open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Flora wa Beaulieu

**Flora wa Beaulieu** (kwa Kifaransa: **Fleur, Flore, Flor de Issendolus**; Maurs, Ufaransa, 1300 hivi - Issendolus, Ufaransa, 1347) alikuwa bikira wa familia ya kiroho ya Utawa wa Mt. Yohane wagonjwa fukara akashiriki kiroho na kimwili mateso ya Yesu . 

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. 

Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe 5 Oktoba .

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo 
*  Filippo Caraffa e Giuseppe Morelli (curr.), *Bibliotheca Sanctorum* (BSS), 12 voll., Istituto Giovanni XXIII nella Pontificia Università Lateranense, Roma 1961-1969.
*  Edmond Albe, « Les religieuses hospitalières de l'ordre de Saint-Jean de Jérusalem au diocèse de Cahors », Revue d'histoire de l'Église de France, no 112,‎ 1941, p. 180-220 
*  Clovis Brunel (éditeur), « Vida e miracles de sancta Flor », dans Analecta Bollandiana, t. LXIV, Bruxelles, 1946, chap. I et II, p. 5-49, compte rendu par Jacques Monfrin, dans Bibliothèque de l'École des chartes, 1948, t. 107,no 1, p. 128-129 
*  Bernard Montagnes, « Une sainte quercynoise de l'ordre de l'Hôpital : sainte Fleur (†1347) », dans Les ordres religieux militaires dans le Midi (XIIe – XIVe siècle), Toulouse, éditions Privat, coll. « Cahiers de Fanjeaux 41 », 2016 (ISBN 978-2-7089-3455-9), p. 115-135

## Viungo vya nje
*  La biographie de sainte Fleur
*  700e anniversaire de la naissance de sainte Fleur à Maurs

Jamii:Waliozaliwa 1300
Jamii:Waliofariki 1347
Jamii:Mabikira
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Woody Allen

thumb|Woody Allen
**Woody Allen** (Disemba 1, 1935) ambaye jina lake halisi ni Allan Stewart Konigsberg, alizaliwa huko Brooklyn, New York. Allen ni mwandishi wa hadithi, mchekeshaji, mwongoza filamu, na mwigizaji ambaye kazi yake imeenea zaidi ya nusu karne. Alianza kujihusisha na sanaa tangu akiwa kijana mdogo kwa kuandika vichekesho kwenye magazeti na vipindi vya redio. Aliendelea na kazi yake ya kuchekesha kwenye vilabu vya usiku na luninga kabla ya kuingia katika ulimwengu wa filamu.

Katika miaka ya 1960, Allen alianza kazi za uandishi na utayarishaji wa filamu, ambapo alionyesha kipaji chake cha ucheshi na falsafa za kijamii. Filamu yake ya kwanza aliyoiandika na kuongoza ilikuwa "What's Up, Tiger Lily?" (1966), ambapo alichukua filamu ya kijapani na kuibadilisha kwa kuongeza mazungumzo mapya ya ucheshi. Hata hivyo, mafanikio yake makubwa yaliletwa na filamu "Annie Hall" (1977), ambayo ilishinda tuzo nne za Academy ikiwemo picha bora, muongozaji bora, mwandishi bora wa hadithi asilia, na mwigizaji bora wa kike kwa Diane Keaton. "Annie Hall" ni mojawapo ya filamu zake zilizopendwa sana na kuonyesha mchanganyiko wa kipekee wa ucheshi na uchunguzi juu ya mahusiano ya kibinadamu.

Allen anaendelea kuwa na ushawishi mkubwa katika ulimwengu wa filamu na ametayarisha zaidi ya filamu 50. Kazi zake zinajumuisha vichekesho vya kijamii, visa vya mapenzi, na filamu za kifalsafa. Baadhi ya filamu zake maarufu ni pamoja na "Manhattan" (1979), "Hannah and Her Sisters" (1986), "Crimes and Misdemeanors" (1989), "Midnight in Paris" (2011), na "Blue Jasmine" (2013). Mbali na kuwa mwandishi na mwongoza filamu, Allen pia ameigiza katika filamu zake nyingi.

## Maisha Binafsi
Uhusiano wake na Mia Farrow ulivunjika kwa kashfa wakati alipoingia kwenye uhusiano na Soon-Yi Previn, ambaye alikuwa binti wa kumlea wa Farrow. Hali hii ilisababisha mvutano mkubwa na kuathiri maisha yake ya kazi na binafsi. Pamoja na hayo, Allen ameendelea kufanya kazi na kutoa filamu mpya kila mwaka.

Allen amepata tuzo nyingi na heshima kwa kazi yake ya filamu, ikiwa ni pamoja na tuzo nne za Academy na tuzo za Golden Globe. Anaendelea kuwa na ushawishi mkubwa katika ulimwengu wa sanaa na filamu, akiwa na mtindo wake wa kipekee na maoni ya kina kuhusu maisha na mahusiano ya kibinadamu.

## Baadhi ya kazi za Woody Allen
## Marejeo
* Bailey, P. (2014). "Woody Allen: A Biography." University Press of Kentucky.
* Ebert, R. (2002). "Great Movies: Woody Allen's Best Films." Chicago Sun-Times.
* Lax, E. (2000). "Woody Allen: A Biography." Alfred A. Knopf.
* Björkman, S. (1993). "Woody Allen on Woody Allen." Grove Press.
* Schickel, R. (2003). "Woody Allen: A Life in Film." Ivan R. Dee.
* Baxter, J. (1998). "Woody Allen: A Biography." HarperCollins.
* Girgus, S. B. (1993). "The Films of Woody Allen." Cambridge University Press.
* Bailey, J. (1987). "Woody Allen's Angst: Philosophical Commentaries on His Serious Films." McFarland & Company.
* Palmer, R. (1989). "Woody Allen: An Illustrated Biography." Harmony Books.
* Lee, S. (2002). "Reading Woody Allen." Temple University Press.
Magnus wa Oderzo

"Kutosadiki kwa Mtume Thoma".]]
**Magnus wa Oderzo** (kwa Kiitalia: *Magno*; Altinum, Venezia, Italia, 580 - 670) alikuwa askofu wa mji huo, baada ya kuishi kama mkaapweke na kama padri.

Inasemekana kwamba mwaka 638, kutokana na uvamizi wa Walombardi, alihama pamoja na waumini wengi kwenda kuanzisha mji mpya wa Eraclea, akajenga makanisa nane huko Venezia .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 6 Oktoba. 

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 580

Jamii:wakaapweke
Iwi

**Iwi** (pia: **Iwig, Iwigius, Ywi**; Britania, Karne ya 7 – Bretagne , 704 hivi) alikuwa mmonaki shemasi, mwanafunzi wa Cuthbert wa Lindisfarne, ambaye alivuka bahari na kuishi kaskazini magharibi mwa Ufaransa wa leo, akikesha katika sala na kufunga, pamoja na kuinjilisha eneo hilo.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu, hasa tarehe 6 Oktoba .

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* 
* 
* 

Jamii:Wakolumbani

Jamii:watakatifu wa Ufaransa
Kolmanskop

**Kolmanskop** ni kijiji cha zamani kilichopo jangwa la Namib, Namibia, kilichojulikana kwa mgodi wa almasi uliojengwa mwanzoni mwa karne ya 20. Kijiji kilikua kwa haraka na kuwa na miundombinu ya kifahari, lakini kiliporomoka baada ya kupungua kwa akiba ya almasi mwishoni mwa miaka ya 1950. Sasa, Kolmanskop ni kivutio cha utalii kinachojulikana kwa majengo yake yaliyojaa mchanga na hali ya kihistoria, na inaonyesha urithi wa kiuchumi na maisha ya zamani.

