Helen Mangwende

**Helen Mangwende** alikuwa kiongozi katika Vilabu vya Wanawake wakati wa karne ya 20. Mangwende aliwahamasisha wanawake wengi wa Kiafrika wakati wa utawala wa wachache weupe. Uundaji wake wa Shirikisho la Vilabu vya Wanawake wa Kiafrika (FAWC) uliwapa wanawake wa Kiafrika fursa ambazo hazingekuwepo kupitia elimu ya kawaida ya kikoloni ya nyumbani. Juhudi za Mangwende ziliwaonyesha wanawake wa Kiafrika na wa kikoloni kwamba wangeweza kufanya kazi pamoja kusaidiana.

## Muktadha wa kihistoria 
Kile kinachoitwa sasa Zimbabwe kiliwahi kuitwa kwa majina mengine kadhaa. Haya ni pamoja na Southern Rhodesia, Rhodesia, na Zimbabwe Rhodesia. Southern Rhodesia ndilo jina la kwanza lililotumika kwa koloni hiyo. Jina Rhodesia linatokana na mkoloni mashuhuri aitwaye Cecil John Rhodes. Northern Rhodesia ilikuwa jimbo tofauti la kikoloni. Southern Rhodesia ilikuwa koloni la Uingereza ambalo lilijiendesha kwa wachache weupe. Kama koloni nyingi za Kiafrika, ilitawaliwa kwa muda mrefu lakini tofauti na nchi nyingi za Kiafrika, haikupata uhuru wa kweli kwa muda mrefu. Kwa sehemu kubwa ya karne ya 20, nchi hiyo ilitawaliwa na wachache weupe. Wakati Waingereza walipojaribu kurekebisha hili baadaye, walikumbana na upinzani. Hii ilikuwa wakati Rhodesia ilipoanzishwa mwaka 1965. Southern Rhodesia ilikuwepo kuanzia 1923-1965 na kwa muda mfupi mwaka 1979-1980. Kwa kuwa Helen Mangwende alifariki mwaka 1955, aliishi kwa sehemu kubwa ya kuwepo kwa Southern Rhodesia. Jambo kuu lililomathiri yeye na maisha ya wengi katika eneo hilo lilikuwa utawala wa wachache weupe. Walowezi weupe walikuwa wa kawaida na Southern Rhodesia ilitumika kama mahali pa kilimo cha mazao ya magharibi na pamba. Alikuwa mwalimu wa vijijini kutoka Murehwa. Mwaka 1950, Helen Mangwende aliunda FAWC (Shirikisho la Vilabu vya Wanawake wa Kiafrika). Alisaidia kuanzisha FAWC na kuanzisha vilabu vingine vya wanawake, ikiwa ni pamoja na Klabu ya Mrewa Bantu, ambayo ilikuwa na wanachama zaidi ya 700 mwaka 1950. Mangwende alifanya kazi na wanawake weupe wa kikoloni ambao pia waliendesha vilabu hivyo. Mangwende alijua kwamba mafanikio ya vilabu yalitegemea msaada mkubwa wa wanawake weupe. Waangalizi wakati huo walimwona kama mtu aliyejaza pengo kati ya rangi. Aliamini kwamba kufundisha na kuwafundisha wanawake wa Kiafrika kuhusu ujuzi wa nyumbani kunaweza kuboresha maisha ya vijiji vyao kwa ujumla. Wakati Mangwende alitaka fursa kwa wanawake wa Kiafrika, mamlaka za kikoloni zilitaka kufanya wake wa wasomi na wakulima wakali wa maadili ya kikoloni. Hii ilikuwa na athari kubwa kwa jamii zilizokoloniwa, ambazo zililazimika kukubali maadili ya wakoloni. Mamlaka za kikoloni zilimarisha udhibiti wao na kuendeleza ukosefu wa usawa wa kijinsia ndani ya mfumo wa elimu, ikionyesha itikadi pana za kikoloni.

### Kuonekana kwenye filamu ya Wives of Nendi 
Mwaka 1949, Helen Mangwende aliigiza na kusaidia kuandika filamu maarufu, *The Wives of Nendi*. Mwongozaji wa The Wives of Nendi alibainisha kuwa Mangwende alihusika karibu kila sehemu ya mchakato wa uandishi wa filamu. Katika filamu hiyo, Mangwende alicheza kama mtu wa kike aliyejifunza na kutoa mapendekezo kuhusu usimamizi wa nyumba katika kijiji chake. Helen Mangwende alicheza kama Mai Mangwende katika The Wives of Nendi. Klabu yake ya wanawake inafundisha mke wa kwanza wa Nendi jinsi ya kusafisha nyumba zao na jinsi ya kupika. Mke wa kwanza wa Nendi hapendi kufuata mapendekezo ya klabu hadi Mangwende anapomfundisha ujuzi huo. Baada ya Mangwende kuwafundisha wake wa Nendi ujuzi wa ufundi wa nyumbani, wanakuwa wapishi na wafundi bora wa nyumbani katika kijiji. Filamu hiyo ilionyesha mafunzo na elimu ambayo wanachama wa FAWC wangepitia. Wakati wa moja ya matukio, wanawake kadhaa walisema kwamba Mangwende aliboresha maisha yao kwa kuwafundisha jinsi ya kusafisha nyumba zao. Kumekuwa na majadiliano na mabishano kuhusu filamu hiyo kuhusu uungwaji mkono wa maadili ya kikoloni. Baadhi ya watayarishaji na watazamaji wa Ulaya waliamini kwamba filamu hiyo ilionyesha utangazaji wa tamaduni za Magharibi na mafanikio ya ukoloni. Kwa upande mwingine, wanawake wengi wa Kiafrika walifasiri filamu hiyo kuonyesha nguvu ya wanawake katika kuunda jamii yenye nguvu, ikiunga mkono maadili ya Kiafrika badala ya ya kikoloni.

## Urithi 
Helen Mangwende aligusa maisha ya Waafrika wengi. Vitendo vyake vinadhaminiwa nchini Zimbabwe kwenye Siku ya Helen Mangwende mnamo Machi 14. Vilabu vingi vya wanawake viliweka maadili yao na kanuni kwa kufuata zile za Mangwende, hata baada ya kufa kwake mwaka 1955. Mangwende anajulikana kama aliyekaribia sana Kristo mwenyewe, kupitia maadili yake "safi" kama kiongozi wa vilabu vya wanawake. Mangwende anachukuliwa kuwa Mama wa Ufundi wa Nyumbani kwa kuunda njia za wanawake wa Kiafrika kujifunza jinsi ya kusafisha na kupika kwa njia inayounga mkono maadili yao. Helen Mangwende aliunda njia ambapo wanawake wa Ulaya na Kiafrika walifanya kazi pamoja kupitia vilabu vya wanawake na sanaa ya ufundi wa nyumbani. Kitendo hiki cha rangi zote mbili kufanya kazi pamoja kwa njia hii hakikuonekana kabla katika Zimbabwe ya kikoloni.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Zimbabwe