open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jovenale wa Narni

[thumb|Michoro pacha ya [Massaccio; Mt. Jovenale anaonekana kulia pamoja na Mt. Antoni.]]
**Jovenale wa Narni** (alifariki Narni, Umbria, 369/377) anakumbukwa kama askofu wa kwanza wa mji huo (Italia ya Kati).

Inasemekana alikuwa na asili ya Afrika Kaskazini akapewa uaskofu na Papa Damaso I.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 3 Mei 

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi 
Jamii:Watakatifu wa Afrika Kaskazini
Antonino wa Firenze

[thumb|[Sanamu yake ndogo katika nyumba alimozaliwa.]]
**Antonino wa Firenze, O.P.** (Firenze, Italia, 1 Machi 1389 - 2 Mei 1459) alikuwa askofu wa mji huo kuanzia mwaka 1446. Alifanya uchungaji huo kwa umakini, aking'aa kwa uadilifu, nidhamu na ubora wa mafundisho yake. 

Mwanateolojia maarufu wa shirika la Wadominiko, alilojitahidi kulirekebisha, aliandika vitabu mbalimbali na kuchangia sana Mtaguso wa Firenze.

Papa Adrian VI alimtangaza mtakatifu tarehe 31 Mei 1526.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 2 Mei.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Maandishi
thumb|Kitabu chake *Confessionale*, 1488-1490 hivi.
* https://gutenberg.beic.it/webclient/DeliveryManager?pid=2346265
* https://gutenberg.beic.it/webclient/DeliveryManager?pid=13744222
* https://gutenberg.beic.it/webclient/DeliveryManager?pid=13743863
* https://gutenberg.beic.it/webclient/DeliveryManager?pid=1534827
* https://gutenberg.beic.it/webclient/DeliveryManager?pid=11760323
* https://gutenberg.beic.it/webclient/DeliveryManager?pid=12493984

## Tanbihi
## Marejeo ya Kiswahili
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 162
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 136-137

## Marejeo ya lugha nyingine
* *Memorie Domenicane* 42 (2012) with proceedings of the conference *Antonino Pierozzi. La figura e l’opera di un santo arcivescovo nell’Europa del Quattrocent*, ed. Luciano Cinelli and Maria Pia Paoli.
* 
* 
* 
* Peterson, David S., Archbishop Antoninus: Florence and the Church in the Early Fifteenth Century, PhD thesis, Cornell University, 1985 
* 
* 

## Viungo vya nje
* Saint Antoninus  in *The Lives or the Fathers, Martyrs and Other Principal Saints*
* Saint Antonius in the Catholic Forum
* *Confessionale defecerunt. Titulus de restitutionibus*. [s.l.] : [s.n.], 1492. 304 s. Incunabula. - available online at University Library in Bratislava Digital Library
* Lewis E 215 Summa confessionis at OPenn
* Lewis E 14 De censuris ecclesiasticis; Three papal bulls at OPenn
*Catholic Encyclopedia: *St. Antoninus*

Jamii:Waliozaliwa 1389
Jamii:Waliofariki 1459
Jamii:Wadominiko
Jamii:Wanateolojia wa Italia
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Italia
Antonina wa Nisea

[thumb|[Picha takatifu ya Mt. Antonina.]]
**Antonina wa Nisea** (Nisea, Bitinia, leo nchini Uturuki, karne ya 3 - Nisea, 303 hivi) alikuwa mwanamke Mkristo ambaye kwa ajili ya imani yake hiyo alifungwa miaka miwili, aliteswa kikatili na kuning'inizwa siku tatu na hatimaye alichomwa moto kwa amri ya gavana Prisiliani wakati wa dhuluma ya kaisari Diokletian.

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Kanisa la Kiorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 4 Mei.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 3

Jamii:Wafiadini Wakristo
Silvano wa Gaza na wenzake

[thumb|359x359px|Mt. Silvano wa Gaza katika [mchoro mdogo, *Ado, Martyrologium et obituarium*. karne ya 12, Bibliothèque nationale de France (côte Latin 17767 [ff. 11-166]).]]
**Silvano wa Gaza na wenzake 39** (alifariki katika migodi ya shokoa ya Mismiya, Palestina, 311) alikuwa askofu wa Gaza hadi kifodini alichopata pamoja na hao wenzake kwa kukatwa kichwa chini ya kaisari Maximinus Daia

.

Eusebi wa Kaisarea aliandika habari za mateso yao.

Tangu kale wanaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa katika tarehe 4 Mei.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* http://iconesalain.free.fr/Presentations/49.St.Sylvain.Presentation.htm 
* Michel Le Quien, *Oriens christianus in quatuor Patriarchatus digestus*, Parigi 1740, Tomo III, coll. 604-605
* Charles-Louis Richard e Jean Joseph Giraud, *Biblioteca sacra*, tomo XVIII, Milano 1837, p.&nbsp;52
Kipanya-misitu

**Vipanya-misitu** ni wanyama wagugunaji  wa jenasi *Hylomyscus* katika nusufamilia Murinae ya familia Muridae ambao wanatokea katika misitu na maeneo yenye midambi ya Afrika kusini kwa Sahara.

## Maelezo
Vipanya hawa wana masikio makubwa yenye mviringo na mkia mrefu na mwembamba. Urefu wa mwili ni mm 55-120, urefu wa mkia ni mm 75-175 na uzito ni g 6-42. Manyoya yao ni laini na kahawia hadi kahawianyekundu mgongoni na kijivu iliofifia tumboni.

Hukiakia usiku na wanaishi kwenye miti. Hula matunda, mbegu na wadudu.

## Spishi
* *Hylomyscus aeta*, Kipanya-milia wa Uganda (Beaded wood mouse) – Burundi, Uganda
* *Hylomyscus alleni* (Allen's wood mouse)
* *Hylomyscus anselli*, Kipanya-misitu wa Ansell (Ansell's wood mouse) – Tanzania
* *Hylomyscus arcimontensis*, Kipanya-misitu wa Tao la Mashariki (Arc Mountain wood mouse) – Tanzania
* *Hylomyscus baeri* (Baer's wood mouse)
* *Hylomyscus carillus* (Angolan wood mouse)
* *Hylomyscus denniae*, Kipanya-misitu wa Ruwenzori (Montane wood mouse) – Uganda
* *Hylomyscus endorobae*, Kipanya-misitu Miguu-midogo (Small-footed wood mouse) – Kenya
* *Hylomyscus grandis* (Mount Oku wood mouse)
* *Hylomyscus heinrichorum* (Heinrich's wood mouse)
* *Hylomyscus kerbispeterhansi*, Kipanya-misitu wa Ml. Elgon (Kerbis Peterhans's wood mouse) – Kenya, Uganda
* *Hylomyscus mpungamachagorum*, Kipanya-misitu wa Mahale (Mahale wood mouse)
* *Hylomyscus pamfi* (Pamfi wood mouse)
* *Hylomyscus parvus* (Little wood mouse)
* *Hylomyscus pygmaeus* (Pygmy wood mouse)
* *Hylomyscus simus* (Flat-nosed wood mouse)
* *Hylomyscus stanleyi*, Kipanya-misitu wa Stanley (Stanley's wood mouse)
* *Hylomyscus stella*, Kipanya-misitu wa Stella (Stella wood mouse) – Burundi, Kenya, Rwanda, Tanzania, Uganda
* *Hylomyscus thornesmithae* (Mother Ellen's wood mouse)
* *Hylomyscus vulcanorum*, Kipanya-misitu wa Volkano (Volcano wood mouse) – Burundi, Rwanda, Uganda
* *Hylomyscus walterverheyeni* (Walter Verheyen's mouse)

Jamii:Panya na jamaa
Mto Mwogo (Ruyigi)

'''''' unapatikana mashariki mwa Burundi (mkoa wa Ruyigi).

