Akiolojia ya Algeria

thumb|Algeria kwenye ramani.
**Urithi wa akiolojia nchini Algeria** una utajiri mkubwa wa kumbukumbu za makazi ya binadamu wa zamani. Algeria ina mabaki mengi ya Kiroma na ni tajiri kwa vifaa vya sanaa ya Kisaraceni.

## Megalithiki inabaki 
Algeria ina mabaki mengi ya megalithiki, ambapo karibu kila aina inayojulikana imepatikana nchini humo. Vipande vingi vya jiwe la enzi ya Paleolithiki vimegunduliwa, hasa katika maeneo ya Tlemcen na Kolea. Karibu na Djelfa, katika Milima ya Atlas, na Mechra-Sfa ("vivuko vya mawe tambarare"), kisiwa katika bonde la mto Mina karibu na Tiaret, kuna idadi kubwa ya makaburi ya megalithiki.

Miongoni mwa tamaduni za kihistoria za eneo hilo ni tamaduni ya Capsian, ambayo milima yake ya maganda ya konokono imepatikana kote kaskazini.

## Maeneo maarufu 
thumb|Kaburi lenye umbo la Tumulus huko Madghacen.
**Madghacen** ni mnara unaofanana na Qabr-er-Rumia, lakini ni wa zamani zaidi. Ulijengwa takriban mwaka 150 KK kama mahali pa mazishi ya wafalme wa Numidia, na uko maili 35 (kilomita 56) kusini magharibi mwa Constantine. Umbo lake ni la koni iliyokatwa, iliyowekwa juu ya msingi wa silinda, yenye kipenyo cha futi 196 (mita 60). Ina urefu wa futi 60 (mita 18). Nguzo zinazozunguka sehemu ya silinda zimekatwa na ni pana zaidi chini kuliko juu; ncha zake ni za mtindo wa Doric. Nguzo nyingi, 60 kwa idadi, zimeharibiwa sana. Wakati chumba cha mazishi kilipofunguliwa mwaka 1873 na Bauchetet, afisa wa uhandisi wa Ufaransa, ushahidi wazi ulionekana kuwa katika kipindi fulani cha zamani kaburi lilivunjwa na jaribio lilifanyika kuharibu kwa moto.

**Qabr-er-Rumia**, inayojulikana zaidi kwa jina lake la Kifaransa, Tombeau de la Chrétienne (kaburi la binti Mkristo), ina hadithi ya jadi inayosema kuwa ni mahali pa mazishi ya Florinda, la Cava Rumía, binti mzuri na mwenye bahati mbaya wa Count Julian. Kaburi hili liko karibu na Kolea na linajulikana kuwa kaburi la mfalme wa Mauretania, Juba II, na mke wake Cleopatra Selene, binti ya Mark Antony na Cleopatra, malkia wa Misri. Limejengwa kwenye kilima chenye urefu wa futi 756 (mita 230) juu ya usawa wa bahari. Jengo la mawe lenye umbo la mviringo likiwa limewekwa juu ya jukwaa la chini lenye mraba wa futi 209 (mita 64).

Awali, mnara huu ulikuwa na urefu wa takriban futi 130 (mita 40), lakini umeharibiwa vibaya. Sasa una urefu wa futi 100 na inchi 8 (mita 30.68); sehemu ya silinda ina urefu wa futi 36 na inchi 6 (mita 11.13), na piramidi ina urefu wa futi 64 na inchi 2 (mita 19.56). Msingi wake, wenye kipenyo cha futi 198 (mita 60), umewekwa mapambo ya nguzo 60 za mtindo wa Ionic. Ncha za nguzo hizi zimepotea, lakini michoro ya msafiri wa Afrika, James Bruce, imehifadhi muundo wake.

