open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Samuel Nguiffo

thumb|Samuel Nguiffo
**Samuel Nguiffo** ni wakili wa Kamerun. Yeye ni meneja wa Kituo cha Mazingira na Maendeleo huko Yaoundé. Alitunukiwa Tuzo ya Mazingira ya Goldman mwaka wa 1999, kwa jitihada zake za kulinda misitu ya kitropiki ya Afrika ya Kati . 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanaharakati wa Kamerun
Garth Owen-Smith

**Garth Owen-Smith** (1944  &#x2013; 11 Aprili 2020) alikuwa mwanamazingira wa Afrika Kusini, raia wa Namibia. Alitunukiwa Tuzo ya Mazingira ya Goldman mwaka 1993, kwa pamoja na Margaret Jacobsohn, kwa juhudi zao za kuhifadhi wanyamapori nchini Namibia, ambapo uwindaji haramu ulikuwa unatishia viumbe kama vile tembo, simba na vifaru weusi. 

Alitunukiwa Tuzo ya Global 500 Roll of Honor mwaka wa 1994. 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Namibia
Jamii:Waliozaliwa 1944
Jamii:Waliofariki 2020
Leydy Pech

**Leydy Araceli Pech Marín**, anajulikana kama **Leydy Pech**, (alizaliwa 1965) ni mfugaji nyuki wa Mexico na mwanaharakati wa mazingira mwenye asili ya Wamaya. Alitunukiwa Tuzo ya Mazingira ya Goldman mnamo 2020 kwa kazi yake dhidi ya upandaji wa soya isiyobadilika katika Peninsula ya Yucatán .

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Mexiko
SayHerName

**SayHerName** ni vuguvugu la kijamii linalotaka kuongeza ufahamu kwa waathiriwa wa kike Weusi wa ukatili wa polisi na unyanyasaji dhidi ya Weusi nchini Marekani. Wanawake weusi wana uwezekano wa 17% kusimamishwa na polisi na 150% wana uwezekano mkubwa wa kuuawa kuliko wenzao weupe. SayHerName inalenga kuangazia njia mahususi za kijinsia ambazo wanawake Weusi wanaathiriwa isivyo sawa na vitendo vya kuua vya ukosefu wa haki wa rangi. Katika juhudi za kuunda uwepo mkubwa wa mitandao ya kijamii pamoja na kampeni zilizopo za haki ya rangi, kama vile BlackLivesMatter na BlackGirlsMatter, Jukwaa la Sera za Kiafrika (AAPF) lilibuni lebo ya SayHerName mnamo Desemba 2014.

## Marejeo
Jamii:Haki za binadamu
Jamii:Siasa
Jamii:Wanawake wa Marekani
Jamii:Maandamano
Jamii:USLW Iringa
Eneo lisilo la kufikiwa

Eneo lililohifadhiwa na nchi ya marekani,eneo lisilo fikiwa. Ni eneo amabalo linasemekana kuwa na hali ya hewa isiyo rafiki kwa mwanadamu kutokana na ukaguzi iliofanyika na shirika la Taifa la hali ya hewa na kuonekana kwenye muswada wa mwaka 1970.

Maeneo yasiyofikiwa ni lazima yafikie viwango fulana, ili yasiweze kupoteza sifa za kuwa zinapata kufuatiliwa na vitengo vya serikali vya udhibiti na usalama. Eneo linaweza lisiwe la kufikiwa na badhii ya jamii fulani huku lifikiwa na jamii nyingine.

## Marejeo 
Jamii:USLW DOM
Yola Mgogwana

**Yola Mgogwana** (alizaliwa 2008) ni mwanaharakati wa hali ya hewa wa Afrika Kusini kutoka Khayelitsha, Cape Town .  

Harakati za Mgogwana zilianza mwaka wa 2019, akiwa na umri wa miaka kumi na moja tu, baada ya kuwa na wasiwasi kuhusu uchafuzi wa mazingira, hali ya hewa isiyo ya kawaida, na shida ya maji inayokuja nchini mwake.  Amekuwa msukumo kwa vijana barani Afrika kuungana naye katika kupigania haki ya hali ya hewa. Pamoja na Kiara Nirghin na Ruby Sampson, amesifiwa kama jibu la Afrika Kusini na mwanaharakati wa hali ya hewa wa Uswidi Greta Thunberg . 

## Maisha yake 
Mgogwana ni mwanafunzi katika Shule ya Msingi ya Yolomela huko Khayelitsha, mojawapo ya vitongoji maskini zaidi vya Cape Town.   Mwalimu wake wa mazingira ni Xoli Fuyani, ambaye ni mshauri na mshiriki mkuu katika kazi yake, na pia ni Mratibu wa Elimu ya Mazingira katika Mradi wa Earthchild, shirika lisilo la faida la Mgogwana. 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Afrika Kusini
Claire Nouvian

thumb|Claire Nouvian mwaka 2018
**Claire Nouvian** (alizaliwa Bordeaux, 19 Machi 1974) ni mwanaharakati wa mazingira, mwandishi wa habari, mtayarishaji wa televisheni, mkurugenzi wa filamu na kiongozi wa shirika wa Ufaransa.

Baada ya taaluma ya uandishi wa habari, alijihusisha na utetezi wa ulinzi wa bahari na maisha ya baharini.  Alitunukiwa *Trophée des femmes en or*  mwaka  2012.  Alipokea Tuzo la Mazingira la Goldman mnamo 2018, Mfaransa wa pili kupokea tuzo hii (baada ya mwanabiolojia Christine Jean mnamo 1992).  

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Ufaransa
Antônia Melo

thumb|Antônia Melo (2017)
**Antônia Melo da Silva** (alizaliwa 1949) ni mwanaharakati wa haki za binadamuna mwanamazingira wa Brazil. Mnamo mwaka 2017, alipokea tuzo na Alexander Soros Foundation kwa Wanaharakati wa mazingira na haki za binadamu kwa kuongoza kampeni dhidi ya ujenzi wa Bwawa la Belo Monte na miradi mingine hatari kwa mazingira katika msitu wa Amazon.  

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Brazil
Sunita Narain

thumb|Sunita Narain
**Sunita Narain** ni mwanamazingira na mwanaharakati wa kisiasa wa Uhindi anayetetea dhana ya Kijani ya maendeleo endelevu .  Narain ni mkurugenzi mkuu wa taasisi ya utafiti yenye makao yake makuu nchini India  Kituo cha Sayansi na Mazingira, mkurugenzi wa Jumuiya ya Mawasiliano ya Mazingira, na mhariri wa jarida la kila wiki mbili, *Down To Earth* .

Mnamo 2016, Narain alitajwa kwenye orodha ya *Jarida la Time* la *Watu 100 Wenye Ushawishi Zaidi* . 

## Marejeo
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanaharakati wa Uhindi
Peter Sinkamba

**Peter Sinkamba** (amezaliwa 7 Agosti 1964)  ni mjasiriamali na mwanasiasa kutoka Zambia. Alikuwa mgombea wa Chama cha Kijani cha Zambia katika uchaguzi wa urais wa 2015 na 2016.

## Biashara 
Sinkamba alikua tajiri kwa kufanya biashara ya usafirishaji mahindi kwenda Zaire . 

## Harakati za mazingira 
Sinkamba alianzisha *Citizens for a Better Environment* mwaka 1997  kutokana na hatari za kijamii na kimazingira za uchimbaji wa shaba usiodhibitiwa, hasa kwa watu wanaoishi karibu na migodi.

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanasiasa wa Zambia
Eugène Rutagarama

alt=Tunzo ya Mazingira Goldmen|thumb|305x305px|tuzo ya Mazingira ya Goldmen
**Eugène Rutagarama** ni mwanamazingira kutoka Rwanda. Alitunukiwa Tuzo ya Mazingira ya Goldman mwaka wa 2001, kwa jitihada zake za kuokoa idadi ya sokwe wa milimani katika Hifadhi ya Kitaifa ya Volcanoes katika milima ya Hifadhi ya Virunga, wakati wa vita na migogoro ya hivi karibuni katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. 

## Marejeo
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Rwanda
Haki za watoto nchini Malaysia

**Haki za watoto nchini Malaysia** zimeendelea tangu Malaysia ilipokubali Mkataba wa Haki za Mtoto (CRC) mwaka wa 1995 na kuanzisha Sheria ya Mtoto mwaka wa 2001.

Juhudi za serikali na asasi za kiraia za kutambua na kudumisha haki za watoto zimesababisha maendeleo katika nyanja ya elimu na afya ya msingi kwa watoto.

Hata hivyo, changamoto kuu zimesalia, hasa kwa makundi ya watoto waliotengwa na wasiojiweza nchini.

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Haki za watoto
Jamii:Haki za binadamu
Haki za watoto nchini New Zealand

**Haki za watoto wanaoishi New Zealand** zinalindwa kupitia sheria mbalimbali. hizi ni pamoja na Sheria ya Kamishna wa Watoto ya 2003 (CCA), na Sheria ya Watoto, Vijana, na Familia Zao ya 1989 (CYPFA), Sheria ya Malezi ya Watoto ya 2004, Sheria ya Elimu ya 1989, Sheria ya Haki za Watoto ya New Zealand ya 1990 (NZBORA) , Sheria ya Uhalifu ya 1961, Sheria ya Haki za Binadamu ya 1993, Sheria ya Faragha ya 1993, na Sheria Rasmi ya Habari ya 1982 (OIA). Sheria na sera zinazingatia Mkataba wa Umoja wa Mataifa wa Haki za Mtoto (UNCRC), ambao New Zealand iliidhinisha tarehe 6 Aprili 1993.

### Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Haki za watoto
Jamii:Haki za binadamu
Jamii:Umoja wa Mataifa
Elimu ya haki za watoto

**Elimu ya haki za watoto** ni ufundishaji na utekelezaji wa haki za watoto shuleni, programu za elimu au taasisi, kama inavyofahamishwa kulingana na Mkataba wa Umoja wa Mataifa wa Haki za Mtoto. Inapotekelezwa kikamilifu, mpango wa elimu ya haki za watoto huwa na mitaala ya kufundisha watoto haki zao za kibinadamu, na mfumo wa kuendesha shule kwa njia inayoheshimu haki za watoto. Vifungu vya 29 na 42 vya Mkataba wa Haki za Mtoto vinahitaji watoto kuelimishwa kuhusu haki zao.

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Haki za watoto
Jamii:Haki za binadamu
Jamii:Umoja wa Mataifa
Gloria Majiga-Kamoto

**Gloria Majiga–Kamoto** (alizaliwa 1991) ni afisa wa maendeleo ya jamii na mwanaharakati wa mazingira wa Malawi, ambaye alitunukiwa Tuzo ya Mazingira ya 2021 ya Goldman kwa Afrika, kwa kutambua kazi yake ya kutetea utekelezaji wa marufuku ya kitaifa ya uingizaji, utengenezaji. na usambazaji wa plastiki na matumizi nchini Malawi, mwaka wa 2019.  

## Usuli na elimu 
Gloria alizaliwa nchini Malawi mwaka 1991. Alisoma shule za msingi na sekondari za Malawi. Ana shahada ya kwanza kutoka Chuo Kikuu cha Malawi . Alijiandikisha katika programu ya Shahada ya Uzamili ya Sheria katika Chuo Kikuu cha London, kwa ufadhili wa masomo kutoka kwa *Canon Collins Educational & Legal Assistance Trust* . 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Malawi
Jamii:Waliozaliwa 1991
Harakati za haki za watoto

**Harakati za Haki za Watoto** ni vuguvugu la kihistoria na la kisasa linalojitolea kutambua, kupanua, na/au kudumisha haki za watoto duniani kote. Ilianza mwanzoni mwa karne iliyopita na imekuwa juhudi za mashirika ya serikali, vikundi vya utetezi, wasomi, wanasheria, wabunge, na majaji kuunda mfumo wa sheria na sera zinazoboresha na kulinda maisha ya watoto. Ingawa ufafanuzi wa kihistoria wa mtoto umetofautiana, Mkataba wa Umoja wa Mataifa wa Haki za Mtoto unasisitiza kuwa "*Mtoto ni binadamu yeyote aliye chini ya umri wa miaka kumi na minane*".

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Umoja wa Mataifa
Jamii:Haki za binadamu
Jamii:Haki za watoto
Haki za watoto nchini Azabajani

**Ulinzi wa haki za watoto** umehakikishwa na Katiba ya Jamhuri ya Azabajani na idadi ya sheria zingine. Haki za watoto zinajumuisha masuala ya kisheria, kijamii na mengine yanayohusu watoto.

## Hali ya kisheria ya mtoto 
Kulingana na Sheria ya Haki za Mtoto na Kanuni za Familia ya Azerbaijan, haki na maslahi ya mtoto yanapokiukwa, kutotimiza wajibu wa wazazi katika elimu na malezi ya mtoto, mtoto ana haki ya kutuma maombi kwenye vyombo vya serikali , pamoja na mahakama.

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Haki za watoto
Jamii:Umoja wa Mataifa
Haki za watoto nchini Colombia

**Haki za watoto nchini Kolombia** ni hali ya haki za watoto katika Jamhuri ya Kolombia. Kolombia ilitia saini Mkataba wa Haki za Mtoto mwaka wa 1989 na baadaye kuiridhia Mkataba wa Kudhibiti Haki za Mtoto mnamo Septemba 2, 1990. Masuala ya ndani yanayohusiana na watoto mara nyingi yako chini ya "*Instituto Colombiano de Bienestar Familiar"*, au (ICBF,) ambayo inatafsiriwa kama Taasisi ya Colombia ya Ustawi wa Familia.

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Umoja wa Mataifa
Jamii:Haki za watoto
Jamii:Haki za binadamu
Haki za binadamu nchini Bahrain

thumb
Rekodi ya Bahrain kuhusu haki za binadamu imeelezwa na (*Human Rights Watch)* kuwa "ya kusikitisha", na "iliyoharibika sana katika nusu ya mwisho ya 2010". Ripoti yao iliyofuata mwaka 2020 ilibainisha kuwa hali ya haki za binadamu nchini humo haijaimarika.

Serikali ya Bahrain imewaweka pembeni Waislamu asilia wa madhehebu ya Shia. Mateso na kutoweka kwa nguvu ni jambo la kawaida nchini Bahrain. Ukandamizaji dhidi ya waandamanaji wakati wa Mapumziko ya Kiarabu ya 2011 ulileta malalamiko zaidi ya haki za binadamu, ikiwa ni pamoja na uharibifu wa makumi ya misikiti ya muda mrefu ya Shia.

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Haki za binadamu
Haki za watoto nchini Mali

thumb
**Haki za watoto nchini Mali** zinalindwa na sheria kadhaa zilizoundwa kulinda watoto na kutoa ustawi wao, ikiwa ni pamoja na sheria inayotoa nafasi za kikanda kama "wajumbe wa watoto" ili kulinda haki na maslahi ya watoto. Hakuna masharti ya utekelezaji wa sheria hizo, na kama ziara yoyote katika mji wowote wa ukubwa wa kati nchini Mali itaonyesha, kuna watoto wengi mitaani ambao wanaishi karibu na njaa na ambao mara nyingi wanadhulumiwa. Hasa Talibe, wavulana wadogo 'waliotolewa' kwa 'marabout', wanakabiliwa na kila aina ya uzembe ikiwa sio kutendewa kinyama na mabwana zao.

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Haki za watoto
Jamii:Haki za binadamu
Haki za binadamu nchini Ethiopia

thumb
Kulingana na ripoti ya haki za binadamu ya Wizara ya Mambo ya Nje ya Marekani ya mwaka 2004 na vyanzo sawia, haki za binadamu za serikali ya Ethiopia "zilisalia kuwa duni; ingawa kulikuwa na maboresho ya matatizo makubwa yalibakia". Ripoti hiyo iliorodhesha visa vingi ambapo polisi na vikosi vya usalama vinasemekana kuwanyanyasa, kuwaweka kizuizini kinyume cha sheria, kuwatesa, na/au kuua watu binafsi, ambao walikuwa wanachama wa vikundi vya upinzani au waliotuhumiwa kuwa waasi. Maelfu ya washukiwa walisalia kizuizini bila kufunguliwa mashtaka, na kuwekwa kizuizini kwa muda mrefu kabla ya kesi kunaendelea kuwa tatizo.

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Haki za binadamu
Jamii:Umoja wa Mataifa
Nick Carter (mwanamazingira)

**Nick Carter** (alifariki mwaka 2000) alikuwa mwanamazingira wa Zambia .

Alitunukiwa Tuzo ya Mazingira ya Goldman mwaka wa 1997, kwa juhudi zake za kuhifadhi nyangumi kwa maharamia na uhalifu wa kimataifa wa wanyamapori, na michango yake katika kuandaa shughuli zinazoongozwa na Mkataba wa Lusaka kati ya nchi sita za Afrika mnamo Septemba 1994, unaolenga kutekeleza kanuni kama vile Mkataba wa Biashara ya Kimataifa ya Viumbe vilivyo Hatarini Kutoweka .  

## Marejeo
Jamii:waliofariki 2000
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Zambia
Rudolf Amenga-Etego

**Rudolf Amenga-Etego** ni mwanasheria na mwanamazingira kutoka Ghana. Alitunukiwa Tuzo ya Mazingira ya Goldman mwaka 2004, kwa juhudi zake za kuweka usambazaji wa maji kwa bei nafuu kwa wakazi na kufanya kampeni dhidi ya ubinafsishaji wa maji nchini Ghana.  Wapinzani wakuu ni Benki ya Dunia na Mfuko wa Fedha wa Kimataifa ambao wanatoa mikopo kwa serikali ya Ghana kuboresha miundombinu ya maji kote nchini. Vikwazo pekee vya mikopo hiyo ni masharti yake yanayohitaji ubinafsishaji wa huduma ya maji.

## Marejeo
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanaharakati wa Ghana
Rose Mukankomeje

thumb
**Rose Mukankomeje** ni mwanasiasa, mwanabiolojia, na mwanaharakati wa mazingira wa Rwanda, ambaye kazi yake nikushughulikia uhifadhi wa misitu ya Rwanda.

## Kazi 
Mukankomeje alihudumu kama mbunge wa bunge la Rwanda kuanzia 1995 hadi 2001. 

Mukankomeje aliwahi kuhudumu kama Mkurugenzi Mkuu wa Rwandan Environment Management Authority (REMA). Kazi yake ilisababisha Rwanda kushinda tuzo ya mwaka 2011 ya Future Policy Award kwa Sera ya Taifa ya Misitu, ambayo ilinukuu “mabadiliko makubwa katika mwelekeo wa kupungua kwa uoto wa misitu” nchini Rwanda.

Mnamo mwaka 2013, Mukankomeje alipokea Forest Hero Award kutoka kwa United Nations Forum on Forests.
## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanabiolojia wa Rwanda
Jamii:Wanasiasa wa Rwanda
Sumaira Abdulali

thumb
**Sumaira Abdulali** (aliyezaliwa 22 Mei 1961) ni mwanamazingira kutoka Mumbai, India, mwanzilishi wa NGO ya *Awaaz Foundation* na mratibu wa Vuguvugu la Kupinga Vitisho, Vitisho na Kisasi dhidi ya Wanaharakati (MITRA).

Kupitia uingiliaji kati wa kisheria, utetezi na kampeni za umma, mchango katika filamu za hali halisi, mijadala ya televisheni na makala za vyombo vya habari amefaulu kuingiza na kujenga ufahamu kuhusu hatari zisizojulikana za mazingira, hasa uchafuzi wa kelele na uchimbaji mchanga, na ameshinda tuzo za kitaifa na Kimataifa kwa kazi yake. Pia alianzisha mtandao wa kwanza wa ulinzi wa wanaharakati nchini India baada ya kushambuliwa kwake na mafia wa mchanga mnamo 2004.

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanaharakati wa Uhindi
David Fig

**David Fig** ni mwanasosholojia wa mazingira wa Afrika Kusini, mwanauchumi wa kisiasa, na mwanaharakati. Ana Shahada ya Uzamivu kutoka Shule ya Uchumi ya London, na tasnifu yake inayoitwa, Uchumi wa kisiasa wa mahusiano ya Kusini-Kusini: Kesi ya Afrika Kusini na Amerika Kusini, na anajishughulisha na masuala ya nishati, biashara.

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Siasa ya Afrika Kusini
Hali ya hewa kali

**Hali ya hewa kali** inajumuisha hali ya hewa isiyotarajiwa, isiyo ya kawaida, kali, au isiyo ya msimu;hali ya hewa katika viwango vya juu zaidi vya usambazaji wa kihistoria - safu ambayo imeonekana hapo awali. Mara nyingi, matukio mabaya zaidi yanatokana na historia ya hali ya hewa iliyorekodiwa ya eneo na kufafanuliwa kuwa iko katika asilimia kumi isiyo ya kawaida.

## Marejeo
Jamii:Ekolojia
Fatima Jibrell

**Fatima Jibrell** ( Kisomali: Fadumo Jibriil‎ , Arabic ; alizaliwa mnamo Disemba 30, 1947) ni mwanaharakati wa mazingira wa Kisomali na Marekani . Alikuwa mwanzilishi mwenza na mkurugenzi mtendaji wa Horn of Africa Relief and Development Organization (sasa Adeso ), mwanzilishi mwenza wa Sun Fire Cooking, na alikuwa muhimu katika kuundwa kwa Muungano wa Wanawake wa Amani.

## Wasifu
Jibrell alizaliwa mnamo Desemba 30, 1947, huko Sanaag, Somaliland katika familia ya kuhamahama ..Baba yake alikuwa mfanyabiashara wa baharini ambaye aliishi New York City . Akiwa mtoto huko Somalia, alisoma shule ya bweni ya Uingereza hadi umri wa miaka 16, alipoondoka nchini na kujiunga na babake nchini Marekani. Huko, Jibrell alihitimu kutoka Shule ya Upili ya Temple..

Mnamo 1969, alirudi Somaliland na kufanya kazi kwa serikali, ambapo aliolewa na mumewe, Abdurahman Mohamoud Ali, mwanadiplomasia . Wakati yeye na familia yake walipokuwa nchini Iraq, Jibrell alianza masomo ya shahada ya kwanza katika Chuo Kikuu cha Damascus kilichoko karibu na Syria . Mnamo 1981, mumewe alihamishiwa Merika, ambapo alimaliza Shahada yake ya Sanaa kwa Kiingereza. Hatimaye aliendelea na masomo ya Shahada ya Uzamili katika Kazi ya Jamii kutoka Chuo Kikuu cha Connecticut . Walipokuwa wakiishi Marekani, Jibrell na mumewe walilea mabinti watano, akiwemo Degan Ali..Pia akawa raia wa Marekani. 

## Utunzaji wa mazingira
Kwa kuchochewa na vita vya wenyewe kwa wenyewe nchini Somalia vilivyoanza mwaka wa 1991,  Jibrell pamoja na mume wake na marafiki wa familia walianzisha shirika lisilo la kiserikali la Horn of Africa Relief and Development Organization, linalojulikana kwa pamoja kama Horn Relief, shirika lisilo la kiserikali (NGO). ) ambapo aliwahi kuwa mkurugenzi mtendaji. Mnamo 2012, Horn Relief ilibadilisha jina lake kuwa Adeso ..Wakati Jibrell alistaafu kama mkurugenzi mtendaji mwaka 2006, anashikilia nafasi katika bodi ya wakurugenzi ya shirika na katika mipango yake ya Somalia.  Adeso anaelezea dhamira yake kama kazi ya ngazi ya chini inayolenga kuinua jamii za wenyeji. 

Jibrell alihusika sana katika kuundwa kwa Muungano wa Wanawake wa Amani ili kuhimiza ushiriki zaidi wa wanawake katika siasa na masuala ya kijamii..Pia alianzisha kampuni ya Sun Fire Cooking, ambayo inalenga kutambulisha jiko la sola nchini Somalia ili kupunguza utegemezi wa mkaa kama nishati. 

Mnamo mwaka wa 2008, Jibrell aliandika na kutayarisha kwa pamoja filamu fupi yenye jina Charcoal Traffic, ambayo inatumia hadithi ya kubuni kuelimisha umma kuhusu mgogoro wa mkaa.  Filamu hiyo iliongozwa na mtengenezaji wa filamu Nathan Collett .

Mnamo mwaka wa 2011, Jibrell pamoja na mwanadiplomasia mstaafu wa Australia James Lindsay pia walichapisha Peace and Milk: Scenes of Northern Somalia, kitabu cha picha kuhusu nchi ya kuhamahama na maisha ya Somalia. Kazi hiyo imepokea sifa za kimataifa kutoka kwa mashirika ya mazingira, ikiwa ni pamoja na Goldman Environmental Foundation na Resistants pour la Terre.

## Marejeo
Jamii:Wanaharakati wa Somalia
Jamii:Wanaharakati wa Marekani
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Norma Alvares

**Norma Alvares** ni mwanasheria wa India, mfanyakazi wa kijamii na mwanaharakati wa mazingira.
 
## Wasifu
Alizaliwa katika familia ya Kikatoliki ya Mangalore, alihitimu sheria kutoka Chuo cha Mt. Xavier's, Mumbai na kuingia katika harakati za mazingira.  Amehusika zaidi ya PIL 100   na amehudumu kama amicus curiae .  Juhudi zake zinaripotiwa katika kushinda amri ya mahakama ya kuzuia kiwanda cha DuPont na katika nyingine ambayo ilizuia shughuli za uchimbaji madini huko Goa. na ni mwanzilishi wa Duka lingine la Vitabu la India Other India Book Store. Alitunukiwa na Serikali ya India, mwaka wa 2002, na tuzo ya nne ya juu zaidi ya raia wa India ya Padma Shri .  Serikali ya Goa ilimheshimu Alvares na Yashadamini Puraskar mwaka wa 2001.

## Marejeo
Jamii:Wanaharakati wa Uhindi
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Na'Taki Osborne Jelks

thumb|Na'Taki Osborne Jelks, Julai 2019.
'''Na'Taki Osborne Jelks'* ni mwanasayansi wa mazingira wa Marekani. Yeye ni profesa msaidizi wa sayansi ya mazingira na afya katika Chuo cha Spelman, na profesa mgeni wa afya ya umma katika Chuo cha Agnes Scott. 

Anajulikana kwa uharakati wake katika haki ya mazingira na uendelevu wa miji, ambapo alipewa jina la Bingwa wa Mabadiliko na Ikulu ya *White House'' mnamo 2014.

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanabiolojia wa Marekani
Sarla Behn

**Sarala Behn** ( 5 Aprili 1901 – 8 Julai 1982) alikuwa Mwingereza mwanaharakati wa kijamii ambaye kazi yake katika eneo la Kumaon la Uttarakhand India, ilisaidia kujenga ufahamu kuhusu uharibifu wa mazingira katika misitu ya Himalaya ya jimbo hilo. Alichukua jukumu muhimu katika mageuzi ya Vuguvugu la Chipko na kushawishi idadi ya wanamazingira wa Gandhi nchini India wakiwemo Chandi Prasad Bhatt, Bimala behn na Sunderlal Bahuguna, pamoja na Mirabehn anayejulikana kama mmoja wa mabinti wawili wa Kiingereza wa Mahatma Gandhi. Kazi ya wanawake hao wawili huko Garhwal na Kumaon ilichukua jukumu muhimu katika kuleta mkazo katika masuala ya uharibifu wa mazingira na uhifadhi katika India huru. 

## Maisha ya zamani
Sarla Behn, alizaliwa Catherine Mary Heilman katika eneo la Shepherd's Bush, magharibi mwa London, mwaka wa 1901 na baba mchimbaji kutoka Uswisi wa Kijerumani na mama Mwingereza. Kwa sababu ya historia yake, babake aliwekwa ndani wakati wa Vita vya Kwanza vya Kidunia na Catherine mwenyewe aliteswa na kunyimwa ufadhili wa masomo shuleni; aliondoka mapema. Alifanya kazi kwa muda kama karani, akiacha familia na nyumba yake na katika miaka ya 1920 alikutana na wanafunzi wa Kihindi huko mannady ambao walimtambulisha kwa Gandhi na mapambano ya uhuru nchini India . Kwa msukumo, aliondoka Uingereza kwenda India mnamo Januari 1932, asirudi tena.

## Maisha na Gandhi
Alifanya kazi kwa muda katika shule ya Udaipur kabla ya kwenda kukutana na Gandhi ambaye alikaa naye kwa miaka minane kwenye ashram yake huko Sevagram huko Wardha . Hapa alihusika sana katika wazo la Gandhi la nai talim au elimu ya msingi na alifanya kazi kuwawezesha wanawake na kulinda mazingira huko Sevagram. Alikuwa Gandhi aliyemwita Sarla Behn.    Joto na vipindi vya malaria vilimsumbua huko Sevagram na kwa makubaliano ya Gandhi alielekea kwenye hali ya hewa yenye joto zaidi ya Kausani katika wilaya ya Almora katika Mikoa ya Muungano mwaka wa 1940. Aliifanya kuwa nyumbani kwake, akianzisha ashram na kufanya kazi ili kuwawezesha wanawake wa milimani huko Kumaon. 

Akiwa Kumaon Sarla Behn aliendelea kujihusisha na sababu ya harakati za uhuru wa India. Mnamo 1942, katika kukabiliana na Vuguvugu la Kuacha Uhindi lililozinduliwa na Bunge la Kitaifa la India chini ya Gandhi, alisaidia kuandaa na kuongoza harakati katika wilaya ya Kumaon. Alisafiri sana katika eneo hilo akifikia familia za wafungwa wa kisiasa na alifungwa kwa matendo yake. Alitumikia vifungo viwili gerezani wakati wa Vuguvugu la Kujiondoa nchini India kwa kukiuka maagizo ya kukamatwa nyumbani na alitumikia kifungo katika jela za Almora na Lucknow kwa karibu miaka miwili.

## Marejeo
Jamii:Wanaharakati wa Uingereza
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Catherine Constantinides

**Catherine Constantinides**(alizaliwa mnamo 27 Agosti 1982) ni kiongozi wa fikra wa Afrika Kusini, mwanamazingira aliyebobea katika mabadiliko ya Hali ya hewa,usalama wa chakula na maji,mthibiti wa taka,mjasiriamali wa kijamii, mwanaharakati wa haki za kijamii na mtetezi wa haki za binadamu.

## Kazi
Constantinides alianzisha biashara yake ya kwanza, SA Fusion, biashara ya kijamii, alipokuwa na umri wa miaka 16. Alihusika katika kuanzishwa kwa dhana ya Miss Earth nchini Afrika Kusini na alipewa taji kama mshindi wa kwanza wa Miss Earth Afrika Kusini mnamo mwaka 2003.

## Marejeo
Jamii: WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii: waliozaliwa 1982
Jamii: Waliohai
Fikile Ntshangase

**Fikile Ntshangase** alikuwa mwanaharakati wa mazingira wa Afrika Kusini ambaye aliuawa mnamo mwaka 2020. Alikuwa mwanachama mkuu wa Shirika la Haki ya Mazingira ya Jumuiya ya Mfolozi (MCEJO), ambalo linachukua hatua za kisheria dhidi ya pendekezo la upanuzi wa mgodi wa wazi wa makaa ya mawe unaoendeshwa na Tendele Coal. Mining (Pty) Ltd, karibu na Somkhele, iliyoko karibu na mbuga ya Hluhluwe–iMfolozi, hifadhi kongwe zaidi barani Afrika.

## Kazi ya mazingira 
Ntshangase alikuwa Makamu Mwenyekiti wa kamati ndogo ya MCEJO. Shirika hilo hapo awali lilipinga upanuzi wa uchimbaji madini huko Mthethwa kupitia michakato ya Tathmini ya Athari kwa Mazingira. MCEJO hupokea usaidizi kutoka kwa Earthlife Africa, groundWork, ActionAid Afrika Kusini, na WoMin.

## Marejeo
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Afrika Kusini
Ufugaji nchin Sri Lanka

Nchini Sri Lanka wakulima wengi hutegemea ufugaji kwa ajili ya kuendesha maisha yao, lakini si sehemu kubwa. kwa hiyo, mazao mengi ya mifugo yanapaswa kuagizwa kutoka nje ya nchi. Bidhaa kuu za mifugo nchini Sri Lanka ni maziwa, nyama na mayai. Ngozi, Sufi na bidhaa zingine bado hazijazalishwa ndani ya nchi. Nguvu za wanyama ambazo hapo awali zilitumika katika kilimo cha mpunga na mboga zimebadilishwa na teknolojia ya kisasa kuwa mashambani.

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Ufugaji
Jamii:Kilimo
Ufugaji nchini India

Wakulima wengi nchini India wanategemea ufugaji ili kuendesha maisha yao. Mbali na kusambaza maziwa, nyama, mayai, pamba, kinyesi na ngozi, wanyama, hasa ng'ombe, ndio chanzo kikuu cha nguvu kwa wakulima na wafugaji. ufugaji una jukumu muhimu katika uchumi wa vijijini. Thamani ya jumla ya pato kutoka sekta hii ilikuwa Rupia bilioni 8,123 katika Mwaka wa Fedha wa 2015-16.

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Ufugaji
Kilimo nchini Iran

Takriban theluthi moja ya eneo lote la uso wa Iran linafaa kwa mashamba, lakini kwa sababu ya udongo duni na ukosefu wa usambazaji wa maji wa kutosha katika maeneo mengi, sehemu kubwa yake hailimwi.Ni asilimia 12 tu ya eneo lote la ardhi linalolimwa (ardhi ya kilimo, bustani na mizabibu) lakini chini ya theluthi moja ya eneo linalolimwa humwagiliwa iliyobaki imejitolea kwa kilimo cha kutegemea mvua. Baadhi ya asilimia 92 ya mazao ya kilimo hutegemea maji.

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Kilimo
Kilimo nchini Serbia

**Kilimo nchini Serbia** ni sekta muhimu ya uchumi wa Serbia inayojumuisha 6.0% ya Pato la Taifa na ina thamani ya euro bilioni 2.416 (hadi 2017).

Kuna jumla ya hekta 3,475,894 za ardhi inayotumika kwa kilimo nchini Serbia, inayojumuisha 67.12% ya jumla ya ardhi inayolimwa inayopatikana (pamoja na ardhi chini ya msitu) Uzalishaji wa kilimo unapatikana zaidi katika mkoa wa kaskazini wa Vojvodina kwenye Uwanda wenye rutuba wa Pannonian (45% ya ardhi yote inayotumika kwa kilimo), na nyanda tambarare za kusini karibu na Sava, Danube na  Great Morava

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Kilimo
Jamii:Uchumi wa Serbia
Haki za wanyama

thumb|266x266px
**Haki za wanyama** ni falsafa ambayo inasema wanyama wenye hisia wengi au wote kwa ujumla, wana thamani ya kimaadili ambayo haitegemei faida yao kwa wanadamu, na kwamba masilahi yao ya msingi - kama vile kuzuiliwa mateso - yanapaswa kuzingatiwa sawa na masilahi ya wanadamu. 

Kwa ujumla, na hasa katika mazungumzo maarufu, neno "haki za wanyama" mara nyingi hutumika sawa na "ulinzi wa wanyama" au "ukombozi wa wanyama". Kwa ufupi zaidi, "haki za wanyama" hurejelea wazo kwamba wanyama wengi wana haki za msingi za kutendewa kwa heshima kama watu binafsi — haki ya kuishi, uhuru, na uhuru kutokana na mateso ambayo huenda yasipuuzwe na masuala ya ustawi wa jumla.

Watetezi wengi wa haki za wanyama wanapinga ugawaji wa thamani ya kimaadili na ulinzi wa msingi kwa kutegemea spishi pekee. Wanalichukulia wazo la ugawaji wa thamani, linalojulikana kama spishi, ubaguzi usio na mantiki. Watetezi wanashikilia kwamba wanyama hawapaswi kuonwa kuwa mali au kutumiwa kuwa chakula, mavazi, burudani, au wanyama wa kubebea mizigo kwa sababu tu wao si wanadamu. Tamaduni nyingi na dini kote ulimwenguni kama vile Ujaini, Utao, Uhindu, Ubudha, Ushinto na Uhuishaji pia hutetea wanyama.

## Utilitarianism 
Mwanafalsafa anayehusishwa zaidi na haki za wanyama ni Peter Singer, profesa wa maadili ya kibiolojia katika Chuo kikuu cha Princeton. Singer si mwananadharia wa haki, lakini anatumia lugha ya haki kujadili jinsi tunavyopaswa kuwatendea watu binafsi. Yeye ni mtu anayependelea Utilitarianism, kumaanisha kwamba anapima usahihi wa tendo kwa kuzingatia kiwango ambacho linakidhi maslahi ya wale walioathiriwa.

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* Falsafa ya Haki za Wanyama

Jamii:Haki
Jamii:Wanyama
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Harakati za haki za wanyama

**Harakati za haki za wanyama**, ambazo wakati mwingine huitwa harakati za ukombozi wa wanyama, utu wa wanyama, au harakati za utetezi wa wanyama, ni harakati ya kijamii inayotaka kukomesha tofauti kali ya kimaadili na kisheria inayotolewa kati ya wanyama wa binadamu. Wanaharakati wote wa ukombozi wa wanyama wanaamini kuwa masilahi ya kibinafsi ya wanyama wasio wanadamu yanastahili kutambuliwa na kulindwa, lakini harakati zinaweza kugawanywa katika nyanja mbili pana.

Watetezi wa haki za wanyama wanaamini kwamba maslahi haya ya kimsingi yanatoa haki za kimaadili za aina fulani kwa wanyama, na/au yanapaswa kuwapa haki za kisheria. Watetezi wa ukombozi wa utumishi, kwa upande mwingine, hawaamini kwamba wanyama wana haki za maadili, lakini wanasema, kwa misingi ya matumizi - yake rahisi kutetea kwamba tunaweka maamuzi ya maadili juu ya furaha kuu ya idadi kubwa zaidi - kwamba, kwa sababu wanyama wana uwezo wa kuteseka, mateso yao lazima yazingatiwe katika falsafa yoyote ya maadili

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Haki
Jamii:Wanyama
Haki za wanyama nchini Colombia

thumb|150x150px
**Haki za wanyama nchini Kolombia** hurejelea mada zinazohusiana na haki za wanyama nchini Kolombia. Katiba ya Colombia haitambui haki za wanyama. Sheria ya 84 ya 1989 inaweka sheria ya kulinda wanyama, isipokuwa mapigano ya fahali na jogoo, ambayo yanachukuliwa kuwa sehemu ya Utamaduni wa Colombia.

Licha ya kuwa na sheria dhidi ya usafirishaji haramu wa wanyama, Kolombia ni moja wapo ya vyanzo na njia kuu za usafirishaji wa wanyama ulimwenguni. Kuna mashirika mengi yasiyo ya kiserikali yanayofanya kazi nchini Kolombia kwa niaba ya haki za wanyama

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanyama
Jamii:Haiti
Wanyama katika Uislamu

Kulingana na Uislamu, wanyama wanamjua Mungu. Kwa mujibu wa Quran, wanamsifu Yeye, hata kama sifa hii haijaonyeshwa kwa lugha ya kibinadamu.Kurusha wanyama kwa burudani au kucheza kamari ni marufuku. Ni haramu kuua mnyama yeyote isipokuwa kwa chakula au kumzuia asidhuru watu.

Quran inaruhusu kwa uwazi ulaji wa nyama ya baadhi ya wanyama halali.Ingawa baadhi ya Masufi wamezoea kula mboga, hakujakuwa na mazungumzo mazito juu ya uwezekano wa kufasiriwa kwa maandiko ambayo yanahitaji ulaji mboga. Wanyama fulani wanaweza kuliwa kwa sharti la kuchinjwa kwa njia maalumu.

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanyama
Jamii:Uislamu
Wanamgambo wa haki za Wanyama

**Wanamgambo wa Haki za Wanyama** ni bendera inayotumiwa na wanaharakati wa haki za wanyama wanaohusika moja kwa moja kwa kutumia mbinu mbalimbali zinazopuuza sera ya Ukombozi wa Wanyama ya kuchukua tahadhari zote muhimu ili kuepuka madhara kwa maisha ya binadamu.

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Haki
Jamii:Wanyama
Ustawi na haki za wanyama nchini Japani

**Japan** imetekeleza sheria kadhaa za kitaifa za ustawi wa wanyama tangu 1973, lakini ulinzi wake kwa wanyama unachukuliwa kuwa dhaifu na viwango vya kimataifa.Sheria za uharakati wa wanyama na ulinzi nchini Japani zinalenga zaidi ustawi wa wanyama wa kufugwa na wanyama wa shambani
thumb

Ubuddha uliletwa Japani kwa mara ya kwanza katika karne ya 6 . Fundisho kuu la Ubuddha ni ahimsa, au kutokuwa na jeuri kwa viumbe vyote vilivyo hai. Amri za Wabuddha dhidi ya kuua wanyama na kuhimiza ulaji mboga zilikuwa na ushawishi mkubwa katika vipindi kadhaa vya historia ya Kijapani. Mnamo 675, Mtawala Tenmu alipiga marufuku ulaji wa nyama isipokuwa samaki na wanyama wa porini kwa sababu ya dini yake ya Ubuddha, ingawa marufuku hiyo inaonekana haikuzingatiwa vizuri.

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanyama wa kufugwa
Jamii:Ubuddha
Dilip K. Biswas

**Dilip K. Biswas** ni mwanamazingira Mhindi na mwenyekiti wa zamani wa Bodi Kuu ya Kudhibiti Uchafuzi na Kamati ya Kudhibiti Uchafuzi wa Delhi. Alikuwa mjumbe wa jopo lililoendesha masomo ya ikolojia kwenye Bonde la Silent na kuangalia uwezekano wa mradi wa umeme wa maji katika eneo hilo, na hatimaye kupendekeza dhidi ya mradi huo, na kusababisha kutangazwa kwa Silent Valley kama Hifadhi ya Kitaifa.

Ndiye mwandishi wa Utekelezaji wa Mfumo Safi wa Maendeleo katika Asia na Pasifiki: Masuala, Changamoto, na Fursa, ripoti iliyochapishwa na Umoja wa Mataifa kama mwongozo wa utekelezaji wa Mfumo Safi wa Maendeleo (CDM), uliowekwa na Itifaki ya Kyoto. 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanaharakati wa Uhindi
Dyhia Belhabib

**Dyhia Belhabib** ni mwanasayansi wa mazingira na mtafiti aliyebobea katika uvuvi haramu, uhifadhi, uvuvi wa kisanaa na usalama wa chakula. Kwa sasa yeye ni mpelelezi mkuu wa uvuvi wa Ecotrust Kanada na mwanzilishi wa Spyglass. 

Utafiti wake umechunguza uhusiano kati ya tasnia ya uvuvi na biashara haramu ya dawa za kulevya na migogoro kati ya uvuvi wa kisanaa, uvuvi haramu, mabadiliko ya hali ya hewa na ruzuku ya uvuvi ya kimataifa.Pia ametetea uondoaji wa ukoloni na usawa mkubwa katika sayansi ya bahari

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Uvuvi
Jamii:Sayansi
Pedro Arrojo-Agudo

thumbnail|right|200px|Pedro Arrojo-Agudo

**Pedro Arrojo-Agudo** ni mwanafizikia, mwanauchumi, mwanamazingira, na profesa katika Chuo Kikuu cha Zaragoza nchini Hispania. 

Mnamo mwaka 2003 alitunukiwa Tuzo ya Mazingira ya Goldman kwa mchango wake wa kuhifadhi maji.Alifanywa kuwa mwakilishi wa Umoja wa Mataifa kuhusu haki za binadamu kwa maji salama ya kunywa na usafi wa mazingira mnamo mwezi Oktoba 2020.

## Marejeo
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanafizikia wa Hispania
Nena Baltazar

**Tania "Nena" Baltazar Lugones** (alizaliwa mnamo tarehe 31 Oktoba 1972) ni mwanzilishi mwenza na rais wa Jumuiya ya Inti Wara Yassi, shirika lisilo la kiserikali ambalo linaendesha hifadhi tatu za wanyamapori nchini Bolivia.Tangu kuanzishwa kwa shirika hilo mnamo mwaka 1992, Baltazar amekuza shirika kutoka hifadhi moja yenye wanyama wachache waliookolewa na kuwa chombo kikuu cha ulinzi wa wanyamapori nchini Bolivia, kinachotunza zaidi ya wanyama 500 kutoka kwa spishi hamsini tofauti. Wanyama huko wameokolewa kutoka kwa wanyamapori, habitat loss], na uwindaji haramu.
## Marejeo
Jamii: WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii: waliozaliwa 1972
Jamii: Waliohai
Mollie Beattie

**Mollie H. Beattie** ( 27 Aprili 1947 - 27 Juni 1996 ) alikuwa mhifadhi wa Marekani, na mkurugenzi wa Shirika la Marekani la Huduma ya Samaki na Wanyamapori . Mwaka 2009, aliteuliwa Tuzo ya Mwezi wa Historia ya Wanawake na Mradi wa Kitaifa wa Historia ya Wanawake . 

Alizaliwa Aprili 27, 1947, huko Glen Cove, New York. Alihitimu kutoka Harvard na digrii ya bachelor katika falsafa mwaka 1968, na kutoka Chuo Kikuu cha Vermont na shahada ya uzamili katika misitu mwaka 1979.

Alikuwa ameolewa na Rick Schwolsky.

Mama yake alikuwa Patricia Beattie, na dada yake alikuwa Jane Beattie.
Jamii:Waliofariki 1996
Jamii:Waliozaliwa 1947
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Indira Chakravarty

**Indira Chakravarty** ni mtaalamu wa afya ya umma wa India, msomi, mwanamazingira, na mpokeaji wa 2014 wa Padma Shri, tuzo ya nne ya juu zaidi ya kiraia na Serikali ya India, kwa michango yake katika nyanja za afya ya umma na mazingira. 

 Upungufu wa virutubishi vidogo ni tatizo kubwa la afya ya umma katika nchi nyingi zinazoendelea. Nchini India, upungufu wa madini ya chuma, upungufu wa vitamini A, na ugonjwa wa upungufu wa iodini ni muhimu sana kwa afya ya umma. Kwa kuongeza, upungufu wa zinki ndogo, fluorosis, na caries ya meno isiyo na fluoride ni maeneo muhimu ya wasiwasi, anaandika Dk Indira Chakravarty.

Chakravarty anatoka Bengal Magharibi na alipata shahada ya udaktari ( PhD ) katika Biokemia kutoka Chuo Kikuu cha Calcutta, ikifuatiwa na shahada ya pili ya udaktari (DSc).  Anashiriki kikamilifu katika tasnia ya usalama wa chakula na usafi wa India na ulimwenguni kote, na ameshiriki katika miradi 30 ya utafiti. Pia amehusika na miradi miwili ya Shirika la Afya Duniani (WHO), Mkutano wa Dunia wa Watoto na Mradi wa Njaa .

Chakravarty anatambuliwa kama mwandishi wa kitabu kimoja  na zaidi ya makala 250, na kimechapishwa katika mabaraza ya kitaifa na majarida ya kimataifa. 

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Sayansi ya Jamii
Ramesh Agrawal

**Ramesh Agrawal** ni mfanyakazi wa India, mmiliki wa mkahawa wa mtandao pia ni mwanamazingira kutoka Chhattisgarh.

Alitunukiwa Tuzo ya Mazingira ya Goldman  mwaka wa 2014 kwa juhudi zake za kuandaa maandamano dhidi ya mipango fulani ya maendeleo ya viwanda katika eneo hilo, na hasa kuwajulisha wananchi kuhusu madhara ya kimazingira na kijamii ya makadirio ya uchimbaji mkubwa wa makaa ya mawe . 

## Marejeo 
Jamii:wanaharakati wa Uhindi
Jamii:Watu walio hai
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Ananth Hegde Ashisara

**Sri Ananth Hegde Ashisara**, ni mwanamazingira kutoka Wilaya ya Uttara Kannada, Karnataka, India na Mwenyekiti, Bodi ya Bioanuwai ya Karnataka, Serikali ya Karnataka.

## Mpiganaji na mlinzi wa Western Ghat
Bw. Ashisara pia ni Mwenyekiti wa zamani wa Western Ghats Task Force (WGTF) na anahusika katika ulinzi wa mazingira, hasa Western Ghats, tovuti ya Urithi wa Dunia.Yeye pia ni mratibu wa Vriksh Raksha Andolan, kikundi cha watu kutoka Malenadu waliojitolea kulinda mazingira. Anahusika katika harakati za watu dhidi ya shughuli za uchimbaji madini ndani na karibu na safu ya vilima vya Ambaragudda ya Western Ghats iliyoko katika Wilaya ya Shimoga, Karnataka.

## Marejeo 
Jamii:Wanaharakati wa India
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Elfu mbili na nne

**Elfu mbili na nne** ni namba inayoandikwa **2004** kwa tarakimu za kawaida na MMIV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 2003 na kutangulia 2005.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 2004 KK na 2004 BK.

## Tanbihi
Elfu mbili na tano

**Elfu mbili na tano** ni namba inayoandikwa **2005** kwa tarakimu za kawaida na MMV kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 2004 na kutangulia 2006.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 2005 KK na 2005 BK.

## Tanbihi
Makoma Lekalakala

**Makoma Lekalakala** ni mwanaharakati wa Afrika Kusini ambaye ni mkurugenzi wa tawi la Johannesburg la Earthlife Africa .  Pamoja na Liz McDaid, alitunukiwa Tuzo ya Mazingira ya Goldman ya 2018 kwa eneo la Afrika kwa kazi yao ya kutumia mahakama kusitisha makubaliano ya nyuklia ya Urusi na Afrika Kusini mwaka wa 2017. 
## Marejeo
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Afrika Kusini
Liz McDaid

**Liz McDaid** ni mwanaharakati wa Afrika Kusini ambaye ni kiongozi wa "Eco-Justice" wa Taasisi ya Mazingira ya Jumuiya za Kiimani Kusini mwa Afrika (SAFCEI)..Pamoja na Makoma Lekalakala, alitunukiwa Tuzo ya Mazingira ya Goldman mnamo mwaka 2018 kwa eneo la Afrika kwa kazi yao ya kutumia mahakama kusitisha makubaliano ya nyuklia ya Urusi na Afrika Kusini mnamo mwaka 2017.Mnamo mwaka 2018 McDaid na Lekalakala walipokea Tuzo ya Ukumbusho ya Nick Steele kwa kushinda kesi muhimu ya korti ya kusitisha mipango ya serikali ya Afrika Kusini kuendelea na mpango wa kitaifa wa ujenzi wa nyuklia.
## Marejeo
Jamii: WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii: Waliohai
Jamii: Afrika Kusini
Elfu mbili na sita

**Elfu mbili na sita** ni namba inayoandikwa **2006** kwa tarakimu za kawaida na MMVI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 2005 na kutangulia 2007.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 2006 KK na 2006 BK.

## Tanbihi
Elfu mbili na saba

**Elfu mbili na saba** ni namba inayoandikwa **2007** kwa tarakimu za kawaida na MMVII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 2006 na kutangulia 2008.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 2007 KK na 2007 BK.

## Tanbihi
Elfu mbili na nane

**Elfu mbili na nane** ni namba inayoandikwa **2008** kwa tarakimu za kawaida na MMVIII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 2007 na kutangulia 2009.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 2008 KK na 2008 BK.

## Tanbihi
Elfu mbili na tisa

**Elfu mbili na tisa** ni namba inayoandikwa **2009** kwa tarakimu za kawaida na MMIX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 2008 na kutangulia 2010.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 2009 KK na 2009 BK.

## Tanbihi
Elfu mbili na kumi

**Elfu mbili na kumi** ni namba inayoandikwa **2010** kwa tarakimu za kawaida na MMX kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 2009 na kutangulia 2011.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 2010 KK na 2010 BK.

## Tanbihi
Elfu mbili kumi na moja

**Elfu mbili kumi na moja** ni namba inayoandikwa **2011** kwa tarakimu za kawaida na MMXI kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 2010 na kutangulia 2012.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 2011 KK na 2011 BK.

## Tanbihi
Elfu mbili kumi na mbili

**Elfu mbili kumi na mbili** ni namba inayoandikwa **2012** kwa tarakimu za kawaida na MMXII kwa zile za Kirumi. 

Ni namba asilia inayofuata 2011 na kutangulia 2013.

## Matumizi
* Namba hurejea miaka 2012 KK na 2012 BK.

## Tanbihi
Martin Copley

**Martin Copley** (1940 - 30 Julai 2014) alikuwa mhifadhi na mfadhili wa Australia aliyezaliwa Uingereza ambaye alianzisha Uhifadhi wa Wanyamapori wa Australia (AWC), shirika ambalo hununua na kusimamia maeneo makubwa ya ardhi, hasa mali ya zamani ya wafugaji, kama hifadhi za asili (zinazoitwa " hifadhi") kwa ajili ya uhifadhi wa bioanuwai.
## Marejeo
Jamii: WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii: waliozaliwa 1940
Jamii: Waliofariki 2014
Huey Johnson

**Huey Johnson** (1933 - 12 Julai 2020) alikuwa mwanamazingira wa Marekani na mwanzilishi wa Resource Renewal Institute (RRI), shirika lisilo la faida ambalo linajishughulisha na uendelevu wa mazingira. Pia alikuwa mwanzilishi wa The Trust for Public Land, Grand Canyon Trust na Environmental Liaison Center. 

Mnamo mwaka 2001, Johnson alitunukiwa Tuzo ya Sasakawa ya $200,000 ya mazingira na Shirika la Umoja wa Mataifa la Mazingira, iliyochukuliwa kuwa mojawapo ya tuzo muhimu zaidi za kimazingira duniani.Kazi ya Huey Johnson katika usimamizi wa rasilimali imesifiwa na maafisa wa Umoja wa Mataifa kwa kuwa na mtazamo wa kimataifa. Umoja wa Mataifa pia umemwita Johnson "kichocheo na bingwa wa ulinzi wa mazingira".
## Marejeo
Jamii: WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Michael Bengwayan

**Michael Bengwayan** ni mwanaharakati wa mazingira wa Ufilipino anayejulikana zaidi kwa utetezi wake wa kutumia mafuta ya nati ya Petroli (Pittosporum resiniferum) kama mafuta mbadala ya kibayolojia nchini Ufilipino, na kuhusika kwake na utetezi wa kuokoa miti isikatwe, hasa Save 182. Harakati zilizoomba kusimamisha miti 182 inayopiga ardhi katika Luneta Hill, Baguio, na msanidi wa maduka SM, na kampeni ya kusitisha ukataji wa miti 1,200 kwenye Barabara ya Manila Kaskazini, katika miji ya Binalonan na Pozorrubio, Pangasinan.
## Marejeo
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanaharakati wa Ufilipino
Harakati za uhifadhi

**Harakati za uhifadhi**, pia hujulikana kama **uhifadhi wa mazingira**, ni vuguvugu la kisiasa, kimazingira, na kijamii ambalo linalenga kusimamia na kulinda maliasili, ikiwa ni pamoja na wanyama wa nchi kuvu na spishi za mimea na vile vile makazi yao kwa siku zijazo. Wahifadhi wanajali kuacha mazingira katika hali bora kuliko hali waliyoipata. Uhifadhi unaotegemea ushahidi unalenga kutumia ushahidi wa kisayansi wa hali ya juu ili kufanya juhudi za uhifadhi kuwa na ufanisi zaidi.

## Historia ya awali
Sylva, au Majadiliano ya Miti ya Misitu na Uenezi wa Mbao katika Enzi za Ukuu Wake, ukurasa wa kichwa cha toleo la kwanza ( mnamo mwaka 1664)
Harakati za uhifadhi zinaweza kufuatiliwa nyuma hadi kwenye kazi ya John Evelyn Sylva, iliyowasilishwa kama karatasi kwa Jumuiya ya Kifalme mnamo mwaka 1662. Kilichochapishwa kama kitabu miaka miwili baadaye, kilikuwa moja ya maandishi yenye ushawishi mkubwa zaidi juu ya misitu kuchapishwa.

## Marejeo
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Ekolojia
Joss Garman

**Joss Garman** (alizaliwa Radnorshire, Mid-Wales, 1985) ni mwanaharakati wa mazingira na kibinadamu  wa Uingerezaambaye amefanya kazi kama kiongozi wa kampeni ya *Greenpeace* UK, na kama mkurugenzi wa Kampeni ya Syria. Katika Taasisi ya Utafiti wa Sera ya Umma alifanya kazi kama mkurugenzi msaidizi wa nishati, usafiri na mabadiliko ya hali ya hewa kabla ya kuwa mshauri wa Waziri Kivuli wa Jimbo la Uingereza wa Nishati na Mabadiliko ya Tabianchi Lisa Nandy Mbunge.  

## Elimu 
Alihudhuria shule ya kata kabla ya kwenda kusoma Siasa katika SOAS, Chuo Kikuu cha London.  

## Harakati 
Mnamo Agosti 2007, kabla ya Kambi ya Hatua za Hali ya Hewa, Garman alitajwa katika zuio la Mahakama Kuu na operator wa uwanja wa ndege wa BAA katika jitihada za kuzuia maandamano ya mazingira huko Heathrow. 

## Marejeo 
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanaharakati wa Welisi
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1985
Flora Guerrero

**Flora Guerrero Goff** ni mchoraji, mwanamazingira, na mwanzilishi wa *Guardianes de los Arboles* (Walezi wa miti) huko Cuernavaca, Meksiko . Binti wa mchoraji Jesus Guerrero Galvan, Guerrero ni mwanaharakati za kijamii za kimazingira nchini Meksiko ikijumuisha ulinzi wa Msitu wa Maji, chanzo kikuu cha maji cha Mexico City pamoja na maeneo ya mijini yenye tishio la kupotea nkwa uoto asili ndani ya jiji la Cuernavaca. 
 
Akiwa msanii michoro yake ya kidini inaonyeshwa kudumu katika makanisa mbalimbali na alialikwa kupanda maonyesho ya mwanamke mmoja, yaliyozinduliwa Oktoba 16, 2009, kwenye *Mision del Sol*. Anajulikana sana kwa vitendo vyake vya ghasia kuzuia maendeleo ya mijini huko Cuernavaca, Morelos kwa kubadilishana pesa nyingi kutoka kwa watu wenye masilahi ya kisiasa.

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:Wanaharakati wa Mexiko
Tarcisio Feitosa da Silva

**Tarcísio Feitosa da Silva** ni mwanaharakati wa mazingira wa Brazili, pia ni mkurugenzi wa Tume ya Ardhi ya Kichungaji ya Kanisa Katoliki. Kwa sababu ya kazi yake na jumuiya za wenyeji ndani kabisa ya msitu wa Amazon katika mapambano yao dhidi ya ukataji miti haramu wa kibiashara na uchimbaji madini, "baada ya mtawa wa Kiamerika Dorothy Stang kuuawa kwa kupigwa risasi kwenye barabara ya msituni, alichukua nafasi yake juu ya orodha ya waliouawa na wakataji miti, wafugaji, wachimba migodi na walanguzi wa ardhi."

Mnamo 2006, Bw. da Silva alipokea Tuzo ya Mazingira ya Goldman.

## Marejeo
## Viungo vya nje 
* https://web.archive.org/web/20070418153322/http://www.goldmanprize.org/node/441
* http://www.taipetimes.com/News/feat/archives/2007/01/14/2003344834(http://www.taipeitimes.com/News/feat/archives/2007/01/14/2003344834)

Jamii:Watu walio hai
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanaharakati wa Brazil
Claude Alvares

[**Claude Alphonso Alvares** ni [mwanamazingira wa Uhindi aliyeko Goa. Alvares ni mhariri wa magazeti ya India   na Mkurugenzi wa *Goa Foundation*, kikundi cha ufuatiliaji wa mazingira ambacho kimefungua kesi za madai ya maslahi ya umma. 

Alvares ni mwanachama wa Mamlaka ya Usimamizi wa Kanda ya Pwani ya Goa ya Wizara ya Mazingira na Misitu. Pia ni mjumbe wa Kamati ya Ufuatiliaji ya Mahakama ya Juu (SCMC) kuhusu Taka hatarishi iliyoundwa na Mahakama Kuu ya India . 

## Marejeo 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania
Jamii:wanaharakati wa Uhindi
Jamii:waandishi wa habari