## Tanbihi
Jamii:miji ya Namibia
Lawrence R. Newman

**Lawrence R. Newman** (23 Machi 1925 – 4 Julai 2011) alikuwa mwanaharakati mashuhuri wa viziwi, mwalimu, na mwandishi ambaye alihudumu kwa mihula miwili kama Rais wa Chama cha Kitaifa cha Viziwi (National Association of the Deaf) kuanzia mwaka 1986 hadi 1990. Alitunukiwa tuzo ya "Mwalimu Bora wa California" mwaka 1968. Alikuwa mtetezi wa mapema wa elimu ya lugha mbili kwa viziwi, na aliandika vitabu viwili: "Sands of Time: NAD Presidents 1880-2003" na "I Fill this Small Space: The Writings of a Deaf Activist." Newman alipewa shahada ya heshima ya herufi kutoka Chuo Kikuu cha Gallaudet mwaka 1978 kwa kutambua jitihada zake kubwa kama mwalimu na mwandishi.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1925
Jamii:Wanaharakati wa Marekani
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania
Jamii:Waliofariki 2011
Margareta Trnková-Hanne

**Margareta Trnková-Hanne** (anajulikana pia kama **Margareta Hanne**; amezaliwa 17 Novemba 1976) ni mwanamichezo wa kike wa zamani wa riadha na tenisi kutoka Jamhuri ya Ucheki ambaye ni kiziwi. Ameiwakilisha Jamhuri ya Ucheki katika michezo ya viziwi upande wa tenisi na riadha.

Margareta Hanne alishiriki katika Michezo ya Majira ya Joto ya Viziwi mwaka 1993, 1997, 2001, 2005, na 2009.

Pia alishinda medali nne za dhahabu katika michezo ya viziwi upande wa wanawake kwa 100m na 200m.   
Pia aliteuliwa kwa tuzo ya Mwanamichezo Kiziwi wa Mwaka ya ICSD mwaka 2001 na 2005, hasa kwa mafanikio yake katika Michezo ya Viziwi ya 2001 na 2005.

## Marejeo 
## Viungo vya nje
* Margareta Trnková-Hanne at Deaflympics

Jamii:wanamichezo wa Ucheki
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania
Natasha Bacchus

**Natasha "Courage" Bacchus** (amezaliwa Toronto, 1977) ni mwanariadha wa kike kutoka Kanada ambaye ni kiziwi. Ameiwakilisha Kanada katika Michezo ya Majira ya Joto ya Viziwi ya 1993, 1997, na 2001.

Bacchus amezaliwa na mama mwenye asii ya Guyana na ana mdogo wake wa kiume.
Alishinda medali 4 katika kazi yake ya Michezo ya Viziwi ambayo ilidumu kutoka 1993 hadi 2001, ikijumuisha medali 3 za dhahabu. Shirikisho la Michezo ya Viziwi la British Columbia lilimpa tuzo ya Mwanamichezo Bora wa Mwaka kwa msimu wa 2014–2015.

Baada ya kushindana katika michezo ya kimataifa,Bacchus alianza kufanya kazi kama mkufunzi binafsi.

Bacchus pia amefuata kazi katika sanaa za maonyesho. Kazi zake kama mwigizaji ni pamoja na Destiny, USA (2019), The Black Drum (2019) katika nafasi ya Squib, na The Two Natashas (2020).  

Bacchus alionyesha kuunga mkono kwake hadharani kwa Black Lives Matter katika mkutano wa hadhara mnamo Juni 2020, akielezea uzoefu wake wa ubaguzi wa rangi kama mwanamke mweusi kiziwi. Anaunga mkono kuongezwa kwa upatikanaji wa mawasiliano kwa jamii ya viziwi katika mwingiliano wao na polisi.

Katika mahojiano aliyofanya na NBC News alisema anapendelea zaidi kuitwa "Courage" kuliko Natasha.

## Marejeo 
Jamii:wanariadha wa Kanada
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania
Tone Tangen Myrvoll

**Tone Tangen Myrvoll** (amezaliwa 12 Mei 1965) ni mwanariadha wa zamani wa kuteleza barafuni, mbio za kuelekea na mbio za masafa marefu kutoka Norway ambaye ni kiziwi.. Ameiwakilisha Norway katika mashindano ya msimu wa joto na baridi ya viziwi ya kiolimpiki kuanzia mwaka 1985 mpaka 2003 kwenye matukio saba tofauti. 

Tone ameshindana katika Michezo ya Majira ya Joto ya Viziwi mwaka 1985 na 1989 na kushindana katika Michezo ya Majira ya Baridi ya Viziwi mwaka 1987, 1991, 1995, 1999 na 2003. Tone Tangen Myrvoll alianza awali kazi yake kama mwanariadha wa kuelekea kabla ya kufuata kazi yake katika kuteleza kwa nchi kavu. Anachukuliwa kama mwanariadha wa kuteleza kwa nchi kavu aliyefanikiwa zaidi katika historia ya Michezo ya Viziwi akiwa na jumla ya medali 15 ikijumuisha medali 11 za dhahabu.
 

Pia ni mwanamichezo mwenye mafanikio nchini Norway kwa kuweza kufanikiwa kushinda kwenye mashindano ya kiolompiki ya viziwi.

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* Tone Tangen MYRVOLL at Deaflympics

Jamii:Wanariadha wa Norwe
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania
Yohane Xenos

'*** (kwa Kigiriki: **Ἰωάννης Ξένος*'; 970 hivi - baada ya 1027) alikuwa mkaapweke asiye na makao, aliyeeneza umonaki na kujenga makanisa katika kisiwa cha Krete, leo nchini Ugiriki . 

Aliandika habari za maisha yake, *Bios kai politeia*. 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 6 Oktoba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
*
*Alexander Kazhdan, Xenos, John https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780195046526.001.0001/acref-9780195046526-e-5849
*
*

Jamii:waliozaliwa 970
Jamii:Waliofariki karne ya 11
Jamii:wakaapweke
Jamii:watawa waanzilishi
Jamii:waandishi wa Kigiriki
Jamii:watakatifu wa Ugiriki
Pardulfi

[thumb|Mt. Pardoux katika [dirisha la kioo cha rangi huko Bugeat.]]
**Pardulfi** (pia: **Pardulphus, Pardulf, Pardoux**; Sardent, leo nchini Ufaransa, 657 - Gueret, leo nchini Ufaransa, 6 Oktoba 737) alikuwa mkaapweke wa Kanisa Katoliki, halafu abati wa kwanza wa monasteri ambayo aliiongoza hadi kifo chake huko .

Maarufu kwa maisha matakatifu, inasemekana alifukuza Waislamu waliotaka kuvamia monasteri yake baada ya kushindwa na Karolo Nyundo, mfalme wa Wafaranki. 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 6 Oktoba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Jacques Baudoin, *Grand livre des saints : culte et iconographie en Occident*, Éd. Créer, 2006, notice, numéro 432, p. 384: « Saint Pardoux » (https://books.google.fr/books?id=6Hwa38EjyoAC&pg=PA384&lpg=PA384).
*Fouracre, Paul (2000). *The Age of Charles Martel*. Pearson Education. 

## Viungo vya nje
*St. Pardulphus
* LA LÉGENDE DE SAINT PARDOUX

Jamii:Waliozaliwa 657
Jamii:Waliofariki 737
Jamii:wakaapweke
Jamii:Wamonaki
Jamii:Watawa waanzilishi
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Artaldo

**, O.Cart.** (pia: **Artaldus, Arthaud, Arthold**; Valromey, Savoie, leo nchini Ufaransa, 1101 - Belley, Ufaransa, 6 Oktoba 1206) alikuwa askofu wa mji huo kuanzia mwaka 1188 hadi 1190 chake.

