Mnyoo-matumbo Mkubwa

**Mnyoo-matumbo mkubwa** au **mnyoo** kwa ufupi (*Ascaris lumbricoides*) ni aina ya nematodi mkubwa ambaye anaishi katika matumbo ya binadamu na anasababisha ugonjwa uitwao minyoo.  Inakadiriwa kwamba karibu ya robo ya idadi ya watu duniani wameathiriwa  na ugonjwa huu, na hasa umeenea sana katika maeneo ya kitropiki na maeneo yenye hali duni ya usafi. Aina nyingine ya minyoo ya jamii ya Askaris   inaweza kusababisha magonjwa katika mifugo.

Maambukizi hutokea kwa njia ya kula chakula kilichoathiriwa na kinyesi chenye mayai ya minyoo aina ya Askaris. Buu wa mnyoo hutotolewa, na kujichimbia kupitia utumbo mdogo, hupita mpaka kwenye mapafu na mwishowe kufikia na kuhamia katika mfumo wa hewa. Kutoka hapo humezwa na mtu na hurudi tena na hukua na kukomaa katika utumbo kwa kuongezeka hadi sentimita 30  (inchi 12) kwa urefu na hujishikiza katika ukuta wa utumbo.

Kama idadi ya minyoo ni ndogo, unaweza kutoona dalili za ugonjwa huu. Hata hivyo unaweza kuambatana na homa, kuvimba, na kuhara, na matatizo mazito yanaweza kujitokeza kama minyoo itahamia sehemu nyingine za mwili.

## Dalili na ishara 
Wagonjwa wanaweza kubakia bila dalili yoyote kwa muda mrefu sana. Na kwa kadri mabuu yanasafiri sehemu mbalimbali za mwili, wanaweza kusababisha uharibifu wa viungo vya ndani,  kuvimba tumbo,na kuvimba ini au wengu, kusababisha sumu mwilini, na kichomi. Kuambukizwa na minyoo mingi inaweza kusababisha utapia mlo, na madhara mengine, wakati mwingine ni hatari sana, kwa kuziba utumbo kwa donge la minyoo (huweza kuonekana hasa kwa watoto) na kuziba mrija wa nyongo. Zaidi ya minyoo 796 *yenye uzito*  unaokaribia 550 g waligundulika baada ya uchunguzi wa maiti ya mtoto msichana wa umri wa miaka 2 nchini Afrika Kusini. Minyoo ilikuwa imesababisha msokoto na kuoza kwa sehemu ya utumbo mdogo ambayo ilikuja kutafsirwa kama sababu ya kifo. 

Minyoo huchukua sehemu kubwa ya virutubisho mwilini  kutoka kwenya sehemu ya chakula ambayo hakijameng'enya vizuri katika utumbo Kuna ushahidi mdogo kwamba inaweza pia kutoboa sehemu ya utando wa utumbo na kujilisha damu, lakini hii si kawaida ya chanzo chake ya lishe.  Matokeo yake, *maambukizi*  ya minyoo hayafanyi upungufu wa damu sawasawa na madhara mengine yanayohusiana na maambukizi ya minyoo yenye umbile la mviringo. 

Nchini Kanada mwaka 1970, mwanafunzi mmoja wa uzamili aliweka  minyoo katika chakula cha marafiki waliokuwa wakiishi naye. Wanne kati ya walioathiriwa, waliuguwa sana; na wawili wakapatwa  na   madhara ya hali ya kushindwa kupumua vizuri.

## Mfumo wa uambukizi
### Mzunguko wa maisha 
 Mwonekano wa kwanza wa mayai katika kinyesi ni kati ya siku 60-70. Katika kiwango cha mabuu, dalili huanza kuonekana kati ya siku 4-16 baaada ya maambukizi. Dalili za mwisho ni matatizo ya utumbo, maumivu ya kuchoma ya tumbo na kutapika, homa, na kuonekana kwa minyoo katika kinyesi. Baadhi ya wagonjwa wanaweza kupata madhara na dalili za ugonjwa wa mapafu au neva za fahamu wakati wa usambaaji wa mabuu.  Hata hivyo, kuna dalili chache au hakuna kabisa kwa ujumla. Donge la minyoo linaweza kuziba utumbo.kuhama kwa mabuu kunaweza kusababisha na mabuu kuhama sehemu nyingine kunaweza kusababisha ugonjwa wa mapafu kuvimba na ongezeko la ozini.

### Chanzo cha Usambazaji 
Chanzo cha maambukizi ni kutokana na kuathiriwa kwa udongo na mimea na vinyesi vyenye mayai ya minyoo. Kula mayai kutoka katika udongo uliochanganyika na kinyesi cha binadamu au mboga na maji ni njia msingi ya maambukizi. Uhusiano wa karibu na wanyama wanaofugwa majumbani
walioambukizwa na udongo wenye vimelea, unaweza kusababisha maambukizi, wakati wanyama ambao wamekula chakula chenye minyoo wanaweza kufanya maambukizi kupitia aina minyoo hiyohiyo (k.m.Toxocara canis, n.k) na mara chache wanyama wengine.

Maambukizi pia huja kwa njia ya Manispaa ya kupeleka maji machafu kwenye mashamba. Hili ni jambo la kawaida haswaa katika kuinua uchumi wa viwanda lakini pia ni hatari si kwa wauzaji wadogowadogo wa mazao tu lakini pia kwa usafirishaji wa mbogamboga zilizochafuliwa na vimelea vya minyoo. Mlipuko wa minyoo mwaka 1986 nchini Italia iligunduliwa kutokana na matumizi ya maji machafu yaliyotumika katika mazao mbogamboga za Balkan. Hii ni kawaida haswa katika uchumi za viwanda zinazojitokeza, na huleta hatari kubwa kwa mauzo ya mazao maalum na pia mauzo ya mboga katika nchi za kigeni kuzuka kwa ugonjwa wa minyoo nchiniItaliaItalia 1986 ulinakiliwa kuwa ulisababishwa na utumizi wa maji machafu yaliyo tumika kukuza mboga za mauzo

Maambukizi kutoka kwa binadamu kwenda binadamu mwingine haiwezekani.

## Utambuzi wa Ugonjwa 
utambuzi ni wakati muafaka wa kawaida hupita mwenyeji wa minyoo katika kinyesi au matapishi. Sampuli ya kinyesi na vimelea vya ova vinaweza kuonyesha mayai au minyoo. Mabuu inaweza kupatikana katika utoaji wa ugiligili wa tumbo au kupumua kwa ugonjwa wa mapafu. hesabu ya Damu inaweza kuonyesha ongezeko la ozini tazamo la ekisirei hunonyesha 15-35 sentimita urefu kujaza kasoro kwa muda, wakati mwingine kwa kuonekana kama mkunjo mkubwa wa minyoo.

## Kuzuia 
Kuzuia ni pamoja na: matumizi ya vyoo; kinyesi salama ovyo, ulinzi wa chakula kutoka uchafu na udongo, uhakika wa kuzalisha kunawa, na kuosha mkono.

Chakula  kilichoangushwa chini hakifai kiliwa bila kuoshwa au kupikwa hawa katika sehemu za kawaida Matunda na mboga yanahitajika  kuoshwa vizuri kabla kuliwa

## Tiba 
Madawa zinazotumika kuua nematodi huitwa kiuaminyoo s na ni pamoja na:

* Mebendazole (Vermox) (C 16 H 13 N 3 O 2). husababisha kifo cha polepole cha minyoo kwa kuzuia kwa kina kuingia kwa glukosi na ratibu zingine kuathiri tumbo za binadamu  ambapo minyoo huishi, kipimo ni 100 mg 12 Kima kwa siku 3.
* Piperazine (C 4 H 10 N 2.C 6 H 10 O 4). kikolezo tepetevu pooza ambayo husababisha kuzuia kwa mwitiko wa minyoo mpaka asetylcholine Athari yenye nakoti husimamisha  minyoo ambayo huzuia kusambaa kwa minyoo wakati tiba inapofanya kazi kwa kutumi dawa zisizo na nguvu sana.  ikitumiwa pekee yake, dawa hiyo inaweza kuitoa minyoo pekee yake  Kipimo ni 75 mg / kilo (max 3.5 g) kama kipimo cha moja ya mdomo.
* Pyrantel pamoate (Antiminth, Pin-Mwondoe, Pin-X) (C 11 H 14 2 N SC 23 H 16 O 6) Depolarizes kuzuia maambukizi ganglionic ya neuromuscular nicotinic, kusababisha kupooza spastic ya mdudu wa. Spastic (tetanic) paralyzing mawakala, hasa katika pamoate pyrantel, inaweza Sukutua kamili intestinal kizuizi katika mzigo mzito minyoo. Kipimo ni 11 mg / kg si kwa kisichozidi 1 g kama dozi moja.
* Albendazole (C 12 H 15 N 3 O 2 S) A wigo mpana antihelminthic kikali kuwa itapungua ATP uzalishaji katika mdudu wa, kusababisha athari ya nishati ya kupungua, immobilization, na hatimaye kifo. Kipimo ni 400 mg aliyopewa kama dozi moja ya mdomo (contraindicated wakati wa ujauzito na watoto chini ya miaka 2).
* Thiabendazole. Hii inaweza kusababisha migration ya mdudu kwenye umio, hivyo ni kawaida pamoja na piperazine.
* Hexylresorcinol ufanisi katika dozi moja, alieleza kwa: Holt, Jr Emmett L, McIntosh Rustin: Holt wa Magonjwa ya Utoto na Mafunzo: A vitabu kwa ajili ya Matumizi ya Wanafunzi na watendaji. Appleton na Co, New York, toleo la 11
* Santonin, sumu zaidi kuliko hexylresorcinol, kutajwa kwa: Holt, Jr Emmett L, McIntosh Rustin: Holt wa Magonjwa ya Utoto na Mafunzo: A vitabu kwa ajili ya Matumizi ya Wanafunzi na watendaji. Appleton na Co, New York, toleo la 11
* Mafuta ya chenopodium, sumu zaidi kuliko hexylresorcinol, kutajwa kwa: Holt, Jr Emmett L, McIntosh Rustin: Holt wa Magonjwa ya Utoto na Mafunzo: A vitabu kwa ajili ya Matumizi ya Wanafunzi na watendaji. Appleton na Co, New York, toleo la 11

Pia, corticosteroids unaweza kutibu baadhi ya dalili, kama vile uvimbe.

Wenyeji Wamarekani kijadi kutumika epazote *(Chenopodium ambrisioides)*  kwa ajili ya matibabu, ambayo si kama nguvu kama misombo ya dawa, lakini kifungu cha Ascarids spontaneous kutoa baadhi ya ushahidi wa effektiva. 

## Epidemiolojia 
[[File:Ascariasis world map - DALY - WHO2002.svg|thumb|Ulemavu-kubadilishwa maisha mwaka kwa ascariasis kwa wakazi 100,000 katika 2002 [16] [17] [18] [19] [20] [21] [. 22] [23] [24] [25] [26] [27] [ 28]]]

asilimia ya watu bilioni 1.5 wameambukizwa minyoo hii, hasa katika Afrika na Asia.   ugonjwa wa minyoo huwa kawaida nchiniMarekani ikiwa ni pamoja na Ghuba Coast, Nigeria na Asia ya Kusini. Utafiti mmoja umeeleza kwamba kiwango cha maambukizi ya ugonjwa wa minyoo nchini Marekani kuwa karibu 4,000,000 (2%) [8]. Katika utafiti wa jamii vijijini Nova Scotia, 28.1% ya watu 431 walikuwa na ugonjwa wa minyoo, wote kuwa chini ya miaka 20, wakati wote 276 majaribio katika mji mkuu Halifax walikuwa hasi  .
Utuaji wa ova (mayai) katika vidokezo maji taka katika kiwango cha matukio ascariasis. Utafitiwa mwaka 1978 ulionyesha kwamba 75% ya sampuli avloppsslam sampuli katika vyanzo vya Marekani zilizoko mijini *Ascaris*  ova, kwa viwango kama juu kama 5-100 mayai kwa lita  . Katika Frankfort, Indiana, 87.5% ya sampuli sludge walikuwa chanya kwa *Ascaris, Toxocara, Trichuris,*  na hookworm  . Katika Macon, Georgia, mmoja wa sampuli za udongo 13 majaribio chanya kwa *Ascaris*   . Manispaa ya maji machafu katika Riyadh, Saudi Arabia wanaona zaidi ya 100 kwa lita mayai ya maji machafu  na katika Chekoslovakia ilikuwa kama juu kama mayai 240-1050 kwa lita  .

Ascariasis mara nyingi unaweza kuwa kipimo kwa kuchunguza chakula kwa ova. Utafiti katika shamba moja katika Marrakech, Morocco, ambapo maji taka mbichi hutumika mbolea katika mashamba zao, mayai *Ascaris*  walikuwa wanaona kwa kiwango cha mayai 0.18 / kg katika viazi, mayai 0.27 / kg katika turnip, mayai 4.63 / kg katika majani, mayai 0.7 / kg katika karoti, na mayai 1.64 / kg katika radish  . Utafiti huo sawa katika eneo hilo ulionyesha kuwa 73% ya watoto kufanya kazi kwenye mashamba hayo kuambukizwa na s helminth, hasa *Ascaris,*  pengine kutokana na yatokanayo ghafi ya maji taka.

## Jamii na utamaduni
### Maelezo mengine. 
* Ascariasis huweza kusababisha mzio na {2viini vya vumbi{/2 kutokana na pamoja {3}antijeni ya tropomyosin.
* *Ascaris*  kuwa na chuki kwa ujumla anesthetics fulani na huweza exit ya mwili, wakati mwingine kwa njia ya mdomo. 

## Utafiti 
Kuna mifano miwili ya wanyama kwa ajili ya kusoma *Ascaris*  ukimwi:

* 

* 

## Tazama pia
* Tapeworm ukimwi
* Toxocariasis
* 1970 ascariasis sumu ya tukio

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* Video  ya kuondolewa kwa *lumbricoides Ascari*  na endoscope ni
* Picha (Onyo, very graphic): [http://www.sp01.com/micro/worms/imagepages/image1.htm ] , [http://www.personal.psu.edu/users/n/c/ncj111/Human%20Impact.htm ] 
* CDC *DPDx vimelea diagnostiksamarbetet Web Site *

Jamii:Nematodi
Jamii:Magonjwa