Ursula Franklin

**Ursula Martius Franklin** CC OOnt FRSC (16 Septemba 1921 – 22 Julai 2016) alikuwa mtaalamu wa madini wa Kanada, mwanaharakati, mwanafizikia wa utafiti, mwandishi, na mwalimu ambaye alifundisha katika Chuo Kikuu cha Toronto kwa zaidi ya miaka 40. Franklin anajulikana zaidi kwa maandishi yake juu ya athari za kisiasa na kijamii za teknolojia. Alikuwa mwandishi wa "*The Real World of Technology*," ambayo inategemea Mihadhara yake ya Massey ya 1989; "The Ursula Franklin Reader: Pacifism as a Map," mkusanyiko wa karatasi zake, mahojiano, na mazungumzo; na "Ursula Franklin Speaks: Thoughts and Afterthoughts," iliyo na hotuba zake 22 na mahojiano matano kati ya 1986 na 2012. Franklin alikuwa Quaker anayefuata na alifanya kazi kwa bidii kwa niaba ya sababu za wapenda amani na za kifeministi. Aliandika na kuzungumza sana juu ya ubatili wa vita na uhusiano kati ya amani na haki ya kijamii. Franklin alipokea tuzo na heshima nyingi, ikiwa ni pamoja na Tuzo ya Gavana Mkuu kwa Ukumbusho wa Kesi ya Watu kwa ajili ya kukuza usawa wa wasichana na wanawake nchini Kanada na Medali ya Amani ya Pearson kwa kazi yake katika kuendeleza haki za binadamu. Mnamo 2012, aliingizwa katika Jumba la Umaarufu la Sayansi na Uhandisi la Kanada. Shule ya upili ya Toronto, Ursula Franklin Academy, pamoja na Mtaa wa Ursula Franklin kwenye kampasi ya Chuo Kikuu cha Toronto, vimepewa jina lake kwa heshima yake.

Kwa Franklin, teknolojia ilikuwa zaidi ya mashine, vifaa au vipitishi vya elektroniki. Ilikuwa mfumo wa kina unaojumuisha mbinu, taratibu, shirika, "na zaidi ya yote, mawazo." Alitofautisha kati ya teknolojia za jumla zinazotumiwa na wafanyakazi wa ufundi au mafundi na zile za maagizo zinazohusishwa na mgawanyo wa kazi katika uzalishaji wa kiwango kikubwa. Teknolojia za jumla huruhusu mafundi kudhibiti kazi yao wenyewe kutoka mwanzo hadi mwisho. Teknolojia za maagizo hupanga kazi kama mfuatano wa hatua zinazohitaji usimamizi wa wakubwa au wasimamizi. Franklin alisema kuwa utawala wa teknolojia za maagizo katika jamii ya kisasa hukatisha tamaa fikra za kina na kukuza "utamaduni wa kufuata."

Kwa wengine, Franklin ni wa mila ya kiakili ya Harold Innis na Jacques Ellul ambao wanaonya juu ya tabia ya teknolojia ya kukandamiza uhuru na kuhatarisha ustaarabu. Franklin mwenyewe alikubali deni lake kwa Ellul pamoja na wafikiria wengine kadhaa wakiwemo Lewis Mumford, C. B. Macpherson, E. F. Schumacher, na Vandana Shiva. Alitambua kuwa orodha hii ilikuwa na wanawake wachache. Mbali na falsafa ya teknolojia, aliamini kuwa sayansi "ilikuwa imepungukiwa sana kwa sababu wanawake wanakatishwa tamaa kushiriki katika uchunguzi wa maarifa."

Ursula Maria Martius alizaliwa Munich, Ujerumani tarehe 16 Septemba 1921. Mama yake Ilse Maria Martius (née Sperling), mwanahistoria wa sanaa, alikuwa Myahudi, na baba yake, Albrecht Martius, mtaalamu wa ethnografia, alitoka katika familia ya zamani ya Waprotestanti wa Ujerumani. Franklin aliwahi kusema kuwa baba yake alikuwa "Mtaalamu wa Afrika." Kwa sababu ya mateso ya Wanazi dhidi ya Wayahudi, wazazi wake walijaribu kumudu peleka mtoto wao wa pekee shuleni Uingereza wakati Vita vya Pili vya Dunia vilipozuka, lakini Waingereza walikataa kutoa visa ya mwanafunzi kwa mtu yeyote chini ya miaka 18. Ursula alisoma kemia na fizikia katika Chuo Kikuu cha Berlin hadi alipofukuzwa na Wanazi. Wazazi wake waliwekwa katika kambi za mateso wakati Franklin mwenyewe alipelekwa katika kambi ya kazi za kulazimishwa na akarekebisha majengo yaliyoharibiwa na mabomu. Familia ilinusurika Holocaust na kuungana tena huko Berlin baada ya vita.

## Kazi 
Franklin aliamua kusoma sayansi kwa sababu alienda shule wakati ambapo ufundishaji wa historia ulikuwa umekaguliwa. "Nakumbuka raha ya kweli ya siri," alimwambia mhojiwa miaka mingi baadaye, "kwamba hakukuwa na neno la mamlaka ambalo lingeweza kubadilisha ama sheria za fizikia au mwenendo wa hesabu." Mnamo 1948, Franklin alipokea PhD yake katika fizikia ya majaribio katika Technische Universität Berlin. Alianza kutafuta fursa za kuondoka Ujerumani baada ya kutambua kwamba hakukuwa na nafasi huko kwa mtu aliyepinga kabisa militarism na ukandamizaji. Franklin alihamia Kanada baada ya kupewa ushirika wa baada ya udaktari wa Lady Davis katika Chuo Kikuu cha Toronto mnamo 1949. Kisha akafanya kazi kwa miaka 15 (kutoka 1952 hadi 1967) kama mtafiti wa kwanza na kisha kama mwanasayansi mkuu wa utafiti katika Ontario Research Foundation. Mnamo 1967, Franklin alikua mtafiti na profesa msaidizi katika Idara ya Metallurgy na Sayansi ya Vifaa, iliyoko katika Kitivo cha Uhandisi cha Chuo Kikuu cha Toronto ambapo alikuwa mtaalamu katika metallurgy na sayansi ya vifaa. Alipandishwa cheo kuwa profesa kamili mnamo 1973 na akapewa jina la Profesa wa Chuo Kikuu mnamo 1984, akiwa profesa wa kwanza wa kike kupokea heshima ya juu zaidi ya chuo kikuu. Aliteuliwa profesa emerita mnamo 1987, jina ambalo alishikilia hadi kifo chake. Alihudumu kama mkurugenzi wa Programu ya Masomo ya Makumbusho ya chuo kikuu kutoka 1987 hadi 1989, alitajwa kuwa Mshirika wa Taasisi ya Ontario ya Masomo katika Elimu mnamo 1988, na Mshirika Mkuu wa Chuo cha Massey mnamo 1989.

## Marejeo 
Jamii:Wanaharakati wa Kanada
Jamii:Waandishi wa Kanada
Jamii:Waliozaliwa 1921
Jamii:Waliofariki 2016
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania