open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Eden Hazard

thumb|Hazard mwaka 2019.
**Eden Michael Hazard** (amezaliwa 7 Januari 1991) ni mwanasoka mtaalamu wa Ubelgiji ambaye hucheza kama winga au kiungo mkabaji wa kilabu cha Hispania Real Madrid na ni nahodha wa timu ya taifa ya Ubelgiji. 

Anajulikana kwa ubunifu wake, kasi, kupiga chenga na kupiga pasi, Hazard anachukuliwa kama mmoja wa wachezaji bora ulimwenguni. Hazard ni mtoto wa wanasoka wawili wa zamani na alianza kazi yake huko Ubelgiji akichezea vilabu vya vijana vya huko. Mnamo 2005, alihamia Ufaransa, ambapo alianza kazi yake ya juu na kilabu cha Ligue 1 Lille. Hazard alitumia miaka miwili katika chuo cha kilabu na, akiwa na umri wa miaka 16, alianza kucheza kwa ustadi mnamo Novemba 2007. Aliendelea kuwa sehemu muhimu ya timu ya Lille chini ya meneja Rudi Garcia, akicheza zaidi ya 190. Katika msimu wake wa kwanza kamili kama alianza, alishinda tuzo ya Mchezaji Bora wa Mwaka wa Ligue 1, na kuwa mchezaji wa kwanza ambaye sio Mfaransa kushinda tuzo hiyo.  Katika msimu wa 2009-10, Hazard alitwaa tuzo hiyo tena, na kuwa mchezaji wa kwanza kushinda tuzo hiyo mara mbili.  Aliitwa pia kwa Timu ya Mwaka ya Ligue 1. Katika msimu wa 2010-11, alikuwa sehemu ya timu ya Lille ambayo ilishinda ligi na kombe mara mbili na, kutokana na uchezaji wake, alichaguliwa kuwa Mchezaji Bora wa Mwaka wa Ligue 1, mchezaji mchanga kushinda tuzo hiyo.  Hazard pia alipewa Tuzo ya Bravo na jarida la Italia Guerin Sportivo kwa uchezaji wake katika msimu huu. 

Mnamo Juni 2012 Hazard alisainiwa kwa kilabu cha Uingereza Chelsea; alishinda Ligi ya UEFA Europa katika msimu wake wa kwanza na Mchezaji Bora wa Mwaka wa PFA katika msimu wake wa pili. Katika msimu wa 2014-15, aliisaidia Chelsea kushinda Kombe la Ligi na Ligi ya Premia, akimpata Mwanasoka Bora wa Mwaka wa FWA na tuzo za Mchezaji Bora wa Mwaka wa PFA. Miaka miwili baadaye alishinda taji lake la pili la ligi ya Uingereza wakati Chelsea ilishinda Ligi Kuu ya 2016-17. Mnamo 2018, alishinda Kombe la FA, na akatajwa katika FIFA FIFPro World XI. Alishinda Ligi ya Europa tena na Chelsea mnamo Juni 2019, kisha akajiunga na Real Madrid kwa uhamisho wenye thamani ya hadi milioni 150, akishinda La Liga katika msimu wake wa kwanza.Hazard ni mchezaji wa kimataifa wa Ubelgiji, akiwakilisha nchi yake katika kiwango cha chini ya miaka 17 na chini ya miaka 19. Hazard alicheza mechi yake ya kwanza ya kwanza mnamo Novemba 2008, akiwa na umri wa miaka 17, katika mechi ya kirafiki dhidi ya Luxembourg. Karibu miaka mitatu baada ya kucheza kwake mara ya kwanza, Hazard alifunga bao lake la kwanza la kimataifa dhidi ya Kazakhstan mnamo Oktoba 2011. Tangu wakati huo ameshinda kombe zaidi ya 100, na alikuwa mshiriki wa kikosi cha Ubelgiji kilichofika robo fainali ya Kombe la Dunia la FIFA la 2014 na UEFA Euro 2016. Kwenye Kombe la Dunia la FIFA la 2018, aliteka Ubelgiji hadi nafasi ya tatu ambayo ilikuwa kumaliza kwao bora katika historia, akipokea Mpira wa Fedha kama mchezaji bora wa pili wa mashindano.

Jamii:Wachezaji mpira wa Ubelgiji
Ng'olo Kante

thumbnail|right|200px|Ng'olo Kante (2018)
'''N'Golo Kante''' (matamshi ya Kifaransa: [ŋɡolo kɑte]; alizaliwa Paris, Ufaransa, 29 Machi 1991) ni mchezaji wa soka ambaye anacheza kama kiungo wa kati wa klabu ya Uingereza Chelsea na timu ya taifa ya Ufaransa.

Alifanya mwanzo wake mkuu huko Boulogne na kisha alitumia misimu miwili huko Caen, mwisho wa Ligue 1. 

Mwaka 2015, alijiunga na Leicester City kwa ada ya £ milioni 5.6 akawa mwanachama muhimu wa klabu ya kwanza ya Ligi Kuu yake msimu tu katika klabu. 

Mwaka uliofuata, alijiunga na Chelsea kwa ada ya ripoti ya £ 32,000,000, kushinda ligi tena katika msimu wake wa kwanza. Pia alishinda tuzo ya Mchezaji wa Mwaka wa PFA na ya Mchezaji wa FWA wa Mwaka akawa mchezaji wa kwanza kushinda vichwa vya nyuma vya ligi ya Kiingereza na vilabu tofauti tangu Eric Cantona mwaka 1992 na 1993.

Kanté alifanya mechi yake ya kwanza ya kimataifa kwa Ufaransa mwaka 2016. Alikuwa amejumuishwa katika kikosi chao kilichomaliza kukimbia katika michuano ya mwaka huo wa Ulaya.

16 Julai 2016 akauzwa kwenda Chelsea kwa £ milioni 32 akasaini mkataba wa miaka Kante alisema anapenda sana kuchezea timu kubwa sana na kuvaa jezi namba (7) ndani ya 23 Oktoba alifunga goli lake la kwanza.

Aliishi maisha magumu kabla hajawa mchezaji maarufu, amezaliwa katika familia ya kimaskini na amekuwa akifanya biashara ndogondogo kwa ajili ya kupata chakula kama kuuza miwa na maji kando ya barabara nchini Ufaransa. 

Jamii:Waliozaliwa 1991
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji mpira wa Ufaransa
Aslay Isihaka Nassoro

**Aslay Isihaka Nassoro** (maarufu kama **Dogo Aslay**; alizaliwa 06 Mei, 1995) ni msanii wa muziki wa kizazi kipya kutoka Tanzania.

## Maisha
**Aslay** alikulia katika familia ya kawaida huko Dar es Salaam. Akiwa mdogo alionyesha mapenzi ya dhati kwa muziki, akiimba katika matukio ya shule na mitaani. Pia Alianza safari yake ya muziki akiwa kijana mdogo, akipata msukumo kutoka kwa wasanii wakubwa wa Tanzania waliomtangulia. Alianza kufahamika kuanzia mwaka 2011 baada ya kutoa kibao chake cha Nakusemea alichokitoa akiwa chini ya Mkubwa Fella. Kabla ya hapo, alitoa wimbo mwingine uitwao Niwe Nawe akiwa amemshirikisha Temba. Baadaye akatoa nyimbo nyingine kadhaa kabla ya kujiunga na *Yamoto Band* bendi ya vijana ya *Yamoto Band*.

Akiwa ndani ya bendi hiyo, alionesha uwezo mkubwa sana wa kuimba, akiwa na wenzake, Beka Flavour, Maromboso na Enock Bella. Nyimbo alizoshiriki kutunga na kuimba akiwa Yamoto Band ni pamoja na Yamoto (Nitajuta), Cheza Kwa Madoido, Mama, Nisambazie Raha na nyingine nyingi. 

Yamoto Band haikudumu sana ambapo ilianza 2013/2014 hadi 2017 ilipovunjika kwa sababu mbalimbali na wasanii waliokuwa kwenye kundi hilo kuanza kufanya kazi zao kwa kujitegemea. Kuanzia 2017, Aslay akiwa msanii wa kujitegemea chini ya meneja wake wa zamani, Chambuso, alianza upya kung'ara.

Akiwa msanii wa kujitegemea, ametoa nyimbo nyingi mfululizo hali ambayo imechanganya wengi, lakini mwenyewe alielezea kwanini amefanya ni kwa sababu hana nyimbo nyingi alizofanya akiwa msanii wa kujitegemea zaidi ya zile alizokuwa na Yamoto Band

Ili asiimbe za Yamoto akiwa kwenye matamasha, kaamua kutoa nyimbo nyingi. Nyimbo hizo ni pamoja na Angekuona, Usiitie Doa akiwa na Khadija Kopa, Muhudumu, Baby, Likizo (wimbo)|Likizo, Pusha, Natamba na Huna. Awali ilitazamika kama Mkubwa Fella ndiye hasa mmiliki wa muziki wa kizazi kipya, lakini kupitia Aslay, Chambuso anasema si lazima yeye ndiye awe meneja bora wa muziki huu.

## Mafanikio na tuzo
Alichaguliwa kuwania tuzo za Kora ''2012""

Ingawa Aslay ametoa nyimbo nyingi zilizopendwa na mashabiki, taarifa maalum kuhusu tuzo alizoshinda hazipatikani katika vyanzo vya sasa.

## Tazama pia
* Yamoto Band

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* Aslay Website 

Jamii:Wanamuziki wa Tanzania
Zoraki (kundinyota)

**Zoraki** (kwa Kilatini na Kiingereza *Phoenix*)   ni jina la kundinyota la angakaskazi ya dunia yetu. 

## Mahali pake
Zoraki iko karibu na nyota angavu ya  Achernar (tamka a-kher-nar, kwa maana “mwisho wa mto”) katika Nahari (*Eridanus*) inayoitwa pia "mto wa angani".

Inapakana na makundinyota Tanuri (*Fornax*) na Najari (*Sculptor*) upande wa kaskazini, Kuruki (*Grus*), Tukani (*Tucana*), Nyoka Maji (*Hydrus*) na Nahari (*Eridanus*).

## Jina
Zoraki ni umbo la jina lililojulikana kwa mabaharia Waswahili tangu karne na walilopokea kutoka kwa Waarabu walioona hapa boti au mashua na kuiita زورق zoraq. Boti hii ya Zoraki ilifuatana na kundinyota kubwa ya Nahari (*Eridanus*) ambayo ni mto wa angani. Mstari wa pinde kuanzia Ankaa kupitia κ, μ, β, ν hadi γ Phoenicis ilifanya umbo la mashua ya Zoraki.

Jina la kimataifa la Phoenix lilibuniwa na Mholanzi Pieter Dirkszoon Keyser aliyechora nyota za kusini katika safari yake katika Bahari Hindi ya miaka ya 1595-96. Inaonekana ya kwamba hakutambua nyota hizi au hakuwa na habari za kundinyota Zoraki ya Waarabu. Hapo alibuni kundinyota lililokuwa mpya kwake na kuilita kwa jina la ndege Phoenix. Phoenix au Finiksi ni mnyama wa visasili katika mitholojia ya Misri ya Kale na Ugiriki ya Kale anayekufa motoni lakini anatokea tena ama kutoka maiti au majivu yake. Baadaye Wakristo walitumia Finiksi kama mfano wa ufufuo. Wakati wa Keyser kulikuwa na wasiswasi kama ni kiumbe cha kisasili tu au labda ndege wa nchi za mbali aliyepatikana kweli. Hatuna habari zaidi lakini inawezekana ya kwamba Keyser aliamini kwamba ndege huyu alipatikana katika nchi za kusini na hapo alitumia jina lake jinsi alivyochagua pia majina ya wanyama wengine wa kusini kwa kutaja makundinyota mpya aliyobuni.

Leo Zoraki - Phoenix iko pia katika orodha ya makundinyota 88 ya Umoja wa kimataifa wa astronomia . Kifupi chake rasmi kufuatana na Ukia ni 'Phe'.

## Nyota
Nyota angavu zaidi ni Ankaa au α Alfa Phoenicis yenye uangavu unaoonekana wa mag 2.37  ikiwa na umbali wa Dunia wa miakanuru 77. Hii ni nyota jitu nyekundu  . Ni sehemu ya mfumo pamoja na nyota ya pili ndogo inayoizunguka. Jina la Ankaa ni tahajia ya Kilatini kwa kiarabu عنقاء ankaa ambayo ni tafsiri ya "Phoenix" ya Kigiriki; lakini Waarabu wenyewe kiasili hawakutumia jina hili lilitungwa na wanaastronomia wa Ulaya waliotumia majina mengi ya Kiarabu kwa kutaja nyota.

Nyota angavu ya pili ni β Beta Phoenicis ambayo ni pia nyota maradufu. Zikionekana kwa pamoja pande zake mbili zina mwangaza unaoonekana wa mag 3.31. Zinazungukana katika kipindi cha miaka 168. Umbali haikupimwa vizuri bado, makadirio ni kati ya miakanuru 165 hadi 180..

## Tanbihi
## Viungo vya Nje
* Constellation Guide: Phoenix constellation
* The Deep Photographic Guide to the Constellations: Phoenix
* Starry Night Photography : Phoenix
* Star Tales – Phoenix
* Richard Hinckley Allen: Star-Names and their Meanings; kwa G. E. Stechert New York, Leipzig, London, Paris 1899, ukurasa 335 ff (online kwenye archive.org)
Angekuona

***Angekuona*** ni jina la wimbo ulitoka 10 Aprili, 2017 uliotungwa na kuimbwa na msanii wa muziki wa kizazi kipya kutoka nchini Tanzania, Aslay. Wimbo umetayarishwa na Zest kupitia studio za Banny Music za jijini Dar es Salaam. Huu ndio wimbo wa kwanza wa Aslay kutoa tangu atoke Yamoto Band na wa nne kutolewa rasmi akiwa kama msanii wa kujitegemea. Kabla  ya kuundwa Yamoto, Aslay alitoa wimbo wa "Nakusemea", "Umbea" na "Bado Mdogo". Wimbo anamwimbia mwanae anatamani mama yake mzazi Aslay angemuona mtoto huyu. Mama yake Aslay akufariki 2015.  Video ya wimbo huu imeongozwa na Steve Manrizo.
## Marejeo
## Viungo vya Nje
*

Jamii:Nyimbo za Aslay
Jamii:Nyimbo za 2017
Jamii:Nyimbo zilizotayarishwa na Zest
Metafizikia

[thumb|[Konfusio|Konfutsu, mwanafalsafa wa China.]]
**Metafizikia** ni tawi la falsafa linalochunguza asili msingi ya ulimwengu. 

Kifupi, metafizika inajaribu kujibu hasa maswali mawili: 1. nini kipo? 2. kama kipo, kinakaaje?

Hivyo, mada za uchunguzi za wanametafizikia ni kama vile: uwepo, vitu na sifa zake, nafasi na wakati, usababishi na uwezekano. 

Tawi kuu la metafizika ni ontolojia, uchunguzi wa makundi ya kuwepo na namna yanavyohusiana.

Wanafalsafa kadhaa na wanasayansi, kama vile wanamantiki chaya, wametupilia mbali somo zima la metafizikia na kusema halina maana, lakini wengine wanakiri kuwa somo hili ni halali.

## Etimolojia 
Neno “metafizikia” limetokana na maneno ya Kigiriki: μετα *meta* (“ng'ambo ya”, “juu ya” ama “baada ya”) na φυσίκή *fysike* (fizikia, uasilia). Ilitumika mara za kwanza kama kichwa cha maandishi kadhaa ya Aristoteli kwa umbo la μετὰ τὰ φυσικά *meta ta fysika* ng'ambo ya fizikia.

Jamii:Falsafa
Ontolojia

thumb|Ontolojia
**Ontolojia** (kutoka maneno ya Kigiriki ὄν, ὄντος, òn, òntos na λόγος, lògos elimu) ni somo la kifalsafa la asili ya kuwepo, na pia kategoria za msingi za kuwepo na uhusiano wao. Maana rahisi sana ya ontolojia ni: uchunguzi wa neno ‘kitu’. Ni tawi kubwa la metafizikia. 

Ontolojia inachunguza maswali kuhusu: ni vitu gani vipo kwa uwepo ama vile vinavyodhaniwa kuwa na jinsi vitu hivyo vinavyoweza kujumuishwa kwa vikundi, kuhusishwa na kuorodheshwa kwa ngazi ya uzao na kugawanyishwa kulingana na usawa na tofauti zao.

Jamii:Falsafa
Mbuni wa Kawaida

**Mbuni wa Kawaida** ni ndege wakubwa wasioruka wa familia Struthionidae wenye asili ya bara la Afrika.

Mbuni wa kawaida wako katika ngeli ndogo ya Palaeognathae pamoja na ndege wengine kama Kiwi na Emu. Ndege hawa wenye shingo na miguu mirefu huweza kukimbia karibu maili 43 kwa saa. Ndege hawa ni wakubwa kuliko aina zote za ndege na hutaga mayai makubwa kuliko ndege wa aina yoyote duniani.

Chakula chao kikuu ni aina mbalimbali za mimea. Kawaida huishi katika makundi ya ndege 5 hadi 50. Wakiwa hatarini, ndege hwa hujificha kwa kulala sambamba ardhini au kukimbia. Wakati mwingine hujilinda kwa kushambulia kwa teke la miguu yake yenye nguvu.

Mbuni wa kawaida hufugwa duniani kote, hasa kwa manyoya yake, ambayo yanapendeza sana kwa rangi zake. Ngozi yake hutumiwa kutengeneza bidhaa za ngozi na nyama yake huuzwa kwa walaji nyama.

## Viungo vya nje 
*World Ostrich Association 

Jamii:Ndege
Kusini kwa Sahara

[thumb|Hali ya hewa barani Afrika: Kusini kwa Sahara kwanza kuna [Sahel na Pembe la Afrika upande wa kaskazini (njano), halafu savana (kijani kibichi) na misitu ya tropiki (kijani iliyokolea) katika Afrika ya Ikweta, hatimaye jangwa la Kalahari (njano) na hali ya Kimediteranea upande wa kusini (rangi ya zeituni) Kusini mwa Afrika. Namba zinaonyesha tarehe za vifaa vya Zama za chuma kuhusiana na uenezi wa Bantu.]]
**Kusini kwa Sahara** (mara nyingi **Kusini mwa Sahara**) ni eneo lote la bara la Afrika ambalo liko upande wa kusini wa Jangwa la Sahara.Kulingana na Umoja wa Mataifa, eneo hili linajumuisha nchi zote za Afrika ambazo ziko kusini mwa Sahara. Eneo hili linatofautiana na Afrika Kaskazini, ambayo maeneo yake ni sehemu ya Jumuiya ya Nchi za Kiarabu.Somalia, Jibuti, Komori na Mauritania kijiografia ziko katika Afrika Kusini mwa Sahara, lakini pia zinahesabiwa kuwa sehemu ya dunia ya Kiarabu.

Sahel ni eneo mpito kati ya Sahara na tropiki ya Sudan na kusini zaidi, kwenye misitu ya tropiki-savana.

## Historia
Eneo la Kusini kwa Sahara limekuwa makazi ya jamii za kibinadamu kwa maelfu ya miaka, likiwa na ushahidi wa kihistoria unaoonesha maendeleo ya mwanadamu, kilimo, na jamii zilizopangika tangu nyakati za kale. Kuanzia savana za Afrika Magharibi hadi maeneo ya milima ya Ethiopia na maziwa makuu ya Afrika Mashariki, falme na himaya mbalimbali za asili ziliibuka kabla ya kufikiwa na Wazungu. Hii ni pamoja na himaya za eneo la Sahel, miji-dola ya Waswahili, Ufalme wa Kongo, Zimbabwe Kuu na nyinginezo – zote zikichangia katika urithi wa kitamaduni na kisiasa wa bara hili.

Kupitia biashara ya kimataifa kutoka Mashariki ya Kati na Asia, Kusini kwa Sahara iliunganishwa na mifumo ya uchumi wa dunia hata kabla ya ukoloni wa Ulaya. Njia za biashara za *Trans-Sahara* ziliwezesha ubadilishanaji wa bidhaa kama dhahabu, chumvi, pembe za ndovu na watumwa, huku biashara ya pwani ya Bahari ya Hindi ikiiunganisha Afrika ya Mashariki na falme za Kiislamu na Asia. Mila, lugha, na dini – hasa Uislamu na imani za jadi – zilisambaa na kubadilika kwa kadri ya mwingiliano huo.

Karne ya 19 na 20 zilileta mabadiliko makubwa baada ya mataifa ya Ulaya kutwaa maeneo mengi ya Kusini kwa Sahara na kuanzisha ukoloni. Kipindi hiki kilileta miundo mipya ya kiuchumi, miundombinu na elimu, lakini pia kilisababisha unyonyaji, kazi za kulazimishwa, na kuangamizwa kwa tamaduni. Baada ya harakati za utaifa katikati ya karne ya 20, mataifa mengi yalipata uhuru, ingawa athari za ukoloni bado zinaathiri hali ya kisiasa na kiuchumi katika kanda hii hadi leo.
## Marejeo
Jamii:Jiografia ya Afrika
Emanueli

iliyofunikwa kwa fedha, kazi ya Simon Ushakov, 1668.]]
**Emanueli** (au (kwa Kiebrania: עִמָּנוּאֵל, **Immanuel**, yaani, "Mungu pamoja nasi") ni jina la Kiebrania lililotajwa na nabii Isaya (Isa 7:13-16) kama ishara ya kwamba Mungu atasimamia ukoo wa Daudi dhidi ya maadui. 

Injili ya Mathayo (1:22–23) inataja maneno hayo kadiri ya tafsiri ya Kigiriki maarufu kwa jina la Septuaginta ambayo ilifafanua kwamba mwanamwali atakayemzaa huyo mtoto wa kiume ni bikira.

Jamii:Yesu Kristo
Jamii:Kristolojia
Mwinjilisti

akihubiri Düsseldorf, Ujerumani (1954).]]
**Mwinjilisti** (kutoka neno Injili; kwa Kiingereza "Evangelist") ni Mkristo mwenye utume wa kuhubiri na kutoa elimu ya Biblia na maadili ya Kikristo katika madhehebu kadhaa ya Uprotestanti.

Majukumu yake yanafanana na yale ya katekista au ya shemasi wa Kanisa Katoliki.

Jamii:Ukristo
Jamii:Cheo
Mapango ya Amboni

thumb|right|Kwa ndani.
**Mapango ya Amboni** ni mapango makubwa ya chokaa katika Afrika Mashariki. Yanachukua nafasi ya km2 234.

Mapango hayo yako kaskazini kwa mji wa Tanga nchini Tanzania, kilomita 8 kwa njia ya barabara ya Tanga-Mombasa.  

Mapango hayo yaliundwa karibu miaka milioni 150 iliyopita wakati wa Jurassic. Kulingana na watafiti eneo hilo lilikuwa chini ya maji miaka milioni 20 iliyopita. 

Kuna mapango kumi lakini moja tu hutumiwa kwa ziara za kuongozwa.

## Picha

Amboni caves, Tanga.jpg|Nje
Peering through the vines, Amboni Caves.jpg|Vines

## Tazama pia
* Maeneo ya Kihistoria ya Kitaifa ya Tanzania

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*Showcaves.com 

Jamii:Mkoa wa Tanga
Jamii:Utalii wa Tanzania
Jamii:Jiolojia
Bomu

thumb|Mfano wa bomu.
**Bomu** (wingi: mabomu; kutoka Kiingereza "bomb") ni silaha inayoundwa kwa kilipukaji kama baruti, dainamiti au kemikali nyingine zinazoingia katika mchakato unaoachisha nishati nyingi haraka. Bomu ni silaha unayolenga kuleta uharibifu kwa njia ya mshtuko mkali. Mshtuko huu huleta wimbi kali ya hewa inayoweza kuua au kuumiza watu na kuvunja vitu. Mara nyingi uharibifu wa mlipuko wa bomu unakuja pamoja na vitu vinavyorushwa hewani kama risasi.   

Yamekuwa yakitumika kwa karne nyingi. Mabomu mengine hujengwa kwa kusudi la kurusha vipande vya chuma, na baadhi ni mabomu ya moto.

Mabomu mengi hayana nishati zaidi kuliko mafuta ya kawaida, isipokuwa katika kesi ya silaha ya nyuklia. Hata hivyo, hutoa nguvu zake kwa haraka zaidi, hivyo ni za hatari zaidi.

Jamii:Silaha
Haidra (mnyama)

**Haidra** au **hidra** (kutoka Kigiriki  Ὕδρα, hyudra, "wa majini", kupitia Kiingereza hydra) ni wanyama wasio na uti, mwenye tabaka mbili za seli za mwili. Wanaishi katika maji safi. Mwili wao ni kama mwale. Wana kama mfuko katika miili yao ambayo hutumika kwa wote kuchukua chakula na kuondosha taka. 

Haidra ni wanyama-upupu (oda Cnidaria) walio na seli za kupigia kwenye minyiri yao. Haidra ni wadogo kiumbo (hadi mm 10). Haidra wananaweza kupatikana katika sehemu yoyote ya maji ambayo hayajachafuka. 

Utafiti wa hivi karibuni umegundua kwamba huzalisha protini iitwayo haidramasini na inayokinga dhidi ya vijidudu.

Inaonekana kuwa hawazeeki wala kufa kwa sababu ya uzee.

## Picha

Hydra oligactis.jpg|Haidra kahawia (*Hydra oligactis*)
Hydravulgaris.jpg|Haidra wa kawaida (*Hydra vulgaris*)
Hydra magnipapillata.jpg|Kichwa na minyiri iliyorudishwa

Jamii:Wanyama-upupu
Uongozi kuhusu mazingira

**Uongozi kuhusu mazingira** (kwa Kiingereza: *Leadership in Energy and Environmental Design*, kifupi: *LEED*) ni mpango unaolenga kuhifadhi mazingira kwa kuhusisha watu wengi iwezekanavyo na kwa kuthibitisha kwamba utendaji wao unaendana na ekolojia.

## Tanbihi
Jamii:Ekolojia
Robert Pershing Wadlow

alt=Robert Wadlow|thumb|Robert Wadlow
**Robert Pershing Wadlow** (Februari 22, 1918 - Julai 22, 1940) alikuwa mtu mrefu zaidi aliyewahi kuishi.

## Maisha ya zamani 
Robert Pershing Wadlow alizaliwa na Addie Johnson na Harold Wadlow huko Alton, mnamo Februari 22, 1918, na alikuwa mzee zaidi kuliko watoto watano. Wakati wa shule ya msingi, walipaswa kutengenezewa  dawati maalum kwa sababu ya ukubwa wake. Mwaka 1936, baada ya kuhitimu kutoka Shule ya Alton High, alijiunga na Chuo cha Shurtleff kwa nia ya kusoma sheria.

## Urefu 
Robert Wadlow alikuwa wa kawaida wakati wa kuzaliwa lakini alianza kukua kwa kawaida wakati alipokuwa na umri wa miaka miwili, baada ya operesheni mbili za hernia. Alikuwa na futi sita kwa umri wa miaka sita. Wakati alipokuwa na umri wa miaka 17, alikuwa na urefu wa futi nane. Kwa sababu alikuwa mrefu sana, alipata tahadhari nyingi na akajulikana sana, lakini mifupa yake ilikuwa dhaifu sana na alikuwa akivaa vifaa vya kutegemeza miguu. 

## Kifo 
Wadlow alikufa akiwa na umri wa miaka 22. Siku nne baadaye, katika mazishi yake, watu 40,000 walihudhuria na ilichukua watu 12 kubeba jeneza lake. Watu wanamkumbuka kama "njemba mpole" na kuna sanamu yake katika Chuo Kikuu cha Kusini cha Illinois Edwardsville cha tiba ya kinywa. Watu sasa wanasema Wadlow alikuwa na kitu kinachoitwa *gigantism*, kilichomfanya awe mrefu sana.

Jamii:Wanaume wa Marekani
Majimaji

**Majimaji** inaweza kumaanisha

* hali ya kiowevu au kimiminika
* harakati iliyoanzishwa na Kinjikitile Ngwale na kuleta Vita ya Maji Maji ya miaka 1905-1907 iliyokuwa jaribio la wananchi wa kusini mwa koloni la Afrika ya Mashariki ya Kijerumani kuwafukuza wakoloni
Alfa na Omega

**Alfa** (**Α** au **α**) na **omega** (**Ω** or **ω**) ndizo herufi ya kwanza na ya mwisho ya alfabeti ya Kigiriki.

Kwa sababu hiyo zimechukuliwa kama ishara ya mwanzo na mwisho.

Kitabu cha Ufunuo (1:8, 21:6 na 22:13) kinazitumia pamoja kama jina la Yesu Kristo na la Mungu, kwa kuwa ndio asili na kikomo cha viumbe vyote.

## Picha

File:Rom, Domitilla-Katakomben, Steintafel mit Inschrift, Alpha und Omega und Christussymbol Chi Rho.jpg|Ishara Chi-rho pamoja na Alfa and Omega, Katakombu la Domitila, Roma, Italia
File:Christ with beard.jpg|*Alfa* na *omega* kandokando ya mchoro wa Yesu, karne ya 4
File:ΑΩwindow.jpg|"ΑΩ" katika kioo cha rangi
file:Wappen Friedensau.svg|Ishara nyingine ya Kristo pamoja na Alfa na Omega

## Katika Uyahudi
Maandishi ya Uyahudi yanasema kuwa neno *emet* (אמת, yaani "uaminifu"), moja ya sifa kuu za YHWH, linaundwa na herufi ya kwanza, ya kati na ya mwisho wa alfabeti ya Kiebrania.

## Katika Uislamu
Qur'an (57:3) inataja ''al'Awwal* (الأول), yaani "Wa Kwanza" na *al'Akhir* (الآخر), yaani "Wa Mwisho" kati ya majina ya Allah.

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*
*"Alpha and Omega (in Scripture)" in the *Catholic Encyclopedia* at newadvent.org
*"Alpha and Omega" at the *Jewish Encyclopedia''
Globu ya nyota

[thumb|Globu ya nyota ya Kiajemi ya karne ya 18, inaonesha picha ya [Hawaa (kundinyota)|Hawaa  (*Ophiuchus*)]]
[300px|thumb|Atlasi akibeba globu ya nyota (Globu ya Farnese) ikioneesha kundinyota za [Kantarusi (kundinyota)|Kantarusi (*Centaurus*) na Shuja (*Hydra*) ]]
**Globu ya nyota** (ing. *celestial globe*) ni tufe inayoonyesha michoro ya nyota na kundinyota usoni wake. Kwa hiyo ni kama ramani ya nyota iliyochorwa juu ya tufe au globu. 

Ramani za aina hii zilitengenezwa tangu zamani na mfano wa kale iliyohifadhiwa ni globu ya Farnese ya karne ya 2 BK inayomuonesha shujaa Atlasi anayebeba globu ya nyota kama ishara ya ulimwengu wote mabegani. Globu za aina hii zilikuwa kifaa muhimu cha mafundisho ya astronomia katika karne zilizopita.

Mtazamaji kwa kawaida anahitaji kuwaza ya kwamba yuko ndani ya tufe.

## Viungo vya Nje
*History of Velestial Göobes
*The Farnese Atlas
*THE EPOCH OF THE CONSTELLATIONS ON THE FARNESE ATLAS
Go-Shirakawa wa Japani

right|thumb|Mchoro wa Go-Shirakawa
**Go-Shirakawa** (18 Oktoba, 1127 &ndash; 26 Aprili, 1192) alikuwa mfalme mkuu wa 77 (*Tenno*) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa *Masahito*, na alikuwa mwana wa nne wa Tenno Toba. Mwaka wa 1155 alimfuata kaka yake, Tenno Konoe, na kuwa mfalme hadi kujiuzulu mwaka wa 1158. Aliyemfuata kama Tenno ni mwana wake Nijo, lakini Go-Shirakawa akaendelea kuathiri utawala hadi kifo chake mwaka wa 1192.

## Angalia pia
*Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Jamii:Waliozaliwa 1127
Jamii:Waliofariki 1192
Jamii:Watawala wa Japani
Spidometa

alt=Spidometa|thumb|Spidometa.
**Spidometa** (kutoka Kiingereza "speedometer") ni aina ya kipimio kinachoonesha kiasi cha kasi ya gari linavyosonga. 

Kwa kawaida inaonyesha kasi ya maili kwa saa (mph) kwa nchi ambazo hutumia umbali wa maili au Kilomita kwa saa (kph) kwa nchi zinazotumia mfumo wa meta kwa umbali. 

Kasi ya kasi ilibuniwa kabla ya 1888 na Josip Belušić. 

Mwanzoni, spidometa ilikuwa chaguo ambalo wamiliki wa gari waliweza kuchagua kununua na kupachika kwenye magari yao. Kuanzia mwaka wa 1910 iliwekwa katika magari yote.

## Marejeo
Jamii:Teknolojia
Konoe wa Japani

**Konoe** (16 Juni, 1139 &ndash; 22 Agosti, 1155) alikuwa mfalme mkuu wa 76 (*Tenno*) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa *Narihito*, na alikuwa mwana wa nane wa Tenno Toba. Mwaka wa 1142 alimfuata kaka yake, Tenno Sutoku, na kuwa mfalme hadi kifo chake mwaka wa 1155. Aliyemfuata kama Tenno ni mdogo wake Go-Shirakawa.

## Angalia pia
*Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Jamii:Waliozaliwa 1139
Jamii:Waliofariki 1155
Jamii:Watawala wa Japani
Sutoku wa Japani

right|thumb|Mchoro wa Sutoku
**Sutoku** (7 Julai, 1119 &ndash; 14 Septemba, 1164) alikuwa mfalme mkuu wa 75 (*Tenno*) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa *Akihito*, na alikuwa mwana wa kwanza wa Tenno Toba. Mwaka wa 1123 alimfuata babake, na kuwa mfalme hadi kujiuzulu mwaka wa 1142. Aliyemfuata kama Tenno ni mdogo wake Konoe.

## Angalia pia
*Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Jamii:Waliozaliwa 1119
Jamii:Waliofariki 1164
Jamii:Watawala wa Japani
Kim Jong-un

**Kim Jong-un** (matamshi ya Kikorea: [kim.dzʌŋ.ɯn] au [kim.tsʌŋ.ɯn]; alizaliwa 8 Januari 1982-1984 au 5 Julai 1984) ni Mwenyekiti wa Chama cha Wafanyakazi wa Korea (WPK) na kiongozi mkuu wa Korea ya Kaskazini. 

Kim ni mtoto wa pili wa Kim Jong-il (1941-2011) na Ko Yong-hui. Kabla ya kuchukua madaraka, Kim alikuwa haonekani mara kwa mara kwa umma. Maelezo kama vile mwaka gani alizaliwa, na kama alienda kweli shule nchini Uswisi akitumia jina la uongo, ni vigumu kuthibitisha.

Tangu mwaka 2009 taarifa zilianza kutokea kuwa Kim aliteuliwa kumfuata baba yake aliyekuwa mgonjwa, akipewa nafasi katika kamati ya kijeshi. Nyimbo zilianza kutungwa za kusifu familia ya Kim zikitaja jina la Kim Jong-Un.  Mwaka 2010 alipewa cheo cha jenerali jeshini na kuwa makamu wa mwenyekiti wa kamati kuu ya kusimamia jeshi.

Kim alitangazwa kuwa kiongozi mkuu baada ya mazishi ya baba yake tarehe 28 Desemba 2011. Vyeo vyake ni Mwenyekiti wa Chama cha Wafanyakazi wa Korea, Mwenyekiti wa Tume Kuu ya Kijeshi, Mwenyekiti wa Tume ya Mambo ya Ndani, Kamanda Mkuu wa Jeshi la Watu wa Korea,  na mwanachama wa Kamati ya Kudumu ya Politburo ya Chama cha Wafanyakazi wa Korea. Mnamo tarehe 9 Machi 2014, Kim Jong-un alichaguliwa bila kupingwa kuingia katika Bunge Kuu la Watu. Kim ana shahada mbili, moja ya fizikia kutoka Chuo Kikuu cha Kim Il-sung, na nyigine kama afisa wa Jeshi katika Chuo Kikuu cha Jeshi cha Kim Il-sung.

Tarehe 12 Desemba 2013, vyombo vya habari vya Korea Kaskazini vilitangaza kwamba kwa sababu ya "udanganyifu," aliamuru mauaji ya mjomba wake Jang Song-thaek. Kim Jong-un anaaminika kuwa ndiye aliyeamuru mauaji ya kaka yake wa kambo, Kim Jong-nam nchini Malaysia mwezi Februari 2017.

## Marejeo
## Viungo vya Nje 
*Video kuhusu Kim Jon-un 
*Muhtasari rasmi wa Kim Jong-un 

Jamii:Wanasiasa wa Korea Kaskazini
Tukani (kundinyota)

thumb|"Ndege wa Kusini" kwenye atlasi ya nyota ya Johann Bayer; Tukani iko katikati

**Tukani** (kwa Kilatini na Kiingereza *Tucana*)   ni jina la kundinyota kwenye nusutufe ya kusini ya dunia yetu. 

## Mahali pake
Tukani iko karibu na ncha ya anga ya kusini. Inapakana na makundinyota Nyoka Maji (*Hydrus*), Zoraki (*Phoenix*), Kuruki (*Grus*), Mhindi (*Indus*) na Thumni (*Octans*).

## Jina
Tukani inapatikana kati ya makundinyota yaliyobuniwa tangu mabaharia Wazungu walipozunguka Dunia yote katika karne ya 16 na kuona mara ya kwanza nyota za kusini. Hazikujutajwa katika vitabu vya Wagiriki wa Kale au vya Waarabu.  Kundinyota hili lilielezwa mara ya kwanza na mabaharia Waholanzi Pieter Dirkszoon Keyser na Frederick de Houtman katika safari yao ya kuelekea Indonesia zikaonyeshwa mara ya kwanza mwaka 1598 katika atlasi ya nyota ya Petrus Plancius.

Keyser alitumia jina la Kiholanzi "Den Indiaenschen Exster" alipotumia neno la kwake nyumbani kwa kutaja Hondohondo aliyoona katika nchi za Bahari ya Hindi. Ndege hii haikujulikana bado katika Ulaya lakini alifanana na Tukani ya Amerika ya Kusini na hivyo Petrus Plancius alitumia jina hili katika globu yake ya nyota aliyotengeneza baada ya kupokea taarifa ya Keyser na Houtman; jina hili lilisambazwa zaidi na Johannes Bayer katika atlasi ya nyota “Uranometria” likawa jina la kimataifa.

Leo iko pia katika orodha ya makundinyota 88 ya  Umoja wa Kimataifa wa Astronomia . Kifupi chake rasmi kufuatana na Ukia ni 'Tuc'.

## Nyota
Nyota angavu zaidi ni α Alfa Tucanae yenye mwangaza unaoonekana wa mag 2.86 ikiwa umbali wa Dunia wa miaka nuru 199

## Tanbihi
## Viungo vya Nje
* Constellation Guide: Tucana constellation
* The Deep Photographic Guide to the Constellations: Tucana
* Star Tales – Tucana
* Richard Hinckley Allen: Star-Names and their Meanings; kwa G. E. Stechert New York, Leipzig, London, Paris 1899, ukurasa 336 ff (online kwenye archive.org)
Nyoka Maji (kundinyota)

**Nyoka Maji** (kwa Kilatini na Kiingereza *Hydrus*)   ni jina la kundinyota kwenye nusutufe ya kusini ya dunia yetu. 

## Mahali pake
Nyoka Maji lipo karibu ncha ya anga ya kusini. Inapakana na kundinyota la Meza (*Mesa*), Nahari (*Eridanus*), Saa (*Horologium*), Nyavu (*Reticulum*), Zoraki (*Phoenix*), Tukani (*Tucana*), Thumni (*Octans*).

## Jina
Nyoka Maji ni kati ya makundinyota yaliyobuniwa tangu mabaharia Wazungu walizunguka Dunia yote yaani karne ya 16. Hazikutajwa katika vitabu vya Wagiriki wa Kale au vya Waarabu. Kundinyota hili lilielezwa mara ya kwanza na mabaharia Waholanzi Pieter Dirkszoon Keyser na Frederick de Houtman katika safari yao ya kuelekea Indonesia iliyoonyeshwa mara ya kwanza mwaka 1598 katika globu ya nyota ya Petrus Plancius na kuingizwa baadaye katika ramani ya nyota ya Johann Bayer iliyokuwa muhimu kwa elimu ya nyota.

Keyser alitumia jina la Kiholanzi “Waterslang” (nyoka maji) liliyotajwa baadaye kwa jina la Kigiriki "Hydrus“ ambalo kisarufi ni umbo la kiume la jina Hydra (Shuja), kundinyota kubwa ya nusutufe ya kaskazini. 

Leo ipo pia katika orodha ya makundinyota 88 yaliyoorodheshwa na Umoja wa Kimataifa wa Astronomia . Kifupi chake rasmi kufuatana na Ukia ni 'Hyi'.

## Nyota
Nyota angavu zaidi ni α Beta Hydri yenye uangavu unaoonekana wa mag 2.8  ikiwa na umbali wa Dunia wa miaka nuru 24.3

Wingu Kubwa la Magellan linaingia kwa kiasi kidogo ndani ya Nyoka Maji.

## Tanbihi
## Viungo vya Nje
* Constellation Guide: Hydrus constellation
* The Deep Photographic Guide to the Constellations: Hydrus
* Star Tales – Hydrus
* Richard Hinckley Allen: Star-Names and their Meanings; kwa G. E. Stechert New York, Leipzig, London, Paris 1899, ukurasa 336 ff (online kwenye archive.org)
Mdundo

'**Mdundo**' ni wimbo uliotoka 9 Septemba 2017 ambao umetungwa na kuimbwa na msanii wa muziki wa kizazi kipya kutoka nchini Tanzania, Msami. Wimbo umetayarishwa na Abby Daddy. Video imeongozwa na Joowzey.  Kama kawaida yake Msami kwenye kudansi, humu kafanya balaa tupu katika kucheza, hasa ukizingatia yeye ni mwalimu wa kudansi wa Tanzania House of Talent. 
## Tazama pia
*So Fine
*Kiutani Utani
## Marejeo
## Viungo vya Nje
*

Jamii:Nyimbo za Msami
Jamii:Nyimbo zilizotayarishwa na Abby Daddy
Jamii:Nyimbo za 2017
Randa

300px|thumb|Randa
300px|thumb|Matumizi ya randa
**Randa** ni kifaa cha seremala kilicho na kisu kinachotumika kusawazisha mbao.
Argo (kundinyota)

400px|thumb|Nyota za Argo, sasa Mkuku (Carina), Shetri (Puppis) na Tanga (Vela)
[300px|thumb|Argo Navis kwenye [atlasi ya nyota ya Johannes Hevelius mnamo mwaka 1690]]
**Argo** au **Merikebu ya Argo** (lat. *Argo Navis*, ing. *The Ship Argo*) ni jina la kundinyota kubwa kwenye angakusi ya Dunia iliyojulikana tangu zama za kale. Haitumiki tena leo maana katika karne ya 19 wanastronomia wa Ulaya waliivunja na kuhesabu sasa makundinyota matatu ya Mkuku (lat. *Carina* au sehemu ya chini ya merikebu), Shetri (lat. *Puppis* au sehemu ya nyuma ya merikebu) na Tanga (lat. *Vela* au kitambaa kikubwa kinachopokea nguvu ya upepo).

Argo ilikuwa kati ya makundinyota 48 yaliyoorodhehwa na Klaudio Ptolemaio wakati wa karne ya 2 BK. Jina linatokana na Argo, shujaa wa mitholojia ya Ugiriki ya Kale aliyesafiri kwa merikebu yake kutafuta lundo la manyoya ya kondoo ya dhahabu hadi mwisho wa Dunia iliyojulikana wakati wake. Waarabu waliita Al-Safina au pia Markab.

Wakati wa kuorodhesha nyota zote zilionekana baada ya kugunduliwa kwa darubini ilionekana idadi ya nyota za Argo zilikuwa nyingi mno; Nicolas-Louis de Lacaille alihesabu zaidi ya nyota 160 zilizopaswa kuorodheshwa na hii ilikuwa vigumu kwa kutumia majina ya Bayer yaliyokuwa kawaida, yaani kwa kutumia herufi ya alfabeti za Kigiriki pamoja na ya Kilatini. Hivyo Lacaille aligawa nyota za merikebu ya Argo kuwa sehemu tatu. Tangu karne ya 19 sehemu hizi zilihesabiwa kama makundinyota tofauti.

Argo Navis ni kundinyota ya pekee kutoka orodha ya Ptolemaio ambayo haikupokelewa kati ya makundinyota 88 za kisasa zilizotangazwa na Umoja wa Kimataifa ya Astronomia.

## Viungo vya Nje
*Argo Navis, tovuti ya Ian Ridpath "Star Tales", iliangaliwa Oktoba 2017
*BAYER'S ARGO, tovuti ya Prof Jim Kaler, Unibversity of Illinois, iliangaliwa Oktoba 2017
Jamii:Nyota
Bernhard Heine

**Bernhard Heine** (Agosti 20, 1800 – Julai 31, 1846) alikuwa ni tabibu na mtaalamu wa mifupa wa Ujerumani. 

Yeye ndiye mgunduzi wa osteotomi, chombo kinachotumika kukata mifupa.

## Viungo vya Nje 
* Juu ya Bernhard Heine kwenye Internet Archive
* Wasifu wa Bernhard Heine wenye picha na marejeo zaidi

Jamii:Wagunduzi wa Ujerumani
Osteotomi

**Osteotomi** (kutoka Kiingereza "Osteotome") ni chombo kinachotumiwa hospitalini kukata mfupa. Chombo hiki hutumiwa hivi leo katika upasuaji wa kiplastiki, upasuaji mifupa na meno. Kifaa hiki kimsingi ni msumeno wa mnyororo mdogo.

Osteotomi ya mnyororo iligunduliwa na daktari wa Ujerumani Bernhard Heine mwaka 1830. 

Jamii:Vifaa
Jamii:Tiba
Namba ya simu ya bure

**Namba ya simu ya bure** ni namba ya simu ambayo malipo yake ni jukumu la mpokeaji simu na si yule anayepiga. 

Mfumo huu ambao hutumia namba 800, 0800 au 1-800 unatumiwa katika nchi mbalimbali duniani kama vile Marekani, Australia, Pakistani, Uingereza, Uholanzi, Kanada, n.k. 

Huko nyuma, simu kupitia namba hizo zilikuwa lazima zipokelewe kwanza na mfanyakazi wa kampuni ya simu. Mfanyakazi huyu alitakiwa kupata ruhusa toka kwa anayepigiwa simu kabla ya kumuunganisha na mpigaji simu. Maendeleo ya teknolojia ya digitali yamebadilisha mfumo huu. Mpigaji simu hivi sasa akipiga simu inakwenda moja kwa moja bila kupitia kwa mtumishi wa kampuni ya simu. 

Kabla ya mwaka 2015, namba hizi hazikuwa bure kwa watumiaji wa simu ya mkononi. Hivi sasa hata watumiaji wa simu ya mkononi wanaweza kupiga namba hizo bila gharama yoyote. 

Namba hizo hutumiwa sana na makampuni makubwa na idara mbalimbali za serikali. 

## Mifano mbalimbali duniani
* Ajentina hutumia "0800" ikifuatiwa na tarakimu 7.
* Armenia hutumia "800" ikifuatiwa na tarakimu 5.
* Australia hutumia "1800", "1300", "13" ikifuatiwa na tarakimu 4 hadi 10. 
* Azerbaijan hutumia 088 ikifuatiwa na tarakimu 7. 
* Ubelgiji hutumia "0800" ikifuatiwa na tarakimu 5
* Brazili hutumia "0800" ikifuatiwa na tarakimu 7 

## Viungo vya Nje 
Jamii:Simu
Aisha Madinda

**Aisha Madinda** Aisha Madinda (jina lake la kuzaliwa; Mwanaisha Mohamed Mbegu, alizaliwa tarehe 5 Mei 1979 na alifariki tarehe 17 Desemba 2014) alikuwa mwimbaji maarufu wa muziki wa dansi kutoka Tanzania.

Katika enzi za uhai wake, alichezea bendi za African Stars (Twanga Pepeta) na Extra Bongo. Alijiunga na bendi ya Twanga Pepeta mwaka 2001 na alidumu huko hadi wakati ilipoanzishwa bendi ya Extra Bongo.

Kimaisha, alizaliwa Dar es Salaam, lakini alikulia na kusomea Kigoma.

## Kifo
Aisha Madinda alifariki dunia tarehe 17 Desemba 2014 katika Hospitali ya Mwananyamala, Dar es Salaam. Kifo chake kilisikitisha wengi katika tasnia ya burudani nchini Tanzania. 

## Urithi
Aisha atakumbukwa kwa mchango wake mkubwa katika muziki wa dansi nchini Tanzania, hasa kupitia uwezo wake wa kunengua na burudani aliyotoa kwa mashabiki wake.

## Marejeo
Jamii:Wanamuziki wa Tanzania
Dira (kundinyota)

**Dira** (kwa Kilatini na Kiingereza *Pyxis*)  ni jina la kundinyota dogo kwenye angakusi ya Dunia yetu. Jina linataja zana ya dira.

## Mahali pake
Dira ipo jirani na makundinyota ya Tanga (Vela) upande wa kusini, halafu Shetri (Puppis), Shuja (Hydra) na Pampu  (Antlia). Haipo mbali na nyota angavu sana ya Shira (*Sirius*).

## Jina
Dira ni kati ya makundinyota yaliyobuniwa katika enzi ya kisasa. Kama ilivyo kwa nyota nyingine zinazoonekana kwenye angakusi pekee haikujulikana kwa Wagiriki wa Kale wala kwa Waarabu kwa hiyo pia wataalamu wa Ulaya hawakuwa na habari nayo. Kundinyota hili lilielezwa mara ya kwanza na Mfaransa Nicolas-Louis de Lacaille wakati wa karne ya 18 kwa jina “  la Boussole“  lililomaanisha "dira ya merikebu". 

Lacaille alikaa miaka miwili kwenye Rasi ya Tumaini Jema (Afrika Kusini)  alipotazama nyota za angakusi ambazo zilianza tu kujulikana na wanaastronomia wa Ulaya wakati ule. Alipima nyota 10,000 akazipanga katika makundinyota na kutunga majina kwa makundinyota mapya 14.  Jina la Kifaransa  lilitafsiriwa kwa Kilatini na kufupishwa kama "Pyxis" (Dira).

Chaguo la jina lilikuwa dalili ya kipindi cha Zama za Mwangaza ambako Lacaille alitumia majina ya zana za siku zake kwa kutaja nyota, si tena majina ya mitholojia ya kale.  

Dira ipo kati ya makundinyota 88 yanayoorodheshwa na Umoja wa Kimataifa wa Astronomia  kwa jina la  Pyxis. Kifupi chake rasmi kufuatana na UKIA ni 'Pyx'.

## Nyota
Nyota angavu zaidi ni Alpha Pyxidis  ambayo ina mwangaza unaoonekana wa mag 3.68 ikiwa umbali wa miakanuru 880 kutoka Dunia.. Ni nyotajitu yenye rangi nyeupe-buluu; mwangaza halisi ni mara 22,000 kushinda Jua letu na kipenyo chake mara 9-10 cha Jua..

Mwangaza wake unaoonekana ungekuwa kubwa zaidi lakini takriban theluthi moja ya nuru yake inafichwa na vumbi ya nyota. 

## Tanbihi
## Viungo vya Nje
* Constellation Guide: Pyxis constellation
* The Deep Photographic Guide to the Constellations: Pyxis
* Star Tales – Pyxis
Wizara ya Madini

**Wizara ya Madini** (kwa Kiingereza: **Ministry of Minerals**) ni wizara mpya ya serikali nchini Tanzania iliyopatikana tarehe 7 Oktoba 2017 baada ya Rais John Pombe Joseph Magufuli kuvunja wizara ya Nishati na Madini na kutengeneza wizara mbili: Wizara ya Nishati na Wizara ya Madini.

## Marejeo
## Tazama pia
* Serikali ya Tanzania
* Wizara za Serikali ya Tanzania

## Viungo vya nje
* Tovuti 

Jamii:Serikali ya Tanzania
Jamii:Dar es Salaam
Wizara ya Kilimo

**Wizara ya Kilimo** (kwa Kiingereza: **Ministry of Agriculture**) ni wizara mpya inayojitegemea ya serikali ya awamu ya tano nchini Tanzania iliyopatikana baada ya kuvunjwa kwa wizara ya Kilimo, Mifugo na Uvuvi na kutengeneza wizara mbili tofauti: Wizara ya Kilimo na Wizara ya Mifugo na uvuvi. Ndivyo alivyoamua Rais John Pombe Joseph Magufuli tarehe 7 Oktoba 2017.

## Marejeo
## Tazama pia
* Serikali ya Tanzania
* Wizara za Serikali ya Tanzania

## Viungo vya nje
* Tovuti 

Jamii:Serikali ya Tanzania
Jamii:Dar es Salaam
Wizara ya Viwanda, Biashara na Uwekezaji

**Wizara ya Viwanda, Biashara na Uwekezaji** (kwa Kiingereza: **Ministry of Industry, Trade and Investment**) ni wizara mojawapo ya serikali ya awamu ya tano nchini Tanzania.
 
Rais John Pombe Joseph Magufuli ndiye aliyeanzisha wizara hii, ambayo hapo awali iliitwa Wizara ya Viwanda, Biashara na Masoko.

Ofisi kuu ya wizara hii ipo jijini Dar es Salaam. 

Serikali ya Tanzania inatakiwa kuongeza viwanda ili watu wapate ajira kama mataifa mengine.

## Marejeo
## Tazama pia
* Serikali ya Tanzania
* Wizara za Serikali ya Tanzania

## Viungo vya nje
* Tovuti rasmi 
* Biashara ya nchini Tanzania  20 Aprili 2011 tovuti rasmi ya Adan Rosen.

Jamii:Serikali ya Tanzania
Jamii:Dar es Salaam
Wizara ya Ujenzi, Uchukuzi na Mawasiliano

**Wizara ya Ujenzi, Uchukuzi na Mawasiliano** (kwa Kiingereza: **Ministry of Construction, Transport and Communication**) ni wizara ya serikali ya awamu ya tano nchini Tanzania iliyopatikana baada ya Rais John Pombe Joseph Magufuli kuunganisha Wizara ya Ujenzi na wizara ya Uchukuzi na kisha kuiongezea idara ya Mawasiliano ambayo awali ilikuwa ndani ya Wizara ya Mawasiliano, Sayansi na Teknolojia.

## Marejeo
## Tazama pia
* Serikali ya Tanzania
* Wizara za Serikali ya Tanzania

## Viungo vya nje
* Tovuti 

Jamii:Serikali ya Tanzania
Jamii:Dar es Salaam
Wizara ya Kilimo, Mifugo na Uvuvi

**Wizara ya Kilimo, Mifugo na  Uvuvi** (kwa Kiingereza: **Ministry of Agriculture, Livestock and Fisheries**; kifupi *(Kilimo)* ilikuwa wizara ya serikali nchini Tanzania.  

Ofisi kuu za wizara hii zilikuwa jijini Dar es Salaam. 

Tarehe 7 Oktoba 2017 Rais John Pombe Joseph Magufuli, Rais wa awamu ya tano, aliivunja wizara hii na kuifanya kuwa wizara mbili tofauti: Wizara ya Kilimo na Wizara ya Mifugo na Uvuvi, na tarehe 9 Oktoba 2017 aliweza kuwaapisha rasmi mawaziri na naibu mawaziri wa wizara hizo.

## Marejeo
## Tazama pia
* Serikali ya Tanzania
* Wizara za Serikali ya Tanzania

## Viungo vya nje
* Tovuti 

Jamii:Serikali ya Tanzania
Jamii:Dar es Salaam
Unestori

(1688)]]
**Unestori** (kwa Kiingereza Nestorianism) ulikuwa tapo la Ukristo lililofuata mafundisho ya Nestori, mmonaki na mwanateolojia aliyefikia kuwa Patriarki wa Konstantinopoli (leo Istanbul) tangu tarehe 10 Aprili 428 hadi Agosti 431, ambapo kaisari Theodosius II alithibitisha uamuzi dhidi yake uliopitishwa na Mtaguso wa Efeso tarehe 22 Juni.

Kwa kukataa jina lililozoeleka la Θεοτόκος, Theotokos, "Mama wa Mungu", kwa Bikira Maria, Nestori alisababisha mabishano makubwa na hatimaye mafarakano kuhusu fumbo la Yesu Kristo. 

Hasa Sirili wa Aleksandria alimpinga vikali kwa kudai haamini umungu wa Yesu, ingawa mwenyewe alizidi kujitetea hadi kifo chake kwamba anashika imani sahihi.

Matokeo ya mabishano hayo ni Kanisa la Asiria kutengana na Kanisa Katoliki hadi leo, ingawa kwa sasa mafundisho kuhusu Yesu yamelingana.

## Tanbihi
## Vyanzo
* 
* Artemi, Eirini,«Τό μυστήριο της Ενανθρωπήσεως στούς δύο διαλόγους «ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΕΝΑΝΘΡΩΠΗΣΕΩΣ ΤΟΥ ΜΟΝΟΓΕΝΟΥΣ» και «ΟΤΙ ΕΙΣ Ο ΧΡΙΣΤΟΣ» του Αγίου Κυρίλλου Αλεξανδρείας», in Εκκλησιαστικός Φάρος, ΟΕ (2004), 145–277.
**St. Cyril of Alexandria: The Christological Controversy*  by John Anthony McGuckin—includes a history of the Council of Ephesus and an analysis of Nestorius' Christology.
* Edward Walford, translator, *The Ecclesiastical History of Evagrius: A History of the Church from AD 431 to AD 594*, 1846. Reprinted 2008. Evolution Publishing, . http://www.evolpub.com/CRE/CREseries.html#CRE5(http://www.evolpub.com/CRE/CREseries.html#CRE5) —includes an account of the exile and death of Nestorius, along with correspondence purportedly written by Nestorius to Theodosius II.
* Bishoy Youssef (2011). "Lecture II: The Nature of Our Lord Jesus Christ." http://www.suscopts.org/messages/lectures/christlecture2.pdf
* Seleznyov, Nikolai N., "Nestorius of Constantinople: Condemnation, Suppression, Veneration, with special reference to the role of his name in East-Syriac Christianity" in: Journal of Eastern Christian Studies  62:3–4 (2010): 165–190.
* 

## Viungo vya nje
* From Orthodoxwiki.org
* Dialogue between the Syrian and Assyrian Churches from the Coptic Church 
* The Coptic Church's View Concerning Nestorius 
* English translation of the *Bazaar of Heracleides*.
* Writing of Nestorius 
* "The lynching of Nestorius"  by Stephen M. Ulrich, concentrates on the political pressures around the Council of Ephesus and analyzes the rediscovered *Bazaar* of Nestorius.
* The Person and Teachings of Nestorius of Constantinople  by Mar Bawai Soro.
Paliumu

akiwa amevaa paliumu alivyochorwa ukutani katika monasteri ya Subiaco.]]

**Paliumu** (kutoka Kilatini *pallium*) ni vazi linalotumika katika Kanisa la Kilatini.

Kwanza lilitumiwa na Papa wa Roma tu, lakini baadaye lilianza kutolewa naye kwa maaskofu wakuu kuonyesha mamlaka waliyonayo juu ya maaskofu kwa kushirikishwa na Ukulu mtakatifu.

Vazi lenyewe ni utepe mweupe uliotengenezwa kwa sufu ya mwanakondoo na uliotiwa misalaba myeusi sita: mine katika duara na miwili katika sehemu inayoangukia kifuani na mgongoni.

Utepe huo unavaliwa shingoni wakati wa adhimisho la Misa katika jimbo kuu na majimbo ya kanda yake, ila Papa anauvaa duniani kote kuonyesha hadhi yake kama mchungaji mkuu wa kundi lote la Kristo kadiri ya imani ya Kanisa Katoliki.

Maaskofu wa Ukristo wa Mashariki huwa wanavaa nguo inayofanana, lakini ni pana zaidi: omofori.

## Tanbihi
## Marejeo
* 
* 
*
*
*
*
*—a monograph published by the Archdiocese of Cardiff to mark the bestowal of the Pallium on Archbishop George Stack in July 2011.
*

## Viungo vya nje 
* A tradition in evolution: Pallium signifies authority, loyalty  (Catholic News Service)
* Information about the sisters, weaving the papal Pallium
Mkate wa uzima

wa mwanzoni mwa karne ya 3 ukionyesha mkate wa ekaristi na samaki, Katakombu wa Mt. Kalisti, Roma, Italia.]]
**Mkate wa uzima** (kwa Kigiriki ἄρτος τῆς ζωῆς, *artos tēs zōēs*) ni mojawapo kati ya namna saba ya Yesu Kristo kujitambulisha katika Injili ya Yohane kwa kutanguliza "Mimi ndimi...". 

Yesu alijiita hivi baada ya kuzidisha mkate na samaki kwa umati wa watu waliomfuata. 

Lengo la muujiza huo halikuwa tu kutuliza njaa yao, bali kudokeza karamu ya mbinguni ambayo itashibisha hamu zote za binadamu kwa utimilifu wa uzima. 

Hotuba hiyo inapatikana katika Yoh 6:22-59 ambamo imeandikwa kuwa ilitolewa katika sinagogi la Kapernaumu.

Pamoja na kwamba Injili hiyo haisimulii jinsi Yesu alivyowaachia wanafunzi wake mwili na damu yake katika maumbo ya mkate na divai wakati wa karamu ya mwisho, inazungumzia fumbo la ekaristi hasa katika sehemu ya mwisho ya hotuba hiyo, ikisisitiza kuwa Yesu amejifanya chakula kweli na kinywaji kweli.

Kwa njia yake tu mtu anaweza kuwa na uzima wa Kimungu (Yoh 5:26). 

## Tanbihi
Gdansk

250px|thumb|Gdansk - Danzig : Mji wa Kale
**Gdańsk** (kwa Kijerumani: **Danzig**) ni mji wa bandari kaskazini mwa Polandi kule ambako mto Vistula unaishia katika Bahari Baltiki. 

Mji una wakazi wapatao 500,000 na bandari muhimu zaidi ya Polandi.

## Historia
Mji ukikuwepo tayari mnamo mwaka 900 BK na tangu mwaka 979 eneo lake liliingizwa mara ya kwanza katika milki ya Polandi. 

Katika karne ya 13 mtemi Swantopolk alikaribisha walowezi Wajerumani kuanzisha mji chini ya utaratibu wa kwao nyumbani. Mji huu wa Kijerumani ulikua na kuwa mji muhimu wa biashara na tasnifu ikaungana na makazi ya awali ya wazalendo. 

Mji wa Danzig (jina la Kijerumani) uliendelea kuwa mji wa utamaduni wa Kijerumani lakini kwa karne kadhaa ulikuwa mji wa kujitawala chini ya Dola la Wamisalaba Wajerumani na baadaye chini ya mfalme wa Polandi. 

Baada ya magawio ya Polandi ulikuwa mji wa Prussia tangu 1796 na baadaye mji wa Ujerumani. 

Baada ya Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia Danzig ilitengwa na Ujerumani na kuwa Dola-mji hadi kuvamiwa na Ujerumani mwaka 1939. Mwisho wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia mwaka 1945/1946 wakazi Wajerumani walifukuzwa na mji wote pamoja na maeneo ya mashariki mwa Ujerumani vilipata kuwa sehemu ya Jamhuri ya Polandi. Sasa jina lake ni Gdansk.

Mji ulioharibika sana vitani ukajengwa upya kwa kuiga majengo ya awali. Katika miaka ya utawala wa kikomunisti katika Polandi Gdansk iliendelea kuwa kitovu cha upinzani na mahali ambako chama cha Solidarnosc kilianzishwa.

## Tanbihi 
Jamii:Bahari ya Baltiki
Patena

na patena yenye jina la Yesu.]]
, Makumbusho ya Louvre, Paris, Ufaransa.]]
.]]

**Patena** ni sahani ya duara inayotumika katika liturujia ya Misa ya Kanisa Katoliki na madhehebu mengine mbalimbali ya Ukristo.

Inaweza kutengenezwa kwa mata mbalimbali, lakini kwa kawaida ni ya dhahabu au fedha kwa heshima ya Mwili wa Kristo unaowekwa juu yake katika umbo la mkate. 

Katika Ukristo wa mashariki patena inaitwa *diskos* (kwa Kigiriki: *δισκάριον*, *diskarion*) na ina aina ya mguu chini yake. Mara nyingi imepambwa kwa sura ya Yesu au ya Theotokos (kwa kuwa Bikira Maria alichukua mimba yake).

## Viungo vya nje