open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lily Albino Akol Akol

**Lily Albino Akol Akol** ni mwanasiasa wa Sudan Kusini ambaye ana wadhifa wa kikatiba wa Naibu Waziri wa Kitaifa wa Habari na Mawasiliano. Pia anahudumu kama Mjumbe wa Kamati ya Uendeshaji ya Mazungumzo ya Kitaifa ya Sudan Kusini. Yeye ni mkurugenzi wa mawasiliano wa mtandao wa uwezeshaji wanawake wa Sudan Kusini, na ni profesa msaidizi katika Chuo Kikuu cha *Juba* na anahudumu kama mkurugenzi wa Ushirikiano wa Kimataifa, Mawasiliano na Masuala ya Wahitimu, na vile vile mhadhiri katika Chuo cha Sanaa na Binadamu. Idara ya Mawasiliano ya Umma.[
Alihudumu kama Naibu Waziri wa Kilimo, Misitu na Utalii katika Serikali ya Sudan Kusini, 2013–2016. 

Lily ana shahada ya Uzamili ya Uzamili katika mawasiliano ya shirika  katika Chuo Kikuu cha *Farleigh Dickenson*, New Jersey na Shahada ya Uzamili ya Kifaransa na Lugha ya Kiingereza kutoka Chuo Kikuu cha Khartoum. amefanya kazi kama mkurugenzi katika Tume ya Kupambana na Rushwa ya Sudan Kusini; pia amefanya kazi ya kufundisha na kutetea jumuiya za wakimbizi wa Sudan huko Cairo, Misri.

## Tanbihi
Jamii:Wanawake wa Sudan Kusini
Jamii:Wanasiasa wa Sudan Kusini
Cecilia Chazama

**Cecilia Chazama** ni mwanasiasa nchini Malawi, ambaye amehudumu kama Waziri wa Mambo ya Ndani na Usalama wa Ndani, katika Baraza la Mawaziri la Malawi, tangu tarehe 24 Oktoba 2017. Kabla ya uteuzi wake wa sasa, alikuwa Waziri wa Elimu ya Raia katika Baraza la Mawaziri la Malawi.

Kuanzia Julai 2018, Bi Chazama anahudumu kama Mkurugenzi wa Kitaifa wa Wanawake, katika chama tawala cha Democratic Progressive Party (DPP). Alichaguliwa katika mkutano wa tatu wa kitaifa wa uchaguzi wa chama.

## Marejeo
Jamii:wanawake wa Malawi
Jamii:Wanasiasa wa Malawi
Malkia Nouna

**Nouna** au **Noula ** alikuwa malkia Mkristo wa Moroko ambaye alitawala Visiwa vya Kanari na Souss  wakati wa enzi ya Ukristo.

## Urithi
Angekuwa na wazao, kwani huko Asrir, Waamazigh wanadai kuwa wazao wa Mkristo; wakati Qued Noun ilianzishwa na "Nouna en-Nasraniyya" (Nouna Mkristo).

## Marejeo

Jamii:Wanawake wa Moroko
Nadia Yassine

**Nadia Yassine** (kwa Kiarabu: نادية ياسين; amezaliwa Casablanca, Moroko, Desemba 1958) ni mkuu wa tawi la wanawake la vuguvugu la Kiislamu la Moroko Al Adl Wa Al Ihssane (Haki na Kiroho). Ni binti wa mwanzilishi wa shirika moja Cheikh Abdesslam Yassine.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Moroko
Jamii:wanaharakati wa Moroko
Sam Honaker

**Samuel William Honaker** (14 Machi 1887 – 21 Machi 1966) alikuwa mchezaji na kocha wa futiboli ya Marekani na mwakilishi mkuu wa konsul.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1887
Jamii:Waliofariki 1966
Khumbize Chiponda

**Khumbize Kandodo Chiponda** ni mwanasiasa wa Malawi. Mnamo mwaka wa 2020 alikua Waziri wa Afya nchini Malawi.

Khumbize Chiponda ni dada wa Ken Kandodo, pia mwanasiasa, na ana uhusiano na rais mwanzilishi wa Malawi, Hastings Banda. Kabla ya kuingia kwenye siasa alifuzu kama mfamasia, na alifanya kazi katika Wizara ya Afya kama mtaalamu wa biokemikali.
Jamii:Wanasiasa wa Malawi
Jamii:Wanawake wa Malawi
Lindiwe Majele Sibanda

**Lindiwe Sibanda Majele** alizaliwa mnamo mwaka 1963 ni profesa, mwanasayansi, mtetezi wa sera na mshawishi juu ya mifumo ya chakula wa Zimbabwe. Kwa sasa anahudumu kama mkurugenzi na mwenyekiti wa Kituo cha Ubora cha ARUA katika Mifumo Endelevu ya Chakula (ARUA-SFS) katika Chuo Kikuu cha Pretoria huko Pretoria, Afrika Kusini na pia mwanzilishi na mkurugenzi mkuu wa *Linds Agricultural Services Pvt Ltd*. Harare, Z[imbabwe. Kwa sasa yeye ni mjumbe wa bodi ya Nestlé ambapo yeye pia ni mjumbe wa Kamati ya Uendelevu.

Prof Lindiwe Majele Sibanda ni mwanasayansi wa mifumo ya chakula, mtetezi wa sera na mshawishi mkuu anayeaminika katika mifumo ya chakula. Ana zaidi ya miaka 25 ya uzoefu wa kazi ya ziada katika kilimo na maendeleo ya vijijini, mageuzi ya sera na usimamizi wa sekta ya umma na ya kibinafsi, 15 kati yao amekuwa katika ngazi ya juu katika taasisi za kitaaluma, kisayansi, binafsi na za umma. Yeye ni kiongozi mashuhuri wa kiufundi na mwanadiplomasia. Ulimwenguni,

## Marejeo 
[Jamii:Wanawake wa Zimbabwe
Pheretima

**Pheretima au Pheretime** (Kigiriki cha Kale: Φερετίμα, Φερετίμη, alikufa 515 KK), alikuwa mke wa Mfalme wa Kurene wa Kigiriki Battus III na malkia wa mwisho kurekodiwa wa nasaba ya Battiad huko Cyrenaica. Alikuwa ntapata wa Kirene badala ya mwanawe, Arcesilaus III wa Kurene, karibu 518-515 KK.

Jamii:wanawake wa Libya
Akissi Kouamé

**Akissi Kouamé** (1 Januari 1955 - 29 Septemba 2022) alikuwa afisa wa jeshi la Ivory Coast. Alijiunga na huduma ya matibabu ya jeshi mnamo mwaka 1981, wakati bado akiwa mwanafunzi wa matibabu. Kouamé alikua mwanamke wa kwanza katika jeshi kufuzu kama askari wa miavuli na mwaka wa 2012 akawa jenerali wa kwanza mwanamke.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Ivory Coast
Fanta Siby

**Fanta Siby** (alizaliwa mwaka 1962) alikua daktari na waziri wa afya na maendeleo ya jamii nchini Mali.

Alihitimu udaktari wa madawa katika chuo kikuu cha Bamako mwaka 1990.

Alichaguliwa kuwa waziri wa afya na maendeleo ya jamii oktoba 5 mwaka 2020 na kukaimiwa nafasi yake juni 11 mwaka 2021 na Dieminatou Sangare.

Jamii:Wanawake wa Mali
Jamii:Wanasiasa wa Mali
Aïcha Belarbi

**Aïcha Belarbi** (alizaliwa 1946) ni mwanasosholojia, mwanaharakati wa haki za wanawake na mwanadiplomasia wa Moroko. Alikuwa balozi wa Umoja wa Ulaya kutoka 2000 hadi 2008.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Moroko
Vince Kendrick

**Vincent Kendrick** (18 Machi 1952 – 21 Machi 2015) alikuwa mchezaji wa zamani wa futiboli ya Marekani ambaye alikuwa mkimbiajia wa nyuma katika Ligi ya NFL kwa misimu miwili wakati wa miaka ya 1970. Kendrick alicheza futiboli ya chuo katika Chuo Kikuu cha Florida na baadaye alicheza kitaaluma katika timu ya *Atlanta Falcons* na *Tampa Bay Buccaneers* za NFL.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1952
Jamii:Waliofariki 2015
Marvin Jones

**Marvin Maurice Jones** (alizaliwa tarehe 28 Juni 1972) ni mchezaji wa zamani wa kitaaluma wa futiboli ya Marekani ambaye alikuwa mchezaji katika Ligi ya NFL kwa misimu kumi na moja wakati wa miaka ya 1990 na mwanzoni mwa miaka ya 2000. Jones alicheza futiboli ya chuo katika Jimbo la Florida na alitambuliwa kama *All-American* mara mbili. Aliteuliwa katika raundi ya kwanza ya ligi ya NFL mwaka 1993 na *New York Jets* na alicheza kariya yake yote ya kitaaluma kwa Jets. Mnamo mwaka 2018, Jones alikuwa kocha mkuu wa *Cedar Rapids Titans* katika ligi ya IFL na alihudumu kama kocha mkuu wa *Omaha Beef* katika CIF kuanzia mwaka 2020 hadi mwaka 2022. Kuanzia mwaka 2023, Jones atakuwa kocha mkuu wa *Tulsa Oilers* wa IFL.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1972
Nadine Ramaroson

**Nadine Ramaroson** (28 Mei 1958 – 28 Agosti 2011) alikuwa mwanasiasa mzaliwa wa Ufaransa nchini Madagaska.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Ufaransa
Jamii:Wanasiasa wa Madagaska
Mawine G. Diggs

**Mawine G. Diggs** (alizaliwa takriban mwaka 1982) ni msimamizi na waziri kutoka Liberia. Mnamo mwaka 2020, aliteuliwa kuwa Waziri wa Biashara na Viwanda wa Liberia. Mnamo tarehe 26 Julai 2022, alitoa hotuba ya maadhimisho ya miaka 175 ya Uhuru wa Taifa la Liberia.

Alipokuwa na umri wa miaka saba, alihamia Marekani. Baba yake alifariki katika Vita vya Kiraia vya Liberia. Alisoma shule ya upili nchini Liberia lakini alirejea Marekani kwa elimu ya juu. Shahada yake ya kwanza ilikuwa katika Sera za Mazingira aliyoipata kutoka Chuo cha Roanoke, Virginia. Shahada yake ya uzamili ilikuwa katika Elimu kutoka Chuo Kikuu cha Clemson, South Car

Jamii:wanasiasa wa Liberia
Ernestina "Titina" Silá

**Ernestina "Titina" Silá** (1 Aprili 1943 – 30 Januari 1973) alikuwa mwanamapinduzi wa Guinea Bissau. Aliajiriwa katika Chama cha Afrika cha Uhuru wa Guinea na Cape Verde (PAIGC), alipokuwa msichana mdogo, alijiunga na Vita vya Uhuru vya Guinea-Bissau dhidi ya Dola ya Ureno. Akiwa mmoja wa wanawake wa kwanza katika PAIGC, haraka akawa kiongozi maarufu katika vuguvugu la mapinduzi na mara nyingi alisifiwa na kiongozi wake, Amílcar Cabral. Baada ya kupata mafunzo ya uuguzi katika Umoja wa Kisovyeti, alichukua jukumu la kuamuru katika Mbele ya Kaskazini ya vita, akipanda hadi kiwango cha kamishna wa kisiasa na kujiunga na Baraza Kuu la Kikosi cha Wanajeshi wa Mapinduzi ya Watu (FARP). Akiwa njiani kwenda kuhudhuria mazishi ya Cabral, mnamo Januari 1973, alishambuliwa na kuuawa na Wareno. Akiwa shahidi mwanamapinduzi, kumbukumbu yake imekumbukwa na wakfu wa ukumbusho na mfano wake uliotumika kuwaelimisha vijana wa kiume na wa kike juu ya usawa wa kijinsia. Siku ya kifo chake, Januari 30, inaadhimishwa kama Siku ya Kitaifa ya Wanawake nchini Guinea-Bissau. Wasifu Tarehe 1 Aprili 1943, Ernestina Silá alizaliwa katika kijiji cha Cadique Betna, katika Mkoa wa Tombali wa Guinea ya Ureno. Mwishoni mwa miaka ya 1950, wakati vuguvugu la kupinga ukoloni lilikuwa linaanza kuhamasishwa, Silá na mama yake walihamia Cacine 

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Guinea Bisau
Lombe Chibesakunda

**Lombe Phyllis Chibesakunda** (amezaliwa nchini Zambia 5 Mei 1944) ni mwanasheria na mwanadiplomasia wa Zambia. Amekuwa mwenyekiti wa Tume ya Haki za Binadamu ya Zambia, Wakili Mkuu, Naibu Waziri katika Wizara ya Mambo ya Sheria, Kaimu Jaji Mkuu wa Zambia, na amewahi kuwa Balozi wa Japan, Uingereza, Vatican na Uholanzi.*Chibesakunda* ni rais wa kwanza mwanamke wa Mahakama ya Haki ya Soko la Pamoja la Mashariki na Kusini mwa *Afrika* (COMESA) mjini Khartoum, Sudan.

*Lombe Phyllis Chibesakunda* anatoka katika familia ya kifalme ya Chibesakunda. Chibesakunda ni chifu katika Mkoa wa Muchinga wa kabila la Bisa, mojawapo ya lahaja nyingi za kaskazini mwa Zambia. Alisomea Chibesakunda na Shule ya Msingi ya Pandala Kaskazini mwa Zambia.

Chibesakunda ni mwanamke wa *firsts*. Alikua wakili wa kwanza wa kike wa Zambia na Wakili wa Serikali katika Wizara ya Masuala ya Kisheria. Alikuwa mgombea ubunge wa eneo bunge la Matero na Mwanasheria Mkuu wa Jamhuri ya Zambia mnamo mwaka 1973.

## Tanbihi
Jamii:Wanawake wa Zambia
Jamii:Wanasiasa wa Zambia
Grace Chiumia

**Grace Chiumia** ni mwanasiasa wa Malawi ambaye amehudumu kama Waziri wa Elimu ya Raia katika baraza la mawaziri la Malawi, tangu tarehe 24 Oktoba 2017. Kabla ya uteuzi wake wa sasa, alikuwa Waziri wa Mambo ya Ndani na Usalama wa Ndani, katika baraza la mawaziri la Malawi, kuanzia tarehe 6 Septemba 2016 hadi tarehe 24 Oktoba 2017.

Chiuma ni muuguzi wa matibabu na mratibu wa malaria kutoka Mzuzu. Alichaguliwa katika Bunge la Taifa kuwakilisha wilaya ya Nkhata Bay West katika uchaguzi wa Mei 2009. Alipatiwa jina la utani “Obama” mwaka 2008 na watu wa eneo lake kama mwanamke wa kwanza kugombea kuwawakilisha. Alifanikiwa kushinda dhidi ya wanaume wanane.

Mnamo mwaka 2010, Chiumia alihudhuria mafunzo ya Wajibu wa Kujitolea kwa Wajumbe wa Bunge mjini Pretoria ili kuwasaidia wabunge kuwa na uwezo zaidi katika masuala yanayohusiana na utekelezaji wa sera za HIV na UKIMWI.

Chiumia aliteuliwa kuwa Waziri wa Michezo na Utamaduni mwezi Agosti mwaka 2015. Aliteuliwa kuwa Waziri wa Mambo ya Ndani na Usalama wa Ndani katika baraza la Rais Peter Mutharika mwezi Septemba mwaka 2016. Yeye ndiye waziri mdogo zaidi katika baraza la mawaziri la Malawi. Pia yeye ni whip mkuu wa serikali na katibu mkuu msaidizi wa chama tawala cha Democratic Progressive Party.
Jamii:Wanasiasa wa Malawi
Jamii:Wanawake wa Malawi
Alcinda Abreu

**Alcinda António de Abreu** (amezaliwa 13 Oktoba 1953) ni mwanasiasa wa Msumbiji. Alikuwa Waziri wa Mambo ya Nje wa Msumbiji kuanzia 2005 hadi 2008, baada ya kuwa Waziri wa Ustawi wa Jamii hapo awali. Hivi karibuni aliwahi kuwa Waziri wa Mazingira. Amefanya kazi ili kuongeza nafasi ya wanawake katika mabadiliko ya hali ya hewa

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Msumbiji
Hawa Abdi Samatar

**Hawa Abdi Samatar** (kwa Kisomali: Xaawo Cabdi Samatar) alikuwa kiongozi wa kisiasa kutoka Somalia. Alikuwa Mke wa Kwanza wa Somalia, na mke wa rais wa zamani wa Somalia na Puntland, marehemu Koloni Abdullahi Yusuf Ahmed. Wanandoa hao walikuwa na watoto wawili wa kiume na wasichana wawili pamoja na wajukuu sita. 

Hawa Abdi Samatar mke wa Rais wa zamani wa Somalia alifariki dunia huko Falme za Kiarabu , familia yake ilithibitisha.
Jamii:Wanawake wa Somalia
Jamii:wanasiasa wa Somalia
Mavis Nduchwa

**Mavis Nduchwa** (pia anajulikana kama Rewana Nduchwa; 28 Agosti 1982 – 13 Agosti 2021) alikuwa mwanzilishi na Mkurugenzi Mtendaji wa biashara ya kilimo ya Chabana Farms, ambayo pia inajulikana kama Kalahari Honey. Alikuwa mke na mama wa watoto wawili wazuri waliozaliwa Aprili 2014 na Aprili 2017. Mavis alikuwa mjasiriamali na mmoja wa washindani 50 bora wa Jack Ma Foundation wa mwaka 2020 wa Waafrika Mashujaa wa Biashara.

Mavis Nduchwa, alizaliwa huko Francistown, Botswana, alipata digrii ya shahada katika usimamizi wa mali na huduma za ukarimu. Elimu yake imeweza kumpatia ujuzi na maarifa muhimu ya kufanikiwa katika fani yake. 

Jamii:wanawake wa Botswana
Touriya Jabrane

**Touriya Jabrane** (kwa Kiarabu: ثريا جبران - mzaliwa wa Saadia Kraytif Kiarabu: السعدية قريطيف; 16 Oktoba 1952 - 24 Agosti 2020) alikuwa mkurugenzi wa ukumbi wa michezo wa Moroko, mwigizaji, na mwanasiasa. Alizaliwa huko Casablanca. 

Kati ya 2007 na 2009, Jabrane alishikilia wadhifa wa Waziri wa Utamaduni katika baraza la mawaziri la Abbas El Fassi.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Moroko
Raharimampionona

**Raharimampionona** ni mwanasiasa wa Madagaska. Mjumbe wa Bunge la Taifa la Madagaska, alichaguliwa kama mwanachama wa chama cha Tiako|Madagasikara; anawakilisha mkoa wa Ikalamavony wakati wa uchaguzi wa bunge la Madagaska wa 2007. Alichaguliwa tena mnamo 2013 na 2019 kama mgombea huru.

## Marejeo
Jamii: Watu walio hai
Jamii: Wanawake wa Madagaska
Jamii: Wanasiasa wa Madagaska
Hawa Abdi

**Hawa Abdi Dhiblawe** (Kisomali: Xaawo Cabdi, Kiarabu: حواء عبدي; t 17 Mei 1947 - 5 Agosti 2020) alikuwa mwanaharakati wa haki za binadamu na daktari kutoka Somalia. Alikuwa mwanzilishi na mwenyekiti wa Taasisi ya Dr. Hawa Abdi (DHAF), ambayo ni shirika lisilo la faida.

Hawa Abdi alizaliwa mjini Mogadishu na aliishi katika eneo la kusini-mashariki mwa Somalia. Mama yake alifariki alipokuwa na umri wa miaka 12. Baada ya hapo, Abdi alichukua jukumu la kazi za nyumbani, ikiwemo kulea dada zake wanne wadogo. Baba yake alikuwa mtaalamu na alifanya kazi katika bandari ya jiji kuu.

Jamii:Wanawake wa Somalia
Jamii:wanaharakati wa Somalia
Melia Likoswe Douglas

**Melia Likoswe Douglas** ni mwanasiasa wa Malawi ambaye alihudumu kama Meya wa saba wa Zomba, jiji la zamani zaidi la Malawi, kati ya Septemba 2015 na Machi 2017. Alichaguliwa kwa nafasi hii kufuatia kifo cha mtangulizi wake, Joana Ntaja mnamo Machi 2015 na hivyo kuwa meya wa pili wa kike wa jiji hilo. Kabla ya hapo, alikuwa Mwakilishi wa Kata ya Kati, Zomba na alikuwa akihusishwa na Chama cha Democratic Progress (DPP).

Douglas alihudumu kama Mwakilishi wa Baraza la Jiji la Central Ward katika Zomba. Alichaguliwa kuwa Mwakilishi wakati wa uchaguzi wa serikali za mitaa wa Malawi mwezi Agosti mwaka 2015. Kufuatia kifo cha mtangulizi wake, Douglas alichaguliwa na wenzake wa Baraza la Jiji la Zomba kwa kipindi cha mwaka na nusu cha Umeya kuanzia Septemba mwaka 2015.

## Marejeo
Jamii:Wanasiasa wa Malawi
Jamii:Watu walio hai
Nahirqo

**Nahirqo** ni jina linalohusishwa na malkia wa Kushi aliyezikwa kwenye piramidi Beg N. 11 huko Meroë. Nahirqo ndiye mwanamke wa kwanza kujulikana kutawala Ufalme wa Kush, akitawala katikati ya karne ya 2 KK. Kabla ya utawala wake, Nahirqo anaaminika kuwa malkia wa Mfalme Adikhalamani.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Sudan
Fatim-Zahra Ammor

**Fatim-Zahra Ammor** au **Fatima-Zahra Ammor** (amezaliwa mwaka 1967) ni mhandisi, mwanasiasa na mshauri kutokea MorokoTangu oktoba 7 mwaka 2021 amekua waziri wa utalii, kazi za mikono na uchumi wa jamii nchini Moroko.

## Maisha na Elimu 
Fatim-Zahra Ammor  alizaliwa mwaka 1967 katika familia ya wasomi mjini Rabat. Baba yake alikua mfanyakazi wa benki na mama yake alikua mwandishi wa vitabu. Baaada ya kumaliza elimu ya sekondari katika shule ya Lycee Lyautey katika mji wa Casablanca, alienda moja kwa moja nchini Ufaransa kuendelea na masomo. Kisha akajiunga na shule maalumu ya mbinu endelevu katika mji wa Paris alipotunukiwa shahada ya uhandisi mnamo mwaka 1991.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Moroko
Jamii:Wanasiasa wa Moroko
Alice Banze

**Alice Banze** ni mwanasayansi ya kijamii aliyefunzwa na taaluma katika mashirika ya kiraia kama Oxfam, na Gender Links na serikali. Yeye ni mkurugenzi mtendaji wa Chama cha Jinsia na Maendeleo Endelevu na mwanachama wa Mtandao wa Viongozi Wanawake wa Afrika unaoungwa mkono na Wanawake. Mnamo Desemba 2020, Banze alichaguliwa kuwa mjumbe wa Tume ya Kitaifa ya Uchaguzi kwa usaidizi wa Jukwaa la Wanawake, kikundi mwavuli cha mashirika ya haki za wanawake ya Msumbiji.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Msumbiji
Hellen Murshali

**Hellen Murshali** ni mwanasiasa kutoka Sudan Kusini. Mnamo mwaka wa 2011, alikuwa Waziri wa Ustawi wa Jamii wa Central Equatoria. Mnamo mwaka wa 2017, Hellen Murshali Boro alikua Mkurugenzi Mtendaji wa Confident Children out of Conflict, akisaidia watoto yatima na watoto waliotelekezwa nchini Sudan Kusini.
Jamii:Wanawake wa Sudan Kusini
Jamii:wanasiasa wa Sudan Kusini
Tracy Mutinhiri

**Tracy Mutinhiri** ni Naibu Waziri wa Kazi na Ustawi wa Jamii wa Zimbabwe.  Ni Mbunge wa Marondera Mashariki (ZANU-PF). 

Tangu 2009 uvumi upo kuhusu Mutinhiri kuwa na huruma na chama cha MDC. Hii imesababisha aina mbalimbali za vitisho na unyanyasaji kwa mtu wake, haswa baada ya kuchaguliwa tena kwa Lovemore Moyo kama spika wa bunge mwishoni mwa Machi 2011.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Zimbabwe
Tsitsi Gezi

**Tsitsi Gezi** ni mwanasiasa wa Zimbabwe kutoka ZANU–PF. Yeye ni mwakilishi wa idadi ya wanawake katika Jimbo la Mashonaland ya Kati na alichaguliwa kuwa Naibu Spika tarehe 8 Septemba 2023. 

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Zimbabwe
Najima Rhozali

**Najima Rhozali** au **Najima Thay Thay Rhozali** (kwa Kiarabu: نجيمة الغوزالي ; alizaliwa Oujda, 1960) ni mwanasiasa wa nchini Moroko ambaye ni mwanachama wa chama cha siasa cha *National Rally of Independents*. 

Alishika wadhifa wa Katibu wa Jimbo la Kusoma na Kuandika na Elimu isiyo rasmi katika makabati ya Driss Jettou.

Jamii:Wanasiasa wa Moroko
Tsitsi Veronica Muzenda

**Tsitsi Veronica Muzenda** (alizaliwa 17 Oktoba 1950) ni mwanasiasa wa Zimbabwe, seneta wa Mkoa wa Midlands na binti wa aliyekuwa Makamu wa Rais wa Zimbabwe, Simon Muzenda. 

Maisha ya mapema na Mapambano ya Silaha Tsitsi, alizaliwa Bulawayo, Zimbabwe na mwanasiasa, Simon Muzenda na Maud Muzenda. [1]

Jamii:wanasiasa wa Zimbabwe
Lulu Rasebotsa

**Lulu Rasebotsa** (alizaliwa mnamo mwaka 1971) ni mfanyabiashara mwanamke wa Botswana na mtendaji mkuu wa shirika, ambaye ni afisa mkuu mtendaji wa *Air Botswana*, shirika la ndege la kitaifa la Botswana, tangu Desemba 2023. Mara tu kabla ya kujiunga na Air Botswana, alikuwa Mkurugenzi Mtendaji wa *Bidvest Life Insurance* (hapo awali FMI), yenye makao yake Afrika Kusini, akiwa mwanamke wa kwanza Mkurugenzi Mtendaji katika historia ya kampuni hiyo, akihudumu huko kati ya 2021 na 2023. 

Rasebotsa ni Mtswana kwa kuzaliwa, Ana Shahada ya Kwanza ya Sayansi katika hisabati na takwimu alizopata kutoka Chuo Kikuu cha Kent nchini Uingereza. Pia ana Cheti cha Umahiri katika Bima (COP) na Cheti cha Kati katika Masomo ya Biashara (ICIBS), vyote vilivyopatikana kutoka Taasisi ya Bima ya Afrika Kusini. 

Kufikia Juni 2024, kazi yake ilirudi nyuma zaidi ya miaka 25. Ana uzoefu katika tasnia ya huduma za kifedha, akibobea katika bima. Alifanya mazoezi kama wakala na kama mwandishi wa chini. Pia amefanya kazi kama msimamizi wa hazina ya pensheni, nchini Botswana na Afrika Kusini. Alifanya kazi kama mkurugenzi mkuu wa *Liberty Life Insurance Botswana*, kwa zaidi ya miaka 10, kabla ya kuhamia Bidvest Life Insurance nchini Afrika Kusini. 

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Botswana
Jamii:Wafanyabiashara wa Boswana
Jamii:Waliozaliwa 1971
Jamii:Watu walio hai
Dorothy Harriet Eugenia Musuleng

**Dorothy Musuleng-Cooper** (aliyezaliwa Dorothy Harriet Eugenia Cooper, Septemba 9, 1930 – Juni 30, 2009) alikuwa mtaalamu wa elimu na mwanasiasa maarufu kutoka Liberia, anayejulikana kama waziri wa kwanza wa kike wa Mambo ya Nje nchini Liberia.

Jamii:wanasiasa wa Liberia
Amanirenas

**Amanirenas** (pia huandikwa **Amanirena**), alikuwa malkia mtawala wa Ufalme wa Kush kutoka mwisho wa karne ya 1 KK hadi mwanzo wa karne ya 1 BK. 

Anajulikana kwa kuvamia Misri iliyokaliwa na Warumi na kujadili kwa mafanikio mwisho wa kulipiza kisasi kwa Warumi, kubaki na uhuru wa Kushi.

## Marejeo 
Jamii:wanasiasa wa Sudan
Jamii:Wanawake wa Sudan
Vera Tembo

**Vera Tembo** (amezaliwa Julai 25, 1953) ni mwanasiasa wa Zambia na mwanachama wa Movement for Multi-Party Democracy (MMD). Alihudumu kama Mke wa Rais wa Zambia kuanzia 1991 hadi alipotengana na mume wake wa zamani, Rais Frederick Chiluba, mwaka wa 2001. Mnamo 2006, alirejea kisiasa kwa kuchaguliwa kuwa Bunge la Zambia kutoka eneo bunge la Kasenengwa. 

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Zambia
Rasata Rafaravavitafika

**Rasata Rafaravavitafika** (amezaliwa 1987) ni mwanasiasa wa Madagaska ambaye amekuwa Waziri wa Mambo ya Nje wa nchi hiyo tangu Januari 2024.

## Elimu
Rafaravavitafika alihitimu kutoka shule ya Kitaifa ya Utawala wa Madagascar (ENAM) na ana PhD katika Mahusiano ya Kimataifa na Diplomacy kutoka kituo cha Utafiti wa Kidiplomasia na Kimkakati huko Paris. 

## Kazi
Rafaravavitafika alifanya kazi ndani ya Wizara ya mambo ya nje kwa miaka kadhaa, kama Mkuu wa wafanyakazi, msemaji na mkurugenzi wa upanuzi wa kiuchumi. Wakati wa kuapishwa kwake alisema kuwa vipaumbele vyake vitakuwa kukuza diplomasia ya kiuchumi, ushiriki wa watu wa Madagascar katika maendeleo ya nchi, na kukuza picha ya nchi nje ya nchi. Alikutana na Balozi wa Marekani Claire Pierangelo mnamo 5 Februari, kabla ya kuhudhuria mkutano wa 7 wa Bahari ya Hindi huko Perth

Mnamo Juni 2024, alisherehekea ufunguzi wa ubalozi wa Madagascar nchini Moroko na mwenzake Nasser Bourita, wakisaini taarifa ya pamoja juu ya maendeleo ya ndani ya Afrika.

## Marejeo
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Madagaska
Jamii:Wanasiasa wa Madagaska
Wizara ya nishati na madini (Msumbiji)

**Wizara ya nishati na madini** (kwa Kireno: Ministro dos Recursos Minerais e Energia) ni nafasi ya ngazi ya baraza la mawaziri katika serikali ya kitaifa ya msumbiji.Wizara inasimamia uundaji wa sera,,uendeshaji na uendelezaji wa rasilimali za madini.Wizara ya madini na nishati,inayojulikana kwa kifupi MIREME,iliundwa kwa mara ya kwanza mnamo 1994.Baada ya uhuru kati ya mwaka 1975 na 1983,portfolios ya rasilimali za nishati na madini walikua chuoni Wizara inayohusika na viwanda.kati ya mwaka 1983 na 1994rasilimali za madini na nishati zilizotengwa kwa wizara tofauti.walitengana kwa muda mfupi kati ya mwaka 2005 na 2015.

## Waziri wa nishati na madini 
* John Kachamila, 1994-2000
* Castigo Langa, 2000-2005
* Salvador Namburet ,(Waziri wa Nishati),2005-2010 na 2010-2015
* Esperanca Bias (Waziri wa rasilimali za madini) , 2005-2010 na 2010-2015
* Petro Couto, 2015-2016
* Leticia Klemens, 2016-2017
* Ernest Max Elias Tonela, 2017-2022
* Carlos Zacarias,2022-...

## Wizara ya rasilimali za madini Portfolio (1975-1994) 
* Mario Machungo,(Waziri wa viwanda na biashara), 1975-1976
* Mario Machungo (Waziri wa viwanda na nishati) 1976-1978
* Julio Carrilho(Waziri wa viwanda na nishati)1978-1980
* Antonio Branco(Waziri wa viwanda na nishati),1980-1986,1986-1990,1990-1991
* Octavio Filiano Muthemba( Waziri wa viwanda na nishati)1991-1994

## Marejeo 
Jamii:siasa ya Msumbiji
Fatima Achimo

**Fatima Achimo** (1931 - 2011) alikua mwanasiasa wa Madagaska. Fatima alikua mtoto wa mrithi wa kiti cha ufalme wa nchi hiyo, alifanikiwa kupata stashahada yake ya ufundishaji mwaka 1963 na baada ya hapo alishiriki katikamakongamano ya elimu. Baada ya muda aligeukia kwenye siasa  huku akikiwakilisha chama cha Democratic Party of Madagascar, alikua mwanamke wa kwanza kushika nafasi ya useneta wa madagaska kuanzia mwaka 1966 mpaka 1971. Alifanikiwa kuwa katibu mkuu wa nchi chini ya raisi Philbert Tsiranana.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Madagaska
Jamii:Wanasiasa wa Madagaska
Naganda Nakatindi Wina

**Naganda Nakatindi Wina** (15 Februari 1945 - 5 Aprili 2012) alikuwa mwanasiasa wa Zambia na mwanachama wa familia ya kifalme ya Barotseland.

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Zambia
Jamii:Wanawake wa Zambia
Verónica Guterres Kangala Kingwanda

**Verónica Guterres Kangala Kingwanda** (Cangala Quinguanda katika tahajia ya kisasa; alikufa 1721) alikuwa mtawala wa ufalme wa Ndongo na Matamba, 1681-1721. 

Verónica alikuwa bintiye Mfalme João Guterres Ngola Kanini wa ufalme uliounganishwa wa Ndongo na Matamba na alikuwa mtawala muhimu wa Nasaba ya Guterres iliyoanzishwa na Malkia Njinga Mbande.

## Marejeo 
Jamii:waliofariki 1721
Jamii:wanawake wa Angola
Jamii:wanasiasa wa Angola
Luvenia Ash-Thompson

**Luvenia V. Ash-Thompson** ni jaji, msomi na mwalimu wa Liberia.

Luvenia Ash-Thompson alipata elimu ya msingi na sekondari katika Shule ya Misheni ya Lott Carey huko Brewerville, Liberia. Alipata shahada yake ya kwanza kutoka Chuo cha Franklin huko Indiana mnamo mwaka 1957, na kupata shahada ya sheria kutoka Shule ya Sheria ya Chuo Kikuu cha Drake mwaka wa 1962. Alikua wakili na baadaye jaji wa mirathi katika Kaunti ya Montserrado.

Ash-Thompson alirejea Liberia mwaka wa 1970, na akawa Profesa Msaidizi katika Shule ya Sheria ya *Louis Arthur Grimes*, Chuo Kikuu cha Liberia.  Mnamo 1973 aliteuliwa kuwa Waziri Msaidizi wa Kazi. Mnamo 1974 alikuwa mmoja wa Tume ya Deshield yenye wanachama 51 iliyoteuliwa kuhakiki kauli mbiu ya kitaifa ya Liberia, bendera, wimbo wa taifa na katiba. 

Jamii:Wanawake wa Liberia
Hodan Said Isse

**Hodan Said Isse** ni balozi wa UNFPA wa Puntland. Yeye ni mke wa zamani wa Rais wa Puntland Abdiwel Mohamed Alli.

Hodan Isse alizaliwa Hargeisa, Somalia. Alipata Ph.D. katika uchumi kutoka Chuo Kikuu cha George Mason kilichopo Virginia, pamoja na digrii mbili za uzamili, moja katika uchumi na nyingine katika maendeleo ya kimataifa, kutoka Chuo Kikuu cha Ohio. Mchango wake katika taaluma ulimpelekea kutambuliwa kama profesa msaidizi wa kliniki mwenye heshima katika Shule ya Usimamizi ya Chuo Kikuu cha Buffalo.

Jamii:Wanawake wa Somalia
Aawatif Hayar

**Aawatif Hayar** ni Waziri wa Mshikamano, Ushirikiano wa Jamii na Familia wa Moroko. Aliteuliwa kuwa Waziri tarehe 7 Oktoba 2021.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Moroko
Jamii:wanasiasa wa Moroko
D. J. Killings

**Dorian Jamaal** "**D. J.**" **Killings** (alizaliwa tarehe 9 Agosti 1995) ni mchezaji wa zamani wa kitaaluma wa futiboli ya Marekani, ambaye kwa sasa ni msaidizi wa ulinzi wa wahitimu katika timu ya *Boise State Broncos*. Alicheza futiboli ya chuo katika UCF na alisaini kama mchezaji asiyechaguliwa kwenye drafti na timu ya *New England Patriots* mwaka 2017.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1995
Kota Wakabayashi

**Kota Wakabayashi** (若林 康太, *Wakabayashi Kōta*, alizaliwa 23 Oktoba 1997) ni mwanariadha nchini Japani ambaye alibobea katika mbio za mita 400.Alishiriki katika mashindano ya kupokezana ya mita 4 × 400 katika Mashindano ya Riadha ya Dunia ya mwaka 2019.
Kota Wakabayashi alipata uzoefu wake wa kwanza wa kimataifa katika mashindano ya riadha ya Asia huko Doha mwaka 2019, ambapo alishinda medali ya dhahabu na mbio za Japani za 4 x 400 za kupokezana kwa dakika 3:02.94 na medali ya shaba na upeanaji mchanganyiko wa dakika 3:20.29 nyuma ya timu kutoka Bahrain na India.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1997
Reggie Kinlaw

**Reginald Kinlaw** (alizaliwa tarehe 9 Januari 1957) ni mchezaji wa zamani wa futiboli ya Marekani aliyekuwa nafasi ya ulinzi. Alicheza futiboli ya chuo kwa timu ya *Oklahoma Sooners* na kitaaluma kwa timu ya *Oakland Raiders* na *Seattle Seahawks* katika Ligi ya NFL. Alihitimu kutoka Shule ya Sekondari ya Juu ya Miami Springs.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1957
Kirara Shiraishi

**Kirara Shiraishi** (白石 黄良々, *Kirara Shiraishi*,alizaliwa 31 Mei 1996) ni mwanariadha  nchini Japani ambaye alishiriki katika mbio za mita 200 za wanaume katika mashindano ya riadha ya dunia ya mwaka  2019.  
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1996
Luísa Diogo

**Luísa Dias Diogo** (alizaliwa 11 Aprili 1958) ni mwanasiasa wa Msumbiji ambaye aliwahi kuwa Waziri Mkuu wa Msumbiji kuanzia Februari 2004 hadi Januari 2010. Alichukua nafasi ya *Pascoal Mocumbi*, ambaye alikuwa waziri mkuu kwa miaka tisa iliyopita. Kabla ya kuwa waziri mkuu, alikuwa Waziri wa Mipango na Fedha, na aliendelea kushikilia wadhifa huo hadi Februari 2005.  

Alikuwa waziri mkuu wa kwanza mwanamke wa Msumbiji. Diogo anawakilisha chama cha *FRELIMO*, ambacho kimetawala nchi tangu uhuru mnamo mwaka 1975. 

Diogo alisomea uchumi katika Chuo Kikuu cha *Eduardo Mondlane* huko Maputo. Alihitimu na shahada ya kwanza mwaka wa 1983. Aliendelea kupata shahada ya uzamili ya uchumi wa kifedha katika Shule ya Mafunzo ya Mashariki na Afrika, Chuo Kikuu cha London  mnamo mwaka 1992.

Diogo alianza kufanya kazi katika Wizara ya Fedha ya Msumbiji  mnamo mwaka 1980 alipokuwa bado mwanafunzi wa chuo kikuu. Alikua mkuu wa idara mnamo 1986 na mkurugenzi wa bajeti ya kitaifa mnamo 1989.

Jamii:Wanasiasa wa Msumbiji
Jamii:Wanawake wa Msumbiji
Anisia Achieng

**Anisia Karlo Achieng Olworo** ni Mbunge wa Sudan Kusini na mwanaharakati wa Haki za wanawake.

Achieng alizaliwa Sudani kusini, mama yake alifariki akiwa mdogo na baba yake alifariki wakiwa kwenye vita vya wenyewe kwa wenyewe. Baada ya hayo alilelewa kwenye kituo Cha kulelea watoto yatima kilichopo Uganda. Achieng alimaliiza elimu yake ya sekondari na kutaka kurudi Sudani kusini ili kutafuta ndugu zake

Achieng alikuwa akiishi katika Milima ya Nuba mwaka 1993, wakati jeshi na waasi walipoingia eneo hilo, na kumlazimisha kukimbilia Kenya ili kuhepa vita. Watoto wake wa umri wa mwaka mmoja na miaka sita walikimbilia Uganda pamoja na dada yake. Huko Nairobi, Achieng alikuwa mwanzilishi mwenza wa Sauti ya Wanawake wa Sudan kwa Ajili ya Amani, shirika lisilo la kiserikali lililojitolea kupambana na ukiukwaji wa haki za binadamu nchini Sudan.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Sudan Kusini
Jamii:Wanasiasa wa Sudan Kusini
Tomoya Kamiyama

**Tomoya Kamiyama** (神山 知也,*Kamiyama Tomoya*,alizaliwa 21 Februari 1988 katika Mkoa wa Tochigi) ni mwanariadha nchini Japani ambaye alibobea katika mbio za mita 200.Alishiriki katika mashindano ya dunia ya mwaka 2007 na kufikia robo fainali alishinda medali ya shaba katika Universiade ya mwaka 2007.

## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1988
Yusuke Omae

**Yusuke Omae** (大前 祐介, *Ōmae Yūsuke*,alizaliwa 6 Aprili 1982 huko Tokyo) ni mwanariadha mstaafu nchini Japani ambaye alibobea katika mbio za mita 200,ubora wake wa kibinafsi katika hafla hiyo ni sekunde 20.29 iliyowekwa Matsumoto mwaka 2001.Hii ndio rekodi ya sasa ya U20 ya Asia alishinda medali nyingi na timu ya Japani ya mbio za kupokezana mita 4 × 100.  
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1982
Kazuya Watanabe

**Kazuya Watanabe** (渡邉 和也, *Watanabe Kazuya*,alizaliwa 20 Julai 1988 huko Shibata, Miyagi) ni mwanariadha nchini Japani ambaye alishinda medali ya fedha katika mbio za kupokezana za mita 4 × 400 kwenye Mashindano ya Asia ya mwaka 2013.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1988
Kenard Lang

**Kenard Dushun Lang** (alizaliwa tarehe 31 Januari 1975) ni mchezaji wa zamani wa kitaaluma wa futiboli ya Marekani ambaye alikuwa katika nafasi ya ulinzi na alicheza katika Ligi ya NFL. Alichezea timu za *Cleveland Browns*, *Washington Redskins* na *Denver Broncos*.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1975
Jim Leavitt

**James Pierce Leavitt** (alizaliwa tarehe 5 Desemba 1956) ni kocha wa futiboli ya Marekani na mchezaji wa zamani. Alihudumu kama kocha mkuu katika Chuo Kikuu cha Florida tangu kuanzishwa kwa programu ya futiboli  mwaka 1997 hadi mwaka 2009, akipata rekodi ya ushindi 95 na kushindwa 57.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1956
Charlie LaPradd

**Charles W. LaPradd** (24 Agosti 1927 – 1 Februari 2006) alikuwa mchezaji wa futiboli ya Marekani katika miaka ya mapema ya 1950. Alicheza futiboli ya chuo katika Chuo Kikuu cha Florida na alitambuliwa kama All-American akiwa mchezaji wa safu ya ulinzi. Baadaye alihudumu kama rais wa Chuo cha Jamii cha St. Johns River kaskazini-mashariki mwa Florida.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1927
Jamii:Waliofariki 2006
Akihiro Yasui

**Akihiro Yasui** (安井 章泰, *Yasui Akihiro*,alizaliwa tarehe 2 Oktoba 1977 katika Wilaya ya Shiga) ni mwanariadha mstaafu nchini Japani ambaye alibobea katika mbio za mita 100. Alishiriki katika mbio za mita 100 katika mashindano ya dunia ya mwaka 2001.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1977
Larry Little

**Larry Chatmon Little** (alizaliwa tarehe 2 Novemba 1945) ni mchezaji wa zamani wa kitaaluma wa futiboli ya Marekani aliyekuwa mlinzi na alicheza katika Ligi ya AFL na Ligi ya NFL. Alicheza futiboli ya chuo katika timu ya *Bethune–Cookman Wildcats*. Aliingia mkataba na *San Diego Chargers* kama mchezaji asiyechaguliwa kwenye drafti mwaka 1967. Baada ya miaka miwili huko San Diego, alihamishiwa timu ya *Miami Dolphins* ambako alicheza kwa kipindi chote cha kazi yake, na kujitambulisha kama mmoja wa walinzi bora zaidi katika ligi ya NFL.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1945
Marquase Lovings

**Shaun Marquase Lovings** (alizaliwa mwaka 1984) ni kocha wa futiboli ya Marekani. Yeye ni Kocha mshiriki mkuu na kocha katika Chuo Kikuu cha Jimbo la Arkansas. Awali alifundisha katika Shule ya Sekondari ya Dunbar, Shule ya Utafiti ya Maendeleo ya P. K. Yonge na Mississippi State Bulldogs.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1984
Mike MacIntyre

**George Michael MacIntyre** (alizaliwa tarehe 14 Machi 1965) ni kocha wa futiboli ya Marekani ambaye kwa sasa ni Kocha mkuu wa *FIU Panthers*. MacIntyre awali alihudumu kama kocha mkuu wa futiboli katika Mji wa San Jose kuanzia mwaka 2010 hadi mwaka 2012 na katika timu ya *Colorado Buffaloes* kuanzia mwaka 2013 hadi mwaka 2018. 

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1965
Marquand Manuel

**Marquand Alexander Manuel** (alizaliwa tarehe 11 Julai 1979) ni kocha wa futiboli ya Marekani na mchezaji wa zamani, ambaye ni Kocha wa timu ya *New York Jets* katika Ligi ya NFL. Awali, alihudumu kama kocha wa ulinzi wa timu ya *Atlanta Falcons* na kama kocha msaidizi wa timu ya *Seattle Seahawks*. Baada ya kucheza futiboli ya chuo katika Chuo Kikuu cha Florida, alichaguliwa katika duru ya sita ya ligi ya NFL  mwaka 2002. Alichezea ligi ya NFL kwa misimu minane akichezea *Cincinnati Bengals*, *Seattle Seahawks*, *Green Bay Packers*, *Carolina Panthers*, *Denver Broncos* na *Detroit Lions*. Alikuwa kocha wa ulinzi wa timu ya *Atlanta Falcons* kuanzia mwaka 2017 hadi mwaka 2018.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1979
Willie Martinez

**Willie Martinez** (alizaliwa tarehe 21 Februari 1963) ni Kocha wa futiboli ya Marekani ambaye kwa sasa ni Kocha wa  Chuo Kikuu cha Tennessee. Alihudumu awali kama kocha msaidizi mkuu na kocha wa sekondari katika Chuo Kikuu cha Kati cha Florida (UCF).

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1963
Cy McClairen

**Jack Forsyth "Cy" McClairen** (2 Machi 1931 – 28 Desemba 2020) alikuwa mchezaji wa kitaaluma wa futiboli ya Marekani na Kocha wa futiboli ya chuo. Aliichezea timu ya *Pittsburgh Steelers* katika Ligi ya NFL. Alichaguliwa katika drafti ya NFL ya mwaka 1953, lakini alihudumu kwa muda wa miaka miwili katika Jeshi la Marekani. Katika Chuo Kikuu cha Bethune–Cookman, McClairen alikuwa na majukumu kama kocha mkuu wa futiboli na mpira wa vikapu, pamoja na majukumu kama mkurugenzi wa michezo. Alikuwa kocha mkuu wa futiboli kuanzia mwaka 1961 hadi mwaka 1972 na tena kuanzia mwaka 1994 hadi mwaka 1996. Pia alifundisha timu ya mpira wa vikapu ya wanaume yenye ushindi mwingi zaidi katika historia ya Bethune–Cookman, akiwa na rekodi ya ushindi 397 dhidi ya kushindwa 427 katika misimu 31 jumla.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1931
Jamii:Waliofariki 2020
Blaine McCorkle

**Samuel Blaine McCorkle IV** (alizaliwa tarehe 11 Mei 1976) ni kocha wa futiboli ya Marekani. Yeye ni Kocha mkuu wa futiboli ya Chuo Kikuu cha Jimbo la Northwestern nafasi ambayo atashikilia mwaka 2024. Alikuwa kocha mkuu wa Chuo Kikuu cha Belhaven kuanzia mwaka 2018 hadi mwaka 2023.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1976
Sammy McCorkle

**Samuel Blaine McCorkle II** (alizaliwa tarehe 17 Novemba 1972) ni kocha wa futiboli ya Marekani. Yeye ni Kocha mkuu wa futiboli wa Chuo cha Dartmouth. Ni nafasi ambayo ameshikilia tangu mwaka 2023 baada ya kocha mkuu wa futiboli *Buddy Teevens* kujeruhiwa na hatimaye kufa kutokana na ajali ya baiskeli. Alikuwa kocha mkuu wa futiboli katika Shule ya Sekondari ya Martin County kuanzia mwaka 2003 hadi mwaka 2004. Pia alifundisha katika Shule ya Sekondari ya Jamii ya Spanish River, *Florida Gators* na *UT Martin Skyhawks*. Aliichezea Florida futiboli kama mchezaji wa ulinzi.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1972
Crawl

**Crawl** ni jina la kutaja filamu ya kutisha na kusisimua ya mwaka wa 2019. Filamu  iliongozwa na Alexandre Aja huku ikiandikwa na ndugu wawili akina Michael na Shawn Rasmussen. 

Filamu inaeleze mgogoro wa maisha na mauti uliosababishwa na mafuriko makubwa na shambulizi la mamba. Hii ni filamu inayochanganya mandhari ya janga la asili na uwindaji wa mnyama hatari, ikiweka wahusika katika hali ya wasiwasi na vitisho vya mara kwa mara.

## Muhtasari wa hadithi
Hadithi inamwelezea Haley Keller (anayechezwa na Kaya Scodelario), mwanariadha wa kuogelea, ambaye anarudi nyumbani kwake huko Florida kumsaidia baba yake, Dave Keller (anayechezwa na Barry Pepper), wakati kimbunga kikubwa kinapokaribia. 

Baada ya kutomkuta baba yake, Haley anajikuta akiingia kwenye nyumba ya familia yake iliyojaa maji wakati mafuriko makubwa yanapoanza. Wakiwa wamenasa kwenye sehemu ya chini ya nyumba (basement), wanakabiliwa na tishio kubwa zaidi — kundi la mamba wakubwa na wakali wanaoingia ndani kwa sababu ya mafuriko.

Angali maji yanaendelea kupanda na hatari ya kimbunga inaongezeka, Haley na baba yake wanapambana sio tu na hali mbaya ya hewa na mafuriko, lakini pia na mamba hawa wenye njaa, wakifanya kila wawezalo ili kujiokoa.

Azimio la mwisho ni Haley kutumia kipawa chake kikubwa cha kuogelea kufikia uso wa nyumba yao. Kwa taabu, anafika. Anafanikiwa kumtoa babaye aliyebaki chini ya nyumba, akiwa katika mughma kati ya uhai na mauti, Haley anafikiwa kumvuta babaye aliyekaribia mlango wa mauti.

Wanachukuzana kwenda juu, dhoruba linakuwa kali zaidi. Vitisho vinaongezeka. Keller anatafunwa mkono mmoja na mamba ilhali Haley anaokoka katika shambulio lingine la mamba mwenye kiu ya damu.

Kwa taabu anafikia paa la nyumba. Bahati ikawa upande wake babaye alikuwa amefika tayari. Wanashikana mkono kusaidiana. Mwisho filamu inaisha helikopta ikisogea upande tayari kwa uokoaji. 
## Viungo vya nje
* 
* 

Jamii:Filamu zilizoongozwa na Alexandre Aja
Jamii:Filamu za Marekani
Jamii:Filamu za 2019
Jack McDowall

**John Witherspoon McDowall** (anajulikana kama *Spindle Legs*, 26 Juni 1905 – 25 Mei 1969) alikuwa mchezaji wa futiboli ya Marekani na mpira wa kikapu na mkimbiaji wa riadha katika Chuo Kikuu cha Jimbo la North Carolina. McDowall alitambuliwa kama mchezaji wa futiboli wa *All-Southern* mwaka 1927. Alichaguliwa katika Ukumbusho wa Wachezaji Bora wa futiboli mwaka 1975.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1905
Jamii:Waliofariki 1969
Bubba McDowell

**Leonard "Bubba" McDowell** (alizaliwa tarehe 4 Novemba 1966) ni kocha wa futiboli ya Marekani na mchezaji wa zamani. Alichezea kitaaluma kama Mlinzi kwa misimu saba katika Ligi ya NFL katika timu za *Houston Oilers* na *Carolina Panthers*. McDowell alicheza futiboli ya chuo katika Chuo Kikuu cha Miami. Alichaguliwa na Oilers katika raundi ya tatu ya drafti ya NFL ya mwaka 1989.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1966
Lee McGriff

**Lee Colson McGriff** (alizaliwa tarehe 3 Oktoba 1953) ni mchezaji wa zamani wa futiboli ya Marekani ambaye alikuwa katika nafasi ya mpokeaji mpana katika Ligi ya NFL kwa msimu mmoja mwaka 1976. McGriff alicheza futiboli ya  chuo katika timu ya *Florida Gators* ya Chuo Kikuu cha Florida. Baadaye, alicheza kitaaluma katika timu ya *Tampa Bay Buccaneers* katika msimu wao wa kwanza mwaka 1976.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1953
Tyrone McGriff

**Tyrone K. McGriff Sr.** (13 Januari 1958 – 9 Desemba 2000) alikuwa mchezaji na Kocha wa futiboli ya Marekani. Yeye ni mmoja wa waliokubaliwa katika Ukumbusho wa Wachezaji Bora wa futiboli.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1958
Jamii:Waliofariki 2000
John McKenzie

**John McKenzie** (alizaliwa mwaka 1963) ni mchezaji na kocha wa zamani wa futiboli ya Marekani. Yeye ni Kocha mkuu wa futiboli katika Shule ya Sekondari ya Paul W. Bryant huko Tuscaloosa, Alabama, nafasi ambayo amekuwa akiishikilia tangu mwaka 2023.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1963
Pernell McPhee

**Pernell McPhee** (alizaliwa 17 Desemba 1988) ni mchezaji wa zamani wa futiboli ya Marekani. Kwa sasa ni Kocha msaidizi katika Chuo Kikuu cha Michigan. Alichaguliwa na *Baltimore Ravens* katika raundi ya tano ya ligi ya NFL ya mwaka 2011 katika timu ya *Mississippi State Bulldogs*. Pia amewahi kucheza katika timu ya *Chicago Bears* na *Washington Redskins*.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1988
Mike Miller

**Mike "Mikie" Miller** (alizaliwa tarehe 15 Januari 1991) ni kocha wa futiboli ya Marekani wa chuo kikuu. Yeye ni mratibu wa mashambulizi na Kocha wa  timu ya *Charlotte 49ers*. Awali, alikuwa mratibu wa pamoja wa mashambulizi na kocha wa timu ya *Maryland Terrapins*.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1991
Ernie Mills

**Ernest Lee Mills, III** (alizaliwa tarehe 28 Oktoba 1968) ni mchezaji wa zamani wa kitaalamu wa futiboli ya Marekani ambaye alikuwa nafasi ya mpokeaji mpana katika ligi ya NFL katika timu za *Pittsburgh Steelers*, *Carolina Panthers* na *Dallas Cowboys*. Alicheza futiboli ya chuo kikuu katika timu ya *Florida Gators*.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1968
Lindsey Lamar

**Lindsey Lamar** (alizaliwa tarehe 19 Septemba 1990) ni kocha wa futiboli ya Marekani na mchezaji wa zamani. Ni kocha katika Chuo Kikuu cha Pittsburgh, nafasi ambayo amekuwa nayo tangu mwaka 2024. Alicheza futiboli ya chuo katika Chuo Kikuu cha Florida na alisoma katika Shule ya Sekondari ya Hillsborough huko Tampa, Florida.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1990
Toriano Morgan

**Toriano J. Morgan** (alizaliwa 1978) ni kocha wa futiboli ya Marekani. Yeye ni kocha mkuu wa futiboli kwa ajili ya Chuo cha Edward Waters, nafasi ambayo amekuwa nayo tangu mwaka 2021. Awali alikuwa kocha mkuu wa Shule ya Sekondari ya Dillard mwaka 2018.

## Marejeo
Jamii:Wanamichezo wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1978
Winston Moss

**Winston N. Moss** (alizaliwa tarehe 24 Desemba 1965) ni mchezaji wa zamani wa kitaaluma wa futiboli ya Marekani kocha na mtendaji. Alicheza kama mshambuliaji wa pembeni katika ligi ya NFL.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1965
Andrae Murphy

**Andrae Murphy** (alizaliwa tarehe 11 Aprili 1986) ni Kocha wa futiboli ya Marekani. Yeye ni kocha mkuu wa futiboli wa chuo cha Dean, nafasi ambayo amekuwa nayo tangu mwaka 2022.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1986
Jerry Odom

**Gerald S. Odom** (alizaliwa tarehe 7 Novemba 1968) ni kocha wa futiboli ya Marekani. Yeye ni kocha wa ulinzi wa Chuo Kikuu cha Western Carolina, nafasi ambayo amekuwa nayo tangu mwaka 2024. Alikuwa kocha mkuu wa futiboli wa Chuo Kikuu cha Tusculum kuanzia mwaka 2016 hadi mwaka 2023.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1968
Willie Offord

**Willie C. Offord** (alizaliwa 22 Desemba 1978) ni mchezaji wa zamani wa kitaalamu wa futiboli ya Marekani ambaye alikuwa mlinzi wa timu ya *Minnesota Vikings* katika Ligi ya NFL.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1978
Jeff Owens

**Jeff Owens** (alizaliwa tarehe 14 Oktoba 1986) ni mchezaji wa zamani wa futiboli ya Marekani ambaye alikuwa mchezaji wa nafasi ya ulinzi. Alichaguliwa na timu ya *Philadelphia Eagles* katika raundi ya saba ya ligi ya NFL mwaka 2010. Alicheza futiboli ya chuo katika timu ya *Georgia Bulldogs*.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1986
Richard Owens

**Richard Owens** (alizaliwa tarehe 4 Novemba 1980) ni mchezaji wa zamani wa futiboli ya Marekani ambaye alikuwa mlinzi wa mwisho. Timu ya *Minnesota Vikings* walimchukua kama mchezaji huru asiyechaguliwa mwaka 2004. Alicheza futiboli ya chuo katika timu ya *Louisville Cardinals*.

Owens pia alikuwa mwanachama wa timu ya *St. Louis Rams* na *New York Jets*.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1980
Shota Hara

**Shota Hara** (原 翔太, *Hara Shōta*,alizaliwa 18 Julai 1992 huko Ina, Nagano) ni mwanariadha wa mbio za mita 200 nchini Japani ambaye alibobea katika mbio za mita 200, ndiye bingwa wa Kitaifa wa mwaka 2014 katika hafla hiyo na ana sekunde 20.33 bora zaidi. Pia ana sekunde 10.13 katika mita 100 na lishiriki katika Michezo ya Asia ya mwaka 2014 na Mashindano ya Asia ya mwaka 2015.

## Mafanikio Binafsi
## Mashindano ya Kimataifa
## Mashindano ya Kitaifa
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1992
Casey Moore

**Casey Moore** (alizaliwa tarehe 26 Julai 1980) ni mchezaji wa zamani wa futiboli ya Marekani na Kocha.

Moore alicheza futiboli ya chuo katika Stanford na alichaguliwa na *Carolina Panthers*. Baadaye alikuwemo kwenye kikosi cha mazoezi cha timu ya *Tampa Bay Buccaneers* na pia alichukuliwa na *Arizona Cardinals*, lakini hakucheza katika mchezo wowote wa msimu wa kawaida kwa ajili ya timu za *Panthers*, *Buccaneers* au *Cardinals*.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1980
Fred Pancoast

**Fred Pancoast** (1932 – 9 Aprili  2023) alikuwa mtendaji wa rasilimali watu wa Marekani na mchezaji wa futiboli ya Marekani na kocha. Alihudumu kama kocha mkuu wa futiboli katika Chuo Kikuu cha Tampa (1962–1963), Chuo Kikuu cha Memphis (1972–1974) na Chuo Kikuu cha Vanderbilt (1975–1978), akikusanya rekodi ya kazi ya futiboli ya vyuo ya 41–51–4.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1932
Jamii:waliofariki 2023
Thad Lewis

**Thaddeus Cowan Lewis** (alizaliwa tarehe 19 Novemba 1987) ni kocha wa futiboli ya Marekani na mchezaji wa zamani, ambaye ni kocha wa timu ya *Tampa Bay Buccaneers* katika Ligi ya NFL. Alicheza futiboli ya chuo katika timu ya *Duke Blue Devils*.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1987
Charlie Partridge

**Charles James Partridge** (amezaliwa Desemba 7, 1973) ni Kocha wa futiboli ya Marekani ambaye ni kocha wa safu ya ulinzi wa timu ya *Indianapolis Colts* katika Ligi ya NFL. Alihudumu kama kocha msaidizi wa futiboli na kocha wa safu ya ulinzi katika Chuo Kikuu cha Pittsburgh, nafasi aliyoishikilia tangu mwaka 2018. Partridge aliwahi kuwa kocha mkuu wa futiboli katika Chuo Kikuu cha Florida Atlantic kutoka mwaka 2014 hadi mwaka 2016.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1973
Yuta Kanno

**Yuta Kanno** (菅野 優太, *Kanno Yūta*,alizaliwa 13 Disemba 1980 katika Wilaya ya Chiba) ni mwanariadha wa zamani nchini Japani Mtaalamu wa mbio na kukimbia uwanjani,alimaliza wa sita katika mbio za mita 100 kwenye mashindano ya Asia ya mwaka 2002 na kumaliza wa nne katika mbio za kupokezana za mita 4 × 100. Pia alikuwa bingwa wa vijana wa Asia mwaka 1999 katika mbio za kupokezana za mita 4 × 100 na bingwa wa Japani mwaka 1999 katika mita 200.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1980
Sota Kawatsura

**Sota Kawatsura** (川面 聡大, *Kawatsura Sōta*,alizaliwa 19 Juni 1989 huko Tokyo) ni mwanariadha wa mbio za riadha nchini Japani, alikuwa mkimbiaji wa akiba ambaye hajatumiwa katika mbio za kupokezana za mita 4 × 100 katika mashindano ya dunia ya mwaka 2011.Ameshinda medali kadhaa katika ngazi ya kanda katika ubora wake wa kibinafsi ni sekunde 10.22 katika mita 100 na sekunde 20.56 katika mita 200. Yeye pia ndiye mshikiliaji bora wa zamani wa kitaifa kwa mita 60 za nje kwa sekunde 6.63.
## Marejeo 
Jamii:Wanariadha wa Japani
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1989