open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mnavunavu

**Mnavunavu** au **mzabibu-bata** (*Physalis peruviana*) ni mmea au kichaka katika familia Solanaceae ambao unapanda mara nyingi juu ya mimea mingine au egemeo lolote. Matunda yake yalikayo huitwa manavunavu. Kaliksi, ambayo imeunda na sepali, izungashia tunda kama kibofu. Kama tunda likiiva, kaliksi inakauka. Tunda bivu lina rangi ya manjano na ladha maalum tamu. Asili ya mnavunavu ni Peru, Kolombia na Ekuador lakini sasa hupandwa Afrika ya Kusini na Mashariki, Australia, Nyuzilandi na visiwa kadhaa vya Pasifiki.

## Picha

File:ComputerHotline - Physalis-peruviana-(coqueret)--31-07 (by).jpg|Ua
File:Physalis fruchthuelle (fcm).jpg|Tunda bichi ndani ya kaliksi
File:Physalis.jpg|Tunda bivu ndani ya kaliksi kavu
File:Uchuva 2005.jpg|Matunda mabichi na mabivu
File:Mnavu na mnavunavu.jpg|Mnavu na mnavunavu ikimea pamoja
File:Physalis peruviana MHNT.BOT.2008.1.50.jpg|Kaliksi kavu kutoka bustani ya makumbusho ya Toulouse, Ufaransa

Jamii:Mnavu na jamaa
Jamii:Mimea ya mazao
Mnavu

**Mnavu** au **mnafu** (*Solanum nigrum*) ni mmea katika familia Solanaceae. Kwa kawaida huu ni mmea wa pori, lakini unapandwa mahali pengi katika Afrika ya Mashariki. Mingi ya mimea ya pori ina sumu, matunda mabichi hasa. Kula kwa beri bichi na mara nyingi majani pia kunaweza kusababisha kifo cha watoto na mifugo. Lakini aina za mnavu zinazopandwa zinaweza kuliwa baada ya kuzipika. Majani huuzwa kwa jina la manavu. Matunda mabivu yanaweza kuliwa kwa kawaida bila kupikwa, aina zenye matunda mekundu au yenye rangi ya machungwa hasa (rangi ya kawaida ni nyeusi).

Kuna spishi nyingine, *Solanum americanum*, ambayo imewasilishwa katika Afrika na ambayo inafanana sana na *S. nigrum*. Watu wengi hawawezi kulinganua spishi hizi na mbili zote huitwa mnavu. Hata *S. americanum* hulika.

## Picha

File:Solanum nigrum flower.jpg|Ua
File:Solanum nigrum 03.JPG|Matunda mabichi
File:Solanum nigrum fruit black.jpg|Matunda mabivu aina ya nyeusi
File:Solanum Nigrum Berries.jpg|Matunda mabivu aina ya nyekundu
Picha:Mnavu na mnavunavu.jpg|Mnavu na mnvavunavu

Jamii:Mnavu na jamaa
Jamii:mboga
Carlos Mencia

**Ned Arnel Mencía** (amezaliwa tarehe 22 Oktoba 1967) ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Marekani.

## Marejeo
## Viungo vya nje
*
Ashton Kutcher

**Christopher Ashton Kutcher** (amezaliwa tar. 7 Februari 1978) ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Marekani.

## Viungo vya Nje
* 

## Marejeo
Lombardo Boyar

**Lombardo Boyar** (1 Desemba, 1973) ni mwigizaji wa Marekani. Anajulikana zaidi kwa kuigiza mara kwa mara kama Chuy katika kipindi cha *The Bernie Mac Show*, na pia kwa kutoa sauti ya Lars Rodriguez katika mfululizo wa *Rocket Power*.

## Viungo vya nje
* 

## Tanbihi
Jamii: Waliozaliwa 1973
Jamii: Watu walio hai
Gridlock'd (kibwagizo)

'''''Gridlock'd'''* ni kibwagizo rasmi kwa ajili ya filamu iliyoongozwa na Vondie Curtis-Hall - *Gridlock'd*. Kibwagizo kilitolewa mnamo 28 Januari 1997 kupitia studio ya Interscope Records. Imeuza nakala 150,500 katika wiki yake ya kwanza na kuingia moja kwa moja katika nafasi ya #1 kwenye chati za Billboard 200, ikaporomoka hadi nafasi ya pili katika wiki iliyofuata na bado inashikiriia nafasi yake ya *"US Albums: Biggest drops from the Top 3"'' - Top 20 14th pamoja na kuporomoka kwake kutoka nafasi ya pili hadi ya 14 katika wiki yake ya tatu.

Albamu ilitunukiwa hadhi ya Dhahabu na RIAA miezi miwili mbele, kwa kuuza nakala 500,000 copies. 

## Orodha ya nyimbo
# "Wanted Dead or Alive" - 2Pac/Snoop Doggy Dogg
# "Sho Shot" - The Lady of Rage
# "It's Over Now" - Danny Boy
# "Don't Try To Play Me Homey" - Dat Nigga Daz
# "Never Had A Friend Like Me" - 2Pac
# "Why" - Nate Dogg
# "Out the Moon" (Boom, Boom, Boom) - Snoop Doggy Dogg/Soopafly/Techniec/Bad Azz/Tray Dee/2Pac
# "I Can't Get Enough" - Danny Boy
# "Tonight It's On" - B.G.O.T.I.
# "Off The Hook" - Snoop Doggy Dogg/Charlie Wilson/Val Young/James DeBarge
# "Lady Heroin" - J-Flexx
# "Will I Rize" - Storm/Val Young
# "Body And Soul" - O.F.T.B. feat. Jewell
# "Life Is a Traffic Jam" - 2Pac/Eight Mile Road
# "Deliberation" - Anonymous - Cody Chesnutt

## Nafasi ya Chati
## Tazama pia
*Kibwagizo cha Juice

## Marejeo
Jamii:Vibwagizo vya filamu
Jamii:hip hop
Jamii:Vibwagizo vya 1997
Mbu

**Mbu** ni wadudu wadogo wa nusuoda Nematocera katika oda Diptera (yaani “wenye mabawa mawili”). Kwa asili jina hili limetumika kwa wadudu wa familia Culicidae, lakini kwa sababu spishi nyingi za Nematocera hazina majina ya Kiswahili, “mbu” linapendekezwa kama jina kwa Nematocera wote. Nusuoda nyingine ya Diptera, Brachycera, inashirikisha nzi na jamaa wao. Spishi ndogo za Nematocera huitwa usubi au visubi.

Diptera wote wana mabawa mawili tu yaliyopo kwa mesotoraksi. Mabawa ya nyuma ya asili yamepunguzika na kubadilika kuwa virungu (halteres) ambavyo vinasaidia mdudu ajue mkao wake na mabadiliko ya mwelekeo (kama aina ya gurudumu tuzi). Vipapasio vya Nematocera ni virefu kiasi na vina mapingili mengi kuliko Brachycera. Madume ya spishi nyingi zinabeba nywele nyingi juu ya vipapasio. Sehemu za kinywa za mbu zimetoholewa kwa kufyunza. Mara nyingi zinaweza kudunga, k.m. katika spishi zinazofyunza damu.

Spishi za mbu zinazojulikana sana ni zile ambazo hufyunza damu. Ni majike ambao wanafyunza damu, kwa sababu lazima wakuze mayai. Madume na spishi nyingine za mbu hufyunza mbochi au utomvu. Mbu waladamu hurithisha magonjwa mara nyingi, k.m. malaria (spishi za anofelesi (*Anopheles*)), homanyongo, homa ya vipindi, chikungunya (spishi za *Aedes*) na matende (spishi za kuleksi (*Culex*)).

Lava wa spishi nyingi zaidi huishi katika maji ambapo hula viani, bakteria na vijidudu wengine. Lava waambua ngozi mara nne kabla ya kuwa bundo. Akikomaa bundo aelea juu ya maji au apanda juu ya mmea wa maji na mdumili atoka.

## Spishi kadhaa za Afrika
* *Aedes aegypti*, Mbu wa Homanyongo
* *Aedes albopictus*, Mbu-misitu
* *Anopheles funestus*, Anofelesi Kamata
* *Anopheles gambiae*, Anofelesi wa Gambia
* *Culex quinquefasciatus*, Kuleksi Mabaka-matano
* *Culex thalassius*, Kuleksi-pwani

## Picha

Bibio lanigerus.jpg|Bibionomorpha/ Bibionidae (*Bibio lanigerus*)
Aedes aegypti during blood meal.jpg|Culicomorpha/Culicidae (mbu wa homanyongo *Aedes aegypti*)
CulexNil.jpg|Culicomorpha/Culicidae (kuleksi mabaka-matano*Culex quinquefasciatus*)
Black Fly.png|Culicomorpha/Simuliidae (kisubi mweusi *Simulium* sp.)
Psychodidae Moth Fly (11058663864).jpg|Psychodomorpha/ Psychodidae (kisubi-nondo *Psychoda* sp.)
Phlebotomus pappatasi bloodmeal continue2.jpg|Psychodomorpha/ Psychodidae (kisubi-homa *Phlebotomus pappatasi*)
Phantom crane fly - Faltenmücke (10136285735).jpg|Ptychopteromorpha/ Ptychopteridae (*Ptychoptera contaminata*)
Tipula lunata.male.jpg|Tipulomorpha/Tipulidae (*Tipula fascipennis*)

Jamii:Nzi na jamaa
Jamii:Wadudu waambukizao magonjwa
Gang Related (kibwagizo)

***Gang Related*** ni cd maradufu ya sauti iliyotolewa kama kibwagizo cha kwa ajili ya filamu ya *Gang Related*. Albamu ilitolewa mnamo tar. 7 Oktoba, 1997, chini ya studio ya Death Row Records na Priority Records. Albamu ina vibao 4 kutoka kwa mwigizaji msanii msaidizi kutoka katika filamu hii, Tupac Shakur. Albamu ilishika nafasi ya #2 kwenye chati za Billboard Top 200, na #1 kwenye chati za Billboard Top R&B/Hip-Hop Albums chart. 

Baadaye ikatunukiwa hadhi ya Platinum x2 na RIAA. Kibwagizo hiki na vingine viwili (Above The Rim) na (Gridlock'd) vilitolewa na Death Row ikiwa kama kifurushi chenye seti ya CD 4 zilizoitwa The Death Row Archives [The Soundtracks]. Albamu pia inamwonesha rap ya mara ya kwanza ya rapa kutoka Kansas City, Missouri - Tech N9ne.

## Orodha ya nyimbo
;Disc 1
# "Way Too Major" - Daz Dillinger, Tray Dee
# "Life's So Hard" - 2Pac, (sauti na Snoop Dogg)
# "Greed" - Ice Cube
# "Get Yo Bang On" - Mack 10, Allfrumtha I
# "These Days" - Nate Dogg, Daz Dillinger
# "Mash For Our Dreams" - Storm, Daz Dillinger, Young Noble
# "Free'em All" - J-Flexx, Tha Realest
# "Staring Through My Rear View" - 2Pac, Outlawz
# "Devotion" - Paradise
# "I Can't Fix It" - Jackers
# "Questions" - Tech N9ne
# "Hollywood Bank Robbery" - The Gang (Big C Style, Lil Flossy, Daz Dillinger), Snoop Dogg, Kurupt

;Disc 2
# "Made Niggaz" - 2Pac, Outlawz
# "Loc'd Out Hood" - Kurupt
# "Gang Related" - WC, CJ Mac, Daz Dillinger, Tray Dee
# "Keep Your Eyes Open" - O.F.T.B.
# "Lady" - 6 Feet, Storm
# "Take A Nigga Like Me" - Young Soldierz
# "What Have You Done?" - B.G.O.T.I.
# "What's Ya Fantasy" - Outlawz, Daz Dillinger
# "A Change To Come" - J-Flexx, Tha Realest, Bahamadia, Kool & the Gang, Con Funk Shun
# "Freak Somethin'" - Roland
# "Feelin A Good Thang" - 2DV
# "Lost Souls" - 2Pac, Outlawz

## Marejeo
## Viungo vya Nje
* *Gang Related* at Discogs
* *Gang Related * at Tower Records

Jamii:Vibwagizo vya filamu
Jamii:Vibwagizo vya 1997
Jamii:Albamu zilizotayarishwa na Johnny "J"
A 2Pac Tribute: Dare 2 Struggle

***A 2Pac Tribute: Dare 2 Struggle*** ni jina la albamu iliyotolewa kwa lengo la kumuenzi kioo cha muziki wa hip hop hayati Tupac Shakur.

Dr. Mutulu Shakur (baba asiyemzazi wa Tupac) alitoa albamu hii kama kumbukumbu ya miaka 35 ya kuzaliwa kwa Tupac na maadhimisho ya miaka kumi ya kufa kwake. Albamu umeshirikisha marapa mbalimbali walio jela na wengine wa nje, ikiwa ni pamoja na watoto wa Mutulu Shakur, Mopreme Shakur na Nzingha, vilevile Outlawz, TQ, Slick, Imaan Faith na T-Jay. Awali ilitungwa kabla kuuawa Tupac 1996, wakati yeye na Mopreme walipoenda kumtembelea baba yao jela na kuandika "Thug Code" kwa lengo la kujaribu kupunguza vitendo vya kihuni.

## Orodha ya nyimbo 
## Marejeo
## Viungo vya Nje
* Official Mutulu Shakur Web Site 
* Lyrical Knockout Entertainment
Makaveli & Dillinger Don't Go 2 Sleep

'''''Makaveli & Daz Dillinger Don't Go 2 Sleep - Tha EP''''' ni albamu ya kutaja nyimbo mchanganyiko iliyotolewa na Makaveli na Daz Dillinger. Albamu hii ina nyimbo nane. Kuna matoleo mengine mawili ya (bootleg) ambayo pia ni EP, lakini toleo halisi lina nyimbo nane tu. Albamu ilitolewa mnamo tar. 24 Desemba, 2001 kupitia studio ya D.P.G. Recordz. Albamu zilirekodiwa katika studio za Death Row Records kati ya mwaka wa 1995-96 kwa ajili ya mradi wa Tupac na Boot Camp Clik "One Nation". Baadaye wakati Daz ameondoka Death Row, amekwiba baadhi ya nakala kuu ya kiasi cha nyimbo za Tupac ambazo hazijatolewa, baadhi zinaweza kusikika katika albamu hii ya EP. Wimbo pekee ambao umeachwa bila kuguswa na Daz  ni "They Don't Give a Fucc About Us", lakini hizo nyingine alifanya remixi zake na kujiingiza kwenye nyimbo ambamo awali hakuwepo.
## Marejeo 
## Viungo vya Nje 
* westcoast2k 
* DPG Recordz 
* Death Row Records 
* Internet Wayback for archived pages

Jamii:Albamu za 2001
Jamii:Albamu za Tupac Shakur
Foligno

[thumb|right|250px|[Kanisa kuu la Mt. Felichano.]]
**Foligno** ni mji wa wilaya ya Perugia, mkoa wa Umbria, nchini Italia.

Una wakazi 57,159 katika eneo la kilometa mraba 263.77.

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya Italia

## Tanbihi
## Viungo vya nje 
*
*Tovuti rasmi ya Foligno 

Jamii:Miji ya Italia
Jamii:Umbria
Can't Stop, Won't Stop

'''Can't Stop Won't Stop'* inaweza kutaja:

* *Can't Stop Won't Stop'', kitabu kilichotungwa na Jeff Chang
* "Can't Stop Won't Stop", wimbo uliombwa na Usher Raymond
* ''Can't Stop, Won't Stop'', albamu ya The Maine
* "Can't Stop, Won't Stop", wimbo wa Young Gunz
* "Can't Stop, Won't Stop", kundi la muziki wa hip hop
Diglosia

**Diglosia** (kutoka neno la Kiingereza lenye asili ya Kigiriki linalomaanisha "lugha mbili") ni hali inayotokea mahali ambapo kuna aina mbili za lugha moja, kila lahaja ikitumika kwa mahitaji maalumu. 

Kwa mfano Kiarabu: kuna aina mbili za lugha hiyo moja:
#Lugha ya Juu inayoitwa Al-fasaha na 
#Lugha ya Chini inayoitwa Al-Hamiya.

Hivyo ni matumizi ya lugha mbili katika jamii moja ambapo lugha moja huwa na hadhi ya juu na ile nyingine huwa na hadhi ya chini. Dhana hii inahusishwa na Charles Ferguson (1959). 

Mathooko, P. (2007:60), akimrejelea Fasold, anasema kwamba ni hali ambapo lugha mbili tofauti katika jamii yenye lugha nyingi hupewa majukumu tofauti. 
 	
Kwa mujibu wa Iribe Mwangi na Mukhwana A. (2011:85), diglosia ni hali katika jamii ambapo lugha au lahaja mbili zilizo na mahusiano ya karibu zinapewa vibandiko vya kuu na sio kuu. Ili kuipa lugha kibandiko cha lugha kuu na sio kuu, muktadha wa matumizi ya lugha ni muhimu kwa sababu muktadha utaidhihirisha lugha kama ilivyo na hadhi au la. Yaani lugha itakayotumika pale inahitaji kuwa na urasmi (lugha hadhi ya juu); au inahitajika kuwa bila urasmi (lugha ya hadhi ya chini). 

Lugha kuu na ile ambayo si kuu huweza kutofautiana kisarufi, kifonolojia na kimsamiati. Kwa kuwa lugha kuu imepewa hadhi ya juu hufunzwa shuleni ilhali lugha ambayo sio kuu mwanalugha hujifunza nyumbani kama lugha ya kwanza na huendelea kuitumia katika maisha [[]]yake katika shughuli za kawaida kama vile kununua bidhaa sokoni.
 		
Lugha kuu hutumika katika mazingira rasmi kama vile bungeni, mahakamani, kutoa mihadhara vyuoni, utangazaji na uhariri wa magazeti.

Jamii:Lugha
Clube de Regatas do Flamengo

thumb|Nembo ya timu ya flamengo

**Clube de Regatas do Flamengo** ni klabu ya kandanda yenye makao yake katika mji mkuu wa Rio de Janeiro nchini Brazil.

Flamengo hii ilianzishwa 1 Septemba 1895,na ni moja kati ya timu kubwa nchini brazil yenye mashabiki wengi karibu milioni 39 kutokana na mafanikio ya yake.

Kiasili klabu ya flamengo huvaa jezi zenye rangi nyekundu na nyeusi,bukta nyeupe na soksi nyeusi. Na pia hutumia uwanja wa maracana kama uwanja wa nyumbani wenye uwezo wa kubeba karibu watu 78,800 na ni uwanja mkubwa kuliko viwanja vyote nchini brazil.
Kwa sasa flamengo inatumia uwanja wake mdogo kwa kipindi cha mpito unaoitwa Ilha Do Urubu.

Moja ya kitu muhimu ambacho klabu ya flamengo wanajivunia licha kuchukua makombe mengi ni moja ya timu kati ya tano ambazo hazijawahi kushuka daraja,ni pamoja na Santos, Sao Paolo , Chapecoense, Cruzeiro Na Flamengo yenyewe.
Wapinzani Wakubwa Wa Timu Ya Flamengo Ni Fluminese, Botafogo na Vasco Da Gama.
  

Jamii:Vilabu Mpira vya Brazil
Mwingi wa Habari

**Mwingi wa Habari** ni jina la kutaja albamu ya kwanza ya msanii wa muziki wa hip hop kutoka nchini Tanzania - P. the MC. Albamu ilitolewa kupitia studio za Tattoo Records na Bongo Records. Albamu ilianza kufanyiwa harakati za uuzaji mnamo tar. 18 Oktoba, 2013. 

Katika albamu hii amepata kushirikisha wasanii wengine wa hip hop na Bongo Flava kutoka Tanzania, ikiwa ni pamoja na Cianah, Mansu L, Nikki Mbishi, Songa, One the Incredible, 10 Kiraka, na Maulo na wengine wengi. Katika albamu hii, kuna nyimbo zimefanywa kuchukuliwa sampuli kutoka katika nyimbo za manguli wa muziki kutoka nchini Tanzania ikiwa ni pamoja na sauti kutoka kwa hayati Marijani Rajabu na Remmy Ongala. Hakika ni  mapinduzi makubwa katika hali ya kufanya sampuli ya nyimbo zingine.

## Viungo vya Nje 
* Wimbo wa Fadhili katika ReverbNatio

Jamii:Albamu za 2013
Jamii:Albamu za P the MC
Jamii:Albamu za hip hop za wasanii wa Tanzania
Julius Nyaisangah

**Julius Nyaisangah** (alifahamika zaidi kwa jina fupi kama **Anko J**; 1 Januari 1960 - 20 Oktoba 2013) alikuwa mtangazaji maarufu wa redio na televisheni kutoka nchini Tanzania. 

Awali alifanya kazi RTD, Radio One, na mwisho kabisa alikuwa mkurugenzi wa Abood Media Co. Limited.  Nyaisangah alifariki dunia kwa tatizo la shinikizo la damu na kisukari mjini Morogoro, Tanzania. Ameacha mjane na watoto watatu. 

## Marejeo
## Viungo vya Nje
*Habari kuhusu  katika Mtaa-Mtaa Blogu

Jamii:Waliozaliwa 1960
Jamii:Waliofariki 2013
Jamii:Watangazaji wa Tanzania
Orodha ya lugha za Ethiopia

right|thumb|Lugha za Uhabeshi
Orodha hii inaorodhesha lugha za Ethiopia:

*Kiaari
*Kiafar
*Kialaba
*Kiamhara
*Kianfillo
*Kianuak
*Kiarbore
*Kiargobba
*Kiawngi
*Kibaiso
*Kibambassi
*Kibasketo
*Kibench
*Kiberta
*Kiborana (aina ya lugha za Kioromo)
*Kiborna
*Kiburji
*Kibussa
*Kichara
*Kidaasanach
*Kidime
*Kidirasha
*Kidizi
*Kidorze
*Kigalla (aina ya lugha za Kioromo)
*Kigamo-Gofa-Dawro
*Kiganza
*Kigawwada
*Kigayil
*Kigedeo
*Kigeez
*Kigumuz
*Kigurage cha Sebat Bet
*Kihadiyya
*Kihamer-Banna
*Kiharar (aina ya lugha za Kioromo)
*Kiharari
*Kihozo
*Kiinor
*Kikachama-Ganjule
*Kikacipo-Balesi
*Kikafa
*Kikambaata
*Kikaro
*Kikistane
*Kikomo
*Kikonso
*Kikoorete
*Kikwama
*Kikwegu
*Kilibido
*Kimajang
*Kimale
*Kime’en
*Kimelo
*Kimesmes
*Kimesqan
*Kimurle
*Kimursi
*Kinayi
*Kinuer
*Kinyangatom
*Kiongota
*Kiopuuo
*Kioyda
*Kiqimant
*Kirer Bare
*Kisaho
*Kiseze
*Kishabo
*Kishekkacho
*Kisheko
*Kisidamo
*Kisilt’e
*Kisomali
*Kisuri
*Kitigrinya
*Kitsamai
*Kiturkana
*Kiweyto
*Kiwolane
*Kiwolaytta
*Kixamtanga
*Kiyemsa
*Kizay
*Kizaysete

## Tazama pia
*Ethiopia
*Lango:Lugha

## Viungo vya nje
*http://www.ethnologue.com/country/ET

*
Ethiopia
Kiafar

**Kiafar** ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Ethiopia, Eritrea na Jibuti inayozungumzwa na Waafar. Mwaka wa 1994 idadi ya wasemaji wa Kiafar nchini Ethiopia imehesabiwa kuwa watu 906,000. Pia kuna wasemaji 99,200 nchini Jibuti (2006). Idadi ya Waafar nchini Eritrea haijulikani. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiafar iko katika kundi la Kikushi.

## Viungo vya nje
*makala za OLAC kuhusu Kiafar 
*lugha ya Kiafar katika Glottolog*http://www.ethnologue.org/language/aar

Jamii:Lugha za Ethiopia
Jamii:Lugha za Jibuti
Jamii:Lugha za Eritrea
Kiaari

**Kiaari** ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Ethiopia inayozungumzwa na Waaari. Mwaka wa 1994 idadi ya wasemaji wa Kiaari imehesabiwa kuwa watu 155,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiaari iko katika kundi la Kiomotiki.

## Viungo vya nje
*lugha ya Kiaari kwenye Multitree
*makala za OLAC kuhusu Kiaari 
*lugha ya Kiaari katika Glottolog
*http://www.ethnologue.com/language/aiw

Jamii:Lugha za Ethiopia
Ngano za Wenzi Watatu

anayedhaniwa kuwa Jan van Eyck (1395 hivi-1441).]]
**Ngano za Wenzi Watatu** (kwa Kilatini *Legenda trium sociorum*) ni kitabu muhimu zaidi kati ya vile visivyo rasmi vilivyoandikwa katika karne XIII kuhusu Fransisko wa Asizi. Kina sura 18.

## Uandishi wake
Kwa muda mrefu kilidhaniwa kuandikwa na wenzi watatu wa mtakatifu huyo, Anjelo, Leo na Rufino, hivyo wakati mwingine kilipewa kipaumbele.

Kadiri ya mtazamo huo, miaka ishirini baada ya kifo cha Fransisko hamu ya kujua habari zake ilikuwa imeongezeka ndani na nje ya shirika. Ndiyo sababu wakati wa mkutano mkuu wa mwaka 1244 mtumishi mkuu mpya aliagiza ndugu wote walete kwa maandishi kumbukumbu yoyote waliyonayo juu yake. Kutokana na agizo hilo kitabu hicho kilitungwa katika miaka 1241-1247 kikaitwa “Ngano za Wenzi Watatu”. Kinategemea sana kitabu cha Yohane wa Perugia lakini kinatia mkazo zaidi juu ya Fransisko mwenyewe na kuonyesha njia ya kuongoka na kufanana na Kristo ambayo aliifuata na ambayo inawafaa wote. 

Kumbe wataalamu wengine leo wanakiona kimeathiriwa na vitabu vya Thoma wa Celano na hata vya Bonaventura wa Bagnoregio juu ya Fransisko, hivyo wanasema kiliandikwa baadaye. 

## Maandishi asili ya Kilatini
* http://www.paxetbonum.net/biographies/3companions_lat.html .

## Tafsiri ya Kiswahili
* Ngano za Wenzi Watatu – Kumbukumbu ya maisha ya Mtakatifu Fransisko wa Asizi ilivyoandikwa na Ndugu Leo, Rufino na Angelo – tafsiri ya Ndugu Wafransisko Wakapuchini – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1987

Jamii:Fransisko wa Asizi
Jamii:Fasihi ya Kilatini
Fioretti

[thumb|*[Mt. Fransisko na matukio ya maisha yake*, 1235, Pescia, Italia.]]
**Fioretti** (kwa Kiitalia maana yake ni **Maua Madogo**, yaani **Visimulizi Bora**) ni kitabu maarufu kuhusu Fransisko wa Asizi na wenzake kilichotafsiriwa mwishoni mwa karne ya 14 kutoka kile cha Kilatini **Actus beati Francisci et sociorum eius,** kinachodhaniwa kuwa kiliandikwa na Ugolino Brunforte (1262 hivi &ndash; 1348 hivi).

Ingawa hakizingatiwi sana kama chanzo cha kihistoria, kimekuwa na sifa kuliko vitabu vingine juu ya mtakatifu huyo, kwa uzuri mkubwa upande wa lugha na usanii katika kusimulia. Ni kama manukato yanayotuvutia kwenye roho na utakatifu wa Fransisko, aliyekwishakufa toka siku nyingi, hivi kwamba anakumbukwa kwa mbali lakini kwa namna ya kupendeza zaidi. Miaka iliyopita imechuja ujumbe wake, ambao hivyo unang’aa kwa namna ya pekee katika kitabu hicho kilichosisitiza jinsi Fransisko alivyofanana na Yesu, wazo lililokazwa na Wafransisko wote wa karne XIV.

## Filamu
Kitabu kilimuongoza Roberto Rossellini mwaka 1950 kutoa filamu *Francesco, giullare di Dio* (“Fransisko, Msanii wa Mungu”) akishirikiana na Federico Fellini.

## Muziki
Kilitumika pia kutunga libretto ya opera ya Olivier Messiaen iliyoitwa ''Saint-François d'Assise*.

## Tanbihi 
## Sehemu kubwa ya kitabu chenyewe kwa Kiswahili
* Fioretti – Visimulizi Kuhusu Mtakatifu Fransisko wa Asizi – tafsiri ya Rikardo Maria, U.N.W.A. n.k. – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Ndanda 1996 – ISBN 9976-63-468-4

## E-Kitabu
* Francis of Assisi, *The Little Flowers (fioretti)'', London, 2012. limovia.net ISBN 978-1-78336-013-0

## Viungo vya nje 
*
*The text in English at Christian Classics Ethereal Library
*The text, in Italian, is available in plain text and/or rtf format from the Liber Liber: biblioteca e audioteca digitali ad accesso gratuito  site, which also provides a brief description of the text.
Karne ya 15 KK

**Karne ya 15 KK** (= kabla ya Kristo) ni kipindi cha miaka mia kuanzia tarehe 1 Januari 1500 KK na kuishia tarehe 31 Desemba 1401 KK.

## Matukio 
## Watu muhimu 
*Amenhotep II, Farao wa Misri, (1427 KK–1401 KK)

## Viungo vya nje 
Jamii:Karne ya 15 KK
Taa ya Alladin

thumb|Aladdin na taa ya maajabu katika uchoraji wa Max Liebert
**Taa ya Aladin** ni kisa kimoja kati ya hadithi ya mkusanyiko wa fasihi wa Alfu Lela U Lela.

Aladdin ni kijana anayeambiwa na mchawi fulani kumchukulia taa ya mafuta kutoka pango moja. Mchawi anajaribu kumdangaya Aladdin kwa hiyo Aladdin hampi taa anapeleka kwake nymbani. Wakati mamake anataka kusafisha taa na kuisugua jinn mmoja mkuba anatoka katika taa. Huyu jinn anapaswa kumtii yeyote anayesugua taa na kuwita kwa njia hii.

Kwa msaada wa jinn Aladdin anakuwa mtajiri na kumwoa binti wa sultani. Baadaye mchawi anarudi akitaka kujipatia taa lakini kwa msada wa jinn Aladin anamshinda na kuishi kwa furaha pamoja na mkewe. Aladini pia alikua na nyani mdogo aliyempenda sana. kabla ya kuwa tajiri alikua mwizi mtaani akishirikiana na nyani wake hadi hapo alipopata taa hiyo ya mafutaa iliyobadilisha maisha yake

## Viungo vya Nje
* 
* *Aladdin, or, The wonderful lamp*, by Adam Gottlob Oehlenschläger, William Blackwood & Sons, 1863
* "Alaeddin and the Enchanted Lamp", in John Payne, *Oriental Tales* vol. 13
* *Alaeddin*, by Sir Richard Francis Burton. (in HTML and annotated)
* *The Thousand Nights and a Night* in several classic translations, with additional material, including Payne's introduction http://www.wollamshram.ca/1001/Payne/aladdin/p13_index.htm and quotes from Galland's diary.

Jamii:Fasihi ya Kiarabu
Studio ya kurekodia

**Studio ya kurekodia** ni mahali palipoandaliwa kwa kurekodi sauti hasa muziki. Studio za aina hii hutawaliwa na watu binafsi au mara nyingi na makampuni ya kurekodia yanayouza rekodi kama DVD au CD za muziki. Studio ndogo zinatumiwa pia na wanamuziki wanaotaka kuwa na kumbukumbu ya binafsi au kuuza rekodi zao wenyewe. Hapa watumiaji wanalipa kodi fulani kwa masaa ya matumizi.

## Jengo na mitambo
Studio ya kurekodia inahitaji jengo au vyumba vyenye ujarabati sauti yaani aina za hami zinazozuia sauti na makelele ya nje kufika ndani. 

Ndani ya studio kuna sehemu mbili
* studio yenyewe yaani chumba au vyumba ambako wanamuziki wanaimba au kupiga ala zao.
* chumba cha dhibiti ambako fundi sauti na wasimamizi wanasikiliza na kurekodi wakimtazama mwanamuziki dirishani na kusikia sauti kupitia mitambo.
* Studio kubwa huwa pia na chumba cha pekee kwa ajili ya mitambo kwa kuzuia usumbufu kutokana na sauti za vipozaji vya kompyuta n.k.

Fundi sauti anatumia mitambo yake kupokea sauti na kuibadilisha kwa ajili ya rekodi za kuuzwa kwa kusahihisha marudio sauti, mahadhi na kadhalika; pia anaweza kufupisha rekodi au kuunganisha rekodi mbalimbali.
Chanzo (mto)

thumbnail|Chanzo cha mto Nile unapotoka katika Ziwa Viktoria mjini Jinja, Uganda
thumbnail|Chanzo cha mto Weser katika Ujerumani mahali ambako mito Werra na Fulda inaungana
**Chanzo cha mto** ni mahali ambako mto huu unaanza. Mara nyingi ni chemchemi yaani mahali ambako maji yaliyokusanyika chini ya ardhi yanatoka nje na kuonekana kwenye uso wa ardhi. 

Kwa mito mingine inaweza kuwa mahali ambako mito miwili inaungana na watu wameamua kupatazama kama mto mpya unaanza hasa kama mito asilia haina tofauti sana katika ukubwa wao kwa hiyo haiwezekani kusema mto mmoja unaingia katika mto mwingine. Mfano ni mto Weser katika Ujerumani.

Chanzo cha mto ni pia mahali ambako mto unatoka katika ziwa kwa mfano mto wa Naili unapotoka katika Ziwa Viktoria.
Siegfried & Roy

**Siegfried Tyron Fischbacher** & **Uwe Ludwig Horn** (wamezaliwa mmoja mwaka 1939 / mwingine 1944 – 2020) ni wasanii wa mazingaombwe kutoka nchini Ujerumani waliokuwa mashuhuri kutokana na maonyesho yao huko Marekani mjini Las Vegas yaliyotembelewa na watazamaji zaidi ya milioni 25. Walikuwa mashuhuri hasa kwa michezo yao pamoja na chui milia weupe uwanjani.

## Marejeo
## Viungo vya Nje
* 

Jamii:Watu wa Ujerumani
Jamii:Waliozaliwa karne ya 20
Yai

300px|thumb|Mayai ya ndege na samaki mbalimbali
**Yai** ni njia ya wanyama jinsi wanavyozaa kama vile ndege, reptilia, samaki na wadudu wengi. Mayai ya mamalia na wanyama wengine kadhaa hukua ndani ya mwili, katika uterasi kwa kawaida.

Ni seli ambayo hutokana na kiumbe jike, ikiungana na seli ya dume ni chanzo cha kiumbe kipya au mtoto. Kwa wanayama kama mamalia wengi seli hii inaweza kubaki ndani ya mwili na kuendelea humo.

Kwa lugha ya kawaida ni seli ile ya chanzo pamoja na akiba ya lishe kwa ajili ya kipindi cha kwanza katika maisha ya kiumbe kipya inayotegwa na mnyama nje ya mwili ili kiumbe kipya au mtoto aendelee huko hadi pindi atakapo kuwa yuko tayari kutoka kwenye yai. Mayai huwa na ganda ya kulinda maisha mapya ya kiumbe ndani yake.

Kutokana na kiwango cha proteini, mafuta na vitamini ya lishe ndani yake, mayai hutafutwa kama chakula na wanyama na pia na binadamu.

Image:Tortoise-Hatchling.jpg|Mwana wa kobe anatoka yai
Image:Chicks hatching USDA95c1973.jpg|Mayai ya ndege na kinda aliyetoka
Image:Frog in frogspawn.jpg|Chura na mayai yake
Image:Ostrich egg.jpg|Yai la mbuni
Image:Eggs in carton.jpg|Mayai katika katoni
File:Eggs 3 ies.jpg|Mayai ya kipepeo juu ya bua
File:Braconid parasitoid wasp Apanteles sp eggs & Lime Butterfly (Papilio demoleus) cat W IMG 2862.jpg|Mayai ya kidusia yaliyotagwa kando ya kiwavi kilichopooza
File:Araschnia levana - Eiablage Ausschnitt (ASP).jpg|Kipepeo-ramani (*Araschnia levana*) akitaga mitungo ya mayai
Reubeni (babu)

**Reubeni** ni jina la mtoto wa kiume wa kwanza wa Yakobo Israeli na babu la kabila la Israeli lililoitwa kwa jina lake mwenyewe.

Jamii:Watu wa Biblia
Kibaiso

**Kibaiso** ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Ethiopia inayozungumzwa na Wabaiso. Mwaka wa 1995 idadi ya wasemaji wa Kibaiso imehesabiwa kuwa watu 1010. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibaiso iko katika kundi la Kikushi.

## Viungo vya nje
*lugha ya Kibaiso kwenye Multitree
*makala za OLAC kuhusu Kibaiso 
*lugha ya Kibaiso katika Glottolog
*http://www.ethnologue.com/language/bsw

Jamii:Lugha za Ethiopia
Kabila la Manase

[thumb|[Ramani ya eneo lililopewa kabila hilo pande zote mbili za mto Yordani.]]
**Kabila la Manase** ni nusu ya kabila la Yosefu; nusu ya pili inaitwa kabila la Efraimu. Jumla ya makabila ya Israeli ni 12, yanayotokana na watoto wa kiume 12 wa Yakobo Israeli.

Kadiri ya Kitabu cha Mwanzo, kabila hilo lilitokana na Manase, mmojawapo wa watoto wawili wa Yosefu. Mtoto wa pili aliitwa Efraimu, na ndiye asili ya nusukabila ya pili.

Manase lilipewa na Yoshua maeneo mazuri upande wa Mashariki na wa Magharibi wa mto Yordani. 

Hatimaye mwaka 732 KK lilipelekwa uhamishoni Mesopotamia likapotea huko.

Jamii:Historia ya Israeli
Jamii:Watu wa Biblia
Kabila la Reubeni

**Kabila la Reubeni** ni mojawapo kati ya makabila ya Israeli ambayo kwa jumla ni 12, kutokana na watoto wa kiume 12 wa Yakobo Israeli.

Lilibaki mashariki mwa mto Yordani na polepole lilipotea kwa kumezwa na wakazi wengine wa eneo hilo kando ya Bahari ya Chumvi.

Jamii:Watu wa Biblia
Jamii:Historia ya Israeli
Jamii:Historia ya Yordani
Kabila la Simeoni

**Kabila la Simeoni** ni mojawapo kati ya makabila ya Israeli ambayo kwa jumla ni 12, kutokana na watoto wa kiume 12 wa Yakobo Israeli.

Lilipewa na Yoshua eneo kusini kabisa mwa nchi, kwenye jangwa, ila liliwahi kumezwa mapema na kabila kubwa la Yuda.

Jamii:Historia ya Israeli
Jamii:Watu wa Biblia
Kabila la Lawi

**Kabila la Lawi** (kwa Kiingereza **Levi**) ni mojawapo kati ya makabila ya Israeli ambayo kwa jumla ni 12, kutokana na watoto wa kiume 12 wa Yakobo Israeli. Kabila hilo hutazamwa kama uzao wa Lawi. Musa alizaliwa katika kabila hilo.

Ndilo kabila pekee lililoteuliwa na Musa kwa kazi ya ukuhani. Kufuatana na taarifa katika Kitabu cha Kutoka, Musa alifanya azimio hilo baada ya kuona juhudi ya kabila lake wakati wa kuwaondoa wafuasi wa ndama ya dhahabu. 

Wakati wa kuingia katika nchi ya ahadi, Walawi hawakupewa na Yoshua eneo maalum bali walipewa haki ya kupokea sehemu za sadaka na zaka.

Makuhani wa Israeli walikuwa sehemu ya kabila la Lawi. Hadi leo jina la Lawi kwa umbo la Kizungu "Levi" linapatikana kati ya Wayahudi. 

## Marejeo 
Jamii:Watu wa Biblia
Jamii:Historia ya Israeli
Kabila la Yuda

**Kabila la Yuda** ni mojawapo kati ya makabila ya Israeli ambayo kwa jumla ni 12, kutokana na watoto wa kiume 12 wa Yakobo Israeli.

Kabila hilo kubwa la kusini lilishika nafasi muhimu katika historia ya taifa na kushindana na makabila ya kaskazini hata ufalme uligawanyika pande mbili: Israeli na Yuda.

Baada ya ufalme wa kaskazini kukoma mwaka 722 KK, ule wa kusini ulibaki peke yake hadi ulipokomeshwa mwaka 586 KK (maangamizi ya Yerusalemu na mwanzo wa uhamisho wa Babeli). 

Hata hivyo, mwaka 538 KK watu wa kabila hilo (pamoja na wa kabila la Lawi na wachache wa kabila la Benyamini) walianza kurudi Yersusalemu wakaitwa Wayahudi.

Mtu maarufu zaidi wa kabila hilo ni Yesu aliyekuwa mwana wa Bikira Maria, lakini alijulikana kama mtoto wa Yosefu wa ukoo wa mfalme Daudi na kwa hiyo wa kabila la Yuda. Ndiyo sababu aliitwa Mwana wa Daudi na Simba wa Yuda.

Jamii:Historia ya Israeli
Jamii:Watu wa Biblia
Yosefu (babu)

wa Misri katika mchoro wa miaka ya 1900.]]
**Yosefu** (kwa Kiebrania **יוֹסֵף**, **Yossef** au **Yôsēp̄**; kwa Kiarabu, kwa mfano katika Qur'an, jina hilo linaandikwa **يوسف**, **Yūsuf**) ni jina la mtoto wa kiume wa kumi na mmoja wa Yakobo Israeli na babu wa kabila mojawapo la Israeli lililoitwa kwa jina lake mwenyewe, au kwa kawaida zaidi liligawanyika pande mbili: kabila la Manase na kabila la Efraimu kufuatana na majina ya watoto wake wawili wa kiume.

Tangu kale anaheshimiwa na baadhi ya Waorthodoksi na Waorthodoksi wa Mashariki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 4 Septemba, lakini pia 26 Mei na 31 Julai.

## Katika Kitabu cha Mwanzo
Kama kawaida ya mitara, kulikuwa na upendeleo na wivu kati ya watoto wa Yakobo. Hasa Yosefu alichukiwa na kaka zake wote 10, ingawa alikuwa mnyofu hata kuwasimulia ndoto zake za ajabu (Mwa 37:2-11). 

Kijicho na chuki vilifikia hatua ya kuwafanya watamani kumuua. Walipopata nafasi walifanya njama, ingawa si wote. Mwisho uamuzi ukawa kumuacha hai lakini kumuuza kama mtumwa kwa wafanyabiashara walioelekea Misri (Mwa 37:12-36). 

Lakini katika maovu ya binadamu Mungu akazidi kulishughulikia taifa lake teule. Hivyo Yosefu akawa mfano wa Yesu ambaye alichukiwa bure tu, akauawa msalabani kwa wokovu wa wadogo zake wakosefu.

Mwa 39 inaonyesha jinsi Yosefu alivyozidi kumtiii Mungu na kukwepa dhambi. Hivyo baada ya majaribu mbalimbali akatukuzwa kuwa liwali wa Farao kwa nchi yote, hasa kwa usimamizi wa akiba ya chakula (Mwa 41:1-49) kwa ajili ya miaka saba ya njaa aliyotabiri itafuata.

Kadiri ya mpango wa Mungu njaa hiyo ikawalazimisha kaka zake waje kumuinamia, naye hakulipa kisasi; halafu, kama vile alivyotafsiri ndoto mbalimbali, aliwafafanulia maana ya matukio ya maisha yao katika mpango wa Mungu: kwamba ndiye aliyemtuma Misri kusudi awaokoe (Mwa 45:1-15).

Mwa 46:1-7 inasimulia Yakobo na wazawa wake wote, jumla wanaume 70, walivyohamia Misri. Lakini hawakusahau nchi waliyoahidiwa na Mungu: ndiyo sababu Yakobo na Yosefu walidai waapiwe kuwa watakuja kuzikwa kwao (Mwa 49:29-50:26). 

Kabla ya kufa Yakobo aliwabariki watoto wake 12, akiwemo wa mwisho wao (Benyamini), na kwa namna ya pekee Yuda ambaye atatawala moja kwa moja (Mwa 49:8-12).

## Katika Kurani
, Uturuki (1583).]]
Yosefu ("Yusufu") anahesabiwa na Waislamu kama nabii (Qur'an, sura vi. 84, xl. 34), na kati ya manabii wote, habari za maisha yake tu zinachukua sura nzima Yusufu (sura) (sura xii.).

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Viungo vya nje
*BBC - Joseph

Jamii:Watu wa Biblia
Jamii:Watu wa Kurani
Jamii:Manabii wa Agano la Kale
Jamii:Manabii katika Uislamu
Jamii:Watakatifu wa Israeli
Kabila la Yosefu

**Kabila la Yosefu** ni mojawapo kati ya makabila ya Israeli ambayo kwa jumla ni 12, kutokana na watoto wa kiume 12 wa Yakobo Israeli. Liligawanyika pande mbili: kabila la Manase na kabila la Efraimu kutokana na watoto 2 wa kiume wa Yosefu.

Kwa sababu ya wingi wa watu na ukubwa wa eneo, lilishika nafasi muhimu katika historia ya taifa, hadi mwaka 732 KK lilipopelekwa uhamishoni Mesopotamia na kupotea huko.

Jamii:Historia ya Israeli
Jamii:Watu wa Biblia
Kabila la Benyamini

**Kabila la Benyamini** ni mojawapo kati ya makabila ya Israeli ambayo kwa jumla ni 12, kutokana na watoto wa kiume 12 wa Yakobo Israeli, babu yao kulingana na historia, Benyamini alipendwa sana baada ya Yusufu kupotea.
 
Lilipewa na Yoshua eneo katikati ya nchi, ulipokuwa mji wa Yerusalemu. Hasa baada ya kupigana na makabila mengine yote pamoja, na hatimaye kushindwa, lilibaki dogo kabisa. Hata hivyo mfalme wa kwanza wa Israeli yote, Sauli, alitokea kabila hilo.

Mtu maarufu zaidi wa kabila hilo ni Mtume Paulo. 

Jamii:Historia ya Israeli
Jamii:Watu wa Biblia
Kibussa

**Kibussa** ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Ethiopia inayozungumzwa na Wabussa. Mwaka wa 1994 idadi ya wasemaji wa Kibussa imehesabiwa kuwa watu 6620. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibussa iko katika kundi la Kikushi.

## Viungo vya nje
*lugha ya Kibussa kwenye Multitree
*makala za OLAC kuhusu Kibussa 
*lugha ya Kibussa katika Glottolog
*http://www.ethnologue.com/language/dox

Jamii:Lugha za Ethiopia
Nuktambili

**Nuktambili** au **nukta pacha** ni alama ya uakifishaji. Ina nukta mbili zinazokaa moja juu ya nyingine (**:**). Inatumiwa katika sentensi kudokeza ya kwamba yale yanayofuata ni maneno kamili ya msemaji au nukuu. Menginevyo kuashiria yale yanayofuata kama ni mfano, orodha n.k.
Kalenda ya Kichina

**Kalenda ya Kichina** ni kalenda ya kidesturi inayoitwa pia **kalenda ya Han**. Inatumiwa nchini China na pia na watu wanaofuata utamaduni wa kichina penginepo duniani pamoja na Kalenda ya Gregori.

## Matumizi ya kalenda ya Kichina
Mambo ya serikali na mipango ya kiuchumi hufuata kalenda ya Gregori. Lakini sikukuu za kidesturi zinafuata kalenda ya Kichina, kwa mfano mwaka mpya wa Kichina. Kalenda hii hutumiwa pia kwa kupanga tarehe za arusi, mazishi au kuhamia nyumba kwa sababu Wachina wengi huamini kuna tofauti kati ya siku za bahati nzuri na bahati mbaya.
 
## Mpangilio wa kalenda
Kalenda wa Kichina inafuata mwendo wa mwezi pamoja na mwendo wa jua kwa hiyo inaunganisha tabia za kalenda ya mwezi na kalenda ya jua.

Kwa kawaida mwaka mmoja huwa na miezi 12 lakini kuna pia miaka yenye miezi 13 - hii inatokea mara saba katika kila kipindi cha miaka 19. Kila mwezi unaanza kwenye siku ya mwezi mwandamu. 

Muda wa mwaka wa kawaida ni siku 353 - 355. Kama ni mwaka una miezi 13, muda wake ni siku 383 - 385.

Mwaka mpya hutokea kati ya Januari 21 na Februari 21.

## Viungo vya nje
*"The Chinese Agricultural Calendar (*Nongli*)" 
* "The Chinese Calendar" at Calendopaedia.com
*"Climatological Information for Lunar New Year (Period: 1947 - 2012)" 
* Gregorian-Lunar Calendar Conversion Table
Sufi

**Kwa mwelekeo wa kidini tazama Sufii, Usufii**
thumbnail|Sufi katika tunda la msufi mweupe, *Ceiba pentandra*, kisiwani Unguja
thumbnail|Msufi-pori (*Rhodognaphalon schumannianum*)
**Sufi** (kar. صوف *suf*) ni jina kwa nyuzi laini kama pamba zinazotoka kwenye matunda ya msufi (miti ya jenasi *Bombax*, *Ceiba* na *Rhodognaphalon*). 

Sufi hutumiwa kwa kujaza magodoro, kama kalafati kuziba nyufa kati ya mbao za mashua n.k. Haifai kwa kutengeneza nyuzi ndefu na vitambaa.

Mara nyingi neno hili linatumiwa pia kwa kutaja sufu yaani manyoya ya kondoo.

## Marejeo
Jamii:Nyuzi
Nightshift

"**Nightshift**" ni wimbo maarufu wa mwaka wa 1985 ambao uliimbwa na kundi zima la kina  Commodores na vilevile jina la kibao ndiyo jina la albamu Nightshift. Wimbo ulitungwa kwa ajili ya manguli wa muziki Jackie Wilson na Marvin Gaye, wanamuziki maarufu wawili wa R&B ambao walifariki mwaka wa 1984.

Wimbo huu ndiyo wa kwanza kutamba kutoka kwa Commodores tangu safari ya kuondoka kwake Lionel Richie kutoka katika kundi hili. Pia ndiyo kibao kikubwa tangu kuondoka kwa Richie, imeshika nafasi ya tatu kwenye chati za Billboard Hot 100 na UK Singles Chart, na kuibuka nafasi ya kwanza kwenye chati za Hot Black Singles. Ijapokuwa bendi ilikuwa kinyume na studio yao katika kufanya maamuzi ya kutoa wimbo huu kama single, Ilishinda katika Grammy Award mnamo 1985 kwa ajili ya "Best Vocal R&B Performance by a Duo/Group". 

Kina Commodores waliurekodi upya wimbo huu mwaka wa 2010, lakini safari hii uliimbwa kwa ajili ya hayati Michael Jackson.

## Nafasi za chati
## Matoleo mengine
Toleo la reggae la wimbo huu lilirekodiwa na Winston Groovy, huku mashairi yake yakibadilishwa na kuwa kama sehemu ya kumuenzi nguli wa muziki wa raggae hayati Bob Marley.

Mshindi wa Tuzo za Grammy na American Idol Fantasia alichukua sampuli ya wimbo huu na kuimbwa kwa ajili ya single yake mpya ya Lose to Win.

## Marejeo
## Viungo vya Nje
*Song Facts
*2010 Re-recording dedicated to Michael Jackson 
*
Po (mto)

thumb|waendesha farasi pembezoni mwa delta ya po

**Po** ni mto mrefu zaidi nchini Italia, wenye urefu wa kilomita 652. 

Unapita kaskazini mwa Italia kuanzia chanzo chake katika milima ya Alpi kuelekea mashariki hadi mdomo wake kwenye bahari ya Adria karibu na mji wa Venisi. 

Beseni lake huwa na eneo la km² 71,000.

Unapitia mikoa minne: Piemonte, Lombardia, Emilia-Romagna, Veneto. Hapo unapita kwenye miji muhimu kama vile Torino na karibu na Milano. 

Mdomo wake huishia kama delta.

## Picha 

Image:HauteVallePo.JPG|Mto Po mwanzoni mwa mwendo wake
Image:Torino-mole11.jpg|Mto Po ukipitia mjini Torino

Jamii:Mito ya Italia
Jamii:Piemonte
Jamii:Lombardia
Jamii:Emilia-Romagna
Jamii:Veneto
Riali ya Zanzibar

**Riali ya Zanzibar** ilikuwa fedha halali iliyotolewa na Usultani wa Zanzibar kuanzia mwaka 1882 (1299 AH). Amri ya kuanzisha pesa hii ilitolewa na Sultani Barghash ibn Said ibn Sultan.

Ilipatikana kwa sarafu za riali 5, 2 1/2, 1, nusu na robo riali. Iligawiwa katika paisa 136.  

Pamoja na riali, matumizi ya rupia ya Uhindi na Dolar ya Maria Theresia yalikuwa kawaida. 

Mwaka 1908 Usultani (wakati ule ulikuwa tayari nchi lindwa chini ya Uingereza) uliacha riali na kutumia fedha ya rupia sawa na majirani kwenye bara yaani Afrika ya Mashariki ya Kijerumani na Afrika ya Mashariki ya Kiingereza. 

## Sarafu
Mwaka 1882 (AH 1299) sarafu za paisa 1 na riali ¼, ½, 1, 2½ na 5 zilipelekwa nchini. Paisa ilikuwa sarafu ya shaba. Riali ndogo zilikuwa za fedha na sarafu za riali 2½ na 5 za dhahabu.
   
## Viungo vya nje
* Coin Catalogue - picha 
* Uchumi wa zanzibar - maelezo 
*History of Zanzibar
Umememaji

380px|thumbnail|Lambo la majiumeme
**Umememaji** ni umeme unaozalishwa kwa kutumia mwendo wa maji. 

Kwa kawaida mwendo asilia wa maji huzuiliwa kwa kujenga lambo. Maji hufuata mvutano wa graviti yanataka kuteremka chini zaidi kila mahali yalipo kama kuna njia. 

Ukuta wa lambo huzuia mwendo wa mto. Kama nafasi ndogo inafunguliwa maji yanateremka mle kwa nguvu nyingi. Mwendo huu wa maji hupitishwa kwenye rafadha au parapela inayozungushwa. Mwendo wa rafadha unaendelea kuzungusha jenereta ya kutoa umeme.

Umememaji huwa na faida mbalimbali:
gharama yake si kubwa, kiwango cha uzalishaji umeme unaweza kubadilishwa haraka bila matatizo kulingana na mabadiliko ya mahitaji kwa mfano baina ya mchana na usiku. Kama mahitaji ya umeme ni madogo maji hupitishwa kando la rafadha. Uzalishaji huu hauchafushi mazingira maana hakuna kuchoma kwa fueli.

Kwa hiyo umememaji ni nishati mbadala inayotumiwa zaidi duniani.

Njia ya pekee ya kuzalisha umememaji ni kutumia bwawa la juu linalojazwa kwa pampu. Mbinu hii inatumia umeme uliopatikana wakati watumiaji wana matumizi madogo. Umeme uliopo sasa kwa ziada huendesha pampu kubwa na kusukuma maji kutoka sehemu ya chini kwenda bwawa lililoandaliwa juu zaidi kwa mfano juu ya mlima. Wakati wa mahitaji makubwa maji haya yanateremshwa kupitia rafadha na kuzalisha umeme.

Jamii:nishati
Ooooooohhh... On the TLC Tip

**Ooooooohhh... On the TLC Tip** ni jina la kutaja albamu ya pili ya rapa wa TLC. Hii ipo sawa tu na ile ya kwanza, albamu ina nyimbo kibao za TLC zinazosisitiza mitazamo ya kijamii na siasa kwa ujumla. Albamu ilitakiwa iitwe "Troublesome 21", hiyo 21 inataja umri wa Shakur kwa kipindi hicho. inasimama kama "Never Ignorant Getting Goals Accomplished." Yaani "Mjinga Kamwe Hafanikishi Malengo."
 
Ilivyotoka tu ikaingia #24 kwenye chati za Billboard 200, albamu hii imeona zaidi mafanikio kuliko hata ile iliotangulia, na kuna tofauti kibao katika utayarishaji ambazo zinaelezeka. Vibao kikali kutoka kwenye albamu hii ni "Ain't 2 Proud 2 Beg" na "Baby-Baby-Baby" na zimefika kiwango cha platinum. Ingawa albamu yenyewe kabisa ilitolewa chini ya LaFace, haki zote kwa sasa zinamilikiwa na Amaru Entertainment, studio inayomilikiwa na Afeni Shakur, mama yake rapa huyu.

## Orodha ya nyimbo 
#Intro - 0:30
# Ain't 2 Proud 2 Beg – 5:36
# Shock Dat Monkey – 5:08
#Intermission I - 0:19
# Hat 2 Da Back – 4:16
# Das Da Way We Like 'Em – 5:01
# What About Your Friends – 4:53
# His Story – 4:22
#Intermission II - 0:59
# Bad By Myself – 3:55
# Somethin' You Wanna Know – 5:43
# Baby-Baby-Baby – 5:15
# This is How it Should be Done – 4:27
# Depend on Myself  – 4:11
# Conclusion - 0:48

Jamii:Albamu za 1992
Jamii:Albamu za TLC
Sufu

thumbnail|Sufu ya kondoo wakati wa majira ya baridi

**Sufu** (pia: **sufi**, tazama pale; kutoka kar. صوف *suf*) ni nywele manyoya laini za wanyama mbalimbali kama vile kondoo, mbuzi, ngamia, lama au sungura zinazofaa kusokotwa kuwa uzi ndefu kwa matumizi ya nguo au matandiko na blanketi.
 
Sufu ilianza kutumiwa kwa nguo tangu miaka 4000 KK na watu wamechagua wanyama wanaofaa na kuwafuga kwa tabia hii. Leo hii kiasi kikubwa kabisa cha sufu kinapatikana kutokana na kondoo. Nchi ya Australia ina kondoo nyingi duniani inazaa asilimia 30 za mahitaji ya sufu duniani.

## Marejeo
Caselle Landi

**Caselle Landi** ni kijiji cha Italia kilichopo katika mkoa wa Lombardia. 

Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2011, mji una wakazi wapatao 1,652.

Ni karibu na mto Po, km 35 kusini kwa Lodi na 10 kaskazini kwa Piacenza.

## Picha 

Image:Caselle-Landi-castello-vecchio.JPG|Boma la kale
Image:Caselle-Landi-castello-nuovo.JPG|Boma jipya
Image:Caselle-Landi-chiesa.JPG|Kanisa
Image:Caselle-Landi-municipio-01.JPG|Ofisi ya kijiji

## Tazama pia 
* Orodha ya miji ya Italia
* Giovanni Losi

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
*  Tovuti rasmi 

Jamii:Miji ya Italia
Jamii:Lombardia
Ain't 2 Proud 2 Beg

"'''Ain't 2 Proud 2 Beg'''" ni wimbo wa TLC, kutoka katika albamu yake ya pili.

Jamii:nyimbo za 1991
Mwana wa Daudi

akimpaka mafuta Daudi kati ya kaka zake: mchoro wa karne ya 3 huko Dura Europos, Syria.]]

**Mwana wa Daudi** ni jina la heshima la wanaume waliotokana na vizazi vya mfalme Daudi na hivyo kuhusishwa na ahadi alilopewa na nabii Nathani kwamba ukoo wake utatawala milele (2Sam 7:1-29).

Wengi wa nasaba hiyo waliotawala baada ya Daudi walishindwa vibaya katika jukumu lao la kufanya Waisraeli wazidi kuwa waaminifu kwa Mungu pekee, hivyo walisababisha kwanza farakano la kudumu katika taifa lao na hatimaye maangamizi yaliyoacha nchi takatifu bila wakazi waliotarajiwa na bila mtawala kutoka ukoo wa Daudi.

Ndiyo sababu manabii walizidi kuelekeza Wayahudi kutumaini uaminifu wa Mungu utakaotokeza mfalme bora kama chipukizi kutoka kisiki cha Yese, baba wa Daudi.

Hivyo, kwa namna ya pekee, jina hilo lilitumika kwa Yesu aliyetambuliwa na wengi, ama wakati wa maisha yake au baada ya kifo chake, kuwa ndiye Masiya aliyetazamiwa.

Injili ya Mathayo na Injili ya Luka zinasisitiza haki ya Yesu kuitwa hivyo kwa kuorodhesha vizazi kati ya Daudi na Yosefu, mume wa Bikira Maria, mama yake.

Jamii:Yesu Kristo
Jamii:Historia ya Israeli
Skin Diamond

thumbnail|right|200px|Skin Diamond

**Skin Diamond** (alizaliwa  Los Angeles, California, Februari 18, 1987) ni jina la kisanii la mwigizaji wa filamu za ponografia wa Marekani **Raylene Kristinsan**.

## Tuzo na Kuchaguliwa 
## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* 
* 
* 

Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Jamii:Watu kutoka Los Angeles, California
Jamii:Waliozaliwa 1987
Lacey Duvalle

**Lacey Duvalle** (amezaliwa 5 Aprili 1982) ni mwigizaji wa filamu za ponografia wa Marekani. Aliingia katika sekta hiyo mwaka 2000 katika umri wa miaka karibu 18 na kuonekana katika sinema zaidi ya 140.

## Heshima
* 2009: Urban X Awards Winner – Best POV Sex Scene – Tunnel Vision

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* 
* 
* 
*Rogreviews.com: 2002 Lacey Duvalle Interview 

Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1982
Chuo Kikuu cha Pula

**Chuo Kikuu Juraj Dobrila cha Pula** (Kikroatia: *Sveučilište Jurja Dobrile u Puli*, Kilatini: *Universitas studiorum Polensis Georgii Dobrila*) ni chuo kikuu nchini Kroatia, kilichoanzishwa mnamo mwaka 2006 katika Pula. Ni iliyoandaliwa katika idara tano na ina wanafunzi 2.465.

## Tazama pia 
* Pula

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* Chuo Kikuu cha Pula tovuti rasmi

Jamii:Vyuo vikuu vya Kroatia
Sara

–1902 hivi kadiri ya James Tissot).]]
 na wageni wake (malaika watatu waliomuahidia mtoto wa kiume).]]
 la Sara, 1911.]]
**Sara** (kwa Kiebrania שָׂרָה, Śārā, awali **Sarai**) katika Biblia anajulikana kama mke tasa wa Abrahamu ambaye kwa imani katika ukongwe wake alijaliwa kumzaa Isaka, baba wa Israeli, taifa teule la Mungu. Habari hizo zinapatikana hasa katika kitabu cha Mwanzo.

Jina lake linamaanisha *mwanamke wa ukoo bora*. 

Tangu kale anaheshimiwa na Waorthodoksi wa Mashariki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 19 Agosti.

## Katika Agano Jipya
Waraka wa kwanza wa Petro unamsifu Sara kwa kumtii mumewe 

Waraka kwa Waebrania unamsifu kwa imani yake. 

Mtume Paulo anamtaja katika nyaraka zake kwa Wagalatia na kwa Warumi katika kueleza tofauti kati ya Agano la Kale na Agano Jipya.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi