open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Historia ya Vietnam

'''''' inahusu eneo ambalo leo linaunda jamhuri ya Kijamaa ya Vietnam.

Nchi ilikaliwa na watu tangu Zama za Mawe.

## Milki jirani ya China
Vietnam ilitawaliwa kwa karne kadhaa kutoka China kuanzia karne ya 2 KK. Athira ya utamaduni Wa China ilibaki muhimu hata katika uhuru. 

Katika karne ya 18 nchi iliunganishwa chini ya makaisari wa mji wa Hue. 
 
## Koloni la Ufaransa
Athira ya Ufaransa ilikua na kati ya miaka 1858 na 1883 utawala wa nchi ulichukuliwa na Ufaransa. Kusini mwa nchi kulikuwa koloni la Ufaransa kwa jina la Cochinchina. Annan (eneo la Vietnam ya Kati) na Tongking (kaskazini) zilikuwa nchi lindwa chini ya utawala wa kaisari wa Hue lakini hali halisi mamlaka ilikuwa mikononi mwa Ufaransa.
thumb|300px|left|Hekalu la Kibuddha.
## Vita vya ukombozi
Wakati wa Vita Vikuu vya Pili vya Dunia Vietnam ilitwaliwa na Japani iliyoacha maafisa Wafaransa wa serikali ya Víchy ofisini lakini kushika utawala wa juu. 

Kundi la Viet Minh walioongozwa na Mkomunisti Ho Chi Minh waliwapinga kwa njia ya vita vya msituni. 

Mwaka 1945 Japani ilijaribu kutumia Wavietnam upande wake ukaondoa Wafaransa madarakani na kumtangaza Kaisari Bao Dai wa Hue mtawala wa Vietnam huru. 

Lakini baada ya miezi michache vita vikaisha na Ho Chi Minh alitangaza Jamhuri ya Kidemokrasia ya Vietnam mjini Hanoi. Wafaransa wa serikali ya Paris walijaribu kujenga uhusiano naye lakini baada ya kurudi walilenga kuchukua utawala upya.  

Vita vya kupigania uhuru vilifuata hadi mwaka 1954 Ufaransa uliposhindwa. 

## Kipindi cha Vietnam mbili
Vietnam iligawiwa katika Vietnam Kaskazini na Vietnam Kusini. Jeshi na watawala wa kikoloni wa Ufaransa waliondoka kabisa. Wavietnam wengi wa kaskazini, hasa Wakristo, walioogopa serikali ya kikomunisti walikimbilia kusini. 

Lakini uchaguzi huru uliokubaliwa huko Geneva haukutekelezwa kwa sababu serikali za kidikteta za kusini zilikataa. 

Vita vya wenyewe kwa wenyewe vilianzishwa na wakomunisti wa kaskazini waliosaidiwa na China na Umoja wa Kisovyeti dhidi ya serikali ya kusini iliyopata msaada wa Marekani.

## Kaskazini kuteka Kusini na kuunganisha taifa
Katika vita vya Vietnam majeshi ya Marekani na Vietnam Kusini yalishindwa. 

Tarehe 30 Aprili 1975 jeshi la Vietnam Kaskazini lilitwaa mji wa Saigon. Nchi yote iliunganishwa kama Jamhuri ya Kijamaa ya Vietnam tarehe 2 Julai 1976.

Nchi ilianza kubadilika mwaka 1986 kwa kuanza mahusiano na nchi zisizo za kikomunisti, na tangu hapo imepata maendeleo makubwa.

V
Jamii:Vietnam
Wakaodai

**Wakaoda** ni wafuasi wa dini ya Vietnam inayomuamini Mungu mmoja. Jina lake rasmi ni **Đại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ** (*Imani Kuu [kwa] Ukombozi wa Tatu wa Ulimwengu*)

Ilianzishwa katika mji wa Tay Ninh mwaka 1926 kwa kuchanganya imani mbalimbali.

Wafuasi wanakadiriwa kuwa milioni 4-6.

## Tanbihi
## Vyanzo
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* "Caodaism" Encyclopedia entry by Janet Alison Hoskins at World Religion and Spirituality website https://wrldrels.org/2017/08/10/caodaism/ (accessed 10 August 2017)

## Marejeo mengine
* Blagov, Sergei (2012). *Caodaism: Vietnamese Traditionalism and Its Leap Into Modernity*. Nova Science Publishers. 
* Goossaert, Vincent; Palmer, David A. (2011). *The Religious Question in Modern China*. University of Chicago Press. 
* Jammes, Jeremy (2010). *Divination and Politics in Southern Vietnam: Roots of Caodaism*. Social Compass 57(3), 357–371. DOI: 10.1177/0037768610375520
* Jammes, Jeremy (2014). Les Oracles du Cao Dai: Étude d'un mouvement religieux vietnamien et de ses réseaux. Paris: Les Indes Savantes. 
* Werner, Jayne (1981). Peasant Politics and Religious Sectarianism: Peasant and Priest in the Cao Dai in Vietnam. New Haven: Yale University Southeast Asian Studies. 

## Viungo vya nje
* Cao Dai Library in Sydney (Multilingual)
* Cao Dai Library in English
* Cao Dai Ebooks in PDF, Kindle, Nook formats
* Caodaism main website
* Caodaist Overseas Missionary
* Hội Văn Hóa Cao Đài – Caodaist Cultural Association, Australia
* Caodaist French Resources
* Sacerdotal Council of Caodaism
Historia ya Yemen

**Yemen** inahusu eneo ambalo leo linaunda jamhuri ya Yemen.

Hadi mwaka 1990 palikuwa na nchi mbili za Yemen Kaskazini na Yemen Kusini.

Ile ya kaskazini ilikuwa Ufalme wa Yemen baada ya Imamu Yahya Muhamad wa kundi la Zaidiya kuvamia velayat ya Yemen ya milki ya Waturuki Waosmani (1 Novemba 1918). Baadaye ikawa Jamhuri kwa njia ya mapinduzi (1962).

Ile ya kusini ilikuwa kwa sehemu (Aden) koloni na kwa sehemu (Hadramaut) nchi lindwa ya Waingereza. Baada ya ukoloni kwisha ikawa mara moja Jamhuri (30 Novemba 1967).

Nchi hizo mbili ziliungana tarehe 22 Mei 1990, lakini uongozi ulizidisha ufisadi, na tangu mwaka 2011 hali ya siasa ni tata. Vita vya wenyewe kwa wenyewe vinaendelea kwa misaada kutoka nchi za nje, hasa kutokana na uwepo wa makundi makubwa adui ya Wasuni na Washia.

Matokeo yake ni njaa kwa wakazi 17,000,000 kiasi kwamba Yemen imehesabika kuwa nchi inayohitaji zaidi misaada ya kibinadamu.

Y
Jamii:Yemen
Historia ya Yordani

'''''' inahusu eneo ambalo leo linaunda ufalme wa Yordani.

Nchi ya sasa ilianzishwa kwa jina la "Transjordan" (ng'ambo ya mto Yordani) kama sehemu ya eneo la Palestina lililotawaliwa na Uingereza kwa niaba ya Shirikisho la Mataifa baada ya mwaka 1918. 

Waingereza waliamua kutenganisha eneo hilo na Palestina upande wa magharibi wa mto Yordani na kuliweka tangu mwaka 1921 chini ya mamlaka ya Abdullah bin al-Husayn wa familia ya Wahashemi aliyekuwa mtoto wa Sharif wa Makka wa mwisho kabla ya mji huu kutwaliwa na Wasaudi. 

Kwa hatua hii Uingereza ililenga kuimarisha uhusiano wake na makabila ya Waarabu wa jangwa. Abdullahi alitawala awali kwa cheo cha emir baadaye kama mfalme wa "Transjordan".

Jeshi lake lilishiriki katika vita vya mgawanyo wa Palestina na Israeli miaka 1948-1949 na kushika sehemu ya Palestina isiyotawaliwa na Israeli. 

