open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Frisco Five

**The Frisco Five**, pia inajulikana kama **#Frisco5**,  ni kundi la waandamanaji waliogoma kula mnamo  21 Aprili, 2016 huko San Francisco, California mbele ya Kituo cha Misheni cha Idara ya Polisi ya San Francisco ili kuandamana dhidi ya matukio ya ukatili wa polisi. , ukiukaji wa matumizi ya nguvu, na upendeleo wa rangi. Hasa vifo vya Alex Nieto mnamo 21 Machi , 2014,  Mario Woods mnamo  2 Desemba, 2015, Amilcar Perez Lopez mnamo 26 Februari, 2015, na Luis Gongora mnamo 7 Aprili, 2016.

## Historia 
waandamanaji watano - Ike Pinkston, 42, Sellassie Blackwell, 39, Edwin Lindo, 29, Maria Gutierrez, 66, na mtoto wake Ilyich "Equipto" Sato, 42 - walitoa wito wa kujiuzulu kwa mkuu wa SFPD Greg Suhr kutokana na mfululizo wa risasi za hivi karibuni. Waandamanaji walikuwa mchanganyiko wa wanamuziki, waelimishaji, na mwanasiasa: Pinkston, Sellassie, na Equito ni wasanii wa hip hop, Gutierrez ni mkurugenzi wa Shule ya Awali ya Los Compañeros del Barrio, na Lindo alikuwa mgombea wa Msimamizi katika Wilaya ya 9.

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 2014
Jamii:Mbegu
Jamii:USLW Iringa
Uuaji wa Jonathan Ferrell

Mnamo 14 Septemba, 2013, **Jonathan Ferrell** (aliyezaliwa 11 Oktoba 1988), Mchezaji wa zamani wa chuo kikuu cha Florida A&M University Rattlers, alidaiwa kushtakiwa na kupigwa risasi na kuuawa na afisa wa polisi Randall "Wes. " Kerrick huko Charlotte, Kasikazini mwa Carolina. Kerrick alishtakiwa kwa kuua bila kukusudia, lakini hakuhukumiwa.

### Kupigwa risasi 
**Ferrell**, Mmarekani mwenye asili ya Kiafrika, hakuwa na silaha wakati alipopigwa risasi. Alipokuwa amempa mfanyakazi mwenzake lifti kwenda nyumbani usiku wa 14 Septemba, 2013, aligongesha gari lake kisha  akaenda kwenye nyumba ya jirani katika mtaa wa Bradfield Farms na kubisha mlango. Mkazi mmoja, Sarah McCartney, alipigia simu polisi, maafisa watatu wakaja. kisha Ferrell akakimbia kuelekea walipo maafisa hao, ambapo mmoja wa maofisa alirusha ngumi kwa Ferrell na kumkosa. Afisa huyo huyo, Thornel Little, alitoa ushahidi kwamba Ferrell alisema "nipige risasi" mara mbili alipokuwa akiwakimbilia maafisa. Kerrick kisha akamfyatulia risasi Ferrell, akampiga risasi kumi na mbili na kumuua.

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 2013
Jamii:Wachezaji mpira wa Marekani
Jamii:USLW Iringa
Black Lives Matter Memorial Fence

**Uzio wa Ukumbusho wa Black Lives Matter (BLM Memorial Fence)** ulikuwa usanifu wa majengo mawili yenye urefu wa miezi minane ya maandamano ya ukumbusho wa Black Lives Matter uliounganishwa na wageni na wanaharakati wa jamii kwenye uzio wa kuunganisha mnyororo nje ya Ikulu ya White House kwenye H Street, kati ya Vermont Avenue. na Connecticut Avenue NW huko Downtown Washington, D.C. mnamo 2020 na 2021.

Lafayette Square kaskazini mwa Ikulu ya White House iliondolewa waandamanaji mnamo 1,Juni  2020  ili kumruhusu Rais Trump kutembea kutoka makazi yake ya White House hadi Kanisa la Ikulu ya White House.

## Marejeo 
Jamii:harakati
Jamii:USLW Iringa
BlackinChem

**BlackInChem** ni shirika linalolenga kuangazia na kuongeza mwonekano wa wanakemia Weusi. Shirika liliundwa kama jibu kwa Wiki ya Ndege Weusi. Tukio la uzinduzi lilianza Agosti 10 - 15, 2020.

Jamii:Mashirika
Jamii:USLW Iringa
Siwezi Kupumua: Mauaji kwenye mtaa wa Bay

**Siwezi Kupumua: Killing on Bay Street** ni kitabu cha 2017 cha Matt Taibbi, kilichochapishwa na Spiegel & Grau, kuhusu kifo cha Eric Garner. Kitabu hiki kinaeleza taratibu za utekelezaji wa sheria,  masuala ya kimfumo, na maisha ya mtu binafsi ya Garner, pamoja na kifo chake,  na ushawishi juu ya Black Lives Matter. Kulingana na Taibbi, kifo chenyewe "na umbali mkubwa ambao ulisafirishwa ili kumlinda muuaji wake, sasa unasimama kama ushuhuda wa hamu ya kiafya ya Amerika ya kuzuia kutendewa sawa chini ya sheria kwa watu wake weusi." 

Paul Butler wa Washington Post alilinganisha kitabu hicho na The Wire na kusema kwamba angahewa yake ni kama "utaratibu wa polisi".

Rayyan Al-Shawaf aliandika katika Christian Science Monitor kwamba kitabu hicho "kina macho wazi, kinapiga sana" na kwamba "kinasalia kuwa maelezo ya kusikitisha ya mtu mkubwa ambaye polisi walitumia nguvu mbaya dhidi yake bila sababu nzuri."  Al-Shawaf alisifu uhusiano wa kitabu hicho na masuala kuhusu kutendewa kwa wafungwa walioachiliwa huru, na alikosoa uhusiano wa kitabu hicho na unyanyasaji mwingine wa rangi na ukatili wa polisi lakini kwamba suala hilo halipaswi "kudharau" kazi nzima. 

## Marejeo 
Jamii:Fasihi ya Kiingereza
Jamii:USLW Iringa
All American Boys

**All American Boys** (yaani: Wavulana Wote wa Marekani) ni riwaya ya watu wazima iliyochapishwa mnamo 2015 na Atheneum, iliyoandikwa na Jason Reynolds na Brendan Kiely. . 

Kitabu hiki kinasimulia hadithi ya wavulana wawili wa umri wa kubalehe, Rashad Butler na Quinn Collins, wanavyoshughulikia ubaguzi wa rangi na ukatili wa polisi katika jamii yao. Riwaya hii imepata umaarufu katika miaka ya hivi karibuni, na kuwa kitabu cha tatu kilichopigwa marufuku zaidi kwa mwaka 2020, kwa sababu ya kujumuisha jumbe za kupinga polisi, pombe, matumizi ya dawa za kulevya na lugha chafu.

## Marejeo
Jamii:Fasihi ya Kiingereza
Jamii:Ubaguzi
Jamii:USLW Iringa
Uuaji wa Jamar Clark

Mnamo 15 Novemba 2015, **Jamar Clark**, mwanamume mwenye asili ya Afrika mwenye umri wa miaka 24, aliuawa kwa kupigwa risasi na maafisa wa polisi huko Minneapolis. Maafisa wawili waliohusika na ufyatuaji risasi walikuwa Mark Ringgenberg na Dustin Schwarze. Walikuwa sehemu ya Idara ya Polisi ya Minneapolis na baadaye waliwekwa kwenye likizo ya kulipwa ya kiutawala. Usiku baada ya kupigwa risasi, Clark alikufa katika Kituo cha Matibabu cha Hennepin County baada ya kuondolewa kwa msaada wa maisha. Kifo chake kilitokana na jeraha la risasi alilopata wakati wa tukio la Novemba 15.

## Marejeo 
Jamii:USLW Iringa
Jamii:Wanaume wa Marekani
Jamii:Waliofariki 2015
Mauaji ya Freddie Carlos Gray Jr

Mnamo Aprili 12, 2015, Freddie Carlos Gray Jr., Mwamerika mwenye umri wa miaka 25, alikamatwa na Idara ya Polisi ya Baltimore kwa kumiliki kisu kisheria.  Alipokuwa akisafirishwa kwa gari la polisi, Gray alipata majeraha na kupelekwa katika Kituo cha polisi cha R Adams Cowley.  Grey alikufa Aprili 19, 2015; kifo chake kilihusishwa na majeraha kwenye uti wake wa mgongo.

