open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dr Netumbo Nandi-Ndaitwah

**Ndemupelila Netumbo Nandi-Ndaitwah** (jina la utani **NNN**; alizaliwa 29 Oktoba 1952) ni mwanasiasa wa Namibia ambaye amekuwa rais wa tano na wa sasa wa Namibia tangu tarehe 21 Machi 2025. Pia ndiye rais wa kwanza mwanamke nchini humo.  Hapo awali, alihudumu kama makamu wa tatu wa rais chini ya Rais Nangolo Mbumba kati ya mwaka 2024 na 2025. Alishikilia nafasi mbalimbali za kisiasa na za uwaziri wa ngazi ya juu pamoja na majukumu mbalimbali ndani ya chama cha SWAPO na serikali yake kwa kipindi kisichokatizwa cha miaka 57.

Alikuwa mgombea wa kwanza mwanamke wa urais wa SWAPO (Shirika la Watu la Kusini Magharibi mwa Afrika) mwaka wa 2024 . Mnamo 2017, Nandi-Ndaitwah alichaguliwa kuwa makamu wa rais wa SWAPO, mwanamke wa kwanza kuhudumu katika nafasi hiyo. Kabla ya kuingia katika nafasi ya juu ya uongozi, Nandi-Ndaitwah alihudumu kama naibu waziri mkuu wa Namibia kuanzia 2015 hadi 2024, waziri wa Mahusiano na Ushirikiano wa Kimataifa kuanzia Desemba 2012 hadi 2015, na kama waziri wa Mazingira na Utalii kuanzia Machi 2010 hadi Desemba 2012. Pia ni mbunge wa muda mrefu wa Bunge la Kitaifa la nchi hiyo.

## Maisha na Elimu
Netumbo Nandi alizaliwa Oktoba 29 Mwaka 1952, wazazi wake walikuwa ni Justina Nekoto Shaduka-Nandi na Petrus Nandi, alizaliwa katika mji wa Onamutai, Kusini Magharibi mwa Afrika, Leo ni mpakani mwa mkoa wa Ohangwena na Oshana nchini Namibia. Baba yake alikuwa Kasisi wa Kianglikana. Alikuwa ni mtoto wa tisa kati ya Watoto 13. Ndaitwah alipata Elimu yake katika shule ya St. Mary's Mission katika eneo la Odibo.

Nandi-Ndaitwah alianza kujihusisha na siasa akiwa msichana mdogo sana, alijiunga na chama cha SWAPO akiwa na miaka 14. Akawa kiongozi wa vijana wadogo ndani ya SWAPO, Nandi-Ndaitwah alikuja kukutana na upinzani mkubwa wa kisiasa uliohatarisha maisha yake na kumbidi aishi maisha ya kujificha. 

## Tuzo 
Netumbo Nandi-Ndaitwah ni mpokeaji wa tuzo za *African Political Leader of the Year* na *African Female Leader of the Year* zinazotolewa na jarida la African Leadership Magazine (ALM).

Pia alitunukiwa tuzo ya *Thought Leadership* katika Tuzo za Maendeleo Endelevu za Namibia.

Nandi-Ndaitwah pia alitambuliwa kwa Tuzo ya Uongozi wa Vizazi Tofauti (Inter-Generational Leadership Award) katika Mkutano wa Nala Feminist (Nalafem) wa mwaka 2024.

Aidha, anashikilia Shahada ya Heshima ya Udaktari kutoka Chuo Kikuu cha Dar es Salaam, Tanzania.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1952
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Namibia
Jamii:Wanasiasa wa Namibia
Jamii:Marais wa Namibia
Jamii:WikiGap JWK 2026
Deandra van der Colff

**Deandra van der Colff** (aliyezaliwa tarehe 31 Mei 1993) ni muogeleaji mwenye asili ya Zimbabwe anayewakilisha Botswana.

Alishiriki katika mbio za mita 50 freestyle na mita 50 butterfly kwenye Mashindano ya Dunia ya Maji (World Aquatics Championships) ya mwaka 2011. Pia alishiriki katika mbio za mita 50 freestyle, mita 50 breaststroke na mita 50 butterfly kwenye Mashindano ya Dunia ya Kuogelea ya FINA (mita 25) mwaka 2012. Aidha, van der Colff alishiriki tena katika mbio za mita 50 freestyle na mita 50 butterfly kwenye Mashindano ya Dunia ya Maji ya mwaka 2013.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1993
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Botswana
Laone Moloi

**Laone Phenyoyaone Moloi** (alizaliwa 26 Novemba 2000) ni mwanamichezo wa Botswana na mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake wa kulipwa anayekipiga katika nafasi ya kiungo. 

Anachezea klabu ya Gaborone United Ladies inayoshiriki Ligi ya Wanawake ya Botswana, pamoja na timu ya taifa ya wanawake ya Botswana.

## Kazi ya klabu 
Wakati akichezea Double Action Ladies, Laone Moloi aliweka historia mnamo Agosti 2021 kwa kufunga bao la kwanza kabisa katika Ligi ya Mabingwa ya Wanawake ya COSAFA dhidi ya Manzini Wanderers ya Eswatini.

Mnamo 3 Februari 2023, ilitangazwa kwamba Moloi alikuwa amejiunga na Security Systems Ladies kutoka Double Action Ladies.

Kisha, mnamo 25 Januari 2024, Gaborone United Ladies ilitangaza kumsajili Moloi kutoka Security Systems Ladies kwa mkataba wa miaka miwili. Mnamo Agosti 2024, aliishiriki katika Ligi ya Mabingwa ya Wanawake ya COSAFA, ambapo alifunga bao katika fainali, sawa na mchezo na kulipelekea kwenye penati.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 2000
Jamii:Watu walio hai
Lesego Radiakanyo

**Lesego D. Duduetsang Radiakanyo** (alizaliwa 27 Juni 1999) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka nchini Botswana anayecheza kama mshambuliaji katika klabu ya mpira ya *Double Action* na timu ya taifa ya wanawake ya Botswana.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1999
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Botswana
Sedilame Boseja

**Maitumelo Sedilame Boseja** (alizaliwa 1 Desemba 1997), anayejulikana kwa jina la utani “Tsontso,” ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka  nchini Botswana anayecheza kama golikipa katika klabu ya mpira ya  *Mamelodi Sundowns Ladies F.C.* na timu ya taifa ya wanawake ya Botswana.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1997
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Botswana
Michelle Abueng

**Michelle Abueng** (alizaliwa 6 Mei 2001) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake kutoka nchini Botswana anayefuzu kama mshambuliaji katika klabu ya mpira wa miguu ya Yasa FC, Zambia, na timu ya taifa ya wanawake ya Botswana..

Alivutia klabu ya Yasa Queens ya Zambia alipokuwa akicheza dhidi ya Zambia katika Michuano ya Kusaka Tiketi ya Kombe la Dunia la FIFA la Wanawake wa chini ya miaka 17 mwaka 2018, lakini hawakuweza kumchukua hadi mwaka 2019 kwa sababu bado alikuwa mtoto.

Abueng alifunga mabao matano katika mchezo mmoja dhidi ya Namibia katika Michuano ya Kusaka Tiketi ya Kombe la Dunia la Wanawake wa chini ya miaka 20 mwaka 2020.

Alifanya debi yake ya kimataifa katika kikosi cha wakubwa kwenye Michuano ya COSAFA ya Wanawake mwaka 2019 tarehe 1 Agosti, akifunga bao pekee lililosaidia Botswana kushinda dhidi ya Namibia.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 2001
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Botswana
Lone Gaofetoge

**Lone Gaofetoge** (alizaliwa 16 Julai 2001) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake kutoka nchini Botswana anayefuzu kama kiungo wa ulinzi. 

