open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kiashiria cha gini

**Kiashiria cha gini** (Kiingereza: *Gini coefficient/index*) hutumika kupima na kuelezea kiwango cha utofauti wa mapato au mali kati ya watu katika jamii au taifa. Ikiwa na thamani kati ya 0 na 1, kinapima jinsi mapato au mali yanavyogawanywa katika jamii. Thamani ya 0 inamaanisha **usawa kamili**, ambapo kila mtu ana mapato au mali sawa, wakati 1 inamaanisha kiwango kikubwa cha **ukosefu wa usawa**, ambapo mtu mmoja ana mali au mapato yote na wengine hawana chochote.

Hii ina maana kwamba, kadri kiashiria cha Gini kinavyoongezeka, ndivyo jamii inavyozidi kuwa na umaskini mkubwa kwa wengi huku matajiri wakimiliki sehemu kubwa ya mali. Kiashiria hiki hutumika kusaidia serikali na wataalamu katika kutathmini sera na mikakati ya kupunguza umaskini, kuongeza usawa wa kijamii, na kukuza maendeleo endelevu.

## Jinsi ya kuhesabu
**Kiashiria cha gini** ni njia ya kupima usawa katika mgawanyo, kama vile mapato au utajiri. Hivi ndivyo unavyoweza kukokotoa kwa hatua rahisi:

# **Panga data**: Kwanza, panga thamani (kama mapato au utajiri) kutoka chini hadi juu.
# **Hesabu sehemu ya jumla ya watu**: Pata asilimia ya idadi ya watu kila thamani inawakilisha (kuanzia na kundi lenye mapato ya chini).
# **Hesabu sehemu ya jumla ya mapato:** Hesabu asilimia ya jumla ya mapato au utajiri kila kundi linavyo.
# **Tengeneza Grafu ya Lorenz**: Kwenye grafu, jenga sehemu ya jumla ya watu kwenye mhimili wa X na sehemu ya jumla ya mapato kwenye mhimili wa Y. Hii grafu inaonyesha jinsi mapato yanavyogawanywa.
# **Pata eneo chini ya grafu**: Eneo kati ya grafu ya Lorenz na mstari wa usawa kamili (mstari wa diagonal) linawakilisha ukosefu wa usawa.
#**Hesabu Kiashiria cha Gini**: Kiashiria cha Gini ni uwiano wa eneo kati ya mstari wa usawa kamili na grafu ya Lorenz na eneo lote chini ya mstari wa usawa kamili. Formu yake ni:
G = A / (A + B)

Ambapo:

A ni eneo kati ya mstari wa usawa kamili na grafu ya Lorenz.

B ni eneo chini ya grafu ya Lorenz.

Kiashiria cha Gini kinatoka kutoka 0 hadi 1:

Gini ya 0 inamaanisha usawa kamili (kila mtu ana mapato sawa).

Gini ya 1 inamaanisha ukosefu wa usawa kamili (mtu mmoja anayo mapato yote, na wengine hawana chochote).

## Tazama Pia
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na ukosefu wa usawa

## Marejeo
Jamii:Uchumi
Jamii:Viashiria vya Uchumi
Tauni ya Kucheza Dansi ya 1518

**Tauni ya kucheza dansi ya 1518** ilikuwa tukio la ajabu na lisiloeleweka lililotokea huko Strasbourg, wakati huo sehemu ya Dola Takatifu la Kirumi. 
Mnamo Julai 1518, kundi la watu, wakiwemo wanaume na wanawake, walianza kucheza bila kudhibiti mitaani, mara nyingi kwa siku au wiki kadhaa, bila sababu au chanzo cha wazi. Janga hili lilienea kwa haraka, na watu kumi na tano, na hatimaye zaidi ya 400 walilazimika kuchangia. 

Ripoti nyingine zinapendekeza kwamba wanenguaji walijitokeza kutokana na uchovu au hata kufa. Sababu ya tukio hili bado haijulikani, na nadharia zinatofautiana kutoka kwa sumu ya ergot (kivimbe cha kileo kinachopatikana kwenye ngano) hadi umanyeto wa umati au imani za kidini. 

Tukio hili limekuwa mojawapo ya matukio ya ajabu zaidi katika historia ya Ulaya. 

## Marejeo 
Jamii:1518
Jamii:Historia ya Ufaransa
Jamii:Tauni
Robert Eggers

thumb|Wapenzi mwaka 2015
**Robert Houston Eggers** (amezaliwa Julai 7, 1983) ni mtengenezaji wa filamu wa Kimarekani. Anajulikana sana kwa kuandika na kuongoza filamu za uwongo za kihistoria, kazi zake zinazojulikana zaidi ni filamu za kutisha *The Witch* (2015), *The Lighthouse* (2019) na *Nosferatu* (2024) na vile vile kuandika na kuelekeza epic ya hatua *The Northman* (2022). Inajulikana kwa kudumisha uhalisi wa kihistoria, filamu zake mara nyingi huchanganya vipengele vya kutisha, ngano na hadithi.

## Maisha ya awali 
Robert Houston Eggers alizaliwa katika Jiji la New York mnamo Julai 7, 1983. Hajui baba yake mzazi ni nani. Yeye na mama yake Kelly Houston walihamia Laramie, Wyoming, ambako alikutana na kuolewa na Walter Eggers, profesa wa fasihi ya Kiingereza katika Chuo Kikuu cha Wyoming. Wanandoa hao walikuwa na wana mapacha walioitwa Max na Sam, ambao pia walikuja kuwa watengenezaji filamu. Mnamo 1990, familia ilihamia Lee, New Hampshire, baada ya Walter kuwa provost katika Chuo Kikuu cha New Hampshire.

Eggers alirudi New York kuhudhuria Chuo cha Muziki na Dramatic cha Marekani mwaka wa 2001. Alipata hamu ya kubuni, kuelekeza na kuigiza akiwa huko, na pia angeonyesha nia ya kutengeneza filamu kwa kuelekeza na kubuni filamu fupi. Utoto wake huko New England mara nyingi huhamasisha kazi yake; alipokuwa akiandika filamu yake ya kwanza, alitembelea mara kwa mara Plimoth Plantation huko Massachusetts.

## Mtindo wa utengenezaji wa filamu 
Moja ya sifa kuu za filamu zinazoongozwa na Eggers ni "uangalifu mkali kwa undani". Ametumia usahihi wa kihistoria katika filamu zake, haswa kwa matumizi ya lugha maalum na mazungumzo yanayolingana na kipindi.

## Maisha ya kibinafsi 
Eggers ameolewa na Alexandra Shaker, mwanasaikolojia wa kimatibabu ambaye amemjua tangu utotoni. Wanaishi Brooklyn na wana mtoto wa kiume.

## Tanbihi
Brian Philley

**Brian Philley** (Alizaliwa Agosti 15, 1926 – Alifariki Agosti 30, 2002) alikuwa mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu kutoka Kanada. Alishinda ubingwa wa kitaifa mara mbili akiwa na Vancouver City FC (ilijulikana kama Hale-Co FC mwaka 1956) na Westminster Royals FC (1960). Alikuwa mchezaji wa kwanza wa Timu ya taifa ya Kanada wakati wa mechi za kufuzu Kombe la Dunia la FIFA mwaka 1957.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Pat Philley

**Pat Philley** (Alizaliwa Aprili 24, 1929 – Alifariki Novemba 22, 2019) alikuwa mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu kutoka Kanada. Alikuwa bingwa wa kitaifa akiwa na Vancouver City FC mwaka 1950. Alikuwa kiungo wa kati na nahodha wa timu ya taifa ya Kanada wakati wa mechi tatu za kufuzu kwa Kombe la Dunia la FIFA mwaka 1957. 

