open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ulaya ya Kusini

right|thumb|230px|Ulaya ya Kusini katika mpangilio wa Umoja wa Mataifa.
**Ulaya ya Kusini** ni sehemu ya kusini ya bara la Ulaya. Kuna maelezo ya kutofautiana ni nchi zipi ambazo ni sehemu ya kanda hili. Maelezo hutofautiana kutokana na njia mbalimbali za kuangalia sehemu hiyo: kwa maana ya kijiografia, kisiasa au kiutamaduni.

Kwa hakika tamko hili lamaanisha:
* Nchi za rasi ya Iberia yaani Hispania, Ureno na Andorra.
* Nchi za rasi ya Italia yaani Italia, San Marino na Mji wa Vatikani
* Malta
* Ugiriki 

Kwa kawaida nchi zifuatazo au sehemu zifuatazo za nchi huhesabiwa humo pia:
* sehemu za kusini za Ufaransa
* sehemu za Uturuki kwenye bara la Ulaya
* Kupri hata kama ni sehemu ya Asia kijiografia

Mara nyingi pia sehemu ya nchi za Balkani zahesabiwa humo:
* Albania
* Bosnia na Herzegovina 
* Kroatia 
* Montenegro 
* Masedonia Kaskazini
Zote zinapakana na Mediteranea isipokuwa Masedonia Kaskazini.

Wakati mwingine Bulgaria huhesabiwa hapa pia.

## Kanda la Umoja wa Mataifa 
Umoja wa Mataifa huhesabu nchi zifuatazo kama nchi ya kanda la Ulaya ya Kusini:

* Albania
* Andorra
* Bosnia na Herzegovina
* Gibraltar
* Hispania
* Italia
* Kroatia
* Mji wa Vatikani
* Masedonia Kaskazini
* Malta
* Montenegro
* San Marino
* Serbia
* Slovenia
* Ugiriki
* Ureno

Jamii:Ulaya
Rasi ya Italia

thumb|right|250px|Rasi ya Italia inavyoonekana kutoka angani
**Rasi ya Italia** au **Rasi ya Apenini** ni kati ya rasi kubwa za Ulaya, yenye urefu wa zaidi ya kilomita 1,000 kutoka milima ya Alpi hadi kuishia katikati ya Mediteranea.

Iko kusini mwa Ulaya ikizungukwa na Bahari Mediteranea pande tatu. Umbo lake ni kama mguu unaocheza mpira na mpira ni kisiwa cha Sisilia.

Karibu eneo lake lote ni nchi ya Italia. Maeneo matatu madogo ya kujitegemea ndani yake ni San Marino, Monako na Mji wa Vatikani.

Jina la pili la Rasi ya Apenini linatokana na milima ya Apenini inayovuka sehemu kubwa ya urefu wa rasi. Kaskazini kuna tambarare kubwa lenye rutuba.

Jamii:Rasi za Ulaya
Jamii:Mediteranea
Jamii:Italia
Rasi ya Iberia

thumb|Rasi ya Iberia jinsi inavyoonekana kutoka anga ya nje
**Rasi ya Iberia** ni kati ya rasi kubwa za Ulaya ikiwa na eneo la km² 582,860. Iko kusini magharibi mwa Ulaya ikipakana na Bahari Atlantiki upande wa kaskazini na magharibi, halafu Bahari Mediteranea upande wa kusini na mashariki. 

Milima ya Pirenei ni mpaka kati ya rasi na Ufaransa (Ulaya ya magharibi).

Iberia ni jina la kale tangu zamani za Waroma wa Kale.

## Nchi na maeneo 
Kwenye rasi kuna nchi zifuatazo:
* Hispania ni nchi kubwa kwenye rasi
* Ureno iko upande wa magharibi
* Andorra ni nchi ndogo sana katika milima ya Pirenei kati ya Hispania na Ufaransa
* Gibraltar ni eneo ndogo la Uingereza katika ncha ya kusini inayotazamana na Afrika.

Jamii:Rasi za Ulaya
Jamii:Hispania
Jamii:Ureno
Jamii:Andorra
Jamii:Gibraltar
Keely Shaye Smith

**Keely Shaye Smith** (amezaliwa tar. 25 Septemba 1963) ni mwandishi wa habari kutoka Marekani.
Ameolewa na muigizaji filamu Pierce Brosnan mnamo tar. 4 Agosti mwaka 2001, baada ya mkewe Brosnan wa kwanza Cassandra Harris kufariki dunia. Kwa pamoja wana watoto wawili wa kiume, na pia Brosnan ana watoto wengine wawili aliozaa na marehemu Cassandra Harris.

Smith anatoa huduma kama mwandishi aliyepokea kipindi cha Televisheni kilichokuwa kinatangazwa na mtangazaji "Robert Stack" ambaye alifariki dunia tarehe 14 Mei 2003. Kipindi kilikuwa kinaitwa  "Unsolved Mysteries", kilichokuwa kinarushwa hewani na Televisheni ya "Lifetime" hadi 1997.

Jamii:Waandishi wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1963
Jamii:Watu walio hai
Cassandra Harris

**Cassandra Harris** (15 Desemba 1948 &ndash; 28 Desemba 1991) alikuwa mwigizaji wa filamu wa kike kutoka nchini Australia. Pia alikuwa mke wa mwigizaji na mtayarishaji wa filamu Pierce Brosnan. Sababu ya kifo chake ilikuwa kensa.

## Viungo vya Nje
Tovuti Rasmi ya Cassandra Harris
Nembo ya Tanzania

**Nembo ya Tanzania** ni ngao ya askari inayoshikwa na watu wawili.

Ngao ina sehemu nne: juu sehemu ya dhahabu, chini yake bendera ya taifa, halafu sehemu nyekundu na chini kabisa sehemu ya buluu-nyeupe;

a) robo ya juu inaonyesha mwenge wa uhuru juu ya rangi ya dhahabu inayokumbusha juu ya utajiri wa madini ya nchi

b) robo ya pili ni bendera ya Tanzania

c) rangi nyekundu inamaanisha ardhi nyekundu ya Afrika na kilimo kama msingi wa maisha ya watu.

d) milia ya buluu na nyeupe katika robo ya nne inamaanisha mawimbi ya bahari na maziwa kwenye mipaka ya nchi pamoja na bahari inayozunguka Zanzibar kama sehemu ya Jamhuri ya Muungano.

Juu ya sehemu hizo kuna mkuki na majembe mawili yanayokumbusha juu ya utetezi wa uhuru na umuhimu wa kazi katika ujenzi wa taifa.

Ngao yote imeviringishwa na mapembe ya ndovu yanayomaanisha utajiri wa wanyamapori na hifadhi za taifa.

Ngao inalala juu ya mlima Kilimanjaro ambayo ni mlima mkubwa wa Tanzania.

Watu wawili wanaoshika ngao ni mwanamume na mwanamke kama dalili ya ushirikiano wa jinsia zote mbili taifani. Wanasimama juu ya mpamba na mkarafuu ambayo yote inatoa mazao muhimu ya kibiashara ya Tanzania Bara kwa pamba na Zanzibar kwa karafuu.

Kanda njano ya maandishi chini ya ngao huonyesha kaulimbiu ya taifa "Uhuru na Umoja".

## Viungo vya nje
*Tovuti ya serikali ya Tanzania - "The national coat of arms"

Jamii:Tanzania
Jamii:Nembo za Afrika
Mariana Seoane

**Mariana Seoane García** (amezaliwa 10 Juni 1976) ni muigizaji wa filamu na tamthilia, na pia ni muimbaji wa muziki kutoka nchini Mexico. Amepata kuwa maarufu katika ile tamthilia ya "Rebeca".

Amechanganya mataifa mawili tofauti, mama yake ni mtu wa Argentina, baba yake amechanganya pia kati ya Mcuba na Mmexico.

## Viungo vya nje
* Habari za Mariana Seoane katika IMDB
* alma-latina.net

Jamii:Waigizaji filamu wa Mexiko
Jamii:Telenovelas
Jamii:Tamthilia
Jamii:Waliozaliwa 1976
Jamii:Watu walio hai
Gloria Macapagal Arroyo

[thumb|right|160px|Rais wa [Ufilipino Gloria Macapagal Arroyo]]

**Gloria Macapagal Arroyo** (amezaliwa tar. 5 Aprili 1947) Pia anafamika kwa jina la ufupi kama G.M.A, ni rais wa 14 wa Ufilipino, Ambaye kwa sasa ndiye anayeongoza nchi ya Ufilipino.

