Matumizi ya kitiba ya fedha

**Matumizi ya kitiba ya fedha** (Ag) na misombo yake hutokana na sifa yake ya kuua bakteria, virusi, na fangasi. Matumizi ya kibiomali ya fedha katika tiba ni pamoja na vidonge, rangi, creams, na kama filamu ya kuzuia bakteria kwenye vifaa vya matibabu .

## Matumizi muhimu
1) *Creams na dawa za ngozi*

Silver sulfadiazine (SSD) ni dawa ya antibiotic ya ngozi inayotumika kutibu majeraha ya moto yenye kipenyo cha sehemu ya ngozi na kipenyo kamili. SSD ilikuwa dawa ya kawaida kwa majeraha ya moto tangu miaka ya 1960. Hata hivyo, mapitio ya mfumo wa kitaifa na kimataifa yalionyesha matibabu mapya, yenye au bila fedha, yana matokeo bora zaidi katika kuponya majeraha na kuzuia maambukizi, hivyo SSD sasa haipendekezwi kwa kutumia kawaida. SSD ipo kwenye Orodha ya Dawa Muhimu ya Shirika la Afya Ulimwenguni (WHO) na FDA ya Marekani imeridhia baadhi ya maandalizi yake kwa matibabu ya majeraha ya kipenyo cha pili na cha tatu  .

2) *Vifaa vya matibabu (Dressings)*

Vidonge vya kuzuia bakteria vinavyotengenezwa kwa fedha vinatumika katika majeraha ya ngozi, ikiwa ni pamoja na vidonda vya mguu na majeraha mengine ya ngozi. Hata hivyo, ushahidi wa manufaa ya vidonge hivi bado ni mchanganyiko; baadhi ya tafiti zinaonyesha kuwa vinaweza kuongeza uwezekano wa kupona kwa vidonda vya mguu vya vena. Vidonge vya aina hii pia vinaweza kusababisha madoa kwenye ngozi na hisia za kuumiza kidogo.

3) *Mishiko ya hewa (Endotracheal tubes)*

Mishiko ya kupumua yenye coating ya fedha inaweza kupunguza hatari ya kupata pneumonia inayohusiana na ventilator (VAP), hasa katika siku za mwanzo za matumizi. Mapitio ya sistematiki yameonyesha kupungua kwa maambukizi, mzigo wa bakteria, na matatizo yanayohusiana na vifaa. Hata hivyo, matumizi ya misaada hii pekee hayatoshi kuzuia maambukizi kikamilifu, na utafiti zaidi unahitajika kuthibitisha ufanisi wa gharama.

4) *Catheter za mkojo*

Catheter zilizo na silver-alloy coating zinaweza kupunguza hatari ya maambukizi ya njia ya mkojo yanayohusiana na catheter (CAUTI) wakati wa cathetering kwa muda mfupi. Catheter hizi pia huonekana kusababisha usumbufu mdogo kwa wagonjwa, ingawa gharama yake ni kubwa. Utafiti mbalimbali umeonyesha kuwa catheter hizi zinaweza kupunguza bacteriuria na maambukizi ya dalili kulingana na ulinganifu wa kliniki.

5) *Kuunganisha dawa na nanoparticles za fedha*

Utafiti umeonyesha kuwa kuunganisha baadhi ya dawa na nanopartikeli za fedha kunaboresha ufanisi wa kuua pathogens kama vile amoeba zinazosababisha maambukizi ya mfumo wa neva.

6)*Filamu za X-ray*

Silver-halide imaging plates zilizotumika katika filamu za X-ray zilikuwa maarufu kabla ya teknolojia ya kidijitali. Filamu hizi zinaruhusu picha zenye usahihi mkubwa na gharama nafuu, hasa katika nchi zinazoendelea.

## Inavyofanya kazi
Fedha na misombo yake ina athari ya oligodynamic, ikileta sumu kwa bakteria, fangasi, na algi. Athari ya antibacterial ya fedha inategemea ioni za fedha (Ag⁺) zinazoweza kuharibu mifumo muhimu ya enzymes kwenye membranes za seli za pathogens. Uwepo wa uwanjo wa umeme unaweza kuongeza ufanisi wa fedha katika kuua bakteria, hasa pale electrodes zikiwa zimefunikwa na nanostructures za fedha  .

Fedha inayotumika kama antiseptiki ya uso inachukuliwa na bakteria waliouawa, hivyo bakteria waliokufa huweza kutoa fedha inayoweza kuua bakteria wengine.

## Madhara na tahadhari
Sumu ya fedha kwa kawaida ni ya kiwango cha chini, na hatari ni ndogo endapo hutumika kwa njia zilizokubaliwa.

Hata hivyo, matumizi ya muda mrefu au kwa njia zisizo rasmi (kama colloidal silver) ni mzozo na yanaweza kusababisha argyria, hali ambayo ngozi inageuka kuwa ya rangi ya buluu au kijivu. Argyria inaweza kuwa ya eneo dogo kutokana na creams au suluhisho, au ya mwili mzima kutokana na ulaji, kuvuta hewa, au sindano.

Fedha pia inaweza kuingiliana na baadhi ya dawa za kawaida, na baadhi ya watu wanaweza kuwa na mzio wa fedha; hivyo matumizi ya vifaa au dawa zenye fedha yanapendekezwa kwa tahadhari.

## Marejeo
Jamii:Madawa