Ugonjwa hatari wa moyo

**Ugonjwa hatari wa moyo ** (ACS) ni seti ya ishara na dalili  zinazohusiana na moyo. ACS ni patanifu na utambuzi wa ugonjwa kali wa kupungua kwa damu inayoingia kwenye misuli ya moyo ,  lakini si tabia ya utambuzi wa huo ugonjwa.

Baadhi ya dalili za ugonjwa kali wa moyo ni pamoja na anjaina isiyo thabiti  na aina mbili ya uinifarakti wa misuli ya moyo ambapo misuli ya moyo huaribika. Aina hizi hupewa majina yake kulingana na matokeo ya mchoro uchunguzimeme wa moyo (ECG / EKG) kama *infarkteni ya misuli ya moyo pasipo mwinuko wa miokadia infakti ST(NSTEMI) na *infarkteni ya misuli ya moyo iliyo na mwinuko wa sehemu ya ST(STEMI). * *  Kunaweza kuwa na baadhi ya tofauti kuhusu aina za MI ambazo zaweza kuunganishwa na ugonjwa kali wa moyo.

ACS lazima itofautishwe na anjaina imara, ambayo hutokea wakati wa kujikakamua na huisha wakati wa kupumzika. Kinyume na anjaina imara, anjaina msimamo hutokea ghafla, na mara nyingi wakati wa mapumziko au wakati wa kujikakamua kidogo, ama safu chini ya ujikakamuzi kuliko anjaina iliyotangulia ("crescendo angina"). Anjaina inayotokeza upya pia yaweza kuchukuliwa kama anjaina ya msimamo., kwani inaonyesha tatizo mpya katika mshipa mkuu wa moyo wa koronari.(Coronary Artery)

Hata ingawa ACS ni kawaida kuhusishwa na mvilio wa karonari,inawezakuwa pia kuwa na uhusiano na matumizi ya kokeni. { Ugonjwa wa moyo unaosababisha maumivu ya kifua pia unaweza kutuamwa na safura, bradikadia (moyo kupiga polepole kupita kiasi) au takikadia(moyo kupiga kwa haraka kupita kiasi.

## Ishara na dalili
Ishara kardinali ya kupungua kwa damu kukububuja kwenye moyo na maumivu ya kifua yanayoshuhudiwa kama kushikana kwa kifua na ambayo huenea kwenye mkono wa kushoto nakwaupande wa pembe ya kushoto ya taya. Hii inaweza kuhusishwa na kutokwa na jasho (jasho), kichefuchefu na kutapika, na pia upungufu wa kupumua. Mara nyingi, hisia ni zisizo za kawaida,huku maumivu yakihisiwa kwa njia tofauti ama hata kukosekana kabisa,haswa kwa wagonjwa wa kike na walio na ugonjwa wa kisukari. Wengine hutaja mpapatiko wa moyo, wasiwasi au hisia za ghadhabu ambazo karibu ziwakabili na pia hisia ya kuwa na ugonjwa kali.

Maelezo ya usumbufu wa kifua kama shinikizo una matumizi chache ya kusaidia katika kutambua ugonjwa kwani si maalum kwa  ACS. 

## Utambuzi wa Ugonjwa
### Mchoro uchunguzimeme wa moyo
Katika mazingira ya maumivu kali ya kifua, electrokadiogramu ni uchunguzi ambao mara nyingi hutegemewa katika ubainishaji wa visababu mbalimbali. Iwapo inaonyesha uharibifu kali wa moyo( kuinuka kwenye sehemu ya ST, kuzibwa upya kwa kifungu cha tawi cha kushoto, tiba ya shinikizo la moyo kwa njia ya ukarabatimishipa au kutangua mvilio huashiriwa mara moja.(Angalia hapo chini). Kutokana na kukosekana kwa mabadiliko hayo, haiwezekani kutofautisha mara moja kati ya anjaina isiyo thabiti na NSTEMI.

### Upigaji picha na vipimo vya damu
Kwa kuwa ni njia moja ya visababishi vingi vya maumivu ya kifua,mgonjwa huwa na njia tofauti za uchunguzaji kwa idara ya magonjwa ya ghafla, kama vile eksirei, vipimo vya damu(ikijumuishwa pamoja na viweka alama vya misuli ya moyo, kama vile Troponini I ama T, na pia dima ya D iwapo kuziba kwa ateri ya mapafu kunashukiwa na pia utazamaji wa telemeta kwa jinsi moyo unavyopiga.

