open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pedro Luís António

**Pedro Luís António** (13 Januari 1921 – 25 Julai 2014) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki nchini Angola.

Alizaliwa huko Caconda, Angola, akapewa daraja ya upadri tarehe 20 Julai 1952. Mnamo tarehe 15 Juni 1979, aliteuliwa kuwa Askofu wa Jimbo Katoliki la Kwito-Bié na akawekwa wakfu tarehe 29 Julai 1979.

Alihudumu kama askofu wa jimbo hilo hadi alipostaafu tarehe 15 Januari 1997.

Jamii:Waliozaliwa 1921
Jamii:Waliofariki 2014
Jamii:Watu wa Angola
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Dominic Kodwo Andoh

**Dominic Kodwo Andoh** (4 Mei 1929 – 17 Mei 2013) alikuwa askofu mkuu wa Jimbo Kuu la Accra, Ghana.

Alipata daraja ya upadri tarehe 23 Desemba 1956. Andoh aliteuliwa kuwa askofu na kuwekwa wakfu tarehe 3 Oktoba 1971, alichaguliwa kuwa askofu mkuu tarehe Julai 1993, na alistaafu mwezi Machi 2005.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1929
Jamii:Waliofariki 2013
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Ghana
Augustine Obiora Akubeze

**Augustine Obiora Akubeze** (alizaliwa Kaduna, Nigeria, 1956) ni kiongozi wa Kanisa Katoliki kutoka Nigeria na anahudumu kama askofu mkuu wa Jimbo Kuu la Benin City tangu mwaka 2011.

Tarehe 18 Machi 2011, Huduma ya Habari ya Vatikani iliripoti kuwa Papa Benedikto XVI alimteua Askofu Augustine Obiora Akubeze, wa Jimbo Katoliki la Uromi, Nigeria, kuwa askofu mkuu wa Jimbo Kuu la Benin City, Nigeria, kuanzia tarehe 28 Machi 2011. 

Alipata daraja ya upadri mwaka 1987 na kisha akawekwa wakfu kuwa askofu mwaka 2006.

## Marejeo 
Jamii:Watu wa Nigeria
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1956
Jamii:maaskofu Wakatoliki
Donatus Edet Akpan

**Donatus Edet Akpan** (alizaliwa 1952) ni askofu wa sasa wa Jimbo Katoliki la Ogoja.

Akpan alizaliwa katika kijiji cha Ikat Ada Utor, kilichopo katika eneo linalohusishwa na Jimbo Katoliki la Ikot Ekpene. Alisoma katika Seminari Ndogo ya Queen of Angels na kisha katika Seminari ya Bigard Memorial ya Enugu na Seminari ya St. Joseph pia huko Enugu. Alipata daraja ya upadri mwezi Oktoba 1985. Alifanya masomo ya juu katika teolojia ya kibiblia katika Chuo Kikuu cha Nigeria, Nsukka. Kabla ya kuteuliwa kuwa askofu, aliwahi kufanya kazi kama padre na mtawala katika Jimbo Kuu la Abuja.

Aliteuliwa kuwa askofu wa Ogoja mnamo Aprili 2017 na aliwekwa wakfu rasmi kama askofu wa jimbo hilo mwezi Julai.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1952
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu walio hai
Jamii:watu wa Nigeria
Karen Dalton

**Karen J. Dalton** (alizaliwa kama **Jean Karen Cariker**19 Julai, 1937 – amefariki 19 Machi, 1993) alikuwa mwimbaji, mpiga gitaa, na mchezaji wa banjo wa muziki wa country blues kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Joseph Akichi

**Joseph Akichi** (alizaliwa 1933 huko Memni) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki kutoka Ivory Coast na askofu wa Jimbo Katoliki la Grand-Bassam.

Alipata daraja ya upadri mwaka 1963 na aliteuliwa kuwa askofu mwaka 1982. Alifariki dunia mwaka 1993.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1933
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Waliofariki 1993
Jamii:watu wa Cote d'Ivoire
David Ajang

**David Ajang** (alizaliwa 1970 huko Zaria) ni kiongozi wa Kanisa Katoliki kutoka Nigeria na anahudumu kama askofu wa Jimbo Katoliki la Lafia.

Aliteuliwa kuwa askofu mwaka 2021.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1970
Jamii:Watu walio hai
Jamii:maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Nigeria
Paul-Siméon Ahouanan Djro

**Paul-Siméon Ahouanan Djro**, O.F.M. (19 Desemba 1952 – 12 Februari 2024) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki kutoka Ivory Coast. Alikuwa askofu wa Yamoussoukro kuanzia 1996 hadi 2006 na askofu mkuu wa Bouaké kuanzia 2006 hadi kifo chake.

Ahouanan Djro alifariki dunia tarehe 12 Februari 2024, akiwa na umri wa miaka 71.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1952
Jamii:Waliofariki 2024
Jamii:Wafransisko
Jamii:maaskofu Wakatoliki
Jamii:watu wa Cote d'Ivoire
Karen Brooks

**Karen Brooks** (alizaliwa 30 Aprili, 1954) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo wa muziki wa country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Nicola Agnozzi

**Nicola Agnozzi**, O.F.M.Conv. (5 Novemba 1911 – 17 Februari 2008) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki kutoka Italia.

Agnozzi alizaliwa mjini Fermo, Italia, na alipata daraja ya upadri tarehe 18 Machi 1934 katika Shirika la Ndugu Wadogo Wakonventuali. Aliteuliwa kuwa askofu msaidizi wa Jimbo la Ndola nchini Zambia, pamoja na kuwa Askofu wa jimbojina la Adramyttium, tarehe 2 Aprili 1962, na aliteuliwa kuwa askofu rasmi tarehe 1 Julai 1962.

Aliteuliwa kuwa askofu wa Jimbo la Ndola tarehe 1 Februari 1966 na alistaafu tarehe 10 Julai 1975. 

Tarehe 24 Machi 1976 aliteuliwa kuwa askofu wa Jimbo la Ariano, pamoja na Jimbo la Lacedonia. Alikuwa askofu wa Jimbo la Ariano Irpino-Lacedonia baada ya jimbo la Ariano na Lacedonia kuunganishwa mwaka 1986, na alistaafu rasmi tarehe 11 Juni 1988.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1911
Jamii:Waliofariki 2008
Jamii:Wafransisko
Jamii:wamisionari
Jamii:maaskofu Wakatoliki wa Italia
Luca Ricci

**Luca Salvatore Ricci** (alizaliwa Februari 23, 1998) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa kulipwa wa Kanada anayecheza kama kiungo.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Fidèle Agbatchi

**Fidèle Agbatchi** (alizaliwa 23 Oktoba 1950) ni askofu mkuu mstaafu wa Kanisa Katoliki kutoka Benin.

Alipata daraja ya upadri tarehe 7 Januari 1978 na tarehe 10 Juni 2000 aliteuliwa kuwa askofu mkuu wa Parakou, na alifanya sherehe ya kuwekwa wakfu tarehe 14 Aprili 2004, akianza kipindi chake cha utumishi. Alikuwa akihudumu katika Jimbo Kuu la Parakou kutoka kiti chake kilichopo katika Kanisa Kuu la Mtakatifu Paulo huko Parakou. Tarehe 4 Novemba 2010, kujiuzulu kwake kama askofu mkuu wa Parakou kilikubaliwa na Papa Benedikto XVI kulingana na Kanuni 401, Sehemu ya 2.

Jamii:Waliozaliwa 1950
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Benin
Anthony Adaji

**Anthony Ademu Adaji** (alizaliwa 13 Oktoba 1964) ni kiongozi wa Kanisa Katoliki na askofu wa Jimbo la Idah, ambalo lipo katika kanda ya kanisa ya Abuja, Nigeria.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1964
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Nigeria
Tom Riley

**Thomas Riley** ni mchezaji wa zamani wa kimataifa wa mpira wa miguu kutoka Kanada. Alichezea timu ya taifa ya soka ya Kanada mara moja mnamo 1975. Riley ni mshiriki wa Ukumbi wa Umaarufu wa Chama cha Soka cha Newfoundland na Labrador. Alihudhuria Chuo Kikuu cha Memorial cha Newfoundland.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Lucas Abadamloora

**Lucas Abadamloora** (22 Desemba 1938 – 23 Desemba 2009) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki wa Jimbo la Navrongo-Bolgatanga, Ghana.

Abadamloora alizaliwa Chiana karibu na Navrongo, katika Mkoa wa Kaskazini Mashariki wa Ghana. Alipata daraja la upadri tarehe 3 Agosti 1968. Aliteuliwa kuwa askofu wa Jimbo la Navrongo-Bolgatanga tarehe 14 Machi 1994, na alitolewa wakfu kuwa askofu tarehe 29 Juni 1994.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1938
Jamii:Waliofariki 2009
Jamii:Watu wa Ghana
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Carlos Rivas

**Carlos Adan Rivas Godoy** (alizaliwa Septemba 3, 1985) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu kutoka Kanada aliyekuwa akicheza kama kiungo katika Ligi ya Chilean Primera División, Ligi ya Primera B de Chile na Ligi ya soka ya Kanada.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Luigi Dusio

**Luigi Dusio** (Casorzo, Italia, 1920 - 1970) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki na askofu wa Jimbo la Ihosy, Madagaska. Aliteuliwa kuwa askofu mwaka 1967. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1920
Jamii:waliofariki 1970
Jamii:wamisionari
Jamii:maaskofu Wakatoliki wa Italia
Marco Rizi

**Marco Rizi** (alizaliwa Septemba 15, 1968 huko Montreal, Quebec) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu wa kulipwa kutoka Kanada. Rizi alicheza katika Ligi ya soka ya kitaalamu ya Marekani, soka la ndani la kulipwa na kwa muda mfupi katika Ligi Kuu ya soka. 

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Hyacinth Oroko Egbebo

**Hyacinth Oroko Egbebo**, MSP, ni kiongozi wa Kanisa Katoliki kutoka Nigeria ambaye amehudumu kama Askofu wa Bomadi tangu 2017. Kabla ya Bomadi kuwa jimbo rasmi mwaka huo, alihudumu kama Msaidizi Mkuu wa Bomadi na Askofu wa Tituli wa Lacubaza. Pia amehudumu kama mkuu wa Shirika la Missionary Society of Saint Paul la Nigeria.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1955
Jamii:Watu wa Nigeria
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Joseph Egerega

**Joseph Egerega** (20 Machi 1940 – 3 Februari 2013) alikuwa askofu wa Vicariate Apostolic ya Bomadi, Nigeria.

Alipata daraja ya upadri mwaka 1969, na aliteuliwa kuwa askofu mwaka 1997. Alijiuzulu kutoka wadhifa wa askofu mwaka 2009.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1940
Jamii:Waliofariki 2013
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Nigeria
Jean-Jérôme Adam

**Jean-Jérôme Adam** (8 Juni 1904 – 11 Julai 1981) alikuwa askofu mkuu wa Kanisa Katoliki kutoka Ufaransa ambaye alihudumu kama askofu mkuu wa Libreville, Gabon, na alikuwa mtaalamu wa lugha ambaye alisoma baadhi ya lugha za Gabon.

Alizaliwa Wittenheim, Alsace, na alipata elimu katika seminari ya Baba wa Roho Mtakatifu. Alifika Gabon tarehe 29 Septemba 1929, na alitumia miaka 18 ijayo kama mjumbe wa kimisheni katika Mkoa wa Haut-Ogooué. Wakati huu alijiandaa maandiko ya grammari kwa lugha za Mbédé, Ndumu, na Duma.

Mnamo 1947, Adam aliteuliwa kuwa Askofu Msaidizi wa Libreville na askofu wa kiti cha msaidizi cha Rhinocorura; alikua askofu wa Libreville wakati ilipopandishwa kuwa jimbo mwaka 1955, na aliteuliwa kuwa askofu mkuu wa jimbo hilo mwaka 1958. Alistaafu mwaka 1969 na akaenda kuishi Franceville, ambapo alifariki dunia mwaka 1981.

Jamii:Waliozaliwa 1904
Jamii:Waliofariki 1981
Jamii:wamisionari
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Ufaransa
Alessandro Riggi

thumb|Riggi akiwa na HFX Wanderers FC mwaka 2021
**Alessandro Riggi** (alizaliwa Novemba 30, 1993) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa kulipwa wa Kanada anayecheza kama mshambuliaji.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Gereza la kijeshi la Ndolo

**Gereza la Kijeshi la Ndolo** ni gereza lililoko Kinshasa, mji mkuu wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (DRC). Ilikusudiwa hasa kwa wafungwa wa kijeshi, lakini iliwakaribisha pia raia waliohusika katika kesi za kijeshi.

## Historia na kazi 
Jengo la gereza la Ndolo limejengwa kwa ajili ya kuwafunga wanajeshi waliohukumiwa na mahakama za kijeshi za Kongo, na lina jukumu muhimu katika mfumo wa haki nchini DRC. Ilibuniwa ili kuwatia kizuizini watu waliopatikana na hatia ya makosa ya kijeshi au uhalifu mkubwa unaotishia usalama wa taifa.

## Uwezo na hali ya kifungo 
Kama ilivyo katika magereza mengi nchini DRC, gereza la Ndolo linakabiliwa na changamoto za idadi kubwa ya wafungwa. Mnamo Mei 2024, mpango wa kuondoa msongamano uliwawezesha wafungwa zaidi ya 1,700 wa raia na wa kijeshi kutoka magereza ya Makala na Ndolo, kwa lengo la kuboresha hali za magereza na kupunguza idadi ya wafungwa.

## Maendeleo ya hivi karibuni 
Mnamo Novemba 2023, jengo la seli tano zenye ulinzi mkali lilifunguliwa katika gereza la kijeshi la Ndolo. Mpango huo unalenga kuimarisha usalama na kuboresha hali za kizuizini kwa wafungwa wanaodhaniwa kuwa hatari au wanaohitaji uangalizi zaidi.

## Matukio muhimu 
Gereza la Ndolo limekuwa na wafungwa wengi mashuhuri. Mnamo Februari 2022, wafungwa 38 waliachiliwa huru kufuatia msamaha wa rais, hatua ambayo ilipongezwa na mashirika ya haki za binadamu.

Mnamo Septemba 2024, raia watatu wa Marekani walihukumiwa kifo na mahakama ya kijeshi ya Kongo kwa madai ya kuhusika katika jaribio la mapinduzi mnamo Mei mwaka huo. Mahakama ya Rwanda ilitoa hukumu ya kifo kwa raia wa DRC waliohukumiwa na mahakama hiyo.

## Changamoto na matarajio 
Licha ya juhudi za kuboresha miundombinu na hali za kizuizini, Gereza la Kijeshi la Ndolo linaendelea kukabiliwa na changamoto kubwa, ikiwemo idadi kubwa ya wafungwa, hali mbaya ya afya na usimamizi wa wafungwa. Mamlaka za Kongo, kwa kushirikiana na mashirika ya kitaifa na ya kimataifa, zinaendelea na juhudi za kubadilisha mfumo wa magereza na kuhakikisha haki za wafungwa zinaheshimiwa.

Ndolo bado ni sehemu muhimu ya mfumo wa haki za kijeshi wa DRC, ikionyesha changamoto na juhudi zinazoendelea kuboresha sekta ya magereza nchini humo.

## Tazama pia 
### Makala zinazohusiana 
### Viungo vya nje 
## Maelezo ya ziada 
Jamii:Kinshasa
Jamii:Makala yasiyo na viungo vya ndani
David Massamba

**David Massamba** (jina kamili: **David Phineas Bhukanda Massamba**; Mkoa wa Mara, 1945 - Kurwaki, 28 Agosti 2023) alikuwa mtafiti, mchambuzi, mwandishi wa vitabu vya kitaaluma, mshauri, kiongozi na mhadhiri wa miaka mingi wa Chuo Kikuu cha Dar es Salaam cha nchini Tanzania, aliyebobea kwenye fani ya lugha.

Akiwa ni mtaalamu wa lugha za Kiingereza na Kiswahili, profesa Massamba alifahamika na maelfu ya wanafunzi wa elimu ya juu waliopitia mikononi mwake. Kwa upande wa Watanzania wa kawaida, profesa alijulikana kupitia kipindi kilichokuwa kikirushwa na televisheni ya Taifa cha *Ulimwengu wa Kiswahili.*

## Usuli
Profesa Massamba alitokea kwenye kabila la Wakurya katika wilaya ya Musoma Vijijini.

Baada ya kusoma hadi kuhitimu katika ngazi za juu za elimu, profesa Massamba akawa  kwenye Chuo Kikuu cha Dar es Salaam kuanzia miaka ya mwanzoni kabisa ya 1970.

## Maisha ya kikazi
Tangia alipoanza kufanya kazi chuoni UDSM, profesa Massamba hakuhamahama. Alikifanyia kazi chuo hicho huku akijiimarisha kielimu hadi kufikia ngazi ya uprofesa akibobea kwenye "Fonolojia ya Kibantu."

Profesa Massamba alifanya kazi nyingi za kukuza na kuendeleza Kiswahili. Alikuwa mmoja wa wanazuoni wa iliyokuwa Taasisi ya Uchunguzi wa Kiswahili walioandaa  wa Kamusi ya Kiingereza - Kiswahili na kamusi nyinginezo (miaka ya 80 hadi 90). Kamusi hizo zilichapishwa na kutumika. 
Pamoja na majukumu mengi aliyokuwa nayo katika maisha yake ya kikazi, profesa alifanya kazi ya kupigiwa mfano ya uandishi wa vitabu vya kitaaluma na machapisho mengi ya aina nyingine. Mifano ya kazi hizo (vitabu) ni: 
* HISTORIA YA KISWAHILI: 50BK - 1500BK (Mchapishaji: Jomo Kenyatta Foundation, 2002).
* KISWAHILI: ORIGINS AND BANTU DIVERGENCE - CONVERGENCE THEORY (DSM)
* KAMUSI YA ISIMU NA FALSAFA YA LUGHA (DSM)
* FONOLOJIA YA KISWAHILI SANIFU (DSM)

Hali kadhalika alipata kuwa Mkurugenzi wa kilichokuwa Kitivo cha Mafunzo ya Kiswahili cha chuoni hapo kuanzia 1985 hadi 1991. Aliendelea kufanya kazi za , , utafiti,  na kadhalika kwa kipindi chote cha ajira yake iliyoanzia mwanzoni mwa miaka ya 1970 hadi alipostaafu miaka 50 baadaYe.

## Kufariki
Habari zilizowasikitisha wengi zilitangazwa na vyombo mbalimbali vya habari kuwa David Phineas Bhukanda Massamba, profesa mbobezi katika lugha adhimu ya Kiswahili, amefariki mnamo Agosti 28, 2023, kijijini kwake Kurwaki, kilichopo kwenye Halmashauri ya wilaya ya Musoma Vijijini, alikokuwa akiugua.
Kwenye shughuli ya mazishi, wananchi wenzake wakiongozwa na mbunge wao Profesa Sospeter Mwijarubi Muhongo, waliweka ahadi ya kujenga shule ya sekondari kwa ajili ya kumbukumbu yake itakayoitwa David Massamba Memorial Secondary School.

## Tanbihi
Jamii:Wanaume wa Tanzania
Jamii:wanaisimu
Mnara wa Kamanyola

**Mnara wa Kamanyola** ni ukumbusho ulio katika kijiji cha Kamanyola, katika mkoa wa Kivu Kusini, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Mnara huo ni kumbukumbu ya tukio la kihistoria la Kongo, lililosababisha mapambano kwa ajili ya uhuru wa kitaifa na kumbukumbu ya wahasiriwa wa migogoro katika eneo hilo.

## Historia 
Mnara wa Kamanyola uko katika eneo lenye historia yenye msukosuko inayohusisha misukosuko ya kisiasa, kikabila, na kijeshi. Kamanyola, kijiji kilicho karibu na mpaka wa Rwanda na Burundi, kilikuwa kitovu cha matukio mbalimbali ya kihistoria wakati wa vita vya Afrika ya Kati.

Mojawapo ya matukio ya kukumbukwa sana yanayohusiana na Kamanyola ni ya miaka ya 1970, wakati wa enzi ya Rais Mobutu Sese Seko, wakati shughuli za kijeshi katika eneo hilo zilikuwa na lengo la kuimarisha uhuru wa kitaifa. Hivi karibuni, mnamo 2017, kijiji hicho kilikuwa eneo la mauaji ya kigaidi yaliyohusisha wakimbizi wa Burundi na vikosi vya usalama vya Kongo, ambayo iliongeza umuhimu wake wa mfano kwa kumbukumbu ya pamoja ya eneo hilo na mkoa.

## Maelezo ya mnara 
Mnara wa Kamanyola ni jengo rahisi lakini lenye umuhimu, lililojengwa ili kuwaheshimu watu waliokufa katika matukio muhimu katika eneo hilo. Mara nyingi hufafanuliwa kuwa mahali pa kutafakari na kutafakari, na hutumiwa wakati wa sherehe za ukumbusho za kuwakumbuka wahasiriwa wa jeuri.

Kwa kawaida, ukumbusho hutia ndani:

* Bamba la ukumbusho lenye ujumbe wa amani na mshikamano.
* Ishara zinazowakilisha umoja wa kitaifa na ujasiri wa watu wa eneo hilo.
* Nyakati nyingine, mapambo ya eneo kama vile michoro ya kitamaduni au vifaa vinavyotumiwa katika eneo hilo.

## Maana na Matokeo
Mnara wa Ukumbusho wa Kamanyola una jukumu muhimu katika kuhifadhi kumbukumbu ya kihistoria na kitamaduni ya eneo hilo. Inakumbuka changamoto ambazo Kivu Kusini imekabili na inasisitiza umuhimu wa amani na maridhiano kati ya jamii

Pia imekuwa mahali pa kuelimisha kwa vizazi vipya, kuwawezesha kuelewa vizuri ukweli wa kihistoria na mapambano ambayo yameunda nchi yao. Jitihada za kulinda na kutangaza eneo hilo zinaongeza thamani yake kama urithi wa kitamaduni na kihistoria.

## Changamoto na matarajio 
Licha ya umuhimu wake, Mnara wa Kamanyola unakabiliwa na changamoto za kudumisha na ufadhili. Mamlaka za mitaa, mashirika ya jamii ya kiraia na washirika wa kimataifa wanajitahidi kuhamasisha rasilimali kwa ajili ya uhifadhi wake. Kwa kuwa eneo hilo bado halijaimarika, jitihada zinafanywa kuhakikisha kuwa eneo hilo linabaki kuwa ishara ya amani badala ya kumbukumbu ya mgawanyiko.

Kwa kusherehekea hadithi za mitaa na kutoa heshima kwa wahasiriwa, Makumbusho ya Kamanyola yanawakilisha matumaini ya upatanisho na uthabiti kwa watu wa Kivu Kusini na kwingineko.

## Tanbihi 
Jamii:mkoa wa Kivu Kusini
Lane Brody

**Lynne Connie Voorlas**(alizaliwa 24 Septemba, 1955), anayejulikana kitaaluma kama **Lane Brody** ni mwimbaji, mtunzi wa nyimbo na muziki wa country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Annie Brobst

**Annie Brobst** (alizaliwa 11 Mei, 1985) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo wa muziki wa country kutoka Ohio, Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Logan Brill

** Katherine Logan Brill** ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo kutoka Knoxville, Tennessee, Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Camille Bright-Smith

**Camille Bright-Smith** ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo kutoka Long Beach, California, Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Cait Brennan

**Wendilyn Marielle Caitlin Brennan** (alizaliwa 14 Februari, 1969), anayejulikana kwa jina la kisanii **Cait Brennan** ni mwimbaji, mtunzi wa nyimbo, mtayarishaji wa rekodi, na mwandishi wa filamu kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
René-Marie Ehuzu

**René-Marie Ehuzu** (12 Aprili 1944 – 17 Oktoba 2012) alikuwa askofu wa Jimbo la Porto Novo, Benin, kutoka mwaka 2007 hadi alipofariki mwaka 2012.

Kabla ya kuwa askofu wa Porto Novo, alikuwa askofu wa Jimbo la Abomey, Benin, tangu mwaka 2002.

Alipata daraja ya upadri mwaka 1972 na aliteuliwa kuwa askofu mwaka 2002. Aliteuliwa kuwa askofu na Papa Yohane Paulo II tarehe 6 Januari 2002. 

Alifariki akiwa bado katika wadhifa wa askofu.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1944
Jamii:Waliofariki 2014
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:watu wa Benin
Matias Varela

thumb|Varela mnamo 2016
**Louis Matias Karl Padin Varela** (alizaliwa 23 Juni 1980) ni mwigizaji wa Uswidi.

## Maisha ya awali
Varela alizaliwa na kukulia huko Södermalm upande wa kusini wa Stockholm. Wazazi wake wote wawili wanatoka Cambados, Galicia na hakujifunza Kiswidi hadi alipoanza shule. Wakati wa shule ya kati, alipata urafiki na Gustaf Skarsgård, mtoto wa mwigizaji Stellan Skarsgård. Wakati huo Varela hakujua kuhusu familia maarufu ya Skarsgård kwa sababu alitazama zaidi televisheni ya satelaiti ya Uhispania. Wakati rafiki yake Skarsgård alipotuma maombi kwa shule ya sekondari ya juu, programu ya maigizo ya Södra Latin karibu na mahali ambapo wavulana wote wawili waliishi, Varela alitaka kufanya vivyo hivyo. Mzee Skarsgård alimpa kijana Varela maagizo ya kaimu ya saa chache na akakubaliwa na shule. Varela alisema alishangaa, kwa sababu alijitokeza akiwa amevalia track suit na alionekana zaidi kama "chav" kuliko mwigizaji mtarajiwa.

## Maisha binafsi
Anajua Kiswidi, Kihispania, Kigalisia, na Kiingereza.

## Tanbihi
Jamii:waigizaji filamu wa Uswidi
Jennifer Brantley

**Jennifer Brantley** ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo wa muziki wa country wa Marekani huko Nashville, Tennessee.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Kippi Brannon

**Kippi Brannon** (amezaliwa **Kippi Rolynn Binkley** mwaka 1966)ni mwimbaji wa muziki wa country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Michelle Branch

**Michelle Jacquet Branch** (alizaliwa 2 Julai 1983) ni mwimbaji, mtunzi wa nyimbo, na mpiga gitaa kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Kimberley Dahme

**Kimberley Dahme** (alizaliwa 22 Aprili, 1966) ni mwanamuziki wa rock na country kutoka Marekani, anayejulikana zaidi kama mshiriki wa zamani wa bendi ya rock **Boston**.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Lisa Daggs

**Lisa Daggs** ni mwimbaji, mtunzi wa nyimbo, mtayarishaji, na mwandishi wa muziki wa Kikristo mwenye tuzo nyingi, anayefanya kazi Springfield, Tennessee, Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Bekka Bramlett

**Rebekka Ruth Lazone Bramlett**(alizaliwa 19 Aprili, 1968) ni mwimbaji kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Dale Ann Bradley

**Dale Ann Bradley** ni mwanamuziki wa muziki wa bluegrass kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Margie Bowes

**Margie Marie Bowes** (amezaliwa 18 Machi, 1941 – amefariki 22 Oktoba, 2020) alikuwa mwimbaji wa muziki wa country kutoka Marekani, ambaye alijulikana sana mwishoni mwa miaka ya 1950.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Crystal Bowersox

**Crystal Lynn Bowersox** (alizaliwa 4 Agosti, 1985) ni mwimbaji kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Jenn Bostic

**Jennifer Christiana Bostic** (alizaliwa Januari, 1986) ni mwimbaji kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Sarah Borges

**Sarah Borges** ni mwanamuziki wa rock na roll anayeishi katika eneo la Boston, Massachusetts.

## Marejeo
Jamii:Wanamuziki wa Marekani
Petrella Ann Bonner

**Petrella Ann Bonner** (alizaliwa Aprili, 1947) ni mwimbaji, mtunzi wa nyimbo, na mtayarishaji wa muziki wa country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Suzy Bogguss

**Susan Kay Bogguss** (alizaliwa 30 Desemba, 1956) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo wa muziki wa country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Nicki Bluhm

**Nicki Bluhm**, before her marriage known as **Nicki Chambly** (alizaliwa 22 Septemba, 1979) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo kutoka Lafayette, California ambaye alianzisha Nicki Bluhm na The Gramblers mnamo 2008.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Danielle Bradbery

**Danielle Simone Bradbery** (alizaliwa 23 Julai, 1996) ni mwimbaji wa muziki wa country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Michael Odogwu Elue

**Michael Odogwu Elue** (alizaliwa 4 Aprili 1956) alizaliwa katika familia ya Kikatoliki ya Dominic Elue na Theresa Elue kutoka Akumazi Umuocha, katika Wilaya ya Ika Kaskazini Mashariki, Jimbo la Delta, Nigeria. 

Yeye ni mtoto wa pili na mzaliwa wa kwanza wa kiume katika familia yenye watoto wanane. Baba yake alifariki tarehe 18 Agosti 1984, siku hiyohiyo alipowekwa wakfu kuwa padre wa Kanisa Katoliki.

Kabla ya kuwekwa wakfu kama askofu wa tatu wa Jimbo la Issele-Uku mnamo Februari 21, 2004, Mhashamu Odogwu alihudumu katika nyadhifa mbalimbali za kichungaji na kitaaluma. Miongoni mwa majukumu yake muhimu yalikuwa ni kuwa Profesa katika Seminari Kuu ya All Saints, Ekpoma, Nigeria, kuwa mchungaji wa mazungumzo ya kidini baina ya imani tofauti, na kuwa mjumbe wa tume ya kiliturujia.

Askofu Odogwu ana shahada ya uzamivu (PhD) katika teolojia ya Biblia kutoka Chuo Kikuu cha Yerusalemu na Roma.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1956
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Nigeria
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Ronee Blakley

**Ronee Sue Blakley**amezaliwa (24 Agosti, 1945). ni mwigizaji, mwimbaji, mtunzi wa nyimbo, mtayarishaji, na mkurugenzi kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Jeanne Black

**Gloria Jeanne Black** (amezaliwa 25 Oktoba, 1937 – amefariki 23 Oktoba, 2014) alikuwa mwimbaji wa muziki wa country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Crystal Bernard

**Crystal Lynn Bernard**(alizaliwa 30 Septemba, 1961) ni mwimbaji mtunzi wa nyimbo na mwigizaji wa zamani kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Laura Benant

**Laura Ilene Benanti** (aliyezaliwa kama **Laura Ilene Vidnovic** 15 Julai, 1979) ni mwigizaji na mwimbaji kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Bill Grant and Delia Bell

**Bill Grant and Delia Bell** walikuwa duo ya muziki wa bluegrass kutoka Oklahoma, Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Molly Bee

**Molly Bee**(alizaliwa kama **Mollie Gene Beachboard** 18 Agosti, 1939 – amefariki 7 Februari, 2009) alikuwa mwimbaji wa muziki wa country kutoka Marekani, maarufu kwa rekodi yake ya mwaka 1952 ya wimbo wa sikukuu "I Saw Mommy Kissing Santa Claus", na kama msaidizi wa Pinky Lee kwenye kipindi "The Pinky Lee Show".

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Ava Barber

**Ava Marlene Barber** (alizaliwa 28 Juni, 1954) ni mwimbaji na mchezaji wa muziki wa country kutoka Marekani. 

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Kelleigh Bannen

**Kelleigh Carlyle Bannen** (alizaliwa 18 Februari, 1981) ni mwimbaji wa muziki wa country kutoka Marekani na mtangazaji wa kipindi cha Today's Country kwenye redio ya Apple Music Beats 1.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Barbi Benton

**Barbi Benton** (alizaliwa kama **Barbara Lynn Klein** 28 Januari, 1950) ni mwimbaji, mwigizaji, na mtunzi wa nyimbo kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Stephanie Bentley

**Stephanie Kay Bentley** (alizaliwa 29 Aprili, 1963) ni msanii wa muziki wa country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Veronica Ballestrini

**Veronica Jean Ballestrini**  pia anajulikana kama **Veronica Vesely** (alizaliwa 29 Oktoba, 1991), ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo wa Marekani - Mtaliano.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Kelsea Ballerini

**Kelsea Nicole Ballerini**(alizaliwa 12 Septemba, 1993) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo wa muziki wa country pop kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Kaitlyn Baker

**Kaitlyn Adrianna Baker** (alizaliwa 23 Novemba, 1994) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo wa muziki wa country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Maggie Baird

**Maggie May Baird**  (alizaliwa 29 Machi, 1959) ni mwimbaji, mtunzi wa nyimbo, na mchezaji kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Rachel Baiman

**Rachel Baiman**  ni mwimbaji, mtunzi wa nyimbo, na mchezaji wa fiddle kutoka Marekani anayeishi Nashville, Tennessee.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Michael Ugwu Eneja

**Michael Ugwuja Eneja** (Januari 1919 – 14 Novemba 2008) alikuwa kasisi wa Kanisa Katoliki nchini Nigeria. Wakati wa kifo chake, alikuwa miongoni mwa maaskofu wazee zaidi wa Kanisa Katoliki nchini humo.

Eneja alizaliwa huko Ibagwa Ani, Nigeria, na aliwekwa wakfu kuwa padre mnamo Julai 29, 1951, kwa ajili ya Jimbo Kuu la Onitsha. Baadaye, alihamishiwa rasmi katika Jimbo jipya la Enugu. Mnamo Novemba 10, 1977, aliteuliwa kuwa askofu wa Jimbo la Enugu na akapokea daraja la uaskofu mnamo Februari 28, 1978. Aliendelea kuhudumu kama askofu wa Enugu hadi alipostaafu mnamo Novemba 8, 1996. Alifariki dunia tarehe 14 Novemba 2008.

Katika mji wa Nsukka, kuna mhadhara wa kila mwaka wa kumbukumbu unaoitwa kwa heshima yake.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1919
Jamii:Waliofariki 2008
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Nigeria
Camillus Archibong Etokudoh

**Camillus Archibong Etokudoh** (amezaliwa 1949) ni askofu wa Kanisa Katoliki. 

Yeye ni Askofu wa tatu wa Jimbo la Port Harcourt, aliyeteuliwa na Papa Benedikto XVI mnamo Mei 4, 2009, kusimamia jimbo hilo.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1949
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu walio hai
Jamii:watu wa Nigeria
Emmanuel Félémou

**Emmanuel Félémou** (24 Desemba 1960 – 1 Machi 2021) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Guinea.
thumb|**Emmanuel Félémou**

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1960
Jamii:Waliofariki 2021
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Guinea
Settimio Ferrazzetta

lake katika kanisa kuu la Bisau.]]
**Settimio Arturo Ferrazzetta O.F.M.** (8 Desemba 1924 – 26 Januari 1999) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki, mzaliwa wa Italia, aliyehudumu nchini Guinea Bisau.

Alipadrishwa tarehe 1 Julai 1951 kama kasisi wa Shirika la Ndugu Wadogo (O.F.M.). Mnamo 1955, alikwenda Guinea ya Kireno kama mmisionari, ambako alijitolea kwa shughuli za afya na elimu. Alianzisha kituo cha kutibu ukoma huko Cumura.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1924
Jamii:Waliofariki 1999
Jamii:Wafransisko
Jamii:wamisionari
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:Watu wa Guinea Bisau
Emmanuel Fianu

**Emmanuel Fianu** (amezaliwa 14 Juni 1957) ni askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Ghana. 

Aliteuliwa kuwa Askofu wa Jimbo Katoliki la Ho mnamo mwaka 2015 na Papa Fransisko kufuatia kustaafu kwa Askofu Francis Lodonu.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1957
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Ghana
Jamii:Watu walio hai
Giuseppe Filippi

**Giuseppe Filippi** (amezaliwa 17 Machi 1945) ni kiongozi wa Kanisa Katoliki kutoka Italia. 

Alihudumu kama Askofu wa Jimbo la Kotido kutoka tarehe 17 Agosti 2009 hadi 25 Oktoba 2022. Baada ya kuhitimisha utumishi wake kama askofu, aliteuliwa kuwa Msimamizi wa Kitume wa Jimbo hilo mnamo 25 Oktoba 2022.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1945
Jamii:watu walio hai
Jamii:wamisionari
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Sheryl Crow

**Sheryl Suzanne Crow** (amezaliwa 11 Februari, 1962) ni mwimbaji, mwanamuziki, mtunzi wa nyimbo, na mwigizaji kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Manuel Franklin da Costa

**Manuel Franklin da Costa** (31 Agosti 1921 – 17 Julai 2003) alikuwa askofu mkuu wa Kanisa Katoliki nchini Angola, akihudumu katika majimbo ya Huambo na Lubango.

Alipadrishwa mwaka 1948 na mnamo 1975, miezi michache kabla ya Angola kupata uhuru, aliteuliwa kuwa Askofu wa Henrique de Carvalho (sasa Jimbo la Saurimo). Mnamo Februari 1977, alikua Askofu Mkuu wa Huambo, na mwaka 1986 akawa Askofu Mkuu wa Lubango, ambako alihudumu hadi alipostaafu mwaka 1997.

Jamii:Waliozaliwa 1921
Jamii:Waliofariki 2003
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Angola
Damião António Franklin

**Damião António Franklin** (6 Agosti 1950 – 28 Aprili 2014) alikuwa kasisi wa Kanisa Katoliki nchini Angola. 

Alikuwa Askofu Mkuu wa tano wa Luanda.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1950
Jamii:Waliofariki 2014
Jamii:Watu wa Angola
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Katherine Bailess

**Katherine Bailess** ni mwigizaji, mwimbaji, na mchezaji wa dansi kutoka Marekani, maarufu kwa kucheza nafasi ya Erica Marsh kwenye kipindi maarufu cha 'CW' 'One Tree Hill'.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Vincent Valentine Ezeonyia

**Vincent Valentine Eguchukwu Ezeonyia** (5 Aprili 1941 – 8 Februari 2015) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki.

Alipadrishwa mwaka 1968 na baadaye, mnamo mwaka 1990, aliteuliwa kuwa askofu wa kwanza wa Jimbo Katoliki la Aba, Nigeria. Alifariki dunia akiwa bado madarakani.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1941
Jamii:Waliofariki 2015
Jamii:Waigbo
Jamii:Watu wa Nigeria
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Melodie Crittenden

**Melodie Crittenden**(alizaliwa 13 Septemba, 1968) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo wa muziki wa country na Kikristo kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
José dos Santos Garcia

**José dos Santos Garcia, S.M.P.** (16 Aprili 1913 – 11 Desemba 2010) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Ureno. Wakati wa kifo chake akiwa na umri wa miaka 97, alikuwa miongoni mwa maaskofu wakongwe zaidi wa Kanisa Katoliki na askofu mkongwe zaidi wa Kireno.

Garcia alizaliwa Aldeia do Souto, Ureno mwaka 1913 na akapadrishwa tarehe 25 Juni 1938 kwa shirika la Missionários da Boa Nova. Mnamo tarehe 5 Aprili 1957, aliteuliwa kuwa askofu wa Port Amelia, Msumbiji, na akapewa daraja la uaskofu tarehe 16 Juni 1957. Alijiuzulu tarehe 15 Januari 1975, muda mfupi kabla ya Msumbiji kupata uhuru kutoka Ureno.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1913
Jamii:Waliofariki 2010
Jamii:wamisionari
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Ureno
Joseph Abangite Gasi

**Joseph Abangite Gasi** (1 Januari 1928 – 12 Septemba 2014) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki.

Alipadrishwa mwaka 1957 na baadaye aliteuliwa kuwa Askofu wa Jimbo Katoliki la Tombura-Yambio, Sudan Kusini. Alihudumu hadi alipostaafu mwaka 2008.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1928
Jamii:Waliofariki 2014
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:watu wa Sudan Kusini
Kandia Crazy Horse

**Kandia Crazy Horse** ni mwanamuziki wa muziki wa country kutoka Marekani, mwandishi wa makala za muziki, na mchambuzi wa rock.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Anna Craig

**Anna Elizabeth Craig Holan** (alizaliwa 2 Juni 1993) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo wa muziki wa country pop kutoka Hartselle, Alabama.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Joanna Cotten

**Joanna Cotten** (amezaliwa Memphis, Tennessee)ni mwimbaji wa muziki wa country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Malachy John Goltok

**Malachy John Goltok** (12 Julai 1965 huko Bauchi – 21 Machi 2015 huko Jos) alikuwa askofu wa Nigeria. Alikuwa askofu wa Dayosisi ya Bauchi ya Kanisa Katoliki la Nigeria. 

Alipadrishwa kuwa padre na Askofu wa Jos, Gabriel Gonsum Ganaka, mnamo 4 Novemba 1990 na kuteuliwa kuwa Askofu wa pili wa Bauchi tarehe 18 Machi 2011 na Papa Benedikto XVI. Alifariki dunia tarehe 21 Machi 2015 baada ya kuugua kwa muda mfupi kwa ugonjwa mzito.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1965
Jamii:Waliofariki 2015
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Nigeria
Jaime Pedro Gonçalves

**Jaime Pedro Gonçalves** (26 Novemba 1936 – 6 Aprili 2016) alikuwa askofu mkuu wa Kanisa Katoliki kutoka Msumbiji.

Alipadrishwa kuwa padre mnamo 1967, Gonçalves aliteuliwa kuwa askofu wa Dayosisi ya Beira ya Kanisa Katoliki la Roma, Msumbiji mwaka 1976 na aliteuliwa kuwa askofu mkuu mwaka 1984. Alistaafu mwaka 2012, na alifariki mwaka 2016.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1936
Jamii:Waliofariki 2016
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Msumbiji
Bernardo Filipe Governo

**Bernardo Filipe Governo**, OFMCap (20 Januari 1939 − 20 Oktoba 2013) alikuwa mtawa wa Ndugu Wadogo Wakapuchini kutoka Msumbiji na askofu katika Kanisa Katoliki.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1939
Jamii:Waliofariki 2013
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Msumbiji
Helen Cornelius

**Helen Cornelius** (alizaliwa kama **Helen Lorene Johnson** 6 Desemba, 1941) ni mwimbaji wa muziki wa country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Damiano Giulio Guzzetti

**Damiano Giulio Guzzetti, M.C.C.I.** (alizaliwa 15 Julai 1959) ni mmisionari aliyezaliwa Italia ambaye anahudumu kama Askofu wa Jimbo Katoliki la Moroto, Uganda, tangu tarehe 20 Februari 2014.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1959
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wamisionari
Jamii:Wakomboni
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Alwin Albert Hafner

**Alwin Albert Hafner**, MSF (11 Septemba 1930 – 7 Januari 2016) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki.

Alipadrishwa kuwa padre mnamo 1957, Hafner alihudumu kama askofu wa Dayosisi ya Morombe, Madagaska kutoka 1989 hadi 2000.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1930
Jamii:Waliofariki 2016
Jamii:wamisionari
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Uswisi
Wilma Lee Cooper

**Wilma Lee Leary**(amezaliwa 7 Februari, 1921 – amefariki 13 Septemba, 2011), anayejulikana kitaaluma kama **Wilma Lee Cooper** alikuwa mcheza muziki wa country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Barnabas R. Halem 'Imana

'''Barnabas Rugwizangonga Halem 'Imana''' (1929 – 3 Januari 2016) alikuwa kasisi wa Kanisa Katoliki kutoka Uganda ambaye alihudumu kama Askofu wa Dayosisi ya Kabale kutoka 1969 hadi 1994.

Jamii:Waliofariki 2016
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Uganda
Jamii:Waliozaliwa 1929
Moses Hamungole

**Moses Hamungole** (1 Mei 1967 – 13 Januari 2021) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Zambia, ambaye alihudumu kama Askofu wa Monze kutoka 2014 hadi 2021.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1967
Jamii:Waliofariki 2021
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Zambia
Erwin Hecht

**Erwin Hecht**, O.M.I. (13 Oktoba 1933 – 19 Novemba 2016) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Ujerumani.

Alipadrishwa mnamo 1959, Hecht alihudumu kama askofu msaidizi wa Dayosisi ya Kimberley, Afrika Kusini, kutoka 1972 hadi 1974. Baadaye alihudumu kama askofu wa dayosisi hiyo kutoka 1974 hadi 2009.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1933
Jamii:Waliofariki 2016
Jamii:O.M.I.
Jamii:wamisionari
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:watu wa Ujerumani
Jamii:Watu wa Afrika Kusini
Lawrence Patrick Henry

**Lawrence Patrick Henry** (27 Julai 1934 – 4 Machi 2014) alikuwa askofu mkuu wa Kanisa Katoliki kutoka Afrika Kusini.

Alizaliwa Cape Town, Afrika Kusini, Henry alipadrishwa kwa ajili ya Dayosisi ya Cape Town mnamo 1962. Mnamo 1987, aliteuliwa kuwa askofu wa Cenculiana na askofu msaidizi wa Dayosisi ya Cape Town. Henry aliteuliwa kuwa Askofu Mkuu wa Dayosisi ya Cape Town mnamo 1990 na alistaafu mwaka 2009. Alifariki mwaka 2014, akiwa na umri wa miaka 79.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1934
Jamii:Waliofariki 2014
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Afrika Kusini
Anthony Ekezia Ilonu

**Anthony Ekezia Ilonu** (13 Novemba 1937 – 17 Juni 2012) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki katika Dayosisi ya Okigwe, Nigeria.

Alipadrishwa mwaka 1964, Ilonu aliteuliwa kuwa askofu mwaka 1981 na alistaafu mwaka 2006.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1937
Jamii:Waliofariki 2012
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:watu wa Nigeria
Peter Iornzuul Adoboh

**Peter Iornzuul Adoboh** (14 Aprili 1958 – 14 Februari 2020) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Nigeria.

Adoboh alizaliwa nchini Nigeria na alipadrishwa mwaka 1984. Alihudumu kama askofu wa kwanza wa Dayosisi ya Katsina-Ala, Nigeria, kuanzia mwaka 2013 hadi kifo chake mwaka 2020.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1958
Jamii:Waliofariki 2020
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Nigeria
Hervé Itoua

**Hervé Itoua** (alizaliwa 1942) ni askofu mstaafu wa Dayosisi ya Kanisa Katoliki ya Ouesso.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1942
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Peter Yariyok Jatau

**Peter Yariyok Jatau** (5 Agosti 1931 - 16 Desemba 2020) alikuwa askofu mkuu wa Kanisa Katoliki la Nigeria.

Jatau alizaliwa Nigeria na alipewa daraja ya upadre mwaka 1963. Alihudumu kama askofu mkuu msaidizi wa Jimbo kuu la Kanisa Katoliki la Kaduna, Nigeria, kuanzia mwaka 1972 hadi 1975, na kisha alihudumu kama askofu mkuu wa jimbo hilo kuanzia mwaka 1975 hadi 2007.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1931
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Nigeria
Jamii:Waliofariki 2020
Edmond Jitangar

**Goetbé Edmond Jitangar** (alizaliwa 2 Novemba 1952 huko Bokoro, Chad) ni askofu mkuu wa Kanisa Katoliki la Chad. 

Alikuwa Askofu wa Sarh kuanzia mwaka 1991 hadi 2016, na tangu mwaka 2016, amekuwa Askofu Mkuu wa N'Djamena.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1952
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Chad
Jean-Samuel Raobelina

**Jean-Samuel Raobelina** (27 Juni 1928 – 30 Juni 2001) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Madagaska. Alihudumu kama askofu wa Tsiroanomandidy, mkoa ulio MadagasKA.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1928
Jamii:Waliofariki 2001
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Madagaska
Joseph Sunday Ajomo

**Joseph Sunday Ajomo** (alizaliwa Ogori, Nigeria, 11 Juni 1939 - 2004) alikuwa mchungaji na askofu wa Jimbo Katoliki la Lokoja, Nigeria. Aliwekwa wakfu kuwa kasisi mnamo 1962, na aliteuliwa kuwa askofu mwaka 1992. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1939
Jamii:Waliofariki 2004
Jamii:Watu wa Nigeria
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Eugeniusz Juretzko

**Eugeniusz Juretzko** (25 Desemba 1939 – 16 Januari 2018) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki.

Juretzko alizaliwa Polandi na aliwekwa wakfu kuwa kasisi mwaka 1964. Alitumikia kama askofu wa Jimbo Katoliki la Yokadouma, Cameroon, kuanzia mwaka 1991 hadi 2017.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1939
Jamii:Waliofariki 2018
Jamii:Wamisionari
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Polandi
Thomas Kaboré

**Thomas Kaboré** (alizaliwa 23 Septemba 1943 huko Ouagadougou) ni mchungaji kutoka Burkina Faso na askofu wa Jimbo Katoliki la Kaya. Aliwekwa wakfu kuwa kasisi mwaka 1970 na aliteuliwa kuwa askofu mwaka 1999. Aliestaafu mwaka 2018.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1943
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Burkina Faso
Stanislas Kaburungu

**Stanislas Kaburungu** (alizaliwa 7 Oktoba 1935 huko Gisanze) ni mchungaji kutoka Burundi na askofu wa Jimbo Katoliki la Ngozi. Aliwekwa wakfu kuwa kasisi mwaka 1961 na aliteuliwa kuwa askofu mwaka 1968. Alijizulu kutoka nafasi hiyo mwaka 2002.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1935
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Burundi
John Baptist Kakubi

**John Baptist Kakubi** (23 Septemba 1929 – 11 Februari 2016) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki. Aliwekwa wakfu kuwa kasisi mwaka 1960 kwa Jimbo la Mbarara, Uganda, ambalo sasa ni sehemu ya Jimbo Kuu la Mbarara. Kakubi aliteuliwa kuwa askofu wa Jimbo la Mbarara mwaka 1969 na alihudumu katika nafasi hiyo hadi 1991.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1929
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Waliofariki 2016
Jamii:Watu wa Uganda
Paul Lokiru Kalanda

**Paul Lokiru Kalanda** (27 Februari 1927 – 19 Agosti 2015) alikuwa kasisi wa Kanisa Katoliki ambaye alihudumu kama Askofu wa Jimbo Katoliki la Moroto kutoka mwaka 1980 hadi 1991 na kama Askofu wa Jimbo Katoliki la Fort Portal kuanzia mwaka 1991 hadi 2003.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1927
Jamii:Waliofariki 2015
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Uganda
Fulgence Werner Le Roy

**Fulgence Werner Le Roy** (23 Agosti 1924 – 14 Oktoba 2017) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki.

Le Roy alipewa sakramenti ya upadre mwaka 1952. Alifanya kazi kama askofu wa Jimbo la Pietersburg (ambalo lilibadilishwa jina na kuwa Polokwane mwaka 2009), Afrika Kusini, kutoka mwaka 1988 hadi 2000. 

Alifariki tarehe 14 Oktoba 2017 akiwa na umri wa miaka 93.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1924
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Afrika Kusini
Jamii:Waliofariki 2017
Bertrand Lacaste

**Bertrand Lacaste** (26 Juni 1897 huko Accous – 20 Aprili 1994) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Ufaransa na aliwahi kuwa askofu wa Jimbo la Oran.

Lacaste aliPEwa sakramenti ya upadre mwaka 1923. Aliteuliwa kuwa askofu mwaka 1945 na alifanya kazi hiyo hadi alipofariki. 

Alifariki tarehe 20 Aprili 1994 akiwa na umri wa miaka 96.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1897
[[Jamii:Walifariki 1994]
Jamii:Wamisionari
Jamii:Watu wa Ufaransa
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jean-Pierre Kwambamba Masi

**Jean-Pierre Kwambamba Masi** (alizaliwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, 9 Agosti 1960) ni askofu wa Kanisa Katoliki anayehudumu katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo.

Kwambamba Masi alipewa sakramenti ya upadre mwaka 1986. Alifanya kazi kama mratibu wa sherehe za liturujia katika Ofisi ya Sherehe za Liturujia za Papa kutoka mwaka 2009 hadi 2015. 

Aliteuliwa kuwa askofu msaidizi wa Jimbo Kuu la Kinshasa na askofu wa Naratcata mwaka 2015 hadi 2018, na kisha kuwa Askofu wa Kenge kuanzia mwaka 2018 hadi sasa.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1960
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Jamii:Watu walio hai
Joseph Kumuondala Mbimba

**Joseph Kumuondala Mbimba** (1941 – 6 Machi 2016) alikuwa askofu mkuu wa Kanisa Katoliki.

Alipewa sakramenti ya upadre mwaka 1969, na Kumuondala Mbimba aliteuliwa kuwa askofu msaidizi kisha askofu wa Jimbo la Bokunga-Ikela, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, mwaka 1982. 

Mwaka 1991, aliteuliwa kuwa askofu mkuu wa Jimbo kuu la Mbandaka-Besunga. Alifariki akiwa bado anahudumu katika wadhifa huo.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1941
Jamii:Waliofariki 2016
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Gregory Eebolawola Kpiebaya

**Gregory Eebolawola Kpiebaya** (1933 – 31 Mei 2022) alikuwa mchungaji wa Kanisa Katoliki kutoka Ghana. 

Alikuwa askofu wa Jimbo la Wa kutoka mwaka 1974 hadi 1994 na askofu mkuu wa Jimbo kuu la Tamale kutoka mwaka 1994 hadi 2009.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1933
Jamii:Waliofariki 2022
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Ghana
Julien Mawule Kouto

**Julien Mawule Kouto** (19 Juni 1946 – 4 Juni 2015) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki.

Alipata daraja ya upadre mwaka 1975, na baadaye aliteuliwa kuwa askofu wa Jimbo la Atakpamé, Togo, mwaka 1994 na alistaafu mwaka 2006.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1946
Jamii:Waliofariki 2015
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Togo
Philippe Kourouma

**Philippe Kourouma** (29 Novemba 1932, Samoé – 10 Februari 2009) alikuwa askofu wa Guinea wa Jimbo Katoliki la N’Zérékoré kuanzia tarehe 15 Desemba 1979, hadi alipostaafu tarehe 27 Novemba 2007. 

Alikuwa Askofu Mstaafu wa jimbo hilo hadi alipofariki tarehe 10 Februari 2009, akiwa na umri wa miaka 76.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1932
Jamii:Waliofariki 2009
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Guinea
Félix Kouadjo

**Félix Kouadjo** (1939 – 6 Mei 2012) alikuwa askofu wa Jimbo Katoliki la Bondoukou, Côte d'Ivoire.

Alizaliwa katika kijiji cha Binao mwaka 1939. Aliteuliwa kuwa padri mwaka 1969 na baadaye alikua askofu mwaka 1996. 

Alifariki katika Hospitali ya Wilaya ya Bondoukou kutokana na matatizo ya moyo akiwa bado ofisini.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1939
Jamii:Waliofariki 2012
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Cote d'Ivoire
Giovanni Matteo Konings

**Giovanni Matteo Konings**, OSCr (alifariki 1929) alikuwa Prelati wa Kanisa Katoliki.

Konings alikuwa mshirika wa Shirika la Wakleri wa Msalaba Mtakatifu (Canons Regular of the Order of the Holy Cross). Mnamo mwaka 1926 aliteuliwa kuwa Mkuu wa misheni "Sui Iuris" ya Bulawayo. Alifariki mwaka 1929.

Jamii:waliozaliwa karne ya 19
Jamii:Waliofariki 1929
Jamii:Wakanoni
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Zimbabwe
Antoine Koné

**Antoine Koné** (10 Januari 1963 – 8 Mei 2019) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Côte d'Ivoire.

Koné alizaliwa katika Jamhuri ya Côte d'Ivoire na aliteuliwa kuwa padre tarehe 28 Desemba 1991. Alifundisha fasihi ya Kifaransa, Kilatini, na Theolojia katika Seminari ya Mtakatifu John (Katiola) huko Côte d'Ivoire mwanzoni mwa miaka ya 1990. 

Alikuwa askofu wa Jimbo la Katoliki la Odienné, Côte d'Ivoire kuanzia mwaka 2009 hadi alipopoteza maisha mwaka 2019.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1963
Jamii:Waliofariki 2019
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Cote d'Ivoire
Elie Amsini Kiswaya

**Elie Amsini Kiswaya** (25 Agosti 1928 – 11 Desemba 2008) alikuwa askofu wa Jimbo Katoliki la Sakania-Kipushi katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo kuanzia Machi 5, 1977, hadi Desemba 21, 2001. 

Aliyemrithi alikuwa Askofu Gaston Kashala Ruwezi. 

Kiswaya alifariki dunia tarehe 11 Desemba 2008 akiwa na umri wa miaka 80.

Jamii:Waliozaliwa 1928
Jamii:Waliofariki 2008
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Urbanus Joseph Kioko

**Urbanus Joseph Kioko** (13 Mei 1928 – 2 Machi 2008) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki nchini Kenya.

Alipadrishwa tarehe 8 Januari 1961, kisha akateuliwa kuwa askofu wa Jimbo Katoliki la Machakos, Kenya, tarehe 9 Julai 1973. 

Alistaafu tarehe 15 Machi 2003. Kioko alizikwa tarehe 7 Machi 2008.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1928
Jamii:Waliofariki 2008
Jamii:Maaskofu wakatoliki wa Kenya
Laylah Ali

**Laylah Ali **(alizaliwa 1968) ni mwanasanaa kutoka nchini  Marekani. Anajulikana kwa sanaa ya uchoraji wa picha za katuni..Anaishi Williamstown, Massachusetts, Marekani.

## Maisha ya awali na Elimu 
Katika ujana wake, Ali alitamani kuwa wakili au daktari. Alipata shahada ya awali ya sanaa kutoka Chuo cha Williams, Williamstown, mnamo 1991.

## Marejeo
Emmanuele Kanyama

**Emmanuele Kanyama** (25 Desemba 1962 – 17 Februari 2018) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki.

Alipadrishwa mwaka 1990 na alihudumu kama askofu wa Jimbo Katoliki la Dedza, Malawi, kuanzia mwaka 2007 hadi kifo chake.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1962
Jamii:Waliofariki 2018
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Malawi