open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ufuoma Onobrakpeya

**Ufuoma Isioro Onobrakpeya** (amezaliwa 1971) ni mchoraji, mtengenezaji na mchapishaji na mwalimu wa sanaa kutoka Nigeria. 

Ufuoma ni msanii wa kizazi cha 3, ambaye babu yake Obi Omonedo Onobrakpeya alikuwa mchongaji.

## Maisha na Elimu 
Ufuoma Onobrakpeya alizaliwa Februari 21, 1971, jijini Lagos, Nigeria. Baba yake ni msanii *Bruce Onobrakpeya*.

Alihitimu chuo kikuu cha *University of Benin* mwaka 1995, akiwa na shahada ya heshima katika sanaa nzuri, akibobea katika uchoraji, akiwa na Prof. Irein Wangboje kama mmoja wa walimu wake muhimu na wa kuathiri masomo yake.  

Mwaka 2002 alipata shahada ya uzamili katika sanaa, akibobea katika uchapishaji wa picha, kutoka chuo kikuu cha *Camberwell College of Arts, University of Arts London*, Uingereza. Katika kipindi hicho, msanii maarufu wa Nigeria, Ben Osawe, pia alikuwa amesoma katika chuo hicho miaka ya 1960. Wakati akiwa London, akifanya kazi za sanaa, Prof. Paul Coldwell alielezea kazi zake kwa kusema: "Kazi yake ilikuwa kama ile ya wasanii wa British Pop waliokuwa sehemu ya kuonyesha picha za London ya miaka ya 1960".

Ufuoma ameoa.

Kazi zake zipo kwenye makusanyo ya umma, ikiwemo Kanisa la All Saints Yaba, Lagos, ambalo linaonyesha mfululizo wake wa uchoraji wa "14 Stations of the Cross" (2005).

## Marejeo
Jamii:wasanii wa Nigeria
Flortaucipir (18F)

**Flortaucipir (18 F)**, inauzwa kwa jina la chapa **Tauvid**, ni ajenti ya uchunguzi wa mionzi inayotumika katika upigaji picha wa kitomografia wa positron emission (PET) wa ubongo katika Alzeima (Alzheimer). Sio muhimu kwa ugonjwa sugu wa ubongo unaoendelea unaoharibika mara nyingi unaohusishwa na majeraha ya kichwa ya mara kwa mara  (chronic traumatic encephalopathy).

## Marejeo 
Jamii:madawa
Tecovirimat

**Tecovirimat**, inayouzwa kwa jina la chapa **Tpoxx**, ni dawa ya kuzuia virusi yenye kufanya shughuli dhidi ya ndui. Matumizi yake mengine yanaweza kujumuisha ndui ya nyani, ndui ya ng'ombe na matatizo ya chanjo ya ndui. Inachukuliwa kwa mdomo. Dawa hii inafanya kazi kwa kuzuia orthopoxvirus VP37 protini, ambayo huzuia virusi kutoka kwa seli. Dozi milioni mbili ziko kwenye Hifadhi ya Kitaifa ya Kimkakati ya Marekani iwapo ugonjwa wa ndui utatokea tena. Kufikia mwaka wa 2021 ilikuwa haijaidhinishwa huko Uropa.

## Marejeo 
Jamii:madawa
Cieran Slicker

[thumb|240x240px|Cieran mnamo [2023]]
**Cieran Peter Slicker** (alizaliwa 15 Septemba 2002) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Uskoti, ambaye anacheza kama golikipa katika klabu ya Ipswich Town, inayoshiriki Ligi Kuu ya Uingereza EPL, na timu ya taifa Uskoti.
## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Uskoti
Jamii:Waliozaliwa 2002
Secukinumab

**Secukinumab**, inayouzwa kwa jina la chapa **Cosentyx**, ni dawa inayotumika kutibu psoriasis (yaani ugonjwa wa ngozi ambao husababisha mabaka mekundu, kavu, na yenye ngozi iliyovimba), arthritis ya muda mrefu inayosababisha maumivu na kuvimba hasa kwenye uti wa mgongo (spondylitis ankylosing), na ugonjwa wa viungo unaoambatana na psoriasis (psoriatic arthritis). Dawa hii inatolewa kwa njia ya  kudungwa sindano chini ya ngozi.

Madhara yake ya kawaida ni pamoja na mafua ya pua, kuhara, vidonda vya baridi na upele wa ngozi unaosababishwa na mwitikio dhidi ya chakula, dawa, au vitu vingine vinavyokereketa. Ni kingamwili ya monokloni inayojifunga na kuzuia interleukin (IL)-17A (aina ya protini ya kuashiria ya kinga inayozalishwa na chembechembe za kinga, hasa **seli za T)**.

## Marejeo 
Jamii:madawa
Difluprednate

**Difluprednate** (**DFBA**), inayouzwa kwa jina la chapa **Durezol** ni kotikosteroidi inayotumika kutibu maumivu na mwasho kufuatia upasuaji wa macho. Inatumika kama tone la jicho. Usalama wa matumizi yake katika ujauzito hauko wazi. Hapo awali, ilitengenezwa kutoka kwa prednisolone.

## Marejeo 
Jamii:madawa
Tasimelteon

**Tasimelteon**, inayouzwa kwa jina la chapa **Hetlioz** miongoni mwa mengine, ni dawa inayotumika kutibu ugonjwa wa kuamka kwa saa 24. Dawa hii inachukuliwa kwa mdomo, saa moja kabla ya kulala. Manufaa yake yanaweza kuchukua miezi kadhaa kutokea. Licha ya kuidhinishwa barani Ulaya na kupatikana nchini Ujerumani haijauzwa nchini Uingereza kufikia mwaka wa 2021.

## Marejeo 
Jamii:madawa
Tavaborole

**Tavaborole**, inayouzwa kwa jina la chapa **Kerydin**, ni dawa ya kuzuia ukungu inayotumika kutibu magonjwa ya maambukizi ya ukungu ya ukucha. Inatumiwa kwa kuitumia kwenye ukucha unaohusika.

Madhara yake yanaweza kujumuisha kuwasha ngozi na ukucha ulioingia ndani. Nchini Marekani, mililita kumi ya kioevu chake inagharimu takriban dola 1,600 za Marekani kufikia mwaka wa 2021. Inapatikana pia Kanada lakini sio Ulaya kufikia mwaka wa 2018.

## Marejeo 
Jamii:madawa
Trofinetide

**Trofinetide**, inayouzwa kwa jina la chapa **Daybue**, ni dawa inayotumika kutibu ugonjwa wa Rett (hali ya neva ya kurithi inayathiri hasa wasichana na inajulikana kwa kushindwa katika maendeleo ya akili na ya kimwili). Dawa hii inatumika kwa watu angalau miaka miwili 

## Marejeo 
Jamii:madawa
Bezlotoxumab

**Bezlotoxumab**, inayouzwa kwa jina la chapa **Zinplava**, ni dawa inayotumika katika maambukizo ya  ili kuzuia kutokea kwake tena. Dawa hii inatumika pamoja na antibiotiki Usalama wa matumizi yake katika ujauzito hauko wazi. Dawa hii ni kingamwili ya monokloni inayojifungamanisha na sumu *ya Clostridia difficile* B. Kiasi hiki nchini Marekani kinagharimu takriban dola 4,000 za Marekani.

## Marejeo 
Jamii:madawa
Augusto Paolo Lojudice

**Augusto Paolo Lojudice** (alizaliwa Roma, 1 Julai 1964) ni Mchungaji wa Kanisa Katoliki kutoka Italia ambaye amekuwa Askofu Mkuu wa Siena-Colle di Val d'Elsa-Montalcino tangu mwaka 2019. Aliitwa kuwa Askofu wa Montepulciano-Chiusi-Pienza mnamo Julai 2022.

Papa Fransisko alimwinua kuwa kardinali tarehe 28 Novemba 2020.

## Maisha ya awali na elimu 
Augusto Paolo Lojudice alisomea falsafa na teolojia katika Seminari Kuu ya Kipapa (Pontificio Seminario Maggiore) kati ya mwaka 1983 na 1988, na kupata shahada ya juu ya teolojia. Alipata diploma ya shule ya sekondari mwaka 1983 katika shule ya Liceo San Benedetto da Norcia. Aliandaliwa kuwa kuhani katika Seminari Kuu ya Kipapa ya Roma na alisomea teolojia na falsafa katika Chuo Kikuu cha Kipapa cha Gregorian kati ya 1983 na 1988, ambapo alipata shahada ya juu ya teolojia.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1964
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:Makardinali
Claudio Gugerotti

**Claudio Gugerotti** (alizaliwa 7 Oktoba 1955) ni Kardinali wa Italia katika Kanisa Katoliki ambaye aliteuliwa kuwa msimamizi wa Dikasteri ya Makanisa ya Mashariki mnamo Novemba 2022. 

Hapo awali, alifanya kazi katika huduma ya kidiplomasia ya Vatikani, akishika nafasi ya balozi katika nchi kadhaa za Ulaya Mashariki kati ya mwaka 2001 na 2020, na nchini Uingereza kutoka mwaka 2020 hadi 2022. 

Alijiunga na wafanyakazi wa Dikasteri ya Makanisa ya Mashariki mwaka 1985, na alikuwa naibu katibu wake kuanzia 1997 hadi 2001. 

Amekuwa askofu mkuu tangu mwaka 2001. Papa Fransisko alimfanya kardinali tarehe 30 Septemba 2023.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1955
Jamii:Makardinali
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Mauro Gambetti

**Mauro Gambetti**, OFM Conv. (alizaliwa 27 Oktoba 1965) ni kiongozi wa Kanisa Katoliki kutoka Italia ambaye amehudumu kama kasisi mkuu wa Basilika la Mtakatifu Petro, Makamu wa Papa kwa Mji Wa Vatikani, na rais wa Fabric ya Mtakatifu Petro tangu mwaka 2021. 

Alitawazwa kuwa askofu mkuu tarehe 22 Novemba 2020, muda mfupi kabla ya Papa Fransisko kumteua kuwa kardinali tarehe 28 Novemba 2020.

Akiwa mwanachama wa Shirika la Ndugu Wadogo Wakonventuali tangu mwaka 1992, Gambetti alishikilia nafasi za juu za uongozi katika shirika hilo kuanzia mwaka 2009, na alihudumu kama mkuu wa konventi ya Mtakatifu Fransisko huko Assisi kuanzia mwaka 2013 hadi 2020.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1965
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wafransisko
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:Makardinali
Cameron Burgess

[thumb|240x240px|Cameron mnamo [2023]]
**Cameron Robert Burgess** (alizaliwa 21 Oktoba 1995) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Australia, ambaye anacheza kama beki katika klabu ya Ipswich Town, inayoshiriki Ligi Kuu ya Uingereza EPL, na timu ya taifa Australia.
## Marejeo 
Jamii:Wachezaji mpira wa Australia
Jamii:Waliozaliwa 1995
Chūhei Nambu

thumbnail|right|200px|Chūhei Nambu
**Chūhei Nambu** (27 Mei 1904 – 23 Julai 1997) alikuwa mwanariadha wa  Japani ambaye mpaka Kufikia mwaka 2020 ndiye mtu pekee aliyeshikilia rekodi ya dunia katika kuruka kwa muda mrefu na kuruka mara tatu. 
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Shigeyuki Kojima

**Shigeyuki Kojima**(小島 茂之, Kojima Shigeyuki,alizaliwa 25 Septemba 1979) ni mwanariadha mstaafu nchini Japani ambaye alishiriki katika mbio za mita 100 na 4 × 100 za kupokezana katika Michezo ya Olimpiki ya mwaka 2000.Pia alichaguliwa kama akiba katika mbio za  mita 100 kwenye mashindano ya dunia ya mwaka 2007 lakini hakushiriki.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1979
Joe Cohen

**Joe Cohen** (alizaliwa Juni 6, 1984) ni mchezaji wa zamani wa kitaalamu wa futiboli ya Marekani ambaye alikuwa mchezaji wa safu ya ulinzi. Cohen alicheza futiboli ya chuo katika Chuo Kikuu cha Florida, na alikuwa mwanachama wa timu iliyoshinda *BCS National Championship*. Alichaguliwa na *San Francisco 49ers* katika raundi ya nne ya ligi ya NFL mwaka 2007. Alicheza kama mchezaji wa kulipwa katika timu ya *Detroit Lions* katika ligi ya NFL na *Toronto Argonauts* ya ligi ya CFL.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1984
Raffaele Farina

**Raffaele Farina** S.D.B. (alizaliwa 24 Septemba 1933) ni kardinali wa Italia katika Kanisa Katoliki. 

Aliwahi kuwa Mhakiki wa Kumbukumbu za Siri za Vatikani, Mhakiki wa Maktaba ya Vatikani, na rais (Consiglio di Presidenza) wa Shule ya Paleografia, Diplomasia, na Uhifadhi wa Kumbukumbu ya Vatikani. 

Farina alipewa hadhi ya kardinali mwaka 2007.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1933
Jamii:watu walio hai
Jamii:Wasalesiani
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:Makardinali
Al Conover

**Al Conover** (alizaliwa 1938) ni mchezaji wa zamani wa  futiboli ya Marekani na kocha. Jambo la kujulikana zaidi ni kwamba aliwahi kuwa kocha mkuu katika Chuo Kikuu cha Rice kuanzia mwaka 1972 hadi mwaka 1975, akiweka rekodi ya ushindi 15–27–2 katika misimu minne kabla ya kujiuzulu ili kuingia katika biashara binafsi.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1938
James Colzie III

**James Colzie III** (alizaliwa Desemba 8, 1974) ni kocha wa futiboli ya Marekani. Yeye ni kocha mkuu wa futiboli ya Marekani wa Chuo Kikuu cha Florida, nafasi aliyoanza kushikilia tangu mwaka 2024. Alikuwa kocha mkuu wa futiboli ya Marekani wa Chuo Kikuu cha Saint Mary's huko Halifax, Nova Scotia, kuanzia mwaka 2016 hadi mwaka 2021. Pia aliwahi kufundisha timu za *FIU Panthers*, Jimbo la florida, *Valdosta State*, *West Georgia Wolves*, *Southern Arkansas*, *Simon Fraser* na *UBC*.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1974
Gene Cox

**Gene Calvin Cox** alikuwa kocha wa futiboli ya Marekani katika Shule ya Sekondari ya Leon huko Tallahassee, Florida, Marekani. Katika kipindi cha miaka 38 cha kazi yake katika shule nne, timu zake zilishinda michezo 313, mafanikio ambayo hayajawahi kurudiwa hadi kufikia mwaka 2006. Mnamo mwaka 1988, alichaguliwa kuingia katika Ukumbi wa Umaarufu wa Michezo wa Jimbo la Florida. Mnamo mwaka 1998, Jiji la Tallahassee lilibadilisha jina la uwanja wa futiboli ya Marekani wa shule ya sekondari ya eneo hilo na kuwa Uwanja wa Gene Cox.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliofariki 2009
Mario Cristobal

**Mario Manuel Cristobal** (alizaliwa Septemba 24, 1970) ni kocha mkuu wa futiboli ya Marekani wa timu ya *Miami Hurricanes* katika Chuo Kikuu cha Miami, mwenye asili ya Cuba na Marekani. Hapo awali, Cristobal alikuwa kocha mkuu wa futiboli ya Marekani katika Chuo Kikuu cha Kimataifa cha Florida (FIU) kuanzia mwaka 2007 hadi mwaka 2012 na katika Chuo Kikuu cha Oregon kuanzia mwaka 2017 hadi mwaka 2021. Alikuwa mchezaji wa safu ya kushambulia mwenye mafanikio katika timu ya *Miami Hurricanes* iliyoshinda ubingwa wa kitaifa wa futiboli ya chuo mnamo mwaka 1989 na mwaka 1991.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1970
Maurice Crum Jr.

**Maurice Crum Jr.** (alizaliwa Mei 29, 1986) ni kocha wa futiboli ya Marekani na mchezaji wa zamani ambaye kwa sasa ni mratibu mwenza wa safu ya ulinzi na kocha wa wachezaji wa nafasi ya safu ya ulinzi katika timu ya *SMU Mustangs*. Alicheza futiboli katika chuo kikuu cha Notre Dame kama mchezaji wa safu ya ulinzi.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1986
B. J. Daniels

**Bruce E. Daniels Jr.** (alizaliwa Oktoba 24, 1989) ni mchezaji wa zamani wa kitaalamu wa futiboli ya Marekani ambaye alikuwa mchezaji wa nafasi ya quarterback. Alichaguliwa na *San Francisco 49ers* katika raundi ya saba ya ligi ya NFL mwaka 2013 baada ya kucheza futiboli ya chuo katika timu ya *South Florida Bulls*. Alikuwa mchezaji wa nafasi ya quarterback wa South Florida kama mchezaji wa kuanzia kwa muda wa miaka minne na pia alicheza kama mchezaji wa nafasi ya quarterback katika timu ya *Seattle Seahawks*. Alishinda *Super Bowl XLVIII* pamoja na Seahawks dhidi ya timu ya *Denver Broncos*. Alikuwa mchambuzi wa mashambulizi katika Chuo Kikuu cha South Florida.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1989
Ty Darlington

**Ty Darlington** (alizaliwa Desemba 3, 1994) ni kocha wa futiboli ya Marekani na mchezaji wa zamani wa katikati ambaye kwa sasa ni kocha wa safu ya mashambulizi katika timu ya *Incarnate Word*. Alicheza futiboli katika Oklahoma, ambapo alikuwa mchezaji wa mara mbili wa Academic All-American na alishinda tuzo za *Wuerffel Trophy* na *William V. Campbell Trophy* katika msimu wake wa mwisho.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1994
Grato wa Oloron

[thumb|[Sanamu yake katika kanisa la kijiji alipozaliwa.]]
**Grato wa Oloron** (pia: **Grat, Gratus**; Lichos, leo nchini Ufaransa, karne ya 5 - Jaca, baada ya 506) alikuwa askofu wa kwanza wa Oloron wakati wa mfalme Alariki II wa Wagoti kutawala Akwitania. 

Alishiriki Mtaguso wa Agde ambao uliongozwa na Sesari wa Arles na kukusudia kurekebisha hali ya Kanisa katika eneo hilo .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 19 Oktoba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo 
* Nominis.fr: Saint Grat d'Oloron
Carbinoxamine

**Carbinoxamine**, inayouzwa kwa jina la chapa **Arbinoxa** miongoni mwa mengine, ni dawa inayotumika kutibu athari za mzio ikiwa ni pamoja na homa ya hay, kuvimba kwa mboni ya jicho kunakosababishwa na mzio, na mabaka mekundu yenye mwasho kwenye ngozi. Dwa hii inachukuliwa kwa mdomo. na inapatikana kama dawa ya kawaida.

## Marejeo 
Jamii:madawa
Autry Denson

**Autry Lamont Denson** (alizaliwa Desemba 8, 1976) ni kocha wa futiboli ya Marekani na mchezaji wa zamani ambaye ni kocha wa mchezaji wa kukimbia wa timu ya *Arizona Cardinals* katika ligi ya NFL. Hapo awali aliwahi kuwa kocha mkuu katika Chuo Kikuu cha Charleston Southern kuanzia mwaka 2019 hadi mwaka 2022.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1976
Manny Diaz

**Manuel Alberto Diaz II** (alizaliwa Machi 13, 1974) ni kocha wa futiboli ya Marekani ambaye ni kocha mkuu wa futiboli katika Chuo Kikuu cha Duke. Alihudumu kama mratibu wa ulinzi na kocha wa wachezaji wa safu ya ulinzi katika Chuo Kikuu cha Jimbo la Pennsylvania kuanzia mwaka 2022 hadi mwaka 2023 na kama kocha mkuu wa futiboli katika Chuo Kikuu cha Miami kuanzia mwaka 2019 hadi mwaka 2021. Diaz awali alifanya kazi kama kocha mkuu wa Chuo Kikuu cha Temple na kama kocha msaidizi wa futiboli katika Chuo Kikuu cha Jimbo la Mississippi, Chuo Kikuu cha Louisiana Tech, Chuo Kikuu cha Texas huko Austin, Chuo Kikuu cha Jimbo la Tennessee ya Kati, Chuo Kikuu cha Jimbo la North Carolina na Chuo Kikuu cha Jimbo la Florida.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1974
Doug Dickey

**Douglas Adair Dickey** (alizaliwa Juni 24, 1932) ni mchezaji wa zamani wa futiboli ya Marekani, kocha na msimamizi wa michezo ya vyuo. Dickey ni mzaliwa wa South Dakota aliyekulia Florida na kuhitimu kutoka Chuo Kikuu cha Florida, ambako alicheza futiboli ya chuo. Anajulikana zaidi kama kocha mkuu wa timu za futiboli za Chuo Kikuu cha Tennessee na Chuo Kikuu cha Florida, na baadaye kama mkurugenzi wa michezo wa Chuo Kikuu cha Tennessee.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1932
Delavirdine

**Delavirdine** (**DLV**), inayouzwa kwa jina la chapa **Rescriptor**, ni dawa inayotumika kufubaza Virusi vya UKIMWI. Inatumika pamoja na dawa nyingine za VVU; ingawa sio tiba inayopendekezwa. Dalili zake nyingine zinaweza kujumuisha ugonjwa wa Stevens-Johnson, unene wa kupindukia na ugonjwa wa kurejesha kingamwili. Usalama wa matumizi yake katika ujauzito hauko wazi. Dawa hii ni kizuizi kisicho na nucleoside reverse transcriptase (NNRTI).

Delavirdine iliidhinishwa kwa ajili ya matumizi ya kimatibabu nchini Marekani mwaka wa 1997  lakini ilikomeshwa nchini Marekani kufikia mwaka wa 2021. Dawa hii haitumiki kwa kawaida.

## Marejeo 
Jamii:madawa
Jamii:ukimwi
Anny Robert

[thumb|Alizaliwa Anietie Robert[28 Oktoba 1990 (umri wa miaka 35)

Nigeria]]
**Anietie "Anny" Robert** (amezaliwa 28 Oktoba 1990) ni mpiga picha wa Nigeria na mkurugenzi mbunifu aliyeishi katika jimbo la Niger, Nigeria.

## Kazi 
Robert alianza kazi yake katika sanaa ya michoro kabla ya kuhamia kwenye upigaji picha mnamo mwaka 2014. Kazi yake inajumuisha picha za watu mashuhuri kama Folorunso Alakija, Burna Boy, Davido, Donald Duke, Tony Elumelu, Ice Prince na Wizkid.

Anamiliki kwa ubia StudioX, studio ya upigaji picha, kwa kushirikiana na Ari Labadi.

Kazi ya Robert kama mpiga picha imepata kutambulika, na jina lake limeorodheshwa kwenye orodha ya wapiga picha wakuu nchini Nigeria na Afrika. Kazi yake inajulikana kwa kuchunguza mawazo na uhalisia wa binadamu.

Mnamo mwaka 2020, Robert alihudumu kama jaji wa shindano la OPPO Mobile's Redefinition Photography Contest, ambapo alirekodi maisha ya vijana wa Lagos kupitia picha zake.

Zaidi ya hayo, Robert anatambulika kwa jukumu lake la kugundua na kukuza model Amaka.

## Marejeo
Jamii:wasanii wa Nigeria
Adetona Omokanye

**Adetona Omokanye** (amezaliwa Erin-Ile, jimbo la Kwara, Nigeria, 17 Julai 1990) ni mpiga picha mbunifu wa Nigeria. Kwa sasa anaishi Toronto, Kanada, akitokea Lagos, Nigeria mnamo 2020.

## Elimu 
Omokanye alihitimu na kupata Shahada ya Sayansi (Bachelor of Science) katika Sayansi ya Baharini katika Chuo Kikuu cha Lagos mwaka 2013. Baadaye aliendelea na masomo ya Uzamili (Master of Science) katika uchafuzi wa baharini na usimamizi wa mazingira katika taasisi hiyo hiyo mwaka 2017.

## Marejeo
Jamii:wasanii wa Nigeria
Neec Nonso

**Neec Nonso** (aliyezaliwa 24 Oktoba 1990) ni msanii wa Nigeria ambaye anafanya kazi katika nyanja za ukweli uliodhabitiwa (AR), upigaji picha, na utengenezaji wa filamu.

## Tuzo 
* 2023: Tuzo ya Ushauri wa Prince Claus
* 2022: Tuzo ya Picha Vantage Point, Sharjah Art Foundation
* 2019: Mapitio ya Portfolio ya Picha Lagos
* 2016: Shindano la Picha My Nigeria, Travel-next-door, Nigeria

## Maonyesho 
Neec ameshiriki katika maonyesho kadhaa ya sanaa. Hapa chini ni chaguo maalum:

### Maonyesho ya Kundi 
* A Pot of Hot Soup, Brunei Gallery/SOAS, London.
* Obscura, The World Today 18+, Metaverse.
* Young Contemporaries 2022, Rele Gallery Lagos.
* Good Things Come in Threes, Rele Gallery Los Angeles.
* Wa Na Wari, Wa Na Wari Art Space, Marekani.
* Yanga, African Artist Foundation, Lagos.

### Maonyesho ya Kibinafsi 
* Transcendental Signified, Rele Gallery

## Marejeo
Jamii:watu wa Nigeria
Bexagliflozin

**Bexagliflozin**, inayouzwa kwa jina la chapa **Brenzavvy** kati ya mengine, ni dawa inayotumika kutibu kisukari cha aina ya 2. Inatumika pamoja na lishe maalumu na mazoezi

## Marejeo 
Jamii:madawa
Joe DeForest

**Joseph John DeForest** (alizaliwa Aprili 17, 1965) ni kocha wa futiboli ya Marekani na mchezaji wa zamani. Yeye ni kocha wa safu ya nafasi ya ulinzi wa mwisho katika Chuo Kikuu cha Jimbo la North Carolina. DeForest alicheza futiboli ya chuo katika Chuo Kikuu cha Southwestern Louisiana — ambacho sasa kinajulikana kama Chuo Kikuu cha Louisiana huko Lafayette.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1965
Nora Awolowo

**Oreoluwa Racheal Awolowo** (anajulikana zaidi kwa jina la kisanii **Nora Awolowo**; alizaliwa tarehe 2 Machi 1999) ni Mnigeria mkurugenzi wa filamu, mpiga picha wa filamu, mpiga picha wa filamu za makala, mtayarishaji na mkurugenzi mbunifu. Aliteuliwa kuwania *The Future Awards Africa* katika kipengele cha Tuzo ya Filamu.

## Maisha ya awali 
Awolowo alizaliwa katika jimbo la Lagos, Nigeria, ambako ndiko alikokulia na kusoma shule ya msingi na sekondari. Baadaye alisomea shahada ya Uhasibu katika Chuo Kikuu cha Jimbo la Ekiti.

## Kazi 
Awolowo, ambaye ni mkurugenzi aliyejifundisha mwenyewe, alipata hamasa ya kuongoza filamu kupitia mafunzo ya mtandaoni.  Mwaka 2019, filamu yake fupi ya makala *Life at the Bay* ilichaguliwa kuonyeshwa katika Tamasha la Filamu la Kimataifa la Afrika (AFRIFF).  Amewahi kutayarisha na kuongoza filamu na makala zikiwemo: *Symphonies*, *Life at the Bay*, *David*, *Baby Blues* na *All Lives Matter*.

## Tuzo na uteuzi 
## Filamu alizoshiriki 
## Marejeo
Jamii:wasanii wa Nigeria
Jenevieve Aken

**Jenevieve Aken** (aliyezaliwa 1989) ni mwigizaji wa filamu ya hali halisi ya Nigeria, picha ya binafsi na mpiga picha wa mijini, inayoangazia masuala ya kitamaduni na kijamii. 

Kazi yake mara nyingi huhusu uzoefu wake binafsi na majukumu ya kijinsia, huku Aken pia akijipiga picha kama mfano katika kazi zake za kujipiga, ambazo zimeonyeshwa kwenye Lagos Photo Festival, na kwa sasa anaishi Lagos, Nigeria.

## Marejeo
Jamii:waigizaji filamu wa Nigeria
Solomon Osagie Alonge

**Chifu Solomon Osagie Alonge** (1911 – 1994) alikuwa mpiga picha aliyejifundisha na mwanzilishi wa upigaji picha kutoka Nigeria. Alonge alikuwa mpiga picha rasmi wa kwanza wa mahakama ya kifalme ya jiji la Benin, Nigeria,   na chifu katika jamii ya jumba la Iwebo.  

## Upigaji Picha 
Kazi ya Alonge inagusa kipindi cha nusu karne na inaonyesha enzi za Oba Akenzua II (1933–1978) na Oba Erediauwa (1979–2016). Alonge alipiga picha za matukio ya kisiasa na kijamii yanayohusiana na jumba la kifalme, ikiwemo wake wa kifalme na watoto wao, wageni mashuhuri na wanasiasa waliotembelea, pamoja na sherehe za kila mwaka na maadhimisho ya korti. Zaidi ya picha 3,000 za Alonge zimehifadhiwa katika Makumbusho ya Taifa ya Sanaa ya Kiafrika, *Smithsonian*.

Mtindo wake ulikuwa mchanganyiko wa vipengele vya kitamaduni na kisasa. Alonge alipiga picha za watu nje ya jengo akitumia kamera ya glasi kubwa na kipengele cha studio kilichotengenezwa kwa ndani. Akitumia tundu la mafuta, aliendeleza negati za glasi usiku na kuchapisha picha hizo kwenye karatasi ya gaslight. Akisoma vitabu vya maelekezo kutoka Kodak na Ilford, alijifunza mwenyewe kuchanganya kemikali zake na kutumia mwangaza wa jua kuendeleza picha zake. Mnamo 1940, Alonge alianza kugusa, kutoa rangi ya sepia, na kupaka rangi kwa mikono kwenye picha zake. Wakati umeme ulipofika Benin mnamo 1945, aliweza kupiga picha za studio na kuzendeleza ndani ya majengo. Kamera ya kwanza ya Alonge ilikuwa Kodak Brownie; baadaye, alitumia Rolleiflex na kamera nyingine za 35 mm, na hatimaye alitumia filamu ya kasi sana.

Picha za Alonge ziliandaliwa kwa ajili ya walengwa wake, matumizi ya nyumbani binafsi, na kwa nia yake ya kujenga kumbukumbu ya kuona. Wadau wake walichagua mavazi yao wenyewe na kujitolea kwa kamera kwa mtindo wao wa kitamaduni walioipenda.

## Marejeo
Jamii:wasanii wa Nigeria
Laolu Senbanjo

**Laolu (Olaolu) Senbanjo** (pia anajulikana kama "Laolu NYC", 1982) ni msanii wa picha, mwanamuziki, mwimbaji/mtunzi wa nyimbo na wakili wa zamani wa haki za binadamu wa Nigeria. 

## Marejeo
Jamii:wanamuziki wa Nigeria
Ada Udechukwu

**Ada Udechukwu** (alizaliwa Enugu, 1960) ni msanii na mshairi kutoka Nigeria anayehusishwa na kundi la Nsukka.

## Wasifu 
Udechukwu alizaliwa katika mji wa Enugu, uliopo kusini mashariki mwa Nigeria. Yeye ni binti wa baba wa kabila la Waigbo na mama Mmarekani 

Wakati sehemu ya kusini mashariki ya Nigeria ilipojaribu kujitenga na Nigeria na kuunda jamhuri ya Biafra, hali hii ilisababisha vita ya wenyewe kwa wenyewe iliyojulikana kama vita ya Biafra ya mwaka 1967-70. Kutokana na vita yeye pamoja na ndugu zake walikimbilia Michigan, Marekani pamoja na mama yao huku baba yao alibaki Nigeria. Walibaki Michigan mpaka mwaka 1971, mwaka baada ya vita ya Biafra kuisha. 

Alisoma chini ya mwandishi Chinua Achebe, akapata shahada ya kwanza ya lugha ya Kiingereza na fasihi katika Chuo Kikuu cha Nigeria, Nsukka. Alianza kuchora kwenye vitambaa, michoro kwenye mavazi kwa kutumia mtindo wa mstari wa kujizuia. Mwaka 1988, alianza kuchora kwenye karatasi akitumia wino na rangi za maji. Michoro hiyo ni ya binafsi zaidi kuliko kazi zake nyingine, ikiakisi juhudi zake za kusawazisha maisha ya kuwa mwanamke na msanii. Kazi zake piahhuchunguza changamoto za utambulisho wa kitamaduni na wa tamaduni mseto ndani na nje ya Afrika. Kazi zake ni mkusanyo wa The Newark Museum of Art. Udechukwu ni miongoni wasanii wachache wanawake waliohusishwa na kundi la Nsukka.

Mnamo mwaka 1997,wakati wa kilele cha utawala wa kijeshi nchini Nigeria, mumewe Obiora Udechukwu alikubali nafasi ya kufundisha katika chuo kikuu cha St Lawrence, kilichopo katika sehemu ya Kaskazini ya jimbo la New York,Marekani. Binti yao, Ijeanuli pamoja na kijana wao, Nwora wanandoa hao waliondoka Nigeria kuelekea Marekani ambako wamekuwa wakiishi tangu wakati huo.

Kama mwandishi, Ada Udechukwu ni mshairi kwa kiasi kikubwa. Pia anajulikana kama mwandishi wa hadithi fupi. Kitabu chake cha Mashiri na Michoro, *Woman,Me,* kilichapishwa na Boomerang Press mwaka 1993.Hadithi yake fupi "*Night Bus"* ilichapishwa katika toleo maalumu la hadithi za kubuni la jarida *The Atlantic(*Agosti 2006). Pia alichapisha kitabu cha watoto kinachoitwa *Herero,* mnamo mwaka 1995.

## Marejeo 
Jamii:Washairi wa Nigeria
Jamii:Waliozaliwa 1960
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waigbo
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Ron Dugans

**Ron Dugans** (alizaliwa Aprili 27, 1977) ni kocha wa futiboli ya Marekani na mchezaji wa zamani. Yeye ni kocha wa wachezaji wa kupokea mpira katika timu ya *Florida State*. Aliwahi kucheza kama mpokeaji mpana kwa misimu minne na *Cincinnati Bengals* katika ligi ya NFL.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1977
Eddie Dunn

**Edward Francis Dunn** (alizaliwa Oktoba 1, 1915 – alifariki Machi 2, 1980) alikuwa kocha wa futiboli ya Marekani. Alikuwa kocha mkuu wa futiboli katika Chuo Kikuu cha Miami kutoka mwaka 1943 hadi mwaka 1944 wakati wa *Jack Harding* alipokuwa akihudumu katika jeshi la Marekani katika Vita vya Pili vya Dunia.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1915
Jamii:Waliofariki 1980
Corey Fuller

**Corey Bushe Fuller** (alizaliwa Mei 1, 1971) ni kocha wa futiboli ya Marekani na mchezaji wa zamani. Alikuwa kocha mkuu wa mpito wa timu ya futiboli katika Chuo Kikuu cha Florida mwaka 2014. Fuller alipandishwa cheo kutoka kocha wa wachezaji wa safu ya ulinzi hadi kocha mkuu wa mpito baada ya kuwa kocha mkuu wa timu ya futiboli katika Shule ya Upili ya East Gadsden kutoka mwaka 2010 hadi mwaka 2012. Aliwahi kucheza katika ligi ya NFL kwa misimu kumi, kutoka mwaka 1995 hadi mwaka 2004, akiwa na timu za *Minnesota Vikings*, *Cleveland Browns* na *Baltimore Ravens*. Katika taaluma yake ya NFL, Fuller alicheza michezo 152, akikamata mipira 17 kwa jumla ya yadi 145 na kufunga touchdown moja.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1971
Patrick DiMarco

**Patrick Scott DiMarco** (alizaliwa Aprili 30, 1989) ni mchezaji wa zamani wa futiboli ya Marekani aliyekuwa mchezaji wa nafasi ya nyuma kamili katika ligi ya NFL. Alisainiwa awali na *San Diego Chargers* kama mchezaji huru ambaye hakuchaguliwa kwenye draft mnamo mwaka 2011. Alicheza futiboli ya chuo katika timu ya *South Carolina Gamecocks*. Pia alikuwa mwanachama wa *Kansas City Chiefs*, *Atlanta Falcons* na *Buffalo Bills*. Kwa sasa  DiMarco ni mchambuzi wa timu ya futiboli katika timu ya *South Carolina*.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1989
Hiroyasu Tsuchie

**Hiroyasu Tsuchie** (土江 寛裕, Tsuchie Hiroyasu, alizaliwa 14 Juni 1974 katika Izumo ya sasa, Shimane) ni kocha na mwanariadha mstaafu nchini Japani.

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1974
Tatsuro Yoshino

**Tatsuro Yoshino** (吉野 達郎, Yoshino Tatsurō,alizaliwa 11 Septemba 1982) ni mwanariadha mstaafu nchini Japani ambaye alishiriki katika mbio za kupokezana za mita 4 × 100 kwenye mashindano ya dunia ya mwaka 2005 akimaliza wa nane.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1982
Yuki Yamaguchi

**Yuki Yamaguchi**  (山口 有希, Yamaguchi Yūki,alizaliwa 22 Februari 1984 huko Maizuru, Kyoto) ni mwanariadha wa zamani nchini Japani ambaye alibobea katika mbio za mita 400.

Muda wake bora zaidi wa kibinafsi ulikuwa sekunde 45.18, uliofikiwa katika tamasha la kitaifa la michezo la Japan mwaka 2003 huko Fukuroi. Hii ndio rekodi ya sasa ya vijana wa Japani.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1984
Yuzo Kanemaru

**Yuzo Kanemaru** (金丸 祐三, Kanemaru Yūzō, alizaliwa 18 Septemba 1987 huko Takatsuki, Osaka) ni mwanariadha wa kiume nchini Japani ambaye Aliweka kiwango bora cha mita 400 kwenye Osaka Grand Prix ya mwaka 2009, akimaliza kwa sekunde 45.16.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1987
Dilomprizulike

**Dil-Humphrey Umezulike**, anayejulikana zaidi kwa jina la kisanii **Dilomprizulike** (amezaliwa mwaka 1960 mjini Enugu, Nigeria) ni msanii wa kisasa anayefanya kazi katika nyanja za uchongaji, maigizo ya sanaa na uchoraji, na amejipatia jina la utani *Thejunkmanfromafrika*. Alisomea sanaa katika Chuo Kikuu cha Nigeria, Nsukka, Nigeria, na ana shahada ya uzamili katika sanaa (MFA) kutoka Chuo Kikuu cha Dundee, Scotland.

Kazi zake zinahusisha kurejeleza na kubadilisha marundo ya nguo zilizochakaa na vitu vingine visivyotumika vilivyopatikana mitaani, akitengeneza usanifu wa kusimikwa na maigizo ya sanaa yanayoakisi hali ya kunyimwa haki na nafasi inayowakumba watu wengi wa Kiafrika.

Ameunda *Jumba la Makumbusho la Vitu Visivyo Kawaida* (*Junkyard Museum of Awkward Things*), mazingira ya kisanii yaliyotengenezwa kwa vitu vilivyookotwa, jijini Lagos, na pia ametengeneza toleo la jumba hilo kwa Jumba la Sanaa la Oriel Mostyn mjini Llandudno, Wales.

Dilomprizulike anaeleza kazi yake ya usanifu wa kusimikwa *Wear and Tear* kwa maneno haya:

*Wear and Tear* kama dhana inalenga kufichua vipengele vya maisha ya pamoja ya Kiafrika mijini ambavyo mara nyingi havionekani wala kuthaminiwa, lakini vina athari kubwa kwake. Hali ya kutengwa kwa Mwafrika katika jamii yake mwenyewe ni hali ya kusikitisha. Kuna mapambano ndani yake, hali ya kuishi na changamoto za ustaarabu ulioingizwa kwa nguvu. Hawezi tena kurudi kuchukua vipande vya utamaduni wa baba yake ulioharibika; wala hana vifaa vya kumwezesha kuendana na ulimwengu wa mtu mweupe.

Kuanzia mwaka 2004 hadi 2007, kazi zake zilionyeshwa katika maonyesho maarufu ya *Africa Remix* yaliyosafiri katika nchi nyingi duniani. Kituo cha kwanza cha *Africa Remix* kilikuwa katika **Museum Kunstpalast**, Düsseldorf, Ujerumani, na maeneo yaliyofuata ni **Hayward Gallery**, London, Uingereza; **Centre Pompidou**, Paris, Ufaransa; **Mori Art Museum**, Tokyo, Japani; **Moderna Museet**, Stockholm, Uswidi; na **Johannesburg Art Gallery**, Afrika Kusini.  
Alikuwa pia msanii mwanachama wa Gasworks Gallery alipokuwa akitayarisha kazi kwa ajili ya Jumba la Makumbusho la Victoria na Albert na kuwasilisha maigizo yake maarufu ya "Professor Junk" katika vituo vingi vya maonyesho hayo.

Mnamo mwaka 2010 alitengeneza kazi iliyoitwa *Busy Street* kwa Herzliya Museum of Contemporary Art nchini Israeli. Kazi hiyo, iliyotengenezwa kwa taka zilizopatikana katika eneo la karibu, ilikuwa ni tafakari juu ya jamii ya walaji nchini humo.

## Marejeo
Jamii:wasanii wa Nigeria
Jun Osakada

**Jun Osakada**  (小坂田 淳, Osakada Jun, alizaliwa 2 Aprili 1974) ni mwanariadha wa mbio za kiume nchini Japani.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1974
Mitsuhiro Sato

**Mitsuhiro Sato**  (佐藤 光浩, Satō Mitsuhiro,alizaliwa 8 Januari 1980 huko Aizuwakakamatsu, Fukushima) ni mwanariadha mstaafu nchini Japani ambaye alibobea katika mbio za mita 400.
Alimaliza wa nne katika mbio za 4 × 400 m zakupokezana kwenye Michezo ya Olimpiki ya mwaka 2004, pamoja na wachezaji wenzake Yuki Yamaguchi, Jun Osakada na Tomohiro Ito.Sato pia alishiriki katika mashindano ya dunia mnamo mwaka 2003, 2005 na 2007.Wakati wake bora zaidi wa kibinafsi ni sekunde 45.50, iliyopatikana Juni 2003 huko Yokohama.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1980
Kenji Tabata

**Kenji Tabata** (田端 健児, Tabata Kenji,alizaliwa 24 Septemba 1974) ni mwanariadha mstaafu nchini Japani ambaye alibobea katika mbio za mita 400.

Akishinda medali ya shaba kwenye mashindano ya Asia ya mwaka 1998 katika muda bora wa kazi wa sekunde 45.69. Kisha alichaguliwa kuwakilisha Asia katika mbio za 4 × 400 za kupokezana vijiti kwenye Kombe la dunia la IAAF la mwaka 1998,akimaliza wa sita  na wachezaji wenzake Ibrahim Ismail Faraj, Sugath Tillakaratne na mwanariadha mwenzake wa Japani Masayoshi Kan.

Tabata pia alishiriki katika mashindano mawili ya dunia ya mwaka (1999 na 2001) pamoja na Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto mwaka 2000 ambapo alishindwa kufika raundi ya mwisho.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1974
Anthony Gaitor

**Anthony Gaitor** (alizaliwa Oktoba 9, 1988) ni mchezaji wa zamani wa futiboli ya Marekani aliyekuwa mchezaji wa pembeni wa safu ya ulinzi na aliyecheza katika ligi ya NFL na ligi ya CFL. Alichaguliwa na *Tampa Bay Buccaneers* katika raundi ya saba ya ligi ya  NFL mwaka 2011. Alicheza futiboli ya chuo katika Jimbo la Florida.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1988
Seiji Inagaki

**Seiji Inagaki**(稲垣誠司, Inagaki Seiji,alizaliwa 28 Aprili 1973) ni mwanariadha mstaafu nchini Japani ambaye alibobea katika mbio za mita 400 kuruka viunzi.
Alishinda medali za shaba katika mbio zakpokezana ya mita 4 × 400 katika matoleo mawili ya mashindano ya ndani ya dunia ya mwaka 1993 na wachezaji wenzake Masayoshi Kan, Yoshihiko Saito na Hiroyuki Hayashi mwaka 1995 na Kan, Hayashi na Tomonari Ono. Alishiriki pia katika hafla hiyo hiyo kwenye mashindano ya dunia ya 1997 bila kufika fainali.

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1973
Hiroyuki Hayashi

**Hiroyuki Hayashi** (林 弘幸, Hayashi Hiroyuki, alizaliwa 5 Septemba 1973) ni mwanariadha mstaafu nchini Japani ambaye alibobea katika mbio za mita 400.
Akishinda medali za shaba katika mbio za kupokezana za mita 4 × 400 katika matoleo mawili ya mashindano ya ndani ya dunia,mwaka 1993 na wachezaji wenzake Masayoshi Kan, Seiji Inagaki na Yoshihiko Saito na mwaka 1995  Kan, Inagaki na Tomonari Ono.Pia alishiriki katika tukio lile lile katika mashindano ya ddunia ya mwaka 1997 bila kufika fainali.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1973
Yoshihiko Saito

**Yoshihiko Saito**  (斎藤 嘉彦, Saitō Yoshihiko, alizaliwa 12 Februari 1972 huko Tomioka, Gunma) ni mwanariadha mstaafu nchini Japani ambaye alibobea katika mbio za mita 400 kuruka viunzi. Alikuwa Mwaasia wa kwanza kukimbia chini ya sekunde 49 katika tukio hilo.

Wakati wake bora wa kibinafsi wa sekunde 48.64, uliopatikana mnamo Oktoba 1998 huko Kumamoto, ni mmiliki wa zamani wa rekodi katika bara la Asia. Rekodi ya Asia kwa sasa ni ya Hadi Soua'an Al-Somaily yenye sekunde 47.53 na rekodi ya Japani ya Dai Tamesue. 
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1972
Yahiko Mishima

**Yahiko Mishima** (三島 弥彦, *Mishima Yahiko*, Februari 23, 1886 - Februari 1, 1954) alikuwa mwanariadha wa Japani ambaye alishiriki katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto mwaka 1912.  Pamoja na mwanariadha wa marathon Shizo Kanakuri alikuwa mshindani wa kwanza wa Michezo ya Olimpiki wa Japani.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Yoshinori Sakai

thumbnail|right|200px|Yoshinori Sakai
**Yoshinori Sakai** (坂井 義則, *Sakai Yoshinori*,Agosti 6, 1945 - Septemba 10, 2014) alikuwa mshika mwenge wa Olimpiki ambaye aliwasha sufuria kwenye Michezo ya Olimpiki ya  Majira ya joto mwaka 1964 huko Tokyo.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Shambulio la hofu

**Shambulio la hofu** ni kipindi cha ghafla cha hofu kali ambacho kinaweza kujumuisha mapigo ya moyo, kutokwa na jasho, kutetemeka, kupumua kwa shida, kufa ganzi, au kuhisi kwamba kitu kibaya kitatokea.   Kiwango cha juu cha dalili hutokea ndani ya dakika.  Kunaweza kuwa na hofu ya kupoteza udhibiti au maumivu ya kifua.  

Mashambulio ya hofu yanaweza kutokana na matatizo kadhaa ikiwa ni pamoja na ugonjwa wa hofu, ugonjwa wa wasiwasi wa kijamii, tatizo la kiakili linalotokana na kiwewe, ugonjwa wa matumizi ya madawa ya kulevya, huzuni ya kudumu, na matatizo ya matibabu.  Yanaweza kuanzishwa au kutokea bila kutarajia.  Mafunzo ya kupumua na mbinu za kupumzika za misuli zinaweza pia kusaidia.  Wale walioathirika wako katika hatari kubwa ya kujiua . 

Huko Ulaya takriban 3% ya watu hupatwa na mshtuko wa hofu katika mwaka fulani wakati huko Marekani huathiri karibu 11%.  Ni kawaida zaidi kwa wanawake kuliko wanaume.  Mara nyingi huanza wakati wa ubalehe au utu uzima wa mapema.  Watoto na wazee huathirika sana. 

## Marejeo 
Jamii:saikolojia
Doug Gabriel

**Douglas Gabriel** (alizaliwa Agosti 27, 1980) ni mchezaji wa zamani wa futiboli ya Marekani wa kulipwa aliyekuwa mpokeaji mpana. Alichaguliwa na *Oakland Raiders* katika raundi ya tano ya ligi ya NFL mwaka 2003. Alicheza futiboli ya chuo katika timu ya UCF.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1980
Yoshihiro Horigome

**Yoshihiro Horigome** (堀籠 佳宏, *Horigome Yoshihiro*,alizaliwa 2 Januari 1981) ni mwanariadha mstaafu nchini Japani ambaye alibobea katika mbio za mita 400.

Wakati wake bora zaidi wa kibinafsi ni sekunde 45.77, iliyofikiwa mnamo Septemba 2006 huko Yokohama.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1981
Ugonjwa wa mshtuko wa sumu

**Ugonjwa wa mshtuko wa sumu** (kwa Kiingereza: *Toxic shock syndrome, TSS*) ni hali inayosababishwa na sumu za bakteria. Ugonjwa wa mshtuko wa sumu wa Streptococcal wakati mwingine unajulikana kama ugonjwa unaofanana na mshtuko wa sumu (TSLS). Haja ya kuondolewa kwa haraka kwa tishu zilizoambukizwa kupitia upasuaji kwa wale waliougua kutokana maambukizi ya streptococcal, ingawa inapendekezwa sana, haina ushahidi wa kutosha wa kuiunga mkono. Watu wengine hupendekeza kuchelewesha mchakato wa uondoaji wa tishu zilizoambukizwa kwa njia ya upasuaji. Hatari ya jumla ya kifo kutokea kutokana na ugonjwa wa streptococcal ni takribani asilimia 50%, na asilimia 5% kutokana na ugonjwa wa staphylococcal. Kifo kinaweza kutokea ndani ya siku 2.

Nchini Marekani ugonjwa wa streptococcal TSS hutokea kwa takriban watu 3 kati ya watu 100,000 kwa mwaka na ugonjwa wa staphylococcal TSS kwa takriban 0.5 kati ya watu 100,000 kwa mwaka. Ugonjwa huo hutokea zaidi zaidi katika nchi zinazoendelea kukua. Ugonjwa huu ulielezewa kwa mara ya kwanza mwaka wa 1927. Kwa sababu ya kuhusishwa kwake na tamponi zenye uwezo mkubwa sana wa kufyonza damu, bidhaa hizi ziliacha kuuzwa.

## Tanbihi
Jamii:Magonjwa ya bakteria
Skoliosisi

**Skoliosisi** ni hali ya kimatibabu ambapo uti wa mgongo wa mtu una mkunjo unaojipinda upande wa nje. Mkunjo huo kwa kawaida huwa na umbo la herufi "S" au "C" katika viwango vitatu. Katika viwango vingine, kiwango cha mkunjo huwa haubadiliki, ilhali kwa vingine, huongezeka kadri muda unavyosonga. Skoliosisi ya kiwango kidogo kwa kawaida haisababishi matatizo yoyote, lakini katika hali ambapo ni kali inaweza kutatiza hali ya upumuaji. Kwa kawaida, hakuna maumivu.

Visababishi vya visa vingi havijulikani, lakini inaaminika kuhusisha mchanganyiko wa sababu za kijeni na kimazingira. Yanaweza kufanywa peke yake au pamoja na matibabu mengine kama vile ufungwaji wa vyuma.  Ushahidi unaosema kwamba urekebishaji wa maungo (chiropractic manipulation), virutubisho vya lishe au mazoezi yanaweza kuzuia hali kuzorota zaidi ni dhaifu. Hata hivyo, mazoezi bado yanapendekezwa kwa sababu ya faida zake zingine za kiafya. Mara nyingi hutokea kwa watu wa kati ya umri wa miaka 10 na 20.

## Marejeo 
Jamii:magonjwa
Sokari Douglas Camp

**Sokari Douglas Camp** CBE (alizaliwa Nigeria, 1958) ni msanii mwenye makazi yake London ambaye amekuwa na maonyesho duniani kote na alikuwa mpokeaji wa bursary kutoka kwa wakfu wa Henry Moore. 

### Maisha binafsi 
Camp ameolewa na mbunifu Alan Camp na ameishi London kwa miaka mingi.

## Tuzo 
* 1981: Tuzo ya *Amy Sadur Friedlander*
* 1982: Tuzo la *Saatchi & Saatchi*
* 1983: Ufadhili wa *Princess of Wales* na ruzuku ya Henry Moore Foundation
* 2000: Ruzuku ya Jumuiya ya Madola
* 2005: *Commander of the Order of the British Empire* (CBE)
* 2006: Mshirika Heshima wa *University of the Arts London*
* 2008: Gavana, *University of the Arts*
* 2017: Ushirika wa Heshima wa *SOAS, University of London*

## Maonyesho ya pekee (kabla ya 1996) 
* *Sokari Douglas Camp: Alali,* Ikon Gallery, Birmingham (1985)
* *Echoes of the Kalabari: sculpture by Sokari Douglas Camp,* National Museum of African Art, (The Smithsonian Institution) Washington (1988)  Kipande cha udongo cha 2009 kilionyeshwa katika *Yorkshire Sculpture Park* mwaka 2013 kama sehemu ya *Sculpture Series Heads – Contributors to British Sculpture*.

Picha arobaini na moja zilizopigwa na Phil Polglaze katika South London Art Gallery tarehe 8 Septemba 1988 wakati wa ufunguzi wa maonyesho binafsi *Influences: The Art of Sokari Douglas Camp, Keith Piper, Lubaina Himid, Simone Alexander, Joseph Olubo, Brenda Agard.* Baadhi ya picha hizo zinaonyesha wasanii na kazi zao, akiwemo Douglas Camp.

## Marejeo 
Jamii:wasanii wa Nigeria
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1958
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Enrico Feroci

**Enrico Feroci** (alizaliwa 27 Agosti 1940) ni kiongozi wa Kanisa Katoliki nchini Italia, ambaye kwa sasa anatumikia kama kardinali kasisi wa parokia ya Madhabahu ya Mama Yetu wa Upendo wa Kimungu huko Roma, Italia. 

Amehudumu katika Jimbo Kuu la Roma katika majukumu mbalimbali ya kichungaji na kuchangia katika usimamizi wa jimbo hilo. Kuanzia mwaka 2009 hadi 2017, aliongoza tawi la jimbo hilo la Caritas, shirika linalosimamia huduma za kijamii na mipango ya misaada.

Papa Fransisko alimpa hadhi ya kuwa kardinali tarehe 28 Novemba 2020. Kabla ya hafla hiyo ya kuwa kardinali, alipokea uaskofu tarehe 15 Novemba.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1940
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Makardinali
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Fernando Filoni

**Fernando Filoni** (alizaliwa 15 Aprili 1946) ni kardinali wa Italia katika Kanisa Katoliki ambaye anatumikia kama Mkuu wa Orodha ya Wapandafarasi wa Kaburi Takatifu. Aliwahi kuwa Mkuu wa Idara ya Uinjilishaji wa Mataifa kuanzia mwaka 2011 hadi 2019. Yeye ni mtaalamu wa masuala ya China na Mashariki ya Kati.

## Elimu na kazi  ya kidiplomasia 
Filoni alizaliwa Manduria, karibu na Taranto, Italia. Aliingia seminari na kupata shahada za uzamivu katika Falsafa na Sheria za Kanisa kutoka Chuo Kikuu cha Kipapa cha Laterano. Alipadrishwa tarehe 3 Julai 1970. Alihudumu katika Balozi wa Papa nchini Sri Lanka kuanzia mwaka 1981 hadi 1983, Iran kutoka 1983 hadi 1985, Brazil kuanzia 1989 hadi 1992, na Ufilipino kuanzia 1992 hadi 2000. Ingawa kirasmi alikuwa amepangiwa katika Ubalozi wa Kipapa nchini Ufilipino, alikuwa na makazi Hong Kong. Wakati huu, Askofu Mkuu Filoni alikuwa daraja la mawasiliano la Papa Yohane Paulo II kwa maaskofu wa China, wa makanisa rasmi na yasiyo rasmi, kwa lengo la kuwapatanisha na Ukulu mtakatifu wa Vatikani.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1946
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:Makardinali
Young Gypsy Woman

Mchoro wa **Msichana Mdogo Mgipsi** ni kazi ya Kārlis Hūns kutoka mwaka 1870. Unapatikana katika Makumbusho ya Kitaifa ya Sanaa ya Latvia.

## Mwanzo 
Mchoro huu uliundwa katika majira ya kiangazi ya mwaka 1870, wakati Hūns aliposhiriki kwenye salon ya Paris, na baadaye akaenda Normandy kisha Ubelgiji, ambako mchoro huu uliundwa.

## Marejeo 
Jamii:Michoro
Mauro Piacenza

**Mauro Piacenza** (alizaliwa 15 Septemba 1944) ni kiongozi wa kidini wa Italia katika Kanisa Katoliki. 

Akiwa kardinali tangu mwaka 2010, alihudumu kama Mtoamsamaha Mkuu wa Idara ya Msamaha wa Kitume kutoka mwaka 2013 hadi 2024. Alikuwa Mkuu wa Idara ya Makleri kuanzia tarehe 7 Oktoba 2010 hadi 21 Septemba 2013, ambapo hapo awali alikuwa Katibu tangu 2007. Katika idara hiyo, Papa Benedikto XVI, kulingana na ripoti moja, alithamini "ufanisi wake na uelewa wake wa kina wa jinsi idara hiyo ilivyofanya kazi na matatizo yake" pamoja na "msimamo wake wa kihafidhina katika mawazo ya kikanisa."

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1944
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Makardinali
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Silvano Piovanelli

**Ilvano Piovanelli** (21 Februari 1924 – 9 Julai 2016) alikuwa kardinali wa Italia katika Kanisa Katoliki. Alihudumu kama Askofu Mkuu wa Firenze kuanzia mwaka 1983 hadi 2001, na alipewa hadhi ya ukardinali mwaka 1985.

## Wasifu 
Silvano Piovanelli alizaliwa Borgo San Lorenzo, katika jimbo la Firenze, tarehe 21 Februari 1924. Alisoma katika seminari ya Firenze kuanzia mwaka 1935 hadi 1947, na alipadrishwa na Kardinali Elia Dalla Costa tarehe 13 Julai 1947.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1924
Jamii:Waliofariki 2016
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:makardinali
Jimoh Aliu

**Jimoh Aliu** (pia anajulikana kama Aworo, 11 Novemba 1939 - 17 Septemba 2020) alikuwa mwigizaji, mchongaji wa sanamu, mwandishi wa filamu, mwandishi wa tamthilia na mwongozaji wa Nigeria.
## Maisha ya Awali 
Alizaliwa tarehe 11 Novemba 1939 huko Okemesi, mji uliopo katika Ekiti State, kusini-magharibi mwa Nigeria.

Baba yake, Aliu Fakoya, alikuwa mchungaji wa Ifa aliyechoka kutoka Oke-Imesi, ilhali mama yake alitokea Iloro-Ekiti.

## Marejeo
Jamii:waigizaji filamu wa Nigeria
Tom Wills portrait

thumb|Tom Wills portrait
Mwaka 1870, msanii wa Kiirish kutoka Australia, William Handcock, alikamilisha **Picha ya** **Tom Wills**, mchezaji mashuhuri zaidi wa kriketi wa Australia katikati ya karne ya 19 na mmoja wa waanzilishi wakuu wa mpira wa miguu wa sheria za Australia. Haijulikani nani aliyeagiza kazi hiyo au ilihifadhiwa wapi baada ya kukamilika, lakini mwaka 1923 ilipatikana na Klabu ya Kriketi ya Melbourne kupitia katibu wake wa wakati huo, bingwa wa kriketi ya Test, Hugh Trumble.

Picha ya Handcock ndiyo mchoro unaojulikana zaidi wa Wills na kwa sasa inaonyeshwa katika Jumba la Makumbusho ya Michezo ya Taifa.

## Historia 
Tom Wills anatambuliwa kama nyota wa kwanza wa michezo mingi wa Australia, kwa sababu alitawala kriketi na alikuwa kichocheo mkuu nyuma ya mchezo wa mpira wa miguu wa sheria za Australia.

## Marejeo 
Jamii:michoro
Hexachlorophene

**Hexachlorophene**, pia inajulikana kama **pHisoHex**, ni dawa ya kuua vimelea vya magonjwa (antiseptic) ambayo ilitumiwa na wafanyikazi wa afya kusafisha mikono yao kabla ya upasuaji. Kabla ya miaka ya 1970, ilitumika pia kuosha watoto wachanga. Dawa hii inatumika kwa ngozi. Nchini Marekani, chupa ya mililita 150 ya myeyusho wa 3% iligharimu karibu dola 36 za Marekani. Baadaye, ilikomeshwa nchini Marekani na nchi zingine nyingi.

## Marejeo 
Jamii:madawa
Cangrelor

**Cangrelor**, inayouzwa kwa jina la chapa **Kengreal** miongoni mwa mengine, ni dawa inayotumiwa kwa wale wanaopitia tiba ya kupenya mishipa ya moyo iliyoziba kupitia ngozi (percutaneous coronary intervention) ili kuzuia kuganda kwa damu. Dawa hii inatumika pamoja na aspirini

Madhara yake ya kawaida ni pamoja na kutokwa na damu na upungufu wa kupumua. Kiasi hiki nchini Marekani kinagharimu takriban dola 830 za Marekani.

## Marejeo 
Jamii:madawa