open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Internet Governance Tanzania Working Group

**Internet Governance Tanzania Working Group (IGTWG)** ni Muunganiko wa mashirika yasikuwa ya Kiserikali nchini Tanzania kilichoanzishwa mwaka 2024  ,muunganiko huu ulianzishwa na Tanzania Media Convergency ambayo ipo chini ya Asha Daudi Abinallah.
Muunganiko huu ambao ni kikosi kazi cha Mashirika kutoka mikoa mbalimbali ya Tanzania na Zanzibar kinafanya kazi katika maeneo mbalimbali kama ya Uchechemuzi, Sera,Usalama Mtandaoni,Haki ya Kidigitali na maeneo mengine.
IGTWG ina muunganiko wa mashirika mengine kama Tanzani Media Convergency ,Zaina Foundation, Dunia Salama Foundation, Kuza Steam Generation, Voice Of Youth Tanzania , Restless Development ikiwakilishwa na Balozi Badru Juma Rajabu, na mashirika mengine.

## Viungo vya nje
*X Platform ban in Tanzania
*IGTWG

## Marejeo
Jamii:Tanzania
Jamii:Mashirika
Jamii:Intaneti
Jamii:Teknolojia
Paul Khoarai

thumb
**Paul Khoarai** (29 Mei 1933 – 27 Desemba 2012) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki katika Jimbo Katoliki la Leribe, Lesotho.

Alipadrishwa mwaka 1963, akateuliwa kuwa askofu mwaka 1970, na alistaafu mwaka 2009.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1933
Jamii:Waliofariki 2012
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Lesotho
Heinrich Karlen

**Ernst Heinrich Karlen**, C.M.M. (1 Februari 1922 – 28 Oktoba 2012) alikuwa Prelati wa Uswisi katika Kanisa Katoliki.

Jamii:Waliozaliwa 1922
Jamii:Waliofariki 2012
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Uswisi
Jean-Marie Kélétigui

**Jean-Marie Kélétigui** (12 Mei 1932, Gnénankaha, Afrika Magharibi ya Kifaransa – 31 Agosti 2010) alikuwa askofu wa Ivory Coast wa Jimbo Katoliki la Katiola kuanzia tarehe 7 Julai 1977 hadi alipostaafu tarehe 10 Oktoba 2002.

Baada ya kustaafu, alipewa hadhi ya Askofu Mstaafu wa Katiola hadi kifo chake mwaka 2010 akiwa na umri wa miaka 78. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1932
Jamii:Waliofariki 2010
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Cote d'Ivoire
Patrick Kelly (askofu wa Benin City)

**Patrick Joseph Kelly,** SMA (31 Agosti 1894 – 18 Agosti 1991) alikuwa Askofu wa Kanisa Katoliki la Benin City nchini Nigeria.

Alizaliwa Barnacragh, Ballinasloe, na babu na bibi zake waliishi kwenye mali ya Seymour huko Clontuskert. Alisoma katika Shule ya Garbally College.

Akiwa amejiandaa kama padri wa kimisheni, Kelly alijiunga na SMA (Society for African Missions), akiwa na masomo ya semina katika Blackrock Road, Cork City. Alipadrishwa huko tarehe 29 Juni 1921, na alitumia sehemu kubwa ya maisha yake ya kidini nchini Nigeria. Wengi wa wenzake walikufa wakiwa katika mishemishe za kimisheni.

Aliteuliwa kuwa msaidizi mteule wa magharibi mwa Nigeria na askofu wa Thignica na kupewa hadhi ya vicar apostolic wa Western Nigeria na Baba Mtakatifu tarehe 11 Desemba 1939, na alitakaswa katika Kanisa la Mtakatifu Mikaeli, Ballinasloe tarehe 2 Juni 1940, lakini alishindwa kurudi Afrika hadi mwaka 1941 kutokana na Vita Kuu ya Pili. Alihudumu katika ujenzi wa shule na makanisa kadhaa katika jimbo hilo. Kulikuwa na shule 157 mwaka 1939; mwaka 1973, zilikuwa 786.

Hadhi yake ilibadilika kuwa Vicar Apostolic wa Asaba-Benin mwaka 1943 na Askofu wa Benin City mwaka 1950. Alistaafu mwaka 1973 na alifariki mwaka 1991 akiwa na umri wa miaka 96.

Jamii:Waliozaliwa 1894
Jamii:Waliofariki 1991
Jamii:wamisionari
Jamii:Watu wa Ireland
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Joseph Oyanga

**Joseph Oyanga** (28 Februari 1936 – 21 Julai 2018) alikuwa kasisi wa Kanisa Katoliki kutoka Uganda ambaye alihudumu kama Askofu wa Jimbo Katoliki la Lira kuanzia tarehe 4 Julai 1989 hadi 2 Desemba 2003.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1936
Jamii:Waliofariki 2018
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Uganda
Sammy Acaylar

**Sinfronio "Sammy" Acaylar** (Februari 4, 1958 – Januari 30, 2025) alikuwa kocha wa volleyball kutoka Ufilipino.  

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1958
Jamii:Makocha
Jamii:Watu wa Ufilipino
Jamii:Waliofariki 2025
Leroy DeLeon

**Leroy DeLeon** (7 Februari 1948 – 28 Januari 2025) alikuwa mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Trinidad na Tobago ambaye alicheza kama mshambuliaji katika Ligi ya Soka ya Amerika Kaskazini (North American Soccer League) na Ligi Kuu ya Soka ya Ndani (Major Indoor Soccer League).  

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1948
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wachezaji mpira wa Trinidad na Tobago
Arnaldo Gruarin

**Arnaldo Gruarin** (5 Februari 1938 – 28 Januari 2025) alikuwa mchezaji wa kimataifa wa rugby kutoka Ufaransa.  

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1938
Jamii:Waliofariki 2025
Jamii:Wachezaji wa Ufaransa
Jamii:Raga
Rita Coolidge

**Rita Coolidge** (alizaliwa 1 Mei, 1945) ni msanii wa kurekodi kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Ashley Cooke

**Ashley Cooke** (alizaliwa 12 Juni, 1997) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo wa muziki wa country kutoka Parkland, Florida, aliyesainiwa na *Big Loud*.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Kristy Lee Cook

**Kristy Lee Cook** (alizaliwa 18 Januari, 1984) ni mwimbaji wa muziki wa country kutoka Marekani na mtangazaji wa televisheni.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Savannah Conley

**Savannah Grace Conley**(alizaliwa 1997) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo wa muziki wa folk, country na pop kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Amie Comeaux

**Amie Noelle Comeaux** (4 Desemba 1976 – 21 Desemba 1997) alikuwa mwimbaji wa muziki wa country kutoka Marekani ambaye alipata umaarufu akiwa na umri mdogo.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Shelly Colvin

**Shelly Warren Colvin** ni mwimbaji, mtunzi wa nyimbo, na mwanamuziki kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Jessi Colter

**Jessi Colter** (alizaliwa 25 Mei, 1943), anayejulikana kitaaluma kama **Mirriam Johnson**  ni mwimbaji wa muziki wa country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Lorrie Collins

**Lawrencine May** "**Lorrie**" **Collins** (amezaliwa 7 Mei, 1942 – amefariki 4 Agosti, 2018) alikuwa mwimbaji wa muziki wa country, rockabilly na rock and roll kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Sergio Adolfo Govi

**Sergio Adolfo Govi**, OFMCap (30 Juni 1934 – 31 Mei 2016) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki.

Alipadrishwa kwa shirika la Ndugu Wadogo Wakapuchini mnamo 1960, halafu alihudumu kama askofu msaidizi wa Dayosisi ya Bossangoa, Jamhuri ya Afrika ya Kati kutoka 1975 hadi 1978. Baadaye alihudumu kama askofu wa dayosisi hiyo kuanzia 1978 hadi 1995.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1934
Jamii:Waliofariki 2016
Jamii:Wafransisko
Jamii:wamisionari
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Karley Scott Collins

**Karley Scott Collins** (alizaliwa 14 Desemba, 1999) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo kutoka Lake City, Florida.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Shirley Collie Nelson

**Shirley Collie Nelson** (alizaliwa kama **Shirley Angelina Simpson** 16 Machi, 1931 – amefariki 27 Januari, 2010) alikuwa mwimbaji wa muziki wa country na rockabilly, mchezaji wa gitaa, mtunzi wa nyimbo, na mchezaji wa yodel kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Aileeah Colgan

**Aileeah Colgan** (alizaliwa 25 Aprili, 1993) ni msanii wa kurekodi wa muziki wa country kutoka Peoria, Illinois, Marekani. 

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Kellie Coffey

**Kellie Ann Coffey**(alizaliwa 22 Aprili, 1971) ni msanii wa muziki wa country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Candy Coburn

**Candy Coburn** ni msanii wa muziki wa country kutoka Marekani ambaye ameshiriki jukwaani na wasanii wengi maarufu.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Patsy Cline

**Patsy Cline**(alizaliwa kama **Virginia Patterson Hensley**  amezaliwa 8 Septemba, 1932 – amefariki 5 Machi, 1963) alikuwa mwimbaji na mtunzi wa nyimbo kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Callista Clark

**Callista Renee Clark**(alizaliwa 29 Septemba, 2003) ni mwimbaji wa muziki wa country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Jacques Danka Longa

**Jacques Danka Longa** (alizaliwa 26 Julai 1961) ni askofu wa tatu na wa sasa wa Jimbo Katoliki la Kara, Togo.

Alizaliwa Sokodé na alisomea fizikia katika Chuo Kikuu cha Lomé kabla ya kujiunga na Seminari Kuu ya Saint-Gall de Ouidah, Benin, ambako alipata shahada ya teolojia. Baada ya kupadrishwa tarehe 25 Januari 1992, aliteuliwa kuwa mwelekezi wa kiroho na mhadhiri katika Seminari ya Kati ya Saint-Paul de Notsé katika Jimbo la Kpalimé.

Baadaye, aliendelea na masomo ya teolojia katika Chuo Kikuu cha Kipapa cha Urbaniana, Roma, ambako alibobea katika Sheria za Kanisa. Mwaka 2003, aliteuliwa kuwa rektor wa Seminari Kuu ya Kati ya Jean-Paul II huko Lomé.

Mwaka 2008, aliteuliwa na kuwekwa wakfu kama askofu msaidizi wa Kara, na mwaka 2009 akawa askofu wa Kara baada ya mtangulizi wake, Ignace Baguibassa Sambar-Talkena, kustaafu.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1961
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:watu wa Togo
Brandy Clark

**Brandy Lynn Clark** (alizaliwa 9 Oktoba, 1975) ni mwimbaji, mtunzi wa nyimbo wa muziki wa country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Francisco Lerma Martínez

thumb|Ngao ya Francisco Lerma Martínez.
**Francisco Lerma Martínez** (Mei 1944 – 24 Aprili 2019) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki nchini Msumbiji.

Alizaliwa Hispania na alipadrishwa mwaka 1969. Alihudumu kama askofu wa Jimbo Katoliki la Gurué, Msumbiji, kuanzia mwaka 2010 hadi kifo chake mwaka 2019.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1944
Jamii:Waliofariki 2019
Jamii:wamisionari
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Hispania
Constantin Guirma

**Constantin Guirma** (5 Februari 1920 – 6 Agosti 2010) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Burkina Faso.

Guirma alizaliwa Kaya, Burkina Faso, na alipadrishwa kuwa padre mnamo 19 Mei 1946. Aliteuliwa kuwa Askofu wa Dayosisi ya Kaya mnamo 26 Juni 1969, na alipewa kuwa askofu tarehe 1 Agosti 1969 na Papa Paulo VI huko Kampala wakati wa ziara yake ya kwanza ya kitume barani Afrika. 

Guirma alihudumu katika nafasi hiyo hadi alistaafu mnamo 9 Machi 1996. 

Alifariki baada ya kuugua tarehe 6 Agosti 2010.

Jamii:Waliozaliwa 1920
Jamii:Waliofariki 2010
Jamii:maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Burkina Faso
Edward Parry (padri)

**Edward Parry** S.J. (1862 – Mei 1922) alikuwa Mkuu wa pili wa Prefecture Apostolic ya Zambese.

Aliteuliwa Januari 1920 na alihudumu hadi kifo chake mwaka 1922. Kabla ya kuwa Prefecture Apostolic, alikuwa Mkuu wa eneo hilo kutoka 1911 hadi 1915.

Jamii:Waliozaliwa 1862
Jamii:Waliofariki 1922
Jamii:Wajesuiti
Jamii:Mapadri
Jamii:watu wa Uingereza
Jamii:watu kutoka London
Claudia Church

**Claudia Lorraine Church** (alizaliwa 12 Januari, 1962) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo wa muziki wa country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Anita Cochran

**Anita Renee Cockerham** (alizaliwa 6 Februari, 1967), anayejulikana kitaaluma kama **Anita Cochran** ni mwimbaji, mtunzi wa nyimbo, na mchezaji wa gitaa wa muziki wa country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Jérôme Owono-Mimboe

**Jérôme Owono-Mimboe** (4 Februari 1933 – 15 Julai 2016) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Kamerun.

Alipadrishwa tarehe 22 Julai 1962 na baadaye, tarehe 3 Julai 1987, aliteuliwa kuwa askofu wa Jimbo Katoliki la Obala, Kamerun.

Alistaafu tarehe 3 Desemba 2009.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1933
Jamii:Waliofariki 2016
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Kamerun
Jessie Chris

**Jessie Chris** (alizaliwa 31 Mei, 1997) ni mwanamuziki wa country kutoka Marekani na mwandishi aliyechapishwa, ambaye alitambuliwa kama **2018 Billboard Artist To Watch** na **Elvis Duran's TODAY Show Artist of The Month**.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Emmanuel Otteh

**Emmanuel Nwafor Otteh** (1 Novemba 1927 – 27 Julai 2012) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki kutoka Nigeria.

Alizaliwa nchini Nigeria na alipadrishwa mwaka 1961. Alihudumu kama askofu wa jimbojina la Cova na askofu msaidizi wa Jimbo Katoliki la Onitsha, Nigeria, kuanzia 1990 hadi 1997. 

Kisha akawa askofu wa Jimbo Katoliki la Issele-Uku kuanzia 1997 hadi alipostaafu mwaka 2003.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1927
Jamii:Waliofariki 2012
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Nigeria
Kristin Chenoweth

**Kristin Dawn Chenoweth** (alizaliwa kama **Kristi Dawn Chenoweth** 24 Julai, 1968) ni mwimbaji na mwigizaji kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Albert Onyembo Lomandjo

**Albert Onyembo Lomandjo** (6 Julai 1931 – 11 Januari 2016) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki.

Alipadrishwa mwaka 1958 na baadaye, mwaka 1966, aliteuliwa kuwa askofu wa Jimbo Katoliki la Kindu, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Alijiuzulu mwaka 1978.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1931
Jamii:Waliofariki 2016
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Martin Dada Abejide Olorunmolu

**Martin Dada Abejide Olorunmolu** (alizaliwa 30 Agosti 1948 huko Ogiri-Kabba) ni kiongozi wa Kanisa Katoliki kutoka Nigeria na askofu wa Jimbo Katoliki la Lokoja.

Aliteuliwa kuwa askofu mwaka 2005.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1948
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:watu wa Nigeria
Mary Jo Chelette

**Mary Jo Chelette** (amezaliwa 13 Mei, 1939 – amefariki 14 Mei, 1984) alikuwa mwimbaji wa muziki wa country kutoka Port Arthur, Texas, Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Paulette Carlson

**Paulette Tenae Carlson** (alizaliwa 11 Oktoba, 1952) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo wa muziki wa country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Kim Carnes

**Kim Carnes**  (alizaliwa 20 Julai, 1945) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo kutoka Marekani, aliyezaliwa na kukulia Los Angeles, California.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Paul Adegboyega Olawoore

**Paul Adegboyega Olawoore** (30 Novemba 1961, Ikuri, Nigeria – 1 Januari 2022, Ilorin) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki kutoka Nigeria.

Alikuwa askofu wa Jimbo Katoliki la Ilorin kuanzia mwaka 2019 hadi alipofariki dunia Siku ya Mwaka Mpya akiwa na umri wa miaka 60.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1961
Jamii:Waliofariki 2022
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Nigeria
Zacchaeus Okoth

thumb|Maandamano ya Damu Takatifu, Mg. Zackeus Okoth mwaka wa 2009 (kulia)
**Zacchaeus Okoth** (alizaliwa 5 Julai 1942) ni Askofu Mkuu Mstaafu wa Kanisa Katoliki wa Jimbo Kuu la Kisumu, Kenya.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1942
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Kenya
Jenny Lou Carson

**Jenny Lou Carson** (amezaliwa 13 Januari, 1915 – amefariki 16 Desemba, 1978), aliyezaliwa kama **Virginia Lucille Overstake** alikuwa mwimbaji na mtunzi wa nyimbo wa muziki wa country kutoka Marekani na mwanamke wa kwanza kuandika wimbo wa muziki wa country ulioshika namba moja kwenye chati.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Lori Carson

**Lori E. Carson** (alizaliwa 2 Machi, 1958) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Martha Carson

**Martha Carson**  (amezaliwa 19 Machi, 1921 – amefariki 16 Desemba, 2004), aliyezaliwa kama **Irene Amburgey** alikuwa mwimbaji wa muziki wa injili na country kutoka Marekani, aliyepata umaarufu mkubwa katika miaka ya 1950.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Simon Akwali Okafor

**Simon Akwali Okafor** (16 Novemba 1934 – 29 Agosti 2014) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Nigeria.

Alizaliwa katika Ifiteukpo ya zamani, sasa Ifitedunu katika eneo la serikali la Dunukofia, jimbo la Anambra, Nigeria, tarehe 16 Novemba 1934, kwa wazazi Ogbuefi Okafor na Ifeoma Okafor. Alipadrishwa tarehe 21 Julai 1963 akiwa na umri wa miaka 29 na askofu Godfrey Mary Okoye, C.S.Sp.

Okafor aliteuliwa kuwa askofu wa jimbojina la Augurus na askofu msaidizi wa Jimbo Katoliki la Awka, Nigeria, mwaka 1992.

Tarehe 9 Septemba 1994, Askofu Simon Akwali Okafor aliteuliwa kuwa Askofu wa pili wa Jimbo la Awka akiwa na umri wa miaka 59+, na alistaafu tarehe 17 Aprili 2010 akiwa na umri wa miaka 75.

Alifariki tarehe 29 Agosti 2014 akiwa na umri wa miaka 80, kama Askofu Mstaafu wa Awka, na alizikwa tarehe 7 Oktoba 2014 katika Kanisa la Crept Chapel, Katedrali ya St Patrick, Awka.

Katika utumishi wake kama padre, alihudumu kama Katibu wa Askofu Mkuu wa zamani wa Jimbo Kuu la Onitsha (sasa Kardinali Francis Arinze).

Kama mchambuzi wa elimu, alikuwa mhadhiri na Mkuu wa Chuo cha Elimu cha zamani cha Awka.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1934
Jamii:Waliofariki 2014
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:watu wa Nigeria
Brandi Carlile

**Brandi Marie Carlile** (alizaliwa 1 Juni, 1981) ni mwimbaji, mtunzi wa nyimbo, na mtayarishaji wa muziki kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Gustave Olombe Atelumbu Musilamu

**Gustave Olombe Atelumbu Musilamu** (1 Mei 1927, Yaoundé – 17 Februari 2011, Wamba, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki wa Jimbo la Wamba.

Alipadrishwa mwaka 1957 na mwaka 1968 aliteuliwa kuwa askofu wa Jimbo Katoliki la Wamba, ambapo alihudumu hadi alipojiuzulu mwaka 1990.

Askofu Musilamu alifariki tarehe 17 Februari 2011 akiwa na umri wa miaka 83.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1927
Jamii:Waliofariki 2011
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Albert Obiefuna

**Albert Kanene Obiefuna** (30 Januari 1930 – 11 Mei 2011) alikuwa Askofu Mkuu wa Jimbo Kuu la Onitsha, Nigeria.

Alipadrishwa mwaka 1963, Obiefuna aliteuliwa kuwa Askofu wa Awka mwaka 1977, Askofu Mkuu wa Onitsha mwaka 1995 na alistaafu mwaka 2003.

Alipokea jina la Kanenechukwu kutoka kwa wazazi wake kutokana na changamoto zilizohusiana na kuzaliwa kwake.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1930
Jamii:Waliofariki 2011
Jamii:Waigbo
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Nigeria
Emmanuel Obbo

**Emmanuel Obbo**, AJ (alizaliwa 7 Oktoba 1952) ni kiongozi wa Kanisa Katoliki kutoka Uganda ambaye amehudumu kama Askofu Mkuu wa Tororo kuanzia 2 Januari 2014. 

Kabla ya hapo, alihudumu kama Askofu wa Soroti kutoka 2007 hadi 2014. Yeye ni mwanachama wa shirika la kitawa la Mitume wa Yesu (Apostles of Jesus).

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1952
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Uganda
Louis Nzala Kianza

**Louis Nzala Kianza** (6 Februari 1946 – 26 Novemba 2020) alikuwa Askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1946
Jamii:Waliofariki 2020
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Carlene Carter

**Carlene Carter** (alizaliwa kama **Rebecca Carlene Smith**  26 Septemba, 1955) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo wa muziki wa country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Jean-Berchmans Nterere

**Jean-Berchmans Nterere** (1 Septemba 1942 huko Nkuna – 2001) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki kutoka Burundi na Askofu wa Jimbo Katoliki la Muyinga. 

