open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Uwanja wa ndege wa Songwe

**Uwanja wa ndege wa Songwe**  ni uwanja wa ndege unaohudumia jiji la Mbeya nchini Tanzania. Uko takriban km 20 upande wa magharibi wa jiji katika bonde la mto Songwe. Uwanja huo unaweza kupokea pia ndege kubwa hivyo imechukua nafasi ya uwanja wa ndege wa zamani uliopo katikati ya jiji ambao hauwezi kupokea eropleni kubwa zenye injini za jeti.

## Makampuni ya ndege na vifiko
## Viungo vya nje
*Tovuti ya Mamlaka ya Viwanja vya Ndege Tanzania  

Jamii:Mkoa wa Mbeya
S
622 KK

Makala hii inahusu mwaka **622 KK** (kabla ya Kristo).

## Matukio 
* Katika hekalu la Yerusalemu kinapatikana kitabu cha sheria ya Musa kutoka Israeli kaskazini. Mwanzo wa urekebisho wa mfalme Yosia

## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 7 KK
Uwanja wa ndege wa Tabora

**Uwanja wa ndege wa Tabora**  ni kiwanja cha ndege kinacho hudumia mji wa Tabora nchini Tanzania. 

## Viungo vya nje
*Tovuti ya Mamlaka ya Viwanja vya Ndege Tanzania  

Jamii:Tabora
T
Uwanja wa ndege wa Songea

**Uwanja wa ndege wa Sumbawanga**  ni kiwanja cha ndege kinachohudumia mji wa Songea kusini mwa Tanzania. 

## Viungo vya nje
*Tovuti ya Mamlaka ya Viwanja vya Ndege Tanzania  

S
Jamii:Songea
Uwanja wa ndege wa Pemba

**Uwanja wa ndege wa Pemba / Karume**  ni kiwanja cha ndege kinachohudumia kisiwa cha Pemba nchini Tanzania. 

## Viungo vya nje
*Tovuti ya Mamlaka ya Viwanja vya Ndege Tanzania  

Jamii:Pemba
P
Daraja la Mkapa

**Daraja la Mkapa** ni daraja lenye urefu wa mita 970 linalovuka mto Rufiji nchini Tanzania. Liko katika Mkoa wa Pwani ya Ikwiriri  na Nyamwage. Linapitiwa na barabara ya B2.

Daraja lilifunguliwa rasmi na rais Benjamin Mkapa kwenye tarehe 2 Agosti 2003 likachukua nafasi ya kivuko cha awali. 

## Marejeo
* Milledge, S.A.H. and Kaale, B.K. (2005). Bridging the Gap - Linking timber trade with infrastructure development in Southern Tanzania: Baseline data before completion of the Mkapa Bridge. TRAFFIC East/Southern Africa, Dar es Salaam, Tanzania. ISBN: 0-9584025-9-0, online hapa

M
Daraja la Julius Nyerere

**Daraja la Kigamboni** ni daraja ambalo linavuka mkondo wa Kurasini jijini Dar es Salaam nchini Tanzania. 

Daraja hilo lina urefu wa mita 680, upana wa mita 32 na njia sita za kupitisha magari. Ndilo daraja kubwa katika Afrika ya Mashariki. Lilizinduliwa rasmi tarehe 19 Aprili 2016 na rais John Magufuli na kupewa jina "Daraja la Julius Nyerere" kwa heshima ya rais wa kwanza wa Tanzania Julius Kambarage Nyerere.

Daraja hili limechukua nafasi ya feri iliyosafirisha watu na magari kati ya kata za Kigamboni na Kurasini upande wa jiji. Njia nyingine ya kuvuka bado ni feri kati ya Kigamboni na Kivukoni. 
 lisilo na nguzo majini.]]

K
Daraja la Songwe

**Daraja la Songwe** ni daraja la kimataifa linalovuka Mto Songwe na kuunganisha nchi jirani za Malawi na Tanzania.

S
S
Daraja la Kirumi

**Daraja la Kirumi** ni daraja linalovuka Mto Mara nchini Tanzania. Ujenzi wake ulifadhiliwa kupitia mkopo kutoka Mfuko waMaendeleo wa Afrika (African Development Fund).

## Tazama pia
*Daraja la Mfugale
*Daraja la Mkapa
*Daraja la Julius Nyerere

## Marejeo
K
Daraja jipya la Ruvu

**Daraja jipya la Ruvu** ni daraja linalovuka Mto Ruvu karibu na Mlandizi nchini Tanzania. Ni daraja muhimu kwenye njia ya barabara kuu A7 kati ya Dar es Salaam na Morogoro.

Jamii:Mkoa wa Pwani

R
Daraja la Rusumo

**Daraja la Rusumo** ni daraja la kimataifa linalovuka Mto Kagera na kuunganisha nchi jirani za Rwanda na Tanzania.

## Daraja la kale
Daraja la kwanza ni feleji lenye urefu wa mita 64 lililotengenezwa huko Torino nchini Italia kuanzia mwaka 1966, kusafirishwa hadi Tanzania na kuunganishwa mahali pake mwaka 1972. 

Tarehe 28 Aprili 1994, wakati wa mauaji ya kimbari ya Rwanda, zaidi ya wakimbizi 200,000 walipitia daraja hilo katika muda wa masaa 24. 

Kutokana na kuongezeka kwa usafiri wa kupitia daraja hilo, halikutosha tena, hasa kwa sababu ni jembamba: kuna njia moja pekee kwa magari. Vilevile lilikadiriwa kubeba tani 56 ambazo ni uzito unaopitiwa na malori makubwa. Hivyo mpango wa kujenga daraja jipya ulianzishwa mwaka 2012.

## Daraja jipya
Daraja la pili la Rusumo lilikamilishwa kando ya daraja la kale kwenye mwaka 2014. Daraja hilo lilijengwa na kampuni ya Japani ya Daiho Corporation Company. Daraja lilitengenezwa vipandevipande huko Japani, kupelekwa Dar es Salaam na kusafirishwa hadi Rusumo ambako vipande viliunganishwa. 

Daraja jipya huwa na njia mbili za magari likiwa na uwezo wa kubeba tani 400 kwa wakati mmoja.  

## Marejeo
R
R
Daraja la Selander

**Daraja la Selander** ni daraja kwenye Barabara ya Ali Hassan Mwinyi (Bagamoyo Road) ambalo linavuka mto Msimbazi jijini Dar es Salaam, Tanzania.

Daraja hili lilitengenezwa mwaka 1929 likapewa jina kwa kumbukumbu ya John Einar Selander aliyekuwa mkurugenzi wa kwanza wa ujenzi katika eneo la Tanganyika chini ya utawala wa Waingereza. 

Daraja hili lilipanuliwa na Japan International Cooperation Agency mnamo 1980 kuwa na njia 4 za magari.

Tangu mwaka 2019 daraja la pili limeanza kujengwa takriban mita 300 kando yake upande wa Oyster Bay.

## Marejeo
S
Jamii:Dar es Salaam
Christopher Lee

**Sir Christopher Frank Carandini Lee** (27 Mei 1922 – 7 Juni 2015) alikuwa mwigizaji, mwimbaji na mtunzi wa riwaya kutoka nchini Uingereza. Kwa kazi aliyofanya karibia miaka 70, Lee awali alicheza kama adui na kuwa mashuhuri kupitia kiasi kwa uhusika wake kama Count Dracula katika mfululizo wa filamu za kutisha za Hammer. Nyusika zake zingine za filamu ni pamoja na Francisco Scaramanga kwenye filamu ya James Bond *The Man with the Golden Gun* (1974), Saruman kwenye mfululizo wa za *The Lord of the Rings* (2001–2003) na trilojia ya *The Hobbit* (2012–2014), na Count Dooku katika filamu mbili za mwisho za *Star Wars* (2002 na 2005) na *Star Wars: The Clone Wars* (2008).
## Marejeo
## Bibliografia
*Russ Jones (ed.), ''Christopher Lee's Treasury of Terror*, illustrated by Mort Drucker & others, Pyramid Books, 1966
**Christopher Lee's New Chamber of Horrors*, London: Souvenir Press, 1974
**Christopher Lee's Archives of Terror*, Warner Books, Volume I, 1975; Volume 2, 1976
**Tall, Dark and Gruesome* (autobiography), W.H. Allen, 1977 and 1997
*Marcus Hearn and Alan Barnes, *The Hammer Story: The Authorised History of Hammer Films*, Titan Books, 1997 and 2007 – Foreword by Christopher Lee
*Jonathan Rigby, *Christopher Lee: The Authorised Screen History*, Reynolds & Hearn, 2001 and 2003
*Chris Smith, *The Lord of the Rings: Weapons and Warfare*, HarperCollins, 2003 – Foreword by Christopher Lee
* 
*Nicolas Stanzick, *Dans les griffes de la Hammer'', Paris: Le Bord de l'eau Editions, 2010.
*Laurent Aknin, *Sir Christopher Lee*, Paris: Nouveau Monde Éditions, 2011.
**Monsters in the Movies: 100 Years of Cinematic Nightmares*, by John Landis, DK Publishing, 2011 – Interview with Christopher Lee
**Le Seigneur du désordre* (autobiography, a French version of *Lord of Misrule*), Christopher Lee, Camion Blanc (Coll. "Camion Noir"), 2013.

## Viungo vya nje
* 
* 
* 
* Guardian Profile
* BBC profile

Jamii:Waliozaliwa 1922
Jamii:Waliofariki 2015
Jamii:Waigizaji filamu wa Uingereza
Daraja la Kikwete

**Daraja la Kikwete** ni daraja la kuvuka Mto Malagarasi karibu na Uvinza kwenye Mkoa wa Kigoma nchini Tanzania lililofunguliwa rasmi na rais Jakaya Kikwete tarehe 16 Septemba 2015.

Daraja hilo lilijengwa na kampuni za Korea Kusini M/S Hanil Engineering and Construction Company Ltd ilhali asilimia 41 za gharama za ujenzi (jumla USD milioni 56) zililipwa na serikali ya Korea Kusini.

Daraja lina urefu wa mita 275. Shabaha ya kujengwa ilikuwa pamoja na kurahisisha usafiri wa kwenda Kigoma.

## Marejeo
## Viungo vya nje
* River Malagarasi bridge contract signed, Daily News (Tanzania), 21 Oktob 2010, kupitia web.archive.org, iliangaliwa Februari 2020

K
Daraja la Kisiwa cha Msumbiji

**Daraja la Kisiwa cha Msumbiji** ni daraja yenye urefu wa kilomita 3.8 linalovuka Bahari ya Hindi nchini Msumbiji. Inaunganisha Kisiwa cha Msumbiji na bara la nchi hiyo.

M
Daraja la Dona Ana

**Daraja la Dona Ana** ni daraja linalovuka Mto Zambezi nchini Msumbiji kati za miji za Mutarara na Sena. Likiwa na urefu wa kilomita 3.7 ni daraja defu la kuvuka Zambezi. Lilijengwa mnamo 1934 zamani za ukoloni wa Kireno kwa mvuko wa reli kwa kusudi la usafiri kati ya Malawi, migodi ya makaa mawe ya Mutarara na bandari ya Beira.

Wakati wa vita ya wenyewe kwa wenyewe ya Msumbiji daraja likaharibiwa na tangu 1995 kutengenezwa kwa usafiri wa magari. Tangu mwaka 2009 hutumiwa tena kwa usafiri wa reli.

D
Rose Ndauka

**Rose Ndauka** (amezaliwa 7 Oktoba 1989) ni mwigizaji wa filamu kutoka Tanzania. Rose ni mke wa Haffiyy Mkongwa na mama wa watoto wawili mmoja  aitwaye Princess Naveen na mwengine ni Prince Haleem. 

Alipata elimu yake katika shule ya sekondari Zanaki - Dar es Salaam ambapo alimaliza mwaka 2008.

Toka alipokuwa mdogo sana Rose alipenda kuigiza. Kipaji chake hicho kiligunduliwa na mama yake mzazi kabla ya yeye mwenyewe kuamua kujiingiza rasmi kwenye tasnia ya filamu nchini.

Rose alionekana kwa mara ya kwanza kwenye filamu ya “Swahiba” aliyoigiza kama “Aisha” mnamo mwaka 2007. Filamu hii ilipigiwa kura kama filamu bora ya mwaka na kituo cha redio cha Clouds FM. 

Baada ya filamu hiyo Rose aliweza kupata nafasi ya kuigiza katika filamu mbalimbali zikiwemo Mahabuba na Solemba. Nyota yake ilionekana sana pale alipoigiza filamu ya Deception na marehemu Steven Kanumba kama mmoja wa waigizaji wakuu pamoja na Lost Adam aliyoigiza na mkali mwingine wa bongo movies Jacob Steven “JB”

Mnamo mwaka 2010 Rose Ndauka alifungua kampuni yake mwenyewe ya “Ndauka Entertainment”, pia alipata nafasi ya kuigiza kwenye filamu inayohusu mauaji ya halaiki ya Rwanda iliyopewa jina la “Rwanda baada ya vita” (ama Urwanda nyuma u'genocide kwa Kinyarwanda).

Rose ni director wa kampuni ya HRD radiator company wanashughulika na services, designing na air conditioning.

Mwaka huohuo chini ya kampuni yake Rose alitoa filamu mbili za “Bad Girl” na “The Diary” ambazo zilifanya vizuri sana sokoni.

Mashabiki wake wanapenda kumuita “Rosie” na mara nyingi amekuwa akipata “attention” kubwa kwenye vyombo vya habari na magazeti kutokana na mvuto wake na umbo lake zuri.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1989
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waigizaji filamu wa Tanzania
Jamii:Afrocreatives edit-a-thon 2024 in Tanzania
Kituo cha Mikutano cha Kimataifa cha Julius Nyerere

**Kituo cha Mikutano cha Kimataifa cha Julius Nyerere** ni ukumbi wa mikutano wa kisasa mjini Dar es Salaam nchini Tanzania.

Kituo kina nafasi kwa mikutano hadi wajumbe 1003. Kwa jumla kuna vyumba na kumbi za mikutano 12.  

Kiutawala kituo hiki ni tawi la AICC (Arusha International Conference Center). 

## Viungo vya Nje
* Tovuti rasmi 

J
K
J
Mbwawa

**Mbwawa ** ni kata ya Kibaha Mjini katika Mkoa wa Pwani, Tanzania yenye postikodi namba **61111  **. 

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 5,846 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  4,008  walioishi humo.  

Kijiji hicho hiki kinapakana na kijiji cha Miswe kwa upande wa kaskazini, Msitu wa hifadhi(forest reserve) kwa upande wa mashariki, Vikuruti kwa upande wa kusini. 

Kijiji hiki kimebahatika kuwa na vyanzo vingi vya maji ikiwemo Mto Ruvu unaopatikana upande wa Magharibi ya kijiji, mabwawa (Bwawa la Mbwawa ambalo ni chimbuko la jina la kijiji) na visima vikiweko vya Ving'andi, Kwa Ulaiti, Kwa Kibagaza na Mwa Mbango. 

Vitongoji vya kijiji cha Mbwawa ni pamoja na Hekani, Shuleni, Mkoleni, Kitonge,Bomu, Soweto, Madabala, Bangalala, Mzigula etc.

Watu maarufu katika Mbwawa ni pamoja na Sulemani Kisumni, Selemani Fundi Dendego, Iddi Mvumba, Shabani Mgeni, Mbango(marehemu), Ding'anda (Marehemu), Divaza (Marehemu), Ulaiti (Marehemu), Mintanga, Salum Gereza, Waziri Mwinyi mwawila (Digumile), Rajabu Waziri Mwinyi (Bagilo), Hussein Waziri Mwinyi, Mnyimvua Pazi (Marehemu), Juma Upara, Kondo Matambo (marehemu), Shabani Kilenga, Mnyimvua Kilenga.

Walimu waliowahi kufundisha shule ya msingi Mbwawa ni pamoja na Sudi Mweluala, Omari Saidi Msonde(marehemu), Gahu, Willson, Michese (Ms), Chitawala (Mr), Abdallah Makinga (Mr) nk.

Ardhi ya Kijiji cha Mbwawa ni nzuri na yenye rutuba ya asili. Kilimo kikubwa kijijini hapa ni pamoja na mihogo, Ufuta, Mananasi, Minazi, Migomba, maembe na mpunga.

Makabila yanayopatikana kijini mbwawa ni mchanganyiko, ikiwemo Wazaramo, Wakwele, Wazigua, Wangindo, Wamakonde, Wasukuma, Wandengeleko. Asilimia kubwa ikiwa ni Wazaramo.

Kijiji hiki chenye ardhi nzuri iliyo tambarare inayojumuisha milima kiasi, kina bahati ya kuwa na huduma nyingi za msingi ikiwa ni pamoja na zahanati ya serikali, shule ya msingi ya serikali, sekondari ya mission, barabara na usafiri wa uhakika, umeme, maji nk.

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Kibaha Mjini   
Jamii:Kata za Mkoa wa Pwani
Daraja la Kimataifa la Rusumo

**Daraja la Kimataifa la Rusumo** ni daraja lililofunguliwa mwaka 2014 unaovuka Mto Kagera na kuunganisha nchi jirani za Rwanda na Tanzania.

## Daraja la kale
Daraja la kwanza ni feleji lenye urefu wa mita 64 lililotengenezwa huko Torino nchini Italia kuanzia mwaka 1966, kusafirishwa hadi Tanzania na kuunganishwa mahali pake mwaka 1972. 

Tarehe 28 Aprili 1994, wakati wa mauaji ya kimbari ya Rwanda, zaidi ya wakimbizi 200,000 walipitia daraja hilo katika muda wa masaa 24. 

Kutokana na kuongezeka kwa usafiri wa kupitia daraja hilo, halikutosha tena, hasa kwa sababu ni jembamba: kuna njia moja pekee kwa magari. Vilevile lilikadiriwa kubeba tani 56 ambazo ni uzito unaopitiwa na malori makubwa. Hivyo mpango wa kujenga daraja jipya ulianzishwa mwaka 2012.

## Daraja jipya
Daraja la pili la Rusumo lilikamilishwa kando ya daraja la kale kwenye mwaka 2014. Daraja hilo lilijengwa na kampuni ya Japani ya Daiho Corporation Company. Daraja lilitengenezwa vipandevipande huko Japani, kupelekwa Dar es Salaam na kusafirishwa hadi Rusumo ambako vipande viliunganishwa. 

Daraja jipya huwa na njia mbili za magari likiwa na uwezo wa kubeba tani 400 kwa wakati mmoja.  

## Tanbihi
R
R
Kituo cha Mikutano cha Kimataifa cha Arusha

**Kituo cha Mikutano cha Kimataifa cha Arusha** ni ukumbi wa mikutano wa kimataifa mjini Arusha nchini Tanzania.

A
Uwanja wa ndege wa Ziwa Manyara

**Uwanja wa ndege wa Ziwa Manyara **  ni kiwanja cha ndege kinacho hudumia Hifadhi ya Ziwa Manyara nchini Tanzania. 

## Viungo vya nje
*Tovuti ya Mamlaka ya Viwanja vya Ndege Tanzania  

Jamii:Viwanja vya ndege nchini Tanzania
Jamii:Ziwa Manyara
Jamii:Mkoa wa Manyara
Madeleine Stowe

**Madeleine Stowe** (amezaliwa tar. 18 Agosti 1958) ni muigizaji wa filamu anayejulikana kwenye filamu kama *Revenge*, *Stakeout* na *Unlawful Entry*. Hivi sasa, anaigiza kama Victoria Grayson kwenye filamu ya *Revenge* ambapo aliteuliwa kwenye tuzo ya *2011 Best Actress - Golden Globe Awards*.

## Filamu
Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1958
Jamii:Watu walio hai
Lords of the Underground

Akina **Lords of the Underground (L.O.T.U.G.)** ni kundi la muziki wa hip hop kutoka mjini Newark, New Jersey nchini Marekani. Kundi linaunganishwa na ma-MC watatu ambao ni  Mr. Funke na DoItAll Dupré ambaye alikutana na DJ Lord Jazz (mwenyeji wa Cleveland) wote watatu walikutana wakati wanasoma katika Chuo Kikuu cha Shaw.

Kundi lilitoa albamu yao ya kwanza iliyoitwa jina la *Here Come the Lords* mnamo tar. 27 Septemba, 1993 huku suala la utayarishaji likishughulikiwa na Marley Marl na K-Def. Albamu ilishika nafasi ya 66 kwenye chati za Billboard 200 na imeingiza vibao vitano katika chati kadhaa nchini humo, ikiwa ni pamoja na kibao chao maarufu cha "Chief Rocka". 

Kundi likaendelea kutoa albamu yao ya pili iliyoenda kwa jina la *Keepers of the Funk* kwa mwaka uliofuatia mnamo tar. 1 Novemba 1, 1994. *Keepers of the Funk* imefika kilele cha 47 kwenye chati za Billboard 200 na kuingiza vibao vikali vitatu katika chati kadhaa, kibao kilichotamba zaidi ni kile cha "Tic Toc". Kundi lilikufa mwaka wa 1995.

Mwaka wa 1999, kundi lilirudi tena uwanjani kwa kutoa albamu yao ya tatu iliyokwenda kwa jina la *Resurrection*. Ilitolewa kupitia studio ya Queen Latifah "Jersey Kidz", ilitolewa katika hali ya chini sana kiasi hata watu wengi wasijue kama albamu imetolewa. Mabwana walirudi tena mwaka wa 2007 kwa ajili ya albamu yao ya nne iliyoitwa *House of Lords*, lakini imekuwa kama ile ya *Resurrection*, imeanguka katika kufikia chati za Billboard.
## Diskografia
### Albamu za Studio
### Singles
## Viungo vya Nje
*Official website 
*DJ Lord Jazz artist profile 
*DJ Lord Jazz at MySpace
*LOTUG interview at britishhiphop.co.uk

Jamii:Makundi ya hip hop ya East Coast
Jamii:Wanamuziki wa Marekani
Azimio la Arusha

.]]
**Azimio la Arusha** ni tamko rasmi la kisiasa lililokusudiwa kuongoza Tanzania katika njia ya ujamaa, ikifuata maelekezo ya kiongozi wa Taifa, Julius Kambarage Nyerere.

Jina la azimio linatokana na mji wa Arusha, na tamko hili lilipitishwa kati ya tarehe 26 hadi 29 Januari 1967. Baada ya hapo, tarehe 5 Februari 1967, Mwalimu Nyerere alilitangaza rasmi huko Dar es Salaam kama uamuzi wa Watanzania wa kuondoa unyonge wao.

Azimio la Arusha lina sehemu tano kuu:

# Itikadi ya chama cha TANU
# Siasa ya ujamaa
# Siasa ya kujitegemea
# Uanachama wa TANU
# Azimio la Arusha

Kiini cha azimio kilielezwa kwa maneno haya:

*"Tumeonewa kiasi cha kutosha, tumenyonywa kiasi cha kutosha, tumepuuzwa kiasi cha kutosha. Unyonge wetu ndio uliotufanya tuonewe, tunyonywe na kupuuzwe. Sasa tunataka mapinduzi—mapinduzi ya kuondoa unyonge ili tusionewe tena, tusinyonywe tena na tusipuuzwe tena."*

## Hati yenyewe kwa Kiingereza
* TANU, Dar es Salaam. (1967). The Arusha Declaration and TANU’s Policy on Socialism and Self Reliance.  Dar es Salaam:Tanzania. Published by the Publicity Section, TANU, Dar es Salaam.
* Text of Arusha Declaration (engl.)

## Tanbihi
Jamii:Siasa
Jamii:Ujamaa
Jamii:Tanzania
Mariana wa Molokai

(1883).]]
 la Damiano wa Molokai.]]

**Mariana wa Molokai** au **Marianne Cope** (jina la awali kwa Kijerumani likiwa **Maria Anna Barbara Koob**; Heppenheim, Hesse, 23 Januari 1838 - Kalaupapa, Hawaii, leo nchini Marekani, 9 Agosti 1918) alikuwa mtawa wa Utawa wa Tatu wa Mt. Fransisko.