Ni rais wa pili wa kike kuongoza nchi ya Ufilipino baada ya Corazon Aquino.
ni binti wa rais wa zamani wa Ufilipino mzee Diosdado Macapagal.
Kabla ya kuwa rais, mwanzoni alikuwa makamo wa rais wa Ufilipino.

## Viungo vya Nje 
* Tovuti Rasmi ya Marais wa Ufilipino 
* Tovuti Rasmi ya Gloria Macapagal Arroyo
* Rasmi ya Gloria Arroyo 

Jamii:Marais wa Ufilipino
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1947
Fransi

**Fransi** ni elementi na metali alikali yenye namba atomia **87** kwenye mfumo radidia na uzani atomia 223. Alama yake ni **Fr**. Fransi ni elementi nururifu sana.

## Tabia 
Fransi ni elementi haba mno kwa sababu ya unururifu wake. Kati ya elementi zote zinazotokea kiasili ni haba kabisa isipokuwa Astatini. Nusumaisha ya isotopi yenye maisha marefu ni dakika 21.8 pekee. 

Fransi hapatikani kama elementi ya kudumu lakini hujitokeza mara kwa mara wakati wa mbunguo wa Aktini. 

## Matumizi 
Haina matumizi nje ya utafiti wa kisayansi kutokana maisha mafupi na uhaba.

Jamii:Metali alikali
Jamii:Elementi
Radoni

**Radoni** (kut. kilatini "radius" (mshale) kwa sababu ya unururifu wake) ni elementi yenye namba atomia **86** na uzani wa atomi 222. Alama yake ni **Rn**. 

## Tabia 
Radoni ni kati ya gesi adimu hivyo haimenyuki na elementi nyingine. 

Si elementi ya kudumu kutokana na unururifu wake na nusumaisha yake ni siku 3.8 pekee. Inajitokeza mara kwa mara kutokana na mbunguo wa Radi.

Ni gesi nzoto hivyo haipandi sana juu kwenye angahewa bali kukaa chini. Hii ni sababu ya kwamba hukunsayika polepole ndani ya nyumba ambako madirisha na milango haifunguliwi. Hapa unururifu inaweza kuwa hatari ya afya.

Jamii:Elementi
Jamii:Simetali
Jamii:Gesi adimu
Roentgeni

[thumb|left|[Wilhelm Conrad Röntgen]]

**Roentgeni** (jina la awali hadi 2004: **Unununium**) ni elementi sintetiki yenye namba atomia 111 katika mfumo radidia na uzani atomia wa isotopi yake yenye nusumaisha ndefu ni 280. Alama yake ni **Rg**. 

Roentgeni haitokei kiasili kwa sababu nusumaisha ya isitopi zake ni fupi mno. 272Rg ina nusumaisha ya sekunde 0.0038 pekee;  isotopi yenye nusumaisha ndefu ya sekunde 3.6 ni 280Rg. Hadi sasa isotopi mbili nyingine zilitambiluwa zenye nusumaisha ya millisekunde 170 (279Rg) na 6.4 (274).

Roentgeni ilitambuliwa mara ya kwanza na wanasayansi wa taasisi ya utafiti wa kinyuklia huko Darmstadt. Walifaulu kuitengeneza katika chombo cha nyuklia mara sita pia watafiti Wajapan walifaulu mara chache. Jina limekubaliwa kimataifa kuwa "Roentgeni" kwa heshima ya Konrad Röntgen.

Kama elementi zote za sintetiki hazina matumizi zatengenezwa tu kwa kusudi la utafiti. Duniani hazipatikani kiasili tena hata kama uwezekano ya kwamba ziliwahi kupatikana zamani ila tu kutokana na maisha mafupi ya atomi zao zimeshapotea muda mrefu. Kama ingewezekana kuitengeneza kwa kiasi kikubwa kidogo inawezekana itakuwa na rangi kama [dhahabu] lakini hadi sasa atomi chache hazikutosha kutazama rangi.

## Viungo vya Nje 
* WebElements.com - Roentgenium
* IUPAC: Proposal of name *roentgenium* for element 111
* IUPAC: Element 111 is named roentgenium 
* Apsidium - Roentgenium Element 111 
* Unununium Element At Chemicalelements.com

Jamii:Elementi sintetiki
Jamii:Elementi
Elementi ya kundi la 12

**Elementi za kundi la 12** ni kundi kwenye jedwali la elementi au mfumo radidia. Elementi hizo ni pamoja na zinki, cadimi, zebaki, na copernici . Copernici ni elementi sintetiki, sio thabiti kwa hivyo tabia zake hazikueleweka bado. Elementi zote za kundi hilo zina kiwango cha kuyeyuka cha duni na pia kiwango cha kuchemsha cha duni. Zebaki (mercury) ni kioevu.  

Picha:Zinc.jpg|Zinc 
Picha:Cadmium.jpg|Cadmium 
Picha:Hg Mercury.jpg|Mercury 

Jamii:Mfumo radidia
Metali adimu

**Metali adimu** ni metali zenye tabia ya kutomenyuka kwa urahisi. Haziguswi na maji au oksijeni ya hewa, tofauti na metali nyingi. Mara nyingi hutazamwa kuwa metali za thamani kwa sababu zinadumu na kuwa haba. 

Mifano yake ni dhahabu (auri), fedha (ajenti), shaba (kupri), tantali, platini, paladi na rhodi. Kuhusu shaba maoni hutofautiana kama inahesabiwa humo.

Elementi sintetiki za Bohri, Hassi, Meitneri, Darmstati na Roentgeni zatazamwa pia kama metali adimu hata kama hazina matumizi kutokana na maisha mafupi ya elementi hizo.

## Matumizi ya metali adimu 
Metali adimu, hasa dhahabu na fedha, zilitumiwa kwa mapambo ya thamani kwa watu. Katika tamaduni mbalimbali dhahabu ilikuwa metali ya mfalme au mwene. 

Zilifaa pia kwa biashara kwa sababu zilitafutwa na watu kote zikabebwa kwa urahisi na kudumu. Hivyo vipande vya metali hizo vilipimwa kufuatana na uzito vikatumiwa kwa biashara. Baadaye vipande vyenye uzito maalumu viligongwa mhuri na kuwa chanzo cha pesa.
thumb|300px|Metali adimu zote (isipokuwa elementi sintetiki).
Wahunni

Kuhusu watu wakorofi wasio na maadili mema, angalia Wahuni.

[thumb|300px|Himaya ya Attila mnamo [450 BK]]
**Wahunni** walikuwa watu wa kabila mbalimbali kutoka Asia ya Kati walioanza kuelekea magharibi wakati wa karne ya 4 na ya 5 BK na kuvamia Ulaya, Uajemi na Uhindi.

## Chanzo katika Asia ya Kati 
Kiasili walitokea katika maeneo kati ya Kirgizia na Mongolia ya leo. Hakuna uhakika kuhusu utamaduni na lugha yao. Wataalamu wengi walifikiri kuwa walikuwa mchanganyiko wa makabila mbalimbali kati yao Waturuki na pia Wamongolia. Siku hizi inaonekana sehemu kubwa walikuwa makabila ya Kiirani. Kwa jumla walikuwa wahamiaji waliofuga farasi na wanyama wengine na kuishi katika hema kwa muda mwingi.

Sababu ya kuhama kwao haijulikani. Kuna taarifa ya kwamba wahamiaji wa Asia ya kati walishindwa na Wachina mnamo mwaka 352. Kwa hiyo inawezekana kwamba makabila yalianza kuelekea magharibi baada ya kushindwa hivyo. Wengine husema palikuwa na mabadiliko ya hali ya hewa yaliyoongeza ugumu wa maisha na kuwasababisha kutafuta nchi mpya.
[thumb|350px|Picha hii ilichorwa katika [karne ya 19 na kuonyesha jinsi gani mchoraji aliwaza vita za Wahunni]]

## Kufika Ulaya 
Kuanzia mwaka 374 Wahunni walifika katika maeneo ya mto Volga na kushambulia makabila ya Kijerumaniki waliokaa kule. Wakaendelea kuhamia magharibi na kuvamia nchi nyingi. Waliogopwa sana kwa sababu ya ukatili wao na mbinu zao za kushambulia haraka. Hawakuwa na wanajeshi wa miguu bali walipanda farasi na kutumia hasa pinde na mishale. Kwa njia hiyo wakasababisha mwendo mkubwa unaoitwa "uhamisho wa mataifa" katika historia ya Ulaya kati ya karne ya 5 na karne ya 6.

## Wahunni kama chanzo cha uhamisho wa mataifa katika Ulaya 
Mashambulio ya Wahunni yalisababisha makabila mengi ya Wajerumaniki kukimbia wakielekea magharibi vilevile na kuingia katika maeneo ya Dola la Roma. Uvamizi huu wa Wajerumaniki waliokuwa wakimbizi mbele ya Wahunni ulidhoofisha Dola la Roma na kuwa sababu kuu ya mwisho wake. Kati ya Wajerumaniki waliokimbia walikuwepo pia Wavandali walioendelea kuhamahama hadi Afrika ya Kaskazini.

## Attila kuongoza Wahunni wote 
Wahunni walikuwa na udhaifu bado kwa sababu waligawanyika katika vikundi vingi. Mnamo mwaka 433 Attila alifaulu kushika utawala wote peke yake. Aliwakusanya Wahunni wengi kwenye makambi makubwa katika eneo la Panonia (Hungaria ya leo). Kutoka huko walishambulia nchi jirani; hawakuwa na kusudi la kuteka nchi hizo bali kupora nchi, kuiba mifugo na vyakula na kudai pesa ili wasiendelee. Attila aliharibu miji na vijiji vya nchi za Balkani na kuingia hadi Germania (Ujerumani), Gallia (Ufaransa) na Italia, ambapo alirudishwa nyuma na Papa Leo I. Mwaka 451 alishindwa na mabaki ya jeshi la Roma pamoja na makabila ya Kijerumaniki katika eneo la Ufaransa ya magharibi. 

## Mwisho 
Baada ya kifo cha Attila watoto wake walishindana kuhusu urithi. Mmojammoja walishindwa sasa na Roma ya Mashariki na Wajerumaniki. Wahunni walitawanyika na kupotea katika historia. Mabaki yao yalimezwa na makabila mengine.

Jamii:Madola

Jamii:Historia ya Ulaya
Jamii:Dola la Roma
Jamii:Wahunni
Mstatili

[thumb|Mstatili na [ulalo zake (nyekundu)]]
**Mstatili** ni umbo la pembenne na kila pembe ina 90° yaani ni pembemraba. Pande mbili zinazotazamana ni sambamba pia zina urefu sawa. 

Lalo zinalingana na hujigawa sawa pale zinapokutana.

Mraba ni hali ya pekee ya mstatili ambako kila upande ni sawa. 

Vitabu, meza, madaftari na karatasi za kuandika kwa kawaida ni umbo la mstatili.

Jamii:Jiometria
Pembemraba

thumb|Pembemraba
**Pembemraba** ni pembe yenye kiwango cha nyuzi 90. 

Kama mistari miwili yapandana kuna pembe nne zinazojitokeza. Kama pembe hizi zote ni sawa basi ni pembemraba.

Jamii:Jiometria
Nyuzi

thumb|250px|Pembe kali ya nyuzi 45°
**Nyuzi** (pia: **digrii** kutoka neno la Kiingereza) ni kizio cha kupimia pembe . Msingi wake ni mzunguko kamili wa duara unaogawiwa kwa sehemu 360°. Kwa kawaida nyuzi moja huandikwa kama **1°**.

Nusuduara ina 180°. Pembemraba ina 90°. Jumla ya pembe ndani ya pembetatu ni 180°, ndani ya mstatili ni 360°.

Nyuzi inaweza kugawiwa tena kwa dakika ya tao na sekunde ya tao. Dakika ya tao ni sehemu ya 60 na sekunde ya tao ni sehemu ya 3600 ya nyuzi moja.

## Historia 
Asili ya hesabu hii huaminiwa kuwa katika Babeli ya Kale. Wababeli walihesabu mwaka kuwa na siku 360 na wakitazama nyota waliona ya kwamba kila siku zilihama takriban kiwango cha 1/360 cha duara. 

Katika jiometria muundo huo ulielezwa kimsingi na mwanaastronomia Hipparchos wa Nikaia (190 KK–120 KK).

## Tazama pia 
* Gradi (1/400 ya duara)

Jamii:Jiometria
Jamii:Vipimo
Duara

thumb|Duara na nusukipenyo (rediasi)

**Duara** ni umbo la mviringo bapa yaani katika ubapa linalofanana na herufi "o".

Katika jiometria duara huelezwa kuwa mchirizo uliofungwa na umbali wa kila nukta ya mchirizo ni sawa kutoka kitovu cha duara.

Mstari wa nje wa duara huitwa mzingo. Katikati yake ni kitovu. Mstari usioonyoka kutoka kitovu hadi mzingo huitwa rediasi au nusukipenyo. Mstari wowote kutoka upande mmoja wa mzingo hadi upande mwingine unaopita kwenye kitovu huitwa kipenyo.

Kiwango cha kipenyo (d) ni mara mbili kiwango cha nusukipenyo (r).

:
d = 2\ r 

Katika mahesabu ya duara namba inayoandikwa kwa herufi ya kigiriki *π* (tamka: pi) ni muhimu. Ni sawa na urefu wa mzingo (c) uliogawiwa kwa urefu wa kipenyo na ni takriban 3.14159.

Eneo la duara (a) ni sawa na zao ya nusukipenyo (r) mara nusukipenyo halafu mara π (*a* ni *π* mara (*r* mara *r*)).

:a = \pi \, r^2 

## Viungo vya nje 
* Calculate the measures of a circle online 

## Marejeo
Jamii:Jiometria
Pembetatu

**Pembetatu** ni umbo bapa lenye pande tatu zisizonyoka na kukutana kwenye pembe tatu za kila kona.

Jumla ya kiwango cha pembe zote tatu ni nyuzi 180. 
Eneo la pembetatu ni nusu kitako mara kimo.

Pembe zatajwa kwa kawaida kwa herufi za kwanza katika alfabeti ya Kigiriki yaani alfa, beta na gamma.

Elimu inayoshughulia pembetatu ni jiometria na hsasa tawi la trigonometria.

## Aina za pembetatu 
Pembetatu hupangwa kufuatana na tabia za pande zao: 
* Kwenye **pembetatu pandesawa** pande zote tatu ni sawa. 
* Kwenye **pembetatu pacha** pande mbili ni sawa.
* Kwenye **pembetatu mshato** (= pia **pembetatu guni**) pande zote ni tofauti.

Pembetatu pandesawa
Pembetatu pacha
Pembetatu mshato

pandesawapachamshato

Pembetatu hupangwa pia kufuatana na tabia za pembe zao: 

* **Pembetatu mraba** ina pembe moja ya 90°. 
* **Pembetatu butu** ina pembe moja ambayo ni kubwa ya 90°.
* **Pembetatu kali** ina pembe ambazo zote ni ndogo kuliko 90°. 
* **Pembetatu mshazari** ni kila pembetatu isiyo mraba.

Right triangle
Obtuse triangle
Acute triangle

mrababutukali

&nbsp;\underbrace{\qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad}_{}

&nbsp;mshazari

Jamii:Jiometria
190 KK

Makala hii inahusu mwaka **190 KK** (Kabla ya Kristo).

## Matukio
## Waliozaliwa
* Hipparchos wa Nikaia atakayekuwa mwanafalaki katika Ugiriki ya Kale na kuunda hesabu ya duara kuwa na nyuzi 360. 

## Waliofariki
Kiromania

thumb|right|400px|Maeneo penye wasemaji wa Kiromania

**Kiromania** (Kiromania: român *tamka "romin"*) ni kati ya lugha za Kirumi na lugha rasmi ya Romania na Moldova.

## Asili ya Kilatini 
Asili yake ni Kilatini ya Roma ya Kale kwa sababu sehemu kubwa ya Romania ya leo ilikuwa jimbo la Dakia katika Dola la Roma. Leo hii takriban theluthi mbili za msamiati una asili ya Kilatini, asilimia 20 ni za asili ya Kislavoni na mengine kutuoka lugha mbalimbali za jirani kama Kigiriki au Kituruki.

## Wasemaji 
Katika Romania penye wakazi milioni 22 zaidi ya milioni 19 hutumia Kiromania kama lugha ya mama. Nchini Moldova penye wakazi 4.5 karibu milioni 4 husema Kiromania inayoitwa huko "Kimoldova" lakini ni lugha ileile. Kuna pia waesamji katika nchi jirani hasa Serbia, Ukraine, Urusi (Siberia), Bulgaria na Hungaria. Waromania waliohamia huendelea kutumia lugha huko Marekani, Kanada, Australia, Israeli au Uturuki. Baada ya mwisho wa ukomnisti waromania wengi wametafuta kazi na kukaa Hispania na Italia.

## Viungo vya nje
*makala za OLAC kuhusu Kiromania
*lugha ya Kiromania katika Glottolog
*http://www.ethnologue.com/language/ron

Jamii:Lugha za Moldova
Jamii:Lugha za Romania
Jamii:Lugha za Kirumi
Jamii:Lugha za Ulaya
Paladi

thumb|Paladi
**Paladi** ni dutu sahili ya metali na elementi. Namba atomia yake ni **46** katika mfumo radidia, uzani atomia ni 106.42. Katika mazingira ya kawaida ni metali laini yenye rangi fedha-nyeupe inayohesabiwa kati ya metali za mpito. Alama yake ni **Pd**. Huhesabiwa kati ya elementi ya kundi la 10 (kundi la Platini). 

## Tabia 
Palladi ni metali na elementi nyepesi kati ya elementi ya kundi la Platini. Kati ya elementi za kundi hilo lina kiwango cha kuyeyuka cha chini. Humenyuka haraka lakini haioksidishi bado kwenye halijoto ya wastani. Huhesabiwa kati ya metali adimu.

Jamii:Metali adimu
Jamii:Metali
Jamii:Elementi
Hipparchos wa Nikaia

**Hipparchos** (kwa Kigiriki Ἵππαρχος; takr. 190 KK hadi takr. 120 KK) alikuwa mtaalamu wa astronomia, jiografia na hisabati wa Ugiriki ya Kale.

Alizaliwa mjini Nikaia (leo: Iznik katika Uturuki) akafariki kwenye kisiwa cha Rhodos. 

Hutazamwa kama mwanaastronomia muhimu kabisa wa nyakati za kale.

Aliorodhesha nyota 800 na kuzichora katika ramani ya anga. Alibuni mfumo wa kutofautisha nyota kwa mwangaza unaoonekana. Anaaminiwa ni yeye aliyetunga orodha ya nyota iliyotumiwa miaka 300 baadaye na Klaudio Ptolemaio na kuingizwa katika kitabu chake cha Almagesti kilichoendelea kuwa kitabu kikuu cha astronomia kwa Waislamu na Wakristo wa Ulaya kwa miaka 1500 iliyofuata.

Kwa kutumia paralaksi alipima umbali baina ya Dunia na Mwezi akifaulu kufikia namba iliyo karibu sana na kipimo cha kisasa cha kilomita 384,400 kwa wastani.  

Aliweza kukadiria na kutabiri kupatwa kwa jua . 

Katika hisabati alianzisha mbinu za kijiometria, kwa mfano mgawanyo wa duara kuwa na nyuzi 360.

## Marejeo 
Jamii:Wanaastronomia wa Ugiriki ya Kale
Jamii:wanahisabati wa Ugiriki ya Kale
Jamii:Wataalamu wa Ugiriki ya Kale
Rhodos

[thumb|250px|Rhodos katika [Bahari ya Aegea.]]
**Rhodos** (pia Rodo) ni kisiwa cha Ugiriki karibu na pwani ya Uturuki.

Kuna takariban wakazi 120,000. Miji mikubwa ni Rhodos na Lindos.

## Historia
Rhodos ina historia ndefu.

Katika nyakati za kale ilikuwa na Sanamu ya Kolossos iliyohesabiwa kati ya maajabu ya dunia.

Wakati wa vita za misalaba kisiwa kilikuwa kituo muhimu ya wamisalaba wa chama cha hospitali ya Mt. Yohane wa Yerusalemu. 

Mwaka 1644 Waosmani walipofaulu kuteka kisiwa na wamisalaba walihamia Malta.
 
Mwaka 1912 kisiwa kikatwaliwa na Italia kikawa sehemu ya Ugiriki ya kisasa tangu mwaka 1946.

Uchumi wa kisiwa hutegemea hasa utalii.

Jamii:Visiwa vya Mediteranea
Jamii:Visiwa vya Ugiriki
Jamii:Mtume Paulo
Jamii:Maeneo ya Biblia
Sanamu ya Kolossos kisiwani Rhodos

thumb|250px|Picha ioneshayo jinsi gani watu wa baadaye waliwaza Kolossos; hali halisi hakusimama juu ya mlango wa bandari lakini kando lake
**Sanamu ya Kolossos** kwenye kisiwa cha Rhodos ilikuwa kati ya maajabu saba ya dunia ya kale.

Kolossos ilikuwa mnara wa taa mwenye umbo la sanamu ya mtu aliyesimama kwenye mlango wa bandari na kushika moto kama mwenge. Kazi ya sanamu ilikuwa kuelekeza meli bandarini wakati wa usiku. Sanamu ilimwonyesha mungu wa jua Helios.

Ilijengwa kwa muda wa miaka 12 ikakamilishwa mnamo 300 KK na kuwa na kimo cha zaidi ya mita 30. Ilikuwa sanamu kubwa kabisa ya dunia ya kale. Kumbukumbu zimehifadhiwa kuwa matumizi ya vifaa yalikuwa pamoja na tani 13 za bronzi na tani 8 za chuma zilizofunika nguzo za matofari na mawe zilizokuwa majenzi ya ndani.

Sanamu ilisimama miaka 60-70 tu ikaanguka wakati wa tetemeko la ardhi mnamo 226 KK. Ikakatika kwenye magoti. Mabaki yalikaa palepale kwa sababu watu wa Rhodos waliogopa hasira ya mungu Helios wakisimamisha kitu kilichoangushwa na miungu.

Kwa miaka karibu 900 watalii wa dunia ya kale walishangaa mabaki makubwa.

Mwaka 654 Rhodos ilivamiwa na Waarabu Waislamu na Muawiya (wakati ule bado gavana wa Shamu bado khalifa) aliuza metali kwa mfanyabiashara. Inasemekana ya kwamba ngamia 900 walihitajika kubeba mzigo.

Jamii:Ugiriki ya Kale
Jamii:Maajabu ya dunia
Mchirizo

**Mchirizo** ni tamko katika hisabati (jiometria) la kutaja mstari unaonama kama jinamizi au kuruba.

Huelezwa pia kama taswira ya njia. 

Mfano wa mchirizo ni duara ambayo ni mchirizo unaojifunga. 

Jamii:Jiometria
Ulalo

thumb|Ulalo mbili za mstatili (nyekundu)
**Ulalo** (pia:**hanamu**) ni mstari unaounganisha pembe mkabala za pembenyingi yenye pembe nne au zaidi kama mstatili, pembetano n.k.

Idadi ya lalo ni \frac{n(n-3)}{2} ambamo "n" ni idadi ya pembe za pembenyingi.

Jamii:Jiometria
Pembenyingi

**Pembenyingi** (pia: **poligoni**) ni umbo bapa lenye pande tatu au zaidi.

Pembenyingi hutokea kama nukta kwenye ubapa zaunganishwa kwa mistari inayofunga eneo au maeneo ndani yao.

Katika jiometria bapa pembenyingi sahili kabisa ni pembetatu. 

Pembenyingi sahili haina mistari inayopandana. Ikipandana huitwa pembenyingi tata.

