Nyuki wasiodunga

**Nyuki wasiodunga** (pia huitwa nyuki wadogo; kwa Kiingereza: "stingless bees") ni kundi kubwa la nyuki (kama spishi 550 zilizoelezewa) kwenye kabila la Meliponini.  Waandishi wengine huwaweka kwenye nusukabila Meliponina. Nyuki wasiodunga wapo kwenye familia ya Apidae, na wanahusiana kwa karibu na aina nyingine za nyuki wakiwemo nyuki-asali, nyuki-bungu pamoja na nyuki wa jenasi za Bombus na Euglossini (nyuki-okidi). 

Nyuki wa kabila Meliponini wana msumari au kichomaji japokua ni mdogo sana na hautumiki kwenye kujilinda kama nyuki wengine mfano nyuki wa jenasi ya Apis. Badala yake wanatumia mbinu nyingine za kujilinda. Nyuki wa kabila la Meliponini sio aina pekee ya nyuki wasiodunga; nyuki wote wa kiume na nyuki wa kike wa  wa baadhi ya familia nyininge kama Andrenidae pia hawadungi. 

Nyuki wasiodunga ni aina ya wadudu wa kijamii ambao huishi kwa makundi yenye mgawanyo wa kazi ndani yake.  Inasemekana asili ya nyuki wasiodunga ni Amerika ya kusini kwa sababu mbalimbali ikiwemo wingi wa spishi kulinganisha na maeneo mengine, uwepo wa spishi za zamani na uwepo wa spishi zenye utofauti mkubwa.

### Nyuki wasiodunga wa Afrika
Kutoka Afrika spishi 34 za nyuki wasiodunga zimeelezwa, ambazo zimegawanyika katika jenasi 10. Utafiti wa uanishaji wa kisayansi wa nyuki wasiodunga bado unaendelea. . Spishi za nyuki wasiodunga wapatikanao Afrika ni:

* *Apotrigona nebulata* (Smith, 1854)
* *Axestotrigona cameroonensis* (Friese, 1900)
* *Axestotrigona erythra* (Schletterer, 1891) 
* *Axestotrigona ferruginea* (Lepeletier, 1836)
* *Axestotrigona richardsi* (Darchen, 1981) 
* *Axestotrigona simpsoni* Moure,1961 
* *Axestotrigona togoensis* (Stadelmann, 1895) 
* *Cleptotrigona cubiceps* (Friese, 1912)
* *Dactylurina schmidti* (Stadelmann, 1895)
* *Dactylurina staudingeri* (Gribodo, 1893)
* *Hypotrigona araujoi* (Michener, 1959)
* *Hypotrigona gribodoi* (Magretti, 1884)
* *Hypotrigona ruspolii* (Magretti, 1898)
* *Hypotrigona squamuligera* (Benoist, 1937)
* *Liotrigona baleensis* Pauly & Hora, 2013
* *Liotrigona betsimisaraka* Pauly, 2001
* *Liotrigona bitika* Brooks & Michener, 1988
* *Liotrigona bottegoi* (Magretti, 1895)
* *Liotrigona chromensis* Pauly, 2001
* *Liotrigona gabonensis* Pauly & Fabre Anguilet

## Jenasi za nyuki wasiodunga wanaotengeneza asali
**Austroplebeia* spp.
***A. australis*
***A. cassiae*
***A. cincta*
***A. essingtoni*
***A. magna*
**Cephalotrigona*
***C. capitata*
**Frieseomelitta*
***F. doederleini*
***F. varia*
**Heterotrigona*
***H. itama*
* *Melipona*
***M. asilvai*
***M. beecheii*
***M. bicolor*
***M. capixaba*
***M. compressipes*
***M. costaricensis*
***M. crinita*
***M. eburnea*
***M. fasciata*
***M. fasciculata*
***M. favosa*
***M. flavolineata*
***M. fuliginosa*
***M. marginata*
***M. panamica*
***M. quadrifasciata*
***M. rufiventris*
***M. scutellaris*
***M. seminigra*
***M. subnitida*
***M. yucatanica*
* *Meliponula* spp.
***M. bocandei*
**Paratrigona*
***P. subnuda*
**Partamona*
***P. seridoensis*
***P. helleri*
**Scaptotrigona*
***S. bipunctata*
***S. polysticta*
***S. postica*
***S. tubiba*
***S. mexicana*
**Schwarziana*
***S. quadripunctata*
**Tetragona*
***T. clavipes*
***T. quadrangula*
**Tetragonisca*
***T. angustula*
**Tetragonula*
***T. carbonaria*
***T. hockingsi*
**Trigona (genus)*
***T. iridipennis* (*Tetragonula iridipennis*)

## Tanbihi
Jamii:Nyuki na jamaa