Alipata umaarufu kwa kuhudumia wakoma hadi kifo chake, mmojawao Damiano wa Molokai .

Papa Benedikto XVI alimtangaza mwenye heri tarehe 14 Mei 2005 na mtakatifu tarehe 21 Oktoba 2012.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 23 Januari, au 15 Aprili au 9 Agosti.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* 

## Viungo vya nje
* 
* 

Jamii:Mabikira

Jamii:Wamisionari
Wafiadini wa Otranto

ya wafiadini katika kanisa kuu la Otranto, Italia.]]
**Antonio Primaldo na wafiadini wenzake**, maarufu kama **Wafiadini wa Otranto**, walikuwa wakazi 813 wa Otranto, leo katika wilaya ya Lecce, Italia kusini, waliouawa tarehe 14 Agosti 1480 kwa kushika imani ya Ukristo na kukataa kusilimu baada ya mji wao kutekwa na Waturuki chini ya Gedik Ahmed Pasha. 

Walitangazwa na Papa Klementi XIV kuwa wenye heri tarehe 14 Desemba 1771, halafu na Papa Fransisko kuwa watakatifu tarehe 12 Mei 2013.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 14 Agosti.

## Historia
Tarehe 28 Julai 1480 jeshi la baharini la Kituruki likiongozwa na Gedik Ahmed Pasha, likiwa na meli 150 na askari 18,000, lilitua karibu na kuta za Otranto. 

 ya Otranto.]]

Baada ya mapigano ya siku 15, tarehe 11 Agosti, Gedik Ahmed alifaulu kuteka mji akaagiza wanaume wote kuanzia umri wa miaka 15 wauawe, watoto chini ya umri huo na wanawake wote wafanywe watumwa. 

Inakadiriwa 12,000 waliuawa na 5,000 walitekwa utumwani.

Baadhi ya walionusurika pamoja na wakleri walikimbilia kanisa kuu ili wasali pamoja na askofu wao mzee, Stefano Pendinelli. 

Gedik Ahmed aliwaagiza waongokoe Islam, lakini alikataliwa kabisa, hivyo alivamia kanisa pamoja na askari zake akawaua wote aliowakuta ndani, wakiwa pamoja na Pendinelli, aliyehimiza wote kumuelekea Mungu kabla hajauawa na kukatwa vipandevipande, wakati kamanda alikatwakatwa akiwa hai.
 
Baada ya hapo kiongozi wa umati akawa Antonio Pezzulla, maarufu kama *Il Primaldo*, ambaye pia alikataa kusilimu. 

Tarehe 14 Agosti Gedik Ahmed aliwafunga waliobaki na kuwapeleka kwenye kilima cha Minerva, ambapo zaidi ya 800 walikatwa kichwa mbele ya macho ya familia zao.

Primaldo alikuwa wa kwanza kuuawa - shahidi mmoja alisema mwili wake uliendelea kusimama baada ya kichwa kukatwa mpaka alipokufa wa mwisho wao, ingawa Waturuki walijaribu kuuangusha chini.

Kumbukumbu zinasema kwamba alipoona hayo, Mturuki mmojawapo, jina lake Bersabei, aliongokea Ukristo akauawa na askari wenzake. 

Otranto ulitekwa tena na Waaragona chini ya mfalme Alfonso II wa Napoli.

Tarehe 13 Oktoba 1481 maiti zao zilipatikana hazijaoza, zikahamishimiwa katika kanisa kuu.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Paolo Ricciardi, *Gli Eroi della Patria e i Martiri della Fede: Otranto 1480-1481*, Vol. 1, Editrice Salentina, 2009
* Grazio Gianfreda, *I beati 800 martiri di Otranto*, Edizioni del Grifo, 2007

## Viungo vya nje
*http://www.santiebeati.it/dettaglio/90300
*http://saints.sqpn.com/blessed-antony-primaldo/
*http://www.catholic.com/magazine/articles/how-the-800-martyrs-of-otranto-saved-rome 
*http://www.romereports.com/palio/pope-will-announce-on-monday-date-for-canonization-for-over-800-saints-english-8965.html
Mfyulisi

**Mfyulisi** ni mti mdogo wa jenasi *Prunus* (nusujenasi *Amygdalus*) katika familia Rosaceae. Matunda yake huitwa mafyulisi na haya yana ngozi yenye manyoya mafupi kama mahameli.

Asili ya mti huu ni Uchina, lakini sikuhizi unapandwa kila mahali katika kanda za nusutropiki.

Kuna aina mbili zenye matunda yaliyo na kifano kingine:
: **Mnektarini** (var. *nucipersica* au var. *nectarina*) - ngozi ya matunda bila manyoya
: **Mfyulisi-donati** (var. *platycarpa*) - matunda yenye umbo wa donati

## Picha

Gardenology.org-IMG 2110 rbgs11jan.jpg|Majani na matunda mabichi
Giornata uggiosa.jpg|Maua
Peches de vigne.JPG|Mafyulisi
Prunus persica - Roter Ellerstaedter - half fruit.JPG|Fyulisi lililokatika
Nectarines summer 2006 edit.jpg|Manektarini
Prunus-persica-1060223.JPG|Mafyulisi-donati

Jamii:Mwaridi na jamaa
Mpea

**Mipea** au **mipeasi** ni miti midogo wa jenasi *Pyrus* katika familia Rosaceae. Matunda yao huitwa mapea. Jina "mpea" hutumika kwa *Persea americana* pia lakini afadali jina "mparachichi" litumike kwa mti huu. Asili ya mipea ni kanda ya kaskazini ya wastani na nusutropiki kutoka Ulaya ya Magharibi na Afrika ya Kaskazini mpaka Asia ya Mashariki. Spishi mbalimbali zinapandwa katika maeneo ya hewa ifaayo ili kuvuna matunda yao. Nyingine zinapandwa katika bustani.

## Spishi
* *Pyrus amygdaliformis*, Mpea Majani-mlozi (Almond-leaved pear)
* *Pyrus armeniacifolia*, Mpea Majani-mwaprikoti (Apricot-leaved pear)
* *Pyrus boissieriana* (Pyrus boissieriana)
* *Pyrus bourgaeana*, Mpea wa Iberia (Iberian pear)
* *Pyrus × bretschneideri*, Mpea Mweupe wa Uchina (Chinese white pear) - pengine inaainishwa kama nususpishi ya *Pyrus pyrifolia*
* *Pyrus calleryana*, Mpea wa Callery (Callery pear)
* *Pyrus caucasica*, Mpea-mwitu wa Kaukazi (Caucasian wild pear)
* *Pyrus communis*, Mpea wa Ulaya (European pear)
* *Pyrus cordata*, Mpea wa Plymouth (Plymouth pear)
* *Pyrus cossonii*, Mpea wa Aljeria (Algerian pear)
* *Pyrus dimorphophylla* (Pyrus dimorphophylla)
* *Pyrus elaeagrifolia*, Mpea Majani-oleaster (Oleaster-leaved pear)
* *Pyrus fauriei* (Pyrus fauriei)
* *Pyrus gharbiana* (Pyrus gharbiana)
* *Pyrus glabra* (Pyrus glabra)
* *Pyrus hondoensis* (Pyrus hondoensis)
* *Pyrus kawakamii* (Pyrus kawakamii)
* *Pyrus koehnei* (Evergreen pear of southern China and Taiwan)
* *Pyrus korshinskyi* (Pyrus korshinskyi)
* *Pyrus mamorensis* (Pyrus mamorensis)
* *Pyrus nivalis*, Mpea-theluji (Snow pear)
* *Pyrus pashia*, Mpea wa Afghanistan (Afghan pear)
* *Pyrus × phaeocarpa* (Pyrus × phaeocarpa)
* *Pyrus pseudopashia* (Pyrus pseudopashia)
* *Pyrus pyraster*, Mpea-mwitu wa Ulaya (European wild pear)
* *Pyrus pyrifolia* Nashi au Mpea wa Asia (Nashi pear au Asian pear)
* *Pyrus regelii* (Pyrus regelii)
* *Pyrus salicifolia* (Willow-leaved pear)
* *Pyrus × serrulata* (Pyrus × serrulata)
* *Pyrus × sinkiangensis* (Pyrus × sinkiangensis) — labda chotara kati ya *P. *×*bretschneideri* na *P. communis*
* *Pyrus syriaca*, Mpea wa Siria (Syrian pear)
* *Pyrus ussuriensis*, Mpea wa Siberia (Siberian pear, Ussurian pear, Harbin pear au Manchurian pear)
* *Pyrus xerophila* (Pyrus xerophila)

## Picha

File:Birnenbaum.jpg|Majani
File:(MHNT) Poirier Fleurs et feuilles.jpg|Maua
File:Clapps Liebling Herbstbirne.JPG|Mapea mtini
File:Pyrus - Köstliche aus Charneux.JPG|Mapea yaliyovunwa
Pyrus amygdaliformis.jpg|Mpea majani-mlozi
Bradford pear fall 0760.JPG|Mpea wa Callery
Pyrus caucasica (Jardin des Plantes de Paris).jpg|Mpea-mwitu wa Kaukazi
Pyrus austriaca sl8.jpg|Mpea-theluji
Wild Pear Tree in full blossom.JPG|Mpea-mwitu wa Ulaya
Pyrus pyrifolia Twentieth Century 3zz.jpg|Nashi
Pyrus syriaca IMG 3356.JPG|Mpea wa Siria

Jamii:Mwaridi na jamaa
Jamii:Miti ipandwayo
Kusilimu

**Kusilimu** ni tendo la mtu kuingia dini ya Uislamu.

Kwa mtazamo wa dini hiyo ni tendo la utashi kuinamia mamlaka ya Mungu na kukubali kuitii maishani.

**Kusilimisha** ni kazi ya kufanya watu kusilimu; iliwahi kufanyika kwa njia tofauti, kama vile daawa na jihad. 

Jamii:Uislamu
Mwaprikoti

**Mwaprikoti** ni mti mdogo wa familia Rosaceae. Matunda yake huitwa maaprikoti. Asili ya mti huu haijulikani, kwa sababu ulipandwa sana kabla ya historia. Sikuhizi hupandwa mahali pengi katika kanda za nusutropiki.

Kwa kawaida, jina la mwaprikoti hutumika kwa spishi *P. armeniaca*, lakini *P. brigantina* (mwaprikoti-milima), *P. mandshurica* (mwaprikoti wa Uchina), *P. mume* (mwaprikoti wa Japani) na *P. sibirica* (mwaprikoti wa Siberia) yanahusiana sana na matunda yao pia huitwa aprikoti. Matunda haya hayapatikani katika Afrika.

## Picha

File:Prunus-armeniaca-Potsdam-Wilhelmplatz-17-10-2007-62.jpg|Majani
File:Apricot blossom detail1.jpg|Maua
File:Prunus armeniaca Nubra Valley.jpg|Maaprikoti mtini
File:Apricot fruit.jpg|Aprikoti lililovunwa hivi karibuni
File:Abricot sec.jpg|Aprikoti lililokaushwa

Jamii:Mwaridi na jamaa
Jamii:Miti ipandwayo
Mpera

**Mpera** (*Psidium guajava*) ni mti mdogo wa familia Myrtaceae. 

Matunda yake huitwa mapera. Asili yake ni Amerika ya Kati na ya Kusini, lakini siku hizi unapandwa mahali pengi pa kanda za tropiki na nusutropiki.

Mti wa mpera unatoa dawa ya magonjwa mbalimbali, yakiwemo kifua, tezi dume, nguvu za kiume, fizi, chunusi, n.k. Kwa ajili hiyo hatua ya kwanza unachukua majani ya mpera, unayasaga na kuyakausha, halafu weka maji na yachemshe majani ya mpera yaani kama chai. Baadaye chukua chupa ili uhifadhi tayari kwa matumizi. Pia majani ya mpera yanaponesha kisukari na kutibu wanawake walio na hedhi.

## Picha

File:Starr 050419-0427 Psidium guajava.jpg|Majani
File:Psidium guajava2961811499.jpg|Maua
File:Starr 030602-0074 Psidium guajava.jpg|Mapera mtini
File:Guava ID.jpg|Mapera sokoni

Jamii:Mkarafuu na jamaa
Jamii:Miti ipandwayo
Jamii:Tiba
2030 (wimbo)

**2030** ni jina la wimbo uliotungwa na kuimbwa na msanii wa muziki wa hip hop kutoka nchini Tanzania, Roma Mkatoliki. Wimbo ulirekodiwa mnamo mwaka wa 2012 kupitia studio ya Tongwe Records chini ya utayarishaji wake Jay Rider. Kama jinsi ilivyo kawaida ya Roma, wimbo unalenga masuala ya kijamii zaidi kuliko habari za starehe. Maelezo ya ndani yanabashiri au kutazamia namna Tanzania ya 2030 jinsi itakavyo kuwa. Hasa anaponda sera za serikali ya CCM namna inavyoendesha nchi na huu mmong'onyoko wa udini unaoendelea kuikumba Tanzania kwa kipindi hiki. 

Katika wimbo, ametaja mauaji ya Mapadri na Masheikhe. Hina haja ya kutukana Quran wala Biblia. Anaimba kwa amani zote kuhakikisha ya kwamba haiegemei upande wa mtu yeyote ndani yake.

## Viungo vya Nje
*
*Wimbo Huu katika blogu ya Hass-Baby 

Jamii:Nyimbo za Roma Katoliki
Jamii:Nyimbo za 2012
Jamii:Nyimbo za 2013
Mangaka

**Mangaka** ni kata ya Wilaya ya Nanyumbu katika Mkoa wa Mtwara, Tanzania yenye postikodi namba **63613**. 

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2022, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12,776 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 16,494 waishio humo.

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Nanyumbu
Jamii:kata za Mkoa wa Mtwara
Malcolm McDowell

thumb|right|180px|McDowell (2007)
**Malcolm McDowell** (1943) ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Kiingereza.

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
*
Mshelisheli

**Mshelisheli** (*Artocarpus altilis*) ni mti wa familia Moraceae. Matunda yake huitwa mashelisheli. Asili ya mti huu ni Nyugini. Wapolinesi wamepanda mshelisheli visiwani kwa Bahari ya Pasifiki isipokuwa Nyuzilandi na Kisiwa cha Pasaka ambapo hali ya hewa ni baridi sana. Sikuhizi hupandwa mahali pengi pa kanda ya tropiki ambapo kunanyesha kiasi (zaidi ya mm 1500 kwa mwaka).

## Picha 

File:Starr 030807-0100 Artocarpus altilis.jpg|Majani
File:Artocarpus altilis.jpg|Mashelisheli machanga
File:Starr 040318-0066 Artocarpus altilis.jpg|Shelisheli
File:ARS breadfruit49.jpg|Mashelisheli yaliyokatika

Jamii:Mwaridi na jamaa
Jamii:Miti ipandwayo
Mfenesi

**Mfenesi** (jina la kisayansi *Artocarpus heterophyllus*; kwa Kiingereza *Jackfruit*, *Jack tree* n.k.) ni mti wa familia Moraceae. 

Tunda lake huitwa fenesi na ni tunda la mti lililo kubwa kabisa kuliko matunda ya mti yote (hadi kg 36 na sm 90x20). Hata hivyo, mti mmoja unaweza kuzaa matunda 100 hadi 200 kwa mwaka.

Mbao za mti huo ni nzuri kwa utengenezaji wa fenicha mbalimbali.

Asili ya mti huu ni Uhindi. Siku hizi hupandwa mahali pengi pa kanda ya tropiki ambapo kunanyesha kiasi.

## Picha

File:Artocarpus heterophyllus Leaves 4847.jpg|Majani
File:Arto hetero babal 040728 ltn.jpg|Maua ya kiume
File:Artocarpus heterophylla flowers.JPG|Maua ya kike
File:Artocarpus heterophyllus (Jacquier).jpg|Mafenesi mtini
File:Jackfruit split open, from Queensland Australia..jpg|Fenesi lililokatwa

Jamii:Mwaridi na jamaa
Jamii:Miti ipandwayo
Liturujia ya Armenia

ya Kiarmenia ikiwa na ukuta wa picha takatifu na mapazia, Echmiatsin, Armenia.]] 
**Liturujia ya Armenia** ni liturujia maalumu ya Ukristo ambayo leo inatumiwa na Kanisa la Mitume la Armenia na vilevile na Kanisa Katoliki la Armenia kokote duniani.  

Liturujia hiyo inafuata mapokeo ya Gregori Mletamwanga, mwanzilishi na msimamizi wa Kanisa huko Armenia. 

## Majengo
Makanisa ya Kiarmenia kwa kawaida yana mapazia yanayotenganisha padri altareni na walei washiriki wakati wa sehemu fulanifulani za ibada, lakini si ukuta wa picha takatifu unaopatikana katika Makanisa ya Kiorthodoksi. 

## Athari za liturujia nyingine
Daima liturujia hiyo imekuwa tayari kuathiriwa na madhehebu mengine. Kwa mfano, maaskofu wanavaa kichwani mitra kama wale wa Kanisa la Kilatini. 

Pia unatumika mkate usiotiwa chachu kwa ajili ya ekaristi.

Kumbe ni jambo la pekee kutochanganya maji kidogo katika divai kama ilivyo desturi ya madhehebu mengine.

Kati ya anafora zote za Kiarmenia, kuanzia karne ya 10 inatumika ile tu inayoitwa ya Atanasi wa Aleksandria iliyotafsiriwa kutoka Kigiriki. 

## Tazama pia
* Makanisa ya Kiorthodoksi ya Mashariki

## Viungo vya nje
* New Catholic Dictionary: Armenian Rite 
* Misa ya Kiarmenia ya Kikatoliki
Liturujia ya Misri

ya Kimisri ya Mwinjili Marko, mwanzilishi wa Kanisa la Aleksandria. Jina rasmi la liturujia hiyo ni *Liturujia ya Mt. Marko*.]]
**Liturujia ya Misri** ni liturujia asili ya Wakristo wa Misri ambayo kutoka jiji la Aleksandria ilienea hasa Ethiopia na Eritrea.

Inatumiwa na Kanisa la Kiorthodoksi la Misri, na vilevile na Kanisa Katoliki la Kimisri, pamoja na makanisa dada ya Ethiopia, Eritrea n.k. na kokote walikohamia Wakopti.

Wataalamu wanatambua uhusiano wa pekee kati ya liturujia hiyo na ile ya Roma, kwa mfano katika muundo wa anafora, ingawa ni ya mashariki.

## Viungo vya nje
* Liturujia ya Mt. Basili 
* Lituruja ya Mt.  Marko (inayoitwa pia ya Mt. Sirili)
* Liturujia ya Mt. Gregori 
* Liturujia ya Kimungu ya Kiethiopia 
* Liturgy of Saint Mark in English 
* Eastern Rites: A family tree 
* Catholic Encyclopedia

Jamii:Liturujia
Jamii:Waorthodoksi wa Mashariki
Jamii:Makanisa Katoliki ya Mashariki
John Cale

**John Davies Cale** (amezaliwa Garnant, Carmarthenshire, Welisi, Ufalme wa Muungano, 9 Machi, 1942) ni mtunzi wa ala za muziki, mtayarishaji wa rekodi, mwanamuziki, mtunzi wa nyimbo, mwimbaji.

Alikuwa mmoja kati ya waanzilishi wa kundi la muziki wa rock la The Velvet Underground. 

## Diskografia
### Albamu akiwa peke yake
*1970 : *Vintage Violence*
*1972 : *The Academy in Peril*
*1973 : *Paris 1919*
*1974 : *Fear*
*1975 : *Slow Dazzle*
*1975 : *Helen of Troy*
*1981 : *Honi Soit*
*1982 : *Music for a New Society*
*1983 : *Caribbean Sunset*
*1985 : *Artificial Intelligence*
*1989 : *Words for the Dying* 
*1996 : *Walking on Locusts* 
*2003 : *HoboSapiens* 
*2005 : *blackAcetate* 
*2012 : *Shifty Adventures in Nookie Wood*
*2016 : *M:FANS*
*2023 : *Mercy*

### Albamu za ushirika
*1971 : *Church of Anthrax* (akiwa na Terry Riley)
*1990 : *Songs for Drella* (akiwa na Lou Reed)
*1990 : *Wrong Way Up* (akiwa na Brian Eno)
*1994 : *Last Day on Earth* (akiwa na Bob Neuwirth)
## Tanbihi
## Marejeo
*Mitchell, Tim *Sedition and Alchemy : A Biography of John Cale*, 2003, ISBN 0-7206-1132-6
* *The New Musical Express Book of Rock*, 1975, Star Books, ISBN 0-352-30074-4

## Viungo vya Nje
*
*
*Allmusic biography of Cale
*Fear Is A Man's Best Friend extensive fan site
Naishero

**Naishero** ni mto wa msimu, umepita maeneo ya Wilaya ya Nanyumbu na Masasi. 

Nje kidogo ya mji wa Mangaka humwaga maji katika Mto Ruvuma.

Jamii:Mito ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Ruvuma
Jamii:Mkoa wa Mtwara
2001 (albamu)

***2001*** ni jina la albamu ya pili ya msanii na mtayarishaji wa muziki wa hip hop kutoka nchini Marekani - Dr. Dre. Albamu ilitolewa mnamo tar. 16 Novemba, 1999, kupitia studio za Interscope Records. Hili ni toleo la pili baada ya albamu ya kwanza ya Dr. Dre *The Chronic* (1992). 

Kimsingi ilitayarishwa na Dr. Dre na Mel-Man, na Lord Finesse, na kushirikisha michango kadha wa kadha kutoka kwa marapa wengine kama vile Hittman, Snoop Dogg, Kurupt, Xzibit, Nate Dogg, na Eminem. *2001* inadhihirisha upanuzi katika kuandaa midundo ya G-funk ambayo ina maudhui ya gangsta rap au rap ya kihuni au kisela - kukiwa na utata kama vile vurugu, uimbaji ovyo-ovyo, matumzi ya madawa ya kulevya, masela wa mtaa, na uhalifu.

Albamu iliingia moja kwa moja hadi nafasi ya pili kwenye chati za *Billboard* 200 huko nchini Marekani, na kuuza nakala 516,000 katika wiki yake ya kwanza. Ina vibao vyake vikali vitatu vilivyopelekea albamu kupata kupewa ngazi ya platinamu na RIAA kwa kufanya mauzo yake ya nakala milioni sita nchini Marekani pekee. 

Licha ya hali yake ya kupondwa dhidi ya maudhui na mashairi yake ya kihuni/kisela sana, *2001* imepokea tahakiki mwanana kutoka kwa wataalamu wa kutathmini muziki. Albamu ilisifiwa na watunzi wa nyimbo wa kudumisha mtindo wa West Coast hip hop baada ya kimya cha miaka mingi, wakati anaonesha hilo Dr. Dre anaweza kubaki kuwa maarufu hata kwa wasikilizaji wa kizazi kipya.

## Mapokeo ya kitahakiki 
## Orodha ya nyimbo
*Nyimbo zote zimetayarishwa na Dr. Dre na Mel-Man, kasoro "The Message" imetayarishwa na Lord Finesse.

## Chati zake
### Chati za kila wiki 
### Chati za mwishoni mwa mwaka 
### Chati za mwishoni mwa muongo 
## Tanbihi
## Marejeo 
*

## Viungo vya Nje
* 
* Accolades: *2001*  at Acclaimed Music
* Staff Review at Sputnikmusic

Jamii:Albamu za 1999
Jamii:Albamu za Aftermath Entertainment
Jamii:Albamu zilizotayarishwa na Scott Storch
Jamii:Albamu zilizotayarishwa na Mel-Man
Candies

**Candies** inajulikana kama bendi maarufu Kijapani tangu 1973.
Mwaka 1977, licha ya umaarufu nguvu, **Candies** ghafla alitangaza kustaafu kwake.
Tamasha ya mwisho ilikuwa habari kubwa katika Japan.
Tamasha la mwisho iliwasilishwa kwenye televisheni.
## Muziki 
**Sue** (1,2,3,4) **Ran** (5,6,7,8,9,10,11,12,13,14,15,17,18) **Miki** (16)

1. Anata ni Muchū (1973)
2. Soyokaze no Kuchizuke (1974)
3. Abunai Doyōbi(1974) 
4. Namida no Kisetsu (1974)
5. Toshishita no Otoko no Ko (1975)
6. Uchiki na Aitsu (1975)
7. Sono Ki ni Sasenaide (1975)
8. Heart no Ace ga Detekonai (1975)
9. Haru Ichiban (1976)
10.Natsu ga Kita! (1976)
11.Heart Dorobō (1976)
12.Aishū no Symphony (1976)
13.Yasashii Akuma (1977)
14.Shochū Omimai Mōshiagemasu (1977)
15.Un Deux Trois (1977)
16.Wana (1977)
17.Hohoemi Gaeshi (1978)
18.Tsubasa (1978)

## Viungo vya nje
* Candies Muziki
* Candies Tovuti

Jamii:Wanamuziki wa Japani
Jamii:Waigizaji filamu wa Japani
Mdoriani

**Midoriani** ni miti mikubwa ya jenasi *Durio* katika familia Malvaceae. Matunda yao huitwa madoriani.

## Picha

File:Durian Flowers.jpg|Maua
File:Durian in tree.jpg|Madoriani mtini
File:Durian 2.jpg|Doriani bivu
Lahung.jpg|Madoriani "Lahung"
Durio kutej F 070203 ime.jpg|Doriani "Nyekak"
Durio zibethinus, the Durian - Flickr - Dick Culbert.jpg|Doriani la kawaida

Jamii:Mpamba na jamaa
Anggun

**Anggun Cipta Sasmi** (amezaliwa 22 Aprili 1974) ni mwimbaji Indonesia ambaye sasa ana uraia wa Ufaransa. Alikuwa binti wa Darto Singo, msanii Kiindonesia, na Dien Herdina, mwanamke ambaye bado jamaa Sultani Palace. Alianza kazi yake kwa kuja juu ya hatua ya Ancol katika umri wa miaka saba, na albamu ya watoto miaka miwili baadaye. Chini ya uongozi wa wanamuziki Ian Antono, anggun kumbukumbu studio albamu yake ya kwanza nchini Indonesia, yenye jina la *Dunia Aku Punya* katika 1986. Hata hivyo, jina la anggun mpya zimeongezeka baada ya kutolewa kwa moja yenye jina la "Takut" mwaka 1989. Saa anggun mdogo sana umri imeweza kufikia kilele cha umaarufu wake kama mwimbaji mwamba katika Indonesia na tuzo yeye alishinda "Wengi Mpya Kiindonesia Msanii 1990-1991".

Mwaka 1994, anggun aliamua kuondoka Indonesia na kutimiza ndoto yake ya kuwa msanii wa kimataifa. Kwa msaada wa Erick Benzi, mzalishaji mkubwa wa Ufaransa, mwaka 1997, anggun mafanikio iliyotolewa kimataifa albamu yake ya kwanza yenye jina la *theluji juu ya Sahara* katika nchi 33 duniani kote, ikiwa ni pamoja na [[Marekani] ] ni muziki wa kimataifa Makkah. Tangu wakati huo anggun ametunga tano Albamu ya kimataifa yaliandikwa katika lugha mbalimbali, hasa Kiingereza na Kifaransa. Aidha, ana kumbukumbu kwa kushirikiana na wasanii wengi wa kigeni, ikiwa ni pamoja na Julio Iglesias, Peter Gabriel, na Pras Michel wa kundi la Fugees. Anggun pia wamekuwa wakiimba moja kwa moja na Bryan Adams, Celine Dion, Charles Aznavour, David Foster, na wengine wanamuziki duniani darasa.

Indonesian mwimbaji anggun ni ya kwanza kwa mafanikio kupenya ya kimataifa ya muziki na albamu yake ya kuwa na mafanikio ya dhahabu na tuzo platinum katika nchi kadhaa za Ulaya. Kwa kuchanganya Albamu wote katika Indonesia na nje ya nchi, anggun ina kuuzwa kumbukumbu takriban milioni 10. Anggun ameshinda tuzo kadhaa kwa ajili ya mafanikio yake, ikiwa ni pamoja na zawadi ya kifahari ya "Chevalier des Sanaa Lettres et" kutoka serikali ya Ufaransa. Anggun pia ina mara mbili wamekuwa aitwaye balozi wa kimataifa Umoja wa Mataifa (UN), yaani kwa ajili ya mpango mikopo midogo ya mwaka 2005 na Chakula na Kilimo (FAO) mwaka 2009.

## Discography 
### Kiindonesia-lugha albamu 
* Dunia Aku Punya (1986)
* Anak Putih Abu Abu (1991)
* Nocturno (1992)
* Anggun C. Sasmi... Lah!!! (1993)

### Lugha ya Kiingereza albamu 
* Snow on the Sahara (1997)
* Chrysalis (2000)
* Luminescence (2005)
* Elevation (2008)
* Echoes (2011)

### Lugha ya Kifaransa albamu 
* Au nom de la lune (1997)
* Désirs contraires (2000)
* Luminescence (2005)
* Elévation (2008)
* Echos (2011)

Jamii:Waliozaliwa 1974
Jamii:Indonesia mwimbaji
Jamii:Kifaransa mwimbaji
Mkarafuu

**Mkarafuu** (*Syzygium aromaticum*) ni mti wa familia Myrtaceae. Macho ya maua yake yaliyokauka huitwa karafuu na kutumika kwa kiungo katika aina nyingi za chakula. Vikonyo vya maua huitwa makonyo na hutumika kama mbadala rahisi wa karafuu.

## Picha

Starr 070906-8564 Syzygium aromaticum.jpg|Majani
Syzygium aromaticum on tree.jpg|Maua
Cloves fresh in hand.JPG|Makarafuu mabichi
CloveCloseUp.jpg|Karafuu
Cloves.JPG|Makarafuu

Jamii:Mkarafuu na jamaa
Mlonge

**Mlonge**, **mlongo**, **mronge**, **mrongo**, **mkimbo** au **mzunze** (*Moringa oleifera*) ni mti wa jenasi pekee, *Moringa*, ya familia Moringaceae. Asili ya mti huu ni Uhindi lakini siku hizi hupandwa mahali pengi pa kanda za tropiki na nusutropiki. Hutumika kwa kulisha mifugo, chakula cha watu, kuboresha mashamba, kusafisha maji ya kunywa na mitishamba. Majani yake ni chakula bora (mboga chungu), lakini maganda mabichi, maua, mbegu, mafuta ya mbegu na mizizi hulika pia.

Mti wa mlonge pia umegundulika kuwa ndio mti wenye maajabu zaidi duniani hasa baada ya kufanyiwa utafiti na wanasayansi wa Uingereza. Mti huu una uwezo wa kutibu magonjwa zaidi ya 100 kama vile vidonda vya tumbo, malaria, homa ya matumbo, maambukizo ya mfumo wa mkojo na magonjwa mengine. Mti huu pia umeonekana kuwa na protini nyingi kuliko inayopatikana katika nyama, maziwa, samaki pamoja na maharagwe. Pia mti huu una virutubisho vya Omega-3 ambavyo havipatikani katika maziwa na nyama hivyo kuwa ndio mti wa ajabu zaidi duniani.

## Picha

Sonjna (Moringa oleifera) flowers at Kolkata W IMG 2124.jpg|Majani na maua
Moringa oleifera 1.jpg|Maua
Starr 080609-7911 Moringa oleifera.jpg|Maganda mtini
Starr 070207-4294 Moringa oleifera.jpg|Mbegu
India - Koyambedu Market - Drumstick 06 (3986225505).jpg|Maganda mabichi sokoni
Dunt-dalun chin-yei 1760.JPG|Supu ya maganda
Moringa oleifera flowers ready to be cooked.jpg|Maua yatakayopikwa

## Viungo vya nje
Jamii:Kabichi na jamaa
Jamii:Mitishamba
Mawali

**Mawali** au **mau** (*Moringa stenopetala*, kutoka Kisomali mawali na mau) ni mti wa jenasi pekee, *Moringa*, ya familia Moringaceae. Asili ya mti huu ni Afrika ya Mashariki. Hupandwa katika mashamba kwa tungazi huko Konso, Uhabeshi, na hutumika kwa chakula cha watu, kupatia mimea mingine ya mazao kivuli na mitishamba.

## Picha

File:Ethiopia - Moringa stenopetala leaves - March 2011.jpg|Majani

Jamii:Kabichi na jamaa
Jamii:Mitishamba
Myombo

**Miyombo** ni aina za miti inayoitwa na wanabiolojia kwa jina *Brachystegia*. Jina la Kiswahili linatoka wingi wa jina la Kibemba: "muombo (miombo)", lakini kwa sababu fulani wingi huu umekuwa umoja kwa Kiswahili: "myombo (miyombo)".

Miti hii inaunda misitu isiyo minene hasa katika mazingira makavu kiasi ya Afrika ya Mashariki na Kusini hasa katika nchi Zimbabwe, Zambia, Msumbiji, Angola, Tanzania na Malawi. Misitu ya miyombo inafunika maeneo ya kilomita za mraba milioni 5.

Misitu ya miyombo humwaga majani wakati wa majira ya ukame kwa kusudi la kuhifadhi maji ndani yao. Kabla ya kuja kwa majira ya mvua huotesha majani mapya. Wakati wa mabadiliko haya majani yanaonyesha rangi za dhahabu na nyekundu zinazopendeza.

Miyombo inayopatikana mara nyingi ni hasa *Brachystegia boehmii* na *B. longifolia*. 

## Miyombo na watu 
Misitu ya miyombo ni muhimu kwa maisha ya watu wanaoishi karibu nayo wakivuna hapa matunda, asali, kuni na lishe kwa mifugo. Kukatwa kwa miti hii imezidi kutokana na kuongezeka kwa watu na matumizi ya kuni. Utengenezaji wa makaa karibu na barabara kubwa yanayopelekwa mjini ni sababu muhimu. Katika maeneo ambako tumbako hulimwa wakulima wanakata miti mingi mno wakitumia kuni kukausha majani ya tumbako.

## Wanyama
Miyombo inaota kwenye ardhi isiyo na rutba sana. Hata hivyo misitu ya miyombo ni nyumbani kwa spishi nyingi za wanyama pamoja na ndege wanaoishi hapa pekee. Wanyamapori wengi wanapata kinga na lishe kati ya miti hii kama vile tembo, mbwa mwitu, na wengine.

## Spishi
**Brachystegia allenii*
**Brachystegia angustistipulata*
**Brachystegia bakeriana*
**Brachystegia bequaertii*
**Brachystegia boehmii*
**Brachystegia bussei*, Mnyombo
**Brachystegia cynometroides*
**Brachystegia eurycoma*
**Brachystegia floribunda*
**Brachystegia glaberrima*
**Brachystegia glaucescens*, Muunze
**Brachystegia gossweileri*
**Brachystegia kalongensis*
**Brachystegia kennedyi*
**Brachystegia laurentii*
**Brachystegia leonensis*
**Brachystegia longifolia*
**Brachystegia luishiensis*
**Brachystegia lujae*
**Brachystegia manga*
**Brachystegia microphylla*
**Brachystegia mildbraedii*
**Brachystegia nigerica*
**Brachystegia puberula*
**Brachystegia russelliae*
**Brachystegia spiciformis*, Mrihi (mriti, msasa?, mtondo, mtondoro, mtundu, mundu)
**Brachystegia stipulata*
**Brachystegia subfalcato*
**Brachystegia tamarindoides*, Mseni
**Brachystegia taxifolia*
**Brachystegia torrei*
**Brachystegia utilis*
**Brachystegia wangermeeana*
**Brachystegia zenkeri*

## Picha

File:Brachystegia glaucescens.jpg|Muunze
File:Nyika miombo.jpg|Msitu wa miyombo katika kaskazini kwa tambarare ya Nyika, Malawi

## Marejeo na Viungo vya Nje 
*Bruce M Campbell. ed. 1996. *The Miombo Transition: Woodlands & Welfare in Africa*, CIFOR, ISBN 9798764072, standard reference on the description & uses to which animals and man put these savanna woodlands.
*http://earthtrends.wri.org/text/forests-grasslands-drylands/map-234.html 
*Eastern Miombo woodlands (World Wildlife Fund)

Jamii:Mharagwe na jamaa
Jamii:Jiografia ya Afrika
Chuo Kikuu cha Maastricht

**Chuo Kikuu cha Maastricht** ni chuo kikuu nchini Uholanzi, kilichoanzishwa mnamo mwaka 1970 katika Maastricht.

## Viungo vya Nje 
* 

Jamii:Vyuo vikuu vya Uholanzi
Jamii:Maastricht
Mto Katuma

thumb|right|Picha ya sehemu yake.
**Mto Katuma** uko katika Mkoa wa Katavi, Tanzania, na ndio tegemeo la Hifadhi ya Taifa ya Katavi.

Jamii:Mito ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Katavi
Liturujia ya Antiokia

ikiadhimishwa katika monasteri ya Mt. Marko.]]
**Liturujia ya Antiokia**, inayoitwa pia **Liturujia ya Siria**, ni jina la taratibu za ibada ya Wakristo ambayo ina asili yake katika mji wa Antiokia wa Siria (siku hizi umo katika mipaka ya Uturuki) ambao katika karne ya 1 ulikuwa kituo kikuu cha umisionari wa Kanisa, halafu ukawa na shule ya teolojia muhimu kama ile shindani ya Aleksandria (Misri).

Wanaotumia liturujia hiyo ni hasa Kanisa la Kiorthodoksi la Siria na madhehebu yenye uhusiano naye kihistoria (hasa matawi ya Kanisa la Kiorthodoksi la Kisiria la Malankara kutoka India), na yale yaliyotokana nalo, yakiwa pamoja na Kanisa Katoliki la Kisiria na Kanisa Katoliki la Kimalankara. Kwa kiasi kikubwa liturujia hiyo ni pia ya Kanisa la Wamaroni.

## Historia
 katika monasteri ya Mosul, (leo nchini Iraq), mwanzoni mwa karne ya 20.]] 
Liturujia hiyo ilitokana hasa na ile ya Kigiriki iliyotumiwa kwanza na Patriarki wa mji huo (kama Ignas wa Antiokia mwanzoni mwa karne ya 2), lakini, baada ya farakano la mwaka 451 lililofuata Mtaguso wa Kalsedonia, ilitafsiriwa katika lugha ya Kiaramu, iliyokuwa ya kawaida zaidi katika maeneo yote ya kandokando.

Matini ya Kiaramu ya zamani zaidi yaliyobaki hadi leo ni ya karne ya 5 Yanatunza kumbukumbu muhimu kuhusu liturujia ilivyokuwa wakati huo, nazo zinatusaidia kufuatilia mabadiliko yaliyofanyika baadaye. 

Kuanzia anafora ya awali, iliyotafsiriwa kutoka ile ya Kigiriki ya Mt. Yakobo, zilitungwa nyingine nyingi, si chini ya 39. 

Wakatoliki ndio waliofanya utafiti bora zaidi juu ya liturujia hiyo, wakitoa vitabu rasmi ili kupunguza fujo iliyojitokeza pengine kati ya Waorthodoksi wa Mashariki. Kati ya anafora hizo zote, wanazitumia saba tu.

Pengine masomo ya Biblia yanafanyika kwa Kiarabu, lugha ya kawaida ya waamini wengi huko Mashariki ya Kati. Lakini waamini wengi zaidi wanaishi India kusini.

## Tanbihi
## Marejeo
 la Mt. Stefano huko  Gütersloh, Ulaya.]]
*
*

## Viungo vya nje
* Shroro: The Syriac Christian Digest 
* Syriac Music Online
* Syrian Liturgy  description and photos
* Documentary film about Syriac Christians