Maji yake huelekea Ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

## Tazama pia
* Orodha ya mito ya mkoa wa Ruyigi
* Orodha ya mito ya Burundi
* Mito mirefu ya Afrika

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

M
M
Jamii:Ziwa Tanganyika
Jamii:Mto Kongo
Jamii:Atlantiki
Viborada

wa mwaka 1430 hivi.]]

**Viborada** (pia: **Wiborada, Guiborat, Weibrath au Viborata**; Aargau, leo nchini Uswisi, karne ya 9 – St. Gallen, Uswisi, 1 Mei 926) alikuwa bikira mkaapweke mwenye karama za pekee ambaye hatimaye aliuawa na Wahungari Wapagani kwa sababu ya imani yake na ya maisha yake ya kitawa.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. Tena ndiye wa kwanza kutangazwa na Papa. Hilo lilifanywa na Papa Klementi II mwaka 1047. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 2 Mei.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
Jamii:Wafiadini Wakristo
Stanislaus Kazimierczyk

wa Mt. Stanislaus.]]
**Stanislaus Kazimierczyk** (27 Septemba 1433 - 3 Mei 1489) alikuwa padri kanoni wa Kanisa Katoliki nchini Polandi maarufu kwa ibada yake kwa Yesu ekaristi na kwa huruma yake kwa maskini. Alijitahidi kuhubiri Neno la Mungu na kuwapa watu huduma za kitubio na uongozi wa kiroho.

Papa Yohane Paulo II alimtangaza mwenye heri tarehe 18 Aprili 1993. Halafu Papa Benedikto XVI alimtangaza mtakatifu tarehe 17 Oktoba 2010.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 3 Mei.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*Hagiography Circle
*Saints SQPN

Jamii:Wakanoni
Mto Kabanga (Ruyigi)

'''''' unapatikana katika mkoa wa Ruyigi (mashariki mwa Burundi).

Maji yake huelekea Ziwa Nyanza, Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

## Tazama pia
* Orodha ya mito ya mkoa wa Ruyigi
* Orodha ya mito ya Burundi
* Mito mirefu ya Afrika

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

K
K
Jamii:Ziwa Viktoria
Jamii:Nile
Jamii:Mediteranea
Mto Nyamugerera

**Mto Nyamugerera** ni jina la mito ifuatayo ya Burundi:

* Mto Nyamugerera (Bubanza)
* Mto Nyamugerera (Cibitoke)
Yohane Houghton

[thumb|Mt. Yohane alivyochorwa na [Francisco Zurbarán.]]
**Yohane Houghton, O.Cart.** (Essex, 1487 hivi – Tyburn, 4 Mei 1535) alikuwa padri wa Uingereza, priori wa monasteri ya Wakartusi ya London na mkuu wa shirika hilo nchini.

Kwa kukiri imani ya mababu na kwa kukataa kiapo cha kumtii mfalme Henri VIII kama mkuu wa Kanisa Uingereza badala ya Papa alinyongwa ila kabla hajafa alikatwa vipandevipande ambayo vilitundikwa sehemu mbalimbali za mji. Pamoja naye waliuawa mapriori wawili wengine wa shirika hilo, Robati Lawrence na Augustino Webster, tena padri Richard Reynolds wa shirika la Mt. Birgita na paroko mwanajimbo Yohane Haile .

Alitangazwa mwenye heri na Papa Leo XIII tarehe 9 Desemba 1886 na mtakatifu tarehe 25 Oktoba 1970 na Papa Paulo VI.

Sikukuu yake huadhimishwa na Wakatoliki tarehe ya kifodini chake.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* *Oxford Dictionary of National Biography* (2006)
* L. Hendriks, *The London Charterhouse: its monks and its martyrs* (1889)

## Viungo vya nje
* 

Jamii:Wamonaki
Jamii:Wakartusi
Joviniani wa Auxerre

''''* (kwa Kilatini: *Jovinianus*; kwa Kifaransa: *Jovinien''; alifia dini Auxerre, leo nchini Ufaransa, 260) alikuwa msomaji wa Kanisa, kati ya wainjilishaji wa kwanza wa mji huo aliyeuawa kwa ajili ya imani yake wakati wa dhuluma ya Dola la Roma.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 5 Mei.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 3
Jamii:Waliofariki 260
Jamii:wamisionari
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Masimo wa Yerusalemu

**Masimo wa Yerusalemu** (alifariki 350 hivi) alikuwa askofu wa Yerusalemu kuanzia mwaka 333 hivi hadi kifo chake. 

Wakati wa dhuluma ya kaisari Maximinus Daia alinyofolewa jicho na kuunguzwa mguu, pia alitumwa migodini kufanya kazi ya shokoa. Baadaye alifanywa askofu.

Tangu kale anaheshimiwa na Waorthodoksi na Wakatoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 5 Mei au 9 Mei.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 3
Hilari wa Arles

huko Freiburg.]]
**Hilari wa Arles** (403 hivi - 449 hivi) alikuwa mmonaki wa monasteri maarufu katika kisiwa cha Lerins iliyoanzishwa na ndugu yake, Honorati wa Arles, halafu askofu mkuu wa mji huo kuanzia mwaka 429 hadi kifo chake.

Akifanya kazi kwa mikono yake, akiwa amevaa kanzu moja tu mwaka mzima, na akitembea daima kwa miguu, aliwaonyesha wote alivyopenda ufukara. Akijitosa kusali, kufunga na kukesha, aliwajibika bila kujibakiza katika huduma ya kuhubiri Neno la Mungu. Aliwafunulia wakosefu huruma ya Mungu, aliwapokea mayatima na kutumia mara pesa zote zilizopatikana katika mabasilika ya mji huo kwa matendo ya huruma, hasa kukomboa waliotekwa.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 5 Mei. 

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Mababu wa Kanisa

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*Opera Omnia by Migne Patrologia Latina with analytical indexes

Jamii:Waliozaliwa 403

Jamii:Wamonaki
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Mababu wa Kanisa
Niseti wa Vienne

**Niseti wa Vienne** (alifariki baada ya 449) alikuwa askofu wa 14 au 16 wa mji huo (leo nchini Ufaransa).

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 5 Mei.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliofariki 450
Saserdosi wa Limoges

[thumb|Mt. Saserdosi katika [dirisha la kioo cha rangi huko Fonroque.]]
**Saserdosi wa Limoges** (670 hivi -  720 hivi) kwa sehemu kubwa ya maisha yake alikuwa padri mmonaki karibu na Limoges, leo nchini Ufaransa; katikati kwa miaka 5 alikuwa askofu wa mji huo, lakini hatimaye alirudia umonaki .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa kila tarehe 5 Mei.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*Saints of May 4: Sacerdos of Limoges

Jamii:Waliozaliwa 670

Jamii:Wamonaki
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
ARPANET

**Advanced Research Projects Agency Network** (kifupi: **ARPANET**) ulikuwa ndio mfumo wa kwanza wa intaneti kutumika, na mfumo wa kwanza kutumia *TCP/IP* protokali za kimuunganiko baina ya vifaa viwili vya kielektroniki. Misemo yote hii ndiyo inayotumika kiufundi katika kuielezea intaneti. 

ARPANET ilianzishwa na *Advanced Research Projects Agency* (ARPA) ya huko nchini  Marekani inayojihusisha na mambo ya kiusalama ya nchi hiyo.

Katika harakati za kuendeleza mawazo ya J. C. R. Licklider, Bob Taylor ndiyo yaliyopelekea kuzinduliwa kwa mradi huu wa ARPANET mnamo mwaka 1966 na kuwezesha kompyuta mbalimbali kuwasiliana. Taylor alimteuwa Larry Roberts 
kama msimamizi wa programu . Roberts ndiye alikuwa akitoa mbinu na namna ya kuunda mifumo ya kimtandao.  Alijaribu kuzitumia mbinu za Donald Davies’ katika kupelekea kufanyika uzinduzi wa ubadilishaji wa pakiti  , na alitumia mbinu za uingizaji kutoka kwa  Paul Baran. ARPA ilimpa mkataba wa utengenezwaji wa mfumo wa mtandao kwa Bolt Beranek & Newman ambaye alikuja kutengeneza,kwa mara ya kwanza  protokali ya mawasiliano kwenye mitandao . Roberts alimhusisha Leonard Kleinrock kutoka Chuo Kikuu Cha Carlifonia katika kuunda mfumo wa kimahesabu wa kuorodhesha teknolojia ya mtandao wa pakiti. Uzinduzi na maendeleo ya programu ulipelekea  Utawala wa mbali, uhamisho wa faili na barua pepe. Mfumo huu ulianza kukuwa kwa haraka sana na hivyo kutajwa kuwa unafanya kazi vizuri 1975 pindi kampuni hiyo ya udhibiti kuipitsha kwa shirika la masuala ya kiulinzi lijulikanalo kama shirika la mawasiliano ya ulinzi.

## Marejeo
Jamii:Teknolojia
Jamii:Intaneti
Jamii:Mawasiliano
Jamii:Historia ya Intaneti
Alexandria Villaseñor

ya  Tribeca Disruptive Innovation, 2019]]
**Alexandria Villaseñor** (amezaliwa  18 Mei 2005) ni mwanaharakati wa tabianchi kutoka New York, Marekani . Mfuasi wa harakati za *Fridays for Future movement* na mwanaharakati mwenzake wa tabianchi Greta Thunberg. Villaseñor ni mwanzilishi mwenza wa mgomo wa tabianchi wa vijana wa Marekani *US Youth Climate Strike* na mwanzilishi wa *Earth Uprising*.

## Biografia
Villaseñor alizaliwa mnamo 2005 huko Davis, California, ambapo alikulia. Familia ilihama kutoka kaskazini mwa California kwenda New York mwaka 2018. Villaseñor ni *Mlatina*. Lengo lake ni siku moja kufanya kazi Umoja wa Mataifa.

## Uanaharakati
Mapigano ya Villaseñor ya hatua ya tabianchi yalisababishwa wakati alipokamatwa na wingu la moshi tangu Novemba 2018 Camp Fire huko California wakati wa ziara ya familia. Kama mgonjwa wa pumu, aliugua mwili, wakati huo alifanya utafiti juu ya mabadiliko ya tabianchi na kuongezeka kwa joto ambayo ilichangia ukali wa moto. Hivi karibuni baadaye, alijiunga na ''New York's chapter of Zero Hour*, kikundi cha wanaharakati wa tabianchi cha vijana wa Marekani.Hashiriki tena na kikundi cha vijana cha mgomo wa tabianchi cha Marekani "US Youth Climate Strike group" na alianzisha kikundi cha elimu ya mabadiliko ya tabianchi "Earth Uprising".

Mnamo Mei 2019, Villaseñor alikuwa mpokeaji wa tuzo ya *Disruptor Award* kutoka kwa *Tribeca Disruptive Innovation Awards (TDIA)*, alipokea udhamini wa shirika la *The Common Good advocacy organization*na alipewa tuzo ya uongozi wa tabianchi kwa vijana *Youth Climate Leadership prize* kutoka *Earth Day Network*.

Wakati Thunberg alipofikai jiji la New York kutoka kwa safari yake ya boti ya transatlantic mnamo Agosti 2019, Villaseñor, Xiye Bastida, na wanaharakati wengine wa tabianchi walimsalimu Thunberg wakati wa kuwasili.Kufikia wakati huo, walikuwa tayari wameanzisha mawasiliano kati yao kupitia mitandao ya kijamii . 

Mnamo 23 Septemba 2019, Villaseñor, pamoja na wanaharakati wengine 15 wa vijana pamoja na Greta Thunberg, Catarina Lorenzo, na Carl Smith, waliwasilisha malalamiko ya kisheria kwa Umoja wa Mataifa wakituhumu nchi tano, ambazo ni Ufaransa, Ujerumani, Brazil, Argentina, na Uturuki kwa kushindwa kutekeleza malengo yao ya kupunguza ambayo walifanya katika ahadi zao za Mapatano ya Paris kuhusu Tabianchi.

Katikati ya Oktoba 2019, alihudhuria mkutano wa *C40 World Mayors Summit* huko Copenhagen, Denmark.

Katikati ya Januari 2020, alihudhuria mkutano wa uchumi ulimwenguni *World Economic Forum* kama spika wa vijana na kisha akashiriki mgomo wa "School strike for climate" huko Davos, Uswizi pamoja na Greta Thunberg mnamo Januari 24, 2020.

Mnamo 19 Agosti 2020, Alexandria alihutubia mkutano wa kitaifa wa *Democratic National Convention*  kama sehemu ya kipengele chao cha mabadiliko ya tabianchi.

Mnamo 1 Desemba 2020, alitajwa na jarida la *Seventeen'' kama mmoja wa sauti zao wa mwaka 2020 (2020 Voices of the Year).

## Marejeo
## Viungo vya nje
* 
* 
Jamii:Waliozaliwa 2005
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanaharakati wa Marekani
Jamii:Wanawake wa Marekani
Flavi na wenzake

**Flavi na wenzake 4** (walifariki Nikomedia, leo Izmit nchini Uturuki, 303) ni Wakristo ambao waliuawa wakati wa dhuluma ya kaisari Diokletian kwa sababu walikataa kuabudu miungu.

Wanaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kama watakatifu wafiadini. 

Sikukuu yao inaadhimishwa kila mwaka tarehe 7 Mei.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 3
Jamii:Waliofariki 303
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Uturuki
Yohane wa Beverley

.]]
**Yohane wa Beverley** (Harpham, karne ya 7 – Beverley, 7 Mei 721) alikuwa mmonaki Mbenedikto, halafu askofu wa Hexham, na hatimaye askofu mkuu wa York, Uingereza (705-717/718) hadi alipong'atuka arudi kama abati katika monasteri aliyoianzisha. 

Sifa zake zimeandikwa na Beda, aliyepewa naye ushemasi na upadri, akithibitisha kwamba daima aliunganisha maisha ya sala na juhudi za kichungaji.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waanglikana kama mtakatifu. Sifa hiyo ilithibitishwa na Papa Benedikto IX mwaka 1037.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 7 Mei.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Maandishi
John Bale anataja vitabu vifuatavyo kuwa vya Yohane, ila havipo tena:
**Pro Luca exponendo* 
**Homiliae in Evangelia*
*''Epistolae ad'Herebaldum, Audenam, et Bertinum*
**Epistolae ad Hyldant abbatissam*.

## Marejeo
*Life by Folcard, based on Bede, in *Acta Sanctorum. Bolland.*
*Pamela Hopkins, *St John of Beverley* Hallgarth Publishing, Beverley 1999 095366600X
*James Raine, *Fasti eboracenses* (1863).
*G. J. Boekenoogen (ed.), *Historie van Jan van Beverley* (Nederlandsche Volksboeken VI), Leiden: Brill 1903.
*Alan R. Deighton, "The Sins of Saint John of Beverley: The Case of the Dutch *Volksboek* *Jan van Beverley*", *Leuvense Bijdragen* 82 (1993) 227–246.
*Susan E. Wilson, *The Life and After-Life of St John of Beverley: The Evolution of the Cult of an Anglo-Saxon Saint'', Aldershot: Ashgate 2006.

## Viungo vya nje 
*Butler, Alban. "The Lives or the Fathers, Martyrs and Other Principal Saints", Vol.V, D. & J. Sadlier, & Company, 1864 

Jamii:Watawa waanzilishi

Jamii:Wanateolojia wa Uingereza
Jamii:Waandishi wa Kilatini
Kipanyanyasi-milia

**Vipanyanyasi-milia** ni wanyama wagugunaji  wa jenasi *Lemniscomys* katika nusufamilia Murinae ya familia Muridae ambao wanatokea katika mbuga za Afrika.

## Maelezo
Panya hawa wana mlia mweusi mgongoni na spishi wengine zina milia na madoa mengine pia. Urefu wa mwili ni mm 90-140, urefu wa mkia ni mm 95-150 na uzito ni g 18-70.

Kwa ujumla huzingatiwa kukiakia wakati wa mchana, lakini angalau spishi kadhaa zinaweza kukiakia usiku. Hula majani, mizizi na mbegu na mara kwa mara wadudu pia.

Kuna wachanga hadi 12 kwa kila mkumbo, lakini 4-5 ni kawaida zaidi. Wanaweza kuwa na mikumbo minne katika kipindi cha chini ya miezi minne. Wastani wa matarajio ya muda wa kuishi ni mfupi sana, porini mara nyingi mwaka mmoja tu, lakini *L. striatus* aliishi kwa karibu miaka 5 kifungoni.

## Spishi
* *Lemniscomys barbarus* (Barbary striped grass mouse)
* *Lemniscomys bellieri* (Bellier's striped grass mouse)
* *Lemniscomys griselda* (Griselda's striped grass mouse)
* *Lemniscomys hoogstraali* (Hoogstraal's striped grass mouse)
* *Lemniscomys linulus* (Senegal one-striped grass mouse)
* *Lemniscomys macculus*, Kipanyanyasi Milia-hudhurungi (Buffoon striped grass mouse) – Kenya, Uganda
* *Lemniscomys mittendorfi* (Mittendorf's striped grass mouse)
* *Lemniscomys rosalia*, Kipanyanyasi Mlia-mmoja (Single-striped grass mouse) – Kenya, Tanzania
* *Lemniscomys roseveari* (Rosevear's striped grass mouse)
* *Lemniscomys striatus*, Kipanyanyasi-milia wa Kawaida (Typical striped grass mouse) – Burundi, Kenya, Rwanda, Tanzania, Uganda
* *Lemniscomys zebra*, Kipanyanyasi-milia wa Heuglin (Heuglin's striped grass mouse) – Kenya, Tanzania, Uganda

## Picha

Barbary Striped Grass Mouse.jpg|Barbary striped grass mouse
Single-striped grass mouse.jpg|Kipanyanyasi mlia-mmoja

Jamii:Panya na jamaa
Rosa Venerini

thumb|right|200px|Mt. Rosa Venerini alivyochorwa.
**Rosa Venerini** (Viterbo, leo mkoani Lazio, Italia, 9 Februari 1656 – Roma, 7 Mei 1728) alikuwa bikira maarufu kwa huduma yake katika malezi ya wasichana. Kwa ajili hiyo alianzisha shule ya kwanza kwa wasichana tu nchini Italia, halafu shirika la masista walimu linalodumu hadi leo. Alipofariki shule zake zilikuwa 40 tayari .

Papa Pius XII alimtangaza mwenye heri tarehe 4 Mei 1952, halafu Papa Benedikto XVI akamtangaza mtakatifu tarehe 15 Oktoba 2006.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe aliyoaga dunia.

## Tanbihi
## Marejeo ya Kiswahili
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 158-159

Jamii:Waliozaliwa 1656
Jamii:Waliofariki 1728
Jamii:Mabikira
Jamii:Watawa waanzilishi
Jamii:Watakatifu wa Italia
Augustino Roscelli

**Augustino Roscelli** (Bargone, Casarza Ligure, 27 Julai 1818 – Genova, Liguria, 7 Mei 1902) alikuwa padri wa Kanisa Katoliki kutoka Italia Kaskazini. 

Alianzisha shirika la kitawa la Masista wa Imakulata limsaidie kukabili matatizo ya jamii hasa upande wa malezi ya watoto na wanawake. 

Alitangazwa na Papa Yohane Paulo II kwanza mwenye heri tarehe 7 Mei 1995, halafu mtakatifu tarehe 10 Juni 2001. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi 
## Viungo vya nje
* SQPN - Saint Agostino Roscelli
* Saint of the Day - Saint Agostino Roscelli 
* Artist Denys Savchenko 
* Vatican Archives
* Institute of Sisters of the Immaculata
*Agostino Roscelli - The priest who saved boys from a life of crime and girls from prostitution 
*Butler's Lives of the Saints - Saint Augustine Roscelli

Jamii:Watawa waanzilishi
Jamii:Watakatifu wa Italia
Eladi wa Auxerre

**Eladi wa Auxerre** (kwa Kifaransa: **Hellade**; alifariki Auxerre, leo nchini Ufaransa, 388) alikuwa askofu wa mji huo kuanzia mwaka 365 hadi kifo chake.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa kila tarehe 8 Mei.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* *Gesta pontificum Autissiodorensium*, in Louis-Maximilien Duru, ''Bibliothèque historique de l'Yonne*, vol. I, Auxerre 1850, p. 313
* Jean Lebeuf, *Mémoire concernant l'histoire ecclésiastique et civile d’Auxerre et de son ancien diocèse*, continués par M. Challe et M. Quantin, vol. I, Auxerre 1848, pp. 17-18
* Louis Duchesne, *Fastes épiscopaux de l'ancienne Gaule*, vol. II, Paris 1910, pp. 430-444
* Jean Marilier, *Elladio, vescovo di Auxerre, santo'', in «Bibliotheca Sanctorum», vol. IV, coll. 1137-1138
Fransisko wa Laval

**Fransisko wa Laval** (Montigny-sur-Avre, Perche, 30 Aprili 1623 - Quebec, 6 Mei 1708), alikuwa askofu Mfaransa, wa kwanza katika koloni la New France, ambayo sasa ni sehemu ya Québec, Kanada, na mwanzilishi wa Shirika La Notre Dame wa Montreal. 

Aliweka makao makuu katika jiji la Quebec na kwa miaka 50 hivi alistawisha Kanisa Katoliki katika Amerika Kaskazini hadi ghuba ya Meksiko.

Alitangazwa rasmi mwenyeheri na Papa Yohane Paulo II tarehe 22 Juni 1980, halafu mtakatifu na Papa Fransisko 3 Aprili 2014. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe aliyofariki dunia.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Viungo vya nje
* 
* Saint Francis of Laval, First Bishop of Québec
* [Centre d'animation François de Laval, Québec 

Jamii:Waliozaliwa 1623(https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Waliozaliwa_1623)
Jamii:Waliofariki 1708
Jamii:Wamisionari
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watawa waanzilishi
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Jamii:Watakatifu wa Kanada
Martino wa Saujon

**Martino wa Saujon** (alifariki Saujon, Akwitania Mpya, leo nchini Ufaransa, karne ya 5) alikuwa mmonaki padri anayetajwa kama abati wa monasteri.

Inasemekana alikuwa mfuasi wa Martino wa Tours; huyo alipofariki dunia, mwanafunzi wake alikwenda kuanzisha monasteri kwake.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 8 Mei.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliofariki karne ya 5

Jamii:Mapadri
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Viro

yake.]]
 la kioo cha rangi.]]
**Viro** (pia: **Wiro, Wera, Vira**; karne ya 7 – Roermond, Uholanzi ya leo, 700 hivi) alikuwa mmonaki askofu kutoka Ireland au Britania, maarufu kwa umisionari wake kati ya Wafrisia. Pamoja na wenzake Plekelmi askofu na Odgeri shemasi alianzisha monasteri alimofariki. 

Anaheshimiwa tangu kale kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 8 Mei.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Vyanzo
*''Butler's Lives of the Saints.* Collegeville, 1996 p.&nbsp;44

## Viungo vya nje
*Saint Wiro in the *Acta Sanctorum''  
*Ökumenisches Heiligenlexikon 
*Catholic.org: St. Wiro

Jamii:Wakolumbani

Jamii:watawa waanzilishi

Jamii:Watakatifu wa Uholanzi
Amato Ronconi

250px|thumb|Mtakatifu Amato alivyochorwa.
**Amato Ronconi** (Saludecio, Rimini, Italia, 1225 hivi - Saludecio, 8 Mei 1292 hivi) alikuwa Mkristo maarufu kwa kuishi miaka mingi kwa toba na hija. Alijenga makanisa na vituo vya kuhudhumia kwa ukarimu mkubwa wasafiri na maskini, ambao aliwagawia mali yake yote. 

Kwa sababu hizo, wengine wanasema alikuwa Mfransisko wa Utawa wa Tatu.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. Hiyo ilithibitishwa kwanza na Papa Pius VI tarehe 17 Aprili 1776, halafu na Papa Fransisko tarehe 23 Novemba 2014.

Sikukuu yake ni tarehe 8 Mei.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*Hagiography Circle: Amato Ronconi
*Saints SQPN: Amato Ronconi
*Santi e Beati: Amato Ronconi
*Katolsk.no: Amato Ronconi

Jamii:Watakatifu wa Italia
Herma wa Roma

thumb|Mt. Herma alivyochorwa.

**Herma wa Roma** alikuwa kati ya Wakristo wa kwanza wa jiji la Roma, Italia, katika karne ya 1.

Mtume Paulo katika Waraka kwa Warumi alimtumia salamu zake (Rom 16:14). 

Inasemekana alipata kuwa askofu wa Filipopoli, leo Plovdiv, nchini Bulgaria.

Pengine anachanganywa pia na Herma, mwandishi wa kitabu cha karne ya 2 "Mchungaji" kama walivyofanya Origen, Eusebi wa Kaisarea na Jeromu.

Tangu kale anaheshimiwa na madhehebu mbalimbali ya Ukristo kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 9 Mei, 8 Machi au 4 Novemba. 

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliofariki karne ya 1
Jamii:Watu wa Biblia
Jamii:Watu wa Roma ya Kale
Jamii:Mtume Paulo
Jamii:Watakatifu wa Italia
Wafiadini 310 wa Uajemi

**Wafiadini 310 wa Uajemi** (walifariki nchini Uajemi, karne ya 4 hivi) walikuwa Wakristo waliouawa kwa ajili ya imani yao .

Tangu kale wanaheshimiwa na Waorthodoksi, Waorthodoksi wa Mashariki na Wakatoliki kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 9 Mei.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Watakatifu wa Uajemi
Denisi wa Vienne

**Denisi wa Vienne** (alifariki katikati ya karne ya 4) alikuwa askofu wa 6 wa mji huo (leo nchini Ufaransa).

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 9 Mei au 8 Mei.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo 
* Filippo Caraffa e Giuseppe Morelli (curr.), *Bibliotheca Sanctorum* (BSS), 12 voll., Istituto Giovanni XXIII nella Pontificia Università Lateranense, Roma 1961-1969.

Jamii:Waliofariki karne ya 4
Geronsi wa Cervia

la Cagli.]]
**Geronsi wa Cervia** (alifariki Cagli, Marche, Italia ya Kati, 501/504) alikuwa askofu wa kwanza anyejulikana wa Cervia, Italia Kaskazini aliyeshiriki sinodi huko Roma na kumuunga mkono Papa Simako dhidi ya antipapa.

Aliuawa njiani, lakini sababu zinazotolewa ni tofautitofauti.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu, pengine pia mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 9 Mei.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
*Francesco Bricchi, ''Vita e miracoli del glorioso martire S. Gerontio. Vescovo avvocato della città di Cagli con gl'annali di questa*, Urbino, 1639.
*Giovanni Mangaroni Brancuti, *Congetture sull'origine del Comune di Cagli*, Cagli, 1901.
*Giovanni Mangaroni Brancuti, *Il cenobio benedettino di San Geronzio*, Cagli, 1905.
*Alberto Mazzacchera, *Cagli. Comune e castelli* in *Catria e Nerone. Un itinerario da scoprire*, Pesaro, 1990.
*Alberto Mazzacchera, *La Rocca e il Palazzo Pubblico del duca Federico da Montefeltro. Nuovi documenti e riflessioni sulle fabbriche di Francesco di Giorgio a Cagli* in *Contributi e ricerche su Francesco di Giorgio nell'Italia centrale'', Urbino, 2006.

Jamii:Waliozaliwa karne ya 5
Jamii:Waliofariki 501
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Italia
Collegno

thumb|ramani ya mji wa Collegno
thumb|manispaa ya Collegno

'''''' ni mji wa mkoa wa Piemonte, Italia Kaskazini wenye wakazi 49,083 (2018).

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya Italia

## Tanbihi
Jamii:Miji ya Italia
Jamii:Piemonte
Mto Gisanda

'''''' ni korongo linalopatikana katika mkoa wa Ruyigi (mashariki mwa Burundi).

Maji yake huelekea Ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.

## Tazama pia
* Orodha ya mito ya mkoa wa Ruyigi
* Orodha ya mito ya Burundi
* Mito mirefu ya Afrika

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

G
G
Jamii:Ziwa Tanganyika
Jamii:Mto Kongo
Jamii:Atlantiki
Mantova

thumb|muonekano wa mji wa Mantova
'''''' ni mji wa Lombardia, Italia Kaskazini wenye wakazi 46,649 (sensa ya mwaka 2011).

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya Italia

## Tanbihi
Jamii:Miji ya Italia
Jamii:Lombardia
Lodi (Lombardia)

thumb|Muonekano wa mji wa Lodi.
[thumb|[Ramani ya wilaya ya Lodi.]]
**Lodi** ni mji wa Lombardia, Italia Kaskazini, wenye wakazi 43,332 (sensa ya mwaka 2011). Ni makao makuu ya wilaya ya Lodi.

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya Italia
* Jimbo Katoliki la Lodi
* Elena Cazzulani

## Tanbihi
Jamii:Miji ya Italia
Jamii:Lombardia
Rovereto

thumb|Rovereto,Trentino-Alto Adige
'''''' ni mji wa mkoa wa Trentino-Alto Adige (Italia kaskazini) wenye wakazi 37,754 (sensa ya mwaka 2011). 

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya Italia

## Tanbihi
Jamii:Miji ya Italia
Jamii:Trentino-Alto Adige
Sesto Fiorentino

thumb|Sesto Fiorentino,Toscana
thumb|ramani ya Sesto Fiorentino,Toscana,italia
'''''' ni mji wa mkoa wa Toscana, Italia ya Kati wenye wakazi 48,782 (sensa ya mwaka 2011).

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya Italia

## Tanbihi
Jamii:Miji ya Italia
Jamii:Toscana
Fidenza

thumb|Ramani ya Jimbo katoliki la Fidenza.	
thumb|Fidenza, Italia	
'''''' ni mji wa mkoa wa Emilia-Romagna, Italia Kaskazini, wenye wakazi 25,521 (sensa ya mwaka 2011).

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya Italia

## Tanbihi
Jamii:Miji ya Italia
Jamii:Emilia-Romagna
Francavilla al Mare

thumb|Ramani ya Francavilla al Mare	
thumb|Francavilla al Mare,Italia
'''''' ni mji wa mkoa wa Abruzzo, Italia Kusini wenye wakazi 25,870 (2018).

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya Italia

## Tanbihi
Jamii:Miji ya Italia
Jamii:Abruzzo
Termoli

thumb|Termoli, Molise
'''''' ni mji wa mkoa wa Molise, Italia Kusini, wenye wakazi 31,825 (31 Julai 2025).

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya Italia

## Tanbihi
Jamii:Miji ya Italia
Jamii:Molise
Pregs Govender

thumb|Pregaluxmi Pregs Govender (2017)

**Pregaluxmi "Pregs" Govender** (alizaliwa 15 Februari 1960) ni mwanasiasa wa kike kutoka nchini Afrika  Kusini, mwanaharakati wa haki za binadamu na mwandishi.

## Maisha
Alizaliwa 1960 mjini Durban, Afrika Kusini. Baba yake alikuwa mwandishi, mama alikuwa mwalimu. Ilhali familia iliainishwa kuwa "Wahindi" chini ya sheria za apartheid (ubaguzi wa rangi), ilipaswa kuondoka kwao na kuhamia katika sehemu iliyotengwa kwa kundi lao. Alianza kuelewa na kupinga ubaguzi alipokuwa na umri wa miaka 14 akajiunga na chama cha ANC wakati bado ilikuwa imepigwa marufuku. Akiendelea na masomo alihitimu Chuo Kikuu cha Durban-Westville akawa mwalimu wa Kiingereza na (UDW, now the University of KwaZulu-Natal – UKZN), na kuwa mwalimu wa Kiingereza shuleni akiendelea kufanya kazi chuoni. 1987 aliajiriwa na chama cha wafanyakazi wa nguo (Garment Workers Industrial Union GWIU) akiogoza idara ya elimu ya chama kilichokuwa na wanachama wa kike wengi.   Wakati utawala wa apartheid ulianza kuporomoka, aliongoza Ushirikiano wa Kitaifa wa Wanawake (Women’s National Coalition WNC) uliopigania haki za wanawake. Kwenye uchaguzi huru wa kwanza mwaka 1994 alichaguliwa mbunge akiwa mgombea wa chama cha ANC,

## Kazi katika Bunge la Afrika Kusini (1994-2002) 
Mnamo mwaka 1996, Govender alikuwa mhariri wa ripoti ya Afrika Kusini kwenye Mkutano wa Dunia wa Wanawake 1995 mjini Beijing. Alichaguliwa kuwa mwenyekiti wa kamati ya wanawake wa bunge na pia kamati ya kusimamia uboreshaji wa maisha ya wanawake nchini (JMCIQLSW). Wakati wa kipindi chake (1996-2002),JMCIQLSW iliweza kupeleka sheria mbalimbali bungeni zilizokubaliwa, kama vile Sheria dhdi ya Ukatili wa Nyumbani ,  Sheria ya Utambuzi wa Ndoa za Kimila, 1998,  Sheria ya Utunzaji wa Watoto pamoja sheria za kuboresha haki za wanawake kwenye maeneo ya kazi.  

Mnmao mwaka 2000 idadi ya wagonjwa wa UKIMWI ilikuwa imeongezeka mno nchini Afrika Kusini na wakati ule rais Thabo Mbeki alikataa kuona uhusiano baina ya virusi na ugonjwa. Alipokataa kununua madawa ya kudhibiti virusi vya UKIMWI, Govender alikosoa waziwazi msimamo huo na hatimaye kujiuzulu bungeni. 

Mwandishi wa habari Mark Gevisser alielezea mnamo 2007 : "Mbunge mmoja tu wa ANC, Pregs Govender, mwenyekiti wa kamati ya bunge juu ya hadhi ya wanawake, alijiuzulu na kumkosoa Mbeki hadharani. Na hata nyuma ya milango iliyofungwa ni mtu mmoja au wawili tu ndio walikuwa na ujasiri wa kumwambia Mbeki walidhani alikuwa amekosea. "

## Kamati ya Utathmini wa Bunge na Tume la Haki za Binadamu
Mnamo mwaka 2007 Govender alichaguliwa mwenyekiti wa Kamati ya Utathmini wa Bunge iliyotoa taarifa juu ya kazi ya bunge. 

Kuanzia mwaka 2009 hadi 2015 aliteuliwa kuwa kamishna wa Tume la Haki za Binadamu la Afrika Kusini na kuwa makamu wa mwenyekiti wake. 

## Marejeo
Jamii: Waliozaliwa 1960
Jamii:Watu walio hai
Jamii: Wanawake wa Afrika Kusini
Jamii: Wanasiasa wa Afrika Kusini
Janvière Ndirahisha

**Janvière Ndirahisha** (kuzaliwa Burundi, 1966) ni msomi na mwanasiasa. Kutoka mwaka 2015 mpaka 2020 alikuwa waziri wa elimu nchini Burundi. Ni rais wa National Women's Forum (FNF).

## Maisha 
Janvière Ndirahisha aliyapata masomo yake kutoka Chuo Kikuu cha Burundi akaendelea kupata shahada ya uzamili kutoka University of Antwerp. Tasnifu yake kuhusu Grothiendiek representations ilisimamiwa na Fred Van Oystaeyen.

Ndirahisha alichaguliwa kuwa Rais wa kongamano jipya la kimataifa la wanawake Burundi katika mwaka wa 2013.

Katika mwaka wa 2015, Agosti, Ndirahisha alitangazwa kama Waziri wa Elimu, Elimu ya Juu na Utafiti wa Sayansi katika baraza la mawaziri la Pierre Nkurunziza  Kufikia mwaka wa 2019 alikuwa ameshakuwa Waziri wa Elimu, Ufundi na Mafunzo ya Ufundi naye Gaspard Banyankimbona akiwa Waziri wa Elimu, Elimu ya Juu na Utafiti wa Sayansi 

Katika mwaka wa 2017, Ndirahisha alitangaza kuwa walimu wakuu wa shule ambazo zilikuwa zimepata chini ya asilimia thelathini, 30% katika mitihani ya kitaifa wangeachishwa kazi na wizara yake ikafunga shule kadhaa zilizofeli.  Katika mwaka wa 2018 wizara yake ikapiga marufuku wasichana wajawazito kutoka kuhudhuria shule, hatua ambayo ilikosolewa na wapigania haki sawa nchini.

Mrithi wa Rais Nkurunziza Évariste Ndayishimiye aliondoa Ndirahisha kutoka baraza la mawaziri mnamo mwaka wa 2020.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Burundi
Jamii:Wanawake wa Burundi
Isra Hirsi

mnamo 2018]]
**Isra Hirsi** (amezaliwa 22 Februari 2003) ni mwanaharakati wa mazingira wa Marekani. Alishiriki katika kuanzisha *U.S. Youth Climate Strike* na alitumikia kama mkurugenzi mtendaji mwenza. Mnamo 2020, alitajwa kwenye jarida la *Fortune* *40 Under 40* katika orodha ya serikali na siasa.

## Maisha ya awali na uanaharakati
Hirsi alikulia Minneapolis, Minnesota, na ni binti wa mwanamke wa bunge la Marekani Ilhan Omar na Ahmed Abdisalan Hirsi. Katika umri wa miaka 12, alikuwa mmoja wa washiriki waliopinga haki kwa *Jamar Clark* katika maduka ya Marekani. Alijihusisha na harakati za hali ya hewa baada ya kujiunga na kilabu cha mazingira cha shule ya upili katika mwaka wake mpya.

Hirsi aliratibu shirika la mamia ya migomo inayoongozwa na wanafunzi kote Marekani mnamo 15 Machi na 3 Mei 2019. Yeye hufanya kama mkurugenzi mtendaji mwenza wa kikundi hiki. Mnamo mwaka wa 2019, alishinda tuzo ya *Brower Youth Award*. Mwaka huo huo, Hirsi alipokea tuzo ya *Voice of the Future Award*.

## Nakala zilizoandikwa
* 
*

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 2003
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Marekani
Jamii:Wanaharakati wa Marekani
Soko la Darajani, Zanzibar

thumb|Jengo la Soko la Darajani

**Soko la Darajani**  ni soko kuu katika Mji Mkongwe, Zanzibar . Pia linajulikana kama *Soko la Estella* (kwa heshima ya Estella aliyekuwa dada ya Lloyd Mathews, Waziri Mkuu wa Zanzibar) na kwa jina lisilo rasmi *Marikiti Kuu* (Soko Kuu). Soko liko katika barabara ya Darajani, katika mazingira ya Kanisa kuu la Kristo la Anglikana.

Muundo mkuu wa soko ulijengwa mnamo 1904 na Bomanjee Maneckjee, kwa Sultani Ali bin Hamud.

## Marejeo
Jamii:Told Cities 2021 in Tanzania
Jamii:Zanzibar
Nyumba ya Tippu Tip, Zanzibar

la Nyumba ya Tippu Tip, Zanzibar.]]
**Nyumba ya Tippu Tip** ni jengo la kihistoria katika Mji Mkongwe, Zanzibar. Liko katika Njia ya Kujiua (*Suicide Alley*) katika kata ya Shangani karibu na *Africa House Hotel* na *Serena Inn*, kama dakika 15-25 za kutembea kutoka Old Fort na Forodhani Gardens. 

Ni nyumba ambayo mfanyabiashara wa pembe za ndovu na watumwa Hamed bin Mohammed el Murjebi, maarufu kama *Tippu Tip* (1837-1905) aliinunua baada ya kurudi Unguja kutoka safari zake katika Kongo. Mlango mkubwa wa mbao uliopambwa, pamoja na hatua nyeusi na nyeupe za marumaru, bado zinashuhudia utajiri mkubwa wa mmiliki wa kihistoria wa nyumba hiyo.

Jengo hilo lilikuwa makazi ya binafsi hadi Mapinduzi ya Zanzibar, na baadaye yalibadilishwa kuwa uwanja wa kujaa. Licha ya kuwa kivutio cha watalii, si wazi kwa wageni na iko katika hali ya kuoza hivi kwamba imeelezewa kama "squat nzuri zaidi katika Afrika yote". 

## Tazama pia
*Hamed bin Mohammed el Murjebi
*Jumba la Maajabu

## Marejeo
Jamii:Urithi wa Dunia katika Zanzibar
Jamii:Told Cities 2021 in Tanzania
Jamii:Zanzibar
Bafu za Hamamni, Zanzibar

2019]]
 wa kuingilia]]
**Bafu za Kiajemi za Hamamni** zipo katika jengo la kihistoria la Mji Mkongwe Zanzibar. Jina Hamamni pia linatumika kutaja ujirani ambapo jengo hilo lipo.

## Historia
Jengo lilijengwa kwenye mwaka usiorekodiwa kwa amri ya Sultani Barghash bin Said aliyetawala kati ya 1870 na 1888. Kusudi lake lilikuwa bafu kwa umma. Bafu ya aina hiyo huitwa “hamam” (حمام) kwa Kiarabu na neno hilo liliingia pia katika Kiswahili kwa umbo la “hamami” au “hamamu”. Jina “Hamamni” inamaanishe “kwenye hamam”.  Ilhali kulikuwa na kiingilio watu maskini hawakuweza kuitumia. 

Mbunifu alikuwa Haji Gulam Hussein mwenye asili ya Uajemi (Iran). Jengo lilitumiwa hadi   likutumiwa kwa shughuli hii hadi 1920.

## Muundo wa Bafu za Hamamni
Jengo lina vyumba kadhaa mbeleni ambako watu waliweza kuvua nguo na kupata huduma ya kinyozi. Kutoka hapa waliendelea hadi sehemu ya joto, ambako moto chini ya chumba kilisababisha halijoto ya juu na wateja walikaa hapa hadi walitoa jasho. Sasa waliweza kuendelea katika vyumba vya bafu ya maji moto au baridi, pamoja na kuingia katika ukumbi mwenye beseni kubwa yenye pembe sita. Kando yake yalikuwa vyumba vidogo vya huduma ya kunyoa nywele za mwilini kufuatana na desturi ya Kiislamu na vyoo.

Kiasili kulikuwa pia na mgahawa lakini sehemu hiyo ilibadilishwa baadaye kuwa makazi binafsi. Bafu zilifunguliwa kwenye nyakati tofauti kwa wanaume na wanawake. 

Bafu hazifanyi kazi tena, lakini zineweza kutembelewa na wageni na ni vivutio vya utalii wa Mji Mkongwe.

## Marejeo
## Vyanzo
*Zanzibar Big Hamamni, tovuti ya Zamaniproject. org, ya Chuo Kikuu cha Cape Town, inayoonyesha mahali pa kumbukumbu pa Afrika
*Hamamni Baths , tovuti ya archnet.org inayotunzwa na taasisi ya Aga Khan; 
*The Hamamni Persian Baths, tovuti binafsi ya Zanzibar.cc kuhusu utamaduni, historia na utalii wa Zanzibar, imeangaliwa kupitia archive.org, hali ya mwaka 2015
*The Hamamni Baths, tovuti ya Zanzibar Travel Guide yenye matini kutoka Bradt Travel Guide Zanzibar

Jamii:Zanzibar

Jamii:Urithi wa Dunia katika Zanzibar
Jamii:Told Cities 2021 in Tanzania
Xiye Bastida

**Xiye Bastida** (amezaliwa 18 Aprili 2002) ni mwanaharakati wa hali ya hewa kutoka Mexiko-Chile na mwanachama wa taifa asilia la *Mexico Otomi - Toltec* . Bastida ni mmoja wa waandaaji wakuu wa *Fridays for Future* katika jiji la New York na amekuwa sauti inayoongoza kwa wenyeji na kujulikana kwa wahamiaji katika harakati za hali ya hewa. Yeye yuko kwenye kamati ya usimamizi ya People's Climate Movement na mwanachama wa zamani wa *Sunrise Movement* na *Extinction Rebellion* . Pia ni mwanzilishi mwenza wa *Re-Earth Initiative*, shirika la kimataifa lisilo la faida.

## Maisha ya awali na elimu 
Bastida alizaliwa Atlacomulco, Mexiko kwa wazazi Mindahi na Geraldine, ambao pia ni watunza mazingira, na kukulia katika mji wa San Pedro Tultepec huko Lerma. Yeye ni wa Otomi - Toltec (mwenye asili ya Mexiko) na Aztec upande wa baba yake na mzaliwa wa Uropa wa asili ya Celtic kwa mama yake. Bastida kwa sasa ana uraia wa nchi mbili, Mexico na Chile.

Bastida alihudhuria shule ya *The Beacon School*.

## Uanaharakati
Bastida alianza harakati zake na kilabu cha mazingira. Klabu hiyo iliandamana huko Albany na *New York City Hall* na kushawishi muswada wa *CLCPA (Climate and Community Leaders Protection Act)*  na muswada wa majengo machafu *Dirty Buildings Bill*. Hapo ndipo aliposikia juu ya Greta Thunberg na mgomo wake wa hali ya hewa.

Bastida alitoa hotuba juu ya "Indigenous Cosmology" kwenye mkutano wa 9 wa *United Nations World Urban Forum*, na alipewa tuzo ya *Spirit of the UN* mnamo 2018.

Bastida aliongoza shule yake ya upili, *The Beacon School*, katika mgomo mkubwa wa kwanza wa hali ya hewa katika jiji la New York mnamo 15 Machi 2019.  Yeye na Alexandria Villaseñor walimsalimu rasmi Thunberg baada ya kuwasili kutoka Uropa kwa mashua mnamo Septemba 2019 kuhudhuria mkutano wa hali ya hewa wa Umoja wa Mataifa *UN Climate Summit*.
Xiye amepewa jina la " Greta Thunberg wa Marekani " hata hivyo amesema kwamba "kuwaita wanaharakati vijana' Greta Thunberg' wa nchi yao kunampunguzia Greta uzoefu na mapambano binafsi". 

*Teen Vogue* ilitoa makala ya filamu fupi *We Rise* Desemba 2019. Bastida pia ameshirikiana na filamu ya 2040 kuunda video fupi inayoitwa Fikiria Baadaye ikichunguza mandhari ya baadaye na miji ya jiji inaweza kuonekana kama siku zijazo.

Bastida alichangia kwenye mkusanyiko wa *All We Can Save*, hadithi ya wanawake wanaoandika juu ya mabadiliko ya tabianchi. Alizungumza kwenye mkutano wa uongozi juu ya hali ya hewa *Leadership Summit on Climate* ulioandaliwa na utawala wa Biden, akitoa hotuba akiwataka viongozi wa ulimwengu kushiriki zaidi katika harakati za hali ya hewa.

Wakati hakuweza kupiga kura huko Marekani kwani yeye sio raia wa Marekani, Bastida alionyesha kumuunga mkono Seneta wa Massachusetts Elizabeth Warren katika uchaguzi wa urais wa 2020, ingawa alisisitiza ushirikiano wa pande mbili wa harakati za hali ya hewa.

## Filmografia
**We Rise* (2019)
**imagine the future* (2020)

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 2002
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Mexiko
Jamii:Wanaharakati wa Mexiko
Gravina in Puglia

thumb|Ramani ya Gravina in Puglia	
thumb|Gravina in Puglia,Italia
'''''' ni mji wa mkoa wa Puglia, Italia Kusini wenye wakazi 44,254 (sensa ya mwaka 2011).

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya Italia

## Tanbihi
Jamii:Miji ya Italia
Jamii:Puglia