Alipadrishwa mwaka 1970 na aliteuliwa kuwa Askofu mwaka 1992.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1942
Jamii:Waliofariki 2001
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:watu wa Burundi
José Alfredo Caires de Nobrega

**Askofu José Alfredo Caires de Nobrega** (alizaliwa Caniço, Santa Cruz, Madeira, Ureno, 12 Aprili 1951) ni Askofu wa Jimbo la Mananjary, Madagaska. 

Alipadrishwa tarehe 28 Desemba 1980 na Shirika la Mapadri wa Moyo Mtakatifu. Aliteuliwa na kuthibitishwa kuwa Askofu mnamo Oktoba 2000.

Jamii:Waliozaliwa 1951
Jamii:wamisionari
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:watu wa Ureno
Helen Carter

**Helen Myrl Carter Jones**(alizaliwa 12 Septemba, 1927 – 2 Juni, 1998) alikuwa mwimbaji wa muziki wa country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Pierre-Célestin Nkou

**Pierre-Célestin Nkou** (8 Novemba 1927 – 16 Mei 1983) alikuwa Askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Kamerun.

Alipadrishwa mwaka 1956, Nkou aliteuliwa kuwa Askofu wa Jimbo la Sangmélima, Cameroon mwaka 1963 na alikufa mnamo 1983 akiwa bado katika wadhifa huo.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1927
Jamii:Waliofariki 1983
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Kamerun
Janette Carter

**Janette Carter**(alizaliwa 2 Julai, 1923 – amefariki 22 Januari, 2006) alikuwa mwimbaji wa muziki wa country kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Mogale Paul Nkhumishe

**Mogale Paul Thomas Nkumishe** (28 Februari 1938 – 29 Juni 2012) alikuwa Askofu wa Kanisa Katoliki wa Jimbo la Polokwane, Afrika Kusini.

Nkhumishe, mtoto wa Cornelius na Agatha Motlhago Nkhumishe, alizaliwa Klein Nyls Oog karibu na mji wa Nylstroom. Alipadrishwa mwaka 1967, Nkhumishe aliteuliwa kuwa Askofu wa Jimbo la Lydenburg-Witbank mnamo 9 Januari 1984, na alichukua wadhifa huo hadi 17 Februari 2000 alipoteuliwa kuwa Askofu wa Pietersburg (alitambuliwa kama Polokwane mwaka 2009).

Alijiunga na shule ya msingi ya Vaalbos kutoka 1948 hadi 1953, kisha akaenda shule ya Katoliki ya Bela Bela kuanzia 1954 hadi 1956 ambapo alianza kugundua wito wake wa ukuhani.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1938
Jamii:Waliofariki 2012
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Afrika Kusini
Maybelle Carter

"**Mother**" **Maybelle Carter** (alizaliwa kama **Maybelle Addington** 10 Mei, 1909 – amefariki 23 Oktoba, 1978) alikuwa mwanamuziki wa muziki wa country kutoka Marekani na miongoni mwa wa kwanza kutumia mbinu ya *Carter scratch*.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Charlene

**Charlene Marilynn Oliver** (alizaliwa '''D'Angelo** 1 Juni, 1950), maarufu kwa jina moja kama **Charlene''' ni mwimbaji wa muziki wa easy-listening na R&B kutoka Marekani, maarufu kwa wimbo wake *"I've Never Been to Me"*.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Marshall Chapman

**Marshall Chapman**  (alizaliwa 7 Januari, 1949) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo kutoka Marekani, pia ni mwandishi.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Mallan Roberts

thumb|Roberts akiwa na Richmond Kickers mwaka 2017
**Mallan Roberts** (alizaliwa Juni 6, 1992) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa kulipwa wa Kanada anayechukua nafasi ya beki wa kati.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Egidio Nkaijanabwo

**Egidio Nkaijanabwo** (alizaliwa 29 Agosti 1935) ni kiongozi wa Kanisa Katoliki kutoka Uganda ambaye alihudumu kama Askofu wa Jimbo la Kasese la Kanisa Katoliki, kuanzia 6 Machi 1989 hadi 15 Aprili 2014.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1935
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Uganda
Thomas Nkuissi

**Thomas Nkuissi** (7 Julai 1928 – 16 Machi 2011) alikuwa Askofu wa Jimbo la Nkongsamba la Kanisa Katoliki, Kamerun, Afrika.

Thomas Nkuissi alizaliwa mnamo 7 Julai 1928 huko Nkongsamba. Alipadrishwa mwaka 1958, na baadaye aliteuliwa kuwa Askofu wa Jimbo la Nkongsamba mwaka 1978 baada ya kumhudumu kama Askofu msaidizi. Alimrithi Askofu Albert Ndongmo ambaye alistaafu mwaka 1973. Nkuissi alistaafu kutoka wadhifa wake mnamo mwaka 1992. 

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1928
Jamii:Waliofariki 2011
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:watu wa Kamerun
Anita Carter

**Ina Anita Carter** (amezaliwa 31 Machi, 1933 – amefariki 29 Julai, 1999) alikuwa mwimbaji wa Marekani aliyepiga bass ya wima, gitaa, na autoharp.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Tarik Robertson

**Tarik Robertson** ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu wa Kanada ambaye alicheza kama beki.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Kiswahili Mufti

**Kiswahili Mufti** ni aina ya Kiswahili  cha kawaida kisichofungamana na vyanzo sanifu. Yaani, kinachozungumzwa katika muktadha wa kijamii, kikijumuisha maneno ya mitaani, misamiati ya kikanda, na maneno yanayotumika katika mazungumzo yasiyo rasmi. Kiswahili Mufti huzungumzwa haswaa  barani Kenya, Uganda, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo n.k.

Ingawa Swahili Mufti haitumiki kama Kiswahili sanifu kilivyo rasmi, inashikilia nafasi muhimu katika mawasiliano ya kila siku ya wazungumzaji wa Kiswahili, hasa nchini Kenya. Inawakilisha hali ya kuendelea kwa Kiswahili na utajiri wa kitamaduni na kijamii wa wazungumzaji wake.

## Ufafanuzi na matumizi
Swahili Mufti linahusiana na Kiswahili cha kila siku kilichozungumzwa na sehemu za Kenya. Lugha hii hutumia maneno ya msimu, methali, na maneno ya kikanda ambayo ni sehemu ya mazungumzo ya kila siku. Swahili Mufti hutumika katika mazingira ya kijamii, sokoni, mitaani, na kati ya vikundi vya vijana na familia, na hivyo kuonyesha matumizi ya Kiswahili kisicho rasmi.

## Tofauti kati ya sanifu na Mufti 
Tofauti kuu kati ya Swahili Mufti na Kiswahili Sanifu ni katika utaratibu na matumizi:

* **Kiswahili Sanifu** ni Kiswahili kilichorahisishwa na kuandikwa kwa kutumia sarufi na msamiati uliokubaliwa na mamlaka ya lugha. Hutumika katika mazingira rasmi kama vile serikali, vyombo vya habari, elimu, na fasihi.

* **Swahili Mufti**, kwa upande mwingine, ni Kiswahili kinachozungumzwa kila siku, kinachojumuisha slengu, methali, na maneno yanayotumika katika mazungumzo ya kawaida. Ni lugha inayojumuisha lugha ya mitaani na sehemu ya jamii inayozungumza Kiswahili.

## Muktadha na historia
Neno "Mufti" linapotumika katika muktadha huu, linahusiana na kusema Kiswahili kinachojulikana kwa ufanisi na hali ya kisasa. Hivyo, Swahili Mufti inahusishwa na lugha ya mitaani, lakini pia ni lugha inayozungumzwa kwa ufanisi na urembo katika jamii. Hii ni lugha ambayo hutumiwa katika muktadha wa kijamii na inaonyesha utamaduni wa Kiislamu na Kiswahili wa maeneo ya pwani.

## Mfano 
**Kuja Hapa** - Mufti
**Njoo hapa** - Sanifu

Mifano zaidi yahitajika 

## Tazama Pia
Kiswahili Sanifu

Lugha ya Kiswahili

## Marejeo 
Jamii:Lugha
Jamii: Kiswahili
Paulin Kouabénan N'Gnamé

'''Paulin Kouabénan N'Gnamé''' (12 Mei 1962 – 21 Machi 2008) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki la Côte d'Ivoire.

Alitunukiwa daraja ya upadre mnamo mwaka 1989. N'Gnamé aliteuliwa kuwa askofu wa Jimbo la San Pedro-en-Côte d'Ivoire mwaka 2007, na alikufa mwaka 2008 akiwa bado kazini.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1962
Jamii:Waliofariki 2008
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:watu wa Cote d'Ivoire
Louis Nganga a Ndzando

**Louis Nganga a Ndzando** (1923 – 13 Februari 2014) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo.

Ndzando alizaliwa Ndeke Mabela na alitunukiwa daraja ya upadre mnamo 23 Februari 1953. Aliteuliwa kuwa askofu msaidizi wa Jimbo Katoliki la Lisala, na pia askofu wa Jimbojina la Athyra, mnamo 18 Aprili 1961 na alipewa daraja ya uaskofu mnamo 9 Julai 1961.

Ndzando aliteuliwa kuwa askofu wa Jimbo la Lisala mnamo 25 Novemba 1964 na alistaafu kutoka jimbo hilo mnamo 6 Julai 1997.

Jamii:Waliozaliwa 1923
Jamii:Waliofariki 2014
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Brian Robinson

**Brian Robinson** (alizaliwa mwaka 1948) ni mchezaji wa zamani wa Timu ya taifa ya soka ya Kanada. Alizaliwa katika Victoria, British Kolumbia.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Joseph Nduhirubusa

**Joseph Nduhirubusa** (24 Aprili 1938 – 16 Julai 2012) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Burundi.

Alipata upadrisho mwaka 1964 na aliteuliwa kuwa askofu wa Dayosisi ya Ruyigi mwaka 1980. Alihudumu katika nafasi hiyo hadi alipojiuzulu mwaka 2010.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1938
Jamii:Waliofariki 2012
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Burundi
Ryan Robinson

thumb|Robinson akiwa na HFX Wanderers FC mwaka 2022
**Ryan Robinson** (alizaliwa Juni 30, 2001) ni mchezaji wa soka wa kulipwa wa Kanada anayecheza kama mshambuliaji kwa timu ya Vaughan Azzurri katika Ligi ya Kwanza ya Ontario.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Beth Nielsen Chapman

**Beth Nielsen Chapman** (alizaliwa 14 Septemba, 1958) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo kutoka Marekani ambaye ameandika vibao maarufu kwa wasanii wa muziki wa country na pop.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Cee Cee Chapman

**Cee Cee Chapman** (alizaliwa kama **Melissa Carol Chapman** Portsmouth, Virginia tarehe 13 Desemba, 1958) ni mwimbaji kutoka Marekani.

## Marejeo
Jamii:Waimbaji wa Marekani
Louis Ncamiso Ndlovu

**Louis Ncamiso Ndlovu** (15 Machi 1945 – 27 Agosti 2012) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki wa Dayosisi ya Manzini, Eswatini. 

Alipata upadrisho mwaka 1975 na aliteuliwa kuwa askofu mwaka 1985. Alifariki akiwa bado madarakani.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1945
Jamii:Waliofariki 2012
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:watu wa Eswatini
Phocas Nikwigize

**Phocas Nikwigize** (23 Agosti 1919 – 30 Novemba 1996) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki la Rwanda. 

Alizaliwa Muhango, Rwanda, na alipewa daraja ya upadre tarehe 25 Julai 1948. Alipewa jukumu la kuwa askofu wa Jimbo Katoliki la Ruhengeri na alipewa daraja ya askofu tarehe 30 Novemba 1968. Aliendelea kuhudumu katika wadhifa huu hadi alipojiondoa kwa kustaafu tarehe 5 Januari 1996.

Mnamo tarehe 27 Novemba 1996, alikuwa akisafiri kurudi Rwanda pamoja na mapadri wenzake wakati alipotekwa na wanajeshi wa Jeshi la Rwanda la Kikoloni na kuaminiwa kuuawa tarehe 30 Novemba 1996.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1919
Jamii:Waliofariki 1996
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Rwanda
Alain Rochat

thumb|Alain Rochat
**Alain Rochat** (alizaliwa Februari 1, 1983) ni mchezaji wa zamani wa soka wa kulipwa aliyekuwa akicheza kama beki wa pembeni. Alizaliwa Kanada, lakini aliwakilisha Uswisi kimataifa.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Uswisi
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Marco Rodriguez

**Marco Rodriguez** (alizaliwa Januari 7, 1992) ni mchezaji wa soka wa Kanada anayechukua nafasi ya kiungo. Pia amecheza katika kiwango cha kimataifa na timu ya taifa ya futsal ya Kanada.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Jerome Nday Kanyangu Lukundwe

**Jérôme Nday Kanyangu Lukundwe** (1929 – 13 Juni 2011) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki wa Jimbo Katoliki la Kongolo, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. 

Alipata upadrisho mwaka 1962 na aliteuliwa kuwa askofu wa Dayosisi ya Kongolo mwaka 1971. Alihama wadhifa huo na kujiuzulu mwaka 2007.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1929
Jamii:Waliofariki 2011
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Paul Roe

**Paul Roe** (alizaliwa Novemba 21, 1959 - Alifariki Oktoba 5, 2019) alikuwa mchezaji wa soka wa Kanada ambaye alicheza kwa miaka mitano katika Ligi ya Soka ya Amerika Kaskazini (1968–1984) na mwaka mmoja katika Ligi Kuu ya Ndani ya Soka.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Gerard Sithunywa Ndlovu

**Gerard Sithunywa Ndlovu** (11 Machi 1939 – 13 Machi 2013) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki wa Dayosisi ya Umzimkulu nchini Afrika Kusini.

Alizaliwa huko Gobamahlambu, Ndlovu alipata upadirisho tarehe 4 Julai 1970 na aliteuliwa kuwa askofu tarehe 22 Desemba 1984 na Papa Yohane Paulo II. Aliteuliwa kuwa Askofu wa Umzimkulu tarehe 25 Aprili 1987 na mnamo 22 Agosti 1994 alijiuzulu kwa sababu za kiafya. 

Askofu Mstaafu Ndlovu alifariki tarehe 13 Machi 2013 katika mji wa Umzimkulu.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1939
Jamii:Waliofariki 2013
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Afrika Kusini
Mark Rogers

thumb|Mark Rogers
**Mark Rogers** (alizaliwa Novemba 3, 1975) ni kocha wa soka wa Kanada na mchezaji wa zamani. Aliiwakilisha Kanada kama mjumbe wa timu ya taifa. Rogers alizaliwa huko Guelph, Ontario.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Patrick Mumbure Mutume

**Patrick Mumbure Mutume** (31 Oktoba 1943 – 8 Februari 2017) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki.

Alitunukiwa daraja ya upadri mnamo 1972, Mutume alihudumu kama askofu msaidizi wa Jimbo Katoliki la Mutare, Zimbabwe, kuanzia 1979 hadi kifo chake.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1943
Jamii:Waliofariki 2017
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Zimbabwe
Skyler Rogers

**Skyler Gray Rogers** (alizaliwa Januari 27, 2004) ni mchezaji wa soka wa Kanada anayecheza kama kiungo kwa timu ya Calgary Foothills katika Ligi ya kwanza ya Alberta.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Akio Johnson Mutek

**Akio Johnson Mutek** (2 Januari 1958 – 17 Machi 2013) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki wa Jimbo la Torit, Sudan Kusini.

Alitunukiwa daraja ya upadri mnamo 1988, Mutek aliteuliwa kuwa askofu mwaka 1999 na alifariki akiwa madarakani.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1958
Jamii:Waliofariki 2013
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Sudan Kusini
Elias White Mutale

**Elias White Mutale** (21 Novemba 1929 – 12 Februari 1990) alikuwa askofu mkuu wa Kanisa Katoliki wa Jimbo kuu la Kasama, Zambia. 

Aliteuliwa kuwa askofu mkuu wa Kasama tarehe 17 Septemba 1973 na Papa Paulo VI. Alifariki akiwa askofu mkuu wa Kasama mnamo 12 Februari 1990, katika ajali ya barabarani jijini Lusaka, mji mkuu wa Zambia. 

Kwa kipindi cha miaka miwili kutoka 1971 hadi 1973, alikuwa askofu wa Jimbo Katoliki la Mansa, nafasi aliyoteuliwa nayo na Papa Paulo VI mnamo 3 Julai 1971. 

Elias White Mutale alikwezwa kuwa askofu na kufungwa huduma yake rasmi mnamo 12 Septemba 1971.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1929
Jamii:Waliofariki 1990
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Zambia
Stephen Naidoo

**Stephen Naidoo**, C.Ss.R. (29 Oktoba 1937 – 1 Julai 1989) alikuwa mchungaji wa Waredentori na askofu mkuu wa Kanisa Katoliki. 

Alikuwa Askofu Mkuu wa Cape Town kuanzia 1984 hadi 1989.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1937
Jamii:Waliofariki 1989
Jamii:Waredentori
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:watu wa Afrika Kusini
Zithulele Patrick Mvemve

**Zithulele Patrick Mvemve** (31 Mei 1941 – 6 Julai 2020) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki la Afrika Kusini.

Mvemve alizaliwa Evaton, Afrika Kusini, na alilelewa katika Shule ya Upili ya St. Martin de Porres huko Soweto. Alisomea upadre katika Seminari ya St. Peter's huko Hammanskraal, Pretoria. 

Alitunukiwa daraja ya upadri mnamo 1969. Alikuwa askofu msaidizi wa Askofu Mkuu wa Johannesburg na askofu wa Luperciani kutoka 1988 hadi 1994, na baadaye aliteuliwa kuwa askofu wa Jimbo la Klerksdorp, Afrika Kusini, kutoka 1994 hadi 2013.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1941
Jamii:Waliofariki 2020
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Afrika Kusini
Martin Munyanyi

**Martin Munyanyi** (3 Januari 1956 – 15 Mei 2022) alikuwa mchungaji wa Zimbabwe na askofu wa Jimbo la Gweru la Kanisa Katoliki. 

Alipewa kuwa padre mwaka 1983 na aliteuliwa kuwa askofu mwaka 2006. Alijitolea kujiuzulu kutoka kwa nafasi ya uaskofu mwaka 2012.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1956
Jamii:Waliofariki 2022
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Zimbabwe
Gérard Mulumba Kalemba

**Gérard Mulumba Kalemba** (8 Julai 1937 – 15 Aprili 2020) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo.

Alizaliwa Kananga, Mulumba Kalemba alipewa kuwa padre mwaka 1967. Aliteuliwa kuwa askofu wa Mweka mwaka 1989 na alihudumu hadi alipoj kustaafu mwaka 2017. Ndugu yake, Étienne Tshisekedi, na mjukuu wake, Félix Tshisekedi, walihudumu kama Rais wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo.

Mnamo 15 Aprili 2020, wakati wa janga la virusi vya korona, Mulumba Kalemba alifariki kutokana na COVID-19 akiwa Kinshasa akiwa na umri wa miaka 82.

## Marejeo 
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Waliozaliwa 1937
Jamii:Waliofariki 2020
Jamii:Watu wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Justin Mulenga

**Justin Mulenga** (27 Februari 1955 – 20 Machi 2020) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Zambia.

Mulenga alizaliwa Zambia na alipewa upadirisho mwaka 1993. Alikuwa askofu wa Jimbo la Mpika, Zambia, kuanzia mwaka 2017 hadi kifo chake mwaka 2020.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1955
Jamii:Waliofariki 2020
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Zambia
Francis Xavier Mugadzi

**Francis Xavier Mugadzi** (20 Februari 1931 – 6 Februari 2004) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki kutoka Zimbabwe na askofu wa Jimbo Katoliki la Gweru. 

Alitawazwa kuwa padre mwaka 1964 na baadaye kuteuliwa kuwa askofu mwaka 1988. Alifariki dunia tarehe 6 Februari 2004.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1931
Jamii:Waliofariki 2004
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Zimbabwe
Alexio Churu Muchabaiwa

**Alexio Churu Muchabaiwa** (21 Juni 1939 – 8 Januari 2024) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki kutoka Zimbabwe na askofu wa Jimbo Katoliki la Mutare. 

Alipadrishwa na Askofu Mkuu Markaal tarehe 24 Agosti 1968 katika Missioni ya Mount St. Mary’s huko Wedza chini ya Jimbo Kuu la Harare. Aliteuliwa kuwa askofu wa Umtali mwaka 1981 na akatawazwa kuwa askofu wa Umtali mwaka 1982. Alistaafu mwaka 2016. 

Muchabaiwa alifariki dunia tarehe 8 Januari 2024 akiwa na umri wa miaka 84.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1939
Jamii:Waliofariki 2024
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Zimbabwe
Eugène Moke Motsüri

**Eugène Moke Motsüri** (25 Machi 1916 – 6 Aprili 2015) alikuwa kiongozi wa Kanisa Katoliki kutoka Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Alikuwa mmoja wa maaskofu waliokuwa hai kwa muda mrefu na askofu mzee zaidi barani Afrika hadi kifo chake tarehe 6 Aprili 2015.

Motsüri alizaliwa katika Mongobele, wakati huo sehemu ya Kongo ya Kibelgiji, na alipadrishwa tarehe 9 Juni 1946. Aliteuliwa kuwa askofu msaidizi wa Jimbo Kuu la Kinshasa na askofu wa jimbojina la Lestona tarehe 1 Septemba 1970. Aliendelea kuwa askofu msaidizi wa Jimbo Kuu la Kinshasa hadi alipostaafu tarehe 11 Mei 1991.

Jamii:Waliozaliwa 1916
Jamii:Waliofariki 2015
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Lucien Monsi-Agboka

**Lucien Monsi-Agboka** (3 Juni 1926 – 27 Aprili 2008) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Benin.

Alipadrishwa mwaka 1957, na aliteuliwa kuwa askofu wa Jimbo Katoliki la Abomey, Benin, mwaka 1963. Alihudumu katika nafasi hiyo hadi alipostaafu mwaka 2002.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1926
Jamii:Waliofariki 2008
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Benin
Yves Marie Monot

**Yves Marie Monot,** C.S.Sp. (alizaliwa  Pont-l'Abbé, Ufaransa, 29 Mei 1944) ni askofu mstaafu wa Jimbo Katoliki la Ouesso katika Jamhuri ya Kongo.

Alijiunga na Shirika la Roho Mtakatifu (Spiritans) tarehe 8 Septemba 1963 na kupadrishwa tarehe 9 Julai 1972. Baada ya upadrisho wake, aliendelea na masomo ya sayansi na theolojia katika Institut Catholique de Paris.

Baada ya Askofu Hervé Itoua kujiuzulu tarehe 22 Aprili 2006, Monot aliteuliwa kuwa msimamizi wa kitume wa Jimbo la Ouesso. Alihudumu katika nafasi hiyo hadi alipoteuliwa kuwa askofu wa Ouesso tarehe 14 Juni 2008. Alipata daraja la uaskofu tarehe 7 Septemba 2008 kupitia kuwekwa wakfu na Kardinali Ivan Dias.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1944
Jamii:Waspiritani
Jamii:wamisionari
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Ufaransa
Xavier Johnsai Munyongani

**Xavier Johnsai Munyongani** (1 Januari 1950 – 15 Oktoba 2017) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki.

Alipewa kuwa padre mwaka 1977 na alihudumu kama askofu wa Jimbo la Gweru, Zimbabwe, kuanzia mwaka 2013 hadi alipofariki mwaka 2017.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1950
Jamii:Waliofariki 2017
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Zimbabwe
Vincent Mojwok Nyiker

**Vincent Mojwok Nyiker** (25 Januari 1933 – 5 Januari 2018) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki.

Alizaliwa nchini Sudan akapadrishwa mwaka 1962. Alihudumu kama askofu wa Jimbo Katoliki la Malakal, Sudan Kusini kuanzia mwaka 1979 hadi alipostaafu mwaka 2009.

Mojwok Nyiker alifariki dunia tarehe 5 Januari 2018 huko Khartoum.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1933
Jamii:Waliofariki 2018
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Sudan Kusini
Timothée Modibo-Nzockena

**Timothée Modibo-Nzockena** (1 Januari 1950 – 24 Machi 2016) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki.

Alipadrishwa mwaka 1980 na baadaye akateuliwa kuwa askofu wa Jimbo Katoliki la Franceville, Gabon, mnamo mwaka 1997.

Alihudumu kama askofu hadi kifo chake mnamo 24 Machi 2016.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1950
Jamii:Waliofariki 2016
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Gabon
Valentin Masengo Mkinda

**Valentin Masengo Mkinda** (10 Desemba 1940 – 26 Oktoba 2018) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo.

Alipadrishwa mwaka 1969 kwa ajili ya Jimbo Katoliki la Kabinda, na alihudumu kama askofu wa jimbo hilo kutoka 1995 hadi kifo chake mnamo 26 Oktoba 2018.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1940
Jamii:Waliofariki 2018
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Felix Eugenio Mkhori

**Felix Eugenio Mkhori** (24 Agosti 1931 – 27 Oktoba 2012) alikuwa askofu wa Jimbo Katoliki la Lilongwe, Malawi.

Alipadrishwa mwaka 1961 na kuteuliwa kuwa askofu mnamo 1977. Aliongoza Jimbo la Chikwawa kutoka 1979 hadi 2001, alipoteuliwa kuwa Askofu wa Lilongwe.

Aliastaafu mwaka 2007 na alifariki dunia mnamo 27 Oktoba 2012.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1931
Jamii:Waliofariki 2012
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Malawi
Augustin Misago

**Augustin Misago** (1943 – 12 Machi 2012) alikuwa askofu wa Jimbo Katoliki la Gikongoro, Rwanda.

Alipadrishwa mwaka 1971 na kuteuliwa kuwa askofu mwaka 1992. Baada ya mauaji ya kimbari ya Rwanda, alishtakiwa kwa madai ya kusaidia serikali ya Rwanda kutekeleza uhalifu wa kivita katika miaka ya 1990, ambapo zaidi ya watu 800,000 wa jamii ya Watutsi waliuawa. Hata hivyo, alisafishwa jina na kuondolewa mashtaka mwaka 2000.

Askofu Misago alifariki dunia akiwa madarakani mnamo 12 Machi 2012.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1943
Jamii:Waliofariki 2012
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Rwanda
Anatole Milandou

**Anatole Milandou** (alizaliwa 18 Machi 1946) ni askofu mkuu wa Jimbo Kuu la Brazzaville la Kanisa Katoliki nchini Jamhuri ya Congo.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1946
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Jamhuri ya Kongo
Jamii:Watu walio hai
Giovanni Migliorati (askofu)

**Giovanni Migliorati**, M.C.C.I. (24 Agosti 1942 – 12 Mei 2016) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki.

Migliorati alizaliwa Italia. Alipewa kuwa kuhani mwaka 1969, Migliorati alifanya kazi kama Msaidizi wa Askofu Mkuu wa Awasa, Ethiopia kuanzia mwaka 2009 hadi alipofariki mwaka 2016.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1942
Jamii:Waliofariki 2016
Jamii:Wakomboni
Jamii:wamisionari
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Italia
Thomas Kwaku Mensah

**Thomas Kwaku Mensah** (2 Februari 1935 – 10 Aprili 2016) alikuwa askofu mkuu wa Jimbo kuu la Kumasi, Ghana.

Alijitolea kuwa kuhani tarehe 3 Juni 1973. Mensah alitiwa daraja ya kuwa askofu wa Obuasi tarehe 28 Mei 1995, alifanyika kuwa askofu mkuu tarehe 26 Machi 2008, na alistaafu tarehe 15 Mei 2012.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1935
Jamii:Waliofariki 2016
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Ghana
Manuel António Mendes dos Santos

**Manuel António Mendes dos Santos**, C.M.F. (alizaliwa 20 Machi 1960) amekuwa askofu wa Kanisa Katoliki katika Jimbo la São Tomé na Príncipe tangu 1 Desemba 2006.

Mendes alitolewa daraja ya upadre tarehe 13 Juni 1985. Alimrithi Abílio Rodas de Sousa Ribas, CSSp katika kiti cha askofu wa São Tomé na Príncipe.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1960
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waklareti
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Sao Tome na Principe
Gabriel Mbilingi

**Gabriel Mbilingi** C.S.Sp. (alizaliwa 17 Januari 1958 katika Bândua, Bié, Angola) ni Askofu Mkuu wa sasa wa Lubango, Angola. 

Tangu 20 Novemba 2009, yeye ni rais wa Mkutano wa Maaskofu wa Angola na São Tomé na Príncipe (CEAST - Conferência Episcopal de Angola e São Tomé e Príncipe).

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1958
Jamii:Waspiritani
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Angola
Joachim Mbadu Kikhela Kupika

**Joachim Mbadu Kikhela Kupika** (10 Machi 1932 – 12 Machi 2019) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. 

Alikuwa na mchango mkubwa katika Jimbo Katoliki la Boma na alitumikia kama askofu hadi alipopofiwa na kifo mnamo tarehe 12 Machi 2019.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1932
Jamii:Waliofariki 2019
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
André Mayamba Mabuti Kathongo

**André Mayamba Mabuti Kathongo** (1931 – 12 Aprili 2016) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. 

Alipata upadrisho mwaka 1958 na alitumika kama askofu wa Jimbo Katoliki la Popokabaka kutoka mwaka 1979 hadi 1993.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1931
Jamii:Waliofariki 2016
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Ignace Matondo Kwa Nzambi

**Ignace Matondo Kwa Nzambi** (12 Aprili 1932 – 9 Septemba 2011) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki katika Jimbo la Molegbe, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. 

Alipata upadrisho mwaka 1964 na aliteuliwa kuwa askofu wa Jimbo la Basankusu mwaka 1974. Mnamo 1998, aliteuliwa kuwa askofu wa Jimbo la Molegbe na alistaafu mwaka 2007.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1932
Jamii:Waliofariki 2011
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Rocco Romeo

thumb|Romeo mwaka 2023
**Antonio Rocco Romeo** (alizaliwa Machi 25, 2000) ni mchezaji wa soka wa kulipwa wa Kanada anayecheza kama beki wa kati kwa timu ya Valour FC katika Ligi Kuu ya Kanada.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Bryan Rosenfeld

**Bryan Rosenfeld** (alizaliwa Septemba 19, 1965) ni mchezaji wa zamani wa soka wa kulipwa wa Kanada na kocha wa zamani wa timu ya taifa ya wanawake ya Kanada ya chini ya miaka 17.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Vincent Mensah

**Vincent Mensah** (19 Julai 1924 – 10 Machi 2010) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki wa Dayosisi ya Porto Novo, Benin.

Alipata kuwa padri tarehe 21 Desemba 1952, aliteuliwa kuwa askofu wa Dayosisi ya Porto Novo tarehe 21 Septemba 1970 na alipewa daraja hiyo tarehe 14 Desemba 1970. Alistaafu tarehe 29 Januari 2000.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1924
Jamii:Waliofariki 2010
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:watu wa Benin
Tyler Rosenlund

**Tyler Robert Rosenlund** (alizaliwa Septemba 13, 1986) ni mchezaji wa soka wa Kanada ambaye kwa sasa anachezea timu ya Whitecaps FC 2 katika Ligi ya USL.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Chaim Roserie

**Chaim Roserie** (alizaliwa Septemba 9, 1998) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa kulipwa ambaye anacheza kama mshambuliaji. Alizaliwa Kanada, lakini anachezea timu ya taifa ya Saint Lucia.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Saint Lucia
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Brian Rowland

**Brian Rowland** (alizaliwa Desemba 30, 1980) ni mchezaji wa zamani wa soka wa Kanada ambaye alikuwa kipa katika matoleo yote mawili ya mchezo huo, ndani na nje ya uwanja. Hapo awali alikuwa kocha mkuu wa timu ya wanaume ya Temple Owls.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Jocelyn Roy

**Jocelyn Roy** (alizaliwa Julai 15, 1973) ni mchezaji wa zamani wa soka wa Kanada ambaye alicheza katika ligi ya soka ya Kitaalamu ya Kitaifa (1984–2001)]], ligi ya USL A na ligi ya kiataalamu ya soka ya Kanada (1998-2005).

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Edouard Mathos

**Edouard Mathos** (28 Juni 1948 – 28 Aprili 2017) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki. 

Alipata upadrisho mwaka 1977 na alihudumu kama askofu msaidizi wa Jimbo la Bossangoa, Jamhuri ya Afrika ya Kati, kuanzia 1987 hadi 1991. Baadaye alihudumu kama askofu msaidizi wa Jimbo la Bangui kuanzia 1991 hadi 2004. 

Mathos aliteuliwa kuwa askofu wa Jimbo la Bambari na alihudumu katika nafasi hiyo hadi kifo chake mwaka 2017.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1948
Jamii:Waliofariki 2017
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Jamhuri ya Afrika ya Kati
Gord Rowland

**Gordon Rowland** (Alizaliwa Septemba 1, 1930 – Alifariki Oktoba 1, 2018) alikuwa bingwa wa kitaifa wa mchezo miwili wa mpira wa miguu wa Kanada. Alishinda Kombe la Challenge katika soka akiwa na Montréal Stelco na Kombe la Grey katika Ligi ya mpira wa miguu ya Kanada akiwa na Winnipeg Blue Bombers.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Zachary Roy

thumb|Roy akiwa na Atlético Ottawa mwaka 2022
**Zachary Roy** (alizaliwa Juni 24, 2003) ni mchezaji wa soka wa Kanada anayechezea timu ya Atlético Ottawa katika Ligi Kuu ya Kanada.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada
Jérôme-Michel-Francis Martin

**Jérôme-Michel-Francis Martin** OFMCap (10 Juni 1941 – 4 Desemba 2009) alikuwa askofu wa Jimbo la Kanisa Katoliki la Berbérati, Jamhuri ya Afrika ya Kati.
## Maisha
Jérôme Martin alijiunga na Shirika la Ndugu Wadogo Wakapuchini na kuweka nadhiri zake tarehe 26 Juni, 1966, akitawazwa kuwa kasisi tarehe 29 Juni, 1967. 
## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1941
Jamii:Waliofariki 2009
Jamii:Wafransisko
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:watu wa Ufaransa
Stephen Dami Mamza

thumb|Mamza mnamo Oktoba 2015
**Stephen Dami Mamza** (alizaliwa Bazza, Adamawa, 30 Novemba 1969) ni askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Nigeria.

Mamza alipewa daraja ya upadre tarehe 13 Aprili 1996. Tarehe 18 Februari 2011, aliteuliwa kuwa askofu wa Jimbo la Yola, na alifanywa kuwa askofu tarehe 7 Aprili 2011.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1969
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Watu wa Nigeria
Aiden Rushenas

thumb|Rushenas Mwaka 2023 Katika Uwanja wa Wanderers.
**Aiden Rushenas** (alizaliwa Mei 23,2003) ni mchezaji wa soka wa Kanada anayechezea timu ya HFX Wanderers katika Ligi Kuu ya Kanada.

## Marejeo
Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada