open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Württemberg

thumb| Württemberg 1810-1945
**Württemberg** ilikuwa dola ndani ya Ujerumani katika maumbo yake mbalimbali ya kisiasa. Mwanzoni kama sehemu ya Dola Takatifu la Kiroma, kisha ya Shirikisho la Ujerumani, halafu ya Dola ya Ujerumani. 

Tangu mwaka 1952 imekuwa sehemu ya jimbo jipya la Baden-Württemberg lililopo kusini-magharibi mwa Ujerumani likipakana na Ufaransa na Uswisi.  

Mji mkuu wake na makao ya watawala wake wa kikabaila ulikuwa Stuttgart . 

## Historia
Nchi iliundwa mnamo karne ya 11 kutokana na maeneo ya makabaila wa familia ya Württemberg kando ya mto Neckar, tawimto la Rhine.  

Tangu mwaka 1495 watawala wake walipewa cheo cha mwinyi *(duke)*. Katika mvurugo mwanzo wa karne ya 19 baada ya uvamizi wa Ufaransa katika Ujerumani chini ya Napoleon, mtawala wa Württemberg alipandishwa cheo tena na kupewa haki ya kumchagua Kaizari. Mwaka 1806, baada ya mwisho wa Dola Takatifu la Kiroma, alipewa hadhi ya mfalme. 

Ufalme wa Württemberg ulikuwa nchi ya kujitegemea kabisa na mwanachama wa Shirikisho la Ujerumani hadi mwaka 1871. Mwaka ule ilishiriki katika umoja wa Ujerumani na kujiunga na Dola la Ujerumani. Sawa na dola lingine la kusini, Bavaria, Württemberg ilibaki na haki za pekee, kama jeshi lake, reli yake na posta yake. 

Mapinduzi ya mwaka 1918 baada ya Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia yalimpindua mfalme na kufanya Württemberg kuwa jamhuri kama sehemu nyingine za Ujerumani. Haki za pekee ndani ya taifa kubwa zilikwisha ilhali Württemberg iliendelea kama jimbo la kujitawala ndani ya Ujerumani.

Baada ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia, washindi waligawa jimbo baina ya utawala wa Marekani na Ufaransa.

Tangu kuanzishwa kwa Shirikisho la Jamhuri ya Ujerumani maeneo hayo yaliungana tena na pamoja na jimbo la Baden jimbo jipya la Baden-Württemberg lilianzishwa.

## Marejeo 
*Wurtemberg , katika Encyclopedia 1902

Jamii:Historia ya Ujerumani
Jamii:Baden-Württemberg
Jamii:Nchi za kihistoria za Ulaya
Mona Eltahawy

**Mona Eltahawy** (alizaliwa 1 Agosti 1967) ni mwandishi huru na mchambuzi wa masuala ya kijamii raia wa Misri na Marekani , mkazi wa jiji la New York City. 

Ameandika makala yaliyochapishwa katika nchi nyingi kuhusiana na Misri na Uislamu, ikijumuishwa masuala ya wanawake , Uislamu na mambo ya siasa pamoja na ya kijamii. Kazi zake zimechapishwa na Washington Post, New York Times, Christian Science Monitor na Miami Herald pamoja na mingine.

Aliandika *Headscarves and Hymens* kama kitabu chake cha kwanza mwaka 2015. Amealikwa mara nyingi kama mchambuzi katika vipindi vya televisheni na habari nchini Marekani. Anajulikana pia kwa  kuanzisha harakati ya *Mosque Me Too* inayokusanya habari za ubakaji wakati wa safari ya hajj.

Alishawahi kuzungumza kwenye vyuo, mazungumzo ya paneli na kwenye majumuiko ya kiimani kuhusiana na haki za binadamu, matengenezo katika dunia ya Uislamu, haki za wanawake na mahusiano baina Waislamu na Wakristo.

## Marejeo
Jamii:Waandishi wa Misri
Jamii:Waandishi wa Marekani
Jamii:Mashindano ya uandishi wa makala za haki za binadamu
Wajumbe Maalum wa Umoja wa Mataifa kuhusu UKIMWI barani Afrika

**Wajumbe maalumu wa Umoja wa Mataifa kuhusu UKIMWI barani Afrika** ni hawa wafuatao:  
* 2001-2006: Stephen Lewis
* 2007-2012: Elizabeth Mataka
* 2012: John Edward Greene aliteuliwa na Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa kama Mjumbe Maalum wa UKIMWI katika Karibi
* 2012: Michel Kazatchkine aliteuliwa na Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa kama Mjumbe Maalum wa UKIMWI kwa Ulaya Mashariki na Asia ya Kati.

## Marejeo 
Jamii:Orodha za watu
Jamii:USLWA
Sunna

thumb|Sunan Abi Daud ni mkusaniko wa hadith za Mtume Muhammad ambazo ni msingi wa kuamulia sunna yake
**Sunna** (pia: **sunnah**, kutoka Kiarabu : سنة, neno linalomaanisha "mila", "mapokeo" au "njia". ) Kwa Waislamu, Sunnah inamaanisha "njia ya mtume Muhammad". 

Wasomi Waislamu wanajifunza juu ya Sunna kwa kusoma hadithi elfu kadhaa juu ya Muhammad, familia yake, na wafuasi wake wa kwanza. Haditho hizi zinaitwa Hadith.

Jina la dhehebu kubwa katika Uislamu ni Wasuni, nalo limetokana na neno sunna, kwa maana ni waumini wanaolenga kufuata sunna ya mtume wao.

## Marejeo
## Tazama pia 
* Azifi
* Hadithi za Mtume Muhammad
* Historia ya uandishi wa Kurani
* Kurani

## Viungo vya nje
*The Sunna as Primordiality by Sheikh Abdal Hakim Murad
*The Meaning of "Sunna" in the Qur’an , Qur'anic Studies
*Sunnah and Hadith , Center For Muslim–Jewish Engagement
*Legislative Authority of Sunnah 

Jamii:Uislamu
Basilisa wa Nikomedia

[thumb|[Mchoro mdogo kuhusu kifodini chake.]]
**Basilisa wa Nikomedia** (alifariki Nikomedia, leo Izmit nchini Uturuki, 309 hivi) alikuwa bikira Mkristo aliyefia dini yake katika dhuluma ya kaisari Diocletian . 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waorthodoksi wa Mashariki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 3 Septemba au 16 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Holy Martyr Vasilissa from Holy Protection Russian Orthodox Church

Jamii:Waliofariki 309
Jamii:Mabikira
Vince Hayes

thumb|Vince Hayes
**James Vincent Hayes** (anajulikana pia kama **Vic Hayes**; 24 Machi 1879 - 1 Juni 1964) alikuwa mchezaji wa mpira wa miguu aliyejiunga na timu ya mpira ya Newton Heath mnamo Februari mwaka 1901. Katika timu ya Newton Heath, ambayo ilipewa jina la Manchester United mnamo mwaka 1902, alipata majeraha kadhaa. Alivunjika miguu yote mnamo mwaka 1905, na muda mfupi baada ya kupona, akavunjika tena. Aliondoka United kwenda Brentford FC. mnamo Mei mwaka 1907, lakini alirudi tena United mnamo Juni mwaka 1908. Aliisaidia klabu kushinda Kombe la FA la mwaka 1909..Aliondoka Manchester United mnamo Novemba 1910 baada ya kufunga magoli mawili katika mechi 128 alizocheza.

Baadae alifanikiwa kuwa kocha wa Norway mnamo mwaka 1912 katika mashindano ya Olympics,na pia akawa kocha wa Wiener SC.Mnamo mwaka 1923.Aliteuliwa kuwa msimamizi wa mwisho katika timu ya Atlético  Madrid iliyopo Hispania 

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Uingereza
Jamii:USLWA
Sandali wa Cordoba

[thumb|Mahali panapotunza [masalia yake na ya wafiadini wenzake.]]
**Sandali** (pia: **Sandila, Sandolus, Sandulf**; alifariki Cordoba, Hispania, 855) alikuwa Mkristo wa Hispania, aliyeuawa na mtawala wa eneo hilo, Mohamed I wa Cordoba kwa sababu alikiri tena imani yake ya awali baada ya kusilimu kwa kukwepa dhuluma .

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake inaadhimishwa kila tarehe 3 Septemba ambayo ni tarehe ya mtakatifu Sandali mwingine, aliyeuawa mwanzoni mwa karne ya 4 wakati wa dhuluma ya kaisari Dioklesyano. 

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
*Jessica Coope: *Martyrs of Cordoba: Community and Family Conflict in an Age of Mass Conversion:* Lincoln: University of Nebraska Press: 1995: ISBN 0-8032-1471-5.
*Kenneth Wolf: *Christian Martyrs in Muslim Spain*: Cambridge: Cambridge University Press: 1988: ISBN 0-521-34416-6.

Jamii:Waliofariki 855
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Hispania
Mansueto wa Toul

[thumb|[Sanamu yake katika kanisa la Nancy.]]
**Mansueto wa Toul** (pia: **Mansuy**; alifariki 375) alikuwa askofu wa kwanza wa mji huo, leo nchini Ufaransa, kwa miaka 10  . Labda alitokea visiwa vya Britania na aliinjilisha barani kwa miaka 40.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 3 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliofariki 375
Jamii:Wamisionari
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Ansar al-Sunna Msumbiji

**Ansar al-Sunna Msumbiji** (kwa Kiar. أنصار السنة, 'Wasaidizi wa mapokeo'), wanaojulikana pia kama **al-Shabaab**, **Ahlu al-Sunna**, **Wasunna Waswahili**,  na **Ahlu Sunna wal Jammah**, ni kundi la wanamgambo wa Kiislamu wanaopatikana katika Mkoa wa Cabo Delgado kaskazini mwa Msumbiji.  Kundi hilo limeshambulia vikosi vya usalama na raia katika jaribio la kuanzisha serikali ya Kiislamu katika eneo hilo.    

## Jina 
Katika mapokeo ya Uislamu jina "ansar" linarejelea kundi la Waarabu waliomsaidia mtume Muhammad alipofika Madina. Sunna inataja mapokeo ya Muhammad na namna jinsi alivyotenda.

Jina la Ansar al-Sunna ni sawa na jina la kundi la waasi nchini Iraki ambalo lilipambana na jeshi la Marekani mnamo 2003 hadi 2007. Wenyeji wanawaita "al-Shabaab" lakini hao ni tofauti na Al-Shabaab wa Somalia.  Dola la Kiislamu (Daish) limewahi kudai eti ni tawi lao lakini dai hilo halikuweza kuthibitishwa. Hata hivyo, kuna dalili kwamba Ansar al-Sunna walipokea usaidizi fulani kutoka Daish.

## Historia 
Inasemekana kundi hilo lilianzishwa huko Cabo Delgado na wafuasi wa mhubiri Mkenya Aboud Rogo Mohammed waliohamia Msumbiji baada ya kifo cha mwalimu wao mnamo 2012.  Kundi lilivuta vijana wasio na ajira na walalahoi katika eneo hili kama vile wavuvi, wafanyabiashara ndogondogo, na wachimbaji wa madini ambao walihisi kupuuzwa na serikali ya Msumbiji. Kundi lilizidi kuwa na vurugu mnamo 2017, likianza kushambulia vituo vya polisi na ofisi za serikali. . 

Mapato yao hutokana na biashara ya magendo na mitandao ya kidini. 

Wanamgambo wa Ansar al-Sunna wanaripotiwa kuwa wengi wao ni Wamsumbiji kutoka wilaya za Mocímboa da Praia, Palma na Macomia, lakini ni pamoja na raia wa kigeni kutoka Tanzania na Somalia. Wanamgambo hao wameripotiwa kuzungumza Kireno, lugha rasmi ya Msumbiji, Kimwani, lugha ya kienyeji, na Kiswahili. 

## Tazama pia 
*:en:Insurgency in Cabo Delgado

## Marejeo 
Jamii:Ugaidi
Jamii:Uislamu
Jamii:Msumbiji
Kapkures (Nakuru)

'''''' ni kata ya kaunti ya Nakuru, eneo bunge la Nakuru Mjini Magharibi, nchini Kenya.

## Tanbihi
Jamii:Kata za Kenya
Jamii:Kaunti ya Nakuru
Ausani

[thumb|[Sanamu yanamotunzwa masalia yake.]]
**Ausani wa Milano** (alifariki Milano, Italia Kaskazini, 560 hivi) alikuwa askofu wa 28 wa mji huo tangu mwaka 558 hivi hadi kifo chake.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 3 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo 
* *De Sancto Auxano episcopo Mediolani in Umbria*, in Acta sanctorum septembris, tomus primus, Parisiis et Romae 1868, pp. 666-667
* Giuseppe Antonio Sassi, Baldassarre Oltrocchi, *Archiepiscoporum Mediolanensium series historico-chronologica*, vol. I, Milano 1755, pp. 181-185
* Francesco Lanzoni, ''Le diocesi d'Italia dalle origini al principio del secolo VII (an. 604)*, vol. II, Faenza 1927, pp. 1025-1026
* F. Bonnard, *6. Auxane (saint), archevêque de Milan'', in «Dictionnaire d'histoire et géographie ecclésiastiques», vol. V, Parigi 1931, col. 932
* Ernest Stein, ''Chronologie des métropolitains schismatiques de Milan et d'Aquilée-Grado'', in «Zeitschrift für schweizerische Kirchengeschichte = Revue d'histoire ecclésiastique suisse» 39 (1945), pp. 126-136
* Pietro Bertocchi, *Ausano, vescovo di Milano, santo*, in Bibliotheca Sanctorum, vol. II, coll. 615-616
* Rodolfo Toso D'Arenzano, *Ausano*, Dizionario biografico degli italiani, volume 4, 1962
* Charles Pietri, Luce Pietri (ed.), ''Prosopographie chrétienne du Bas-Empire. 2. Prosopographie de l'Italie chrétienne (313-604)'', École française de Rome, vol. I, Roma 1999, pp. 237-238
Aigulfi na wenzake

.]]
 na monasteri ya Lérins.]]
**Aigulfi na wenzake** (walifariki kisiwa cha Capraia, leo nchini Italia, 676 hivi) walikuwa abati na wamonaki wenzake walioishi katika visiwa vya Lerins (leo nchini Ufaransa) na ambao waliuawa na maharamia Waislamu au na wamonaki waliokataa juhudi za uongozi wake .  

Aigulfi (pia: Ayoul) alitokea Blois na kujiunga na monasteri ya Wabenedikto alipokuwa na umri wa miaka 20. 

Kati ya wenzake, inasemekana 3 au 33, wanatajwa Turkari na Fronjenti.

Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 3 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliofariki 676

Jamii:Wabenedikto
Jamii:Wafiadini Wakristo
Orodha ya Maspika wa Bunge la Tanzania

**Spika wa Bunge la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania** ndiye afisa anayesimamia shughuli za Bunge la Taifa, kwa sasa anaongoza jumla ya wabunge 393 katika Bunge la Tanzania. Ifuatayo ni orodha ya Spika wa Bunge la Tanzania tangu uhuru.

## Marejeo
Jamii:Bunge la Tanzania
Jamii:Siasa ya Tanzania
Mara (Narok)

**Mara** ni kata ya kaunti ya Narok, Eneo bunge la Narok Magharibi, nchini Kenya.

## Tanbihi
Jamii:Kata za Kenya
Jamii:Kaunti ya Narok
Jangwa la Nyiri

.]]
**Jangwa la Nyiri** (pia **Nyika** au **Jangwa la Taru**) ni jangwa linalopatikana kusini mwa Kenya, mashariki kwa ziwa Magadi na kati ya Hifadhi za Taifa za Amboseli, Tsavo West na Nairobi. 