Anachezea klabu ya mpira ya *Gaborone United Ladies* katika Ligi ya Wanawake ya Botswana na pia ni sehemu ya timu ya taifa ya wanawake ya Botswana.

## Kazi ya klabu 
Mnamo mwaka 2015, Gaofetoge alifanya debi yake kwa Wonder Girls akiwa na umri wa miaka 14, akiingia kama mchezaji wa mbadala kipindi cha pili katika mechi ya ligi dhidi ya Makufa FC na kufunga hat-trick iliyosaidia timu yake kushinda kwa 3–2. Alijiunga na Girona FC mwaka 2016 na baadaye kusaini na klabu ya Lusaka Dynamos nchini Zambia.

Mnamo Septemba 2024, Lone Gaofetoge alihamia Uturuki na kujiunga na Hakkarigücü kucheza katika Ligi Kuu ya Wanawake. Katika kipindi cha pili cha msimu wa 2024–25 wa Ligi Kuu ya Uturuki, alihamishiwa klabu ya Amed huko Diyarbakır.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 2001
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Botswana
Malebogo Molefhe

**Malebogo Molefhe** (alizaliwa takribani mwaka 1980)  ni Mchezaji wa mpira wa kikapu kutoka Botswana aliyekuwa mwanaharakati dhidi ya ukatili wa kijinsia baada ya kupigwa risasi mara nane.   Mwaka 2017, alitunukiwa Tuzo  ya Kimataifa ya Wanawake Jasiri.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1980
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Botswana

## Viungo vya Nje
Sylvia Muzila

**Sylvia Muzila** (wakati mwingine akitajwa kama Sylvia Tabitha Muzila, jina la awali Nlea) ni mwanasiasa kutoka Botswana na ndiye mwanamke wa kwanza kuchaguliwa kuwa meya wa jiji la Francistown, Botswana. Akiwa mwanachama wa Chama cha Botswana Democratic Party (BDP), alichaguliwa kushika wadhifa huo mwaka 2014 na alihudumu hadi mwaka 2019. Aidha, Muzila alikuwa miongoni mwa kundi la kwanza la wanawake kuajiriwa katika Jeshi la Polisi la Botswana wakati huo.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Botswana
Dayo Adedayo

'**Dayo Adedayo** (alizaliwa 1 Julai 1964) ni mpiga picha wa hali halisi wa Nigeria aliyefunzwa Uingereza, mwanaanthropolojia wa kitamaduni, na mwandishi. Yeye ndiye mwandishi wa Nigeria 2.0, kitabu ambacho kiliandika hadithi nyuma ya maeneo mengi muhimu nchini Nigeria. Ndani ya muda wa miaka 17, Adedayo alisafiri na kuandika majimbo 36 nchini Nigeria.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1964
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Watu wa Nigeria
Keitumetse Dithebe

**Deandra van der Colff** (alizaliwa tarehe 31 Mei 1993) ni muogeleaji mwenye asili ya Zimbabwe anayewakilisha Botswana.

Alishiriki katika mbio za mita 50 freestyle na mita 50 butterfly kwenye Mashindano ya Dunia ya Maji (World Aquatics Championships) ya mwaka 2011. Pia alishiriki katika mbio za mita 50 freestyle, mita 50 breaststroke na mita 50 butterfly kwenye Mashindano ya Dunia ya Kuogelea ya FINA (mita 25) mwaka 2012. Aidha, van der Colff alishiriki tena katika mbio za mita 50 freestyle na mita 50 butterfly kwenye Mashindano ya Dunia ya Maji ya mwaka 2013.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 2002
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Botswana
Lakin Ogunbanwo

**Lakin Ogunbanwo** ni msanii na mpiga picha wa mitindo wa Nigeria  pia alijulikana kwa usemi wake wa vielelezo vya kiza.
## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa mwaka usiojulikana
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Watu wa Nigeria
Amazing Klef

**Okwuchukwu Martins Dominic** (alizaliwa 13 Septemba , 1994), aliyejulikana kitaaluma kama **Amazing Klef**, ni mpiga picha kutoka Nigeria na mkurugenzi mbunifu.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1994
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Watu wa Nigeria
Neils Walwin Holm

**Neils Walwin Holm** (1866 – 1927) alikuwa mpiga picha wa Nigeria ambaye baadaye alijizoeza kama wakili.  Aliitwa "mpiga picha mashuhuri wa Lagos, Afrika Magharibi, kuanzia miaka ya 1890 hadi 1910".

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1866
Jamii:Waliofariki 1927
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Misan Harriman

**Misan Harriman** (alizaliwa 15 Desemba 1977) ni mpiga picha wa Uingereza, mjasiriamali na mwanaharakati wa kijamii mzaliwa wa Nigeria. Pamoja na kuwa mmoja wa wapiga picha walioshiriki zaidi kwenye vuguvugu la Black Lives Matter, Harriman ndiye mtu Mweusi wa kwanza kupiga jalada la British Vogue katika historia ya miaka 104 ya jarida hilo. Mnamo Julai 2021, Harriman alianza uteuzi wake kama Mwenyekiti wa bodi ya wadhamini ya Southbank Centre, London. Mnamo Oktoba 2025, alitajwa kuwa mmoja wa watu weusi wenye ushawishi mkubwa nchini Uingereza katika Orodha ya Nguvu ya 2026. 
## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1977
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Watu wa Nigeria
Azu Nwagbogu

**Azu Nwagbogu** (alizaliwa 1975) ni mtunza sanaa kutoka Nigeria na  National Geographic Explorer at Large.  Yeye ndiye Mwanzilishi na Mkurugenzi wa  African Artists' Foundation, Tamasha la LagosPhoto na muundaji wa Art Base Africa, nafasi iliyoibukia ya mtandaoni iliyojitolea kuchunguza na kuelewa sanaa ya kisasa ya Kiafrika na ugenini.  Alitunukiwa "Curator of Year" na Royal Photographic Society mnamo 2021,  na kujumuishwa kwenye orodha ya ArtReview ya watu 100 wenye nguvu zaidi katika ulimwengu wa sanaa mnamo 2021, 2022, 2023 na 2024. Alisimamia banda la uzinduzi la Benin huko Venice Biennale mnamo 2024.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1975
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Watu wa Nigeria
Femi Odugbemi

**Femi Odugbemi** (alizaliwa 24 Mei 1963) ni mwandishi wa Nigeria, mtengenezaji wa filamu, mtayarishaji wa televisheni , mwanzilishi na mtayarishaji mkuu wa Zuri24 Media, kampuni ya uzalishaji wa maudhui huko Lagos, Nigeria.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1963
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Watu wa Nigeria
George Da Costa

**George S. A. Da Costa** (1853 – 1929) alikuwa mpiga picha wa Nigeria ambaye alifanya kazi mwishoni mwa karne ya 19 na mwanzoni mwa karne ya 20. Aliandika miradi ya serikali, ikiwa ni pamoja na ujenzi wa reli katika koloni.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1853
Jamii:Waliofariki 1929
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Charlbi Dean

**Charlbi Dean Kriek** (/ˈʃɑːrlbi/ SHARL-bee; 5 Februari 1990 – 29 Agosti 2022) alikuwa mwanamitindo na mwigizaji kutoka Afrika Kusini. Alijulikana zaidi kwa nafasi zake katika filamu za Spud (2010–2013), mfululizo wa tamthilia ya kishujaa Black Lightning (2018), na filamu ya vichekesho yenye mwelekeo wa giza Triangle of Sadness (2022) iliyoshinda tuzo ya Palme d'Or.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Jamii:Wanamitindo wa Afrika Kusini
Jamii:Waigizaji filamu wa Afrika Kusini
Bibata Nebie

**Bibata Nebie** ni mwanasiasa kutoka Burkina Faso. Yeye ni Waziri wa Sheria na Haki za Binadamu nchini Burkina Faso, akiteuliwa kushika wadhifa huo mwaka 2022 na rais wa wakati huo, Ibrahim Traoré. Muda wake wa kuhudumu ulianza tarehe 21 Oktoba 2022.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Mbegu za watu
Rosine Sori-Coulibaly

**Rosine Sori-Coulibaly** (alizaliwa 1958) ni mwanauchumi na mwanasiasa mashuhuri kutoka Burkina Faso. Alihudumu kama Waziri wa Mambo ya Nje kutoka mwaka 2021 hadi 2022. Kabla ya hapo, alikabiliwa na changamoto ya kuwa waziri mkuu wa Burkina Faso, lakini alihudumu kama Waziri wa Uchumi, Fedha na Maendeleo kuanzia mwaka 2016 hadi 2019.

## Kazi 
Sori-Coulibaly ana elimu ya juu, ikiwa ni pamoja na Shahada ya Uzamili katika Uchumi wa Maendeleo kutoka Chuo Kikuu cha Cheikh Anta Diop, pamoja na digrii ya uzamili kutoka Taasisi ya Umoja wa Mataifa ya Maendeleo ya Uchumi na Mpango. 

## Elimu 
Ujuzi na uzoefu wake umemwezesha kuhudumu katika nyadhifa muhimu za kisiasa na kiuchumi nchini mwake.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1958
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Burkina Faso
Jamii:Wanawake wa Burkina Faso
Rose Marie Compaoré

**Rose Marie Compaoré** (13 Novemba 1958 – 18 Machi 2020) alikuwa mwanasiasa kutoka Burkina Faso na mshiriki wa chama cha siasa cha Union for Progress and Reform (UPC).

## Wasifu 
Compaoré, ambaye aliwakilisha Mkoa wa Zoundwéogo katika Bunge la Kitaifa, alihudumu kama Makamu wa Pili wa Rais wa Bunge la Burkina Faso kuanzia tarehe 30 Desemba 2015 hadi kifo chake kutokana na COVID-19 tarehe 18 Machi 2020. Compaoré alikuwa mgonjwa wa kwanza kurekodiwa kufa kutokana na virusi vipya vya corona nchini Burkina Faso na katika Afrika ya Kusini mwa Sahara wakati wa janga la mwaka 2020.

Compaoré alifariki kutokana na matatizo ya coronavirus (COVID-19) tarehe 18 Machi 2020 katika Kituo cha Hospitali cha Chuo Kikuu cha Tengandogo huko Ouagadougou akiwa na umri wa miaka 62. Kifo chake kilithibitishwa haraka na uongozi wa chama cha Union for Progress and Reform. Alikuwa na hali nyingine za kiafya awali, ikiwemo kisukari.

Kifo cha Compaoré kilikuwa kifo cha kwanza cha COVID-19 kilichorekodiwa katika Afrika ya Kusini mwa Sahara na Burkina Faso.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1958
Jamii:Waliofariki 2020
Jamii:Mbegu za watu
Jamii:Wanawake wa Burkina Faso
Jamii:Wanasiasa wa Burkina Faso
Olivia Rouamba

**Olivia Ragnaghnewendé Rouamba** ni mwanasiasa kutoka nchini Burkina Faso ambaye alikuwa Waziri wa Mambo ya Nje wa nchi hiyo kuanzia Machi 2022 hadi Desemba 2023.

## Elimu 
Rouamba ana shahada ya uzamivu katika uhusiano wa kimataifa.

## Kazi 
Rouamba alifanya kazi kama Mkurugenzi wa Ushirikiano wa Kibilateral na alikuwa Mshauri wa Pili katika ubalozi wa Burkina Faso nchini Afrika Kusini. Mnamo tarehe 15 Septemba 2021, Rouamba aliteuliwa na Baraza la Mawaziri kuwa balozi wa Burkina Faso nchini Ethiopia, pamoja na mwakilishi wa kudumu katika Umoja wa Afrika na Tume ya Uchumi ya Umoja wa Mataifa kwa Afrika.

Rouamba aliteuliwa kuwa Waziri wa Mambo ya Nje na rais wa mpito Paul-Henri Sandaogo Damiba tarehe 5 Machi 2022 kama sehemu ya serikali ya mpito baada ya mapinduzi ya Januari. Alikabidhiwa majukumu yake mjini Ouagadougou tarehe 11 Machi 2022. Katika hotuba yake ya kuanza kazi, alisema: "Wapenzi wenzangu, nakataa kuwa wasaliti, tutakataa kuwa wasaliti na tutatekeleza hili kwa kujitolea."

Mnamo Machi na tena Aprili, alisema kuwa kipindi cha mpito cha mwaka tatu kurudi kwenye民主 ni "halisi." Mnamo Julai, alisema kuwa kipindi cha miaka miwili kilipendekezwa na jumuia ya taifa badala ya kuwekwa na ECOWAS "kama wanavyosema baadhi kwenye mtandao." Tarehe 15 Julai, mwenyekiti wa Tume ya Amani ya Umoja wa Mataifa Rahab Fatima alikutana na Rouamba, akithibitisha ratiba ya ECOWAS na kuwashauri Burkina Faso "kufanya haraka kutekeleza ... mchakato wa mpito wa amani na jumuishi kwa kuheshimu haki za binadamu, haki na utawala wa sheria."

Uamuzi uliohaririwa kwenye runinga ya kitaifa ulitangaza kwamba Rouamba alisimamishwa kwenye nafasi yake ya uwaziri wa mambo ya nje tarehe 17 Desemba 2023 kufuatia "mabadiliko madogo" yaliyoongozwa na rais wa Burkina Faso Ibrahim Traoré. Alipewa nafasi hiyo Karamoko Jean-Marie Traoré, ambaye alikuwa waziri msaidizi wa ushirikiano wa eneo wakati huo. Wataalamu walisema kwamba kutoa kwake ni jambo la kushtua, kwani ilisemekana alikuwa katika "mduara wa karibu" wa Traoré.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Burkina Faso
Jamii:Wanasiasa wa Burkina Faso
Jamii:Mbegu za watu
Yolande Viviane Compaoré

**Yolande Viviane Compaoré** (alifariki tarehe 10 Januari 2026) alikuwa mwanasiasa kutoka Burkina Faso. Kama mjumbe wa Congress for Democracy and Progress, aliwahi kutumikia katika Bunge la Burkina Faso na kama gavana wa Mkoa wa Nord.

Wakati wa utawala wa Rais Blaise Compaoré, alihudumu kama Waziri wa Usafiri na Utalii wa Burkina Faso na kama Waziri wa Ujumuishaji wa Kikanda wa Burkina Faso mwishoni mwa miaka ya 1990.

Compaoré alifariki tarehe 10 Januari 2026.

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 2026
Jamii:Wanawake wa Burkina Faso
Jamii:Wanasiasa wa Burkina Faso
Jamii:Mbegu za watu
Aminata Sana Congo

**Aminata Sana Congo** (alizaliwa mwaka 1974) ni mwanasiasa na mwanadiplomasia kutoka Burkina Faso. Alikuwa Waziri wa Maendeleo ya Uchumi ya Kidijitali na Posta kuanzia Januari 2016 hadi Februari 2017. Aliteuliwa kuwa Balozi wa Taiwan mnamo Agosti 2017.

## Kazi 
Sana ni mwanasayansi wa kompyuta na alifanya kazi katika Delegation ya Jumla ya Tehama. Mwaka 2010, alijiunga na Kongamano la Pan Afrika kama Mkurugenzi wa Uendeshaji na Mawasiliano. Mwaka 2013, alikua Mkurugenzi wa mafunzo na kuongeza shughuli katika Tehama.

Mnamo tarehe 12 Januari 2016, Sana aliteuliwa kuwa Waziri wa Maendeleo ya Uchumi ya Kidijitali na Posta na Waziri Mkuu Paul Kaba Thieba. Alijiuzulu mnamo Februari 2017 katikati ya mabishano kuhusu vidonge vya Huawei vilivyotolewa kwa bunge.

Mnamo tarehe 14 Agosti 2017, Sana aliteuliwa kuwa balozi wa Burkina Faso nchini Taiwan na Rais Roch Marc Christian Kaboré.

## Maisha Binafsi 
Sana ameolewa na Aminata Congo na ana watoto wawili.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1974
Jamii:Wanasiasa wa Burkina Faso
Jamii:Mbegu za watu
Jamii:Wanawake wa Burkina Faso
Lætitia Bambara

**Lætitia Kimalou Bambara** (alizaliwa tarehe 30 Machi 1984) ni mchezaji wa kutupa nyundo mwenye asili ya Ufaransa anayeiwakilisha Burkina Faso. Ameshinda medali kadhaa katika mashindano ya kikanda na pia alimaliza katika nafasi ya nne katika Universiade ya Majira ya Joto ya mwaka 2007.

Rekodi yake binafsi katika tukio hili ni mita 68.59 (Sotteville-lès-Rouen, Juni 2016) na ndiyo rekodi ya sasa ya Burkina Faso na pia ni ya pili bora kabisa barani Afrika.

## Marejeo 
Jamii:wanariadha wa Burkina Faso
Jamii:Wanawake wa Burkina Faso
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1984
Charlene wa Monaco

**Charlene** (Kifaransa: Charlène [ʃaʁlɛn];  jina la kuzaliwa: **Charlene Lynette Wittstock**; alizaliwa Bulawayo, Rhodesia, sasa Zimbabwe, 25 Januari 1978) ni Malkia wa Monako kama mke wa Prince Albert II. Kabla ya ndoa yake, Charlene alikuwa mwogeleaji wa Olimpiki aliyewakilisha Afrika Kusini.

Charlene alihamia Afrika Kusini mwaka 1989. Alianza rasmi taaluma yake ya kuogelea mwaka 1996 kwa kushinda Ubingwa wa Afrika Kusini, na aliwakilisha Afrika Kusini katika Michezo ya Olimpiki ya Sydney mwaka 2000, ambako timu yake ilimaliza nafasi ya tano katika mbio za kuogelea za kupokezana mita 4 × 100 kwa mtindo mchanganyiko. Charlene alistaafu kuogelea kitaaluma mwaka 2007.

Charlene alikutana na Prince Albert katika mashindano ya kuogelea ya Mare Nostrum huko Monte Carlo, Monaco, mwaka 2000. Wawili hao walifunga ndoa tarehe 1 Julai 2011. Tarehe 10 Desemba 2014, alijifungua watoto mapacha, Princess Gabriella na Prince Jacques, Mrithi wa Kifalme. Kazi za hisani za Princess Charlene zinajikita zaidi katika michezo, UKIMWI, na watoto wasiojiweza. Mwaka 2012, Charlene alianzisha Taasisi ya Princess Charlene of Monaco ili kusaidia juhudi zake binafsi za kibinadamu.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Jamii:wanariadha wa Afrika Kusini
Jamii:wanasiasa wa Monako
Alimata Bélem

**Alimata Bélem** (alizaliwa 2 Septemba 2004) ni mchezaji wa soka wa kitaalamu kutoka Burkina Faso anayecheza kama puolker wa timu ya Dux Logroño katika Primera Federación na pia ni mchezaji wa timu ya taifa ya Burkina Faso.

## Kazi ya Klabu 
Mnamo Februari 2023, Dux Logroño ilitangaza kusaini mkataba wa miaka miwili na Bélem, ambao ulikuwa ni uzoefu wake wa kwanza wa kitaalamu nje ya nchi. Tarehe 12 Februari 2023, alifanya debut yake katika mechi iliyomalizika kwa kichapo cha 1–0 dhidi ya Juan Grande, akichangia kama mbadilishanaji katika dakika ya 64. Mwaka mmoja baadaye, tarehe 21 Januari 2024, alifunga bao lake la kwanza kwa klabu, akisaidia timu kupata ushindi wa 1–0 dhidi ya CP Cacereño.

## Kazi ya Kimataifa 
Pamoja na timu ya taifa ya chini ya umri wa miaka 20, Bélem aliteuliwa kwa Mashindano ya UNAF U-20 ya Wanawake mwaka 2019, ambapo Burkina Faso ilipata medali ya fedha, na pia alishiriki katika katika kufuzu kwa Kombe la Dunia la FIFA la Costa Rica mwaka 2020. Alikuwa nahodha wa kikosi cha Burkina Faso wakati wa Kombe la Wafalme wa WAFU Zone B U-20 la Wanawake mwaka 2023, ambapo walipata medali ya shaba.

Bélem aliteuliwa kwa timu ya wakubwa kwa mara ya kwanza mnamo Desemba 2019 kwa mechi za kirafiki na alifanya debut yake tarehe 17 Desemba 2019, dhidi ya Benin katika ushindi wa 6–2. Alifunga bao lake la kwanza wakati wa mchezo huo. Baada ya Burkina Faso kufuzu kwa kihistoria kwa Kombe la Afrika la Wanawake la 2022, Bélem alijumuishwa katika kikosi cha mwisho, akiwa mmoja wa wachezaji walio na umri mdogo zaidi katika mashindano hayo akiwa na umri wa miaka 18.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 2004
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Burkina Faso
Jamii:wachezaji mpira wa Burkina Faso
Adèle Kabré

----**Naomie Adèle Kabré** (alizaliwa tarehe 30 Desemba 2004) ni mchezaji wa soka wa kitaalamu kutoka Burkina Faso anayecheza kama mshambuliaji kwa klabu ya Liaoning Shenbei Hefeng katika Ligi Kuu ya Wanawake ya Uchina na pia ni mchezaji wa timu ya taifa ya Burkina Faso.

## Kazi ya Klabu 
Mnamo tarehe 29 Septemba 2023, alitunukiwa tuzo ya "Malkia wa Soka za Wanawake" katika ushirikiano wa kwanza wa Nuit du Football Féminin nchini Burkina Faso na pia alipokea tuzo ya mfungaji bora wa mwaka.

Katika mwezi wa Oktoba 2023, Kabré alisaini mkataba wake wa kwanza wa kitaaluma na klabu ya Fatih Karagümrük katika Ligi Kuu ya Soka ya Wanawake ya Uturuki. Baada ya kufanya debut yake kwa klabu katika mechi dhidi ya Hakkarigücü Spor tarehe 21 Oktoba 2023, alicheza mechi mbili tu zaidi kabla ya kuumia kutokana na jeraha la ligament.

Mnamo Februari 2025, Kabré alisaini mkataba wa miaka miwili na klabu ya Liaoning Shenbei Hefeng.

## Kazi ya Kimataifa 
Baada ya kufanya debut yake katika timu ya wakubwa akiwa na umri wa miaka 16, Kabré alifunga bao lake la kwanza la kimataifa akiwa na umri wa miaka 17 katika ushindi wa 6–0 dhidi ya Guinea-Bissau katika kufuzu kwa Kombe la Afrika la Wanawake mwaka 2022. Katika mwezi wa Juni wa mwaka huo, alichaguliwawa kwa Kombe la Afrika la Wanawake mwaka 2022, ikiwa ni mara ya kwanza kwa Burkina Faso kushiriki katika mashindano hayo, na alikuwa mchezaji wa pili mdogo zaidi katika kikosi hicho. Alifunga bao la kusawazisha dhidi ya Uganda, akihakikisha Burkina Faso inapata pointi yake ya kwanza kabisa katika historia ya mashindano hayo.

Mnamo Mei 2023, Kabré aliwakilisha Burkina Faso katika ngazi ya chini ya umri wa miaka 20, alichaguliwa kwa Kombe la Wanawake la WAFU Zone B U-20 mwaka 2023 nchini Ghana, ambapo Burkina Faso ilipata medali ya shaba. Alifunga hat-trick katika ushindi wa kutisha wa 8–0 dhidi ya Niger.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 2004
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Burkina Faso
Jamii:Mbegu za wachezaji mpira
Béatrice Kamboulé

**Béatrice Kamboulé** (alizaliwa 25 Februari 1980) ni mpira wa Burkinabe ambaye anashiriki katika mbio za kuruka viunzi 100, kuruka mbali, kuruka tatu, na pia katika heptathlon.

Alishiriki katika mbio za kuruka viunzi 100 kwenye Mashindano ya Ulimwengu ya mwaka 2011 bila kufuzu kwa nusu fainali.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1980
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Burkina Faso
Marthe Koala

**Marthe Koala** (alizaliwa  8 Machi 1994) ni mwanariadha wa Burkinabe anayecheza katika mbio za kuruka viunzi 100, kuruka mbali na heptathlon. 

Katika Olimpiki za Majira ya Joto za mwaka 2012 na 2020, alishiriki katika mbio za wanawake za kuruka viunzi 100. Alishiriki pia katika heptathlon ya wanawake katika Olimpiki za Majira ya Joto za mwaka 2020, lakini aliumia wakati wa kurusha shot put na hakuweza kushiriki katika matukio mengine manne yaliyosalia. 

Katika Mashindano ya Ulimwengu ya Riadha ya mwaka 2023 alishiriki katika kuruka mbali na kumaliza katika nafasi ya 7.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1994
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Burkina Faso
A'rese

**A’rese Emokpae** (alizaliwa tarehe 13 Januari 1988), anayejulikana kwa jina moja **A’rese**, ni mwigizaji, mwimbaji na msimuliaji wa vitabu vya sauti kutoka Nigeria. Alipata umaarufu wa awali kama mwigizaji wa jukwaani kupitia uigizaji wake katika onyesho la Wakaa: The Musical lililoandaliwa na Bolanle Austen-Peters chini ya Terra Kulture, jambo lililompelekea kushiriki na kushinda msimu wa kwanza wa shindano la The Voice Nigeria.

Mwaka 2017, alipata umaarufu mkubwa zaidi kwa nafasi yake kuu ya Senami Minasu katika mfululizo maarufu wa Africa Magic uitwao Jemeji. Mwaka huo huo, aliachia wimbo wake wa kwanza ulioitwa “Uwe No”.

## Marejeo 
Jamii:Wanamuziki wa Nigeria
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Slumber Tsogwane

**Slumber Tsogwane** (alizaliwa tarehe 21 Septemba 1960) ni mwanasiasa wa nchini Botswana. Alihudumu kama Makamu wa Rais wa Botswana kuanzia Aprili 2018 hadi Novemba 2024. Aidha, aliwahi kuwa Mbunge wa Jimbo la Boteti Magharibi.

Katika Bunge la 12 la Botswana, Tsogwane alikuwa Mbunge aliyedumu kwa muda mrefu zaidi. Ni mwanachama wa chama tawala cha Botswana Democratic Party (BDP).

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1960
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Botswana
Jamii:Wanasiasa wa Botswana
Philomena Abakah

**Philomena Abakah** (alizaliwa 1 Novemba, 2002) ni mchezaji wa kulipwa wa mpira wa miguu wa wanawake kutoka nchini Ghana anayecheza katika nafasi ya mshambuliaji kwa timu ya taifa ya wanawake ya Ghana. Awali aliwahi kuchezea klabu za Berry Ladies na Simba Queens.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Ghana
Jamii:Wachezaji mpira wa Ghana
Ernestina Abambila

**Ernestina Abambila** (alizaliwa 30 Desemba, 1998) ni mchezaji wa kulipwa wa mpira wa miguu wa wanawake kutoka nchini Ghana anayecheza katika nafasi za kiungo mshambuliaji na kiungo mkabaji kwa klabu ya mpira ya *Női NB I, ETO FC Győr*. 

Ni mchezaji wa kwanza kutoka Ghana kufunga bao katika Ligi ya Mabingwa ya Wanawake ya UEFA. Alifanya mechi yake ya kwanza ya kimataifa ya ngazi ya juu kwa timu ya taifa ya Ghana dhidi ya Ufaransa mwaka 2017 akiwa na umri wa miaka 18.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Ghana
Muma Gee

**Gift Iyumame Ek**e (alizaliwa tarehe 18 Novemba 1978), anayejulikana kitaaluma kama Muma Gee (/muːmə dʒiː/), jina linalomaanisha “Gift anayefanya mema”, ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo, mwigizaji, mfanyabiashara, mbunifu wa mitindo, mtangazaji wa televisheni na mwanasiasa kutoka Nigeria. Alizaliwa, alikulia na anaishi katika jiji la Port Harcourt.

Umaarufu wake wa awali ulianza kupitia wimbo “Kade”, ambao pia ulikuwa jina la albamu yake ya kwanza rasmi iliyotolewa mwaka 2006. Video ya wimbo huo, iliyoongozwa na Wudi Awa, ilipata uteuzi tano wa tuzo, zikiwemo uteuzi wawili kutoka AMEN Awards (Video Bora na Mavazi Bora), pamoja na uteuzi mmoja mmoja kutoka Nigerian Music Video Awards, Headies Awards, na Sound City Music Video Awards.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1978
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanamuziki wa Nigeria
Alberta Ampomah

**Alberta Boatema Ampomah** (alizaliwa 3 Novemba, 1994 mjini Accra) ni mwanamichezo wa kuinua uzito kutoka nchini Ghana. Alimuwakilisha Ghana katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya Joto mwaka 2012 yaliyofanyika London, Uingereza. 

Pia amewakilisha Ghana katika mashindano ya kuinua uzito katika kundi la wanawake wa kilo 75 katika Michezo ya Madola ya mwaka 2010 yaliyofanyika Delhi, India. Aliweka nafasi ya tatu katika kipengele cha clean and jerk katika mashindano ya kuwania tiketi za Olimpiki Afrika, lakini alipewa nafasi ya kipekee (wild card) ya kushiriki katika Michezo ya Olimpiki.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Ghana
Jamii:Wanariadha wa Ghana
Morravey

**Daniella Ibinabo Daniel** ( alizaliwa tarehe 13 Machi 2004), anayejulikana kitaaluma kama Morravey, ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo kutoka Nigeria.

Anajulikana zaidi kwa kushiriki katika wimbo wa Davido wa mwaka 2023 uitwao “In the Garden”, ambao uliingia kwenye chati ya TurnTable Top 100. Mwaka huohuo, alisaini mkataba na Sony Music Africa na kutoa EP yake ya kwanza iitwayo Ravi, ambayo ilifikia nafasi ya 33 kwenye chati ya TurnTable Top 50.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 2004
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanamuziki wa Nigeria
Mary Amponsah

**Mary Amponsah** (alizaliwa tarehe 16 Aprili 2006) ni mchezaji wa mpira wa miguu  wa wanawake wa kitaalamu kutoka nchini Ghana anayecheza kama mshambuliaji kwa klabu ya Ampem Darkoa Ladies inayoshiriki Ligi Kuu ya Wanawake ya Ghana pamoja na timu ya taifa ya wanawake ya Ghana. 

Mnamo mwaka 2023 alichaguliwa kuwa Mchezaji Bora wa Mpira wa Miguu wa Wanawake wa Mwaka.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Ghana
Princess Vitarah

**Princess Vitarah** (alizaliwa tarehe 25 Septemba 1997) ni rapa, mwimbaji na mtunzi wa nyimbo mwenye asili ya Nigeria na Marekani.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1997
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Monicazation

**Monica Omorodion Swaida** (alizaliwa tarehe 5 Juni), anayejulikana kwa jina la kisanii Monicazation, ni mwimbaji, mwigizaji, mtayarishaji wa filamu na Mkurugenzi Mtendaji (CEO) wa kampuni ya bima mwenye asili ya Nigeria na Marekani

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanamuziki wa Nigeria
Olaitan Yusuf

**Olaitan Yusuf** (alizaliwa tarehe 12 Januari 1982) ni mchezaji wa soka kutoka Nigeria anayechukua nafasi ya mshambuliaji katika timu ya taifa ya wanawake ya Nigeria.

Alikuwa sehemu ya kikosi cha Nigeria kilichoshiriki Kombe la Dunia la Wanawake la FIFA mwaka 2003. Aidha, amewahi kushinda tuzo ya Peach Belt Conference Player of the Year mara mbili, jambo linaloonyesha mchango na kiwango chake cha juu katika soka la ushindani.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1982
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Christy Essien-Igbokwe

**Christiana Uduak Essien-Igbokwe**, MFR (11 Novemba 1960 – 30 Juni 2011) alikuwa mwanamuziki na mwigizaji kutoka Nigeria. Alijulikana kwa jina la heshima “Mama wa Nyimbo wa Nigeria”, kutokana na mchango wake mkubwa na umaarufu wake katika tasnia ya muziki. Alitamba kupitia nyimbo maarufu kama *“Seun Rere”*, *“Tete Nu Na Ula”*, *“Ife”*, *“Hear the Call”* na *“Give Me a Chance”*.

Essien-Igbokwe alikuwa mwanamke wa kwanza kuchaguliwa kuwa rais wa Performing Musicians Association of Nigeria (PMAN). Aidha, aliwahi kuwa mwenyekiti na mkurugenzi mtendaji wa kampuni ya burudani ya Soul Train Entertainment.

Aliimba katika lugha kadhaa zikiwemo Kiigbo, Kiibibio, Kiefik, Kihausa, Kiyoruba na Kiingereza, huku lugha yake ya asili ikiwa Kiibibio.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1960
Jamii:Waliofariki 2011
Jamii:Wanamuziki wa Nigeria
Deborah Abiodun

**Deborah Ajibola Abiodun** (alizaliwa 2 Novemba 2003), alijulikana kwa jina la utani kama “Kante”, ni mchezaji wa soka la kulipwa kutoka nchini Nigeria anayecheza katika nafasi ya kiungo.

Anachezea klabu ya Washington Spirit inayoshiriki Ligi Kuu ya Soka ya Wanawake ya Marekani (NWSL), pamoja na timu ya taifa ya wanawake ya Nigeria. 

Kabla ya kuingia soka la kulipwa, alicheza soka la vyuo katika Chuo Kikuu cha Pittsburgh akiwa na timu ya Pittsburgh Panthers, ambapo alitunukiwa heshima ya All-ACC mara mbili kutokana na kiwango chake bora uwanjani.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 2003
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Chinaza Agoh

**Chinaza Favour Agoh** (alizaliwa tarehe 27 Novemba 2004) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake wa kitaaluma kutoka nchini Nigeria anayecheza katika nafasi ya mshambuliaji. 

Anaichezea klabu ya ZED FC inayoshiriki katika Ligi Kuu ya Wanawake ya Misri.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 2004
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Opeyemi Ajakaye

**Opeyemi Esther Ajakaye** (alizaliwa tarehe 30 Desemba 2005) ni mchezaji wa soka wa kitaaluma kutoka Nigeria anayecheza katika nafasi ya mshambuliaji. Anaichezea klabu ya FC Robo inayoshiriki NWFL Premiership, pamoja na timu ya taifa ya wanawake ya Nigeria. Alishinda medali ya shaba akiwa na timu ya Flamingoes kwenye Kombe la Dunia la Wanawake chini ya miaka 17 la FIFA mwaka 2022.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 2005
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Huda El-Sarari

thumb|Huda el- Sarari Mwanahabari wa nchini Libya
**Huda El-Sarari** (alizaliwa 1974) ni mwandishi wa habari, mshairi, na mwanaharakati kutoka nchini Libya. 

Anajulikana zaidi kama mwanzilishi na mkurugenzi wa zamani wa chaneli ya televisheni ya "218 TV", ambayo ilijikita katika kutoa habari za kijamii na kitamaduni nchini Libya wakati wa kipindi cha migogoro.

## Maisha na elimu 
Huda alizaliwa na kukulia nchini Libya ambapo alianza harakati zake za uandishi akiwa mdogo. Alisoma masuala ya habari na mawasiliano, jambo lililomfanya kuwa mmoja wa wanawake wenye ushawishi mkubwa katika tasnia ya habari nchini humo na katika ukanda wa nchi za Kiarabu.

## Kazi 
El-Sarari amefanya kazi katika vyombo mbalimbali vya habari vya kimataifa na vya ndani. Mwaka 2011, wakati wa mapinduzi ya Libya, alionyesha ujasiri mkubwa kwa kuripoti matukio yaliyokuwa yakitokea, akijaribu kuleta mtazamo wa wastani na wa amani.

Kupitia kituo chake cha "218 TV", alifanikiwa kuibua mijadala kuhusu haki za wanawake, vijana, na utambulisho wa kitaifa wa Libya. Kutokana na kazi yake, amekuwa akipokea vitisho mara kwa mara lakini amekataa kunyamazishwa.

## Tuzo na heshima 
Mnamo mwaka 2016, Huda El-Sarari alitajwa na jarida la "Arabian Business" kama mmoja wa wanawake 100 wenye ushawishi mkubwa zaidi katika ulimwengu wa Kiarabu (Arab World's Most Powerful Women), akishika nafasi ya kwanza miongoni mwa watu wa Libya kwenye orodha hiyo.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1974
Jamii:Waandishi wa habari wa Libya
Jamii:Wanawake wa Libya
Jamii:Watu walio hai
Princella Adubea

**Princella Adubea** (alizaliwa tarehe 27 Desemba 1998) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake wa kitaalamu kutoka nchini Ghana anayecheza kama mshambuliaji kwa klabu ya mpira ya  *Abu Dhabi Country Club* nchini Emirati, pamoja na timu ya taifa ya wanawake ya Ghana. 

Alimuwakilisha Ghana katika ngazi ya vijana chini ya umri wa miaka 20 katika Michuano ya Kombe la Dunia ya 2016 na 2018. Awali aliwahi kuchezea klabu ya Sporting de Huelva.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Ghana
Mukarama Abdulai

**Mukarama Abdulai** (alizaliwa tarehe 16 Oktoba 2002) ni mchezaji wa mpira wa miguu  wa wanawake wa kitaalamu kutoka nchini Ghana anayecheza kama mshambuliaji katika klabu ya mpira ya *Hasaacas Ladies F.C*, timu ya vijana ya Black Maidens, pamoja na timu ya taifa ya wanawake ya Ghana.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Ghana
Francisca Ordega

**Francisca Ordega** (alizaliwa 19 Oktoba,1993) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake  wa kitaaluma kutoka nchini Nigeria anayekipiga katika nafasi ya mshambuliaji. Anaichezea klabu ya Al-Ittihad inayoshiriki Ligi Kuu ya Wanawake ya Saudi Arabia.

Aidha, anawakilisha timu ya taifa ya wanawake ya Nigeria *(Super Falcons)* katika mashindano makubwa kama Kombe la Dunia la FIFA la Wanawake na Mshindano ya Mabingwa wa Afrika wa Wanawake. 

Ordega amewahi kutajwa kama mgombea wa mchezaji bora wa kike barani Afrika kutokana na kiwango chake cha juu uwanjani.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1993
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Juliet Acheampong

**Juliet Acheampong** (alizaliwa 11 Julai, 1991) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake wa kitaalamu kutoka nchini Ghana anayecheza kama kiungo wa kati katika timu ya taifa ya wanawake ya Ghana (Black Queens) pamoja na klabu ya Prisons Ladies.

Acheampong aliungana na klabu ya Ånge IF kwa msimu wa mwaka 2016. Aliwakilisha timu hiyo katika mechi 12 katika Ligi ya Daraja la 2.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Ghana
Ayisat Yusuf

**Ayisat Yusuf-Aromire** (alizaliwa 6 Machi 1985) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu wa wanawake kutoka nchini Nigeria, ambaye sasa anaishi Ufini.

Yusuf alicheza kwenye klabu kadhaa nchini Nigeria na Ufini, na alikuwa sehemu ya kikosi cha Nigeria kilichoshiriki katika Mshindano wa Mabingwa wa Afrika wa Wanawake 2004, Kombe la Dunia la Wanawake 2007, na Michezo ya Olimpiki ya 2008. 

Baada ya kustaafu kutoka soka la ushindani, aliishi Finland na kuanza kufanya kazi kama kocha wa soka na pia mchambuzi wa kijamii akisaidia wanawake na wasichana wakimbizi kupitia michezo.

Yusuf anaishi Kannelmäki, Helsinki, na ameolewa na mwanamume mmoja wa Nigeria. Watoto wao wote walizaliwa Ufini.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1985
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria
Azume Adams

**Azuma Adams** (alizaliwa 28 Desemba, 1997) ni mchezaji wa mpira wa miguu  wa wanawake wa kulipwa kutoka nchini Ghana anayecheza nafasi ya golikipa. 

Amecheza mechi mbili katika timu ya taifa ya wanawake chini ya miaka 17 ya Ghana. Alikuwa sehemu ya kikosi cha timu hiyo katika michuano ya Kombe la Dunia la FIFA la wanawake chini ya miaka 17 ya mwaka 2012 na 2014, pamoja na michuano Kombe la Dunia la FIFA la wanawake chini ya miaka 20 ya mwaka 2016.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Ghana
Rachael Yamala

**Rachael Yamala** (alizaliwa 12 Februari 1975) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu  wa wanawake kutoka nchini Nigeria, ambaye alikuwa akicheza nafasi ya kiungo wa kati.

Alikuwa sehemu ya kikosi cha Nigeria kilichoshiriki katika Kombe la Dunia la Wanawake la FIFA la 1991, ambalo lilikuwa shindano la kwanza la aina hiyo. Yeye alicheza mechi yake ya mwisho kwa taifa la Nigeria tarehe 21 Novemba 1991. Katika ngazi ya klabu, alichezea Kakanfo Babes nchini Nigeria.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1975
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Sanaa El Aji

**Sanaa El Aji** (alizaliwa mjini Casablanca, 1977) ni mwandishi wa habari, mwanasosholojia, na mwandishi wa vitabu kutoka nchini Moroko.

Anajulikana kwa ujasiri wake wa kuandika na kujadili mada nyeti za kijamii na kisiasa ambazo mara nyingi huchukuliwa kama mwiko katika jamii ya Waarabu, hususan masuala ya uhuru wa kijinsia na haki za wanawake.

## Maisha na elimu 
Sanaa alizaliwa katika familia ya kawaida yenye watoto kumi katika mtaa wa Derb Sultan mjini Casablanca. Alipata shahada ya uzamivu (PhD) katika somo la sosholojia kutoka Chuo Kikuu cha Aix-Marseille nchini Ufaransa, ambapo utafiti wake ulijikita katika masuala ya mahusiano ya kijinsia na kijamii nchini Moroko.

## Kazi ya Uandishi wa Habari 
Sanaa alianza safari yake ya uandishi wa habari katika gazeti la *Nichane*, ambapo aliandika makala maarufu ya kila wiki iliyoitwa "Batoul". Makala hiyo ilijadili maisha ya kila siku ya mwanamke wa Moroko na changamoto anazokutana nazo. 

Amefanya kazi kama mchangiaji katika vyombo mbalimbali vya habari vya kimataifa na vya ndani, ikiwemo gazeti la ''L'Economiste* na tovuti ya *Al Hurra*. Maandishi yake mara nyingi hukosoa mifumo dume na kutetea mageuzi ya kidemokrasia na haki za kiraia.

## Vitabu 
Sanaa El Aji amechapisha vitabu kadhaa, kikiwemo:
* *Sexualité et Célibat au Maroc: Pratiques et Verbalisations'' (Ngono na Useja nchini Moroko): Kitabu hiki kinatokana na utafiti wake wa sosholojia na kilileta mjadala mkubwa kitaifa.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1977
Jamii:Wanawake wa Moroko
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waandishi wa Moroko
Grace Adams

**Grace Adams** (alizaliwa 2 Novemba, 1995) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake wa kulipwa kutoka nchini Ghana anayecheza kama kiungo wa kati na beki wa kati kwa klabu ya FC Nasaf inayoshiriki Ligi ya Wanawake ya Uzbekistan, pamoja na timu ya taifa ya wanawake ya Ghana. 

Alisoma na kucheza mpira wa miguu katika Chuo Kikuu cha South Florida nchini Marekani kati ya mwaka 2015 na 2019, na sasa ana shahada ya masuala mbalimbali ya kijamii. Aliwahi kuwa nahodha wa timu ya vijana ya wanawake ya Ghana, Black Princesses (chini ya umri wa miaka 20), na kuwaongoza katika Michuano ya Dunia ya Wanawake chini ya miaka 20 yaliyofanyika Kanada mwaka 2014.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Ghana
Anthony Lokosa

**Anthony Abidemi Lokosa** (alizaliwa 5 Mei 1997) ni mchezaji wa soka kutoka Nigeria anayekipiga katika nafasi ya winger.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1997
Jamii:Watu walio hai
Elizabeth Addo

**Elizabeth Addo** (alizaliwa 1 Septemba, 1993) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake kutoka nchini Ghana anayecheza kama mshambuliaji katika klabu ya mpira ya Al-Nahda nchini Saudi Arabia. 

Pia alikua ni nahodha wa timu ya taifa ya wanawake ya Ghana.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Ghana
Heba Shibani

**Heba Shibani** ni mwandishi wa habari, mtayarishaji wa vipindi, na mwanaharakati wa haki za wanawake kutoka nchini Libya. 

Anajulikana kwa kazi yake ya kuripoti habari kutoka maeneo ya migogoro nchini Libya na kwa jitihada zake za kupigania usawa wa kijinsia na haki za kiraia kupitia vyombo vya habari.

## Kazi na elimu 
Heba Shibani alijipatia umaarufu mkubwa baada ya kuanza kufanya kazi na mashirika ya habari ya kimataifa na ya kikanda. Amefanya kazi na vituo kama "Libya Al-Ahrar TV" na amekuwa mchangiaji mkubwa wa makala zinazohusu hali ya kijamii na kisiasa nchini Libya baada ya mwaka 2011.

Kazi yake mara nyingi hulenga kutoa sauti kwa watu wasio na uwezo, hususan wanawake na watoto walioathiriwa na vita vya wenyewe kwa wenyewe nchini humo. Alikuwa mmoja wa waandishi wa habari wanawake wa kwanza nchini Libya kuthubutu kuripoti moja kwa moja kutoka mstari wa mbele wa mapigano.

## Harakati 
Mbali na uandishi wa habari, Shibani ni mwanaharakati wa haki za wanawake. Ameshiriki katika kampeni mbalimbali za kudai mabadiliko ya sheria nchini Libya ili kumlinda mwanamke dhidi ya ubaguzi na ukatili. Pia, amekuwa mstari wa mbele katika kutoa mafunzo kwa waandishi wa habari chipukizi nchini humo kuhusu uandishi wa habari wenye maadili na usalama.

## Changamoto 
Kutokana na kazi yake ya uandishi na harakati, Heba amekumbana na changamoto nyingi ikiwemo vitisho na usalama mdogo, jambo lililopelekea wakati mwingine kufanya kazi yake akiwa nje ya nchi kwa ajili ya usalama wake, lakini bado akiendelea kuangazia masuala ya Libya.

## Marejeo 
Jamii:Waandishi wa habari wa Libya
Jamii:Wanawake wa Libya
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanaharakati wa Libya
Raheem Lawal

**Raheem Adewole Lawal** (alizaliwa 4 Mei 1990) ni mchezaji wa soka wa kitaaluma kutoka Nigeria anayecheza katika nafasi ya kiungo katikati.

## Kazi 
Raheem Adewole Lawal amewahi kucheza soka la klabu huko Uhispania na Uturuki, akiwemo kwenye vilabu vya Atlético Baleares, Adana Demirspor, na Mersin İdmanyurdu. Tarehe 3 Februari 2014, alijiunga na klabu ya Uturuki Eskişehirspor yenye ushiriki katika Süper Lig, akisaini mkataba wa miaka mitatu na nusu.

Lawal alifanya kuibuka kwake kimataifa kwa timu ya taifa ya Nigeria mwaka 2012, na ameshiriki katika mechi za kualika Kombe la Dunia la FIFA.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1990
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Vivian Adjei

**Vivian Konadu Adjei** (alizaliwa 14 Januari, 2000) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake wa kitaalamu kutoka nchini Ghana anayecheza kama mshambuliaji katika klabu ya mpira ya Ferencváros inayoshiriki Ligi ya Wanawake ya Noi NB I, pamoja na timu ya taifa ya wanawake ya Ghana.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Ghana
Abass Lawal

**Abass Muyiwa Lawal** (alizaliwa 13 Septemba 1980) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake kutoka nchini Nigeria aliyekuwa akicheza hasa katika nafasi ya winga wa kulia.

Alitumia karibu muongo mzima kucheza soka huko Uhispania, akikusanya jumla ya mechi 127 na mabao 14 katika ligi mbalimbali akiwawakilisha vilabu sita, ingawa alicheza mechi sita tu katika La Liga. Aidha, aliwahi kushiriki soka la kitaaluma katika United Arab Emirates.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1990
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Latifa Akherbach

thumb|Latifa Akherbach
**Latifa Akherbach** (alizaliwa 1960) ni mwandishi wa habari, mwanasiasa, na mwanadiplomasia kutoka nchini Moroko. 

Kwa sasa anahudumu kama Rais wa Mamlaka Kuu ya Mawasiliano ya Sauti na Taswira (HACA) nchini Moroko, nafasi aliyoteuliwa na Mfalme Mohammed VI mwaka 2018.

## Maisha na elimu 
Latifa alizaliwa mkoani Taza, kaskazini mwa Moroko. Alihitimu masomo yake ya uandishi wa habari katika taasisi ya "Institut Supérieur de l'Information et de la Communication" (ISIC) mjini Rabat mwaka 1981. Baadaye alipata shahada ya uzamivu (PhD) katika sayansi ya habari na mawasiliano kutoka Chuo Kikuu cha Paris II nchini Ufaransa mwaka 1988.

## Kazi na uongozi 
Alianza kazi yake kama mhadhiri katika taasisi ya ISIC, na baadaye akawa mkurugenzi wa taasisi hiyo kuanzia mwaka 2003 hadi 2007. Pia amewahi kuwa mkurugenzi wa Radio ya Taifa ya Moroko.

Katika upande wa siasa na diplomasia, Akherbach amewahi kushika nyadhifa zifuatazo:
* *Katibu wa Jimbo* katika Wizara ya Mambo ya Nje na Ushirikiano (2007–2012).
* *Balozi wa Moroko* nchini Bulgaria na Tunisia.

## Machapisho 
Akherbach ni mwandishi mwenza wa vitabu kadhaa vinavyoangazia haki za wanawake na siasa nchini Moroko, ikiwa ni pamoja na:
* *Femmes et Politique* (Wanawake na Siasa).
* ''L'Explosion de la presse marocaine'' (Mlipuko wa vyombo vya habari vya Moroko).

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1960
Jamii:Waandishi wa Moroko
Jamii:Wanasiasa wa Moroko
Jamii:Wanawake wa Moroko
Jamii:Watu walio hai
Cynthia Adobea

**Cynthia Adobea** (alizaliwa 1 Agosti, 1990) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake kutoka nchini Ghana anayecheza kama beki katika timu ya taifa ya wanawake ya Ghana. 

Alikuwa sehemu ya kikosi cha timu hiyo katika Kombe la Afrika la Wanawake mwaka 2014. Kiwakilishi wa klabu, aliwahi kuchezea Reformers Ladies nchini Ghana.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Ghana
Henry Makinwa

**Henry Olufosoye Makinwa** (alizaliwa 6 Novemba, 1977) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu wa wanawake kutoka nchini Nigeria aliyekuwa akicheza katika nafasi ya mshambuliaji.

Makinwa alikuwa mchezaji mwendesha safari nyingi, akiwakilisha vilabu 17 katika nchi 11 tofauti katika kipindi cha kazi yake ya kitaaluma.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1977
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Peter Nworah

**Peter Nworah** (alizaliwa 15 Desemba 1990) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa wanawake wa kitaaluma kutoka nchini Nigeria anayecheza katika nafasi ya mshambuliaji kwa klabu ya Abu Salem SC..

Alisaini na Spartak Trnava Oktoba 2013 na kufanya debi yake dhidi ya Ružomberok tarehe 2 Novemba 2013. Mwezi Agosti 2017, alihama kwenda Hapoel Kfar Saba akisaini mkataba wa miaka miwili. Katika msimu wa 2022-23, alicheza kwa klabu ya Abahani Limited Dhaka inayoshiriki Bangladesh Premier League.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1990
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria