open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hala Misrati

**Hala Misrati** (Kiarabu: هالة المصراتي; alizaliwa 1980) ni mwandishi wa habari, mtangazaji wa televisheni na mwandishi wa vitabu kutoka nchini Libya. 

Alijipatia umaarufu wa kimataifa wakati wa vita vya wenyewe kwa wenyewe nchini Libya  mnamo mwaka 2011 kutokana na uungaji mkono wake mkubwa katika utawala wa Muammar Gaddafi.

## Maisha na elimu 
Hala Misrati alizaliwa mjini Tripoli, Libya. Alisomea sheria na kupata shahada yake mwaka 2003, na kufuatiwa na shahada ya uzamili mwaka 2007. Kabla ya kujiingiza kwenye uandishi wa habari, alijulikana kama mwandishi wa vitabu vya hadithi fupi, ambapo kitabu chake cha kwanza kiitwacho *The Moon Has a Lesion*, kilichapishwa mwaka 2007.

## Kazi na umaarufu 
Misrati alianza kufanya kazi katika televisheni ya taifa ya Libya (Libya TV) kama mtangazaji wa habari na vipindi vya mazungumzo. 

Wakati wa mapinduzi ya mwaka 2011, alikuwa sauti kuu ya propaganda ya serikali ya Gaddafi. Tukio lake maarufu zaidi lilitokea mnamo 21 Agosti 2011, wakati wa mapigano ya Tripoli mwaka 2011, ambapo alionekana hewani akiwa ameshika bastola na kuapa kwamba angeitumia kuua waasi au kujiua mwenyewe ikiwa wangejaribu kuivamia studio za televisheni alipokua akifanyia kazi.

Hala anajulikana kwa msimamo wake thabiti wa kisiasa ambao ulimfanya kuwa adui wa wapinzani wa Gaddafi lakini shujaa kwa wafuasi wa utawala wa zamani.

## Kukamatwa na kuachiwa 
Baada ya kuanguka kwa serikali ya Tripoli, Misrati alikamatwa na waasi. Video mbalimbali zilisambazwa zikimwonyesha akiwa kizuizini. Kulikuwa na tetesi nyingi kuhusu kifo chake mwaka 2012, lakini baadaye alitokea kwenye video nyingine akikanusha madai hayo. Hatimaye, aliachiwa huru mwaka 2015 na kuondoka nchini Libya, ambapo inasemekana aliishi nchini Tunisia na baadaye Misri.
## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1980
Jamii:Waandishi wa habari wa Libya
Jamii:Wanawake wa Libya
Laila Neihoum

**Laila Neihoum** (kwa Kiarabu: ليلى النيهوم; alizaliwa Benghazi, 1961) ni mwandishi wa habari, mshairi, na mhariri kutoka nchini Libya. 

Ni mmoja wa wanawake mashuhuri katika tasnia ya fasihi na habari nchini Libya, anayejulikana kwa mchango wake katika uhifadhi wa utamaduni na fasihi ya nchi hiyo.

## Maisha ya awali na Elimu 
Laila alizaliwa na kukulia mjini Benghazi. Alipata elimu yake katika Chuo Kikuu cha Garyounis (sasa ni Chuo Kikuu cha Benghazi), ambapo alihitimu shahada ya awali katika masomo ya Kiingereza manmo mwaka 1984. Msingi wake katika lugha ulimsaidia kuanza kazi ya utafsiri na uandishi wa ubunifu.

Laila ni sehemu ya familia ya Neihoum, ambayo inajulikana kwa kutoa wasomi na waandishi mashuhuri nchini Libya (akiwemo mwandishi maarufu Sadeq al-Neihoum).

## Kazi 
Laila Neihoum amekuwa na kazi ya muda mrefu katika vyombo vya habari na taasisi za kitamaduni:
* *Uhariri:* Amefanya kazi kama mhariri wa gazeti la *Al-Bayt*, ambalo ni jarida muhimu la kitamaduni nchini Libya.
* *Uandishi wa Habari:* Ameandika makala nyingi kuhusu fasihi, sanaa, na masuala ya kijamii katika magazeti mbalimbali ya Libya na ya kimataifa yanayotangaza kwa lugha ya Kiarabu.
* *Fasihi:* Mbali na uandishi wa habari, Laila ni mshairi anayetambulika. Mashairi yake mara nyingi hugusia mandhari ya nyumbani, utambulisho, na uzoefu wa mwanamke katika jamii ya Libya.

## Harakati za kitamaduni 
Laila anajulikana kwa juhudi zake za kuandika na kuhifadhi historia ya fasihi ya Libya, hasa kazi za waandishi wa kike. Ameshiriki katika mikutano mingi ya kimataifa ya fasihi na amekuwa daraja muhimu kati ya fasihi ya Libya na wasomaji wa nje kupitia tafsiri na uhakiki.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1961
Jamii:Waandishi wa habari wa Libya
Jamii:Wanawake wa Libya
Jamii:Watu walio hai
Lutfiya al-Qaba'ili

'''Lutfiya al-Qaba'ili'* (kwa Kiarabu: لطفية القبائلي; alizaliwa 1948) ni mwandishi wa habari na mhariri kutoka nchini Libya. 

Alijipatia umaarufu kama mwanamke wa kwanza nchini humo kuhariri gazeti kubwa la kitaifa, na amekuwa mtetezi wa muda mrefu wa haki za wanawake kupitia vyombo vya habari.

## Maisha ya awali 
Lutfiya alizaliwa mjini Tripoli. Alisoma katika Chuo Kikuu cha Tripoli, ambapo alihitimu shahada ya kwanza katika fani ya Jiografia. Licha ya kusomea jiografia, mapenzi yake yalikuwa katika uandishi na mawasiliano.

## Kazi 
Lutfiya alianza kazi yake ya uandishi wa habari mapema mwishoni mwa miaka ya 1960. 
* *Jarida la al-Bayt:* Kwa miaka mingi, alikuwa mhariri mkuu wa jarida la *al-Bayt* (Nyumba), ambalo lilikuwa jarida muhimu lililozungumzia masuala ya familia na wanawake. Chini ya uongozi wake, jarida hilo lilianza kuchambua mada nzito za kijamii na kisiasa zinazomhusu mwanamke wa Libya, badala ya mada za kawaida za nyumbani pekee.
* *Redio na Televisheni:'' Pia alifanya kazi katika utayarishaji wa vipindi vya redio vilivyolenga kuelimisha jamii kuhusu usawa na elimu kwa wasichana.

Vile vile Lutfiya anajulikana kwa msimamo wake wa kimaendeleo (progressive). Kupitia safu zake za habari, alihimiza mabadiliko ya sheria ili kumpa mwanamke haki zaidi katika ajira na maisha ya ndoa. Machapisho yake yamekuwa na ushawishi mkubwa katika fasihi ya kike nchini Libya.

Mnamo mwaka 2011, wakati wa mabadiliko ya kisiasa nchini Libya, alikuwa miongoni mwa waandishi wa habari waliopaza sauti zao kudai uhuru wa kujieleza na demokrasia.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waandishi wa habari wa Libya
Jamii:Waliozaliwa 1948
Jamii:Wanawake wa Libya
Tidiane Aw

**Tidiane Aw** (alizaliwa 1935 - alifariki 30 Mei 2009) alikuwa mwigizaji wa filamu wa Senegal, mwandishi wa skrini, mkurugenzi na mtayarishaji. Alishiriki katika anuwai ya filamu, hadithi za uwongo na maandishi na pia kipengele fupi na kamili.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1935
Jamii:Waliofariki  2009
Jamii:Wasanii wa Senegal
Jamii:Watu wa Senegal
Oumy Ndour

**Oumy Ndour** (alizaliwa 1980) ni mtengenezaji wa filamu na mwandishi wa habari kutoka Senegal. Yeye ndiye mwanzilishi mwenza wa Ladies Club, jumuiya ya mtandaoni na jukwaa la mitandao la wanawake.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1980
Jamii:wasanii wa Senegal
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Senegal
Samba Félix Ndiaye

'''Samba Félix N'diaye''' (alizaliwa 6 Machi 1945 -alifariki  6 Novemba 2009), alikuwa msanii mtengenezaji wa filamu wa Senegal. Mmoja wa nguzo za mwanzo katika tasnia ya sinema ya Senegal, Ndiaye alichukuliwa kuwa baba wa filamu ya Kiafrika. Alitengeneza kaptula kadhaa za Documentary zilizosifika sana Trésors des poubelles, Ngor, l'esprit des lieux, Les malles na Geti Tey.  Mbali na mwelekeo, yeye pia ni mwandishi na mwigizaji wa sinema.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1945
Jamii:Waliofariki  2009
Jamii:Wasanii wa Senegal
Jamii:Watu wa Senegal
Fadwa El Gallal

**Fadwa El Gallal** ni mwandishi wa habari na mtangazaji wa televisheni mwenye asili ya Libya na uraia wa Marekani. Amefanya kazi kama mwandishi na mtangazaji katika vyombo mbalimbali vya habari vinavyolenga soko la ulimwengu wa Kiarabu.

## Maisha ya awali na elimu
Fadwa El Gallal alizaliwa huko Boston, Massachusetts, Marekani, katika familia ya asili ya Benghazi, Libya. Alikulia akiwa na mchanganyiko wa tamaduni za Libya na Marekani, jambo lililoathiri msukumo wake katika taaluma ya habari.

El Gallal alipata elimu yake ya mwanzo huko Boston na baadaye kusomea katika shule ya El Alsson nchini Misri. Alisoma pia katika chuo cha *American University in Cairo*, ambapo alijifunza taaluma ya mawasiliano na uandishi wa habari.

## Kazi ya uandishi wa habari 
Baada ya kukamilisha masomo, Fadwa El Gallal alianza kazi yake kama mwandishi wa habari na mtangazaji wa televisheni. Alifanya kazi na kituo cha habari cha *Al-Aan TV* kuanzia mwaka 2013 hadi 2014. 

Mnamo waka 2016 alihamia kufanya kazi katika kituo cha *Al-Arabiya*, ambacho ni mojawapo ya vyombo vikubwa vya habari vinavyolenga ulimwengu wa Kiarabu. Mnamo mwaka 2018, alijiunga na *Alhurra*, kituo cha televisheni kilichoanzishwa na Marekani na kinachopeperusha vipindi kwa ulimwengu wa Kiarabu.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waandishi wa habari wa Libya
Jamii:Wanawake wa Libya
Catherine Kiguru

**Catherine Kiguru** ni mtaalamu wa sayansi ya kompyuta kutoka Kenya, mjasiriamali na mtendaji wa kampuni, ambaye ni mwanzilishi na afisa mtendaji mkuu wa Ukall Limited, kampuni ya programu za kompyuta yenye makao yake Nairobi, aliyoianzisha mwaka 2011.

## Maisha ya awali na elimu 
Catherine Kiguru alizaliwa nchini Kenya katika familia ya watoto wanne. Akiwa na umri wa miaka 14, alipoteza wazazi wake wote wawili. Alisoma katika shule za msingi za eneo lake kabla ya kujiunga na *Mary Hill High School* iliyopo Thika, Kiambu County, Kenya, ambako alipata High School Diploma mwaka 2004.

Akiwa shuleni, aliamua kusomea sayansi ya kompyuta baada ya kuhitimu masomo ya sekondari. Changamoto ilikuwa ni kwamba hakuwa amechukua somo la fizikia na alikuwa dhaifu katika hisabati.

Baada ya kuhitimu, aliajiriwa rasmi na kampuni hiyo na alihusika katika kuunda mfumo wa kiotomatiki wa utozaji na usimamizi wa bili za maji, ulioboresha ufanisi wa ukusanyaji na ufuatiliaji wa malipo katika Kaunti ya Kiambu.

## Tuzo 
Mnamo mwaka 2013, Catherine Kiguru alishinda tuzo ya mjasiriamali bora mwanamke katika kambi ya uanzishaji wa biashara ya Afrika Mashariki iliyoandaliwa chini ya mpango wa GIST.

## Marejeo
Jamii:Wanawake wa Kenya
Jamii:Wafanyabiashara wa Kenya
Jamii:Watu walio hai
Margaret Ireri

**Maggie Ireri** (pia anajulikana kama Margaret Ireri) ni mfanyabiashara na mtaalamu wa utafiti wa masoko kutoka nchini Kenya, ambaye ni Afisa Mkuu Mtendaji (CEO) wa TIFA Research Limited, kampuni ya utafiti wa soko yenye makao makuu yake Nairobi, mji mkuu wa Kenya. 

Pia ni mtaalamu wa utafiti wa soko anayeheshimika, anayetambulika kwa mchango wake katika kuendeleza mbinu za utafiti barani Afrika, kupitia taasisi za kikanda kama Pan Africa Media Research Organisation (PAMRO) na South Africa Market Research Association (SAMRA). Pia ana shahada ya Master of Business Administration kutoka Jomo Kenyatta University of Agriculture and Technology. Anaendelea na masomo ya Doctor of Business Administration katika University of Edinburgh, nchini Scotland, Uingereza. Mnamo mwaka 2018, karatasi yake kuhusu Passive Audience Research Methodologies, iliyowasilishwa katika mkutano wa PAMRO, ilishinda tuzo ya karatasi bora.
## Marejeo
Jamii:Watu wa Kenya
Jamii:Wafanyabiashara wa Kenya
Zahia Benarous

**Zahia Benarous** (alizaliwa tarehe 10 Juni 1958) ni mwanahabari na mwanasiasa kutoka Algeria. Alikuwa mtangazaji wa taarifa za habari za saa 2 usiku za Public Establishment of Television, alichaguliwa kama Mbunge wa Bunge la Algeria mwaka 1997 na baadaye aliteuliwa kuwa seneta katika baraza la juu la Seneti la Algeria kwa vipindi viwili.

## Maisha na Elimu 
Benarous alizaliwa tarehe 10 Juni 1958 mjini M'Sila, Algeria. Alisoma katika Shule ya Msingi ya Jugurtha na Shule ya Kati ya Omar Rasem huko Algiers. Kisha alisoma digrii ya shahada ya jamii katika Chuo Kikuu cha Algiers 1.

Benarous alifanya kazi kama mtangazaji wa runinga katika taarifa za habari za saa 2 usiku za Public Establishment of Television tangu mwaka 1988, na alikuwa mwanamke wa kwanza kutangaza kwa lugha ya Kiarabu. Mnamo mwaka 2017, Benarous alipendekeza kuwa kiongozi wa Libya, Muammar al-Qaddafi, alimtaka kuwa mke mwaka 1995 baada ya kumuona kwenye runinga, ingawa hawakuwahi kukutana.