Sehemu kubwa ya kaunti ya Kajiado imo katika jangwa hilo. Ukame wake unasababishwa na Mlima Kilimanjaro. 

Jamii:jangwa
Purko

'''''' ni kata ya kaunti ya Kajiado, Eneo bunge la Kajiado ya Kati, nchini Kenya.

## Tanbihi
Jamii:Kata za Kenya
Jamii:Kaunti ya Kajiado
Televisión Nacional de Chile

thumbnail
**Televisión Nacional de Chile (TVN)** ni mtangazaji wa runinga ya huduma ya umma ya Chile. Ilianzishwa kwa agizo la rais Eduardo Frei Montalva na ilizinduliwa nchi nzima mnamo 18 Septemba 1969. Tangu wakati huo, kampuni hiyo imepangwa upya mara kadhaa na maeneo yake ya shughuli yameongezeka kwa miaka mingi, na kati ya watangazaji wa televisheni inayoongoza nchini Chile na Amerika Kusini kwa jumla.

Jamii:Kampuni za Chile
Jamii:Televisheni
Canal 13

**Canal 13** ni mtandao wa televisheni wa bure huko Chile. Ilizinduliwa mnamo 21 Agosti 1959, kwenye kituo cha VHF 2 cha Santiago, katika matangazo yaliyoongozwa na kundi la wahandisi kutoka Chuo Kikuu cha Kipapa cha Chile. Baadaye, kituo cha Runinga kilihamisha masafa yake kwa kituo cha 13 cha VHF, ambacho kilileta jina lake la sasa. Katika mwanzo wake, moja ya hatua zake muhimu zaidi ilikuwa matangazo ya Kombe la Dunia la FIFA la 1962, lililofanyika nchini Chile.

Inamilikiwa na Kikundi cha Luksic, Canal 13 ni kituo cha pili cha zamani cha runinga nchini Chile. Kiliitwa jina la *Corporación de Televisión de la Pontificia Universidad Católica de Chile* (Shirika la Televisheni la Chuo Kikuu Katoliki cha Kipapa cha Chile) hadi 2010. Walakini, kituo hicho kinajulikana huko Chile kama **El 13** tangu kuanzishwa kwake.

Studio zake za kati ziko katika Kituo cha Televisheni cha Eleodoro Rodríguez Matte, ambacho kina vifaa vya utengenezaji na matangazo ya kituo tangu miaka ya 1980. Ugumu huo uko katika Providencia, Mkoa wa Metropolitan wa Santiago na una hekta 5 za miundombinu. Tangu 1998, utegemezi huu umepewa jina baada ya mkurugenzi mtendaji wa kituo hicho aliyekufa, Eleodoro Rodríguez Matte, ambaye alikuwa mmoja wa watu waliodumu kwa muda mrefu katika nafasi hii.

## Marejeo 
Jamii:Kampuni za Chile
Jamii:Televisheni
Mega (Chile)

thumbnail
**Red Televisiva Megavisión (MEGA)** ni mtandao wa runinga wa binafsi wa Chile wenye makao makuu huko Santiago. Kwa sasa inarusha kwenye kituo cha masafa ya dijiti 27 (ISDB-Tb) ya HDTV. 

Mnamo mwaka wa 2012, umiliki wa Mega Channel ulihamishwa kutoka Claro Group kwenda Bethia Group.

Mnamo Juni 2016, Discovery Networks ilipata 27.5% ya Mega Channel kwa karibu milioni $ 40.

Jamii:Kampuni za Chile
Jamii:Televisheni
La Red

**La Red** (pia inajulikana kama **La Red Chilena de Televisión**) ni kituo cha binafsi cha runinga nchini Chile. 

Ilianza kutangaza tarehe 12 Mei 1991, kama kituo cha pili cha kibinafsi cha televisheni nchini Chile, baada ya Mega.

## Mtandao
Chaneli hiyo ilikuwa inamilikiwa na makampuni kadhaa, kama vile TV Azteca na Copesa, kabla ya kuuzwa kwa mfanyabiashara wa Mexico Remigio Ángel González. Chaneli hiyo iliitwa Red Television (*Network Television*) kwa takriban miaka kumi hadi 2009, kabla ya kurejeshwa kwa jina lake la asili mnamo 2009. Inarusha zaidi vipindi vikubwa vya Hollywood (hasa wakati wa kipindi cha kwanza). Pia ni kituo cha televisheni kinachotangaza toleo la ndani la vipindi maarufu vya "Big Brother" na WWE kama vile WWE Raw na WWE SmackDown.

Katika kushiriki kwa hadhira, kwa sasa inashika nafasi ya tano nyuma ya TVN, Canal 13, CHV, na Mega.

## Tanbihi
Jamii:Kampuni za Chile
Jamii:Televisheni
Pasienti wa Lyon

**Pasienti wa Lyon** (alifariki 480 hivi) alikuwa askofu mkuu wa mji huo, leo nchini Ufaransa  kuanzia mwaka 450 hivi.

Akisukumwa na upendo, aligawa bure ngano kwa miji ya kando ya mito Rhone na Saone hasa njaa ilipoenea nchini naye akatumia mali zake zote kulisha watu wa jimbo lake na nje yake pia; akajitosa katika utume wa kurudisha wazushi na kuhudumia wenye shida mbalimbali .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 11 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliofariki 480
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Saserdosi wa Lyon

ya Mt. Saserdosi katika kanisa la Mt. Paulo, Lyon.]]
**Saserdosi wa Lyon** (pia: **Sardot** au **Serdot**; 487 - 552) alikuwa askofu mkuu wa mji huo, leo nchini Ufaransa  kuanzia mwaka 544 hadi kifo chake.

Alikuwa mtoto wa askofu Rustiko wa Lyon ambaye anaheshimiwa kama mtakatifu. Mwenyewe naye, kabla ya kupata uaskofu, aliwahi kuoa na kuzaa mtoto mmoja, Aureliano wa Arles, ambaye pia anaheshimika hivyo .

Aliishi daima katika upendo na uchaji wa Mungu akafariki Paris alipokwenda ili kushiriki mtaguso.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 11 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje 
*Saints of September 12: Sacerdos of Lyon

Jamii:Waliozaliwa 487
Jamii:Waliofariki 552
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Yohane Gabrieli Perboyre

[thumb|[Sanamu ya Mt. Yohane Gabrieli akiwa katika mavazi ya Kichina.]]
**, C.M.** (Montgesty, Lot, 6 Januari 1802 – Wuchang, Hubei, 11 Septemba 1840) alikuwa padri wa shirika la Vinsenti kutoka Ufaransa aliyefanya umisionari nchini China.  

Katika kuhubiri Injili alijilinganisha na desturi za wananchi, lakini dhuluma ilipolipuka aliteswa kwa namna mbalimbali wakati wa kufungwa kwa muda mrefu akauawa huko msalabani kwa ajili ya imani yake ya Kikristo. 

Alitangazwa mwenye heri na Papa Leo XIII tarehe 10 Novemba 1889, halafu mtakatifu na Papa Yohane Paulo II tarehe 2 Juni 1996.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifodini chake.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Wafiadini wa China

## Tanbihi
## Marejeo ya Kiswahili
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 314-315
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 270-271

## Viungo vya nje
*New Advent
Sosyo

kama shemasi pamoja na Severino wa Noriko.]]
**Sosyo** (Miseno, mkoa wa Campania, leo nchini Italia 275 - Pozzuoli, Campania, 305) alikuwa shemasi aliyeuawa pamoja na askofu Januari na wenzake.

