open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tido Mhando

**Tido Dustan Mhando** (ndilo jina lake kamili; alizaliwa Muheza, mkoa wa Tanga, kabila: Mbondei) ni mshauri wa rais wa Tanzania Samia Suluhu Hassan upande wa habari na mawasiliano kuanzia tarehe 19 Novemba 2025 .

Huyo mwandishi wa habari ni mmoja wa wakongwe wa habari, si tu nchini Tanzania bali katika bara la Afrika kwa ujumla. Tido Mhando anaheshimika kwa uzoefu wake mkubwa wa masuala ya habari aliojijengea kwa utumishi uliotukuka kwa miaka mingi ndani ya taaluma yake, uliopelekea hata kufika ngazi ya kuwa mkuu wa Idhaa ya Kiswahili ya Shirika la Habari la BBC. Mwishoni alikuwa mkurugenzi wa Azam TV. 

## Kazi
Alianzia redio ya taifa, Radio Tanzania Dar Es Salaam, kabla ya kuelekea Kenya ambako alifanya kazi kwa miaka mingi kabla ya kujiunga na shirika la utangazaji la Uingereza, BBC katikati ya miaka ya 1990. 

Baada ya kuhamishia makazi yake London nchini Uingereza, Tido Mhando alipewa majukumu ya ukuu wa Idhaa ya Kiswahili ya BBC mwaka 1999. Katika muda wake madarakani, Idhaa ya Kiswahili imepata mafanikio makubwa, ikiwa ni pamoja na idadi ya wasikilizaji kupanda mpaka milioni 19 katika ukanda wa Afrika ya Mashariki. 

Tido aliamua kustaafu mwishoni mwa mwezi Oktoba 2006, na kurejea nyumbani Tanzania, ambapo amekuwa akigawa uzoefu wake kwa vijana wa nyumbani kupitia Azam Media Group. 

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*Tovuti ya Idhaa ya Kiswahili ya BBC
16 Desemba

Tarehe **16 Desemba** ni siku ya 350 ya mwaka (ya 351 katika miaka mirefu). Mpaka uishe zinabaki siku 15.

## Matukio 
* 1971 - Nchi ya Bangla Desh inashinda vita na kupata uhuru kutoka Pakistan

## Waliozaliwa 
* 1770 - Ludwig van Beethoven, mtunzi wa muziki kutoka Ujerumani
* 1850 - Hans Buchner, daktari Mjerumani
* 1863 - George Santayana, mwanafalsafa kutoka Hispania na Marekani
* 1949 - Kilontsi Mbebhaghu M. Mporogomyi, mwanasiasa wa Tanzania
* 1973 - Scott Storch, mwanamuziki kutoka Marekani

## Waliofariki 
* 882 - Papa Yohane VIII
* 999 - Mtakatifu Adelaide wa Italia, malkia wa Dola Takatifu la Roma 
* 1779 - Go-Momozono, Mfalme Mkuu wa 118 wa Japani (tangu 1771)
* 1889 - Abushiri ibn Salim al-Harthi, aliyeongoza vita dhidi ya ukoloni wa Ujerumani nchini Tanzania 
* 1921 - Camille Saint-Saëns, mtunzi wa muziki kutoka Ufaransa
* 1989 - Lee van Cleef, mwigizaji wa filamu kutoka Marekani
* 2007 - Benedict Kiroya Losurutia, mwanasiasa wa Tanzania

## Sikukuu
Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha kumbukumbu za watakatifu Nabii Hagai, Mabikira Wafiadini wa Afrika Kaskazini, Beano wa Ireland, Everadi wa Friuli, Adoni wa Vienne, Adelaide wa Italia, Makari wa Collesano n.k.

## Viungo vya nje
* BBC: On This Day

Jamii:Desemba
18 Desemba

Tarehe **18 Desemba** ni siku ya 352 ya mwaka (ya 353 katika miaka mirefu). Mpaka uishe zinabaki siku 13.

## Matukio 
* 1352 - Uchaguzi wa Papa Innocent VI

## Waliozaliwa 
* 1856 - Joseph John Thomson, mwanafizikia kutoka Uingereza na mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia mwaka wa 1906
* 1878 - Josef Stalin, dikteta wa Umoja wa Kisovyeti (1924-1953)
* 1910 - Abe Burrows, mwandishi kutoka Marekani
* 1913 - Willy Brandt, Chansela wa Ujerumani (1969-1974)
* 1939 - Harold Varmus, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba mwaka wa 1989
* 1946 - Steve Biko, mwanasiasa kutoka Afrika Kusini
* 1946 - Steven Spielberg, mwongozaji wa filamu kutoka Marekani
* 1962 - James Sie, mwigizaji wa filamu kutoka Marekani
* 1968 - Casper Van Dien, mwigizaji filamu kutoka Marekani

## Waliofariki 
* 2015 - Placidus Gervasius Nkalanga, O.S.B., askofu Mkatoliki nchini Tanzania

## Sikukuu
Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha kumbukumbu za watakatifu Nabii Malaki, Namfamo, Mijin, Sanami, Luchita, Grasyano wa Tours, Flanani, Winibaldi, Paulo Nguyen Van My, Petro Truong Van Duong, Petro Vu Van Truat n.k.

## Viungo vya nje
* BBC: On This Day

Jamii:Desemba
20 Desemba

Tarehe **20 Desemba** ni siku ya 354 ya mwaka (ya 355 katika miaka mirefu). Mpaka uishe zinabaki siku 11.

## Matukio 
* 1334 - Uchaguzi wa Papa Benedikto XII

## Waliozaliwa 
* 1676 - Mtakatifu Leonardo wa Portomaurizio, padri wa shirika la Ndugu Wadogo kutoka Italia
* 1841 - Ferdinand Buisson, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Amani mwaka wa 1927
* 1890 - Jaroslav Heyrovsky, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia mwaka wa 1959
* 1972 - Marc Silk, mwigizaji wa filamu kutoka Marekani

## Waliofariki 
* 1968 - John Steinbeck, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi mwaka wa 1962
* 1998 - Alan Hodgkin, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba mwaka wa 1963
* 2009 - Brittany Murphy, mwigizaji na mwimbaji kutoka Marekani

## Sikukuu
Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha kumbukumbu za watakatifu Papa Zefirino, Liberali wa Roma, Filogoni wa Antiokia, Ursichini wa Jura, Dominiko wa Silos, Vinsenti Romano n.k.

## Viungo vya nje
* BBC: On This Day

Jamii:Desemba
17 Desemba

Tarehe **17 Desemba** ni siku ya 351 ya mwaka (ya 352 katika miaka mirefu). Mpaka uishe zinabaki siku 14.

## Matukio 
* 1907 - Nchi ya Bhutan imekuwa ufalme kupitia uchaguzi wa Ugyen Wangchuk kama mfalme wa kwanza

## Waliozaliwa 
* 1267 - Go-Uda, mfalme mkuu wa Japani (1274-1287)
* 1908 - Willard Libby, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia mwaka wa 1960
* 1919 - Ezekiel Mphahlele, mwandishi kutoka Afrika Kusini
* 1937 - John Kennedy Toole, mwandishi kutoka Marekani
* 1942 - Muhammadu Buhari, Rais wa Nigeria (1983-1985)
* 1975 - Milla Jovovich
* 1988 - David Rudisha, mwanariadha wa Kenya

## Waliofariki 
* 1187 - Papa Gregori VIII
* 1830 - Simon Bolivar, mwanasiasa na mwanajeshi aliyeongoza mapambano dhidi ya ukoloni wa Hispania katika Amerika ya Kusini
* 1964 - Victor Hess, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia mwaka wa 1936
* 1987 - Marguerite Yourcenar, mwandishi na mshairi kutoka Ubelgiji
* 2010 - Captain Beefheart, mwanamuziki kutoka Marekani

## Sikukuu
Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha kumbukumbu za watakatifu Modesti wa Yerusalemu, Wafiadini wa Eleutheropoli, Judikaeli, Bega wa Andenne, Sturmi wa Fulda, Kristofa wa Collesano, Vivina, Yohane wa Matha, Yosefu Manyanet n.k.

