open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vilunya Diskin

**Vilunya Diskin** (née Wilhelmina Fliegelman, 1 Mei 1941 ) ni mmoja wa waanzilishi wa Boston Women's Health Book Collective na mwandishi mwenza wa Our Bodies, Ourselves wanaoishi Boston, Massachusetts. Alizaliwa katika mji wa Przemyslany, Poland, na hatimaye kuhamia Marekani mwaka wa 1948.  Nchini Marekani, alichukuliwa na kulelewa na familia ya Kiyahudi ya Marekani huko Los Angeles.  Martin Diskin alikuwa amesaidia kuunda programu ya Mafunzo ya Amerika ya Kusini huko MIT, na alikuwa "mpokeaji wa kwanza wa tuzo ya kufundisha ya Mfuko wa Usafiri wa Kigeni wa Kitivo cha MIT John Navas mwaka 1982". Vilunya na Martin walishiriki shauku ya haki ya kijamii na wote walisoma anthropolojia ya jamii katika Amerika ya Kusini.  Wakati wa Martin huko MIT, waliishi Cambridge, Massachusetts, kisha Lexington, na kisha wakatumia miaka kadhaa kufanya kazi ya anthropolojia katika nchi kama vile Meksiko, Nicaragua, Honduras, El Salvador na Kolombia. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1941
Jamii:Waandishi wa Marekani
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Brett Anderson

**Brett Elizabeth Anderson** (alizaliwa Bloomington, Indiana 30 Mei, 1979) ni mwimbaji na mtungaji wa nyimbo kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Wakoleta

thumb|Mt. Koleta alivyochorwa.
**Wakoleta** ni jina la watawa wa mashirika ya Fransisko wa Asizi waliofuata urekebisho ulioletwa na Koleta Boylet .

Bikira huyo, kisha kuishi utawani sehemu mbalimbali, akichukia ulegevu uliotawala huko, alijifungia upwekeni katika nyumba ndogo karibu na kanisa (1402-1406), halafu alitokewa mara kadhaa na Fransisko na kuhimizwa arekebishe utawa wake hata akajiunga na Wafransisko kwa kuvaa mavazi ya Wafransisko Wasekulari.

Mara akaenda kwa Papa wa Avinyon, antipapa Benedikto XIII (bila ya kutambua kwamba ni bandia), akaweka mikononi mwake nadhiri ya kushika mtindo wa maisha wa Klara, akafanywa naye abesi na mrekebishaji wa utawa wote wa Fransisko (I-II-III), kutokana na karama yake wazi ya kurekebisha Kanisa kuanzia monasteri na miundo mingine ya Kifransisko ili vifuate upya ufukara na toba kama walivyofanya na kutaka Fransisko na Klara.

Kwa neema ya Mungu na kwa msaada wa wakuu wa dunia akaanza kutembelea Ufaransa na Benelux ili kueneza chachu ya Kiinjili, hasa ufukara. Upande wa Waklara alirekebisha au kuanzisha monasteri 22 kufuatana na kanuni I aliyoomba nakala yake halisi kwa monasteri mama ya Asizi. Mwenyewe aliiongezea katiba iliyopitishwa na Mtumishi mkuu wa Ndugu Wadogo (1432) halafu ikathibitishwa na Papa Pius II (1458-1464). 

Humo alikataza mahari za masista, mali yoyote na mapato ya hakika kwa monasteri, kodi na ghala za kutosha muda mrefu, kila kitu cha thamani au kisicho cha lazima, majengo yasiyo duni. Aliagiza wote wafanye kazi ili kupata riziki, bila ya kuagiza watu wa nje kwa kazi wanazoweza kuzifanya wenyewe. Kwa udogo, alikataza baraka kuu kwa abesi na ibada ya kuweka wakfu mabikira. Hata hivyo alisisitiza usafi na masomo na kupunguza masharti ya ugo. Kwa ajili ya upendo wa kidugu alifuta matabaka, aliagiza vipindi vya burudani (maongezi), alisisitiza mikutano ya kila wiki, alionyesha tena kuwa wadhifa wowote ni utumishi tu. Ingawa alikubali vipengele kadhaa vya kanuni ya Urbani IV vilivyopata kuwa vya kawaida, kwa jumla alirudia vizuri karama ya Klara. Kama yeye alitaka mafungamano imara na Utawa I, monasteri zote zikiwa chini ya Ndugu Wadogo, na wanne kati yao wakiwa tayari kuihudumia kila mojawapo . 

## Ndugu Wadogo Wakoleta
Kwa sababu hiyo watawa kadhaa wa kiume waliingia katika juhudi zake za urekebisho (Ndugu Wadogo Wakoleta) mwaka 1410 hivi. Hao walikubaliwa kama tawi la kujitegemea ndani ya shirika tarehe 11 Septemba 1427  hadi walipounganishwa na Waoservanti mwaka 1517 kwa hati ya Papa Leo X *Ite et vos* ya tarehe 29 Mei 1517. 

## Takwimu
Mwishoni mwa mwaka 2005 Waklara Wakoleta walikuwa 668 katika monasteri 57.

## Tanbihi
## Marejeo 
* Guerrino Pelliccia e Giancarlo Rocca (curr.), *Dizionario degli Istituti di Perfezione* (DIP), 10 voll., Edizioni paoline, Milano 1974-2003. 
* Georg Schwaiger, *La vita religiosa dalle origini ai nostri giorni*, San Paolo, Milano 1997. ISBN 978-88-215-3345-7. 

Jamii:Mashirika ya kitawa
Jamii:Wafransisko
Jamii:Waklara
Sneja Gunew

**Sneja Marina Gunew** (15 Desemba 1946 – 8 Januari 2024), FRSC, alikuwa mwananadharia wa fasihi wa Australia-Kanada ambaye lengo lake lilikuwa juu ya ufeministi, masomo ya baada ya ukoloni na tamaduni nyingi. Alifundisha Uingereza, Australia, na Kanada. Kuanzia mwaka 1995 hadi kustaafu kwake mwaka 2014 alikuwa Profesa wa Kiingereza na Mkurugenzi wa Kituo cha Mafunzo ya Wanawake na Jinsia katika Chuo Kikuu cha British Columbia (UBC) huko Vancouver.  Utafiti wake wa kitaalamu katika waandishi wa tamaduni nyingi (wasio wa Anglo-Celtic) nchini Australia na Kanada, hasa waandishi wanawake, pamoja na ushirikiano wake na utungaji sera wa tamaduni nyingi nchini Australia, ulileta makundi haya kuangaliwa katika nchi zote mbili.

## Maisha na elimu 
Gunew alizaliwa mjini Tübingen, Ujerumani, kwa mama Mjerumani na baba Mbulgaria. Familia ilihama mwaka wa 1950 hadi Melbourne, Australia, chini ya uangalizi wa Shirika la Kimataifa la Wakimbizi.  Akiwa mzungumzaji na msomaji wa Kijerumani tangu utotoni, aligeukia Kiingereza, akapata BA (Hons) kutoka Chuo Kikuu cha Melbourne, MA kutoka Chuo Kikuu cha Toronto, Kanada, na PhD kutoka Chuo Kikuu cha Newcastle, New South Wales, yote katika fasihi ya Kiingereza.

## Kazi 
Alifundisha katika fasihi na masomo ya wanawake huko Australia kutoka 1972, kwanza katika vyuo vikuu vya Newcastle na Melbourne, na kisha kutoka 1979 katika Chuo Kikuu cha Deakin (Geelong). Mwaka 1993 alichukua wadhifa katika Chuo Kikuu cha Victoria, Kanada, na mwaka 1995 akawa Profesa wa Mafunzo ya Kiingereza na Wanawake katika UBC. Alikuwa Mkurugenzi wa Kituo cha Utafiti katika Mafunzo ya Wanawake na Jinsia (2002-2007), mhariri wa Amerika ya Kaskazini wa Nadharia ya Ufeministi (Sage; 2006-2010), na Mkuu Mshiriki wa Chuo cha Mafunzo ya Taaluma Mbalimbali, UBC (2008-2011). Alistaafu kama Profesa Emerita mwaka 2014 kutoka Idara ya Lugha ya Kiingereza na Fasihi ya UBC.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1946
Jamii:Waliofariki 2024
Jamii:Waandishi wa Australia
Jamii:Waandishi wa Kanada
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Berenice I

### Familia 
Berenice alikuwa ana asili ya Eordaea.  Alikuwa binti wa binti mfalme Antugone  wa Makedonia, na mwenyeji asiyejulikana, mkuu wa Kimakedonia anayeitwa Magas.  Babu yake mzaa mama alikuwa mtu mashuhuri aliyeitwa Cassander ambaye alikuwa kaka yake Antipater, mwakilishi wa himaya ya Aleksanda, na kupitia mama yake alikuwa na uhusiano na familia yake.

### Ndoa  yake ya kwanza 
Mnamo mwaka wa 325 BC, Berenice aliolewa na mtawala wa ndani na afisa wa kijeshi aliyeitwa Philip .  Filipo alikuwa ameshafunga ndoa hapo awali na alikuwa na watoto wengine.

Kupitia ndoa yake ya kwanza, alijikuta amekuwa  mama wa Mfalme Magas wa kurene, Antigone,ambaye aliolewa na Mfalme Pyrrhus wa Epirus ; na binti mmoja jina lake Theoxena. 

Philip alikufa miaka ya  318 BC.

### Malkia wa Misri 
[right|thumb| Berenice I akiwa na mume wake wa pili [Ptolemaio I|Ptolemy I Soter]]
thumb| Picha za Berenice I na Ptolemy I Soter kwenye octodrachm ya dhahabu iliyochorwa huko Alexandria mnamo miaka ya c. 265 BC

## Marejeo
Central Cee

**Oakley Neil H. T. Caesar-Su** (anajulikana kitaaluma kama **Central Cee**; alizaliwa London, Uingereza, 4 Juni 1998) ni rapa na mtunzi wa nyimbo kutoka Uingereza. Alipata umaarufu mnamo 2020 baada ya kutoa nyimbo zake *"Day in the Life"* na *"Loading"*, ambazo zilifuatiwa na mixtape yake ya mafanikio, *Wild West* (2021). Central Cee anajulikana kwa mtindo wake wa drill yenye sauti ya melody, mashairi ya kina, na ushawishi wake katika muziki wa rap wa Uingereza.

## Maisha ya Awali na Asili
Central Cee alizaliwa katika eneo la Shepherd's Bush. Ana asili ya Afro-Karibi na Ireland. Alikua Magharibi mwa London, ambako alikua akisikiliza aina mbalimbali za muziki, ikiwa ni pamoja na grime, hip-hop, na drill, ambazo baadaye zilichangia mtindo wake wa muziki.

## Kazi
*2015–2019*: *Mwanzo wa Kazi*
Central Cee alianza kutoa muziki mwaka 2015, akijaribu mitindo mbalimbali ya rap. Alipata umaarufu mdogo kupitia wimbo wake wa mwaka 2017, "Over You", lakini hakufanikiwa sana hadi mwaka 2020, alipokumbatia sauti ya UK drill.

2020–2021: Mafanikio na Wild West
Mwaka 2020, alitoa nyimbo "Day in the Life" na "Loading", ambazo zilivuma sana na kumfanya kuwa nyota inayochipukia kwenye muziki wa rap wa Uingereza. Mixtape yake ya kwanza, Wild West, ilitolewa Machi 2021 na kufikia nafasi ya pili kwenye chati za albamu za Uingereza (UK Albums Chart).

***2022–Sasa**: **23 na Mafanikio ya Kimataifa**
Mwaka 2022, Central Cee alitoa mixtape yake ya pili, 23, ambayo ilijumuisha nyimbo maarufu kama "Obsessed with You" na "Retail Therapy". Mixtape hiyo ilishika nafasi ya kwanza kwenye chati za albamu za Uingereza.

Mnamo 2023, alishirikiana na rapa wa Marekani Lil Baby na kutoa freestyle maarufu "On the Radar". Wimbo wake "Sprinter" aliomshirikisha Dave ulivunja rekodi kwa kuwa wimbo wa rap wa Uingereza uliokaa kwa muda mrefu zaidi kwenye nafasi ya kwanza, ukidumu kwa wiki 10 kwenye chati za nyimbo za Uingereza (UK Singles Chart).

## Mtindo wa Muziki 
Muziki wa Central Cee unachanganya UK drill, rap ya melody, na hadithi za maisha. Mtindo wake unajulikana kwa:
*Melodic hooks na flows
*Mashairi ya kibinafsi na yenye tafakari
*Ushawishi kutoka kwa grime, hip-hop, na drill

## Diskografia
Mixtape
Wild West (2021) – #2 Uingereza
23 (2022) – #1 Uingereza

## Nyimbo Maarufu
"Day in the Life" (2020)
"Loading" (2020)
"Commitment Issues" (2021)
"Obsessed with You" (2021)
"Doja" (2022)
"Sprinter" (akiwa na Dave) (2023)

## Tuzo
**MOBO Award ya Msanii Chipukizi Bora (2021)
*BRIT Awards – Alichaguliwa kama Rapa Bora wa Uingereza (2022)
*Rekodi ya Uingereza kwa wimbo wa drill uliodumu kwa muda mrefu zaidi kwenye nafasi ya kwanza (#1)*

## Marejeo 
Jamii:wanamuziki wa Uingereza
Camila Jourdan

thumbnail|right|200px|Camila Jourdan
**Camila Jourdan** (alizaliwa 1980) ni mwanafalsafa wa Brazil, mwanaharakati wa anarchist, na profesa wa chuo kikuu. Mtaalamu wa mawazo ya Ludwig Wittgenstein na mwalimu katika Chuo Kikuu cha Jimbo la Rio de Janeiro (UERJ), anajulikana pia kwa kuwa mlengwa wa mashitaka yenye dosari na mamlaka ya Brazili kwa kushiriki kwake katika maandamano ya mwaka 2014 nchini Brazili, ambapo alishutumiwa na vikosi vya usalama vya nchi hiyo kwa kuandaa na kutengeneza vinywaji vya Molotov. Hapo awali alihukumiwa kifungo cha miaka sita gerezani, mwishowe aliachiliwa kabisa mnamo mwaka 2024 na Mahakama ya Juu ya Shirikisho.

## Wasifu 
**Vijana na elimu**
Camila Aparecida Rodrigues Jourdan alizaliwa mwaka wa 1980 na asili yake ni kutoka sehemu ya kaskazini ya Rio de Janeiro.  iliitwa "Udaktari Mkuu", na udaktari wake mkuu. Mawazo ya Wittgenstein". Baada ya kupata fataki na vitu vingine huko, na kupata jumbe zinazorejelea penseli, alishutumiwa kwa kupanga kutengeneza vinywaji vya Molotov na hatimaye kukamatwa.   Baada ya kufungwa kwa siku 12 katika gereza la Bangu wakati wa maandamano, aliachiliwa haraka akisubiri kesi yake. Akikabiliana na shutuma hizi, alipata uungwaji mkono mkubwa kutoka kwa jumuiya ya wasomi wa Brazili, ambayo ilihamasishwa kumtetea na kuelezea wasiwasi wake kuhusu athari za maoni ya kisiasa ya wanazuoni wa Brazili.

Awali alihukumiwa kifungo cha miaka sita gerezani, hatimaye aliachiliwa kikamilifu mwaka 2024 na Mahakama ya Juu ya Shirikisho. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1980
Jamii:Wanaharakati wa Brazil
Jamii:Wanafalsafa wa Brazil
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Richard Dawkins

**Richard Dawkins** (alizaliwa Nairobi, Kenya, 26 Machi 1941) ni mwanabiolojia wa mageuzi na mwandishi kutoka Uingereza. Amekuwa profesa katika Chuo Kikuu cha Oxford na mshirika wa New College. Dawkins anajulikana kwa kitabu chake *The Selfish Gene* kilichotoka mwaka 1976, ambacho kilieleza kuwa Jenetikia ndizo msingi wa mageuzi na ndipo alipoanzisha neno “meme” kwa kueleza jinsi mawazo na utamaduni huenea kama Jenetikia. Ameandika vitabu vingine vingi vya sayansi na dini, na amekuwa akihamasisha watu kuelewa sayansi kwa urahisi. Dawkins pia amepata tuzo nyingi kutokana na mchango wake katika uandishi na mawasiliano ya kisayansi.

## Historia 
Baada ya kuhamia Uingereza alisoma zoolojia na kupata PhD mwaka 1966 chini ya Nikolaas Tinbergen. Dawkins alipata umaarufu kwa kitabu *The Selfish Gene* (1976), kilichotambulisha neno “meme,” na *The Blind Watchmaker* (1986), ambacho kilipinga hoja ya muumbaji. Mwaka 2006 aliandika *The God Delusion*, akisema Mungu hayupo na dini ni udanganyifu. Dawkins ni mkosoaji mkubwa wa imani ya uumbaji na dini. Ameanzisha taasisi ya kusaidia sayansi na ameandika vitabu vingi vilivyopata umaarufu duniani.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1941
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Jamii:Wanabiolojia wa Uingereza
Jamii:watu kutoka Nairobi
Tion Wayne

**Dennis Junior Odunwo** (alizaliwa 1 Septemba 1993), anayejulikana kitaaluma kama **Tion Wayne**, ni rapa, mwimbaji, na mtunzi wa nyimbo wa Uingereza kutoka Edmonton, London. Alipata umaarufu katika tasnia ya rap ya Uingereza kupitia mtindo wake wa Afro-swing na drill, akishirikiana na wasanii kama *Stormzy*, *Dave*, *KSI*, na Central cee. Mafanikio yake makubwa yalikuja mwaka 2021 na wimbo wake "Body" akimshirikisha *Russ Millions*, ambao ulikuwa wimbo wa kwanza wa drill kufika nafasi ya kwanza kwenye chati ya muziki ya Uingereza (UK Singles Chart)

## Maisha ya Awali na Asili
**Tion Wayne** alizaliwa Edmonton, London, Uingereza, kwa wazazi wahamiaji kutoka Nigeria. Alikulia Kaskazini mwa London, ambako alipata ushawishi mkubwa kutoka kwa rap ya Uingereza, Afrobeats, na hip-hop, ambavyo vilichangia kuunda mtindo wake wa muziki.

## Kazi ya Muziki
***Miaka ya 2010**: *Mwanzo wa Kazi na Mixtape*
Tion Wayne alianza kupata umaarufu mnamo 2010 kupitia freestyles na nyimbo alizotoa kwa kujitegemea. Mixtape yake ya kwanza, Wayne’s World (2014), ilimpa nafasi katika tasnia ya rap ya Uingereza. Aliendelea na Wayne’s World 2 (2016) na Wayne’s World 3 (2019), ambayo ilimfanya kuwa na mashabiki waaminifu.
***2020–2021**:*Mafanikio na Wimbo "Body"*
Mnamo 2020, alishirikiana na Dutchavelli na Stormzy kwenye wimbo "I Dunno", ambao ulifika nafasi ya #7 kwenye UK Singles Chart. Mwaka 2021, wimbo wake "Body" akimshirikisha Russ Millions ukawa maarufu duniani, ukifikia nafasi ya kwanza kwenye UK Singles Chart, na kuwa wimbo wa kwanza wa drill kufanikisha hili.

***2022–Sasa**:*Mafanikio Yanayoendelea*
Tion Wayne ameendelea kutoa nyimbo zinazofanikiwa, ikiwa ni pamoja na "IFTK" akishirikiana na La Roux na "Healing" mwaka 2022. Anaendelea kuwa mmoja wa wasanii wakubwa katika UK drill na Afro-swing.

## Mtindo wa Muziki
Muziki wa Tion Wayne unachanganya drill ya Uingereza, Afro-swing, na rap, ukiwa na:
**Midundo yenye melodi na mitiririko inayovutia
**Ushawishi kutoka Afrobeats na hip-hop
**Ushirikiano na wasanii wakubwa wa Uingereza

## Diskografia
Albamu na Mixtape
**Wayne’s World (2014)
**Wayne’s World 2 (2016)
**Wayne’s World 3 (2019)
**Green With Envy (2021)

## Nyimbo Maarufu
**"Keisha & Becky" (na Russ Millions) (2019) – UK #7
**"I Dunno" (feat. Dutchavelli & Stormzy) (2020) – UK #7
**"Body" (na Russ Millions) (2021) – UK #1
**"IFTK" (feat. La Roux) (2022) – UK #6
**"Healing" (2022)

## Tuzo na Mafanikio
Wimbo wa kwanza wa drill kufikia nafasi ya kwanza kwenye UK Singles Chart ("Body")

Mteule wa Tuzo za MOBO kwa Msanii Bora wa Kiume (2021, 2022)

Nyimbo nyingi zilizothibitishwa kuwa platinamu nchini Uingereza.

## Marejeo
Jamii:wanamuziki wa Uingereza
William Luther Pierce

**William Luther Pierce III** (11 Septemba 1933 – 23 Julai 2002) alikuwa mfuasi wa itikadi za neo-Nazi, mpenda ubaguzi wa rangi wa kizungu, na mwanaharakati wa mrengo wa kulia wa Marekani. Alijulikana kwa uongozi wake katika harakati za wazungu wenye siasa kali za utaifa kwa zaidi ya miongo mitatu. Kwa taaluma, alikuwa mwanafizikia na mwandishi wa riwaya *The Turner Diaries* na *Hunter*, akitumia jina la kalamu Andrew Macdonald.

Alianzisha shirika la kitaifa la wazungu wenye siasa kali, National Alliance, ambalo aliliongoza kwa takriban miaka 30. Riwaya yake ya *The Turner Diaries* iliibua ghasia kadhaa, ikiwemo shambulio la bomu la Oklahoma City mwaka 1995. Pierce pia aliendesha machapisho, radio ya kila wiki, na alianzisha kampuni ya uchapishaji na lebo ya muziki ya siasa kali za wazungu.

thumb|Pierce akiwa amevalia sare ya chuo cha kijeshi cha shule ya upili

## Maisha ya mapema na elimu 
William Luther Pierce III alizaliwa Atlanta, Georgia, katika familia ya Kipresbiteri yenye asili ya Scotch-Irish na Kiingereza. Baba yake, William Luther Pierce Jr., alifariki mwaka 1943; mama yake, Marguerite Farrell, alitokana na familia ya aristokrasi ya Old South, ikihusisha wazao wa Thomas H. Watts, gavana wa Alabama na Mwanasheria Mkuu wa Confederate States of America. Baada ya vita vya wenyewe kwa wenyewe vya Marekani, familia ilihamia Montgomery, Alabama, kisha Dallas, Texas.

Pierce alihudhuria Allen Military Academy huko Bryan, Texas, alipokuwa na maslahi ya roketi, kemia, redio, umeme, na fasihi ya sayansi. Baada ya kumaliza shule ya sekondari mwaka 1951, alifanya kazi shambani na kupata ufadhili wa masomo kujiunga na Rice University, ambapo alihitimu shahada ya fizikia mwaka 1955. Baadaye alipata shahada ya uzamili (PhD) kutoka Chuo Kikuu cha Colorado Boulder mwaka 1962. Alihudumu kama profesa msaidizi wa fizikia katika Chuo Kikuu cha Jimbo la Oregon kutoka 1962 hadi 1965.

## Kazi za kisiasa na uandishi 
Mnamo 1965, Pierce aliacha ufundishaji na kuwa mtafiti mwandamizi katika Pratt & Whitney. Alijiunga na George Lincoln Rockwell, mwanzilishi wa American Nazi Party, na baadaye kuunda National Alliance baada ya mgawanyiko wa National Youth Alliance mwaka 1974.

Riwaya yake ya *The Turner Diaries* (1978) inaelezea mapinduzi yenye ghasia nchini Marekani, yakifuatwa na vita vya dunia na maangamizi ya jamii zisizo za kizungu. Riwaya nyingine, *Hunter* (1989), inasimulia muuaji wa kibaguzi peke yake.

Mnamo 1985, alihamishia makao makuu ya National Alliance Hillsboro, West Virginia, alianzisha Cosmotheist Community Church, aliendesha kipindi cha redio *American Dissident Voices*, na alichapisha machapisho kadhaa ya National Alliance. Wakati wa kifo chake mwaka 2002, shirika lake liliendelea kuwa na wanachama zaidi ya 1,500 na mapato ya zaidi ya dola milioni 1 kwa mwaka.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1933
Jamii:Waliofariki 2002
Jamii:Wanasiasa wa Marekani
Jamii:Wanaharakati wa Marekani
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Steve Ancheta

**Steve Ancheta** (alizaliwa Septemba 10, 1969 huko Portland,Oregon) ni mchezaji wa zamani wa soka wa Marekani ambaye alicheza kama beki kwa misimu miwili katika Ligi ya Soka ya Magharibi. Ancheta kwa sasa ni kocha mkuu wa timu ya wasichana katika Shule ya Sekondari ya Kikristo ya Portland.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Marekani
Luigi Maglione

**Luigi Maglione** (2 Machi 1877 – 22 Agosti 1944) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Italia ambaye alijiunga na huduma ya kidiplomasia ya Vatikani mwaka 1908, na alihudumu kama Balozi wa Papa kutoka mwaka 1920 hadi 1935. Baada ya kufanya kazi kwa muda mfupi katika Curia ya Roma, alikua Katibu wa Jimbo la Nchi kutoka 1939 hadi kifo chake mwaka 1944. Alikuzwa kuwa askofu mkuu mwaka 1920 na Kardinali mwaka 1935.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1877
Jamii:Waliofariki 1944
Jamii:maaskofu Wakatoliki wa Italia
Antonio Samorè

[thumb|293x293px|Maziara ya Kardinali Samorè, huko [Santiago de Chile.]]
**Antonio Samorè** (4 Desemba 1905 – 3 Februari 1983) alikuwa kardinali na askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Italia.

## Wasifu 
Antonio Samorè alizaliwa Bardi, karibu na Parma. Baada ya kusoma katika seminari ya Piacenza na Chuo Kikuu cha Kipapa cha Laterano huko Roma, alitunukiwa daraja ya upadre na Askofu Ersilio Menzani mnamo 10 Juni 1928. Samorè alifanya kazi ya kichungaji huko Piacenza hadi mwaka 1932, alipojulikana kama msaidizi na katibu wa nunciature ya Lithuania. Aliteuliwa kuwa Chamberlain wa Kibinafsi wa Utakatifu wake mnamo 28 Februari 1935, na baadaye kuwa Prelati wa Nyumba wa Utakatifu wake mnamo 27 Februari 1947. Mwaka 1938, Samorè aliteuliwa kuwa katibu wa nunciature ya Uswisi na pia aliingia katika Curia ya Roma kama afisa wa Sekretarieti ya Jimbo la Nchi. Aliendelea kuwa mshauri wa ujumbe wa apostoliki kwa Marekani kutoka 1947 hadi 1950.

Mnamo 30 Januari 1950, Samorè aliteuliwa na Papa Pius XII kuwa Balozi wa Papa kwa Colombia na Askofu Mkuu wa jimbojina la Tirnovo. Alipewa uaskofu mnamo 16 Aprili kutoka kwa Clemente Micara, huku Askofu Mkuu Filippo Bernardini na Askofu Alberto Carinci wakihudumu kama waongozaji wakiwa ni washirika wa kiuhadhiri, katika kanisa la Santa Maria sopra Minerva. 

Samorè alirudi Roma baada ya kuteuliwa kuwa Katibu wa Kongregesheni ya Masuala ya Kanisa ya Kipekee mnamo 7 Februari 1953. Kama Katibu, alikuwa afisa wa pili kwa cheo katika idara hiyo. Kabla na baada ya Mtaguso wa pili wa Vatikani (1962–1965), baadaye kama Rais wa Tume ya Pontifical kwa Amerika ya Latini, aliteuliwa na Papa Paulo VI kutatua msukumo wa teolojia ya ukombozi na "jumuia za kanisa za msingi" kwa mkutano wa Maaskofu wa Amerika ya Kilatini (CELAM). Samorè alikuwa miongoni mwa watu wachache waliopata kufahamu sehemu ya tatu ya Siri ya Fátima kutoka kwa Mtakatifu Papa Yohane XXIII.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1905
Jamii:Waliofariki 1983
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:Makardinali
Kevin Anderson

**Kevin Anderson** (alizaliwa 17 Septemba 1971) ni mchezaji wa zamani wa soka wa Marekani ambaye alicheza kwa kiwango cha kitaaluma katika Ligi Kuu ya Soka ya Marekani na Ligi ya USL A. Yeye ni kocha mkuu wa timu ya soka ya wanaume ya Southern Connecticut Owls.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Marekani
Sebastian Anderson

**Sebastian Sun Anderson** (alizaliwa Agosti 8, 2002) ni mchezaji wa soka wa kitaaluma wa Marekani ambaye anacheza kama beki kwa klabu ya Hartford Athletic katika Ligi ya USL.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Marekani
Vlatko Andonovski

thumb|Andonovski akiwa na timu ya taifa ya wanawake ya Marekani mwaka 2019
**Vlatko Andonovski** (alizaliwa tarehe 14 Septemba 1976) ana asili ya Masedonia na Marekani ni kocha wa soka na mchezaji wa zamani ambaye ni kocha mkuu na meneja wa michezo wa Kansas City Current ya Ligi ya Soka ya Wanawake ya Kitaifa.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Marekani
Warren Farrell

**Warren Thomas Farrell** (alizaliwa 26 Juni 1943) ni mwanasayansi wa siasa wa Kimarekani na mwanaharakati ambaye awali alipata umaarufu katika miaka ya 1970 kama mfuasi wa wimbi la pili la ufeministi. Yeye ni mwandishi wa vitabu tisa kuhusu masuala ya wanaume, wanawake, akina baba, na mawasiliano ya wanandoa. Alihudumu kwa miaka mitatu katika Bodi ya Jiji la New York ya Shirika la Kitaifa la Wanawake (NOW). Farrell anatetea "harakati ya ukombozi wa jinsia", na "jinsia zote mbili zikitembea maili moja katika mokasini za kila mmoja".

Vitabu vya Farrell vinashughulikia historia, sheria, sosholojia na siasa (*The Myth of Male Power*); mawasiliano ya wanandoa (''Women Can't Hear What Men Don't Say*, na *Role Mate to Soul Mate*); masuala ya kiuchumi na kazi (*Why Men Earn More*); saikolojia ya watoto na malezi ya watoto (*Father and Child Reunion*); na saikolojia ya vijana hadi watu wazima na ujamaa (*Why Men Are The Way They Are*, *The Liberated Man*, na *The Boy Crisis'').

Farrell alizaliwa mwaka 1943. Yeye ni mtoto wa kwanza kati ya watoto watatu waliotokana na baba mhasibu na mama wa nyumbani. Alikulia New Jersey. Farrell alihitimu kutoka Shule ya Upili ya Midland Park huko New Jersey mwaka 1961.

Farrell alipokea B.A. kutoka Chuo Kikuu cha Montclair State katika sayansi za jamii mwaka 1965. Akiwa mwanafunzi wa chuo kikuu, Farrell alikuwa makamu wa rais wa kitaifa wa Jumuiya ya Wanafunzi ya Kitaifa ya Elimu, na kumudu Rais Lyndon B. Johnson kumwalika kwenye Mkutano wa White House kuhusu Elimu.

Mwaka 1966, alipokea M.A. kutoka Chuo Kikuu cha California, Los Angeles katika sayansi ya siasa na mwaka 1974 alipata Ph.D. katika taaluma hiyo hiyo kutoka Chuo Kikuu cha New York. Alikuwa msaidizi wa rais wa Chuo Kikuu cha New York. Farrell amefundisha kozi za ngazi ya chuo kikuu katika taaluma tano (saikolojia; masomo ya wanawake; sosholojia; sayansi ya siasa; masuala ya jinsia na uzazi). Hizi zilikuwa katika Shule ya Tiba katika Chuo Kikuu cha California, San Diego; Shule ya Saikolojia ya Kitaalamu ya California; katika Idara ya Masomo ya Wanawake katika Jimbo la San Diego; katika Chuo cha Brooklyn; Chuo Kikuu cha Georgetown; Chuo Kikuu cha Marekani, na Rutgers.

Wakati wimbi la pili la harakati ya wanawake lilipoibuka mwishoni mwa miaka ya 1960, msaada wa Farrell kwa hiyo ulimudu Shirika la Kitaifa la Wanawake la tawi la Jiji la New York kumwomba aunde kikundi cha wanaume. Majibu ya kikundi hicho yalimudu hatimaye kuunda vikundi vingine 300 vya wanaume na wanawake na kuwa mtu wa pekee kuchaguliwa mara tatu katika bodi ya wakurugenzi ya Shirika la Kitaifa la Wanawake huko N.Y.C. (1971–74). Mwaka 1974, Farrell aliacha N.O.W. huko N.Y.C. na kufundisha kwake huko Rutgers wakati mke wake alipokuwa Mshirika wa White House na akahamia naye D.C. Baadaye walitalikiana.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1943
Jamii:Waandishi wa Marekani
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Evaristo Lucidi

**Evaristo Lucidi** (4 Oktoba 1866 – 31 Machi 1929) alikuwa padri na kardinali wa Kanisa Katoliki kutoka Italia. Alikuwa katibu wa Apostolic Signatura kuanzia mwaka 1916 hadi 1923, na aliteuliwa kuwa kardinali mwaka 1923.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1866
Jamii:Waliofariki 1929
Jamii:mapadri
Jamii:Makardinali
Jamii:Wanaume wa Italia
Alessandro Lualdi

**Alessandro Lualdi** J.C.D. S.T.D. (12 Agosti 1858 – 12 Novemba 1927) alikuwa kardinali kutoka Italia katika Kanisa Katoliki ambaye alihudumu kama Askofu Mkuu wa Palermo.

## Wasifu 
Lualdi alizaliwa Milano, Italia. Alijiunga na Seminari ya Milano akaendelea na masomo yake katika Taasisi ya Theolojia ya Mtakatifu Tomaso Akwinas huko Roma, ambapo alipata shahada katika teolojia, falsafa, na sheria za Kanisa. Aliwekwa kuwa padri mwaka 1880 kwa Jimbo kuu la Milano alipofanya kazi ya kichungaji kutoka mwaka 1884 hadi 1890. Baadaye alihudumu kama mshiriki wa kitivo katika Seminari ya Milano hadi mwaka 1894. Aliteuliwa kuwa Chumba cha Faragha cha Utukufu Wake tarehe 14 Septemba 1899.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1858
Jamii:Waliofariki 1927
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:Makardinali
Jamii:Watu kutoka Milano
Antonio Innocenti

**Antonio Innocenti** (23 Agosti 1915 – 6 Septemba 2008) alikuwa kardinali wa Italia na kiongozi muhimu katika Kuria ya Kirumi na huduma ya kidiplomasia ya Vatikani kwa miaka mingi.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1915
Jamii:Waliofariki 2008
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:Makardinali
Carlo Salotti

**Carlo Salotti** (25 Julai 1870 – 24 Oktoba  1947) alikuwa askofu mkuu na kardinali wa Kanisa Katoliki kutoka Italia. Alikuwa Katibu wa Kongregesheni ya Uenezi wa Imani kutoka mwaka 1930 hadi 1935, na baadaye alihudumu kama mkuu wa Kongregesheni ya Misas na Matendo kutoka mwaka 1938 hadi kifo chake. Aliinuliwa kuwa kardinali *in pectore* mwaka 1933.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1870
Jamii:Waliofariki 1947
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:Makardinali
Ratna Indraswari

**Ratna Indraswari** (24 Aprili 1949 – 28 Machi 2011), aliyepewa jina la utani la **Malkia wa Nyuki**, alikuwa mshairi wa Indonesia, mwandishi na mwanaharakati wa haki za binadamu. Akiwa amepooza tangu akiwa na umri wa miaka 10, alitunga hadithi fupi na riwaya zaidi ya 400 wakati wa maisha yake, zikiwemo kazi zilizohusika sana na kijamii kama vile mwanamazingira Lemah Tanjung (2003). Zaidi ya hayo, alikuwa mtu mashuhuri katika harakati za Kiindonesia za wanawake na kidemokrasia.

Kazi yake, hasa inayojumuisha hadithi fupi, inazingatia takwimu za kike, safari zao, na njia zao za kupinga mamlaka. Inafafanuliwa kama fasihi simulizi kwa sababu aliamuru kazi zake zote.

## Wasifu 
**Kuzaliwa na ujana**

Ratna Indraswari alizaliwa Malang tarehe 24 Aprili 1949.  Alikuwa mtoto wa mwisho kati ya watoto sita.  Wazazi wake wote wawili, Saleh Ibrahim na Siti Bidasari binti Arifin, walikuwa Minangkabau, ingawa waliishi Malang, ambayo si Minangkabau wengi.na akamletea vitabu vingi, ambavyo alisoma, na hivyo kujizoeza na fasihi tangu utotoni. kwa kujiunga na mashirika mbalimbali ya Kiindonesia katika miaka ya 1970 na 1980. Indraswari alifariki kutokana na matatizo ya kiharusi tarehe 28 Machi 2011. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1949
Jamii:Waliofariki 2011
Jamii:Waandishi wa Indonesia
Jamii:Wanaharakati wa Indonesia
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Adrienne Rich

thumb|Adrienne Rich mnano mwaka 1980
**Adrienne Cecile Rich** (/ˈædriən/ AD-ree-ən; 16 Mei 1929 – 27 Machi 2012) alikuwa mshairi, mwandishi wa insha, na mwanaharakati wa kifeministi wa Marekani. Alitambuliwa kama "mmoja wa washairi mashuhuri na wenye ushawishi mkubwa katika nusu ya pili ya karne ya 20, na alipongezwa kwa kuleta kwa ujasiri hoja kuhusu ukandamizaji wa wanawake na wasagaji katika muktadha wa ushairi. Rich alikosoa mitazamo iliyowekwa kuhusu utambulisho wa kifeministi, na alipendelea dhana ya kile alichokiita "msururu wa usagaji", yaani mshikamano wa kike unaochochea ubunifu na kuimarisha maisha ya wanawake.

Mkusanyo wake wa kwanza wa mashairi, A Change of World, ulichaguliwa na mshairi maarufu W. H. Auden kwa ajili ya Tuzo ya Mfululizo wa Yale kwa Washairi Wachanga, na Auden mwenyewe aliandika utangulizi wa kitabu hicho. Rich alipata umaarufu zaidi baada ya kukataa hadharani Medali ya Kitaifa ya Sanaa kama ishara ya kupinga msimamo wa Spika wa Bunge Newt Gingrich kuhusu kuondoa ufadhili wa Endowment ya Kitaifa ya Sanaa.

## Maisha ya Awali na Elimu 
Adrienne Rich alizaliwa tarehe 16 Mei 1929 jijini Baltimore, Maryland, akiwa mtoto mkubwa kati ya wasichana wawili. Baba yake, Arnold Rice Rich, alikuwa daktari wa patholojia na mwenyekiti wa idara ya patholojia katika Shule ya Tiba ya Johns Hopkins. Mama yake, Helen Elizabeth (Jones) Rich, alikuwa mpiga piano wa tamasha na mtunzi wa muziki. Baba yake alikuwa Myahudi kutoka familia ya Kiashekazi (Ashkenazi) aliyotoka Košice katika Milki ya Austro-Hungary (leo Slovakia), ilhali mama yake alikuwa Mkristo Mprotestanti kutoka Kusini mwa Marekani. Ingawa baba yao alikuwa Myahudi, Adrienne na dada yake walilelewa katika imani ya Kikristo.

Babu yao wa upande wa baba, Samuel Rice, alikuwa mhamiaji kutoka Ulaya ambaye alimiliki duka kubwa la viatu jijini Birmingham, Alabama.

Baba yake alimshawishi Adrienne kupenda fasihi na ushairi, na tangu utotoni alisoma vitabu kutoka maktaba ya baba yake wakiwemo Ibsen, Arnold, Blake, Keats, Dante Gabriel Rossetti, na Tennyson. Mashairi yake Sources na After Dark yanaelezea uhusiano wake wa karibu, lakini pia wenye changamoto, na baba yake, na jitihada zake za kutimiza matarajio ya familia.

Alisoma katika shule ya Roland Park Country School, shule ya wasichana ya kifahari, ambayo aliielezea baadaye kuwa ilimpa mifano bora ya wanawake wasioolewa waliokuwa na shauku ya kiakili. Baada ya hapo, alijiunga na Chuo cha Radcliffe, kilichokuwa sehemu ya Chuo Kikuu cha Harvard, ambako alisomea fasihi na uandishi wa mashairi, bila kuwa na walimu wa kike hata mmoja.

Mwaka 1951, ukiwa ni mwaka wake wa mwisho chuoni, mkusanyo wake *A Change of World* ulichaguliwa na W. H. Auden kwa Tuzo ya Washairi Wachanga wa Yale. Alipokea Ushirika wa Guggenheim kusomea Oxford kwa mwaka mmoja, lakini baada ya ziara Florence, Italia, aliamua kutorejea Oxford, na badala yake akatumia muda wake barani Ulaya akiandika na kuchunguza kazi za kifasihi.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1929
Jamii:Waliofariki 2012
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Jamii:Waandishi wa Marekani
Lisa Simpson

**Lisa Marie Simpson** ni mhusika wa kubuniwa katika mfululizo wa vichekesho vya uhuishaji *The Simpsons*. Yeye ni mtoto wa pili wa Homer na Marge Simpson, na dada mdogo wa Bart na dada mkubwa wa Maggie. Akipigwa sauti na Yeardley Smith, Lisa alionekana kwa mara ya kwanza tarehe 19 Aprili, 1987, katika kifupi cha *The Tracey Ullman Show* kinachoitwa "Good Night", kabla ya kuwa sehemu ya kipindi kikuu kilichozinduliwa tarehe 17 Desemba, 1989.

Lisa anajulikana kwa akili yake ya juu, huruma, na shauku yake ya kufanya kazi za kijamii. Akiwa na umri wa miaka 8, mara nyingi anajikuta akitengwa na watoto wenzake kutokana na akili zake za juu na mitazamo yake ya kisiasa ya kisasa, jambo linalomfanya kuwa miongoni mwa watu wanaojitenga kijamii. Lisa ni mtetezi mkubwa wa mazingira, mvegani, mfungaji wa wanawake, na Mbudha. Tabia yake inabadilika kwa miaka, ambapo anakuwa mtaalamu wa mimea (vegetarian) katika msimu wa 7, anakubali dini ya Ubudha katika msimu wa 13, na baadaye kuwa mvegani katika msimu wa 32. Yeye ni mfuasi thabiti wa siasa za kushoto na mtetezi wa amani, usawa, na masuala ya mazingira. Hii inasababisha migogoro na wahusika wengine katika Springfield, ambao mara nyingi wanakubaliana na mitazamo yake. Lisa pia wakati mwingine anachukuliwa kama mwenye kujiona na kukataa mawazo yanayohitilafiana na yake, lakini anajitahidi kufanya mabadiliko chanya katika dunia. 

Mbali na kazi zake za kijamii, Lisa anapenda sana masomo na pia anacheza saxophone ya baritone. Amekuwa mhusika maarufu, akionekana katika vyombo mbalimbali vya vyombo vya habari vinavyohusiana na *The Simpsons*, ikiwa ni pamoja na michezo ya video, filamu, na bidhaa za kibiashara. Yeardley Smith, ambaye awali alijaribu kuigiza sauti ya Bart Simpson, alipewa jukumu la kuigiza sauti ya Lisa baada ya wazalishaji kuona sauti yake ilikuwa na ufanisi zaidi kwa Lisa kuliko Bart. Awali, Lisa aliandikwa kama "Bart wa kike," lakini kadri muda ulivyokuwa, aligeuka kuwa mhusika mwenye mitazamo ya kisiasa ya kushoto na mwenye mawazo ya kimapinduzi, jambo ambalo limeleta sifa na pia kukosolewa na mashabiki wa kipindi.

Lisa Simpson amekubaliwa kwa mchango wake, ambapo TV Guide ilimorodhesha katika nafasi ya 11 kwenye orodha yao ya "Top 50 Greatest Cartoon Characters of All Time". Ulinzi wake wa mazingira umekubaliwa kwa haswa, akishinda tuzo kadhaa, ikiwa ni pamoja na Tuzo za Genesis na Tuzo za Mazingira. Alitambuliwa pia na People for the Ethical Treatment of Animals (PETA) kama mmoja wa wahusika wa televisheni "Wenye Upendo kwa Wanyama" wa Wakati Wote. Yeardley Smith alishinda Tuzo ya Emmy ya Primetime kwa uigizaji wake kama Lisa mwaka 1992, na familia ya Simpson ilipokea nyota kwenye Hollywood Walk of Fame mwaka 2000.

## Marejeo 
Jamii:Wahusika
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Giovanni Saldarini

**Giovanni Saldarini** (11 Desemba 1924 – 18 Aprili 2011) alikuwa Kardinali kutoka Italia na Askofu Mkuu wa Torino.

## Maisha ya awali 
Saldarini alizaliwa katika mji wa Cantù, katika wilaya ya Como, Lombardia, Italia. Alisomea katika Seminari ya Mtakatifu Petro Mfiadini huko Venegono na katika Kitivo cha Teolojia ya Milano. Alifanywa kuwa padri mnamo 31 Mei 1947 huko Milano, na Alfredo Schuster, ambaye wakati huo alikuwa Askofu Mkuu wa Milano. Alifundisha katika shule ya kiasisi ya Askofu Mkuu huko Desio kuanzia 1947 hadi 1949. Baada ya masomo zaidi huko Roma, alifanya kazi kama mhadhiri katika Seminari ya Venegono kutoka 1952 hadi 1967. Baada ya hapo, alifanya kazi kama padri wa parokia katika jimbo kuu la Milano hadi mwaka 1982. Aliteuliwa kuwa Prelati wa Heshima mnamo 24 Aprili 1979.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1924
Jamii:Waliofariki 2011
Jamii:maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:Makardinali
Wieke Bosch

**Wieke Bosch** (Leeuwarden 20 Februari 1882 - Ravensbrück 17 Februari 1945) alikuwa mpiganaji wa upinzani wa anarchist-feminist wa Uholanzi. Anarchist tangu mwisho wa Vita vya Kwanza vya Dunia, alifanya kampeni haswa kwa haki za wanawake nchini Uholanzi.

Wakati wa Uvamizi wa Wajerumani, Bosch alianzisha mitandao ya vyombo vya habari vya siri na upinzani, ambayo ilisaidia sana kuokoa watu waliofichwa na Wayahudi. Alikamatwa tarehe 19 Novemba 1942, alifukuzwa hadi kwenye kambi ya mateso ya Ravensbrück, ambako aliuawa kwa kupigwa risasi.

Maisha yake yalianguka haraka kwenye giza lakini yaligunduliwa tena mwanzoni mwa karne ya 21.

## Wasifu 
Bosch alizaliwa tarehe 20 au 24 Februari 1882 huko Leeuwarden, Uholanzi. Kwa sababu ya umaskini wake, hangeweza kuendelea na elimu na ilimbidi aanze kufanya kazi katika umri mdogo kama kijakazi. Bosch alifaulu kupitisha maelezo yake nje ya gereza kwa siri, akiwatahadharisha watu kadhaa waliolengwa na uchunguzi huo. Mnamo 2024, aliongezwa kwenye Monument ya Frisian Resistance huko Leeuwarden,

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1882
Jamii:Waliofariki 1945
Jamii:Wanaharakati wa Uholanzi
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Winona LaDuke

**Winona LaDuke** (alizaliwa 18 Agosti 1959) ni mtaalamu wa mazingira, mwandishi, na mkulima wa hemp ya viwanda kutoka Marekani. Anajulikana kwa kazi zake kuhusu madai ya ardhi ya Wenyeji na uhifadhi, pamoja na maendeleo endelevu.

Mnamo 1996 na 2000, aligombea nafasi ya makamu wa rais wa Marekani kama mgombea wa Chama cha Kijani cha Marekani, kwenye tiketi iliyoongozwa na Ralph Nader. Hadi mwaka 2023, alikuwa mkurugenzi mtendaji na mmoja wa waanzilishi wa Honor the Earth, shirika la kutetea mazingira la Wenyeji, ambalo lilichukua jukumu muhimu katika maandamano dhidi ya Dakota Access Pipeline.

Mnamo 2016, alipokea kura ya uchaguzi kwa nafasi ya makamu wa rais, akiwa mwanachama wa kwanza wa Chama cha Kijani kupokea kura ya uchaguzi.

thumb|LaDuke mwaka 2009

## Maisha ya awali na elimu 
Winona LaDuke (jina linalomaanisha "binti wa kwanza" katika lugha ya Dakota) alizaliwa mwaka 1959 huko Los Angeles, California, kwa Betty Bernstein na Vincent LaDuke (baadaye alijulikana kama Sun Bear). Baba yake alitoka katika Hifadhi ya Ojibwe White Earth huko Minnesota, na mama yake alikuwa wa asili ya Kiyahudi ya Ulaya kutoka The Bronx, New York. LaDuke alikulia Los Angeles kwa sehemu ya utoto wake, lakini alikulia hasa Ashland, Oregon. Alijiandikisha akiwa mtoto na Taifa la White Earth, lakini hakukaa hifadhi hiyo hadi mwaka 1982. Alienda kufanya kazi White Earth baada ya kuhitimu chuo na kupata kazi kama mkurugenzi wa shule ya upili huko.

Wazazi wake walitengana alipokuwa na miaka mitano; mama yake alichukua kazi ya mfundishaji wa sanaa katika Chuo cha Southern Oregon. Baba yake Vincent alibadilika kuwa kiongozi wa kiroho wa New Age kwa jina la Sun Bear.

Wakati akikulia Ashland, LaDuke alienda shule za umma na alikuwa kwenye timu ya mjadala ya shule ya upili. Alienda Chuo Kikuu cha Harvard, alijiunga na kikundi cha watetezi wa asili, na alihitimu mwaka 1982 akiwa na Shahada ya Sanaa katika uchumi (maendeleo ya kiuchumi ya vijijini). Alipohamia White Earth, hakuwa anajua lugha ya Ojibwe, na alikubaliwa taratibu. Alipokuwa mkurugenzi wa shule ya upili, alifanya utafiti kwa ajili ya tathmini ya shahada ya uzamili kuhusu uchumi wa kujimudu wa hifadhi hiyo na kuhusika na masuala ya eneo hilo. Alimaliza M.A. katika maendeleo ya uchumi wa jamii kupitia programu ya Chuo Kikuu cha Antioch.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1959
Jamii:Wanawake wa Marekani
Jamii:Wanaharakati wa Marekani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
The Lost Bookshop

**The Lost Bookshop** ni riwaya yenye vipengele vya bibliophilia, uhalisia wa kichawi, fantasia, hadithi za uwongo za kihistoria, na mapenzi  na mwandishi wa Kiayalandi, Evie Woods. Kitabu hiki pia kinashughulikia masuala mazito ya ulimwengu halisi kama vile ulevi, unyanyasaji wa majumbani na tabia mbaya ya kijamii. 

Kitabu kilichapishwa mwaka wa 2023 na One More Chapter, chapa ya HarperCollins.   Maandishi ya Woods hapo awali yalikuwa yamechapishwa  chini ya jina lake halisi, Evie Gaughan. 

Riwaya hii iliorodheshwa kwa mtangazaji bora wa mwaka katika Tuzo za Vitabu za Uingereza za 2024.  Ilichukua nafasi ya kwanza katika orodha ya vitabu vya kila wiki ya Wall Street Journal;  ilifanya Sunday Times 10 bora,  na ikawa muuzaji bora zaidi huko Amazon Uingereza na Amerika. Mnamo tarehe 23 Mei 2024, mchapishaji One More Chapter aliripoti kwamba kitabu hiki kilikuwa kimeuza zaidi ya nakala milioni moja.

## Muhtasari 
The Lost Bookshop, ambayo hutumia masimulizi ya mtu wa kwanza, hubadilishana kati ya wahusika katika nyuzi mbili kuu zilizowekwa Dublin, London na Paris: moja inayoanza miaka ya 1920, nyingine katika nyakati za kisasa (karibu 2020 lakini bila kutaja COVID-19), na ambayo polepole hubadilika katika akili ya msomaji hadi mwishowe.

Mnamo 1921, Opaline Carlisle yuko London na anasukumwa katika ndoa iliyopangwa na mama yake na kaka yake, Lyndon, afisa mkongwe aliyejeruhiwa katika Vita vya Kwanza vya Dunia. Mwanamke mchanga mwenye mawazo ya kujitegemea ambaye anathamini uhuru na matukio, anakimbilia Ufaransa, badala ya kukubali kuolewa, na anapata kazi katika duka la vitabu, Shakespeare na Kampuni, ambako anajifunza kuhusu sanaa ya kushughulika na vitabu adimu na hukutana na wahusika maarufu wa fasihi, wakiwemo waandishi wa riwaya James Joyce na Ernest Hemingway.

Wakati huo huo, katika Ireland ya kisasa, Martha anakimbilia Dublin kutoroka maisha yake ya zamani, na anapata kazi kama mlinzi wa nyumba na mwanamke mzee, Madame Bowden.

Henry, mwanazuoni, akitafuta kwa bidii riwaya ya pili ambayo Emily Brontë na haijachapishwa na duka la vitabu lililopotea, ambalo lina jukumu muhimu katika utafiti wa kitaaluma ambao amepokea ufadhili, pia anawasili Dublin wakati huu. Mlango wa karibu wa tovuti ambayo anaamini kuwa duka la vitabu lililopotea linapaswa kuwa (lakini kwa kushangaza sivyo), kwa bahati mbaya au hatima atakutana na Martha.

Baada ya kupatikana na kujitolea kwa Connacht District Lunatic Asylum kwa amri ya kaka yake, Opaline hatimaye anatoroka na kutoroka tena hadi Dublin na kuanzisha duka la vitabu huko, akiwa bado akijificha kutoka kwa kaka yake kwa jina la kudhaniwa, Miss Gray. Kwa kuwa imetoweka kwenye rekodi za kihistoria, hii inafanya iwe vigumu kwa Henry na Martha kumfuatilia wanapojaribu kuunganisha hadithi yake.

Ingawa wahusika wenyewe hawazingatii viungo vinavyowaunganisha, polepole lakini kwa hakika nyuzi huungana, kwa usaidizi wa Opaline na duka lenyewe la vitabu lililopotea, ambalo tunagundua kuwa lina utashi wake na nguvu za ajabu za kichawi; na hatimaye fumbo la duka la vitabu lililopotea linatatuliwa.

## Marejeo 
Jamii:Fasihi ya Kiingereza
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Erika Alm

**Erika Alm** ni profesa mshiriki katika masomo ya jinsia na mkuu msaidizi katika Kitivo cha Humanities katika Chuo Kikuu cha Gothenburg. 

Tangu 2020, amekuwa mhariri mwenza wa jarida la Lambda Nordica kuhusu masomo ya LGBTQ.

## Kazi
Alm aliandika tasnifu yake katika historia ya mawazo mnamo 2006, juu ya nadharia "Ufungaji wa matumbo na hisia": Dhana za mwili katika uchunguzi wa serikali kutoka miaka ya 1960 na 1970. Kati ya 2009 na 2011 alikuwa mwanafunzi mwenza wa baada ya udaktari katika Kituo cha Umeå cha Mafunzo ya Jinsia katika Chuo Kikuu cha Umeå. Kuanzia 2011 alikuwa mhadhiri wa masomo ya jinsia katika Chuo Kikuu cha Gothenburg. 

Mnamo 2014 alichukua mafunzo ya sabato kutoka Chuo Kikuu cha Gothenburg kufundisha katika Chuo Kikuu cha Jimbo la Ohio ambapo alifundisha kozi ya mtazamo muhimu kuhusu Cisnormativity. 

Katika utafiti wake, kwa msingi wa nadharia ya ufeministi, kisiasa na kitamaduni, amechunguza kanuni kuhusu mwili, jinsia na hamu, hasa jinsi zinavyoonekana katika utaalamu wa kimatibabu na sheria, kwa mfano masuala yanayohusu uavyaji mimba, kufunga kizazi na urekebishaji wa kijinsia.

Mnamo 2020, Alm alichukua nafasi kama mhariri mpya wa jarida lililopitiwa na rika la Lambda Nordica kuhusu masomo ya LGBTQ, pamoja na mwenzake Elisabeth L. Engebretsen.

**Bibliografia (uteuzi)**

* Linander, Ida; Lundberg, Tove; Alm, Erika (2024). "Mfano wa mfadhaiko wa walio wachache wa kijinsia na/au cisnormativity? Haja ya mitazamo ya kinadharia ya wingi katika kuboresha afya na dawa". Sayansi ya Jamii na Tiba. 351. doi:10.1016/j.socscimed.2024.116957. PMID 38749253. Imehifadhiwa kutoka ya asili mnamo 2024-05-26. Imerejeshwa 2024-06-21.
* Alm, Erika; Engebretsen, Elisabeth L. (2023). "Siasa dhidi ya kijinsia na Nadharia ya Queer". Lambda Nordica. 27 (3–4): 7–19. doi:10.34041/ln.v27.838.
* Alm, Erika; Berg, Linda; Lundahl Shujaa, Mikela; Johansson, Anna; Laskar, Pia; Martinsson, Lena; Mulinari, Diana; Wasshede, Cathrin, eds. (2021). Mapambano ya Wingi katika Jinsia, Ujinsia na Ukoloni: Changamoto ya Upekee wa Uswidi. doi:10.1007/978-3-030-47432-4. ISBN 978-3-030-47431-7.
* Liinason, Mia; Alm, Erika (14 Mei 2018). "Ungendering Ulaya: ushirikiano muhimu na vitu muhimu katika ufeministi". Jinsia, Mahali & Utamaduni. 25 (7): 955–962. doi:10.1080/0966369X.2018.1471049. Ilirejeshwa tarehe 21 Juni 2024.
* "Ni nini kinajumuisha kiungo/cho kiungo muhimu? Mabadiliko ya maamuzi ya kimahakama na kimatibabu kuhusu upasuaji wa sehemu za siri kwa watu wenye jinsia tofauti na waliovuka mipaka nchini Uswidi". Mwili, Uhamiaji, Upasuaji wa Upya/Kujenga. doi:10.4324/9781351133678-14. ISBN 9781351133678.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1975
Jamii:Waandishi wa Uswidi
Jamii:Wanafalsafa wa Uswidi
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Janis Birkeland

Profesa Janis Birkeland ni mamlaka ya, na mkosoaji rafiki wa, usanifu 'endelevu' wa kisasa, upangaji, usimamizi, na usanifu. Alianza kazi yake kama mbunifu endelevu, mpangaji wa jiji na wakili huko San Francisco.  Baada ya kuhamia Australia mnamo 1981, alichukua PhD ya kupanga kwa uendelevu.  Kuanzia 1992, aliendeleza na kufundisha kozi za maendeleo endelevu na muundo katika vyuo vikuu vitano. Katika zaidi ya machapisho 150, alipinga fikra za hivi punde katika uendelevu, ikiwa ni pamoja na vitabu vitatu vya kiada: Design for Sustainability (2002),  Positive Development (2008),   na Net-Positive Design (2020). Kulingana naye, muundo endelevu na dhana za maendeleo zilitumia malengo dhaifu, viwango,  viashirio,  michakato,  mikakati,  na zana. Majengo ya kijani kielelezo hata yanashindwa hata kurekebisha uharibifu wao wa ziada.

Michango ya Birkeland ilifafanua upya mipaka ya uendelevu.Msingi wake wa awali ulikuwa kwamba, kwa kushangaza, uendelevu wa kweli ungeweza kupatikana kupitia maendeleo ya mijini. Hata hivyo, hii ingehitaji mazingira yaliyojengwa kuibuliwa upya kabisa. Nadharia yake ya 'Maendeleo Chanya' inaeleza kutokuwa na uwezo wa miundo ya sasa ya kiakili na kimwili kufikia uendelevu wa kweli (mfumo mzima), na jinsi inavyoweza kujengwa upya kufanya hivyo. Mtazamo wake wa 'muundo chanya' ulilenga kubadili mabadiliko ya sayari, mabadiliko ya hali ya hewa, hasara ya viumbe hai, n.k.,  na kurudisha viwango vya kimataifa na kwa kila mtu vya matumizi na uchafuzi wa mazingira chini ya mipaka ya sayari. Miongoni mwa mambo mengine, hii inahitaji kuongezeka kwa asili kuhusiana na hali ya kabla ya miji.  Daima alisisitiza kwamba urekebishaji wa mazingira chanya (urekebishaji) wa miji na majengo ulikuwa kipaumbele kutokana na kwa mfano, mtiririko wa nyenzo katika ujenzi wa kawaida na wa kijani. Michango ya Birkeland inajumuishwa hatua kwa hatua katika dhana endelevu za muundo.

Kwa kifupi, nadharia ya Maendeleo Chanya na mazoezi yalichochea muundo wa kuzaliwa upya ili kwenda mbali zaidi: kuongeza 'mali ya umma' (usalama wa mazingira, ufikiaji wa wote kwa njia za kuishi, n.k.) na kuongeza 'msingi wa ikolojia' (huduma na huduma za mfumo ikolojia, bioanuwai, n.k.) ili kubadilisha hali ya juu na kuunda mwingiliano chanya. Nadharia ya msingi ya Maendeleo Chanya ilisababisha mapendekezo ya kipekee ya aina endelevu za utawala,  mifumo ya kufanya maamuzi, [34][35] mbinu za kupanga,  usanifu, ] mazoea ya kubuni, michakato ya ushiriki,   na zana za tathmini.]. Ubunifu chanya pia ulihimiza dhana mpya za muundo kama vile Kijani Kijani,  na 'huduma za kiikolojia' zilizounganishwa kwa majengo kwa watu, miundo na asili. Birkeland ilibuni muundo mpya na mbinu ya tathmini, iitwayo 'STARfish' ili kuwezesha muundo wa matokeo chanya. Ni kinyume cha zana nyinginezo za kutathmini uendelevu na kusahihisha dazeni tatu za kasoro zao zinazofanana.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1945
Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Marekani