José Batlle y Ordóñez

**José Pablo Torcuato Batlle y Ordóñez** ([ˈbaʒe] au [ˈbaʃe]; 23 Mei 1856 – 20 Oktoba 1929), aliyepewa jina la utani Don Pepe, alikuwa mwanasiasa mashuhuri wa Uruguay ambaye alihudumu katika mihula miwili kama Rais wa Uruguay kwa Chama cha Colorado. Alizaliwa Montevideo, alikuwa mwana wa rais wa zamani na alisifiwa sana kwa kuanzisha mfumo wake wa kisiasa, Batllism, huko Amerika Kusini na kwa jukumu lake la kumudu fanya Uruguay ya kisasa kupitia uundaji wake wa mageuzi ya hali ya ustawi wa jamii.

Mnamo 1898, Batlle alihudumu kama rais wa mpito kwa wiki chache. Baadaye alichaguliwa kuwa rais kwa mihula miwili: kutoka 1903 hadi 1907 na kutoka 1911 hadi 1915. Anaendelea kuwa mmoja wa marais wa Uruguay waliopendwa zaidi, hasa kwa sababu ya jukumu lake kama mrekebishaji wa kijamii. Akiathiriwa na uliberali wa Krausist, anajulikana kwa kumudu shawishi kuanzishwa kwa haki ya kupiga kura kwa wote na siku ya kazi ya saa nane, pamoja na elimu ya shule ya upili ya bure. Alikuwa mmoja wa wakuu wa kumudu endeleza usekula wa Uruguay, ambao ulipelekea kutenganishwa kwa serikali na Kanisa Katoliki. Elimu ilianza mchakato wa upanuzi mkubwa kutoka katikati hadi mwisho wa karne ya 19 na kuendelea. Ilikua ufunguo wa mafanikio kwa jamii ya tabaka la kati. Serikali ilianzisha elimu ya shule ya upili ya bure na kuunda shule za upili zaidi kote nchini. Chuo Kikuu cha Jamhuri pia kilifunguliwa kwa wanawake, na uandikishaji wa elimu uliongezeka kote nchini. Batlle pia "alihuisha chama cha Colorado na kuimarisha mila yake ya kiliberali, akitoa nafasi kwa mawazo ya maslahi ya jumla na ya ulimwengu wote, na akipendelea haki ya tabaka la wafanyakazi kujipanga na kuweka mbele madai ya haki."

Uingiliaji wa serikali katika uchumi uliongezeka wakati wa Batlle akiwa ofisini. Kiwanda cha umeme cha Montevideo kilitwaifishwa, hatua ambayo Batlle aliihalalisha katika muktadha wa "maslahi yake katika usambazaji na usambazaji wa aina zote za huduma ambazo kwa sasa zinachukuliwa kuwa za lazima kwa ustawi wa jumla, faraja, na usafi." Kama uchunguzi mmoja ulivyobainisha, Batlle alikusudia kiwanda cha umeme "kiwe cha kwanza tu cha seti ya Biashara za serikali ambazo zingetoa huduma za gharama nafuu, kwa wakati mmoja zikiokoa pesa za umma na kumudu zuia mtaji wa Uruguay kusafirishwa nje kama faida na kampuni za kigeni zinazofanya kazi nchini." Mnamo 1911, utawala ulitaifisha BROU, taasisi ya akiba na mkopo ambayo ilidhibiti uchukuzi wa pesa, huku pia ikiianzisha taasisi za viwanda kwa jiolojia na uchimbaji (uchunguzi wa makaa ya mawe na hidrokaboni), kemia ya viwanda, na uvuvi. Mnamo 1914, utawala ulinunua Kampuni ya Tramway na Reli ya Kaskazini, ambayo baadaye ikawa Utawala wa Reli za Serikali wa Uruguay. Katika kilimo, taasisi kadhaa za serikali zilianzishwa "zilizojitolea kwa utafiti wa teknolojia na maendeleo katika nyanja za ufugaji wa mifugo, uzalishaji wa maziwa, kilimo cha bustani, upandaji miti, mbegu, na malisho." Sera ya ulinzi kwa viwanda pia ilifuatwa, na serikali ikiweka, kama ilivyobainishwa na uchunguzi mmoja, "ushuru kwa bidhaa za kigeni, ikipendelea uagizaji wa mashine na malighafi, na ikitoa mapendeleo ya leseni ya pekee kwa wale waliianza Biashara mpya." Kampuni za asili pia ziliibuka, ingawa mtaji wa kigeni (hasa kutoka Uingereza na Marekani), kama ilivyobainishwa na uchunguzi mmoja, "pia ulichukua fursa ya sheria na ukaja kudhibiti tasnia ya nyama. Ukuaji wa tasnia ya uchukuzi wa nyama ya frigorífico pia ulichochea uchukuzi wa mifugo, chanzo kikuu cha utajiri cha Uruguay."

Hatua hizi zilionyesha imani ya Batlle kwamba serikali ilikuwa na jukumu la kuchukua katika maswala ya kiuchumi, kama alivyobainisha mnamo 1911 alipohimiza bunge kuunda ukiritimba wa serikali: "Hali za kisasa zimeongeza idadi ya viwanda vinavyoanguka chini ya kichwa cha huduma za umma ... ushindani umekoma kumaanisha kitu cha faida daima, ukiritimba sio lazima uwe wa kulaumiwa ... Serikali ya kisasa inakubali bila kusita hadhi yake kama shirika la kiuchumi. Itaiingia Biashara wakati ushindani hautekelezeki, wakati udhibiti na maslahi ya kibinafsi unawapa mamlaka isiyolingana na ustawi wa Serikali, wakati ukiritimba wa kifedha unaweza kutumika kama chanzo kikubwa cha mapato kukidhi matatizo ya haraka ya ushuru, wakati uuzaji endelevu wa utajiri wa kitaifa unachukuliwa kuwa haupendekezwi."

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1856
Jamii:Waliofariki 1929
Jamii:Wanasiasa wa Uruguay
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania