open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jayathma Wickramanayake

thumb|Jayathma Wickramanayake
**Jayathma Wickramanayake** (alizaliwa 22 Novemba 1990) ni mtumishi wa umma wa kimataifa aliyezaliwa nchini Sri Lanka ambaye kwa sasa anahudumu kama Mjumbe wa Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa kuhusu Vijana .  Aliyeteuliwa na Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa Antonio Guterres mnamo Juni 2017,&nbsp;anarithi nafasi ya Ahmad Alhendawi wa Jordan, ambaye alihudumu kama Mjumbe wa kwanza wa Vijana kutoka 2013 hadi 2017. 

Kabla ya kuchukua jukumu lake kama Mjumbe, Wickramanayake aliongoza juhudi za maendeleo ya vijana katika ngazi ya kimataifa na kitaifa katika nchi yake ya asili, Sri Lanka.  Katika suala hili, alianzisha shirika la vijana la *Hashtag Generation*, linalolenga kuongeza ushiriki wa kiraia na kisiasa wa vijana wa Sri Lanka, haswa wanawake vijana.  Wickramanayake pia aliwahi kuwa Mjumbe wa Vijana wa kwanza kabisa nchini  na alishiriki kikamilifu katika uanzishwaji wa Siku ya Ujuzi wa Vijana Duniani. 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Umoja wa Mataifa
Jamii:Watu wa Sri Lanka
Paul Sears

**Paul Bigelow Sears** (17 Desemba 1891 – 30 Aprili 1990) alikuwa mwanaekolojia na mwandishi wa Marekani. 

Alizaliwa huko Bucyrus, Ohio. Sears alihudhuria Chuo Kikuu cha Ohio Wesleyan (B.Sc. katika Zoology, 1913; BA katika Uchumi, 1914), Chuo Kikuu cha Nebraska huko Lincoln (AM huko Botany, 1915), na Chuo Kikuu cha Chicago (Ph.D. huko Botany, 1922). ) 

Sears alifunga ndoa na Marjorie Lea McCutcheon na wanandoa hao walikuwa na watoto watatu: Paul M. Sears, Kituo cha Utafiti wa Anga, Colorado; Dk. Catherine S. Frazer, Lakewood, Colorado, kitivo cha zamani cha Chuo cha Wellesley; Sallie H. Sears, Profesa Msaidizi wa Kiingereza, Stony Brook. 

Mapema katika kazi yake ya utafiti, alichapisha mfululizo wa ubunifu juu ya *Uoto Asilia wa Ohio* (1925 hadi 1926)  Makaratasi haya yalifafanua aina asili za misitu kwa kutumia "miti ya mashahidi" kutoka kwa uchunguzi wa awali wa ardhi wa Ohio na bado yanatajwa sana. na wanaikolojia wa mimea wanaofanya kazi Ohio leo.

Wakati wa Vumbi la Vumbi na umiliki wake katika Chuo Kikuu cha Oklahoma, Sears aliandika *Jangwa mnamo Machi*, moja ya vitabu vya kwanza kuwasilisha kanuni za ikolojia kwa umma kwa ujumla. Kitabu chake kinachojulikana zaidi, *Jangwa kimepitia* uchapishaji kumi na moja wa matoleo yake manne, iliyochapishwa zaidi na Chuo Kikuu cha Oklahoma Press. Toleo la kwanza lilichapishwa tena na Island Press mwaka wa 1988 kama sehemu ya mfululizo wake wa Classics za Uhifadhi. 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanaharakati wa Marekani
Ben Langa

**Benjamin Johnson Langa** alikuwa mwanaharakati nchini Afrika Kusini, mshairi na kaka wa Pius Langa, Bheki Langa na Mandla Langa . Ben aliuawa mwaka 1984 kama sehemu ya serikali ya ubaguzi wa rangi kuharibu ANC kamanda wa Mkhonto WeSizwe (MK) ambaye pia alikuwa wakala wa ubaguzi wa rangi aliagiza watendaji wawili wamuue Langa akisema amesaliti harakati hizo.   Watendaji hao baadaye walinyongwa kwa koso la mauaji na utawala wa kibaguzi.  Mauaji ya Langa na matokeo yake yametumiwa kuonyesha hatari ya kukubali bila kufuata taratibu shutuma za usaliti, na kwa maana ya mashirika yanayowezesha au kuunga mkono jambo hili. 

Maelezo ya mauaji hayo bado yanabishaniwa. Kumekuwa na vidokezo kwamba rais wa zamani wa Afrika Kusini, Jacob Zuma, ambaye alikuwa mkuu wa usalama wa MK nchini Swaziland (sasa eSwatini ), alihusika. https://web.archive.org/web/20090228210121/http://www.thetimes.co.za/PrintEdition/Insight/Article.aspx?id=944076

## Maisha na Kazi 
Wazazi wa Ben Langa waliishi Stanger karibu na Durban na baadaye walikwenda kuishi  KwaMashu huko Durban. Walitanguliza elimu ya watoto wao saba, ambao wengi wao walijihusisha na siasa. Ben alichaguliwa kuwa Katibu Mkuu wa SASO mwaka wa 1973 akiwa mwanafunzi katika Chuo Kikuu cha Fort Hare . Aliacha masomo yake kutokana na shinikizo la polisi na kuwa mwanaharakati wa jamii. Aliishi Pietermaritzburg wakati wa kifo chake.

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Haki za binadamu
Mary Moodley

**Mary Moodley** (pia **Shangazi Mary**; 1913 – 23 Oktoba 1979)  alikuwa mwanaharakati wa vyama vya wafanyakazi na mwanaharakati wa kupinga ubaguzi wa rangi nchini Afrika Kusini. Moodley alishiriki mara kwa mara nyumba yake katika wilaya ya watu weusi ya Wattville Township na familia yake na watu wasio na makazi, weusi na weupe.  Alikuwa mkarimu kwa pesa kidogo alizokuwa nazo na alikuwa "mwenda-kanisa wa kawaida."  Alikuwa akifanya kazi na Muungano wa Wafanyakazi wa Chakula na Mikopo katika miaka ya 1950 huko Rand Mashariki . 

Mnamo 1963, alipigwa marufuku chini ya amri ya Sheria ya Ukandamizaji wa Ukomunisti .  Kwa sababu ya kupigwa marufuku kwake, hakuruhusiwa kushiriki katika vyama vya wafanyakazi au kuhudhuria mikutano na alizuiliwa katika wilaya yake ya kimahakimu huko Benoni .  Mnamo 1964, aliwekwa kizuizini chini ya Sheria ya Siku 90.  Alikuwa akisaidia watu ambao walikuwa wametoroka kuondoka Afrika Kusini.  Marufuku yake, ambayo yangedumu kwa miaka mitano, yalifanywa upya mara kwa mara na ili kwenda hospitali, ilimbidi kuomba kibali kutoka kwa mamlaka za mitaa.  Alifariki tarehe 23 Oktoba 1979. 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanaharakati wa Afrika Kusini
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Jagath Gunawardana

**Jagath Gunawardana**  ni wakili, mwanamazingira na mwalimu anayeishi Sri Lanka.   Gunawardana anajulikana kwa utetezi wake katika uhifadhi wa wanyamapori  na ulinzi wa mazingira. 

## Maisha ya awali na elimu 
Gunawardana alizaliwa mwaka wa 1961 huko Sri Lanka. Alihitimu Stashahada ya Kilimo katika Chuo Kikuu cha Aquinas  na tuzo za daraja la kwanza. Baadaye, aliendelea kuwa wakili kwa kuhitimu kutoka Chuo cha Sheria cha Sri Lanka .

Alitunukiwa Shahada ya Heshima ya Udaktari kutoka Chuo Kikuu cha Sri Jayawardenapura kwa mchango wake katika kulinda mazingira.   

## Uanaharakati na kazi 
Mnamo 1986, alijiunga na Klabu ya Ndege ya Ceylon na mnamo 1987 alijiunga na Kikundi cha Ornithology cha Shamba la Sri Lanka . 

Yeye ni mshauri wa Environmental Foundation Limited na Mkufunzi Mkuu wa Young Zoologist Association  ambayo alijiunga nayo mwaka wa 1978 ambapo anajitolea kuelimisha vijana juu ya uhifadhi wa mazingira. 

Gunawardana pia anahudumu kama mjumbe wa Baraza la Kitaifa la Mazingira la Mamlaka Kuu ya Mazingira (CEA). 

Kazi yake inahusisha marekebisho ya sera ya mazingira,   ufahamu kuhusu kipengele cha kisheria cha masuala ya mazingira    na ufahamu wa mazingira ili kuimarisha uhifadhi.    

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Sri Lanka
Gothamie Weerakoon

**Gothamie Weerakoon** ni mtaalamu wa mimea na likeni na mwanamazingira wa Sri Lanka. 

## Maisha ya awali na elimu 
Baada ya kumaliza elimu yake ya msingi katika Devi Balika Vidyalaya huko Colombo, alihudhuria Chuo Kikuu cha Colombo, na kukamilisha Phd yake  mwaka wa 2013 katika Chuo Kikuu cha Sri Jayawardenepura . Aliibuka kama mtafiti anayefanya kazi zaidi wa lichen wa Sri Lanka. 

## Kazi 
Amefanya utafiti kuhusu lichens za Asia Kusini, na kugundua zaidi ya spishi 100 mpya zinazopatikana Sri Lanka.   Baadhi ya spishi ambazo amegundua ni pamoja na *Heterodermia queesnberryi* na *Polymeridium fernandoi* . Mnamo mwaka 2015, aliandika *Lichens ya Kuvutia ya Sri Lanka*, ambayo hutoa ukweli kuhusu aina za lichen zinazopatikana  Sri Lanka.  Kwa sasa anafanya kazi kama msimamizi mkuu wa Lichens na Slime Molds katika Jumba la Makumbusho la Historia ya Asili la London na pia  chapa ya chai, Dilmah .

## Tuzo na kutambuliwa 
Yeye ndiye mwanasayansi mwanamke wa kwanza kutoka Asia Kusini kushikilia tuzo ya Mfadhiliwa wa Kila Mwaka kutoka kwa Jumuiya ya Kitaifa ya Kijiografia . 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanabiolojia wa Sri Lanka
Ros de Lanerolle

**Ros de Lanerolle** (alizaliwa Januari 22 mwaka 1932 – 23 Septemba 1993),  pia anajulikana kama **Rosalynde Ainslie**, alikuwa mwanaharakati wa Afrika Kusini, mwandishi wa habari na mchapishaji. Akiwa ameishi Uingereza katika miaka ya 1950, alifanya kampeni kikamilifu dhidi ya ubaguzi wa rangi, na baadaye akawa mwanzilishi wa uchapishaji wa wanawake nchini Uingereza, aliyeitwa na Florence Howe "doyenne wa wachapishaji wanaotetea haki za wanawake". 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Haki za binadamu
Jessica Motaung

**Jessica Motaung** (alizaliwa Agosti 23, 1973) ni mhusika wa televisheni wa nchini Afrika Kusini, mtendaji mkuu wa michezo na mshindi wa zamani wa mashindano ya urembo. 

Mnamo kufikia Februari 2021 alihudumu kama Mkurugenzi wa Masoko  wa Klabu ya Soka ya Kaizer Chiefs (inayojulikana kwa maneno ya lugha ya Kizulu *Amakhosi*, ambayo inamaanisha "mabwana") katika kitongoji cha Naturena , Johannesburg, Afrika Kusini . Ameshikilia nafasi hiyo tangu 2003.

Motaung alitajwa mshindi wa pili kama mwakilishi wa Afrika Kusini katika shindano la Miss World la 1997.  Mwaka huo huo, aliitwa Miss Afrika Kusini First Princess na Malkia wa Urembo wa Afrika. Mwaka 1998 alikuwa mtangazaji wa Speak Out, kipindi cha habari za uchunguzi kilichotayarishwa na Shirika la Utangazaji la Afrika Kusini (SABC).

Motaung ni binti wa nguli wa soka wa Afrika Kusini na mwanzilishi wa Amakhosi, Kaizer Motaung.

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanamitindo wa Afrika Kusini
Suranga Udari

**Suranga Udari** ni mbunifu wa picha, mwandishi wa habari na mwanaharakati wa mazingira wa Sri Lanka. Anajulikana kama mwandishi wa habari wa kwanza wa kike kiziwi wa Sri Lanka.  

## Wasifu 
Alizaliwa katika familia ya watoto watano na ndugu zake wawili waliripotiwa kuzaliwa na ulemavu wa kusikia. Alimaliza elimu yake ya msingi na sekondari hadi Elimu ya Ngazi ya Kawaida katika Sri Shariputhra Maha Vidyalaya, Ahangama, Wilaya ya Galle, Mkoa wa Kusini. Anaishi Ahangama. 

## Kazi 
Hapo awali Udari aliendelea na taaluma yake kama mbunifu wa michoro na akapokea diploma katika Programu ya Kompyuta katika Lake House . Alifanya kazi kama mbunifu wa picha katika kampuni ya kibinafsi kwa takriban miaka minane na alifutwa kazi kutokana na athari za janga la COVID-19 .  Alianza kujihusisha na taaluma ya uandishi wa habari baada ya kufukuzwa kazi ya usanifu wa picha. Alikumbana na vikwazo na vizuizi vya kupata nafasi za kazi zinazofaa katika uwanja wa vyombo vya habari kwani vyombo vyote vya habari mashuhuri nchini Sri Lanka vilikataa kumpa nafasi ya kazi kutokana na ulemavu wake wa kusikia . 

Mnamo Septemba 2020, Udari aliteuliwa kama mshiriki wa programu ya "Sauti Mahiri" na wenzake wanaofanya kazi kama wafanyikazi katika Shirikisho la Kati la Viziwi la Sri Lanka (SLCFD). Alipata mafunzo katika kambi ya mafunzo ya makazi ya siku tano kutoka kwa Jukwaa la Wanahabari wa Maendeleo la Sri Lanka (SDJF) chini ya mpango wa  "Sauti Mahiri". 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Waandishi wa habari
Jamii:wanawake wa Sri Lanka
Jamii:Wanaharakati wa Sri Lanka
Motlalepula Chabaku

**Motlalepula Chabaku** alikuwa mwanajumuiya na mwanaharakati mashuhuri, mama wa taifa na mfadhili wa kibinadamu. Alikuwa mmoja wa wanachama waliohudumu chini ya uongozi wa Lillian Ngoyi ambaye aliongoza maandamano ya Wanawake 20,000 yenye nguvu ya 1956 hadi majengo ya Muungano huko Pretoria, kupinga sheria fulani. Mama Chabaku alihudumu katika mabunge mawili ya kikanda ya Afrika Kusini huko Gauteng  na Free State Afrika Kusini; alikuwa na sifa iliyomtangulia katika jamii na duniani kote. Alijulikana na wengi kwa nguvu zake, hisia zake kali za jamii na huruma yake. Alichangia kipande cha "Going up the mountain" kwa anthology ya 1984 ''Sisterhood Is Global: The International Women's Movement Anthology'', iliyohaririwa na Robin Morgan .  Tamaa yake kuu katika miaka yake ya dhahabu ilikuwa asili na nguvu za uponyaji za tiba asili. Pia alikuwa mtaalamu wa kilimo cha maua mijini na alitumia muda wake mwingi kuelimisha jamii ya Soweto, Afrika Kusini kuhusu uwekaji kijani kibichi na tiba asilia. Alifariki tarehe 11 Mei 2012  nyumbani kwake Rockville huko Soweto.

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Jamii:wanaharakati wa Afrika Kusini
Bertha Mkhize

**Bertha Mkhize** (6 Juni 1889 – 3 Oktoba 1981) alikuwa mwalimu wa Afrika Kusini, ambaye alipata ukombozi wa kisheria kama *mwanamke pekee* anayeendesha biashara kwa haki yake mwenyewe. Serikali ilipoanza kutekeleza Apartheid mwishoni mwa miaka ya 1940 na mwanzoni mwa miaka ya 1950, alijiunga na vyama vya wafanyakazi na mashirika ya wanawake, akiongoza maandamano dhidi ya sera za serikali. Alikamatwa mara mbili kwa shughuli hizi na kushtakiwa katika tukio la pili kwa uhaini, lakini hakupatikana na hatia ya tuhuma hizo. Alipolazimika kuacha biashara yake, akawa painia katika Imani ya Baháʼí, akikumbatia fundisho lake la usawa kwa watu wote. Alifanya kazi kuanzisha jumuiya ishirini na nane za Wabaháʼí katika KwaZulu-Natal.

## Maisha ya awali 
Nhlumba Bertha Mkhize alizaliwa tarehe 6 Juni 1889 huko Embo, karibu na Umkomaas katika jimbo la kusini la KwaZulu-Natal, Afrika Kusini kwa Mashobane Mkhize, dereva wa gari la ng'ombe. Akiwa na umri wa miaka minne, babake Mkhize alifariki na familia ikahamia Inanda, ambako alijiandikisha katika Shule ya Seminari ya Inanda . Alikuwa mmoja wa wanafunzi wa kwanza wa shule ya wasichana wote. Baada ya kumaliza masomo yake katika seminari, aliendelea na kuhitimu kutoka Shule ya Upili ya Ohlange .

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Jamii:Sheria
Jamii:Haki za binadamu
Canagarayam Suriyakumaran

**Canagarayam Suriyakumaran** (1922-2006) alikuwa mwanamazingira na profesa wa Sri Lanka. Yeye ni mwanauchumi mashuhuri, mtumishi wa zamani wa Umoja wa Mataifa, mtaalamu wa Serikali za Mitaa na Ugatuzi na Mtaalam wa Kimataifa nchini Sri Lanka . 

## Kazi mashuhuri 
Prof. Suriyakumaran alikuwa muhimu katika kuunda baadhi ya programu na taasisi za kimataifa zilizoorodheshwa hapa chini;

* Iliwakilisha Sri Lanka katika uundaji wa Benki ya Maendeleo ya Asia
* Naibu Katibu Mtendaji wa Tume ya Umoja wa Mataifa ya Kiuchumi na Kijamii kwa Asia na Pasifiki
* Mkurugenzi wa Kimataifa wa Mpango wa Mazingira wa Umoja wa Mataifa wa Elimu, Mafunzo na Usaidizi wa Kiufundi
* Iliwakilisha Sri Lanka katika uundaji wa Makubaliano ya Biashara ya Asia na Pasifiki, ambayo hapo awali yalijulikana kama Mkataba wa Biashara wa Bangkok.
* Umoja wa Usafishaji wa Asia
* Jumuiya ya Nazi ya Asia
* Mpango wa Umoja wa Mataifa wa Mazingira - UNESCO Global Environment Education Program

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Sri Lanka
Anne McClintock

**Anne McClintock** (aliyezaliwa 1954) ni mwandishi wa Zimbabwe-Afrika Kusini, mwanazuoni wa masuala ya wanawake na msomi wa umma ambaye amechapisha kwa upana masuala ya ujinsia, rangi, ubeberu, na utaifa; utamaduni maarufu na wa kuona, upigaji picha, utangazaji na nadharia ya kitamaduni. Kazi yake ni ya kimataifa na yenye taaluma mbalimbali, inachunguza mahusiano ya jinsia, rangi na uwezo wa tabaka ndani ya usasa wa kifalme, kuanzia Washindi na Waingereza ya kisasa hadi Afrika Kusini, Ayalandi na Marekani. Tangu 2015, McClintock ni Profesa wa A. Barton Hepburn katika Mpango wa Mafunzo ya Jinsia, na pia anahusishwa na Taasisi ya Mazingira ya Princeton na Idara ya Kiingereza katika Chuo Kikuu cha Princeton . 

Hapo awali, McClintock alikuwa Simone de Beauvoir Profesa wa Mafunzo ya Kiingereza na Wanawake na Jinsia katika UW–Madison ambapo alifundisha kuanzia 1999 hadi 2015.  Kabla ya UW-Madison, alifundisha katika Chuo Kikuu cha Columbia na Chuo Kikuu cha New York . 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Waandishi wa Afrika Kusini
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waandishi wa Zimbabwe
Ayanda Kota

**Ayanda Kota** ni mwanaharakati ambaye alikuwa mwenyekiti mwanzilishi wa Unemployed Peoples' Movement huko Grahamstown, Afrika Kusini .    Pia ni Rais wa Chama cha Soka cha Makana. Mizizi yake ya kisiasa iko katika vuguvugu la watu weusi  na anakosoa vikali chama tawala cha African National Congress .   Kwa sasa ndiye mratibu wa Vuguvugu la Watu Wasio na Ajira. 

## Kukamatwa na kushambuliwa 
Mnamo tarehe 12 Januari 2012 alikamatwa kwa shtaka la wizi baada ya kushindwa kurejesha vitabu vitatu ambavyo alikuwa ameazima kutoka kwa taasisi ya kitaaluma ya ndani. Alishambuliwa na polisi akiwa kizuizini.     Mashirika kadhaa yalitoa taarifa kujibu kukamatwa kwake.  Baadaye Kota alisema kwamba alikosea mahali pa vitabu hivyo na alijitolea mara kwa mara kuvibadilisha na kwamba ofa hiyo ilikuwa imewasilishwa kwa polisi waziwazi. 

Mashtaka yote dhidi ya Kota yaliondolewa mwezi mmoja baada . 

Mnamo Oktoba 2016, Waziri wa Polisi alikiri kwamba shambulio hilo lilifanywa na akakubali kulipa fidia ya Kota R250 00. 

## Jukumu wakati wa mgogoro wa chuki dhidi ya wageni wa 2015 
Mnamo Oktoba 2015 Grahamstown ilikumbwa na ghasia mbaya za chuki dhidi ya wageni. Kota alichukua jukumu muhimu katika kazi ya mashinani kupinga chuki dhidi ya wageni.  

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanaharakati wa Afrika Kusini
Epainette Mbeki

**Nomaka Epainette Mbeki** ( née **Moerane** ; 16 Februari 1916 – 7 Juni 2014), anayejulikana kama "MaMbeki", mwanaharakati gwiji wa jumuiya na mkuzaji maendeleo ya wanawake, mama wa Rais wa zamani wa Afrika Kusini, Dk. Thabo Mbeki .  na mjane wa mwanaharakati wa kisiasa na mwanasheria wa Rivonia Govan Mbeki . Aliishi Ngcingwane, kitongoji cha mashambani karibu na Dutywa, mojawapo ya manispaa maskini zaidi nchini Afrika Kusini . Alijulikana kwa jamaa zake wazuri na, muhimu zaidi kwake,  juhudi zake za kuboresha ubora wa maisha ya wakazi. Gillian Rennie, katika wasifu ulioshinda tuzo, alimnukuu mfanyakazi mwenza akisema, "Yeye si kama watu wengine waliostaafu, wakipata pensheni na kusema, 'Niruhusu nicheze gofu na kuvua samaki kidogo.' Bibi mzee ni mtu mnyenyekevu."  : 21–22 Mzaliwa wa Mount Fletcher huko Drakensberg, alikulia katika mazingira duni, mtoto wa sita kati ya saba aliyezaliwa na Eleazar Jakane Moerane na mkewe Sofi Majara, ambao babu na nyanya zao walikuwa wanafunzi wa Moshoeshoe I na walikuwa miongoni mwa Wasotho wa kwanza kuongoka na kuwa Wakristo. 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Afrika Kusini
Jamii:Wanyama
Jamii:Haki
Charitha Pattiaratchi

**Charitha Pattiaratchi**  ni Winthrop Profesa  wa Chuo Kikuu cha Oceanography  Magharibi mwa Australia katika Chuo Kikuu cha Pwani ya Australia .  Anaongoza Kundi la UWA Coastal Oceanography.   na Kituo cha Kitaifa cha IMOS cha Australia kwa Vitelezi vya Bahari.  Amekuwa na jukumu kubwa katika utafiti unaohusiana na kuelewa athari za mabadiliko ya hali ya hewa katika maeneo ya pwani ya Australia Magharibi na haswa katika suala la hali ya hewa ya upepo na mawimbi, mikondo ya bahari, mafuriko ya pwani, kutofautiana kwa usawa wa bahari na utulivu wa pwani.  Mipango ya utafiti ambayo ameunda inahusisha ujumuishaji wa uchunguzi wa bahari, uundaji wa nambari na usanisi ili kufafanua jukumu la michakato ya kimwili katika njia za maji na mchanga (pamoja na mabadiliko ya kimofolojia)  hali ya hewa na  na mfumo wa ikolojia katika bahari ya pwani  na karibu na bahari ya kina kirefu.

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Sri Lanka
Ven Kirantidiye Pannasekera

**Ven Kirantidiye Pannasekera** alikuwa mwanzilishi wa harakati za kuhifadhi mazingira mwaka 1981.

Alianzisha shirika lililoitwa Friends of Nature ili kusaidia kulinda Msitu wa Sinharaja wa Sri Lanka. Aliweza kuunda "Kongamano la Mazingira la Sri Lanka" kwa kukusanya mashirika yote ya mazingira yaliyotawanyika katika ngazi ya kijiji mwaka wa 1986. Alikua katibu wa kwanza mnamo 1986. Mnamo 1987 alihusika katika kuanzisha mpango wa kwanza wa Kijiji cha Mazingira kwa kuungana na mamlaka ya Kitaifa ya Nyumba na Mamlaka ya Mazingira ya Kati nchini Sri Lanka.

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Sri Lanka
Jennifer Radloff

**Jennifer Radloff** (aliyezaliwa 1961, Durban ) ni mwanaharakati wa wanawake wa Afrika Kusini na mwanzilishi wa teknolojia ya Habari na mawasiliano (ICT) kwa ajili ya haki ya kijamii .  Anafanya kazi katika Chama cha Maendeleo ya Mawasiliano (APC) katika Mpango wa Haki za Wanawake na ni mwanachama wa bodi ya Mtandao wa Wanawake.

## Kazi 
Radloff ni mwanaharakati wa Afrika Kusini ambaye amehusika katika haki za wanawake tangu 1992, kwa kuzingatia maalum upatikanaji wa teknolojia na ICT  na kujenga uwezo kupitia usalama wa kidijitali na usimulizi wa hadithi za kidijitali. Aliunda, pamoja na Mpango wa Haki za Wanawake wa APC, Mbinu ya Jinsia na Tathmini kwa Mtandao na ICTs,  zana ya kujifunzia ambayo inaunganisha uchanganuzi wa kijinsia katika tathmini ya mipango inayotumia ICT kwa mabadiliko ya kijamii ambayo imetumiwa na zaidi ya jamii 100. - mashirika ya msingi katika zaidi ya nchi 25. 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Haki za binadamu
Jamii:Afrika Kusini
Ida Mntwana

**Ida Mntwana** alifanya kazi kama mshonaji mavazi akajishughulisha na siasa katika miaka ya 1950.  Baada ya Madie Hall Xuma kujiuzulu kama rais wa kitaifa wa Umoja wa Wanawake wa African National Congress (ANCWL) mwaka wa 1949, Mntwana alikuwa mbadala wake. Mntwana alikuwa mkali zaidi kuliko mtangulizi wake, akipanga wanawake katika maandamano, migomo na vitendo vingine vya uasi wa raia .  Pia alichaguliwa kuwa mmoja wa kamati kuu ya ANC (Africa National Congress ) 

Mnamo 1954, Mntwana alikuwa rais wa kwanza wa Shirikisho la Wanawake wa Afrika Kusini (FEDSAW). Alisaidia kuandaa Kongamano la Wananchi.  Siku ya pili ya kongamano hilo, polisi walivamia mkutano huo na kuzua mzozo kati ya wananchi na polisi. Ni Mntwana aliyetuliza wananchi kwa kuimba wimbo wa uhuru akiwa jukwaani ili kongamano liendelee vizuri. 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanaharakati wa Afrika Kusini
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Noloyiso Sandile

**Noloyiso Sandile** (aliyezaliwa: **Nomusa Zulu** ; 24 Julai 1963 - 8 Julai 2020) alikuwa mfalme wa Afrika Kusini.

## Wasifu 
Alikuwa binti wa Mfalme wa Wazulu wa wakati huo Cyprian Bhekuzulu kaSolomon na dadake Mfalme Goodwill Zwelithini kaBhekuzulu .     Aliolewa na Nyumba ya Kifalme ya Mfalme wa AmaRharhabe Maxhob'ayaya Sandile . Alikuwa Regent wa Nyumba ya Kifalme ya AmaRharhabe.

Sandile alifariki huko Mdantsane tarehe 8 Julai 2020 kutokana na COVID-19 wakati wa janga la COVID-19 nchini Afrika Kusini .    

## Marejeo 
Jamii:Afrika Kusini
Jamii:COVID-19
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Bennie Khoapa

**Bennie Khoapa** alikuwa mfanyakazi wa kijamii nchini Afrika Kusini katika miaka ya 1960 na 1970 akishiriki katika kupinga ubaguzi wa rangi. Alifanya kazi  YMCA, na alikuwa akiwaunga mkono wanaharakati vijana wa wakati huo, hasa kijana Steve Biko . Hatimaye Biko na Khoapa walianzisha Black Consciousness Movement (BCM). Katika vuguvugu hilo, Khoapa aliweza kutumia uzoefu na miunganisho yake kupata uungwaji mkono wa mashirika mbalimbali ya Kikristo, na kutoa uaminifu muhimu kwa BCM katika miezi yake ya malezi. Khoapa alikuwa miongoni mwa waliopigwa marufuku na serikali ya Afrika Kusini kutokana na matendo yao katika harakati za kupinga ubaguzi wa rangi.

Mnamo 1971, Mpango wa Jumuiya ya Watu Weusi ulizinduliwa chini ya uelekezi wa Khoapa.  Mpango huo ulichapisha majarida na magazeti kwa ajili ya jumuiya ya Watu Weusi wa Afrika Kusini.  Jarida moja kama hilo lilikuwa *Black Review*, lililozinduliwa mwaka 1972 Khoapa kama mhariri. 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Haki za binadamu
Happy Sekanka

**Happy Sekanka** ni mtengenezaji wa pombe wa Afrika Kusini. Kwa sasa ndiye msimamizi wa kiwanda cha kutengeneza pombe cha wanawake wote, Oakes Brew House, kilichoundwa na Thea Blom . 

Sekanka anatoka mkoa wa Limpopo.  Hakuwahi kufikiria kuwa angekuwa mtengenezaji wa pombe, na wakati mmoja, alichukia ladha ya bia .  Sekanka aliajiriwa kufanya kazi katika Oakes Brew House na Thea Blom, ambaye alikuwa meneja wake katika mkahawa wa awali ambao pia unamilikiwa na Blom.  Alifundishwa jinsi ya kutengeneza bia na Delia Bailey, mwanabiolojia na mmiliki mwenza wa Oakes Brew House. 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Albert Nzula

**Albert Nzula** (alizaliwa 1905- 17 Januari 1934) alikuwa mwanasiasa na mwanaharakati wa Afrika Kusini. Nzula alikuwa katibu mkuu wa kwanza mweusi wa Chama cha Kikomunisti cha Afrika Kusini . 

## Maisha ya awali 
Nzula alizaliwa Rouxville katika Koloni ya Mto Orange (ambayo kwa sasa inajulikana kama jimbo la Free State ) mwaka wa 1905. Alizaliwa katika kabila la Nguni lakini familia yake ililelewa katika tamaduni ya Wasotho . Alikuwa mwanafunzi katika Taasisi ya Bensonvale huko Herschel kabla ya kukamilisha masomo yake huko Lovedale ambapo alihitimu kama mwalimu.  Baada ya kuhitimu, alihamia Aliwal Kaskazini na hapo ndipo taaluma yake ya kisiasa ilianza .

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1905
Jamii:Waliofariki 1934
Jamii:Haki za binadamu
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
R. Kanagasuntheram

Profesa **Ragunathar Kanagasuntheram** (13 Oktoba 1919 – 19 Juni 2010) alikuwa daktari wa Kitamil wa Sri Lanka, mwanazuolojia, na mkuu wa Kitivo cha Tiba katika Chuo Kikuu cha Jaffna.

## Maisha ya awali na familia 
Kanagasuntheram alizaliwa Karainagar, kaskazini mwa Ceylon.   Alikuwa mtoto wa Ragunathar, mwalimu kutoka Karainagar.  Alisoma  Karainagar Hindu College na Jaffna Hindu College .  Walikuwa na wanaume wawili (Narendran na Rajendran) na binti watatu (Pathmini, Bhavani na Panja). 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanabiolojia wa Sri Lanka
Sizani Ngubane

**Sizani Ngubane** alikuwa mwanaharakati wa Afrika Kusini ambaye alifanya kazi kwa ajili ya haki za wanawake wa vijijini. Alikuwa mwanzilishi wa Vuguvugu la Wanawake Vijijini (RWM) ambalo lilitokana na juhudi zake za kujenga amani katika miaka ya mwisho ya utawala wa wachache ambapo aliwaleta wanawake pamoja katika misingi ya vyama ili kukomesha ghasia za kisiasa. RWM ilisajiliwa rasmi mwaka wa 1998. Ikifanyia kazi masuala muhimu katika eneo bunge lake, wanawake na wasichana wa vijijini, RWM ingefikia zaidi ya wanachama 50,000 kote KwaZulu-Natal. Vuguvugu hili linafanya kazi katika ngazi za chini na sera kuhusu masuala ikiwa ni pamoja na upatikanaji wa haki za ardhi kwa wanawake, kukomesha unyanyasaji wa kijinsia, kukuza uhuru wa chakula na kukuza jamii za vijijini zenye afya na demokrasia. Sizani Ngubane alitambuliwa kwa kazi yake kama shirika lisilo la kiserikali la CSW Woman of Distinction 2018 na kama mshindi wa fainali ya 2020 ya tuzo ya Martin Ennals.

## Wasifu 
Ngubane alizaliwa KwaMpumuza, karibu na Pietermaritzburg .  Akiwa msichana mdogo, Ngubane alimshuhudia mama yake akipitia ukatili wa nyumbani kutoka kwa ndugu zake wa kiume na mumewe.  Mnamo 1965, mamake alifukuzwa kutoka kwa shamba lake na shemeji zake na akaenda kwa kiongozi wa kimila kuomba ardhi ambapo alinyimwa kwa sababu hakuwa na watoto wa kiume.  Ngubane alisema, "Nilikua najua lazima niwe sehemu ya suluhisho." 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Haki za binadamu
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Maki Skosana

**Maki Skosana** ( 1961 – Julai 20, 1985) alikuwa mwanamke mweusi wa Afrika Kusini ambaye alichomwa moto hadi kufa na kanda za video zilitangazwa moja kwa moja kwenye televisheni inayoendeshwa na serikali ya Afrika Kusini. Aliuawa na umati wa wanaharakati wa kupinga ubaguzi wa rangi ambao walimshuku kuwa mtoa habari. Kifo chake cha kutisha kwa "kufungwa mkufu" kiliishangaza dunia na kuwa ishara ya vurugu za mapambano dhidi ya ubaguzi wa rangi.  Tume ya Ukweli na Maridhiano imemtambua Skosana kama mwathiriwa wa kwanza anayejulikana wa kushonwa shanga,  ingawa kuna uwezekano mkubwa kwamba hakuwa kifo cha kwanza kama hicho, bali cha kwanza kurekodiwa.

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Ubaguzi
Jamii:Haki za binadamu
Ajantha Perera

thumb|Ajantha Perera (2019)
**Ajantha Wijesinghe Perera** ni mwanasayansi, mhadhiri wa chuo kikuu, mwanaharakati wa mazingira na mwanasiasa wa Sri Lanka.  Anajulikana kwa juhudi zake za kumaliza mzozo wa takataka nchini Sri Lanka na anajulikana kama Malkia wa Taka.  Alianzisha Mpango wa Kitaifa wa Urejelezaji wa Taka Ngumu ili kutatua mzozo wa takataka.  

## Maisha ya awali na elimu 
Ajantha Perera alimaliza masomo yake ya juu nchini Uingereza na kurudi Sri Lanka akiwa na umri wa miaka 23. Alijiunga na Chuo Kikuu cha Kelaniya kama mhadhiri msaidizi wa Biokemia, Fiziolojia na Zoolojia . Alijiunga na Chuo Kikuu cha Colombo kama mhadhiri mkuu katika Mafunzo ya Mazingira ambapo pia alikamilisha kuhitimu kwake. 

## Kazi 
Perera amefanya kazi kama mtaalam katika wizara kadhaa nchini Sri Lanka na Fiji . Kwa sasa anafanya kazi za kutengeneza mkakati wa usimamizi wa urejeleaji wa taka ngumu nchini.  Alipendezwa na siasa mwaka  2019 na kugombea Chama cha Kisoshalisti cha Sri Lanka kwenye Uchaguzi wa Rais wa 2019 na alipata kura 27,572 akidai nafasi ya saba kati ya wagombea.  

Alikua mgombea Urais wa kwanza mwanamke kugombea katika uchaguzi baada ya miaka 20.  

Mnamo Februari 2020, alijiunga na chama cha UNP kufuatia mwaliko uliopendekezwa na kiongozi wa UNP Ranil Wickremesinghe na kusisitiza kwamba babu yake pia alikuwa amewakilisha chama icho hapo awali.  Alishiriki pia katika uchaguzi wa 2020 wa ubunge wa Sri Lanka akiwakilisha Chama cha Kitaifa cha Umoja kutoka wilaya ya Colombo.  

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanaharakati wa Sri Lanka
Jamii:Wanasiasa wa Sri Lanka
Mohan Munasinghe

**Mohan Munasinghe** ni mwanafizikia, mhandisi na mwanauchumi wa Sri Lanka anayezingatia nishati, rasilimali za maji, maendeleo endelevu na mabadiliko ya hali ya hewa . Alikuwa Mshindi wa Tuzo ya Sayari ya Bluu ya 2021, na Makamu Mwenyekiti wa Jopo la Serikali za Kiserikali kuhusu Mabadiliko ya Tabianchi (IPCC), ambalo lilishiriki Tuzo ya Amani ya Nobel ya 2007 na Makamu wa Rais wa zamani wa Marekani Al Gore .  Munasinghe ni Mwenyekiti Mwanzilishi wa Taasisi ya Munasinghe ya Maendeleo.  Pia amehudumu kama mshauri mkuu wa heshima kwa serikali ya Sri Lanka tangu 1980.

## Elimu 
Mzaliwa wa Sri Lanka, Prof. Munasinghe alisoma katika Royal College, Colombo . Alipata BA (Hons.) katika Uhandisi mwaka wa 1967 na MA baadaye kutoka Chuo Kikuu cha Cambridge . Baada ya hapo alipata SM na PE katika Uhandisi wa Umeme kutoka Taasisi ya Teknolojia ya Massachusetts mnamo 1970; PhD katika Fizikia ya Jimbo Mango kutoka Chuo Kikuu cha McGill mnamo 1973 na MA katika Uchumi wa Maendeleo kutoka Chuo Kikuu cha Concordia mnamo 1975. Amepokea udaktari kadhaa wa heshima, honois causa .

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanafizikia wa Sri Lanka
Otara Gunewardene

**Otara Gunewardene** ni mjasiriamali, mtetezi wa ustawi wa wanyama, mhifadhi na mhisani wa Sri Lanka.  Yeye ndiye mwanzilishi wa ODEL, Embark na Otara Foundation.  

## Maisha ya awali na elimu 
Otara Del Gunawardene alizaliwa tarehe 30 Agosti 1964 huko Colombo, Sri Lanka akiwa mtoto wa tatu kwa Norman na Delysia Gunewardene.  Baba yake alikuwa Mwenyekiti wa zamani wa Aitken Spence na mama yake, Delysia, alianzisha Shule ya Chitra Lane kwa watoto wenye ulemavu tofauti tofauti. 

Gunawardene alihudhuria Chuo cha CMS Ladies huko Colombo,  ambapo alifanya vyema katika riadha na kuogelea, akiwakilisha nchi. Gunawardene alihitimu kutoka Chuo Kikuu cha Bowling Green State, Ohio na shahada ya biolojia.  

Akiwa likizoni alirudi nyumbani, alifanya uanamitindo wa mitindo  - kupiga risasi kwa chapa za hali ya juu na katalogi za mavazi ya kimataifa mara tu baada ya kuhitimu kutoka Chuo Kikuu. 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania

Jamii:Wanaharakati wa Sri Lanka
Khoisan X

**Khoisan X** (alizaliwa Machi 4 mwaka 1955 – 13 Oktoba 2010), zamani **Benny Alexander**, alikuwa mwanaharakati wa kisiasa wa Afrika Kusini aliyezaliwa Kimberley, Afrika Kusini . 

## Maisha ya Awali 
Bennett Alexander alikuwa mtoto wa tatu wa Estelle na Johann Alexander, mfanyakazi katika jiji la Kimberley, jiji ambalo alikulia. Alihitimu kutoka Shule ya Upili ya William Pescod, Kimberley, mnamo 1975. Kufuatia kuajiriwa awali na Idara ya Wafanyakazi wa serikali ya Afrika Kusini, hadi 1981, Alexander alihudumu kwa mwaka mmoja katika timu ya vijana ya Kikristo ambayo ilizunguka Zimbabwe na Afrika Kusini, kabla ya kuhamia Johannesburg ambako alifanya kazi kama mwakilishi wa mauzo  katika kampuni ya dawa.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1955
Jamii:Waliofariki 2010
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Haki za binadamu
Koleka Putuma

**Koleka Putuma** (alizaliwa Port Elizabeth, 22 Machi 1993) ni mtunzi wa mashairi na mtayarishaji wa ukumbi wa michezo wa Afrika Kusini.  Aliteuliwa kuwa mmoja wa wanawake mashuhuri zaidi wa Okay Africa mwaka wa 2019. 

## Wasifu 
Putuma alizaliwa Port Elizabeth, Afrika Kusini mwaka wa 1993.  Alisomea BA katika Theatre na Utendaji katika Chuo Kikuu cha Cape Town .  Mnamo 2016 alitunukiwa tuzo ya uandishi wa mwanafunzi wa PEN kwa shairi lake la 'Maji'.  Shairi hili linatumika shuleni kama ukumbusho kwamba upatikanaji wa maji ni wa kisiasa, kihistoria na wa rangi. 

Dhamira zinazojirudia katika kazi ya Putuma ni upendo, uzushi, mapambano ya uondoaji ukoloni na urithi wa ubaguzi wa rangi,  pamoja na makutano ya mfumo dume na mawazo na utambulisho huo.  Anafanya kazi kama mtayarishaji wa ukumbi wa michezo wa Design Indaba  na anaishi Cape Town. 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Michezo
Jamii:Haki za binadamu
Jamii:Afrika Kusini
Laura Conti

**Laura Conti** (31 Machi 1921 - 25 Mei 1993) alikuwa mwanamke wa Italia, daktari, mwanamazingira, mwanasiasa wa kisoshalisti, mwanafeministi, na mwandishi wa riwaya. 

## Wasifu 
Mzaliwa wa Udine, baada ya kuishi Trieste na Verona, alihamia Milan kuhudhuria Kitivo cha Tiba. Mnamo Januari 1944 alijiunga na Jumuiya ya Vijana kwa Uhuru wa Kitaifa na Uhuru wa Eugenio Curiel . Tarehe 4 Julai alikamatwa, baada ya muda mfupi huko San Vittore, aliwekwa ndani katika Kambi ya Usafiri ya Bolzano . Kwa bahati alifaulu kukwepa kufukuzwa Ujerumani. Kutokana na uzoefu huu ilitoa riwaya ya *La condizione sperimentale* .

Mara baada ya kuwa huru, alipata digrii yake ya Tiba. Huko Milan pia aliimarisha dhamira yake ya kisiasa, kwanza katika safu ya Chama cha Kijamaa cha Italia, na kutoka 1951 katika Chama cha Kikomunisti cha Italia . Alishikilia nyadhifa za diwani wa mkoa kutoka 1960 hadi 1970 na baadaye, hadi 1980, diwani wa mkoa wa Lombardy. Alikuwa katibu wa Casa della Cultura, alianzisha na kuelekeza Shirika la Gramsci, na alishiriki katika msingi wa ''Lega per l'ambiente* (leo *Legambiente'' ) ambamo alikuwa rais wa Kamati ya Kisayansi.  Mnamo 1987 alichaguliwa kwa Baraza la Manaibu.

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania

Jamii:Wanaharakati wa Italia
Sello Maake Ka-Ncube

**Sello Maake kaNcube** (amezaliwa 12 Machi 1960) ni mwigizaji wa Afrika Kusini. Amefanya kazi katika ardhi yake ya asili pamoja na Marekani, Uingereza, Kanada na Ulaya.

## Maisha ya awali 
Maake kaNcube alizaliwa Orlando Mashariki, Soweto, Afrika Kusini. Baadaye alihamia Atteridgeville, Pretoria, ambako alikulia. Alibadilisha jina lake la ukoo na kuwa Maake kaNcube kwa heshima ya baba yake wa kambo na baba yake mzazi. Ana shahada ya Uzamili katika uandishi wa hati kutoka Chuo Kikuu cha Leeds .

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Waigizaji Filamu
Riah Phiyega

**Mangwashi Victoria Phiyega**, anayejulikana kama **Riah Phiyega**, alikuwa Kamishna wa Polisi wa Kitaifa wa Huduma ya Polisi wa Afrika Kusini . Aliteuliwa kushika wadhifa huo na Rais wa Afrika Kusini Jacob Zuma tarehe 12 Juni 2012  na alikuwa mwanamke wa kwanza kushika wadhifa huo. Phiyega alisimamishwa kazi tarehe 14 Oktoba 2015 na Rais kufuatia pendekezo la Tume ya Farlam ya Uchunguzi kuhusu vifo vya wachimba migodi waliokuwa wakiandamana huko Marikana mwaka wa 2012.

## Maisha ya awali na elimu 
Phiyega alizaliwa katika kijiji cha Leolo karibu na Burgersfort na alipata elimu yake ya msingi na upili katika shule mbalimbali huko Limpopo. 

Alipata shahada ya BA katika Kazi ya Jamii kutoka Chuo Kikuu cha Kaskazini (sasa kinaitwa Chuo Kikuu cha Limpopo). Pia alipata shahada ya BA katika Sayansi ya Jamii kutoka Unisa, shahada ya MA katika Sayansi ya Jamii kutoka Chuo Kikuu cha Johannesburg  na stashahada ya uzamili ya Utawala wa Biashara kutoka Chuo Kikuu cha Wales huko Cardiff.

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Afrika Kusini
Jamii:Haki za binadamu
Costantino della Gherardesca

thumb|Costantino della Gherardesca.
**Costantino della Gherardesca Verecondi Scortecci** (au kwa urahisi **Costantino della Gherardesca**; amezaliwa Roma, 29 Januari 1977) ni mwigizaji, mwandishi wa habari, mtangazaji wa redio, mtu wa televisheni na mtangazaji wa Italia.

Gherardesca ni mzao wa Count Ugolino della Gherardesca , sehemu ya familia mashuhuri ya kiungwana, na alihitimu katika falsafa kutoka Chuo cha King's College London, na aliingia katika biashara ya maonyesho mwanzoni mwa miaka ya 2000. Pamoja na Giorgio Bozzo wa P-Nuts anajulikana sana kwa ushiriki wake kama mtoa maoni katika vipindi vya televisheni vinavyoendeshwa na Piero Chiambretti, na kwa sasa anawasilisha *Pechino Express* na Boss katika hali fiche kwa RAI na Discovery.

Yeye ni shoga na anavutiwa na uhifadhi wa mazingira. 

## Marejeo 
Jamii:Wanaume wa Italia
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Mariateresa Di Lascia

thumb|Mariateresa Di Lascia
**Mariateresa Di Lascia** (3 Januari 1954 – 10 Septemba 1994) alikuwa mwanasiasa na mwandishi, mwanaharakati, mfuasi wa haki za binadamu na mtetezi wa kutotumia nguvu wa Italia.

## Wasifu 
Lascia alizaliwa huko Rocchetta Sant'Antonio, Italia. Alikwenda kusoma katika Chuo Kikuu cha Napoli. Alikuwa akisomea Udaktari kwa lengo la kuwa mmisionari wa kawaida. Hata hivyo ndani ya miaka mitatu alijihusisha sana na harakati zake za kisiasa hadi akaacha chuo kikuu. 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanawake wa Italia
Jamii:wanasiasa wa Italia
Keorapetse Kgositsile

**Keorapetse William Kgositsile** OIS (19 Septemba 1938 - 3 Januari 2018), pia anajulikana kwa jina lake la kalamu **Bra Willie**, alikuwa mshairi wa Kitswana wa Afrika Kusini, mwandishi wa habari na mwanaharakati wa kisiasa. Mwanachama mashuhuri wa African National Congress katika miaka ya 1960 na 1970, alitawazwa kama Mshindi wa Kitaifa wa Mshairi wa Afrika Kusini mwaka wa 2006.  Kgositsile aliishi uhamishoni nchini Marekani kutoka 1962 hadi 1975, kilele cha kazi yake ya fasihi. Alifanya uchunguzi wa kina wa fasihi na tamaduni za Kiafrika-Amerika, akipendezwa sana na muziki wa jazz. Wakati wa miaka ya 1970 alikuwa mtu mkuu kati ya washairi wenye asili ya Kiafrika, akihimiza shauku barani Afrika na pia mazoezi ya ushairi kama sanaa ya maonyesho; alijulikana sana kwa usomaji wake katika vilabu vya jazz vya New York City. Kgositsile alikuwa mmoja wa watu wa kwanza kuziba pengo kati ya ushairi wa Kiafrika na ushairi wa watu weusi nchini Marekani.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1938
Jamii:Waliofariki 2018
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Francesco Servino

**Francesco Servino** (amezaliwa Castellammare di Stabia, 8 Mei 1984) ni mwandishi wa habari na mwanaharakati  wa Italia anayejulikana kwa utetezi wake wa Hifadhi ya Kitaifa ya Vesuvio na maeneo ya kiakiolojia katika eneo la Vesuvio.

## Marejeo 
Jamii:Wanaharakati wa Italia
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Viola Hashe

**Viola Hashe** (1926-1977) alikuwa mwalimu, mwanaharakati wa kupinga ubaguzi wa rangi na mwana chama cha wafanyakazi nchini Afrika Kusini . Hashe pia alikuwa kipofu . 

## Wasifu 
Hashe alizaliwa mwaka wa 1926 katika Jimbo Huru la Orange .  Alianza kufanya kazi na vyama vya wafanyakazi na kujiunga na African National Congress (ANC) katika miaka ya 1950. 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Afrika Kusini
Carlo Ripa di Meana

thumbnail|right|200px|Carlo Ripa di Meana

**Carlo Ripa di Meana** (15 Agosti 1929  - 2 Machi 2018)   alikuwa mwanasiasa wa Italia. Alikuwa Mbunge wa Bunge la Ulaya, Kamishna wa Ulaya aliye na wizara maalum ya mazingira na alikuwa waziri wa mazingira wa Italia. Alikuwa kiongozi wa Greens ya Italia na rais wa shirika la Italia Nostra.

## Maisha ya awali 
Ripa di Meana alizaliwa tarehe 15 Agosti 1929 huko Pietrasanta, Toscany. Baba yake alikuwa Marquis Giulio Ripa di Meana, afisa mkuu wa grunedi, wakati mama yake alikuwa Fulvia Schanzer, binti wa seneta na waziri Carlo Schanzer . Alileta vyeo vya heshima vya wakuu wa Marquis wa Giaglione, Marquis wa Meana, bwana wa Alteretto na Losa, mtukufu wa mabwana wa Marquisate ya Ceva.  

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanasiasa wa Italia
Dario Tamburrano

thumb|Dario Tamburrano
**Dario Tamburrano** (amezaliwa Roma, 27 Agosti 1969) ni mwanaharakati wa mazingira wa Italia na mmoja wa wanachama wa kwanza wa Vuguvugu la Nyota Tano ( Movimento Cinque Stelle, M5S ) aliyechaguliwa katika Bunge la Ulaya.

## Wasifu 
Alizaliwa Roma tarehe 27 Agosti 1969, alihitimu kutoka Shule ya Upili ya "Amedeo Avogadro" na alama kamili (60/60). Alisomea Udaktari wa Meno na Usanifu wa Meno katika Chuo Kikuu cha Sapienza cha Rome na kuhitimu mwaka wa 1996 kwa heshima ya juu zaidi akiwasilisha thesis ya "Udhibiti wa Meno wa Mtoto wa VVU+". http://www.dariotamburrano.it/bio/  Tangu 1996, anafanya kazi huko Roma kama daktari wa meno anayejitegemea aliyebobea katika endodontics, laser dentistry, implant prosthetics na aesthetics meno. Katika taaluma yake, anathamini uhusiano wa kibinadamu na wagonjwa. Kama mwanamazingira, alikuwa mmoja wa mwanachama wa kwanza wa Meetup (tovuti), inayohusiana na Beppe Grillo na Vuguvugu la Nyota Tano (Movimento Cinque Stelle, M5S).

Mnamo Mei 2014, alichaguliwa kuwa mbunge wa Bunge la Ulaya (MEP) kwa Vuguvugu la Nyota Tano (Movimento Cinque Stelle, M5S).

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania

Jamii:Wanasiasa wa Italia
John Cain Carter

**John Cain Carter** (alizaliwa 1966 huko San Antonio, Texas ) ni mfugaji wa ng'ombe na mhifadhi ambaye alianzisha shirika la uhifadhi wa msitu wa mvua wa Brazili, Aliança da Terra.    

Carter alihamia Brazili kutoka Texas mwaka 1996, ambapo yeye na mkewe walisimamia shamba la ng'ombe la hekta 8200 kati ya Mito ya Xingu na Amazon katika jimbo la Brazil la Mato Grosso . Akiwa ameshtushwa na ukataji miti wa haraka unaotokea katika Msitu wa Mvua wa Amazoni, Carter alianza Aliança da Terra ili kutoa motisha za kiuchumi kwa wakulima na wafugaji kuhifadhi ardhi ya misitu. 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Marekani
Paloma Costa

thumb|Paloma Costa
**Paloma Costa Oliveira** ni mwanafunzi wa sheria, mwanajamii na mazingira, mwanaharakati wa baiskeli, mwalimu wa hali ya hewa na mhamasishaji wa vijana wa Brazil.  

Yeye ni mmoja wa viongozi saba vijana wa hali ya hewa (umri wa miaka 18-28) walioteuliwa na Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa António Guterres kwenye Kikundi cha Ushauri cha Vijana kuhusu hatua za kimataifa za kukabiliana na mzozo wa hali ya hewa na kuepusha mabadiliko ya hali ya hewa.  

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Brazil
Apiwe Nxusani-Mawela

**Apiwe Nxusani-Mawela** (mwaka 1984) ni mtaalamu wa kutengeneza pombe kutoka Afrika Kusini. Nxusani-Mawela ndiye mtu wa kwanza kutoka Afrika Kusini kupata Diploma ya Kitaifa ya vinywaji visivyo na uchachu.  Yeye pia ni mwanamke wa kwanza mweusi nchini Afrika Kusini kupata kiwanda cha kutengeneza pombe kidogo.   Kampuni yake, Brewsters Craft, inawafahamisha wanafunzi kuhusu sayansi ya utengenezaji wa bia kupitia mafunzo na kutoa huduma kwa watengenezaji bia kitaalamu kupitia upimaji wa ubora wa bia. Alisaidia kuandaa matukio ya Siku ya Kimataifa ya Ushirikiano wa Bia ya Wanawake (IWCBD) nchini Afrika Kusini. 

## Maisha ya awali 
Apiwe Nxusani alizaliwa mwaka wa 1984 na kukulia Butterworth  katika Rasi ya Mashariki . Wazazi wake ni walimu wa shule; yeye ni katikati ya watoto watatu.  Ameolewa na Rudzani Mawela na wana watoto wawili.    Mnamo 2006, alijiunga na Kampuni ya Bia ya Afrika Kusini (SABMiller) kupitia programu ya kampuni ya kuajiri wahitimu; alimaliza mafunzo ya miezi 18 ya utengenezaji wa pombe.   Alimaliza Stashahada ya Utengenezaji Bia na Stashahada ya Uzamili ya Bia kupitia Taasisi ya Utengenezaji Bia na Utengenezaji pombe .   Alipata cheti cha kuhukumu bia kutoka kwa Mpango wa Uthibitishaji wa Jaji wa Bia (iliyoko Marekani). 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Afrika Kusini
Jamii:Biolojia
Aschiana

**Watoto wa Afghanistan - Mbinu Mpya (ASCHIANA)** ( Persian   *Ašiyānā*, ikimaanisha "kiota") ni shirika lisilo la kiserikali nchini  Afghanistan ambalo limetoa huduma, usaidizi na programu kwa watoto wa mitaani wanaofanya kazi na familia zao tangu 1995. ASCHIANA kwa sasa inahudumia wanafunzi 4,500 nchini Afghanistan kupitia vituo vya Kabul, Mazar-i-Sharif, Herat na Parwan . ASCHIANA inaendesha vituo vinne huko Kabul: vituo viwili vya elimu ya msingi, kituo kimoja cha elimu ya haraka ya wasichana na makazi ya dharura kwa watoto waliokimbia (pamoja na huduma ya mchana na elimu ya msingi). ASCHIANA pia inatoa elimu ya msingi kwa wakimbizi wa ndani na wakimbizi waliorudishwa kupitia maeneo matano ya kufikia Kabul.

## Kazi 
ASCHIANA inafanya kazi pamoja na Wizara ya Elimu ya Afghanistan, Wizara ya Masuala ya Kijamii na Polisi wa Kitaifa wa Afghanistan kusaidia watoto mitaani kupata elimu ya msingi-katika Dari, Pashto, Kiingereza, hisabati, Elimu ya Kiislamu, elimu ya afya, uhamasishaji wa migodi, ufahamu wa madawa ya kulevya na haki za watoto -na kuunganishwa katika mfumo rasmi wa shule.

## Marejeo 
* New York Times ''How to Help Kabul's Refugees* Retrieved March 2015.
* New York Times *Driven Away by a War, Now Stalked by Winter’s Cold'' Retrieved March 2015

Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Haki za watoto
Jamii:Mashindano ya uandishi wa makala za haki za binadamu
Agape International Missions

**Agape International Missions** ( **AIM** ) ni shirika lisilo la faida, lisilo la madhehebu, Shirika Lisilo la Kiserikali  linalofanya kazi kuokoa, kuponya na kuwawezesha manusura wa biashara ya ngono nchini Kambodia .     Ina wafanyakazi huko California na Kusini-mashariki mwa Asia na hufanya kazi za makazi, elimu, afya, ajira, ukarabati na utunzaji wa jamii nchini Kambodia .  Apparel ya AIM ni tovuti ya rejareja ambayo huuza vito na bidhaa zingine zinazotengenezwa na walionusurika na kuunga mkono juhudi za shirika.  AIM ilipokea muhuri wa dhahabu wa uwazi wa GuideStar USA, Inc. mwaka wa 2019.  Charity Navigator iliipa AIM alama ya juu zaidi ya nyota 4 kati ya 4 na alama 100 kati ya 100 za uwajibikaji na uwazi. 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Haki za watoto
Jamii:Mashirika
Heather Ford

**Heather Ford** (aliyezaliwa 6 Januari 1978) ni mtafiti wa Afrika Kusini, mwanablogu, mwanahabari, mjasiriamali wa kijamii na mwanaharakati wa chanzo huria  ambaye amefanya kazi katika uwanja wa sera ya mtandao, sheria na usimamizi nchini Afrika Kusini, Uingereza na Marekani. Mataifa. Yeye ndiye mwanzilishi wa Creative Commons Afrika Kusini.  Amesoma asili ya nguvu  ndani ya Wikipedia na ni mtafiti katika Chuo Kikuu cha Leeds . 

## Maisha ya awali na elimu 
Ford alizaliwa Pietermaritzburg katika jimbo la Kwa-Zulu Natal, Afrika Kusini  tarehe 6 Januari 1978.  Alikuwa Msichana Mkuu katika Shule ya Upili ya Carter huko Pietermaritzburg na alishinda tuzo za mijadala, maigizo, muziki na wasomi.

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Waandaaji Filamu za Tanzania
Jamii:Muziki wa Afrika
Balala Hakkula Sangham

**Balala Hakkula Sangham** ni Jumuiya ya Wahindi  ambayo inalinda haki za watoto. Wanapinga ndoa za utotoni, unyanyasaji wa kijinsia   na ajira ya watoto . Jumuiya hiyo ilianzishwa mnamo 1985. Mnamo Julai 2020, mwanzilishi wa Balala Hakkula Sangham P Achyuta Rao alikufa kwa sababu ya Covid-19. 

## Huduma 
Afisa mkuu ni Achyuta Rao. Sangham hufanya matembezi ya 2k na wasichana kupinga ndoa za utotoni na kuruhusu wasichana kukamilisha masomo yao kabla ya ndoa.  Katika mwaka wa 2018 mahitaji makubwa ya matembezi yalishuhudia maelfu ya wasichana wakishiriki kuongeza umri wa chini wa kuolewa kwa wasichana kutoka miaka 18 hadi miaka 21.  Madhumuni ya matembezi hayo pia yanajumuisha masuala kama vile unyanyasaji wa watoto, utumikishwaji wa watoto na elimu ya wasichana. Huendesha shughuli za kitamaduni, mashindano, na mashindano ya filamu fupi kwa watoto na kuwaunga mkono katika nyanja zote isipokuwa masomo. 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Haki za watoto
Jamii:mashirika ya India