open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lugha za Kikushi

[thumb|right|350px|Uenezi wa lugha za Kikushi leo (katika [rangi ya kahawia iliyokolea).]]
]]
**Lugha za Kikushi** ni kati ya lugha za Kiafrika-Kiasia. Zinatumika hasa katika Pembe la Afrika na nchi za jirani, kuanzia Misri na Sudan hadi Kenya na Tanzania, lakini zamani zilitumika katika maeneo makubwa kuliko leo.

Jina linatokana na Kush, mtu wa Biblia anayetajwa kama babu wa makabila ya aina hiyo.

Leo lugha kubwa zaidi katika kundi hilo ni Kioromo (35,000,000), kikifuatwa na Kisomali (18,000,000). Baadhi yake zimeshakufa.

## Tanbihi
## Marejeo
* Ethnologue on the Cushitic branch
* Bender, Marvin Lionel. 1975. Omotic: a new Afroasiatic language family. Southern Illinois University Museum series, number 3.
* Bender, M. Lionel. 1986. A possible Cushomotic isomorph. Afrikanistische Arbeitspapiere 6:149–155.
* Fleming, Harold C. 1974. Omotic as an Afroasiatic family. In: Proceedings of the 5th annual conference on African linguistics (ed. by William Leben), p 81-94. African Studies Center & Department of Linguistics, UCLA.
*Roland Kießling & Maarten Mous. 2003. *The Lexical Reconstruction of West-Rift Southern Cushitic.* Cushitic Language Studies Volume 21
* Lamberti, Marcello. 1991. Cushitic and its classification. Anthropos 86(4/6):552-561.
* Zaborski, Andrzej. 1986. Can Omotic be reclassified as West Cushitic? In Gideon Goldenberg, ed., Ethiopian Studies: Proceedings of the 6th International Conference, pp.&nbsp;525–530. Rotterdam: Balkema.
* Reconstructing Proto-Afroasiatic (Proto-Afrasian): Vowels, Tone, Consonants, and Vocabulary (1995) Christopher Ehret

## Viungo vya nje
* Encyclopaedia Britannica: Cushitic languages
* BIBLIOGRAPHY OF HIGHLAND EAST CUSHITIC
* Faculty of Humanities – Leiden University

Jamii:Lugha za Kiafrika-Kiasia
*
Miaka ya 2090 KK

ֱ

Makala hii inahusu muongo wa miaka 2099 - 2090 KK.

## Matukio 
## Utamaduni 
## Sayansi 
## Watu 
## Viungo vya nje
Mkojo

ya mkojo wa binadamu.]]
**Mkojo** ni kimiminika ambacho ni takamwili itokanayo na mwili na ambayo huzalishwa na figo, halafu hutolewa mwilini kupitia urethra.

Jamii:Mwili
Dalasini

**Dalasini** (kwa Kiingereza cinnamon) ni aina ya kiungo chenye harufu nzuri kilichokaushwa kutoka katika gome la ndani la spishi 6 za miti za jenasi *Cinnamomum* katika familia Lauraceae inayoitwa mdalasini. Gome linaweza kukatwa katika vipande, kuviringishwa katika "vijiti" au kusagwa kuwa ungaunga.

Kiungo hiki hutumika katika mapishi ili kuongeza ladha na kuleta harufu nzuri katika chakula. Pia hutumika kutengenezea chai ya dalasini.

Dalasini ni kiambato kikubwa cha michanganyiko mbalimbali ya viungo kama vile aina kadhaa za masala, k.m. masala ya chai na garam masala.

## Faida za mchanganyiko wa dalasini na asali 
1. Hutibu matatizo ya kibofu

2. Hutibu kansa.

3. Hutibu matatizo ya uzazi.

4. Hutibu tumbo.

5. Hutibu mafua.

6. Hutibu magonjwa ya ngozi.

7. Huondoa harufu mbaya mdomoni.

8. Husaidia kupunguza unene.

9. Huondoa chunusi.

## Tanbihi
Jamii:Viungo
Jamii:Chakula
Kithu-Lao

**Kithu-Lao** ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Vietnam inayozungumzwa na Walao. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kithu-Lao imehesabiwa kuwa watu 200 tu. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kithu-Lao iko katika kundi la Kitai ya Kusini-Magharibi.

## Viungo vya nje
*lugha ya Kithu-Lao kwenye Multitree
*makala za OLAC kuhusu Kithu-Lao
*lugha ya Kithu-Lao katika Glottolog
*lugha ya Kithu-Lao kwenye Ethnologue

Jamii:Lugha za Vietnam
Kibuyang cha E'ma

'''Kibuyang ya E'ma''' ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Uchina inayozungumzwa na Wazhuang. Mwaka wa 1997 idadi ya wasemaji wa Kibuyang ya E'ma imehesabiwa kuwa watu 600, na lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kibuyang ya E'ma iko katika kundi la Kikra.

## Viungo vya nje
*lugha ya Kibuyang ya E'ma kwenye Multitree
*makala za OLAC kuhusu Kibuyang ya E'ma 
*lugha ya Kibuyang ya E'ma katika Glottolog
*lugha ya Kibuyang ya E'ma kwenye Ethnologue

Jamii:Lugha za China
Serikali ya muungano

thumb|Nchi ya Tanzania ni mfano mmoja wapo ya serikali ya muungano
**Serikali ya muungano** ni serikali inayoundwa na nchi mbili au zaidi ambapo nchi hizo huwakilishwa kimataifa kama nchi moja. 

Mfano mmojawapo ni serikali ya Tanzania ambayo ni serikali ya Jamhuri ya Muungano; kielelezo chake ni serikali ya Ufalme wa Muungano wa Britania na Ireland Kaskazini.

Jamii:Siasa
Uhuru

**Uhuru** (kwa Kiingereza *freedom*) ni hali ya kuweza kufanya mambo bila kuingiliwa na yeyote au hali yoyote. 

Unaweza kumhusu mtu binafsi hadi nchi nzima. 

Uhuru humwezesha mtu kujitawala kiakili, kidini na kimaadili.

## Tazama pia 
* Uhuru wa nafsi

Jamii:Siasa
Jamii:Sheria
Jamii:Haki za binadamu
Lugha ya kufundishia

**Lugha ya kufundishia** ni lugha maalumu inayoteuliwa kutumika kutoa elimu rasmi katika taifa husika.

Baadhi ya nchi huwa na lugha zaidi ya moja za kufundishia. Kwa mfano, nchini Tanzania, elimu ya msingi na elimu ya watu wazima hutolewa kwa lugha ya Kiswahili, lakini elimu ya sekondari na ya chuo kikuu hutolewa bado kwa Kiingereza. Hata hivyo serikali ya Tanzania iko mbioni kuelekea zaidi kutumia lugha ya Kiswahili kama lugha rasmi ya kufundishia kati ngazi zote. Jitihada za kukifanya Kiswahili kuwa lugha ya kufundishia kina umuhimu wake katika elimu ya Watanzania ili:

1) kuifanya taaluma na elimu ya nchi kuwa na hadi ya hali ya juu.

2) kukuza maarifa ya wanafunzi

Nchini Kenya na Uganda lugha ya kufundishia ni Kiingereza isipokuWa kwa baadhi ya masomo.

Nchi ya Rwanda ilibadili lugha yake ya kufundishia kutoka Kifaransa hadi Kiingereza.

Nchi nyingi za Ulaya zinatumia lugha za nchi zao kama lugha za kufundishia.

Jamii:Lugha
Jamii:Elimu
Pwani

thumb|Mtoto akicheza kando ya bahari
**Pwani** ni ukanda ulio pembezoni na unaopakana na bahari, mara nyingi huanzia kwenye fukwe hadi umbali kadhaa kuelekea barani.

Baadhi ya maeneo yaliyo pwani ya nchi za Waswahili pia huitwa hivyo 'pwani', na mbali sana na ufukwe panaitwa bara.

Hali kadhalika watu waishio maeneo ya pwani huitwa watu wa pwani.

Jamii:Jiografia
Kwanta

**Kwanta** katika fizikia ni kiwango cha chini kabisa cha kipimo chochote cha kiumbo inayohusika katika maingiliano. 

Nadharia inayoelezea kwanta katika fizikia inaitwa *nadharia ya kwanta* na inazungumza kwamba vipimo vyovyote vya kiumbo vyaweza kupimwa hadi kiwango cha chini kabisa cha kwanta, mfano kiwango cha chini kabisa cha mwanga ni ukubwa wa fotoni, na kiwango cha chini kabisa cha chaji ni chaji ya elektroni.
## Tazama Pia
Mfungamano wa Kwanta na Uhusiano

Jamii:Fizikia
Chuo Kikuu cha Zürich

thumb|**Chuo Kikuu cha Zürich**

**Chuo Kikuu cha Zürich** ni chuo kikuu kikubwa kabisa katika nchi ya Uswisi, kipatikanacho katika jiji la Zurich, NA kilicho na zaidi ya wanafunzi 26000. 

Kilianzishwa mwaka 1883 kutokana na vyuo vidogo vilivyokuwapo vya elimu ya dini, sheria , utabibu na kitivo kipya cha falsafa kilichoanzishwa.

Kwa sasa chuo hiki kina jumla ya vitivo saba ambavyo ni falsafa, utabibu wa binadamu, hisabati, sheria, sayansi asilia, elimu ya dini na utabibu wanyama.

Chuo kinatoa masomo mengi na kozi nyingi ukilinganisha na taasisi zingine za elimu ya juu nchini Uswisi.

Jamii:Vyuo vikuu
Jamii:Zurich
Mnjugu Hausa

**Mnjugu Hausa** (*Macrotyloma geocarpum*) ni mmea wa mazao wa nusufamilia Faboideae katika familia Fabaceae. Kama mnjugu wa kawaida vikonyo vya matunda machanga huingia ardhini na makaka yanakomaa chini. Mbegu zake, zinazoitwa njugu Hausa, zipo mbili mbili ndani ya makaka. Asili ya mmea huu ni Afrika ya Magharibi. Hukuwza katika nchi mbalimbali za eneo hili, kwenye Benin hasa.

Jamii:Mharagwe na jamaa
Jamii:Mimea ya mazao
Mbwanda

**Mbwanda**, **mbwende** au **mkwende** (*Canavalia gladiata*) ni mmea wa mazao wa nusufamilia Faboideae katika familia Fabaceae. Mbegu zake, zinazoitwa bwanda au bwende, zinakua ndani ya makaka yanayofanana na upanga. Hata makaka huitwa bwanda. Spishi nyingine za jenasi *Canavalia* hufananishwa mara nyingi na mbwanda, k.m. *C. cathartica* (mtela), *C. ensiformis* (mwingasiafu) na *C. rosea* (mgobi). *C. africana* na *C. gladiata* zinaweza kuwa spishi moja tu na mbile zote huitwa mbwanda.

Mbwanda hukuzwa katika nchi mbalimbali za Afrika, k.m. Madagaska na Tanzania (“kula bwanda” = kufurahi). Makaka mabichi na mbegu mbichi hulika. Lakini mbegu mbivu zina sumu, kwa hivyo lazima zipikwe vizuri na ganda la mbegu litolewe.

## Picha

Canavalia gladiata1.jpg|Ua
Canavalia gladiata2.jpg|Bwanda

Jamii:Mharagwe na jamaa
Jamii:Mimea ya mazao
Mtela

**Mtela** (*Canavalia cathartica*) ni mmea wa mazao wa nusufamilia Faboideae katika familia Fabaceae. Huitwa **mpupu** pia lakini tafadhali jina hili litengewe *Mucuna pruriens* (mpupu). Makaka na mbegu huitwa matela. Spishi hii hufananishwa mara nyingi na mbwanda (*C. gladiata*) lakini makaka ni mafupi na manene zaidi.

Mtela hukuzwa katika Afrika ya Mashariki kama zao la kufunikia na matandazo kijani. Huko Uhabeshi makaka mabichi na mbegu mbichi huliwa. Mimea inaweza kutumiwa kama malisho, lakini mbegu mbivu zinaweza kuliga wanyama zikiwa nyingi sana.

## Picha

Starr 070321-5955 Canavalia cathartica.jpg|Jani
Starr 070321-6015 Canavalia cathartica.jpg|Maua
Starr 041028-0195 Canavalia cathartica.jpg|Makaka mabichi
Starr 070321-6004 Canavalia cathartica.jpg|Makaka mabivu
Starr 041028-0197 Canavalia cathartica.jpg|Matela

Jamii:Mharagwe na jamaa
Jamii:Mimea ya mazao
Garry Shandling

**Garry Emmanuel Shandling** (amezaliwa tar. 29 Novemba, 1949) ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Marekani.

## Marejeo
## Viungo vya Nje
*
Mia tatu na thelathini na moja

**Mia tatu na thelathini na moja ** ni namba inayoandikwa **331** kwa tarakimu za kawaida na CCCXXXI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 330 na kutangulia 332. 

**331** ni namba tasa.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 331 KK na 331 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na thelathini na mbili

**Mia tatu na thelathini na mbili ** ni namba inayoandikwa **332** kwa tarakimu za kawaida na CCCXXXII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 331 na kutangulia 333. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 83.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 332 KK na 332 BK.

## Tanbihi
Mia tatu thelathini na tatu

**Mia tatu na thelathini na tatu ** ni namba inayoandikwa **333** kwa tarakimu za kawaida na CCCXXXIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 332 na kutangulia 334. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 3 x 37.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 333 KK na 333 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na thelathini na nne

**Mia tatu na thelathini na nne ** ni namba inayoandikwa **334** kwa tarakimu za kawaida na CCCXXXIV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 333 na kutangulia 335. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 167.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 334 KK na 334 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na thelathini na tano

**Mia tatu na thelathini na tano ** ni namba inayoandikwa **335** kwa tarakimu za kawaida na CCCXXXV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 334 na kutangulia 336. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 5 x 67.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 335 KK na 335 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na thelathini na sita

**Mia tatu na thelathini na sita ** ni namba inayoandikwa **336** kwa tarakimu za kawaida na CCCXXXVI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 335 na kutangulia 337. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 2 x 3 x 7.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 336 KK na 336 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na thelathini na saba

**Mia tatu na thelathini na saba ** ni namba inayoandikwa **337** kwa tarakimu za kawaida na CCCXXXVII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 336 na kutangulia 338. 

**337** ni namba tasa.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 337 KK na 337 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na thelathini na nane

**Mia tatu na thelathini na nane ** ni namba inayoandikwa **338** kwa tarakimu za kawaida na CCCXXXVIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 337 na kutangulia 339. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 13 x 13.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 338 KK na 338 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na ishirini na tisa

**Mia tatu na ishirini na tisa ** ni namba inayoandikwa **329** kwa tarakimu za kawaida na CCCXXIX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 328 na kutangulia 330. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 7 x 47.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 329 KK na 329 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na thelathini

**Mia tatu na thelathini ** ni namba inayoandikwa **330** kwa tarakimu za kawaida na CCCXXX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 329 na kutangulia 331. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 5 x 11.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 330 KK na 330 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na thelathini na tisa

**Mia tatu na thelathini na tisa ** ni namba inayoandikwa **339** kwa tarakimu za kawaida na CCCXXXIX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 338 na kutangulia 340. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 113.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 339 KK na 339 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na arobaini

**Mia tatu na arobaini ** ni namba inayoandikwa **340** kwa tarakimu za kawaida na CCCXL kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 339 na kutangulia 341. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 5 x 17.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 340 KK na 340 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na arobaini na moja

**Mia tatu na arobaini na moja ** ni namba inayoandikwa **341** kwa tarakimu za kawaida na CCCXLI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 340 na kutangulia 342. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 11 x 31.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 341 KK na 341 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na arobaini na mbili

**Mia tatu na arobaini na mbili ** ni namba inayoandikwa **342** kwa tarakimu za kawaida na CCCXLII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 341 na kutangulia 343. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 3 x 19.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 342 KK na 342 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na arobaini na tatu

**Mia tatu na arobaini na tatu ** ni namba inayoandikwa **343** kwa tarakimu za kawaida na CCCXLIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 342 na kutangulia 344. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 7 x 7 x 7.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 343 KK na 343 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na arobaini na nne

**Mia tatu na arobaini na nne ** ni namba inayoandikwa **344** kwa tarakimu za kawaida na CCCXLIV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 343 na kutangulia 345. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 43.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 344 KK na 344 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na arobaini na tano

**Mia tatu na arobaini na tano ** ni namba inayoandikwa **345** kwa tarakimu za kawaida na CCCXLV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 344 na kutangulia 346. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 5 x 23.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 345 KK na 345 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na arobaini na nane

**Mia tatu na arobaini na nane ** ni namba inayoandikwa **348** kwa tarakimu za kawaida na CCCXLVIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 347 na kutangulia 349. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 3 x 29.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 348 KK na 348 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na arobaini na tisa

**Mia tatu na arobaini na tisa ** ni namba inayoandikwa **349** kwa tarakimu za kawaida na CCCXLIX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 348 na kutangulia 350. 

**349** ni namba tasa.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 349 KK na 349 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na hamsini

**Mia tatu na hamsini ** ni namba inayoandikwa **350** kwa tarakimu za kawaida na CCCL kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 349 na kutangulia 351. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 5 x 5 x 7.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 350 KK na 350 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na hamsini na moja

**Mia tatu na hamsini na moja ** ni namba inayoandikwa **351** kwa tarakimu za kawaida na CCCLI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 350 na kutangulia 352. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 3 x 3 x 13.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 351 KK na 351 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na hamsini na mbili

**Mia tatu na hamsini na mbili ** ni namba inayoandikwa **352** kwa tarakimu za kawaida na CCCLII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 351 na kutangulia 353. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 2 x 2 x 11.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 352 KK na 352 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na hamsini na tatu

**Mia tatu na hamsini na tatu ** ni namba inayoandikwa **353** kwa tarakimu za kawaida na CCCLIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 352 na kutangulia 354. 

**353** ni namba tasa.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 353 KK na 353 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na hamsini na nne

**Mia tatu na hamsini na nne ** ni namba inayoandikwa **354** kwa tarakimu za kawaida na CCCLIV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 353 na kutangulia 355. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 59.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 354 KK na 354 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na hamsini na tano

**Mia tatu na hamsini na tano ** ni namba inayoandikwa **355** kwa tarakimu za kawaida na CCCLV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 354 na kutangulia 356. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 5 x 71.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 355 KK na 355 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na arobaini na sita

**Mia tatu na arobaini na sita ** ni namba inayoandikwa **346** kwa tarakimu za kawaida na CCCXLVI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 345 na kutangulia 347. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 173.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 346 KK na 346 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na arobaini na saba

**Mia tatu na arobaini na saba ** ni namba inayoandikwa **347** kwa tarakimu za kawaida na CCCXLVII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 346 na kutangulia 348. 

**347** ni namba tasa.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 347 KK na 347 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na hamsini na sita

**Mia tatu na hamsini na sita ** ni namba inayoandikwa **356** kwa tarakimu za kawaida na CCCLVI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 355 na kutangulia 357. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 89.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 356 KK na 356 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na hamsini na saba

**Mia tatu na hamsini na saba ** ni namba inayoandikwa **351** kwa tarakimu za kawaida na CCCLVII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 356 na kutangulia 358. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 7 x 17.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 357 KK na 357 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na hamsini na nane

**Mia tatu na hamsini na nane ** ni namba inayoandikwa **358** kwa tarakimu za kawaida na CCCLVIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 357 na kutangulia 359. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 179.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 358 KK na 358 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na hamsini na tisa

**Mia tatu na hamsini na tisa ** ni namba inayoandikwa **359** kwa tarakimu za kawaida na CCCLIX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 358 na kutangulia 360. 

**359** ni namba tasa.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 359 KK na 359 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na sitini

**Mia tatu na sitini ** ni namba inayoandikwa **360** kwa tarakimu za kawaida na CCCLX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 359 na kutangulia 361. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 3 x 3 x 5.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 360 KK na 360 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na sitini na moja

**Mia tatu na sitini na moja ** ni namba inayoandikwa **361** kwa tarakimu za kawaida na CCCLXI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 360 na kutangulia 362. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 19 x 19.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 361 KK na 361 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na sitini na mbili

**Mia tatu na sitini na mbili ** ni namba inayoandikwa **362** kwa tarakimu za kawaida na CCCLXII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 361 na kutangulia 363. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 181.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 362 KK na 362 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na sitini na tano

**Mia tatu na sitini na tano ** ni namba inayoandikwa **365** kwa tarakimu za kawaida na CCCLXV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 364 na kutangulia 366. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 5 x 73.

## Tanbihi
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 365 KK na 365 BK.
Mia tatu na sitini na sita

**Mia tatu na sitini na sita ** ni namba inayoandikwa **366** kwa tarakimu za kawaida na CCCLXVI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 365 na kutangulia 367. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 61.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 366 KK na 366 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na sitini na saba

**Mia tatu na sitini na saba ** ni namba inayoandikwa **367** kwa tarakimu za kawaida na CCCLXVII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 366 na kutangulia 368. 

**367** ni namba tasa.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 367 KK na 367 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na sitini na nane

**Mia tatu na sitini na nane ** ni namba inayoandikwa **368** kwa tarakimu za kawaida na CCCLXVIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 367 na kutangulia 369. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 2 x 23.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 368 KK na 368 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na sitini na tisa

**Mia tatu na sitini na tisa ** ni namba inayoandikwa **369** kwa tarakimu za kawaida na CCCLXIX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 368 na kutangulia 370. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 3 x 41.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 369 KK na 369 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na sabini

**Mia tatu na sabini ** ni namba inayoandikwa **370** kwa tarakimu za kawaida na CCCLXX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 369 na kutangulia 371. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 5 x 37.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 370 KK na 370 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na sabini na moja

**Mia tatu na sabini na moja ** ni namba inayoandikwa **371** kwa tarakimu za kawaida na CCCLXXI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 370 na kutangulia 372. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 7 x 53.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 371 KK na 371 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na sabini na mbili

**Mia tatu na sabini na mbili ** ni namba inayoandikwa **372** kwa tarakimu za kawaida na CCCLXXII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 371 na kutangulia 373. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 3 x 31.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 372 KK na 372 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na sitini na tatu

**Mia tatu na sitini na tatu ** ni namba inayoandikwa **363** kwa tarakimu za kawaida na CCCLXIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 362 na kutangulia 364. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 11 x 11.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 363 KK na 363 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na sitini na nne

**Mia tatu na sitini na nne ** ni namba inayoandikwa **364** kwa tarakimu za kawaida na CCCLXIV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 363 na kutangulia 365. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 7 x 13.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 364 KK na 364 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na sabini na tatu

**Mia tatu na sabini na tatu ** ni namba inayoandikwa **373** kwa tarakimu za kawaida na CCCLXXIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 372 na kutangulia 374. 

**373** ni namba tasa.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 373 KK na 373 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na sabini na nne

**Mia tatu na sabini na nne ** ni namba inayoandikwa **374** kwa tarakimu za kawaida na CCCLXXIV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 373 na kutangulia 375. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 11 x 17.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 374 KK na 374 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na sabini na tano

**Mia tatu na sabini na tano ** ni namba inayoandikwa **375** kwa tarakimu za kawaida na CCCLXXV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 374 na kutangulia 376. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 5 x 5 x 5.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 375 KK na 375 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na sabini na sita

**Mia tatu na sabini na sita ** ni namba inayoandikwa **376** kwa tarakimu za kawaida na CCCLXXVI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 375 na kutangulia 377. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 47.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 376 KK na 376 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na sabini na saba

**Mia tatu na sabini na saba ** ni namba inayoandikwa **377** kwa tarakimu za kawaida na CCCLXXVII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 376 na kutangulia 378. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 13 x 29.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 377 KK na 377 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na sabini na nane

**Mia tatu na sabini na nane ** ni namba inayoandikwa **378** kwa tarakimu za kawaida na CCCLXXVIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 377 na kutangulia 379. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 3 x 7.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 378 KK na 378 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na sabini na tisa

**Mia tatu na sabini na tisa ** ni namba inayoandikwa **379** kwa tarakimu za kawaida na CCCLXXIX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 378 na kutangulia 380. 

**379** ni namba tasa.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 379 KK na 379 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na themanini na mbili

**Mia tatu na themaninina mbili ** ni namba inayoandikwa **382** kwa tarakimu za kawaida na CCCLXXXII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 381 na kutangulia 383. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 191.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 382 KK na 382 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na themanini na tatu

**Mia tatu na themaninina tatu ** ni namba inayoandikwa **383** kwa tarakimu za kawaida na CCCLXXXIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 382 na kutangulia 384. 

**383** ni namba tasa.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 383 KK na 383 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na themanini na nne

**Mia tatu na themanini na nne** ni namba inayoandikwa **384** kwa tarakimu za kawaida na CCCLXXXIV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 383 na kutangulia 385. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 2 x 2 x 2 x 2 x 3.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 384 KK na 384 BK.

## Tanbihi
Matumizi ya lugha ya Kiswahili

**Matumizi ya lugha ya Kiswahili** ni kama ifuatavyo.

1. Kiswahili hutumika katika kufundishia shule za msingi isipokuwa lugha ya Kiingereza hufundishwa kama somo.

2. Kiswahili hutumika katika vyombo vya habari, mfano redio na runinga.

3. Kiswahili hutumika katika nyanja mbalimbali za kiserikali, mfano Mahakama ya mwanzo na ya kati.

4. Pia Kiswahili hutumika kama somo katika shule za sekondari hadi chuo kikuu.

5. Kiswahili hutumika katika shughuli za michezo mbalimbali.

6. Kiswahili hutumika katika nyumba za ibada kutolea mawaidha na mahubiri, mfano kanisani na msikitini.

7. Pia Kiswahili hutumika katika shughuli za kibiashara kama lugha ya mawasiliano miongoni mwa watu.

8. Kiswahili hutumika katika shughuli za kiofisi.

Jamii:Lugha
Jamii:Kiswahili
U.N.I.T.Y.

"**U.N.I.T.Y**" ni jina la kutaja wimbo ulioshinda Tuzo za Grammy - ambao umeimbwa na rapa/mwigizaji Queen Latifah kutoka katika albamu yake ya mwaka wa 1993, *Black Reign*. Kibao kilitolewa mnamo tarehe 6 Januari, 1994, anakemea masuala ya utovu wa nidhamu dhidi ya wanawake, anagusia masuala ya kero za mtaani, unyanyasaji majumbani, na kutoa la moyoni juu ya wanawake wanavyochukuliwa katika tamaduni ya hip-hop.

Kutokana na ujumbe uliobeba, vituo vya redio na TV walipiga wimbo huu bila kujali maneno yake makali ambayo ni "bitch" (mbwa jike) na "hoes" (changudoa, mwuza mwili wake kwa kipato), ambayo yanatokea kila wakati katika mashairi yake, hasa katika kiitikio mstari unasema "who you callin' a bitch?!" ambayo unamalizia ubeti.
Wimbo umechukua sampuli ya "Message from the Inner City" wa The Crusaders.  Wimbo pia ulipata kuonekana kwenye ucheshi wa *Living Single*, mfululizo wa Latifah uliorushwa mwaka huohuo.

Kuna toleo jingine ambalo nalo lilipata kupigwa sana maredioni na kwenye ma-TV linaitwa "U.N.I.T.Y. (Queen Ruff Neck Boot)", ambalo lina mapigo sawa na toleo la kwenye albamu, limepunguza sampuli ya jazz na kuingizwa mikito ya kihip-hop zaidi. Vilevile inaweza kupatikana kama toleo safi kwenye "20th Century Masters: The Millennium Collection: The Best of Queen Latifah" & "Hip-Hop: Gold".

Mwaka wa 1995 wimbo ulishinda Grammy Award kwa ajili  Best Rap Solo Performance. Wimbo umebaki kuwa wimbo pekee wa Latifah kutamba vilivyo nchini Marekani hadi leo hii, na wimbo wake pekee kufikia nafasi ya 30 kwenye chati za Billboard Hot 100.

## Muziki wa video
Muziki wa video uliongozwa na Mark Gerard ambaye pia aliongoza wimbo wake wa "Just Another Day...". Katika video, Latifah anaendesha pikipiki, ambayo ilitengenezwa kwa ajili ya kaka yake Lance, ambaye alikufa katika ajali ya pikipiki mnamo mwaka wa 1992. Funguo anazozidaka mwanzoni na kuzivaa katika wimbo mzima ni funguo zake za pikipiki ya kaka yake.

Waliouza sura katika video ni pamoja na kundi la rap la  Naughty by Nature.

## Michakaliko katika chati
Wimbo ulipata mafanikio kwa kushika nafasi ya 23 kwenye chati za The Billboard Hot 100. Wimbo ulikuwa miongoni mwa single zilizotamba mno kwenye chati za *Billboard* Hot Rap Singles, kwa kushika nafasi ya #2; meshika nafasi ya #7 kwenye chati za *Billboard* Hot R&B/Hip-Hop Songs chart.

### Nafasi ilizoshika
### Chati za mwishoni mwa mwaka
## Remix
Toleo la remix, linalojulikana kama "Big Titty Remix", linapatikana katika single yake ya "Just Another Day...".

## Katika vyombo vingine
Wimbo ulipigwa mwishoni mwa filamu ya mwaka wa 1996 *Girls Town*.

## Marejeo
## Viungo vya Nje
*
Kikhmer cha Kati

**Kikhmer ya Katikati** ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Vietnam na Kamboja inayozungumzwa na Wakhmer. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kikhmer ya Katikati nchini Kamboja imehesabiwa kuwa watu milioni 12.9. Pia kuna wasemaji 1,060,000 nchini Vietnam (1999(. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kikhmer ya Katikati iko katika kundi la Kikhmer.

## Viungo vya nje
*lugha ya Kikhmer ya Katikati kwenye Multitree
*makala za OLAC kuhusu Kikhmer ya Katikati 
*lugha ya Kikhmer ya Katikati katika Glottolog
*lugha ya Kikhmer ya Katikati kwenye Ethnologue

Jamii:Lugha za Vietnam
Jamii:Lugha za Kamboja
Kikim-Mun

**Kikim-Mun** ni lugha ya Kihmong-Mien nchini Vietnam, Uchina na Laos inayozungumzwa na Wayao. Mwaka wa 1999 idadi ya wasemaji wa Kikim-Mun nchini Vietnam imehesabiwa kuwa watu 170,000. Pia kuna wasemaji 200,000 nchini Uchina (1995) na 4500 nchini Laos (1995). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kikim-Mun iko katika kundi la Kimian-Jin.

## Viungo vya nje
*lugha ya Kikim-Mun kwenye Multitree
*makala za OLAC kuhusu Kikim-Mun 
*lugha ya Kikim-Mun katika Glottolog
*lugha ya Kikim-Mun kwenye Ethnologue

Jamii:Lugha za Vietnam
Jamii:Lugha za China
Jamii:Lugha za Laos
Mia tatu na themanini

**Mia tatu na themanini ** ni namba inayoandikwa **380** kwa tarakimu za kawaida na CCCLXXX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 379 na kutangulia 381. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 5 x 19.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 380 KK na 380 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na themanini na moja

**Mia tatu na themanini na moja** ni namba inayoandikwa **381** kwa tarakimu za kawaida na CCCLXXXI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 380 na kutangulia 382. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 127.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 381 KK na 381 BK.

## Tanbihi
Kina-Meo

**Kina-Meo** ni lugha ya Kihmong-Mien nchini Vietnam inayozungumzwa na Wamieu. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kina-Meo imehesabiwa kuwa watu 1200. Uainishaji wa lugha wa Kina-Meo kwa ndani zaidi haujulikani.

## Viungo vya nje
*lugha ya Kina-Meo kwenye Multitree
*makala za OLAC kuhusu Kina-Meo 
*lugha ya Kina-Meo katika Glottolog
*lugha ya Kina-Meo kwenye Ethnologue

Jamii:Lugha za Vietnam
Kanisa la Kiorthodoksi la Siria

la Mt. Stefano huko Gütersloh, Ujerumani.]]

**Kanisa la Kiorthodoksi la Siria** ni mojawapo kati ya yale ya Waorthodoksi wa Mashariki. 

Asili yake ni nchi za Siria, Uturuki na Iraq za leo, lakini kwa sasa waamini wengi zaidi wanaishi India au wametokea nchi hiyo. Wengi kati ya wale wa eneo asili walilazimika kuhama katika karne ya 20, wakaeneza imani na mapokeo yao duniani. Kwa jumla wako milioni moja unusu.

Tangu mwaka 1959 makao makuu yako Damasko.

## Viungo vya nje 
* 
* Website of Syriac Orthodox Church In India Jacobite Syrian Church
* Syriac Orthodox Church in Canada 
* Mor Aphrem Monastery 
* Malankara Archdiocese of the Syrian Orthodox Church in North America
* Syriac Orthodox Church in Ireland – Waterford 
* Margonitho: Syriac Orthodox Resources
* Article on Syrian Orthodox Church by Ronald Roberson on CNEWA website

;Malankara Syriac Orthodox Church / Jacobite Syrian Church, AD 52
* Jacobite Online: Online Community of Jacobite Syrian Church
* Malankara Syriac Christian Resources 
* News Site Of Jacobite Syrian Orthodox Church 
* Malankara Vision: TV Of Jacobite Syrian Church 
* Malankarese Giacobita siriano Chiesa 
* Radio Malankara: Radio of Jacobite Syrian Church

### Mahusiano na Kanisa Katoliki 
* Pope Benedict XIV, *Allatae Sunt* (*On the observance of Oriental Rites*), Encyclical, 1755 
* Addresses of Pope Paul VI and His Holiness Mar Ignatius Jacob III, 1971
* Common Declaration of Pope John Paul II and His Holiness Mar Ignatius Zakka I Iwas, 1984
* Address of John Paul II on Occasion of the Visit to the Catholicos of the Malankarese Syrian Orthodox Church, 1986

;Vyombo vya habari
* Shroro: The Syriac Christian Digest 
* Syriac Music Online
* Syrian Liturgy  description and photos

Jamii:Historia ya Kanisa
Kanisa la Kisiria la Kiorthodoksi la Malankara

**Kanisa la Kisiria la Kiorthodoksi la Malankara** ni mojawapo kati ya yale ya Waorthodoksi wa Mashariki. 

Inasemekana asili yake ni kusini mwa India mwaka 52 BK kwa juhudi za Mtume Thoma. 

Kihistoria, Wakristo wa huko walikuwa na ushirika na Kanisa la Asiria.

Walipofikiwa na wale wa Ureno katika karne ya 16 wengi hawakupenda kulazimishwa wafuate mapokeo ya Ukristo wa Mashariki, hivyo wakaanza kufarakana. 

Baadhi wakakimbilia msaada wa Kanisa la Kiorthodoksi la Siria na kujiunga nalo (1665).  

Waliohama Kerala katika karne ya 20 walieneza imani na mapokeo yao sehemu mbalimbali duniani. 

Kwa jumla wako milioni moja, ingawa wenyewe wanadai ni mbili unusu.

Makao makuu yako karibu na Kottayam.

## Viungo vya nje 
* Official website of the Indian (Malankara) Orthodox Church
* Official website of the H.H. Moran Mar Baselios Mar Thoma Paulose II – Catholicose of the East  
* Official Malankara Orthodox Church News (Catholicate News – Formerly Gregorian News) 
* Official Malankara Orthodox Church Radio (Gregorian Radio)
* Official Malankara Orthodox Church TV (Gregorian TV) 
* Malankara Orthodox Videos Portal (Gregorian Videos) 
* Malankara Orthodox Audios Portal (Gregorian Audios) 
* Gregorian Voice 

Jamii:Historia ya Kanisa
Erna Solberg

**Erna Solberg** (alizaliwa 24 Februari 1961) ni mwanasiasa wa Norwei wa chama cha Høyre ambaye ni Waziri Mkuu wa Norwei tangu Oktoba 2013. Amekuwa mbunge kutoka Hordaland tangu mwaka 1989, na amekuwa mwenyekiti wa Høyre tangu mwaka 2004.

Erna Solberg ni mwanamke wa pili kuwa Waziri Mkuu wa Norwei; mwanamke wa kwanza alikuwa Gro Harlem Brundtland. Waziri Mkuu kabla ya Solberg alikuwa Jens Stoltenberg.

## Viungo vya nje 
*  Blogu wa Erna Solberg

Jamii:Wanasiasa wa Norwei
Jamii:Mawaziri Wakuu wa Norwei
Jamii:Waliozaliwa 1961
Kipa-Di

**Kipa-Di** ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Vietnam na Uchina inayozungumzwa na Watày. Idadi ya wasemaji wa Kipa-Di imehesabiwa kuwa watu 1000 nchini Uchina na 300 nchini Vietnam. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kipa-Di iko katika kundi la Kitai ya Kusini-Magharibi.

## Viungo vya nje
*lugha ya Kipa-Di kwenye Multitree
*makala za OLAC kuhusu Kipa-Di
*lugha ya Kipa-Di katika Glottolog
*lugha ya Kipa-Di kwenye Ethnologue

Jamii:Lugha za Vietnam
Jamii:Lugha za China
Luigi Carlo Borromeo

[Right|thumb|170px|[Kaburi lake ndani ya kanisa kuu la Pesaro.]]
**Luigi Carlo Borromeo** (Graffignana, 26 Oktoba 1893 - Pavia, 4 Julai 1975) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki nchini Italia. 

Alipata upadrisho tarehe 30 Machi 1918.

Tangu 1951 hadi 1952 alikuwa askofu msaidizi wa Jimbo la Lodi, akawa askofu wa Jimbo la Pesaro hadi kifo chake.

## Viungo vya nje
* Ukurasa wa Askofu Borromeo katika *Catholic Hierarchy*

Jamii:Waliozaliwa 1893
Jamii:Waliofariki 1975
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Injili ya Yakobo

**Injili ya Yakobo** ni kitabu cha dini ya Ukristo kilichoandikwa kwa Kigiriki miaka 140-170 hivi BK (labda 145).

Pengine kinaitwa majina mengine, mojawapo "Kuzaliwa kwa Maria". Hii ni kwa sababu kinasimulia hasa uzazi (sura 1-8) na utoto wa Bikira Maria (sura 9-16), mbali ya utoto na uzazi wa Yesu (sura 17-24). 

Ni cha kwanza kusema juu ya ubikira wake wakati wa kumzaa Yesu na baada ya hapo. 

Ingawa mwandishi anajidai kuwa Yakobo Mdogo, wataalamu wanapinga neno hilo. Ingawa kitabu kilienea sana na kubaki hadi leo katika nakala nyingi za tafsiri mbalimbali, hakikukubaliwa kama sehemu ya Biblia ya Kikristo. Sababu kuu inaweza kuwa ile ya kuchelewa kutungwa, baada ya wakati wa Mitume wa Yesu kwisha.

Baadhi ya masimulizi ya kitabu hicho yameingia katika Kurani na katika desturi za Kikristo, kama vile Pango la Noeli wakati wa Kuzaliwa kwa Yesu ambalo kwa kawaida linaonyesha uwepo wa ng'ombe na punda kama inavyosimuliwa na Injili ya Yakobo (18).

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*Early Christian Writings website: *Infancy Gospel of James*
*St. Joseph in Apocrypha , from "Oblates of St. Joseph".
Kipuoc

**Kipuoc** (pia **Kiksingmul**) ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Vietnam na Laos inayozungumzwa na Wapuoc. Mwaka wa 1999 idadi ya wasemaji wa Kipuoc nchini Vietnam imehesabiwa kuwa watu 18,000. Pia kuna wasemaji 8570 nchini Laos (2005). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kipuoc iko katika kundi la Kikhmuiki.

## Viungo vya nje
*lugha ya Kipuoc kwenye Multitree
*makala za OLAC kuhusu Kipuoc
*lugha ya Kipuoc katika Glottolog
*lugha ya Kipuoc kwenye Ethnologue

Jamii:Lugha za Vietnam
Jamii:Lugha za Laos
Kilao

**Kilao** ni lugha ya Kithai-Kadai nchini Laos, Vietnam na Kamboja inayozungumzwa na Walao. Mwaka wa 2005, idadi ya wasemaji wa Kilao nchini Laos imehesabiwa kuwa watu zaidi ya milioni tatu. Pia kuna wasemaji 18,500 nchini Kamboja (2009) na 10,000 nchini Vietnam (2007). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kilao kiko katika kundi la Kithai cha Kusini-Magharibi.

Lugha ya Kilao ni lugha rasmi nchini Laos. Inaelekeana na lugha ya Kithai lakini huandikwa kwa alfabeti tofauti kidogo.

## Viungo vya nje
*lugha ya Kilao kwenye Multitree
*makala za OLAC kuhusu Kilao
*lugha ya Kilao katika Glottolog
*lugha ya Kilao kwenye Ethnologue

Jamii:Lugha za Laos
Jamii:Lugha za Vietnam
Jamii:Lugha za Kamboja
Jimbo Kuu la Pesaro

la Mtakatifu Maria.]]

**Jimbo Kuu la Pesaro** (kwa Kilatini Archidioecesis Pisaurensis) ni mojawapo kati ya majimbo 223 ya Kanisa Katoliki nchini Italia na kama hayo yote (isipokuwa 3) linafuata mapokeo ya Kiroma.

Askofu mkuu wake ni Piero Coccia.

Jimbo Kuu hilo lina majimbo yafuatayo katika kanda yake:

* Fano-Fossombrone-Cagli-Pergola
* Urbino-Urbania-Sant'Angelo in Vado

## Uongozi
* Carlo Bonajuti † (1896-1904)
* Paolo Marco Téi, O.F.M.Cap. † (1904-1916)
* Bonaventura Porta † (1917- 1952)
* Luigi Carlo Borromeo † (1952-1975)
* Gaetano Michetti † (1975-1998)
* Angelo Bagnasco (1998-2003)
* Piero Coccia, (2004-)

## Viungo vya nje
* Catholic Hierarchy
* GCatholic

Jamii:Marche
Mia tatu na themanini na tano

**Mia tatu na themanini na tano** ni namba inayoandikwa **385** kwa tarakimu za kawaida na CCCLXXXV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 384 na kutangulia 386. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 5 x 7 x 11.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 385 KK na 385 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na themanini na sita

**Mia tatu na themanini na sita** ni namba inayoandikwa **386** kwa tarakimu za kawaida na CCCLXXXVI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 385 na kutangulia 387. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 193.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 386 KK na 386 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na themanini na saba

**Mia tatu na themanini na saba** ni namba inayoandikwa **387** kwa tarakimu za kawaida na CCCLXXXVII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 386 na kutangulia 388. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 3 x 43.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 387 KK na 387 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na themanini na nane

**Mia tatu na themanini na nane** ni namba inayoandikwa **388** kwa tarakimu za kawaida na CCCLXXXVIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 387 na kutangulia 389. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 97.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 388 KK na 388 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na themanini na tisa

**Mia tatu na themanini na tisa** ni namba inayoandikwa **389** kwa tarakimu za kawaida na CCCLXXXIX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 388 na kutangulia 390. 

**389** ni namba tasa.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 389 KK na 389 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na tisini

**Mia tatu na tisini** ni namba inayoandikwa **390** kwa tarakimu za kawaida na CCCXC kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 389 na kutangulia 381. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 5 x 13.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 390 KK na 390 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na tisini na moja

**Mia tatu na tisini na moja** ni namba inayoandikwa **391** kwa tarakimu za kawaida na CCCXCI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 390 na kutangulia 392. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 17 x 23.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 391 KK na 391 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na tisini na nne

**Mia tatu na tisini na nne** ni namba inayoandikwa **394** kwa tarakimu za kawaida na CCCXCIV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 393 na kutangulia 395. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 197.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 394 KK na 394 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na tisini na tano

**Mia tatu na tisini na tano** ni namba inayoandikwa **395** kwa tarakimu za kawaida na CCCXCV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 394 na kutangulia 396. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 5 x 79.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 395 KK na 395 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na tisini na sita

**Mia tatu na tisini na sita** ni namba inayoandikwa **396** kwa tarakimu za kawaida na CCCXCVI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 395 na kutangulia 397. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 3 x 3 x 11.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 396 KK na 396 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na tisini na saba

**Mia tatu na tisini na saba** ni namba inayoandikwa **397** kwa tarakimu za kawaida na CCCXCVII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 396 na kutangulia 398. 

**397** ni namba tasa.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 397 KK na 397 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na tisini na nane

**Mia tatu na tisini na nane** ni namba inayoandikwa **398** kwa tarakimu za kawaida na CCCXCVIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 397 na kutangulia 399. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 199.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 398 KK na 398 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na tisini na tisa

**Mia tatu na tisini na tisa** ni namba inayoandikwa **399** kwa tarakimu za kawaida na CCCXCIX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 398 na kutangulia 400. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 7 x 19.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 399 KK na 399 BK.

## Tanbihi
Mia nne

**Mia nne** ni namba inayoandikwa **400** kwa tarakimu za kawaida na CD kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 399 na kutangulia 401. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 2 x 5 x 5.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 400 KK na 400 BK.

## Tanbihi
Mia nne na moja

**Mia nne na moja** ni namba inayoandikwa **401** kwa tarakimu za kawaida na CDI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 400 na kutangulia 402. 

**401** ni namba tasa.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 401 KK na 401 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na tisini na mbili

**Mia tatu na tisini na mbili** ni namba inayoandikwa **392** kwa tarakimu za kawaida na CCCXCII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 391 na kutangulia 393. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 7 x 7.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 392 KK na 392 BK.

## Tanbihi
Mia tatu na tisini na tatu

**Mia tatu na tisini na tatu** ni namba inayoandikwa **393** kwa tarakimu za kawaida na CCCXCIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 392 na kutangulia 394. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 131.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 393 KK na 393 BK.

## Tanbihi
Mia nne na mbili

**Mia nne na moja na mbili** ni namba inayoandikwa **402** kwa tarakimu za kawaida na CDII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 401 na kutangulia 403. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 67.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 402 KK na 402 BK.

## Tanbihi
Mia nne na tatu

**Mia nne na tatu** ni namba inayoandikwa **403** kwa tarakimu za kawaida na CDIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 402 na kutangulia 404. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 13 x 31.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 403 KK na 403 BK.

## Tanbihi
Mia nne na nne

**Mia nne na nne** ni namba inayoandikwa **404** kwa tarakimu za kawaida na CDIV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 403 na kutangulia 405. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 101.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 404 KK na 404 BK.

## Tanbihi
Mia nne na tano

**Mia nne na tano** ni namba inayoandikwa **405** kwa tarakimu za kawaida na CDV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 404 na kutangulia 406. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 3 x 3 x 3 x 5.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 405 KK na 405 BK.

## Tanbihi
Mia nne na sita

**Mia nne na sita** ni namba inayoandikwa **406** kwa tarakimu za kawaida na CDVI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 405 na kutangulia 407. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 7 x 29.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 406 KK na 406 BK.

## Tanbihi
Malengo ya Kiswahili kuwa lugha ya taifa

thumb|Mwalimu Julius K. Nyerere akiongea.
**Malengo ya kufanya Kiswahili kiwe lugha ya taifa** nchini Tanzania yalielezwa na mwalimu Julius Kambarage Nyerere kama ifuatavyo: 

# Kuwaunganisha watu wote waliopo ndani ya Tanzania. 
# Kuongeza na kusaidia ufanisi wa kazi mbalimbali katika jamii.
# Ni ishara kuwa huru kama taifa.
# Ni ishara ya kuonyesha uzalendo katika taifa letu.
# Kuongeza ajira kwa kupata wataalamu watakaofundisha wageni.
# Kuwapata wakalimani mbalimbali wa lugha ya Kiswahili.
# Kusaidia kupata vijana wazalendo wa taifa letu.
# Kuondoa matabaka miongoni mwetu kwa kutumia lugha moja tutakayoelewana.
# Kutoa elimu ya ufanano nchini Tanzania.
# Kupata nguvu ya pamoja kama taifa ili kupigania haki zetu.

Jamii:Kiswahili
Jamii:Siasa ya Tanzania
Mia nne na kumi

**Mia nne na kumi** ni namba inayoandikwa **410** kwa tarakimu za kawaida na CDX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 409 na kutangulia 411. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 5 x 41.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 410 KK na 410 BK.

## Tanbihi
Mia nne na kumi na moja

**Mia nne na kumi na moja** ni namba inayoandikwa **411** kwa tarakimu za kawaida na CDXI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 410 na kutangulia 412. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 137.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 411 KK na 411 BK.

## Tanbihi
Mia nne na tisa

**Mia nne na tisa** ni namba inayoandikwa **409** kwa tarakimu za kawaida na CDIX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 408 na kutangulia 410. 

**409** ni namba tasa.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 409 KK na 409 BK.

## Tanbihi
Mia nne na kumi na mbili

**Mia nne na kumi na mbili** ni namba inayoandikwa **412** kwa tarakimu za kawaida na CDXII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 411 na kutangulia 413. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 103.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 412 KK na 412 BK.

## Tanbihi
Mia nne na kumi na tatu

**Mia nne na kumi na tatu** ni namba inayoandikwa **413** kwa tarakimu za kawaida na CDXIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 412 na kutangulia 414. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 7 x 59.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 413 KK na 413 BK.

## Tanbihi
Mia nne na saba

**Mia nne na saba** ni namba inayoandikwa **407** kwa tarakimu za kawaida na CDVII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 406 na kutangulia 408. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 11 x 37.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 407 KK na 407 BK.

## Tanbihi
Mia nne na kumi na nne

**Mia nne na kumi na nne** ni namba inayoandikwa **414** kwa tarakimu za kawaida na CDXIV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 413 na kutangulia 415. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 3 x 23.
## Matumizi
* Namba hurejea miaka 414 KK na 414 BK.

## Tanbihi