Baada ya vita vya siku sita ya mwaka 1967 maeneo yote upande wa magharibi wa mto Yordani yalipotawaliwa na mfalme Hussein II, mwandamizi wa Abdallah tangu mwaka 1952. 

Mwishowe aliacha madai yote ya utawala juu ya sehemu hizo.

Y
Jamii:Yordani
Kupiga yowe

thumb|Mtoto akipiga yowe
**Kupiga yowe** ni hali ya kutoa sauti ya juu kwa nguvu (yenye kelele), inayoomba msaada kwa sababu tofauti zikiwemo hasa mfadhaiko, hasira na kadhalika.

Jamii:Saikolojia
Jamii:Elimu jamii
Historia ya Bahrain

ya mwaka 1745 iliyochorwa na Bellin ikionyesha Bahrain.]]
'''''' inahusu eneo ambalo leo linaunda ufalme wa Bahrain.

Bahrain ndiyo makao ya ustaarabu wa Dilmun. Ilipata umaarufu tangu zamani kwa kuvua lulu bora kuliko zote duniani hadi karne ya 19. 

Bahrain ilikuwa kati ya maeneo ya kwanza kuongokea Uislamu, mwaka 628 BK. 

Baada ya kipindi cha utawala wa Waarabu, Bahrain ilitekwa na Wareno mwaka 1521 hadi 1602 walipofukuzwa na Shah Abbas I wa nasaba ya Safavid chini ya Dola la Uajemi. 

Mwaka 1783, ukoo wa Bani Utbah uliteka Bahrain kutoka kwa Nasr Al-Madhkur na tangu hapo nchi imetawaliwa na ukoo wa Al Khalifa, Ahmed al Fateh akiwa hakimu wa kwanza wa Bahrain.

Tangu mwaka 1820 Visiwa hivyo pamoja na Qatar na Falme za Kiarabu vilikuwa na mikataba na Uingereza walipoahidi kuachana na uharamia na kupokea ulinzi wa Uingereza. Ulinzi huo ulizuia uvamizi wa Saudia katika karne ya 20.  

Tangu mwaka 1820 hao walikuwa na mikataba na Uingereza walipoahidi kuachana na uharamia na kupokea ulinzi wa Uingereza. Ulinzi huo ulizuia uvamizi wa Saudia katika karne ya 20. 

Falme hizo zilikuwa nchi lindwa chini ya Uingereza hadi mwaka 1971, ambapo madola hayo madogo yalipata uhuru. 

B
Jamii:Bahrain
Historia ya Azerbaijan

ya milenia ya 10 KK katika Gobustan National Park, ambayo imeorodheshwa na UNESCO kuwa Urithi wa Dunia.]]
'''''' inahusu eneo ambalo leo linaunda jamhuri ya Azerbaijan.

Azerbaijan ina historia ndefu kuanzia Zama za Mawe.

Kuanzia karne ya 9 KK ilikaliwa na Washitia, halafu Wamedi, wote wa jamii ya Waajemi ambao walishinda na kuunda dola kubwa kati ya karne ya 6 KK. Tangu hapo Uzoroastro ulienea nchini.

Baadaye eneo hilo liliingizwa katika Ugiriki wa Kale chini ya Aleksanda Mkuu hadi karne ya 4 KK wakazi wa Kaukazi walianzisha ufalme wa kwao ambao katika karne ya 4 BK ulipokea Ukristo kama dini rasmi.

Kwa kuwa ufalme huo kuanzia mwaka 252 ulikuwa chini ya himaya ya Dola la Wasasanidi wa Uajemi, hao waliposhindwa na Waarabu Waislamu, Azerbaijan iliingia bila kutaka katika mtandao wao (667).

Kuanzia mwaka 1067 watu wa jamii ya Waturuki walianza kuenea nchini pamoja na lugha yao.

Mwanzoni mwa karne ya 19 Urusi iliteka eneo hilo kutoka kwa Waajemi.

Jaribio la Kaukazi Kusini kujitenga baada ya vita vikuu vya kwanza lilishindikana mwaka 1918. Vilevile jaribio kama hilo la Azerbaijan peke yake lilikomeshwa mwaka 1920.

Hatimaye uhuru ulipatikana mwaka 1991, kwa Umoja wa Kisovyeti kusambaratika.


A
Historia ya Brunei

'''''' inahusu eneo ambalo leo linaunda usultani wa Brunei.

Dola la Brunei lilistawi kuanzia mwaka 1368 hadi karne ya 17 likienea katika sehemu kubwa ya Borneo na hata visiwa vingine. Lilipokea Uislamu katika karne ya 15.
 
Baada ya kunyang'anywa maeneo mengi na Wazungu (Wahispania, Waholanzi na Waingereza), mwaka 1888 sultani aliomba ulinzi wa Uingereza ambao uliendelea hadi uhuru wa mwaka 1984.

B
Jamii:Brunei
Mchezo wa video

right|thumb|350px|Mtoto akicheza kwa kutumia kiweko video.
**Michezo ya video** ni michezo elektroniki inayochezwa kwenye skrini inayoweza kupatikana kwenye runinga, kompyuta au kifaa kingine. 

Kuna aina nyingi za michezo hii: michezo ya kuiga majukumu mbalimbali, ya kupiga bunduki, ya kuendesha mbio magari na mengine mengi.

Michezo ya video kwa kawaida hupatikana kwa njia ya diski au upakuaji wa dijiti. Kifaa maalum kinachotumiwa kucheza mchezo wa video nyumbani huitwa kiweko video. Kulikuwa na aina nyingi za viweko video na kompyuta zilizotumika kucheza michezo ya video. Kati ya zile za kwanza zilikuwa Atari 2600, Sega Master na Nintendo kwenye miaka ya 1980. Kiweko video kulichouzwa zaidi duniano ni PlayStation 2 iliyotengenezwa na Sony. 

thumb|220x220px|Mchezo wa video Arcade.

## Marejeo 
## Viungo vya nje
* The Virtual Museum of Computing (VMoC)

Jamii:Michezo ya kompyuta
Elimu madini

300px|thumb|Elimu madini inaunganisha kemia, fizikia, elimu maunzi na jiolojia.
**Elimu madini** (kwa Kiingereza: *mineralogy)* ni tawi la jiolojia linalochunguza kemia, muundo na tabia za madini.  

Madini ni vitu ambavyo huunda miamba. Kuna aina nyingi tofauti za madini. Baadhi ni ngumu, kama almasi. Baadhi ni laini, kama jasi. Baadhi ni metali, kama dhahabu au chuma. 

Madini hupangwa katika vikundi maalum kulingana na kemikali ndani yake, au kulingana na muundo za fuwele ndani yake.  

Uchunguzi wa madini unaleta habari nyingi kuhusu miamba na historia ya Dunia. Elimu hiyo inasaidia pia kuelewa nafasi kwa matumizi ya madini tofauti, na kuongoza utafiti kwa kupata madini mbadala au kutengeneza madini kwenye maabara kwa matumizi katika teknolojia.

Wakati mwingine sura au umbo la madini vinaonyesha jinsi yalivyoundwa. Kwa mfano, madini katika miamba ya mgando *(igneous rock)* yanasaidia kujua umri wa mwamba tangu kuganda (kubadilika kutoka lava kuwa mwamba). Madini makubwa yanamaanisha mwamba uliopozwa polepole (labda chini ya ardhi). Madini madogo humaanisha kuwa mwamba ulipozwa haraka (labda juu ya ardhi, kama kutoka volkeno). Aina za madini katika mwamba pia zinaweza kuonyesha ni mwamba wa aina gani, au kile kilichotokea kwa mwamba tangu kuundwa. Miamba mingi hupewa jina kulingana na aina ya madini iliyonayo. 

Wataalamu wa elimu madini huangalia madini katika miamba kwa kutumia lenzi za mkononi, na kwa undani zaidi wakikata mabapa membamba na kuyachungulia chini ya hadubini. Huangalia umbo na ukubwa wa fuwele, na rangi ya madini. Maelezo hayo yanasaidia kujua ni madini gani yanayoangaliwa. 