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Reshon Phillip

**Reshon Shemar Phillip** (alizaliwa Januari 27, 1998) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Kanada. 

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
David Phillips

**David Phillips** (alizaliwa Mei 25, 1966) ni mchezaji wa zamani wa kimataifa wa mpira wa miguu kutoka Kanada ambaye alicheza kama mshambuliaji.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Stella Atal

**Stella Atal**  ni mchoraji na mbunifu wa mitindo wa Uganda, ambaye ni mwanzilishi, mmiliki na mtendaji mkuu wa Atal Stella Fashion House, yenye maeneo mjini Paris, Ufaransa .

## Maisha ya awali na elimu 
Alizaliwa katika Mkoa wa Kaskazini, Uganda, kando ya mwambao wa Ziwa Kyoga. Stella alianza masomo yake huko Kampala, mji mkuu wa Uganda. Baadae  alihamia Kenya kuendelea na masomo yake, hatimaye alihitimu elimu yake huko nchini Uingereza. Stella ana shahada ya kwanza na shahada ya uzamili katika Sanaa ya mitindo na uchoraji.

## Marejeo 
Jamii:wanawake wa Uganda
Jamii:wachoraji wa Uganda
Jamii:Wanawake Katika Sanaa
Sarah Nakisanze

**Sarah Nakisanze** ni mbunifu wa mitindo, mwalimu, na mtafiti kutoka Kampala, Uganda, anayejulikana kwa kazi yake ya vifaa vya asili, hasa kitambaa cha gome, katika muundo wa bidhaa-ikolojia.

## Wasifu 
Nakisanze ni mhadhiri katika Chuo Kikuu cha Makerere katika skuli ya Margaret Trowel ya sanaa na viwanda na hushirikiana na jumuiya za mafundi ili kukuza usanifu endelevu na ufundi. Utafiti wake huzingatia utamaduni wa mitindo, nyenzo, na mahusiano ya kibiashara kati ya Kaskazini na Kusini.

## Marejeo 
Jamii:wanawake wa Uganda
Jamii:Wanawake Katika Sanaa
Samuel Piette

[thumb|Piette akiwa na Timu ya Taifa ya [Kanada mwaka 2017]]
**Samuel Piette** (alizaliwa Novemba 12, 1994) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa kulipwa kutoka Kanada ambaye anacheza kama kiungo mkabaji katika klabu ya CF Montréal na timu ya taifa ya Kanada. 

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Tony Pignatiello

**Tony Pignatiello** (alizaliwa Aprili 29, 1968) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu wa Kanada aliyecheza katika viwango vya kimataifa na vya kulipwa kama kiungo.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Radosław Pindiur

**Radosław Pindiur** (alizaliwa Januari 29, 1988, huko Morąg) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa Kanada na Polandi ambaye anaichezea Świt Krzeszowice.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Peter Pinizzotto

thumb|Pinizzotto mwaka 2024
**Peter Pinizzotto** ni kocha wa mpira wa miguu wa Kanada aliyezaliwa Italia ambaye kwa sasa ni kocha mkuu wa Woodbridge Strikers katika ligi ya kwanza ya Ontario.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Nicolas Pinto

**Nicolas Pinto** ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu wa Kanada ambaye alicheza katika Ligi ya USL A na Ligi ya soka ya kitaalamu ya Kanada (1998-2005).

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Jon Paul Piques

thumb|Piques mwaka 2016
**Jon Paul Piques** (alizaliwa Juni 30, 1986), anayejulikana pia kama **Piques**, ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu wa Kanada, mwigizaji, mkurugenzi na maarufu mtandaoni. Ana zaidi ya bilioni 3 za maoni kwenye YouTube na zaidi ya wafuasi milioni 11 kwa jumla.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Mitch Piraux

**Mitchell Aaron "Mitch" Piraux** (alizaliwa Aprili 18, 1995) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa Kanada ambaye kwa sasa anachezea timu ya UBC Thunderbirds.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Igor Pisanjuk

thumb|Pisanjuk mwaka 2010
**Igor Pisanjuk** (alizaliwa Oktoba 24, 1989) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu aliyecheza katika Nemzeti Bajnokság I, Nemzeti Bajnokság II na Ligi ya Soka ya Kanada.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Jarred Phillips

thumb|Phillips mwaka 2019
**Jarred Phillips** (alizaliwa Mei 14, 1995) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa kulipwa kutoka Kanada ambaye kwa sasa anachezea Vaughan Azzurri ya Ligi ya Kwanza ya Ontario.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Max Piepgrass

**Maxwell Reed Piepgrass** (alizaliwa Aprili 7, 2004) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Kanada ambaye anacheza kama kiungo.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Matteo Piscopo

**Matteo Piscopo** (alizaliwa Agosti 9, 1954) ni mchezaji wa zamani wa soka wa kimataifa kutoka Kanada.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Nevio Pizzolitto

thumb|Nevio Pizzolitto
**Nevio Pizzolitto** (alizaliwa Agosti 26, 1976) ni mchezaji wa soka kutoka Kanada ambaye alichezea timu ya Montreal Impact (1992-2011) katika Ligi ya soka ya Amerika Kaskazini (2011–2017).

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Rocco Placentino

**Rocco Placentino** (alizaliwa Februari 25, 1982) ni mchezaji wa zamani wa soka kutoka Kanada ambaye alicheza kimataifa. Hivi sasa, yeye ni mkurugenzi wa kiufundi wa klabu ya CS Saint-Laurent ya Kanada.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Pablo Virgilio David

**Pablo Virgilio "Ambo" Siongco David** (alizaliwa 2 Machi 1959) ni askofu wa Kanisa Katoliki nchini Ufilipino ambaye ametumikia kama Askofu wa Kalookan tangu mwaka 2016. Kabla ya hapo, alihudumu kama Askofu Msaidizi wa San Fernando kuanzia mwaka 2006 hadi 2015.

Tangu mwaka 2021, amekuwa Rais wa Baraza la Maaskofu wa Kikatoliki wa Ufilipino (CBCP). Mnamo tarehe 7 Desemba 2024, Papa Fransisko alimteua kuwa kardinali, akimtambua kama kiongozi wa kipekee wa kiroho katika Kanisa.

Anapendelea kuitwa kwa jina lake la utani, **"Ambo"** au **"Apu Ambo"**, ambalo linamaanisha *"Babu Ambo"*, ishara ya heshima na upendo kutoka kwa waamini.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1959
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Makardinali
Jamii:Watu wa Ufilipino
Julio Rosales

**Julio Rosales y Ras** (18 Septemba 1906 – 2 Juni 1983), Askofu Mkuu wa pili wa Cebu, alikuwa kardinali wa Ufilipino katika Kanisa Katoliki. 

Alizaliwa Calbayog, alisomea katika Seminari ya Calbayog na akapadrishwa katika mji wake wa kuzaliwa mnamo Juni 2, 1929. Kuanzia 1929 hadi 1946, alihudumu katika kazi za kichungaji katika jimbo la Calbayog. Alitawazwa kuwa askofu wa Tagbilaran mnamo Septemba 21, 1946.

Jamii:Waliozaliwa 1906
Jamii:Waliofariki 1983
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Makardinali
Jamii:Watu wa Ufilipino
Ricardo Vidal

left|thumb|Vidal anapokea ishara ya heshima kutoka kwa rais mteule Rodrigo Duterte mnamo Julai 13, 2016.
**Ricardo Tito Jamin Vidal** (6 Februari 1931 – 18 Oktoba 2017) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki kutoka Ufilipino. 

Aliteuliwa kuwa kardinali mwaka 1985 na aliwahi kuwa Askofu Mkuu wa Cebu kuanzia 1982 hadi 2010.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1931
Jamii:Waliofariki 2017
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Makardinali
Jamii:Watu wa Ufilipino
Jose Advincula

**José Lázaro Fuerte Advíncula Jr.**, O.P. (alizaliwa 30 Machi 1952) ni kiongozi wa Kanisa Katoliki kutoka Ufilipino na mtawa wa Shirika la Wadominiko. 

Aliteuliwa kuwa Askofu Mkuu wa 33 wa Manila mnamo Juni 24, 2021. Alifanywa kardinali mnamo Novemba 2020. Kabla ya wadhifa huo, aliwahi kuwa askofu wa San Carlos kuanzia 2001 hadi 2011 na Askofu Mkuu wa Cápiz kuanzia 2011 hadi 2021. 

Mnamo Desemba 16, 2020, Papa Fransisko alimteua Kardinali Advincula kuwa mwanachama wa Idara ya Wakleri.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1952
Jamii:Wadominiko
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Makardinali
Jamii:Watu wa Ufilipino
Kanisa Katoliki nchini Ufilipino

**Kanisa Katoliki nchini Ufilipino** ndiyo madhehebu makubwa zaidi ya kidini nchini humo na lina idadi kubwa ya Wakatoliki kuliko karibu zote duniani. 

Imani ya Kikatoliki ililetwa nchini Ufilipino na wamisionari kutoka Uhispania katika karne ya 16. 

Takriban miaka 400 baadaye, mnamo mwaka 1960, Rufino J. Santos, Askofu Mkuu wa Manila, akawa Mfilipino wa kwanza kuwa kardinali. Tangu wakati huo, jumla ya Wafilipino kumi wameinuliwa katika hadhi ya kardinali.

Mnamo Mei 1, 2020, Luis Antonio G. Tagle, Pro-Prefekti wa Sehemu ya Uinjilishaji wa Kwanza katika Idara ya Uinjilishaji, alipandishwa kuwa kardinali-askofu. Yeye ndiye Mfilipino wa kwanza kushika cheo cha juu zaidi cha kardinali katika Kanisa Katoliki.

## Marejeo 
U
Jamii:Ukristo nchini Ufilipino
Jaime Sin

**Jaime Lachica Sin** PLH, OS, OL (31 Agosti 1928 – 21 Juni 2005), anayejulikana rasmi kama Jaime Kardinali Sin, alikuwa Askofu Mkuu wa 30 wa Kanisa Katoliki la Manila na kardinali wa tatu kutoka Ufilipino. 

Alikuwa na mchango mkubwa katika Mapinduzi ya Amani ya Watu ya 1986, yaliyomaliza udikteta na sheria ya kijeshi chini ya Ferdinand Marcos na kumuweka Corazon Aquino kama rais wa Jamhuri ya Tano ya Ufilipino.

Pia alikuwa mhusika mkuu katika Mapinduzi ya EDSA ya 2001, ambayo yalimwondoa Rais Joseph Estrada madarakani na kumuweka Gloria Macapagal Arroyo kama mrithi wake.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1928
Jamii:Waliofariki 2005
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Makardinali
Jamii:watu wa Ufilipino
Orlando Quevedo

**Orlando Beltran Quevedo** (alizaliwa 11 Machi 1939) ni kiongozi wa Kanisa Katoliki kutoka Ufilipino. 

Akiwa kardinali tangu mwaka 2014, aliwahi kuwa Askofu Mkuu wa Cotabato kuanzia 1998 hadi 2018. Aliteuliwa kuwa askofu mnamo 1980. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1939
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Makardinali
Jamii:Watu wa Ufilipino
Jamii:Watu walio hai
Rufino Santos

**Rufino Jiao Santos** (26 Agosti 1908 – 3 Septemba 1973) alikuwa Askofu Mkuu wa 29 wa Manila kuanzia Februari 10, 1953, hadi kifo chake mnamo Septemba 3, 1973. 

Alikuwa Mfilipino wa kwanza kupewa hadhi ya kardinali.

## Picha

Faili:GuaguaPampangajfcc.JPG|Sanamu ya Rufino Kardinali Santos (Guagua, Pampanga).
Faili:Cardinal_Santos_Historical_Marker.JPG|Kardinali Santos Alama ya Kihistoria
Faili:GuaguaPampangajfdd.JPG|Alama (katika Capt. Ruben P. Sonco Freedom Square).
Faili:GuaguaPampangajfq.JPG|Rufino Kardinali Santos Catholic Center

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1908
Jamii:Waliofariki 1973
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Makardinali
Jamii:Watu wa Ufilipino
Paulos Tzadua

**Paulos Tzadua** (25 Agosti 1921 – 11 Desemba 2003) alikuwa Kardinali wa kwanza kutoka Ethiopia. 

Alihudumu kama Askofu Mkuu wa Addis Ababa na kiongozi wa Kanisa Katoliki la Waethiopia kuanzia 1977 hadi 1998.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1921
Jamii:Waliofariki 2003
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Makardinali
Jamii:Watu wa Ethiopia
Iskwē

**iskwē** (awali iliyoandikwa kama **IsKwé**) (kifupi cha waseskwan iskwew, ikimaanisha "mwanamke wa anga la samawati" kwa Kiingereza) (alizaliwa **Meghan Lynne Meisters**, mwaka 1981) ni mwimbaji, mtunzi wa nyimbo, na mwanaharakati wa Kanada.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Kanada
Ima

**Marie-Andrée Bergeron** (aliyezaliwa 11 Mei, 1978), anayejulikana zaidi kwa jina lake la kisanii **Ima** (wakati mwingine huandikwa kama **IMA**), ni mwimbaji wa Kanada.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Kanada
Shafi

**Rasheed M. H.**, anayejulikana zaidi kwa jina lake la kisanii **Shafi**, (18 Februari 1968 – 26 Januari 2025) alikuwa mwongozaji wa filamu wa Kihindi aliyefanya kazi katika tasnia ya sinema ya *Malayalam*, akijulikana sana kwa kuongoza filamu za vichekesho. Pia aliwahi kuongoza filamu moja ya Kitaalamu. Shafi alianza kazi yake ya uongozaji kwa filamu *One Man Show* mwaka 2001. *Rafi* kutoka duo ya Rafi Mecartin ni kaka yake mkubwa, na mwongozaji Siddique ni mjomba wao. Shafi alianza kazi yake ya filamu katikati ya miaka ya 1990 kwa kumsaidia mwongozaji Rajasenan na duo ya Rafi Mecartin.  

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1968
Jamii:Waongozaji filamu wa Uhindi
Jamii:Waliofariki 2025
Gaudencio Rosales

**Gaudencio Borbón Rosales** (alizaliwa 10 Agosti 1932), anayejulikana pia kama Lolo Dency, ni kiongozi wa Kanisa Katoliki kutoka Ufilipino ambaye aliwahi kuwa Askofu Mkuu wa Manila kuanzia 2003 hadi 2011. Aliteuliwa kuwa kardinali mwaka 2006.

Rosales alikuwa Mfilipino asilia wa nne kushika wadhifa huo. Katika mwaka wake wa mwisho kama askofu mkuu, alihudumu pia kama msimamizi wa kitume wa Jimbo la Pasig kuanzia Desemba 21, 2010, hadi Juni 23, 2011, jukumu alilokubali baada ya kujiuzulu kwa askofu wa kwanza wa Pasig, Francisco San Diego. Aidha, yeye ndiye kardinali wa Ufilipino aliyeishi kwa muda mrefu zaidi, akimpita Kardinali Jose Tomas Sanchez.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1932
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Makardinali
Jamii:Watu wa Ufilipino
Jean-Lucien Bahuma Ambamba

**Jean-Lucien Bahuma Ambamba** (Juni 26, 1957 huko Yangambi katika Jimbo la Mashariki, sasa mkoa wa Tshopo - 30 Agosti 2014) alikuwa sehemu ya ukuzaji wa kumi wa Shule ya Mafunzo ya Afisa wa EFO/Kananga. Pia alikuwa amepitia mafunzo kadhaa ya kijeshi ndani ya Kitengo Maalum cha Rais (DSP) chini ya Mobutu
, yeye ni afisa wa Jeshi la Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo ([FARDC]]).

Alikuwa kamanda wa mkoa wa 8 wa kijeshi, katika jimbo la Kivu Kaskazini, ambaye Kanali Mamadou Ndala na vikosi vyake walishinda mambo ya 23 Movement March -M23- aliaga dunia Jumamosi Agosti 30. , 2014 nchini Afrika Kusini, kufuatia ajali ya moyo na mishipa (CVA).

Kutokana na sifa zake za hali ya juu, uongozi wa kijeshi wa wakati huo ulimkabidhi majukumu ya kamanda wa kituo cha mafunzo cha makomandoo cha Pambwa huko Ubangi Kaskazini, muda mfupi kabla ya mabadiliko ya utawala ambayo yalimfanya ajiunge na mrengo wa kijeshi wa Movement of Congo Liberation (MCL) ya Jean-Pierre Bemba.

## Wasifu 
Alifariki tarehe 30 Agosti 2014 akiwa na umri wa miaka 57.

Alikuwa mtaalamu wa silaha na magari ya kivita, alifuata mfululizo wa mafunzo ya amri na wafanyakazi, pamoja na ile ya Shule ya Vita ya Juu ya Yaoundé, nchini Kamerun. Pia alifunzwa katika Chuo cha Mafunzo ya Mikakati ya Juu ya Ulinzi huko Kinshasa.  Alikuwa fahari ya Wanajeshi wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (FARDC) na alichukuliwa kuwa mkombozi wa wakazi wa eneo la Beni.

## Mafunzo 
Jenerali Bahuma Ambamba alifunzwa kama afisa katika Chuo cha Kijeshi cha Kananga katika shule ya mafunzo ya afisa ya "EFO" ya daraja la kumi na moja (11). Pia alikuwa amepitia mafunzo kadhaa ya kijeshi ndani ya Kitengo Maalum cha Rais (DSP) 2 Jamhuri. 

Naye alikuwa naibu mkuu wa Nyumba ya Kijeshi ya Mkuu wa Nchi, anayesimamia operesheni na ujasusi, na naibu kamanda anayesimamia utawala na usafirishaji. Mnamo Oktoba 2022, aliteuliwa kuwa Luteni jenerali kwa agizo la rais.

## Tazama pia 
* Marcel Mbangu Mashita
* Célestin Mbala
* Didier Etumba Longila
* Christian Tshiwewe Songesha
* Jules Banza Mwilambwe

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1957
Jamii:Waliofariki 2014
Jamii:Majenerali wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Jamii:Wanasiasa wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Ericka Hunter

**Ericka Hunter Yang** (aliyezaliwa 8 Mei, 1982) ni mwimbaji, mtunzi wa nyimbo, mnenguaji, na mwigizaji mzaliwa wa Kanada. 

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Kanada
Himeka

**Catherine St. Onge** (aliyezaliwa 20 Julai, 1981), anayejulikana zaidi kwa jina lake la kisanii (iliyoandikwa kama **HIMEKA**), ni mwimbaji wa nyimbo za anime mwenye asili ya Kanada  Ufaransa ambaye kwa sasa haendelei na kazi zake nchini Japani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Kanada
Inessa Abesadze

**Inessa Shalvovna Abesadze** (1940 — 7 Machi 2024) alikuwa mwigizaji wa Tamthilia na Sinema wa Soviet na Georgia.

Alizaliwa mwaka 1940 mjini Tbilisi. Alisoma na kuhitimu katika Kitivo cha Wanaigizaji wa Sinema cha Shota Rustaveli Theatre na Chuo Kikuu cha Filamu. Wakiwa pamoja walikuwa na watoto watatu:

* Lado (alizaliwa 1964), mmoja wa waanzilishi wa muziki wa alternative music wa Georgia;
* Maka (alizaliwa 1965), mwigizaji na mkurugenzi wa filamu za nyaraka;
* Bakuri (alizaliwa 1975), mwanamuziki wa rock.

## Filamu 
* 1981: *Swimmer* (kipengele) mkurugenzi: Irakli Kvirikadze
* 1989: *Holiday in Anticipation of the Holiday* (kipengele) mkurugenzi: Leila Gordeladze

## Viungo vya Nje 
* Inessa Abesadze // KinoPoisk (kwa Kirusi)
* აბესაძე ინეზა (Msaidizi wa Kitivo cha Tamthilia, Makao ya Taifa ya Wanafunzi na Vijana, Tbilisi) // National Library of Georgia (kwa Kigeorgia)

## Marejeo
Jamii:Watu wa Georgia
Levan Abelishvili

**Levan Abelishvili** (alizaliwa 3 Aprili, 1909 Tbilisi - 1974 ) alikuwa mhandisi wa umeme wa Georgia. 

## Maisha ya Awali 
Alizaliwa tarehe 3 Aprili 1909 katika familia ya kifahari huko Tbilisi. Baba yake, Gregory Abelishvili, alikuwa mkuu wa Reli ya Transcaucasian. Mama yake, Antonina Abelishvili, alikua mwigizaji wa kwanza wa sinema ya Kijiojia alipocheza nafasi kuu katika filamu ya mwaka 1918 *Qristine*, iliyoongozwa na Alexandere Tsutsunava.

Mnamo 1931, alihitimu kutoka Taasis ya Nishati ya Transcaucasian.

## Kazi 
Alikuwa daktari wa sayansi za kiufundi (1955) na profesa (1956).

Alikuwa miongoni mwa waanzilishi wa usafiri wa mvuto wa umeme nchini Georgia na USSR. Kazi zake zilihusu ufanisi wa usafiri wa umeme, hesabu zake, nadharia ya magari ya reli, na mfumo wa umeme; utafiti wa hali za dharura za reli zilizo na umeme, kushuka kwa volti ya kati kupitia michoro ya mwingiliano wa vipengele vyote, muundo wa joto na upimaji wa motor za mvuto, nadharia ya joto katika waya za umeme za mawasiliano, na mahesabu ya uzito wa inertia wa treni ndefu.

Alikuwa mwanzilishi wa idara ya Magari ya Umeme katika Chuo Kikuu cha Ufundi cha Georgia.

## Utambuzi 
Alikuwa mwanachama anayeambatana na Chuo cha Taifa cha Sayansi cha Georgia cha Jamhuri ya Kisovyeti ya Kijiojia (1961), mfanyakazi mashuhuri wa sayansi na teknolojia wa Georgia (1967), na mwanachama wa bodi kuu ya wahariri ya Ensiklopidia ya Kisovyeti ya Kijiojia.

## Marejeo
Jamii:Watu wa Georgia
Levan Abashidze

**Levan Abashidze** (22 Mei 1963, Tbilisi – 7 Septemba 1992, Sukhumi) alikuwa muigizaji wa Kijojia.

Mnamo mwaka 1985, Levan alihitimu katika Shota Rustaveli Taasisi ya Ukumbi wa Maonyesho na Sanaa ya Uigizaji mjini Tbilisi. Mwaka uliofuata, alicheza nafasi kuu katika filamu mbalimbali za Kijojia kama vile *Steps* (1986), *The Journey of a Young Composer* (1986), *Guest* (1987), na *Roots* mwaka 1987.

Filamu yake ya mwisho ilikuwa *Bravo, Djordano, Bravo* mwaka 1993, kabla ya kujitolea kupigana katika mgogoro wa kivita Abkhazia (Georgia). Wakati wa shambulio la waasi dhidi ya Sukhumi mwaka 1993, Levan Abashidze aliuwawa akitetea ngome ya Mto Gumista upande wa vikosi vya Georgia.

Kifo chake kilisababisha mshtuko mkubwa na kilileta simanzi katika studio za filamu na ukumbi wa maonyesho kote nchini Georgia.

## Marejeo
Jamii:Watu wa Georgia
Dodo Abashidze

**David Dodo Abashidze** (alizaliwa tarehe 1 Mei 1924 &ndash; 26 Januari 1990) alikuwa mwigizaji na mkurugenzi wa filamu kutoka Georgia ya Kisovieti. Alitunukiwa hadhi ya **Msanii wa Taifa wa Georgia** mwaka 1967. Baada ya kifo chake, barabara moja jijini Tbilisi ilipewa jina lake.  

Alionekana katika filamu 50 kati ya mwaka 1954 na 1988.

## Marejeo
Jamii:Watu wa Georgia
Ioseb Abakelia

**Ioseb Abakelia** (2 Machi 1882 – 1938) alikuwa daktari na msomi wa kitiba wa Kigeorgia, aliyebobea katika fani ya phthisiatry (utafiti wa kifua kikuu).

## Maisha na Kazi 
Abakelia alizaliwa katika Kutaisi na kusoma tiba katika Chuo Kikuu cha Moscow, akihitimu mwaka 1911. Katika miaka ya 1910, alijishughulisha na utafiti wa kifua kikuu na mwaka 1921 Abakelia alichapisha tafiti ya kwanza ya kisayansi ya kifua kikuu nchini Georgia. Mwaka uliofuata, aliunda maabara ya kwanza nchini Georgia iliyojikita katika utafiti wa ugonjwa huo mjini Tbilisi. Aliendelea na kazi yake katika Chuo Kikuu cha Jimbo la Tbilisi mwaka 1926, na mwaka 1930 akawa profesa. Pia, alianzisha Taasisi ya Kwanza ya Georgia ya Utafiti wa Kifua Kikuu mwaka 1930, akiiongoza hadi mwaka 1938, pale alipokamatwa na kupigwa risasi wakati wa Kufutwa Kubwa.

Alikuwa mjomba wa Tamar Abakelia, mchongaji maarufu nchini Georgia.

## Marejeo
* Kamusi ya Wasifu wa Taifa wa Kijojia 

Jamii:Watu wa Georgia
Virgílio do Carmo da Silva

**Virgílio do Carmo da Silva**, S.D.B. (alizaliwa 27 Novemba 1967) ni kiongozi wa Kanisa Katoliki kutoka Timor Mashariki ambaye aliteuliwa kuwa Askofu wa Dili mnamo tarehe 30 Januari 2016. Alipandishwa hadhi na kuwa Askofu Mkuu baada ya jimbo hilo kupewa hadhi ya kuwa jimbo kuu mwaka 2019.

Kabla ya kuteuliwa kwake kuwa askofu, alihudumu katika nafasi mbalimbali ndani ya Shirika la Mtakatifu Fransisko wa Sales (Salesian wa Don Bosco).

Mnamo tarehe 27 Agosti 2022, Papa Fransisko alimteua kuwa kardinali, akiwa kardinali wa kwanza kutoka Timor Mashariki.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1967
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wasalesiani
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Makardinali
Jamii:watu wa Timor ya Mashariki
Wim Eijk

**Willem Jacobus "Wim" Eijk** (alizaliwa 22 Juni 1953) ni kiongozi wa Kanisa Katoliki kutoka Uholanzi na kardinali tangu mwaka 2012. Amekuwa Askofu Mkuu wa Metropolitan wa Utrecht tangu mwaka 2007.

Kabla ya hapo, alihudumu kama Askofu wa Groningen-Leeuwarden kuanzia mwaka 1999 hadi 2007. Kabla ya kuanza huduma yake ya ukasisi, alifanya kazi kama daktari. Baada ya kuwa padri, alijikita katika masomo ya kitaaluma yanayohusu maadili ya kitabibu.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1953
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Makardinali
Jamii:watu wa Uholanzi
Bernardus Johannes Alfrink

**Bernardus Johannes Alfrink** (5 Julai 1900 – 17 Desemba 1987) alikuwa Kardinali wa Uholanzi wa Kanisa Katoliki. 

Alihudumu kama Askofu Mkuu wa Utrecht kuanzia mwaka 1955 hadi 1975, na alipandishwa hadhi kuwa kardinali mwaka 1960.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1900
Jamii:Waliofariki 1987
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Makardinali
Jamii:watu wa Uholanzi
Willem Marinus van Rossum

**Willem Marinus van Rossum**, C.Ss.R. (3 Septemba 1854 – 30 Agosti 1932) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki kutoka Uholanzi. 

Aliteuliwa kuwa kardinali mwaka 1911, aliongoza Ofisi ya Kitume ya Penitensia kuanzia mwaka 1915 hadi 1918, na alihudumu kama Mkuu wa Kongregesheni ya Kueneza Imani kuanzia mwaka 1918 hadi kifo chake.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1854
Jamii:Waliofariki 1932
Jamii:Waredentori
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Makardinali
Jamii:Watu wa Uholanzi
Willem van Enckevoirt

[thumb|[Kaburi la Kardinali Willem van Enckevoirt huko Santa Maria dell'Anima, Roma]]
**William of Enckevoirt** (Mierlo-Hout, 1464 – Roma, 19 Julai 1534) alikuwa Kardinali kutoka Uholanzi. Alikuwa Askofu wa Tortosa mwaka 1524, na Askofu mkuu wa Utrecht kuanzia mwaka 1529 hadi kifo chake mwaka 1534.

Jamii:Waliozaliwa 1464
Jamii:Waliofariki 1534
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Makardinali
Jamii:Watu wa Uholanzi
Octavio Beras Rojas

**Octavio Antonio Beras Rojas** (16 Novemba 1906 – 1 Desemba 1990) alikuwa Kardinali kutoka Jamhuri ya Dominika wa Kanisa Katoliki. Alihudumu kama Askofu Mkuu wa Santo Domingo kuanzia mwaka 1961 hadi 1981, na alipandishwa hadhi kuwa kardinali mwaka 1976.

Jamii:Waliozaliwa 1906
Jamii:Waliofariki 1990
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Makardinali
Jamii:watu wa Jamhuri ya Dominikana
Adalberto Martínez Flores

thumb
**Adalberto Martínez Flores** (alizaliwa 8 Julai 1951) ni kiongozi wa Kanisa Katoliki kutoka Paraguay ambaye aliteuliwa kuwa Askofu Mkuu wa Asunción mwaka 2022. Amekuwa askofu tangu mwaka 1997. Flores aliteuliwa kuwa kardinali na Papa Fransisko katika konsistori ya tarehe 27 Agosti 2022. Yeye ni kardinali wa kwanza kutoka Paraguay.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1951
Jamii:watu walio hai
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Makardinali
Jamii:Watu wa Paraguay
Laurent Monsengwo Pasinya

**Laurent Monsengwo Pasinya** (7 Oktoba 1939 – 11 Julai 2021) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki kutoka Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. 

Alihudumu kama Askofu Mkuu wa Kinshasa kuanzia mwaka 2007 hadi 2018. Aliteuliwa kuwa kardinali mwaka 2010.

Alijulikana kwa kuhamasisha amani, mazungumzo, na haki za binadamu.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1939
Jamii:Waliofariki 2021
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Makardinali
Jamii:Watu wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Monero

**Monero** (kifupi **XMR**) ni sarafu ya kidijiti, yaani cryptocurrency, iliyoanzishwa mwaka 2014, ikiwa ni tawi la mradi wa awali wa CryptoNote, ambao ulilenga kuunda sarafu salama na isiyofuatilika. Mwanzoni, sarafu hii iliitwa BitMonero, ikijumuisha maneno "Bitcoin" na "Monero," lakini baadaye ilifupishwa kuwa Monero pekee. Jina lake, "Monero," lina maana ya sarafu katika lugha ya Kiesperanto, likisisitiza dhana ya kuwa sarafu ya kimataifa na huru. Tofauti na sarafu nyingi za kidijitali, Monero imejikita zaidi katika kutoa faragha kamili kwa watumiaji wake. Hii inamaanisha kuwa historia ya miamala haiwezi kufuatiliwa hadharani, ikitoa kiwango cha juu cha usiri.

Kwa sababu ya sifa zake za faragha, Monero imekuwa ikihusishwa na matumizi katika uhalifu wa mtandaoni, kama vile ununuzi wa bidhaa haramu kupitia masoko ya giza pamoja na ulaghai wa kimtandao. Hata hivyo, watetezi wa Monero wanasisitiza kuwa sarafu hii inalenga kulinda haki ya faragha ya kila mtu, na matumizi yake mabaya hayapaswi kufifisha faida halali inazotoa kwa watumiaji wa kawaida. 

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
*Mradi wa Monero 

Jamii:Uchumi
Jamii:Pesa
Jamii:Kompyuta
Véronique Béliveau

**Véronique Béliveau** (awali akijulikana kama **Nicole Monique**, alizaliwa 24 Januari 1955) ni mwigizaji na mwimbaji wa pop kutoka Kanada ambaye aliteuliwa kwa Tuzo za Juno za 1987 kama Mwimbaji Bora wa Kike wa Mwaka.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Kanada
Émily Bégin

**Émily Bégin** (alizaliwa 21 Januari 1982) ni mwimbaji, mwigizaji, na mnenguaji kutoka Kanada.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Kanada
Joseph Malula

thumb|Joseph Malula akiongoza hafla mbele ya wajumbe wa serikali huko Notre Dame du Congo, 1961
**Joseph-Albert Malula** (12 Desemba 1917 – 14 Juni 1989) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki kutoka Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. 

Alihudumu kama Askofu Mkuu wa Kinshasa kuanzia mwaka 1964 hadi kifo chake. Aliteuliwa kuwa kardinali mwaka 1969.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1917
Jamii:Waliofariki 1989
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Makardinali
Jamii:Watu wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Claudja Barry

**Claudja Barry** (aliyezaliwa mwaka 1952) ni mwimbaji wa asili ya Jamaika anayeishi Kanada.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Kanada
Frédéric Etsou-Nzabi-Bamungwabi

**Frédéric Etsou-Nzabi-Bamungwabi**, C.I.C.M. (Kongo ya Kibelgiji, 3 Desemba 1930 – Leuven, Ubelgiji, 6 Januari 2007) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki kutoka Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. 

Alihudumu kama Askofu Mkuu wa Kinshasa kuanzia mwaka 1991 hadi kifo chake mwaka 2007. Alikuwa mwanachama wa Wamisionari wa CICM (Shirika la Missionaries of the Immaculate Heart of Mary) na aliteuliwa kuwa kardinali mwaka 1991.

Jamii:Waliozaliwa 1930
Jamii:Waliofariki 2007
Jamii:Waklareti
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Makardinali
Jamii:watu wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Ashleigh Ball

**Ashleigh Adele Ball** (aliyezaliwa 31 Machi, 1983) ni mwigizaji wa sauti kutoka Kanada.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Kanada
Katie Griffin

**Katie Griffin** (alizaliwa 14 Januari, 1973) ni mwigizaji na mzungumzaji kutoka Kanada.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Kanada
Lena Anderssen

**Lena Anderssen** ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo kutoka Faroese na Kanada, mwenye albamu tano hadi sasa.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Kanada
Kerri Anderson

**Kerri Anderson** ni mwimbaji wa pop na rock kutoka Kanada, maarufu zaidi katika miaka ya mapema ya mwaka 1990.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Kanada
Borys Gudziak

**Borys Andrij Gudziak** (alizaliwa tarehe 24 Novemba 1960) ni kiongozi wa Kanisa Katoliki kutoka Marekani ambaye amekuwa Askofu Mkuu wa jimbo kuu la Kanisa Katoliki la Kigiriki la Ukraina la Philadelphia tangu mwaka 2019. 

Alianzisha Taasisi ya Historia ya Kanisa na alihudumu kama makamu wa rektora na rais wa Chuo Kikuu cha Kanisa Katoliki la Kiukraini. Gudziak ameandika na kuhariri vitabu vingi kuhusu historia ya Kanisa, teolojia, maisha ya kisasa ya kanisa, na mageuzi katika elimu ya juu.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1960
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Marekani
Jamii:Watu walio hai
Andee

**Andee** (alizaliwa **Andrée-Anne Leclerc** mnamo 1 Novemba, 1990) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo kutoka Saint-Jean-Chrysostome, Lévis, Quebec.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Kanada
Anachnid

**Anachnid** ni jina la jukwaa la **Kiki Harper**, mtunzi wa muziki wa kielektroniki kutoka Montreal, Quebec.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Kanada
John Baptist Kaggwa

**John Baptist Kaggwa** (23 Machi 1943 – 20 Januari 2021) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki kutoka Uganda. 

Alikuwa Askofu wa Jimbo la Masaka, ambapo alihudumu kama Askofu Mkuu kuanzia tarehe 10 Januari 1998 hadi alipojiuzulu tarehe 16 Aprili 2019. Kwa zaidi ya miaka mitatu, kuanzia tarehe 19 Desemba 1994 hadi 10 Januari 1998, Kaggwa alihudumu kama Askofu Msaidizi wa Masaka, Uganda.
right|thumb|Askofu Kaggwa mwaka 2018.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1943
Jamii:Waliofariki 2021
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Uganda
Coco Love Alcorn

**Coco Love Alcorn** ni mwimbaji wa muziki wa pop na jazz kutoka Kanada.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Kanada
Berhaneyesus Demerew Souraphiel

**Berhaneyesus Demerew Souraphiel, C.M.** (alizaliwa 14 Julai 1948) ni kiongozi wa juu wa Kanisa Katoliki la Waethiopia, ambalo amekuwa akiliongoza tangu alipochaguliwa kuwa Askofu Mkuu wa Addis Ababa mwaka 1999. Pia ni chansela wa Chuo Kikuu Katoliki cha Afrika ya Mashariki na rais wa Baraza la Maaskofu Katoliki wa Ethiopia na Eritrea. Mnamo mwaka 2015, aliteuliwa kuwa kardinali na Papa Fransisko.

Akiwa kuhani, alifungwa gerezani na serikali ya Kikomunisti ya Ethiopia kati ya mwaka 1979–1980. Kama mwanachama wa Shirika la Wamisionari wa Mtakatifu Vinsenti wa Paulo (Congregation of the Mission), aliwahi kusimamia nyumba ya malezi ya shirika hilo katika miaka ya katikati ya 1980 na kuwa mkuu wa kanda ya shirika (provincial superior) kuanzia mwaka 1990 hadi 1994. 

Alihudumu kama askofu msaidizi wa Addis Ababa kwa miezi 18 kabla ya kuteuliwa kuwa askofu mkuu.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1948
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wavinsenti
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Makardinali
Jamii:Watu wa Ethiopia
Fridolin Ambongo Besungu

**Fridolin Ambongo Besungu**, OFM Cap. (alizaliwa 24 Januari 1960) ni kardinali wa Kanisa Katoliki kutoka Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo ambaye amekuwa Askofu Mkuu wa Kinshasa tangu mwaka 2018. 