Katikati ya kaburi kuna vyumba viwili vya mazishi vilivyofunikwa kwa dari, vinavyofikiwa kwa njia ya mviringo yenye upana wa futi 6 na nusu (mita 2.0), karibu urefu sawa, na urefu wa futi 489 (mita 149). Vyumba vya mazishi vimetenganishwa na njia fupi, na vimefungwa na milango ya mawe iliyotengenezwa kwa kipande kimoja ambacho kinaweza kuhamishwa juu na chini kwa kutumia leveri, kama lango la ngome. Chumba kikubwa kati ya viwili kina urefu wa futi 142 (mita 43), upana wa futi 11 (mita 3.4) na urefu wa futi 11 (mita 3.4). Chumba kingine ni kidogo kidogo.

Kaburi hili lilivunjwa na waporaji zamani, pengine kwa kutafuta hazina. Mnamo 1555, Salah Rais, pasha wa Algiers, aliagiza watu walivunje, lakini rekodi zinasema kuwa jaribio hilo liliachwa kwa sababu nyigu weusi wakubwa walitoka chini ya mawe na kuwachoma hadi kufa. Mwishoni mwa karne ya 18, Baba Mahommed alijaribu bila mafanikio kubomoa kaburi hilo kwa kutumia mizinga. Mnamo 1866, lilichunguzwa kwa amri ya mfalme Napoleon III, kazi hiyo ilifanywa na Adrien Berbrugger na Oscar Maccarthy.

thumb|Djeddar ya Freda.
**Jedars** (kutoka Kiarabu "kuta" au "majengo") ni jina linalotumika kwa idadi ya makaburi ya mazishi yaliyowekwa juu ya vilima. Kila kaburi lina jukwaa lenye umbo la mraba au pembetatu ambalo linapambwa na piramidi juu yake. Makaburi haya yanatoka kuanzia karne ya 5 hadi ya 7 BK na yapo katika makundi mawili tofauti kati ya Tiaret na Frenda. Frenda, ambayo imehifadhi sana tabia yake ya zamani ya Berber, ina dolmeni nyingi na sanamu za mwamba za kale karibu nayo.
thumb|Uzalishaji usiojulikana wa uyoga wa Tassili Matalem-Amazar unaopatikana Tassili.
'''Tassili n'Ajjer''' ni mbuga ya kitaifa iliyoko katika jangwa la Sahara, kwenye uwanda mkubwa kusini-mashariki mwa Algeria, ikichukua eneo la zaidi ya km² 72,000 (sq mi 28,000). Ina mojawapo ya makundi muhimu zaidi ya sanaa za majabali za kale ulimwenguni, na iliorodheshwa kwenye orodha ya Tovuti za Urithi wa Dunia za UNESCO mnamo 1982.

Tassili n'Ajjer inajulikana katika tamaduni za New Age kwa sanaa zake za majabali za Fungoid, michoro ya zamani lakini yenye undani ya uyoga wa kisaikolojia inayodokeza matumizi ya kiasili ya mimea hiyo na watu wa asili wa eneo hili.

**Sehemu Nyingine**

* Lambaesis

* Tebessa

* Tipasa

* Timgad (maarufu kama Pompeii ya Afrika)

* Thubursicum: Ukumbi wa michezo wa Kirumi uliohifadhiwa vizuri

* Beni Hammad Fort (ina mnara wa pili kwa uzee nchini)

## Ugunduzi wa hivi majuzi 
Mnamo mwaka 2009, wakati Place des Martyrs huko Algiers ilipofungwa kwa ajili ya kujenga kituo cha treni ya chini ya ardhi, wanakiolojia wa Algeria na Ufaransa waligundua basilika ya Kikristo ya karne ya 5 chini ya tabaka za saruji.

Mnamo Novemba 2018, wanakiolojia nchini Algeria walitangaza ugunduzi, kwenye eneo la Ain Boucherit karibu na Sétif, wa zana za mawe (zinazofanana na za Oldowan) na mifupa ya wanyama iliyokatwa yenye umri wa miaka milioni 2.4. Ugunduzi huu ulifanya Ain Boucherit kuwa eneo la kale zaidi la binadamu linalojulikana leo, na kutikisa nadharia ya Afrika Mashariki kuwa chimbuko la binadamu.

## Marejeo 
Jamii:historia ya Algeria
Jamii:akiolojia