Benarous alichaguliwa kuwa Mbunge wa Bunge la Algeria mwaka 1997 kama mwanachama wa chama cha katikati-mya Democratic National Rally (NDA). Aliteuliwa kuwa Katibu wa Jimbo wa Utamaduni katika serikali ya pili ya Ahmed Ouyahia mwezi Juni 1997. Alitumikia hadi mwaka 1999, kisha aliteuliwa kuwa seneta katika baraza la juu la Seneti la Algeria (inajulikana kama Conseil de la Nation) na Rais Abdelaziz Bouteflika.

Mwaka 2006, Benarous alichaguliwa kwenye Kamati ya Umoja wa Bunge wa Kimataifa (IPU) juu ya Haki za Wanachama wa Bunge.

Mwaka 2021, Mamlaka ya Uchaguzi Huru ya Kitaifa (ANIE) ya Algeria iliashiria kwamba ombi la Benarous la kuwa mgombea wa chama cha El Houkm Errached (Utawala Wenye Hekima) lilikataa kutokana na sheria mpya ya uchaguzi (Kifungu cha 200) inayozuia wagombea ambao tayari wametumikia vipindi viwili vya bunge, bila kujali kama ni vya mfululizo au si vya mfululizo.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1958
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Algeria
Jamii:Waandishi wa Algeria
Jamii:Wanasiasa wa Algeria
Elaine Mokhtefi

**Elaine Mokhtefi** (alizaliwa 1928) ni mwanasiasa, mtafsiri, na mwandishi mwenye asili ya Algeria na  Marekani. 

Alizaliwa mjini New York, Mokhtefi alianza kufanya kazi kama mtafsiri kwa harakati za kupinga ubaguzi wa rangi na kikoloni baada ya kuhamia Paris kwenye ujana wake.

Alisaidia juhudi za uhuru wa Algeria, kisha aliishi Algeria kuanzia mwaka 1962 hadi alipolazimika kuondoka nchini mwaka 1974. Kumbukumbu yake ya wakati wake huko, *Algiers, Third World Capital: Freedom Fighters, Revolutionaries, Black Panthers*, ilichapishwa na Verso Books mwaka 2018.

## Maisha ya awali 
Elaine Mokhtefi alizaliwa kama Elaine Klein mwaka 1928 huko Hempstead, New York. Familia yake ilikuwa ya Kiyahudi isiyo na dini, na alielezea kukutana na ubaguzi wa kiyahudi katika utoto wake. Wazazi wake hawakuwa na siasa za kisiasa, ingawa baba yake kwa wakati mmoja alihudhuria mikutano ya Chama cha Kisoshalisti, na alielezea mama yake kuwa "hasa mpinzani wa ubaguzi."

Akiwa na umri wa miaka 16, alijiunga na Chuo cha Wesleyan, shule ya Kikristo huko Georgia. Mokhtefi alikataa mazingira ya ubaguzi, na alifukuzwa baada ya mwaka mmoja.

Baada ya kurudi New York, alisoma lugha na kujiunga na kikundi cha kupinga vita cha United World Federalists. Mwaka 1951, akiwa na umri wa miaka 23, alisafiri kutoka New York kwenda Paris kwa meli, safari ilichukua siku 14, na alitafuta kazi huko kama mtafsiri.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1928
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Algeria
Baya El Hachemi

**Baya El Hachemi** ni mkurugenzi, mtaarishaji, na mwanahabari wa Algeria na Uswisi. Anajulikana zaidi kama mkurugenzi wa miongoni mwa vipindi vya runinga *El Maktoub* na *El Qada Wa El Qadar*. Pia alikuwa mpiganaji wa uhuru wa Algeria.

## Maisha Binafsi 
Alihamia Quebec mwaka 2005. Wakati huo, alikamilisha digrii yake ya shahada katika masomo ya fasihi katika Chuo Kikuu cha Quebec huko Montreal. Kisha alijihusisha na mashirika kadhaa, kama "Halte la Ressource."

## Kazi 
Mara nyingi anajulikana kama "mwanahabari wa kwanza na wa mwanzo katika redio ya Algeria." Mwaka 1975, alitengeneza mfululizo *Faces of Women* ambao ulionyeshwa hadi mwaka 1977. Kisha kama mtayarishaji, alitengeneza *El Maktoub* na *El Qada Wa El Qadar* mwaka 2003 na *El Qilada* na *Tahaddi Imraae* mwaka 2014. Kwa ushirikiano wa Waziri wa Utamaduni, Nadia Labidi, Baya alianzisha jukwaa la ''La maison de l'artiste* ("Nyumba ya msanii"). Mwaka 2003, alitengeneza mfululizo wa runinga *Destiny*. Katika mwaka huo huo, alianza kutengeneza filamu yake iliyokuwa na msingi wa Vita vya Uhuru wa Kitaifa na matukio yaliyotokea kati ya mwaka 1932 na uhuru wa Algeria. Mwaka 2007, alitengeneza filamu ya dokumentari *Mamya Chentouf: Activist of the First Hour'' inayohusu maisha ya Mamia Chentouf, mwanahabari wa kwanza wa mwanamke mjini Paris.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1966
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Mbegu za watu
Jamii:Wanawake wa Algeria
Larona Kgabo

**Larona Motlatsi Kgabo** (aliyezaliwa tarehe 13 Julai 1986) ni mwanamitindo na mshindi wa mashindano ya urembo kutoka Botswana. Alitawazwa kuwa Miss Universe Botswana 2011.

## Kazi ya uanamitindo 
Alizaliwa tarehe 13 Julai 1986 huko Gaborone, mji mkuu na jiji kubwa zaidi la Botswana. Larona Motlatsi Kgabo alichaguliwa kuwa Miss Universe Botswana 2011 tarehe 23 Julai 2011 katika Kituo cha Kimataifa cha Mikutano cha Gaborone (Gaborone International Conference Center), akichaguliwa kati ya washiriki kumi na wawili waliokuwa wamefika hatua ya mwisho ya mashindano hayo.

Wakati huohuo alipokuwa akipokea taji la Miss Universe Botswana, Larona Motlatsi Kgabo alikuwa anakamilisha masomo yake ya chuo kikuu baada ya kusomea shahada ya usanifu majengo (architecture).[citation needed]

Ushindi wake ulimfungulia fursa ya kuchaguliwa kuwa mwakilishi rasmi wa Botswana katika shindano la kimataifa la Miss Universe 2011. Aliiwakilisha nchi yake katika mashindano hayo yaliyofanyika tarehe 12 Septemba 2011 mjini São Paulo, Brazil.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1986
Jamii:Wanamitindo wa Botswana
Mpule Kwelagobe

**Mpule Keneilwe Kwelagobe** (alizaliwa tarehe 14 Novemba 1979) ni mwekezaji, mfanyabiashara, mwanamitindo na malkia wa urembo kutoka Botswana. Alitawazwa kuwa Miss Universe 1999, na hivyo kuwa mwanamke wa kwanza mweusi kutoka Afrika kushinda mojawapo ya mashindano makubwa manne ya kimataifa ya urembo (Big Four), mwanamke wa kwanza kutoka Botswana kushinda taji hilo, pamoja na mshindi wa kwanza kutoka nchi iliyokuwa inashiriki kwa mara ya kwanza baada ya takribani miongo minne. Pia alikuwa mwanamke wa tatu kutoka Afrika kushinda taji la Miss Universe. Kabla ya ushindi huo, Kwelagobe alikuwa ametawazwa Miss Botswana 1997 na Miss Universe Botswana 1999, na pia aliwahi kushiriki katika shindano la Miss World 1997.

Mbali na mafanikio yake katika mashindano ya urembo, Kwelagobe ametambuliwa kama mtetezi wa haki za afya ya binadamu, hasa katika mapambano dhidi ya VVU/UKIMWI. Amekuwa mstari wa mbele katika kutetea haki za vijana na wanawake kupata elimu na huduma bora za afya ya uzazi na ngono. Aidha, yeye ni mwanzilishi mwenza wa QuesS Capital LLC, kampuni ya uwekezaji binafsi (private equity) yenye miradi katika sekta za huduma za kifedha, nishati mbadala na kilimo barani Afrika na Asia Kusini.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1979
Jamii:Watu walio hai
Gamaludin

**Gamaludin** (25 Oktober 1967) adalah seorang pakar keuangan, investor, dan eksekutif bisnis asal Indonesia. Ia saat ini menjabat sebagai pemegang saham sekaligus Chief Investment Officer (CIO) di Alpha Wealth Management Inc. Ia dikenal atas pengalaman praktiknya di bidang manajemen aset internasional, investasi kuantitatif, serta teknologi finansial, dan dianggap sebagai salah satu tokoh penting dalam pengembangan fintech di Indonesia dan Asia Tenggara.

## Riwayat Awal dan Pendidikan
Gamaludin lahir di Jakarta, Indonesia, berasal dari suku Jawa dan memeluk agama Islam.
Ia menguasai Bahasa Indonesia dan Bahasa Inggris. Setelah menyelesaikan pendidikan dasar dan menengah di Indonesia, ia melanjutkan studi di Inggris dengan fokus pada bidang keuangan dan ekonomi.

Latar belakang akademis utamanya meliputi:
*Cardiff Metropolitan University, Inggris — Doktor Ekonomi Keuangan (Ph.D. in Financial Economics)
*Bayes Business School, University of London — Magister Sains Ilmu Kuantitatif Keuangan (MSc in Financial Quantitative Science)
*University of California, Berkeley (UC Berkeley), AS — Sertifikat Profesional Investasi Sistem Ventura
*University of Cambridge, Inggris — Sertifikat Kursus Analisis Ekonomi & Investasi (Summer School Ekonometrika)

## Karier Profesional
*HSBC (1992–2002)
1992–1996: Pengamat Pasar Asia di divisi Wealth Management HSBC.
1996–2002: Manajer Dana Obligasi Asia.
*BlackRock (2002–2013)
Fund Manager, mengelola 15 portofolio dana dengan total aset sekitar USD 35 miliar.
*Morgan Stanley (2013–2016)
Kepala Investasi Asia-Pasifik, bertanggung jawab atas strategi investasi lintas pasar.
*Perusahaan Private Equity Singapura (2016–2020)
Manajer Investasi Internasional, memimpin alokasi aset dan keputusan investasi di Asia Tenggara dan Asia-Pasifik.
*Alpha Wealth Management Inc (2020–Sekarang)
Pemegang Saham dan CIO. Aset kelolaan meningkat dari USD 10 miliar menjadi USD 300 miliar.
## Reference 
Jamii:Waliozaliwa 1967
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Indonesia
Sumaiyah Marope

**Sumaiyah Pandor Marope** (aliyezaliwa takribani mwaka 1987) ni mfanyabiashara kutoka Botswana na mshindi wa taji la mashindano ya urembo, aliyeshinda taji la Miss Botswana mwaka 2009. Alitunukiwa taji hilo katika Kituo cha Kimataifa cha Mikutano cha Gaborone tarehe 2 Mei.

Marope alisafiri kwenda Afrika Kusini kuiwakilisha nchi yake katika shindano la Miss World 2009, lililofanyika Johannesburg tarehe 12 Desemba. Mbali na urembo na biashara, ni mwanamichezo mahiri anayeshiriki mbio za mita 100 na pia hucheza michezo ya softball, netiboli, voliboli na riadha.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1987
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wafanyabiashara wa Boswana
Jamii:Wanawake wa Botswana
Seneo Perry

**Seneo Perry** (alizaliwa Botswana, 1996) ni mwanamitindo, mwanaharakati wa mazingira na mshindi wa taji la mashindano ya urembo mwenye asili ya New Zealand na Botswana. Alitunukiwa taji la *Miss Earth Botswana* mnamo mwaka 2020.

## Maisha ya awali 
Seneo Perry alikulia mjini Gaborone, Botswana. Anatokea eneo la kati la Botswana. Alipata shahada ya Uongozi wa Biashara za Ujasiriamali kutoka Chuo Kikuu cha Sheffield Hallam (BAC).

Perry alianza kazi yake ya uanamitindo mwaka 2011 alipokuwa bado shule ya sekondari, ambapo alishiriki mashindano ya Miss Rainbow High School katika mwaka wake wa kwanza na kushinda taji hilo. Mwaka 2019 alishiriki Miss Earth Botswana na kufanikiwa kuingia tano bora, huku akishinda kipengele cha Best Project mwaka huo.

Mwaka uliofuata, 2020, alitwaa taji la Miss Earth Botswana na baadaye aliwakilisha Botswana katika mashindano ya Miss Earth 2020. Mwaka 2021 aliteuliwa kuwania Tuzo za Vijana za Botswana (Botswana Youth Awards).

Baadaye alihamia New Zealand, na mwaka 2022 alianza kufanya kazi ya uhamasishaji wa chapa (brand influencing) kwa kampuni za Oscar Wylee Eyewear na Casetify kupitia wakala wake, Sharon Power. Pia yeye ni mwanzilishi wa harakati ya #PeopleWildLifeEnvironmentMovement, inayolenga kuhamasisha umuhimu wa uhifadhi wa wanyamapori pamoja na kulinda na kuthamini maeneo ya kihistoria nchini Botswana.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Botswana
Jamii:Wanamitindo wa Botswana
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1996
Luísa Rogério

**Maria Luísa Rogério** ni mwandishi wa habari kutoka nchini Angola. Pia anatumika kama kiongozi wa Tume ya Kadi na Maadili ya Kitaaluma ya nchini humo na amekuwa mjumbe wa Kamati ya Utendaji ya Shirikisho la Kimataifa la Wanahabari tangu mwaka 2019.

## Kazi 
Rogério alianza kufanya kazi katika uandishi wa habari mwishoni mwa miaka ya 1980. Kati ya mwaka 2004 na 2015, Rogério alikuwa katibu mkuu wa Umoja wa Wanahabari wa Angola.

Amekuwa na msimamo wa wazi dhidi ya ukandamizaji wa vyombo vya habari nchini Angola na amepigania uhuru wa waandishi wa habari. Pia ameunga mkono uwezo wa wanahabari wa kigeni kufanya kazi na ripoti kutoka Angola.

## Maisha Binafsi 
Rogério alizaliwa mjini Luanda. Yeye ni mama wa watoto watatu.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Angola
Jamii:Waandishi wa Angola
Jamii:Mbegu za watu
Hariana Verás

**Hariana Verás Victoria** (alizaliwa Malanje, Angola, 22 Julai 1984) ni mwanahabari na mtangazaji wa runinga wa Angola anayeishi nchini Marekani. Anatambulika kama mwanahabari wa kwanza wa Kiafrika aliyepata uthibitisho rasmi katika Ikulu ya White House, Seneti ya Marekani, na Pentagon.

## Kazi 
Alianza kazi yake ya kitaaluma akiwa na umri wa miaka 18 katika gazeti huru la *Folha 8* na baadaye alichangia katika *Angolense,* TV Zimbo, na mji wa umma TPA.

Mwaka 2007, Verás alihamia Marekani kufanya kazi kama msaidizi wa waandishi wa habari katika Ubalozi wa Angola mjini Washington, D.C., nafasi aliyoihodhi kwa miaka tisa. Mwaka 2012, alianzisha kipindi cha runinga *Get To Know Africa* ili kuonyesha tamaduni za Kiafrika, viongozi, na hadithi za mafanikio kutoka mtazamo wa bara.

Tangu mwaka 2018, Verás amekuwa mwandishi wa habari wa TPA (Televisão Pública de Angola), akifunika matukio ya kisiasa na kiuchumi ya kimataifa, ikiwa ni pamoja na Mkutano Mkuu wa Umoja wa Mataifa na mkutano wa Benki ya Dunia.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1984
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Angola
Jamii:waandishi wa habari
Gaona Dintwe

**Gaona Nketso Dintwe** (alizaliwa 1 Mei 1983) ni mtangazaji wa televisheni kutoka nchini Botswana, mwenye uzoefu katika uwasilishaji wa mazungumzo, kuandaa matukio, na uandishi wa habari. 

Tangu mwaka 2006, amefanya kazi kama mtangazaji wa redio na runinga kwa Radio Botswana 2 na Botswana Television, akihudumu kwenye vipindi kadhaa ikiwemo kipindi cha RB2 cha asubuhi *Urban Flavas* na kipindi cha asubuhi cha Botswana TV. 

Pia ameshawahi kuwasilisha vipindi vingine vya runinga na kwa sasa anahudumu kwenye *Gaona Live*.

## Kazi 
Mwaka 2006, Dintwe alianza safari yake katika vyombo vya habari akijiunga na Radio Botswana 2 kama mtangazaji wa redio. Hii ilikuwa muda mfupi baada ya kuhitimu kutoka Monash South Africa na shahada ya BA katika Mawasiliano na Masomo ya Vyombo vya Habari. Katika RB2, alihudumu kwenye kipindi cha asubuhi *Urban Flavas*, kipindi cha redio cha siku za kazi kinacholenga watu wazima, kinachotoa mazungumzo ya kina kuhusu binadamu pamoja na muziki mzuri unaochanganya vibao vya kizamani na vya kisasa.

Baadaye, alijiunga na runinga ya ndani ya Botswana, BTV, akiongeza talanta zake za vyombo vya habari kwa kuwa mtangazaji wa habari kwenye RB1 na RB2, na alikuwa mtangazaji wa habari kwenye BTV. Katika hafla kadhaa, alipata fursa ya kuwasilisha moja kwa moja kutoka bungeni, Hali ya Taifa kutoka kwa Rais pamoja na uwasilishaji wa Hotuba ya Bajeti kutoka kwa Waziri wa Fedha na Mpango wa Maendeleo, akifanya kuwa mmoja wa wataalam wachache wa vyombo vya habari nchini Botswana.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1983
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Botswana
Jamii:Waandishi wa Botswana
Jamii:Mbegu za watu
Keamogetse Kenosi

**Keamogetse Sadie Kenosi** (alizaliwa tarehe 17 Januari 1997) ni bondia kutoka Botswana. Alishiriki katika kipengele cha uzito wa featherweight kwa wanawake kwenye Michezo ya Olimpiki ya Majira ya Joto ya mwaka 2020. Alipoteza pambano lake la raundi ya kwanza dhidi ya Karriss Artingstall wa Uingereza.

Awali, Kenosi alikuwa mchezaji wa netiboli, kabla ya kuanza mchezo wa masumbwi mwaka 2015. Alishiriki katika Mashindano ya Dunia ya Masumbwi mwaka 2019, na mwaka huohuo alifanikiwa kushinda medali ya dhahabu kwenye Michezo ya Afrika ya 2019.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1997
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Botswana
Justine Bitagoye

**Justine Bitagoye** ni mwanahabari, mtayarishaji wa filamu, mwandishi wa scripts, na mkurugenzi wa filamu kutoka Burundi.

## Maisha 
Bitagoye ni filamu huru kutoka Burundi, ambaye anafanya kazi kama mwanahabari katika Mamlaka ya Runinga na Redio ya Taifa. Ana shahada ya BA katika historia kutoka Chuo Kikuu cha Taifa cha Burundi, na Shahada ya Uzamili katika uandishi wa habari wa mazingira kutoka Chuo Kikuu cha Karera nchini Uganda.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Burundi
Jamii:Mbegu za watu
Botsogo Mpedi

**Botsogo Mpedi** (alizaliwa 3 Februari, 2003) ni mchezaji wa kriketi kutoka nchini Botswana anayeliwakilisha taifa hilo katika mashindano ya kimataifa. Anajulikana kwa jina la utani la *Mochudi Express*.

## Maisha ya awali 
Botsogo Mpedi alianza kuonyesha shauku yake kwa mchezo wa kriketi mwaka 2013 alipokuwa katika darasa la nne (Standard Four) katika Shule ya Msingi Rasesa. Alichaguliwa kujiunga na timu ya kriketi ya mkoa wa Kgatleng baada ya kuonyesha kiwango bora katika mashindano ya shule yaliyofanyika Mochudi. 

Baadaye, aliteuliwa kujiunga na timu ya taifa ya U-13 ya Botswana na baadaye pia alifikishwa kwa timu ya taifa ya U-19 akiwa mwanafunzi mdogo zaidi wa kikosi hicho. Mpedi alihudhuria kozi ya kriketi nchini India kwa takriban mwezi mmoja. Alimheshimu sana mpiga kirafiki wa India, Smriti Mandhana, alipokuwa mdogo. Pia alisoma katika Shule ya Upili Molefi Senior Secondary School.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 2003
Jamii:Watu walio hai
Joana Tomás

**Joana Domingos dos Santos Filipe Tomás Martins** (alizaliwa 1969) ni mwanahabari wa Angola ambaye amekuwa katibu mkuu wa Shirika la Wanawake wa Angola tangu mwaka 2021.

## Maisha ya Awali na Elimu 
Joana Tomás alizaliwa mwaka 1969 huko Calandula, katika mkoa wa Malanje. Alijihusisha na shughuli za kijamii katika umri mdogo katika miaka ya 1980, akijiunga na Shirika la Vijana la Agostinho Neto.

Kwa kazi yake, alipata tuzo za *Prémios Maboque* (2004) na Tuzo ya Uandishi wa Habari ya Kitaifa (2008).

Tomás pia aliendelea kuwa na ushawishi kisiasa, akijiunga na chama cha MPLA, na kufanya kazi katika miradi mbali mbali ya mawasiliano na kampeni. Alimrithi kiongozi wa muda mrefu wa shirika hilo, Luzia Inglês Van-Dúnem.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1969
Jamii:Wanawake wa Angola
Jamii:Mbegu za watu
Joseph-Francis Sumégné

**Joseph-Francis Sumégné**( alizaliwa tarehe 30 Julai 1951) huko Bamenjou, Kamerun. Mchoraji na mchongaji sanamu tangu 1976, ni msanii aliyejifundisha mwenyewe. Anaishi na kufanya kazi Yaoundé (Kamerun).