### Alama za utabiri
Alama ya ACI-TIPI inaweza kusaidia katika utambuzi, kwa kutumia vigeuzi 7 kutoka kwa rekodi za kiingilio, hii alama hutabiri,hata ingawa kwa njia isiyo timamu, ni wagonjwa wagani wana uwezekano wa kupata infarkiteni ya misuli ya moyo. Kwa mfano, kulingana na utafiti wa kesi zisizo na mpangilio maalum, wanaume waliokuwa na elektrokadiogramu sawa ama isiyowezatambulika wako na uwezekano zaidi wa kupata ugonjwa hatari wa moyo kuliko wanawake.   Katika utafiti huu, unyeti ulikuwa 65.2% na umaalum ulikuwa 44%. Utafiti huu hasa ulikuwa na uwepo wa 8.4% wa ugonjwa kali wa moyo, ambayo ina maana ya kuwa uwezekano wa utabiri wa ukweli wa kuwa mume aliye na maumivu kifuani na vilevile mwenye ugonjwa wa moyo ni 9.6% na uwezekano wa utabiri usio wa kweli ni 93.2% ( bonyeza hapa kwa kurekebisha matokeo haya kwa ajili ya wagonjwa wenye hatari ya juu au chini ya ugonjwa hatari wa moyo).

Utafiti uliofanywa kwa kikundi cha pili, elektrokadiografi iliyofanywa wakati wa zoezi  pia ilionekana kuwa tabiri dumi ya ugonjwa wa moyo, katika ufuatiliaji. Kati ya wagonjwa waliokuwa na tukio la ugonjwa katika miaka 6 ya kufuatilia, 47% walikuwa na ECG hasi mwanzoni mwa utafiti. Kutumia wastani wa ufuatiliaji wa miaka 2.21, pindo ya sifa bainifu ya kipokeaji cha jeni ya kufaa (0}tabia ilitoa ECG ya kupumzika ya alama ya 0.72 na ECG ya mazoezi ya alama ya 0.74.

## Kuzuia
Ugonjwa hatari wa moyo mara nyingi huonyesha safu ya uharibifu wa moyo na atherosklerosi. Msingi wa kuzuia atherosklerosi ni kudhibiti sababu ya hatari:kula chakula chenye afya, mazoezi, matibabu ya shinikizo la damu na kisukari, kuepuka sigara na kuthibiti hali za kolesteroli kwenye wagonjwa wa hatari kubwa, aspirin imeonekana kupunguza hatari ya matukio ya moyo na mishipa. Kuzuia kwa pili kumejadiliwa katika miokadia infakti.

Baada ya kupiga marufuku kuvuta sigara katika maeneo yote ya umma iliyoambatanishwa kuletwa katika Scotland Machi 2006, kulikuwa na kupungua kwa asilimia 17 katika kuingiza hospitali kwa wagonjwa wenye hatari za moyo. 67% ya upungufu ilitokea katika wasiovuta sigara. 

## Tiba
### STEMI
Kama ECG inathibitisha mabadiliko inayaopendekeza miokadia infakti (mwinuko wa ST katika viingilio maalum, kifungu-tawi kifungo kipya cha kushoto au ruwaza ya mazoezi ya kweli ya nyuma ya MI), thrombolitiki huweza kupeanwa au ukarabatimishipa wa kimsingi unaweza kufanywa. Kwanza, dawa hudungwa ambayo husisimua kuharibika kwa fibrini,na hapo  kuharibu vidonge vya damu vinavyoziba koronari ya moyo Kisha katheta inayopindika hupitishwa kupitia kwa fupa la pacha au ateri ya nusu kipenyo  na kuungwa kwa moyo ili kubaini vizuizi katika koronari. Wakati vizuizi kupatikana, vinaweza kushughulikiwa kwa njia ya kimakanika na ukarabatimishipa /0} na kupelekwa stentikama kidonda wanayoita kidonda sugu ndiyo inadhaniwa kusababisha uharibifu wa miokadia. Takwimu zinashawishi kwamba uhamisho wa kugawanya na matibabu ni muhimu.  Muda wa kuingiza thrombolitiki ya mlango kwa sindano kulingana na Chuo Cha cha Kadiolojia Cha Marekani(ACC) miongozo yafa kuwa katika dakika 30, ili hali muda wa mlango kwa puto (Njia ya kufanywa au kuwekwa bila kupenya ngozi ya moyo (PCI) unastahili uwe chini ya dakika 90. Ilibainika kuwa kutangua mvilio ina uwezekano wa kufyonzwa ndani ya miongozo ya ACC katika wagonjwa wenye STEMI ikilinganishwa na PCI kulingana na utafiti kudhibiti kesi. 

### NSTEMI na NSTE ACS-
Kama ECG haionyeshi mabadiliko ya kimfano, neno "non-ST sehemu ya mwinuko ACS" kutumiwa. Mgonjwa anawezakuwa ameteseka kwa "mwinuko wa non-ST MI" (NSTEMI). Usimamizi uliokubalika wa anjaina isiyo thabiti na ugonjwa hatari wa moyo ni matibabu ya ujarabati na aspirin, heparini (kawaida huwa ile ya molekiuli yenye uzito wa chinikama vile enoxaparin) na clopidogrel, na glisereli trinitrati ingine yenye afyuni[[]]kama maumivu yataendelea.

Uchunguzi wa damu kwa ujumla hufanywa kwa troponini ya moyo masaa kumi na mbili baada ya mwanzo wa maumivu. Kama hii ni nzuri, uchunguzimishipa wa moyo hufanywa kwa dharura kwani hii ni yenye tabiri shambulio la shinikizi la moyo hivi karibuni. Kama troponini ni hasi, zoezi la tredmili au sintigramu thaliamu linaweza kuliziwa.

ACS inayohusiana na kokenilazima isimamiwe kwa njia ya sawa na wagonjwa wengine wenye ugonjwa hatari wa moyo ila tu vizuizi vya beta havipaswi kutumiwa na benzodiazepini ipeanwe mapema.

Katika utafiti wa kundi kulinganishaNSTEMI na STEMI, wagonjwa wenye NSTEMI walikuwa sawa kitakwimu  katika mwaka mmoja baada ya PCI ikilinganishwa na wagonjwa kwa STEMI (3.4% vs 4.4%, p = 0.40).  Hata hivyo, NSTEMI walikuwa na wingi wa "matukio makubwa ya moyo" (vifo, miokadia infakti, kiharusi cha ulemavu au wanaohitaji kurejea kwa mtiririko wa damu katika sehemu ya au kiungo chote  katika mwaka mmoja (24.0% 16.6% vs, p = 0.007).

## Prognosi
### Kipimo cha TIMI 
Kipimo cha hatari cha TIMI kinaweza kutambua wagonjwa walio kwa hatari kubwa  na kimeidhinishwa kipekee.  

### Biyoishara kwa ajili ya utambuzi
Lengo la viweka alama kwa utambuzi ni kutambua wagonjwa wa ACS hata kama hakuna ushahidi wa uharibifu wa misuli ya moyo.
* Ischemia-ya Albumini iliyoboreshwa (IMA) - Katika kesi ya Ischemia - Albumini hupitia mabadiliko ya ukabalifu na kupoteza uwezo wake wa kufunga metali ya mpito (shaba au kobalti). IMA inaweza kutumika kupima uwiano wa albumini iliyoboreshwa katika ischemia. Matumizi yake yamepimwa kwa kuondoa ischemia badala ya kipimo cha kutambua ugonjwa kwa ajili ya tukio la ischemia.
* Myeloperoxidase (MPO) - Ngazi ya kuzungusha MPO, enya ya lukosaiti, kuinua mapema baada ya ACS na inaweza kutumika kama alama kwa hiyo hali.

* Isozimu ya kitengeneza sukari chenye Glikojeni BB-(GPBB) ni kiweka alama ya mapema ya ischemia ya moyo na ni moja ya tatu ya Glikojeni isozimu Phosphorylase.

* Troponini ni kiweka alama ya baadaye ya ACS

### Biyoishara  kwa Utabakishaji wa  Hatari
Lengo la viweka alama vya prognosi ni kutafakari vipengele mbalimbali ya pathofisiolojia ya ACS. Kwa mfano:
* peptidi natriureti  - aina zote mbili za B- natriureti peptidi (BNP) na N-terminal Pro BNP inaweza kutumiwa kutabiri hatari ya kifo na moyo kushindwa zifuatazo ACS.
* Monositi kemo protini inayo kuvutia (MCP) -1 - imeonekana katika idadi ya masomo kwa kutambua wagonjwa wenye hatari kubwa zaidi ya matokeo mbaya baada ya ACS.

## Marejeo