Mnamo Aprili 21, 2015, ikisubiri uchunguzi wa tukio hilo, maafisa sita wa polisi wa Baltimore walisimamishwa kazi.  Mazingira ya majeraha hayo hapo awali hayakuwa wazi; mashuhuda wa tukio hilo walipendekeza kwamba maofisa waliohusika walitumia nguvu isiyo ya lazima dhidi ya Gray wakati wa kukamatwa, dai lililokanushwa na maafisa wote waliohusika.

## Marejeo 
Jamii:Wanaume
Jamii:Waliofariki 2015
Jamii:USLW Iringa
Jamii:Mbegu
Kuuawa kwa Alvin Cole

Jioni ya tarehe 2 Februari 2020, Alvin Cole (24 Desemba 2002 - 2 Februari 2020), mwanamume mweusi mwenye umri wa miaka 17, alipigwa risasi na polisi wa kiume wa Wauwatosa, Wisconsin, Joseph Mensah, nje ya duka la Mayfair huko Wauwatosa. 

Risasi hiyo ilitokea baada ya Cole kukataa amri kutoka kwa polisi ya kuangusha bunduki iliyoibiwa aliyokuwa ameshikilia na Cole akafyatua risasi alipokuwa akijaribu kukimbia. Risasi mbili zilifyatuliwa wakati Cole alipokuwa kwenye mikono na magoti yake, na risasi tatu zilizosalia zilipigwa na Mensah huku Cole akiwa ameinama chini. Mensah alikuwa afisa pekee kati ya maafisa wengine watano kwenye eneo la tukio ambaye alifyatua silaha yake.

Maandamano hayo yalifanyika dhidi ya matukio ya nyuma ya maandamano duniani kote kuhusu mauaji ya George Floyd.

## Marejeo 
Jamii:USLW Iringa
Jamii:Wanaume wa Marekani
Jamii:waliozaliwa 2002
Jamii:Waliofariki 2020
Uuaji wa Jacob Blake

Mnamo Agosti 23, 2020, **Jacob S. Blake**, mwanamume mweusi mwenye umri wa miaka 29, alipigwa risasi na kujeruhiwa vibaya na afisa wa polisi Rusten Sheskey huko Kenosha, Wisconsin. Sheskey alimpiga Blake nyuma mara nne na upande mara tatu baada ya Blake kufungua mlango wa dereva kwenye SUV ya mpenzi wake na kujaribu kuingia ndani. Sheskey alisema kwamba aliamini kwamba alikuwa karibu kuchomwa kisu, kwani Blake alikuwa amebeba kisu. Hapo awali wakati wa pambano hilo, Blake alikuwa amepigwa risasi na maofisa wawili, lakini taser ilishindwa kumzima na akaendelea kuelekea gari lake.

Blake alikuwa na hati ya kukamatwa kwake kuanzia Julai mosi, kwa msingi wa mashtaka ya unyanyasaji wa kingono wa kiwango cha tatu, uvunjaji sheria, na kufanya fujo kwa unyanyasaji wa nyumbani mwezi Mei. Mkuu wa Polisi wa Kenosha Daniel Miskinis na Chama cha Polisi cha Kenosha walisema kuwa maafisa hao walituma Agosti 23 walikuwa na ufahamu wa hati inayosubiri kwa Blake kabla ya kufika kwenye eneo la tukio; rekodi za kutuma zinathibitisha hili.

Jamii:Wanaume wa Marekani
Jamii:Waliofariki 2020
Jamii:USLW Iringa
Christian Cooper

**Christian Cooper** ni mwandishi na mhariri wa sayansi wa Marekani, na pia mwandishi wa katuni na mhariri. Anaishi New York City.

Cooper ameandika hadithi kwa ajili ya Marvel Comics Presents, ambayo mara nyingi huwa na wahusika kama vile Ghost Rider Vengeance. Pia amehariri idadi ya  X-Men makusanyo yake, na matoleo mawili ya mwisho ya Marvel Swimsuit Special. Cooper kwa sasa ni mhariri mkuu wa biomedical katika Mawasiliano ya Sayansi ya Afya.

## Marejeo 
Jamii:USLW Iringa
Jamii:Waandishi wa Marekani
The Force (filamu ya 2017)

**The Force** ni filamu ya hali halisi ya 2017 iliyoongozwa na Peter Nicks. Filam hii inaeleza juhudi za miaka miwili za Idara ya Polisi ya Oakland kutekeleza mageuzi dhidi ya utovu wa nidhamu wa polisi na kashfa, wakati wa kuongezeka kwa machafuko ya kijamii, maandamano ya kudai kuongezeka kwa uwajibikaji wa polisi, na usimamizi wa shirikisho unaoendelea. Filamu hii ilishinda Tuzo ya Muongozaji bora katika Tamasha la Filamu la Sundance la 2017 na Tuzo ya Golden Gate Award katika Tamasha la Kimataifa la Filamu la San Francisco la 2017.

## Marejeo 
Jamii:Filamu za 2017
Jamii:USLW Iringa
Mauaji ya Akai Gurley

**Akai Gurley,** mwanamume mwenye umri wa miaka 28, aliuawa kwa kupigwa risasi  20,Novemba, 2014, huko Brooklyn, New York City, Marekani, na ofisa wa Idara ya Polisi ya Jiji la New York. Maafisa wawili wa polisi, wakishika doria kwenye ngazi za Mamlaka ya Makazi ya Jiji la New York (NYCHA) katika nyumba  za Louis H. huko mashariki mwa New York, Brooklyn, waliingia kwenye ngazi zenye giza nene, zisizo na mwanga. Afisa Peter Liang, 27, alichomolewa bunduki yake. Gurley na mpenzi wake waliingia kwenye ngazi ya ghorofa ya saba, hatua kumi na nne chini yao. Liang alifyatua silaha yake; risasi iliruka ukuta na kumpata Gurley kifuani. Baraza la mahakama lilimtia hatiani Liang kwa mauaji ya bila kukusudia, ambayo baadaye mahakama iliyapunguza kuwa mauaji ya kihalifu.

Mnamo10 Februari  , 2015, Liang alishtakiwa na mahakama kuu (wanaume saba na wanawake watano)  kwa kuua bila kukusudia, kushambulia na mashtaka mengine ya jinai (jumla ya makosa matano)  baada ya wanachama kuonyeshwa picha za nyumba hiyo ambayo haikuwa na mwanga na glock ya 9mm iliyotumika katika upigaji risasi

## Marejeo 
Jamii:USLW Iringa
Jamii:Wanaume
Jamii:Waliofariki 2014
Jamii:Mbegu
Alright (wimbo wa Kendrick Lamar)

**Alright** ni wimbo wa rapa wa Kimarekani Kendrick Lamar, uliochukuliwa kutoka kwenye Albamu yake ya tatu ya studio, To Pimp a Butterfly (2015). Wimbo wa sherehe kuhusu matumaini huku kukiwa na matatizo binafsi, unaangazia sauti zisizo na sifa kutoka kwa mtayarishaji mwenza wa wimbo huo Pharrell Williams wakati wa kwaya. "Alright" ilitolewa kwa vituo vya redio kama wimbo wa nne wa Albamu mnamo 30 Juni 2015. Machapisho mengi ya muziki yaliona kuwa kati ya nyimbo na video bora zaidi za mwaka, zikiangazia ujumbe wao katika muktadha wa kijamii wa wakati huo. "Sawa" ilipokea teuzi nne katika Tuzo za 58 za Grammy: Wimbo Bora wa Mwaka, Video Bora ya Muziki, Utendaji Bora wa Rap na Wimbo Bora wa Rap, ikishinda mbili za mwisho. Pia iliteuliwa kwenye  Tuzo ya Muziki ya Video ya MTV kwa Video ya Mwaka.Wimbo huu ulihusishwa na Black Lives Matter baada ya maandamano kadhaa yaliyoongozwa na vijana kusikika wakiimba kwaya, huku baadhi ya machapisho kama vile Rolling Stone, People, na Complex yakiita "Alright" "sauti iliyounganishwa" na vuguvugu hilo. Mnamo 2019, ulikuwa wimbo bora zaidi wa 2010 na Pitchfork. Ulichezwa na Lamar katika kipindi cha nusu saa cha Super Bowl LVI mnamo 13 Februari 2022.