Papa Simako alisimulia kwamba Sosio, akitamani kumuepusha na kifo askofu wake huyo, alijikuta anaungana naye katika kifodini, akipata kwa gharama ileile utukufu uleule wa kwake..

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini. 

Sikukuu yake huadhimishwa hasa tarehe 23 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Pasquale Saviano, *San Sossio levita e martire*, Collana della basilica pontificia di San Sossio, n.1, Frattamaggiore 2006
Busali

'''''' ni kata ya kaunti ya Vihiga, Eneo bunge la Sabatia, nchini Kenya.

## Tanbihi
Jamii:Kata za Kenya
Jamii:Kaunti ya Vihiga
Kostanso wa Ancona

thumb|Mt. Kostanso akisali.
**Kostanso wa Ancona** (alifariki katika karne ya 5) alikuwa mtawa wa mji huo wa Italia ya Kati. 

Papa Gregori I aliandika juu yake akimsifu kwa karama ya kutenda miujiza, lakini zaidi kwa unyenyekevu wake mkubwa.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 23 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Vincenzo Pirani, in collaborazione con il Prof. Giorgio Nicolini, *Storia della Chiesa di Ancona*, capitolo IV: *I Santi venerati nella Chiesa anconetana*

Jamii:Waliofariki karne ya 5
Lioba

[thumb|[Sanamu yake huko Schornsheim.]]
**Lioba** (pia: **Leoba** au *Leofgyth*; Wessex, 710 hivi - Shornsheim, 28 Septemba 782) alikuwa bikira mmonaki Mbenedikto kutoka Uingereza ambaye alitumwa kama mmisionari huko Ujerumani mwaka 746 kwa ombi la jamaa yake Bonifas mfiadini. Kisha akawa abesi na kuanzisha monasteri mbili akiongoza wajakazi wa Mungu kwa maneno na kwa mifano yake bora .

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na wengineo kama mtakatifu.

Sikukuu yake ni tarehe 28 Septemba ya kila mwaka.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo 
*Talbot, C. H., ed. *The Anglo-Saxon Missionaries in Germany: Being the Lives of S.S. Willibrord, Boniface, Strum, Leoba and Lebuin, together with the Hodoeporicon of St. Willibald and a Selection from the Correspondence of St. Boniface*. New York: Sheed and Ward, 1954.

## Viungo vya nje
*
*
* Wybourne O.S.B., Catherine. "Leoba: a Study in Humanity and Holiness", *Medieval Women Monastics* 
* Rudolf of Fulda: Life of Leoba, Medieval Source book  

Jamii:Mabikira
GetValue

[thumb|right|[Nembo ya GETVALUE.]]
**"GETVALUE"** ni shirika la biashara linalolenga faida lililo na makao makuu Dar es Salaam, nchini Tanzania, ambalo hutoa huduma za uuzaji na usambazaji wa bidhaa za kidijitali mtandaoni.  

GETVALUE ni mmiliki wa tovuti iliyozinduliwa rasmi tarehe 15 Mei 2020 na Gaston Jackson Ngailo, aliyeanzisha shirika hilo mnamo tarehe 7 Disemba 2017.

Jina la GETVALUE linatokana na malengo ya Gaston Jackson Ngailo kuwa kila mtu atakayepata fursa ya kutumia GETVALUE basi apate thamani. Neno GETVALUE ni muunganiko wa maneno mawili ya lugha ya Kiingereza yaani neno “GET” likimaanisha “PATA” na neno “VALUE” likimaanisha “THAMANI”.Hivyo lengo ni muunganiko wa maneno hayo mawili kumaanisha "PATA THAMANI".

Kwa sasa, GETVALUE imejikita zaidi katika kuuza vitabu. Kunapatikana aina mbalimbali za vitabu kuanzia vya ukufunzi wa maisha ,fedha , riwaya, dini, ualimu, ujenzi na ujasiriamali.

Kwa kutumia GETVALUE, unaweza kupata nakala laini ya kitabu mahali popote pale duniani. Pia mtandao unatoa huduma ya vitabu kwa njia ya sauti.

## Viungo vya nje
*https://www.getvalue.co Tovuti rasmi
*https://play.google.com/store/apps/details?id=com.getvalue.getvalue programu-tumizi ya Android ya GETVALUE
*https://apps.apple.com/tz/app/getvalue/id1644488065 programu-tumizi ya iOS ya GETVALUE
*https://www.instagram.com/getvalue.co/ ukurasa wa Instagram wa GETVALUE
*https://www.facebook.com/getvalue.co/ ukurasa wa Facebook wa GETVALUE 
*https://www.youtube.com/@getvalue ukurasa wa Youtube wa GETVALUE 
*https://www.twitter.com/@getvalue_ ukurasa wa Twitter wa GETVALUE 
*https://www.linkedin.com/company/getvalueinc/ ukurasa wa Linkedin wa GETVALUE 

Jamii:Tovuti
Jamii:Uchumi wa Tanzania
TV janja

**TV janja** (kwa Kiingereza: Smart Tv) ni runinga ambayo imeunganishwa na mitandao hivi kwamba yaweza kumburudisha mtazamaji kwa kuona video zilizoko kwa wavuti wa Netflix, Amazon Prime, Hulu na nyinginezo. Hii huwa tofauti na runinga ya kidijiti ambayo huweza tu kuunganishwa na vyombo kama HDMI, AV na USB. Tv janja basi inaipiku runinga dijitali kwani yaweza kutembelea mitandao na kuungana na HDMI, USB na AV.

TV janja pia hudhibitiwa na mfumo kama vile wa Web Os au Android . Kampuni zinazotengeneza tv janja huweka mifumo yao kwa runinga hizo. Kwa mfano kampuni za LG na Samsung zimeweka mifumo yao kwa tv janja ambazo wametengeneza. Katika mifumo hiyo, mtazamaji anaweza kupakua programu zinginezo na pia kutazama vindeo zilizoko kwa mitandao ya Youtube, Netflix na Amazon Prime.

## Vipengele vilivyo kwa TV janja 
Tv janja pia huweza kudhibitiwa kwa kutumia sauti tu ya mtazamaji bila kutumia remote control. Ili kufanya hivi, huwa zimewekwa programu kama voice recognition, Alexa na Google Assistant.

Kipengele kingine cha tv janja ni kuwa huenda zikatumika kama tarakilisha ya kawaida katika kutembelea wavuti mbalimbali. Mtumiaji huenda akatumia remote control kufanya hivi au sauti yake kama runinga yake inaweza kutumia voice recognition.

## Matumizi ya TV janja 
Tv janja huweza kutumika kwa njia zifuatazo:

# Kwa mitandao ya kijamii-- Mtumizi huenda akatumia tv janja yake katika kutembelea wavuti za mitandao ya kijamii (social networks)
# Kuweka matangazo

## Viungo vya nje 
* https://shopsfit.com/blog/post/best-4k-tv
*

Jamii:Televisheni
Jamii:Intaneti
Antonino wa Piacenza

cha Mt. Antonino kilivyochorwa.]]
**Antonino wa Piacenza** (alifariki Piacenza, 303) alikuwa Mkristo aliyeuawa wakati wa dhuluma ya Dola la Roma chini ya kaisari Dioklesyano.  

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 30 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
Jamii:Waliozaliwa karne ya 3
Jamii:Waliofariki 303
Jamii:Wafiadini Wakristo
Amato wa Nusco

[thumb|Sehemu ya [sanamu yake.]]
**Amato wa Nusco** (Nusco, Campania, Italia, 1003 - Nusco, 1093) alikuwa askofu wa kwanza wa mji huo wa Italia Kusini kuanzia mwaka 1048.

Tangu zamani anaheshimiwa na Wakatoliki kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 30 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*Katolsk.no: Amatus of Nusco

Jamii:Waliozaliwa 1003
Jamii:Waliofariki 1093
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Italia
Simoni wa Rojas

**Simoni wa Rojas** (Valladolid, Hispania, 28 Oktoba 1552 - Madrid, 29 Septemba 1624) alikuwa padri wa Kanisa Katoliki na mtawa wa shirika la Watrinitari, yaani watawa wa Utatu mtakatifu, waliojitoa kabisa kwa ajili ya kukomboa Wakristo waliotekwa utumwani.

Ingawa kwa miaka mingi alitakiwa kuongozana na malkia na kuishi kati ya fahari za ikulu, alizidi kuishi kwa unyenyekevu na ufukara, akikataa daima vyombo vya usafiri na malipo. Alikuwa na huruma kubwa kwa maskini, ari katika ibada kwa Mungu na heshima ya pekee kwa Bikira Maria .

Alitangazwa na Papa Klementi XIII kuwa mwenyeheri tarehe 19 Machi 1766, halafu Papa Yohane Paulo II alimtangaza mtakatifu tarehe 3 Julai 1988.

Sikukuu yake ni tarehe 28 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Matthew Bunson, Margaret Bunson, Our Sunday Visitor's Encyclopedia of Saints, Our Sunday Visitor Publishing, p 757.

Jamii:Mapadri
Mji wa Kale/Makadara

'''''' ni kata ya kaunti ya Mombasa, Eneo bunge la Mvita, nchini Kenya.

## Tazama pia
* Mji wa Kale
* Makadara

## Tanbihi
Jamii:Kata za Kenya
Jamii:Kaunti ya Mombasa
Chengoni / Samburu

'''''' ni kata ya kaunti ya Kwale, Eneo bunge la Kinango, nchini Kenya.

## Tanbihi
Jamii:Kata za Kenya
Jamii:Kaunti ya Kwale
Honori wa Canterbury

[thumb|Taarifa ya mwaka 627 kuhusu [Askofu|uaskofusho wake.]]
**Honori wa Canterbury** (alifariki 30 Septemba 653) kuanzia mwaka 627 alikuwa askofu mkuu wa tano wa Canterbury (Uingereza).

Mzaliwa wa Roma, alikuwa ametumwa huko na Papa Gregori I mwaka 601 kama mmonaki mmisionari kwa Waangli na Wasaksoni kwa ombi la Augustino wa Canterbury.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waanglikana tarehe 30 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Jamii:Waliozaliwa karne ya 6

Jamii:Watakatifu wa Italia
Kabula (Bungoma)

**Kabula** ni kata ya kaunti ya Bungoma, Eneo bunge la Bumula, nchini Kenya.

## Tanbihi
Jamii:Kata za Kenya
Jamii:Kaunti ya Bungoma
Bunyala Central

**Bunyala Central** ni jina la kata mbili za Kenya:
* Bunyala Central (Busia)
* Bunyala Central (Kakamega)
Sony

**Sony Group Corporation** (kwa Kijapani: ソニーグループ株式会社, *Sonī Gurūpu kabushiki gaisha*, inayojulikana kama **Sony** na stylized kama **SONY**) ni shirika la kimataifa la ushirika la Japani lenye makao yake makuu huko Kōnan, Minato, Tokyo.

Kama kampuni kuu ya teknolojia, inafanya kazi kama moja ya wazalishaji wakubwa ulimwenguni wa watumiaji na bidhaa za elektroniki za kitaalam, kampuni kubwa zaidi ya mchezo wa video na mchapishaji mkubwa wa mchezo wa video.

Kupitia Sony Entertainment Inc, ni mojawapo ya kampuni kubwa za muziki (mchapishaji mkubwa wa muziki na lebo ya pili ya rekodi) na studio ya tatu kwa ukubwa, na kuifanya kuwa moja ya kampuni za media kamili, ikiwa ni mkutano mkubwa zaidi wa media wa Japani kwa ukubwa unaozidi iliyoshikiliwa kibinafsi, inayomilikiwa na familia Yomiuri Shimbun Holdings, mkutano mkubwa zaidi wa media wa Japani na mapato.

Jamii:Kampuni za Japani
Ajinomoto

**Ajinomoto Co., Inc.** (kwa Kijapani: 味の素株式会社, *Ajinomoto kabushiki gaisha*) ni shirika la Japani la chakula na bioteknolojia ambalo hutengeneza kitoweo, vifaa vya kuhami vya kuingiliana kwa vifurushi vya semikonda kwa matumizi ya kompyuta za binafsi, mafuta ya kupikia, vyakula vilivyohifadhiwa, kinywaji, vitamu, asidi ya amino, na dawa.

*AJI-NO-MOTO* (味の素, "kiini cha ladha") ni jina la biashara kwa bidhaa asili ya kampuni ya monosodium glutamate, ya kwanza ya aina yake, tangu 1909.

Ofisi kuu ya shirika iko Chūō, Tokyo.

## Tanbihi
Jamii:Kampuni za Japani
Unilever

**Unilever** ni kampuni ya kimataifa ya Uingereza yenye makao yake makuu London.

Bidhaa za Unilever ni pamoja na chakula, vitoweo, barafu, vitamini vya ustawi, madini na virutubisho, chai, kahawa, nafaka ya kiamsha kinywa, mawakala wa kusafisha, watakasaji wa maji na hewa, chakula cha wanyama kipenzi, dawa ya meno, bidhaa za urembo, na utunzaji wa kibinafsi. Unilever ndiye mtayarishaji mkubwa wa sabuni ulimwenguni.

Bidhaa za Unilever zinapatikana katika nchi karibu 190.

Jamii:Kampuni za Ufalme wa Muungano
The CW

**The CW Television Network** (kawaida hujulikana kama CW tu) ni mtandao wa televisheni wa matangazo ya lugha ya Kiingereza ya Marekani ambao unaendeshwa na The CW Network, LLC, ubia mdogo wa dhima kati ya kitengo cha Kikundi cha Burudani cha CBS cha Paramount Global, mmiliki wa mtandao wa televisheni uliokoma UPN; na kitengo cha Studios na Mitandao cha Warner Bros. Discovery, kampuni mama ya Warner Bros., mmiliki wa zamani wa WB. 

Jina la mtandao ni kifupi cha herufi za kwanza za majina ya mashirika wazazi yake mawili (Viacom**C**BS na **W**arner Bros.).

Jamii:kampuni za Marekani
Jamii:Televisheni
AT&T

**AT&T** ni kampuni ya kimataifa ya Marekani inayoshikilia kampuni ambayo imesajiliwa na Delaware lakini makao makuu yake ni katika Whitacre Tower huko Downtown Dallas, Texas.

Ni kampuni kubwa ya mawasiliano ulimwenguni, pia ni mtoaji mkubwa wa huduma za simu za rununu huko Marekani.

Kuanzia mwaka wa 2020, AT&T ilipewa nafasi ya 9 kwenye orodha ya Bahati 500 ya mashirika makubwa ya Merika, na mapato ya  181 bilioni.

## Majimbo ya sasa
AT&T hutoa huduma ya waya katika majimbo 22:

* Alabama
* Arizona
* Arkansas
* California
* Florida
* Georgia
* Illinois
* Indiana
* Kansas
* Kentucky
* Louisiana
* Michigan
* Mississippi
* Missouri
* Nevada
* North Carolina
* Ohio
* Oklahoma
* South Carolina
* Tennessee
* Texas
* Wisconsin

## Tanbihi
Jamii:kampuni za Marekani
Nyalenda B

'''''' ni kata ya kaunti ya Kisumu, Eneo bunge la Kisumu ya Kati, nchini Kenya.

## Tanbihi
Jamii:Kata za Kenya
Jamii:Kaunti ya Kisumu
Kibiri

'''''' ni kata ya kaunti ya Homa Bay, Eneo bunge la Karachuonyo, nchini Kenya.

## Tanbihi
Jamii:Kata za Kenya
Jamii:Kaunti ya Homa Bay
Masaba (Migori)

Kwa kata ya Tanzania yenye jina hili, tazama Masaba (Mara).

'''''' ni kata ya kaunti ya Migori, Eneo bunge la Kuria Magharibi, nchini Kenya.

## Tanbihi
Jamii:Kata za Kenya
Jamii:Kaunti ya Migori
Ziwani/Kariokor

Kwa kata nyingine zenye jina hili, tazama Ziwani.

'''''' ni kata ya Nairobi, mji mkuu wa Kenya, katika eneo bunge la Starehe. 

## Tanbihi
Jamii:Mitaa ya Nairobi
Jamii:Kaunti ya Nairobi
Jamii:Kata za Kenya
Aisha Masaka

**Aisha Khamis Masaka** (alizaliwa 10 Novemba 2003) ni mchezaji wa kandanda au mpira wa miguu akichezea klabu ya wanawake ya Brighton & Hove Albion, inayoshiriki Ligi Kuu ya Wanawake ya Uingereza (WSL) na timu ya taifa ya Tanzania ya wanawake Twiga Stars.

## Marejeo 
## Viungo vya nje
*Aisha Masaka, tovuti ya cafonline.com 
*Aisha Masaka, tovuti ya lta-agency.com 

Jamii:Wachezaji mpira wa Tanzania‎
Spies in Disguise

**Spies in Disguise** ni filamu ya katuni ya vichekesho ya mwaka 2019 iliyozalishwa na Blue Sky Studios.

## Wahusika 
* Will Smith – Lance Sterling
* Tom Holland – Walter Beckett
* Ben Mendelsohn – Killian
* Rashida Jones – Marcy Kappel
* Reba McEntire – Joy Jenkins
* Rachel Brosnahan – Wendy Beckett
* DJ Khaled – Ears

## Marejeo 
Jamii:Filamu za 2019
Jamii:Filamu za Marekani
Jamii:Katuni
Japan International Cooperation Agency

[thumb|Kituo cha JICA [Tokyo, Shibuya.]]
**Japan International Cooperation Agency** ni taasisi ya serikali ya Japani ambayo hutoa misaada ya kimaendeleo kwa nchi zinazoendelea. 

Imeongozwa na profesa Shinichi Kitaoka, rais wa zamani wa Chuo Kikuu cha Kimataifa cha Japani, tangu mwaka 2015.

Tangu kuanzishwa tarehe 1 Oktoba 2008, JICA imekuwa moja ya taasisi kubwa zinazotoa misaada duniani, ikiwa na ofisi 97 za ng'ambo, miradi katika nchi zaidi ya 150, na rasilimali fedha ya yen takriban trilioni 1 ($ bilioni 8.5). 

"Sisi, tukiwa kama daraja kati ya watu wa Japani na nchi zinazoendelea, tutaendeleza ushirikiano wa kimataifa kupitia kupeana maarifa na uzoefu na tutafanya kazi kujenga ulimwengu mwenye amani na mafanikio zaidi."

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* (in English) tovuti rasmi ya JICA kwa Kiingereza
* (in Japanese) Tovuti rasmi ya JICA kwa Kijapani
* Wizara ya Mambo ya nje ya Japani ODA
Jamii:Japani
Monyerero

'''''' ni kata ya kaunti ya Kisii, Eneo bunge la Kitutu Chache Kaskazini, nchini Kenya.

## Tanbihi
Jamii:Kata za Kenya
Jamii:Kaunti ya Kisii
Manga (Nyamira)

Kwa kata ya Wilaya ya Tarime, Tanzania, tazama hapa.

**Manga** ni kata ya kaunti ya Nyamira, Eneo bunge la Kitutu Masaba, nchini Kenya.

## Tanbihi
Jamii:Kata za Kenya
Jamii:Kaunti ya Nyamira
Mto Kiganjo

'''''' unapatikana katika kaunti ya Kirinyaga, katikati ya Kenya.

## Tazama pia
* Mito ya Kenya
* Orodha ya mito ya kaunti ya Kirinyaga

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Mito ya Kenya
Jamii:Kaunti ya Kirinyaga
Mto Mathare

'''''' unapatikana katikati ya Kenya.

Maji yake yanaishia katika mto Nairobi, halafu Mto Athi na hatimaye Bahari ya Hindi.

## Tazama pia
* Mito ya Kenya

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Mito ya Kenya
Jamii:Mto Galana
Jamii:Bahari ya Hindi
Bwawa la Turkwel

thumb|300px|Bwawa la Turkwell ikiangaliwa kutoka angani
**Bwawa la Turkwel** (pia: Turkwell) ni bwawa lililoundwa  katika magharibi ya Kenya kwa kujenga lambo la kuzuia mwendo wa mto Turkwel kaskazini mwa Kapenguria kwenye Kaunti ya Pokot Magharibi. 

Bwawa hilo huwa na madhumuni mbalimbali kama vile uzalishaji wa umememaji, umwagiliaji,uvuvi na utalii. 

Lambo lilijengwa kati ya 1986 na 1991 likiwa na kituo cha umeme ambacho ni kikubwa cha tatu nchini chenye uwezo wa kuzalisha megawati 106 . 

Ukuta wa lambo ni mrefu nchini Kenya ukiwa na kimo cha mita 153.

Kituo cha umeme kimejengwa chini ya ardhi kina jenereta mbili zenye rafadha za megawati 56. 
 Tofauti ya mwinuko kati ya bwawa na kituo cha umeme ni kumudu mita 356. 

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
*  
Jamii:Kaunti ya West Pokot
Jamii:Malambo
Orodha ya milima ya Kenya

.]]
Hii **orodha ya milima ya Kenya** inataja tu baadhi yake. Ile mirefu zaidi ni:

## Tazama pia
*Orodha ya milima ya Afrika
*Orodha ya volkeno nchini Kenya
*Orodha ya milima ya kaunti ya Baringo
*Orodha ya milima ya kaunti ya Bomet 
*Orodha ya milima ya kaunti ya Bungoma 
*Orodha ya milima ya kaunti ya Busia 
*Orodha ya milima ya kaunti ya Elgeyo-Marakwet 
*Orodha ya milima ya kaunti ya Embu
*Orodha ya milima ya kaunti ya Garissa 
*Orodha ya milima ya kaunti ya Homa Bay  
*Orodha ya milima ya kaunti ya Isiolo 
*Orodha ya milima ya kaunti ya Kajiado 
*Orodha ya milima ya kaunti ya Kakamega 
*Orodha ya milima ya kaunti ya Kericho 
*Orodha ya milima ya kaunti ya Kiambu 
*Orodha ya milima ya kaunti ya Kilifi 
*Orodha ya milima ya kaunti ya Kirinyaga  
*Orodha ya milima ya kaunti ya Kisii 
*Orodha ya milima ya kaunti ya Kisumu 
*Orodha ya milima ya kaunti ya Kitui 
*Orodha ya milima ya kaunti ya Kwale 
*Orodha ya milima ya kaunti ya Laikipia 
*Orodha ya milima ya kaunti ya Lamu 
*Orodha ya milima ya kaunti ya Machakos 
*Orodha ya milima ya kaunti ya Makueni
*Orodha ya milima ya kaunti ya Mandera  
*Orodha ya milima ya kaunti ya Marsabit 
*Orodha ya milima ya kaunti ya Meru 
*Orodha ya milima ya kaunti ya Migori 
*Orodha ya milima ya kaunti ya Mombasa 
*Orodha ya milima ya kaunti ya Murang'a 
*Orodha ya milima ya kaunti ya Nairobi 
*Orodha ya milima ya kaunti ya Nakuru  
*Orodha ya milima ya kaunti ya Nandi 
*Orodha ya milima ya kaunti ya Narok 
*Orodha ya milima ya kaunti ya Nyamira 
*Orodha ya milima ya kaunti ya Nyandarua 
*Orodha ya milima ya kaunti ya Nyeri 
*Orodha ya milima ya kaunti ya Samburu 
*Orodha ya milima ya kaunti ya Siaya 
*Orodha ya milima ya kaunti ya Taita-Taveta
*Orodha ya milima ya kaunti ya Tana River  
*Orodha ya milima ya kaunti ya Tharaka-Nithi 
*Orodha ya milima ya kaunti ya Trans-Nzoia 
*Orodha ya milima ya kaunti ya Turkana 
*Orodha ya milima ya kaunti ya Uasin Gishu 
*Orodha ya milima ya kaunti ya Vihiga 
*Orodha ya milima ya kaunti ya Wajir 
*Orodha ya milima ya kaunti ya West Pokot

## Viungo vya nje
*Milima mirefu zaidi nchini Kenya

Jamii:Orodha za kijiografia
Jamii:Milima ya Afrika

Jamii:Jiografia ya Kenya
Kültepe

**Kültepe** (kwa Kituruki: lit. "Ash Hill", pia inajulikana kama **Kanesh** au **Nesha**) ni tovuti ya akiolojia katika Mkoa wa Kayseri, Uturuki. Jiji la kisasa la karibu na Kültepe ni Kayseri, kama km 20 kusini magharibi. Inajumuisha mlima, Kültepe halisi, na mji wa chini, ambapo makazi ya Waashuru yalipatikana. Majina yake ya zamani yameandikwa katika vyanzo vya Waashuru na Wahiti. Katika maandishi ya zamani ya Waashuru kutoka karne ya 20 na 19 KWK, mji huo ulitajwa kama *Kaneš* (Kanesh); katika maandishi ya Wahiti baadaye, jiji lilitajwa kama *Neša* (Nesha, Nessa, Nesa), au mara kwa mara kama *Aniša* (Anisha). Mnamo 2014, tovuti ya akiolojia iliandikwa katika orodha ya Ushauri ya Maeneo ya Urithi wa Dunia huko Uturuki .  Pia ni tovuti ya kupatikana kwa athari za mwanzo za lugha ya Wahiti, uthibitisho wa mwanzo wa Lugha za Kihindi-Kiulaya, iliyoandikwa karne ya 20 KK.

Kazi ya kisasa ya akiolojia ilianza mnamo 1948, wakati Kültepe ilichimbuliwa na timu kutoka Jumuiya ya Kihistoria ya Kituruki na Kurugenzi Kuu ya Mambo ya Kale na Makumbusho. Timu hiyo iliongozwa na Tahsin Özgüç hadi kifo chake, mnamo 2005. 
* **Kiwango cha IV-III**. Uchimbaji mdogo umefanywa kwa viwango hivi, ambavyo vinawakilisha makao ya kwanza ya kârum (Mellaart 1957). Hakuna maandishi imethibitishwa, na wataalam wa akiolojia hudhani kuwa wakazi wote wa hivi viwango hawakujua kusoma na kuandika.
* **Kiwango cha II**, 1974 KK - 1836 KK (Kipindi cha Kati cha Mesopotamia kulingana na Veenhof). Mafundi wa wakati huu na mahali hapa waliobobea katika vyombo vya kunywa vyenye umbo la wanyama, ambavyo mara nyingi vilitumika kwa mila ya kidini. Wafanyabiashara wa Ashuru kisha walianzisha koloni la wafanyabiashara ( *kârum* ) lililounganishwa na jiji, ambalo liliitwa "Kaneš". Bullae wa Naram-Sin wa Eshnunna amepatikana kuelekea mwisho wa kiwango hiki (Ozkan 1993), ambayo iliteketezwa chini.
* **Kiwango cha Ib**, 1798 KK - 1740 KK. Baada ya muda wa kutelekezwa, jiji lilijengwa upya juu ya magofu ya zamani na tena likawa kituo cha biashara chenye mafanikio. Biashara hiyo ilikuwa chini ya Ishme-Dagan I, ambaye aliwekwa chini ya Assur wakati baba yake, Shamshi-Adad I, aliposhinda Ekallatum na Assur. Walakini, koloni hilo liliharibiwa tena na moto.
* **Kiwango Ia**. Jiji hilo lilikaa tena, lakini koloni la Ashuru halikukaliwa tena. Utamaduni huo ulikuwa Mhiti wa mapema. Jina lake kwa Wahiti likawa "Kaneša", ambalo lilipewa kandarasi zaidi ya "Neša".

Mabaki ya *kārum* imetengeneza kilima kikubwa cha mviringo wenye kipenyo cha  mita 500,na takriban mita 20 juu ya wazi (a tell). *Makazi ya Kārum* ni matokeo ya vipindi kadhaa vya stratigraphic. Majengo mapya yalijengwa juu ya mabaki ya vipindi vya mapema kwa hivyo kuna stratigraphy ya kina kutoka nyakati za prehistoric hadi kipindi cha mapema cha Wahiti.

## Tanbihi
Jamii:Akiolojia
Jamii:Mkoa wa Kayseri
Netflix

thumb|231x231px
**Netflix** ni kampuni ya Marekani inayotoa huduma ya kutazama filamu na vipindi vya runinga kupitia intaneti. 

Wateja wananunua huduma kwa muda wa miezi fulani halafu wanaweza kutazama filamu zilizomo katika hazinadata ya Netflix.

Mteja hawezi kupakua media hizo yaani hawezi kubaki na nakala ya filamu bali anaiangalia moja kwa moja.

Kwenye mwaka 2021 Netflix ilikuwa na wateja milioni 209 kote duniani.

## Marejeo 
## Viungo vya Nje 
* 

Jamii:Filamu
Jamii:Intaneti
Mr. Queen

**Mr. Queen** (kwa Kikorea: 철인왕후; RR: *Cheorinwanghu*) ni safu ya runinga ya Korea Kusini iliyochezwa na Shin Hye-sun na Kim Jung-hyun. Ilirushwa kwenye tvN kutoka Desemba 12, 2020 hadi Februari 14, 2021.

Jamii:Filamu za Korea Kusini
Jamii:Filamu za 2020
Shrek

thumb
***Shrek*** ni filamu ya kompyuta ya vichekesho ya mwaka 2001 iliyozalishwa na DreamWorks Animation.

## Wkamahiriki wa sauti 
* Mike Myers kama Shrek
* Eddie Murphy kama Donkey
* Cameron Diaz kama Princess Fiona
* John Lithgow kama Lord Farquaad
* Vincent Cassel kama "Monsieur" Robin Hood
* Conrad Vernon kama Gingerbread Man
* Chris Miller kama Magic Mirror

## Marejeo 
## Viungo vya Nje 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Jamii:Filamu za Marekani
Jamii:Filamu za 2001
Mlima Kipipiri

**Mlima Kinangop** (yaani *kipepeo* cha Kikuyu) ni kilele kimojawapo kilicho jirani na milima ya Aberdare nchini Kenya ukiwa na kimo wa mita 3,349 juu ya usawa wa bahari

Kipipiri ina asili ya volikano. Unapatikana katika Hifadhi ya Taifa ya Aberdare na kaunti ya Nyandarua.

## Tazama pia
*Orodha ya milima ya Kenya
*Orodha ya milima ya Afrika
*Orodha ya milima
*Orodha ya volkeno nchini Kenya

## Tanbihi
## Marejeo
* 
*
*
*
*

Jamii:Milima ya Kenya
Jamii:Volkeno za Kenya
Jamii:Kaunti ya Nyandarua
Mlima Mtelo

**Mlima Mtelo** unapatikana katika kaunti ya Pokot Magharibi nchini Kenya ukiwa na kimo wa mita 3,336 juu ya usawa wa bahari.

## Tazama pia
*Orodha ya milima ya Kenya
*Orodha ya milima ya Afrika
*Orodha ya milima

## Tanbihi
Jamii:Milima ya Kenya
Jamii:Kaunti ya West Pokot
Mlima Ng'iro

'''Mlima Ng'iro''' unapatikana kaskazini mwa Kenya, kaunti ya Samburu, ukiwa na kimo wa mita 2,848 juu ya usawa wa bahari .

## Tazama pia
*Orodha ya milima ya Kenya
*Orodha ya milima ya Afrika
*Orodha ya milima

## Tanbihi
## Marejeo
*
*
*

Jamii:Milima ya Kenya
Jamii:Bonde la Ufa la Afrika Mashariki
Jamii:Kaunti ya Samburu
Mlima Kulal

thumb|Picha inayoonyesha Mlima wa Kulal.
**Mlima Kulal** unapatikana katika kaunti ya Marsabit, kaskazini mwa Kenya, kusini mashariki kwa ziwa Turkana, ukiwa na kimo wa mita 2,285 juu ya usawa wa bahari .

Kwa asili ni volikano.

## Tazama pia
*Orodha ya milima ya Kenya
*Orodha ya milima ya Afrika
*Orodha ya milima
*Orodha ya volkeno nchini Kenya

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*
*

Jamii:Milima ya Kenya
Jamii:Bonde la Ufa la Afrika Mashariki
Jamii:Volkeno za Kenya
Jamii:Kaunti ya Marsabit
Mlima Nakugen

ioneshayo miinuko na mabonde.]]
**Mlima Nakugen**, ukiwa na kimo cha mita 3,530 juu ya usawa wa bahari, ni kilele kirefu zaidi
 katika safu ya milima ya Cherang'any, iliyopo katika nyanda za juu magharibi mwa Kenya. Vilele vingine maarufu vya safu hiyo ni: Mlima Chemnirot (m 3520), Mlima Kameleogon (m 3500), Mlima Chebon (m 3375), Mlima Chepkotet (m 3370), Mlima Karelachgelat (m 3350) na Mlima Sodang (m 3211). 

Vilima vya Cherangany huvuka kaunti tatu: kaunti ya Trans-Nzoia, kaunti ya Elgeyo-Marakwet na kaunti ya West Pokot na ni makazi ya jamii ya wawindaji-wakusanyaji iitwayo Wasengwer.

Vilima hivyo vina mmojawapo kati ya misitu mikubwa mitano ya Kenya na ni chanzo muhimu cha maji. 

Tambarare yake kubwa ya kati imetenganishwa na mwambao wa Mau unaoinuka kuanzia kwenye mpaka na Tanzania mpaka Vilima vya Cherang'any. Mwambao huo unaonesha mwisho wa tambarare inayoinuka kwenye mteremko wa Mlima Elgon. 

## Jiolojia
Vilima vya Cherang'any viliundwa kutokana na mpasuko. Safu hizi huunda ubavu wa magharibi wa bonde la Ufa la Afrika ya Mashariki lianzialo Jibuti kwa upande wa kaskazini hadi Msumbiji kwa upande wa kusini. Vilima vya Cherang'any vinapatikana kwenye mwambao wenye misitu na vimezingirwa na kuta za majabali kwenye pande tatu. Vilima hivyo vimeundwa kwa miamba na madini mbalimbali yakiwemo *Chromite* yaliyopatikana hapo na wanajiolojia kipindi cha ukoloni.

## Ekolojia
Vilima vya Cherang'any vinasimamiwa na programu ya mazingira ya Umoja wa Mataifa kama mojawapo ya vyanzo muhimu vitano va maji nchini Kenya. Kwa mujibu wa ripoti ya mwisho, iliyoonesha mabadiliko ya misitu katika vilima hivyo kati ya mwaka 2002 na 2003, ilionesha kuwa eneo hilo ni la mwisho kwa kuathirika kwa ukataji miti kati ya maeneo yote yaliyokuwa chini usimamizi. Huku ekari 174.3 zikiwa zimeharibiwa na ukataji miti, hasa katika kaunti za Elgeyo-Marakwet na Pokot Magharibi. Kwa sababu misitu hii ni ya uoto wa asili, ripoti hiyo inapendekeza paangaliwe kwa ukaribu ili kuepusha uharibifu zaidi. Hifadhi hizo kumi na tatu za misitu huitwa Misitu ya vilima vya Cherang'any.

## Tazama pia
*Orodha ya milima ya Kenya
*Mlima Elgon

## Marejeo
N
Jamii:Kaunti ya West Pokot
Mlima Enkamuka

'''''' unapatikana nchini Kenya. Ni kilele cha pili cha mlima Oldoinyo Orok, kaunti ya Kajiado.

Una urefu wa mita 2,308 juu ya usawa wa bahari.

## Tazama pia
*Orodha ya milima ya Kenya

E
Jamii:Milima ya Afrika
Jamii:Kaunti ya Kajiado
Mlima Menengai

**Mlima Menengai** ni volkeno yenye kimo cha mita 2,778 juu ya UB iliyoko katika Bonde la Ufa la Afrika Mashariki, kaunti ya Nakuru, nchini Kenya, Afrika. 

## Tazama pia
*Orodha ya milima ya Kenya
*Orodha ya volkeno nchini Kenya

## Marejeo 
Jamii:Bonde la Ufa la Afrika Mashariki
Jamii:Milima ya Kenya
Jamii:Volkeno za Kenya
Jamii:Kaunti ya Nakuru
Orodha ya volkeno nchini Kenya

Hii ni orodha ya volkeno hai na zimwe zinazopatikana nchini Kenya.

Muhimu zaidi ni hizi zifuatazo:

Nyingine ni hizi zifuatazo:
*Abili Agituk
*Afgab
*Andrews
*Chiemu
*Dukana
*Gof Ano
*Gof Barachuma
*Gof Bongole
*Gof Boro
*Gof Dakara
*Gof Dukana
*Gof Hanjale
*Gof Kolbo
*Gof Mude
*Gof Nanyori
*Gof Njale
*Gof Nyaroli
*Gof Sokorte Guda
*Gofa Redo
*Goimase
*Goituimet
*Got Choba
*Ikombo
*Kakorinya
*Kalkacha
*Kathanga
*Kavetereng
*Kinangop
*Kinulu
*Kipiriri
*Kiraro
*Kirima-Itune
*Kubigofa
*Kulal
*Mbarwa
*Meia
*Muthangeni
*Mwengera
*Nabuyatom
*Namurinyang
*Ndoleli
*Ndovai
*Oldoinyo Nyukie
*Sokorte Dika
*Telekis
*Tulu Dimtu
*Turuka
*Ususu

## Tazama pia
* Orodha ya milima ya Kenya
* Orodha ya volkeno

## Tanbihi 
## Viungo vya nje
* Volcano Alive, Retrieved on 2 November 2007
Chemoigut

'''''' ni kijiji cha Kenya katika kaunti ya Baringo.

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya Kenya

## Tanbihi
Jamii:Miji ya Kenya
Jamii:Kaunti ya Baringo
Chyulu Hills

'''''' ni safu ya volkeno ya kale yenye urefu wa km 100 na kimo cha mita 2,188 juu ya UB. 

Volkeno hiyo iko kwenye Bonde la Ufa la Afrika ya Mashariki, kaunti ya Makueni.

## Tazama pia
*Orodha ya milima ya Kenya
*Orodha ya milima ya Afrika
*Orodha ya milima
*Orodha ya volkeno nchini Kenya

## Marejeo 
Jamii:Bonde la Ufa la Afrika Mashariki
Jamii:Milima ya Kenya
Jamii:Volkeno za Kenya
Jamii:Kaunti ya Makueni
Makutano

**Makutano** ni jina la mahali mbalimbali kama vile:
* Makutano (Kirinyaga)
* Makutano (Trans-Nzoia)
* Makutano (West Pokot)