## Viungo vya nje
* BBC: On This Day

Jamii:Desemba
22 Desemba

Tarehe **22 Desemba** ni siku ya 356 ya mwaka (ya 357 katika miaka mirefu). Mpaka uishe zinabaki siku 9.

## Matukio
* 401 - Uchaguzi wa Papa Inosenti I

## Waliozaliwa
* 1178 - Antoku, mfalme mkuu wa Japani (1180-1185)
* 1856 - Frank Kellogg, mwanasiasa Mmarekani na mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Amani mwaka wa 1929
*1869 - Edwin Arlington Robinson, mshairi kutoka Marekani
* 1903 - Haldan Hartline, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba mwaka wa 1967
* 1955 - Thomas Südhof, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba mwaka wa 2013

## Waliofariki
* 69 - Vitellius, Kaisari wa Dola la Roma, auawa
* 1917 - Mtakatifu Frances Cabrini, bikira mwanzilishi kutoka Italia, mmisionari nchini Marekani
* 1989 - Samuel Beckett, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi mwaka wa 1969

## Sikukuu
Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha kumbukumbu za watakatifu Keremoni na wenzake, Iskirioni wa Aleksandria, Wafiadini thelathini wa Labicana, Wafiadini wa Raithu, Hungeri, Fransiska Saveri Cabrini n.k.

## Viungo vya nje
* BBC: On This Day
* Today in Canadian History
23 Desemba

Tarehe **23 Desemba** ni siku ya 357 ya mwaka (ya 358 katika miaka mirefu). Mpaka uishe zinabaki siku 8.

## Matukio 
## Waliozaliwa 
* 1805 - Joseph Smith, Mdogo, mwanzilishi wa Umormoni
* 1807 - Mtakatifu Antoni Maria Claret, askofu Mkatoliki kutoka Hispania
* 1858 - Giacomo Puccini, mtunzi wa opera kutoka Italia
* 1911 - Niels Jerne, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba mwaka wa 1984
* 1918 - Helmut Schmidt, Waziri Mkuu wa Ujerumani (1974-1982)
* 1933 - Akihito, Mfalme Mkuu wa Japani
* 1962 - Stefan Hell, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia mwaka wa 2014
* 1963 - Donna Tartt, mwandishi kutoka Marekani
* 1966 - Hussein Ali Mwinyi, mwanasiasa wa Tanzania
* 1970 - Angela Fuste, mwigizaji wa filamu kutoka Venezuela

## Waliofariki 
* 1822 - Mtakatifu Antoni wa Mt. Ana, padri wa shirika la Ndugu Wadogo nchini Brazil
* 2007 - Oscar Peterson, mwanamuziki kutoka Kanada
* 2015 - Alfred Gilman, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba mwaka wa 1994

## Sikukuu
Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha kumbukumbu za watakatifu Yohane wa Kety, Teodulo, Saturnini na wenzao, Servulo wa Roma, Ivo wa Chartres, Torlaki, Yohane Stone, Maria Margareta wa Youville, Antoni wa Mt. Ana, Yosefu Cho Yun-ho n.k.

## Viungo vya nje
* BBC: On This Day

Jamii:Desemba
21 Desemba

Tarehe **21 Desemba** ni siku ya 355 ya mwaka (ya 356 katika miaka mirefu). Mpaka uishe zinabaki siku 10.

## Matukio
* 164 KK - Yuda Mmakabayo anatakasa hekalu la Yerusalemu
* 1124 - Uchaguzi wa Papa Honorius II

## Waliozaliwa
* 1890 - Hermann Muller, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba mwaka wa 1946
* 1890 - Frances Goodrich, mwandishi kutoka Marekani
* 1917 - Heinrich Boll, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi mwaka wa 1972
* 1949 - Thomas Sankara, Rais wa Burkina Faso (1983-1987)
* 1966 - Kiefer Sutherland, mwigizaji wa filamu kutoka Kanada
* 1971 - Natalie Grant, mwanamuziki kutoka Marekani

## Waliofariki
* 1597 - Mtakatifu Petro Kanisi, S.I., padri na mwalimu wa Kanisa kutoka Uholanzi
* 1839 - Mtakatifu Andrea Dung-Lac, padri mfiadini kutoka Vietnam
* 1937 - Frank Kellogg, mwanasiasa Mmarekani na mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Amani mwaka wa 1929
* 1980 - Marc Connelly, mwandishi kutoka Marekani
* 1988 - Nikolaas Tinbergen, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba mwaka wa 1973
* 2009 - Edwin Krebs, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba mwaka wa 1992

## Sikukuu
Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha kumbukumbu za watakatifu Petro Kanisi, Nabii Mika, Themistokle wa Myra, Petro Truong Van Thi n.k.

## Viungo vya nje
* BBC: On This Day
19 Desemba

Tarehe **19 Desemba** ni siku ya 353 ya mwaka (ya 354 katika miaka mirefu). Mpaka uishe zinabaki siku 12.

## Matukio 
* 1187 - Uchaguzi wa Papa Klementi III

## Waliozaliwa 
* 1683 - Mfalme Filipo V wa Hispania
* 1852 - Albert Abraham Michelson, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia mwaka wa 1907
* 1901 - Oliver La Farge, mwandishi kutoka Marekani
* 1903 - George Snell, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba mwaka wa 1980
* 1915 - Édith Piaf, mwimbaji wa kike kutoka Ufaransa
* 1929 - Howard Sackler, mwandishi kutoka Marekani
* 1941 - Lee Myung-Bak, Rais wa 10 wa Korea Kusini (2008-2013)
* 1956 - Jens Fink-Jensen, mwandishi Mdani
* 1988 - Alexis Sanchez, mchezaji wa mpira kutoka Chile

## Waliofariki 
* 401 - Mtakatifu Papa Anastasio I
* 1370 - Mwenye heri Papa Urban V, O.S.B.
* 1953 - Robert Millikan, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia mwaka wa 1923
* 2004 - Herbert Brown, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia mwaka wa 1979

## Sikukuu
Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha kumbukumbu za watakatifu Papa Anastasio I, Gregori wa Auxerre, Fransisko Ha Thong Mau, Dominiko Buy Van Uy, Thomas Nguyen Van De, Augustino Nguyen Van Moi, Stefano Nguyen Van Vinh n.k.

## Viungo vya nje
* BBC: On This Day

Jamii:Desemba
26 Desemba

Tarehe **26 Desemba** ni siku ya 360 ya mwaka (ya 361 katika miaka mirefu). Mpaka uishe zinabaki siku 5.

## Matukio 
* 795 - Uchaguzi wa Papa Leo III
* 1559 - Uchaguzi wa Papa Pius IV

## Waliozaliwa 
* 1864 - Yun Chi-ho, mwanasiasa kutoka Korea Kusini
* 1873 - Norman Angell, mwandishi wa habari Mwingereza na mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Amani mwaka wa 1933
* 1915 - Teofilo Kisanji, askofu wa Kanisa la Moravian Tanzania

## Waliofariki 
* 269 - Mtakatifu Papa Dionysius
* 418 - Mtakatifu Papa Zosimus
* 1972 - Harry S. Truman, Rais wa Marekani (1945-1953)
* 2005 - Vincent Schiavelli, mwigizaji wa filamu kutoka Marekani
* 2006 - Gerald Ford, Rais wa Marekani (1974-1977)
* 2009 - Dennis Brutus, mwandishi kutoka Afrika Kusini

## Sikukuu
Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha sikukuu ya mtakatifu Stefano, lakini pia kumbukumbu za watakatifu Papa Dionysius, Zeno wa Maiuma, Papa Zosimus, Eutimi wa Sardi, Visenta Maria Lopez n.k.

## Viungo vya nje
* BBC: On This Day

Jamii:Desemba
27 Desemba

Tarehe **27 Desemba** ni siku ya 361 ya mwaka (ya 362 katika miaka mirefu). Mpaka uishe zinabaki siku 4.

## Matukio 
* 537 - Kanisa kuu la Hagia Sofia limekamilika
* 1945 - Kuundwa kwa IMF (Shirika la Kimataifa la Fedha)
* 1949 - Nchi ya Indonesia inashinda vita na kupata uhuru kutoka Uholanzi

## Waliozaliwa 
* 1571 - Johannes Kepler, mwanaastronomia kutoka Ujerumani
* 1660 - Mtakatifu Veronika Giuliani, bikira mmonaki wa Wakapuchini nchini Italia
* 1717 - Papa Pius VI
* 1896 - Louis Bromfield, mwandishi kutoka Marekani
* 1901 - Marlene Dietrich, mwigizaji wa filamu na mwimbaji kutoka Ujerumani
* 1943 - Joan Manuel Serrat, mwimbaji kutoka Hispania
* 1952 - Salome Joseph Mbatia, mwanasiasa wa kike kutoka Tanzania
* 1988 - Hayley Williams, mwanamuziki wa Marekani

## Waliofariki 
* 1938 - Zona Gale, mwandishi wa kike kutoka Marekani
* 1967 - Martin Flavin, mwandishi kutoka Marekani
* 1972 - Lester Pearson, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Amani mwaka wa 1957, na Waziri mkuu wa Kanada (1963-1968)
* 1999 - Horst Matthai Quelle, mwanafalsafa kutoka Ujerumani
* 2007 - Benazir Bhutto, waziri mkuu wa Pakistan anauawa

## Sikukuu
Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha sikukuu ya mtakatifu Mtume Yohane, lakini pia kumbukumbu ya watakatifu Fabiola wa Roma, Theodori na Theofane n.k.

## Viungo vya nje
* BBC: On This Day

Jamii:Desemba
24 Desemba

Tarehe **24 Desemba** ni siku ya 358 ya mwaka (ya 359 katika miaka mirefu). Mpaka uishe zinabaki siku 7.

## Matukio 
* 640 - Uchaguzi wa Papa Yohane IV
* 1294 - Uchaguzi wa Papa Boniface VIII
* 1951 - Nchi ya Libya inapata uhuru kutoka Italia

## Waliozaliwa 
* 1881 - Juan Ramon Jimenez, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi mwaka wa 1956
* 1940 - Charles Ndiliana Ruwa Keenja, mwanasiasa wa Tanzania
* 1980 - Stephen Appiah, mchezaji mpira kutoka Ghana

## Waliofariki 
* 1473 - Mtakatifu Yohane wa Kety, padri kutoka Polandi
* 1524 - Vasco da Gama, baharia mpelelezi kutoka Ureno
* 1813 - Go-Sakuramachi, Mfalme Mkuu wa 117 wa Japani (1762-1771)
* 1898 - Mtakatifu Charbel Makhlouf, mmonaki padri kutoka Lebanoni
* 1961 - Robert Hillyer, mshairi kutoka Marekani
* 1997 - Toshiro Mifune, mwigizaji wa filamu kutoka Japani

## Sikukuu
Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha kumbukumbu za watakatifu Mababu na Mabibi wa Yesu Kristo (kama vile Yakobo-Israeli na Raheli), Delfino wa Bordeaux, Tarsila wa Roma, Irmina wa Trier, Paula Elizabeti Cerioli n.k.

## Viungo vya nje
* BBC: On This Day

Jamii:Desemba
25 Desemba

Tarehe **25 Desemba** ni siku ya 359 ya mwaka (ya 360 katika miaka mirefu). Mpaka uishe zinabaki siku 6.

## Matukio 
* 1046 - Uchaguzi wa Papa Klementi II
* 1066 - William Mshindi wa Normandy anapokea cheo cha mfalme wa Uingereza 
* 1559 - Uchaguzi wa Papa Pius IV

## Waliozaliwa 
* 1876 - Adolf Windaus, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia mwaka wa 1928
* 1899 - Humphrey Bogart, mwigizaji wa filamu kutoka Marekani
* 1904 - Gerhard Herzberg, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia mwaka wa 1979
* 1906 - Ernst Ruska, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia mwaka wa 1986
* 1918 - Anwar Sadat, rais wa Misri, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Amani mwaka 1971
* 1931 - Raphael S. Ndingi Mwana a'Nzeki, askofu mkuu wa Kanisa Katoliki jijini Nairobi (Kenya)

## Waliofariki 
* 795 - Papa Adrian I
* 1926 - Yoshihito, Mfalme Mkuu wa Japani
* 1961 - Otto Loewi, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba mwaka wa 1936
* 1977 - Charlie Chaplin, mwigizaji filamu kutoka Uingereza

## Sikukuu
Kwa Wakristo walio wengi 25 Desemba ni sherehe ya Krismasi (au Noeli) inayoadhimisha kuzaliwa kwake Yesu Kristo, lakini pia kumbukumbu za watakatifu Anastasia wa Srijem, Eujenia wa Roma, Jovino na Basileo, Alberti Chmielowski n.k.

## Viungo vya nje
* BBC: On This Day

Jamii:Desemba
28 Desemba

Tarehe **28 Desemba** ni siku ya 362 ya mwaka (ya 363 katika miaka mirefu). Mpaka uishe zinabaki siku 3.

## Matukio 
* 418 - Uchaguzi wa Papa Bonifasi I
*2011 - Kim Jong-un akawa kingozi mkuu wa Korea Kaskazini baada ya mazishi ya baba yake

## Waliozaliwa 
* 1164 - Rokujo, mfalme mkuu wa Japani (1165-1168)
* 1856 - Woodrow Wilson, Rais wa Marekani, na mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Amani mwaka wa 1919
* 1880 - Louis Leipoldt, mwandishi wa Afrika Kusini
* 1944 - Kary Mullis, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia mwaka wa 1993
* 1990 - David Archuleta, mwanamuziki kutoka Marekani

## Waliofariki 
* mnamo 6 BK - Watoto wa Bethlehemu wakati wa kuzaliwa Yesu - hii ni tarehe ya kuwakumbuka kiliturujia
* 1622 - Mtakatifu Fransisko wa Sales, askofu Mkatoliki na mwalimu wa Kanisa kutoka Ufaransa
* 1991 - Cassandra Harris, mwigizaji wa filamu kutoka Australia

## Sikukuu
Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha sikukuu ya watakatifu Watoto wa Bethlehemu, lakini pia kumbukumbu za watakatifu Theonas wa Aleksandria, Antoni wa Lerins, Gaspare Del Bufalo, Katerina Volpicelli n.k.

## Viungo vya nje
* BBC: On This Day

Jamii:Desemba
29 Desemba

Tarehe **29 Desemba** ni siku ya 363 ya mwaka (ya 364 katika miaka mirefu). Mpaka uishe zinabaki siku 2.

## Matukio 
* 1845 - Texas inajiunga na Marekani kama jimbo la 28

## Waliozaliwa 
* 1808 - Andrew Johnson, Rais wa Marekani (1865-1869)
* 1951 - Philip Sang'ka Marmo, mwanasiasa wa Tanzania
* 1957 - Bruce Beutler, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba mwaka wa 2011
* 1975 - Joseph Haule, mwanamuziki wa rap kutoka Tanzania, anayejulikana kama **Professor Jay**
* 1976 - Danny McBride, mwigizaji wa filamu kutoka Marekani
* 1978 - Bonnah Kaluwa, mwanasiasa kutoka Tanzania
* 1985 - Kassim Bizimana, mchezaji mpira kutoka Burundi

## Waliofariki 
* 1170 - Mtakatifu Thomas Becket, askofu Mkatoliki na mfiadini nchini Uingereza.
* 1924 - Carl Spitteler, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi mwaka wa 1919
* 2004 - Julius Axelrod, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba mwaka wa 1970

## Sikukuu
Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha kumbukumbu za watakatifu Thomas Becket, Mfalme Daudi, Trofimo wa Arles,  Liboso wa Beja, Martiniani wa Milano, Marselo wa Konstantinopoli, Ebrulfi, Benedikta Hyon Kyong-nyon na wenzake n.k.

## Viungo vya nje
* BBC: On This Day

Jamii:Desemba
30 Desemba

Tarehe **30 Desemba** ni siku ya 364 ya mwaka (ya 365 katika miaka mirefu). Mpaka uishe inabaki siku 1.

## Matukio 
* 1370 - Uchaguzi wa Papa Gregori XI
* 2005 - Edward Ngoyayi Lowasa anakuwa waziri mkuu wa Tanzania

## Waliozaliwa 
* 1865 - Rudyard Kipling, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi mwaka wa 1907
* 1930 - Tu Youyou, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba mwaka wa 2015
* 1935 - Omar Bongo, Rais wa Gabon
* 1942 
** Anne Charleston
** Michael Nesmith
* 1946 - Patti Smith, mwanamuziki kutoka Marekani
* 1948 - Randy Schekman, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba mwaka wa 2013
* 1973 - Maureen Flannigan
* 1974 - Khalilou Fadiga, mchezaji mpira kutoka Senegal
* 1975 - Tiger Woods, mchezaji wa Golf kutoka Marekani
* 1980 - Eliza Dushku, mwigizaji wa filamu kutoka Marekani
* 1984 - LeBron James

## Waliofariki 
* 274 - Mtakatifu Papa Felix I
* 1591 - Papa Innocent IX
* 1896 - José Rizal, mwandishi kutoka Ufilipino
* 1944 - Romain Rolland, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi mwaka wa 1915
* 1989 - Etienne Leroux, mwandishi wa Afrika Kusini
* 2006 - Saddam Hussein, rais wa Iraki hadi 2003 ananyongwa kwa makosa ya jinai dhidi ya binadamu
* 2009 - George Miok, mwanajeshi wa Kanada
* 2012 - Rita Levi-Montalcini, daktari kutoka Italia, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba mwaka wa 1986
* 2024 - Jamshid bin Abdullah wa Zanzibar, alikuwa Sultani wa mwisho kutawala Zanzibar.

## Sikukuu
Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha kumbukumbu za watakatifu Papa Felix I, Hermes wa Vidin, Anisi wa Thesalonike, Perpetui wa Tours, Jokondo wa Aosta, Jeremari wa Fly, Egwini wa Evesham, Ranieri wa Forcona, Rojeri wa Canne, Laurenti wa Frazzanò n.k.

## Viungo vya nje
* BBC: On This Day

Jamii:Desemba
31 Desemba

Tarehe **31 Desemba** ni siku ya 365 ya mwaka (ya 365 katika miaka mirefu). Daima ni ya mwisho.

## Matukio 
* 1695: Kodi ya madirisha inaanzishwa Uingereza; wenye nyumba wengi wanafunga madirisha kwa matofali ili kuepukana na kodi hiyo
* 1999 - Eneo la mfereji wa Panama linarudishwa kwa serikali ya Panama kutoka kwa utawala wa Marekani

## Waliozaliwa 
* 1378 - Papa Callixtus III
* 1491 - Jacques Cartier, mpelelezi wa Amerika ya Kaskazini kutoka Ufaransa
* 1572 - Go-Yozei, mfalme mkuu wa Japani (1586-1611)
* 1869 - Henri Matisse, mchoraji kutoka Ufaransa
* 1934 - Chedieli Yohane Mgonja, mwanasiasa wa Tanzania
* 1937 - Avram Hershko, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia mwaka wa 2004
* 1948 - Donna Summer 
* 1958 - Defao, mwanamuziki kutoka Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
* 1968 - Junot Díaz, mwandishi kutoka Marekani
* 1977 - Psy, mwimbaji kutoka Korea Kusini

## Waliofariki 
* 335 - Mtakatifu Papa Silvester I
* 878 - Seiwa, mfalme mkuu wa Japani (858-876)
* 1864 - George Mifflin Dallas, Kaimu Rais wa Marekani (1845-1849)
* 2009 - Rashidi Kawawa, waziri mkuu wa Tanzania
* 2022 - Papa Benedikto XVI, Papa wa Kanisa Katoliki miaka 2005 - 2013

## Sikukuu
Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha kumbukumbu za watakatifu Papa Silvester I, Donata, Paulina na wenzao, Kolomba wa Sens, Zotiko wa Konstantinopoli, Melania Kijana na Piniani, Barbasiani wa Ravenna, Mario wa Lausanne, Yohane Fransisko Regis, Katerina Labouré n.k.

## Viungo vya nje
* BBC: On This Day

Jamii:Desemba
1750

Makala hii inahusu mwaka **1750 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
* 12 Desemba - Lady Anne Barnard, mwandishi wa kike wa Uskoti na Afrika Kusini

## Waliofariki 
* 19 Mei - Krispino wa Viterbo, mtawa wa shirika la Ndugu Wadogo nchini Italia
* 28 Mei - Sakuramachi, Mfalme Mkuu wa 115 wa Japani (1735-1747)
* 28 Julai - Johann Sebastian Bach

Jamii:Karne ya 18
1291

Makala hii inahusu mwaka **1291 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
*1 Agosti - Nchi ya Uswisi ilianzishwa kupitia Kiapo cha Rutli.

## Waliozaliwa
**bila tarehe**
*Papa Klementi VI

## Waliofariki
Jamii:Karne ya 13
1685

Makala hii inahusu mwaka **1685 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
* 12 Machi - Askofu George Berkeley, mwanafalsafa wa Uingereza
* 23 Februari - Georg Friedrich Händel, mtungaji wa muziki kutoka Ujerumani
* 21 Machi - Johann Sebastian Bach, mwanamuziki Mjerumani
* 1 Oktoba - Kaisari Karoli VI wa Ujerumani

## Waliofariki 
*22 Machi - Go-Sai, mfalme mkuu wa Japani (1654-1663)

Jamii:Karne ya 17
1798

Makala hii inahusu mwaka **1798 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa
## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 18
1797

Makala hii inahusu mwaka **1797 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa
* 31 Januari - Franz Schubert, mtunzi wa opera kutoka Austria
* 22 Machi - Kaisari Wilhelm I, mfalme wa Prussia na Kaisari wa Ujerumani
* 15 Aprili - Mtakatifu Mikaeli Garicoits, padri kutoka Ufaransa
* 5 Juni - Said bin Sultani wa Maskat, Omani na Zanzibar
* 12 Septemba - Mtakatifu Emilia wa Vialar, bikira wa Ufaransa

**bila tarehe**
* Yohannes III, mfalme wa Ethiopia (1840-1851)

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 18
1796

Makala hii inahusu mwaka **1796 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa
*23 Julai - Franz Berwald, mtunzi wa muziki kutoka Uswidi

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 18
1799

Makala hii inahusu mwaka **1799 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
* 9 Novemba - Napoleon Bonaparte anapindua serikali ya Ufaransa.

## Waliozaliwa 
* 6 Juni - Aleksander Pushkin, mwandishi kutoka Urusi

## Waliofariki 
* 29 Agosti - Papa Pius VI
* 14 Desemba - George Washington, Rais wa kwanza wa Marekani

Jamii:Karne ya 18
1795

Makala hii inahusu mwaka **1795 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
* 3 Februari - Antonio José de Sucre, Rais wa Peru (1823) na Rais wa Bolivia (1825-28)
* 21 Aprili - Vinsenti Pallotti, padre Mkatoliki kutoka Italia
* 2 Novemba - James Polk, Rais wa Marekani (1845-1849)

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 18
1791

Makala hii inahusu mwaka **1791 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
* 23 Aprili - James Buchanan, Rais wa Marekani (1857-1861)

## Waliofariki 
* 6 Oktoba - Mtakatifu Maria Fransiska wa Madonda Matano, mtawa wa kike kutoka Italia
* 5 Desemba - Wolfgang Amadeus Mozart (mwanamuziki Mwaustria)

Jamii:Karne ya 18
1790

Makala hii inahusu mwaka **1790 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
*29 Machi - John Tyler, Rais wa Marekani (1841-1845)

## Waliofariki 
*20 Februari - Kaisari Joseph II wa Ujerumani
* 17 Julai - Adam Smith, mwanafalsafa kutoka Uskoti

Jamii:Karne ya 18
1789

Makala hii inahusu mwaka **1789 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
* 17 Juni   - wawakilishi wa tabaka la tatu katika bunge la Ufaransa wanajitangaza kuwa "bunge la kitaifa", mwanzo wa Mapinduzi ya Ufaransa

* 14 Julai - wananchi wa Paris wanavamia ngome ya bastille, ushindi wa Mapinduzi ya Ufaransa, sikukuu ya kitaifa nchini Ufaransa

## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 18
1788

Makala hii inahusu mwaka **1788 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa
* 22 Januari - George Byron, mshairi Mwingereza
* 22 Februari - Arthur Schopenhauer, mwanafalsafa wa Ujerumani

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 18
1787

Makala hii inahusu mwaka **1787 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
## Waliozaliwa
## Waliofariki
* 31 Mei - Mtakatifu Felix wa Nicosia, mtawa wa shirika la Ndugu Wadogo kutoka Sicilia
* 1 Agosti - Alfonso Maria wa Liguori, askofu Mkatoliki na mwalimu wa Kanisa kutoka Italia

Jamii:Karne ya 18
1785

Makala hii inahusu mwaka **1785 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
## Waliozaliwa 
## Waliofariki
Jamii:Karne ya 18
1784

Makala hii inahusu mwaka **1784 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
## Waliozaliwa
*24 Novemba - Zachary Taylor, Rais wa Marekani (1849-1850)

## Waliofariki
* 28 Agosti - Mtakatifu Junipero Serra, padre na mmisionari kutoka Hispiania

Jamii:Karne ya 18
1783

Makala hii inahusu mwaka **1783 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
*3 Septemba - Kufuatana na Mkataba wa Paris, nchi ya Marekani inapata uhuru rasmi kutoka Uingereza.

## Waliozaliwa
*24 Julai - Simon Bolivar, mwanasiasa na mwanajeshi katika Amerika ya Kusini aliyeongoza mapambano dhidi ya ukoloni wa Hispania, katika mji wa Caracas (Venezuela) 

## Waliofariki
* 17 Aprili - Mtakatifu Benedikto Yosefu Labre
* 7 Septemba - Leonhard Euler, mwanahisabati kutoka Uswisi

Jamii:Karne ya 18
1782

Makala hii inahusu mwaka **1782 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
*29 Januari - Daniel Auber (mtungaji wa muziki Mfaransa)
*18 Machi - John C. Calhoun, Kaimu Rais wa Marekani (1825-1832)
* 26 Julai - John Field, mtunzi wa opera kutoka Eire
* 1 Agosti - Mtakatifu Eujeni wa Mazenod, askofu nchini Ufaransa
*5 Desemba - Martin Van Buren, Rais wa Marekani (1837-1841)

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 18
1781

Makala hii inahusu mwaka **1781 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
*13 Machi - Sayari ya Uranus imegunduliwa na William Herschel.
*4 Septemba - walowezi 44 waunda kijiji cha Los Angeles (jina kamili: El Pueblo de Nuestra Señora la Reina de los Ángeles de Portiuncula) ambayo leo hii ni ni mji mkubwa wa ili wa Marekani. 
*19 Oktoba - Wanajeshi wa Uingereza wajisalimisha mjini Yorktown (Virginia) baada ya kushindwa na Wamarekani wanaosaidiwa na Wafaransa katika mapigano makubwa ya mwisho wa vita ya uhuru ya Marekani. 

## Waliozaliwa
## Waliofariki
* 11 Mei - Mtakatifu Ignas wa Laconi, mtawa wa shirika la Ndugu Wadogo kisiwani kwa Sardinia

Jamii:Karne ya 18
1780

Makala hii inahusu mwaka **1780 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
* 29 Agosti - Jean-Auguste-Dominique Ingres, mchoraji kutoka Ufaransa
*17 Oktoba - Richard M. Johnson, Kaimu Rais wa Marekani (1837-1841)

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 18
1779

Makala hii inahusu mwaka **1779 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
* 14 Februari - James Cook, mpelelezi kutoka Uingereza
* 16 Desemba - Go-Momozono, Mfalme Mkuu wa 118 wa Japani (tangu 1771)

Jamii:Karne ya 18
1778

Makala hii inahusu mwaka **1778 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
* 10 Januari - Carl Linnaeus, mwanabiolojia kutoka Uswidi
* 30 Mei - Voltaire, mwanafalsafa kutoka Ufaransa
* 2 Julai - Jean-Jacques Rousseau, mwanafalsafa kutoka Ufaransa

Jamii:Karne ya 18
1777

Makala hii inahusu mwaka **1777 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
## Waliozaliwa
*14 Julai - Tanomura Chikuden, mchoraji Mjapani
*9 Oktoba - Mtakatifu Gaspare Bertoni, padri mwanzilishi kutoka Italia

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 18
1792

Makala hii inahusu mwaka **1792 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
* 13 Mei - Papa Pius IX
* 10 Julai - George Mifflin Dallas, Kaimu Rais wa Marekani (1845-1849)
* 21 Novemba - Mtakatifu Pavel wa Taganrog, Mkristo mlei wa Ukraina

## Waliofariki 
* 1 Machi - Kaisari Leopold II wa Ujerumani

Jamii:Karne ya 18
1775

Makala hii inahusu mwaka **1775 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
* 15 Februari - Uchaguzi wa Papa Pius VI

## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
* 18 Oktoba - Mtakatifu Paulo wa Msalaba, padri mwanzilishi wa shirika la Wapasionisti kutoka Italia

Jamii:Karne ya 18
1774

Makala hii inahusu mwaka **1774 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
## Waliozaliwa 
* 21 Juni - Daniel Tompkins, Kaimu Rais wa Marekani
* 28 Agosti - Elizabeth Ann Seton, mtakatifu na mwanzilishi wa shirika la kwanza la kitawa huko Marekani

## Waliofariki 
* 22 Septemba - Papa Klementi XIV

Jamii:Karne ya 18
1773

Makala hii inahusu mwaka **1773 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
* 12 Januari - Jumba la makumbusho (*museum*) la kwanza la Marekani lilifumguliwa hadharani katika mji wa Charleston, jimbo la South Carolina.
* 17 Januari - Rubani James Cook ni Mzungu wa kwanza kuvuka mstari wa Antaktiki.
* 16 Desemba - Wakoloni katika mji wa Boston kule Marekani wanavamia meli na kusababisha Sherehe ya Chai ya Boston (*Boston Tea Party*).

## Waliozaliwa 
* 9 Februari - William Henry Harrison, Rais wa Marekani (1841)

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 18
1772

Makala hii inahusu mwaka **1772 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 18
1771

Makala hii inahusu mwaka **1771 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
## Waliozaliwa
* 23 Septemba - Kokaku, Mfalme Mkuu wa 119 wa Japani (1779-1817)

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 18
1770

Makala hii inahusu mwaka **1770 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa
* 7 Aprili - William Wordsworth, mwandishi kutoka Uingereza
* 16 Desemba - Ludwig van Beethoven, mtungaji muziki kutoka Ujerumani

## Waliofariki 
* 22 Septemba - Mtakatifu Ignas wa Santhià, mtawa wa shirika la Ndugu Wadogo kutoka Italia

Jamii:Karne ya 18
1769

Makala hii inahusu mwaka **1769 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
* 19 Mei - Uchaguzi wa Papa Klementi XIV

## Waliozaliwa 
* 15 Agosti - Napoleon Bonaparte, Mfalme wa Ufaransa
* 14 Septemba - Alexander von Humboldt, mpelelezi na mwanasayansi kutoka Ujerumani

## Waliofariki 
* 2 Februari - Papa Klementi XIII

Jamii:Karne ya 18
1767

Makala hii inahusu mwaka **1767 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
* 15 Machi - Andrew Jackson, Rais wa Marekani 1829-37
* 11 Julai - John Quincy Adams, Rais wa Marekani (1825-1829)

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 18
1776

Makala hii inahusu mwaka **1776 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
* 4 Julai - Koloni 13 za Uingereza katika Amerika ya Kaskazini zatangaza uhuru na kuunda **Maungano ya Madola ya Amerika** (Marekani)

## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
* 25 Agosti - David Hume, mwanafalsafa wa Uskoti

Jamii:Karne ya 18
1765

Makala hii inahusu mwaka **1765 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
* 18 Septemba - Papa Gregori XVI

## Waliofariki 
* 18 Agosti - Kaisari Francis I wa Ujerumani

Jamii:Karne ya 18
1763

Makala hii inahusu mwaka **1763 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
* 10 Februari - Ufaransa na Uingereza wapatana mjini Paris kumaliza Vita ya Miaka Saba kati yao; Ufaransa wakubali kuwaachia Waingereza koloni yake ya Kanada
* 15 Februari - Prussia na Austria pamoja na nchi zilizoshikamana nao wapatana pia kumaliza Vita ya Miaka Saba

## Waliozaliwa 
## Waliofariki
Jamii:Karne ya 18
1760

Makala hii inahusu mwaka **1760 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
## Waliozaliwa 
* 15 Machi - Mtakatifu Yohane wa Triora, padre, mmisionari na mfiadini nchini Uchina
* 22 Agosti - Papa Leo XII

## Waliofariki 
* 9 Mei - Nikolaus von Zinzendorf, askofu wa Kanisa la Moravian nchini kwa Ujerumani

Jamii:Karne ya 18
1759

Makala hii inahusu mwaka **1759 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
## Waliozaliwa 
## Waliofariki
* 14 Aprili - Georg Friedrich Händel, mtungaji wa muziki kutoka Ujerumani

Jamii:Karne ya 18
1762

Makala hii inahusu mwaka **1762 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
* 21 Machi - Nicolas-Louis de Lacaille, mwanaastronomia kutoka Ufaransa
* 31 Agosti - Momozono, Mfalme Mkuu wa 116 wa Japani (tangu 1747)

Jamii:Karne ya 18
1757

Makala hii inahusu mwaka **1757 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
## Waliozaliwa 
## Waliofariki
Jamii:Karne ya 18
1756

Makala hii inahusu mwaka **1756 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
* 27 Januari - Wolfgang Amadeus Mozart (mwanamuziki Mwaustria)
* 6 Februari - Aaron Burr, Kaimu Rais wa Marekani
* 28 Novemba - Mtakatifu Maria Magdalena Postel, bikira na mwanzilishi nchini Ufaransa

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 18
1755

Makala hii inahusu mwaka **1755 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
## Waliozaliwa 
## Waliofariki
* 16 Oktoba - Mtakatifu Jeradi Majella, bradha wa shirika la Mkombozi kutoka Italia

Jamii:Karne ya 18
1754

Makala hii inahusu mwaka **1754 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
* 25 Agosti - William Murdock (mhandisi Mwingereza, na mvumbuaji wa taa ya gesi)

## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 18
1758

Makala hii inahusu mwaka **1758 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
* 6 Julai - Uchaguzi wa Papa Klementi XIII

## Waliozaliwa 
* 28 Aprili - James Monroe, Rais wa Marekani (1817-1825)
* 5 Agosti - Go-Momozono, Mfalme Mkuu wa 118 wa Japani (1771-1779)

## Waliofariki 
* 3 Mei - Papa Benedikt XIV

Jamii:Karne ya 18
1752

Makala hii inahusu mwaka **1752 BK** (Baada ya Kristo).

**1752** (MDCCLII) ulikuwa mwaka mrefu kuanzia Jumamosi ya kalenda ya Gregori na mwaka mrefu kuanzia Jumatano ya kalenda ya Julian, mwaka wa 1752 wa hesabu baada ya Kristo. 

Katika Milki ya Uingereza, ulikuwa mwaka pekee wenye siku 355, kwani Septemba 3-13 ilirukwa wakati nchi ilipohamia kalenda ya Gregori.

## Matukio 
* 6 Juni - Moto unateketeza sehemu za mji wa Moscow.
* 15 Juni - Benjamin Franklin anathibitisha nadharia yake kwamba miale ya radi ni namna ya umeme kwa kupandisha tiara wakati wa mvua ya radi na hivyo kusababisha pigo la radi. Jaribio hilo lilikuwa msingi wa teknolojia ya kikingaradi.

## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
Jamii:Karne ya 18
1751

Makala hii inahusu mwaka **1751 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
* Adam Smith aliteuliwa kuwa profesa wa mantiki kwenye Chuo Kikuu cha Glasgow.

## Waliozaliwa 
* 16 Machi - James Madison, Rais wa Marekani (1809-1817)

## Waliofariki 
* 26 Novemba - Mtakatifu Leonardo wa Portomaurizio, mtawa wa shirika la Ndugu Wadogo kutoka Italia

Jamii:Karne ya 18
1540

Makala hii inahusu mwaka **1540 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
* 3 Septemba - Gelawdewos wa Uhabeshi anatangazwa kuwa mfalme mkuu chini ya jina la *Asnaf Sagad I*.

## Waliozaliwa 
* 16 Mei - Mtakatifu Paskali Baylon, mtawa wa shirika la Ndugu Wadogo kutoka Hispania

## Waliofariki 
* 27 Januari - Mtakatifu Angela Merichi, mtawa wa Italia

Jamii:Karne ya 16
1559

Makala hii inahusu mwaka **1559 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
* 25 Desemba - Uchaguzi wa Papa Pius IV

## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
* 23 Machi - Gelawdewos, Mafalme Mkuu wa Uhabeshi
* 18 Agosti - Papa Paulo IV

Jamii:Karne ya 16
1478

Makala hii inahusu mwaka **1478 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
* 7 Februari - Mtakatifu Thomas More, mwanasheria kutoka Uingereza
* 26 Mei - Papa Klementi VII

## Waliofariki 
* 19 Novemba - Baeda Maryam I, Mfalme Mkuu wa Uhabeshi

Jamii:Karne ya 15
1667

Makala hii inahusu mwaka **1667 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
*20 Juni - Uchaguzi wa Papa Klementi IX

## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
* 12 Januari - Mtakatifu Bernardo wa Corleone, mtawa wa shirika la Ndugu Wadogo kutoka Italia
* 25 Aprili - Mtakatifu Petro wa Betancur, mmisionari kutoka Hispania katika Amerika ya Kati
*22 Mei - Papa Alexander VII
*18 Oktoba - Fasilides, Mfalme Mkuu wa Uhabeshi

Jamii:Karne ya 17
1753

Makala hii inahusu mwaka **1753 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio 
## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
* 14 Januari - Askofu George Berkeley, mwanafalsafa wa Uingereza

Jamii:Karne ya 18
1716

Makala hii inahusu mwaka **1716 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
* 8 Februari - Dawit III alitangazwa kuwa mfalme mkuu wa Uhabeshi chini ya jina la *Adbar Sagad*.
## Waliozaliwa 
* 20 Januari - Mfalme Carlos III wa Hispania

## Waliofariki 
* 28 Aprili - Mtakatifu Alois Maria wa Montfort, padri wa Kanisa Katoliki kutoka Ufaransa
* 14 Novemba - Gottfried Leibniz, mwanafalsafa wa Ujerumani

Jamii:Karne ya 18
Wimbo wa Taifa

**Wimbo wa Taifa** kwa kawaida ni wimbo (wakati mwingine pia musiki maalumu bila uimbaji) ulioteuliwa na serikali au kwa njia ya sheria na kutumiwa wakati wa nafasi maalumu kama alama au ishara ya taifa, nchi dola na kadhalika. Matumizi yake mara nyingi hufanana na matumizi ya bendera la taifa.
 
Nyimbo za taifa zilianza kuwa kawaida katika karne ya 19 katika madola ya Ulaya zikaenea polepole kote duniani pamoja na wazo la "utaifa".

*
Nusukipenyo

thumb|Duara na nusukipenyo (rediasi).
**Nusukipenyo** au **rediasi** ni mstari unaonyoka kati ya kitovu cha duara na mzingo wake. Ni nusu ya urefu wa kipenyo. 

Uhusiano kati ya mzingo na rediasi ni r = \frac{m}{2\pi}

## Viungo vya nje 
* Definition and properties of the radius of a circle with interactive applet

Jamii:Jiometria
Jamii:Vipimo
1721

Makala hii inahusu mwaka **1721 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio
*8 Mei - Uchaguzi wa Papa Innocent XIII
*18 Mei - Bakaffa alitangazwa kuwa mfalme mkuu wa Uhabeshi chini ya jina la *Asma Sagad*.

## Waliozaliwa 
## Waliofariki 
*19 Machi - Papa Klementi XI
*18 Mei - Dawit III, Mfalme Mkuu wa Uhabeshi
* 24 Septemba - Mtakatifu Pasifiko wa San Severino, padri wa shirika la Ndugu Wadogo kutoka Italia

Jamii:Karne ya 18
Hirohito wa Japani

[thumb|right|Mfalme Mkuu Hirohito, mwaka wa [1926]]
**Hirohito** (29 Aprili 1901 – 7 Januari 1989) alikuwa mfalme mkuu wa 124 (*Tenno*) wa Japani. Alimrithi baba yake Yoshihito tarehe 25 Desemba 1926 na kuwa mfalme hadi kifo chake. Aliyemfuata ni mwanaye Akihito.

Ingawa alijulikana sana nje ya Japan kwa jina lake la  kwa Kijapani, kwa sasa anatambulika zaidi kwa jina la **Shōwa**.

Neno *Shōwa* linamaanisha **mtu mkarimu**; ni jina la nyakati za Kijapani zilizoambatana na watawala wa nchi hiyo walioitwa Matenno wa Japani .

## Maisha yake
Hironito alizaliwa katika ikulu ya Tokyo (wakati wa utawala wa babu yake Meiji). Baba yake aliitwa **Yoshinito** ambaye jina la utawala lake aliitwa Taishō) na mama yake aliitwa **Sadako** ambaye jina lake la utawala aliitwa Teimei.

Mwanzoni mwa utawala wake, Japan tayari ilikuwa moja kati ya mataifa yenye nguvu duniani na ilikuwa nchi ya tisa kwa maendeleo ya uchumi duniani na moja kati ya nchi nne wanachama wa kudumu wa Shirikisho la Mataifa ambalo lilikuwa shirikisho tangulizi la ya Umoja wa Mataifa.

## Angalia pia
*Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1901
Jamii:Waliofariki 1989
Jamii:Watawala wa Japani
Yoshihito

thumb|right|Yoshihito (1912)
**Yoshihito** (31 Agosti 1879 – 25 Desemba 1926) alikuwa mfalme mkuu (*Tenno*) wa Japani. Alimfuata baba yake, Mutsuhito, tarehe 13 Juni 1912 na kuwa mfalme hadi kifo chake. Aliyemfuata ni mwana wake Hirohito.

## Angalia pia
*Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Jamii:Waliozaliwa 1879
Jamii:Waliofariki 1926
Jamii:Watawala wa Japani
Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Orodha ya '*Wafalme Wakuu (*Tenno*) wa Japani*' inataja wafalme wanaohesabiwa rasmi. Kwa wafalme 28 wa kwanza hatuna miaka ya uhakika, kwa hiyo hawajaorodheshwa humo.

* 29 Kinmei, (539-571)
* 30 Bidatsu, (572-585)
* 31 Yomei, (585-587)
* 32 Sushun, (587-592)
* 33 Suiko (wa kike), (593-628)
* 34 Jomei, (629-641)
* 35 Kogyoku (wa kike), (642-645)
* 36 Kotoku, (645-654)
* 37 Saimei (wa kike), (655-661)
* 38 Tenji, (661-672)
* 39 Kobun, (672)
* 40 Tenmu, (672-686)
* 41 Jito (wa kike), (686-697)
* 42 Monmu, (697-707)
* 43 Genmei (wa kike), (707-715)
* 44 Gensho (wa kike), (715-724)
* 45 Shomu, (724-749)
* 46 Koken (wa kike), (749-758)
* 47 Junnin, (758-764)
* 48 Shotoku (wa kike), (764-770)
* 49 Konin, (770-781)
* 50 Kanmu, (781-806)
* 51 Heizei, (806-809)
* 52 Saga, (809-823)
* 53 Junna, (823-833)
* 54 Ninmyo, (833-850)
* 55 Montoku, (850-858)
* 56 Seiwa, (858-876)
* 57 Yozei, (876-884)
* 58 Koko, (884-887)
* 59 Uda, (887-897)
* 60 Daigo, (897-930)
* 61 Suzaku, (930-946)
* 62 Murakami, (946-967)
* 63 Reizei, (967-969)
* 64 En'yu, (969-984)
* 65 Kazan, (984-986)
* 66 Ichijo, (986-1011)
* 67 Sanjo, (1011-1016)
* 68 Go-Ichijo, (1016-1036)
* 69 Go-Suzaku, (1036-1045)
* 70 Go-Reizei, (1045-1068)
* 71 Go-Sanjo, (1068-1073)
* 72 Shirakawa, (1073-1129)
* 73 Horikawa, (1087-1107)
* 74 Toba, (1107-1156)
* 75 Sutoku, (1123-1142)
* 76 Konoe, (1142-1155)
* 77 Go-Shirakawa, (1155-1192)
* 78 Nijo, (1158-1165)
* 79 Rokujo, (1165-1168)
* 80 Takakura, (1168-1180)
* 81 Antoku, (1180-1185)
* 82 Go-Toba, (1183-1198)
* 83 Tsuchimikado, (1198-1210)
* 84 Juntoku, (1210-1221)
* 85 Chukyo, (1221)
* 86 Go-Horikawa, (1221-1232)
* 87 Shijo, (1232-1242)
* 88 Go-Saga, (1242-1246)
* 89 Go-Fukakusa, (1246-1260)
* 90 Kameyama, (1260-1274)
* 91 Go-Uda, (1274-1287)
* 92 Fushimi, (1287-1298)
* 93 Go-Fushimi, (1298-1301)
* 94 Go-Nijo, (1301-1308)
* 95 Hanazono, (1308-1318)
* 96 Go-Daigo, (1318-1339)
* 97 Go-Murakami, (1339-1368)
* 98 Chokei, (1368-1383)
* 99 Go-Kameyama, (1383-1392)
* 100 Go-Komatsu, (1382-1412)
* 101 Shoko, (1412-1428)
* 102 Go-Hanazono, (1428-1464)
* 103 Go-Tsuchimikado, (1464-1500)
* 104 Go-Kashiwabara, (1500-1526)
* 105 Go-Nara, (1526-1557)
* 106 Ogimachi, (1557-1586)
* 107 Go-Yozei, (1586-1611)
* 108 Go-Mizunoo, (1611-1629)
* 109 Meisho (wa kike), (1629-1643)
* 110 Go-Komyo, (1643-1654)
* 111 Go-Sai, (1655-1663)
* 112 Reigen, (1663-1687)
* 113 Higashiyama, (1687-1709)
* 114 Nakamikado, (1709-1735)
* 115 Sakuramachi, (1735-1747)
* 116 Momozono, (1747-1762)
* 117 Go-Sakuramachi (wa kike), (1762-1771)
* 118 Go-Momozono, (1771-1779)
* 119 Kokaku, (1780-1817)
* 120 Ninko, (1817-1846)
* 121 Komei, (1846-1867)
* 122 Mutsuhito (Meiji), (1867-1912)
* 123 Yoshihito (Taisho), (1912-1926)
* 124 Hirohito (Showa), (1926-1989)
* 125 Akihito (Heisei), (1990-2019)
* 126 Naruhito (Reiwa) (2019-)

*
Japani
Jamii:Wafalme nchi kwa nchi
Komei

thumb|right|Komei-Tenno

**Komei** (22 Julai 1831 – 30 Januari 1867) alikuwa mfalme mkuu wa 121 (*Tenno*) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa *Osahito*. Tarehe 10 Machi 1846 alimfuata baba yake, Ninko, na kuwa mfalme hadi kifo chake. Aliyemfuata ni mwana wake Mutsuhito.

## Angalia pia
*Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Jamii:Waliozaliwa 1831
Jamii:Waliofariki 1867
Jamii:Watawala wa Japani
Ninko

right|thumb|Mchoro wa Ninkō
**Ninko** (16 Machi 1800 &ndash; 21 Februari 1846) alikuwa mfalme mkuu wa 120 (*Tenno*) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa *Ayahito*. Mwaka wa 1817 alimfuata baba yake, Kokaku, na kuwa mfalme hadi kifo chake. Aliyemfuata ni mwana wake, Komei.

## Angalia pia
*Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Jamii:Waliozaliwa 1800
Jamii:Waliofariki 1846
Jamii:Watawala wa Japani
Kokaku

right|thumb|Mchoro wa Kōkaku
**Kokaku** (23 Septemba 1771 &ndash; 11 Desemba 1840) alikuwa mfalme mkuu wa 119 (*Tenno*) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa *Morohito*. Mwaka wa 1780 alimfuata mfalme mkuu Go-Momozono, na kuwa mfalme hadi kujiuzulu tarehe 7 Mei 1817. Aliyemfuata ni mwana wake, Ninko.

## Angalia pia
*Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Jamii:Waliozaliwa 1771
Jamii:Waliofariki 1840
Jamii:Watawala wa Japani
Go-Momozono

right|thumb|Mchoro wa Go-Momozono
**Go-Momozono** (5 Agosti 1758 – 16 Desemba 1779) alikuwa mfalme mkuu wa 118 (*Tenno*) wa Japani. Alikuwa mtoto wa Mfalme Mkuu Momozono. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa *Hidehito*. Tarehe 23 Mei 1771 alimfuata shangazi yake, Go-Sakuramachi, na kuwa mfalme hadi kifo chake. Aliyemfuata ni Kokaku.

## Angalia pia
*Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Jamii:Waliozaliwa 1758
Jamii:Waliofariki 1779
Jamii:Watawala wa Japani
Go-Sakuramachi

right|thumb|Mchoro wa Go-Sakuramachi
**Go-Sakuramachi** (23 Septemba 1740 – 24 Desemba 1813) alikuwa mfalme mkuu wa 117 (*Tenno*) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa *Satoko*. Tarehe 15 Septemba 1762 alimfuata kaka yake, Momozono, na kuwa mfalme hadi kujiuzulu mwaka wa 1771. Aliyemfuata ni mpwa wake, Go-Momozono.

## Angalia pia
*Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Jamii:Waliozaliwa 1740
Jamii:Waliofariki 1813
Jamii:Watawala wa Japani
Momozono

right|thumb|Mchoro wa Momozono
**Momozono** (14 Aprili 1741 &ndash; 31 Agosti 1762) alikuwa mfalme mkuu wa 116 (*Tenno*) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa *Toohito*. Tarehe 9 Juni 1747 alimfuata baba yake, Sakuramachi, na kuwa mfalme hadi kifo chake. Aliyemfuata ni dada yake, Go-Sakuramachi.

## Angalia pia
*Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Jamii:Waliozaliwa 1741
Jamii:Waliofariki 1762
Jamii:Watawala wa Japani
Sakuramachi

right|thumb|Mchoro wa Sakuramachi
**Sakuramachi** (8 Februari 1720 &ndash; 28 Mei 1750) alikuwa mfalme mkuu wa 115 (*Tenno*) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa *Teruhito*. Tarehe 13 Aprili 1735 alimfuata baba yake, Nakamikado, na kuwa mfalme hadi kujiuzulu tarehe 9 Juni 1747. Aliyemfuata ni mwana wake, Momozono.

## Angalia pia
*Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Jamii:Waliozaliwa 1720
Jamii:Waliofariki 1750
Jamii:Watawala wa Japani
Nakamikado

right|thumb|Mchoro wa Nakamikado
**Nakamikado** (14 Januari 1702 – 10 Mei 1737) alikuwa mfalme mkuu wa 114 (*Tenno*) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa *Yasuhito*. Tarehe 27 Julai 1709 alimfuata baba yake, Higashiyama, na kuwa mfalme hadi kujiuzulu tarehe 13 Aprili 1735. Aliyemfuata ni mwana wake, Sakuramachi.

## Angalia pia
*Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Jamii:Waliozaliwa 1702
Jamii:Waliofariki 1737
Jamii:Watawala wa Japani
Higashiyama

right|thumb|Mchoro wa Higashiyama
**Higashiyama** (21 Oktoba 1675 – 16 Januari 1710) alikuwa mfalme mkuu wa 113 (*Tenno*) wa Japani. Tarehe 6 Mei 1687 alimfuata mfalme mkuu Reigen, na kuwa mfalme hadi kujiuzulu tarehe 27 Julai 1709. Aliyemfuata ni mwana wake, Nakamikado.

## Angalia pia
*Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Jamii:Waliozaliwa 1675
Jamii:Waliofariki 1710
Jamii:Watawala wa Japani
Reigen

right|thumb|Mchoro wa Tenno Reigen
**Reigen** (9 Julai 1654 – 24 Septemba 1732) alikuwa mfalme mkuu wa 112 (*Tenno*) wa Japani. Baba yake alikuwa mfalme mkuu Go-Mizunoo. Tarehe 5 Machi 1663 alimfuata mfalme mkuu Go-Sai, na kuwa mfalme hadi kujiuzulu tarehe 2 Mei 1687. Mwaka wa 1713 akawa mtawa wa Buddha. Aliyemfuata kama mfalme ni mwana wake Higashiyama.

## Angalia pia
*Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Jamii:Waliozaliwa 1654
Jamii:Waliofariki 1732
Jamii:Watawala wa Japani
Bezaleli

**Bezaleli** (kwa Kiebrania בצלאל) alikuwa fundi na msanii wa kabila la Yuda (Israeli).

Anatajwa katika Biblia ya Kiebrania, ambayo ni sehemu ya Biblia ya Kikristo (Agano la Kale), katika kitabu cha Kutoka, sura ya 35 kuanzia mstari wa 30. 

Jamii:Watu wa Biblia
Abidani

**Abidani** alikuwa kiongozi wa kabila la Benyamini anayetajwa  katika Biblia ya Kiebrania, ambayo ni sehemu ya Biblia ya Kikristo (Agano la Kale), katika kitabu cha Hesabu, sura ya 2, mstari wa 22.
Abigaili

**Abigaili** (kwa Kiebrania: **אביגיל**) alikuwa mke wa Mfalme Daudi wa Israeli. Alimzalia mwana aliyeitwa Kileabu.

Ametajwa katika Biblia ya Kiebrania, ambayo ni sehemu ya Biblia ya Kikristo (Agano la Kale), katika Kitabu cha Pili cha Samueli, kwa mfano sura ya 3, mstari wa 3.
Abihu

**Abihu** alikuwa mwana wa kuhani mkuu Aroni ambaye pamoja na kaka yake Nadabu alifanya kosa mbele ya Mungu na kuteketezwa na moto katika jangwa la Sinai.

Ametajwa katika Biblia ya Kiebrania, ambayo ni sehemu ya Biblia ya Kikristo (Agano la Kale), katika kitabu cha Walawi, kwa mfano sura ya 10 kuanzia mstari wa 1.
Mutsuhito

thumbnail|right|280px|Mfalme Mutsuhito

**Mutsuhito** (3 Novemba 1852 – 30 Juni 1912) alikuwa mfalme mkuu wa 122 (*Tenno*) wa Japani. Pia anajulikana kama *Meiji*. Mwaka wa 1867 alimfuata baba yake, Komei, na kuwa mfalme hadi kifo chake. Aliyemfuata ni mwana wake Yoshihito.

## Angalia pia
*Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Jamii:Waliozaliwa 1852
Jamii:Waliofariki 1912
Jamii:Watawala wa Japani
Nadabu

**Nadabu** alikuwa mwana wa Aroni anayetajwa katika Biblia ya Kiebrania (na hivyo pia katika Agano la Kale la Biblia ya Kikristo), katika kitabu cha Walawi, kwa mfano sura ya 10 kuanzia mstari wa 1. 

Pamoja na kaka yake Abihu alifanya kosa mbele ya Mungu na kuteketezwa na moto katika eneo la Sinai.