open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Eriya Kategaya

**Eriya Kategaya** (4 Julai 1945 – 2 Machi 2013) alikuwa wakili na mwanasiasa wa Uganda. Wakati wa kifo chake, alikuwa Naibu Waziri Mkuu wa Kwanza na Waziri wa Masuala ya Jumuiya ya Afrika Mashariki. Pia alikuwa Mwanachama wa *ex officio* wa Bunge la Uganda kwa sababu ya kuwa waziri wa baraza la mawaziri.

## Historia
Kategaya alizaliwa tarehe 4 Julai, 1943 katika Karagwe Itojo, Wilaya ya Ntungamo, Uganda Magharibi.
Alikuwa mshirika wa muda mrefu wa Rais Yoweri Museveni. Walikuwa wamesoma pamoja katika Shule ya Upili ya Mbarara na baadaye katika Shule ya Ntare kuanzia 1961 hadi 1966. Kategaya na Museveni pia walihudhuria Chuo Kikuu cha Dar es Salaam wakati mmoja.

## Elimu
Kategaya alipata Shahada ya Sheria (LLB) kutoka Chuo Kikuu cha Dar-es-Salaam. Wakati wa kuhitimu kwake, chuo kikuu hicho kilikuwa sehemu ya Chuo Kikuu cha Afrika Mashariki.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Uganda
Sam Ntulume

**Sam Ntulume** (amezaliwa takriban 1972), ni mhasibu, mfanyabiashara na mkurugenzi mtendaji wa sasa katika I\&M Bank Uganda, ambaye pia hufanya kazi kama Afisa Mkuu wa Uendeshaji katika benki hiyo ya kibiashara. Amefanya kazi katika I\&M Bank Uganda tangu Novemba 2021.

## Historia na elimu
Ntulume alizaliwa Uganda takriban mwaka 1972. Baada ya kuhudhuria shule za msingi na sekondari za hapa nchini, alikubaliwa katika *National College of Business Studies* (sasa ni Chuo cha Biashara cha Makerere). Alihitimu kutoka hapo na Stashahada ya Masomo ya Biashara.

Ana Shahada ya Uzamili ya Utawala wa Biashara (MBA) iliyotolewa na Taasisi ya Usimamizi ya Afrika Mashariki na Kusini, iliyoko Arusha, Tanzania. Pia ni Mwanachama wa Association of Chartered Certified Accountants wa Uingereza na  mwanachama wa Institute of Certified Public Accountants of Uganda.

## Kazi
Wakati alipojiunga na I\&M Bank Uganda, Ntulume alikuwa na uzoefu wa kazi wa karibu miaka thelathini, nusu ya muda huo akiwa katika sekta ya huduma za kifedha nchini Uganda na kanda. Nafasi yake ya hivi karibuni ilikuwa kama mkurugenzi mtendaji, Fedha na Mikakati katika NCBA Bank Uganda Limited, benki nyingine ya kibiashara.

## Marejeo 
Jamii:wafanyabiashara wa Uganda
Israel Natse

**Israel Yohana Natse** (amezaliwa 28 Desemba 1963) ni mwanasiasa wa Tanzania wa CHADEMA aliyekuwa Mbunge wa jimbo la Karatu tangu mwaka 2010.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Kituo kikuu cha mabasi ya masafa marefu Berlin

**Kituo kikuu cha mabasi ya masafa marefu Berlin** ni kituo cha mabasi la masafa marefu huko mki mkuu mwa Ujerumani, Berlin.

Ipo magharibi wa mji, huko kata ya Westend, wilaya ya Charlottenburg/Wilmsdorf.

Imefunguliwa mwaka 1961 kuna jukwaa 35 ya mabasi la masafa marefu.

Kuna huduma za masafa marefu ya taifa na kimataifa (nichi Polandi, Urusi, Austria, Uholanzi, Udeni, Uswisi, Ufaransa, Ubelgiji na Belarus.

Juu ya uwanja wa kituo kuna offisini ya tiketi, ofisini ya huduma za wateja, maghawa, maduka, ratiba na ramani.

Hamna masaa ya kufunga. Kituo inahudumia za kampuni ya BVG (kampuni ya usafiri wa umma wa treni za barabarani (Strassenbahn) na treni za mjini (U-Bahn) Berlin.

## Viungo vya nje 
* Tovuti ya kituo
Landstraße

**Landstraße**, au **Wilaya ya 3**, Kijerumani: 3. *Bezirk,*, ni wilaya moja kwa 23 ya mji mkuu wa Austria, Vienna.

Landstraße ni *Innenbezirk* (ndani za barabara za *Gürtel* na magharibi wa mto Danubi, ni Innembezirk kubwa zaidi wote wengine.

Kuna kituo cha reli Vienna Mitte, pale kuna huduma za City Airport Train (CAT). Vienna International Busterminal ipo wilaya ya 3 pia.

Kata ya Landstrasse kuna kanisa mbili ya evangelikali Vienna Christian Center.

## Viungo vya nje 
* Tovuti ya wilaya ya 3
Waromani

**Waromani** ni kabila la watu wa Kihindi-Kiulaya ambao kwa utamaduni wanaishi bila makazi ya kudumu. Wanakadiriwa kuwa milioni 4-12 na kupatikana katika nchi nyingi za dunia, hasa Ulaya na Amerika, ingawa asili yao ni Uhindi kaskazini. Tafiti zimeonyesha kwamba babu zao walihama huko miaka 1,500 iliyopita na kufikia Balkani miaka 900 iliyopita.

Jamii:watu
Tanga House (kituo)

thumb|Ufunguzi wa Tanga House tarehe 14 Machi, 2020
**Tanga House** ni makazi na kituo cha kijamii jijini Mwanza, Tanzania, maalumu kwa ajili ya watoto na vijana wenye ualbino . Ilianzishwa na Jumuiya ya Misheni za Kiafrika (SMA) kwa ushirikiano na Masista wa Loreto na washirika wa kimataifa, inatoa mazingira salama ya kuishi, elimu, na msaada wa kijamii kwa wakaazi ambao mara nyingi hukabiliwa na ubaguzi, unyanyapaa wa kijamii na ukatili ambao unatokana na imani potofu zinazohusu ualbino nchini Tanzania na maeneo mengine ya Afrika Mashariki. 

## Historia 
*Tanga* ni neno la Kiswahili likiashiria chombo cha majini, ikimaanisha kwa lugha ya Kiingereza Sail na mwanzo mpya. Makao hayo yapo karibu na Ziwa Viktoria, ziwa kubwa zaidi Afrika Mashariki, na hivyo kuimarisha taswira ya safari na kuakisi dhamira ya nyumba ya kusaidia watoto na vijana wenye ualbino katika kukabiliana na changamoto za kijamii. 

Polandi imekuwa mmoja wa waungaji mkono wakuu wa mradi huo. Kupitia Polish Aid na Polish Foundation for Africa, pamoja na kuhusika kwa Ubalozi mdogo wa Jamhuri ya Poland jijini Dar es Salaam, Poland imechangia ufadhili na usaidizi wa kitaasisi. Mnamo Machi 2020, Balozi wa Poland Katarzyna Sobiecka alishiriki katika ufunguzi rasmi wa Tanga House, akisisitiza jukumu la Poland katika mpango huo. 

## Shughuli 
Tanga House huandaa programu za kuwafikia watu, ikiwa ni pamoja na semina na warsha, ili kuelimisha jamii kuhusu ualbino. Mipango hii inafanywa katika shule, parokia na vijiji, kwa kuzingatia kufuta hadithi na kukuza uelewa. Kwa kukuza uelewa na uelewa, Tanga House inalenga kupunguza ubaguzi na kuhimiza ushirikishwaji wa kijamii wa watu wenye ualbino nchini Tanzania. 

## Marejeo 
Jamii:Mwanza
Jamii:Ualbino Tanzania
Jamii:Wiki for Minority Tanzania 2025
Jamii:Wiki for Minorities in Tanzania
Abdul Gani Bhat

**Abdul Ghani Bhat** (1935 - 17 Septemba 2025) alikuwa msomi na kiongozi wa harakati za kujitenga Kashmir. Alishiriki kuanzisha Muslim United Front (MUF) mwaka 1986, akawa mwenyekiti wa All Parties Hurriyat Conference (APHC) mwaka 1993, na pia alikuwa rais wa Muslim Conference, Jammu na Kashmir (MCJK), chama kilichopigwa marufuku na serikali ya India.

## Maisha ya awali na elimu 
Bhat alizaliwa Jammu na Kashmir, wakati wa Utawala wa Uingereza nchini India. Alisoma katika Chuo cha Sri Pratap kilichoko Srinagar, ambako alimaliza masomo ya shahada ya kwanza katika Lugha ya Kiajemi, Uchumi na Sayansi ya Siasa. Baadaye alipata shahada ya uzamili katika Lugha ya Kiajemi na pia shahada ya sheria kutoka Chuo Kikuu cha Aligarh Muslim.

## Kazi 
Bhat alianza kazi yake kama wakili mjini Sopore, lakini aliacha baada ya muda mfupi. Mwezi Machi 1963, aliteuliwa kuwa mhadhiri wa Lugha ya Kiajemi katika Chuo cha Serikali cha Poonch. Alifanya kazi katika idara ya elimu ya serikali kwa zaidi ya miaka ishirini hadi mwaka 1986, alipofutwa kazi na serikali ya jimbo kwa sababu za kiusalama.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1935
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Viongozi wa kiislamu
Jamii:Watu wa Uhindi
José María Castellano

**José María Castellano Ríos** (15 Julai 1947 – 17 Septemba 2025) alikuwa mfanyabiashara kutoka Hispania. 

## Maisha na Kazi 
Castellano alizaliwa A Coruña, Galicia, Hispania tarehe 15 Julai 1947. Alikuwa Mkurugenzi Mkuu na Naibu Mwenyekiti wa Inditex Group, moja ya makampuni makubwa zaidi ya mitindo duniani linalomiliki maduka kama Zara, Massimo Dutti, na Bershka. Pia alihusiana na mkakati wa N.M. Rothschild kama mshauri mwandamizi. Castellano alifariki tarehe 17 Septemba 2025 akiwa na umri wa miaka 78.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1947
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wafanyabiashara wa Hispania
Roger Climpson

**Roger Climpson** OAM (18 Oktoba 1931 – 17 Septemba 2025) alikuwa mtangazaji na mwandishi wa habari wa Australia aliyezaliwa Uingereza. Alifanya kazi  katika redio na televisheni kama mwandishi, mtangazaji, msomaji wa habari, mtangazaji wa hali ya hewa na mtayarishaji wa vipindi. Alianza kazi yake kama mwigizaji wa redio, na pia alihusiana na maigizo ya jukwaani na televisheni. Baada ya kumaliza kazi yake kwenye vyombo vikuu vya habari, alijihusisha na matangazo ya Kikristo.

Climpson aliwahi kuwa msomaji wa habari kwenye vituo viwili vikubwa vya televisheni vya Australia (Nine Network na Seven Network), na hasa alisoma habari kwenye kipindi cha Seven News katika miaka ya 1980 na 1990, na aliwahi kuendesha vipindi kama toleo la Australia la *This Is Your Life* na mfululizo wa uhalifu wa kweli ''Australia's Most Wanted''.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1931
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Watangazaji wa Australia
Anne Abeja Muhwezi

**Anne Abeja Muhwezi** (anajulikana pia kama **Anne Abeja**) ni mwanasheria na mkuu wa shirika kutoka Uganda, ambaye tangu Oktoba 2013 amekuwa akihudumu kama Katibu wa Kampuni na mkuu wa idara ya sheria katika Housing Finance Bank, benki ya kibiashara ya rejareja nchini Uganda.

Kabla ya kushika wadhifa wake wa sasa mwaka 2013, alihudumu kwa takribani miaka tisa kama katibu wa kampuni ya Monitor Publications, wachapishaji wa gazeti la Daily Monitor nchini Uganda.

## Elimu
Ana shahada ya Sheria kutoka Chuo Kikuu cha Makerere, jijini Kampala, mji mkuu na mkubwa zaidi wa Uganda. Pia ana Stashahada ya Utendaji wa Sheria iliyopatikana kutoka Law Development Centre, pia jijini Kampala. Yeye ni mwanachama wa Chama cha Mawakili nchini Uganda.

Yeye ni Katibu aliyeidhinishwa na pia ana shahada ya Uzamili wa Utawala wa Biashara iliyotolewa na Eastern and Southern African Management Institute.

## Kazi
Kuanzia Januari 2005 hadi Oktoba 2013, alihudumu kama Katibu wa Kampuni katika Monitor Publications. Alikuwa mwakilishi wa kisheria wa kampuni hiyo mnamo Februari 2010, wakati *Angelo Izama*, mwandishi mwandamizi, na *Henry Ochieng*, mhariri wa jarida la Sunday Monitor, waliposhtakiwa na serikali ya Uganda, wakidaiwa kumchafua rais wa Uganda.

## Marejeo 
Jamii:Wanasheria wa Uganda
Agathe Uwilingiyimana

**Agathe Uwilingiyimana** (wakati mwingine akijulikana kama **Madame Agathe**; 23 Mei 1953 – 7 Aprili 1994) alikuwa mwanasiasa wa Rwanda. Alihudumu kama Waziri Mkuu wa Rwanda kuanzia 18 Julai, 1993 hadi Agathe Uwilingiyimana kuuawa kwake tarehe 7 Aprili, 1994, katika hatua za awali za Mauaji ya Kimbari ya Rwanda]]. Pia alikuwa kaimu kiongozi wa taifa la Rwanda katika saa chache kabla ya kifo chake.

Alikuwa Waziri Mkuu wa kwanza mwanamke nchini Rwanda, na hadi sasa ndiye pekee.

## Maisha ya awali 
Agathe Uwilingiyimana alizaliwa tarehe 23 Mei 1953 katika kijiji cha Nyaruhengeri, Mkoa wa Butare, kusini mwa Rwanda, kusini mashariki mwa mji mkuu Kigali. Alihama pamoja na wazazi wake wakulima kwenda Kongo ya Kibelgiji kutafuta ajira, lakini walirejea Butare mwaka 1957. Alikuwa miongoni mwa kabila la Wahutu ambao walikuwa wengi katika idadi ya watu wa Rwanda.

Baada ya kufaulu katika mitihani ya kitaifa, alisoma katika Shule ya Upili ya Notre Dame des Cîteaux, na akapata cheti cha kufundisha sayansi za kijamii na binadamu mwaka 1973. Aliendelea na masomo ya juu katika hisabati na kemia, kisha akawa mwalimu wa shule huko Butare mwaka 1976. Kufikia mwaka 1983 alikuwa akifundisha kemia katika Chuo Kikuu cha Taifa cha Rwanda huko Butare.

Alipata Shahada ya Kwanza ya Sayansi (B.Sc.) mwaka 1985, na akafundisha kemia kwa miaka minne katika shule za upili za kitaaluma Butare. Alikumbana na ukosoaji kutoka kwa wahafidhina kwa sababu ya kuhamasisha wanafunzi wa kike kusoma hisabati na sayansi.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Rwanda
Wade MacLeod

**Wade MacLeod** (20 Januari 1987 – Septemba 2025) alikuwa mchezaji wa hoki ya barafu kutoka Kanada. Aliwahi kuchezea klabu ya Narvik IK ya Norway, na pia Manchester Storm katika Ligi Kuu ya Hoki ya Barafu ya Uingereza (EIHL).

## Elimu na Kazi 
MacLeod alisoma Chuo Kikuu cha Northeastern 2007 hadi 2011, ambapo alichezea timu ya Northeastern Huskies katika NCAA Division I, akiipatia timu pointi 137 katika michezo 149.

Mnamo Machi 21, 2011, MacLeod alisaini mkataba wa majaribio na Springfield Falcons wa Ligi ya Hoki ya Marekani (AHL), na kisha kuongeza mkataba kabla ya kuanza msimu wa 2011–12 wa AHL.

Mnamo Septemba 30, 2013, aliingia mkataba wa mwaka mmoja na Toronto Marlies wa AHL. Novemba 21, 2013, alipewa mkopo kwenda Orlando Solar Bears, klabu ya ECHL inayoshirikiana na Marlies.

Mnamo Septemba 15, 2014, MacLeod alisaini mkataba wa mwaka mmoja na Idaho Steelheads wa ECHL. Katika msimu wa 2014–15, alifikia kiwango cha juu  kwa kupata pointi 80 katika michezo 72.

Kutokana na msimu wake bora na Steelheads, Mei 15, 2015, alisaini mkataba wake wa kwanza nje ya nchi na klabu ya Starbulls Rosenheim ya Ujerumani (DEL2).

Baada ya kucheza na Löwen Frankfurt, MacLeod alistaafu kwa muda. Hata hivyo, mnamo Agosti 2021, alikubaliana kucheza na Manchester Storm wa UK Elite Ice Hockey League (EIHL), na aliiacha Manchester kwa makubaliano mnamo Novemba 2021.

Mwisho wa Novemba 2021, MacLeod alisaini na klabu ya Narvik IK ya Norway, na baadaye alicheza mchezo mmoja kwa mkopo na Lillehammer IK.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1987
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wachezaji wa Kanada
Cassandra Wilson

**Cassandra Wilson** (amezaliwa 4 Desemba 1955) ni mwimbaji wa jazz, mtunzi wa nyimbo, na mtayarishaji kutoka kwa Jackson, Mississippi, Marekani. Yeye ni miongoni mwa waimbaji wanawake wa jazz waliofanikiwa zaidi na ameelezwa na mkosoaji Gary Giddins  kama "mwimbaji aliyejaliwa sauti isiyotatanishika na mbinu ya kipekee ambaye amepanua wigo wa muziki" kwa kuingiza blues, country music, na muziki wa kiasili katika kazi zake. Amepokea tuzo nyingi, zikiwemo Grammys mbili, na mwaka 2001 alitajwa kama "Mwimbaji Bora wa Marekani" na jarida la *Time (magazine)*.

## Maisha ya awali na kazi
Cassandra Wilson ni mtoto wa tatu na wa mwisho wa Herman Fowlkes, Jr., mpiga gitaa, mpiga besi, na mwalimu wa muziki; na Mary McDaniel, mwalimu wa shule ya msingi ambaye alipata Shahada ya Uzamivu (PhD) katika elimu. Asili yake inahusisha Fon people, Yoruba people, Wairishi na Welsh. Kupitia mapenzi ya mama yake kwa muziki wa Motown na kujitolea kwa baba yake kwa jazz, wazazi wa Wilson walimhamasisha mapema kuupenda muziki.

## Marejeo 
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Jeillo Edwards

**Jeillo Edwards** (23 Septemba 1942 – 2 Julai 2004) alikuwa mwigizaji kutoka Sierra Leone, ambaye ni maarufu katika historia ya waigizaji weusi nchini Uingereza. Alikuwa mwanamke wa kwanza mwenye asili ya Afrika kusomea sanaa ya maigizo katika Guildhall School of Music and Drama mjini London. Baadaye akawa mmoja wa waigizaji wa kike wa kwanza weusi kushiriki katika tamthilia kuu ya televisheni ya Uingereza – *Dixon of Dock Green*, na kwa zaidi ya miongo minne alifanya kazi kwenye televisheni ya Uingereza, redio, jukwaani na kwenye filamu.

## Wasifu
Jeillo Angela Doris Edwards alizaliwa huko Freetown, Sierra Leone, akiwa mmoja kati ya watoto sita, na alisoma katika Annie Walsh Memorial School.

Edwards alihamia Uingereza mwishoni mwa miaka ya 1950 na kusomea katika Guildhall School of Music and Drama. Alianza kuigiza akiwa na umri wa miaka minne, alipokuwa akisoma Biblia kanisani kwake. Alijulikana sana kwa sauti yake ya kipekee na namna yake ya kutamka kwa ufasaha. Alishiriki kwenye BBC World Service kwa ajili ya Afrika, ambayo pia ilitangazwa Uingereza. Akawa maarufu nchini Uingereza, akionekana kwenye televisheni, ambapo alikuwa mwanamke wa kwanza mweusi kuonekana kwenye televisheni ya Uingereza, na pia Mwafrika wa kwanza kushiriki kwenye *Dixon of Dock Green* mwaka 1972. Pia alishiriki kwenye tamthilia za televisheni kama vile *The Professionals (TV series)*, *The Bill* na *Casualty (TV series)*. Alifanya kazi kwenye televisheni ya Uingereza, redio, jukwaani na filamu kwa zaidi ya miongo minne.

## Marejeo 
Jamii:Waigizaji filamu wa Sierra Leone
Menen Asfaw

**Menen Asfaw** (jina la ubatizo: **Walatta Giyorgis**; 25 Machi 1889 – 15 Februari 1962) alikuwa katika orodha ya wake wa kifalme wa Ethiopia kama mke wa Mfalme Haile Selassie.

## Familia
Menen Asfaw alizaliwa Ambassel, katika Jimbo la Wollo la Dola la Uhabeshi tarehe 25 Machi 1889. Alikuwa binti Asfaw, Jantirar wa Ambassel na Woizero Sehin Mikael. Mama yake alikuwa binti wa Mfalme Mikael wa Wollo na mjomba wake wa upande wa mama alikuwa Lij Iyasu.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Ethiopia
Labotsibeni Mdluli

**Labotsibeni Mdluli** (anajulikana pia kama **Gwamile**; 1859 – 15 Desemba 1925) alikuwa mama malkia na malkia mratibu wa Eswatini na wake wa Mfalme Mbandzeni.

## Maisha ya awali
Alizaliwa katika Luhlekweni kaskazini mwa Swaziland karibu na mwaka 1859, binti Matsanjana Mdluli. Wakati wa kuzaliwa kwake, baba yake alikuwa mbali akipigana na watu wa Tsibeni katika eneo lililokuwa Barberton, Mpumalanga katika Jamhuri ya Afrika Kusini — hivyo akapata jina lake. Mgogoro huu, ambao baba yake alikuwa ukihusisha wakati wa kuzaliwa kwake, ulikuwa sehemu ya jitihada za Mfalme Mswati II za kudumisha utawala wake na kusawazisha mipaka ya ufalme wake. Kielelezo, ukoo wa Mdluli, ambao yeye alitokea, ulikuwa miongoni mwa wanakandarasi wa ngazi ya juu wa aristokrasia ya Swati. Kizazi hiki chenye heshima kiliathiri sana utaratibu wa urithi wa kiti cha enzi pale mmoja wa wake wa kiume aliposhinda.

Baba yake alifariki karibu mwaka 1870, na yeye akawa chini ya malezi ya mjomba wake, Kiongozi, anayejulikana pia kama 'babe lomncane' katika tamaduni za Swati. Kiongozi Mvelase, ambaye pia aliishi katika korti ya kifalme ya Ludzidzini iliyoko katika Ezulwini Bonde, kaskazini mwa Swaziland, alimchukua naye. Katika korti, alijulikana kama 'LaMvelasi', desturi ya Swati ya kumtaja mwanamke kwa jina lake la kizazi au la baba, hata baada ya ndoa. Kipekee, alipewa jina la baba yake wa mlezi mwenye ushawishi au mjomba, jambo ambalo liliimarisha hadhi yake zaidi.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Eswatini
Jamii:Wanasiasa wa Eswatini
Jacqueline Fatima Bocoum

**Jacqueline Fatima Bocoum** ni mwandishi wa habari wa nchini Senegal, taifa la Magharibi mwa Afrika. Ni mkurugenzi wa kampuni ya vyombo vya habari ya *Com 7*.

Kama mwandishi wa habari, alifanya kazi kwa Radiodiffusion Télévision Sénégalaise|R.T.S. na Sud Radio kabla ya kuwa Mkurugenzi wa Programu na Mkurugenzi wa Habari katika Radio Nostalfie. Baba yake alikuwa mtumishi wa serikali chini ya Rais Léopold Sédar Senghor.

## Machapisho
*Motus et bouche ... décousue* (Maneno na Siri), Xamal (2002),

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Senegal
Jamii:waandishi wa habari
Femi Taylor

**Femi Taylor**  (alizaliwa 8 Aprili, 1961) ni mchezaji wa ngoma na mwigizaji mwenye asili ya Nigeria aliyezaliwa nchini Uingereza, anayejulikana zaidi kwa kuigiza mchezaji wa utumwa wa Twi'lek wa Jabba the Hutt aitwaye Oola katika filamu ya mwaka 1983 *Return of the Jedi*.

Pia yeye ni dada wa Benedict Taylor.

## Kazi ya kitaalamu
Taylor alicheza kama mchezaji wa utumwa Oola katika *Return of the Jedi*, filamu ya mwisho ya trilojia ya awali. Alirejelea sehemu hiyo miaka kumi na nne baadaye, akipiga picha za sehemu mpya kwa ajili ya toleo la 1997 la Special Edition, na alikuwa mtendaji pekee wa awali kufanya hivyo. Kutokana na jukumu hili, hujitokeza katika makongamano ya sayansi ya kubuni na *Star Wars* duniani kote.

Taylor alichaguliwa kucheza kama Tantomile katika uzalishaji wa asili wa London wa 1981 wa muziki wa *Cats *, ambapo aligundua kuwa alikuwa ameteuliwa kucheza Oola kwa *Return of the Jedi.* Alionekana katika toleo la 1998 la filamu ya TV ya *Cats* kama Exotica, mhusika aliyoundwa mahsusi kwake na kwa filamu hiyo pekee.

## Maisha binafsi
Taylor anaishi Odense, Denmark, ana watoto wawili na ameolewa na Claus Skytte.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wanawake wa Uingereza
Jamii:Waigizaji filamu wa Nigeria
Jamii:Waigizaji filamu wa Uingereza
FannyAnn Eddy

**FannyAnn Viola Eddy** (14 Juni 1974 – 29 Septemba 2004) alikuwa mtetezi wa Mapenzi ya jinsia moja wa Sierra Leone ambaye aliunda Shirika la Wapendanao wa Jinsia na Wapendanao wa Kike wa Sierra Leone (SSLGA) mwaka 2002, ambalo lilikuwa shirika la kwanza la LGBT nchini humo. Eddy alitetea mapenzi ya jinsia moja nchini Sierra Leone pamoja na sehemu nyingine za Afrika, na mnamo Aprili 2004 alihutubia Shirika la Umoja wa Mataifa huko Geneva akitaka kupitishwa kwa Azimio la Brazil. Aliuawa katika ofisi yake huko Freetown mnamo Septemba 2004, katika kisa ambacho bado hakijatatuliwa.

## Maisha binafsi 
Eddy alizaliwa nchini Sierra Leone, ingawa alitumia sehemu kubwa ya maisha yake ya awali katika kambi za wakimbizi kusini mwa Afrika kutokana na Vita vya wenyewe kwa wenyewe vya Sierra Leone. Wakati wa kifo chake, Eddy alikuwa na mtoto wa kiume mwenye umri wa miaka 10 aitwaye Valentine, na mwenzi wake, Esther Chikalipa.

## Harakati 
Mnamo mwaka 2002, baada ya muda akifanya kazi na GALZ, shirika la LGBT nchini Zimbabwe, Eddy alianzisha Shirika la Wapendanao wa Jinsia na Wapendanao wa Kike la Sierra Leone (SLLGA), ambalo lilikuwa la kwanza nchini humo. Shirika hilo lilitoa msaada wa kijamii na kisaikolojia kwa watu wa LGBT, pamoja na kuratibu matukio ya unyanyasaji, kufungwa na arresti za kibinafsi za watu wa LGBT nchini Sierra Leone.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Sierra Leone
Heri Mzozo

**Heri Chibakasa** (maarufu kama **Heri Mzozo**) ni mdau wa soka la Tanzania, alijikita zaidi katika kuibua vipaji vya wachezaji wa mpira. Ni muasisi wa klabu ya mpira ya Friends Rangers mnamo mwaka 1994, klabu yenye makazi yake hapo Magomeni, jijini Dar es Salaam. 

Baadhi ya wachezaji waliopita mkononi mwake ni: 
* Simon Msuva
* Mohamed Husseini a.k.a. Tshabalala
* Salum Abubakar a.k.a. Sure Boy

## Marejeo
Jamii:wanamichezo wa Tanzania
Joice Mujuru

**Joice Runaida Mujuru** (**Mugari**; alizaliwa 15 Aprili, 1955), pia anajulikana kwa jina lake la kivita **Teurai Ropa Nhongo**, ni mpigania uhuru na mwanasiasa wa Zimbabwe ambaye aliwahi kuwa Makamu wa Rais wa Zimbabwe kuanzia mwaka 2004 hadi 2014. Kabla ya hapo, aliwahi kuhudumu kama waziri wa serikali na pia kama Makamu wa Rais wa ZANU–PF. Alikuwa ameolewa na Solomon Mujuru hadi kifo chake mwaka 2011, na kwa muda mrefu alichukuliwa kuwa mrithi anayetarajiwa wa Rais Robert Mugabe, lakini mwaka 2014 alishutumiwa kwa madai ya kupanga njama dhidi ya Mugabe. Kutokana na tuhuma hizo, Mujuru alipoteza nafasi yake ya Makamu wa Rais na pia nafasi yake katika uongozi wa chama. Alifukuzwa kwenye chama miezi michache baadaye, na kisha akaunda chama kipya cha Zimbabwe People First.

## Maisha ya Awali
Runaida Mugari alizaliwa katika wilaya ya Mount Darwin, Zimbabwe kaskazini mashariki mwa Zimbabwe, akiwa ni Mshona wa kundi la lugha ya Kikorekore. Alisoma katika shule ya misheni ya Jeshi la Wokovu, Howard High, huko Chiweshe katika Mashonaland Central Province.

 

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Zimbabwe
Margie Sudre

**Margie Sudre** (alizaliwa 17 Oktoba 1943) ni mwanasiasa wa Réunion mwenye asili ya Vietnam na Mbunge wa Bunge la Ulaya kwa niaba ya hilo eneo la ng'ambo la Ufaransa.

## Siasa 
Kabla ya kuchaguliwa kwake katika Bunge la Ulaya, alishikilia nyadhifa kadhaa za kisiasa, za ndani na kitaifa: mwenyekiti wa Baraza la Mkoa wa Kisiwa cha Réunion (1993–1998, mwanachama tangu 1998), Katibu wa Nchi anayehusika na Dunia ya Kifaransa (1995–1997). Alifanya kazi ya kuhakikisha lugha ya Kifaransa inakuwa lugha rasmi ya pili katika Michezo ya Olimpiki ya Atlanta.

Yeye ni mwanachama wa Union for a Popular Movement (UMP-"les républicains"), ambayo ni sehemu ya Chama cha Watu wa Ulaya, na anakaa katika European Parliament kupitia Kamati ya Uvuvi na Kamati ya Maendeleo ya Kikanda.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Ufaransa
Lalla Fatma N'Soumer

'''Lalla Fatma N'Soumer'* (takribani 1830 – 1863) alikuwa kiongozi wa Algeria aliyepinga ukoloni kati ya mwaka 1849–1857 wakati wa Uvamizi wa Kifaransa wa Algeria na Utakazaji wa Algeria. Aliongoza mapigano kadhaa dhidi ya majeshi ya Kifaransa hadi alipokamatwa mwezi Julai 1857. Alifungwa gerezani hadi kifo chake miaka sita baadaye. Ni shujaa wa kitaifa wa Algeria.

## Jina
*Lalla*, ambayo ni sawa na neno la Kiberber *mass'' likiwa katika jinsia ya kike, ni heshima inayotolewa kwa wanawake wa hadhi ya juu au wanawake watakatifu. "N'Soumer" inamaanisha "kutoka Soumer", kijiji kilichokuwa karibu na Zawiya (institution) ya ukoo wake, Sidahmed. Wakati mwingine alijulikana kama "Lalla N'Ouerdja". Jina lake la kuzaliwa linaaminika kuwa ni "Fadhma Si Ahmed Ou Méziane", lakini alijulikana zaidi kama Fatma N'Soumer na hatimaye Lalla Fatma N'Soumer kadri muda ulivyopita.

## Wasifu
Fadhma Si Ahmed Ou Méziane alizaliwa takribani mwaka 1830 kwa wazazi Sid Ahmed Mohamed na Terkia n'ath Ykhoulaf katika eneo ambalo sasa ni Abi Youcef, karibu na Aïn El Hammam. Kama jina lake linavyoashiria, alitokana na ukoo wa marabout maarufu, Ahmed Ou Méziane, jambo lililompa ushawishi mkubwa zaidi kuliko wanawake wengi wa jamii ya Algeria wakati huo. Familia yake ilikuwa na watoto 8: wavulana 5 na wasichana 3.

Baba yake Fadhma alikuwa mkuu wa madrasa (shule ya Kiislamu) iliyohusiana na zawiya ya Rahmaniyya, shirika la Uislamu wa Kisufi lililoanzishwa na Sidi M'hamed Bou Qobrine mwishoni mwa miaka ya 1790. Hali hii ilimpa Fadhma nafasi ya kupata elimu zaidi kuliko watoto wengi wa wakati huo.

Alipokuwa na umri wa takribani miaka 16–18, na kwa idhini ya kaka yake mkubwa aliyekuwa kiongozi wa familia baada ya kifo cha baba yao, Fadhma aliwekwa katika ndoa ya mpango na binamu wa familia, Si Yahia n'ath Ikhoulaf. Hata hivyo, wanandoa hao walitengana haraka; akarudi kuendelea na masomo yake ya kidini. Kwa chuki, mumewe alikataa kumpa talaka, jambo lililomfanya asiweze kuolewa tena.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Algeria
Jamii:Wanasiasa wa Algeria
Narriman Sadek

**Narriman Sadek** (31 Oktoba 1933 – 16 Februari 2005) alikuwa binti Hussain Fahmi Sadiq Bey, afisa wa ngazi ya juu katika serikali ya Misri, na mke wake Asila Kamil. Alikuwa mke wa pili wa Farouk I wa Misri na malkia wa mwisho wa Ufalme wa Misri.

## Maisha
Baba yake alikuwa Hussain Fahmi Sadiq *Bey*, Naibu Waziri wa Usafiri. Alikuwa mwana wa Ali Sadiq *Bey*, na Muhammad Sadek Pasha. Mama yake alikuwa Asila Khanum, binti ya Kamel Mahmoud, kutoka Mkoa wa Minya.

Farouk I wa Misri alimtaliki mke wake wa kwanza, Malkia Farida, mwaka 1948, baada ya ndoa ya miaka kumi iliyozalisha mabinti watatu lakini bila mrithi wa kiume. Ili kuhakikisha urithi wake na pia kufufua ari ya umma kuelekea nasaba iliyokuwa ikidhoofika, alitangaza kwamba alikuwa akitafuta mke mpya, ikiwezekana Mmisri, mwenye heshima lakini siyo wa kifalme.

### Ufalme
Akitambulika kama *Cinderella wa Mto Nile* kutokana na asili yake ya tabaka la kati, Narriman alichaguliwa kwa sehemu kama ishara ya Ujamaa wa watu ili kuinua maoni ya umma kuhusu kifalme.

 

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Misri
Fatoumata Kaba

**Fatoumata Lejeune-Kaba** (alizaliwa 1969) ni mwandishi wa habari kutoka Guinea anayefanya kazi katika Kamishna Mkuu wa Umoja wa Mataifa wa Kuhudumia UNHCR kama Afisa Mawasiliano.

Kaba alipata elimu yake nchini Marekani, akisoma katika Shule ya Upili ya Woodrow Wilson na Chuo cha Montgomery huko [Maryland na kuhitimu shahada ya uandishi wa habari. Alirejea Guinea mwaka 1992, akifanya kazi kwa Redio na Televisheni ya Guinea, na mwaka 1998 alifanya kazi na CNN kama mwandishi. Baadaye akawa mwandishi wa shirika la habari la Reuters. Baada ya hapo, alifanya kazi katika Kitengo cha Mawasiliano cha Mpango wa Maendeleo wa Umoja wa Mataifa kabla ya kujiunga na Kamishna Mkuu wa Umoja wa Mataifa wa Kuhudumia Wakimbizi (UNHCR) mwaka 2000.

Mnamo 25 Februari 2002, Kaba aliteuliwa kuwa mwakilishi wa UNHCR kwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Jamhuri ya Kongo, Jamhuri ya Afrika ya Kati, Gabon, Kameruni, na Uganda; akiwa makao yake mjini Kinshasa. Pia alifanya kazi nchini Ivory Coast. Hivi sasa yuko Geneva kama Afisa Mawasiliano anayehusika na Afrika ya Kati, Mashariki, Magharibi na Kusini pamoja na takwimu.

## Marejeo 
Jamii:wanawake wa Guinea
Jamii:Waandishi wa habari
Michelle McLean

**Michelle McLean** (alizaliwa 31 Julai 1972) ni mwigizaji, mwandishi, mwanamitindo na mrembo wa Namibia aliyeshinda taji la Miss Universe 1992 nchini Thailand. McLean alikuwa na umri wa miaka 19 aliposhinda Miss Universe, akawa mwanamke wa kwanza na hadi sasa pekee kutoka Namibia kushinda taji hilo. McLean alikuwa tayari ameshinda Miss Namibia 1991 kabla ya Miss Universe, na pia alishika nafasi ya nne ya waombaji katika Miss World 1991.

## Maisha ya awali
Alipokuwa na umri wa miaka 13, Michelle McLean alianza kazi ya kimataifa ya uanamitindo, akiwa ameshinda Miss Namibia mwaka 1991 na kufikia kilele chake kama Miss Universe, taji aliloshinda Bangkok, Thailand, mwaka 1992 akiwa na umri wa miaka 19. Mbali na uanamitindo, Michelle McLean-Bailey amekuwa mzungumzaji wa kitaalamu kwa zaidi ya miaka 20, na amekuwa mkaribishaji wa matukio mbalimbali ya kimataifa, kama vile Global Forum, World Economic Forum, Kombe la Dunia la Soka, Louis Vuitton Regatta na Opera kwenye Piramidi.

## Maisha binafsi
Michelle aliolewa na Neil Bierbaum mwaka 1998. Walikuwa na mtoto mmoja, Luke McLean Bierbaum, mwaka 1999. Walitengana mwaka 2006. 

## Marejeo 
Jamii:waandishi wa Namibia
Jamii:Wanamitindo wa Namibia
Zeinab Kamel Ali

**Zeinab Kamel Ali** ni mwanasiasa wa Jibuti na mshiriki wa kamati ya kudumu ya Baraza la Uchumi, Kijamii na Utamaduni la Umoja wa Afrika, akiwakilisha Afrika Mashariki.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Jibuti
Jamii:Wanasiasa wa Jibuti
Maria do Carmo Silveira

**Maria do Carmo Trovoada Pires de Carvalho Silveira** (alizaliwa 14 Februari 1961) alihudumu kama Waziri Mkuu wa 13 wa São Tomé na Príncipe kuanzia 8 Juni 2005 hadi 21 Aprili 2006.

## Elimu na Historia
Alisoma uchumi katika Donetsk National University (Ukraine), na baadaye akapata Shahada ya Uzamili (Master of Public Administration) kutoka Shule ya Taifa ya Utawala huko Strasbourg. Alikuwa gavana wa tatu wa Benki Kuu ya São Tomé and Príncipe kuanzia 1999 hadi 2005, akichukua nafasi ya Carlos Quaresma Batista de Sousa na baadaye akachukua nafasi ya Arlindo Afonso Carvalho. Alirudi tena kuwa gavana wa sita wa benki hiyo kuanzia 2011 hadi 2016, akichukua nafasi ya Luís Fernando Moreira de Sousa.

## Waziri Mkuu
Alihudumu kama Waziri Mkuu na Waziri wa Mipango na Fedha wa São Tomé and Príncipe kuanzia 8 Juni, 2005 hadi 21 Aprili, 2006.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Sao Tome na Principe
Phumzile Mlambo-Ngcuka

**Phumzile Mlambo-Ngcuka** (alizaliwa 3 Novemba, 1955) ni mwanasiasa wa Afrika Kusini na mwakilishi wa zamani wa Umoja wa Mataifa, aliyehudumu kama Mkurugenzi Mtendaji wa UN Women akiwa na cheo cha Naibu Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa.

Mlambo-Ngcuka alihudumu kama Makamu wa Rais wa Afrika Kusini kuanzia 2004 hadi 2008, akiwa mwanamke wa kwanza kushika wadhifa huo na wakati huo mwanamke mwenye cheo cha juu kabisa katika historia ya Afrika Kusini. Wakati akiwa makamu wa rais, alisimamia programu za kupambana na umasikini na kuhakikisha wanyonge wanapata faida kutokana na ukuaji wa uchumi.

## Maisha ya awali na elimu
Mlambo-Ngcuka alipata shahada ya kwanza (bachelor) katika sayansi ya jamii na elimu kutoka Chuo Kikuu cha Taifa cha Lesoth mwaka 1980, pamoja na shahada ya uzamili (master) katika filosofia kutoka Chuo Kikuu cha Cape Town mwaka 2003, iliyoangazia upangaji wa elimu na sera zake. 

Mnamo 2013 alikamilisha udaktari kutoka Chuo Kikuu cha Warwick. Kazi yake ilihusisha matumizi ya teknolojia ya simu kusaidia Maendeleo ya Walimu katika nchi zenye rasilimali chache. Alipokea udaktari heshima kutoka Chuo Kikuu cha Nelson Mandela Metropolitan mwaka 2014.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Afrika Kusini
Sylvia Nagginda Luswata

thumb|**Sylvia Nagginda Luswata**
**Sylvia Nagginda Luswata** (alizaliwa Uingereza, 9 Novemba 1962) ni Malkia (Nnabagereka) wa Buganda kama mke rasmi wa Ronald Muwenda Mutebi II.

## Asili
Nagginda alizaliwa mwaka 1962 kwa John Mulumba Luswata wa Nkumba, Entebbe na Rebecca Nakintu Musoke na alihamia Uganda muda mfupi baada ya kuzaliwa ili kulelewa na babu na bibi yake wa kabila la Omusu. Yeye ni mjukuu wa George William Musoke na Nora Musoke wa Nnazigo, Kyaggwe, na Omutaka Nelson Nkalubo Sebugwawo na Catherine Sebugwawo wa Nkumba. Ana kaka watatu na dada watatu.

## Elimu
Sylvia alihudhuria Shule ya Msingi ya Lake Victoria, huko Entebbe, Gayaza Junior School, na Wanyange Girls School. Baada ya kumaliza shule ya sekondari, alikwenda Marekani kuendelea na masomo yake. Alipata shahada ya ushirika (associate degree) kwa heshima kutoka Chuo cha Jamii cha LaGuardia na Chuo Kikuu Jiji la New York (CUNY), Shahada ya Sanaa (Bachelor of Arts) kutoka New York University, na Shahada ya Uzamili ya Sanaa (Master of Arts) kwa Pongezi katika Mawasiliano ya Umma kutoka New York Institute of Technology.

## Uzoefu wa Kazi
Sylvia amefanya kazi kama Afisa wa Mawasiliano ya Umma na Mshauri wa Utafiti katika makao makuu ya Umoja wa Mataifa huko New York, kama mwandishi wa mapendekezo (proposal writer) katika Maximus Inc., na kama mshauri huru katika uhusiano wa umma na maendeleo ya biashara na kampuni mbalimbali. Amefanya kazi katika nyanja za mawasiliano ya umma, utafiti wa kiuchumi, huduma za afya na huduma za binadamu, na shughuli za kimataifa zisizo za faida. Yeye ni mmoja wa waanzilishi wa African Queens and Women Cultural Leaders Network, whose primary focus ni "kuboresha maisha ya wanawake na watoto barani Afrika". Mashirika yanayoshirikiana ni pamoja na African Union, Umoja wa Mataifa, na serikali za Kiafrika.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Uganda
Jamii:Wanasiasa wa Uganda
Dinqinesh Mercha

**Dinqinesh Mercha** (1815 – Agosti, 1907) alikuwa Malkia-Mke wa Mfalme Tekle Giyorgis IIwa Ethiopia.

## Maisha
Malkia Dinqinesh alikuwa binti Shum Mercha wa Tembien (province), na wakewe Woizero Silass wa Enderta province. Kupitia familia za kifahari za zamani za wilaya za Tembien na Enderta za Tigray, Malkia Dinqinesh aliweza kufuatilia nasaba yake hadi Solomonic dynasty kupitia angalau viungo viwili vya kike.

Kaka yake, Dejazmatch Kassai (wakati mwingine huandikwa Kassa), alikuwa mpinzani mkuu wa mumewe kwa kiti cha kifalme baada ya kifo cha adui yao wa pamoja, Mfalme Tewodros II.

Baada ya kushindwa kwa mumewe (Julai 11, 1871), na kuteuliwa kwa kaka yake kuwa Mfalme Yohannes IV (Januari 12, 1872), Malkia Dinqinesh aliamua kumfuata mumewe kifungoni, na aliishi naye katika monasteri ya Abune Gerima inayotazama mji wa Adwa. Mara nyingi inasemekana kwamba mumewe alionekana kupooza ili kumzuia kuendeleza malengo yake ya kifalme.

Baada ya kifo cha mumewe mnamo 1873, Malkia Dinqinesh alihamia mji mkuu wa kaka yake huko Mekele, na baadaye akaolewa tena na Ras Wolde Kiros. Alibaki na heshima yake ya Malkia, na kwa kuwa kaka yake Mfalme Yohannes alikuwa mjane wakati wote wa enzi yake, alikuwa mke wa kwanza wa kifalme wa dhahiri katika kipindi hicho. Alifariki huko Axum mnamo 1907 wakati wa enzi ya Menelik II, na alilia rasmi kama Malkia mjane na korti ya kifalme huko Addis Ababa.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Ethiopia
Jamii:wanawake wa Ethiopia
Olusegun Adewoye

**Olusegun Adewoye** (Ilesa, Jimbo la Osun, Nigeria, 1947 – Abuja, FCT, Nigeria, 2015) alikuwa mkurugenzi mkuu na mtendaji mkuu wa Shirika la Taifa la Miundombinu ya Sayansi na Uhandisi (NASENI), lililoko Abuja, Nigeria.

## Maisha ya awali na elimu 
Olusegun Oyeleke Adewoye alikuwa profesa wa Sayansi ya Vifaa na Uhandisi mwenye asili ya Kiyoruba kutoka Nigeria. Alipata cheti cha shule ya sekondari kutoka Shule ya Upili ya Kina (Comprehensive High School), Aiyetoro, Nigeria mnamo mwaka 1968, na Shahada ya Kwanza (BSc) katika taaluma ya Metalujia kutoka Chuo Kikuu cha Manchester, Manchester, Uingereza mnamo mwaka 1973.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1947
Jamii:Waliofariki 2015
Jamii:Wahandisi wa Nigeria
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Hugh Bibby

**Hugh Mannering Bibby** (alizaliwa Wellington, 14 Novemba 1943) ni mtaalamu wa jiografia ya kifizikia (geophysicist) kutoka New Zealand. Anashikilia nafasi ya mtaalamu wa heshima (emeritus geophysicist) katika taasisi ya utafiti ya New Zealand iitwayo GNS Science.

## Maisha na kazi 
Bibby alizaliwa na Ina Mary Bibby (Coulter kabla ya ndoa) na James Bruce Bibby, ambaye baadaye aliteuliwa kuwa mkurugenzi wa usafi wa meno katika Wizara ya Afya. Alisoma katika Chuo Kikuu cha Victoria cha Wellington kabla ya kuendelea na masomo ya uzamili katika Chuo Kikuu cha Manchester, ambako alihitimu Shahada ya Uzamivu (PhD) katika Hisabati Tumia mwaka 1970.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1943
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wanasayansi wa New Zealand
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Frene Ginwala

**Frene Noshir Ginwala** (25 Aprili 1932 – 12 Januari 2023) alikuwa mwanahabari na mwanasiasa wa Afrika Kusini ambaye alikuwa spika wa kwanza wa Bunge la Kitaifa la Afrika Kusini kuanzia 1994 hadi 2004. Alikuwa na ushawishi mkubwa katika uandishi wa Katiba ya Afrika Kusini na pia alikuwa mtu muhimu katika kuanzisha demokrasia nchini Afrika Kusini.

## Wasifu
Alizaliwa mjini Johannesburg, mnamo 25 Aprili 1932, akiwa Mhindi wa Afrika Kusini kutoka jamii ya Waparsi ya India ya magharibi.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Afrika Kusini
Glenda Hatchett

**Glenda A. Hatchett** (anajulikana kitaaluma kama **Jaji Hatchett**; alizaliwa Atlanta, Georgia, 31 Mei 1951)ni mhusika wa televisheni wa Marekani, wakili na jaji ambaye ni nyota wa kipindi cha zamani cha maonyesho ya mahakamani *Judge Hatchett* na kipindi cha sasa cha *The Verdict with Judge Hatchett*, na pia ni mwanzilishi mwenza wa kampuni ya kitaifa ya sheria, The Hatchett Firm.

## Maisha ya awali na elimu
Hatchett alipata shahada ya B.A. katika sayansi ya siasa kutoka Chuo cha Mount Holyoke mnamo 1973. Pia ametambuliwa kama mhitimu mashuhuri na alipewa shahada ya heshima mwaka 2000 na chuo hicho. Kisha alisoma katika Shule ya Sheria ya Chuo Kikuu cha Emory na kupata shahada ya juris doctor mwaka 1977.

## Kazi
Baada ya kuhitimu kutoka shule ya sheria, Hatchett alikamilisha mafunzo ya kipekee ya uandikishaji wa shirikisho katika Mahakama ya Wilaya ya Marekani Kaskazini mwa Georgia,

## Marejeo 
Jamii:Wanasheria wa Marekani
Carmen Pereira

**Carmen Maria de Araújo Pereira** (22 Septemba 1936 – 4 Juni 2016) alikuwa mwanasiasa kutoka Guinea Bissau. Alitumikia kwa siku tatu kama Kaimu Rais mwaka 1984, na hivyo kuwa mwanamke wa kwanza katika nafasi hiyo barani Afrika na wa pekee katika historia ya Guinea-Bissau. Alikuwa na kipindi kifupi zaidi cha utawala kama Kaimu Rais, akihudumu kwa siku tatu pekee madarakani. Alifariki mjini Bissau tarehe 4 Juni, 2016.

## Maisha ya awali
Carmen Pereira alikuwa binti wa mmoja wa mawakili wachache Waafrika katika koloni la Kireno wakati huo. Aliolewa akiwa na umri mdogo, na yeye pamoja na mumewe walijihusisha katika Vita vya Uhuru vya Guinea-Bissau dhidi ya Ureno kufuatia wimbi la Ukoloni mamboleo kati ya mwaka 1958-61 ambalo liliwaachia huru majirani wa Guinea-Bissau kutoka kwa utawala wa Ulaya.

## Mapambano ya uhuru
Ushiriki wa kisiasa wa Pereira ulianza mwaka 1962, alipoungana na Chama cha Afrika cha Uhuru wa Guinea na Cape Verde (PAIGC), harakati za mapinduzi zilizolenga uhuru wa makoloni mawili ya Ureno huko Afrika Magharibi. Yeye na mumewe wote walikuwa hai katika chama hicho. Aliolewa na Umaru Djaló.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Guinea Bisau
Specioza Kazibwe

**Speciosa Naigaga Wandira Kazibwe** (alizaliwa Wilaya ya Iganga, 1 Julai 1954) ni mwanasiasa kutoka nchini Uganda ambaye alikuwa makamu wa rais wa kwanza mwanamke barani Afrika. Alikuwa makamu wa rais wa sita wa Uganda kuanzia mwaka 1994 hadi 2003, jambo lililomfanya kuwa mwanamke wa kwanza barani Afrika kushikilia wadhifa wa makamu wa rais wa taifa huru. Kazibwe pia ni daktari bingwa wa upasuaji. 

Anajulikana pia kama Nnalongo, kutokana na kuwa na mapacha. Mnamo Agosti 2013, aliteuliwa na Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa Ban Ki-moon kuwa Mjumbe Maalum wa Umoja wa Mataifa kuhusu VVU/UKIMWI barani Afrika.

## Elimu
Alisoma katika Mount Saint Mary's College Namagunga, shule ya upili ya bweni kwa wasichana pekee yenye hadhi kubwa, iliyo chini ya Kanisa Katoliki, iliyopo kando ya Barabara ya Kampala-Jinja, karibu na mji wa Lugazi. Mwaka 1974 alijiunga na Chuo Kikuu cha Makerere – Shule ya Tiba, ambapo alisomea tiba ya binadamu na kuhitimu mnamo 1979 kwa shahada ya Shahada ya Udaktari wa Tiba na Upasuaji.

Baadaye alipata shahada ya Uzamili wa Tiba, pia kutoka Shule ya Tiba ya Chuo Kikuu cha Makerere, akibobea katika Upasuaji Mkuu. Mwaka 2009, alitunukiwa shahada ya Udaktari wa Sayansi (SD) na Shule ya Afya ya Umma ya Harvard, Idara ya Afya ya Idadi ya Watu na Afya ya Kimataifa.

## Kazi
Kazibwe alianza taaluma yake ya kisiasa akiwa mwenyekiti wa mabweni ya wanafunzi katika Chuo Kikuu cha Makerere, Kampala (1975–76), nafasi iliyolingana na rais wa serikali ya wanafunzi wa chuo kikuu, ambayo ilikuwa imefutwa na Rais wa wakati huo Idi Amin Dada. 

Baadaye akawa mwanachama wa jumuiya za vijana na wanawake za Chama cha Kidemokrasia (Uganda). Alishinda uchaguzi wake wa kwanza kama kiongozi wa kijiji kupitia tiketi ya Chama cha National Resistance Movement|National Resistance Movement (NRM) mwaka 1987. Baadaye alichaguliwa kuwa Mwakilishi wa Wanawake wa Wilaya ya Kampala na akawa mwenyekiti wa Kamati ya Ushauri ya kampeni ya uchaguzi ya Yoweri Museveni

## Maisha binafsi 
Mnamo Aprili 2002, Kazibwe aliwasilisha ombi la talaka dhidi ya mume wake, akieleza kuwa alikataa kuendelea kuwa mhanga wa ukatili wa majumbani.

Nchini Uganda, ndoa za wake wengi na vitendo vya kumpiga mke ni mambo yanayopatikana mara kwa mara, lakini talaka ni nadra. Mume wake alipinga talaka hiyo kwa misingi ya imani yake ya Kikatoliki, akidai kuwa mke wake alikuwa akirudi nyumbani kuchelewa bila kutoa maelezo ya kuridhisha, na kwamba alikuwa amejiunga na wanasiasa fulani ambao yeye hakuwapenda.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1954
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Uganda
Jamii:Wanasiasa wa Uganda
Jamii:Uganda
Jamii:WikiGap JWK 2026
Sihem Bensedrine

**Sihem Bensedrine** (alizaliwa La Marsa, 28 Oktoba 1950) ni mwandishi wa habari na mwanaharakati wa haki za binadamu wa Tunisia. Mnamo mwaka 2005, aliheshimiwa kwa kupata Tuzo ya Oxfam Novib/PEN.

## Elimu na kazi za fasihi
Bensedrine alizaliwa karibu na Tunis na alisomea katika Chuo Kikuu cha Toulouse huko Toulouse, Ufaransa kusini - mashariki mwa Bordeaux. Alipata shahada ya falsafa. Mwaka 1980, alikua mwandishi wa jarida huru *Le Phare*. Jarida hilo liliposimama kuchapishwa, alikua mkuu wa siasa katika *Maghreb*, kisha *Réalités*. *Maghreb* lilipoacha kuchapishwa kutokana na ghasia za chakula mnamo 1983, alikua mhariri mkuu wa *Gazette Touristique* na kuanzisha ''l'Hebdo Touristique*. Wakati huohuo, alikuwa akisimamia gazeti la upinzani *El Mawkif*.

Alianzisha nyumba ya uchapishaji ya *Arcs* mnamo 1988 lakini ikafilisika mwaka 1992 kwa sababu ya mgogoro wa haki za binadamu. Mnamo 1998, alikua mkuu wa fasihi katika nyumba ya uchapishaji *Noir sur Blanc*. Mwaka huohuo, alianzisha *Conseil National pour les Libertés en Tunisie (CNLT)'', na akawa msemaji mkuu wake. Kuanzia 1999, Bensedrine na biashara zake zililengwa na mashambulizi mengi ya polisi na mahakama ikiwa ni pamoja na unyakuzi na uharibifu wa mali na kampeni binafsi ya kumchafulia jina ambapo aliwasilishwa kama kahaba, kutokana na shughuli zake za uhuru wa vyombo vya habari na za haki za binadamu.

## Marejeo 
Jamii:Wanaharakati wa Tunisia
Jamii:Wanawake wa Tunisia
Mlima Ol Doinyo Sambu

'''''' ni kati ya milima iliyoko katika Mkoa wa Arusha kaskazini mwa Tanzania.

Uko kilomita 20 kutoka kijiji cha Emboreet .

## Tazama pia
* Orodha ya milima ya mkoa wa Arusha
* Orodha ya milima ya Tanzania

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Milima ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Arusha
Ray Alexander Simons

**Ray Alexander Simons** (31 Desemba 1913 – 12 Septemba 2004) alikuwa Mkomunisti, mwanaharakati wa kupinga ubaguzi wa rangi, mpiganiaji wa haki za kiraia na mwanaharakati wa vyama vya wafanyakazi wa Afrika Kusini ambaye alisaidia kuandaa Hati ya Wanawake (Women's Charter). Alihamia Cape Town mnamo mwaka 1929 ili kuepuka mateso ya Wayahudi na Wakomunisti.

## Maisha ya mapema 
Simons alizaliwa Varklia (Varakļāni), Latvia kama Rachel Ester Alexandrowich mnamo 31 Desemba 1913. Alikuwa mmoja kati ya watoto sita wa Simka Simon na Dobe Alexandrowich. Baba yake alikuwa mwalimu wa lugha ya Kirusi na ya Kijerumani na wa hisabati. Pia aliendesha cheder, shule ya kidini ambako wavulana Wayahudi walijifunza Talmud na kujiandaa kwa Bar na Bat mitzvah. Aliishi katika nyumba iliyojaa vitabu vilivyomfahamisha kuhusu mawazo ya kisoshalisti na falsafa za kikomunisti. Baba yake alikufa alipokuwa na umri wa miaka 12. Rafiki yake mkubwa, Leib Yaffe, alichangia sana katika kuunda fikra za Ray kuhusu mawazo ya kisoshalisti na ufahamu wa umuhimu wa shirika katika kusonga mbele haki za wafanyakazi.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Afrika Kusini
Jamii:Wanasiasa wa Latvia
Fonte Colombo

[thumb|[Kanisa (jengo)|Kanisa lilivyo leo.]]
 ya Mt. Fransisko huko Fonte Colombo.]]
**Fonte Colombo** ni patakatifu pa Kanisa Katoliki karibu na Rieti, Italia ya Kati, maarufu kama mahali ambapo Fransisko wa Asizi alikamilisha kanuni ya Ndugu Wadogo katika majira ya baridi kati ya mwaka 1222 na 1223. Panapatikana kwenye kimo cha mita 549 juu ya usawa wa bahari.

## Usuli
Kuanzia mwaka 1209 hadi mwaka 1921 Fransisko, kwa kushirikiana na wafuasi wake na uongozi wa Kanisa hilo alikuwa ameandika kanuni isiyothibitishwa, ambayo iliongoza utungaji wa kanuni ya kudumu. Kwa nini kanuni hiyo haikuthibitishwa? Nani hakuridhika nayo? Mwenyewe au wafuasi wake au viongozi wa Kanisa? Hakika yeye alipendezwa nayo sana kwa jinsi inavyohimiza kuishi Kiinjili: ndiyo sababu mwishoni aliandika ndugu hawaruhusiwi kuongeza wala kupunguza wala kubadili hiyo kanuni.

Kumbe Kanisa lilidai kanuni iwe na sura ya kisheria zaidi. Hivyo kazi ya Fransisko ikaendelea, alivyoshuhudia hasa ndugu Leo ambaye alikuwa karani wake na kufuatana naye na ndugu Bonisyo kwenye mlima wa Fonte Colombo. Leo ametueleza upinzani wa akina Elia Bombarone na uchungu wa Fransisko aliokuwa anautoa katika sala, hasa kutokana na hakika aliyokuwanayo juu ya matakwa ya Mungu kwa shirika lake: alikuwa akitulia tu katika nia yake ya kuzidi kuonyesha kwa matendo yake yale ambayo Yesu alimfunulia.

Hata hivyo, ndugu wengi hawakukubali kuyapokea kama sheria kwao. Ilimbidi akubali baadhi ya madai yao, pamoja na mashauri mbalimbali ya Kardinali mlinzi na labda ya Papa mwenyewe. Lakini, pamoja na kutimiza hivyo udogo wake, hakukubali kuacha yaangushwe mambo makuu ya wito wake. Hivyo kanuni ya kudumu kwa jumla inafuata ile isiyothibitishwa, tena inaonyesha wazi kuwa mwandishi mkuu ni Fransisko, pia mengine yamesisitizwa naye hata kuliko alivyofanya katika kanuni ya muda.

Hatimaye tarehe 29 Novemba 1223 kanuni ilithibitishwa na Papa Honori III ikawa sheria ya Kanisa ambayo Fransisko mwenyewe hakuweza kuibadilisha tena. Kwake na kwa Kanisa haukuwepo wasiwasi kuhusu kanuni kuwa ileile ingawa imerekebishwarekebishwa. Kama vile tangu mwaka 1209 hadi 1223, hata baadaye alidai kuwa ndiyo Injili yenyewe, yaani kiini chake.

## Marejeo
* L. Wadding, Annales Minorum, seu Trium Ordinum a S. Francisco institutorum, 1931
* A. Terzi, Memorie francescane nella Valle Reatina, Rieti, Il Velino, 1955
* Fonti Francescane. Editio Minor, Assisi, Movimento Francescano, 1986
* a c. di M. Righetti Tosti Croce, La Sabina Medievale, Rieti, CARIRI, 1990
* a c. di L. Pellegrini e S. da Campagnola, Il francescanesimo nella Valle Reatina, Rieti, CARIRI, 1993
* G. Pampaloni, Francesco nella Valle Santa di Rieti, Rieti, EPT, 1995
* Anonimo Reatino, Actus Beati Francisci in Valle Reatina, a c. di A. Cadderi, Assisi, Edizioni Porziuncola, 1999

Jamii:makanisa nchini Italia
Jamii:Lazio
Jamii:Fransisko wa Asizi
Bryan Kneale

**Robert Bryan Charles Kneale** MBE RA (19 Juni 1930 – Septemba 2025) alikuwa msanii na mchongaji kutoka kisiwa cha Man. BBC News Online ilimtaja kama “miongoni mwa wasanii wanaojulikana zaidi wa kisiwa hicho.

## Wasifu 
Kneale alisomea sanaa katika chuo cha Douglas School of Art na baadaye Royal Academy Schools, London. Alianza kama mchoraji lakini akahamia kwenye uchongaji na kufundisha hadi alipostaafu. Kazi zake zimeonyeshwa duniani, ikiwemo Marekani na Uingereza. Alipata tuzo kadhaa, ikiwemo Marsh Award, na mwaka 2019 alipewa heshima ya MBE. Alikuwa mdogo wa mwandishi Nigel Kneale na alichora baadhi ya kazi zilizotumika kwenye miradi ya kaka yake

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1930
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Watu wa Man