Peju Layiwola

**Peju Layiwola** ni mwanahistoria na msanii kutoka Nigeria ambaye anafanya kazi katika media mbalimbali. Ameorodheshwa kama "karne ya 21 Avant-Garde" katika kitabu "Art Cities of the Future" kilichochapishwa na [Phaidon Press]  Hivi sasa ni Profesa wa Historia ya Sanaa na Sanaa katika Chuo Kikuu cha Lagos  na imeelezewa kama "msanii mwenye nguvu nyingi." 

## Wasifu 
Alizaliwa Adepeju Olowu, Layiwola ni binti wa Babatunde Olatokunbo Olowu na Princess Elizabeth Olowu (Akenzua II). Babu yake mzazi alikuwa mkuu wa biashara ambaye alianzisha sinema ya kwanza na uchapishaji katika Benin na mkoa wa Delta katika jimbo la zamani la Midwestern. Babu ya mama yake, wakati huo huo, alikuwa Oba [Akenzua II], mfalme wa Benin, ambaye alitawala kutoka 1933 hadi 1978. Yeye pia ni binamu wa DJ P Tee Money (aliyezaliwa [Thompson Iyamu]).

Layiwola amejijengea juu ya utamaduni wa kisanii wa mama yake, Princess Elizabeth Olowu, mchumaji wa kwanza wa shaba wa kike nchini Nigeria, hadhi aliyopata kupitia uthabiti katika tamaduni ambayo ni mfumo dume. 

## Usuli wa kitaalam 
Layiwola alipokea BA (Ubunifu wa Chuma) kutoka Chuo Kikuu cha Kitaifa cha Benin | Chuo Kikuu cha Benin mnamo 1988, na shahada ya uzamili na shahada ya uzamivu (Sanaa ya Kuona) kutoka Chuo Kikuu cha Ibadan, Nigeria mnamo 2004. Yeye ndiye mwanzilishi wa Taasisi ya Sanaa ya Wanawake na Vijana, shirika lililojitolea kuwawezesha wanawake,

wasichana wadogo na vijana kupitia sanaa. Ametumikia pia kwa majaji wa sanaa.  Layiwola, ambaye mwanzoni alianza kufanya kazi na chuma, sasa inachunguza anuwai ya media ambayo inahusika na historia, kumbukumbu na uporaji wa kitamaduni.

Anazingatia historia ya kibinafsi na ya jamii na ufalme wa Benin kama kitovu na hadhi yake mbili kama ya zamani na ya kisasa. Wakili dhidi ya uporaji wa sanaa, kurudisha nyumbani na kurudisha. Mada hizi zote zinazoendesha kazi yake.

Katika maonyesho yake ya pekee ya kibinafsi, "Benin1897.com: Sanaa na Swali la Kurejeshwa" (2010), kurudi kwa Layiwola kwenye [Usafirishaji wa adhabu wa 1897| Usafirishaji mashuhuri wa Briteni wa 1897] na uporaji wa vitu vya thamani vya kitamaduni vilivyoporwa kutoka chumba cha kulala cha mababu zake huleta pamoja historia yake ya kibinafsi na ya jamii. Mradi wake mwingine wa kushirikiana wa umma, "Nani Centenary?" (2014) pia inaarifiwa na historia na nyaraka. Alitoa hotuba katika [Rhode Island School of Design] mnamo 2019, na moja katika Programu ya Kimataifa ya CAA-Getty mnamo 2018 juu ya kazi yake.

Katika maonyesho yake ya pekee ya kibinafsi, "Benin1897.com: Sanaa na Swali la Kurejeshwa" (2010), kurudi kwa Layiwola kwenye [Usafirishaji wa adhabu wa 1897| Usafirishaji mashuhuri wa Briteni wa 1897] na uporaji wa vitu vya thamani vya kitamaduni vilivyoporwa kutoka chumba cha kulala cha mababu zake huleta pamoja historia yake ya kibinafsi na ya jamii. Mradi wake mwingine wa kushirikiana wa umma, "Nani Centenary?" (2014) pia inaarifiwa na historia na nyaraka. Alitoa hotuba katika [Rhode Island School of Design] mnamo 2019, na moja katika Programu ya Kimataifa ya CAA-Getty mnamo 2018 juu ya kazi yake.

Kuhusu kazi na msukumo wake, anasema "Nilipata msukumo mwingi kutoka kwa mama yangu, baada ya kumuona kama msichana mchanga akitoa chuma. Kwa hivyo, nilichagua usanifu wa chuma katika Chuo Kikuu cha Benin, ambacho kilikuwa wigo mpana kutoka kwa kile yeye alisoma kwa sababu alitengeneza chuma chini ya sanamu. Lakini mimi ni mtaalam wa muundo wa chuma, ambao unajumuisha utengenezaji wa vito, utengenezaji wa chuma n.k.

Miradi ya sanaa ya Layiwola na mipango ya ushauri imeelezewa kuwa na athari kwa vizazi vya wasanii wachanga karibu na Nigeria.

## Kazi ya kufundisha 
Layiwola alianza kazi yake katika Chuo Kikuu cha Chuo Kikuu cha Benin, Nigeria mnamo 1991 tangazo liliendelea hadi Chuo Kikuu cha [Chuo Kikuu cha Lagos | Lagos] mnamo 2002. Alisimama katika nafasi ya Kaimu mkuu wa Ubunifu Sanaa katika Chuo Kikuu cha Lagos kutoka 2013 hadi 2015 na kichwa kutoka 2017 hadi 2020. Alishinikiza kufutwa kwa mitaala na kuhariri jarida la kwanza la idara. Chini ya umiliki wake, nyumba ya sanaa ya Lagoon ilianzishwa jukwaa la ushiriki wa jamii katika Chuo Kikuu cha Lagos.

## Tuzo 
Peju alipokea tuzo ya idara katika Sanaa iliyotumiwa mnamo 1987, mwanafunzi aliyehitimu zaidi katika Chuo Kikuu cha Benin Art School mnamo 1988, Tuzo ya sifa ya NYSC Jimbo la Lagos1989

Tuzo Tukufu ya Watafiti Kitivo cha Sanaa, Chuo Kikuu cha Lagos 2007.

Kwenye onyesho la kimataifa, Peju alishinda Nguzo ya Ubora ya Afrika, Chuo Kikuu cha Bayreuth Grant, 2020; Msomi wa Tyson katika Jumba la kumbukumbu ya Crystal Bridges, Bentonville, USA (2019): Msomi Maalum wa Ziara katika Chuo Kikuu cha Arkansas (2019-2020) na aliteuliwa kama Balozi wa 2020 wa nia njema kutoka Jimbo la Arkansas. Alipewa ruzuku ya kifahari ya Terra Foundation kwa Sanaa ya Amerika mnamo 2018; CAA-Getty Alumni ruzuku (2018), aliyeteuliwa kwa Mpango wa Uongozi wa Kimataifa wa Merika (IVLP) 2011. Ameshirikiana na Jumba la kumbukumbu la Sanaa la Bronx kwenye mpango wa Smartpower wa Idara ya Jimbo la Amerika mnamo 2012; Alishinda tuzo ya Ubalozi wa Jimbo la Lagos la Amerika 2017 na Tuzo ya Mabadiliko ya Alumni ya Amerika 2018. Alipewa pia ruzuku ya Msanii Mkazi wa Goethe, (KNW) huko Düsseldorf mnamo 2017.

## Utetezi wa kurudishwa kwa sanaa iliyoibiwa 
Layiwola ameongoza utetezi wa umma wa kurudisha kazi za sanaa zilizoibiwa kutoka Benin wakati wa Benin Expedition ya 1897.  

## Maandishi yaliyochaguliwa 
* Layiwola Peju (2017) Mazungumzo ya kitamaduni: Sanaa ya Amerika na Sanaa ya Nigeria katika Mazungumzo, Nka: Jarida la Sanaa ya Kisasa ya Afrika-41, Novemba, Publications NKA, NY, pp.&nbsp;140-152.
* Layiwola, Peju (2017). 'Sikukuu na Riziki ya Kumbukumbu ya Pamoja', Nakala ya ukaguzi wa Kitabu. Kalenda ya Sherehe za Jadi za Nigeria na Frank Aig Imuokhuede, Jarida la Eyo, 20, Vol 2.
* Layiwola, Peju (2016) 'Sanaa katika Moyo wa Kutoa: Bruce Onobrakpeya na Warsha ya Harmattan huko Retrospect, Onobrakpeya na Warsha ya Harmattan, SMO ya kisasa, (16 Septemba - 16 Desemba 2016), Mahakama ya Usuluhishi ya Lagos, Lagos.
* Layiwola, Peju (2015) ‘Miaka 100 ya nani? Mradi wa Sanaa ya Umma kama Maonyesho ya Kumbukumbu ya Wakoloni 'Jarida la Jamii ya Nigeria, 85 Maadhimisho, No 80, kur.&nbsp;51-68
* Layiwola, Peju (2015) ‘Ben Enwonwu wa Kristo Mfufuka kama Picha ya Dini katika Chuo Kikuu cha Ibadan’ Jimbo la Jiji la Ibadan: Nakala na Muktadha Ed. Dele Layiwola, Chapisho la Taasisi ya Mafunzo ya Afrika, Chuo Kikuu cha Ibadan kwa kushirikiana na Wanaounda Vitabu (Editions Africa), Ibadan. pp.&nbsp;169-176
* Layiwola Peju (2010) 'Utamaduni wa Lace na Sanaa ya Kuvaa Vyema huko Nigeria', Lace ya Kiafrika: Historia ya Biashara, Ubunifu na Mitindo nchini Nigeria, Eds. Barbara Plankensteiner na Mayo Adediran, Makumbusho ya Ethnology, Vienna (Makumbusho manyoya Volkerkunde,), Tume ya Kitaifa ya Makumbusho na Makaburi, Nigeria, Wachapishaji wa Snoeck, Rudy Vecruysse, Ghent, pp.&nbsp;167-180. * Layiwola Peju (2010) 'Kufufua Waliotoweka: Utaftaji upya wa 1897', Benin 1897.com: Art and the Restitution Question, Eds. Peju Layiwola na Sola Olorunyomi, Matoleo ya Sanaa ya Wy, Ibadan, pp.&nbsp;1-12 * Layiwola Peju (2009) Kalabashes kama Vipokezi vya Tiba Asilia na Hifadhi za Tamaduni Kati ya Watu wa Kiyoruba Wa Kusini Magharibi mwa Nigeria. Tolu Odugbemi, Chuo Kikuu cha Lagos Press, Lagos. Pp 81 - 92 * Layiwola Peju (2009) Aina Mpya za Maadhimisho; Nguo za Kifalme za Benin, Shamba la Nigeria, Juz. 74, 1 na 2, Uk. 5–19. * Layiwola, Peju na Biayere, Kunle (2007) & amp; # 39; Siasa za Kumbukumbu katika Nafasi ya Tamthiliya: Maoni Mbili Mbali ya Ovonramwen N'ogbaisi ’katika Kupitia Historia Kupitia Sanaa, Mh. Peju Layiwola, Nyumba ya sanaa ya Kitaifa ya Sanaa, Abuja, kur.&nbsp;84-97. * Layiwola, Adepeju (2007) ‘Mauaji ya Benin; Kumbukumbu na Uzoefu ’, Benin Kings and Rituals, Sanaa za Mahakama kutoka Nigeria, Makumbusho ya Ethnology, Vienna (Museum fur Volkerkunde Wien), Museum Qua Branly (Paris), Ethnologishes Staatliche Museen zu Berlin and the Art Institute Chicago, Ed. Barbara Plankensteiner, Wachapishaji wa Snoeck, Rudy Vecruysse, Ghent, pp.&nbsp;83-90.

## Makazi 
* Makaazi Mbichi, Chuo Kikuu cha Rhodes, Grahamstown, Afrika Kusini, 15 Aprili- 15 Juni 2018.
* Msanii-katika-Makazi, Kunstsammlung Nordrhein-Westfalen, Düsseldorf, Ujerumani. 8 Oktoba-8 Desemba 2017.

## Kazi zilizotajwa 
* Sanaa ya Tobenna Okwuosa (2017) Peju Layiwola: Ushiriki na Historia ya Benin na Msiba wa 1897 katika Sanaa ya Wanawake wa Nigeria, Vitabu vya Ben Bosah, USA. pp.&nbsp;278-28.
* Antawan Bryan (2014) 'Peju Layiwola', Miji ya Sanaa ya Baadaye: 21st Century Avant-Gardes, Phaidon Press, London pp.&nbsp;178-179.
* Barbara Winston Blackmun (2013) Utata wa Kisasa: Utangazaji wa Shaba katika Ufalme wa Edo wa Benin ', Mshirika wa Sanaa ya Kisasa ya Afrika. Toleo la Kwanza, Eds. Gitti Salami na Monica Blackmun Visona, John Wiley Blackwell na Sons, Inc pp.&nbsp;389-407.
* Freida High (2010) Benin1897.com: 'Metamonument ya Peju Layiwola', Benin 1897.com: Sanaa na Swali la Kurejesha, Eds. Peju Layiwola na Sola Olorunyomi, Matoleo ya Sanaa ya Wy, Ibadan, pp.&nbsp;1-12 pp15-40

## Mahojiano 
* Changamoto ya Uso wa Sanaa ya Kuonekana katika Vyuo Vikuu vya Nigeria - Peju Layiwola ( Nyakati za Kwanza)

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasanii wa Nigeria
Jamii:Wanawake wa Nigeria