Emily Murphy

**Emily Murphy** (alizaliwa **Emily Gowan Ferguson**; 14 Machi 1868 – 26 Oktoba 1933) alikuwa mtetezi wa haki za wanawake na mwandishi kutoka Kanada. Mnamo 1916, alikua mwanamke wa kwanza kuwa hakimu nchini Kanada na wa tano katika Milki ya Uingereza, baada ya Elizabeth Webb Nicholls, Jane Price, E. Cullen, na Cecilia Dixon wa Australia (wote waliteuliwa mnamo 1915). Anajulikana sana kwa mchango wake katika harakati za haki za wanawake nchini Kanada, hasa kuhusu swali la ikiwa wanawake walihesabiwa kama "watu" chini ya sheria ya Kanada.

Murphy ni mmoja wa kundi la wanawake waliotajwa kama *"The Famous Five"* au *"The Valiant Five"*, akishirikiana na Henrietta Muir Edwards, Nellie McClung, Louise McKinney, na Irene Parlby. Mnamo 1927, kundi hili liliwasilisha kesi ya *"Persons Case"*, wakipinga tafsiri ya kisheria iliyosema kuwa wanawake hawakuwa *"watu wenye sifa"* kwa ajili ya kushika nafasi katika Seneti ya Kanada. Mahakama Kuu ya Kanada ilikataa madai yao, ikihitimisha kuwa wanawake hawakuhesabiwa kama *watu* kwa mujibu wa sheria za wakati huo. Hata hivyo, walikata rufaa kwa *Judicial Committee of the British Privy Council*, ambayo ilikuwa mahakama ya juu zaidi kwa Kanada wakati huo, na hatimaye walishinda kesi yao mnamo 1929, ushindi ambao ulikuwa hatua muhimu katika harakati za haki za wanawake nchini Kanada.

Pamoja na mchango wake katika usawa wa kijinsia, Murphy amekosolewa kwa baadhi ya kazi zake za baadaye, hususan kwa nafasi yake katika utekelezaji wa *Sexual Sterilization Act of Alberta*, ambayo iliidhinisha upasuaji wa kulazimishwa wa uzazi kwa watu waliodhaniwa kuwa na matatizo ya akili. Pia alihusishwa na kauli zenye ubaguzi wa rangi dhidi ya wahamiaji, hasa Wachina, akiwatuhumu kwa kueneza madawa ya kulevya na kuhatarisha jamii ya wazungu wa Kanada. Katika kitabu chake *The Black Candle*, aliandika:

*"Ni vigumu kuamini kuwa muuzaji wa Kichina wa dawa za kulevya ana dhamira ya makusudi ya kuangamiza jamii ya wazungu, lakini anaweza kuwa chombo chenye nguvu mikononi mwa wakuu wake kufanikisha jambo hilo, ingawa lengo lake linaweza kuwa tamaa ya faida tu."*

Mchango wake kwa haki za wanawake hauwezi kupuuzwa, lakini maoni yake yenye ubaguzi wa rangi yameathiri sifa yake kwa muktadha wa kihistoria wa sasa.

Emily Murphy alizaliwa Cookstown, Ontario, akiwa mtoto wa tatu wa Isaac Ferguson na Emily Gowan. Baba yake, Isaac Ferguson, alikuwa mfanyabiashara aliyefanikiwa na mmiliki wa mali. Utotoni, Murphy mara nyingi alijiunga na kaka zake wawili wakubwa, Thomas na Gowan, katika michezo na shughuli zao; baba yao aliunga mkono tabia hii na mara nyingi aliwafanya watoto wake wa kiume na wa kike washirikiane majukumu kwa usawa.

Murphy alikua chini ya ushawishi wa babu yake wa upande wa mama, Ogle R. Gowan, mwanasiasa aliyefanikisha kuanzishwa kwa tawi la *Orange Order* katika eneo hilo mnamo 1830. Pia alikuwa na wajomba wawili waliokuwa watu mashuhuri: mmoja alikuwa jaji wa Mahakama Kuu na mwingine alikuwa seneta. Kaka yake pia alikua wakili na mmoja wa majaji wa Mahakama Kuu. Mjomba wake mwingine, Thomas Roberts Ferguson, alikuwa Mbunge (MP) na pia alikuwa na uhusiano wa kifamilia na James Robert Gowan, aliyekuwa wakili, jaji, na seneta.

Murphy alinufaika na wazazi waliounga mkono elimu rasmi kwa binti zao. Alisoma katika *Bishop Strachan School*, shule ya kifahari ya kibinafsi ya Anglikana kwa wasichana huko Toronto. Akiwa shuleni hapo, alipata rafiki aliyemtambulisha kwa mume wake wa baadaye, Arthur Murphy, aliyekuwa na umri wa miaka 11 zaidi yake.

Mnamo 1887, walifunga ndoa na wakabarikiwa na mabinti wanne: Madeleine, Evelyn, Doris, na Kathleen. Hata hivyo, Doris alifariki dunia. Baada ya kifo cha Doris, familia iliamua kuhama na kujaribu maisha katika mazingira mapya. Mnamo 1903, walihamia magharibi, katika Swan River, Manitoba, na baadaye mwaka 1907, walihamia Edmonton, Alberta.}

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1868
Jamii:Waliofariki 1933
Jamii:waandishi wa Kanada
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania