open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dachstein

right|thumb|Safu ya milima Dachstein, upande wa Kaskazini-Magharibi
'''''' ni mlima wa Alpi katika nchi ya Austria (Ulaya).

Urefu wake ni mita 2,997 juu ya usawa wa bahari.

## Tazama pia
* Orodha ya milima
* Orodha ya milima ya Alpi

Jamii:Milima ya Austria
Jamii:Milima ya Ulaya
Jamii:Alpi
The Kid

link=Picha:Chaplin%20The%20Kid%20edit.jpg|thumb|Chaplin kwenye The Kid
**The Kid** ni filamu ya mwaka 1921 ya Marekani ambayo ni vichekesho vya kimya iliyoandikwa, ikiongozwa na Charlie Chaplin na matukio na Jackie Coogan.

Jamii:Filamu za 1921
Triglav

thumbnail|right|200px|Mlima Triglav 

'''''' ni mlima wa Alpi katika nchi ya Slovenia (Ulaya).

Urefu wake ni mita 2,864 juu ya usawa wa bahari, hivyo unazidi milima yote ya nchi hiyo.

## Tazama pia
* Orodha ya milima
* Orodha ya milima ya Alpi

Jamii:Milima ya Slovenia
Jamii:Milima ya Ulaya
Jamii:Alpi
Speedy Gonzales

**Speedy Gonzalez** ni katuni katika mfululizo wa Warner Brothers Looney Tunes na  Merrie Melodies Series. 

Yeye ameigiza kama "Panya mwenye kasi kuliko wote Mexico" na sifa yake kubwa kuwa na uwezo wa kukimbia haraka sana, akizungumza lafudhi ya Kimexico kilichotukuzwa sana na pia kuongea Kihispania. 

Kawaida anavaa sombrero (kofia ya Kimexico) ya njano, shati nyeupe na suruali (ambayo ilikuwa vazi la jadi ambalo huvaliwa na wanaume na wavulana wa vijijini huko Mexico), na kitambaa chekundu, sawa na mavazi ya baadhi ya jadi ya Mexico.

Jamii:Filamu
Jamii:Katuni
Ubarikio

**Ubarikio** ni ibada ya Mkristo kuombewa na askofu au mchungaji wa Kiprotestanti ili kupokea vipaji vya Roho Mtakatifu. Unafanana na Kipaimara, ila si sakramenti.

Jamii:Liturujia
Jamii:Roho Mtakatifu
Jamii:Uprotestanti
Ubinafsi

cha Max Stirner kilichochorwa na Friedrich Engels. Stirner alisifu sana ubinafsi.]]
**Ubinafsi** (kwa Kiingereza "individualism") ni tabia ya kujipendea mno hata kutojali wengine na shida zao. Kwa tafsiri chanya zaidi ni mazoea ya kutotegemea wengine na kujifuatilia maishani.

Tabia hiyo imeanza kushika duniani baada ya maendeleo makubwa ya kiuchumi ambayo yalileta hali ya maisha ambapo watu hawakutegemeana sana. 

Bila shaka ubinafsi umesaidia watu kufikiria wenyewe na labda ulichangia utendaji. Lakini pia imeleta matatizo mengi katika maisha ya jamii zote, kuanzia familia, ikizuia uenezi wa mapendo hata kuonekana kama choyo. Kwa sababu hiyo inapingwa na maadili na dini mbalimbali, hasa Ukristo.

Hata hivyo katika historia imepewa sifa na wanafalsafa na wanasiasa kadhaa. Hasa katika ustaarabu wa magharibi, wanafalsafa walisifia ubinafsi kama tunu kuu ya utamaduni wao. Hasa katika karne ya 17 mpaka ya 19, watu walishikilia ubinafsi kwenye enzi ya "falsafa ya Mwangaza".

Siku hizi nchi za magharibi zinaelezewa kama zile zenye ubinafsi zaidi. Inasemekana mara kwa mara ya kwamba watu wa magharibi wana huzuni zaidi hata mpaka mataifa hayo yanajaribu kushugulikia watu wao wasisikie upweke ama wasifikirie kujiua.

## Marejeo
* Albrecht, James M. (2012) *Reconstructing Individualism : A Pragmatic Tradition from Emerson to Ellison*. Fordham University Press.
* 
* Dewey, John. (1930). *Individualism Old and New*.
* 
* Gagnier, Regenia. (2010). *Individualism, Decadence and Globalization: On the Relationship of Part to Whole, 1859–1920*. Palgrave Macmillan.
* 
* 
* Meiksins Wood, Ellen. (1972). *Mind and Politics: An Approach to the Meaning of Liberal and Socialist Individualism*. University of California Press. 
* 
* Shanahan, Daniel. (1991) *Toward a Genealogy of Individualism*. Amherst, MA: University of Massachusetts Press. .
* Watt, Ian. (1996) *Myths of Modern Individualism.* Cambridge: Cambridge University Press. .
* Barzilai, Gad. (2003). *Communities and Law.* Ann Arbor: University of Michigan Press. .
* Fruehwald, Edwin, "A Biological Basis of Rights", 19 *Southern California Interdisciplinary Law Journal* 195 (2010).

Jamii:Saikolojia
Jamii:Maadili
Jamii:Falsafa
Jamii:Siasa
The Flash

thumb|Lebo ya televisheni ya The Flash
**The Flash** ni mfululizo wa televisheni ya Marekani zilizotengenezwa na Greg Berlanti, Andrew Kreisberg, na Geoff Johns, inaonyeshwa kwenye kituo cha televisheni cha The CW. Imetengenezwa na jumuia ya DC , Barry Allen / Flash, ambaye ni mpiganaji wa uhalifu na uwezo wa kukimbia kwa kasi. 

Mfululizo ifuatavyo Allen, ameigiza kama Grant Gustin, mchunguzi wa eneo wa uhalifu ambao anapata nguvu za ajabu ambazo ni za kukimbia kwa kasi, ambayo anatumia kupambana na wahalifu, ikiwa ni pamoja na wengine ambao pia walipata nguvu za ajabu. Pamoja na hayo kimekuwa kipindi chenye mafundisho juu ya kutenda mema.

Jamii:Filamu za Marekani
Ujuzilio

ya Wamandayo huko Nasiriya, Iraq.]]
**Ujuzilio** (pia: **Unostiki**, **Gnosi**; kwa Kiingereza: "Gnosticism", kutoka neno la Kigiriki γνωστικός, gnostikos, "mwenye ujuzi", ambalo mzizi wake ni γνῶσις, gnōsis, "ujuzi") ni nadharia ya wokovu kupatikana kwa njia ya maarifa.pia  

## Historia
Mazingira ya asili ni Uyahudi wa karne ya 1 na ya 2 BK. 

Wafuasi wa Gnosi hiyo, wakitafsiri namna yao Torati na vitabu vingine vya Biblia, walidai ulimwengu unaoonekana haukuumbwa na Mwenyezi Mungu, bali na roho nyingine iliyofunga chembe ya Umungu katika mwili. Walidai kuwa maarifa, si imani, yanaweza kukomboa hiyo chembe.

Nadharia hiyo ilistawi hasa kando ya Bahari ya Kati, ikichanganyikana na falsafa ya Plato na matapo ya Ukristo yaliyopingwa na uongozi wa Kanisa kama uzushi. 

Kuanzia karne ya 3 nguvu ya nadharia hiyo ilipungua, lakini bila kufutika kabisa katika ustaarabu wa magharibi hadi leo. Kwa mfano, ulijitokeza katika Renaissance. 

Dini maalumu iliyoanzishwa kwenye msingi wa unostiki ilikuwa Umani (*Manichaeism*). Kutoka Dola la Persia, unostiki huo ulienea hadi China. 

Leo hii kuna jumuiya moja iliyotokana na unostiki wa kale ambayo ni jumuiya ndogo ya Wamandayo katika Iraki na kusini mwa Iran.