Madini hutumika katika mambo mengi tofauti, kama mapambo ya vito, kilimo, ufinyanzi, kutengeneza metali na mengine. 

## Tovuti za Nje 
* International Mineralogical Association 
* Mineralogical Association of Canada 
* Virtual Museum of the History of Mineralogy  
* Geological Society of America  

Jamii:Jiolojia
Jaribio la McNemar

Katika takwimu, **Jaribio la McNemar** (kwa Kiingereza: McNemar's test) ni jaribio la takwimu ambalo linaweza kujaribu upweke kati ya wastani mbili. 

Jaribio la McNemar ni mbadala wa Jaribio T la Mwanafunzi.

## Kwa programu ya takwimu R 
Ili utafute jaribio la McNemar kwa lugha ya programu ya takwimu R uandike:

`> mcnemar.test(x, y = NULL, correct = TRUE)`

## Marejeo 
* Saleh, A. M. E., & Ehsanes, M. (2001). *An introduction to probability and statistics*. Wiley.
* Peck, R., Olsen, C., & Devore, J. L. (2015). *Introduction to statistics and data analysis*. Cengage Learning.

Jamii:Takwimu
Jamii:Hisabati
Miss Grand International

kutoa michango.]]
**Miss Grand International** ni mashindano ya urembo wa kike, uliofanyika kila mwaka tangu 2013. Ilianzishwa nchini Thailand na *Nawat Itsaragrisil* na ilionekana kuwa moja ya mashindano maarufu ya urembo ulimwenguni. Miss Grand International ya sasa ni *Valentina Figuera* kutoka Venezuela. na 2015, ilikuwa shirika la Miss Kenya.

### Miss Grand Kongo
Kuna mwakilishi mmoja tu wa Kongo kwa Miss Grand International mnamo 2014, *Naise Gumanda*, lakini hakujiunga na shindano hilo.

### Miss Grand Rwanda
Rwanda ilijiunga na Miss Grand International mara moja mnamo 2016 na *Sonia Gisa*.

### Miss Grand Uganda
Mkurugenzi wa mwisho wa kitaifa wa Miss Grand International nchini Uganda ni *Nsubuga Ronnie* katika toleo la 2017. Tangu wakati huo, hakuna wawakilishi wa Uganda kwenye mashindano haya.

## Marejeo
## Viungo vya nje
* Tovuti rasmi ya Miss Grand International
* Ukurasa rasmi wa Facebook wa Miss Grand International
* Rasmi Instagram ya Miss Grand International
* Rasmi Twitter ya Miss Grand International
* Idhaa rasmi ya Youtube ya Miss Grand International
Historia ya Uzbekistan

'''''' inahusu eneo ambalo leo linaunda jamhuri ya Uzbekistan.

Uzbekistan ni nchi yenye historia ndefu. Ferghana, Tashkent, Bukhara, Khwarezm na  Samarkand zilikuwa vitovu vya utamaduni wa binadamu tangu milenia ya 2 KK.

Katika karne kabla na baada ya Kristo eneo lilijulikana kama Sogdiana na Baktria. Miji yake ilikuwa na utajiri kutokana na biashara ya misafara kwenye barabara ya hariri kati ya China na Mashariki ya Kati.

Baadaye ilitawaliwa na milki mbalimbali za nje kama Uajemi. 

Kuanzia uenezi wa Uislamu watu ba Uzbekistan waligeukia dini hiyo mpya. 

Katika karne ya 14 jemadari Timur alijenga milki kubwa na kuharibu nchi za magharibi hadi Uturuki. Alipamba mji mkuu wake Samarkand kwa majengo mazuri. 

Baada ya Timur milki yake iliporomoka na Uzbekistan ilitawaliwa na madola mbalimbali ya kieneo yaliyokuwa hasa eneo la mji muhimu. 

Katika karne ya 19 Urusi ulieneza athira yake kuelekea kusini na kuunganisha madola ya Uzbekistan na milki yake. 

Baada ya mapinduzi ya Urusi ya mwaka 1917 Uzbekistan ikawa sehemu ya Umoja wa Kisovyeti hadi kusambaratika kwake mwaka 1991. Wakati huo ilijulikana kwa jina la "Jamhuri ya Kisovyeti ya Kijamii ya Kiuzbeki".

Tarehe 31 Agosti 1991 ilijitangaza huru na kudai kufuata demokrasia na kuelekea soko huria, lakini hadi sasa haki za binadamu haziheshimiwi sana.

U
Jamii:Uzbekistan
Michael B. Jordan

thumb|Michael B. Jordan (2018)
**Michael Bakari Jordan** (amezaliwa Februari 9, 1987) ni muigizaji wa Marekani. Anajulikana kwa majukumu yake ya filamu kama mshambuliaji wa Oscar Grant katika tamthilia ya *Fruitvale Station* (2013), Boxer Adonis Creed katika *Rocky* sequel film *Creed* (2015) na mpinzani mkuu Erik Killmonger huko *Black Panther* (2018), filamu zote tatu  zimeandikwa na kuongozwa na Ryan Coogler .     

Yordani ameshiriki katika nafasi mbalimbali kwenye runinga ikiwa ni pamoja na Wallace katika tamthilia ya HBO *The Wire* (2002), Reggie Montgomery katika tamthilia ya ABC *Watoto Wangu wote* (2003-2006), na Vince Howard katika tamthilia ya maigizo ya NBC *Ijumaa Usiku Usiku* (2009-2011). Maonyesho yake mengine ya filamu pia ni pamoja na Maurice "Bumps" Wilson katika *Mikia Nyekundu* (2012), Steve Montgomery katika *Mambo ya nyakati* (2012), Mikey katika kipindi *hicho cha Awkward Moment* (2014) na Binadamu Torch katika *fantastic Nne* (2015). 

Jordan alizaliwa huko Santa Ana, California, mwana wa Donna ( *née* Davis), msanii na mshauri wa mwongozo wa shule ya upili, na Michael A. Jordan. Ana dada mkubwa, Jamila, anayefanya kazi katika uzalishaji, na kaka mdogo, Khalid, ambaye alikuwa mchezaji wa mpira wa miguu katika Chuo Kikuu cha Howard .  

Familia ya Jordan ilikaa miaka miwili huko California  kabla ya kuhamia Newark, New Jersey .  Alienda shule ya Sekondari ya Sanaa Newark, ambapo mama yake alikuwa nafanya kazi, na mahali alipocheza mpira wa magongo.  

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1987
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanaume wa Marekani
Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Sam Smith

**Samuel Frederick Smith** (au **Sam Smith** tu; amezaliwa London, Uingereza, 19 Mei 1992) ni mtaalamu wa muziki, mtunzi, mwanamuziki, mtayarishaji wa rekodi.

## Diskografia
### Albamu
### Nyimbo
## Tuzo
### Academy Awards
### BBC Sound of...
### BET Awards
### British LGBT Awards
### Elle Style Awards
### Golden Globe Awards
### JUNO Awards
### Q Awards
### YouTube Music Awards
## Marejeo
## Viungo vya nje 
* Sam Smith official Twitter
* Sam Smith official Facebook
* Sam Smith Official Website

Jamii:Waliozaliwa 1992
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanamuziki wa Uingereza
Jamii:Watu kutoka London
Ushiriki wa Vijana

**Ushiriki wa vijana** ni ushiriki kazi wa vijana katika jamii zao; mara nyingi ilitumika kama ufupisho wa vijana katika idara mbalimbali, ikiwemo kufanya maamuzi, michezo, shule na shughuli zozote ambazo kihistoria vijana walikuwa hawashiriki.

## Uanzishwaji
*Ushiriki wa vijana* ulitumika na mawakala wa kiserikali, watafiti, wasomi, na wengineo kumaanisha na kutathimini ushiriki kazi wa vijana katika shule, michezo, serikali, maendeleo ya jamii na shughuli za kiuchumi.

Mnamo mwaka 1975, Tume ya taifa ya rasirimali ya vijana katika Umoja wa Mataifa wameelezea ushiriki kazi wa vijana kama:  
Ushiriki wa vijana ni uhusishwaji wa vijana katika uwajibikaji wa matendo ambayo yanaleta changamoto ambazo zinaleta mahitaji ya kweli, na nafasi za kupanga na/au kufanya maamuzi yanayoathiri wengine katika shughuli ambazo matokeo yake yanawaathiri vijana na wengineo.

Mnamo mwaka 1995, Chama cha afya ya akili ya watu wa Kanada (CMHA) walianzisha ufafanuzi *maana* ushiriki kazi kama:
Inamaanisha ushiriki wa vijana inahusisha utambuzi na kulea nguvu za vijana, matamanio, na uwezo wa vijana kupitia nafasi halisi ili vijana waweze kujihusisha na maamuzi ambayo yatawaathiri kila mmoja. Katika mwaka 2006 Jumuiya ya madola ya programu ya vijana na UNICEF waliyatambua. 

## Marejeo
* The Podium: A Collegiate Journal, where tomorrow's leaders speak today
* The Wellspring, a web log about youth leadership opportunities in Australia and at the United Nations (UN).
* SpunOut.ie Irish National Youth Website
* toolkits (series of four, 2006)
* International Youth Leadership Network 
* https://web.archive.org/web/20120526153143/http://www.ncvys.org.uk/UserFiles/File/Youth%20Participation/Principles%20of%20youth%20participation.pdf

Jamii:Haki za binadamu
Jamii:1Lib1Ref2020 Tanzania
Jamii:Ujana
Mapatano ya Kimataifa ya Kutokomeza Aina zote za Ubaguzi dhidi ya Wanawake

**Mapatano ya Kimataifa ya Kutokomeza Aina zote za Ubaguzi dhidi ya Wanawake** (kwa Kiingereza: *Convention on the Elimination of all Forms of Discrimination Against Women*; kifupi: **CEDAW**) ni makubaliano ya kimataifa yaliyopitishwa mnamo 1979 na Mkutano Mkuu wa Umoja wa Mataifa. Ilifafanuliwa kama muswada wa kimataifa wa haki za wanawake, ilianzishwa tarehe 3 Septemba 1981 na kupitishwa na nchi 189. . 

Mapatano yanakataa kila aina ya ubaguzi dhidi ya wanawake kijamii, kisiasa na kiuchumi. Nchi wanachama zinatakiwa kusahihisha sheria zao ipasavyo.

Zaidi ya nchi hamsini ambazo zimeridhia mapatano hayo zimefanya hivyo kulingana na maazimio fulani, kutoridhishwa na pingamizi, pamoja na nchi 38 ambazo zilikataa ibara ya utekelezaji ya 29, ambayo inazungumzia njia ya kusuluhisha mizozo kuhusu tafsiri au matumizi ya mapatano. . Tamko hilo la Australia lilibaini mapungufu ya serikali kuu kutokana na mfumo wake wa kikatiba wa serikali ya shirikisho. Marekani na Palau walisaini lakini hawakukubaliana na maazimio hayo. Serikali za Vatikani, Iran, Somalia, Sudan na Tonga hawakutia saini makubaliano hayo ya CEDAW. 

Mwenyekiti wa sasa wa CEDAW ni Hilary Gbedemah.

## Marejeo
Jamii:Mashirika ya kimataifa
Jamii:Haki za binadamu
Jamii:1Lib1Ref2020 Tanzania
Siku ya Wanafunzi Duniani

**Siku ya Wanafunzi Duniani** ni siku inayoadhimishwa kimataifa na jamii ya wanafunzi kila mwaka tarehe 17 Novemba.  

Maadhimisho yalianzishwa kama kumbukizi ya wanafunzi wa vyuo vikuu vya Ucheki waliouawa na wengine kupelekwa kwenye kambi za mateso mnamo mwaka 1939 kwa mashambulizi ya Wanazi.

Tarehe hiyo inaadhimisha kama  kumbukumbu ya mwaka 1939 ya dhoruba kwa Wanazi wa Chuo Kikuu cha Prague, baada ya maandamano dhidi ya ukaazi wa Wajerumani wa Czechoslovakia na mauaji ya Jan Opletal na mfanyakazi Václav Sedláček. 

## Asili
Wanazi waliwakusanya wanafunzi, waliwauwa viongozi tisa wa wanafunzi na kupeleka wanafunzi zaidi ya 1,200 kwenye kambi za mateso, haswa Sachsenhausen. Baadaye walifunga vyuo vikuu vyote vikiwemo vya Czech. Kufikia wakati huu Czechoslovakia haikuwepo tena, kwani ilikuwa imegawanywa kuwa Mlinzi wa Bohemia na Moravia na Jamhuri ya Kislovie chini ya serikali ya papa.

Mwishoni mwa 1939 viongozi wa Wanazi katika Protectorate ya Bohemia na Moravia walishinikiza maandamano huko Prague yaliyoshikiliwa na wanafunzi wa Kitivo cha Uuguzi cha Chuo Kikuu cha Charles. Maandamano hayo yalifanyika mnamo Oktoba 28 kuadhimisha  kumbukumbu ya uhuru wa Jamhuri ya Czechoslovak (1918). 
Wakati wa maonyesho haya mwanafunzi Jan Opletal alipigwa risasi, na baadaye akafa kutokana na jeraha lake mnamo tarehe 11 Novemba. 
Mnamo Novemba 15 mwili wake ulitakiwa kusafirishwa kutoka Prague kwenda nyumbani kwake Moravia. Maandamano  ya mazishi  yake yalikuwa na maelfu ya wanafunzi, ambao walibadilisha tukio hilo kuwa maandamano ya kupinga Nazi. Lakini , viongozi wa Nazi walichukua hatua kali kwa kujibu, walifunga taasisi zote za elimu ya juu za Czech, na kumkamata zaidi ya wanafunzi 1,200, ambao walipelekwa kwenye kambi za mateso, na kutekeleza wanafunzi tisa na maprofesa bila kesi tarehe 17 Novemba.
Wanahistoria wanadhani kwamba Wanazi waliidhinisha maandamano ya mazishi tayari wakitarajia matokeo ya vurugu, ili kutumia hiyo kama kisingizio cha kufunga vyuo vikuu na kusafisha wahusika.

## Tanbihi
Jamii:Sikukuu
Jamii:Sikukuu za Kimataifa
Jamii:1Lib1Ref2020 Tanzania
Ofisi ya kamishna mkuu wa haki za binadamu

thumb
**Ofisi ya kamishna mkuu wa haki za binadamu** (kifupi: OHCHR) ni idara au kitengo cha sekretarieti ya Umoja wa Mataifa inayotenda kazi ya kukuza na kulinda haki za binadamu ambazo zinasimamiwa chini ya sheria za kimataifa na zilizoainishwa katika Azimio la Haki za Binadamu la mwaka 1948.

Ofisi iliundwa na Mkutano Mkuu wa Umoja wa Mataifa uliofanyika tarehe 20 Disemba 1993 baada ya Mkutano wa Dunia wa Haki za Binadamu.

Ofisi hiyo inaongozwa na Kamishna Mkuu wa Haki za Binadamu, anayeratibu shughuli za haki za binadamu katika Mfumo mzima wa umoja wa mataifa na hukaimu kama sekretarieti wa Baraza la Haki za Binadamu mjini Geneva nchini Uswisi. Kamishna Mkuu wa sasa ni Michelle Bachelet wa nchini Chile, ambaye alichukua nafasi ya Zeid Raad Al Hussein wa nchini Jordan mnamo tarehe 1 Septemba 2018. 

Miaka 2018–2019, idara ilikuwa na bajeti ya dola za Kimarekani milioni 200.6 sawa na asilimia 3.7 ya bajeti ya kawaida ya umoja wa mataaifa, na takriban wafanyikazi 1,300 walioko Geneva na mji wa New York. Ni mshiriki wa zamani wa Kamati ya Kikundi cha Maendeleo cha Umoja wa Mataifa.

## Marejeo
## Viungo vya nje
*
*United Nations Rule of Law: The Office of the High Commissioner for Human Rights , on the rule of law work conducted by the Office of the High Commissioner for Human Rights.

Jamii:Umoja wa Mataifa
Jamii:Haki za binadamu
Jamii:1Lib1Ref2020 Tanzania
Makubaliano ya Kimataifa juu ya Haki za kiraia na kisiasa

**Makubaliano ya Kimataifa juu ya Haki za kiraia na kisiasa** ni makubaliano ya wadau wa haki za Kiraia na za Kisiasa kimataifa yaliyokubaliwa na mkutano mkuu wa Umoja wa Mataifa.

Azimio 2200A (XXI) mnamo tarehe 16 Disemba 1966 na utekelezaji ulianza machi 23,1976 kulingana na kifungu cha 49 cha makubaliano.
Kifungu cha 49 kinaruhusu makubaliano kuingia au kuanza utekelezaji miezi mitatu tangu tarehe ya kuwekwa sahihi na wawakilishi 35.
Makubaliano yanataka washirika kuheshimu haki za kiraia na za kisiasa za watu zikiwa ni pamoja na haki ya kuishi, uhuru wa kuabudu, uhuru wa kuzungumza, uhuru wa kukusanyika na haki ya kuchagua, haki ya kusikilizwa na haki ya kimahakama.  

## Marejeo
Jamii:Umoja wa Mataifa
Jamii:Haki za binadamu
Jamii:1Lib1Ref2020 Tanzania
Makubaliano ya kimataifa ya kuwalinda watu wote dhidi ya upoteaji

**Makubaliano ya kimataifa ya kuwalinda watu wote dhidi ya upoteaji** (kwa Kiingereza: The International Convention for the Protection of All Persons from Enforced Disappearance) ni chombo cha kimataifa cha haki za binadamu chenye lengo la kuzuia utowekaji wa watu kwa lazima (uhalifu dhidi ya ubinadamu). 

Makubaliano hayo yalipitishwa na mkutano mkuu wa Umoja wa Mataifa tarehe 20 Desemba 2006 na kufunguliwa rasmi kwa sahihi tarehe 6 Februari 2007, na uliingia kwenye utekelezaji tarehe 23 Desemba 2010.
 As of October 2019, 98 states have signed the convention and 62 have ratified it.

## Marejeo
Jamii:Sheria
Jamii:Haki za binadamu
Jamii:Umoja wa Mataifa
Jamii:1Lib1Ref2020 Tanzania
Elimu ya Haki za Binadamu

**Elimu ya Haki za Binadamu** hutafsiriwa kama mfumo wa kujifunza unaotengeneza elimu hitajika, maadili, na ustadi wa haki za binadamu ambao lengo lake ni kukuza utamaduni wa haki za binadamu zinazokubalika. 

Aina hiyo ya elimu inafunza wanafunzi jinsi ya kudadavua uwezo wao katika masuala yahusianayo na haki za binadamu kuweza kuingiza masuala hayo katika maadili na katika kufanya maamuzi yao..  Kulingana na Amnesty International, elimu ya haki za binadamu ni namna ya kuwezesha watu kutengeneza maarifa na tabia ambayo itakuza utu na usawa ndani ya kundi, jamii na duniani kote.

## Kutokuwa na ubaguzi
Mpango wa uchumi wa taifa na haki za kijamii umeeleza umuhimu wa kutokuwa na ubaguzi kwenye haki za binadamu ya elimu. Mamlaka za serikali duniani zinapaswa kuzingatia utekelezaji bila kuwa na upendeleo kwa rangi, jinsia, dini, utaifa, asili ya jamii, ama wa aina yoyote.
Wanafunzi wote, wazazi na jamii kwa ujumla wana haki ya kushiriki katika maamuzi yanayoathiri shule zao ama haki yao ya elimu. 

## Marejeo 
Jamii:Elimu
Jamii:Umoja wa Mataifa
Jamii:Haki za binadamu
Jamii:1Lib1Ref2020 Tanzania
Baraza la Haki za Binadamu la Umoja wa Mataifa

**Baraza la Haki za Binadamu la Umoja wa Mataifa** (kwa Kiingereza: United Nations Human Rights Council, kifupi: UNHRC) lipo katika mfumo wa Umoja wa Mataifa. Baraza hilo (UNHRC) liliundwa na Mkutano Mkuu wa Umoja wa Mataifa kuchukua nafasi ya Tume ya Haki za Binadamu ya Umoja wa Mataifa (United Nations Commission on Human Rights, CHR). 

Mkutano Mkuu wa Umoja wa Mataifa ulianzisha UNHRC tarehe 15 Machi 2006. Baraza hili liliundwa kuibadili tume ya Haki za Binadamu ya umoja wa Mataifa kwa sababu hiyo iliziruhusu nchi zenye rekodi mbaya za utunzaji wa Haki za Bianadamu kuwa washirika.

## Marejeo
## Viungo vya nje
* UN Human Rights Council – official homepage on the OHCHR website
* International Service for Human Rights A Geneva-based, international NGO providing analysis and reporting on developments at the Human Rights Council
* UN Watch A NGO based in Geneva monitoring the work of the Human Rights Council
* UPR Info An international NGO providing analysis and reporting on the Universal Periodic Review
* UN Human Rights Council legal news and resources 

Jamii:Umoja wa Mataifa
Jamii:Haki za binadamu
 Jamii:1Lib1Ref2020 Tanzania
Harakati za Mwanafunzi

**Harakati za mwanafunzi** ni shughuli zinazofanywa na Wanafunzi ili kuleta mabadiliko ya jamii, uchumi, siasa na mazingira. Pamoja na kujikita katika masuala ya kielimu, mitaala na michango ya kielimu, mikusanyiko ya wanafunzi imechangia kwa kiasi kikubwa katika matukio ya kisiasa.

## Marejeo
Jamii:Haki za binadamu
Baraza la Vijana la Uingereza (BYC)

**Baraza la Vijana la Uingereza (BYC)** ni shirika la misaada la Uingereza ambalo linafanya kazi ya kuwawezesha na kukuza maslahi ya vijana. 

BYC inaendeshwa na vijana, na iko ili kuwakilisha maoni ya vijana kwa serikali na wafanya maamuzi katika ngazi za kitaifa, Ulaya na kimataifa; na kukuza ushiriki wa vijana kwa jamii na maisha ya umma. 

Kwa sehemu inafadhiliwa na Idara ya Utamaduni, Vyombo vya Habari na Michezo. 

## Marejeo
Jamii:Ufalme wa Muungano
Jamii:1Lib1Ref2020 Tanzania
Jamii:Ujana
Makubaliano juu ya Haki za Watoto

**Makubaliano juu ya Haki za Watoto** ni makubaliano juu ya Haki za binadamu inayotetea haki za kiraia, za kisiasa, za kiuchumi, za kijamii, za kiafya na za kitamaduni za watoto.

Makubaliano hayo yanaelezea maana ya mtoto: ni binadamu yeyote mwenye umri chini ya miaka 18, Isipokuwa umri wa watu wengi umefikiwa mapema chini ya sheria za kimataifa.

## Marejeo
## Viungo vya nje 
* 
* Signatures and ratifications, at depositary
* UNICEF web site 
* Procedural history, related documents and photos on the *Convention on the Rights of the Child (with protocols)* in the Historic Archives of the United Nations Audiovisual Library of International Law
* NGO Alternative Reports submitted to the Committee on the Rights of the Child.
* Biography of Eglantyne Jebb, author of the original Declaration
* Section related to the CRC on the Children's Rights Portal
*"everychild.ca"  Child Rights Public Awareness Campaign of British Columbia, Canada. Resources include links and publications related to the Convention on the Rights of the Child.
*Convention on theRights of the Child - Guidelines regarding the implementation of the Optional Protocol to the Convention on the Rights of the Child on the sale of children, child prostitution and child pornography - (13–31 May 2019)

Jamii:Umoja wa Mataifa
Jamii:Haki za binadamu
Jamii:Malezi
Jamii:1Lib1Ref2020 Tanzania
Azimio la Vienna na mpango wa utekelezaji

**Azimio la Vienna na mpango wa utukelezaji** lijulikanalo kama **VDPA** (*Vienna Declaration and Programme of Action*), ni azimio juu ya haki za binadamu lililopitishwa kwa makubaliano katika Mkutano wa Kimataifa juu ya Haki za Binadamu mnamo 25 Juni 1993 huko Vienna, Austria.  

Wadhifa wa kamishna wa umoja wa mataifa wa haki za binadamu uliopendekezwa na azimio hili, ulianzishwa baada ya kutengenezwa kwa makubaliano namba 48/121 ya Mkutano Mkuu (United Nations General Assembly Resolution 48/121).

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* Full text of the Vienna Declaration and Programme of Action

Jamii:Umoja wa Mataifa
Jamii:Haki za binadamu
Jamii:1Lib1Ref2020 Tanzania
Makubaliano ya Kimataifa juu ya Haki za kiuchumi, kijamii na kiutamaduni

**Makubaliano ya Kimataifa juu ya Haki za kiuchumi, kijamii na kiutamaduni** kati ya wadau wa haki za kiuchumi, kijamii na kiutamaduni kimataifa yaliyokubaliwa na mkutano mkuu wa Umoja wa Mataifa.

Azimio 2200A (XXI) ni la tarehe 16 Disemba 1966 na utekelezaji ulianza 3 Januari 1976  kulingana na kifungu cha 49 cha makubaliano.

Vifungu vyake vimejikita zaidi katika utoaji wa haki za kiuchumi, kijamii na kiutamaduni kwa himaya au serikali za kuaminika zisizofungamana na upande wowote ikijumuisha: haki za wafanyakazi, Haki za kupata afya, haki ya kupata elimu na haki ya kupata maisha bora.

## Marejeo
Jamii:Umoja wa Mataifa
Jamii:Haki za binadamu
Jamii:1Lib1Ref2020 Tanzania
Siku ya vijana Duniani

**Siku ya vijana duniani** ni siku iliyoanzishwa na Umoja wa Mataifa. Madhumuni ya siku hiyo ni kuelekeza umakini kwenye seti fulani ya masuala ya kitamaduni na kisheria yanayowazunguka vijana.siku ya kimataifa ya kwanza ilionekana tarehe 12 Agusti, 2000.

## Asili
siku ya vijana duniani  ilianzishwa na Umoja wa Mataifa mnamo 1999 na kupitishwa kwa Azimio 54/120. Siku ya vijana duniani inaadhimishwa kila mwaka tarehe 12 Agosti. Inaidhinishwa kama fursa kwa serikali na taasisi nyingine za kuweka mwangalizo masuala ya vijana ulimwenguni. Sherehe hizo huambatana na matamasha, warsha, hafla za kitamaduni, na mikutano inayohusisha maafisa wa serikali kitaifa, serikali za mitaa na mashirika ya vijana ambayo hufanyika ulimwenguni kote.

Kaulimbiu ya Siku ya Vijana mwaka 2014 ilikuwa Vijana na Afya ya Akili. Kwa mwaka 2015, ilikuwa Vijana na Ushiriki wa Jamii. Mada ya Siku ya Vijana ya Kimataifa ya 2016 ilikuwa "Agenda ya 2030: Kuondoa umaskini na kupata matumizi endelevu na uzalishaji." 
Kwa mwaka wa 2017, mada ya IYD ilikuwa "Vijana kujenga amani". Mada ya IYD 2018 ilikuwa "Sehemu salama za Vijana". Kwa njia hii itaendelea ambayo inatambua michango ya vijana kuzuia mizozo, kusaidia ujumuishaji, haki ya kijamii, na kudumisha amani. Kwa mwaka wa 2019, mada ya IYD ilikuwa "Kubadilisha elimu" ili kufanya elimu ijumuishwe na kupatikana kwa vijana wote.

## Matukio yanayohusiana 
Kila siku ya vijana inahusishwa na matukio kadhaa duniani kote. Hizi ni pamoja na, katika 2013:

* Mkutano wa Kimataifa wa Vijana 2013: uliofanyika Agosti 10-Agosti 11, 2013 kabla ya Siku ya Kimataifa ya Vijana tarehe 12 Agosti. Iliandaliwa na, YOUTHINK, Youth Exnora na ubalozi mdogo wa Marekani, Chennai.

Kamati ya Kimataifa ya Vijana wa 13 iliyoandaliwa na:

* YOUTHINK

* Vijana Exnora

* Ubalozi mdogo wa Marekani, Chennai.

siku ya vijana duniani 2018 na 2019 iliandaliwa na Indian Youth Cafe, Chennai.  Hafla hiyo ina utaalam wake katika kuwezesha nguvu ya vijana

## Tanbihi
## Tazama pia
* Siku ya kimataifa ya vijana

Jamii:Umoja wa Mataifa
Jamii:Haki za binadamu
Jamii:1Lib1Ref2020 Tanzania

Jamii:Ujana
Jukwaa la Vijana wa Ulaya

**Jukwaa la Vijana wa Ulaya** (kwa Kiingereza: *European Youth Forum*; kwa Kifaransa: *Youth Forum Jeunesse, YFJ*) ni jukwaa la baraza la kitaifa la vijana na mashiriki ya kimataifa ya vijana yasiyo ya kiserikali barani Ulaya.  Jukwaa hilo linapigania haki za vijana katika taasisi za kimataifa kama vile Umoja wa Ulaya, Baraza la Ulaya na Umoja wa Mataifa. 

Jukwaa la Vijana wa Ulaya linashughulika katika nyanja za sera ya vijana na kazi za maendeleo ya vijana. Linatilia mkazo kazi zake juu ya masuala ya sera ya vijana wa Ulaya, wakati huo huo kupitia ushiriki wake katika kiwango cha kimataifa, inaongeza uwezo wa washirika wake na kukuza kutegemeana kimataifa. Katika shughuli zake za kila siku, Jukwaa la Vijana wa Ulaya inawakilisha mawazo na maoni ya mashirika ya vijana katika maeneo ya sera husika na inakuza sera ya vijana ya asili ya sekta zinazoingiliana kuelekea wahusika mbalimbali wa taasisi. Kanuni za usawa na maendeleo endelevu zimewekwa katika kazi ya Jukwaa la Vijana wa Ulaya.   

Kufikia Julai 2017, Jukwaa lilikuwa na Mabaraza ya Vijana ya kitaifa 43  barani Ulaya ni 104. 

## Marejeo
## Viungo vya nje
* European Youth Forum Website
* European Youth Forum Publications
* Archives of the European Youth Forum at the Historical Archives of EU in Florence
* Archival fonds of CENYC, YFEC and BEC are consultable at the Historical Archives of EU in Florence

Jamii:Haki za binadamu

Jamii:1Lib1Ref2020 Tanzania
Jamii:Ujana
Mkutano wa Kimataifa juu ya Haki za Binadamu

**Mkutano wa Kimataifa juu ya Haki za Binadamu** ulifanywa na Umoja wa Mataifa mjini Vienna nchini Austria tarehe 14 mpaka 25 Juni 1993. Ulikuwa mkutano wa kwanza wa haki za binadamu uliyofanyika tangu kumalizika kwa vita baridi vya Dunia. 

Matokeo ya mkutano huo yalikuwa Azimio la Vienna na Mpango wa Utendaji. mkutano wa Vienna ulikuwa mkutano wa pili  wa kuzingatia haki za kibinadamu, na wa  kwanza ulikuwa Mkutano wa Kimataifa wa Haki za Binadamu uliofanyika Teheran, Iran , wakati wa Aprili-Mei 1968 kuashiria kumbukumbu ya miaka ishirini ya Azimio la ulimwengu la Haki za Binadamu. .

## Marejeo
## Viungo vya nje
* World Conference on Human Rights at United Nations website
* [A speech given by His Holiness the Dalai Lama to the United Nations World Conference on Human Rights, Vienna, Austria, June 1993.

Jamii:Umoja wa Mataifa(https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Umoja_wa_Mataifa)
Jamii:Haki za binadamu
Jamii:Vienna
Jamii:1Lib1Ref2020 Tanzania
Makubaliano ya kimataifa ya kutokomeza vitendo vyote vya ubaguzi wa rangi

**Makubaliano ya kimataifa ya kutokomeza vitendo vyote vya ubaguzi wa rangi** (kwa Kiingereza: *International Convention on the Elimination of All Forms of Racial Discrimination*; kifupi: **ICERD**) ni chombo cha kizazi cha tatu cha haki za binadamu cha Umoja wa Mataifa. Makubaliano hayo yaliwasisitiza wanachama wake kutokomeza vitendo vyote vya ubaguzi wa rangi na kukuza uelewa katika jamii zote  .

## Marejeo
Jamii:Umoja wa Mataifa
Jamii:Haki za binadamu
Voice Of Youth Tanzania

**Voice Of Youth Tanzania** (kwa kifupi hujulikana kama VOYOTA; kwa Kiswahili: **Sauti ya Vijana Tanzania**) ni taasisi inayoshughulika na masuala ya vijana, wanawake na watoto. Ilianzishwa mwaka 2012 na Vincent Uhega  na  kupata usajili mwaka 2017 /

Voice of Youth Tanzania ni asasi isiyokuwa ya kiserikali na ambayo haijiendeshi kifaida yenye makao yake makuu mkoani Arusha katika mji mdogo wa Usa River ndani ya wilaya ya Arumeru.

Ni taasisi iliyoanza mara baada ya kumalizika kwa kampeni ya kusaka vipaji kwa vijana wa mtaani iliyojulikana kama Talanta Mtaani 

## Malengo 
Malengo yake ni kuuunga mkono juhudi za vijana kwa kukuza ustawi wa jamii kupitia utafiti, mafunzo ya ufundi, uwezeshaji wa kiuchumi, kukuza uelewa, mitandao na utetezi na sanaa zao.

## Maono 
Maono yake ni kuitengeneza jamii ya Watanzania yenye maono ya kufikia malengo yao.

## Tanbihi
Jamii:Mashirika
Jamii:Malezi
Jamii:Arusha
Ukwapi na utao

**Ukwapi** ni kipande cha kwanza katika mshororo wa shairi, na **utao** ni kipande cha pili katika mshororo wa shairi. Vipande hivyo mara nyingi hutokea katika mashairi aina ya Tarbia.

Jamii:Fasihi
Mshororo

**Mshororo** ni kila mstari uliopo ndani ya beti za shairi.

Idadi ya mishororo katika shairi ndio hutumika katika kutambua na kujua aina ya shairi. Kanuni hiyo hutumika sana katika mashairi ya kimapokeo. Mara nyingi mishororo huanza kwa kuwa na kipande kimoja katika mstari, vipande viwili, vipande vitatu, na vipande vinne.

Washairi wengi wamekua wakiandika mshororo wenye vipande viwili kwa mashairi ya kawaida na wachache sana hujaribu kuandika mashairi yenye vipande viwili katika mshororo.

Kila mshororo huwa na majina yake kwa mashairi yenye mishororo minne ambayo hujulikana kama Tarbia.

Mshororo wa kwanza huitwa Mwanzo.

Mshororo wa pili huitwa Mloto.

Mshororo wa tatu huitwa Mleo.

Mshororo wa nne huitwa Kituo. Iwapo mshororo wa mwisho katika ubeti utajirudiarudia, basi mshororo huo utabadilika jina kutoka kituo na kuitwa Kibwagizo.

## Tanbihi
Jamii:Fasihi
Kibwagizo

**Kibwagizo** (kwa Kiingereza: *refrain*) ni mstari wa mwisho katika beti za shairi au wimbo unaojirudiarudia.

Jamii:Fasihi
Jamii:Muziki
Nipashe

**Nipashe** ni gazeti la kila siku kutoka Dar es Salaam nchini Tanzania linalotolewa kwa lugha ya Kiswahili. Ni gazeti mojawapo linaloandikwa kwa Kiswahili lenye wasomaji wengi katika Tanzania.

Gazeti hili ni mali ya kampuni ya hisa ya IPP Media.

## Gazeti dada 
* *Taifa Leo*
* *Saturday Nation*
* *Sunday Nation*
* *Business Daily Africa*
* *Daily Nation* Kenya
* *Daily Monitor* Uganda
* *The Citizen* Tanzania
* *Mwananchi* Tanzania
* *The Guardian*
* *Nipashe Digital*

## Majarida 
* *Spotika - kila jumatatu*
* *Teknolojia, elimu na sayansi (TESA) - kila jumannne*
* *Siasa - kila jumatano*
* *Afya na mazingira (AMA) - kila alhamisi*
* *Biashara, uchumi na fedha (BUFE) - kila ijumaa*

## Marejeo 
* Sanga, Aginiwe Nelson (2018). *Mkengeuko wa ujumi wa kiafrika katika hadithi fupi andishi za kiswahili kipindi cha utandawazi: Mifano kutoka magazeti ya Habari Leo, Nipashe na Mwananchi* (Doctoral dissertation, Chuo Kikuu cha Dodoma).

## Majukwaa ya kidijiti 
*https://www.instagram.com/nipashetz
*https://www.youtube.com/@nipashedigital
*https://www.facebook.com/nipashetz
*https://whatsapp.com/channel/0029VamDAXsDZ4LhBXLgYD1r

## Viungo vya nje 
* https://epaper.ippmedia.com 
* https://www.ippmedia.com/sw/nipashe 

Jamii:Magazeti ya Tanzania
Can We Talk

"**Can We Talk**"  ni wimbo uliorekodiwa na mwimbaji wa muziki wa R&B Tevin Campbell kutoka nchini Marekani. Wimbo huu ulitungwa na kutarishwa na Babyface. Ulikuwa wimbo wa kwanza kutolewa kama singo kutoka katika albamu yake ya pili yenye platinamu maradufu ''I'm Ready*. Wimbo ulishika katika kumi bora mbalimbali na kushika nafasi ya tisa kwa upande wa nyimbo za pop huku ikiwa nafasi ya tisa katika chati za *Billboard'' Hot 100 na ikabaki nafasi ya kwanza kwa majuma matatu mfululizo kati chati za US R&B. 

