open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mto Odra

**Mto Odra** ni jina la:
*Mto Odra (Adjumani) nchini Uganda
*Mto Odra (Kupa) nchini Kroatia
*Mto Odra (Hispania) nchini Hispania
*Mto Odra (Yumbe) nchini Uganda
*Mto Odra (Ulaya ya Kati) nchini Ucheki, Polandi na Ujerumani
Mto Van Stadens

thumb|Daraja la Mto Van Stadens
**Mto Van Stadens** unapatikana katika jimbo la Rasi ya Mashariki, Afrika Kusini. 

Lango la Mto Van Stadens lipo umbali wa takribani kilomita 30 magharibi mwa bandari ya Elizabeth. Jina la mto huu ulitokana na mwanzilishi wa wakulima katika eneo hilo linaloitwa Marthinus van Staden. 
Korongo la Van Stadens hutokana na miamba ya Paleozoic inayounda mlima Table.
 

Sehemu za juu hadi za kati huwa na miinuko mikubwa, yenye kuchangia kiwango kidogo cha virutubisho asilia pembezoni mwa mto na kukwamisha shughuli nyingine za kibinadamu kama vile kilimo.

## Tazama pia 
* Orodha ya mito ya Afrika Kusini

## Marejeo
Orodha ya miji ya Polandi

**Orodha ya miji ya Polandi** inahusisha:
*Gdansk
*Gdynia
*Krakov
*Łobez
*Łomża
*Racibórz
*Szczecin
*Tarnobrzeg
*Warshawa
*Wroclaw

Jamii:Miji ya Polandi
Jamii:Miji ya Ulaya
Jamii:Orodha za kijiografia
Ziwa la chumvi

lilikuwa ziwa na kila majira ya mvua linafunikwa na maji yenye kimo cha sentimita 30.]]
 wakati wa joto.]]
**Ziwa la chumvi** (kwa Kiingereza: *salt lake*) ni aina ya ziwa ambalo maji yake huwa na kiwango kikubwa cha chumvi ndani yake. Kwa kawaida karibu kila mahali maji yanayopatikana duniani huwa na kiwango fulani cha chumvi ndani yake. Binadamu, wanyama na mimea mingi huhitaji maji matamu ambayo kiwango cha chumvi kipo chini ya asilimia 0.1 au gramu moja ya chumvi katika kila lita ya maji.   

## Uainishaji wa maziwa ya chumvi
Kwa kawaida "ziwa la chumvi" hufafanuliwa kuwa na asilimia 0.5 au zaidi ya chumvi, yaani gramu 5 za chumvi katika lita moja ya maji. Viwango vya uchumvi hutofautishwa hivi: 
* Uchumvi mdogo (subsaline) ‰ 0.5–3 
* Uchumvi juu (hyposaline) ‰ 3–20
* Uchumvi kuu (mesosaline) ‰ 20–50
* Uchumvi kabisa (hypersaline) juu ya ‰ 50

Chumvi katika maziwa haya kwa kawaida ni mchanganyiko wa chumvi tofautitofauti zinazotegemea tabia za kikemia za ardhi ambako usimbishaji wa mvua na mito inapita; mara nyingi ni hasa chumvi ya kloridi ya natiri (NaCl). Pale ambapo kiwango cha kabonati ni cha juu, thamani pH huongezeka katika maji: hapo maziwa yanaweza kuitwa "maziwa ya magadi".

Kuna pia maziwa ambapo kiwango cha fosfeti kinaweza kuwa juu.

## Tabia
Maziwa ya chumvi hutokea kama kama maji yenye kiwango cha chumvi yanaingia ziwani lakini hakuna njia ya kutoka. Ziwa hupotea maji kwa njia ya uvukizaji, chumvi hubaki na polepole kiasi cha chumvi ndani ya ziwa huongezeka. 

Kuongezeka kwa ukali wa maji ya chumvi kunaleta mabadiliko katika wanyama na mimea ziwani; wasioweza kuvumilia chumvi nyingi hupotea, wakibaki wale wanaostawi katika mazingira ya chumvi; inawezekana kuna spishi chache sana zinazobaki katika mazingira ya ziwa la chumvi. 

Kama kiasi cha maji yanayoingia ziwani ni kidogo kuliko kiasi kinachovukiza ziwa litapungua hadi kupotea kabisa na kuonekana tu kama tambarare ya chumvi. Katika mazingira ya joto mara nyingi ziwa la chumvi lenye kimo kidogo linakauka katika majira ya joto kuwa jangwa la chumvi lakini hufunikwa tena maji wakati wa mvua.
thumb|Mtalii katika Bahari ya Chumvi anaelea juu ya maji akisoma gazeti lake
Katika maziwa yenye uchumvi mkuu maji yake huwa na densiti kubwa inayosababisha binadamu kuelea juu ya maji bila kuzama; mfano mashuhuri ni Bahari ya Chumvi huko Israeli - Palestina - Yordani.   

## Tazama pia
*Maji ya chumvi
*Bahari ya Chumvi
*Ziwa Aral
*Ziwa Urmia
*Ziwa Magadi
*Ziwa Rukwa
*Ziwa Turkana

## Marejeo
Bahari ya Arafura

**Bahari ya Arafura** (kwa Kiingereza: *Arafura Sea*) inapatikana katika magharibi ya Bahari Pasifiki, kati ya Australia na Guinea Mpya.

Urefu wake ni kilomita 1,290 ikiwa na upana wa km 560. Kina cha maji si kirefu, kwa kawaida mita 50 hadi 80 pekee.
Kina huongezeka upande wa magharibi. 

Wakati wa enzi ya barafu iliyopita sehemu kubwa ya maji duniani ilikuwa imeganda kuwa barafu na hivyo usawa wa bahari ulikuwa duni. Wakati ule sehemu ya Arafura ulikuwa nchi kavu ambako watu wa kwanza waliweza kupita na kufika Australia kutoka Asia.

Jamii:milangobahari ya Australia
Jamii:Jiografia ya Guinea Mpya
Hulagu Khan

250px|thumb|Hulagu na mke wake Dokuz Kathun.
**Hulagu Khan** (anatajwa pia kama **Hulagu**, **Hülegü** au **Hulegu**, takriban 1217 – 8 Februari 1265) alikuwa mtawala mmojawapo wa Wamongolia wa karne ya 13 aliyevamia na kutawala sehemu kubwa za Asia Kusini-Magharibi. 

## Familia
Alikuwa mjukuu wa Genghis Khan na kaka wa Arik Boke, Mongke and Kublai Khan. 

Alikuwa mtoto wa mama Mkristo, pia mke wake Dokuz Khatun alikuwa Mkristo. Hulagu mwenyewe alihamia dini ya Ubuddha kabla ya kifo chake.

## Uvamizi wa Asia Magharibi
Alivamia Uajemi kuanzia mwaka 1255 kwa kufuata amri wa Mongke Khan, mtawala wa mwisho wa Wamongolia wote. Jeshi lake liliteka Uajemi wote, pamoja na boma la Alamut na hivyo kumaliza Dola la Waismaili. Aliendelea kushambulia eneo la khalifa katika Iraki. Mwaka 1258 aliteka Baghdad na hivyo kumaliza Ukhalifa wa Waabbasi. Hakuweza kushinda Wamameluki wa Misri.

## Kunzisha milki ya Ilkhan
Baada ya kifo cha Mongke Khan kwenye mwaka 1259 Hulegu alijitegemea katika utawala wake akanzisha milki ya Ilkhan iiyodumu hadi mwaka 1353. 

Hulagu Khan alifariki mwaka 1265 akazikwa kwenye kisiwa cha Shahi ndani ya Ziwa Urmia. Kufuatana na utamaduni wa Wamongolia alizikwa pamoja na wanawake kadhaa.

## Tanbihi
## Marejeo
* Boyle, J.A., (Editor). *The Cambridge History of Iran: Volume 5, The Saljuq and Mongol Periods *. Cambridge University Press; Reissue edition (January 1, 1968). ISBN 0-521-06936-X. Perhaps the best overview of the history of the il-khanate. Covers politics, economics, religion, culture and the arts and sciences. Also has a section on the Isma'ilis, Hulagu's nemesis.
* *Encyclopedia Iranica* has scholar-reviewed articles on a wide range of Persian subjects, including Hulagu.
* Morgan, David. *The Mongols*. Blackwell Publishers; Reprint edition, April 1990. ISBN 0-631-17563-6. Best for an overview of the wider context of medieval Mongol history and culture.
* Atwood, Christopher P. (2004). *The Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire*. Facts on File, Inc. ISBN 0-8160-4671-9.

## Viungo vya nje 
* A long article  about Hulagu's conquest of Baghdad, written by Ian Frazier, appeared in the April 25, 2005 issue of *The New Yorker*.
* An Osama bin Laden tape in which Osama bin Laden compares Vice President Dick Cheney and Secretary of State Colin Powell to Hulagu and his attack on Baghdad. Dated November 12, 2002.
Sundiata Keita

**Sundiata Keita** (1190-1255) alikuwa mtawala wa kwanza wa Dola la Mali katika Afrika ya Magharibi. 

Jamii:Waliozaliwa 1190
Jamii:Waliofariki 1255
Askia Mashuhuri

**Askia Mashuhuri** (anaitwa pia: **Askia Mohammad I** au **Muhammad Ture**; 1443-1538) alikuwa mtawala wa Dola la Songhai katika Afrika ya Magharibi. 

Jamii:Watu wa Niger
Jamii:Watu wa Mali
Jamii:Waliozaliwa 1443
Jamii:Waliofariki 1538
Ziwa Urmia

**Ziwa Urmia** (kwa Kiajemi دریاچه ارومیه *daryache urumiye*) ni ziwa la chumvi kwenye kaskazini-magharibi ya Iran. Iko ndani ya majimbo ya Azarbaijan Mashariki na Azarbaijan Magharibi. Ni ziwa kubwa katika nchi za Mashariki ya Kati, lakini ziwa hilo limepungua mno baada ya mwaka 2000 kutokana na matumizi ya matawimto yake kwa umwagiliaji wa kilimo.
300px|thumb|Sharafkhaneh ilikuwa bandari kwenye ziwa; leo iko mbali na maji.
## Tabia
Kabla ya kupungua eneo la uso wake ni kilomita za mraba 5,200. Urefu ulikuwa km 140 na upana wake hadi km 55. Kimo kirefu kilifikia mita 16. Maji yake yanafika kupitia mito 12 inayoshuka kutoka milima ya karibu, hakuna mto unaotoka.

Kuna miji mikubwa miwili iliyo karibu yaani Tabriz upande wa mashariki, na Urmia upande wa magharibi. Mradi wa miaka ya 1970 ya kujenga daraja juu ya ziwa ulisimamishwa baada ya mapinduzi ya 1979 lakini kuanzishwa upya hadi kukamilisha daraja mwaka 2008. 

Uchumvi wa maji hubadilika na majira. Wakati wa majira mafupi ya mvua kwenye Machi kiwango cha chumvi ni mnamo 8-11% lakini kwenye ukame wa miezi ya Oktoba / Novemba kinafikia 26-28%.

## Ekolojia ya Ziwa Urmia 
Ziwa Urmia ni eneo muhimu kwa bioanwai; tafiti za miaka 2014 na 2016 zilionyesha spishi 62 za archaebakteria na bakteria, kuvu spishi 42, planktoni spishi 20, mimea spishi 311, moluska spishi 5, ndege spishi 226, amfibia na reptilia spishi 27 na mamalia spishi 24. Eneo la ziwa limetangazwa na Umoja wa Mataifa kuwa "Hifadhi ya bioanwai". 

Kupungua kwa ziwa kunahatarisha hali hiyo; kupungua kwa maji huongeza uchumvi wa maji yanayobaki na hii inahatarisha uduvi chumvi (Artemia salina) ambao ni chakula cha ndege wengi.

## Visiwa 
Ziwa Urmia ilikuwa na visiwa 102 lakini vingi si visiwa tena kutokana na kupungua kwa maji. 

Kisiwa cha Shahi ni kisiwa kikubwa ndani ya ziwa lakini siku hizi ni rasi tu upande wa mashariki. Shahi ni mahali pa kuzikwa kwa viongozi wawili wa Wamongolia wa karne ya 13, ndio Hulagu Khan (mjukuu mmojawapo wa Genghis Khan) na Abaqa, mwana wa Hulagu. 

Vingine ni:

Aram, Arash, Ardeshir, Arezu, Ashk, Ashk-Sar, Ashku, Atash, Azar, Azin, Bahram, Bard, Bardak, Bardin, Bastvar, Bon, Bon-Ashk, Borz, Borzin, Borzu, Chak-Tappeh, Cheshmeh-Kenar, Dey, Espir, Espirak, Espiro, Garivak, Giv, Golgun, Gordeh, Gorz, Iran-Nezhad, Jodarreh, Jovin, Jowzar, Kabudan, Kafchehnok, Kakayi-e Bala, Kakayi-ye Miyaneh, Kakayi-e Pain, Kalsang, Kam, Kaman, Kameh, Kariveh, Karkas, Kaveh, Kazem-Dashi, Kenarak, Khersak, Kuchek-Tappeh, Magh, Mahdis, Mahvar, Markid, Mehr, Mehran, Mehrdad, Meshkin, Meydan, Miyaneh, Nadid, Nahan, Nahid, Nahoft, Nakhoda, Navi, Naviyan, Omid, Panah, Penhan, Pishva, Sahran, Samani, Sangan, Sangu, Sarijeh, Sepid, Shabdiz, Shahi (Eslami), Shahin, Shamshiran, Shur-Tappeh, Shush-Tappeh, Siyavash, Siyah-Sang, Siyah-Tappeh, Sorkh, Sorush, Tak, Takht, Takhtan, Tanjeh, Tanjak, Tashbal, Tir, Tus, Zagh, Zar-Kaman, Zarkanak, Zar-Tappeh, Zirabeh.

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* Profile at UNESCO Biosphere Reserve Directory 

Jamii:Maziwa ya chumvi
Honshu

**Honshu** (matamshi ) ni kisiwa kikubwa zaidi ya Japani. 

Japani ni Nchi za visiwa na Honshu ni kisiwa chake kikuu. Iko upande wa kusini wa Hokkaido iliyopo ng'ambo ya Mlangobahari wa Tsugaru, upande wa kaskazini wa Shikoku (ng'ambo ya Bahari ya ndani ya Seto, na upande wa Kyushu iliyopo ng'ambo ya mlangobahari wa Kanmon. Kwa ukubwa ni kisiwa cha saba duniani, na kwa idadi ya wakazi ni kisiwa cha pili, baada ya kisiwa cha Java. 

Honshu ina urefu wa kilomita 1,300, upana wake hucheza baina ya km 50 hadi 230. Eneo lake ni kilomita za mraba 227,960. Mlima Fuji ambao ni volkeno na mlima mrefu wa Japan upo Honshu. Idadi ya wakazi ilikuwa mnamo milioni 104 katika mwaka 2017. Miji mikubwa kama Tokyo inapatikana Honshu, pamoja na Yokohama, Kansai na Kyoto, Osaka na Kobe, pia Hiroshima, Akita na Nagoya. 

Sawa na visiwa vingine vya Japani Honshu iko karibu na mstari ambako mabamba ya gandunia ya Pasifiki na ya Ufilipino huzama chini ya mabamba jirani na kusababisha kupanda juu kwa magma kutoka koti ya Dunia. Magma hiyo inajenga volkeno na mwendo wa mabamba ya gandunia husababisha mara kwa mara mitetemeko ya ardhi.  

Honshu iliona mitetemeko mikubwa ya mara kwa mara; tetemeko la ardhi la mwaka 1923 liliua zaidi ya watu 100,000 katika mazingira ya Tokyo. Tetemeko la mwaka 2011 halikuua watu wengi vile kwa sababu sheria za ujenzi za Japani zilisababisha kujengwa kwa nyumba imara kuliko zamani. Lakini tetemeko hilo lilileta tsunami kadhaa zilizosababisha ajali ya nyuklia ya Fukushima.

## Marejeo
## Viungo vya Nje 
* Murdoch's map of provinces, 1903

Jamii:Visiwa vya Pasifiki
Ghuba ya Kalifornia

250px|thumb|Eneo la Ghuba ya Kalifornia.
[250px|thumb|Picha ya Ghuba kutoka [satelaiti ya NASA.]]
**Ghuba ya California** (pia: **Bahari ya Cortez**, inajulikana kwa lugha ya Kihispania kama **Mar de Cortes** au **Golfo de California**. kwa Kiingereza: **Gulf of California**) ni sehemu ya bahari iliyopo kati ya rasi ya Baja California na Meksiko bara. Eneo lake ni kama km² 160,000. 

## Jina na mipaka
Imepakana na majimbo ya Baja California, Baja California Sur, Sonora, na Sinaloa.   

Kwenye ramani za kimataifa huitwa zaidi "Ghuba ya Kalifornia". Watu wa maeneo jirani hupendelea jina "Bahari ya Cortes" kwa kumbukumbu ya Hernando Cortes, mtekaji Mhispania wa Mexiko.  

## Jiolojia 
Ghuba ya California ilitokea miaka milioni 5.3 iliyopita kutokana na miendo katika ganda la Dunia iliyoitenga na bamba la Amerika ya Kaskazini na kufanywa kama sehemu za uso wa sayari zilipohamisha Hifadhi ya Baja California mbali na Bamba la Amerika Kaskazini.  

Volkeno zilitokea katika mchakato huo na kisiwa cha Isla Tortuga ni mfano mmojawapo wa volkano zinazopatikana.  

## Visiwa 
Ndani ya ghuba kuna visiwa viwili vikubwa, Isla Ángel de la Guarda na Kisiwa cha Tiburon, pamoja na visiwa vingine vidogo. 

## Marejeo 
## Tovuti za Nje 
* Sea of Cortez Expedition and Education Project  
* Jumba la Desert Museum 
* CEDO Intercultural  

Jamii:Jiografia ya Meksiko
Jamii:Pasifiki
Jamii:Ghuba
Ghuba ya Uthai

right|thumb| Ramani inayoonyesha eneo la ghuba
right|thumb| Ghuba ya Thailand
**Ghuba ya Uthai** (kwa Kiingereza: **Gulf of Thailand**) ni mkono wa Bahari ya China Kusini.  

## Jiografia 
Ghuba ya Uthai imepakana na nchi za Kambodia, Uthail na Vietnam. Ncha ya kaskazini ya ghuba hiyo ni Hori ya Bangkok kwenye mdomo wa Mto Chao Phraya. 

Eneo la maji ni karibu km² 320,000. Mpaka wa ghuba hufafanuliwa na mstari kutoka Rasi Bai Bung kusini mwa Vietnam hadi mji wa Kota Baru kwenye pwani ya Malaysia. 

Ghuba ya Uthai haina kina kirefu. Kina cha wastani ni mita 45, na kina cha juu ni mita 80 tu. Inapokea maji mengi kutoka mito na hivyo uchumvi wa ghuba ni dhaifu (3.05-3.25 % pekee).  

Mito mikuu inayoingia ni Chao Phraya, Mto Mae Klong na Mto Bang Pakong kwenye Hori ya Bangkok, halafu Mto Tapi unaoishia katika Hori ya Bandon kusini magharibi mwa ghuba. 

## Utalii 
Ghuba ya Thailand ina miamba tumbawe mingi, na vituo vya watalii vya kupiga mbizi. Watalii wanapenda sehemu hii kwa sababu hakuna baridi.  Kuna sehemu nyingi zinazotembelewa na watalii katika Ghuba ya Uthai zikiwa pamoja na visiwa vya Ko Samui na Ko Pha Ngan, Pattaya, Cha-am, Hua Hin, Ko Samet na Ko Chang. 

## Marejeo 
## Tovuti za Nje 
Jamii:Pasifiki
Jamii:Ghuba
Jamii:Jiografia ya Kamboja
Jamii:Jiografia ya Uthai
Jamii:Jiografia ya Vietnam
Bahari ya Java

thumb|Ramani ya Bahari ya Java.
thumb|Pwani ya Bahari ya Java karibu na Anyer
**Bahari ya Java** ni sehemu ya bahari iliyopo kati ya visiwa vya Indonesia vya Borneo upande wa kaskazini, Java upande wa kusini, Sumatra upande wa magharibi, na Sulawesi upande wa mashariki. 

Mlangobahari wa Karimata upo kwenye kaskazini magharibi na kuiunganisha na Bahari ya Kusini ya China. 

Eneo lake ni la km² 320,000.  

Uvuvi ni shughuli muhimu ya kiuchumi katika Bahari ya Java. Kuna zaidi ya spishi 3,000 za viumbe vya baharini katika eneo hilo. Kuna pia hifadhi kadhaa za kitaifa kama Karimunjawa.  

Eneo linalozunguka Bahari ya Java ni shabaha maarufu ya utalii. Wengi wanakuja kupiga mbizi na kupata picha za viumbe chini ya maji, mabaki ya meli zilizozama, matumbawe na sifongo. 

Wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia yalitokea hapa mapigano ya baharini katika miezi ya Februari na Machi ya mwaka 1942 ambapo jeshi la majini la Japani lilishinda mataifa ya ushirikiano Uholanzi, Ufalme wa Muungano, Australia na Marekani yaliyojaribu kutetea Java.  

## Tanbihi
## Viungo vya nje 
Jamii:Jiografia ya Indonesia
Ghuba ya Carpentaria

right|thumb|Mahali pa Ghuba ya Carpentaria.
right|thumb|Ghuba ya Carpentaria katika ramani ya Kiholanzi ya mwaka 1859.
**Ghuba ya Carpentaria** () ni sehemu ya bahari kwenye kaskazini ya Australia. Pande za kusini, magharibi na mashariki iko Australia bara, upande wa kaskazini iko Bahari iliyopo baina ya Australia na Guinea Mpya. Kwenye kinywa chake, ghuba ina upana wa km 590, urefu wa kaskazini hadi kusini ni km 700. 

Eneo la maji ni takribani km² 300,000. Maji yake huwa na kina kati ya mita 55 hadi 66, ingawa kuna sehemu zenye mita 82.   

## Jiografia 
Ardhi karibu na ghuba kwa jumla ni tambarare bila miinuko mikubwa. Kisiwa kikubwa ndani yake inaitwa Groote Eylandt.  

Tabianchi ni ya joto na unyevunyevu, kuna  misimu miwili ya mwaka. Msimu mkavu hudumu kutoka Aprili hadi Novemba na una upepo mkavu sana kutoka mashariki. Msimu wa mvua huanza mwezi wa Disemba ukiendelea hadi Machi. Maeneo mengi kando ya ghuba hujaa mafuriko. Ghuba pia ni eneo la kuzaliana kwa vimbunga vya kitropiki kutoka Novemba na Aprili. 

## Mito ya Ghuba 
* Mto Archer  
* Mto Calvert 
* Mto Cox 
* Mto Flinders 
* Mto Gilbert 
* Mto Leichhardt 
* Mto McArthur 
* Mto Mission 
* Mto Mitchell 
** Mto Alice 
* Mto Norman 
* Mto Roper 
** Mto Wilton 
* Mto Smithburne 
* Mto Staaten 
* Mto Wenlock 

## Marejeo 
Jamii:Ghuba
Mto Marico

[thumb|300x300px|[Ramani ya Mto Limpopo.]]
**Mto Marico** au **Madikwe** ni mto wa Afrika Kusini. Kuna mabwawa mengi ndani ya bonde la mto huo.  Groot Marico limeitwa kutokana na jina la mto Marico.  Mto unaungana kulia mwa kando zake na Crocodile River ambao hujulikana kama mto Limpopo.

## Chanzo 
thumb|300x300px|Eye of Marico, chanzo cha mto Marico.
Mto unaanza mwanzoni kabisa katika Eye of Marico, karibu na Rustenburg na Swartruggens katika jimbo la Kaskazini-Magharibi ya Afrika Kusini. Chanzo cha mto ni dolomitic shimo lillopo chini ya ardhi lenye maji masafi ambayo pia ni mazuri kwa michezo ya scuba diving . Hutiririka kaskazini kama Marico mkuu na mbali kwa chini hujulikana kama  Klein Marico River . Kwa urefu wake hujulikana pia kama mto Madikwene , ila baada ya Sehubyane River (Sandsloot) huungana kushoto kwake na jina lake hubadilika kuwa mto Marico.

Mto huendelea kutiririka kuelekea kaskazini halafu hupinda kuelekea kaskazini mashariki na kuung mpaka kati ya  South Africa na Botswana. Kwa chini maji yanapotiririka,mto Crocodile huungana na mto Marico kwa upande wake wa kulia na jina la mkondo huo hubadilika na kuwa Limpopo River. About 5&nbsp;km short of the confluence the Notwane River huungana na mto Limpopo kwa upande wake wa kusini magharibi.

## Mabwawa katika bonde la mto Marico 
Mto Marico ni sehemu ya Crocodile (West) and Marico Water Management Area. Mabwawa katika bonde la mto ni:
* Lambo la Molatedi
* Lambo la Kromellenboog
* Lambo la Marico-Bosveld
* Lambo la Uitkyk
* Lambo la Klein-Maricopoort
* Lambo la Sehujwane
* Lambo la Madikwe

## Angalia pia 
* Orodha ya mito ya Afrika Kusini

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* Overview of the Crocodile (West)/Marico Water Management Area 
* Major rivers and streams within the Limpopo River Basin
* Madikwe Game Reserve
* Madikwe River Lodge 

Jamii:Mito ya Afrika Kusini
Bahari ya Maluku

thumb|Mahali pa Bahari ya Maluku.
right|thumb|300px|Bahari ya Maluku.
**Bahari ya Maluku** (kwa Kiingereza: *Moluccan Sea*) ni sehemu ya Bahari ya Pasifiki, ndani ya nchi ya Indonesia. Ni eneo lenye miamba tumbawe mingi na nafasi nzuri ya kupiga mbizi. 

Bahari ya Maluku inapakana na Bahari ya Banda upande wa kusini na Bahari ya Celebes upande wa kaskazini. 

Iko kati ya visiwa vya Maluku na Sulawesi (Celebes). Visiwa vya Talaud kaskazini ndivyo mwisho wa bahari hiyo.  

Eneo lake ni takriban kilomita za mraba 200,000. Kina cha maji hufikia mita 4,810. 

Chini ya bahari hii mabamba ya gandunia husukumana na hivyo kusababisha matetemeko ya ardhi ya mara kwa mara.

## Tovuti za Nje 
Jamii:Jiografia ya Indonesia
Exai

**Exai** ni kampuni ya mtandao iliyoanzishwa mwaka wa 2012 huko Tel Aviv, Israeli.

Leo kampuni hiyo ina ofisi za matawi pia huko Marekani, Masedonia Kaskazini na Philippines. 

Huduma za kampuni ni ubadilishaji wa wavuti, utunzaji wa tovuti na uhamiaji wa cm.

Tovuti ya mwanzoni ilitangazwa kutoka Adweek na TechCrunch.

## Tanbihi
Jamii:Kampuni za Israeli
Bahari ya Ufilipino

right|thumb|300x300px| Bahari ya Ufilipino
**Bahari ya Ufilipino** ni bahari ya pembeni ya Bahari Pasifiki iliyopo upande wa mashariki wa Ufilipino na Taiwan. Bahari ya Ufilipino imepakana na Japani upande wa kaskazini, Visiwa vya Mariana upande wa mashariki na Kisiwa cha Palau upande wa kusini. Eneo lake ni takribani kilomita za mraba milioni 5. 

## Jiolojia 
Kijiolojia iko juu ya bamba la gandunia la Ufilipino.  

Mifereji mirefu zaidi duniani inapatikana katika eneo hilo ambayo ni Mfereji wa Mariana na Mfereji wa Ufilipino. 

## Marejeo 
Jamii:Jiografia ya Ufilipino
Bahari ya Okhotsk

right|thumb|Ramani ya Bahari ya Okhotsk.
**Bahari ya Okhotsk** ni bahari ya pembeni ya Pasifiki ya magharibi.  Iko kati ya rasi ya Kamchatka upande wa mashariki, visiwa vya Kurili upande wa kusini mashariki, kisiwa cha Hokkaidō upande wa kusini, kisiwa cha Sakhalin kwenye magharibi, na pwani ya Siberia ya mashariki upande wa magharibi na kaskazini. Ghuba ya Shelikhov iko upande wa kaskazini mashariki. 

Jina limetokana na mji wa Okhotsk ambayo ni mji wa kwanza ulioundwa na Warusi katika Mashariki ya Mbali. 

## Jiografia 
[right|thumb|300x300px|Hifadhi ya taifa ya Shiretoko kwenye pwani ya [Mkoa wa Hokkaidō|Hokkaido, Japan.]]
thumb|250px|Ramani inaonyesha kina cha maji katika Bahari ya Okhotsk.
Eneo la Bahari ya Okhotsk ni km2 1,583,000. Imeunganishwa na Bahari ya Japani upande wa magharibi kupitia Ghuba ya Sakhalin, upande wa kusini kupitia mlangobahari wa La Pérouse. Kina cha wastani ni mita 859, kina kirefu zaidi ni mita 3,372.

Katika majira ya baridi, usafiri kwenye Bahari ya Okhotsk unakuwa mgumu, au hata hauwezekani, kwa sababu ya wingi wa barafu.

## Visiwa 
Baadhi ya visiwa vya Bahari ya Okhotsk ni vikubwa kiasi. Hii ni pamoja na Hokkaido ambayo ni kisiwa cha pili kwa ukubwa cha Japani, na Sakhalin ambayo ni kisiwa kikubwa cha Urusi. Visiwa vingi vidogo vya bahari hiyo havina wakazi, hivyo ni maeneo bora ya kuzaliana kwa sili na pinnipedia wa spishi mbalimbali pamoja na ndege wa baharini.

## Bandari za maana 
[thumb| Hori ya Nagayevo karibu na Magadan, [Urusi.]]
* Abashiri, Hokkaidō, Japan 
* Magadan, Magadan, Urusi 
* Monbetsu, Hokkaidō, Japan 
* Palana, Kamchatka, Urusi 
* Wakkanai, Hokkaidō, Japan 

## Marejeo 
## Tovuti za Nje 
Jamii:Jiografia ya Urusi
Jamii:Jiografia ya Japani
Jamii:Bahari
Jamii:Pasifiki
Mlango wa Hudson

[right|thumb|300x300px|Ramani ya mlango wa Hudson, [Nunavut, Kanada.        Nunavut        Greenland        Quebec        Newfoundland na Labrador        Manitoba        Ontario ]]
thumb| Meli za Kampuni ya Hudson's Bay *Prince of Wales* na *Eddystone* wakifanya biashara na Inuit nje ya Visiwa vya Savage vya Juu, Hudson Strait; na Robert Hood (1819).
**Mlango wa Hudson** unaunganisha Bahari ya Atlantiki na Ghuba ya Hudson huko Kanada. Uko kati ya Kisiwa cha Baffin na pwani ya kaskazini ya Quebec. Urefu wake ni km 720  , upana wake huwa kati ya km 240 hadi km 54.   

Njia hii ya bahari iligunduliwa na nahodha Mwingereza Henry Hudson mnamo mwaka wa 1609 alipotafuta mapito ya kaskazini-magharibi yaani njia mbadala ya kufika kwenye Bahari Pasifiki.

## Marejeo 
Jamii:Atlantiki
Jamii:Milango ya Bahari
Jamii:Jiografia ya Kanada
Mto Bushman

**Mto Bushman** (kwa Kiafrikaans: *Boesmansrivier*) ni mkondo unaotoa maji katika mashariki kwenda kaskazini mashariki mwa mto Tugela, ndani ya KwaZulu-Natal, jimbo la Afrika Kusini. 

Mto huo unatoka milima ya Drakensberg, huku eneo lake la juu la kukusanya maji likiwa katika Giant's Castle Game Reserve, mashariki mwa Giant's Castle. Mto huu hupeleka maji yake katika Wagendrift Dam na huendelea kutiririka na kupita katika mji wa Estcourt na hapo huungana na mto Tugela karibu na mji wa Weenen.

Matawimto ya mto huu ni Little Bushmans River ambao huungana na mto Bushman katika Estcourt, Rensburgspruit, mto Mtontwanes na mto Mugwenya. Lambo la Wagendrift karibu na Estcourt ni bwawa kubwa la kuhifadhia maji. Kuna vijiji vingi vyenye idadi kubwa ya watu, vingi vikiwa vinakaliwa na jamii ya *amaHlubi*, vinapatikana katika eneo la juu la kukusanyia maji.  Mto umepakana na  Bloukrans River upande wa kaskazini na Mooi River upande wa kusini.

## Tazama pia 
* Orodha ya mito ya Afrika Kusini
* Orodha ya malambo ya Afrika Kusini

## Tanbihi 
## Viungo vya nje
* List of South African Dams Department of Water Affairs and Forestry (South Africa)
Behanzin

**Behanzin** (1844-1906) alikuwa mtawala wa Dola la Dahomey katika Benin ya leo, Afrika ya Magharibi.

Jamii:Waliozaliwa 1844
Jamii:Waliofariki 1906
Jamii:Historia ya Benin
Jamii:Wanasiasa wa Benin
Mlangobahari wa Sunda

thumb|Ramani ya mlangobahari wa Sunda
**Mlangobahari wa Sunda** ni sehemu ya bahari ambayo iko kati ya visiwa vya Java na Sumatra huko Indonesia.  

Inauganisha Bahari ya Java na Bahari Hindi. Upana wake ni km 24. 

Katika eneo hili mwaka 1883 ulitokea mlipuko wa volkeno ya Krakatau uliofunika mazingira yote na uvumbi wa majivu yake. 

Jamii:Jiografia ya Indonesia
Jamii:Milango ya Bahari
Lukeni lua Nimi

**Lukeni lua Nimi** (pia *Ntinu Nimi a Lukeni*; 1380-1420) alikuwa mtawala wa kwanza na mwanzilishi wa Ufalme wa Kongo. 
 
Jamii:Waliozaliwa 1380
Jamii:Waliofariki 1420
Jamii:Historia ya Angola
Jamii:Historia ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Aleksanda wa Sisili

**Aleksanda wa Sisili, O. de M.** (alifia dini Tunisi, 1317) alikuwa mtawa wa Kanisa Katoliki kutoka Sicilia, Italia ambaye alikwenda Tunisia kukomboa watumwa akachomwa moto kwa ajili ya imani yake .  

Anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 1 Aprili.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Italia
Wafiadini wa Aquae Regiae

**Wafiadini wa Aquae Regiae** (walifariki 459) walikuwa Wakristo wa Kanisa Katoliki ambao waliuawa na Wavandali Waario chini ya mfalme Genseriki kwa ajili ya imani yao wakiwa kanisani kuadhimisha Pasaka katika mji huo (leo Arbal nchini Algeria).  

Msomaji wao alichomwa koo kwa mshale wakati wa kuimba Aleluya mimbarini .

Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 5 Aprili.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Watakatifu wa Algeria
Pelusi wa Aleksandria

**Pelusi wa Aleksandria** (alifariki 310) alikuwa padri aliyefia imani yake katika mji huo wa Misri.  

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 7 Aprili.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 3
Jamii:Waliofariki 310
Jamii:Mapadri

Jamii:Watakatifu wa Misri
Theodoro wa Pentapoli

**Theodoro wa Pentapoli** (alifariki 310 hivi) alikuwa askofu wa Pentapoli (katika Libya ya leo) aliyeteswa kwa ajili ya imani yake pamoja na shemasi Irenei na wasomaji Serapioni na Amoni.

Anaheshimiwa na Waorthodoksi na Wakatoliki kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 7 Aprili lakini pia 26 Machi.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 3
Jamii:Waliofariki 310
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Libya
Masimo wa Aleksandria

**Masimo wa Aleksandria** (alifariki 22 Aprili 282) alikuwa askofu wa mji huo wa Misri.

Alipokuwa padri alikwenda uhamishoni pamoja na askofu Dionisi wa Aleksandria kwa kutetea imani sahihi, halafu akawa mwandamizi wake kama Patriarki (9 Novemba 264 - 22 Aprili 282) . 

Anaheshimiwa na Waorthodoksi wa Mashariki, Waorthodoksi na Wakatoliki kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 22 Aprili, lakini pia tarehe 9 Aprili na zamani 27 Desemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi 
## Marejeo
* Anba Maximus The Fifteenth Pope of Alexandria. 
*

## Viungo vya nje 
* The Official website of the Coptic Orthodox Pope of Alexandria and Patriarch of All Africa on the Holy See of Saint Mark the Apostle 
* Coptic Documents in French

Jamii:Waliozaliwa karne ya 3
Jamii:Waliofariki 282
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Misri
Terensi na wenzake

**Terensi na wenzake** (walifariki 251 hivi) walikuwa Wakristo waliouawa Karthago (karibu na Tunisi ya leo) katika dhuluma ya kaisari Decius.

Kati ya wenzake 45, wanajulikana kwa jina Afrikano, Masimo, Pompeo, Aleksanda na Theodoro.

Tangu kale wanaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa hasa tarehe 10 Aprili.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 3
Jamii:Waliofariki 251
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Tunisia
Apoloni wa Aleksandria

**Apoloni wa Aleksandria** (alifariki 250 hivi) alikuwa padri aliyeuawa Aleksandria, Misri kwa ajili ya imani yake (pengine inasemekana pamoja na wenzake watano).

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimshwa tarehe 10  Aprili.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi 
Jamii:Waliofariki 250
Barsanufi wa Gaza

ya Mt. Barsanufi huko Oria.]]
**Barsanufi wa Gaza** (au wa Palestina; alifariki 540 hivi) alikuwa mkaapweke kutoka Misri maarufu kwa uadilifu wake na kwa ubora wa sala yake.

Ingawa alijitenga kabisa na watu aliandika barua nyingi kuwapa ushauri; kati yake 800 zimetufikia.

Tangu kale anaheshimiwa na Waorthodoksi wa Mashariki, Waorthodoksi na Wakatoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa hasa tarehe 6 Februari au 11 Aprili.

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* San Barsanofio

Jamii:watakatifu wa Palestina
Tomais wa Aleksandria

[thumb|[Picha takatifu ya Mt. Tomais.]]
**Tomais wa Aleksandria** (aliuawa 476) alikuwa mwanamke Mkristo wa mji huo wa Misri aliyekataa kuzini na babamkwe wake ambaye kwa sababu hiyo alimkata vipande viwili kwa upanga . 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waorthodoksi wa Mashariki kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake inaadhimishwa tarehe 14 Aprili.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Fronto na wenzake

**Fronto** (alifariki karne ya 2 au ya 4) alikuwa Mkristo wa Misri ambaye alikwenda kuishi kimonaki jangwani pamoja na wenzake 70 akiwa abati wao .

Tangu kale wanaheshimiwa na Wakatoliki kama watakatifu.

Sikukuu yao inaadhimishwa tarehe 14 Aprili.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Mababu wa jangwani

## Tanbihi
Jamii:Watakatifu wa Misri
Wamersedari wafiadini wa mwaka 1393

**Wamersedari Wafiadini wa mwaka 1393** walikuwa watawa wa shirika la Wamersedari ambao, kadiri ya karama yao, walielekea Afrika ili kukomboa watumwa wa Waislamu, lakini walikamatwa na kuteswa na hatimaye walifia imani yao .

Wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 15 Aprili.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Wamersedari

Jamii:waliozaliwa karne ya 14
Jamii:waliofariki 1393
Bahari ya Solomon

thumb| Bahari ya Solomon
**Bahari ya Solomon** ni sehemu ya Bahari Pasifiki iliyopo kati ya Papua Guinea Mpya na Visiwa vya Solomon.  

Bahari ya Solomon inajumuisha mfereji wa New Britain unaofikia kina cha zaidi ya mita 9,140 chini ya usawa wa bahari.  

Wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia yalitokea mapigano mengi katika sehemu hiyo. 

## Marejeo 
Jamii:Visiwa vya Solomon
Jamii:Jiografia ya Papua Guinea Mpya
Jamii:Bahari
Jamii:Pasifiki
Bahari ya Sulu

350px|thumb|Bahari ya Sulu kati ya Borneo na Ufilipino.
[thumb| [Papa (samaki)|Papa anayepatikana katika Hifadhi ya Taifa ya Twanga ya Tubbataha, Bahari la Sulu, Ufilipino.]]
**Bahari ya Sulu** (kwa Kifilipino; *Dagat ng Sulu; kwa Kiingereza: Sulu Sea)* ni sehemu ya Bahari Pasifiki iliyopo kati ya Ufilipino na kaskazini mashariki mwa kisiwa cha Borneo (sehemu ya Malaysia), ikipakana upande moja na funguvisiwa la Sulu (ng'ambo yake Bahari ya Celebes) na kwa upande wa kaskazini mashariki na kisiwa cha Palawan (ng'ambo yake Bahari ya Kusini ya China).  

## Jiografia na ekolojia 
Uso wa sehemu hii ya bahari ina kilomita za mraba 260,000. Kina cha wastani ni mita 1139.

Ndani ya Bahari ya Sulu iko Hifadhi ya Taifa ya Tubbataha Reef iliyoorodheshwa na UNESCO kati ya Urithi wa Dunia.  

Kusini magharibi mwa Bahari ya Sulu kuna visiwa ambako kasa wanatega mayai yao, hasa Kasa Uziwa (*chelonia mydas*) na Kasa Mwamba (*eretmochelys imbricata)*.

## Maharamia 
Bahari ya Sulu ina historia ndefu ya uharamia uliostawi katika mapambano baina ya Wahispania (waliotawala sehemu za visiwa vya Ufilipino) na wapinzani wao wazalendo. 

Baada ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia uharamia ulipata nguvu tena. Mara nyingi ni makundi ya maharamia hadi kumi wanaoshambulia hasa maboti madogo ya mizigo na ya abiria pamoja na wavuvi. Katika miaka ya 1980 takriban mashambulio 100 yalikadiriwa kila mwaka katika Bahari ya Sulu. Maharamia wa eneo hili wanahofiwa kwa sababu wanaua haraka kuliko kawaida na pia wanateka nyara. 

## Marejeo
## Viungo vya nje 
Jamii:Bahari
Jamii:Pasifiki
Jamii:Jiografia ya Ufilipino
Jamii:Jiografia ya Malaysia
Bahari ya Tasmania

thumb|300px|Eneo la Bahari ya Tasmania.
thumb|300px|Ramani ya Bahari ya Tasmania.
**Bahari ya Tasmania** ni bahari ya pembeni ya Pasifiki Kusini iliyopo kati ya Australia, Kisiwa cha Tasmania na New Zealand. Eneo lake ni takriban kilomita za mraba 2,331,000 likiwa na upana wa km 2,000 na urefu wa km 2,800. Maji yake hufikia kina cha mita 5,200. 

Jina la bahari pamoja na kisiwa cha Tasmania limetokana na nahodha Mholanzi Abel Tasman, aliyekuwa Mzungu wa kwanza kupita huko na kuchora ramani mnamo mwaka 1642/1643. Mwingereza  James Cook alifuata mnamo 1770 akakazia utafiti wa eneo.  

## Kujisomea 
* Rotschi, H.; Lemasson, L. (1967), Oceanography of the Coral and Tasman Seas (PDF), Oceanogr Marine Biol Ann Rev, ASIN B00KJ0X6D4

## Viungo vya nje 
Jamii:Jiografia ya Australia
Jamii:Jiografia ya New Zealand
Jamii:Bahari
Jamii:Pasifiki
Xi'an

300px|thumb|Mahali pa Xi'an katika China
'''Xi'an''' ni makao makuu ya Mkoa wa Shaanxi nchini China. Kwenye mwaka 2011 ilikuwa na wakazi milioni 6.  

Jiji hilo ni maarufu kwa Jeshi la Matofali lililopatikana ndani ya kaburi la kaisari wa kwanza wa China Qin Shi Huang.  

## Historia 
Mji huu ulikuwa mji mkuu wa nasaba za wafalme 13, pamoja na nasaba ya Zhou, nasaba ya Qin, nasaba ya Han, nasaba ya Sui, na nasaba ya Tang.  

Umuhimu wa mji ulitokana na mahali pake kwenye chanzo cha Barabara ya Hariri iliyounganisha China na Asia ya Magharibi na ya Kusini .  

Xi'an inachukuliwa kuwa moja ya taji za kongwe zaidi katika historia ya ulimwengu pamoja na nyingine tatu za Athene, Roma na Cairo. 

## Jina 
Xi'an ilijulikana zaidi kwa tahajia ya Sian. Jina la Xi'an lilichaguliwa kwa maana ya "Amani ya Magharibi" wakati wa nasaba ya Ming kwa sababu ilikuwa mji mkubwa kwenye magharibi ya milki ya Ming. 

## Utamaduni na Utalii 
Kama mji wa kihistoria, Xi'an bado imezungukwa na ukuta wa kale. Kivutio kikuu cha wageni ni makaburi ya kifalme pamoja na "jeshi la matofali".  
Halafu:
* Banpo: kijiji  cha zama za mawe 
* Ukuta wa mji 
* Mnara wa kengele na ngoma 
* Pagoda wa bata bukini mwitu 
* Kaburi la Hanyangling  

## Marejeo 
Jamii:Shaanxi
Jamii:Miji ya China
Mapaliko na wenzake

**Mapaliko na wenzake** Baso, Fortunio, Paulo, Fortunata, Viktorino, Viktori, Eremio, Kredula, Ereda, Donato, Firmo, Venusto, Frukto, Julia, Marziale na Aristone (walifariki 250 hivi) walikuwa Wakristo wa Afrika Kaskazini (Tunisia ya leo) katika karne ya 3.

Wakati wa dhuluma ya kaisari Decius, wote walikubali kuteswa na hatimaye kuuawa kwa ajili ya imani yao, wengi wao kwa kuachwa bila chakula gerezani hadi kufa. 

Askofu wa Karthago Sipriani mfiadini aliandika juu yao .

Tangu kale wanaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa hasa tarehe 19 Aprili.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliofariki 250
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Tunisia
Aniano wa Aleksandria

, 1478.]]
**Aniano wa Aleksandria** (alifariki Aleksandria, 86) alikuwa askofu wa mji huo wa Misri kwa miaka 22 baada ya mwinjili Marko, akiwa wa kwanza kuongolewa naye katika nchi hiyo.

Habari zake ziliandikwa na mwanahistoria Eusebi wa Kaisarea.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waorthodoksi wa Mashariki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 25 Aprili.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* St. Anianus, 2nd Pope of Alexandria
*

## Viungo vya nje 
* https://dacb.org/stories/egypt/annianus/
* The Official website of the Coptic Orthodox Pope of Alexandria and Patriarch of All Africa on the Holy See of Saint Mark the Apostle 
* Coptic Documents in French
Petro wa Bearn

**Petro wa Bearn, O. de M.** (alifia dini Tunisi, 1364) alikuwa mtawa wa Kanisa Katoliki kutoka Ufaransa, ambaye alikwenda Tunisia kukomboa watumwa akateswa na hatimaye kuchomwa moto kwa ajili ya imani yake .  

Anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 28 Aprili.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Tukiko

thumb|Mtume Paulo akiandika barua kwa Waefeso akiwa pamoja na Tukiko.
**Tukiko** alikuwa Mkristo wa karne ya 1 kutoka mkoa wa Asia ambaye alimfuata Mtume Paulo katika baadhi ya safari zake, na ambaye anatajwa kwa sifa katika vitabu vitano vya Agano Jipya (Mdo 20:4; Ef 6:21-22; Kol 4:7; Tito 3:12; 2 Tim 4:12). Paulo mwenyewe anamuita "Ndugu mpendwa, mtumishi mwaminifu na mwenzi katika huduma ya Bwana".  

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 29 Aprili.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Watakatifu wa Uturuki
Jamii:Mtume Paulo
M'balia Camara

'''M'Balia Camara''' (1929-1955) alikuwa mwanasiasa na shujaa wa uhuru nchini Guinea.

Jamii:Waliozaliwa 1929
Jamii:Waliofariki 1955
Jamii:Wanasiasa wa Guinea
Bahari ya Amundsen

thumb|250x250px|Sehemu ya Bahari ya Amundsen katika Antaktiki.
300px|thumb|Bahari zinazopakana na Antaktiki.
thumb|250x250px|Siwabarafu latika Bahari ya Amundsen.
**Bahari ya Amundsen** ni mkono wa Bahari ya Kusini upande wa magharibi wa Bara la Antaktiki kwenye eneo la longitudo ya 110°. Upande wa mashariki inapakana na Bahari ya Bellingshausen, upande wa magharibi hakuna sehemu ya bahari iliyopewa jina maalumu, hadi Bahari ya Ross kwa umbali wa km 1,000.

Bahari imefunikwa na barafu kwa muda mrefu wa mwaka. Barafuto inayosukuma barafu baharini ina unene wa kilomita 3 na eneo lake ni kilomita za mraba 700,000.   

Bahari hiyo imepewa jina lake kwa heshima ya Roald Amundsen, mpelelezi wa ncha za Dunia kutoka nchini Norwei, aliyekuwa binadamu wa kwanza aliyefaulu kufika kwenye ncha ya kusini. Kwa miaka mingi mstari wa pwani haukujulikana kwa sababu unene wa barafu hauonyeshi tofauti kati ya bahari na nchi kavu. Tangu mwaka 1940 Mwamerika Richard Evelyn Byrd alifanya utafiti kwa msaada wa eropleni akaweza kutambua pwani.

## Marejeo 
## Viungo vya Nje 
Jamii:Bahari
Jamii:Bahari ya Kusini
Jamii:jiografia ya Antaktiki
Hori Kuu ya Australia

[right|thumb|350px|Ramani ya Australia, inayoonyesha mipaka tofauti za Hori Kuu ya Australia: [kijani kadiri ya taasisi ya Australia, nyekundu kadiri ya Shirika la Kimataifa la Hidrografia.]]
[right|thumb|230x230px|Hori kuu ya Australia kusini mwa Nullarbor. Picha ya [NASA.]]
**Hori Kuu ya Australia** ni hori kubwa iliyopo upande wa kusini wa Bara la Australia. 

Kuna namna tofauti za kuangalia sehemu hii ya bahari kati ya wataalamu wa Australia na wataalamu wa kimataifa. 

Taasisi ya Hidrografia ya Autralia inafafanulia hivi: 

Mipaka yake ni Rasi Pasley katika Australia ya Magharibi na Rasi Carnot katika Australia Kusini zilizo na umbali wa km 1,160.  Taasisi hii inatazama Hori Kuu ya Australia kuwa sehemu ya Bahari ya Kusini.  

Shirika la Kimataifa la Hidrografia linaangalia eneo kubwa zaidi likitazama mstari baina ya Rasi ya Magharibi ya Howe (35°08′S 117°37′E) hadi Rasi ya Kusini Magharibi ya Kisiwa cha Tasmania kuwa mpaka wa kusini. Kwao hori ni sehemu ya Bahari Hindi.   

Hakuna miji mikubwa kwenye pwani hiyo. Tabianchi ya pwani ni yabisi, sehemu kubwa ni tambarare inayoitwa "Nullarbor" inayomaanisha "pasipo miti",  
right|thumb|230x230px| Miamba mikali ya pwani la Hori Kuu.  

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
Jamii:Jiografia ya Australia
Jamii:Bahari ya Hindi
Jamii:Bahari ya Kusini
Bahari ya Ross

[thumb|450px|Ramani ya [Bara la Antaktiki.]]
**Bahari ya Ross** ni sehemu ya Bahari ya Kusini iliyopo katika hori kubwa huko Antaktiki kati ya Nchi ya Viktoria na Nchi ya Marie Byrd. 

## Maelezo 
Bahari ya Ross iligunduliwa na nahodha Mwingereza James Ross mnamo 1841. Magharibi mwa Bahari ya Ross kipo Kisiwa cha Ross. Mashariki kiko Kisiwa cha Roosevelt. Sehemu ya kusini imefunikwa na barafu.  Katika magharibi mwa bahari ya Ross kuna bandari ambayo kwa kawaida huwa haina barafu wakati wa kiangazi.  

New Zealand inadai usimamizi juu ya maeneo yote katika Bahari ya Ross. 

## Umuhimu wa kiikolojia na uhifadhi 
Katika msimu wa joto kuna planktoni nyingi ambayo ni muhimu kama chanzo cha chakula kwa spishi kubwa kama vile samaki, sili, nyangumi, na ndege wa bahari. 

Kwenye pwani za bahari hii kuna sehemu ambapo spishi mbalimbali za ngwini hukutana na kuzaa.  

Bahari ya Ross ni mojawapo ya sehemu za mwisho za bahari duniani zisizoathiriwa bado na shughuli za wanadamu. Kwa sababu hiyo hakuna uchafuzi wa mazingira.  

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
Jamii:Bahari
Jamii:Bahari ya Kusini
Jamii:jiografia ya Antaktiki
Mlangobahari wa Otranto

right|thumb| Ramani inayoonyesha eneo la Mlangobahari wa Otranto.
**Mlangobahari wa Otranto** (kwa Kiingereza: *Strait ya Otranto*) unaunganisha Adria na Bahari ya Ionia. Unatenganisha Italia na Albania. Upana wake karibu na Salento ni chini ya kilomita 72.  Jina linatokana na mji wa Italia wa Otranto. 

Wakati wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia, mlango huo ulikuwa na umuhimu wa kimkakati. Wanamaji wa ushirikiano wa Italia, Ufaransa, na Uingereza walizuia manowari za Austria-Hungaria kutoka kwenye Adria na kuingia Bahari ya Mediteranea . 

## Marejeo 
Jamii:Milango ya Bahari
Jamii:Jiografia ya Italia
Jamii:Jiografia ya Albania
Bahari ya Weddell

[right|thumb|350px|Mtazamo kutoka angani juu ya [Bara la Antaktiki|Antaktika. Bahari ya Weddell ndiyo 'bay' kwenye kona ya juu kushoto.]]
left|thumb|Barafu inayofunika sehemu ya kusini ya Bahari ya Weddell.
[left|thumb|[Siwa barafu.]]
**Bahari ya Weddell** ni sehemu ya Bahari ya Kusini iliyopo katika hori kubwa baina ya Rasi Antaktiki na Nchi ya Coats. Sehemu kubwa ya eneo lake imefunikwa na barafu ya kudumu. Upana kwenye mdomo wa hori ni karibu km 2,000, eneo hilo ni karibu kilomita za mraba milioni 2.8. Kina chake ni baina ya mita 500 hadi 5,000. 

Bahari hiyo ilipewa jina la nahodha Mwingereza na mwindaji wa sili James Weddell aliyeingia katika bahari hiyo mnamo 1823 akafika hadi latitudo ya kusini ya 74. Sili wa Weddell ni moja ya wanyama ambao wanaishi katika eneo hilo. 

Argentina (nchi iliyo karibu zaidi), Chile na Ufalme wa Muungano wanashindana kuhusu usimamizi wa sehemu hii. 

## Viungo vya Nje 
Jamii:Bahari
Jamii:Bahari ya Kusini
Jamii:jiografia ya Antaktiki
Nchi ya Moto

350px|thumb|Tierra de Fuego - Nchi ya Moto.
300px|thumb|Bandari ndogo ya Porto Williams upande wa Chile.
**Nchi ya Moto** (ndiyo tafsiri ya jina **Tierra del Fuego**) ambayo ni funguvisiwa kwenye kusini kabisa ya Amerika Kusini. Imetengwa na bara kwa Mlangobahari wa Magellan. Rasi ya Hoorn ambayo ni ncha ya kusini kabisa ya Amerika, iko hapa.

Visiwa vyote vina eneo la kilomita za mraba 73,746 na kisiwa kikuu Isla Grande de Tierra del Fuego kina km2 47.000. 

Tangu mwaka 1881 funguvisiwa limegawiwa kwenye longitudo ya magharibi ya 69° 31' kwa nchi mbili za Chile na Argentina. Upande wa mashariki, katika mkoa wa "Tierra del Fuego", kuna wakazi wapatao 127.000, upande wa magharibi, katika mkoa wa Magellanes wa Chile, kuna watu 8,000.

Jina linatokana na kumbukumbu ya wapelelezi Wahispania waliovuka Amerika Kusini kwenye mwaka 1520. Walipopita hapa hawakuona watu wowote lakini wakati wa usiku waliona mioto mingi, hivyo Magellan aliandika "Nchi ya moto" katika ramani yake.

Hata baada ya kuanzishwa kwa ukoloni wa Hispania katika sehemu za kaskazini ya Amerika Kusini, wenyeji Waindio, waliokuwa wavuvi na wawindaji, waliendelea kuishi tu bila usumbufu kwa muda mrefu hadi karne ya 19. 

Kuanzia mwaka 1860 wafugaji wa kondoo kutoka Argentina na wachimbaji madini kutoka Chile walianza kuingia kwenye Tierra del Fuego. Pamoja na kunyang'anywa ardhi yao wazalendo wengi walikufa baada ya kuambukizwa magonjwa kutoka Ulaya ambayo hawakuzoea, sawa jinsi ilivyowahi kutokea kwa Waindio wengi tangu kuingia kwa Wazungu. Leo ni wachache sana waliobaki.

Eneo ni baridi mno kwa kilimo lakini hadi leo ufugaji wa kondoo na biashara ya sufi ni msingi wa uchumi. Kampuni ya nguo Bennetton inamiliki maeneo ya kilomita za mraba milioni moja kwa ufugaji wa kondoo.

## Tanbihi
## Marejeo mengine 
* Bridges, Lucas. 1948. *Uttermost Part of the Earth*. Reprint with introduction by Gavin Young, Century Hutchinson, 1987.  ISBN|-7126-1493-1
* Keynes, Richard. 2002. ''Fossils, Finches and Fuegians: Charles Darwin's Adventures and Discoveries on the *Beagle*, 1832–1836''. HarperCollins Publishers, London. Reprint: 2003.
* Bollen, Patrick. 2000. "Tierra del Fuego" B/W Photobook. Lannoo Publishers, Tielt, Belgium. ISBN 90-209-4040-6
*

## Tovuti za Nje
* Official website of Argentine Tierra del Fuego 
* Chile Cultural Society – Tierra del Fuego
* 

Jamii:Visiwa vya Atlantiki
Bahari ya Scotia

thumb|Eneo la bahari ya Scotia kati ya Amerika Kusini na Antaktiki.
right|thumb|450px| Ramani ya Bahari ya Scotia.
**Bahari ya Scotia** ni eneo la bahari kati ya Antaktiki na Amerika Kusini pale ambako Bahari ya Kusini na Atlantiki Kusini zinakutana. Eneo la Bahari ya Scotia ni takribani kilomita za mraba 900,000. 

Mipaka yake ni Mapito ya Drake upande wa magharibi na Pinde la Scotia upande wa mashariki ambalo ni safu ya milima chini ya uso wa bahari inayounganisha Rasi Antaktiki na Nchi ya Moto (Tierra del Fuego). Sehemu ya milima hii huonekana kama visiwa vya Falkland, vya South Georgia na South Sandwich. 

Visiwa hivyo ni vya mawe na sehemu kufunikwa na barafu na theluji mwaka wote. Bahari ya Scotia ni sehemu baridi yenye dhoruba nyingi. 

Jina limetokana kuanzia mwaka 1932 na meli "Scotia" iliyotumwa 1902-1904 kutoka Uskoti kwa madhumuni ya msafara wa kisayansi ili kupeleleza hali ya Antaktiki.

## Marejeo 
## Viungo vya nje
Jamii:Bahari
Jamii:Bahari ya Kusini
Jamii:Atlantiki
Jamii:jiografia ya Antaktiki
Vendemiale

[thumb|Mt. Vendemiale katika [dirisha la kioo cha rangi.]]
**Vendemiale** (alifariki 483) alikuwa askofu wa Gafsa (leo nchini Tunisia) hadi alipopelekwa uhamishoni katika kisiwa cha Corsica (leo nchini Ufaransa) kutokana na dhuluma za Wavandali Waario dhidi ya Wakatoliki. Ilikuwa vilevile kwa maaskofu wengine 650.

Baada ya kuinjilisha kisiwa hicho pamoja na maaskofu Eujeni wa Karthago na Lonjino wa Pamaria, aliendelea hata nje yake. Hatimaye alifia dini kwa kukatwa kichwa kwa amri ya mfalme Huneriki . 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 2 Mei.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 5
Jamii:Waliofariki 483

Jamii:wamisionari
Jamii:Wafiadini Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Tunisia
Jamii:watakatifu wa Ufaransa