Alipofikia umri wa miaka 20 aliacha ikulu akaingia katika shirika la Wakartusi alipoishi kwanza miaka 67.

Baada ya kukubaliwa kuacha uongozi wa jimbo, alirudi monasterini alipoishi tena miaka 16.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki kama mtakatifu. Heshima hiyo ilithibitishwa na Papa Gregori XVI mwaka 1834.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 6 Oktoba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1101
Jamii:Waliofariki 1206
Jamii:Wamonaki
Jamii:Wakartusi
Jamii:Wakaapweke
Jamii:watawa waanzilishi
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Gilbert O. Erickson

**Gilbert Oscar Erickson** (Februari 10, 1878 &ndash; Machi 26, 1951) alikua mwanamichezo wa soka la chuo na mpiga picha  na alikua miongoni mwa waanzilishi wa jumuiya ya kitaifa ya fasihi kwa viziwi na alihudumu kwa nafasi ya ukatibu.

## Miaka ya mwanzoni
Gilbert Oscar Erickson alizaliwa Februari 10, 1878, jijini  Fergus Falls, Minnesota.

## Soka ya chuo kikuu
Erickson alikuwa mchezaji mashuhuri wa Futiboli ya Marekani kwa timu ya Gallaudet Bison ya Chuo Kikuu cha Gallaudet. Mnamo 1901 Timu ya mpira ya  Gallaudet Bison, Erickson alichaguliwa na timu ya chuo. Erickson alikua nahodha wa timu mwaka 1902.

## Jumuiya ya Kitaifa ya Fasihi kwa Viziwi
Jumuiya ya Kitaifa ya Fasihi kwa Viziwi ilianzishwa Februari 6, 1907, kwenye jiji la  Washington, D. C. Ilianzishwa na Erickson pamoja na wengine watao ambao majina yao ni John B. Hotchkiss, Rev. Herbert C. Merrill, Albert F. Adams, Rev. Arthur D. Bryant na Roy J. Stewart.Erickson alikua kiziwi sababu alipatwa na homa nyekundu.  Alikua ni katibu wa kwanza wa jumuiya ya Kitaifa ya Fasihi kwa Viziwi.

## Mpiga Picha
Alikua mpiga picha katika chombo cha habari cha Wallace kwa miaka kumi na tatu.

## Marejeo
## Viungo vya Nje
*Picha ya 1901 Timu ya mpira ya Gallaudet 

Jamii:wachezaji wa Marekani
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania
Paladi wa Saintes

[thumb|[Sanamu yake.]]
**Paladi wa Saintes** (pia: **Palladius, Pallade, Pallais, Palais**; karne ya 6 - Saintes, Akwitania, leo nchini Ufaransa, 600 hivi) alikuwa askofu wa mji huo alipokuza heshima kwa watakatifu na kujenga basilika juu ya kaburi la Eutropi, askofu wa kwanza wa jimbo hilo . 

Gregori wa Tours amesimulia habari zake na za ukoo wake .

Hata leo anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 7 Oktoba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Cecilia Hanhikoski

**Cecilia Emma Hanhikoski** (alizaliwa 12 Septemba 1989) ni mchezaji wa snowboard na futsal kutoka Finland ambaye ni kiziwi. Amewakilisha Finland katika Michezo ya Deaflympics mwaka 2007, 2015, na 2019. Cecilia ameshinda jumla ya medali 6 katika Michezo ya Winter Deaflympics, ikiwa ni pamoja na medali ya dhahabu.

Pia alihudumu kama Rais wa zamani wa Sehemu ya Vijana ya Shirikisho la Kimataifa la Viziwi (WFDYS) kuanzia mwaka 2015 hadi 2019.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1989
Jamii:wachezaji wa Ufini
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania
Ragenfrida

[thumb|[Sanamu yake huko Denain.]]
**Ragenfrida** (pia: **Renfroie, Rainfroye, Refroye, Ragenfréde, Ragenfredis**; karne ya 8 - 805 hivi), alikuwa mwanamke wa Ufaransa wa leo aliyeanzisha monasteri huko Denain, na kuiongoza vizuri kama abesi. 

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 8 Oktoba. 
 
Alikuwa mtoto wa wazazi wa koo mashuhuri, ambao pia wanaheshimiwa kama watakatifu Adalberto II wa Ostrevent na Rejina.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:watawa waanzilishi
Arthur Aaron (mwanasoka)

**Arthur Frederick Aaron** (21 Septemba 1885 - 10 Aprili 1950) alikuwa mchezaji wa kandanda raia wa Uingereza ambaye alicheza katika klabu ya Stockport County. Kialfabeti Arthur Aaron ni mchezaji wa kwanza kwenye orodha.

Aaron alizaliwa  Liverpool, Wazazi wake ni Thomas Aaron na Mary Ann Conroy, pia alikuwa Mkatoliki aliyebatizwa katika kanisa la Our Lady of Immaculate Conception.

Baada ya kustaafu kandanda aliamia kwenye uwakala wa mali zisizohamishi huko Lancashire. Mwaka 1912 alifunga pingu za maisha na Mary Sophia Fleetwood.

Kupitia kura ya maoni ilipofika mwaka 1937, alibadilisha jina lake la ukoo na kuwa Arron. Alifariki akiwa na miaka 64 huko Prescot, Lancashire.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1885
Jamii:waliofariki 1950
Jamii:wachezaji mpira wa Uingereza
Hugo wa Genova

250px|thumb|Mt. Hugo alivyochorwa.
**Hugo wa Genova** (jina kamili la Kiitalia: **Ugo Canefri**; Alessandria, Italia Kaskazini, 1148 - Genova, Italia Kaskazini, 8 Oktoba 1233) alikuwa Mkristo wa ukoo maarufu ambaye, kisha kushiriki kama askari vita vya msalaba akajitosa kuhudumia kwa wema na upendo wagonjwa wa Genova katika familia ya kiroho ya Utawa wa Mt. Yohane. 

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. 

Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe ya kifo chake .

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo 
* Giacomo Bosio, Historia della Religione et Ill.ma Militia di S. Giovanni Gerosolimitano, (seconda edizione), 1629.
* Giambattista Verdura, *Vita morte e miracoli di S. Ugone cavaliere gerosolimitano*, Genova 1665.
* Vincenzo Persoglio, Vita di S. Ugo cavaliere ospitaliere di S. Giovanni gerosolimitano, Genova, Tipografia della Gioventù, 1874. 
* Vincenzo Persoglio, ''Sant'Ugo cavaliere ospitaliere gerosolimitano e la Commenda di S. Giovanni di Pré*, Genova 1887.
* Carlo Caviglione, ‘Ugo Canefri cavaliere della fede e della carità’ in *Il Cittadino*, Genova 18/10/1970.
* Cassiano da Langasco, ‘Ugo Canefri un precursore del servizio sociale ai poveri’ in *La voce alessandrina*, 4/10/1980.
* Carla Reschia, ‘Ugo Canefri tra miracoli e carità’ in *La Stampa - Edizione di Alessandria'', 8/10/1989.

Jamii:Waliozaliwa 1148
Jamii:Waliofariki 1233
Jamii:Watakatifu wa Italia
Roberta Lange

**Roberta Lange** (alizaliwa mwaka 1957) ni mwanasiasa kutoka Marekani anayehudumu kama mshiriki wa Seneti ya Nevada kutoka wilaya ya 7. Aliapishwa kuanza kuhudumu tarehe 4 Novemba 2020.

## Maisha ya awali na elimu 
Roberta Lange alizaliwa Lancaster, California mnamo mwaka 1957 na alikulia Whitefish, Montana. Alihitimu Shahada ya Sayansi katika Elimu ya Kimwili kutoka Chuo Kikuu cha Los Angeles Baptist na kupata cheti cha ufundishaji kwa ngazi ya K–12 kutoka Chuo Kikuu cha Pacific Lutheran.

## Marejeo 
Jamii:Wanawake wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1957
Jamii:AWC GWEI
Jamii:Wanasiasa wa Marekani
Enanga Kebbi

**Juliana Enanga Kebbi** alizaliwa mnamo mwaka 1961 na kufariki mnamo tarehe 12 Septemba mwaka 2022, alikuwa mwandishi wa habari, mwasilianaji, na mwanasiasa kutoka Kamerun. Alijulikana sana kama Enanga Kebbi. Alikuwa maarufu kwa ujasiri na nyimbo zake za jadi zilizoleta amani na furaha katika kijiji chao. Wakati kijiji chao kilikumbwa na njaa kutokana na ukame, Enanga alitumia nyimbo zake kuwapa watu matumaini na nguvu mpya. Aliwaongoza katika jitihada za pamoja za kutafuta chakula na maji, na kijiji kilifanikiwa kuvuka kipindi hicho kigumu. Kwa mchango wake mkubwa, Enanga aliheshimiwa na jina lake lilikumbukwa kwa vizazi vingi.

## Wasifu 
### Kazi ya uandishi wa habari na mawasiliano 
Enanga Kebbi, mhitimu wa Chuo Kikuu cha Yaoundé, alikuwa miongoni mwa waanzilishi wa CRTV (Cameroon Radio and Television) wakati ilipokuwa ikijulikana kama CTV. Alianza kazi kama Speakerine kabla ya kuingia rasmi kwenye uandishi wa habari. Kadiri miaka ilivyopita, alipanda ngazi ndani ya shirika hilo na kushikilia nyadhifa mbalimbali, ikiwemo Mkuu wa Kitengo cha Kuripoti Masuala Maalum.

Kebbi alihesabiwa kama sauti ya Kiingereza ya Mke wa Rais, akitumia takribani miongo miwili kufuatilia na kutangaza shughuli zake. Kupitia ripoti, mahojiano na filamu za makala, aliwafahamisha wananchi kuhusu hafla kama vile sherehe za salamu za Mwaka Mpya kwa Chantal Biya na shughuli za mashirika yanayohusiana, kama vile *African Synergies*, *Circle of Friends of Cameroon*, *CHRACERH* (Hospitali ya Utafiti na Matumizi ya Upasuaji wa Endoskopi na Uzazi wa Binadamu) mjini Yaoundé, Kituo cha Kimataifa cha Marejeo cha Chantal Biya kwa utafiti kuhusu kinga na tiba ya UKIMWI, na *Chantal Biya Foundation*.

### Kazi ya kisiasa 
Kebbi alijihusisha na siasa kwa karibu miaka 30, hasa ndani ya RDPC (*Rassemblement Démocratique du Peuple Camerounais*). Alijulikana kama mhimili muhimu wa Mkoa wa Kusini Magharibi wa Cameroon, eneo alilotokea. Kutokana na kujitolea na uhodari wake, alipanda ngazi katika uongozi wa chama sambamba na viongozi kama Christophe Mien Zok, *Charles Ateba Eyene*, na *Simon Meyanga*. Mwaka 2008, aliteuliwa kuwa kiongozi wa misheni ndani ya sekretarieti ya Kamati Kuu na Paul Biya, Rais wa Taifa wa chama. Aidha, alijiunga na Ofisi Kuu ya OFRDPC.

### Kifo 
Kebbi alifariki tarehe 13 Septemba 2022 nchini Tunisia, na kuacha watoto wake wawili wa kiume, dada zake, kaka yake, pamoja na familia na wengine wengi waliompenda.

## Tanbihi
Jamii: Waliozaliwa 1961
Jamii: Waliofariki 2022
Jamii: Tanzania
Jamii: WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Stanley N. Gundry

**Stanley Norman Gundry** (alizaliwa mwaka 1937) ni mwinjilishi  wa Kikristo, profesa wa seminari, mchapishaji, na mwandishi kutoka Marekani. Amekuwa mhariri wa mfululizo wa vitabu wa Zondervan unaoitwa "Counterpoints," ambao unawasilisha mitazamo mbalimbali kuhusu mada tofauti za kitholojia.

## Maisha ya awali na elimu 
Stanley Norman Gundry alizaliwa na Norman C. na Lolita (aliyezaliwa Hinshaw) Gundry, ambao walikuwa wamishonari wa Kikristo nchini Nigeria chini ya usimamizi wa Sudan Interior Mission. Yeye ni ndugu mdogo wa Robert H. Gundry.

Gundry alipata Shahada ya Kwanza (B.A.) kutoka Chuo Kikuu cha Los Angeles Baptist, Shahada ya Uzamili ya Biblia (B.D.) kutoka Talbot Theological Seminary, Shahada ya Uzamili wa Teolojia (S.T.M.) kutoka Union College ya British Columbia, na Shahada ya Udaktari katika Teolojia (S.T.D.) kutoka Lutheran School of Theology katika Chicago.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1937
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanateolojia wa Marekani
Jamii:AWC GWEI
Élizabeth Tchoungui

**Elizabeth Tchoungui** (amezaliwa tarehe 6 Februari mnamomwaka 1974) ni mwandishi wa habari, mtangazaji wa televisheni, na mwandishi wa vitabu mwenye asili ya Kifaransa na Kameruni. Alijulikana kwa kazi yake katika vyombo vya habari vya nchini Ufaransa na kwa kuchapisha vitabu mbalimbali. Pia ni mwanaharakati anayejitahidi kwa ajili ya haki za wanawake na maendeleo ya jamii.

## Maisha ya awali na elimu 
Elizabeth Tchoungui alizaliwa tarehe 6 Februari 1974 jijini Washington, D.C., Marekani. Pia ni binti wa Balozi François-Xavier Tchoungui, ambaye alikuwa Katibu Mkuu wa kwanza wa Wizara ya Mambo ya Nje ya Kamerun, na mama mzawa wa Ufaransa. Alikulia Marekani, Kamerun, Ubelgiji na Italia, akifuatana na vituo vya kazi vya baba yake mwanadiplomasia. Baadaye, alisomea elimu ya sekondari na ya juu nchini Ufaransa, katika shule ya *École supérieure de journalisme de Lille*, kabla ya kuanza taaluma yake ya uandishi wa habari na uwasilishaji wa vipindi vya televisheni.

## Maisha Binafsi
Tchoungui ni mama wa watoto wawili

## Tanbihi
Jamii: Waliozaliwa 1974
Jamii: Ufaransa
Jamii: WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Anne Marthe Mvoto

**Anne Marthe Mvoto**  ni mwanahabari na mwanasiasa wa Kameruni, pia ni mwanamke wa pili kuatangaza habari za runinga baada ya Dénise Epoté.

## Maisha ya awali 
Anne Marthe Mvoto anatokea Atok, katika kijiji cha jenerali Angouand, kilichopo kati ya Abong Mbang na Ayos. 

## Kazi 
Kati ya mwaka 1991 na 2008, Anne Marthe Mvoto alihudumu kama mwasilishaji wa habari za televisheni katika Kameruni Redio na Televisheni (CRTV).

Baada ya kuwasilisha habari za televisheni kwa karibu miaka 20, alifukuzwa kazi na mwajiri wake miaka miwili kabla ya kustaafu. Aliwahi kuajiri wakili, na hatimaye pande zote mbili zilikubaliana kwa amani.

Mnamo mwaka 2010, baada ya kuondoka kwenye televisheni ya umma, alianzisha jarida lake binafsi ili kujieleza kwa njia tofauti.

Mnamo mwezi  Desemba 2016, miaka nane baada ya kuondoka CRTV, alirudi kwenye skrini kama mgeni katika kipindi cha asubuhi kujadili shughuli zake mpya za kitaaluma.

Mnamo mwaka 2016 aliendesha kipengele cha kibiashara cha jarida jipya la kila wiki.

Mnamo mwaka 2020, mwasilishaji wa televisheni wa zamani Anne Marthe Mvoto alishiriki katika uchaguzi kama mwanachama wa baraza la mkoa wa Mkoa wa Mashariki, mji wake wa asili, lakini kwa bahati mbaya, alishindwa katika uchaguzi huo.

## Marejeo
Jamii:wanasiasa wa Kamerun
Laura Dave

**Biassi Feukeu Davide Laure** (anajulikana zaidi kama **Laura Dave**; alizaliwa Tonga, 19 Mei 1985)  ni mwandishi wa habari, mtangazaji, mjasiriamali, na mtayarishaji kutoka nchini Kamerun. Anajulikana pia kwa riwaya zake maarufu kama *The Last Thing He Told Me,* ambayo imekuwa maarufu zaidi kwa kipindi hicho. Pia ameandika kwa ajili ya magazeti na majarida mbalimbali, akishughulikia mada za maisha, mapenzi, na mahusiano.

## Maisha ya awali na Elimu 
Biassi Feukeu Davide Laure alizaliwa tarehe 19 Mei 1985 katika mji wa Tonga ulioko Mkoa wa Magharibi nchini Kamerun. Dave ni mtoto wa kwanza na binti wa pekee katika familia ya watoto watatu.

Dave alianza masomo yake katika L'École maternelle et primaire du Camp Bové, kisha akasoma katika Collège d'Enseignement Secondaire (CES) huko Ngoa Ekélé kwa elimu ya msingi, Lycée Général-Leclerc ambako alipata baccalauréat, na baadaye katika Institut Supérieur de Traduction, d'Interprétation et de communication (ISTIC). Jijini Douala, alipata BTS yake katika Mawasiliano ya Biashara kutoka Institut Supérieur de Management (ISMA).

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1985
Jamii:waandishi wa Kamerun
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Melanie Stabel

**Melanie Stabel** (amezaliwa 30 Septemba 1999) ni mwanamichezo kiziwi mpiga risasi wa Ujerumani.. 

Aliiwakilisha vema Ujerumani kwenye mashindano ya msimu wa joto ya Kiolimpiki ya Viziwi kwa kuchukua medali tatu za dhahabu kwa upande wa wanawake kwa kurusha bunduki ya hewa kwa umbali wa mita 10 na kupata point 412.6 kwenye fainali.

Melanie alivunja rekodi ya viziwi duniani kwa kupiga risasi hewani umbali wa mita 10 katika mashindano ya majira ya joto ya kiolompiki ya viziwi, na akiwa na umri wa miaka 17 kwenye mchezo wa kimataifa kwa ushiriki wake wa mara ya kwanzaAlipata pia medali mbili za fedha katika mashindano ya wanawake ya bunduki ya hewa ya 50m na bunduki ya 50m ya kulala. Melanie pia alivunja rekodi ya dunia ya viziwi kwa wanawake katika kitengo cha bunduki ya 50m ya kulala kwa alama ya rekodi ya 615.3 wakati wa kufuzu kama sehemu ya Majira ya Joto ya 2017. 

## Marejeo 
## Viungo vya Nje 
* Profile at ICSD 
* Profile at Deaflympics 

Jamii:wanamichezo wa Ujerumani
Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania
Alice Delphine Tang

**Alice Delphine Tang** ni mwandishi kutoka Cameroon. Ana Shahada ya Uzamivu katika Fasihi na ni profesa kamili katika Chuo Kikuu cha Yaoundé 1 nchini Cameroon.

## Wasifu 
Alice Delphine Tang ni mwandishi kutoka Cameroon, mhadhiri katika Chuo Kikuu cha Yaoundé I, na Katibu Mkuu wa Chuo Kikuu cha Yaoundé II.

## Bibliografia 
Kazi ya Kubuni ya Léonora Miano: Hadithi, Kumbukumbu, na Masuala ya Kitambulisho (2014). 

## Marejeo 
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Jamii:Watu walio hai
Madeleine Memb

**Madeleine Memb** (alizaliwa tarehe 14 Julai mnamo mwaka 1957) ni mwandishi wa habari wa Kamerun, mtayarishaji wa vipindi mbali mbali vya redio, na mwanaharakati wa haki za wanawake. Tangu mwaka 2006, ameongoza mradi unaolenga kutokomeza ukeketaji wa wanawake nchini Kamerun.

## Kazi 
Madelaine Memb alianza kazi yake kama mwandishi wa habari mnamo mwaka 1992 kwenye kituo cha taifa cha televisheni na redio nchini Cameroon. Alijumuisha ripoti juu ya masuala ya wanawake katika matangazo yake na kuunda kipindi cha redio kiitwacho *Au nom de la femme*.

Pia anahimiza amani ndani ya Jumuiya ya Uchumi na Fedha ya Afrika ya Kati (CEMAC). Mnamo mwaka 2005, alianzisha kwa pamoja shirika la Feminia na Léontine Babéni, mtandao wa kushirikisha taarifa miongoni mwa wataalamu wa vyombo vya habari. Anaongoza miradi mbalimbali kwa ajili ya makundi yenye matatizo makubwa zaidi, akizingatia masuala yanayohusiana na binadamu, mazingira, na usalama wa chakula, kupitia mashirika mawili mengine ambayo yeye ni mwanachama, yaani Shirikisho la Kimataifa la Wanawake katika Redio na Televisheni (IAWRT) na *Medias Women of Peace*.

Anahimiza pia kupitishwa kwa sheria zinazopiga marufuku ukeketaji wa wanawake nchini Cameroon, ambapo kiwango cha kutokea kwa tukio hili kinakadiriwa kuwa 1.04%, lakini licha ya kutambuliwa katika mikoa ya Maroua na Bafoussam, inadaiwa kuathiri nchi nzima.

## Tanbihi
Jamii: Watu wa Kamerun
Jamii: Waliozaliwa 1957
Jamii: Watu walio hai
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Hermine Patricia Tomaïno Ndam Njoya

thumb|Hermine 2025
**Hermine Patricia Tomaïno Ndam Njoya** alizaliwa tarehe 26 Januari mnamo mwaka 1969 jijini Yaoundé, ni mwanasiasa, mjasiriamali, na mwandishi kutoka nchini Kamerun. Pia mwanachama wa *Union démocratique du Cameroun (UDC)* na ni mbunge katika Bunge la Taifa la Kamerun.

Hermine Patricia Tomaïno Ndam Njoya anaongoza kampuni ya kahawa na amekuwa rais wa Chama cha Wanawake wa Kamerun katika Sekta ya Kahawa (AFECC) tangu mwaka 2016. Hermine Patricia ni mjane wa Adamou Ndam Njoya, rais wa kitaifa wa UDC.

## Elimu na Mafunzo 
Hermine Patricia Tomaino Ndam Njoya alizaliwa mjini Yaoundé mnamo 1969 na kukulia nchini Cameroon kati ya miji ya Yaoundé na Foumban. Baada ya kumaliza elimu ya msingi, alianza elimu ya sekondari mwaka 1980 katika Shule ya Upili ya Sultan-Njoya huko Foumban, na kumalizia kwa kupata shahada ya A4 baccalaureate mnamo 1987.

Baadaye, alijiunga na Chuo cha Sheria na Uchumi katika Chuo Kikuu cha Yaoundé, ambako alipata shahada ya kwanza ya sheria mwaka 1990 na shahada ya uzamili (Master's) katika Sheria ya Umma mnamo 1992.

Mnamo 2001, alihudhuria Taasisi ya Kimataifa ya Watu Histadrut nchini Israel katika mpango maalumu kuhusu nafasi ya wanawake katika urejeaji wa mijini.

## Tanbihi
Jamii: Kamerun
Jamii:Waliozaliwa 1969
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Dina Grunitzky

**Dina Grunitzky** (1903–1964) alikuwa mke wa Rais wa kwanza wa Togo, Sylvanus Olympio. Aliteuliwa kuwa Mke wa Kwanza wa Taifa la Jamhuri ya Togo kuanzia tarehe 15 Aprili 1961 hadi 13 Januari 1963, alipomaliza kushika wadhifa huo baada ya mumewe kuuawa katika Mapinduzi ya Kijeshi ya Togo ya mwaka 1963.

## Maisha ya awali
Alizaliwa mnamo mwaka 1903 katika familia ya watoto watatu ambao walikuwa ni Felix na Nicholas Grunitzky. Nicholas Grunitzky alikuwa mwanasiasa ambaye alikuja kuwa Raisi wa pili wa nchi ya Togo. Baba yao alikuwa ni Harry Grunitzky ambaye alikuwa afisa wa Ujerumani mwenye asili ya Polandi na mama yao Hodjinga kutokea kete.

Mnamo mwaka 1930 Dina Grunitzky aliolewa na Sylvanus Olympio na wawili hawa walijaliwa kupata watoto watano ambao ni Herbert ambae alifariki mnamo mwaka 1994 wengine ni Ablavi Rosita, Kwami Gilchrist Sylvanus Olympio, Ayaba Sylvana and Kodzo Elpidio Fernando

## Kifo
Mnamo Januari 13, 1963 Dina Grunitzky na mumewe Sylvanus Olympio walivamiwa nyumbani kwao na jeshi la watu waliokuwa wakifanya mapinduzi na kuuwawa.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1903

Jamii:wanawake wa Togo
Marie Madeleine Fouda

**Marie Madeleine Fouda** ni mwandishi wa habari kutoka nchini Kamerun, mtayarishaji wa vipindi mbalimbali redio, na mwanaharakati wa haki za wanawake. Amejulikana kwa kazi yake ya kuongoza mradi wa kutokomeza ukeketaji wa wanawake nchini Kamerun tangu mwaka 2006.

## Wasifu 
**Maisha ya mapema na elimu**

Marie Madeleine Fouda alizaliwa mwaka 1940 katika Efok. Ana shahada ya uzamili katika tiba ya jumla iliyopatikana mwaka 1982 kutoka Kituo cha Chuo cha Sayansi za Afya.

## Tanbihi
Jamii: Kamerun
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Alice Boase

**Alice Mary Boase** *MBE* (23 Machi 1910 – 1999) alikuwa mwanasiasa wa Uganda. Pia na Barbara Saben waliteuliwa kwenye Baraza la Sheria mnamo mwaka wa 1954, na kuwa mwanachama wa kwanza wa kike.

## Wasifu
Boase alizaliwa tarehe 23 Machi 1910 mjini Dublin. Alipokuwa na miaka miwili, wazazi wake walihama kwenda Nyasaland baada ya baba yake Charles kuteuliwa kuwa hakimu. Familia hiyo ilihama kwenda Uganda wakati Charles alipoteuliwa kuwa Hakimu Mkuu wa koloni mnamo 1921. Mnamo 1929 Alice alioa daktari Arthur Boase (1901–1986); wawili hao waliendelea kuwa na watoto kumi.

Alihudumu kama rais wa Baraza la Wanawake la Uganda kutoka 1953 hadi 1955, na alikuwa mwanachama wa bodi ya *Uganda Club*. Boase na mumewe wote walikuwa wanachama wa Halmashauri ya Manispaa ya Kampala. Mnamo 1954, Boase na Barbara Saben waliteuliwa kuwa wanachama wa Bodi ya Kisheria (Legislative Council), wakiwa wanawake wa kwanza kuwa wanachama wake. Aliondoka Uganda mnamo 1956 wakati Arthur alianza kufanya kazi katika Hospitali ya Macho ya Saint John huko Jerusalem. Mnamo 1969 waliasta kwenda Sussex, Uingereza. Boase alifariki dunia huko Haywards Heath mnamo 1999.

Kaka yake John aliteuliwa kuwa Hakimu Mkuu wa Uganda mnamo 1952 na akawa Spika wa Bodi ya Kisheria mnamo 1958. Toleo lililopanuliwa la kumbukumbu za Boase, *When The Sun Never Set*, lilichapishwa mnamo 2005.

## Marejeo
Jamii:wanasiasa wa Uganda
Ousseini Hadizatou Yacouba

**Ousseini Hadizatou Yacouba** (amezaliwa 9 Novemba 1958) ni mwanasiasa kutoka Niger.

Tangu mwaka 2013, amehudumu kama Naibu Mkuu wa Wafanyakazi wa Mahamadou Issoufou, akiwa na hadhi ya waziri.

Mnamo Julai 2023, kufuatia mapinduzi ya kijeshi nchini Niger, Ousseini Hadizatou Yacouba alikamatwa na kuwekwa chini ya kifungo cha nyumbani na utawala wa kijeshi.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1958
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Zakiatou Djamo

**Zakiatou Djamo** (amezaliwa mnamo mwaka 1958) ni mwanasiasa kutoka nchini Kamerun. Aliwahi kushikilia nafasi ya mkaguzi wa hazina katika serikali. Mnamo Aprili 2018, alichaguliwa kuwa seneta katika Bunge la Kamerun.

## Wasifu 
### Maisha ya Awali 
Zakiatou Djamo alizaliwa mwaka 1958 katika eneo la Doumrou lililoko kwenye idara ya Mayo-Kani (Kaélé), katika Kanda ya Kaskazini ya Kamerun. Pia anatoka katika kabila la Moundang. Wakati wa uchaguzi wa tarehe 25 Machi 2018, alichaguliwa kuwa seneta kwa kipindi cha miaka mitano.

## Tanbihi
Jamii: Kamerun
Jamii: Waliozaliwa 1958
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Amy Toungara

**Amy Toungara** (alizaliwa mwaka 1947) ni mwanasiasa kutoka Ivory Coast. 

Amekuwa mshiriki wa Bunge la Taifa akiwakilisha jimbo la Treichville tangu mwaka 2011. Yeye ni mke wa Adama Toungara, ambaye alikuwa Waziri wa Nishati na Mafuta wa Côte d'Ivoire.

Wasifu

Amy Toungara ni mmoja wa wanawake wenye ushawishi mkubwa katika siasa za Côte d'Ivoire. Kabla ya kushiriki katika siasa, alikuwa mfanyakazi wa shirika lililofutika la Air Ivoire. Anajulikana sana miongoni mwa wanamgambo na viongozi wa *Mkutano wa Republican* (RDR) na ni sehemu ya mzunguko wa ndani wa washirika wa Dominique Ouattara.

Akiwa amehusiana na mapambano yote pamoja na mume wake, Adama Toungara, kiongozi wa kihistoria wa chama (RDR), alishinda nafasi ya mbunge wa jimbo la Treichville, eneo lililopo kusini mwa Abidjan, mwaka 2011 kufuatia kupanda madarakani kwa Alassane Ouattara. Alirejelewa kwenye uchaguzi wa bunge mwaka 2016 na mwaka 2017 alizingatiwa kwa nafasi ya Makamu Mwenyekiti wa Bunge la Kitaifa la Côte d'Ivoire kwa niaba ya RDR, ingawa hakuchaguliwa.

Hata hivyo, alishinda uchaguzi wa bunge mwaka 2021 Treichville, akiwakilisha Mkutano wa Republican (RHDP).

## marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1947
Jamii:Wanawake wa Cote d'Ivoire
Jamii:Wanasiasa wa Cote d'Ivoire
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Julienne Niat

**Julienne Niat Ngoumou** (1927 huko **Bana**, Mkoa wa Magharibi, Cameroon - 2009) alikuwa mwanasiasa wa Cameroon. Alikuwa rais wa baraza la kwanza la kitaifa la wanawake wa Cameroon (Assofecam) mnamo 1950 na mwanamke wa kwanza kugombea uchaguzi wa wabunge nchini Cameroon mnamo Novemba 1951.
Alikuwa mmojawapo wa mahakama ya kifalme ya Bana na alihusika katika usimamizi wa ufalme akiwa katika umri mdogo sana, ambapo alipata uzoefu mkubwa katika maisha ya kisiasa. Aliwahi kuwa mwalimu kwa mafunzo, akihitimu kutoka darasa la kwanza la shule ya upili ya Yaoundé.

## Maisha binafsi 
Julienne Niat alikuwa mama wa Margaret Sanga Ngassa, huku Félix Ngoumou akiwa baba. Margaret Sanga alikuwa daktari mwenye mchango mkubwa  wa kijamii kutoka nchini Cameroon, mtaalamu wa mapambano dhidi ya UKIMWI nchini humo, na mmoja wa waanzilishi wa NGO SWAA Littoral, tawi la Jumuiya ya Wanawake na Ukimwi Barani Afrika (SWAA).

## Marejeo
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Haman Adama

thumb|Picha ya Haman Adama
**Haman Adama**, alijulikana kwa jina la **Halimatou Mahonde**. Amezaliwa Garoua mwaka 1950 – 29 Aprili 2024), alikuwa mwanasiasa wa Cameroon aliyehudumu kama Waziri wa Elimu kuanzia mwaka 2004 hadi 2009.

## Kuzaliwa
Alizaliwa mwaka 1950, Adama alikulia katika wilaya ya Bénoué. Alipewa mafunzo yake katika Shule ya Kitaifa ya Utawala na Uhakimu (ENAM). Aliingia serikalini mnamo tarehe 18 Machi 2000, kama Katibu wa Nchi wa Elimu ya Kitaifa. Baadaye, alipata wadhifa wa kuwa Waziri wa Elimu ya Msingi kuanzia tarehe 8 Agosti 2004 hadi 30 Juni 2009.

Adama alifariki tarehe 29 Aprili 2024.

## Marejeo
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Jamii:Waliofariki 2024
Agnes Ntube Ndode

**Agnès Ntube Ndode** ni mwanamke mfanyabiashara na mwanasiasa kutoka Kameruni ambaye amekuwa seneta tangu mwaka 2013. Alichaguliwa kuwa raisi wa Kikundi cha Wanawake Wajasiriamali wa Kameruni (GFAC)https://theguardianpostcameroon.com/post/2436/en/celebrating-beacons-of-growth-resilience-wealth mwaka 2015.

## Wasifu 
Ndode ni seneta kutoka katika Kanda ya Kusini Magharibi ya Cameroon.  Ana uhusiano na chama cha RDPC na alichaguliwa tena kuwa seneta kwa mara ya tatu mnamo Machi 2023.

Alimrithi marehemu Francoise Foning kama kiongozi wa Kikundi cha Wanawake Wajasiriamali wa Cameroon mnamo 29 Septemba 2015. Kabla ya kuteuliwa katika nafasi hiyo, Ndode alikuwa makamu wa rais wa kwanza wa shirika hili kwa kipindi cha miaka 7 na rais wa tawi la GFAC katika kanda yake kwa muda wa miaka 24.

## Maisha Binafsi 
Ndode ameolewa na Bwana Ndjock.

## Marejeo
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Jamii:Watu walio hai
Clémentine Ananga Messina

**Clémentine Antoinette Ananga Messina** (alizaliwa Beyene; 15 Machi 1959 – 2022) alikuwa mwanasiasa raia wa Kameruni. Alishika wadhifa wa kuwa Naibu Waziri katika Wizara ya Kilimo na Maendeleo ya Vijijini (Kolombia) kuanzia tarehe 30 Juni 2009 hadi 5 Agosti 2022.

## Wasifu 
Ananga Messina alikulia katika kijiji cha Evondo huko Ngang, Mefou na idara ya Afamba, wilaya ya Nkolafamba.Alikuwa mhitimu katika kilimo na pia alikuwa na astashahada ya uzamili katika usimamizi wa sera za uchumi.

## Marejeo
Jamii:waliozaliwa 1959

Jamii:wanasiasa wa Kamerun
Oumou Sall Seck

thumb|299x299px|Picha ya Oumou Sall
**Oumou Sall Seck** alizaliwa tarehe 19 Agosti mnamo mwaka 1968, ni mwanasiasa na balozi kutoka nchini Mali. Kabla ya kuwa meya, alifanya kazi kama mfanyabiashara wa vipodozi. Alisomea Ushirikiano na Maendeleo, na Sheria ya Haki za Binadamu. Alimuunga mkono Amadou Toumani Touré katika uchaguzi wa urais wa Mali uliofanyika mnamo mwaka 2002.

## Maisha ya Awali, Elimu na Kazi 
Oumou alizaliwa tarehe 19 Agosti 1968 kwa baba wa kabila la Songhai na mama wa kabila la Tuareg. Kabla ya kuwa meya, alifanya kazi kama mfanyabiashara aliyekuwa akiuza bidhaa za urembo.

Alisomea taaluma ya Ushirikiano na Maendeleo katika *Chuo Kikuu cha Mandé Bukari* na kuhitimu mwaka 2013. Aidha, mwaka 2017 alipata cheti cha Sheria za Kimataifa na Sheria ya Haki za Binadamu za Kulinganisha kutoka Taasis ya Kimataifa ya Haki za Binadamu.

Mnamo mwaka 2002, Oumou aliunga mkono urais wa Amadou Toumani Touré katika Uchaguzi wa rais wa Mali wa mwaka 2002.

## Marejeo
Jamii: Waliozaliwa 1968
JAmii: Mali
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Doris Nkiruka Uzoka-Anite

thumbnail|right|200px|Doris Nkiruka Uzoka-Anite

**Doris Nkiruka Uzoka-Anite** (alizaliwa 16 Oktoba 1973) ni mwanasiasa wa Nigeria, daktari wa matibabu, na mchambuzi wa kifedha. Amekuwa akihudumu kama Waziri wa Viwanda, Biashara na Uwekezaji wa Nigeria tangu mwaka 2023.

## Maisha ya awali na elimu 
Uzoka alizaliwa 16 Oktoba 1973 mjini Orsu-Obodo, ukoo wa Oru, Oguta, Jimbo la Imo, Nigeria. 

Alipata elimu yake kuhusiana na taaluma ya udaktari wa tiba katika Chuo Kikuu cha Benin na akahitimu kama daktari wa tiba mwaka 1999. Baadaye, alipata cheti cha Mchambuzi wa Fedha Aliyeidhinishwa (*Chartered Financial Analyst*, CFA).

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1973
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Nigeria
Jamii:Wanasiasa wa Nigeria
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Laurentine Mbede

**Laurentine Mbede**, akijulikana kama Laurentine Koa Mfegue, ni mwanasiasa wa Kamerun. Anafanya kazi kama mjumbe wa bunge la taifa la kameruni tangu mwaka 2012,na anashikilia nafasi ya kamati ya mambo ya nje

## Wasifu 
Laurentine Mbede alizaliwa nchini Cameroon katika jamii ya Mvog Fouda.

## Kazi ya kisiasa 
Mnamo mwaka 2002, alichaguliwa kuwa meya wa manispaa ya Soa, iliyoko katika wilaya ya Mefou-et-Afamba katika Mkoa wa Kati wa Cameroon, kufuatia uchaguzi wa manispaa wa mwaka huo. Alijiunga na Bunge la Kitaifa la Cameroon katika mabunge yake ya 9 mnamo Juni 2012. Katika Bunge, amekuwa mwanachama makini wa Kamati ya Mambo ya Nje na ameendelea kutoa huduma yake hadi mwaka 2024. Mnamo 10 Machi 2020, Laurentine Mbede aliheshimiwa na kupewa cheo cha mwanachama mzee zaidi wakati wa kikao cha kwanza cha bunge. Mbali na shughuli zake za kisiasa, anahimiza ushiriki mkubwa wa wanawake katika usimamizi wa miji, hasa kupitia mpango wa Demokrasia kwa ajili ya wanawake(Democracy for women) unaokusanya wanawake kutoka asili tofauti kote nchini.Mnamo Machi 2024,   katika hotuba yake ya ufunguzi wa kikao cha kwanza cha bunge cha mwaka huo, alitoa kauli muhimu kwa wazi akilaumu wabunge na kuwakemea kwa ukosefu wa hatua, kutohudhuria vikao, na changamoto nyingine kadhaa.
## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:wanasiasa wa Kamerun
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Florence Alice Lubega

**Florence Alice Lubega** (5 Novemba 1917 – 28 Octoba 2021) alikuwa mwanasiasa na mwanamke wa kwanza wa uganda kujiunga katika bunge la uganda mei 1962

## Maisha binafsi 
Florence Lubega aliolewa na Saulo Lubega, mwalimu katika shule ya sekondari ya Mityana na aliyewahi kuwa waziri wa fedha katika serikali ya Buganda. Florence Lubega aliwapoteza watoto wake wote na alikuwa na kaka wanne; marehemu Israel Magembe Wamala (msanii wa muziki) wa Nakasajja, Kyaggwe, Wamala Steven Ssempasa anayeishi nchini Uingereza, Paul Musoke Wamala, aliyewahi kuwa mwendeshaji wa shughuli za utalii na sasa anaishi Luzira, kitongoji cha Kampala, na marehemu Wamala Herbert Dagirira.  

Alifariki dunia tarehe 28 Oktoba 2021, wiki moja kabla ya kutimiza miaka 104.

## Marejeo
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Aminata Zerbo-Sabane

**Aminata Zerbo-Sabané** (alizaliwa Abidjan, Ivory Coast, 1 Januari 1979) ni mwanasayansi wa kompyuta, mwalimu, na mwanasiasa wa Burkina Faso. Pia alikuwa  waziri wa mawasiliano ya kielektroniki, kidijitali na  katika serikali iliyoongozwa na Paul-Henri Sandaogo Damiba na Ibrahim Traoré.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1979
Jamii:Wanasiasa wa Burkina Faso
Marie Charlotte Fayanga

**Marie Charlotte Fanyaga** alizaliwa tarehe 23 Januari 1946 mjini Bangui. alimaliza elimu yake ya msingi na sekondari mjini bangui na kupokea elimu ya utawala mnamo mwaka 1966 mpaka 1969 Alipomaliza masomo yake nchini ufarasa alirejea jamuhuri ya afrika ya kati na kuajiriwa kama mpelelezi wa wizara usafirishaji nchi kavu na anga mwaka 1972 mpaka 1975. Bokassa alimteuwa kama naibu waziri wa gari za usafirishaji nchi tarehe 1 Januari 1975 na kutenguliwa tarehe 27 Septemba baada ya kupinga utawala wa Lois Alazoula kwenye serikali. ndani ya mwaka 1976 serikali ilimtia mbaroni Fayanga kwa kuwa mshiriki wa mapinduzi ya serikali yaliyoshindikana. Hata hivyo Francois Kossi aliachiliwa huru na kutumikia kama katibu wa rais anaehusika na  haki na usawa kwa fedha za mazao ya kilimo kwenye baraza la afrika ya kati mapinduzi kifungu cha nne,september 1976.

## Maisha binafsi 
Fayanga aliacha ndoa mara mbili. Mume wake wa kwanza alikuwa Bw. Aguide, na walipata watoto watatu. Baadaye aliacha ndoa tena na Louis Alazoula, na jozi hiyo walipata watoto wawili.

## Marejeo
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Januaria Moreira

**Januária Tavares Silva Moreira Costa** ni Jaji wa Cape Verde, waziri wa zamani wa sheria katika shirikisho  la wanachama wa chama cha wanasheria wa Ureno .  

## Elimu 
Moreira alipata LLB yake ya sheria katikachuo kikuu cha Lisbon.  

## Kazi 
Moreiera alianza taaluma yake kama wakili mwaka 1991 chini ya mafunzo ya Chama cha Wakili wa Ureno (Portuguese Bar Association). Mwaka 1993, aliteuliwa kuwa mwalimu katika Shule ya Upili ya Domingos Ramos hadi mwaka 1993. Mwaka 1995, alihudumu kama mwakilishi wa kudumu wa Waziri wa Haki wa Nchi za Lusophone (Portuguese Speaking Countries). Mwaka 1999, aliteuliwa kuwa Waziri wa Haki hadi mwaka 2001. Pia alihudumu katika Jumuiya ya Kiuchumi ya Nchi za Afrika Magharibi (Economic Community of West African States - ECOWAS) kwa muda wa miaka minne.

## Uanachama 
Pia ni mwanachama wa Chama cha Wakili wa Cape Verde (Capverdean Bar Association) na Chama cha Wakili wa Ureno (Portuguese Bar Association).

## Marejeo 
Jamii:Wanasiasa wa Cabo Verde
Jamii:Watu walio hai
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Virginie Baïkoua

**Virginie Baïkoua**  (alizaliwa mnamo mwaka 1966 / 1967) ni mwanasiasa na kiongozi kutoka Afrika ya Kati. Alijulikana kwa mchango wake katika nyanja za kisiasa na kijamii, akiwakilisha maslahi ya wananchi na kufanya kazi kwa bidii katika serikali na mashirika mbalimbali.

## Maisha ya awali na taaluma 
Baïkoua alizaliwa mwaka 1966 au 1967. Asili yake inatajwa kuwa kutoka mji wa Paoua au Bémaïdé. Pia ni binti wa jenerali na kiongozi wa waasi, Alphonse Mbaikoua.  

Mnamo mwaka 2003, Baïkoua alianzisha shirika la *SOLISIDAC*, lisilo la kiserikali linalopambana dhidi ya maambukizi ya UKIMWI, magonjwa ya zinaa, malaria, na kifua kikuu, sambamba na kusaidia wanawake walioko katika mazingira magumu.  

Mwaka 2014, alitunukiwa tuzo ya kampeni ya *Mwanamke mmoja, mwezi mmoja, hadithi moja* na Jukwaa la Mashirika ya Mshikamano wa Kimataifa ya Wahamiaji, kwa mchango wake wa kutangaza safari na michango ya wanawake wahamiaji nchini Ufaransa ili kuisaidia nchi yao ya asili.

## Kazi ya kisiasa 
Baïkoua alianza safari yake ya kisiasa kwa kugombea ubunge katika jimbo la Bimbo IV wakati wa Uchaguzi Mkuu wa Afrika ya Kati wa 2015–16. Hata hivyo, hakufanikiwa kushinda kiti cha Bunge la Kitaifa.

## Marejeo
Jamii: Waliozaliwa 1966
Jamii: Afrika ya Kati
Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro
Hannatu Musawa

**Hannatu Musa Musawa** amezaliwa Novemba 1, 1974 ni mwanasheria wa Nigeria, mwanasiasa, na mwandishi, kwa sasa ni Waziri wa Sanaa, Utamaduni na Uchumi wa Ubunifu nchini Nigeria. Anatoka Jimbo la Katsina kaskazini mwa Nigeria na ni wa kabila la Hausa-Fulani.
## Marejeo
[[jamii: