open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Filomeno wa Ankara

**Filomeno wa Ankara** (alifariki Ankara, Galatia, katika Uturuki ya leo, 274 hivi) alikuwa Mkristo aliyekwenda Ankara kikazi akapata kufia dini yake huko katika dhuluma ya kaisari Aurelian kwa kutupwa motoni halafu kupigiliwa misumari miguuni, mikononi na kichwani chini ya gavana Felisi 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi, na Waorthodoksi wa Mashariki kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 29 Novemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Joseph-Marie Sauget, Filomeno, martire di Ancira, santo, in Bibliotheca Sanctorum, vol. V, p. 801

Jamii:Waliozaliwa karne ya 3

Jamii:Wafiadini Wakristo
Valeriani wa Aquileia

**Valeriani wa Aquileia** (alifariki Aquileia, leo nchini Italia, 388) alikuwa askofu mkuu wa mji huo kuanzia mwaka 369 hadi kifo chake akiurudisha pamoja na Iliriko kwenye imani sahihi dhidi ya Waario.

Pia alikusanya pamoja wakleri na walei akiwaalika kuishi kijumuia .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 27 Novemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Pio Paschini,  *Le vicende politiche e religiose del territorio friulano da Costantino a Carlo Magno (secc. IV-VIII)*, Memorie storiche forogiuliesi, Vol. 8, 1912, pag. 51-64.

Jamii:Waliofariki 388

Jamii:Watakatifu wa Italia
Mirokle

ya Mt. Mirokle ambayo chini yake panatunzwa masalia yake.]]
**Mirokle** (karne ya 3 - karne ya 4) alikuwa Askofu wa Milano, Italia Kaskazini wakati wa kaisari Konstantino Mkuu kutoa Hati ya Milano ili kuruhusu Ukristo katika Dola la Roma.

Ambrosi alimtaja kati ya watangulizi wake waaminifu .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 30 Novemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Giuseppe Antonio Sassi, Baldassare Oltrocchi, *Archiepiscoporum Mediolanensium series historico-chronologica*, vol. I, Milano 1755, pp. 48-51
* Francesco Lanzoni, ''Le diocesi d'Italia dalle origini al principio del secolo VII (an. 604)*, vol. II, Faenza 1927, p. 1013
* Élisabeth Paoli, *Les notices sur les évêques de Milan (IVe-VIe siècle)'', in « Mélanges de l'Ecole française de Rome. Moyen-Age, Temps modernes », tomo 100, nº1 (1988), pp. 221-222
* Charles Pietri, Luce Pietri (ed.), ''Prosopographie chrétienne du Bas-Empire. 2. Prosopographie de l'Italie chrétienne (313-604)*, École française de Rome, vol. II, Roma 2000, pp. 1509-1510
* Antonio Rimoldi, *Mirocle, vescovo di Milano, santo'', in Bibliotheca Sanctorum, vol. IX, coll. 501-50

Jamii:Waliozaliwa karne ya 3
Ajeriki

**Ajeriki** (pia: **Agericus, Airy, Aguy**; Harville, karibu na Verdun, Meuse, Galia Kaskazini, leo Ufaransa, 521 hivi - Verdun, 588) alikuwa askofu wa mji huo. 

Alijenga makanisa na mabatizio. Pia alisumbuliwa sana na mfalme Theodoriki I kwa sababu aligeuza kanisa lake kuwa kimbilio la waliodhulumiwa .

Alisifiwa na rafiki yake askofu Gregori wa Tours  na Venansi Fortunati .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 1 Desemba. 

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 521
Jamii:Waliofariki 588
Rama

**Rama** ni mungu mmojawapo wa Wahindu ambaye anajulikana kama Maryada Purushottam, Mkuu wa Uungu. Katika Uhindu, wanaamini kuwa ni avatar wa mungu Vishnu na pia kama Mkuu wa Uungu.
## Marejeo
Jamii:Uhindu
Kastrisiani

ya Mt. Kastrisiani.]]
**Kastrisiani** (alifariki karne ya 3) alikuwa askofu wa tatu wa Milano, Italia Kaskazini katikati ya karne ya 3.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 1 Desemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
*
*
*

Jamii:Waliofariki karne ya 3
Edmundi Campion

**Edmundi Campion, S.J.** (London, 24 Januari, 1540 – Tyburn, 1 Desemba 1581) alikuwa padri Mjesuiti kutoka Uingereza, maarufu kwa akili na imara katika imani.

Ujanani alikubali kuwa Mwanglikana na kupewa ushemasi katika ushirika huo, lakini alijuta mapema na kukiri tena imani sahihi huko Ireland.

Baada ya kuhama Funguvisiwa la Britania, alijiunga na Wajesuiti huko Roma akapewa upadrisho huko Praha, Ucheki.

Mwaka 1580 alitumwa kwao alipojitahidi kuimarisha Wakatoliki kwa maneno na maandishi.

Mwaka uliofuata, akiwa anasoma Misa kwa siri alikamatwa na hatimaye alinyongwa na kukatwa vipandevipande.

Alitangazwa mwenye heri na Papa Pius XI mwaka 1929 na mtakatifu na Papa Paulo VI mwaka 1976.

Sikukuu yake huadhimishwa na Wakatoliki tarehe 1 Desemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
The most comprehensive and detailed scholarly reference today is Professor Gerard Kilroy's biography: *Edmund Campion, A Scholarly Life* London & New York: Routledge "Ashgate", 2015. ISBN 978-1-4094-0151-3

## Vyanzo
*Campion, Edmund. *A Historie of Ireland, written in the yeare 1571.*, Dublin, 1633. Facsimile ed., 1940, Scholars' Facsimiles & Reprints, ISBN|978-0-8201-1191-9.
*De Backer, *Bibliothèque de la Compagnie de Jesus*, pp.&nbsp;98–102. (A complete list of Edmund Campion's works) , etc.
* Foley, Henry, S.J., *Records of the English Province of the Society of Jesus*. Vol. III. London: Burns and Oates (1878).
*Guiney, Louise Imogen, *Blessed Edmund Campion*, New York: Benziger Brothers (1908)
*Simpson, Richard, *Edmund Campion: a Biography*, London: Williams and Norgate (1867)
*Simpson, Richard, *Edmund Campion*, (1867). Revised, edited and enlarged by Fr Peter Joseph, Gracewing/Freedom Press (2010) ISBN|978-0-85244-734-5
*Waugh, Evelyn, *Edmund Campion*, London: Williams and Norgate (1935).  Sophia Institute Press (1996) ISBN|0-918477-44-1

## Viungo vya nje
* 
* ''Campion's Brag* or *Challenge to the Privy Council'' at Eternal Word Television Network website.
* Campion's *Ten Reasons Proposed to His Adversaries for Disputation in the Name of the Faith . . . *, (the *Decem Rationes*) eBook at Project Gutenberg, in English and Latin, translated by Joseph Rickaby, commentary by J.H.P., (1910).
* https://web.archive.org/web/20120314054016/http://www.users.globalnet.co.uk/~hadland/tvp/tvpcontents.htm "Thames Valley Papists" from *Reformation to Emancipation 1534–1829* by Tony Hadland (1992)
Aleksanda Briant

**Aleksanda Briant, S.J.** (Somerset, 17 Agosti, 1556 – Tyburn, 1 Desemba 1581) alikuwa padri Mjesuiti kutoka Uingereza mwenye akili na imani .

Baada ya kuacha ushirika wa Anglikana ili kujiunga na Kanisa Katoliki, alipata upadrisho huko Ufaransa mwaka 1578 akatumwa kwao alipofanya utume miaka 3. Alipokuwa gerezani alijiunga na Wajesuiti na hatimaye alinyongwa na kukatwa vipandevipande.

Alitangazwa mwenye heri na Papa Pius IX mwaka 1929 na mtakatifu mwaka 1976 na Papa Paulo VI.

Sikukuu yake huadhimishwa na Wakatoliki tarehe 1 Desemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*Patron Saints Index: *Saint Alexander Briant*
Danieli (Biblia)

**Danieli** (kwa Kiebrania na Kiaramu **דָּנִיֵּאל** – *dāniyyēl*) ni mhusika mkuu wa Kitabu cha Danieli kwenye Biblia. Wayahudi wanamwona kama mtu mwenye hekima kubwa, Wakristo na Waislamu wanamjua kama nabii. 

Katika simulizi la Kitabu cha Danieli yeye ni kijana Myahudi kutoka Yerusalemu anayekamatwa na mfalme Nebukadreza pamoja na wakazi wengine wa mji na kupelekwa uhamishoni Babeli. Hapo anamhudumia mfalme na wafuasi wake hadi wakati wa mfalme Koreshi wa Uajemi anayeshinda Babeli na kuwapa Wayahudi uhuru wao tena.

Wataalamu wa siku hizi wanaona kwamba kitabu si taarifa ya kihistoria bali masimulizi ya kishairi yaliyotungwa karne kadhaa baadaye katika mazingira ya mashambulizi ya wafalme Wagiriki katika nchi ya Israeli. Uwezekano mkubwa ni kwamba Danieli hakuwa mtu wa kihistoria bali mhusika katika masimulizi yanayolenga kujenga imani katika mazingira ya kiadui.

Hata hivyo, kuna miji sita ambako wenyeji wanaonyesha kaburi la Danieli. Maarufu zaidi liko huko Shushani, kusini mwa Iran.

Jina la Danieli linamaanisha "Mungu (El) ndiye hakimu wangu". Pamoja na huyo Danieli, mhusika katika kitabu chake, Biblia inataja watu walioitwa kwa jina hilo kwenye nafasi tatu nyingine:

# Kitabu cha Ezekieli (14:14, 14:20 na 28: 3) kinamrejelea Danieli mmoja mashuhuri aliyejulikana kwa hekima na haki. Katika aya ya 14:14, Ezekieli anasema juu ya nchi yenye dhambi ya Israeli kwamba "wajapokuwa watu hawa watatu, Nuhu, na Danieli, na Ayubu, kuwamo ndani yake, wangejiokoa nafsi zao wenyewe tu kwa haki yao". Katika sura ya 28, Ezekieli anamdhihaki mfalme wa Tiro, akiuliza kwa maneno ya kejeli, "wewe una hekima kuliko Danieli?" Kama kitabu cha Danieli si cha kihistoria, basi mwandishi wake anaonekana alichukua sura hii ya hadithi, mashuhuri kwa hekima yake, kutumika kama mhusika wake mkuu. 
# Ezra 8: 2 inamtaja kuhani aliyeitwa Danieli ambaye alitoka Babeli kwenda Yerusalemu na Ezra. 
# Daniel alikuwa mwana wa mfalme Daudi aliyetajwa kwenye 1 Mambo ya Nyakati 3: 1.

## Marejeo 
## Vitabu juu yake 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Viungo vya nje 
* Easton, Matthew George (1897). "Daniel" . Kamusi ya Biblia ya Easton (New and revised ed.). T. Nelson na Wanawe.
* 

Jamii:Wahusika wa Biblia
Viviana wa Roma

[200px|thumb|[Sanamu ya Mt. Bibiana, kazi ya Gian Lorenzo Bernini, Roma.]]
**Viviana wa Roma** (pia: **Bibiana**; alifariki Roma, labda 360) alikuwa mwanamke wa Roma ya Kale aliyeuawa kwa ajili ya imani yake.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakristo wa madhehebu mbalimbali kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 2 Desemba.

Kwa jina lake Papa Simplisi alitabaruku basilika katika kilima Esquilino mjini Roma .

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo ya Kiswahili
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 429-430
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 371-372

## Viungo vya nje
*Saint Bibiana - Patron Saints Index
Pimeni wa Roma

[thumb|[Mchoro wa ukutani ukionyesha Wat. Milis na Pimeni.]]
**Pimeni wa Roma** (pia: **Pimenius, Pigmenius, Pigmentius, Pumenius**; alifariki Roma, 362) alikuwa padri wa Roma ya Kale aliyemlea Juliani Mwasi akauawa naye kwa ajili ya imani ya Ukristo ambayo kaisari huyo alitaka kuifuta ili kurudisha Upagani  Pimenius ended up coming into conflict with Julian because the former was a Christian.  .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakristo wa madhehebu mbalimbali kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 2 Desemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:waliofariki 362

Jamii:Mapadri
Kromasi wa Aquileia

**Kromasi wa Aquileia** (Aquileia, leo nchini Italia, 335/340 - 407 hivi) alikuwa askofu mkuu wa mji huo kuanzia mwaka 388 hivi hadi kifo chake.

Mjenzi halisi wa amani, alirekebisha hali mbaya ya monasteri zilizoangamizwa na mfalme Alariki na ya watu walioteseka.

Pia, kama mfafanuzi mwenye hekima wa mafumbo ya Neno wa Mungu, aliinua mioyo ya waumini kwenye kweli za juu zaidi .

Jeromu na Yohane Krisostomo walimsifu na maandishi yake yaliyotufikia yanathibitisha sifa zao.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu na babu wa Kanisa.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 2 Desemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Mababu wa Kanisa

## Tanbihi
## Marejeo
* Pio Paschini,  *Le vicende politiche e religiose del territorio friulano da Costantino a Carlo Magno (secc. IV-VIII)*, Memorie storiche forogiuliesi, Vol. 8, 1912, pag. 51-64.

## Viungo vya nje
*Chromatius at the Catholic Encyclopedia
*Patron Saints: Chromatius
*https://www.vatican.va/holy_father/benedict_xvi/audiences/2007/documents/hf_ben-xvi_aud_20071205_en.html Papa Benedikto XVI kuhusu Kromasi

Jamii:Waliozaliwa 340
Jamii:Waliofariki 407

Jamii:Watakatifu wa Italia
Jamii:Mababu wa Kanisa
Mandera (Chalinze)

**Mandera** ni kata ya Wilaya ya Chalinze katika Mkoa wa Pwani, Tanzania, yenye postikodi namba **61317 **. Awali ilikuwa kata ya Wilaya ya Bagamoyo.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 10,933 . Wakati wa makadirio ya watu kabla ya uchaguzi wa 2015, kata ilikadiriwa kuwa na wakazi wapatao 10,211  walioishi humo. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,365 waishio humo.  

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Chalinze   
Jamii:Kata za Mkoa wa Pwani
Agatha Christie

**Agatha Mary Clarissa Christie** (15 Septemba 1890 - 12 Januari 1976) alikuwa mwandishi wa riwaya za jinai kutoka nchini Uingereza. Vitabu vyake ni maarufu sana ulimwenguni kote, na zaidi ya nakala bilioni 4 ziliuzwa  ulimwenguni. Vitabu vyake vimetafsiriwa kwa lugha 103 tofauti. 

Riwaya zake ni juu ya mauaji na ugunduzi wake. Kwa kawaida ugunduzi ni kazi tata. Katika masimulizi yake kuna mpelelezi ambaye anajaribu kumkamata mwuaji akifauli mwishowe. 

Wahusika wanaorudia kupatikana katika hadithi ni Miss Marple na Hercule Poirot . Miss Marple ni mama mzee Mwiingereza anayezungumza na kila mtu. Watu hawadhani yeye ni mwerevu, lakini kila wakati yeye hutambua mtu mbaya ni nai. Hutumia mantiki kujua nani ana hatia ya mauaji. 

Hercule Poirot ni mtu wa ajabu, mpelelezi wa kibinafsi kutoka Ubelgiji anayeishi London . Anapenda kujua ni nani aliyefanya mauaji kwa kufikiria juu ya ushahidi wote. Hadithi za Poirot na Miss Marple zilifanywa kuwa vipindi vingi vya Runinga na filamu za sinema.

Christie pia aliandika tamthiliya. Moja inayoitwa *The Mousetrap (Mtego wa Panya)* ilianza kuonyeshwa zaidi ya miaka 60 iliyopita ikiwa ni tamthiliya ineyoendelea kwa muda mrefu duniani. 

Christie alizaliwa Torquay huko Devon, Uingereza. Yeye hakuenda shule. Alikupata masomo nyumbani akifundishwa na mamake aliyeamini watoto hasianze kusoma hadi wawe na umri wa miaka nane. Lakini Christie alijifundisha kusoma mwenyewe wakati alikuwa na miaka minne. Alisoma vitabu vingi na hivyo alijifunza kuwa mwandishi mzuri. Aliendelea kuwa mpiga piano mzuri na mwimbaji, pia. Alikuwa ameolewa mara mbili; alimzaa binti mmoja aliyeitwa Rosalind Hicks. 

Wakati wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia alijitolea kufanya kazi katika hospitali na katika duka la dawa. 

Mnamo 1971, aliheshimiwa na Malkia kwa kupewa cheo cha Kamanda wa Kike wa Order of the British Empire.

Christie aliaga dunia tarehe 12 Januari 1976 akiwa na umri wa miaka 85 katika nyumba yake ya Winterbrook kwenye parokia ya Cholsey huko Oxfordshire (zamani sehemu ya Berkshire). Amezikwa katika makaburi ya kanisa la St Mary's, Cholsey .

Kitabu cha Rekodi za Dunia za Guiness kinamtaja  Christie kama mwandishi wa riwaya zilizouzwa kushinda riwaya za mwandishi mwingine yeyote. Riwaya zake zimeuza karibu nakala bilioni 4. Vitabu vilichapishwa zaidi baada ya vile vya William Shakespeare na Bibilia .  Vitabu vyake vimetafsiriwa kwa angalau lugha 103.  Riwaya inayouzwa zaidi kwa Christie ni *And then there were none* iliyotolewa mara milioni 100. 

## Marejeo 
Jamii:Waliofariki 1976
Jamii:Waliozaliwa 1890
Yakobo wa Sarug

[thumbnail|right|200px|[Mchoro mdogo wa Mt. Yakobo wa Sarug.]]
**Yakobo wa Sarug** (kwa Kiaramu: ܝܥܩܘܒ ܣܪܘܓܝܐ, *Yaʿquḇ Sruḡāyâ*; Kurtam, leo nchini Uturuki, 451 hivi - Batnan daSrugh, leo nchini Uturuki, 29 Novemba 521) alikuwa askofu wa mji huo, aliyeangaza jimbo lake kwa mafundisho na tafsiri .

Mwanateolojia na mshairi pamoja, ni maarufu hasa kwa hotuba zake nyingi (zaidi ya 700) kwa lugha ya Kiaramu ambazo zina umbo la mashairi.

Ndiye mwakilishi muhimu zaidi wa Ukristo wa Kisiria baada ya Efrem wa Syria, akiheshimiwa pamoja naye kama mwalimu na nguzo ya Kanisa.

Kisha kufa akaheshimiwa mara na Waorthodoksi wa Mashariki na Wakatoliki kama mtakatifu na babu wa Kanisa. 

Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe ya kifo chake. 

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Mababu wa Kanisa

## Tanbihi
## Vyanzo
* 
* Butts, Aaron Michael. 2016. The Christian Arabic transmission of Jacob of Serugh (D. 521): The Sammlungen. *Journal of the Canadian Society for Syriac Studies* 16:39-59.
* 
* Schwartz, Daniel L. 2016. Discourses of Religious Violence and Christian Charity: The Christianization of Syria in Jacob of Sarug's On the Fall of the Idols. In *Motions of Late  Antiquity: Essays on Religion, Politics, and Society in Honour of Peter Brown*, edited by Jamie Kreiner and Helmut Reimitz, 129–49. Turnhout, Belgium: Brepols.
* A Homily of Mar Jacob of Serûgh on the Reception of the Holy Mysteries by Dom Hugh Connolly, OSB 

Jamii:Waliozaliwa 451
Jamii:Waliofariki 521
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Washairi wa Uturuki
Jamii:Watakatifu wa Uturuki
Jamii:Mababu wa Kanisa
Plataia

thumb|Mabaki ya ukuta wa Plataia ya Kale
**Plataia** au **Plataea** () ulikuwa mji wa Ugiriki ya Kale, ulioko Ugiriki kusini, takriban kilomita 60 upande wa magharibi mwa Athens, kusini mwa Thebes. 

Plataia ilikuwa mji rafiki wa Athens na katika vita dhidi ya Waajemi jeshi la Plataia lilipigana pamoja na Waathens kama kwenye mapigano ya Marathon mnamo mwaka 490 KK. Mapigano ya Plataia yaliyotokea mnamo 479 KK karibu na mji yaliyeta ushindi wa mwisho wa Wagiriki dhidi ya Uajemi. 

Plataia iliharibiwa katika Vita ya Peloponnesi na Thebes na Sparta mnamo 427 KK ikajengwa upya mnamo 386 KK na kubomolewa tena 373 KK. 

Mji wa kisasa wa Plataies umejengwa karibu na magofu yake.
[thumb| Kilima cha mazishi cha Waplataia waliouawa kwenye [Mapigano ya Marathoni]]

## Marejeo 
* Herodotus, Histories, Kitabu cha Sita, kifungu cha 108-111.
* Thucydides, Historia ya Vita vya Peloponnesia, kwenye toleo la laini linapatikana

## Viungo vya nje 
* 
* The battle of Plataea
* Plataea and the Fifth-Century Boeotian Confederacy by I. A. F. Bruce

Jamii:Miji ya Ugiriki
Jamii:Ugiriki ya Kale
Amina Ally

**Amina Ally Bilali** (alizaliwa 23 Mei 2001) ni mchezaji wa kandanda au mpira wa miguu, aliichezea klabu ya wanawake ya Yanga SC Princess ya Tanzania na timu ya taifa ya Tanzania ya wanawake Twiga Stars na kwa sasa amejiunga na Club ya Simba Queens.

Jamii:Wanawake wa Tanzania
Jamii:Wachezaji mpira wa Tanzania
Oppa Clement

**Oppa Clement Sanga** (alizaliwa  14 Februari 2001, mkoani Iringa, ni mchezaji wa kandanda au mpira wa miguu akiichezea klabu ya wanawake ya Besiktas ya Uturuki na timu ya Taifa ya Tanzania ya wanawake (Twiga Stars).
Siku 16 za kupinga ukatili wa kijinsia

thumbnail|right|200px|Watoto wakiwa katika moja ya maadhimisho ya kupinga ukatili wa kijinsia, Arusha, Tanzania.
**Siku 16 za kupinga ukatili wa kijinsia** ni kampeni ya kimataifa ya kupinga ukatili dhidi ya wanawake. Kampeni hii hufanyika kuanzia tarehe 25 Novemba na kumalizika tarehe 10 Desemba ya kila mwaka kwa ajili ya kupinga ukatili na kutetea haki za wanawake. 

Siku hiyo ilianza kuadhimishwa rasmi mwaka 1991,siku hii inaongozwa na Kituo cha kimataifa cha Wanawake tarehe 10 ilichaguliwa rasmi kuwa siku ya kilele cha maadhimisho haya ikiambatana na siku ya haki za binadamu duniani.

## Maadhimisho 
Siku hizi 16 za kupinga ukatili wa kijinsia huambatana na siku mbalimbali ambazo huadhimishwa ndani ya siku kumi na sita za mwezi Novemba na Desemba.
* Novemba 25 – Siku ya kupinga ukatili na unyanyasaji dhidi ya wanawake
* Novemba 29 – Siku ya kimataifa ya watetezi wa haki za wanawake
* Desemba 1 – Siku ya Ukimwi duniani
* Desemba 5 – Siku ya kujitolea duniani
* Desemba 10 – Siku ya Kimataifa ya haki za binadamu

## Marejeo
Jamii:Jamii
*
Jamii:Sikukuu za Kimataifa
Jamii:Haki za binadamu
Jamii:Jinsia
Barkhad Abdi

**Barkhad Abdi** (alizaliwa Mogadishu, mkoa wa Banadir, Somalia, 1985) ni mwigizaji na mwongoza-sinema kutoka Somalia. Yeye alifanya uigizaji wake wa kwanza na muigizaji Tom Hank katika filamu ya Captain Phillips mwaka 2013. Yeye alipata umaarufu na heshima kwa filamu hii na hata alipata tuzo ya Muigizaji Bora katika uhusika wa usaidia kutoka Tuzo za Filamu za Chuo cha Briteni. Barkhad alipata kupendekezwa katikaTuzo za Chuo, Tuzo ya Duniani ya Dhahabu, na tunzo ya Chama cha Waigizaji wa Screen. Yeye alifanya uigizaji katika Eye in the Sky (2015), Good Time (2017) na Blade Runner 2049 (2017) pia. Barkhad ni maarufu kwa vipindi vya runinga kama mhusika mkuu katika kipindi cha runinga Castle Rock katika Hulu.

## Maisha ya awali 
Wakati Abdi alipokuwa na miaka sita au saba, wakati wa vita vya wenyewe kwa wenyewe vya Somalia kuanza, Abdi na familia yake waliondoka Somalia na walihamia Yemen ili kujiunga na baba yake ambaye alikuwa mwalimu. Mwaka 1999, Abdi na familia yake walihamia tena Minneapolis, jimbo la Minnesota, kwa sababu Minneapois ilikuwa na jumuia mikubwa ya Wasomali. Kisha yeye akaenda akasoma katika Chuo kikuu cha Jimbo la Minnesota Moorhead. Maana ya  jina yake kwa lugha ya Kisomali ni “cistern” kama maji yanayowakilisha maisha. Kabla ya kuanza kazi katika tasnia ya filamu Abdi hufanya kazi ya kuendesha gari ya limousine na alikuwa DJ.

## Kazi 
Abdi alianza tasnia ya filamu na filamu ya Captain Philips mwaka 2013. Yeye aliigiza kama haramia  aliitwa Abduwali Muse. Yeye aliajiriwa baada ya utafutaji wa ulimwenguni pote kwa mhusika mkuu Abdi na watu watatu wengine waliutaftaji wa kutoka watu mia saba katika mahojiano mwaka 2011 mjini Minneapolis. Yeye alipata dola 65,000 kwa filamu hizi na baada ya filamu ilimalizwa,Abdi alirudi kufanya kazi ya kuendesha limousine katika biashara ya kaka yake. Kwa kazi yake, Abdi alichaguliwa kwa Tuzo ya Chama cha Waigizaji wa Skrini, Tuzo ya Muigizaji Bora, Tuzo ya Chuo kwa Muigizaji Bora wa Kusaidia na Tuzo ya Globu ya dhahabu pia. Yeye alipata Tuzo ya BAFTA kwa Muigizaji Bora wa Kusaidia pia.

Mwaka 2015, Abdi alionekana katika kipindi cha Hawaii Tano-0, yeye kaimu mkuu wa zamani wa vita vya Roko Makoni. Mwaka huo alianza kufanya kazi kwenye filamu ya Trainwreck, ingawa hakuonekana kwenye filamu iliyomalizika. Alionekana pia katika Jicho la kusisimua la 2015 angani, akiigiza kama Jama Farah, na alikuwa na nafasi katika The Brothers Grimsby. Mwaka 2017 katika filamu The Pirates of Somalia, Abdi kaimu Msomali katika serikali. Yeye ni mtafsiri mitaa na alifanya kazi na mwandishi kutoka Canada wa habari anaitwa Jay Bahadur. Tabia yake alitasfiri mahojiano kati ya viongozi wakuu  wa maharamia wa ndani na Jay Bahadur, ambaye anarekodi motisha ya maharamia wa Kisomali katika wiki zinazoongoza kwa utekaji nyara wa Maersk Alabama.