## Marejeo: 
Jamii:Muziki
Jamii:Tuzo ya Grammy
Jamii:USLW Iringa
Benjamin Crump

**Benjamin Lloyd Crump** (alizaliwa Oktoba 10, 1969) ni wakili wa Marekani ambaye ni mtaalamu wa haki za kiraia na kesi mbaya za majeraha ya kibinafsi kama vile  kesi za vifo. Mazoezi yake yamezingatia kesi kama vile Trayvon Martin, Michael Brown, na George Floyd, watu waliotiwa sumu wakati wa shida ya maji ya Flint, na walalamikaji nyuma ya kesi ya 2019 Johnson & Johnson ya poda ya mtoto wakidai bidhaa ya unga wa talcum ya kampuni ilisababisha utambuzi wa saratani ya ovari. Crump pia ni mwanzilishi wa kampuni ya Ben Crump Law of Tallahassee, Florida.

Mnamo 2020, Crump alikua wakili wa familia za Ahmaud Arbery, Breonna Taylor, George Floyd, na Jacob Blake. Mnamo 2021, alikua wakili wa abiria kwenye gari na Winston Boogie Smith na kwa familia ya Daunte Wright. Kesi zinazoendelea kuzunguka mauaji au majeraha yao zilisababisha maandamano dhidi ya ukatili wa polisi huko Amerika na pia kimataifa.

Kwa sababu ya sifa yake ya kisheria, amejulikana kama "mwanasheria mkuu wa Amerika weusi"

## Marejeo 
Jamii:USLW Iringa

Jamii:Waliozaliwa 1969
Jamii:Wanaharakati
Jamii:Haki za binadamu
Jamii:Sheria
Jamii:Mbegu
Jumanne nyeusi

**Blackout Tuesday** ilikuwa hatua ya pamoja kupinga ubaguzi wa rangi na ukatili wa polisi. Hatua hiyo, iliyoandaliwa awali ndani ya tasnia ya muziki kujibu mauaji ya George Floyd. na mauaji ya Ahmaud Arbery, na mauaji ya Breonna Taylor, yalifanyika mnamo Juni 2, 2020. Biashara zilizoshiriki zilihimizwa kujiepusha na kutoa muziki na shughuli zingine za biashara. Baadhi ya maduka yalitoa programu iliyozimwa, kimya, au ndogo kwa dakika 8 na sekunde 46, muda ulioripotiwa hapo awali kwamba afisa wa polisi Derek Chauvin alibana shingo ya Floyd.

## Marejeo
Jamii:Haki za binadamu
Jamii:USLW Iringa
Uuaji wa Dontre Hamilton

**Dontre D. Hamilton** (1983 - Aprili 30, 2014), wa Milwaukee, alikuwa na umri wa miaka 31 wakati wa kifo chake alipopigwa risasi na kuuawa na afisa wa polisi Christopher Manney, katika Hifadhi ya Red Arrow huko Milwaukee, Wisconsin. Hakuna mashtaka yaliyoletwa, lakini Manney alifukuzwa kutoka kwa jeshi. Kama matokeo ya ufyatuaji risasi na maandamano yaliyofuata, maafisa wa polisi wa Milwaukee walikuwa na kamera za mwili.. Hamilton alikuwa na historia ya ugonjwa wa akili. Kulingana na Mkuu wa Polisi wa Milwaukee Edward Flynn, Hamilton alikuwa na historia ya awali ya kukamatwa huko Milwaukee ambayo "yalihusishwa moja kwa moja na masuala ya afya ya akili." Ingawa baadaye ilifunuliwa kuwa Dontre hakuwa na historia ya kukamatwa na historia ya kumbukumbu ni ya kaka yake.  Familia ya Hamilton ilisema kwamba Hamilton alikuwa ametibiwa schizophrenia lakini hakuwa na vurugu. Siku chache kabla ya kifo chake, Hamilton aliiambia familia yake kwamba "alikuwa amechoka na ana njaa, na kwamba mtu fulani angemuua." 

## Marejeo 
Jamii:USLW Iringa
Jamii:Wanaume wa Marekani
Jamii:waliozaliwa 1983
Jamii:Waliofariki 2014
Shambulizi la Ezell Ford

**Ezell Ford,** mwanaume mwenye asili ya Kiafrika mwenye umri wa miaka 25, alifariki kutokana na majeraha mengi ya risasi baada ya kupigwa risasi na maafisa wa Idara ya Polisi ya Los Angeles (LAPD) huko Florence, Los Angeles, California mnamo 11 Agosti, 2014.Katika wiki na miezi iliyofuata, shambulizi la Ford lilianzisha maandamano mengi na kesi ya familia ya Ford ikidai fidia ya $75 milioni.

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 2014
Jamii:USLW Iringa
Maisha ya Bluu ni muhimu

Blue Lives Matter ni vuguvugu nchini Marekani linalotetea kwamba wale wanaofunguliwa mashtaka na kukutwa na hatia ya kuua maafisa wa kutekeleza sheria wanapaswa kuhukumiwa chini ya sheria za uhalifu wa chuki.  Ilianzishwa kujibu Black Lives Matter baada ya mauaji ya maafisa wa NYPD Rafael Ramos na Wenjian Liu huko Brooklyn, New York mnamo Desemba 20, 2014.
Jamii:Haki za binadamu
Mchungaji (kitabu)

**Mchungaji** (kwa Kigiriki: *Ποιμὴν τοῦ Ἑρμᾶ*, *Poimēn tou Herma*; kwa Kilatini: *Pastor Hermae*) ni jina la kitabu maarufu cha karne ya 1 BK kilichoandikwa na Herma, ndugu wa Papa Pius I, mjini Roma. 

Baadhi ya Mababu wa Kanisa, kama Ireneo, walidhani ni Neno la Mungu kwa jinsi kilivyoheshimiwa na Wakristo (hadi karne ya 4).

Kitabu kinaundwa na njozi tano, maagizo kumi na mawili na mifano kumi, kikihimiza toba kwa dhambi zinazoathiri Kanisa.

Lugha asili ni Kigiriki, lakini iliwahi kutafsiriwa kwa Kilatini na lugha nyingine kadhaa. 

## Tanbihi
## Marejeo
* Carolyn Osiek, "Wealth and Poverty in the Shepherd of Hermas," *Studia Patristica*, Vol 17, Pt 2, 1982, 725–730.
* Carolyn Osiek, "The Genre and Function of the Shepherd of Hermas," *Semeia*, 36, 1986, 113–121.
* U. Neymeyr, *Die christliche Lehrer im zweiten Jahrhundert. Ihre Lehrtätigkeit, ihr Selbsverständnis und ihre Geschichte* (Leiden, 1989) (Vigiliae Christianae. Supplements, 4), 9–15.
* Carolyn Osiek, "The Second Century through the Eyes of Hermas: Continuity and Change," *Biblical Theology Bulletin*, 20, 1990, 116–122.
* D. P. O'Brien, "The Cumaean Sibyl as the Revelation-bearer in the Shepherd of Hermas," *Journal of Early Christian Studies*, 5, 1997, No. 4.
* Carolyn Osiek, "The Shepherd of Hermas in Context," *Acta Patristica et Byzantina*, 8, 1997, 115–134.
* Carolyn Osiek, "The Oral World of Early Christianity in Rome: The Case of Hermas.," in Karl P. Donfried and Peter Richardson (eds), *Judaism and Christianity in First-Century Rome* (Grand Rapids, 1998), 151–172.
* Carolyn Osiek, *Shepherd of Hermas: A Commentary* (Minneapolis, 1999).
* Jörg Rüpke, "Apokalyptische Salzberge: Zum sozialen Ort und zur literarischen Strategie des 'Hirten des Hermas'," *Archiv für Religionsgeschichte*, 1, 1999, 148–160.
* Jörg Rüpke, "Der Hirte des Hermas: Plausibilisierungs- und Legitimierungs strategien im Übergang von Antike und Christentum," *Zeitschrift für antikes Christentum*, 7, 2003, 362–384.
* Marco Frenschkowski, "Vision als Imagination. Beobachtungen zum differenzierten Wirklichkeitsanspruch fruehchristlicher Visionsliteratur," in Nicola Hoemke, Manuel Baumbach (hrsg), *Fremde Wirklichkeiten: Literarische Phantastik und antike Literatur* (Heidelberg, 2006) (Studien zur griechischen und lateinischen Poesie, 6), 339–366.
* Joseph Verheyden, "The Shepherd of Hermas," in Paul Foster (ed), *Writings of the Apostolic Fathers* (London, 2007) (T & T Clark Biblical Studies).
* Christian Tornau - Paolo Cecconi (Eds.), The Shepherd of Hermas in Latin. Critical Edition of the Oldest Translation Vulgata, Walter de Gruyter, Berlin/Boston 2014.

## Viungo vya nje
* A large collection of English translations of *The Shepherd of Hermas*, including some in modern English.
* Greek text of *The Shepherd of Hermas*
* Archbishop Wake's English Translation of *The Shepherd of Hermas*
* *The Shepherd of Hermas* (English Translation) Early Christian Writings
* *Shepherd of Hermas Critical Translation + Audio Dramatization* Biblicalaudio
* 
* 
* Hermas' *Shepherd* on earlychurch.org.uk Bibliography and links to on-line articles.
* Fragments of Hermas in Amherst Papyri
Herma

; Herma anatajwa katikati, ]]
**Herma** alikuwa Mkristo wa karne ya 2 aliyepata umaarufu kwa kuandika kitabu "Mchungaji" kilichoheshimika sana ili kuhimiza toba.

Katika kitabu anasema aliwahi kuwa mtumwa kutoka Aquileia. Alikuwa ndugu wa Papa Pius I.

## Tanbihi
## Vyanzo
*
*

Jamii:Waandishi wa Italia
Jamii:Mababu wa Kanisa
Jamii:Waliozaliwa karne ya 2
Jamii:Watu wa Roma ya Kale
Aquileia

.]]
**Aquileia** ni mji mdogo wa mkoa wa Friuli-Venezia Giulia, Italia Kaskazini Mashariki.

Siku hizi una wakazi 3,500 tu, lakini uliwahi kuwa mmojawapo kati ya miji mikubwa zaidi duniani. Katika karne ya 2 ulikuwa na wakazi 100,000. Ndiyo sababu ni mahali muhimu kwa akiolojia. Pia una umuhimu wa pekee katika historia ya Kanisa.

Jamii:Miji ya Italia
Jamii:Friuli-Venezia Giulia
Maisha ya Antoni

[thumb|"[Antoni abati", mchoro wa Yakobo Pontormo, 1519, Firenze.]]
**Maisha ya Antoni** ni kitabu kilichoandikwa na askofu Atanasi wa Aleksandria  mwaka 360 hivi kuhusu maisha ya mmonaki Antoni Mkuu wa Misri aliyekuwa amefariki tangu miaka 4.

Kitabu hicho cha Kigiriki, hasa baada ya kutafsiriwa kwa Kilatini, kilisomwa na wengi na kuathiri sana Kanisa lote kwa kueneza umonaki hata Ulaya Magharibi.

## Tanbihi
## Marejeo
* Athanase d’Alexandrie: Vie d’Antoine. Introd., texte critique, trad., notes et index par G. J. M. Bartelink (Sources Chrétiennes 400), Éditions du Cerf, Parisiis 1994. (Kigiriki, Kifaransa)

## Viungo vya nje
* Athanasii Alexandrini: Vita Antonii (kwa Kigiriki, kwa Kiingereza, kwa Kijerumani)

Jamii:Fasihi ya Kigiriki
Jamii:Mababu wa Kanisa
Jamii:Mababu wa jangwani
Kifo cha Sandra Bland

**Sandra Annette Bland** alikuwa mwanamke mwenye umri wa miaka 28 mwenye asili ya Kiafrika ambaye alipatikana akiwa amejinyonga katika seli ya gereza huko Waller County, Texas, Julai 13, 2015, siku tatu baada ya kukamatwa kwenye kituo cha trafiki. Kifo chake kilitawaliwa kama kujiua. Ilifuatiwa na maandamano ya kupinga kukamatwa kwake, kupinga sababu ya kifo na madai ya unyanyasaji wa rangi dhidi yake.

Bland aliondolewa kwa ukiukaji mdogo wa trafiki mnamo Julai 10 na Askari wa Jimbo Brian Encinia. Majibizano hayo yaliongezeka, na kusababisha Bland kukamatwa na kufunguliwa mashtaka ya kumshambulia afisa wa polisi. Kukamatwa huko kulirekodiwa kwa sehemu na dashcam ya Encinia, simu ya rununu ya mtazamaji, na simu yake ya rununu ya Bland. Baada ya mamlaka kukagua picha za dashcam, Encinia aliwekwa likizo ya kiutawala kwa kushindwa kufuata taratibu zinazofaa za kusimamisha trafiki.

## Marejeo
Jamii:USLW Iringa
Jamii:Waliofariki 1009
Kaisari Leo III

[thumb|[Sarafu yenye sura yake.]]
**Kaisari Leo III** (685 hivi - 18 Juni 741) alitawala Dola la Roma Mashariki kuanzia mwaka 717 hadi 741.

Katika historia ya Kanisa anakumbukwa kwa kudhulumu Wakristo wengi akidai wasitumie tena picha takatifu.

## Tazama pia
* Orodha ya Makaizari wa Bizanti

## Tanbihi
## Marejeo
* 
*Entry of "Leo III" in *The Oxford Dictionary of Byzantium*, ed. Alexander Kazhdan. New York: Oxford University Press, 1991.

## Viungo vya nje
Jamii:Makaizari wa Bizanti
Kipini

[thumb|[Ramani ya Kipini kwenye mdomo wa Mto Tana.]]
[thumb|[Mwambao wa Kipini.]]
**Kipini** ni kijiji cha wavuvi kwenye pwani ya Kenya katika Kaunti ya Tana River. Iko kilomita 20 kusini mwa Witu kwenye mdomo wa Mto Tana unapoishia katika Bahari Hindi.  

## Historia
Kipini imetambuliwa kuwa mji wa kihistoria ya Waswahili katika Kenya ya leo.  Kuna mabaki ya makaburi yaliyojengwa kwa mawe ambayo yanafikiriwa kuwa na asili katika karne ya 11.

Katika karne ya 19 Kipini ilitajwa katika mkataba baina ya Ujerumani na Uingereza kama mpaka wa kaskazini wa maeneo ya Sultani wa Zanzibar yaliyotambuliwa nao, mbali na Lamu na miji kadhaa. Hivyo ilikuwa pia kwa muda mpaka wa kaskazini wa koloni la Kenya kwenye pwani. 

Baadaye wakati wa ukoloni Kipini ilikuwa makao makuu ya wilaya ya Lower Tana.

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya kale ya Waswahili

## Marejeo
Jamii:Miji ya kale ya Waswahili
Jamii:Kaunti ya Tana River
Kinjaah

**Balagizi Kinja Judith** (anajulikana sana kwa jina la kisanii **Kinjaah**) ni mwimbaji, mwigizaji kutoka Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. 

## Wasifu 
Kinjaah alizaliwa Kigali, Rwanda, tarehe 28 Machi 1992, binti wa Antoine Balagizi na Magana Joséphine.

Baada ya diploma yake ya serikali katika Chuo cha Alfajiri mnamo Julai 2010, aliendelea na masomo yake ya chuo kikuu katika Chuo Kikuu cha Hope of Africa cha Bujumbura nchini Burundi.

## Kazi ya muziki 
Kinjaah alianza kazi yake ya muziki kama mwimbaji katika parokia ya Saint Pierre Claver na umri wa miaka 5 na katika maonyesho yaliyoandaliwa na shule yake. Akiwa ameathiriwa na wasanii wa Kimagharibi Celine Dion, Whitney Houston na Andrea Bocelli, anajitokeza na kisha kujithibitisha kwenye anga ya muziki ya Kongo kwa mtindo wa miondoko mbalimbali katika Alliance Française (muungano wa Ufaransa) uko Bukavu.

Mnamo 2015, Alitia saini kwa utengenezaji wa albamu yake ya kwanza, iliyoitwa " *The Girl I Am ",* na lebo ya muziki MakSpeakers pamoja na Cor Akim ambaye anashirikiana naye kwenye wimbo" *You And I *" katikati ya 2015.

## Diskografia 
### Albamu za studio 
* 2016 : *The Girl I Am*

### Nyimbo 
* 2010 : Â*me Seule*
* 2012 : *Avec Toi*
* 2013 : *Peace, Love And Unity*
* 2015 : *Mon Cri*
* 2015 : *More than Strong*
* *2015 : Merry Christmas* ft. Judy M
* *2017 : Here I Am* ft. ALDOR
* 2021 : Il sait quoi faire

### Ushirikiano 
* 2015 : *Umoja bondeni* - ft. Voldie Mapenzi na Cor Akim
* 2015 : *You and I* - ft. Cor Akima

## Filamu 
* *Unataka kunioa* ?
* *Kevin the Daredevil*
* *kulipiza kisasi*
* *Risasi ya mgongo*

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1992
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanamuziki wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Uuaji wa James Craig Anderson

**James Craig Anderson** alikuwa mwanamume mwenye asili ya Afrika mwenye umri wa miaka 47 ambaye aliuawa katika uhalifu wa chuki huko Jackson, Mississippi mnamo 26 Juni 2011, na Deryl Dedmon wa Brandon mwenye umri wa miaka 18. Wakati wa kifo chake, Anderson alikuwa akifanya kazi kwenye mstari wa kusanyiko kwenye kiwanda cha Nissan huko Canton, na kulea mtoto wa kuasili na mwenzi wake. Kulingana na polisi, Dedmon na marafiki zake, kundi la vijana weupe, walimwibia na kumpiga mara kwa mara Anderson kabla ya Dedmon kumkimbia, na kusababisha majeraha mabaya. Kamera ya usalama ya moteli ilionyesha Dedmon na washirika wake, pamoja na Dedmon akimkimbia Anderson na lori lake.

FBI ilifanya uchunguzi wa hali ya juu wa haki za kiraia wa mauaji ya Anderson; ilisababisha kufunguliwa mashitaka kwa watu 10, akiwemo Dedmon, kwa njama ya uhalifu kadhaa wa chuki dhidi ya Waamerika wa Kiafrika huko Jackson uliofanywa kutoka msimu wa 2011 hadi Machi 2012. Mauaji ya Anderson yaliainishwa kama uhalifu wa chuki uliochochewa na ubaguzi wa rangi. Hatimaye, watu wote 10 walifunguliwa mashtaka kwa mchanganyiko mbalimbali wa uhalifu huu. Kila mmoja alikiri hatia na akapokea hukumu za shirikisho. Familia ya Anderson iliomba wahusika wa mauaji hayo waepushwe na adhabu ya kifo. Dedmon alipatikana na hatia ya mauaji katika mahakama ya serikali mwaka wa 2012 na kuhukumiwa vifungo viwili vya maisha kwa wakati mmoja. 

Jamii:Waliofariki 2011
Jamii:Wanaume wa Marekani
Jamii:Watu wa Marekani
Jamii:USLW Iringa
Assata's Daughters

'''Assata's Daughters''' ni shirika la Marekani la Black Power la wanawake na wasichana wenye asili ya Kiafrika wenye itikadi kali huko Chicago, ambalo linafanya kazi kupitia lenzi ya Black, Queer, na ufeministi, ambayo inaangazia elimu ya siasa, upangaji, na huduma za mapinduzi.  Kundi hilo limejitolea kwa harakati kali za ukombozi katika mila ya Assata Shakur, mwanachama wa zamani wa Jeshi la Ukombozi wa Weusi (BLA). Kikundi kimepitisha na kupanua juu ya wapangaji wa mpango wa pointi kumi kama jukwaa lake. Mpango huu uliandikwa na Huey Newton kama manifesto ya Black Panther Party, shirika la Black Power ambalo alianzisha pamoja.  Kundi hili ni sehemu ya vuguvugu la kukomesha polisi.

Assata's Daughters ni mojawapo ya mashirika mengi ya kisasa ambayo yalianza kupinga vurugu za polisi, hasa katika jiji la Chicago. Mauaji ya Eric Garner na maandamano yaliyofuata ndiyo yalisababisha kuandaliwa kwa Mabinti wa Assata huko Chicago. Kundi hilo linajihusisha na mbinu za maandamano sawa na wanachama wa Mradi wa Vijana Weusi 100 ili kutatiza "biashara kama kawaida" na kuongeza ufahamu wa sababu zao.

## Marejeo 
Jamii:Mashirika
Jamii:Siasa ya Marekani
Jamii:USLW Iringa
Barack Obama Sr.

**Barack Hussein Obama Sr.** (18 Juni 1934 - 24 Novemba 1982) alikuwa mchumi mkuu wa serikali ya Kenya. Alikuwa baba wa Barack Obama, rais wa arobaini na nne wa Marekani. 

## Maisha ya awali 
Barack Obama Sr. alizaliwa mwaka 1934 katika Wilaya ya Rachuonyo, mwambao wa Ziwa Viktoria, nchini Kenya. Wakati wa utoto wake, aliishi katika kijiji cha Nyang'oma Kogelo, Wilaya ya Siaya, Mkoa wa Nyanza. Familia yake ni watu wa kabila la Wajaluo.

Baba yake aliitwa Onyango Obama na mama yake aliitwa Habiba Akumu Nyanjango. Baba yake na mama yake walikuwa na watato wawili wa kike na mtoto mmoja wa kiume, Barack Obama Sr. Akumu na Onyango walitengana na Akumu aliiacha familia mwaka 1945. Baada ya Akumu kuacha familia, mke wa tatu wa Onyango alimlea Barack Obama Sr. na dada zake.

## Ndoa na familia 
Obama alimuoa Kezia Aoko katika sherehe ya kikabila katika nchi ya Kenya mwaka 1954. Walipata watoto wawili, Malik na Auma. Baadaye, Obama alioa wanawake wengine wawili. Mmoja wa wanawake alikuwa Stanley Ann Dunham, mwanamke Mmarekani. Dunham alikuwa na mtoto, ambaye baadaye alikua rais wa Marekani, Barack Obama. Baadaye walitengana tarehe 20 Machi 1964.

## Elimu 
Mwaka 1959, Obama alipata ufadhili wa masomo ya uchumi kutoka kwa Tom Mboya. Udhamini ulitoa elimu katika nchi za Magharibi kwa wanafunzi wa Kenya. Mwaka 1959, Obama alienda Chuo Kikuu cha Hawaii na kuwa mwanafunzi wa kwanza wa kigeni wa Afrika wa chuo kikuu hicho. Alihitimu kutoka Chuo Kikuu cha Hawaii baada ya miaka mitatu na digrii ya uchumi.

Mwezi wa tisa mwaka 1962, Obama alisafiri mpaka mji wa Cambridge, jimbo la Massachusetts, nchi ya Marekani na kuendelea kusoma uchumi katika Chuo Kikuu cha Harvard. Alipata digrii nyingine ya uchumi kutoka Chuo Kikuu cha Harvard mwaka 1965.

## Miaka ya mwisho na mauti 
Mzozo wa Obama na rais wa Kenya, Jomo Kenyatta, uliharibu kazi yake. Aliingia katika tuhuma baada ya Tom Mboya kuuawa mwaka 1969 kwa sababu Mboya alikuwa mshauri wake. Jomo Kenyatta alimfukuza kazi Obama, hivyo haikuwezekana kwa Obama kupata kazi. Barack Obama Sr. alipata ajali mbili za gari na kupoteza miguu yote miwili. Halafu, alianza kukabiliana na umaskini na unywaji pombe. Mwaka 1982, alipata mtoto mwingine. Lakini miezi sita baadaye, Barack Obama Sr. alikufa katika ajali ya gari huko Nairobi. Watu wengi mashuhuri wa kisiasa walienda kwenye mazishi yake.

## Marejeo 
* https://www.blackpast.org/global-african-history/barack-hussein-obama-sr-1936-1982/
* https://ffrf.org/ftod-cr/item/14961-barack-hussein-obama-sr
* https://www.oprahdaily.com/life/a34670592/barack-obamas-parents/

Jamii:Watu wa Kenya
Fatih Birol

thumbnail|right|200px|Fatih Birol

**Fatih Birol** (amezaliwa Ankara, 22 Machi 1958) ni mchumi na mtaalamu wa nishati wa Uturuki, ambaye amehudumu kama Mkurugenzi Mtendaji na Wakala wa Kimataifa wa Nishati (IEA) tangu 1 Septemba 2015. Wakati wa uongozi wake wa IEA, alichukua hatua kadhaa za kulifanya na kuliimarisha shirika hilo la kimataifa lenye makao yake Paris liwe la kisasa, ikiwa ni pamoja na kuimarisha uhusiano na mataifa yanayokua kiuchumi kama India  na Uchina na kuendeleza mpito wa nishati safi. 

Birol alikuwa kwenye orodha ya Time 100 ya watu walio na ushawishi mkubwa zaidi duniani mwaka 2021,  ametajwa na jarida la *Forbes* miongoni mwa watu wenye ushawishi mkubwa katika nyanja ya nishati duniani .  

## Kazi 
Kabla ya kujiunga na IEA kama mchambuzi mdogo mwaka wa 1995, Birol alifanya kazi katika Shirika linalouza Petroli nchi za nje  ( OPEC ) huko Vienna . Kwa miaka mingi akiwa IEA, Birol alifanya kazi hadi cheo cha Mchumi Mkuu, jukumu ambalo alikuwa msimamizi wa ripoti ya IEA iliyofuatiliwa kwa karibu na World Energy Outlook, kabla ya kuwa Mkurugenzi Mtendaji mnamo 2015.

Raia wa Uturuki, Birol alizaliwa Ankara mnamo 1958. Alipata shahada ya BSc katika uhandisi wa nishati kutoka Chuo Kikuu cha Ufundi cha Istanbul . Alipata MSc na Shahada ya Uzamivu(PhD) katika uchumi wa nishati kutoka Chuo Kikuu cha Ufundi cha Vienna . Mnamo 2013, Birol alitunukiwa Shahada ya Uzamivu ya Sayansi ya Honodis causa na Chuo cha Imperi London. 

## Viungo vya nje 
* Wasifu wa Fatih Birol
* Shirika la Kimataifa la Nishati
* Mtazamo wa Nishati Ulimwenguni
## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1958
Jamii:Watu wa Uturuki
Jamii:Wahandisi nchi kwa nchi
Jamii:1lib1ref 2023
Okechukwu Ibeanu

**Okechukwu Ibeanu** ni Profesa wa elimu ya Siasa ambaye alikuwa Mkuu wa Kitivo cha Sayansi ya Jamii katika Chuo Kikuu cha Nigeria, Nsukka. Pia alikuwa ripota maalum wa Baraza la Haki za Binadamu la Umoja wa Mataifa kuhusu athari mbaya za harakati haramu na utupaji wa taka zenye sumu. 

Profesa Ibeanu hapo awali alikuwa afisa programu wa Wakfu wa MacArthur akisimamia haki za binadamu Niger Delta . Ni mwanafunzi wa zamani wa Chuo Kikuu cha Umoja wa Mataifa, Tokyo, pia amewahi kuwa mwanachuo mgeni katika Queen Elizabeth House, Chuo Kikuu cha Oxford, na Woodrow Wilson Center, Washington DC.

Profesa Ibeanu anashiriki kwenye bodi za taasisi nyingi za utafiti ikiwa ni pamoja na Kituo cha Demokrasia na Maendeleo . Amechapisha sana kuhusu Niger Delta na siasa za Nigeria kwa ujumla, ikiwa ni pamoja *na Mashirika ya Kiraia na Usimamizi wa Migogoro katika Delta ya Niger* (2005). Kitabu chake cha hivi punde kinachoitwa *Oiling Violence* (2006) kinahusu kuenea kwa silaha ndogo ndogo na nyepesi katika Delta ya Niger.

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* Maelezo mafupi  katika Kikundi cha Migogoro, Usalama na Maendeleo, Chuo cha King's College London
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Nigeria
Jamii:Wahandisi nchi kwa nchi
David R. Boyd

**David R. Boyd** ni mwanasheria wa mazingira wa Kanada, mwanaharakati, na mwanadiplomasia. Yeye ni Ripota Maalum wa Umoja wa Mataifa akiangazia kuhusu haki za binadamu na mazingira. 

## Uanaharakati 
Aliunga mkono makubaliano ya Escazu.  Aliunga mkono kesi ya Jakarta Clean Air.    Alitoa wito kwa nchi kurejesha miundombinu ya makaa ya mawe.  Yeye ni mfuasi wa kampeni ya #1Planet1Right .  Aliidhinisha kulaani mauaji ya Nacilio Macario .  Aliwasilisha ripoti kuhusu uhaba wa maji kwenye Baraza la Haki za Kibinadamu la Umoja wa Mataifa .  

## Elimu 
Alihitimu Chuo Kikuu cha Alberta, na Chuo Kikuu cha Toronto . Alikuwa mkurugenzi mtendaji wa Ecojustice Kanada .  Anafundisha Chuo Kikuu cha British Columbia . 

## Maandishi yake 
* Kwa nini haki zote za binadamu zinategemea mazingira yenye afya, Mazungumzo, Oktoba 27, 2020
* *Haki za Asili* (ECW Press, 2017), ISBN 9781770412392
* *The Optimistic Environmentalist* (ECW Press, 2015), 
* *Safi, Kibichi, Kiafya Zaidi: Maagizo ya Sheria na Sera Imara za Mazingira ya Kanada* (UBC Press, 2015)
* *Mapinduzi ya Haki za Mazingira: Utafiti wa Kimataifa wa Katiba, Haki za Binadamu, na Mazingira* (UBC Press, 2012).

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanaharakati wa Kanada
You Belong to Me

**You Belong to Me: Sex, Race and Murder in the South** ni filamu ya Kimarekani ya mwaka 2014 iliyotayarishwa na Hilary Saltzman, Kitty Potapow, na Jude Hagin na kuongozwa na John Cork. 

Filamu ilifanya kazi ya kueleza ukweli uliofichwa kuhusu kesi ya Ruby McCollum ya mwaka 1952. McCollum, tajiri wa kike Mmarekani mwenye asili ya Afrika katika nchi ya Suwannee, Florida,alimpiga risasi daktari Mzungu na mwanasiasa Clifford Leroy Adams mara nne kwa bastola yake.

## Marejeo 
Jamii:Filamu za Marekani
Jamii:Filamu za 2014
Jamii:USLW Iringa
Haki ya kuwa na mazingira salama

**Hali ya kuwa na mazingira salama** au **haki ya mazingira endelevu na yenye afya** (kwa Kiingereza: *The right to a healthy environment*) ni kampeni inayoendeshwa na inayotetewa na mashirika ya haki za binadamu na mashirika ya mazingira ili kulinda mifumo ya ekolojia inayochangia afya kwa binadamu.    

Waraka juu ya haki hiyo ulikubaliwa na Baraza la Haki za Binadamu la Umoja wa Mataifa wakati wa kikao chake cha 48 mnamo Oktoba 2021 huko HRC/RES/48/13.  Haki mara nyingi ndiyo msingi wa ulinzi wa haki za binadamu na watetezi wa mazingira, kama vile watetezi wa ardhi, walinzi wa maji na wanaharakati wa haki za kiasili.

## Jukumu la serikali 
Haki inaunda wajibu wa serikali kudhibiti na kutekeleza sheria za mazingira, kudhibiti uchafuzi wa mazingira, na vinginevyo. Pia inatakiwa kuhusianisha haki na ulinzi kwa jamii zilizoathiriwa na matatizo ya mazingira.  Haki ya mazingira salama imekuwa haki muhimu kwa kuunda vielelezo vya kisheria vya mazingira kwa ajili ya kesi za mabadiliko ya tabianchi na masuala mengine ya mazingira.  

## Athari 
Ni vigumu kuamua kwa uthabiti athari za ulinzi wa kikatiba au wa kimataifa wa haki ya mazingira yenye afya. Mwandishi maalum wa Umoja wa Mataifa John Knox anapendekeza kwamba uwekaji waraka wa haki ya mazingira na afya katika katiba za kitaifa au na Umoja wa Mataifa unaweza kuathiri juhudi za kulinda mazingira kwa kuongeza lugha ya haki za binadamu; kujaza mapengo katika sheria za kimataifa; kuimarisha msingi wa utekelezaji wa kimataifa; na kuboresha utendaji wa mazingira katika ngazi ya kitaifa. Zaidi ya hayo, Knox anapendekeza kwamba kuanzisha haki ya mazingira yenye afya kunaweza kuathiri uelewa wetu wa sheria za haki za binadamu wenyewe, kwa sababu haki si uwekaji wa juu chini wa itikadi ya ukoloni wa Magharibi (ambayo ni ukosoaji wa mafundisho yaliyopo ya haki za binadamu), lakini badala yake ni mchango wa chini juu wa sheria ya haki za binadamu inayotoka Kusini mwa Ulimwengu . 

## Marejeo 
Jamii:Haki za binadamu
Jamii:Ekolojia
Jamii:Afya
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Mazingira
Thenia

**Thenia** (kwa Kiarabu: الثنية) ni mji ulio kaskazini ya Algeria yenye wakazi takriban 32.000 (2018), kilomita 53 mashariki mwa Algiers. Ilijulikana kama Menerville wakati wa ukoloni wa Ufaransa.

## Watu mashuhuri 
* Sidi Boushaki (1394-1453), Mwanazuoni wa kidini, mkalimani, mwanasheria, mwanaisimu na sufi

## Marejeo 
Jamii:Maeneo ya kiakiolojia Algeria
Jamii:Miji ya Algeria
Patricia Espinosa

thumb|275x275px|Patricia wakati wa Mkutano wa Usalama wa Munich 2018.
**Patricia Espinosa Cantellano** (amezaliwa 21 Oktoba 1958) ni mwanasiasa na mwanadiplomasia wa Mexico ambaye kwa sasa ni kama katibu mkuu wa Mkataba wa Umoja wa Mataifa juu ya Mabadiliko ya Hali ya Hewa na Tabianchi. Alikuwa Balozi wa Mexico nchini Austria, Ujerumani, Slovenia na Slovakia na aliwahi kuwa Katibu wa Mambo ya Nje katika baraza la mawaziri la Rais Felipe Calderón .

Alihitimu na shahada ya kwanza katika Uhusiano wa Kimataifa kutoka El Colegio de México na kupata stashahada ya Sheria ya Kimataifa katika Taasisi ya Wahitimu ya Mafunzo ya Kimataifa na Maendeleo nchini Uswizi . Ameolewa na ana watoto wawili. 

## Kazi ya kidiplomasia 
Espinosa alijiunga na Huduma ya Mambo ya Nje mnamo Septemba 16, 1981, akihudumu kama mawakili wa Mexico katika Umoja wa Mataifa huko Geneva . Kuanzia 1992 hadi 1997 alifanya kazi kama wakili wa Mexico katika Umoja wa Mataifa huko New York City na aliwahi kuwa mkurugenzi mkuu wa Mkutano wa Ibero-American na Mkutano wa Amerika . 

Alipandishwa cheo na kuwa Balozi ndani ya Wizara ya Mambo ya Nje mwaka 2000 na alihudumu katika Ubalozi wa Mexico nchini Ujerumani kuanzia Januari 2001 hadi Juni 2002, akiacha wadhifa huo na kutumikia kama Balozi wa Austria, wakati huo huo na mashirika kadhaa ya kimataifa yaliyoko Vienna, kuanzia Juni 2002. hadi Novemba 2006. 

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* Sekretarieti ya Mambo ya Nje 
Jamii:Waliozaliwa 1958
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Mexiko
Jamii:Wanasiasa nchi kwa nchi
Gisele Rabesahala

thumb|322x322px|Mwanamke wa Kwanza Kiongozi wa Malagasy
**Marie Gisèle Aimée Rabesahala** (Antananarivo, Madagascar, 7 Mei 1929 – 27 Juni 2011) alikuwa mwanamke wa kwanza mwenye nafasi ya Waziri katika serikali ya Madagascar. Alijitolea maisha yake kwa uhuru wa nchi ya Madagascar na alitetea haki za binadamu. Alikufa tarehe ishirini na saba mwezi wa sita mwako wa 2011, siku moja baada ya maadhimisho ya miaka hamsini uhuru ya Madagascar.  Wakati baba yake alipokufa 1942, yeye na familia yake walirudi kisiwa cha Madagascar. Ndoto hii ilimtia moyo wa kufuatilia elimu yake ambayo adimu ilikuwa wanawake wa Malagasy. Baadaye, ndoto yake ilibadilika na kuwa mwanasheria. Alipata shahada yake na akawa mpiga taipu kwa mahakama.

## Uhifadhi wa Utamaduni na Urithi 
Alipokuwa Waziri, alijitahidi kuondoa athari za kikoloni na kufufua urithi wa Madagascar.  Alianzisha Maktaba ya Taifa ya Madagascar (1979) na aliunda Ofisi ya Haki ya Kunakili ya Malagasy (1985).  Ili kuhifadhi utamaduni, alihakikisha vitabu vya maktaba vimeandikwa na waandishi wa Malagasy na kuandikwa kwa Kimalagasy.  Alirejesha zaidi ya makaburi na maeneo ya kihistoria ishirini na tano. Hadithia yake ya historia ya kisiasa ya Madagascar ilionyeshwa katika kitabu chake, “Uhuru uje Kwetu!” Alihudumu kama Waziri hadi mwaka wa 1991. 

## Mauti
Gisèle Rabesahala alifariki mnamo tarehe ishirini na saba mwezi wa sita mwaka wa 2011. Waandishi wa habari wa Madagascar walimtaja kama, “Mama Shujaa, mama wa taifa.” Aliamini taifa heri ni lile limeundwa kutokana na urithi wake wa kitamaduni na kihistoria.  Alinukuliwa akisema mara moja, “Ikiwa hatujui tulikotoka, hatujui tuendako.” 

## Marejeo
Jamii:Wanawake wa Madagaska
Jamii:Wanasiasa wa Madagaska
Chris Rock

**Chris Rock** (alizaliwa Georgetown, South Carolina, Februari 7, 1966) ni mchekeshaji maarufu katika nchi ya Marekani. Anajulikana kama “stand-up comedian” kwa vichekesho yake kuhusu ubaguzi wa rangi. Chris Rock ni mwigizaji, mwandishi, mtayarishaji na mwongozaji wa filamu pia.

## Maisha ya zamani 
Christopher Julius Rock ni jina lake kamili alilopewa na wazazi wake Rosalie na Julius Rock. Mama yake alikuwa mwalimu wa watu wenye udhaifu wa akili. Baba yake alikuwa dereva wa gari na mtu wa kutoa magazeti. Baada ya yeye kuzaliwa, wazazi wake walihamia Brooklyn, jimbo la New York. Chris Rock ni mtoto wa kwanza. Wazazi wake walikuwa na watoto saba, wavulana sita na msichana mmoja. Wadogo zake watatu Tony, Kenny na Jordan pia wako kwenye biashara ya burudani. Alipokuwa na umri wa miaka kumi na saba Chris Rock aliacha shule. Baada ya kuacha shule alianza kufanya kazi katika vilabu vidogo vya uchekeshaji. Alipofanya kazi katika vilabu, Rock aligunduliwa na Mchekeshaji mwingine maarufu, Eddie Murphy. Rock aliigiza katika filamu za Eddie Murphy kama vile "Beverly Hills Cop II" na "I'm Gonna Git You Sucka".