## Mifano ya pembenyingi 

Image:Triangle.Equilateral.svg|Pembetatu pandesawa
Image:Geometry Rectangle.svg|Mstatili ni hali ya pekee ya pembenne
image:Heptagon.svg|Pembesaba sahili
Image:Simple polygon.png|Pembesita sahili
Image:Complex polygon.svg| Pembetano tata
|Jinsi gani uso wachorwa katika programu ya tarakishi kwa kutumia pembenyingi

Jamii:Jiometria
Pembe

**Pembe** ni neno la kutaja:

* katika hisabati ama
** kona au ncha ya nje ya umbo kama pembetatu, pembenyingi  
** nafasi kati ya mistari miwili pale ambako inakutana taz. pembe (jiometria)

*Pembe (anatomia) - katika biolojia kwa baragumu ya mnyama kama ng'ombe, pia ndovu ya tembo.
*upande wa eneo au mahali; hivyo: pembeni = kando la
A

thumb|300px|Herufi **A** kwa mwandishi mbalimbali
**A** ni herufi ya kwanza katika alfabeti ya Kilatini ambayo ni pia mwandiko wa Kiswahili cha kisasa. Asili yake ni Alfa ya Kigiriki.

## Maana za A 
* katika muziki **A** ni noti.
* Katika tiba **A** ni aina ya damu.
* Kwa magari **A** ni alama ya gari kutoka Austria.
* Kati ya vipimo **a** ni alama ya Ar yaani eneo la mita kumi mara kumi
* Katika fizikia **A** ni alama ya ampea.
* Katika shule za nchi mbalimbali **A** ni daraja la  juu i(la kufaulu) linalowezekana
* kwa maana ya kiashirio **A** ni alama ya chanzo

## Historia 
Asili ya herufi A ni miandiko iliyotangulia alfabeti ya Kilatini. Waroma walipokea mwandiko kutoka alfabeti ya Kigiriki kupitia alfabeti za Kiitalia za awali kama Kietruski. Wagiriki walipokea kutoka Wafinisia.

Kama herufi nyingine za alfabeti ya Kigiriki alfa imetoka katika alfabeti ya Wafinisia iliyokuwa alfabeti ya kwanza ya dunia. Wafinisia waliendeleza mwandiko wa kikabari wa kale uliokuwa mwandiko wa silabi na kuifanya alfabeti ya herufi moja-moja.

Faida ya alfabeti ni ya kwamba inahitaji alama chache kulingana na mwandiko wa silabi mwenye alama kwa kila silabi ya lugha fulani au mwandiko picha unaohitaji maelfu ya alama za picha.

### Alef ya Wafinisia 
Wafinisia walichukua alama ya ng'ombe wakairahisisha na kuiita kwa neno lao "alef" lenye maana ya "ng'ombe" lakini walisoma tu "'" yaani kituo kimya jinsi ilivyo hadi sasa katika alef ya Kiebrania. Hivyo walifanya picha kuwa herufi. Herufi ilinama jinsi kichwa cha ng'ombe kinavyoonekana kikitazamiwa kutoka kando.

### Alfa ya Wagiriki 
Wagiriki walipokea alfabeti kutoka Wafinisia na pia jina la herufi hii. Hawakuwa na matumizi kwa ile sauti kimya ya Wafinisia lakini walihitaji herufi za vokali ambazo hazikuandikwa katika Kifinisia jinsi ilivyo hadi sasa katika Kiebrania na pia mara nyingi katika Kiarabu. 

Kwa hiyo walitumia alama kwa sauti ya A wakabadilisha kidogo jina kuwa "alfa" badala ya "alef". Lakini katika lugha yao hawakuelewa tena maana asilia iliyokuwa "ng'ombe". Kwao ilikuwa alama ya sauti tu. 

Mwanzoni waliandika herufi kwa umbo la kulala kama Wafinisia lakini katika karne za baadaye herufi iligeuzwa na kuandikwa mwishowe jinsi tunavyozoea leo.

Jamii:Alfabeti ya Kilatini
Wafinisia

right|500px|thumb|Miji muhimu na njia za biashara za Wafinisia
**Wafinisia** (au **Wafoinike**) walikuwa wakazi wa Finisia ambao zamani za Nyakati za Kale waliishi kwenye mwambao wa mashariki wa Bahari ya Mediteranea. 

Miji-dola yao ilikaa katika eneo la nchi za kisasa za Lebanoni na Syria.

Wafinisia walizungumza Kifinisia kilichokuwa lugha ya Kisemiti ambayo ilipotea baada ya kusambaa kwa Kiarabu tangu karne ya 7.

Walikuwa wafanyabiashara na mabaharia hodari sana. Walijenga utajiri wao juu ya biashara ya ubao kutoka milima ya Lebanoni. Hasa miti ya aina ya seda (*Cedrus Libani*) ilitafutwa sana. 

Baadaye waliunda makoloni yao katika magharibi ya Mediteranea hadi Hispania. Lakini koloni lao mashuhuri lilikuwa Karthago (Afrika ya Kaskazini).

## Mafanikio ya kihistoria ya Wafinisia 
Wafinisia (kama si Wakananayo) walianzisha mwandiko wa pekee uliokuwa chanzo cha alfabeti zote za Ulaya kupitia alfabeti ya Kigiriki.

Mabaharia Wafinisia walikuwa watu wa kwanza waliozunguka bara la Afrika kwa jahazi zao. Safari hiyo ilitokea kama mwaka 600 KK kwa niaba ya mfalme Neko II wa Misri aliyewaajiri kwa safari ile. 

## Viungo vya Nje 
* The Phoenician Encyclopedia – Encyclopedia Phoeniciana: A Bequest Unearthed, Phoenicia and the Phoenicians, Punic, Canaanites

Jamii:Wafinisia
Jamii:Historia ya Syria
Jamii:Historia ya Lebanoni
Jamii:Historia ya Asia
B

thumbnail|300px|Herufi **B** kwa mwandishi mbalimbali
**B** ni herufi ya pili katika alfabeti ya Kilatini ambayo ni pia mwandiko wa Kiswahili cha kisasa. Asili yake ni Beta ya Kigiriki.

## Maana za alama B 
* Katika muziki B ni noti.
* Katika tiba B ni mojawapo ya makundi ya damu 
* Katika Kemia B ni alama ya elementi ya Boroni
* Kwenye gari B ni alama ya kimataifa ya gari kutoka Ubelgiji

## Historia ya herufi B 
Kama herufi nyingine za alfabeti ya Kigiriki beta imetoka katika alfabeti ya Wafinisia iliyokuwa alfabeti ya kwanza ya dunia. Wafinisia waliendeleza mwandiko wa kikabari wa kale uliokuwa mwandiko wa silabi na kuifanya alfabeti ya herufi moja-moja.

Faida ya alfabeti ni ya kwamba inahitaji alama chache kulingana na mwandiko wa silabi mwenye alama kwa kila silabi ya lugha fulani au mwandiko picha unaohitaji maelfu ya alama za picha.

### Bet ya Wafinisia 
Wafinisia walichukua alama ya ramani ya nyumba wakairahisisha na kuiita kwa neno lao "bet" lenye maana ya "nyumba" lakini walisoma tu "b" yaani sauti ya kwanza katika neno hili. Hivyo walifanya picha ya nyumba kuwa herufi iliyo alama ya sauti "b". Herufi ilitazama upande wa kushoto pa kwa sababu mwendo wa kuandika ulikuwa kuanza upande wa kulia klwenmda kushoto jinsi ilivyo katika lugha za Kisemiti za Kiebrania na Kiarabu. 

Kufuatana na kalamu tofauti (kama ni kuandika kwa kijiti kwenye udongo wa ufinyanzi au kwa wino kwenye karatasi) umbo la herufi likaandikwa kwa michirizo au zaidi kwa kona.

### Beta ya Wagiriki 
Wagiriki walipokea alfabeti kutoka Wafinisia na pia jina la herufi hii. Wakabadilisha kidogo jina kuwa "beta" badala ya "bet". Lakini katika lugha yao hawakuelewa tena maana asilia iliyokuwa "nyumba". Kwao ilikuwa alama ya sauti tu. 

Mwanzoni waliandika herufi kwa kutazama upande wa kushoto kama walivyofanya Wafinisia lakini katika karne za baadaye herufi iligeuzwa na kuandikwa mwishowe jinsi tunavyozoea leo.

### B ya Kilatini cha Waroma wa Kale 
Waroma wa Kale walipokea alfabeti kutoka Wagiriki na kuibadilisha kwa mahitaji yao. Beta ikaitwa nao kwa sauti yake tu yaani "b" badala ya neno "beta".

Jamii:Alfabeti ya Kilatini
Rubidi

**Rubidi** (Kilat. rubidus: nyekundu) ni elementi na metali alikali yenye namba atomia **37** kwenye mfumo radidia na uzani atomia 85.4678. Alama yake ni **Rb**. 

