open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Magimbi

**Magimbi**, **majimbi** au **nduma** (Kiing. taro) ni kimoja ya vyakula vyenye asili ya sehemu ya chini ya shina la mimea fulani. Hupatikana sehemu mbalimbali duniani. Yanafanana na viazi au hata matunguu lakini huitwa mashinagimbi. Mmea wao huitwa mgimbi, mjembe, mjimbi au myugwa (*Colocasia esculenta*) unaoainishwa katika familia Araceae.

Magimbi hupendwa sana na watu, hasa kwenye msimu wa Ramadhani kama futari. Mara nyingi hupikwa kwa nazi. Na watu wa Unguja huita zege kwa sababu tu, chakula kitamu na ukila sana unavimbirwa haraka mno. Isitoshe hakiishi haraka tumboni. Kuna miundo mingi ya upishi wa magimbi, aidha kwa kuchemsha tu (chukuchuku) au utie na nazi (hasa kwa watu wa Pwani), yaani, Tanga, Mombasa, Kilwa, Zanzibar na kwingineko. Chakula hiki hakina tabia ya kuliwa sana katika miezi ya kawaida. Ndiyo maana upatikanaji wake wakati mwingine inakuwa vigumu kiasi. Kuna baadhi ya maneo hupatikana sana, lakini kwingineko inakuwa shida. Mara nyingi yanauzwa masokoni au katika masoko yasiyo rasmi, yaani, barabarani.  

*Colocasia esculenta* inasemekana ina asili ya huko kusini mwa India na Asia  ya Kusini, lakini vilevile huko ndiko hasa inakolimwa mno.  Barani Afrika, Oceania na India Kusini ni chakula kikuu na huenda ikawa ni miongoni mwa vyakula vilivyowahi kulimwa tangu hapo awali. Vilevile inaaminika ya kwamba chakula hiki ni maarufu huko India, Nepal na  Bangladesh, na kutoka huko kinaenea hadi Kusini mwa Asia, Mashariki ya Asia na Visiwa vya Pasifiki; magharibi hadi Misri halafu kusini kisha Mashariki na Magharibi mwa bara la Afrika. Kutoka huko yakaenea hadi huko visiwa vya Karibi na Amerika.

## Viungo vya Nje
*Mapishi ya Magimbi  katika TasteOfTanzania 
*Futari ya Magimbi kwa Nazi  katika blogu ya AfroSwagga
*Mapishi ya Magimbi katika Jamii Forums

Jamii:Mapishi
Jamii:Chakula
Futari

**Futari** (kutoka neno la Kiarabu *iftar*) ni chakula maalum ambacho huliwa katika mwezi wa Ramadhani wakati wa jioni baada ya kufunga.

Ndiyo chakula cha pili cha siku; kufunga kwa kila siku wakati wa Ramadan huanza mara moja baada ya chakula cha asubuhi ya Suhur, ukamalizika wakati wa jioni na ndipo futari huliwa.

## Maelezo 
Futari ni mojawapo ya chakula cha kidini ambacho huliwa wakati wa Ramadani na mara nyingi hufanyika na jamii, yaani watu wanakusanyika ili *kufuturu* pamoja. Futari inachukuliwa tu kabla ya *Maghrib*, yaani machweo. Waislamu wengi wanaamini kuwa kulisha mtu kamatar kama namna ya sadaka na yenye manufaa sana na kwamba hayo yalifanywa hata na Mtume Muhammad.

## Tazama pia
* Idd el Fitr

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
*Guide to Dubais 2018 Ramadan Iftars 
*What are iftar and suhoor during Ramadan? 
*iftar Sahur Vakitleri ve Ramazan imsakiyesi
*Ramadan 2017 Prayer Timings
Mchongoma (maana)

**Mchongoma** ni jina linalotumika kwa miti mbalimbali:

* Mwemaya-nguzo (*Commiphora edulis*)
* Mlimbilimbi (*Euphorbia cuneata*)
* Mkingili (*Flacourtia indica*)
Ana (mama wa Samweli)

- Ana akimkabidhi mwanae Samweli kwa kuhani Eli, mchoro wa mwaka 1665 hivi.]]
**Ana** (kwa Kiebrania חַנָּה *Ḥannāh*) alikuwa mke wa Elkana na hatimaye mama wa Samweli na watoto wengine katika karne ya 11 KK kadiri inavyosimuliwa na Vitabu vya Samueli (1Sam 1:2-2:21) katika Biblia.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
Kapa (pwani)

[thumb|left|300px|Kapa nchini [Panama]]
**Kapa** au **wangwa** (wengi: nyangwa) ni msitu unaokua katika maji ya chumvi kwenye fuko za bahari za kanda za tropiki na nusutropiki (kati ya latitudo za 25º kaskazini na 25º kusini). Jumla ya maeneo ya kapa duniani kote ilikuwa km² 137,800 (maili za mradi 53,190) katika nchi na maeneo 118 mwaka 2000.

Miti inayokua ndani ya nyangwa, kama mikoko na mikandaa, inaweza kumudu maji yenye chumvi nyingi. Na mizizi yao inaunda matawi yanayomea juu ya matope na kupumua hewa, kwa sababu matope hayana oksijeni ya kutosha. Spishi nyingine zinabebwa juu ya mizizi kama magongo.

Spishi za miti ya kapa zinazotokea Afrika ya Mashariki ni:
* Familia Acanthaceae
** *Avicennia marina*, Mchu (Grey mangrove)
* Familia Combretaceae
** *Lumnitzera racemosa*, Mkandaa dume (Tonga mangrove)
* Familia Lythraceae
** *Sonneratia alba*, Mliana (White mangrove)
** *Sonneratia caesolaria*, Mkoko-mpia (Crabapple mangrove)
* Familia Meliaceae
** *Xylocarpus granatum*, Mkomafi (Cannonball mangrove)
** *Xylocarpus moluccensis*, Mkelenge (Moluccan mangrove)
* Familia Rhizophoraceae
** *Bruguiera gymnorrhiza*, Mchofi au Mkoko Wimbi (Black mangrove)
** *Ceriops tagal*, Mkandaa (Indian mangrove)
** *Rhizophora mucronata*, Mkoko Magondi (Asiatic mangrove)

## Picha

Mangrove Zanzibar.jpg|Kapa ya mikoko kisiwani Unguja (Zanzibar)
Mangroves.jpg|Mikoko yenye mizizi kama magongo
Mangroven koh phangan Thailand DSC03683.JPG|Mizizi inayopumua

## Marejeo
Jamii:Bahari
Jamii:Jiografia
Mia saba arobaini na mbili

**Mia saba arobaini na mbili ** ni namba inayoandikwa **742** kwa tarakimu za kawaida na DCCXLII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 741 na kutangulia 743. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 7 x 53.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 742 KK na 742 BK.

## Tanbihi
Mia saba arobaini na tatu

**Mia saba arobaini na tatu ** ni namba inayoandikwa **743** kwa tarakimu za kawaida na DCCXLIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 742 na kutangulia 744. 

743 ni namba tasa.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 743 KK na 743 BK.

## Tanbihi
Mia saba arobaini na nne

**Mia saba arobaini na nne ** ni namba inayoandikwa **744** kwa tarakimu za kawaida na DCCXLIV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 743 na kutangulia 745. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 3 x 31.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 744 KK na 744 BK.

## Tanbihi
Mia saba arobaini na tano

**Mia saba arobaini na tano ** ni namba inayoandikwa **745** kwa tarakimu za kawaida na DCCXLV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 744 na kutangulia 746. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 5 x 149.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 745 KK na 745 BK.

## Tanbihi
Mia saba arobaini na sita

**Mia saba arobaini na sita ** ni namba inayoandikwa **746** kwa tarakimu za kawaida na DCCXLVI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 745 na kutangulia 747. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 373.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 746 KK na 746 BK.

## Tanbihi
Mia saba arobaini na saba

**Mia saba arobaini na saba ** ni namba inayoandikwa **747** kwa tarakimu za kawaida na DCCXLVII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 746 na kutangulia 748. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 3 x 83.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 747 KK na 747 BK.

## Tanbihi
Kisawe

**Kisawe** ni neno lenye maana ileile ya neno lingine; kwa mfano jogoo kisawe chake ni kikwara, bamia kisawe chake ni binda na mengineyo, kama vile nyanya-bibi, tembo-ndovu, mtu–mja-adinasi-mahuluki-insi-binadamu, rafiki–msena-mwandani-bui, ugonjwa-maradhi.

Katika sentensi kisawe kimoja kinaweza kubadilishwa na kisawe kingine bila kubadilisha maana ya sentensi.

Hayo maneno yaliyo na maana sawa au yanayokaribiana sana kimaana yanaonyesha utajiri wa lugha fulani na huwezesha kuremba sentensi, mazungumzo na maandishi viwe vya uzuri wa kifasihi.

Jamii:Isimu
Jamii:Kiswahili
Mia saba arobaini na nane

**Mia saba arobaini na nane ** ni namba inayoandikwa **748** kwa tarakimu za kawaida na DCCXLVIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 747 na kutangulia 749. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 11 x 17.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 748 KK na 748 BK.

## Tanbihi
Mia saba arobaini na tisa

**Mia saba arobaini na tisa ** ni namba inayoandikwa **749** kwa tarakimu za kawaida na DCCXLIX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 748 na kutangulia 750.

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 7 x 107.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 749 KK na 749 BK.

## Tanbihi
Mia saba hamsini

**Mia saba hamsini ** ni namba inayoandikwa **750** kwa tarakimu za kawaida na DCCL kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 749 na kutangulia 751. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 5 x 5 x 5.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 750 KK na 750 BK.

## Tanbihi
Jesse Owens

thumb|Jesse Owens mwaka 1936.
 katika mashindano ya  Olimpiki.]]
 ya Ajman (mmoja wa Falme za Kiarabu) mwaka 1971.]]
**Jesse Owens** (12 Septemba 1913 – 31 Machi 1980) alikuwa Mnegro (mtu mwenye asili ya Afrika) wa huko Marekani. Alipenda sana riadha na ndoto yake ilikuwa kuja kuwa mwanariadha mkubwa sana na maarufu pia. 

Mwaka 1936 alikwenda kujisajiri katika mashindano ya kukimbia masafa marefu. Katika shindano lake la kwanza Jesse aliibuka mshindi. Aliendelea kushiriki katika mashindano mbalimbali, ndipo ikafikia hatua akapewa nafasi ya kwenda kushiriki katika mashindano ya Olimpiki huko Ujerumani, lakini familia yake haikupenda Jesse aondoke. Jesse akaamua kutoroka na kwenda kwenye mashindano. jambo lile liliisikitisha familia yake, ila baadaye wakakubali.

Alipowasili huko Ujerumani alipokewa kwa shangwe kubwa sana. Siku ya pili Jesse ilimbidi kuanza mashindano na alifanikiwa kushinda mashindano yote ndipo alichaguliwa kuingia fainali. Jesse alikuwa na furaha kubwa sana, siku ya fainali Jesse aliweza kushinda na kujinyakulia medali yake ya kwanza. halafu tatu kwa mkupuo mmoja. 

Familia yake ilifurahi sana kwa mafanikio aliyopata mtoto wao, Jesse aliporudi kwao Marekani na medali nne. Alikuwa mwanariadha wa kwanza kupata medali nne kwa mkupuo mmoja na hii ilikuwa tukio la kihistoria. 

Mnamo mwaka 1970 alipewa tuzo la ushujaa huko New York, kwa kuwa juhudi zake alizozifanya zilipelekea mafanikio yake kimichezo ambapo watu wengi sasa humfanya mfano wa kuigwa, bila kusahau heshima aliyoipa Marekani katika suala zima la michezo.
     

Jamii:Waliozaliwa 1913
Jamii:Waliofariki 1980
Jamii:Wanariadha wa Marekani
Mia saba hamsini na moja

**Mia saba hamsini na moja ** ni namba inayoandikwa **751** kwa tarakimu za kawaida na DCCLI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 750 na kutangulia 752. 

751 ni namba tasa.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 751 KK na 751 BK.

## Tanbihi
Dawasco

Dawasco (kwa kirefu: Dar es Salaam Water Sewerage Cooperation) ni shirika la maji ambalo hutoa huduma ya maji katika mikoa ya Dar es salaam na Pwani.

Uzalishaji wake hutokea mto Ruvu na kufanyiwa uchujaji na utakatishaji wa maji katika maeneo ya Pwani, halafu maji hayo kusambazwa maeneo yote ya Pwani na Dar es Salaam.

Jamii:Dar es Salaam
Jamii:Mkoa wa Pwani
Mia saba hamsini na mbili

**Mia saba hamsini na mbili ** ni namba inayoandikwa **752** kwa tarakimu za kawaida na DCCLII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 751 na kutangulia 753. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 2 x 47.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 752 KK na 752 BK.

## Tanbihi
Mia saba hamsini na tatu

**Mia saba hamsini na tatu ** ni namba inayoandikwa **753** kwa tarakimu za kawaida na DCCLIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 752 na kutangulia 754. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 251.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 754 KK na 754 BK.

## Tanbihi
Mia saba hamsini na tano

**Mia saba hamsini na tano ** ni namba inayoandikwa **755** kwa tarakimu za kawaida na DCCLV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 754 na kutangulia 756. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 5 x 151.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 755 KK na 755 BK.

## Tanbihi
Mia saba hamsini na sita

**Mia saba hamsini na sita ** ni namba inayoandikwa **756** kwa tarakimu za kawaida na DCCLVI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 755 na kutangulia 757. 

Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 3 x 3 x 3 x 7.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 756 KK na 756 BK.

## Tanbihi
Joto

**Joto** ni hali ya umotomoto wa mtu, kitu au sehemu fulani. Linapozidi huweza kusababisha kuungua kwa kitu kilichokabiliwa au kushika kitu chenye joto lililozidi.

Pia ipo mikoa yenye joto kali (kama vile nchini Tanzania, Dar es Salaam, Pemba). Mikoa hii ipo karibu na bahari ya Hindi kwani wanasayansi huelezea zaidi kuhusu kisa cha mikoa hii kuwa na joto kali kadiri unaposogea karibu na usawa wa bahari ndivyo joto linavyoongezeka.

Pia kunapotokea msuguano baina ya vitu viwili huweza kuleta joto.

Mababu waliweza kupata joto kwa kukaa karibu na moto, hivyo hali hii huonesha kwamba moto huweza kusababisha joto na joto huweza kusababisha moto. Lakini moto si joto, wala joto si moto.

Joto lina umuhimu mkubwa kwa binadamu kwani joto la binadamu ni nyuzi joto 36.9 au 37, hivyo joto linapozidi au linapopungua huweza kumsababishia binadamu kufariki kwa kiasi cha joto lililopungua au kuongezeka endapo atakosa matibabu.

Pia joto hutumika katika uhifadhi wa chakula. Mfano wa vyakula vinavyoweza kuhifadhiwa ni mihogo, mahindi n.k. 
## Marejeo
Jamii:Fizikia
Bweni

Kwa matumizi tofauti ya neno hili tazama Bweni (Pangani)
[300px|thumb|Bweni la wavulana katika shule ya [Australia mnamo 1898]]
[300px|thumb|Chumba cha bweni kwa wanafunzi wawili, mnamo [2008, chuo jimboni Maryland, Marekani]]
**Bweni** (kwa Kiingereza *dormitory*) ni nyumba ya kulala hasa kwa ajili ya wanafunzi wa chuo au shule. 

Kuna mabweni sahili ambako vitanda vya ghorofa vinapatikana kwa kundi la wanafunzi wanaolala pamoja katika chumba kimoja. Mabweni yanahitaji kuwa na vyoo, bafu na kabati za kuwekea nguo na vitu vya binafsi kila mwanafunzi. Majengo ya mabweni huwa pia na jiko na ukumbi wa chakula. 

Mabweni mazuri zaidi huwa na vyumba vidogo ambako si zaidi ya wanafunzi 2-3 wanaoshirikiana nafasi ya chumba kimoja, wakati mwingine pia na chumba kidogo cha bafu na choo.

Katika shule na vyuo mbalimbali wanafunzi wote hutakiwa kukaa bwenini, katika shule nyingine wanafunzi wanaweza kuchagua na tena kuna shule pasipo na bweni.

Mara nyingi wanafunzi wanaingia katika mabweni ya pekee kufuatana na jinsia yaani wanafunzi wa kike na wa kiume. Kuna pia mabweni kwenye vyuo vikuu ambako hawatenganishwi, hasa kama kila mwanafunzi anapata chumba chake cha pekee.

## Viungo vya nje 
*How Student Accommodation has gone from basic to luxury
*Association of College and University Housing Officers - International
*The Evolution of the College Dorm 

Jamii:Shule
Morenita

***Morenita*** ni jina la kutaja albamu ya kundi zima la muziki wa dansi kutoka nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo maarufu kama Soukous Stars. Albamu imetoka mwaka wa 1993.  Sehemu kubwa ya utayarishaji wa albamu hii ulifanyika nchini Ufaransa katika studio za Galaxy Sound Studios na Studio Harry Son.
## Orodha ya nyimbo
Orodha ya nyimbo pamoja na watunzi wake. Katika muziki wa Afrika, mara nyingi njia ya usambazaji wa muziki ilikuwa kanda au tepu hivyo jambo la upande A na B ni la kawaida sana.

## Kikosi kazi
*Besi gitaa – Ngouma Lokito
*Dramsi – Ti Jean
*Mtayarishaji Mkuu – Emma Helou, Mustapha Sesay
*Vinanda - Abdul Mbacki
*Vinanda, Filimbi, Saxofonie – Andy Suzuki
*Gitaa Kiongozi – Saladin*
*Mtayarishaji - Soukous Stars
*Mpiga Rizimu Gitaa – Lokassa ya mbongo*
*Sauti - waimbaji – Ballou Canta, Lucien Bokilo, Shimita, Yondo Sister

## Viungo vya Nje
*[https://www.discogs.com/Soukous-Stars-Morenita/release/6378290 ] katika wavuti ya Discogs
Jamii:Albamu za 1993
Jamii:Albamu za Soukous Stars
Malouma

[300px|thumb|Malouma jukwaani mwaka [2004]]
**Malouma Mint El Meidah** (kwa Kiarabu: المعلومة منت الميداح, pia **Maalouma** au **Malouma**; * 1 Oktoba 1960) ni mwimbaji, mtunzi wa nyimbo na mwanasiasa nchini Mauritania. Kisha kuzaliwa katika familia ya waimbaji, alipokuwa na miaka 12 alishiriki mara ya kwanza katika tamasha ya uimbaji. Baada ya kipindi cha kupumzika uimbaji wake kutokana na kuolewa na mume aliyemkataa alirudi kwenye jukwaa.

Tangu miaka ya 1990 aliingia katika siasa akipigania demokrasia. Tangu mwaka 2007 amechaguliwa na kurudishwa kama mbunge wa senati.

Ametunga nyimbo nyingi pamoja na muziki na kushiriki kwenye tamasha za kimataifa.

## Familia
Alizaliwa 1 Oktoba 1960 katika mji mdogo wa Mederdra katika Mauritania kusini magharibi. Familia yake ilikuwa ya waimbaji na wanamuziki, hivyo alifundishwa tangu utotoni kuimba na kutumia ala za muziki. Pamoja na kusikiliza muziki wa kimapokeo wa Kiberber, alipenda pia uimbaji wa Kiarabu kama nyimbo za Umm Kalthoum au Fairuz. Alipokua alianza kuvutwa pia na muziki wa blues.

## Uimbaji
Aliandika wimbo wa kwanza alipokuwa na umri wa miaka 16 "Habibi Habeytou" (Mpenzi wangu, nilimpenda). Humo alikosolea kawaida ya wanaume kuwafukuza wake katika nyumba wakipata mke mpya kijana. Wimbo huu ulimletea umaarufu lakini alishambuliwa pia na wengine. Baadaye alihamia pamoja na familia yake kwenye mji mkuu Nouakchott ili apate nafasi pana zaidi kwa muziki wake.

Lakini katika mazingira ya kuongozwa na mapokeo aliolewa na kuacha tamasha hadi mwisho wa miaka ya 1980.

Mwaka 1988 aliimba kwenye tamasha ya Karthago huko Tunis. Katiba nyimbo zake aligusa masuala kama umaskini, magonjwa, na uhuru wa maoni. Kuanzia hapo alionyeshwa pia kwenye vituo vya runinga vya nchi za Kiarabu. Nyumbani kwake alikataliwa sasa kuwa na tamasha au nyimbo zake kurushwa kwenye runinga au redio. 

Wakati huo Malouma alianza kushiriki katika siasa akajiunga na chama cha upinzani kilichodai mwisho wa udikteta. Baada ya kukataliwa kwenye media za Mauretania pia albamu yake ya kimataifa ilipigwa marufuku mwaka 1998, lakini vijana walimpenda. 

Hatimaye mwaka 2003 kulitokea maandamano ya wananchi 10,000 mjini Nouakchott waliodai uhuru kwa uimbaji wake na rais Ould Taya alimkubali.
[thumb|Tamasha mwaka 2012 kwenye [ubalozi wa Marekani, Nouakchott]]

## Siasa
Mwaka 2007 Mauretania iliona uchaguzi huru wa kwanza wa historia yake na Malouma alichaguliwa kuwa mbunge wa senati akiwa mmoja wa wanawake sita kati ya maseneta 56. Serikali mpya ilipopinduliwa na wanajeshi mwaka 2008, Malouma alitunga nyimbo za kupinga uasi huu akakamatwa. Katika uchaguzi uliofuata akarudishwa kwenye senati upande wa upinzani.

Mwaka 2014 Malouma aliachana na upinzani akahamia upande wa chama cha serikali.

## Marejeo
## Viungo vya Nje
* Malouma in concert (video)
* Malouma, profile and interview (video)
* Fondation Malouma  (in French)
* Malouma, Mauritania's Biggest Musical Export  (2010 audio produced by *Global Notes*)
* Paintings created by Sidi Yahya to illustrate Malouma's album *Knou*
 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanamuziki wa Mauretania

Jamii:Wanawake wa Mauritania
Fatou Bensouda

thumb|202x202px|Fatou Bensouda mnamo 2008
**Fatou Bom Bensouda** (* Banjul, 31 Januari 1961) ni mwanasheria kutoka nchini Gambia. Alikuwa Waziri wa Sheria wa Gambia na tangu mwaka 2012 ni mwendesha mashtaka wa Mahakama ya Kimataifa ya Jinai.

Bensouda alisoma sheria nchini Nigeria na sheria za bahari nchini Malta.  Baada ya uasi wa kijeshi nchini Gambia wa mwaka 1994 rais mpya Yahya Jammeh alimchukua Bensouda kuwa mshauri wake wa kisheria. Kuanzia mwaka 1998 hadi 2000 alikuwa Waziri wa Sheria wa Gambia. 

Mwaka 2000 alihamia Mahakama ya Kimataifa ya Jinai ya Rwanda huko Arusha (Tanzania) kama mwendesha mashitaka. Kazi alifanya kuanzia mwaka 2002 hadi Agosti 2004.

Kutoka hapo aliendelea kwenda Mahakama ya Kimataifa ya Jinai (ICC) mjini Den Haag (Uholanzi). Katika Septemba 2004, alikuwa naibu mwendesha mashtaka na akawapa uongozi wa ofisi ya mwendesha mashitaka, Luis Moreno-Ocampo.

Bensouda ameolewa na mfanyabiashara na ni mama wa watoto watatu.

Jamii:Waliozaliwa 1961
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Gambia
Piranshahr

thumbnail|right|280px|Muonekano wa Mji wa Piranshahr 

**Piranshahr** (kwa Kifarsi: پیرانشهر) ni mji wa West Azerbaijan nchini Iran.

## Tanbihi
Chinwendu Ihezuo

**Chinwendu Ihezuo** (* Ajegunle, Lagos, Nigeria, 30 Aprili 1997) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa kike kutoka nchini Nigeria.

Mwaka 2016 alikuwa mchezaji wa timu ya Nigeria chini ya umri wa miaka 20 na mshambuliaji wa klabu ya BIIK Kazygurt, Kazakhstan.

## Utoto na Familia
Ihezuo alizaliwa na kulelewa katika mtaa maskini wa Ajegunle ambayo ni sehemu ya jiji la Lagos. Alijifunza mpira wa miguu akicheza na wavulana barabarani. Hadi leo anapendelea kufanya mazoezi na wanaume.  Wazazi wake walimkubali tangu mwanzoni afuate mchezo wake. 

## Kazi
Klabu ya kwanza kwa Ihezuo ilikuwa Pelican Stars wa Calabar kuanzia mwaka 2012 hadi 2014. Kutoka hapo alihamia Delta Queens F.C. hadi 2015. Tangu mwaka 2016 ameendelea Kazakhstan.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1997
Jamii:Watu walio hai

Jamii:Wachezaji mpira wa kike
Chuo

]]
**Chuo** ni taasisi ya elimu ya pekee. Inatoa mafunzo ya kazi fulani. Mifano ni chuo cha ufundi, chuo cha kilimo au chuo cha ualimu. Kwa kila namna chuo kinaanza kufundisha watu baada ya kumaliza ngazi fulani ya shule. 

## Asili na maana ya neno "chuo"
Kiasili maana ya neno "chuo" ilikuwa sawa na "kitabu". Kwa maana hiyo linatumiwa kwa mfano katika tafsiri za Biblia kama vile Injili ya Luka 4:17 "Yesu akapewa chuo cha nabii Isaya, akakifungua chuo". 

Kutokana na maana hii asilia "chuo" kimekuwa pia neno la kutaja mahali pa kujifunza kusoma, kwa hiyo katika Kiswahili cha miaka iliyopita kiliweza kutaja pia shule.. 

Leo hii matumizi ya neno yamebadilika, kwa maana ya "kitabu" hupatikana tu katika matini zenye Kiswahili cha zamani na kama mahali au taasisi ya elimu kwa jumla, neno "shule, skuli" limechukua nafasi pana zaidi.

## Viwango vya vyuo
Jina la "Chuo" linaweza kutaja taasisi zinazotoa elimu kwa ngazi tofauti sana. Hii itategemea na muundo wa elimu katika nchi mbalimbali.
*Chuo cha ufundi stadi, kwa mfano useremala, mara nyingi kitafundisha wanafunzi waliotoka shule ya msingi na kuwafundisha ufundi fulani kama useremala, yaani matumizi ya vifaa vya fani hii na kuwawezesha kutengeneza fenicha au kushughulikia kazi zinazohusu matumizi ya ubao katika ujenzi.
* Chuo cha uganga kinapokea watu waliomaliza shule ya sekondari na kuwapa elimu wa kuwa msaidizi wa mwuguzi au daktari aliyesoma tiba kwenye chuo kikuu ("medical assistant").
*Vyuo vingine vinaweza kuwapeleka wanafunzi wao hadi ngazi ya diploma au hata bachelor.
*Katika nchi kadhaa chuo kinatoa elimu ya juu lakini katika fani moja tu, tofauti na chuo kikuu kinachofundisha fani mbalimbali na pia kuweka uzito kwenye uchunguzi wa kitaalamu, si mafundisho pekee.

## Wanafunzi na walimu
Watu wanaoingia katika chuo kwa shabaha ya kujifunza huitwa wanafunzi, pia wanachuo au wanazuo(ni). Wale wanaotoa elimu huitwa walimu, kwenye ngazi za juu zaidi wanaweza kuitwa pia profesa au wakufunzi.

## Vyuo nchini Tanzania
Nchini Tanzania vyuo huratibiwa na tume ya vyuo vikuu nchini humo inayoitwa TCU (Tanzania commission for university). Tume ya vyuo vikuu Tanzania imeonyesha orodha ya vyuo nchini Tanzania kwamba mpaka mnamo waka 2019 Tanzania ilikua tayari na vyuo zaidi ya hamsini (50), Orodha ya vyuo vilivo idhinishwa ta tume ya vyuo vikuu nchini Tanzania (bofya hapa) .

## Marejeo
Jamii:Elimu
Shangazi

**Shangazi** ni jina ambalo mtoto (wa kiume au wa kike) anamuita ndugu mmojawapo wa familia ambaye anajulikana kama dada wa baba, awe ni mkubwa au mdogo vilevile kwa umri.

Ukilinganisha na lugha za Ulaya, zile za Kibantu zinazingatia zaidi umri na hasa jinsia za wazazi na ndugu zao. Hivyo, neno la Kiingereza "aunt" linaweza kumaanisha "shangazi" (dada wa baba), "mama mkubwa" (kama ni mkubwa wa mama) au "mama mdogo" (kama ni mdogo wa mama). Vilevile anayeitwa kwa Kiingereza "uncle" anaweza akaitwa kwa Kiswahili "mjomba", lakini "baba mkubwa" (kama ni kaka wa baba) au "baba mdogo" (kama ni mdogo wa baba).  

Tena kwa Kiingereza "nephew" linaweza kumaanisha "mpwa" lakini pia "mtoto".  

Wajibu na haki kati ya shangazi na mtoto wa kaka yake vinategemea utamaduni wa mahali. Katika baadhi ya makabila ana nafasi muhimu katika maamuzi ya ukoo. 

Pengine kwa heshima au kwa sababu nyingine mtu anaweza akamuita mwanamke "shangazi" ingawa hawana undugu wowote wa karibu.

Jamii:Familia
Kichuguu

wa ziwa Niasa.]]

**Kichuguu** (pia: **kingulima**, **kiduta**, **kishirazi**) ni sehemu au nyumba wanamoishi mchwa baada ya kujijengea kwa udongo waliouchanganya na mate yao.

Umbo linaweza kubadilika, lakini kuna masharti kadhaa ya kuwezesha mchwa kuishi (giza, ubichi n.k.).

Ili kichuguu kiwe hai lazima malkia awe hai kwani yeye ndiye anayetaga mayai kwa ajili ya kuzaa mchwa na kumbikumbi. Ndani ya kichuguu utakuta nyumba ya malkia ikiwa na ulinzi wa mchwa wengi sana.

Malkia huwa ni mweupe mwenye ngozi laini sana; kwa ndani ni kama ana majimaji au mafuta (kiowevu). 

Jamii:Wadudu
Fatima Massaquoi

300px|thumb|Fatima Massaquoi mnamo 1928.
**Fatima Massaquoi-Fahnbulleh** (1912 – 1978) alikuwa kati ya waanzilishi wa elimu ya juu nchini Liberia. 

Akizaliwa katika ukoo wa wafalme wa kikabila akiwa mtoto wa balozi wa kwanza Mwafrika katika Ujerumani akapata elimu yake huko Ujerumani, Uswisi na Marekani.

Baada ya kurudi Liberia alikuwa kati ya walimu waliojenga chuo kikuu cha kwanza cha Liberia na kuchangia mengi katika utamaduni wa nchi.

## Maisha
### Utoto katika Liberia
Alikozaliwa alikuwa mtoto wa nane wa Mamalu Massaquoi, mwene wa Wavai, kabila la pande zote mbili za mpaka kati ya Sierra Leone na Liberia. 

Alilelewa na shangazi kwa miaka ya kwanza akaanza kusoma shule Liberia. 

### Kijana katika Ujerumani na Uswisi
Mwaka 1922 alipokuwa na umri wa miaka 10 hivi baba yake alitumwa kwenda Hamburg, Ujerumani akiwa konsuli mkuu na hivyo balozi wa kwanza Mwafrika katika Ulaya bara. Alimteua binti yake Fatima aje naye.

Fatima alikaa Ujerumani hadi mwaka 1937. Huko alijifunza haraka Kijerumani alisoma kwenye shule za St Ansgar na Helene Lange mjini Hamburg hadi kufikia mtihani wa Abitur ya Kijerumani inayolingana na Form VI. Alikaa pia kwa miaka kadhaa Uswisi alipojifunza Kifaransa.

Mwaka 1933 siasa ya Ujerumani ilibadilika, na chama cha Nazi chini ya Adolf Hitler kilianzisha udikteta wake. Ubaguzi wa kimbari ulienea, hasa dhidi ya Wayahudi, lakini hali kwa Waafrika ilianza kuwa vigumu pia. 

### Masomo katika Marekani
Hapo Fatima aliamua kuhamia Marekani aliposoma Lane College, Fisk University na Chuo Kikuu cha Boston. Alisoma elimu ya jamii na kupata digrii ya bachelor na digrii mbili za uzamili. Alishiriki pia katika kutunga kamusi ya Kivai, lugha mama yake.

### Kurudi Liberia
Mwaka 1946 alirudi Liberia akaanza kushiriki katika juhudi za kuanzisha chuo kikuu cha kwanza cha nchi hiyo.

Alikuwa mkurugenzi na baadaye mkuu wa Liberal Arts College. Aliunda Taasisi ya Utafiti wa Kiafrika. Alishiriki kuanzisha shirika la waandishi wa Liberia. Alipigania fesheni ya kubadilisha majina ya Kiafrika kwa majina ya Kizungu wakati wa kujiandikisha chuoni. Alipinga ubaguzi uliokuwepo dhidi ya Waliberia kutoka jamii za kikabila kwa upande wa waanzilishi wa Liberia ambao mababu wao walikuwa Wamarekani weusi.

Mwaka 1978 aliaga dunia kutokana na ugonjwa wa kifua kikuu.

Jamii:Waliozaliwa 1912
Jamii:Waliofariki 1978

Jamii:Wanawake wa Liberia
Papasi

**Papasi** ni arithropodi wa familia Argasidae katika ngeli Arachnida (arakinida). Hujiama kwenye mwili wa mnyama na kufyonza damu kama chakula. Spishi nyingi ni wasumbufu juu ya wanyama wafugwao na wanaweza kusambaza magonjwa. Katika Afrika papasi wa jenasi *Ornithodoros* husambaza homa ya vipindi kwa binadamu.

Jamii:Matitiri
Walabi

**Walabi** ni marsupialia wa familia Macropodidae ambao wanapatikana maeneo ya Australia na Nyugini. Wanyama hao wanafanana na kangaruu lakini ni wadogo zaidi. 

Katika uainishaji wa kisayansi walabi wapo katika familia moja pamoja na kangaruu. Huainisha katika spishi 48 na jenasi kumi, lakini kangaruu wamegawanyika katika spishi sita za jenasi mbili: *Macropus* na *Osphranter*.

Jamii:Kangaruu na jamaa
Wombati

**Wombati** ni marsupialia wenye miguu midogo ambao wanapatikana nchini Australia. Wana urefu wa mita moja. Wanyama hao wapo wa aina tatu za spishi na wapo katika familia ya **Vombatidae**.

Jamii:Wombati na jamaa
Kimatu

[thumb|250px|Vimatu vya [Nzige Mwekundu]]
[thumb|250px|Kimatu cha [Nzige Msafiri]]
**Vimatu**, **matumatu** au **maige** ni wana au tunutu wa panzi. Wanafanana na panzi wapevu lakini ni wadogo zaidi na mabawa yao hayajakomaa.

Jamii:Panzi na jamaa
Senene

**Senene** (jina la kisayansi: *Ruspolia differens* ; jina la Kiganda: **Nsenene**; jina lililokosewa: "panzi wenye pembe ndefu") ni mdudu wa familia Tettigoniidae katika oda Orthoptera. Wapo tele magharibi mwa Kenya na Tanzania, kusini mwa Uganda na kaskazini mwa Rwanda lakini anapatikana pia Afrika Kusini, Malawi, Cote d'Ivoire, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Ghana, Burundi, Kamerun, Zimbabwe, Zambia, Madagaska pamoja na Mauritius.

Baada ya majira ya mvua wapevu hukongomana katika makundi ya maelfu ya wadudu.

Spishi aina hii kwa muda mrefu imekuwa ikijulikana kama moja ya totems nyingi za Ufalme wa Buganda wa Uganda. Zilipatikana na Seruwu Douglass kutoka Visiwa vya Ssese huko Masaka. 

Mara nyingi wadudu kama senene huitwa panzi, lakini senene wana vipapasio virefu sana kuliko pronoto na jike ana kiungo kama mfuo kinachofanana na kitara kinachotumika kwa kutaga mayai. Kinyume na hivyo panzi wana vipapasio vifupi na majike hawana kiungo kwa umbo la kitara.

Mara nyingi huchanganyikiwa na Ruspolia nitidula inayohusiana kwa karibu.

## Kama chakula
thumb|Senene tayari kwa kuliwa.
Wakati wapevu wa senene wakionekana watu huajili kuwakusanya ili kuwakaanga kama chakula. Nchini Uganda senene walikamatwa kwa desturi na wanawake na watoto. Baada ya kukaangwa chakula hiki kilitolewa kwa waume wa wanawake wale kwa malipo ya *gomasi* mpya (Kiganda: gauni ya kitamaduni). Ingawa wanawake walilazimishwa kufanya kazi hiyo ya kuchosha hawakuruhusiwa kula chakula hiki. Iliaminika kwamba wanawake wanaokula senene wangezaa watoto wenye kichwa cha umbo la kichwa cha senene. Siku hizi wanawake hula senene bila shida.

Nchini Tanzania chakula cha senene hupendwa sana na watu wa Bukoba, hasa kabila la Wahaya, na katikati na kusini-magharibi mwa Uganda, kikiwa pia chanzo muhimu cha mapato.

## Marejeo 
Jamii:Nyenje na jamaa
Jamii:Chakula cha Kiafrika
Kupe (maana)

**Kupe** ni jina linaloweza kumaanisha:

* Aina ya mdudu (kupe (arakinida))
* Aina ya samaki (kupe (samaki))
* Kuna msemo pia unaosema 'usiwe kupe'. Katika lugha ya Kiswahili, kupe ni jina linaloashiria mnyama au hata mtu anayefyonya damu ya mwingine au kumtegemea vibaya kwa kila kitu. Kando na kupe anayenyonya ng'ombe, kupe anaweza kuwa mtu au mdudu anayeharibu mmea au mnyama kwa kumnyonya na kumtegemea hadi akapata maradhi au kufa. Mnyama wa aina hii huitwa 'pest' au 'parasite' kwa lugha ya Kiingereza.

## Tanbihi
Italia Kusini

**Italia Kusini** ni sehemu ya Italia bara inayoundwa na mikoa ya Abruzzo, Basilicata, Calabria, Campania, Molise na Puglia. 

Kwa jumla ni km2 73,223 na wakazi ni 14,118,477

## Tanbihi
Jamii:Italia
Italia Kaskazini

**Italia Kaskazini** ni sehemu ya Italia bara inayoundwa na mikoa ya Emilia-Romagna, Friuli-Venezia Giulia, Liguria, Lombardia, Piemonte, Trentino-Alto Adige, Valle d'Aosta na Veneto. 

Kwa jumla ni km2 120,260 na wakazi 27,801,460 Ni asilimia 46 za wakazi wote wa Italia, lakini wanazalisha 59,4% za mapato yake.

## Tanbihi
Jamii:Italia
Kupe (arakinida)

**Kupe** ni arithropodi wa familia Ixodidae katika ngeli Arachnida (arakinida). Hujishikamanisha na mwili wa mnyama na kufyonza damu kama chakula. Spishi nyingi ni wasumbufu wa mifugo na huweza kusambaza magonjwa. Kupe kwa kawaida hujificha kwenye nyasi au udongo na kusubiri wanyama kama vile ng'ombe au mbuzi ili kuwang'ata na kufyonza damu yao. Kupe ni hatari sana kwa sababu wanaweza kubeba magonjwa kama vile Lyme.

Jamii:Matitiri
Italia ya Kati

**Italia ya Kati** ni sehemu ya Italia bara inayoundwa na mikoa ya Lazio, Marche, Toscana na Umbria. 

Kwa jumla ni km2 58,052 na wakazi 12,068,519 

## Tanbihi
Jamii:Italia
Italia visiwani

**Italia Visiwani** ni sehemu ya Italia inayoundwa na mikoa miwili ya visiwani: Sicilia na Sardegna. 

Kwa jumla ni km2 49,801 na wakazi 6,746,464. Msongamano ni mdogo, lakini ni mikoa fukara kuliko kawaida ya nchi. 

## Tanbihi
Jamii:Italia
Nchi huru

kumi na tatu ya Uingereza katika Amerika Kaskazini yakitoa tamko la kujitangaza huru mwaka 1776.]]
, koloni mojawapo la Hispania katika Amerika Kusini, ilifanya vilevile mwaka 1818.]]
**Nchi huru** ni zile ambazo hazitawaliwi na nchi nyingine. Kauli hiyo haimanishi kwamba wananchi wake ni huru, kwa sababu pengine mfalme au rais ni mwenyeji, lakini anawanyima haki zao kwa kiasi hata kikubwa (ambacho kinaitwa udikteta).

Mara nyingi nchi inajitangaza huru, halafu inatambuliwa na nchi nyingine kuwa hivi. Kama si nchi zote zinatambua rasmi uhuru wake, hali ya kisheria inabaki tata.

Siku hizi duniani kuna nchi huru karibu 200, ya mwisho kutambulika ikiwa Sudan Kusini (2011) na ndogo zaidi ikiwa Mji wa Vatikano (km2 0.44 na wakazi 600 hivi tu).

Hii haiuzii nchi kuingiliwa kwa namna moja au nyingine kama vile katika ukoloni mamboleo.

Jamii:Siasa
Jamii:Sheria
Nassima Saifi

thumb|right
**Nassima Saifi** (* 29 Oktoba 1988) ni mwanariadha mlemavu kutoka nchini Algeria. Anashindana hasa katika mchezo wa kurusha tufe na kurusha kisahani. Alipata medali ya dhahabu mbili katika fani zote mbili wakati wa michezo ya Paralimpiki akawa bingwa wa dunia mara tatu.

## Maisha 
Saifi alizaliwa mjini Mila (Algeria) mwaka 1988. Alizaliwa mzima lakini baada ya ajali akiwa na umri wa miaka 10 alipotewa na mguu wote wa kushoto. 

Baba yake alimtia moyo wa kuingia katika riadha. Alijiunga na klabu ya michezo ya Mila alipopata mazoezi na mafundisho.

Kwa msaada wa baba yake Saifi alishiriki mara ya kwanza kwenye uwanja wa kimataifa aliposhiriki mashindano ya ubingwa wa dunia ya michezo ya walemavu mwaka 2006 huko Uholanzi akiingia kwa tiketi ya Algeria. Alifikia nafasi ya tano kwa kurusha tufe na pia nafasi ya tano kwa kurusha kisahani. 

Saifi alifika kwenye michezo ya paralimpiki mwaka 2008 huko Beijing akishiriki kwa kurusha tufe na kisahani akimaliza nafasi ya kumi na ya nne.

Alifaulu mwaka 2011 kwenye mashindano ya ubingwa wa dunia ya michezo ya walemavu mjini Christchurch (New Zealand) ambapo alishiriki tena kwa kurusha tufe na kisahani. Hapo alishinda medali ya dhahabu kwa kufikia mita 40.99 kwa kisahani.  

Mwaka uliofuata akafika kwenye Michezo ya Paralimpiki ya 2012 huko London akapata medali za dhahabu kwa kurusha tufe na kisahani.

Mnamo mwaka 2013 kwenye mashindano ya Ubingwa wa Dunia huko Lyon alitetea cheo chake kwa kisahani lakini alifaulu pia kupata medali ya bronzi kwa kurusha tufe. 

Miaka miwili baadaye mjini Doha Saifi alifaulu kutetea tena cheo chake cha bingwa wa dunia kwa kurusha kisahani.

Katika maandalizi kwa ajili ya Paralimpiki alifanya mazoezi masaa matatu kila siku akifundishwa na kocha Hocine Saadoun.

Saifi aliimarisha nafasi yake kati ya wanariadha bora wa paralimpiki wakati wa Michezo ya Paralimpiki ya 2016 huko Rio de Janeiro. Alipata tena medali ya dhahabu kwa kisahani na fedha kwa tufe.

## Maelezo 
Jamii:Waliozaliwa 1988
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanariadha wa Algeria
Jamii:Wanawake wa Algeria
Kurusha kisahani

[thumb|250px|[Sanamu ya mrusha kisahani, Kopenhagen.]]
**Mchezo wa kurusha kisahani** ni fani katika riadha ambapo kisahani kizito kinarushwa kwa mkono wa mwanariadha kwa umbali mkubwa iwezekanavyo.

Asili ya mchezo huu ni Ugiriki ya Kale. Lengo ni kurusha kisahani mbali kuliko wadhindani.

Katika michezo ya Olimpiki ya Ugiriki ya Kale kurusha kisahani kulikuwa mashindano ya mara kwa mara. Sanamu za wacheza kisahani na picha zao kwenye viungo vya kufinyangwa vimehifadhiwa hadi sasa. 

Katika karne ya 19 mwalimu wa michezo Christian Georg Kohlrausch aligundua upya mchezo huu uliosahauliwa pamoja na wanafunzi wake mjini Magdeburg. Kutoka msingi huu kurusha kisahani kuliingia katika michezo ya Olimpiki ya kwanza ya kisasa mwaka 1896.

## Wanariadha wanaume bora wa kurusha kisahani
(mnamo 2015)

## Wanariadha wanawake bora wa kurusha kisahani
## Angalia pia
*Kurusha mkuki
*Kurusha nyundo
*Kurusha tufe

## Marejeo 
## Viungo vya nje
Sans Commentaire

***Sans Commentaire*** ni jina la kutaja albamu ya mwimbaji wa muziki wa dansi kutoka nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo maarufu kama Madilu System. Albamu imetoka mwaka wa 1994.  Utayarishaji wa albamu hii ulifanyika nchini Ufaransa katika studio ya Studio Harry Son. Ndani yake, amepata usaidizi mkubwa wa sauti za uitikiaji kutoka kwa wasanii wengine ikiwa ni pamoja na Niawou, Ballou Canta, Carlito, Djeffard Lukombo, Nyboma Mwa Dido na Shimita.  
## Orodha ya nyimbo
## Kikosi kazi
*Sauti itikizi – Niawou, Ballou Canta, Carlito, Djeffard Lukombo, Nyboma Mwa Dido, Shimita, Tete Kitoko (nyimbo: 6), Wuta Mayi
*Gitaa la besi – Ngouma Lokito, Pablo Lubadika (wimbo wa: 1, 8)
*Mpangiliaji dramu, vinanda – Manou Lima
*Dramsi – Michel Lorentz
*Mhandisi – Mark Haliday
*Gitaa kuu – Dally Kimoko (nyimbo: 5 hadi 7, 9, 10 ), Popolipo Zero Faute (nyimbo: 2, 4)
*Gitaa kiongozi, imepangwa na – Syran M'Benza (nyimbo: 1, 8)
*Waimbaji wakauu, uitikiaji – Madilu System
*Imechanganywa na – Pierre Braner
*Mchanganyaji msaidizi – Xavier Delbos
*Usaidizi wa kimuziki – Ballou Canta
*Tumba – Nody Mataba (nyimbo: 1, 8)
*Mtayarishaji – Ibrahima Sylla
*Mtayarishaji msaidizi – Djiba
*Rizim-gitaa – Rogo Bamundele (nyimbo: 1, 8)
*Rizim-gitaa, limepangwa na – Lokassa Ya Mbongo
## Tazama pia
*Morenita
## Viungo vya Nje
*[https://www.discogs.com/Madilu-System-Sans-Commentaire/release/6425589 ] katika wavuti ya Discogs
Jamii:Albamu za 1994
Jamii:Albamu za Madilu System
Samia Yusuf Omar

**Samia Yusuf Omar** au **Samiyo Omar** (25 Machi 1991 – Aprili 2012) alikuwa mwanariadha wa mbio fupi kutoka nchini Somalia . Alikuwa mmoja kati ya Wasomalia wawili walioshiriki kwenye Michezo ya Olimpiki 2008 huko Beijing, China. 

Baada ya kutishiwa na wanamgambo wenye itikadi kali wa Al-Shabaab alikimbilia Ethiopia akaendelea hadi Lybia na wakati wa kuvuka bahari ya Mediteranea pamoja na wakimbizi wengine alikufa maji. 

## Familia na utoto
Samia Yusuf Omar alizaliwa Somalia mnamo 25 Machi 1991, kwa Omar Yusuf na Dahabo Ali akiwa wa kwanza kati ya watoto sita. Mama yake aliwahi kuwa mwanariadha kwenye ngazi ya kitaifa.

Wakati wa vita ya wenyewe kwa wenyewe ya Somalia baba yake aliuawa na bomu lililolipuka sokoni alipofanya kazi wakati Samia alikuwa katika darasa la nane. Wakati ule aliacha shule akaangalia wadogo ilhali mama aliendelea kufanya biashara ndogondogo.  Habari zake akiwa mwanamke wa pekee kutoka Somalia ziliripotiwa na magazeti na vituo vya runinga vingi duniani. Huko alifungwa jela pamoja na wakimbizi wengine Waafrika kwa muda.

## Kifo
Mwezi wa Aprili alifaulu kupata nafasi kwenye mashua iliyopangwa kuwapeleka wakimbizi 70 Italia kwa siri. Mashua iliishiwa petroli ikaelea ovyo baharini kati ya Lybia na Sisilia. Manowari ya Kiitalia ilikaribia na wakati mabaharia walirusha kamba kwa mashua ndogo kulitokea msongamano mkubwa na watu kadhaa walisukumwa na kuanguka kwenye maji. Samia alikuwa mmojawao akazama akafa. Mwaka 2015 mwandishi na mchoraji Mjerumani Reinhard Kleist alitoa kitabu *Der Traum von Olympia – Die Geschichte von Samia Yusuf Omar* ("An Olympic Dream – The Story of Samia Yusuf Omar") kilichotafsiriwa pia kwa Kiingereza na kutolewa mwaka 2016.

## Marejeo
## Viungo vya Nje
* 
* 
* Samia Yusuf Omar @ 2008 Beijing Olympics

Jamii:Wanariadha katika Olimpiki ya 2008
Maggie Laubser

[300px|thumb|Maggie alivyojichora mwaka [1928.]]
**Maggie Laubser** (1886-1973) alikuwa mchoraji na mchapaji wa Afrika Kusini. Pamoja na Irma Stern alihusika kutambulisha sanaa ya "kujieleza" katika Afrika Kusini. Mwanzoni alikosolewa sana, lakini baadaye alikubaliwa na kutazamwa kuwa msanii muhimu katika historia ya sanaa nchini.

## Maisha ya mapema na elimu 
Maria Magdalena Laubser alizaliwa kwenye shamba la ngano *Bloublommetjieskloof* karibu na Malmesbury, katika Swartland eneo lenye mazao ya kilimo nchini Afrika Kusini. Alikuwa wa kwanza kati ya watoto sita wa Gerhardus Petrus Christiaan Laubser na Johanna Catharina Laubser (née Holm). Laubser's youth was dominated by the rural and pastoral and she delighted in this carefree existence.

### Holland na England 
Laubser na dada yake waliondoka kwenda Uropa mnamo 4 Oktoba 1913,mwanzoni niliishi katika koloni la wasanii huko,Laren, North Holland|Laren, Noord-Holland]]katika eneo linaloitwa het Gooi. Alikutana na Ita Mees, mpiga piano wa tamasha na Frederik van Eeden, mwandishi na mshairi. Alifanya urafiki pia na Laura Knight na Frans Langeveld, wote wakiwa wachoraji. 

## Picha zake

Maggie Laubser Bloublommetjieskloof.jpg|Bloublommetjieskloof *(kilima cha maua ya buluu)*
Maggie Laubser, Still Life Flowers in Vase, (1909–1913), oil on canvas, 520 x 420 mm.jpg|Maua katika jagi (1909–1913)
Maggie Laubser, Pink Blossoming Tree, undated (1920–1921), oil on cardboard, 340 x 400 mm.jpg|Mti mwenye maua ya pinki (1920–1921)
Maggie Laubser, Portrait of a Man Berlin, undated (circa 1923), oil on board, 595 x 475 mm.jpg|Picha ya mwanaume, Berlin (mnamo 1923)
Annie of the Royal Bafokeng.Jpeg|Annie wa ukoo wa watemi wa Bafokeng
Maggie Laubser, Scottish Landscape with Lake and Mountains, undated (1916–1919), oil on canvas, 285 x 370 mm.jpg|Milima ya Uskoti mnamo [1919]

## Viungo vya nje
* http://www.sahistory.org.za/people/maria-magdalena-maggie-laubser 

Jamii:Waliozaliwa 1886
Jamii:Waliofariki 1973
Jamii:Wachoraji wa Afrika Kusini
Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Elieshi Lema

**Elieshi Lema** (alizaliwa Nronga, Tanzania, 1949) ni mwanamke mwandishi wa lugha za Kiingereza na Kiswahili kutoka Tanzania.     

Lema alianza kama mwandishi na mtunzi wa mashairi] na baadaye kuwa mwandishi wa vitabu vya watoto katika lugha ya Kiswahili kabla ya kuandika riwaya yake ya kwanza ya *Parched Earth* katika Kiingereza mwaka 2001. Kitabu hicho kimetafsiriwa katika lugha ya Kiswidi na Kifaransa.  

Lema ni mmiliki wa kampuni ya uchapishaji ya *House E&D Vision Publishing*, lakini pia ni muendeshaji wa *book café*. E&D Vision Publishing imekuwa ikichapisha vitabu vya watoto katika lugha za Kiswahili na Kiingereza. Mwaka 1998 ilichapisha kitabu kuhusu Dinosaria wa Tendaguru. 

## Tuzo
*Noma , 2001 - *Parched Earth* (kutaja)

## Machapisho
*"Safari ya Prospa", 1995
*"Mwendo", 1998
*"Parched Earth", 2001

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1949
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Tanzania
Jamii:Waandishi wa Tanzania
Elimu nchini Jamhuri ya Afrika ya Kati

, Jamhuri ya Afrika ya Kati|upright]]
**Elimu ya umma katika Jamhuri ya Afrika ya Kati** ni bure, na elimu ni kiada kuanzia umri kati ya miaka 6 hadi 14.  Vifo vinavyotokana na UKIMWI - vimechukua nafasi kubwa sana kwa walimu, hilo limepelekea kufungwa kwa shule za msingi zaidi ya 100 kati ya mwaka 1996 na 1998.

Bajeti ndogo inayotengwa kwa ajili ya elimu na tabia ya kutolipa mishahara kwa wakati umepelekea kuwa na upungufu wa walimu na hivyo basi hali hiyo inaongeza idadi ya watoto wa mitaani. Bajeti ya taifa inayotolewa na serikali inakidhi kwa asilimia 12 tu, iliongezwa hadi kufikia walau asilimia 18 katika miaka ya 1990. Kulingana na serikali, walisema itapanda hadi kufikia asilimia 25 ifikapo mwaka wa  2010. 

Kulikuwa na wanafunzi wapatao 800,000 ambao waliathiriwa na machafuko yaliyotokea mwezi wa Desemba 2012 kutokana na uasi wa Séléka. Walimu wengi waliomba hifadhi ya kivita bado hawajarudi nchini humo.

Idadi ya watu wanaojua kusoma na kuandika nchini humo kati ya watu wazima na vijana wenye umri kati ya miaka 15-24 imefikia asilimia 72.3, kwa umri huohuo lakini upande wa kina mama kiwango chao ni asilimia 59.1.

## Marejeo
Makubadhi

**Makubadhi** ni viatu ambavyo hutengenezwa aghalabu kwa ngozi na huvaliwa na watu wa jamii mbalimbali. Yapo ya aina nyingi, lakini yote yanakinga nyayo tu, si miguu mizima. 

Jamii:Mavazi
Dagaa

**Dagaa** ni jina la kawaida la samaki wa oda Clupeiformes isipokuwa spishi za familia Chirocentridae. Spishi nyingi zina majina mengine pia, kama vile **kapenta**, **kerenge**, **lumbu**, **mbarata**, **mwatiko**, **ndakala**, **pata**, **pawali**, **simu**, **uono** na **usipa**. Spishi kadhaa za familia Alestidae, Apogonidae, Atherinidae, Cyprinidae na Leiognathidae huitwa dagaa pia lakini majina mengine yanapendelewa. 

Dagaa wanatokea katika bahari zote za dunia na katika maziwa na mito mingi. Aina ambayo hupatikana tu katika Ziwa Tanganyika ni:
* *Limnothrissa miodon*
* *Stolothrissa tanganicae*

Kibofuhewa cha Clupeiformes kimeungana na utumbo kwa kifereji. Kwa kawaida hawana mrabafahamu (mstari wa ubavu, lateral line kwa Kiingereza) lakini wana macho, mapezi na magamba ambayo ni ya kawaida kwa samaki wengi, ingawa siyo samaki wote wana sifa hizi. Wao ni samaki wenye rangi ya fedha na mwili mwembamba wenye umbo la dulabu, na mara nyingi huunda makundi. Takriban spishi zote hula planktoni ambazo huzichuja kutoka kwa maji kwa matamvua yao.

## Spishi zilizochaguliwa za Afrika ya Mashariki
* *Amblygaster sirm*, Dagaa-papa Madoadoa (Spotted sardinella)
* *Dussumieria elopsoides*, Dagaa-papa Upinde-mvua (Slender rainbow sardine)
* *Encrasicholina heteroloba*, Dagaa-mcheli Kichwa-kifupi au Uono (Shorthead anchovy)
* *Engraulicypris spinifer*, Usipa wa Malagarasi (Malagarasi sardine)
* *Etrumeus wongratanai*, Dagaa-papa wa Bahari ya Hindi (East African round herring)
* *Herklotsichthys punctatus*, Dagaa-papa Mgongo-madoa (Spotback herring)
* *Limnothrissa miodon*, Lumbu au Dagaa wa Ziwa Tangayika (Lake Tanganyika sardine)
* *Pellona ditchela*, Simu koko au Dagaa-papa Mhindi (Indian pellona)
* *Rastrineobola argentea*, Dagaa wa Ziwa Viktoria au Mukene (Lake Victoria sardine)
* *Sardinella neglecta*, Dagaa-papa Mashariki (East African sardinella)
* *Spratelloides gracilis*, Dagaa Milia-fedha (Silver-stripe round herring)
* *Stolephorus indicus*, Dagaa-mcheli Mhindi (Indian anchovy)
* *Thryssa setirostris*, Dagaa-mcheli Taya-refu (Longjaw thryssa)

## Picha

Amblygaster sirm.jpg|Dagaa-papa madoadoa
Dussumieria elopsoides 1.png|Dagaa-papa upinde-mvua
Bulad bolinaw (dried Philippine Anchovies) - Encrasicholina oligobranchus.jpg|Dagaa-mcheli
UrumeIS.jpg|Dagaa-papa wa Bahari ya Hindi
Herklotsichthys quadrimaculatus.jpg|Dagaa-papa milia-buluu
Indian Oil Sardine.JPG|Dagaa-papa kichwa-kirefu
Spratelloides gracilis by OpenCage.jpg|Dagaa milia-fedha
Stolephorus indicus.jpg|Dagaa-mcheli Mhindi
Thryssa mystax.jpg|Dagaa-mcheli sharabu

## Marejeo
* Rashid Anam & Edoardo Mostarda (2012) *Field identification guide for the living marine resources of Kenya.* FAO, Rome.
* Gabriella Bianchi (1985) *Field guide to the commercial marine brackish-water species of Tanzania.* FAO, Rome.

## Viungo vya nje
Dagaa kwenye hifadhidata ya samaki 

Jamii:Samaki
Cri-Zelda Brits

**Cri-Zelda Brits** (pia Crizelda Brits, * 20 Novemba 1983) ni mchezaji wa kriketi wa kimataifa kutoka Afrika Kusini akirusha kwa mkono wa kulia. 

Brits aliingia mara ya kwanza katika timu ya wanawake wa kitaifa ya kriketi kama "bowler" (mtupa mpira) wa kwanza mwaka 2002. Aliendelea kushika nafasi mbalimbali na tangu 2005 kuwa hodari zaidi upande wa "“batter”" (kupiga mpira kwa fimbo). Aliongoza timu katika mechi 23 katika miaka ya 2007 na 2008, tena mwaka 2011 kwa ajili ya mashindano ya kimataifa ya 2010.

Anatazamiwa kuwa kati ya wachazaji wanawake bora wa kriketi katika Afrika Kusini.

## Marejeo
Jamii:Wanariadha wa kike

Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini
Kitate

**Kitate** ni neno linalofanana na lingine lakini lenye maana tofauti. Mara nyingine tofauti ni fonimu moja, ambayo tena haitambulikani na kwa baadhi ya watu kwa jinsi wanavyotamka herufi kadhaa. Ndiyo maana unatokea utata. Kwa mfano katika Kiswahili, si wengi wanaotofautisha vizuri "zamani" (wakati), "samani" (fenicha) na "thamani" (bei).

Kwa sababu hiyo ni muhimu msemaji atamke na mwandishi aandike vizuri neno kadiri ya tahajia yake sahihi kulingana na maana iliyokusudiwa.

Jamii:Isimu