## Vyanzo
### Vitabu
* 
* 

* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 

* 
* 

* 

* 
* 
* 

* 

* , translated as 
* 
* 
* 

* 
* 

* 
* 
* Kosack, Wolfgang: *Geschichte der Gnosis in Antike, Urchristentum und Islam.* Verlag Christoph Brunner, Basel 2014. ISBN|978-3-906206-06-6

* 
* 
* 

* 
* 
* 
*  
* 

* 
* 
* 
* 
* Petrement, Simone (1990), *A Separate God: The Origins and Teachings of Gnosticsim*, Harper and Row ISBN|0-06-066421-5
* 

* 
* 

* 
* 

* 

* 
*  (206 pages)
* 

* 
* 

*  (278 pages)
* Yamauchi, Edwin M., "Pre-Christian Gnosticism in the Nag Hammadi Texts?," in *Church History* vol. 48, (1979), pp.&nbsp;129–141.

### Tovuti
* http://www.beliefnet.com/story/128/story_12865_1.html 
* http://www.nationalbook.org/nba1980.html  
* http://www.perseus.tufts.edu/hopper/morph?l=gnwstikos&la=greek#lexicon 
* http://www.perseus.tufts.edu/hopper/wordfreq?lang=greek&lookup=gnwstiko%2Fs

## Marejeo mengine
;Vyanzo vikuu
* 
* 
* 
* 
* 
* 
;Vya jumla
* 
* 
;Wasethi
* 

## Viungo vya nje
;Texts
* Gnostic Society Library&nbsp;— primary sources and commentaries
* Early Christian Writings&nbsp;— primary texts
* Gnostic texts at sacred-texts.com
;Encyclopedia
* Gnosticism, by Edward Moore, Internet Encyclopedia of Philosophy
* Gnosticism by Kurt Rudolph, Encyclopædia Iranica
* Gnosticism Catholic Encyclopedia

Jamii:Dini
Jamii:Falsafa
Jamii:Historia ya Ukristo
Lamborghini Reventòn

link=Picha:Lamborghini%20Revent%C3%B3n.jpg|thumb|Lamborghini Reventòn
**Lamborghini Reventón** (matamshi ya Kihispania: [reβenˈton]) ni gari la michezo ambayo ilizinduliwa mwaka 2007 kwenye maonyesho ya Frankfurt Motor Show. 

Ilikuwa gari ghali zaidi la Lamborghini mpaka Lamborghini Sesto Elemento ilipozinduliwa, bei ikiwa dola milioni mbili (~$1.5 , au ~ £ 840,000).

Jamii:Magari
Santiago Bernabeu

**Santiago Bernabéu** ni jina la: 
* Santiago Bernabeu Yeste (1895 - 1978), mchezaji wa mpira wa miguu wa Real Madrid, Hispania. 
* Santiago Bernabeu Stadium, Uwanja wa michezo wa timu hiyo uliopewa jina lake
Mani

**Mani** (kwa Kifarsi مانی, *Māni*; Ctesiphon (leo nchini Iraq), 216 – Gundeshapur (leo nchini Iran), 274 hivi) alikuwa mtu wa karne ya 3, aliyeanzisha dini ya Umani, ambayo kwa sasa haipo tena. 

Kati ya vitabu vyake muhimu zaidi ni saba. 

## Tazama pia
*Wamandayo
*Injili ya Mani
*Arzhang

## Tanbihi
## Marejeo
* Asmussen, Jes Peter, comp., *Manichaean Literature: Representative Texts, Chiefly from Middle Persian and Parthian Writings*, 1975, Scholars' Facsimiles & Reprints, .
*Alexander Böhlig, 'Manichäismus' in: *Theologische Realenzyklopädie* 22 (1992),  25–45.
* Amin Maalouf, *The Gardens of Light* [Les Jardins de Lumière], translated from French by Dorothy S. Blair, 242 p. (Interlink Publishing Group, New York, 2007). 

## Viungo vya nje
* Manichaeist art - University of Washington
* "Mani and Manichaeism in the J.R.Ritman Library" 
* The Book of the Giants by W.B. Henning, 1943
* Acta Archelai

Jamii:Manabii
Jamii:Watu wa Uajemi
Ukumbusho (liturujia)

[thumb|250px|Maandalizi ya [Liturujia ya Kimungu katika madhehebu yanayofuata liturujia ya Ugiriki.]]
**Ukumbusho** (kutoka kitenzi "kukumbuka"; kwa Kiyahudi **זִכָּרוֹן**, *zikkaron*; kwa Kigiriki ἀνάμνησις, anamnesis; kwa Kiingereza "memorial") ni neno zito katika teolojia na liturujia ya dini ya Uyahudi na Ukristo vilevile.

Ni tendo ambalo linataka kumfanya Mungu na watu kukumbuka tukio la historia ya wokovu. Tena, kwa wenye imani hiyo, si kama kukumbuka tukio lingine la zamana ambalo limepita tu. Ni kwamba kwa tendo hilo Mungu anafanya tukio liwepo upya kwa waliopo na kuwaletea neema zake ambazo zinawaelekeza kwenye utimilifu wa wokovu utakaopatikana baadaye. 

## Katika Uyahudi
Ndivyo ilivyo hasa kwa Pasaka ya Kiyahudi iliyo ukumbusho wa Waisraeli kutolewa utumwani Misri kwa njia ya Musa (Kutoka 12,14). 

## Katika Ukristo
Kanisa Katoliki linasadiki kuwa liturujia yote ni ukumbusho wa fumbo la wokovu ambalo Mungu Baba alilifanya kwa njia ya Yesu Kristo, kwa umwilisho, kifo na ufufuko wake.

Kwa namna ya pekee Ekaristi, iliyowekwa na Yesu mwenyewe katika karamu ya mwisho kama ukumbusho wake, inafanya fumbo hilo liwafikie waamini kwa neema zake.

## Tazama pia
* Ukumbusho

## Viungo vya nje
*http://www.bringyou.to/apologetics/p39.htm  Zikkaron: Liturgical Remembrance and Sacred History

Jamii:Liturujia
Stamford Bridge

link=Picha:Stamford%20Bridge%20-%20West%20Stand.jpg|thumb|Stamford Bridge
**Stamford Bridge** (/ˈstæm.fərd ˈbrɪdʒ /) ni uwanja wa mpira ambao uko Fulham, London, kusini-magharibi mwa Uingereza. Ni uwanja wa nyumbani wa Chelsea F.C.. Uwanja uko ndani ya mali ya Park Moore, pia inajulikana kama Walham Green na ni mara nyingi hujulikana kama The Bridge.

Uwanja huu ulifunguliwa mwaka 1877, na klabu ya London Athletic Club mpaka mwaka 1905, wakati mmiliki mpya Gus Mears alianzisha klabu ya soka ya Chelsea ili kuendelea kubaki katika uwanja huo. Chelsea F.C. wamecheza mechi zao za nyumbani tangu wakati huo. mnamo 1990 walifanya marekebisho na ukarabati uwanjani hapo.

Stamford Bridge umekuwa uwanja wa mechi za kimataifa za timu ya taifa ya Uingereza, fainali za Kombe la FA, nusu fainali ya Kombe la FA na michezo ya Charity Shield. Pia unatumiwa kama uwanja wa michezo mingine kama vile kriketi, mchezo wa raga, speedway, Mbio za Greyhound , baseball na soka la Marekani. Mahudhurio rasmi ya mashabikiyalikua 82,905, kwenye mechi ya ligi kati ya Chelsea na Arsenal tarehe 12 Oktoba 1935.

Jamii:London
Jamii:Viwanja vya michezo Uingereza
Ukumbusho

**Ukumbusho** ni jambo, jengo au tendo lililokusudiwa kufanya watu wakumbuke mtu au tukio. 

La kawaida zaidi ni jiwe au msalaba kaburini ambapo limeandikwa jina la marehemu aliyezikwa kaburini mle, mara nyingi likiwa pamoja na tarehe ya kuzaliwa na kufa kwake. 

Pengine wafiwa wanaunda mfuko maalumu wenye jina la marehemu ambao usaidie watu wenye shida, kwa mfano wanafunzi wasiojiweza.

