Korongo-nyangumi

**Korongo-nyangumi** ni ndege kubwa anayefanana na korongo wa familia Ciconiidae. Jina lake linatoka kwa umbo la kichwa chake pamoja na domo lake. Kwa sababu ya mfanano ndege huyu aliainishwa zamani katika oda ya Ciconiiformes, lakini utafiti wa kijeni ulionyesha nasaba na wari na kwa hivyo anaainishwa sasa katika Pelecaniformes.

## Maelezo
Ndege huyu ni mrefu wenye urefu wa kawaida wa sm 110 hadi 140 na baadhi ya violezo hufikia hadi sm 152. Urefu kutoka mkia hadi domo unaweza kuanzia sm 100 hadi 140. Uzito umeripotiwa kuwa kati ya kg 4 hadi 7. Dume ana uzito wa wastani wa kg 5.6 na ni mkubwa kuliko jike wa kawaida wa kg 4.9. Mabawa ni mapana yenye urefu pamoja wa sm 230 hadi 260, bora kwa kupaa.

Sifa bainifu ya spishi hiyo ni domo lake kubwa na nono, ambayo ina rangi ya ubua mkavu na alama kijivu zisizo sahihi. Kigongo chake kilichofunuliwa (au kipimo kilicho juu ya mandibuli ya juu) ni sm 18.8 hadi 24, domo la tatu kwa urefu kati ya ndege waliopo baada ya wari na korongo wakubwa. Spishi hii inaweza kuwashinda wari katika mzunguko wa domo, hususa ikiwa domo linachukuliwa kuwa sehemu ngumu yenye keratini kama mfupa. Korongo-nyangumi haihami na ina miondoko midogo ya msimu kutokana na mabadiliko ya makazi, upatikanaji wa chakula na usumbufu wa wanadamu.

Korongo-nyangumi hutokea katika vinamasi vya maji baridi vinavyofunika maeneo makubwa. Takriban maeneo manyevu yote yanayovutia spishi hiyo yana sehemu zisizosumbuliwa za *Cyperus papyrus* na za *Phragmites* na *Typha*. Ingawa msambazo wake kwa kiasi kikubwa unaonekana kuendana na msambazo wa mafunjo katika Afrika ya Kati, spishi hii inaonekana kuepuka vinamasi vyenye mafunjo tu na mara nyingi huvutiwa na maeneo yenye mchanganyiko ya mimea. Mara chache tu, spishi hiyo imeonekana ikitafuta chakula katika mashamba ya mpunga na mashamba yaliyofurikika na samakimagamba kijivu (*Polypterus senegalus*) na spishi mbalimbali za *Tilapia* na kambale, hizi za mwisho haswa katika jenasi *Clarias*. Mbuawa wengine walioliwa na ndege huyu ni pamoja na vyura, nyoka wa maji, mburukenge (*Varanus niloticus*) na mamba wachanga. Mara chache zaidi makobemaji, konokono, wagugunaji na ndege wadogo wa maji wameripotiwa kuliwa More rarely, the shoebill will consume snails, rodents, and small waterfowl.. Kuna ripoti moja isijathibitishwa ya korongo-nyangumi waliojilisha na ndama wa lechwe kusi (*Kobus leche*). Kwa kuzingatia domo lake kubwa lenye kingo kali na achamo mpana, korongo-nyangumi anaweza kuwinda mbuawa wakubwa, mara nyingi akilenga mbuawa wakubwa kuliko wanaochukuliwa na ndege wengine wakubwa wanaotembea majini. Samaki wanaoliwa na ndege huyu kwa kawaida huwa katika urefu wa sm 15 hadi 50 na wana uzito wa takriban g 500, ingawa kambaremamba wa hadi m 1 wameshambuliwa. Nyoka wanaowindwa huwa na urefu wa sm 50 hadi 60 kwa kawaida. Katika Vinamasi vya Bangweulu nchini Zambia mbuawa wakuu waliolishwa kwa makinda na wazazi walikuwa kambale mumi (*Clarias gariepinus*) na nyoka wa maji. Nchini Uganda kambaremamba na kambale walilishwa haswa kwa makinda. Pia kuna idadi kubwa katika ardhioevu ya Malagarasi nchini Tanzania. BirdLife International imemwainisha kuwa na Hali ya Hatari huku matishio makuu yakiwa uharibifu wa makazi, usumbufu na uwindaji. Ndege huyu ameorodheshwa chini ya Kiambatisho II cha Mkataba wa Biashara ya Kimataifa ya Spishi zilizo Hatarini za Wanyama na Mimea ya Porini (CITES). Uharibifu na udhalili wa makazi, uwindaji, usumbufu na ukamataji haramu ni mambo yanayochangia kupungua kwa spishi hii. Kilimo na malisho ya ng'ombe pia yamesababisha upotezaji mkubwa wa makazi. Jamii za kiasili zinazozunguka makazi ya korongo-nyangumi hukamata mayai na makinda wao kwa ulaji wa kibinadamu na kwa biashara. Mioto ya mara kwa mara kusini mwa Sudani iliyowekwa kwa ajili ya kupata malisho inachangia kupoteza makazi. Hatimaye, maji ya vinamasi nchini Sudani yanachururishwa kwa ajili ya ujenzi wa mfereji wa karibu unaoruhusu udhibiti wa njia za maji zilizo karibu.

## Picha

Shoebill (su neko).jpg|Kichwa na domo
Ciconia pig esgid.jpg|Akikamata kambare mamba
Schoebill-Lake-Albert.jpg|Akiruka juu
Shoebill flight.jpg|Akipaa angani

## Marejeo
Jamii:Wari na jamaa