## Kazi 
Kazi ya Chris Rock ilianza kufanya vizuri alipoajiriwa kuwa kwenye " Saturday Night Live(SNL) ". Alifanya kazi kwenye SNL kwa miaka mitatu kwanzia 1990 hadi 1993. Aliondoka baada ya miaka mitatu na kuanza kufanya kazi kwenye tamthilia "In Living Color". Tamthilia zilianza mwezi mmoja baada ya Chris Rock kujiunga. Chris Rock baadaye alitengeneza tamthilia yake ya kwanza ya uchekeshaji iliyoitwa "Big Ass Jokes". Alitengeneza tamthilia hiyo mnamo 1994 na ilishinda Tuzo ya CableACE. Alitengeneza tamthilia yake ya pili ya uchekeshaji iliyoitwa “Bring the Pain”. Aliumba tamthilia hio mnamo mwaka 1996 na ilishinda tuzo mbili za Emmy. Mnamo mwaka 1999 na 2004 Chris Rock aliumba tamthilia nyingine mbili za uchekeshaji zilizoitwa " Bigger & Blacker " na " Never Scared ". Baada ya hapo alizingatiwa "mtu mcheshi zaidi Amerika". Aliumba tamthilia yake ya kwanza ya mazungumzo inayoitwa "The Chris Rock Show". Kazi yake ya televisheni ilimshindia jumla ya Tuzo tatu za Emmy na uteuzi 15. Kazi yake yenye mafanikio zaidi iliitwa "Everybody Hates Chris". Tamthilia inatokana na maisha ya Chris Rock wakati alipokuwa mtoto. Tamthilia yake iliteuliwa kwa Tuza ya Golden Globe mnamo mwaka 2006 kwa mfululizo Bora wa TV. Mnamo mwaka 2006 alishinda "Tuzo ya Peoples Choice" kwa vichekesho vinavyopendwa vya Televisheni na tuzo mbili za Emmy.

## Maelezo mengine 
* Chris Rock aliwahi kushikilia rekodi ya dunia kwa kuwa na watazamaji wengi zaidi wakati wa tamthilia la vichekesho alipotumbuiza mbele ya watu 15,900 huko London mnamo mwezi wa tano mwaka la 2008. 
* Chris Rock hakujifunza kuogelea hadi alipokuwa na umri wa miaka hamsini na tano Sasa anaishi katika jimbo la New Jersey mji wa Alpine

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* https://www.britannica.com/biography/Chris-Rock
* https://www.imdb.com/name/nm0001674/bio?ref_=nm_ov_bio_sm

Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Jamii:Wamarekani Weusi
CompTIA

**Chama cha Sekta ya Teknolojia ya Kompyuta** (**CompTIA**) ni chama cha biashara kisicholenga faida cha Marekani, kinachotoa vyeti vya kitaaluma kwa sekta ya teknolojia ya habari (IT). Inachukuliwa kuwa moja ya vyama vya juu vya biashara vya tasnia ya teknolojia ya habari (IT). Kulingana na Downers Grove, CompTIA iliopo mji wa Illinois hutoa vyeti vya kitaaluma visivyoegemea upande wowote kwa wanatasnia katika nchi zaidi ya 120. Shirika hutoa zaidi ya masomo 50 ya tasnia kila mwaka ikienda sambamba na mabadiliko ikiwemo pamoja na maboresho kadha wa kadha kwenye tasnia hiyo. Zaidi ya watu milioni 2.2 tayari wamefanikiwa kupata vyeti vya CompTIA tangu chama hicho kilipoanzishwa.

## Historia
CompTIA ilianzishwa mnamo 1982 kama Chama cha Wafanyabiashara Bora wa Kompyuta (ABCD). ABCD baadaye ilibadilisha jina lake kuwa Chama cha Sekta ya Teknolojia ya Kompyuta.

Mnamo 2010, CompTIA ilihamia katika makao yake makuu ya ulimwengu huko Downers Grove, Illinois. Jengo hilo liliundwa ili kukidhi viwango vya Uidhinishaji vya LEED CI.

Tovuti ya CompTIA ilihamishwa hadi toleo la mseto la modeli ya ufikiaji huria mnamo Aprili 2014 na maudhui ya kipekee kwa wanachama wanaolipa karo. Hatua hiyo ilipanua wigo wa shirika ili kushirikisha wanachama wengi zaidi na tofauti na ndani ya mwaka mmoja, uanachama wa CompTIA uliongezeka kutoka wanachama 2,050 hadi zaidi ya 50,000 mwaka wa 2015. Kufikia mwishoni wa 2016, shirika lilijivunia zaidi ya wanachama 100,000 ulimwenguni.

CompTIA ilizindua mpango wa Dream IT katika 2014 ili kutoa rasilimali kwa wasichana na wanawake nchini Marekani wanaopenda sekta ya Teknolojia ya habari (IT). Mnamo Oktoba 2015, mpango huo ulipanuliwa hadi Uingereza.

Skillsboost, nyenzo ya mtandaoni ya CompTIA kwa shule, ilizinduliwa Juni 2015. Ilikuwa na nyenzo kwa ajili ya wanafunzi, wazazi na walimu ili kukuza umuhimu wa ujuzi wa kompyuta. CompTIA ilifanya Mkutano wake wa kwanza wa Wauzaji wa ChannelCon mnamo 2015. Mkutano wa Wauzaji ni wa kipekee kwa watu wanaohudhuria ChannelCon, mkutano mkuu wa tasnia ya ushirikiano, elimu na mitandao. Inashughulikia maswala ndani ya tasnia ya teknolojia ya habari (IT).

Mnamo Januari 2017, CompTIA ilizindua chama cha wataalamu wa *TEHAMA* kilichojengwa juu ya kupata kwake Chama cha Wataalamu wa Teknolojia ya Habari..

## Alama za kuaminika
CompTIA inatoa alama za uaminifu kwa biashara ili kuthibitisha uwezo wao wa usalama na stakabadhi. 

Alama ya Usalama ya CompTIA+ inatokana na Mfumo wa Usalama wa Mtandao wa NIST na inaonyesha utiifu wa kanuni muhimu za sekta kama vile PCI-DSS, SSAE-16, HIPAA, na nyinginezo zinazotegemea Mfumo wa NIST. 
Inategemea tathmini ya watu wengine ya sera za usalama, taratibu na utendakazi.

CompTIA ilitoa alama za amana za ziada, Alama ya Dhamana ya Huduma Zinazodhibitiwa na Alama ya Kuchapisha inayosimamiwa, ambazo zilisimamishwa kazi mnamo Septemba 30, 2021.

## Marejeo
Jamii:elimu
Biskuti

**Biskuti** (kutoka Kiingereza: *biscuit* ) ni bidhaa ya unga wa ngano iliyookwa ikiwa na umbo la chakula. Katika nchi nyingi biskuti kwa kawaida huwa ngumu, bapa, na bila chachu. Kwa kawaida huwa tamu na zinaweza kutengenezwa kwa sukari, chokoleti, tangawizi, au mdalasini. Biskuti pia inaweza kurejelea kwa unga mgumu uliookwa kulisha wanyama, kama vile mbwa.

## Kutofautiana kwa maana
Katika sehemu kubwa ya Amerika Kaskazini, karibu biskuti zote ngumu tamu huitwa "cookies", huku neno "biskuti" linatumika kwa mkate wa haraka laini, uliotiwa chachu sawa na scone - ona biskuti (mkate)
 (kushoto) na bourbon,aina mbalimbali za biskuti za Uingereza (kulia) - biskuti ya Marekani ni laini na yenye kumeta kama scone; ilhali biskuti za Uingereza ni kavu zaidi na mara nyingi hukauka]]
Katika sehemu nyingi za dunia nje ya Amerika Kaskazini, biskuti ni bidhaa ndogo iliyookwa ambayo inaweza kuitwa "cookie" au "cracker" nchini Marekani na sehemu kubwa ya Kanada inayozungumza Kiingereza. Biskuti nchini Uingereza, Isle of Man, na Ireland kwa kawaida huwa ngumu na huenda ziwe kitamu au tamu, kama vile chokoleti biskuti, Mimea ya biskuti ya kusaga, tangawizi, mkate mfupi,

Jamii:Chakula
Mkate mfupi

**Mkate mfupi** ni biskuti ya jadi ya Uskoti ambayo kwa kawaida hutengenezwa kwa sukari nyeupe, siagi, na unga wa ngano wa kawaida. 

Tofauti na biskuti nyingi na bidhaa zilizookwa, mkate mfupi hauna chachu yoyote. Mkate mfupi unahusishwa sana na sherehe za Krismasi na Hogmanay huko Uskoti, na baadhi ya chapa za Kiskoti huuzwa kote ulimwenguni.

Jamii:Chakula
Jamii:Uskoti