Jamii:Waigizaji filamu wa Somalia
Yohane Almond

**Yohane Almond** (Allerton, karibu na Liverpool, 1577 hivi &ndash; London, 5 Desemba 1612) alikuwa padri wa Uingereza. 

Baada ya kuhamia Ireland, aliingia seminari huko Roma, Italia, alipopata upadrisho mwaka 1598 kwa kengo la kurudi kwao kufanya uchungaji usioruhusiwa na serikali. 

Alirudi Uingereza mwaka 1602 alipohudumia kwa siri waumini aliokabidhiwa zaidi ya miaka kumi hadi alipokamatwa na kuuawa kikatili sana chini ya mfalme James I. Hata wakati wa kufia dini alitetea imani sahihi ya Kanisa Katoliki na kutoa sadaka kwa wahitaji .

Papa Pius XI alimtangaza mwenye heri tarehe 15 Desemba 1929, halafu Papa Paulo VI tarehe 25 Oktoba 1970 alimtangaza kuwa mtakatifu mfiadini pamoja na wenzake 39.

Sikukuu yake ni tarehe ya kifodini chake.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*Summary of the Saint's life

Jamii:Waliozaliwa 1577
Jamii:Waliofariki 1612
Jamii:Mapadri
Jamii:Wafiadini Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Uingereza
Asela wa Roma

**Asela wa Roma** (pia: **Osella, Ocella**; Roma, Italia, 334 hivi - Roma, 406 hivi) alikuwa bikira Mkristo wa mji huo aliyeishi tangu umri wa miaka 10 hadi uzeeni katika kufunga na kusali, kama alivyohimizwa na Atanasi wa Aleksandria.

Ndivyo alivyoshuhudia Jeromu aliyemsifu sana na kumuita "Ua la Bwana".

Juu yake aliandika pia Paladi, askofu mwanahistoria aliyemtembelea katika chumba chake kidogo mjini. Toka huko alikuwa akiongoza monasteri. 
 
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake ni tarehe 6 Desemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Mababu wa jangwani

## Tanbihi
## Marejeo
* Dunbar, Agnes B.C. (1901). *A Dictionary of Saintly Women*. Volume 1. London: George Bell & Sons, pp. 85-86

Jamii:Waliozaliwa 334
Jamii:Waliofariki 406
Jamii:Watu wa Roma ya Kale
Jamii:Mabikira
Jamii:Watakatifu wa Italia
Baraza la mawaziri Tanzania

**Baraza la Mawaziri la Tanzania** ni ngazi ya juu ya serikali au mkono wa utendaji wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania katika mfumo wa mgawanyo wa madaraka.

Baraza hili linaundwa na rais, makamu wa rais, rais wa Zanzibar, waziri mkuu na mawaziri wote wanaoongoza moja ya wizara za serikali.  Manaibu mawaziri si sehemu ya baraza. Mwanasheria Mkuu anashiriki katika mikutano ya baraza lakini hana haki ya kupiga kura katika mikutano hiyo.

Mikutano ya baraza huongozwa na Rais kama mwenyekiti, kama Rais hayupo basi mikutano hiyo huongozwa na Makamu wa Rais, na kama wote wawili hawapo mikutano hiyo huongozwa na Waziri Mkuu.

Serikali iliyopo ilitangazwa na John Pombe Magufuli, rais wa sita wa Tanzania baada ya uchaguzi mkuu wa Oktoba 2020 mnamo tarehe 6 Desemba 2020,HADI 2021 Mwezi March Rais Magufuli alifariki Dunia kwa Corona. Kuanzia March 2021 Serikali inaongozwa Na Samia Suluhu Hassan ambaye alikuwa  Msaidizi wake,Yaani Makamu wa Rais 
 

## Marejeo
## Tazama pia
*Wizara za Serikali ya Tanzania*
*Orodha_ya_Mawaziri_Wakuu_wa_Tanzania
Wabunge wa Tanzania 2020

**Wabunge wa Tanzania** ni wawakilishi wa taifa katika Bunge la Tanzania wakichaguliwa mara moja kila baada ya miaka mitano kuingia katika Bunge la Tanzania. Wananchi wanapiga kura katika majimbo yao. Pia, kuna viti maalum vya wanawake na wabunge hadi 10 wanaoteuliwa na Rais.

## Vyama bungeni tangu 2020
Vyama vinavyofuata vina Wabunge waliochaguliwa katika uchaguzi wa 2020:

## Wabunge wa Tanzania, kupangwa kwa majina 

 

## Marejeo
Jamii:orodha za watu
Jamii:Siasa ya Tanzania
Jamii:Bunge la Tanzania 2020
Siro wa Pavia

thumb|Mt. Siro.
**Siro wa Pavia** (alifariki Pavia, Italia, karne ya 4) alikuwa askofu wa kwanza wa mji huo (Italia Kaskazini). 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake ni 9 Desemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
*Hippolyte Delehaye, *The Legends of the Saints* (Dublin, Four Courts Press, 1955), 37.
*N. Everett, "The Earliest recension of the Life of S. Sirus of Pavia (Vat. lat. 5771)", *Studi Medievali*  43 (2002), 857-957 (Latin text, Eng. trans., commentary).
*N.Everett, *Patron Saints of Early Medieval Italy AD c.350-800. History and Hagiography in Ten Biographies*. PIMS / Durham University Press, 2016.

## Viungo vya nje
*Saint Siro
*Saint Syrus of Pavia
*12 September at Dominican Martyrology
*
*San Siro di Pavia at the Italian Wikipedia
* San Siro

Jamii:Waliofariki karne ya 4
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Italia
Gorgonia wa Nazienzi

thumb|Mt. Gorgonia.
**Gorgonia wa Nazienzi** (alifariki 23 Februari 375) alikuwa mtoto wa Gregori Mzee na Nona, hivyo dada wa Gregori wa Nazianzo na Sesari wa Nazianzo. Aliishi huko Kapadokia, mkoa wa Dola la Roma katikati ya Uturuki wa leo.

Katika ndoa yake alizaa watoto wengiwengi na kuwaleta wote kwa Kristo pamoja na mume wake.

Kaka yake, Gregori, alitangaza sifa za uadilifu wake .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu pamoja na familia yake yote ya asili.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake au tarehe 9 Desemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Bikira Maria wa Loreto

[thumb|Jengo la [marumaru ndani ya basilika la Loreto linalozingira "nyumba takatifu".]]
**Bikira Maria wa Loreto** ni jina mojawapo la Bikira Maria lililotokana na kijiji cha Loreto katika mkoa wa Marche, Italia ya Kati, kilichopata umaarufu kutokana na Basilika lililotembelewa na Wakatoliki wengi tangu karne ya 14. 

Ndani ya kanisa hilo kubwa iko nyumba ndogo inayosemekana kuwa nyumba ya Bikira Mariamu alipopokea ujumbe wa malaika kuwa atapata mimba (linganisha Luka 1). Kuna vyanzo vya kihistoria vinavyodokeza pale Nazareti kulikuwa na jengo dogo lililoheshimiwa kama "nyumba ya Bikira Mariamu". Katika karne ya 14, wakati wa vita katika Palestina ambako makanisa mjini Nazareti yaliharibiwa, mawe kutoka jengo hilo yalipelekwa kwanza hadi Dalmatia (Kroatia ya leo) na baadaye hadi Loreto. Hali halisi kuna matofali katika jengo hilo ndani ya kanisa ambayo yanaweza kutoka Palestina. Uhamisho huo wa matofali ulitekelezwa na familia moja iliyoitwa Angeli.   

Katika imani ya wenyeji malaika (kwa Kiitalia: angeli) walihamishia nyumba kutoka Nazareti. 

Kumbukumbu yake huadhimishwa tarehe 10 Desemba.

## Tanbihi
## Marejeo
*
*
*
*
*

Jamii:Marche
Eulalia wa Merida

, 1885, Tate collection.]]
**Eulalia wa Merida** (Merida, Hispania, 292 - Merida, 304) alikuwa bikira anayeheshimiwa na Wakristo wa madhehebu mbalimbali kama mtakatifu mwenye sifa ya mfiadini pia. 

Inasemekana katika ujana wake hakusita kutoa uhai wake kushuhudia imani yake kwa Kristo .

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 10 Desemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo 
* Blackburn and Holford-Strevens: *Oxford Book of Days*, entry for 10 December

## Viungo vya nje 
* EULALIA of Merida from catholicforum
* Butler's Lives of the Saints – Saint Eulalia of Mérida from catholicforum
* Saint Eulalia at the Christian Iconography web site

Jamii:Waliozaliwa 292
Jamii:Waliofariki 304
Jamii:Mabikira
Mauro wa Roma

**Mauro wa Roma** (alifariki Roma, Italia, karne ya 4 hivi) alikuwa mtoto wa Roma aliyeuawa kwa ajili ya dini ya Kikristo, inasemekana pamoja na wazazi na ndugu yake.

Papa Damaso I alimtangaza kutokuwa na dhambi na kushinda mateso yake yaliyokusudiwa kumsogeza mbali na imani yake .
 
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini. 

Sikukuu yake ni tarehe 10 Desemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliofariki karne ya 4
Jamii:Watu wa Roma ya Kale
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Italia
Edmundi Gennings

**Edmundi Gennings** (Lichfield, Uingereza, 1567 &ndash; London, 10 Desemba 1591) alikuwa Mkristo wa Kanisa la Anglikana kabla hajajiunga na Kanisa Katoliki. 

Baada ya kuhamia Ufaransa, aliingia seminari kwa lengo la kurudi kwao kufanya uchungaji usioruhusiwa na serikali, akapewa daraja ya upadri (1590).

Hapo alirudi London lakini baada ya muda mfupi aliuawa kwa kunyongwa kikatili na kukatwa vipandevipande chini ya sheria.

Papa Paulo VI tarehe 25 Oktoba 1970 alimtangaza kuwa mtakatifu mfiadini pamoja na wenzake 39.

Sikukuu yake ni tarehe ya kifodini chake.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Bishop Challoner, *Memoirs of Missionary Priests and other Catholics of both sexes that have suffered death in England on religious accounts from the year 1577 to 1684* (Manchester 1803)

Jamii:Waliozaliwa 1567
Jamii:Waliofariki 1591
Jamii:Mapadri
Jamii:Wafiadini Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Uingereza
Danieli wa Mnarani

[thumb|[Mchoro wa ukutani wa Mt. Danieli.]]
**Danieli wa Mnarani** (Maratha, leo nchini Uturuki, 409 hivi - Adrianopoli, 493) alikuwa mmonaki padri ambaye, baada ya kushinda matatizo mengi, alipata umaarufu kwa kufuata mfano wa Simeoni wa Mnarani, akiishi miaka 33 na miezi 3 hadi kifo chake juu ya mnara karibu na Konstantinopoli, bila kujali ukali wa baridi, wa joto au wa upepo .  

Tangu kale anaheshimiwa na Waorthodoksi na Wakatoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 11 Desemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo 
* Dawes, Elizabeth & Baynes, Norman H. (1948), *Three Byzantine Saints: Contemporary Biographies of St. Daniel the Stylite, St. Theodore of Sykeon and St. John the Almsgiver*. London: B. Blackwell. Online version  from Internet Medieval Sourcebook.

## Viungo vya nje
*St Daniel the Stylite Orthodox Icon and Synaxarion (December 11)
*Orthodox Church in America - Lives of the Saints

Jamii:Wamonaki
Maria Maajabu wa Yesu

yake halisi kama mtawa.]]
**Maria Maajabu wa Yesu, O.C.D.** (jina la awali kwa Kihispania: **Maravillas Pidal y Chico de Guzmán**; Madrid, Hispania, 4 Novemba 1891 - La Aldehuela, 11 Desemba 1974) alikuwa mwanamke mmonaki wa shirika la Wakarmeli Peku aliyeanzisha monasteri nyingi hadi India, akiunganisha maisha ya sala na upendo wa matendo . 

Papa Yohane Paulo II alimtangaza mwenye heri tarehe 10 Mei 1998 akamtangaza mtakatifu bikira tarehe 4 Mei 2003.

Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe 11 Desemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Marejeo
## Viungo vya nje 
* Hagiography Circle
* Saints SQPN
* Beatification homily
* Canonization homily

Jamii:Waliozaliwa 1891
Jamii:Waliofariki 1974
Jamii:Mabikira
Jamii:Wakarmeli
Jamii:Wamonaki
Jamii:watawa waanzilishi
Jamii:Watakatifu wa Hispania
Leokadia wa Toledo

thumb|Mt. Leokadia alivyochorwa.
**Leokadia wa Toledo** (Toledo, Hispania, karne ya 3 - Toledo, 9 Desemba 304) alikuwa bikira Mkristo aliyeuawa katika dhuluma ya kaisari Dioklesyano akiacha ushuhuda maarufu wa imani yake kwa Yesu .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 9 Desemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Leocadia at the Catholic Encyclopedia
* Patron saints: Leocadia
* CatholicSaints
* Catholic.org
*  Santa Leocadia
*  Santa Leocadia

Jamii:Waliozaliwa karne ya 3
Jamii:Waliofariki 304
Jamii:Mabikira
Jamii:Wafiadini Wakristo
Vitoriko na Fushano

''''* (walifariki Amiens, leo nchini Ufaransa, karne ya 3 hivi) walikuwa Wakristo wa mji huo waliofia dini yao.  

Inasemekana walitokea Roma, Italia kama wamisionari.

Tangu kale wanaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 11 Desemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* http://www.treccani.it/enciclopedia/fusciano-e-vittorico-santi/ *Treccani.it'' 

Jamii:Waliofariki karne ya 3
Jamii:wamisionari
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Italia
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Sabino wa Piacenza

[thumb|[Sanamu ya Mt. Sabino.]]
**Sabino wa Piacenza** (pia: **Sabinus, Savino**; Milano, Italia Kaskazini, 330 - Piacenza, Italia Kaskazini, 11 Desemba 420) alikuwa askofu wa mji huo kwa miaka karibu hamsini akivuta umati kwa Kristo na kupinga uzushi, hasa wa Ario, akitetea kwa ushujaa imani ya Mtaguso wa kwanza wa Nisea .

Pia alianzisha monasteri kwa ajili ya mabikira .

Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 11 Desemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 330
Jamii:Waliofariki 420

Jamii:watawa waanzilishi
Aristoni wa Roma

''''* (alifariki Fiumicino, karibu na Roma, Italia, karne ya 4 hivi) alikuwa Mkristo aliyeuawa kutokana na imani yake wakati wa dhuluma ya Dola la Roma.
 
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yao ni tarehe 13 Desemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Filippo Caraffa e Giuseppe Morelli (curr.), *Bibliotheca Sanctorum'' (BSS), 12 voll., Istituto Giovanni XXIII nella Pontificia Università Lateranense, Roma 1961-1969. 

Jamii:Waliofariki karne ya 4
Jamii:Watu wa Roma ya Kale
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Italia
Antioko wa Sulcis

ya Mt. Antioko.]]
'''''' (Mauretania au Kapadokia, 95 hivi - Sulcis, Sardinia, leo nchini Italia, 127 hivi) alikuwa Mkristo aliyepelekwa uhamishoni kwenye migodi ya kisiwa cha Sardinia na hatimaye kuuawa kutokana na imani yake.
 
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yao ni tarehe 13 Desemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* 

Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Italia
Eustrasi na wenzake

**Eustrasi na wenzake** Ausensi, Eugeni, Mardari na Oreste (walifariki Sivas, Armenia ya Kale, leo nchini Uturuki, 300 hivi) walikuwa Wakristo waliouawa kwa ajili ya imani yao . 

Ndiyo sababu wanaheshimiwa na madhehebu mbalimbali kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 13 Desemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi 
Jamii:Watakatifu wa Uturuki
Judoki

thumb|Mt. Judoki alivyochorwa.
**Judoki** (pia: **Josse, Iudocus, Judoce, Judec, Huec, Uzek, Uzec**; Bretagne, karne ya 7 - Neustria, leo Ufaransa, 669 hivi) alikuwa padri mkaapweke baada ya kukataa ufalme .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu sawa na kaka yake Judikaeli.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 13 Desemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Filippo Caraffa e Giuseppe Morelli (curr.), *Bibliotheca Sanctorum* (BSS), 12 voll., Istituto Giovanni XXIII nella Pontificia Università Lateranense, Roma 1961-1969.

Jamii:Waliozaliwa karne ya 7
Jamii:Waliofariki 669
Jamii:Mapadri
Autberi

ya Bruxelles, Ubelgiji.]]
**Autberi** (pia: **Aubert**; Haucourt, 600 hivi - Cambrai, leo Ufaransa, 669 hivi) alikuwa mmonaki, halafu mkaapweke  na hatimaye askofu wa Arras na Cambrai kuanzia mwaka 633.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 13 Desemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
*M. Le Glay, *Cameracum christianum ou Histoire ecclésiastique du Diocèse de Cambrai*, 1849, Imprimerie L.Lefort à Lille, page xii, bibliothèque de l'Université de Gand, numérisé par Google Books

Jamii:Waliozaliwa 600
Jamii:Waliofariki 669

Jamii:Wakolumbani
Jamii:wakaapweke
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Castor na Pollux

thumb|300x300px| Jozi ya sanamu za Kirumi (karne ya 3 BK) zinazoonyesha Dioscuri kama wapanda farasi.
**Castor na Pollux** walikuwa mapacha katika Mitholojia ya Kigiriki na mitholojia ya Kiroma. Pamoja wanaitwa **Dioscuri** . Walikuwa wana wa malkia Leda wa Sparta. Dada zao walikuwa mabinti mapacha Helena wa Troia na Klitemnestra . Castor na Pollux walibadilishwa kuwa kundinyota linalojulikana kwa jina Mapacha (ing. Gemini).  

Ingawa walikuwa mapacha walizaliwa na mababa wawili tofauti: Baba wa Castor alikuwa binadamu Tindareus, mfalme wa Sparta na hivyo Castor alikuwa binadamu pia akijulikana atakufa, wakati baba wa Pollux alikuwa mungu Zeus kwa hiyo alikuwa na tabia ya kimungu asiyeweza kufa. Katika masimulizi ya Wagiriki mama Leda alilala na mumewe na siku ileile alitongozwa na Zeus kuzini naye ilhali Zeus alifika kwa umbo la batamaji.

Moja ya hadithi maarufu zaidi kuhusu Castor na Pollux ni jinsi walivyopelekwa angani kuwa kundinyota. Wakati wa vita fulani Castor mwenye tabia ya kibinadamu aliuawa. Pollux alihuzunika kupita kiasi akamwomba Zeus amfanye Castor asife ambayo ilimaanisha Pollux atalazimika kukupungukiwa tabia yake ya kimungu. Hatimaye, Zeus alikubali ombi hilo, kwa kuwapeleka wote wawili angani kama nyota. Walipangwa kukaa nusu mwaka kenye mlima Olimpos pamoja na miungu wengine lakini nusu mwaka wangekaa katika himaya ya mauti.

## Kujisomea
* "The Divine Twins in early Greek poetry". Robbins, Emmet. *Thalia Delighting in Song: Essays on Ancient Greek Poetry*. University of Toronto Press. 2013. pp. 238-253. 
* Lippolis, Enzo. "RITUALI DI GUERRA: I DIOSCURI A SPARTA E A TARANTO." Archeologia Classica 60 (2009): 117-59. www.jstor.org/stable/44367982.
* De Grummond, Nancy Thomson. "Etruscan Twins and Mirror Images: The Dioskouroi at the Door." Yale University Art Gallery Bulletin, 1991, 10-31. www.jstor.org/stable/40514336.

## Viungo vya Nje
* Images of the Castor and Pollux in the Warburg Institute Iconographic Database 

Jamii:Mitholojia ya Kigiriki
Umoja wa Forodha wa Ulaya

**Umoja wa Forodha wa Ulaya** (kwa Kiingereza: *European Union Customs Union*; kwa Kifaransa: *Union douanière européenne*) ni makubaliano kati ya nchi za Umoja wa Ulaya na nchi nyingine katika bara la Ulaya.

Kulingana na sheria za Jumuiya ya Forodha ya Ulaya, ushuru wa kuagiza bidhaa baina ya nchi za wanachama unafutwa na marufuku. Kwa upande mmoja, hii inatumika kwa uagizaji wa biashara na uuzaji wa bidhaa nje kwa kampuni na uagizaji wa binafsi na usafirishaji wa wasafiri wa binafsi. Hii haijumuishi bidhaa kama nishati, pamoja na petroli, dizeli, gesi, wala tumbaku, vinywaji na pombe na kahawa.

Nchi wanachama zina ushuru wa kawaida kwa forodha ya kuagiza bidhaa nje ya umoja wa forodha wa ulaya.

Sehemu ya Jumuiya ya Forodha ya Ulaya inajumuisha nchi za Umoja wa Ulaya pamoja na Norway, Sweden na Liechtenstein, iliyofupishwa kama "Eneo la Uchumi la Ulaya" (kwa Kiingereza: "European Economic Area", kwa Kifaransa: "Espace Economique Européen").

## Tazama pia 
* Ulaya
* Umoja wa Ulaya
* Mkataba wa Schengen

## Marejeo
## Viungo vya nje 
* European custums Union (english)
* Espace economique european (french)

Jamii:Ulaya
Jamii:Umoja wa Ulaya
Jamii:Mashirika ya kimataifa
Jamii:Umoja wa Forodha wa Ulaya
Alvin and the Chipmunks: Chipwrecked

**Alvin and the Chipmunks: Chipwrecked** ni filamu ya vichekesho ya nchini Marekani iliyotoka mwaka 2011 na kuongozwa na Mike Mitchell na ni moja ya mfululizo wa filamu za katuni zinazojulikana kama Alvin and the Chipmunks. Wahusika wakuu katika filamu hii ni Jason Lee, David Cross, Jenny Slate, Justin Long, Matthew Gray Gubler, Jesse McCartney, Amy Poehler, Anna Faris, na Christina Applegate.

Filamu hii ilizinduliwa mnamo tarehe 16 Desemba 2011 na kugharimu jumla ya dola za kimarekani milioni themanini, filamu nyingine katika mfululizo wa filamu hizi, filamu ya *The Road Chip*, ilizinduliwa mano mwezi Desemba 18 mwaka 2015.

## Marejeo
Jamii:Filamu za 2011
Jamii:Filamu za Alvin and the Chipmunks
Jamii:Filamu za 20th Century Fox
Jamii:Filamu za Marekani
Tirso, Leukio na wenzao

[thumb|[Sanamu ya Mt. Tirso huko Trier, Ujerumani.]]
**Tirso, Leukio na wenzao** Kaliniko na wengineo (walifariki Apolonia, Bitinia, leo nchini Uturuki, 251 hivi) walikuwa Wakristo waliofia dini yao hiyo wakati wa dhuluma ya kaisari Decius.

Tangu kale wanaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Kanisa la Kiorthodoksi kama watakatifu wafiadini.  

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 14 Desemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*Index of Saints website with thousands of saints, and sources. (an archived, earlier version of "Saint of the Day" at www.saintpatrickdc.org)
* http://www.catholic.org/saints/saint.php?saint_id=2333
* http://www.santiebeati.it/dettaglio/81370

Jamii:Wafiadini Wakristo
Droside

**Droside** au **Anisia** (alifariki karne ya 3 au ya 4) alikuwa mwanamke wa Antiokia ya Syria (leo nchini Uturuki) aliyefia dini ya Ukristo kwa kuchomwa moto kama alivyohubiri Yohane Krisostomo.

Kwa sababu hiyo tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini. 

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 14 Desemba au siku nyingine kadiri ya madhehebu. 

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Wafiadini Wakristo
Pompei wa Pavia

**Pompei wa Pavia** (alifariki Pavia, Italia, karne ya 4) alikuwa askofu wa pili wa mji huo (Italia Kaskazini) baada ya Siro wa Pavia, akiongoza miaka michache kwa amani . 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. 

Sikukuu yake ni 14 Desemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliofariki karne ya 4
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watakatifu wa Italia
Nikasi, Eutropia na wenzao

la kioo cha rangi.]]
**Nikasi, Eutropia na wenzao** Fiorenso na Jokundo (walifariki Reims, nchini Ufaransa, 407 hivi) walikuwa askofu wa 10 wa mji huo, dada yake bikira, shemasi na Mkristo mwingine waliouawa na wavamizi Wavandali mbele ya mlango wa kanisa alilojijenga mwenyewe .

Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini. 

Sikukuu yao ni tarehe 14 Desemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*Sanctoral.com: Saint Nicasius and his companions

Jamii:Waliozaliwa karne ya 4
Jamii:Waliofariki 407
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
AMECEA

**AMECEA** (kifupi cha *Association of Member Episcopal Conferences in East Africa*) ni shirikisho la Mabaraza ya Maaskofu Katoliki ya nchi nane za Afrika Mashariki: Ethiopia (1979), Eritrea (1993), Kenya (1961), Malawi (1961), Tanzania (1961), Zambia (1961), Sudan (1979), Uganda (1961). 

Somalia (1995) na Jibuti (2002) ni watazamaji.

Makao makuu yako Nairobi.

Shirikisho hilo lilianzishwa mwaka 1961 na pamoja na mengine tisa linaunda SECAM (Symposium of Episcopal Conferences of Africa and Madagascar).

## Marejeo
## Viungo vya nje
* http://www.amecea.org/

Jamii:Kifupi
Jamii:Kanisa Katoliki
Jamii:Afrika ya Mashariki
Jamii:Nairobi
SECAM

**SECAM** (kifupi cha *Symposium of Episcopal Conferences of Africa and Madagascar*) ni shirikisho la Mabaraza ya Maaskofu Katoliki ya nchi zote za Afrika na visiwa vya jirani

Shirikisho hilo lilianzishwa mwaka 1969.

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* 

Jamii:Kifupi
Jamii:Kanisa Katoliki
Jamii:Afrika
Jimbo Katoliki la Jibuti

**Jimbo Katoliki la Jibuti** (kwa Kilatini "Dioecesis Gibutensis") ni jimbo pekee la Kanisa Katoliki nchini Jibuti na linafuata mapokeo ya Kiroma.

Makao makuu yake yako Jibuti. 

Askofu wake ni Giorgio Bertin, O.F.M., tangu mwaka 2001.

## Takwimu
Eneo ni la kilometa mraba 23,200, ambapo kati ya wakazi 884,280 (2017) Wakatoliki ni 5,065 (0.6%) katika parokia 5.