Alikuwa Askofu wa Bokungu-Ikela kuanzia mwaka 2004 hadi 2016, Msimamizi wa Kitume wa Kole kuanzia mwaka 2008 hadi 2015, Askofu Mkuu wa Mbandaka-Bikoro kuanzia mwaka 2016 hadi 2018, Msimamizi wa Kitume wa Bokungu-Ikela kuanzia mwaka 2016 hadi 2018, na Askofu Mkuu Msaidizi wa Kinshasa mwaka 2018. Yeye ni mwanachama wa Shirika la Wafransisko Wakapuchini.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1960
Jamii:Wafransisko
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Makardinali
Jamii:Watu wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Jonita Gandhi

**Jonita Gandhi** (alizaliwa 23 Oktoba, 1989) ni mwimbaji kutoka Kanada anayejulikana kwa kazi yake katika Sinema ya India na Tasnia ya Muziki ya Asia.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Kanada
Hironimus Pakaenoni

**Hironimus Pakaenoni,** S.T.L. (alizaliwa 14 Aprili 1969) ni kiongozi wa Kanisa Katoliki kutoka Indonesia. Aliteuliwa kuwa Askofu Mkuu wa Jimbo kuu la Kupang tarehe 9 Machi 2024 kumrithi Mons. Peter Turang.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1969
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Indonesia
Gianfranco Girotti

**Gianfranco Girotti**, O.F.M. Conv. (alizaliwa Roma, 21 Aprili 1937) ni Askofu Mkuu wa Italia. Yeye ni Regent Mstaafu wa Penitentiary ya Kitume tangu alipostaafu tarehe 26 Juni 2012. Alikuwa Regent kuanzia tarehe 16 Februari 2002 hadi 2012. Kabla ya hapo, alihudumu kama Katibu Msaidizi wa Kongregesheni ya Mafundisho ya Imani.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1937
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wafransisko
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Jamii:watu kutoka Roma
Rayappu Joseph

**Rayappu Joseph** (16 Aprili 1940 –  1 Aprili 2021) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki kutoka Sri Lanka, na alihudumu kama Askofu wa Mannar.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1940
Jamii:Waliofariki 2021
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Sri Lanka
Fidelis Fernando

**Fidelis Lionel Emmanuel Fernando** (alizaliwa 20 Mei 1948) ni mchungaji kutoka Sri Lanka na Askofu wa sasa wa Kanisa Katoliki la Mannar. Yeye ni Askofu wa kwanza kutoka jamii ya Bharatha ya Sri Lanka.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1948
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu walio hai
Jamii:watu wa Sri Lanka
Patsy Gallant

**Patricia Gallant** (alizaliwa Campbellton, New Brunswick, 15 Agosti, 1948) ni mwimbaji wa muziki wa pop na muigizaji wa tamthilia za muziki kutoka Kanada.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Kanada
Anthony Gbuji

**Anthony Okonkwo Gbuji** (alizaliwa 29 Oktoba 1931) ni mstaafu wa kiongozi wa Kanisa Katoliki ambaye alihudumu kama Askofu wa Jimbo la Enugu kutoka 1997 hadi 2009. 

Alitolewa daraja la upadre tarehe 23 Novemba 1958 katika Kanisa la Propaganda Fidei, Roma na Kardinali Petro Agagianian, Mkurugenzi wa Kongregesheni. Gbuji ni daktari wa Sheria za Kanisa.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1931
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu walio hai
Jamii:watu wa Nigeria
G.NA

**Gina Jane Choi** (alizaliwa 13 Septemba, 1987), anayejulikana zaidi kwa jina la jukwaa **G.NA**, ni mwimbaji, mwandishi wa nyimbo na muigizaji kutoka Kanada anayeishi nchini Korea Kusini.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Kanada
Jacques Fabre-Jeune

**Jacques Eric Fabre-Jeune**, C.S. (alizaliwa 13 Novemba 1955) ni kiongozi wa Kanisa Katoliki wa asili ya Haiti na Marekani ambaye amehudumu kama Askofu wa Jimbo la Charleston, South Carolina, tangu 2022. 

Fabre-Jeune ni Mmarekani Mweusi wa kwanza kuwa Askofu wa Charleston na pia ni Mmarekani wa Haiti wa kwanza kuwa mkuu wa jimbo. Tangu alivyokuwa padre kwa Scalabrinians mwaka 1986, Fabre-Jeune amefanya kazi Florida na Georgia, Jamhuri ya Dominika, na kwa muda mfupi katika kambi ya wakimbizi huko Guantanamo Bay Naval Base, Cuba.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1955
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Haiti
Jamii:watu wa Marekani
Patrick Dougherty (askofu)

**Patrick Dougherty** (21 Novemba 1931 huko Kensington, New South Wales – 30 Agosti 2010 huko Bathurst, New South Wales) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki wa Australia, na alikuwa askofu wa saba wa Jimbo la Bathurst, ambapo alihudumu kwa miaka 25 kutoka mwaka 1983 hadi alipostaafu mwaka 2008.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1931
Jamii:Waliofariki 2010
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:watu wa Australia
Preng Doçi

right|thumb|302x302px|Mchongo wa Preng Doçi kwenye ukumbi wa Kanisa la Orosh, Mirdita
**Preng Doçi** (alijulikana kama Primus Docci kwa Kiitalia, 1846 – 1917) alikuwa kiongozi wa kisiasa na kidini kutoka Albania, pia alikuwa mshairi. Alikuwa mchangiaji muhimu katika uundaji wa Alfabeti ya Bashkimi ya Ki-Albania.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1846
Jamii:Waliofariki 1917
Jamii:Wanasiasa wa Albania
Jamii:Washairi wa Albania
Bastiampillai Deogupillai

**Jacob Bastiampillai Deogupillai** (9 Aprili 1917 – 25 Aprili 2003) alikuwa padre wa Kiceshi Tamili kutoka Sri Lanka na alikuwa Askofu wa Kanisa Katoliki wa Jaffna.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1917
Jamii:Waliofariki 2003
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:watu wa Sri Lanka
Matthias Duan Yinming

**Matthias Duan Yinming** (22 Februari 1908 - 10 Januari 2001) alikuwa Askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Sichuan, China, na aliwahi kuwa Askofu wa Jimbo la Wanxian.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1908
Jamii:Waliofariki 2001
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Uchina
Eva Avila

thumb|Eva Avila mwaka 2022
**Eva Avila** (aliyezaliwa kama **Eva Gougeon-Ávila** mnamo Februari 25, 1987) ni mwimbaji, mwandishi wa nyimbo na muigizaji kutoka Kanada. Alishinda msimu wa nne wa kipindi halisia cha  *Canadian Idol* cha CTV mwaka 2006.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Kanada
Florentin Crihălmeanu

**Florentin Crihălmeanu** (17 Septemba 1959 – 12 Januari 2021) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki la Kilatini kutoka Romania.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1959
Jamii:Waliofariki 2021
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Romania
Pius Thomas D'Souza

'''Pius Thomas D'Souza''' ni askofu mstaafu wa Dayosisi ya Kanisa Katoliki ya Ajmer, India. Alijiuzulu mnamo 1 Juni 2024.

## Marejeo 
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Uhindi
Wikipedia ya Kilingala

**Wikipedia ya Kilingala** (au **Lingála Wikipedia**) ni toleo la kamusi elezo ya Wikipedia kwa lugha ya Kilingala. Hadi tarehe 26 Januari, 2025 ina makala takriban 4,681.

## Tazama pia 
* Wikipedia ya Kiafrikaans
* Wikipedia ya Kiarabu
* Wikipedia ya Kibulgaria
* Wikipedia ya Kicheki
* Wikipedia ya Kichina
* Wikipedia ya Kidenmark
* Wikipedia ya Kiebrania
* Wikipedia ya Kiesperanto
* Wikipedia ya Kiestonia
* Wikipedia ya Kifaransa
* Wikipedia ya Kifini
* Wikipedia ya Kihaiti
* Wikipedia ya Kihispania
* Wikipedia ya Kiholanzi
* Wikipedia ya Kihungaria
* Wikipedia ya Kiindonesia
* Wikipedia ya Kiitalia
* Wikipedia ya Kijapani
* Wikipedia ya Kijerumani
* Wikipedia ya Kiingereza
* Wikipedia ya Kiingereza Rahisi
* Wikipedia ya Kikatala
* Wikipedia ya Kikorea
* Wikipedia ya Kikroatia
* Wikipedia ya Kilingala
* Wikipedia ya Kilithuania
* Wikipedia ya Kinorwei
* Wikipedia ya Kipoland
* Wikipedia ya Kireno
* Wikipedia ya Kiromania
* Wikipedia ya Kirusi
* Wikipedia ya Kiserbia
* Wikipedia ya Kislovakia
* Wikipedia ya Kislovene
* Wikipedia ya Kiswidi
* Wikipedia ya Kituruki
* Wikipedia ya Kiukraini
* Wikipedia ya Kiwolofu
* Wikipedia ya Kiyoruba
* Wikipedia ya Kizulu

## Marejeo 
## Viungo vya nje
*Wikipedia ya Kilingala

Jamii:Wikipedia kwa lugha tofauti
Paulinus Costa

**Paulinus Costa** (19 Oktoba 1936 – 3 Januari 2015) alikuwa Askofu Mkuu wa Kanisa Katoliki wa Dayosisi ya Dhaka kuanzia 2005 hadi 2011.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1936
Jamii:Waliofariki 2015
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:watu wa Bangladesh
Vikki Moss

**Vikki Moss** (aliyezaliwa kwa jina la **Victoria Moss** mwaka 1962) ni mwimbaji wa Kanada.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Kanada
Moses Coady

**Moses Michael Coady** (3 Januari 1882 – 28 Julai 1959) alikuwa padri wa Kanisa Katoliki, mtaalamu wa elimu ya watu wazima, na mjasiriamali wa ushirika anayejulikana zaidi kwa jukumu lake muhimu katika Harakati ya Antigonish. 

Anahusishwa na kuanzisha "mbinu mpya kabisa ya shirika: ile ya hatua inayoegemea utafiti wa awali" kwa harakati ya ushirika nchini Kanada. Kazi yake ilichochea wimbi la maendeleo ya ushirika katika mikoa ya Maritimes na maendeleo ya vyama vya mikopo kote Kanada ya Kiingereza. Kwa sababu ya jukumu lake na ushawishi wake, mara nyingi analinganishwa na Alphonse Desjardins kutoka Québec. Ushawishi wa harakati aliyoiongoza ulienea kote Kanada katika miaka ya 1930 na kufikia miaka ya 1940 na 1950, hadi Karibi, Afrika, na Asia.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1882
Jamii:Waliofariki 1959
Jamii:mapadri
Jamii:watu wa Kanada
Anne Murray

thumb|Murray mwaka 1971
**Morna Anne Murray** (Aliyezaliwa Juni 20, 1945) ni mwimbaji mstaafu wa Kanada wa nyimbo za pop, muziki wa country na muziki wa kisasa kwa watu wazima. Katika kipindi cha zaidi ya miaka 40 ya kazi yake, ameuza zaidi ya nakala milioni 55 za albamu kote duniani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Kanada
Peter Loy Chong

**Peter Loy Chong** (alizaliwa 30 Januari 1961 huko Namata, Fiji, Tailevu) ni Askofu Mkuu wa tatu wa Kanisa Katoliki la Suva, Fiji (akiwa amewekwa wakfu kama askofu tarehe 8 Juni 2013). 

Alifanya kazi yake ya shahada ya uzamivu katika Chuo Kikuu cha Theolojia cha Graduate huko Berkeley, California, Marekani.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1961
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Fiji
Yvonne Murray

**Yvonne Murray** ni mwimbaji wa Kanada ambaye alipata umaarufu mwaka 1983 kupitia wimbo wake "Don't Send Me Roses (Dear Abby)" ambao ulifanya vizuri kwenye chati mbili za muziki za Kanada. Mwaka uliofuata, alitoa kibao kingine kilichofanikiwa, "Let's Not Waste Another Heartbeat". Pia, ameimba kwenye nyimbo kadhaa za filamu.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Kanada
Ivan Choma

**Ivan Choma** (27 Novemba 1923 – 3 Februari 2006) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki la Kigiriki la Ukraina na mtaalamu wa historia ya kanisa nchini Italia. Alikuwa askofu wa Patara na kuanzia tarehe 22 Februari 1996 hadi kifo chake tarehe 3 Februari 2006, alikuwa Mwakilishi wa Mkuu wa Kanisa Katoliki la Kigiriki la Ukraina kwa Ukulu Mtakatifu.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1923
Jamii:Waliofariki 2006
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Ukraine
Laurence Nerbonne

[thumb|Laurence Nerbonne akitumbuiza huko [Montréal mwaka 2017.]]
**Laurence Nerbonne** (amezaliwa Machi 24, 1985) ni mwimbaji wa muziki wa pop na msanii kutoka Quebec, anayeishi Montreal, Kanada.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Kanada
Melissa Molinaro

**Melissa Smith** (aliyezaliwa Juni 4, 1982), anayejulikana kitaaluma kama **Melissa Molinaro** ni mwimbaji wa muziki wa pop, mwigizaji, mnenguaji, mchoraji wa vionjo vya densi na mwanamitindo wa Kanada na Marekani. Huenda anajulikana zaidi kutokana na maonyesho yake kwenye vipindi halisia vya televisheni *Making the Band 3* na *Pussycat Dolls Present*.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Jamii:Waimbaji wa Kanada
Audrey De Montigny

**Audrey De Montigny** (aliyezaliwa Julai 26, 1985) ni mwimbaji wa zamani wa Kanada. Aliibuka wa nne katika msimu wa kwanza wa shindano la *Canadian Idol*.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Kanada
Dominic Chan

right|thumb|200x200px|Nyumba ya zamani ya Chan huko Yim Tin Tsai, Sai Kung
**Dominic Chan Chi-ming** (陳志明; alizaliwa 1952) ni mchungaji wa Jimbo Kuu la Kanisa Katoliki la Hong Kong. Pia anahudumu kama padri wa parokia ya Kanisa Kuu la Madonda Yasiyo Na Hatia la Hong Kong.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1952
Jamii:Mapadri
Jamii:watu wa Uchina
Varghese Chakkalakal

**Varghese Chakkalakal** (alizaliwa Malapallipuram, Kerala, India, 7 Februari 1953) ni askofu wa sasa wa Jimbo la Kanisa Katoliki la Calicut.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1953
Jamii:maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Uhindi
Jamii:Watu walio hai
Augustin Bunea

**Augustin Bunea** (4 Agosti 1857 – 30 Novemba 1909) alikuwa mchunguzi wa historia na padre katika Kanisa Katoliki la Kigiriki la Romania. Alikuwa Mhadhiri na mchambuzi wa historia na alitoa mchango muhimu katika taaluma hiyo.

Jamii:Waliozaliwa 1857
Jamii:Waliofariki 1909
Jamii:mapadri
Jamii:Wanahistoria wa Romania
Paul Bùi Văn Đọc

**Paul Bùi Văn Đọc** (11 Novemba 1944 – 6 Machi 2018) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Vietnam. Alihudumu kama Askofu Mkuu wa Mji wa Ho Chi Minh kutoka 2014 hadi 2018, na pia alikuwa Rais wa Baraza la Maaskofu Katoliki wa Vietnam kutoka 2013 hadi 2016.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1944
Jamii:Waliofariki 2018
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:watu wa Vietnam
Joseph Bernard Brunini

**Joseph Bernard Brunini** (24 Julai 1909 – 7 Januari 1996) alikuwa kasisi wa Kanisa Katoliki nchini Marekani. Alihudumu kama askofu wa Jimbo Katoliki la Jackson huko Mississippi kuanzia mwaka 1967 hadi 1984.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1909
Jamii:Waliofariki 1996
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Marekani
James Romen Boiragi

**James Romen Boiragi**  ni askofu wa Kanisa Katoliki nchini Bangladesh anayehudumu kama askofu wa Jimbo Katoliki la Khulna, Bangladesh.

## Marejeo 
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Bangladesh