## Tabia 
Kali (potasiamu) ni metali laini sana inayochemka kwa sentigredi 39 tayari. Rangi yake ni nyeupe-fedha. Haipatikana kiasili kama metali tupu kwa sababu humenyuka haraka na kuoksidika hewani. Inamenyuka vikali sana na oksijeni na kuwaka peke yake ikiwekwa hewani tu.

Rubidi hutokea kwa umbo la isotopi mbili; 85Rb ni thabiti lakini 87Rb ni mnururifu na kugeuka kuwa 87Sr. Lakini nusumaisha yake ni miaka bilioni 48 hivyo unururifu ni mdogo.

## Matumizi 
Kutokana na uhaba wa metali kuina matumizi chache tu hasa katika utafiti wa kisayansi.

Jamii:Metali alikali
Jamii:Elementi
Nembo za Afrika

right|250px

Nchi za Afrika zina nembo zifuatazo

Jamii:Nchi za Afrika
Jamii:Nembo za Afrika
Jamii:Orodha
Lugha za Kisemiti

**Lugha za Kisemiti** ni tawi la familia ya lugha za Kiafrika-Kiasia. Lugha hizi ni pamoja na Kiarabu, Kiamhari, Kitigrinya, Kiaramu, Kiebrania, Kimalta na lugha zingine nyingi za kale na za kisasa. Lugha hizi huzungumzwa na zaidi ya watu milioni 330 katika maeneo mengi ya Asia ya Magharibi, Afrika ya Kaskazini, Pembe ya Afrika, Malta, na pia katika jamii kubwa za wahamiaji na watu wa mataifa ya nje katika Amerika Kaskazini, Ulaya, na Australasia.
Istilahi hii ilitumiwa kwa mara ya kwanza katika miaka ya 1780 na wanachama wa shule ya historia ya Göttingen, ambao walitokana na jina Shemu, mmoja wa wana watatu wa Nuhu katika Kitabu cha Mwanzo.

## Lugha za Kisemiti leo 
Lugha yenye wasemaji wengi ni Kiarabu. Wasemaji wengine wengi ni wale wanaotumia lugha za Ethiopia na Eritrea halafu Israeli. Lugha hai za Kisemiti ni pamoja na:

* Kiarabu ambacho kinazungumzwa kwa lahaja mbalimbali, ikiwa Kiarabu sanifu ni pia lugha rasmi katika nchi nyingi za Afrika ya Kaskazini na Mashariki ya Kati (wasemaji milioni 200-220)
* Kiamhari ambayo ni lugha rasmi ya Ethiopia (wasemaji milioni 17)
* Kitigrinya ambayo ni lugha rasmi katika Eritrea na jimbo la Tigray nchini Ethiopia. (wasemaji milioni 5)
* Kiebrania ambayo ni lugha rasmi nchini Israeli (wasemaji milioni 5)
* Kiaramu kilichorudi nyuma sana lakini bado kinatumika katika Syria, Irak, Uturuki na Uajemi kwa lahaja mbalimbali (kuna takriban wasemaji 500,000 hadi milioni moja
* Kimalta ambacho ni lugha ya Kisemiti ya pekee ya Ulaya, ikiwa ni lugha rasmi nchini Malta (wasemaji laki 3)
* Lugha za Bara Arabu kusini zajadiliwa hasa katika Omani na Yemeni; ni lugha tofauti na Kiarabu chenyewe (kuna bado wasemaji 300,000)

## Lugha za kihistoria 
Kuna idadi kubwa ya lugha za Kisemiti zinazojulikana kama lugha za kihistoria zisizo na wasemaji tena. Kati ya lugha hizo kuna lugha za Babeli, Ashur, Kanaan, Moabu, Finisia na kwa jumla mataifa mengi zinazotajwa katika Biblia.

## Viungo vya Nje 
* *Burning Issues in Afro-Asiatic Linguistics* , 2012.
* *Jewish Language Contact*, *International Journal of the Sociology of Language* 226), 2014.
* Ghil'ad Zuckermann (2003), *Language Contact and Lexical Enrichment in Israeli Hebrew*. Palgrave Macmillan. ISBN 978-1403917232 http://www.palgrave.com/br/book/9781403917232.

!
Pembe (jiometria)

120px|thumb|right|Pembe

**Pembe** ni nafasi kati ya mistari miwili pale ambako inakutana. Mistari huitwa "mikono" ya pembe. Nukta inapokutana ni kipeo au ncha.

Kiwango cha pembe hutajwa mara nyingi kwa nyuzi (alama **°**). Kiwango cha duara ni 360°. Jumla ya pembe katika pembetatu ni 180°.

Kuna pia vipimo vingine vya kutaja kiwango cha pembe kama vile radiani au gon.

### Aina za pembe 

Image:Angle acute.svg|Pembe kali ni kubwa kuliko 0° lakini pungufu ya 90°
Image:Right angle.svg|Pembe mraba ina 90° kamili
Image:Angle obtuse.svg|Pembe butu ni kubwa kuliko 90° lakini pungufu ya 180°
image:angle straight.png|Pembe nyoofu ina 180°
Image:Reflex angle.svg| Pembe kuu ni kubwa kuliko 180° lakini pungufu ya 360°

## Tazama pia 
* Gradi (1/400 duara)
* Nyuzi (1/360 duara)

Jamii:Jiometria
Hammurabi

[150px|thumb|left|Sehemu ya juu ya [nguzo ya Hammurabi yenye sheria zake yamwonyesha mfalme Hammurabi mbele ya mungu Marduk.]]
[right|thumb|310px|Babeli, [1792 KK|1792 - 1750 KK.]]
**Hammurabi** (*takr.* 1810 KK - 1750 KK) alikuwa mfalme wa sita wa mji wa Babeli akapanua eneo lake na kuunda milki ya kwanza ya Babeli. Anajulikana hasa kwa mkusanyo wa sheria za Hammurabi ambazo ni kati ya sheria za kwanza za dunia zilizoandikwa.
 
Hammurabi alirithi ufalme kutoka kwa baba yake akitawala eneo la mji wa Babeli kama dola-mji tu. Katika miaka ya utawala wake alifaulu kupanua himaya yake hadi kutawala Mesopotamia yote. Hivyo alianzisha milki ya kwanza ya Babeli.

## Sheria za Hammurabi 
Umaarufu wake watokana na sheria zake. Hakuwa mtawala wa kwanza wa Mesopotamia aliyetunza sheria za milki kimaandishi. Lakini sheria nyingine zimepotea au kuhifadhiwa kwa sehemu tu. Mkusanyo wa sheria za Hammurabi ni wa kwanza uliosambazwa kiasi cha kuwa na nakala nyingi, hivyo nakala kadhaa zimehifadhiwa hadi leo na kutupa picha ya jamii ile ya kale sana. 

Nakala maarufu ni nguzo ya jiwe kubwa lenye kimo cha mita 2.25 inayomwonyesha mfalme mbele ya mungu Marduk na chini yake ziko sheria katika mwandiko wa kikabari.

Sheria hizi zilikuwa kali sana. Mfano wake ni vipengele vifuatavyo:
* na. 3: Anayesimama mahakamani na kutoa ushuhuda katika kesi yenye adhabu ya kifo lakini hawezi kuthibitisha maneno yake atakufa
* na. 195: Mwana anayempiga baba yake atakatwa mkono
* na. 196: Anayeharibu jicho la mtu huru atang'olewa jicho lake.

## Viungo vya nje 
* Hammu Rabi - The Moon-Sun King of PIE Civilization

Jamii:Babeli
Jamii:Sheria
Harrison Ford

**Harrison Ford** (amezaliwa tarehe 13 Julai 1942 Mjini Chicago, Illinois, Marekani) Ni muigizaji wa filamu kutoka nchini marekani. Anafahamika zaidi kwa ujasili wake kwa kuwa nahodha "Han Solo" katika mfululizo wa filamu ya 'Star Wars.Na pia kuwa mtafiti wa vitendo, Yaani kila anachojaribu kukitafiti yeye huwa asomi tu bali mpaka akione chanzo chake, anafahamika kama Dr. Henry 'Indiana Jones' katika mfululizo wa filamu ya Indiana Jones. Ford pia amewahi kuwa nyota wa filamu nyingi tu za hali ya juu ikiwemo ile ya Air Force One na Fugitive ambazo pia zilimpa heshima kubwa na umaarufu pia mbali na zile za mwanzo zilizokuwa zinafahamika kama 'Indiana Jones'.

## Maisha ya Mwanzo 
## Maisha Binafsi
## Filamu Alizoigiza 
## Marejeo 
## Viungo vya nje
* Tovuti Rasmi ya Harrison Ford 
* Harrison Ford Mtandao wa Mwongozo

Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1942
Jamii:Watu walio hai
Mariana Ochoa

**Mariana Yolanda Ochoa Reyes** (amezaliwa Mexico City, Mexico, 19 Februari 1979) ni muigizaji wa filamu na mwanamuziki kutoka nchi ya Mexico.

Alikuwa mwanachama wa kundi la muziki maarufu kama OV7 (awali lilifahamika kama *La Onda Vaselina*). Baada ya kuachana, Ochoa alianza kujitangaza mwenyewe katika masuala ya muziki na uigizaji.

## Wasifu
### Maisha ya filamu na muziki
Tamthilia yake kwanza kumpa umaarufu na kukubalika kwa Mariana ilikuwa La Hija Del Jardinero, iliyo andaliwa na TV Azteca production.
Tamthilia hiyo ilipokelewa vizuri tu huko Latini Amerika.

Hivi karibuni Mariana alitoa tamthilia nyingine nzuri ya kuvutia iitwayo "Amor Sin Condiciones" na kuweza kuipiku hata ile ya 'Secreto de Amor' ambayo iliandaliwa mwaka 2001 na kampuni ya Venevisión wakishirikiana na  Fonovideo ya Miami nchini marekani.

Pamoja Ochoa na kushughulika na kurekodi albamu yake ya pili lakini bado pia anashughulika na kurekodi tamthilia mpya itakayo rushwa hewani na TV Azteca, tamthilia inaitwa "Se Busca un Hombre" ambayo pia inaandaliwa na kampuni ya TV Azteca.

## Albamu alizotoa
Mnamo mwezi Machi, 2006, Ochoa amebadilisha studio ya EMI na kuhamia  Warner Music kwa mkataba wa kurekodi kwa muda wa miaka kumi.Mwezi Julai, 2007, Ochoa alirekodi  albamu yake ya pili iliyoitwa Luna Llena.

## Nyimbo maarufu
* My Lover
* Deseos
* Qué Importa
* Me Faltas Tú (#20 - EXA Guatemala
* Aunque No Estés (Kwa Ushirikiano wa Alex Ubago)

## Marejeo
# http://www.emimusic.com.mx/portal/hgxpp001.aspx?2,114,23,O,S,0,MNU;E;72;7;MNU ;
# "Como Nunca Existió" 
# http://foro.univision.com/univision/board/message?board.id=mariana_ochoa&message.id=78515
# Ochoa Kwenye 10 Bora

## Viungo vya nje
* Tovuti Rasmi ya Ochoa
* Ochoa Katika My Space
* Forum

Jamii:Waliozaliwa 1979
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanamuziki wa Mexiko
Jamii:Waigizaji filamu wa Mexiko
Kigoda

**Kigoda** ni kiti ambacho kinafanana na meza ndogo ambayo huwa haswa na matendeguu matatu au manne.

Kiti hiki huwa hakina mgongo wa kuegemea na pia hakina mikono.

Kimoja ni kigoda. Vingi huitwa vigoda.

Jamii:Vifaa
Scarlet Ortiz

**Hevis Scarlet Ortiz Pacheco** (amezaliwa tar. 12 Machi 1974, Caracas, Venezuela) ni muigizaji wa filamu na tamthilia kutoka nchini Venezuela. Anafahamika zaidi kwa jina la Camila Montes de Alba katika tamthilia ya "Todo Sobre Camila" iliyochezwa katika nchi mbili tofauti kati ya Peru na Venezuela.

Ortiz pia ameigiza tamthilia nyingi ukiacha ile ya Todo Sobre Camila, moja kati ya tamthilia alizoigiza kama vile *Mi Vida Eres Tu* iliyochezwa mwaka 2006 nchini Venezuela, *Todos Quieren con Marilyn* iliyochezwa nchini Kolombia na *Secreto de Amor* iliyochezwa nchini kwao huko Venezuela.

## Muhtsari wa Tamthilia Alizoigiza 
# *Mi Vida Eres Tu* - 2006, Venezuela-USA
# *Todos Quieren con* Marilyn - 2004, Colombia
# *Todo Sobre Camila* - 2002, Peru-Venezuela
# *Secreto de Amor* - 2001, Venezuela-USA
# *Mis Tres Hermanas* - 2000, Venezuela
# *Yo Soy Betty la Fea* - 1999, Colombia
# *Niña Mimada* - 1998, Venezuela
# *Luisa Fernanda* - 1998, Venezuela
# *Llovizna* - 1997, Venezuela

## Viungo vya Nje 
* Habazi na Picha za Scarlet

Jamii:Waigizaji filamu wa Venezuela
Jamii:Telenovelas
Jamii:Tamthilia
Jamii:Waliozaliwa 1974
Jamii:Watu walio hai
Kriptoni

**Kriptoni** (kut. kigiriki κρυπτός *kriptos* kwa sababu haikuwa rahisi kuitambua) ni elementi yenye namba atomia **36** kwenye mfumo radidia na uzani wa atomi 83.79. Alama yake ni **Kr**. 

Ni elementi haba sana yapatikana kwa kiasi kidogo katika angahewa kama gesi adimu na bwete isiyo na rangi wala ladha. 

Matumizi yake ni hasa katika aina mbalimbali za taa kwa sababu inasaidia balbu kuwa na mwanga mweupe zaidi.

image:KrTube.jpg|Kriptoni husababisha taa memetevu kutoa mwanga mweupe

Jamii:Elementi
Jamii:Simetali
Jamii:Gesi adimu
Namba za Kiroma

**Namba za Kiroma** (kwa Kiingereza: *Roman numerals*) ni mfumo wa tarakimu kwa kuandika namba jinsi ulivyokuwa kawaida wakati wa Roma ya Kale na katika mwandiko wa Kilatini. Mfumo huu unaendelea kutumika hadi leo kwa namba za pekee, hasa katika muundo wa orodha ambako mgawanyo ni wa ngazi mbalimbali. Ni kawaida kwa kutofautisha watu wenye jina lilelile, kwa mfano wafalme au mapapa: Malkia Elizabeth II (= wa pili) au Papa Benedikto XVI (= wa kumi na sita).

## Herufi za alfabeti kama tarakimu 
Jinsi ilivyo katika lugha mbalimbali, hata Waroma walitumia herufi za alfabeti ya Kilatini (ingawa chache) kama tarakimu za kutaja namba pia. 

### Alama za kimsingi 
Herufi chache zilizotumika kwa namba muhimu zaidi, ambazo ziunganishwe kupata namba zote, ni:

**I** - 1

**V** - 5

**X** - 10

**L** - 50

**C** - 100

**D** - 500

**M** - 1000

## Kuunganisha alama za namba 
### Kujumlisha alama 
Namba kubwa zaidi huonyeshwa kwa kuandika alama inayotakiwa upande wa kulia lakini kwa kawaida si zaidi ya mara tatu: 
**I** = 1; **II** = 2; **III** = 3, **V** ni 5 lakini **VI** ni 6; **XX** ni 20 lakini **XXI** ni 21.

Walikuwa na utaratibu wa kutoandika zaidi ya alama tatu ya aina ileile mfululizo. Lakini waliweza kupuuza utaratibu huu pia na kuandika VIIII (9) badala ya **IX** au XXXX (40) bafala ya **XL**.

### Kupunguza alama 
Namba ndogo zaidi huonyeshwa kwa kuandika alama ndogo upande wa kushoto: 
**V** ni 5 lakini **IV** ni 4 badala ya **IIII** (inayotokea mara chache); **X** ni 10 lakini **IX** ni tisa

Hapa walifuata utaratibu ufuatao:
kuweka I moja au X moja au C moja tu kabla ya alama kuwba zaidi; halafu namba hii yatolewa kwenye namba kubwa:
::Mfano: **IX**=9; IXX = 19; **IL** = 49; **LIV**=54; **XC**=90; **CD**=400; **CM**=900
 
I pekee huwekwa kabla ya V au X; X pekee kabla ya L au C; C pekee kabla ya D au M.
::Mfano: **XCIX** (99) lakini siyo IC; **CMXCIX** (999) lakini siyo IM

## Namba mfululizo 1-100
Jamii:Namba
Jamii:Roma ya Kale
Zenoni

**Zenoni** ( kut. kigiriki ξένος *ksenos* “kigeni” kwa sababu wafumbuzi wa kwanza waliikuta mahali wasipoitegemea) ni elementi yenye namba atomia **54** kwenye mfumo radidia na uzani atomia 131.293. Alama yake ni **Xe**. 

## Tabia 
Ni gesi adimu inayopatikana katika angahewa haina rangi wala herufu. Kama gesi adimu zote ni bwete na kutomenyuka kirahisi na kitu kingine; 

## Matumizi 
Matumizi yake ni hasa katika aina mbalimbali za taa kwa sababu inasaidia balbu kuwa na mwanga mkali zaidi. Magari ya kisasa mara nyingi hutumia balbu za Zenoni zinatotoa mwanga mkali kwa matumizi madogo ya umeme. 

Zenoni hutumiwa pia kwa vyombo vya angani kama kisukumaji. Kama gesi bwete haimenyuki na tangi na mapipa; kwa kanieneo kubwa hukaa thabiti kama kiowevu hadi halijoto ya chumbani; inageuzwa rahisi kuwa tena gesi kwa ajili ya injini. 
 

image:Xenon-flash.gif|Zenoni ikitumiwa katima mmweko wa picha kutoa mwanga mkali
image:Xenon211008.jpg

Jamii:Elementi
Jamii:Simetali
Jamii:Gesi adimu
D

**D** ni herufi ya 4 katika alfabeti ya Kilatini ambayo ni pia mwandiko wa Kiswahili cha kisasa. Asili yake ni Delta ya alfabeti ya Kigiriki.

## Maana za D 
* katika muziki D ni noti.
* Kwa magari D ni alama ya gari kutoka Ujerumani.
* Kati ya namba za Kiroma D ni alama ya 500.
* Katika shule za nchi mbalimbali D ni maksi ya duni ya kupita.
* katika ya vipimo sanifu vya kimataifa "d" ni alama ya siku (dies - day)

## Historia ya D 
Asili ya herufi D ni miandiko iliyotangulia alfabeti ya Kilatini. Waroma walipokea mwandiko kutoka alfabeti ya Kigiriki kupitia alfabeti za Kiitalia za awali kama Kietruski. Wagiriki walipokea kutoka Wafinisia.

Wafinisia walikuwa na alama ya "dalet" iliyokuwa kiasili picha iliyorahisishwa ya mlango wakitumia alama tu kwa sauti ya "d" na kuiita kwa neno lao kwa mlango "dalet". Wagiriki walichukua alama hiyo na kuiita "Delta" bila kujali maana asilia ya "mlango" ilikuwa sauti tu ya "d".

Waitalia wa kale kama Waetruski wakapokea herufi kwa umbo lisilokuwa na kona kali. Waroma wakaichukua lakini waligeuza mwelekeo wake kuwa D jinsi ilivyo hadi sasa.

Jamii:Alfabeti ya Kilatini
Ch

**Ch** ni alama ya tatu katika alfabeti ya Kiswahili cha kisasa inayofuata menginevyo utaratibu wa alfabeti ya Kilatini.

Ch ni maungano ya herufi mbili za Kilatini ambazo hutazamiwa kama herufi moja katika mwandiko wa Kiswahili. Kilatini chenyewe hakijui umoja huu lakini ni kawaida pia katika lugha mbalimbali 

kama sauti ya "tsh" 
*Kihispania
*Kiingereza
*Kiswahili

kama sauti ya (*kh*)
*Kibelarus (Łacinka)
*Kicheki
*Kiholanzi
*Kijerumani
*Kipoland
*Kislovakia

Kifupi cha CH kwa magari ni alama ya gari kutoka Uswisi (Confoederatio Helvetica)

Jamii:Alfabeti ya Kilatini
Nembo ya Kenya

thumb|200px|Nembo ya Kenya
**Nembo ya Kenya** huonyesha simba wawili wanaoshika mishale na ngao ya Maasai. Ngao huoneyesha rangi za taifa zilizogawanyika katika sehemu nne.

* Nyeusi humaanisha watu wazaliwa Kenya
* Kijani humaanisha kilimo na maliasili
* Nyekundu humaanisha mapambano kupata uhuru
* Nyeupe humaanisha umoja na usalama

Sehemu nyekundu huonyesha jogoo anayeshika shoka; hii humaanisha maisha bora.
Ngao na simba wamesimama juu ya Mlima Kenya. Chini ya ngao kimeandikwa Harambee.

## Viungo vya Nje 
http://www.kenyarchives.go.ke/emblem.htm 

Jamii:Kenya
Jamii:Nembo za Afrika
Lambo la Aswan

thumb|300px|Lambo la Aswan.
thumb|Mitambo yake.
**Lambo la Aswan** liko katika Misri ya Kusini kwenye mto Nile. Ukuta wake uko kilomita 13 kusini kwa mji wa Aswan. Huko maji ya Nile yazuiliwa na kuunda ziwa la Nasser linaloelekea hadi ndani ya Sudani. Lambo lilijengwa kati ya miaka 1960 - 1970. Shabaha yake kuu ni kuzuia mafuriko ya mto Nile yaliyohatarisha maisha ya watu kando ya mto. Tatizo kubwa lililojitokeza ni kwamba lilivuruga ekolojia ya mto. Mafuriko yalikuwa yakileta pia matope yenye rutuba yanayobaki sasa ziwani na kujaza polepole ziwa lenyewe. Maji mengi hupotea kila siku kwa njia ya uvukizaji kwa sababu uso kubwa la ziwa uko katika nchi yenye joto kali. 

Jamii:Nile
Jamii:Misri
Jamii:Sudan
Jamii:Malambo
Mradi wa Umoja wa Mataifa Kuhusu Mazingira

thumb|Bendera ya UNEP.
**Mradi wa Umoja wa Mataifa Kuhusu Mazingira** (kifupi: **UNEP**) ni mojawapo ya mashirika ya UM yaliyo chini ya madaraka ya Baraza la Kiuchumi na Kijamii, yaani ECOSOC . 

Mradi huo una kazi ya kuanzisha na kuendeleza miradi ya kuhifadhi mazingira ya binadamu jinsi yalivyo na hatimaye kuyaboresha. Kwa kufanya hivi, UNEP inaonelea kuwa sote tuna jukumu la kuhifadhi na kuboresha mazingira kwa vizazi vijavyo. 

Makao makuu yako mjini Nairobi, Kenya.

## Historia 
UNEP ilianzishwa na Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa tarehe 15 Desemba 1972 kupitia sheria ya ishirini na saba.

## Mkurugenzi wa UNEP
Mkurugenzi wa UNEP anajulikana kama mkurugenzi-tekelezi *(Executive Director)*. 

Mnamo Disemba 1972 Mkanada Maurice Strong alichaguliwa mkurugenzi tekelezi wa kwanza wa UNEP hadi 1975. Mwandamizi wake alikuwa Mostafa Kamal Tolba kutoka Misri aliyeshika nafasi kwa miaka 17 hadi 1992. 

Chini ya hao wakurugenzi umuhimu wa masuala ya mazingira ulianza kueleweka katika nchi nyingi, hasa baada ya mafanikio ya mapatano ya Montreal ya 1987 kuhusu hifadhi ya tabaka la ozoni kwenye angahewa.

Alifuatwa na Elizabeth Dowdeswell (1992–1998), Klaus Töpfer (1998–2006), Achim Steiner (2006–2016), Erik Solheim (2016-2018), Joyce Msuya (2018-2019) na Inger Andersen (2019–sasa). 

Tangu mwaka 2018 kaimu mkurugenzi tekelezi ni Mtanzania Joyce Msuya. 

UNEP imejihusisha na mpango wa Kyoto kupunguza gesi zinazoongeza joto duniani.

## Tanbihi
## Viungo vya nje 
* Tovuti ya UNEP

Jamii:Umoja wa Mataifa
Jamii:Mashirika ya kimataifa
Jamii:Hifadhi ya mazingira
Jamii:Kifupi