## Picha za maziara maarufu

Haymarket-martyrs-memorial-Forest-Home-Cemetery-IL.jpg|''Haymarket Martyrs' Monument'', Forest Park, Illinois
File:Podlaskie - Białystok - Białystok - św. Rocha - Koścół św. Rocha - Tablica ofiarom katastrofy smoleńskiej 20120428 05.JPG|Ukumbusho wa waliokufa katika ajali ya ndege, Białystok, Polandi  
File:Berlin_ghostbike.jpg|Ghost bike, Berlin
File:Orthodox Cathedral of St. Andrew in South Bound Brook.jpg|Ukumbusho wa wahanga wa Holodomor, South Bound Brook, New Jersey
File:Namantar Shahid Smarak Nagpur.jpg|Namantar Shahid Smarak, Nagpur 
File:Victoria Memorial Kolkata panorama.jpg|Victoria Memorial, Kolkata, India

## Tazama pia
*Ukumbusho (liturujia)

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*Commemorative Landscapes of North Carolina
Ukungu

[thumb|300px|right|Ukungu juu ya [High Desert (California)|High Desert, Marekani.]]
[thumb|upright=1.5|Ukungu nchini [Ujerumani.]]
thumb|upright=0.9|Ukungu mlimani.
[thumb|upright=0.9|[Mwali|Miali ya jua ikipenya ukungu.]]
[thumb|upright=0.9|Ukungu wa [asubuhi.]]
[thumb|Ukungu huko [Torino, Italia.]]
[thumb|Ukungu ukitoweka huko [Loreto, Italia.]]
**Ukungu** (kwa Kiingereza: "fog") ni mawingu meupe mepesi yanayotanda hasa sehemu za milimani na kusababisha maeneo kutoonekana.

## Tanbihi
## Marejeo
* Ahrens, C. (1991). *Meteorology today: an introduction to weather, climate, and the environment.* West Pub. Co. .
* Corton, Christine L. *London Fog: The Biography* (2015)
* Filonczuk, Maria K., Cayan, Daniel R., Riddle, Laurence G. (1995). *Variability of marine fog along the California coast.* SIO-Reference, No 95-2, Climate Research Division, Scripps Institution of Oceanography, University of California, San Diego.
* Lu C., Liu Y., Niu S., Zhao L., Yu H., Cheng M. (2013). http://www.cmsjournal.net/qxxb_en/ch/reader/view_abstract.aspx?flag=1&file_no=20140214&journal_id=qxxb_en , Acta Meteor. Sinica, 27(6), 832–848.
* Lu C., Niu S., Tang L., Lü J., Zhao L., Zhu B. (2010). [http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0169809510000566 ], Atmos. Res., 97(1–2), 47–69.

## Viungo vya nje
* United States current dense fog advisories from NOAA 
* Current Western US fog satellite pictures from NOAA 

Jamii:Maji
Upagani mamboleo

**Upagani mamboleo** ni msamiati unaotumiwa na Wakristo kadhaa kuhusu hali ya watu wengi katika nchi zilizoendelea kutekwa na teknolojia, mawasiliano na malimwengu kwa jumla kiasi cha kutoona umuhimu au hata uwepo wa Mungu katika maisha yao.

## Tazama pia
* Upagani

Jamii:Dini
Jamii:Elimu jamii
Upostulanti

**Upostulanti** (kutoka neno la Kilatini "postulare", yaani kuomba) ni hatua ya awali katika safari ya malezi utawani.

Kwa kawaida unatangulia hatua ya unovisi.

Mpostulanti amekaribishwa jumuiani ili aone zaidi maisha yalivyo na upande wake watawa waone tabia na nia zake zilivyo.

Urefu wa muda wa upostulanti (miezi au miaka) unategemea sheria za shirika, maendeleo ya mhusika n.k.

Jamii:Mashirika ya kitawa
Ujima

**Ujima** ni mfumo wa mwanzo wa kiuchumi na kiutawala hapo zamani binadamu walipotumia silaha za mawe na moto wa kupekecha.

Pia ujima ulikuwa na mgawanyo wa kazi mzuri, kwa mfano vijana na wanaume walifanya kazi, kumbe wazee na watoto hawakufanya kazi. 

Kwa jumla watu walifanya kazi kwa kushirikiana bila ubaguzi wala matabaka. Katika ujima waliweza kuishi kwa kupendana kuliko katika mifumo ya baadaye.

Pia kuna mifumo mingine ambayo ilikuja ukawa mzuri zaidi kama ubugabire: huo mfumo ulikuwa bora kwa sababu mtu alikuwa akiwekeza ng`ombe zikimaliza mwaka anapokwenda kuchukua lazima amuachie baadhi ya mifu.

Jamii:Historia
Jamii:Uchumi
Kigawe

**Kigawe** (ing. *multiple*) ni namba kubwa inayoweza kugawanywa kwa namba ndogo.

Mfano: 30 ni kigawe cha 10.

Kigawe kidogo cha shirika cha namba **m** na **n**  ni nambakamili ndogo ambayo ni nambachanya na kigawe cha **m** , pia kigawe cha **n**.

Mfano wa 12 na 18:
* Vigawe vya 12 ni 12, 24, 36, 48, 60, 72, 84, 96, 108, …
* Vigawe vya 18 ni 18, 36, 54, 72, 90, 108, …
* Vigawe vidogo vya shirika vya 12 na 18 hivi ni 36, 72, 108, …
* Kigawe kidogo cha shirika ni 36.
Corno Grande

right|thumb|Mlima Corno Grande, upande wa Mashariki
right|thumb|Corno Grande, upande wa Kusini
'''''' ni mlima wa Apenini katika nchi ya Italia (Ulaya Kusini).

Urefu wake ni mita 2,912 juu ya usawa wa bahari.

## Tazama pia
* Orodha ya milima
* Orodha ya milima ya Apenini

Jamii:Milima ya Italia
Jamii:Milima ya Ulaya
Jamii:Apenini
Cartoon Network

thumb|Cartoon Network
**Cartoon Network** ni kituo cha televisheni ya satalaiti inayonyesha filamu na vipindi vya vibonzo.

Kinamilikiwa na Cartoon Network, Inc, kampuni tanzu ya Turner Broadcasting System. 

Kilianzishwa na Betty Cohen na kilizinduliwa tarehe 1 Oktoba 1992.

Jamii:Mawasiliano
Jamii:Katuni
Orodha ya milima ya Apenini

Hii **orodha ya milima ya Apenini** inataja ile iliyozidi mita 1,000 juu ya UB kufuatana na urefu wake. Yote iko nchini Italia.

Jamii:Milima ya Italia
Jamii:Orodha za kijiografia
Ben 10

thumb|Moja ya mifululizo mingine ya Ben10
**Ben 10** ni mfululizo wa televisheni ya Marekani na vyombo vya habari vya mfululizo huo vinavyoundwa na Man of Action Studios na zinazozalishwa na Cartoon Network Studios. 

Mfululizo wa Ben 10 unaanza mvulana aitwaye Ben Tennyson ambaye anapata kifaa kigeni (ambayo ni Omnitrix) ambayo inaruhusu mwenye kuvaa kuwa viumbe kumi tofauti. 

Mifululizo ya Ben 10 imepata sifa kubwa sana, kushinda tuzo za Emmy tatu. Ulimwenguni kote umepata dola bilioni 4.5 kwa mauzo ya rejareja.

Jamii:Mawasiliano
Umani

**Umani** (au **Umanikeo**, kutoka jina la Kiingereza "Manicheism") ni dini iliyoanzishwa na Mani (216-274 hivi) huko Mesopotamia, wakati ilikuwa sehemu ya milki ya Uajemi katika karne ya 3 BK.

Mani alibuni dini yake kwa  kusudi akilenga kuunganisha Uzoroasta, Ukristo na Ubuddha. Alitazama ulimwengu kuwa na nguvu mbili ambazo ni mwanga na giza, sawa na mema na mabaya. Dini hiyo ilifuata ujuzilio na kuenea sana katika Uajemi, upande wa magharibi katika Dola la Roma na upande wa mashariki hadi China.

Kati ya watu walioisadiki, maarufu zaidi ni Augustino wa Hippo, aliyoifuata kwa miaka kadhaa kabla hajaongokea Ukristo wa Kanisa Katoliki na kutunga maandiko dhidi ya Umani.

Katika karne zilizofuata, jina la "Umani" lilitumiwa na waandishi Wakristo dhidi ya mafundisho mbalimbali yaliyotazamiwa kama uzushi na kuonyesha tabia za uwili, hata kama hazikutokana na Umani wa kihistoria.

## Viungo vya Nje 
* Catholic Encyclopedia – Manichæism public domain, published 1917.
* International Association of Manichaean Studies
* Manichaean and Christian Remains in Zayton (Quanzhou, South China) 
* Religions of Iran: Manichaeism by I.J.S. Taraporewala

### Tafsiri za Kiingereza kwa vyanzo vya Kimani 
* A summary of the Manichaean creation myth
* Manichaean Writings
* Manicheism. Complete bibliography and selection of Manichaean source texts in PDF format:
** A thorough bibliography and outline of Manichaean Studies
** A number of key Manichaean texts in English translation
* The Book of the Giants by W.B. Henning, 1943
* Nag Hammadi and Manichaean Studies (NHMS) series from Brill (various volumes containing English translations of Manichaean texts)

### Maandiko juu ya Umani 
* St. Augustine Against the Fundamental Epistle of Manichaeus
* Acta Archelai

Jamii:Dini
Jamii:Historia ya Ukristo
Jamii:Uajemi
Jamii:Umani
Kiwadikali

**Kiwadikali** kilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Wayarli katika jimbo la New South Wales. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea Kiwadikali, yaani lugha imetoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiwadikali kiko katika kundi la Kiyarli.

## Viungo vya nje
*lugha ya Kiwadikali kwenye Multitree
*makala za OLAC kuhusu Kiwadikali
*lugha ya Kiwadikali katika Glottolog
*lugha ya Kiwadikali katika Ethnologue

Jamii:Lugha za Australia
Kiwardaman

**Kiwardaman** ni lugha ya Kigunwinyguan nchini Australia inayozungumzwa na Wawardaman katika jimbo la Northern Territory. Katika sensa ya mwaka 2006, idadi ya wasemaji wa Kiwardaman ilihesabiwa kuwa watu 84 tu. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiwardaman kiko katika kundi la Kiyangmaniki.

## Viungo vya nje
*lugha ya Kiwardaman kwenye Multitree
*makala za OLAC kuhusu Kiwardaman
*lugha ya Kiwardaman katika Glottolog
*lugha ya Kiwardaman katika Ethnologue

Jamii:Lugha za Australia
Usanifu wa ndani

]] 
, Oxford]]
**Usanifu wa ndani** ni sanaa na sayansi ya kuboresha muonekano wa ndani ya nyumba au jengo lolote, wakati mwingine ikiwa ni pamoja na nje, kufikia mazingira bora na yenye kupendeza kwa mtumiaji. 

Msanifu wa ndani ni mtu ambaye anapanga, anatafiti, anaratibu, na kusimamia miradi ya upambaji wa ndani. Taaluma hii inajumuisha mambo kadhaa kama vile maendeleo ya dhana, mipangilio ya nafasi, ukaguzi, upangaji, utafiti, mawasiliano na wadau wa mradi, usimamizi wa ujenzi, na utekelezaji.

Katika siku za nyuma, usanifu wa ndani uliwekwa pamoja kwa kawaida kama sehemu ya mchakato mzima wa kujenga. Taaluma ya upambaji wa ndani imetokana na maendeleo ya jamii na usanifu wa majengo. 

Katika India ya zamani, wasanifu wa majengo walifanya kazi kama  wasanifu wa ndani. Hii inaweza kuonekana kutoka kwa marejeo ya Vishwakarma mbunifu - mmoja wa miungu katika hadithi za Uhindu. 

Katika Misri ya kale, "nyumba za roho" au mifano ya nyumba ziliwekwa katika makaburi kama vipokea sadaka za chakula. Kutoka kwa haya, inawezekana kutambua maelezo juu ya usanifu wa ndani wa makazi tofauti katika falme tofauti za Misri, kama vile mabadiliko katika ujenzi wa viingiza hewa, nguzo, madirisha, na milango. 

## Mifano ya usanifu wa ndani

File:Hotel San Domenico-Taormina-Sicilia-Italy - Creative Commons by gnuckx (3667442268).jpg|Hotel San Domenico huko Taormina
File:Lenno Villa Balbianello wnetrze 4.jpg| Villa Balbianello
File:Apothecary room - Arppeanum - DSC05136.JPG|Apothecary room 
File:Lenno Villa Balbianello wnetrze 3.jpg|Villa Balbianello
File:Johan Zacharias Blackstadius, Interiör, salong med läsande flicka, 1850.jpg|Sebule (1850). 
File:Bar in de Rotterdamzaal.jpg|Baa huko Rotterdam
File:Balboa Bay Club 9 Photo D Ramey Logan.jpg|Balboa Bay Club
File:12-03-01-axel-springer-by-RalfR-28.jpg|Springer- Hochhaus

## Viungo vya nje 
* International Interior Design Association
* Ushauri wa kupamba ndani 
* Candace Wheeler: The Art and Enterprise of American Design, 1875-1900
* Historia ya usanifu wa ndani, toka zamani hadi sasa

Jamii:Usanifu majengo
Jamii:Sanaa
Mlima Narodnaya

right|thumb|Mlima wa Narodnaya upande wa Kusini
 ndio mlima mrefu zaidi kati ya milima ya Ural (Urusi) ukiwa na kimo cha mita 1,895. 

## Tazama pia
* Orodha ya milima
* Orodha ya milima ya Urusi

Jamii:Milima ya Urusi
Jamii:Milima ya Ulaya
Jamii:Milima ya Asia
Dykh-Tau

right|thumb|Mlima Dykh-Tau
'''''' ni mlima mrefu wa pili katika Kaukazi na kati ya milima ya Urusi ukiwa na kimo cha mita 5,204. 

## Tazama pia
* Orodha ya milima
* Orodha ya milima ya Urusi

Jamii:Milima ya Urusi
Jamii:Milima ya Ulaya
Jamii:Milima ya Asia
Sigara ya elektroniki

**Sigara ya elektroniki** ni kifaa cha elektroniki cha mkononi kinachojaribu kujenga hisia za sigara ya tumbaku. 

Inafanya kazi kwa kutoa mvuke ambao huvutwa na mtumiaji. Mvuke huo mara kwa mara hubeba nikotini, propelini, glaserini, na ladha za aina mbalimbali. Hata hivyo, si sigara zote za aina hii zina nikotini. 

Sigara ya kwanza ya elektroniki ilitoka Uchina; mganga Mchina Han Lok, mwenye miaka 57 ndiye aliyetengeneza hiyo sigara.  

Bado kuna utata kuhusu hatari za afya za sigara hiyo, lakini kwa ujumla zinachukuliwa kama ni salama kuliko sigara za tumbaku. Inaaminika pia kuwa zinaweza kusaidia wavutaji wa sigara ya tumbaku kuacha, ila wengine wanasema zinajenga uraibu mwingine.

Tahadhari imetolewa kwa wale wanaonunua bangi mitaani na kuitumia katika uvutaji wa vifaa hivi. Kutokana na teknolojia ya uchomaji ndani ya vifaa hivi kuwa tofauti na uchomaji wa sigara za kawaida, kuna matone ya mafuta ya bangi hubaki bila kuwa mvuke, hivyo mvutaji huishia kuyavuta hayo mafuta na kuyaingiza kwenye mapafu, huku akijisababishia athari mbaya kiafya na uwezekano wa kupoteza uhai.

## Tanbihi
Jamii:Tiba
Jamii:Tumbaku
Ararat

, Armenia.]]
**Ararat** (kwa Kituruki Ağrı Dağı; kwa Kiarmenia Մասիս, *Masis* na Արարատ, *Ararat*) ni mlima mrefu (m 5,137) wa Uturuki wa leo.

Ni maarufu kwa sababu kadiri ya kitabu cha Mwanzo (Biblia) ndipo safina ya Nuhu ilipotua baada ya gharika kuu.

Jamii:Milima ya Uturuki
Jamii:Milima ya Biblia
Ayuki

**Ayuki** (ing. na lat. **Capella** *ka-pel-la*, pia **α Alpha&nbsp;Aurigae**, kifupi **Alpha Aur**, **α&nbsp;Aur**) ni nyota angavu zadi katika kundinyota la Hudhi (*Auriga*). Ni pia nyota angavu ya sita kabisa kwenye anga. Mwangaza unaoonekana ni 0.08 mag. Iko karibu na Dunia ikiwa umbali wa miaka nuru 43.

## Jina
Ayuki ilijulikana kwa mabaharia Waswahili tangu miaka mingi wakifuata njia yao baharini wakati wa usiku kwa msaada wa nyota. . Walipokea jina hili kutoka kwa Waarabu waliosema   العيوق   *al-ayuq*  ambalo linamaanisha “Kizuizi” au “Kitenganishi” kwa sababu waliona nyota hii inatenganisha Dabarani na Kilimia . 

Hapa hawakutafsiri jina la Wagiriki waliosema "Αιξ"  *aiks* yaani mbuzi.. Hapa walifuata Wababeli wa Kale waliotangulia kuona hapa mbuzi.

Katika picha ya Hudhi inayodhaniwa angani Ayuki iko mbegani wa kushoto.

Jina la Kilatini lililopokelewa na kuthibitishwa na UKIA ni “Capella”  na maana ya jina ni « mbuzi mdogo ».

Katika mitholojia ya Kigiriki kuna masimulizi ya mungu Zeus aliyefichwa baada ya kuzaliwa kwa sababu babake mungu Kronos alimeza watoto wake wote; hivyo Kronos alidanganywa kwa kupewa jiwe katika vitambaa vya mtoto na Zeus mdogo alifichwa kwenye kisiwa cha Krete katika pango na humo alilishwa na mbuzi.

## Tabia
Ayuki - Capella ilitambuliwa baada ya kupatikana kwa darubini bora zaidi si nyota moja bali nyota maradufu katika mfumo wa nyota nne. Zinakaa kama jozi mbili za mapacha.

Jozi ya kwanza ni nyota mbili kubwa zinazoitwa Capella Aa na Capella Ab. Jozi ya pili ni nyota ndogo zinazokaa kwa umbali wa vizio astronomia 9,500 kutoka Aa-Ab na hizi zinaitwa Capella H na Capella L.

Aa ni nyota jitu jekundu iliyomaliza tayari akiba ya hidrojeni na sasa inayeyunganisha heli yake kuwa kaboni na oksijeni. Spektra yake ni ya aina G8III. Masi yake ni mara 2.69 masi ya Jua ikiwa na ng'aro mara 78.5 ya Jua letu.
solar luminosities (Capella Aa), 77.6 (Capella Ab),.

Ab ina masi ya jua mara 2.56 na spektra yake ni ya aina G0-1 III.  
Aa na Ab zinazungukana kwa umbali wa kizio astronomia 0.72 au kilomita milioni 108 katika muda wa siku 104.

Nyota za H (aina ya spektra M1-M2.5) na L (spektral M5) ni nyota kibete nyekundu inayozungukana kwa umbali wa vizio astronomia 49

## Tanbihi
## Viungo vya Nje
* Constellation Guide: Capella
*Capella (Alpha Aurigae), "Stars", kwenye tovuti ya Prof Jim Kaler, University of Illinois, iliangaliwa Oktoba 2017
* Star Tales – Gemini, tovuti ya Ian Ridpath, iliangaliwa Oktoba 2017
* The Deep Photographic Guide to the Constellations: Gemini

## Marejeo
** Allen, Richard Hinckley: Star-Names and their Meanings; kwa G. E. Stechert New York, Leipzig, London, Paris 1899, ukurasa 67 (online kwenye archive.org)
*Knappert, Jan: The Swahili Names of Stars, Planets and Constellations; The Indian Ocean Review September 1993 Volume 6 No. 3 September 1993, kurasa 6-7,  ISSN 1031-2331
*Lane, Edward William: Arabic-English Lexicon, in eight parts; Book 1- part 5, Lahore 1978, uk 2199; online hapa kwenye archive.org

Jamii:Nyota
Kayaki

[300px|thumb|[Mwindaji wa kabila la Inuit katika kayaki.]]
**Kayaki** ni chombo kidogo cha majini kinachoendeshwa kwa kasia kama ile ya maboti ya kawaida. 

Jina la Kiingereza "kayak" limetokana na lugha ya Greenland ambapo watu hukiita chombo hiki *qajaq*.

## Historia ya kayaki 
Kayaki ya kwanza ilitengenezwa na makabila ya Inuit, Yupik na Aleut. Walizitumia maboti hayo kwa kuvua samaki katika bahari za Aktiki, Atlantiki ya Kaskazini, Bahari ya Bering na Pasifiki ya Kaskazini. 

Kayaki za kwanza zilitengenezwa kwa kutumia ngozi za wanyama. Kayaki za zamani kabisa zinakadiriwa kuwa na umri usiopungua miaka elfu nne na zinaweza kupatikana huko Amerika Kaskazini na katika State Museum of Enthnology, Munich. 

## Matumizi ya kayaki za leo 
Ingawa kayaki za hapo kitambo zilitumiwa kwa kuvua na kutafuta riziki, leo hii kayaki zinatumiwa kwa michezo, kwa kuvua samaki pia na kwa kupiga picha za baharini.

Katika karne ya 20 maboti ya muundo wa kayaki yalianza kutengenezwa pia Ulaya kwa matumizi ya burudani na michezo. Kayaki hizi zinaiga umbo la kayaki ya asili lakini zinatengenezwa kwa plastiki au ubao. Kuna pia aina za kayaki zenye kiunzi cha ubao au metali nyepesi kama alumini inayofunikwa na ngozi ya kitambaa na hizi zinaweza kukunjwa kwa madhumuni ya kuisafirisha kirahisi.

## Uundaji wa kayaki 
Katika kutengeneza kayaki, mambo kama urefu na upana huzingatiwa sana. Kwa kawaida, kayaki ndefu huwa na spidi ya juu zaidi ikilinganishwa na kayaki fupi.

Vile vile upana wa kayaki utazingatiwa ili kukidhi mahitaji ya anayesafiri kwa ile kayaki. Ukiwa mwenye mwili mdogo, hutahitaji kayaki pana. Hata hivyo, watu wanene wanahitaji kayaki pana ili waweze kutoshelea vizuri.

## Viungo vya nje 
* https://en.oxforddictionaries.com/definition/kayak 

Jamii:Vyombo vya majini
Kiyagara

**Kiyagara** kilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Wayagara katika jimbo la Queensland. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea Kiyagara, yaani lugha imetoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiyagara kiko katika kundi la Kidurubuliki.

## Viungo vya nje
*lugha ya Kiyagara kwenye Multitree
*makala za OLAC kuhusu Kiyagara
*lugha ya Kiyagara katika Glottolog
*lugha ya Kiyagara katika Ethnologue

Jamii:Lugha za Australia
Kiyanyuwa

**Kiyanyuwa** ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Wayanyuwa katika majimbo ya Northern Territory na Queensland. Katika sensa ya mwaka 2006, idadi ya wasemaji wa Kiyanyuwa ilihesabiwa kuwa watu 120. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiyanyuwa kiko katika kundi lake lenyewe la Kiyanyuwa.

## Viungo vya nje
*lugha ya Kiyanyuwa kwenye Multitree
*makala za OLAC kuhusu Kiyanyuwa
*lugha ya Kiyanyuwa katika Glottolog
*lugha ya Kiyanyuwa katika Ethnologue

Jamii:Lugha za Australia
Tredimili

**Tredimili** (kutoka Kiingereza *treadmill*) ni kifaa kinachopatikana katika chumba cha kufanyia mazoezi (kwa Kiingereza: *gym*) ambacho hutumiwa kupunguza kilo mwilini. 

Tredimili hutengenezwa kwa kutumia kamba au uzio ambao huzungukazunguka huku mtu akitembea juu yake. Kwa hali hii, mtu huhisi kana kwamba ametembea maili nyingi na kutokwa na jasho jingi ilhali yupo palepale.
[200px|thumb|Mtu anakanyaga gurudumu linaloendesha [mashine ya kusaga.]]
Tredimili hutumia nishati ya stima ili iweze kuzungushazungusha ule uzio.
[200px|thumb|Wafungwa waliendesha tredimili kubwa kwenye [gereza la Rangun, Burma mnamo miaka ya 1890.]]
## Historia ya tredimili 
Kwa asili tredimili ilikuwa kinu cha kuendeshwa kwa miguu; kwa kawaida gurudumu kubwa ambalo binadamu alilikanyaga kwa miguu na kwa nguvu yake kuzungusha gurudumu. Mzunguko huu uliendelea kupitia mhimili wa gurudumu na kuendesha mashine, kwa mfano mashine ya kusaga ngano na mahindi ambapo nguvu zile za kukanyagia ule uzio zilitumika kuzungusha kisiagi na kwa hiyo kufanya mahindi au mtama viwe unga. Vifaa vya aina hii vilitumiwa pia kuendesha pampu ya kutolea maji kwenye migodi au winchi ya kuinulia na kushusha mizigo kwenye ghala au bandari.

Kulikuwa pia na tredimili kubwa zaidi zilizoendeshwa kwa mwendo wa wanyama waliozungusha gurudumu, kama vile farasi, punda au maksai.

Kabla ya kupatikana kwa injini za mafuta na umeme ilitokea ya kwamba wafungwa walipaswa kuendesha tredimili.

## Matumizi ya tredimili leo 
thumb|Mwendo kwenye tredimili.
Hivi leo, tredimili imekuwepo katika kila chumba cha mazoezi. Takwimu zinaonyesha kwamba tredimili zinanunuliwa kwa wingi sana.

Tredimili zina uzani tofauti. Kuna zile ambazo hufai kuzitumia kama wewe umefikisha uzani wa paundi mia nne kwenda juu. Kuna nyingine za uzani wa paundi mia tatu hamsini kwenda juu. Hivyo kuna tredimili tofauti kulingana na watumiaji. Walio na uzani wa wastani, watatumia tredimili ya wastani huku walio na uzito mwingi watatumia tredimili za watu wakubwa.

Mambo mengine ya kuzingatia ni mwendo wa tredimili (kwa maana tredimilli zina mwendo tofauti), ukubwa wake, na mwinuko wake.

Hata hivyo, wanaotaka kupunguza uzani wamekuwa wakitumia vitu vingine kama vile kamba za kurukia, baiskeli ya kwendeshea, madawa na mazoezi ukitumia benchi.

## Vifaa katika tredimili 
Kadiri teknolojia inavyoendelea ndivyo tredimili zinavyopata vifaa tofauti vya kuziboresha kama:

# Feni ya kupepea ili mwenye kutumia asipatwe na joto jingi
# Mahala pa kuwekelea pajatarakilishi ili mtumizi aweze kufanya kazi huku akitembea kwa tredimili
# Mahala pa kuweka chaji kwa simu
# Spika ili mtembeaji aweze kusikiza muziki anapofanya mazoezi.

## Usalama ukitumia tredimili
Uzio wa tredimili huenda ukakuangusha ukaumia vibaya. Pindi tredimili inapozunguka, inafaa ukimbie. Vitu kama utumizi wa simu ya rununu, unywaji wa kahawa huenda zikakufanya usahau kwamba upo juu ya tredimili, ukaenda pole na kuumia vibaya maana uzio wa mashine huu hautasimama.

Viatu vya tredimili inafaa viwe vya kispoti; huwezi ukatumia tredimili na viatu vya ofisini kufanyia mazoezi.

## Tanbihi
## Viungo vya nje 
Jamii:Tiba
Jamii:Vifaa
Athari ya Doppler

**Athari ya Doppler** ni badiliko la marudio na masafa ya mawimbi kutokana na mwendo wa chanzo cha mawimbi au mwendo wa mtazamaji. 

Inatokana na badiliko la kasi ya chanzo cha wimbi na mpokeaji wa wimbi, yaani mtazamaji wa wimbi, au kifaa cha kupimia mawimbi.

Inasababishwa na mabadiliko ya umbali kati ya chanzo cha wimbi na mpokeaji wa wimbi, yaani mtazamaji au kifaa cha kupimia mawimbi.

Jina linatokana na mwanafizikia Mwaustria Christian Doppler aliyetambua mara ya kwanza ya kwamba mapimo ya marudio ya wimbi hutegemea kasi husianifu wa chanzo chake na mtazamaji. Alitaka kueleza kwa njia hiyo tofauti ya rangi kati ya sehemu mbili za nyota maradufu.

## Mawimbi ya sauti
Mfano wa msingi ni sauti ya gari linalopita. Mtazamaji atasikia sauti ya gari itakuwa tofauti wakati gari linamkaribia na pia atasikia sauti nyigine wakati imekwishampita na kwenda mbali naye. Wakati gari linakaribia kiimbo kinapanda na kusikika kuwa juu lakini wakati limepita na kwenda mbali kiimbo kinashuka. Lakini ndani ya gari sauti inayosikika ni ileile. 

Kwa mtazamo wa fizikia sababu yake ni kwamba masafa ya mawimbi huwa mafupi wakati wa kukaribia na kuwa marefu wakati wa kwenda mbali.

## Mawimbi ya nuru
Kwenye nuru athari ya Doppler husababisha mabadiliko ya rangi kuelekea upande wa buluu au upande wa nyekundu kwenye spektra (huitwa msogeo buluu au msogeo mwekundu). Chanzo cha nuru kikikaribia, msogeo buluu huwa mkubwa zaidi. Kinyume chake kama chanzo cha nuru kinaelekea mbali nasi tunaona msogeo mwekundu katika spektra yake na msogeo huo unaongezeka kutegemeana na kasi yake.

## Athari ya Doppler na giza la usiku
Athari ya Doppler inaeleza giza la usiku. Tukitazama anga wakati wa usiku tungepaswa kuona mwanga maana kuna nyota nyingi mno. Kwa macho tunaona takriban nyota 6000 lakini kwa darubini kubwa idadi ya nyota ni mabilioni kwa hiyo kila sehemu tunapotazama kuna nyota kadhaa ila tu hatuoni nuru yake. Sababu ni upanuzi wa ulimwengu tangu mlipuko mkuu. Nafasi yote ya anga-nje inazidi kupanuka. Kwa hiyo sehemu zote ziko katika mwendo wa kuwa mbali zaidi kati yao. Mwendo huo unaleta athari ya Doppler, yaani nuru kutoka vyanzo vya kwenda mbali inapata msogeo mwekundu; mnururisho katika anga unaelekea kuwa na mawimbi marefu zaidi. Nishati ya mawimbi imeshapoa. Sehemu kubwa sana ya nuru yote iliyowahi kutokea tangu mwanzo wa ulimwengu haiko tena katika masafa ya nuru inayoonekana kwa hiyo haiwezi kuchangia kwenye mwangaza wa anga la usiku.

Jamii:Fizikia
K2

right|thumb|400px|Mlima K2, 2006
**K2** ni mlima mkubwa wa pili duniani, wenye kimo cha m 8,611 juu ya usawa wa bahari. Ni sehemu ya safu ya milima ya Karakoram.

Uko katika mpaka wa Pakistan na China.

Jamii:Milima
Jamii:Milima ya Asia
Jamii:Karakoram
Jamii:Milima ya Pakistan
Jamii:Milima ya Uchina
Kronos

thumb|Kronos akishika mundu aliyotumia kumhatinisha babake Uranos

**Kronos** alikuwa mungu mmojawapo katika dini ya Ugiriki ya Kale aliyekuwa mkuu wa miungu wa nasaba ya Watitani na mtawala wa ulimwengu katika kipindi kabla ya Zeus na miungu ya Olimpi.

Kadiri ya hadithi, Kronos alikuwa mwana wa mwisho wa Uranos na Gaia na kwa kufuata ushauri wa mama yake Gaia alimhatinisha baba yake Uranos kwa mundu. Baadaye aliogopa ya kwamba mmoja wa watoto wake angempindua pia, hivyo alimeza watoto wake aliyezaa na dada yake na mke Rhea. Mwishoni Rhea alifaulu kumficha mwana wake wa mwisho Zeus maana wakati Kronos alitaka kummeza Zeus alipewa jiwe lililoviringishwa katika vitambaa vya mtoto na kuimeza.
 
Zeus alimpindua baba yake baadaye akamfunga na kumfukuza mbinguni akamtuma kutawala juu ya kisiwa cha heri.

Baadaye Waroma wa Kale walimtazama kama jina tofauti la mungu wao Saturnus wakaendelea kusimulia hadithi za Kronos juu yake.
Kangchenjunga

right|thumb|Mlima Kangchenjunga

'''''' ni mlima mrefu, wenye kimo cha m 8,586 juu ya usawa wa bahari. Ni sehemu ya safu ya milima ya Himalaya.

Kilele chake kipo katika mpaka wa Nepal na India.

## Tazamia pia
* Orodha ya milima

Jamii:Milima
Jamii:Milima ya Asia
Jamii:Himalaya
Jamii:Milima ya Nepal
Jamii:Milima ya Uhindi
Javier Pastore

thumb|Javier Pastore akishangilia.
**Javier Matías Pastore** (alizaliwa Córdoba, Argentina, 20 Juni 1989) ni mchezaji wa soka wa Argentina ambaye anacheza kama kiungo wa kushambulia. Klabu yake ni Paris Saint-Germain na timu yake ya taifa ni Argentina.

Pastore alianza kazi yake katika timu yaTalleres na kisha akaenda Huracán katika timu yake ya Taifa ya Argentina yak kabla ya kuhamia timu ya kundi A mwaka 2009 kwa alisajiliwa kwa€ 4.7 milioniMwaka 2011, alisajiliwa kwenda Paris Saint-Germain kwa 39.8 milioni.

Jamii:Wachezaji mpira wa Argentina
Shkhara

thumbnail|right|200px|Mlima Shkhara 

'''''' ni mlima mrefu mmojawapo kati ya milima ya Urusi na Georgia ukiwa na kimo cha mita 5,201. 

## Tazama pia
* Orodha ya milima
* Orodha ya milima ya Urusi

Jamii:Milima ya Georgia
Jamii:Milima ya Urusi
Jamii:Milima ya Ulaya
Jamii:Milima ya Asia
Javier Mascherano

thumb|Javier Mascherano (2018)
**Javier Alejandro Mascherano** (alizaliwa 8 Juni 1984) ni mchezaji wa kitaalamu wa soka wa Argentina ambaye anacheza kama kiungo wa klabu ya Barcelona F.C na timu ya taifa ya Argentina.

Mascherano alianza kazi yake katika timu ya Mto Plate ambapo alipata heshima yake ya kwanza mwaka 2003-04. Alihamia upande wa Brazil huko Korne mwaka 2005, alishinda Brazili kundi A katika msimu wake wa kwanza. Mascherano alisajiliwa  kwenda Ulaya, akiwa saini kwa klabu ya  West Ham United, kwa muda  mfupi katika klabu hiyo ulikuwa na   mkataba na Mashirika  Mwanzoni mwa 2007, alijiunga kwa mkopo kwenda Liverpool, akifikia mwisho wa Ligi ya Mabingwa ya ulaya kabla ya kusaini na klabu kwa £ 18.7 milioni. 

Baada ya miaka mitatu alichezea Liverpool, Mascherano alijiunga na Barcelona mwaka 2010, ambapo alibadilisha msimamo wake wa kiungo na kuwa mlinzi wa kati. Pamoja na Barcelona ameshinda michuano nne ya La Liga, mataji mawili ya Ligi ya Mabingwa ya UEFA na vikombe viwili vya FIFA ya Dunia ya Klabu. Mascherano imefanya maonyesho zaidi ya 135 kwa timu ya kitaifa ya Argentina na kumfanya kuwa mchezaji wa pili aliyepigwa kichwani historia ya nchi baada ya Javier Zanetti. 

Tangu mwanzoni mwa mwaka 2003, amesimamishwa katika michuano mitano ya Copa América na kumalizika  mwaka 2004, 2007, 2015 na 2016, na vikombe vitatu vya Dunia FIFA kufikia mwisho wa 2014. Mara mbili alishinda medali ya dhahabu katika michezo ya Olimpiki ya Majira ya joto mwaka 2004 na 2008, kuwa mchezaji wa kwanza wa kiume ili kufikia hii mara mbili tangu mwaka 1968. Kati ya 2008 na 2011, Mascherano aliwahi kuwa nahodha wa Argentina.

Jamii:Waliozaliwa 1984
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji mpira wa Argentina
Dele Alli

thumb|Dele Alli
**Bamidele Jermaine Alli** (alizaliwa 11 Aprili 1996) ni mchezaji wa soka wa Uingereza ambaye anacheza kama kiungo wa klabu ya Ligi Kuu ya Tottenham Hotspur na timu ya taifa ya England.

Alizaliwa na kukulia huko Milton Keynes, alijiunga na mfumo wa vijana wa Milton Keynes Dons mwenye umri wa miaka 11 na akacheza timu yake ya kwanza miaka mitano baadaye, wakati wa msimu wa 2012-13. Zaidi ya miaka miwili na nusu ijayo alifanya maonyesho 88 rasmi kwa timu hiyo, akifunga mabao 24. Alisaini Tottenham Hotspur mwezi Februari 2015 kwa ada ya awali ya £ 5 milioni, . Katika kampeni yake ya kwanza kamili katika White Hart Lane, Alli alipiga kura PFA Mchezaji wa Mwaka, na alishinda tena mwaka wa pili. Mnamo Januari 2016 alikuwa nafasi ya 8 katika gazzetta dello Sport orodha ya 50 bora U20 soka na Oktoba mwaka huo huo alikuwa ranked kama bora U21 talanta katika soka ya dunia na FourFourTwo.

Alli alicheza kwa timu ya England U17, U18 na U19. Alifanya mwanzo wake mkuu mwaka 2015 na alichaguliwa kwa UEFA Euro 2016.

Jamii:Waliozaliwa 1996
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji mpira wa Uingereza
Alexandre Lacazette

**Alexandre Lacazette** (amezaliwa 21 Mei 1991 ) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa kimataifa wa Ufaransa ambaye anacheza kama mshambuliaji wa klabu ya Premier League Arsenal na timu ya taifa ya Ufaransa.

Mchezaji huyu ambaye kachezea ligi tofauti, ligi hizo ni ya Ufaransa na ligi ya Uingereza. Mpaka sasa mchezaji huyu alihamishwa kutoka Lyon ya Ufaransa kwenda timu ya ligi kuu ya England ya Arsenal.

Lacazette alijitokeza kama mwanachama wa taasisi huko Lyon, ambako alifanya mwanzo wake wa kitaaluma akiwa na miaka 19. Alisaidia klabu kushinda Coupe de France na Tropheée des Champions mwaka 2012, na aliitwa  kama mchezaji bora wa mwaka 2014-15 wa Ligue 1.  Wakati wa Ufaransa, Lacazette alikuza sifa kama mchezaji  mkubwa, kuweka rekodi misimu mingi ya mabao ishirini, ambayo iilifanya Arsenal kwa rekodi ya klabu hiyo £ 46.5 milioni (€ 53,000,000) mwaka 2017. 

Tangu kuanza kwa upande wa kitaifa, Lacazette amewakilisha Ufaransa katika ngazi zote za vijana. Alikuwa mchezaji muhimu katika ushindi wa Ufaransa katika michuano ya Umoja wa Ulaya wa  2010, ambapo alifunga lengo la kushinda mechi dhidi ya Hispania akifunga bao lake la kwanza Machi 2015.

Inajulikana kwa kutembea kwa kasi na uwezo wa miguu miwili,  Lacazette amekuwa akilinganishwa na mbele ya Arsenal mbele ya Ian Wright na Gérard Houllier. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1991
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji mpira wa Ufaransa
Javier Hernandez

**Javier Hernández Balcázar** (hujulikana kwa jina lake la utani, **Chicharito**; alizaliwa 1 Juni 1988) ni mchezaji wa soka wa Meksiko ambaye anacheza kama mshambuliaji wa klabu ya West Ham United na timu ya taifa ya Meksiko.
 
Alianza kazi yake mwaka 2006, akicheza klabu ya Mexican Guadalajara, kabla ya kuwa mchezaji wa kwanza wa Mexiko alijiunga na Manchester United mwezi Julai 2010. Baada ya kuanguka chini ya mamlaka chini ya mameneja David Moyes na Louis van Gaal, alitumia msimu wa 2014-15 juu ya mkopo kwa Real Madrid, kisha akahamia klabu ya  Bayer Leverkusen 

Hernández ni mchezaji wakuongoza wakati wote. Alifanya kwanza kwa Mexico huko Septemba 2009 katika mechi dhidi ya Colombia. Amewakilisha Mexico katika Kombe la Dunia ya FIFA 2010, Kombe la CONCACAF dhahabu 2011, Kombe la FIFA la 2013, Kombe la Dunia la FIFA ya 2014, Copa América Centenario na Kombe la 2017 FIFA Confederations. Alikuwa mchezaji bora wa Kombe la dhahabu wa 2011 akiwa na malengo saba na aliitwa jina la mchezaji muhimu zaidi wa mashindano.

Jamii:Waliozaliwa 1988
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji mpira wa Meksiko
Vinson Massif

right|thumb|safu ya milima Vinson, upande wa Kaskazini-Magharibi
'''''' ni mlima mrefu kuliko yote ya bara la Antaktiki, wenye kimo cha mita 4,892 juu ya usawa wa bahari. 

## Tazama pia
* Orodha ya milima

Jamii:Milima ya Antaktiki
John Stones

[thumb|John Stones [mwaka 2014.]]
**John Stones** (alizaliwa 28 Mei 1994) ni mchezaji wa soka ambaye anacheza klabu ya Ligi Kuu ya Manchester City na timu ya taifa ya Uingereza. 

Anaweza pia kucheza kama kurudi nyuma.

Alianza kazi yake na Barnsley, akifanya kazi timu yake ya kwanza katika michuano ya Machi 2012 akiwa na umri wa miaka 17. Alijiunga na klabu ya Ligi Kuu ya Everton kwa karibu £ 3,000,000 mwezi Januari 2013 na alikusanya maonyesho 95 kwa klabu ya Merseyside juu ya misimu minne. 

Mnamo Agosti 2016, alijiunga na Manchester City kwa £ milioni 47.5 na ziada.

Jamii:Waliozaliwa 1994
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji mpira wa Uingereza
Insha

**Insha** ni kifungu cha maneno kilichopangwa kwa mpangilio maalumu wenye kueleza kuhusu jambo fulani uliopangwa katika aya.

Insha huwa inaelezea jambo fulani, kwa mfano: matukio ya mauaji, ugonjwa fulani, mmea fulani, mnyama na kadhalika.

## Sehemu za insha 
Kwa kawaida insha ina sehemu kuu nne ambazo ni,
* Kichwa cha habari.
* Utangulizi wa insha.
* Kiini cha insha.
* Mwisho wa insha.

### Kichwa cha habari
Hii ni sehemu ya kwanza ya insha ambayo huandikwa kitu kinachotaka kuzungumzwa kwenye insha hiyo. Sehemu hii huandikwa kwa herufi kubwa na kupigiwa mstari mfano, MATUMIZI YA MADAWA YA KULEVYA.

### Utangulizi wa insha
Hii ni sehemu ya pili ya insha ambapo mwandishi hueleza kwa ufupi kile ambacho angependa kwenda kukiongelea kwenye insha yake. Katika sehemu hii mwandishi huandika kwa ufupi tu kile anachotaka kukielezea.

### Kiini cha insha
Hii ni sehemu ya tatu katika insha. Sehemu hii mwandishi huelezea kwa undani zaidi kile kitu ambacho alipanga kukiongelea kwenye utangulizi na kwenye kichwa cha habari yake. Katika sehemu hii mwandishi hupanga mawazo yake katika aya, Kila wazo huwa na aya yake.

### Mwisho wa insha
Sehemu hii mwandishi huandika hitimisho la insha yake. Kwa kawaida sehemu hii huwa ni fupi na hupangwa katika aya nyingine.

## Insha za vyuo vikuu
Wanafunzi wa vyuo vikuu pia huhitajika kuandika mitungo ya insha ambayo ni tofauti na ya wale walio kwa shule za misingi na sekondari. Kwa walio shule za sekondari, wao hutoa mitungo yao kwa akili, yaani hubuni. Katika vyuo vikuu, mambo hubadilika ambako wafaa kunukuu vipengee vya vitabu tofauti na mitungo ya wengine ili uandike insha yako. 

Kwa kawaida, insha hizi huitwa essays kwa lugha ya Kiingereza. Pia zinafuata kanuni fulani kama inavyoelezwa hapa.
## Tazama pia
* Insha zisizo za kisanaa
* Insha ya wasifu
* Insha za hoja
* Insha ya kisanaa

Jamii:Fasihi
Benjamin Mendy

thumb|Benjamin  Mendy
**Benjamin Mendy** (alizaliwa 17 Julai 1994) ni mchezaji wa soka wa Ufaransa ambaye anacheza kushoto kwa klabu ya Ligi Kuu Manchester City na timu ya taifa ya Ufaransa. 

Mendy alitumia msimu wa nne katika ndege ya juu ya Ufaransa, Ligue 1, kushinda michuano ya ndani na Monaco kabla ya kuhamia England kwenye ada ya uhamisho wa rekodi ya dunia kwa mlinzi.

Jamii:Waliozaliwa 1994
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji Mpira wa Ufaransa
Mario Mandzukic

**Mario Mandžukić,** (alizaliwa 21 Mei 1986) ni mchezaji wa soka wa Korasya ambaye anacheza mbele ya klabu ya Italia Juventus na timu ya taifa ya Croatia. Mbali na kuwa mkamilifu, anajulikana kwa mchango wake mkubwa wa kujihami na nguvu za anga.

Alianza kazi yake katika klabu yake ya jiji la Marsonia kutoka ambako alihamia klabu mbili za klabu ya mji mkuu wa Kroatia, akijiunga na NK Zagreb na kisha kusainiana na Dinamo Zagreb mwaka 2007, ambapo alikuwa Prva HNL mchezaji bora katika msimu wa 2008-09. Kosa lake kubwa lilimfanya uhamisho wa VfL Wolfsburg mwaka 2010. Baada ya maonyesho kadhaa ya ajabu katika UEFA Euro 2012, ambapo alikuwa mchezaji mkuu wa pamoja na malengo matatu, alisainiwa na Bayern Munich. Katika msimu wake wa kwanza na klabu alishinda nyara tatu; Bundesliga, DFB-Pokal, na Ligi ya Mabingwa, wakati pia kuwa[[]]wa kwanza kuingia katika mwisho wa Ligi ya Mabingwa.

thumb|Mandzukic akiwa Atletico Madrid (2014).
Aliondoka Bayern kwa Atlético Madrid mwaka 2014, na msimu baadaye ulisainiwa na Juventus kwa euro milioni 19, ambapo alishinda mara mbili ya nyumbani ndani ya msimu wake wa kwanza. Katika mechi ya mwisho ya Ligi ya Mabingwa ya 2017 dhidi ya Real Madrid, alifunga bao lake la pili katika fainali ya Ligi ya Mabingwa, mchezaji huyo alipigia mchezaji huyo mchezaji ambaye alimpa tuzo ya UEFA Lengo la msimu Katika ngazi ya kimataifa, Mandžukić alipewa nafasi ya kwanza kwa Croatia mwaka Novemba 2007, chini ya msimamizi  Kwa sasa amehusika katika mashindano makuu matatu, Euro 2012, Kombe la Dunia 2014, na Euro 2016, na kufanya maonyesho zaidi ya 70 ya kimataifa. Na malengo 29, amefungwa na Eduardo da Silva kama mchezaji wake wa pili wa timu ya kimataifa ya wakati wote, nyuma ya Davor Šuker. Aliitwa Mchezaji wa Kroatia wa Mwaka mwaka 2012, na 2013.

Jamii:Waliozaliwa 1986
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji mpira wa Kroatia
Denali

la Alaska.]]
**Denali** (jina la zamani "Mlima McKinley") ni mlima mrefu kuliko yote ya Amerika Kaskazini, ukiwa na kimo cha mita 6,190 juu ya usawa wa bahari.

Unapatikana katika jimbo la Alaska (Marekani).

## Tazama pia
* Orodha ya milima

Jamii:Milima ya Marekani
Jamii:Milima