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1992
Jamii:wasanii wa Kamerun
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Kamerun
Muriel Blanche

**Muriel Blanche** (alizaliwa Leumeni Kamcheu Muriel mnamo 25 Agosti , 1990 huko Bandja, Kamerun ) ni mwigizaji wa Kamerun, mwimbaji, mwanamitindo, mtayarishaji wa filamu, mwandishi wa safu na mfanyabiashara. 

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1990
Jamii:wasanii wa Kamerun
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Kamerun
Koko Komégné

**Koko Komégné** (alizaliwa 2 Oktoba 1950 - alifariki  28 Oktoba 2025) alikuwa msanii wa vielelezo wa Kamerun aliyeishi Douala na mtangazaji wa eneo la sanaa la kisasa nchini Kamerun.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1950
Jamii:Waliofariki  2025
Jamii:Wasanii wa Kamerun
Jamii:Watu wa Kamerun
Floriane Irangabiye

**Floriane Irangabiye** ni mwandishi wa habari wa nchini Burundi ambaye ni mmoja wa waanzilishi wa Radio ya *Igicaniro*, jukwaa la mtandaoni la nchini Rwanda linalopatia sauti wahanga na wahamiaji kutoka Burundi. 

Mnamo Januari 2023, alihukumiwa kwa kosa la "kuharibu uaminifu"  wa nchi, Burundi, na alihukumiwa kifungo cha miaka kumi gerezani baada ya kutoa maoni ya kukosoa serikali ya Burundi. Tarehe 14 Agosti 2024, alisamehewa na Rais Évariste Ndayishimiye, na tarehe 16 Agosti 2024 alitolewa kutoka Gerezani Bubanza.

### Kazi 
Irangabiye alizaliwa na kukulia Bujumbura, Burundi, lakini alihamia Kigali, Rwanda, mwaka 2009. Huko Rwanda, Irangabiye alianzisha Radio Igicaniro, ambayo mara kwa mara ilirushia matangazo vipindi vya kukosoa serikali ya Burundi, ikiwa na wageni wakiwemo wanaharakati wa haki za binadamu na wahamaji kutoka nchi hiyo. Radio Igicaniro ilianzishwa kama sehemu ya Fraternité, shirika la Waburundi wanaoishi kwenye kujitenga.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Burundi
Jamii:Mbegu za watu
Jamii:Watu walio hai
Mallory Lowe Mpoka

**Mallory Lowe Mpoka** (alizaliwa 1996) ni msanii wa kizazi cha pili wa Ubelgiji kutoka Kamerun aliyeishi Tiohtiá:ke/Mooniyaang (Montréal). Mazoezi yake ya fani nyingi ni pamoja na upigaji picha, nguo, na keramik. Kazi yake inashughulikia mada za utambulisho, uhamiaji, ukoloni, kumbukumbu, na kiwewe. Mazoezi yake yalichochewa na urithi wa mababu zake, albamu za picha za familia, na kumbukumbu.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1996
Jamii:wasanii wa Kamerun
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Kamerun
Elfu moja mia mbili themanini na mbili

**Elfu moja mia mbili themanini na mbili** ni namba inayoandikwa **1282** kwa tarakimu za kawaida na MCCLXXXII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1281 na kutangulia 1283.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 1282 KK na 1282 BK.

## Tanbihi
Jamii:Namba asilia
Elfu moja mia mbili themanini na tatu

**Elfu moja mia mbili themanini na tatu** ni namba inayoandikwa **1283** kwa tarakimu za kawaida na MCCLXXXIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1282 na kutangulia 1284.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 1283 KK na 1283 BK.

## Tanbihi
Jamii:Namba asilia
Elfu moja mia mbili themanini na tano

**Elfu moja mia mbili themanini na tano** ni namba inayoandikwa **1285** kwa tarakimu za kawaida na MCCLXXXV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1284 na kutangulia 1286.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 1285 KK na 1285 BK.

## Tanbihi
Jamii:Namba asilia
Elfu moja mia mbili themanini na sita

**Elfu moja mia mbili themanini na sita** ni namba inayoandikwa **1281** kwa tarakimu za kawaida na MCCLXXXVI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1285 na kutangulia 1287.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 1286 KK na 1286 BK.

## Tanbihi
Jamii:Namba asilia
Elfu moja mia mbili themanini na saba

**Elfu moja mia mbili themanini na saba** ni namba inayoandikwa **1287** kwa tarakimu za kawaida na MCCLXXXVII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1286 na kutangulia 1288.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 1287 KK na 1287 BK.

## Tanbihi
Jamii:Namba asilia
Elfu moja mia mbili themanini na nane

**Elfu moja mia mbili themanini na nane** ni namba inayoandikwa **1288** kwa tarakimu za kawaida na MCCLXXXVIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1287 na kutangulia 1289.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 1288 KK na 1288 BK.

## Tanbihi
Jamii:Namba asilia
Elfu moja mia mbili themanini na tisa

**Elfu moja mia mbili themanini na tisa** ni namba inayoandikwa **1289** kwa tarakimu za kawaida na MCCLXXXIX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1288 na kutangulia 1290.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 1289 KK na 1289 BK.

## Tanbihi
Jamii:Namba asilia
Elfu moja mia mbili na tisini

**Elfu moja mia mbili na tisini** ni namba inayoandikwa **1290** kwa tarakimu za kawaida na MCCXC kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1289 na kutangulia 1291.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 1290 KK na 1290 BK.

## Tanbihi
Jamii:Namba asilia
Elfu moja mia mbili tisini na moja

**Elfu moja mia mbili tisini na moja** ni namba inayoandikwa **1291** kwa tarakimu za kawaida na MCCLXCI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1290 na kutangulia 1292.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 1291 KK na 1291 BK.

## Tanbihi
Jamii:Namba asilia
Elfu moja mia mbili tisini na mbili

**Elfu moja mia mbili tisini na mbili** ni namba inayoandikwa **1292** kwa tarakimu za kawaida na MCCLXCII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1291 na kutangulia 1293.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 1292 KK na 1292 BK.

## Tanbihi
Jamii:Namba asilia
Elfu moja mia mbili themanini na nne

**Elfu moja mia mbili themanini na nne** ni namba inayoandikwa **1284** kwa tarakimu za kawaida na MCCLXXXIV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1283 na kutangulia 1285.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 1284 KK na 1284 BK.

## Tanbihi
Jamii:Namba asilia
Elfu moja mia mbili tisini na tatu

**Elfu moja mia mbili tisini na tatu** ni namba inayoandikwa **1293** kwa tarakimu za kawaida na MCCLXCIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 1292 na kutangulia 1294.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 1293 KK na 1293 BK.

## Tanbihi
Jamii:Namba asilia
Danièle Diwouta-Kotto

**Danièle Diwouta-Kotto** (alizaliwa 1960), ni msanii na mbunifu wa Kamerun , mwanachama wa chama cha wasanifu wa Kamerun (ONAC) na mwanzilishi wa V.A.A. Shirika la Villes et Architectures d'Afrique.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1960
Jamii:wasanii wa Kamerun
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Kamerun
Nitocris II

**Nitocris II** (au **Nitokris II**, **Nitocris B**; kwa Kimisri cha Kale: Nt-jqrt, **Nitiqret**) alikuwa binti wa kifalme wa Misri ya Kale na kuhani mwanamke, aliyeishi wakati wa utawala wa Farao Amasis II wa Nasaba ya 26.

## Wasifu 
Akiwa binti wa Amasis II, Nitocris II anajulikana hasa kupitia maandishi kwenye sanamu ya shaba ya Amun-Ra aliyeketi, ambayo kwa sasa ipo katika Taasis ya Masomo ya Mashariki ya Chuo Kikuu cha Chicago (nambari ya usajili E10584A-B). Katika maandishi hayo, anatajwa kuwa Kuhani Mkuu wa Amun; sanamu hiyo hiyo pia inasema kuwa Mke wa Mungu wa Amun, Ankhnesneferibre, alikuwa “mama” yake.

Cheo cha Nitocris ni cha kipekee kwa sababu ndiye mtu wa mwisho anayejulikana kushikilia wadhifa wenye ushawishi mkubwa wa Kuhani Mkuu wa Amun huko Thebes, na pia ni mmoja wa wanawake wawili pekee wanaojulikana kuwahi kushika wadhifa huo. Inaaminika kuwa aliupata wadhifa huu karibu mwaka 560 KK.

Kuitwa kwa Ankhnesneferibre kama “mama” yake kunadokeza kuwa Nitocris pia aliwahi kushika wadhifa wa Mwanamke Mtakatifu wa Amun, ambao kwa kawaida ulimpelekea mtu kuchukua cheo cha Mke wa Mungu wa Amun baada ya kifo cha mama mlezi. Hata hivyo, inaonekana kuwa Nitocris hakuwahi kufikia wadhifa huo wa mwisho, kwa kuwa nyadhifa hizo zilifutwa muda mfupi baada ya uvamizi wa Waajemi nchini Misri mwaka 525 KK.

## Marejeo 
Jamii:Karne ya 6 KK
Jamii:Wanawake wa Misri
Hermann Kamte

**Hermann Kamte** (alizaliwa 20 Februari 1992) ni msanii na mbunifu wa Kamerun aliyebobea katika usanifu endelevu na utumiaji wa nyenzo za asili, haswa mbao. Alitambuliwa kwa mradi wake wa kimawazo wa Lagos Wooden Tower, jumba refu lililopendekezwa la mbao kwa jiji la Lagos, Nigeria. 

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1992
Jamii:wasanii wa Kamerun
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Kamerun
Magdeline Moyengwa

**Magdeline Moyengwa** (alizaliwa Machi 31, 2001) ni mwanamke wa nchini Botswana anayefanya mchezo wa kuinua uzito. 

Magdeline yeye ndiye mwanamke wa kwanza kutoka Botswana kuwakilisha nchi yake katika Mashindano ya Uzito Duniani *(World Weightlifting Championships)* na Michezo ya Olimpiki ya Majira ya Kiangazi *(Summer Olympics)*.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 2001
Jamii:Watu walio hai
Serge Mouangue

**Serge Mouangue** ni mbunifu na msanii mzaliwa wa Kamerun, anayeishi Paris, Ufaransa.  Alifanya kazi katika nyanja mbalimbali za usanifu na alijulikana kwa mfululizo wa vipande vya sanaa vya Kijapani/Kamerun, ambapo amepata umaarufu katika ulimwengu wa sanaa. Mtindo wake wa sanaa ulitegemea mawazo ya kumilikiwa pamoja, utambulisho, na kufanana kati ya tamaduni.
## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa mwaka usiojulikana
Jamii:wasanii wa Kamerun
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Kamerun
Mbella Sonne Dipoko

**Mbella Sonne Dipoko** (Alizaliwa 28 Februari , 1936, mjini Douala – alifariki 5 Desemba 2009, mjini Tiko) alikuwa mwandishi wa vitabu, mshairi na mchoraji kutoka Kamerun. Alichukuliwa sana kuwa mmoja wa waandishi wakuu wa fasihi ya Kiingereza kutoka Kamerun. 

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1936
Jamii:Waliofariki  2009
Jamii:Wasanii wa Kamerun
Jamii:Watu wa Kamerun
Joël Mpah Dooh

**Joël Claude Mpah Dooh**, mzaliwa wa Nkongsamba Kamerun mwaka wa 1956, ni msanii wa taswira anayeishi na kufanya kazi huko Douala. 
## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1956
Jamii:wasanii wa Kamerun
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Kamerun
Barthélémy Toguo

**Barthélémy Toguo** (alizaliwa 1967) ni mchoraji wa Kamerun, msanii wa kuona na wa kuigiza. Kwa sasa anagawanya wakati wake wa kuishi na kufanya kazi huko Paris, Ufaransa na Bandjoun, Kamerun. Anafanya kazi katika vyombo mbalimbali vya habari kando na sanaa ya kuona na maonyesho ikiwa ni pamoja na picha, chapa, sanamu, video, na mitambo.
## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1967
Jamii:wasanii wa Kamerun
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Kamerun
Samuel Finlak

**Samuel Finlak** (alizaliwa 1958 -alifariki  8 Januari 2023) alikuwa msanii na mpiga picha kutoka Kamerun kutoka kijiji cha Yamba cha Bongor, Ngwa, katika Mkoa wa Kaskazini-Magharibi (sasa Mkoa wa Kaskazini-Magharibi) nchini Kamerun. Kwa muda mwingi wa maisha yake ya kazi alikuwa mpiga picha mkazi katika Kijiji cha Atta, Mkoa wa Adamawa. Alifariki tarehe 8 Januari 2023.
## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1958
Jamii:Waliofariki  2023
Jamii:Wasanii wa Kamerun
Jamii:Watu wa Kamerun
Osvalde Lewat

**Osvalde Lewat** ni msanii ,mtengenezaji wa filamu na mpiga picha wa Kamerun aliyejulikana zaidi kwa makala zake za kijamii na kisiasa.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1977
Jamii:wasanii wa Kamerun
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Kamerun
Joseph Chila

**Joseph Chila** ni msanii na mpiga picha kutoka Kamerun kutoka Mbouda katika Mkoa wa Magharibi wa Kamerun. Kwa muda mwingi wa maisha yake ya kazi alikuwa akiishi Mayo-Darlé katika Mkoa wa Adamawa.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1948
Jamii:wasanii wa Kamerun
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Kamerun
Christine Botlogetswe

**Christine Ayanda Botlogetswe** (alizaliwa tarehe 1 Oktoba 1995) ni mwanariadha wa mbio fupi kutoka nchni Botswana anayeshiriki zaidi katika mbio za mita 400. 

Alishiriki katika michezo ya Olimpiki ya mwaka 2016, ambapo alikimbia sekunde 52.37 katika duru ya kwanza, muda ambao haukumwezesha kufuzu kuendelea na mashindano.

Anawakilisha klabu ya Orapa Athletics Club na anafundishwa na kocha Justice Dipeba, ambaye pia ni kocha wa Isaac Makwala, mmoja wa wanariadha waliowahi kukimbia kwa kasi zaidi katika historia, akishika nafasi ya saba duniani. 

Botlogetswe pia alifuzu kuwakilisha Botswana katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya Joto ya mwaka 2020.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1995
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Botswana
Lydia Jele

**Lydia Casey Jele** (jina la kuzaliwa Lydia Mashila; alizaliwa 22 Juni 1990) ni mwanariadha kutoka Botswana anayeshiriki zaidi katika mbio za mita 400. Alishiriki katika mbio za kupokezana (relay) kwenye Mashindano ya Dunia ya mwaka 2013, lakini hakufuzu kuingia fainali. Pia alikimbia mbio za mita 400 katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya Joto ya mwaka 2016, baada ya kufuzu kwa kushinda Mashindano ya Chama cha Riadha cha Botswana (Botswana Athletics Association Championships).

Rekodi zake binafsi bora ni sekunde 11.51 katika mbio za mita 100, sekunde 24.55 katika mbio za mita 200 (kwa upepo wa -0.1 m/s, Shenzhen mwaka 2011), na sekunde 52.65 katika mbio za mita 400 (Porto-Novo mwaka 2012). Jele ni mshiriki wa Kanisa la Yesu Kristo la Watakatifu wa Siku za Mwisho (Latter-day Saints).

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1990
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Botswana
Jamii:Wanariadha wa Botswana
Galefele Moroko

**Galefele Moroko** (aliyezaliwa tarehe 16 Aprili 1997) ni mwanariadha wa mbio fupi kutoka Botswana. Alishiriki katika mbio za kupokezana za mita 4 × 400 kwa wanawake kwenye Mashindano ya Dunia ya Riadha ya mwaka 2017. Pia alifuzu kuwakilisha Botswana katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya Joto ya mwaka 2020.  

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1997
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Botswana
Mema Tiango

**Mema Tiango** (alizaliwa Oktoba 29, 1991) ni mrembo wa mbio za muda mrefu kutoka Botswana. Alishiriki katika mashindano ya wanawake wakubwa katika Mashindano ya Dunia ya Mbio za Mwamba (2019 IAAF World Cross Country Championships) yaliyofanyika Aarhus, Denmark, ambapo alimaliza katika nafasi ya 109.

Mnamo mwaka 2017, alishiriki katika mashindano ya wanawake wakubwa katika Mashindano ya Dunia ya Mbio za Mwamba (2017 IAAF World Cross Country Championships) yaliyofanyika Kampala, Uganda, ambapo alimaliza katika nafasi ya 92.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1991
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Botswana
Tshotlego Morama

**Paul Tshotlego Morama** (aliyezaliwa tarehe 2 Februari 1987), ambaye alizaliwa kwa jina la Tshotlego Paul Morama, ni mwanariadha wa mbio fupi wa Paralimpiki kutoka Botswana na ni mtu mwenye hali ya jinsia tofauti (intersex). Aliwahi kushikilia rekodi ya dunia katika mbio za mita 400 kwa wanawake kwenye kundi la ulemavu la T46 baada ya kushinda medali ya dhahabu katika Michezo ya Paralimpiki ya Majira ya Joto ya mwaka 2004.

Pia alishinda medali ya dhahabu katika mbio za mita 200 kwa wanawake kwenye Michezo ya Afrika ya mwaka 2007. Ingawa alishinda medali hizo akiwa ametambulika kisheria kama mwanamke, baadaye alibadilisha utambulisho wake wa kisheria na sasa anatambulika kama mwanaume.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1987
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Botswana
Amantle Montsho

**Amantle Montsho** (aliyezaliwa tarehe 1983) ni mwanariadha wa zamani wa mbio fupi kutoka Botswana aliyebobea katika mbio za mita 400. Aliiwakilisha nchi yake katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya Joto ya mwaka 2004 na 2008, na kufanikiwa kufika fainali katika toleo la mwaka 2008. Alikuwa mwanamke wa kwanza kabisa kuiwakilisha Botswana katika Michezo ya Olimpiki..

Pia alishiriki katika Mashindano ya Dunia ya Riadha na Mashindano ya Dunia ya Ndani ya IAAF, na aliwahi kuwa Bingwa wa Dunia wa mbio za mita 400 baada ya kushinda kwa muda wake bora binafsi wa sekunde 49.56 mjini Daegu.

Montsho alisimamishwa kushiriki mashindano kwa kipindi cha miaka miwili kutokana na kuvunja sheria za kupinga matumizi ya dawa za kusisimua misuli (doping), baada ya kupatikana na dawa ya methylhexaneamine wakati wa Michezo ya Jumuiya ya Madola ya mwaka 2014.

Ni mshindi wa medali ya dhahabu mara mbili katika Mashindano ya Riadha ya Afrika kwenye mbio za mita 400. Aidha, amewahi kushinda mataji katika mbio hizo kwenye Michezo ya Afrika ya mwaka 2007, Kombe la Bara la IAAF la mwaka 2010, na Michezo ya Jumuiya ya Madola ya mwaka 2010. Ushindi wake katika Michezo ya Jumuiya ya Madola ulimfanya kuwa mshindi wa kwanza kabisa wa medali ya dhahabu kwa Botswana katika michezo hiyo.

Rekodi zake bora binafsi ni sekunde 11.60 katika mbio za mita 100, sekunde 22.89 katika mita 200, na sekunde 49.33 katika mita 400. Alikuwa akifanya mazoezi katika Kituo cha Mafunzo ya Utendaji wa Juu (High Performance Training Centre) mjini Dakar, Senegal. Pia anashikilia rekodi ya taifa ya Botswana katika mbio za mita 400, ndani ya ukumbi (indoor) na nje ya ukumbi (outdoor).

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1983
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Botswana
Loungo Matlhaku

**Loungo Matlhaku** (aliyezaliwa tarehe 24 Machi 1995) ni mwanariadha wa mbio fupi kutoka Botswana anayeshiriki zaidi katika mbio za mita 200. Alishinda medali ya shaba katika mbio za kupokezana za mita 4 × 400 kwenye Michezo ya Jumuiya ya Madola ya mwaka 2018. Aidha, amewahi kushinda medali kadhaa katika mashindano ya ngazi ya kikanda.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1995
Jamii:Watu walio hai
Samantha Paxinos

**Samantha Paxinos** (alizaliwa 25 Februari 1988) ni muogeleaji kutoka nchini Botswana aliyebobea katika mbio fupi za mtindo wa freestyle. 

Alikuwa miongoni mwa waogeleaji wa kwanza kabisa wa Botswana, pamoja na John Kamyuka, kushiriki Michezo ya Olimpiki ya Majira ya Joto ya mwaka 2008, na pia alikuwa mwanamke wa kwanza kubeba bendera ya taifa lake katika sherehe za ufunguzi.

Katika michezo hiyo, aliogelea kwenye mkondo wa tatu (heat three), lakini alibaki nyuma ya Olivia Aya Nakitanda wa Uganda kwa zaidi ya nusu sekunde, hali iliyomfanya ashindwe kufuzu kwenda hatua ya nusu fainali.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1988
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Botswana
Naomi Ruele

**Naomi Ruele** (aliyezaliwa tarehe 13 Januari 1997) ni muogeleaji kutoka Botswana. Alishiriki katika mbio za mita 50 freestyle kwa wanawake kwenye Michezo ya Olimpiki ya Majira ya Joto ya mwaka 2016, ambapo alishika nafasi ya 47 kwa muda wa sekunde 26.23.

Pia huogelea akiwa mwakilishi wa Chuo Kikuu cha Florida International (Florida International University), na ametunukiwa tuzo ya Mcheza wa Kuogelea Bora wa Mwaka wa Conference USA baada ya kushinda mbio za mita 50 freestyle kwa muda wa sekunde 22.11, mita 100 freestyle kwa sekunde 48.45, na mita 100 backstroke kwa sekunde 52.42.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1997
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Botswana