwongozaji wa mara kwa mara. Aliongoza, aliandika kwa ushirikiano, na kuigiza katika filamu ya kutisha ya mwaka 2018 *A Quiet Place*, ambayo ilisababisha jarida la *Time* kumtaja kama mmoja wa watu 100 wenye ushawishi mkubwa. Baadaye aliandika na kuongoza mwendelezo wa filamu hiyo, *A Quiet Place Part II* (2020).
Akiwa amesoma sanaa za uigizaji katika Chuo Kikuu cha Brown, Krasinski amecheza katika filamu kadhaa, zikiwemo *Leatherheads* (2008), *Away We Go* (2009), ''It's Complicated*  (2009), *Something Borrowed* (2011), *Promised Land* (2012), na *13 Hours: The Secret Soldiers of Benghazi* (2016). Pia aliongoza na kuigiza katika filamu za vichekesho na maigizo *Brief Interviews with Hideous Men* (2009) na *The Hollars* (2016). Kuanzia 2018 hadi 2023, alicheza kama Jack Ryan mhusika mkuu katika kipindi cha Amazon Prime Video cha kusisimua *Jack Ryan*, ambacho pia alikuwa mtayarishaji mkuu.
Krasinski pia amefanya kazi ya sauti katika filamu za katuni na makala ya runinga, ikiwa ni pamoja na *Monsters University* (2013). Alianzisha kampuni ya utayarishaji wa filamu, Sunday Night Productions, mwaka 2013. Kwa kuunda kipindi cha *Lip Sync Battle'' (2015–2019), alipata uteuzi mara tatu kwa Primetime Emmy Award for Outstanding Structured Reality Program. Ameoa mwigizaji wa Kiingereza Emily Blunt, na pamoja wana mabinti wawili.

## Marejeo
## Viungo vya nje
* 
* 

Jamii:Waongozaji filamu wa Marekani
Jamii:Watayarishaji filamu wa Marekani