Wimbo umeuza nakala 500,000 na kutunukiwa cheti cha dhahabu na  Recording Industry Association of America. Vilevile wimbo ulipata kuchaguliwa katika kwenye Tuzo za Grammy kwa ajili ya Best Rhythm & Blues Vocal Performance - upande wa wanaume. Baadaye ulichaguliwa na hatimaye kushinda tuzo ya Soul Train Music Award kwa ajili ya Best R&B/Soul Single - Male ("Can We Talk"). 
## Orodha ya nyimbo
**Singo ya US**
# Can We Talk 		
# Look What We'd Have (If You Were Mine)

**CD ya promo ya US**
# Can We Talk (Remix Radio Version) 	3:53 	
# Can We Talk (Full Remix) 	4:55 	
# Can We Talk (Let's Talkstramental Mix) 	4:26 	
# Can We Talk (Backward Beats Mix) 	4:21 	
# Can We Talk (Album Radio Edit) 	4:21

**CD ya Ulaya**
# Can We Talk (Edit) 	4:21 	
# Strawberry Letter (Club Mix) 	6:28 	
# Strawberry Letter (LP Version) 	4:07 	
# Strawberry Letter (QD III Mix With Rap) 	4:12

## Wahusika
Maelzo yamechukuliwa nyuma ya jalada la CD.

*Tevin Campbell : mwimbaji mkuu na sauti za nyuma
*Babyface : mtunzi, mtunzi wa ala zote, mtayarishaji, muziki wote na sauti za nyuma
*Daryl Simmons : mtunzi, mtunzi wa ala zote na mtayarishaji
*Randy Walker : Fundi wa MIDI
*Jim Zumpano, Donnell Sullivan : wahandisi wa rekodi
*Rail Rogut, Steve Warner, Ulrich Wild : wahandishi wasaidizi
*Dave Way : mhandisi wa kuchanganya
*Ivy Skoff : mratibu wa uzalishaji

## Chati
### Chati za kila wiki
### Chati za mwisho wa mwaka
## Marejeo
Makubaliano ya Kimataifa ya kulinda haki za wahamiaji na familia zao

ya kijani inaonyesha katika ramani nchi zilizojiunga, na kwa rangi ya njano nchi zilizosaini.]]
**Makubaliano ya Kimataifa ya kulinda haki za wahamiaji na familia zao** ni chombo cha Umoja wa Mataifa chenye lengo la kulinda haki za wahamiaji na familia zao. Kiliundwa tarehe 18 Desemba 1990, na kuingia kwenye utekeleztarehe 1 Julai 2003 baada ya kuridhiwa na nchi za kutosha, ambazo ni hasa zile zenye wahamaji, si zile zinazowapokea.

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Full text of the Convention (English)
* Full text of the Convention (Spanish)
* Signatures and ratifications
* The Committee on Migrant Workers (which monitors the implementation of the convention)
* The 2002 International Migration Report published by the United Nations Department of Economic and Social Affairs/Population Division
* Special Rapporteur on the Human Rights of Migrants 
* UNESCO Programme on International Migration and Multicultural Policies: Project on the UN Convention on Migrants’ Rights
* International Labour Organization
* International Organization for Migration
* Migrants Rights International
* Migrant Forum in Asia
* Declaration on the Rights of Expelled and Deported Persons
Jamii:Haki za binadamu
Jamii:Umoja wa Mataifa
Jamii:1Lib1Ref2020 Tanzania
Habari Leo

**Habari Leo** ni gazeti la kila siku linalotolewa kwa lugha ya Kiswahili nchini Tanzania. Ni gazeti mojawapo linaloandikwa kwa Kiswahili lenye wasomaji wengi nchini humo.

Gazeti hilo ni mali ya kampuni ya serikali ya Tanzania "Tanzania Standard (Newspapers) Limited". Kwa mujibu wa tovuti ya serikali, gazeti la Habari Leo ni moja kati ya magazeti manne ya serikali ambalo lilianzishwa rasmi 21 Desemba, 2006 ili kusaidia gazeti la Kiingereza la Daily News katika kutoa elimu, taarifa na kuwa sehemu muhimu ya mawasiliano ya serikali kwa wananchi na pia wananchi kwa serikali.

Mwaka 2016 Habari Leo liliadhimisha miaka 10 ya kuanzishwa kwake.  

## Magazeti dada 
* Daily News
* Sunday News
* *Spotileo*

## Marejeo 
* Sanga, A. N. (2018). *Mkengeuko wa ujumi wa kiafrika katika hadithi fupi andishi za kiswahili kipindi cha utandawazi: Mifano kutoka magazeti ya Habari Leo, Nipashe na Mwananchi* (Doctoral dissertation, Chuo Kikuu cha Dodoma).

## Viungo vya nje
* https://www.tanzania.go.tz/home/pages/1587

Jamii:Magazeti ya Tanzania
Jamii:Magazeti ya Afrika
Maendeleo Yanayoongozwa na Vijana

**Maendeleo yanayoongozwa na vijana** ni mpango ambao umedhamiriwa na kutekelezwa na vijana.

## Maana ya Kijana 
Kulingana na ufafanuzi wa Umoja wa Mataifa, *Kijana* ni mtu mwenye umri kati ya miaka 15 hadi 24.

## Asasi zinazoongozwa na vijana 
Asasi inayoongozwa na vijana inazingatia maendeleo yanayoongozwa na vijana, inakuza ushiriki wa vijana na mara nyingi huwa na wafanyakazi wa kudumu ambao ni vijana.

## Mifano ya asasi za kimaendeleo zinazoongozwa na vijana 
Baadhi ya mifano ya asasi ambayo inazingatia maendeleo inayoongozwa na vijana ni: UYDO (United Youth Development Organization), U8 Global Student Partnership for Development, Engineers Without Borders, Peace Child International and Restless Development.

## Tanbihi
Jamii:Maendeleo
Jamii:Malezi
Jamii:1Lib1Ref2020 Tanzania
Jamii:Ujana
Mwanaspoti

**Mwanaspoti** ni gazeti kutoka Dar es Salaam, nchini Tanzania. Linatolewa kila siku kwa lugha ya Kiswahili na kampuni ya Mwananchi Communications Ltd. inayotoa pia magazeti ya Mwananchi. 

Kampuni yake ni sehemu ya kampuni kubwa ya Nation Media Group ya Nairobi, Kenya.

## Magazeti dada 
* Taifa Leo
* Habari Leo
* Majira
* Mzalendo
* Nipashe
* *Saturday Nation*
* *Sunday Nation*
* *Business Daily Africa*
* Daily nation Kenya
* *Daily Monitor* Uganda
* *The Citizen* (Tanzania)
* *Mwananchi* Tanzania

## Marejeo 
* Sanga, A. N. (2018). *Mkengeuko wa ujumi wa kiafrika katika hadithi fupi andishi za kiswahili kipindi cha utandawazi: Mifano kutoka magazeti ya Habari Leo, Nipashe na Mwananchi* (Doctoral dissertation, Chuo Kikuu cha Dodoma)

Jamii:Magazeti ya Tanzania
Jamii:Magazeti ya Afrika
Tarbia

**Tarbia** ndiyo aina ya shairi rahisi sana kuandika na waandishi wengi hutumia aina hiyo ya shairi.

Ni shairi lenye mishororo minne katika kila ubeti na vipande viwili katika kila mshororo.

Vipande hivyo hujulikana kama Ukwapi na utao.

Mfano wa mashairi ya tarbia:

Kalamu yangu kichwani, ninacho cha kuandika

Kilichopo akilini, kwa wengi kitasikika

Kwa mtu nilo makini, kwake haya yatafika

Tungeheshimu kalamu, ingelindika sheria.

Jamii:Fasihi
Theodoro wa Kurene

**Theodoro wa Kurene** (alifariki 310 hivi) alikuwa Askofu wa Kurene (katika Libya ya leo) aliyeuawa kwa ajili ya imani yake wakati wa dhuluma ya kaisari Diokletian.

Anaheshimiwa na Waorthodoksi na Wakatoliki kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 4 Julai.

Inawezekana na yuleyule anaheshimiwa tarehe hiyohiyo kwa jina la Theodoto wa Libya.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 3
Jamii:Waliofariki 310
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Libya
Apriko, Sirioni na wenzao

'''''' Sirioni mwingine, Eulogi, Hemerioni, Juliani, Julius, Yusto, Menelao, Oreste, Porfiri, Trifoni na Trifoni mwingine ni kati ya Wakristo wa Misri waliouawa Aleksandria kwa ajili ya imani yao.

Kwa kuwa hayajulikani mengine kuhusu historia yao, hawaorodheshwi tena na Martyrologium Romanum.

Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 3 Julai.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Murita wa Karthago

**Murita wa Karthago** (alifariki 505) alikuwa Mkristo wa Karthago (leo nchini Tunisia)

Ilimbidi apambane na Uario ulioungwa mkono na mfalme wa Wavandali ili kutetea imani sahihi. Kwa ajili hiyo alipelekwa uhamishoni katika jangwa la Libya karibu na Tripoli.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 13 Julai.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 5