open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mapambo ya vito

mwanamume wa Kenya aliyejipamba kadiri ya utamaduni wa kabila lake.]]
**Mapambo ya vito** ni vitu vya nakshi ambavyo huvaliwa katika mwili au hata katika nguo alizovaa mtu. Jina hilo hutumiwa kwa vitu vyovyote vilivyompamba mtu. 

Vinatumiwa hasa na wasichana, wanamitindo waliobobea katika fasheni, lakini wanaume pia huwa na mapambo yao.

## Kazi yake 
Mapambo hayo huvaliwa kwa malengo tofauti kama vile:
* Kuonyesha kwamba mtu anajiweza, ni tajiri, mwenye uwezo wa kujipamba kwa vito.
* Kwa kuonekana mwenye kupendeza, kwa mfano kikuba hushika nywele vizuri.
* Katika jamii fulani, kwa kumlinda mtu kutokana na ulozi au uchawi.
* Kwa kuonyeshana kwamba ni mmoja wa kikundi fulani cha jamii au dini.

## Aina zake 
*Herini ambazo huvaliwa katika masikio
*Bangili ambazo huvaliwa katika mikono
*Mkufu au ushanga ambao huvaliwa shingoni
*Mshipi ambao huvaliwa kiunoni

## Viungo vya nje 
Jamii:Utamaduni
Jamii:Mavazi
Kipodozi

**Kipodozi** (kutoka kitenzi "kupodoa"; kwa Kiingereza: "cosmetics") ni kifaa chochote cha kukwatua ngozi ili kuongeza uzuri wa mtu, hasa mwanamke.

Mifano ya vipodozi ni: poda, wanja, losheni, marashi n.k.

Baadhi yake vimechanganikana na sumu au kemikali zenye madhara, hivyo vinakatazwa na sheria. Katika nchi za Marekani, kuna sheria ambazo zimekataza kuuza kwa vipodozi ambavyo huenda zikaathiri ngozi ya mtumiaji. Sheria hizi ni kama Federal Food, Drug and Cosmetic Act na Fair Packaging and Labelling Act.

Jamii:Afya
Swila-bahari

**Swila-bahari** ni nyoka wenye sumu wa jenasi mbalimbali wa nusufamilia Hydrophiinae katika familia Elapidae. Kama jina lao linaonyesha, nyoka hawa wanaishi baharini. Spishi ya Afrika ya Mashariki huitwa mkiadau pia.

Takriban spishi zote zinafika urefu wa m 1.2-1.5, lakini kuna spishi ndefu zaidi. *Hydrophis spiralis* anaweza kuwa m 3. Mwili ni bapa wenye mkia kama kasia. Macho yao ni madogo na matundu ya pua yapo juu kwa sababu lazima waweke pua juu ya maji ili kupumua. Spishi nyingine zina rangi moja, kama kijivu au kahawia, lakini nyingine zina miviringo au mabaka meusi au buluu.

Swila-bahari huishi baharini tu lakini spishi za jenasi *Laticauda* zinapenda kupanda juu ya ufuko mara kwa mara. Hula pweza wadogo, gegereka na samaki.

Sumu ya swila-bahari ni kali sana, lakini spishi nyingi hazing'ati sana na watu wachache tu wanakufa kwa sababu ya nyoka hawa kila mwaka. Hata hivyo mkiadau anaweza kuingiza sumu ya kutosha kwa kuua mtu kwa sababu nyoka huyu hutumia sumu yake ili kujihami.

## Spishi ya Afrika
* *Hydrophis platurus*, Mkiadau au Swila-bahari Tumbo-njano (Yellow-bellied sea snake)

## Jenasi za Asia na Australia
* *Aipysurus*: spishi 9 (Aipysurus)
* *Emydocephalus*: spishi 3 (Emydocephalus) 
* *Ephalophis*: spishi 1 (Ephalophis)
* *Hydrelaps*: spishi 1 (Hydrelaps)
* *Hydrophis*: spishi 47 (Hydrophis)
* *Kolpophis*: spishi 1 (Kolpophis)
* *Laticauda*: spishi 8 (Laticauda)
* *Parahydrophis*: spishi 1 (Parahydrophis)
* *Parapistocalamus*: spishi 1 (Parapistocalamus)
* *Thalassophis*: spishi 1 (Thalassophis)

## Picha

Olive Seasnake - Aipysurus laevis (Coral Cove).jpg|Olive seasnake (*Aipysurus laevis*)
Emydocephalus ijimae by OpenCage.jpg|Turtlehead sea snake (*Emydocephalus ijimae*)
Hydrophis melanocephalus by OpenCage.jpg|Slender-necked sea snake (*Hydrophis melanocephalus*)
Laticauda colubrina (Wakatobi).jpg|Yellow-lipped sea krait (*Laticauda colubrina*)
COLLECTIE TROPENMUSEUM Zeeslang Thalassophis anomalus TMnr 10006446.jpg|Anomalous sea snake (*Thalassophis anomalus*)

## Marejeo
* Spawls, S., Howell, K., Drewes, R. & Ashe, J. (2002) *A field guide to the Reptiles of East Africa.* Academic Press, San Diego, CA, USA.

## Viungo vya nje
* Hazinadata ya watambaachi

Jamii:Nyoka
Bounce

**"Bounce"** ni wimbo uliotoka tarehe 14 Novemba 2017 kwa msanii wa muziki wa kizazi kipya wa nchini Tanzania, Vanessa Mdee akimshirikisha Maua Sama na Tommy Flavour. Wimbo unatoka katika albamu ya Money Mondays na wa tatu kutolewa kama singo kutoka katika albamu hiyo. Wimbo umetayarishwa na Breezy kupitia studio za BKej Studios za nchini Tanzania. Wimbo umechukua sampuli ya wimbo wa "Bounce Along" ulioimbwa na "Wayne Wonder" na kutia ladha za Kiafrika zaidi. Ndani yake wanafuata mtindo kama ule wa Monique na Brandy Norwood katika "The Boy Is Mine". Wanatambiana kama kwa maneno ya kuonesheana ujuzi zaidi katika mapenzi kwa mpenzi wao.  Nessa anatamba kwa kusema "yeye pekee ndiye anayeweza kumfikisha" kwa maneno ya Kiingereza "*Only me can turn him on*". Huku Maua nae akijibu kwa  kusema: 

"Husinifanye me, ni poyoyo,
Lengo lako girl,
Niachane naye nenda zako hukoo,
I want you to know, usije ukaniliza girl."

Wimbo mzima ni wa majibizano kati ya watoto wa kike wawili dhidi ya bwana mmoja. 

## Marejeo
Jamii:Nyimbo za 2017
Jumuiya ya Kiuchumi ya Afrika

ya Umoja wa Afrika.]]
**Jumuiya ya Kiuchumi ya Afrika** (kwa Kiingereza: **African Economic Community**, kifupi: **AEC**) ni muundo wa nchi za Umoja wa Afrika ambao unaweka misingi ya maendeleo ya pamoja kati ya nchi zilizo nyingi za Afrika. 

Jumuiya ilianzishwa kwa Abuja Treaty, iliyosainiwa mwaka 1991 na kuanza kufanya kazi mwaka 1994.

Kupitia hatua sita, malengo ni kuanzisha maeneo ya biashara huru, miungano ya forodha, soko la pamoja, benki kuu na pesa ya pamoja (African Monetary Union) hadi kufikia muungano katika uchumi na pesa mwaka 2028 na kukamilisha mpango mzima kabla ya mwaka 2034.

## Nguzo
Kwa sasa barani Afrika kuna jumuia za kiuchumi kadhaa ambazo wanachama wake mara nyingi zinahusika na zaidi ya mojawapo. Ndizo zinazoitwa nguzo za Jumuia. Ni kama ifuatavyo:

### Uanachama katika nguzo hizo 
| valign=top |

| valign=top |

|}

| valign=top |

| valign=top |

|}

### Makundi mengine 
Makundi mengine yasiyomo katika African Economic Community ni:

* Greater Arab Free Trade Area (GAFTA) (also includes most Middle Eastern states)
* Economic Community of the Great Lakes Countries (CEPGL)
* Indian Ocean Commission (COI)
* Liptako-Gourma Authority (LGA)
* Mano River Union (MRU)

## African Free Trade Zone
Viongozi wa SADC, COMESA na EAC walitangaza tarehe 22 Oktoba 2008 nia ya kuanzisha African Free Trade Zone (AFTZ). 

Mnamo Mei 2012 mpango ulihusisha pia ECOWAS, ECCAS na AMU.

## Continental Free Trade Area
Mnamo Juni 2015, Umoja wa Afrika ulianzisha majadiliano ili kufikia Continental Free Trade Area (CFTA) ambayo ihusishe nchi zote 55 za Afrika kufikia mwaka 2017.

## Tanbihi
## Viungo vya nje
*A single African currency in our time? 
*African leaders agree to form single market
*African Union Official Website
*South African webpage on RECs
*Pan-African Perspective
Aweil (jimbo)

**Aweil State** ni mojawapo kati ya majimbo 32 yanayounda Sudan Kusini.

Imegawanyika katika kaunti 8: Buonchai County, Ajak County, Kongdek County, Ajuet County, Chimel County, Mayom Wel County, Barmayen County na Aroyo County, mbali na manispaa ya Aweil.

## Tanbihi
Gogrial (jimbo)

**Gogrial State** ni mojawapo kati ya majimbo 32 yanayounda Sudan Kusini.

Imegawanyika katika kaunti 13:

* Awan Pajook
* Awan Chan
* Awan Riau
* Aguok West
* Aguok Centre
* Aguok North
* Aguok South
* Kuac South 
* Kuac North 
* Kuach East 
* Kuac West 
* Apuk North
* Apuk East
* Apuk West
* Apuk South

## Tanbihi
Gok (jimbo)

**Gok State** ni mojawapo kati ya majimbo 32 yanayounda Sudan Kusini.

Imegawanyika katika kaunti 6: 
*Cueibet County *(makao makuu: Bueibet)*, 
*Abiriu County *(makao makuu: Abiriu)*, 
*Duony County *(makao makuu: Duong)*, 
*Waat County *(makao makuu: Pagor)*, 
*Anyar Nguan County *(makao makuu: Tiaptiap)* na 
*Malou-Pech County *(makao makuu: Malou)*. 

## Tanbihi
Lol (jimbo)

**Lol State** ni mojawapo kati ya majimbo 32 yanayounda Sudan Kusini.

Imegawanyika katika kaunti 11: Eri County, Gomjuer West County, Gomjuer East County, Korok West County, Korok East County, Kuru County, Majakbai County, Marialbai County, Malual North County, Malual Centre County na Ringi County.

## Tanbihi
Tonj (jimbo)

**Tonj State** ni mojawapo kati ya majimbo 32 yanayounda Sudan Kusini.

Imegawanyika katika kaunti 22 (nyingi kuliko jimbo lolote), mbali na manispaa ya Tonj.

Kaunti hizo ni:
* Alabek County
* Konggor County
* Akop County
* Awul County 
* Rualbet County
* Lou Paher County
* Warrap County
* Manloor County
* Kirik County
* Pagol County
* Luanyjang South County
* Luanyjang North County
* Luanyjang Centre County
* Luanyjang East County
* Ngapagok County
* Jak County
* Manyang-Ngok County
* Wanhalel County
* Thiet County

## Tanbihi
Twic (jimbo)

**Twic State** ni mojawapo kati ya majimbo 32 yanayounda Sudan Kusini.

Imegawanyika katika kaunti 6: Akoc County, Panyoc County, Wunrok County, Ajak County, Turalei County na Aweng County.

## Tanbihi
Wau (jimbo)

**Aweil State** ni mojawapo kati ya majimbo 32 yanayounda Sudan Kusini.

Imegawanyika katika kaunti 8: Kuarjina County, Roc Roc Dong County, Marial Bai County, Odechy County, Kangi County, Busalia County, Bagari County na Baili County.

## Tanbihi
Western Lakes (jimbo)

**Western Lakes State** ni mojawapo kati ya majimbo 32 yanayounda Sudan Kusini.

Imegawanyika katika kaunti 9: Rumbek County *(makao makuu: Rumbek)*, Eastern Bhar Naam County *(makao makuu: Aduel)*, Wulu County *(makao makuu: Wulu)*, Western Bhar Naam County *(makao makuu: Pacong)*, Malueth County *(makao makuu: Meen)*, Malek County *(makao makuu: Malek)*, Aloor County *(makao makuu: Maper)*, Bhargel County *(makao makuu: Bhargel)* na Amongping County *(makao makuu: Amongpiny)*.

## Tanbihi
Nyoka-miviringo

**Nyoka-miviringo** ni nyoka wenye sumu wa jenasi *Elapsoidea* katika familia Elapidae. Wamepewa jina hili kwa sababu mwili wao una miviringo mingi, ule wa wachanga hasa.

Nyoka hawa sio warefu sana, sm 80 kwa kipeo. Kichwa ni kifupi na mkia ni mfupi. Wachanga wana miviringo myeupe, kijivu, njano, machungwa au myekundu juu ya rangi msingi ya nyeusi au kahawia. Wakikomaa miviringo inakuwa myeusi zaidi mpaka inapotea kabisa au miviringo myembamba inabaki. Nyoka-miviringo mashariki tu anabakiza miviringo yake.

Nyoka-miviringo hujificha mchana katika vishimo au chini ya majani makavu. Usiku huwinda wakichimba au kuingia vishimo vya wanyama. Hula nyoka wengine, mijusi, nyoka wanafiki, vyura na mayai ya hawa wote.

Sumu ya nyoka-miviringo si kali sana na juu ya hayo hawang'ati kwa kawaida. Kwa hivyo wanaweza kushikwa bila hatari sana. Hata ikiwa mtu anaingizwa na sumu, anapata tu uvimbe wa eneo na kusikia maumivu na kichefuchefu. Dalili hizi zinapotea katika siku 4.

## Spishi
* *Elapsoidea boulengeri*, Nyoka-miviringo wa Boulenger (Boulenger's garter snake)
* *Elapsoidea broadley*, Nyoka-miviringo wa Broadley (Broadley's garter snake)
* *Elapsoidea chelazziorum*, Nyoka-miviringo Somali (Somali garter snake)
* *Elapsoidea guentherii*, Nyoka-miviringo wa Günther (Günther's garter snake)
* *Elapsoidea laticincta*, Nyoka-miviringo wa Afrika ya Kati (Central African garter snake)
* *Elapsoidea loveridgei*, Nyoka-miviringo Mashariki (East African garter snake)
* *Elapsoidea nigra*, Nyoka-miviringo wa Usambara (Usambara garter snake)
* *Elapsoidea semiannulata*, Nyoka-miviringo wa Afrika (Angolan garter snake)
* *Elapsoidea sundevallii*
** *Elapsoidea s. decosteri*, Nyoka-miviringo wa De Coster (De Coster's garter snake)
** *Elapsoidea s. fitzsimonsi*, Nyoka-miviringo wa Kalahari (Kalahari garter snake)
** *Elapsoidea s. longicauda*, Nyoka-miviringo Mkia-mrefu (Long-tailed garter snake)
** *Elapsoidea s. media*, Nyoka-miviringo Kusi (Highveld garter snake)
** *Elapsoidea s. sundevallii*, Nyoka-miviringo wa Sundevall (Sundevall's garter snake)
* *Elapsoidea trapei*, Nyoka-miviringo wa Senegali (Senegal garter snake)

## Marejeo
* Spawls, S., Howell, K., Drewes, R. & Ashe, J. (2002) *A field guide to the Reptiles of East Africa.* Academic Press, San Diego, CA, USA.

## Viungo vya nje
* Hazinadata ya watambaachi

Jamii:Nyoka
Aweil East (jimbo)

**Aweil State** (pia: **Abiem State**) ni mojawapo kati ya majimbo 32 yanayounda Sudan Kusini.

Imegawanyika katika kaunti 8: Wunlung County, Malualbaai County, Warguet County, Yargot County, Madhol County, Mangok County, Baac County na Mangar-Tong County., mbali na manispaa za Malualkon na Majok Yinh Thiou.

## Tanbihi
Eastern Lakes (jimbo)

**Aweil State** ni mojawapo kati ya majimbo 32 yanayounda Sudan Kusini.

Imegawanyika katika kaunti 11: 

## Tanbihi
Amadi (jimbo)

**Amadi State** ni mojawapo kati ya majimbo 32 yanayounda Sudan Kusini.

Imegawanyika katika kaunti 3: Mundri West County, Mundri East County na Mvolo County.

## Tanbihi
Gbudwe (jimbo)

**Gbudwe State** ni mojawapo kati ya majimbo 32 yanayounda Sudan Kusini.

Imegawanyika katika kaunti 13: Mopoi County, Ri-Yubu County, Naandi County, Bangazagino County, Basukangbi County, Sakure County, Bangasu County, Nzara County, Ezo County, Tombura County, Nagero County na Yambio County.

## Tanbihi
Jubek (jimbo)

thumb|Jimbo la Jubek, Sudan Kusini
**Jimbo la Jubek** ni mojawapo kati ya majimbo 32 yanayounda Sudan Kusini.

Imegawanyika katika kaunti 14: Lodu County, Luri County, Mangala County, Gondokoro County, Rejaf County, Wonduruba County, Lobonok County, Bungu County, Ganji  County (Ganzi County), Dollo County,  Rokon County, Lyria County na Oponi County.

## Tanbihi
Kapoeta (jimbo)

thumb|Ngoma za asili ndani ya jimbo la Kapoeta, Sudan Kusini

**Kapoeta State** ni mojawapo kati ya majimbo 32 yanayounda Sudan Kusini.

Imegawanyika katika kaunti 4: Budi County, Kapoeta East County, Kapoeta North County na Kapoeta South County.

## Tanbihi
Maridi (jimbo)

thumb|Jimbo la Maridi, Sudam Kusini

**Maridi State** ni mojawapo kati ya majimbo 32 yanayounda Sudan Kusini.

Imegawanyika katika kaunti 7: Landili County, Maridi County, Kozi County, Mambe County, Ibba County, Nabanga County na Maruko County.

## Tanbihi
Akobo (jimbo)

thumb|Jimbo la Akobo, Sudan Kusini

**Akobo State** ni mojawapo kati ya majimbo 32 yanayounda Sudan Kusini.

## Tanbihi
Fangak (jimbo)

**Fangak State** (jina la awali: Western Bieh State) ni mojawapo kati ya majimbo 32 yanayounda Sudan Kusini.

Imegawanyika katika kaunti 3: Fangak County, Canal County na Ayod County.

## Tanbihi
Jonglei (jimbo)

**Jonglei State** ni mojawapo kati ya majimbo 10 yanayounda Sudan Kusini.  Jimbo la Jonglei lina wilaya tisa ambazo ni Bor, Akobo, Ayod, Uror, Duk, Nyirol, Pig, Twic na Fangak. Jimbo la Jonglei ni jimbo kubwa zaidi kwa eneo ni takriban 122,581;km2. ref name="ssnbs">

pamoja na idadi kubwa ya watu kulingana na sensa ya mwaka 2008 iliyofanywa katika serikali ya Sudan Kusini 2005-2011 kwa kipindi cha pili cha uhuru. Mipaka ya jimbo ilibadilishwa tena kama matokeo ya makubaliano ya amani yaliyotiwa saini tarehe 22 Februari 2020. 

Katika karne ya 21, Jimbo la Jonglei limeathiriwa na mapigano ya kikabila ambayo UNMISS ilikadiria mnamo Mei 2012 yameathiri maisha ya watu zaidi ya 140,000, na imezidishwa sana na mzozo mpana wa Sudan Kusini tangu Desemba mwaka 2013.

Imegawanyika katika kaunti 14, lakini idadi inatarajiwa kufikia 17 hivi karibuni.

## Tanbihi
Jamii:Jonglei
Latjoor (jimbo)

**Latjoor State** ni mojawapo kati ya majimbo 32 yanayounda Sudan Kusini.

Imegawanyika katika kaunti 9: Thorow County, Malow County, Thior County, Jokou County, Kajaak County, Nasir County, Ulang County, Maiwut County na Longechuk County.

## Tanbihi
Terekeka (jimbo)

**Terekeka State** ni mojawapo kati ya majimbo 32 yanayounda Sudan Kusini.

Imegawanyika katika kaunti 5: Terekeka County, Jemeza County, Tali County, Tigor County na Gwor County.

## Tanbihi
Yei River (jimbo)

**Yei River State** ni mojawapo kati ya majimbo 32 yanayounda Sudan Kusini.

Imegawanyika katika kaunti 10: Kindi County, Otogo County, Tore County, Wuji County, Yei River County, Morobo County, Kajo-Keji County, Kupera County na Lainya County.

## Tanbihi
Maiwut (jimbo)

thumb|Maiwut,Sudan Kusini	

**Maiwut State** ni mojawapo kati ya majimbo 32 yanayounda Sudan Kusini.

Imegawanyika katika kaunti 3: Koma County, Maiwut County na Longuchuk County.

## Tanbihi
Northern Liech (jimbo)

**Northern Liech State** ni mojawapo kati ya majimbo 32 yanayounda Sudan Kusini.

Imegawanyika katika kaunti 4: Rubkona County, Guit County, Koch County na Mayom County.

## Tanbihi
Northern Upper Nile (jimbo)

thumb|Ramani ya Northern Upper Nile,Sudan kusini

**Northern Upper Nile State** ni mojawapo kati ya majimbo 32 yanayounda Sudan Kusini.

## Tanbihi
Mto Bigasha

'''''' ni kati ya mito ya mkoa wa Kagera (Tanzania Kaskazini-Magharibi). 

Maji yake yanaelekea mto Nile na hatimaye Bahari ya Kati.

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania
* Orodha ya mito ya mkoa wa Kagera

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Mito ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Kagera
Jamii:Nile
Karafuu

240px|thumb|Karafuu kadhaa
240px|thumb|Karafuu ikiangaliwa kwa karibu
240px|thumb|Maua kwenye mkarafuu

**Karafuu** (kutoka Kiarabu قَرَنْفُل *qaranful*) ni matumba (macho ya maua) makavu ya mikarafuu ambayo ni miti ya familia ya Myrtaceae.

Karafuu hutumiwa kama kiungo cha chakula na chanzo cha mafuta yenye harufu inayopendwa na watu wengi. 

Asili ya mti na pia matumizi ya matumba ni visiwa vya Indonesia. Katika karne ya 19 mikarafuu ilipelekwa Unguja na Pemba hasa na mtawala wa Omani na kuanzisha uzalishaji mkubwa saa wa karafuu kwenye visiwa hivi.

## Matumizi
Karafuu hutumiwa katika upishi wa nchi nyingi za Asia, Afrika, Ulaya na hata Amerika. Hutumiwa katika kupika nyama, curry na michuzi mbalimbali pamoja na kupika matunda pamoja na vinywaji. Ni kiungo cha lazima kwenye pilau. 

Hutafunwa pia mdomoni kuboresha harufu ya pumzi. 

Kutafuna karafuu ni dawa ya kupunguza maumivu ya meno. 

Nchini Indonesia sigara huungwa na mafuta ya karafuu.

## Historia
Karafuu zilifanyiwa biashara tangu kale. Kuna ushuhuda wa karafuu katika chombo kilichopatikana nchini Syria kilichogunduliwa kuachwa huko mnamo mwaka 1721 KK. 

Kuna taarifa ya kwamba mtawala nchini China alitaka watu wanaotaka kuongea naye watafune karafuu ili wawe na pumzi ya kupendeza. 

Katika karne ya 17 karafuu ilikuwa kati ya vivutio vya kiuchumi vilivyoleta Uholanzi kuanzisha makoloni yake kwenye visiwa vya Indonesia.

Katika karne ya 18 Mfaransa Pierre Poivre alifaulu kuiba miche ya mikarafuu na kuipeleka Morisi ambako Wafaransa walianzisha kilimo hicho. 

Soko la karafuu lilikua duniani na hii ilikuwa changamoto ya Sultani wa Omani kupeleka miti hiyo Unguja na Pemba iliyoendelea kuwa nchi ya kuzalisha karafuu nyingi zaidi duniani na kuunda utajiri wa Zanzibar ilhali kilimo hicho kilichochangia pia katika biashara ya watumwa waliotumiwa kuzalisha zao hili katika karne ya 19. 

Mapato ya karafuu yalimsababisha Said bin Sultani kuhamisha makao makuu yake Unguja na baada ya kifo chake Usultani wa Zanzibar ulianzishwa kama nchi ya pekee na Omani.

## Tanbihi
## Marejeo
Jamii:Historia ya Zanzibar
Monique Séka

**Monique Séka** (amezaliwa 22 Novemba 1965; jina la utani la malkia wa muziki wa Afro-zouk) ni mwimbaji kutoka Ivory Coast. Kwa muziki mchanganyiko ambao anautengeneza, muziki wa Afro-zouk wa Monique Seka ni maarufu sana huko nchini kwake Ivory Coast, Afrika, Caribbean na Bahari ya Hindi.

## Maisha na muziki
Monique Séka alianza kuonesha shauku ya muziki tangu akiwa mtoto. Anawakilisha kizazi cha tatu cha nasaba ya muziki ya Ivory Coast. Monique ni binti wa Seka Okoi, mwimbaji maarufu wa Kivory Coast katika miaka ya 1970. Alifundishwa na baba yake kabla ya kujiunga na bendi ya RTI Orchestra. Wakati huo, alijaribu kuchanganya midundo miwili tofauti ili kuunda mtindo wa Afro Zouk, mchanganyiko ambao ulivutia wapenzi wengi wa muziki wa wakati huo.

Mnamo miaka ya 1980, muziki wa Kikaribi ulienea katika masoko ya dunia. Monique alijiingiza katika mzunguko huu na kutoa albamu yake ya kwanza, *Tantie Affoué*, mwaka 1985. Mnamo mwaka wa 1989, alisaini mkataba na mpigaji kinanda na mtayarishaji maarufu kutoka Cape Verde, Manu Lima, na kutoa albamu yake ya *Missounwa*. Mchanganyiko wake wa zouk na midundo ya Afrika ulisafiri nje ya mipaka ya bara la Afrika, na kumjengea umaarufu katika vyombo vya habari vya ndani na vya kimataifa.

Mnamo mwisho wa mwaka 1992, alikutana na Dominique Richard, mwanachama mwanzilishi wa Radio Sun, redio ya kwanza ya watu weusi wa Kikaribi iliyozinduliwa Julai 1993. Dominique akawa mtayarishaji na msimamizi wake. Wawili hawa walifunga ndoa mnamo 31 Machi 1995. Baada ya kutoa albamu kadhaa, walipata binti aitwaye Carolyn Richard, alizaliwa 9 Februari 1998.

Mnamo mwaka wa 1994, Monique alirudi kwa Manu Lima kwa ajili ya mipango ya albamu yake mpya, na kurudi nchini kwao kwa ajili ya albamu ya *Okaman*. Albamu zake za baadaye ni pamoja na *Adéba* (1997), *Yélélé* (1999), *Anthology* (1999), *Miaka 15 ya Mafanikio* (2003), *Obligada* (2005), pamoja na albamu nyingine nyingi. Mafanikio yake yamempa usaidizi kutoka kwa wasanii wengine wa muziki, ikiwa ni pamoja na Yaye Demin, ambapo walifanya wimbo pamoja na Meiway.

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1965
Jamii:Watu walio hai
Jamii:waimbaji wa Cote d'Ivoire
Kanisa la Kristo, Zanzibar

350px|thumb|Kanisa la Kristo mjini Zanzibar.

**Kanisa la Kristo** (kwa Kiingereza: *Christ Church Cathedral*) ni kanisa kuu la Anglikana mjini Zanzibar lililo kati ya vivutio vya kihistoria vya mji huo. Liko Mkunazini Road, katikati ya Mji Mkongwe.

Usanifu majengo uliotumika ni kati ya vielelezo vya kwanza vya Usanifu majengo wa Kikristo katika Afrika Mashariki. Umbo la kanisa hilo linaunganisha tabia za ubunifu wa Kizungu, hasa mtindo wa Kigothi, na ubunifu wa Kiislamu, hasa katika mapambo na umbo la madirisha. Waanglikana walipenda kuunganisha mbinu hizo katika makanisa waliyojenga katika mazingira ya Kiislamu. 

Ujenzi uliongozwa na askofu Edward Steere aliyechagua mahali pa Soko la watumwa lililofungwa mwaka 1873. Mwaka ule Sultani wa Zanzibar alipaswa kuitikia matishio ya serikali ya Uingereza ya kuachana na biashara ya watumwa katika himaya yake. Eneo la soko hilo lilinunuliwa na Mwingereza na kutolewa kama zawadi kwa Steere aliyeanzisha hapa sherehe za ibada, kwanza katika kibanda cha muda lakini kwenye sikukuu ya Krismasi 1873 aliweka jiwe la msingi la kanisa. 

Steere alitumia mahali pa soko hilo kwa jengo jipya kama ishara ya wakati mpya. Msalaba ndani ya kanisa ulichongwa kwa ubao wa mti kutoka kijiji cha Chitambo nchini Zambia, mahali ambako David Livingstone aliaga dunia. 

Ujenzi uliendelea hadi mwaka 1879 ambako kanisa jipya lilizinduliwa rasmi kwenye sikukuu ya Krismasi. 

Askofu Steere alizikwa katika kanisa hilo baada ya kifo chake kwenye mwaka 1882.

Sasa ni kanisa kuu la dayosisi ya Zanzibar ya Kanisa la Kianglikana. Liliwekwa wakfu mwaka 1903. Kwa sasa linahitaji ukarabati.

## Picha 

File:Christ Church inside, Zanzibar.jpg | Nguzo za ndani
File:Christ Church, Zanzibar architecture.jpg | Kuba la kanisa kuu
File:Christ Church, Zanzibar in Stone Town, Zanzibar things.jpg | Batizio
File:Christ Church, Zanzibar at altar.jpg | Altare ya kanisa kuu
File:Christ Church, Zanzibar in Stone Town, Zanzibar inside the curch.jpg | Kanisa kuu kwa ndani
File:Crucifix at Christ Church, Zanzibar.jpg | Msalaba la kanisa
File:Grave of Edward Steere.jpg | Kaburi la askofu Steere

## Marejeo
## Marejeo ya Kiswahili
* Maurice Soseleje, Kalendari yetu – Maisha ya Watakatifu – Toleo la pili – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1986 – ISBN 9976-63-112-X, uk. 53

## Viungo vya nje
*Information on the restoration of the cathedral in 2014–15
*The Anglican Cathedral Church of Christ , tovuti ya www.zanzibar.cc
*Christ Church Cathedral - the building ,kwenye tovuti rasmi http://www.zanzibaranglican.or.tz 

Jamii:Historia ya Zanzibar
Jamii:Makanisa nchini Tanzania
Jamii:Utumwa
Jamii:Urithi wa Dunia katika Zanzibar
Jamii:Waanglikana

Jamii:Ukristo nchini Tanzania
Saa za Afrika Mashariki

[thumb|Kanda muda za Afrika. Saa za Afrika Mashariki katika [kijani.]]
**Saa za Afrika Mashariki** (kwa Kiingereza: *East Africa Time*, kifupi: **EAT**) ni kanda muda inayotumika katika Afrika ya Mashariki. Iko katika kanda ya UTC +3, ambayo iko saa tatu mbele ya muda sanifu.

Saa za Afrika Mashariki hutumiwa na:

* Kenya
* Uganda
* Tanzania
* Sudani Kusini
* Uhabeshi
* Somalia
* Jibuti
* Madagaska
* Eritrea

Jamii:Vipimo vya wakati
Jamii:Afrika ya Mashariki
Orodha ya mito ya mkoa wa Kagera

**Orodha ya mito ya mkoa wa Kagera** inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya mito ya eneo hilo la Tanzania Kaskazini Magharibi.

*Mto Bigasha
*Mto Binugenuge
*Mto Bukura
*Mto Bwarkasani
*Mto Chamaizi
*Mto Charushaire
*Mto Chemisinga
*Mto Chezo
*Mto Chijeye
*Mto Chiranda
*Mto Chiruruma
*Mto Chitoboko
*Mto Chiziku
*Mto Goma
*Mto Igongo
*Mto Ikariro
*Mto Ishume
*Mto Jemakunya
*Mto Jingwe
*Mto Kabagendere
*Mto Kabale
*Mto Kabingo
*Mto Kaburi
*Mto Kafunzo
*Mto Kagaga
*Mto Kagera
*Mto Kahogo
*Mto Kahumo
*Mto Kaina
*Mto Kakutamba
*Mto Kamila
*Mto Kanyamkochola
*Mto Kanyinamashenda
*Mto Kanyonza
*Mto Kashalala
*Mto Kashambia
*Mto Kashasha
*Mto Kasongeye
*Mto Katahoka
*Mto Katoma
*Mto Kavahesi
*Mto Kayonza
*Mto Kazinga
*Mto Kifomo
*Mto Kigando
*Mto Kinoka
*Mto Kirera
*Mto Kishanda
*Mto Kishuro
*Mto Kyabale
*Mto Lutungo
*Mto Magome
*Mto Makigogo
*Mto Merule
*Mto Migogo
*Mto Mpanyura
*Mto Mtakuja
*Mto Mugozi
*Mto Muhongo
*Mto Mukana
*Mu Kidimba
*Mu Kigogo
*Mu Kinyangona
*Mto Muronzi
*Mu Ruhamba
*Mto Murusenye
*Mto Mwisa
*Mto Naylwambu
*Mto Ngono
*Mto Ntikangwa
*Mto Nyabujera
*Mto Nyakabwera
*Mto Nyakagera
*Mto Nyakagere
*Mto Nyakichabo
*Mto Nyakihanga
*Mto Nyakychabo
*Mto Nyalwambu
*Mto Nyamabare
*Mto Nyamiruma
*Mto Nyamutogota
*Mto Nyamwago
*Mto Nyamzovu
*Mto Nyarambugu
*Mto Nyatwambu
*Mto Nyungue
*Mto Ombitarama
*Mto Omukafinzi
*Mto Omukafunda
*Mto Omukafunjo
*Mto Omukagoye
*Mto Omukashasha
*Mto Omukatojo
*Mto Omukishalala
*Mto Omukishanda
*Mto Omurushasha
*Mto Omutubilizi
*Mto Omwibare
*Mto Rubira
*Mto Ruboroga
*Mto Ruboronga
*Mto Ruchenche
*Mto Rufuka
*Mto Ruhita
*Mto Ruiga
*Mto Ruisenya
*Mto Ruiza
*Mto Rukakaine
*Mto Rukarakare
*Mto Rukono
*Mto Runone
*Mto Rushosho
*Mto Rushwa
*Mto Rutungu
*Mto Ruvyironza
*Mto Rwitamanumi

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania
* Orodha ya milima ya mkoa wa Kagera

Jamii:Orodha za kijiografia
Jamii:Jiografia ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Kagera
Jamii:Mito
Orodha ya mito ya mkoa wa Geita

**Orodha ya mito ya mkoa wa Geita** inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya mito ya eneo hilo la Tanzania Kaskazini Magharibi.

*Mto Bwiga
*Mto Ichuankima
*Mto Ikonka
*Mto Jakabaga
*Mto Kafunso
*Mto Moyowosi
*Mto Mabubi
*Mto Muhama
*Mto Mwunekese
*Mto Nyabulela
*Mto Nyakukutu
*Mto Nyamasenga
*Mto Nyamazama
*Mto Roata
*Mto Shiperenge
*Mto Usigaga

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania
* Orodha ya milima ya mkoa wa Geita

Jamii:Orodha za kijiografia
Jamii:Jiografia ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Geita
Jamii:Mito
Mto Bizi

'''''' ni kati ya mito ya mkoa wa Kigoma (Tanzania Kaskazini-Magharibi). 

Maji yake yanaelekea Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania
* Orodha ya mito ya mkoa wa Kigoma

Jamii:Mito ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Kigoma
Jamii:Ziwa Tanganyika
Jamii:Mto Kongo
Orodha ya mito ya mkoa wa Kigoma

**Orodha ya mito ya mkoa wa Kigoma** inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya mito ya eneo hilo la Tanzania Magharibi.

*Mto Bizi
*Mto Bugala
*Mto Gombe
*Mto Ibumbu
*Mto Kabesi
*Mto Kaga
*Mto Kagenda
*Mto Kagugwe
*Mto Kahambwe
*Mto Kalungu
*Mto Kamanga
*Mto Kampisa
*Mto Kanengi
*Mto Kansogo
*Mto Kaparamsembe
*Mto Kasagwi
*Mto Kasaka
*Mto Kasangesi
*Mto Kaseke
*Mto Katengera
*Mto Katimba
*Mto Katobala
*Mto Kibengi
*Mto Kibondo
*Mto Kigarie
*Mto Kihambwe
*Mto Kilungwe
*Mto Kinya
*Mto Kunilakongi
*Mto Lagossa
*Mto Longa
*Mto Lubalisi
*Mto Lubugwe
*Mto Luegele
*Mto Luelu
*Mto Lufubu
*Mto Lugonezi
*Mto Lugufu
*Mto Lugungwisi
*Mto Luiche
*Mto Lukusu
*Mto Lumbwa
*Mto Lumbye
*Mto Mabonwe
*Mto Mafundu
*Mto Makamba
*Mto Makare
*Mto Malagarasi
*Mto Masala
*Mto Masungwe
*Mto Mayamasi
*Mto Mbogo
*Mto Mfuwazi
*Mto Mgonia
*Mto Milango
*Mto Milembe
*Mto Mkanga
*Mto Mohambwe
*Mto Mohwazi
*Mto Molila
*Mto Moyowosi
*Mto Mpemvi
*Mto Msana
*Mto Msimba
*Mto Mslezy
*Mto Mslhasi
*Mto Msobwe
*Mto Mubulungu
*Mto Mugala
*Mto Mugera
*Mto Mugewe
*Mto Mugoro
*Mto Mugunga
*Mto Muguti
*Mto Mugwisi
*Mto Mukarasi
*Mto Mukugwa
*Mto Mulangarasi
*Mto Mumbara
*Mto Muyawo
*Mto Mvunwa
*Mto Mwasis
*Mto Nguye
*Mto Njungwe
*Mto Nkololue
*Mto Nyabuyumbu
*Mto Nyamagonga
*Mto Nyamilowe
*Mto Nyamufaliza
*Mto Nyamuzi
*Mto Nyansoni
*Mto Nyarusange
*Mto Nyaviumbu
*Mto Pamba
*Mto Rubumba
*Mto Ruchugi
*Mto Rugalegi
*Mto Rumpungwe
*Mto Rusuno
*Mto Ruwiti
*Mto Sanza
*Mto Segese
*Mto Shanga
*Mto Shuze
*Mto Sibungu
*Mto Sifufume
*Mto Sombuessi
*Mto Sombwe
*Mto Syankala
*Mto Vuga
*Mto Yantinde
*Mto Zibwe

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania
* Orodha ya milima ya mkoa wa Kigoma

Jamii:Orodha za kijiografia
Jamii:Jiografia ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Kigoma
Jamii:Mito
Fahari ya mtu mweusi

**Fahari ya mtu mweusi** (kwa Kiingereza: *Black pride*) ni jina la harakati zilizoanzishwa kuzipiku tamaduni na itikadi za Kizungu na kuhamasisha watu weusi kufurahia tamaduni zao za asili na kushikilia urithi wao wa Kiafrika. 

Huko nchini Marekani, harakati hizo zilihusishwa moja kwa moja na kupinga ubaguzi wa rangi kutoka kwa watu weupe. Hasa katika kipindi cha Vuguvugu la haki za kiraia lililotokea nchini Marekani wakati watu weusi walipodai haki zao za kiraia ikiwa ni pamoja na kupiga kura, usawa katika fursa za kazi, sheria za kibaguzi, na mambo mengine mengi ambayo ni haki ya msingi ya kila binadamu. 

Harakati nyingine zinazohusiana ni pamoja na mamlaka ya mtu mweusi, uzalendo wa mtu mweusi, Black Panthers na Uafrocentriki.

## Marejeo
## Jisomee
*
Faila

right|thumb|150px|Ngazi za uainishaji katika biolojia; ngazi ndogo za kati hazionyeshwi.
**Faila** (kutoka Kilatini "phylum", yaani: kabila, ukoo; pia: "**kabila**") katika biolojia ni ngazi ya uainishaji wa kisayansi iliyopo baina ya himaya na ngeli. 

Kwa Kiingereza faila huitwa "phylum" kama inahusu wanyama lakini "division" kama inataja mimea.

Jamii:Uainishaji
Jamii:Biolojia
Orodha ya mito ya mkoa wa Katavi

**Orodha ya mito ya mkoa wa Katavi** inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya mito ya eneo hilo la Tanzania Magharibi.

*Mto Filongo
*Mto Fungu
*Mto Ibindi
*Mto Ifume
*Mto Ihelembe
*Mto Ikaka
*Mto Ikoso
*Mto Ilole
*Mto Ipati
*Mto Ipwaga
*Mto Itimba
*Mto Kabenga
*Mto Kafisia
*Mto Kafufu
*Mto Kalambo
*Mto Kalulu
*Mto Kalungu
*Mto Kamba
*Mto Kampisa
*Mto Kasaka
*Mto Kasango
*Mto Kasenga
*Mto Kassemue
*Mto Katanta
*Mto Katuma
*Mto Kawankara
*Mto Kekese
*Mto Keswa
*Mto Keta
*Mto Kikusi
*Mto Kotiantie
*Mto Kunga
*Mto Luaga
*Mto Lufilisi
*Mto Lugufu
*Mto Luhumuka
*Mto Lukima
*Mto Lungombe
*Mto Luula
*Mto Mafunzi
*Mto Magamba
*Mto Magogo
*Mto Makambe
*Mto Malambo
*Mto Malangwe
*Mto Malimba
*Mto Manda
*Mto Manyo
*Mto Matanga
*Mto Matete
*Mto Mbala
*Mto Meketu
*Mto Mfukwe
*Mto Mfwisi
*Mto Mgunje
*Mto Milala
*Mto Mkulyo
*Mto Mkuva
*Mto Mlowezi
*Mto Mpanda
*Mto Mpandwe
*Mto Msaadya
*Mto Msaginya
*Mto Msenguzi
*Mto Msima
*Mto Msobwe
*Mto Mtambo
*Mto Mtisi
*Mto Mtumbu
*Mto Mukangazi
*Mto Mulasi
*Mto Musihasi
*Mto Niensi
*Mto Nkumba
*Mto Ntoba
*Mto Nyamanzi
*Mto Rungwa
*Mto Salawuzinga
*Mto Sambala
*Mto Sangwana
*Mto Shama
*Mto Shangwe
*Mto Shongo
*Mto Simeni
*Mto Tinga
*Mto Tumba
*Mto Utowe
*Mto Wago
*Mto Wakapamba
*Mto Wegele

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania
* Orodha ya milima ya mkoa wa Katavi

Jamii:Orodha za kijiografia
Jamii:Jiografia ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Katavi
Jamii:Mito
Mto Filongo

'''''' ni mmojawapo kati ya mito ya mkoa wa Katavi, Tanzania (upande wa magharibi).

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania
* Orodha ya mito ya mkoa wa Katavi

## Marejeo
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Mito ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Katavi
Mto Magogo

**Magogo** ni jina la mito miwili ya Tanzania:
* Mto Magogo (Katavi)
* Mto Magogo (Mwanza)
* Mto Magogo (Shinyanga)
Jamii:Mito ya Tanzania
Edward Theodore Compton

[right|thumb|Mlima wa [Großglockner alivyouchora Compton mwaka wa 1918]]
**Edward Theodore Compton** (29 Julai, 1849 - 22 Machi, 1921) alikuwa mchoraji kutoka nchi ya Uingereza. Tangu mwaka wa 1869 aliishi nchini Ujerumani ambapo alifunga ndoa na kupata uraia. Alichora michoro elfu moja na mia saba ya milima, hasa milima ya Alpi.

Jamii:Waliozaliwa 1849
Jamii:Waliofariki 1921
Jamii:Wachoraji wa Ujerumani
Jamii:Wachoraji wa Uingereza
Joseph Francis Shea

alt=Joseph Francis Shea|thumb|Joseph Francis Shea
**Joseph Francis Shea ** (1926-1999) alikuwa mhandisi wa vyombo vya anga na msimamizi wa NASA. Alizaliwa huko Bronx, New York, alifundishwa Chuo Kikuu cha Michigan, akipokea Ph.D. ya uhandisi mwaka 1955. 

Baada ya kufanya kazi huko *Bell Labs* kwenye mfumo wa uongozi wa redio za *inertial Titan I intercontinental ballistic missile*, aliajiriwa na NASA mwaka 1961 kama Naibu Mkurugenzi wa Ofisi ya NASA ya *Manned Space Flight* na baadaye kama mkuu wa ofisi ya Programu ya *Apollo Spacecraft*. Shea ilifanya jukumu muhimu katika kuunda mwendo wa mpango wa Apollo, na kusaidia kuongoza NASA kwa uamuzi kwa ajili ya mzunguko wa mwezi wa mchana na kuunga mkono "upimaji wote" wa jitihada ya Saturn V.

Jamii:Waliozaliwa 1926
Jamii:Waliofariki 1999
Jamii:Wanasayansi wa Marekani
Intel 4004

alt= Intel 4004|thumb|**Intel 4004**.
**Intel 4004** ni kichakato cha *4-bit (CPU)* kilichotolewa na *Intel Corporation* mwaka 1971. Kilikuwa ni kichakato cha kwanza cha  kibiashara kilichotolewa na *Intel*. 4004 ilikuwa ya kwanza katika mstari mrefu wa *CPU* za *Intel*.

Mpango wa vipande vya silikoni vya kuhifadhia habari (*chip*) ulianza mwezi Aprili 1970, wakati Federico Faggin alijiunga na Intel, na ilikamilishwa chini ya uongozi wake Januari 1971. Utunzaji wa kwanza wa kibiashara wa kazi kamili 4004 ulifanyika mwezi Machi 1971 kwa *Busicom Corp* ya Japani ambayo ilikuwa awali iliyoundwa na kujengwa kama chipu desturi.

Jamii:Kompyuta
Zantel

**Zantel** (kifupi cha **Zanzibar Telecom Limited**) ni kampuni mojawapo ya uwekezaji, uvumbuzi na huduma kwa wateja iliyowahi kushinda tuzo. 

Juu ya yote, ni moja ya kampuni za simu iliyotoa faida kubwa za mawasiliano ya simu nchini Tanzania.

Jamii:Kampuni za Tanzania
Jamii:Simu
Marekani (kitambaa)

[300px|thumb|Mfano wa marekani (calico) pamoja na [futi.]]
**Marekani** (pia: **merekani, merikani**) ni kitambaa kizito cha pamba kisichotiwa rangi. 

Jina hilo lilianza kutumiwa katika miaka ya 1835 wakati meli kutoka Marekani zilianza kufika kwenye pwani za Afrika ya Mashariki wakitafuta hasa pembe ya ndovu na kuleta kitambaa cha kwao. Kitambaa hicho kiliuzwa kwa bei nafuu na kuwa imara zaidi kuliko vitambaa vya Uhindi na Uingereza ambavyo vilifika kwenye miji ya Waswahili hadi wakati ule. Kwa hiyo watu waliita kwa jina la nchi ilipotoka, Marekani.

## Marejeo
Jamii:Mavazi
Bryson Tiller

**Bryson Djuan Tiller** (amezaliwa 2 Januari, 1993) ni msanii wa rekodi nchini Marekani. Amepata kupata kutoa albamu zake mbili:  *Trapsoul* na *True to Self*.

## Diskografia
* *Trapsoul* (2015)
* *True to Self* (2017)

## Marejeo
## Viungo vya nje
* Official website

Jamii:Waliozaliwa 1993
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanamuziki wa Marekani
Freestyle Script

**Freestyle Script** ni fonti iliyoundwa na Martin Wait mwaka 1981, halafu toleo la Kooze liliundwa mwaka 1986.  

Adobe, ITC na Letraset ni wahubiri ya Freestyle Script. Ina matoleo manne: Regular, Bold, SH Reg Alt, and SB Reg Alt.

## Marejeo 
Jamii:Fonti
Al-Shymaa Kway-Geer

**Al-Shymaa Kway-Geer** (alizaliwa mwaka 1960) ni mbunge wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania. Ni mmoja kati ya wabunge wanawake 48 walioteuliwa na rais wa Jamhuri ya muungano wa Tanzania wa awamu ya nne Jakaya Kikwete.  

Kway-Geer ni mzaliwa wa mkoa wa Tanga nchini Tanzania na aliteuliwa kuwa mbunge mnamo mwaka 2008. Hapo awali Kway-Geer alikuwa mhudumu wa ndege. Akiwa mlemavu wa ngozi (Albino), Kway-Geer ameonesha matumaini kwa watu wenye ulemavu kama yeye na kubadilisha mtazamo wa watu wengi nchini Tanzania wenye imani kuwa mtu mwenye ulemavu wa ngozi ni laana au chanzo cha kujipatia nguvu za giza. Manyanyaso kwa watu wenye ulemavu wa ngozi (Albino) yameshamiri sana nchini Tanzania yakiwemo mauaji ya maalbino, kuwavamia na kukata baadhi ya viungo vyao.

## Angalia pia
* Salum Khalfani Bar'wani (mtu wa kwanza mwenye ulemavu wa ngozi kuchaguliwa kuwa mbunge wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania)

## Marejeo
## Viungo vya nje
* Tovuti ya Bunge la Tanzania
*Jeffrey Gettelman. "Albinos in Tanzania face deadly threat" in *New York Times*, June 8, 2008
*article on Kwegyir
**Washington Times* article on Kwegyir

Jamii:Waliozaliwa 1960
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wanawake Tanzania
Jamii:Bunge la Tanzania
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Amandina Lihamba

**Amandina Lihamba** (alizaliwa mwaka 1944) ni mwigizaji na muongozaji wa filamu kutoka Tanzania. Ni profesa wa chuo kikuu cha Dar es Salaam katika kitengo cha Sanaa. Amewahi kuwa mshauri wa wanafunzi chuoni hapo, mkuu wa idara na mjumbe wa bodi chuoni hapo. 

Mnamo mwaka 1989 alikuwa mmoja wa waanzilishi wa mradi wa Jukwaa la Watoto. Pia ni mwanzilishi wa kundi la wasichana la kuigiza (drama) katika mchezo ujulikanao kama ***Tuseme*** akishirikiana na Penina Muhando mnamo mwaka 1998.

Lihamba alizaliwa katika wilaya ya Morogoro mnamo mwaka 1944..Alipata shahada ya uzamivu kutoka chuo kikuu cha Leeds(***University of Leeds***).

Katika masomo yake ya uzamivu (udaktari) alijikita katika masuala ya Siasa na Sanaa nchini Tanzania baada ya Azimio la Arusha miaka 1967-1984.

Katika uzamivu huo, anaelezea ni kwa namna gani neno *ngonjera* lilijitokeza kama propaganda za chama tawala kwa namna isivyotakiwa.

Lihamba alifuata mfano wa muongoza filamu kutoka Senegal aitwaye Ousmane Sembène aliyeongoza filamu ya *The Money-Order*  iliyotoka mwaka 1968 ambayo pia hujulikana kwa jina la Mandabi

## Filamu
*The Marriage of Mariamu|*The Marriage of Mariamu* (1985)
**Khalfan and Zanzibar* (1999)
*Maangamizi: The Ancient One|*Maangamizi: The Ancient One* (2001)

## Marejeo
## Viungo Vya Nje
* Amandina Lihamba IMDb

Jamii:waliozaliwa 1944
Jamii:watu walio hai
Jamii:Waigizaji filamu wa Tanzania
Mto Malimba

'''''' ni  mojawapo kati ya mito ya mkoa wa Katavi, Tanzania (upande wa magharibi).

Maji yake yanatiririkia Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

## Tazama pia
* Mito ya Tanzania
* Orodha ya mito ya mkoa wa Katavi

## Marejeo
## Viungo vya nje
* Geonames.org

Jamii:Mito ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Katavi
Jamii:Ziwa Tanganyika
Jamii:Mto Kongo
Robert Hooke

alt=robert hooke|thumb|Robet Hooke.
**Robert Hooke FRS** (18 Julai 1635 - London, 3 Machi 1703) alikuwa mhandisi na msomi kutoka Uingereza. 

Hooke alifanya jukumu muhimu katika kuzaliwa kwa sayansi katika karne ya 17 na kazi ya majaribio na ya kinadharia. Alikuwa pamoja na mwenzake wa Robert Boyle na Christopher Wren, na mshindani mwenzake na Isaac Newton. Hooke alikuwa kiongozi katika mipango ya kujenga baada ya Moto Mkuu wa London mwaka 1666. 

Jamii:Watu wa Uingereza
Flight 19

**Flight 19** ilikuwa kundi la ndege za mabomu tano za Grumman TBM Avenger Torpedo ambalo lilitoweka au kupotea juu ya Pembetatu ya Bermuda tarehe 5 Desemba 1945 baada ya kupoteza mawasiliano wakati wa ndege ya mafunzo ya usafiri wa maji ya Umoja wa Mataifa kutoka Fort Lauderdale, Florida. 

Wanajeshi wote 14 waliokuwa juu ya ndege walipotea, kama walikuwa wote wafanyakazi 13 wa Martin PBM Mariner kuruka mashua ambayo ilitoka Naval Air Station Banana River kutafuta Flight 19. 

Wachunguzi wa jeshi la majini hawakuweza kuelewa sababu halisi ya kupotea kwa Flight 19.

Jamii:1945
Jamii:Bermuda
John Logie Baird

alt=Baird|thumb|John logier Baird akifanya majaribio ya runinga
**John Logie Baird** (13 Agosti 1888 - 14 Juni 1946) alikuwa mhandisi wa Scotland na mvumbuzi wa mfumo wa kwanza wa televisheni duniani, na wa mirija ya televisheni 

## Maisha ya awali 
Baird alizaliwa huko Helensburgh, Dunbartonshire, Scotland. Alisoma shule ya Larchfield Academy huko Helensburgh, kisha akaenda Glasgow na Magharibi ya *Scotland Technical College* (ambayo baadaye ikawa Chuo Kikuu cha Strathclyde); na Chuo Kikuu cha Glasgow. 

## Majaribio ya televisheni 
Ingawa wavumbuzi wengi walisaidia kufanya televisheni, Baird alikuwa mtu muhimu na kuleta maendeleo mazuri. Hasa nchini Uingereza, watu wengi wanasema kuwa Baird alikuwa mtu wa kwanza kufanya picha za mubashara kutoka kwenye mwanga uliojitokeza.

Jamii:Wavumbuzi
Jamii:Watu wa Uskoti
Raphael Varane

thumb|255x255px|Rafael Varane (2011).
**Raphaël Xavier Varane** (alizaliwa tarehe 25 Aprili 1993) ni mchezaji wa soka wa Ufaransa ambaye anacheza kama beki katika timu ya Manchester United (akijiunga mwaka 2022 akitokea Real Madrid alikopata mafanikio makubwa sana) na timu ya taifa ya Ufaransa.

Mnamo 22 Juni 2011, rais wa Lens Gervais Martel alithibitisha kundi la wafuasi katika mkutano wa klabu ambayo Varane angejiunga na klabu ya Hispania Real Madrid akisema, "Varane atachezea Real Madrid kwa uongozi wa José Mourinho.

Jamii:Wachezaji mpira wa Ufaransa
Bob Kahn

alt=Bob Kahn|thumb|Bob Kahn
**Robert Elliot "Bob" Kahn** (alizaliwa 23 Desemba 1938) ni mhandisi wa umeme wa Marekani. 

Pamoja na Vint Cerf, walivumbua *Transmittion control protocol* (TCP) na itifaki za intaneti (IP) za msingi za mawasiliano ya mtandaoni.

## Viungo vya nje
* Wasifu wa Bob Kahn  
* Mahojiano ya Bob Kahn
* Mahojiano ya Bob Kahn(NPR)
* Historia fupi ya Bob Kahn
*Mahojiano ya Bob Kahn

Jamii:Wavumbuzi
Jamii:Wanasayansi wa Marekani
Nyuroni

alt=Neuroni|thumb|239x239px|Nyuroni.
**Nyuroni** ni seli zinazobeba msukumo wa umeme ndani ya mwili. Ndiyo vitengo vya msingi vya mfumo wa neva na sehemu yake muhimu ni ubongo.

Kila nyuroni hufanywa na kiini cha seli (pia huitwa soma), chembe za ubongo na aksoni. Chembe za ubongo na aksoni zipo katika muundo wa nyuzi. 

Kuna takriban nyuroni bilioni 86 katika ubongo wa binadamu, ambazo zinajumuisha karibu 10% ya seli zote za ubongo. 

Nyuroni hutumiwa na seli za gliali na astrosaiti.

Nyuroni huunganishwa kwa kila tishu moja. 

## Tanbihi
Jamii:Mwili
Jamii:ubongo
Jamii:neva
Astrosaiti

alt=Astrosaiti|thumb|Astrosaiti.
**Astrosaiti** ni seli zenye umbo la nyota katika ubongo na mithili ya kamba kwenye uti wa mgongo. Pia hizi seli zinajulikana kwa pamoja kama astroglia.

Uwiano wa astrosaiti katika ubongo hutofautiana. Uchunguzi umegundua kuwa uwiano wa astrosaiti hutofautiana na eneo kutoka 20% hadi 40% ya glia zote.

Astrosaiti hufanya mambo mengi: husaidia seli za mwisho za ubongo, hutoa virutubisho kwa tishu za neva, kuweka ioni za ziada kwa usawa. Pia husaidia kurekebisha ubongo na nyuzinyuzi za uti wa mgongo baada ya majeraha.

Jamii:Mwili
Jamii:Ubongo
Itifaki ya Biblia

**Itifaki ya Biblia** ni Kitabu chenye orodha ya maneno ya maandishi ya [[Biblia].

Kitabu cha namna hiyo katika Kiswahili kimetolewa mwaka 1990 na Central Tanganyika Press) ikiwa na orodha ya maneno ya Biblia na madondoo yake. Ni chombo muhimu cha utafiti wa misamiati yake.

Jamii:Vitabu
Jamii:Biblia
Mahafali

thumb|Mwanafunzi akiwa amepokea shahada yake.
**Mahafali** (kutoka neno la Kiarabu) ni sherehe ya wanafunzi kupata diploma au shahada ya kitaaluma au sherehe ambayo wakati mwingine huhusishwa na kuhitimu masomo. 

Tarehe ya mahafali mara nyingi huitwa siku ya kuhitimu.

Jamii:Utamaduni
Jamii:Elimu
Walanyama

, mmoja kati ya walanyama wakubwa zaidi.]]
 na mbwa, wanyama wa nyumbani ni walanyama.]]
**Walanyama** (pia: **Wagwizi**; kwa Kilatini: **Carnivora**) ni mpangilio wa kisayansi ambao hujumuisha aina zaidi ya 280 za wanyama wa ngeli ya mamalia (wanaonyonyesha wadogo wao). 

Ukubwa wao unaanzia kwa vicheche wadogo kama (Mustela nivalis), mwenye gramu 25  na sentimeta 11, hadi dubu barafu (Ursus maritimus), ambaye anaweza kupima kilogramu 1,000, na Tembo-bahari wa kusini (Mirounga leonina), ambao wanaume wazima wanafikia kilogramu 5,000 (lb 11,000) na urefu wa mita 6.9 (futi 23).

Wengi wao hula nyama hasa, na ndiyo msingi wa jina la kundi "carnivora" (walanyama). Kuna pia spishi kama rakuni na dubu kadhaa ambao hula chochote, yaani nyama pamoja na matunda, jozi, nafaka na majani kadhaa. Spishi chache zimekuwa walamani kama vile Panda ambao ni dubu wanaokula mianzi pekee.

## Picha 

RenardCrâne.jpg
Mirounga leonina male.JPG
Mauswiesel.jpg
Nandinia binotata, Manchester Museum.jpg

## Tazama pia
*Walamani
*Walavyote

## Tanbihi 
## Viungo vya nje 
Jamii:Mamalia
Jamii:Carnivora
Benjamin Franklin

[thumb|[Picha ya Benjamin Franklin.]]
**Benjamin Franklin** alizaliwa mwaka 1706 huko Boston. Alikuwa mwana wa kumi wa fundi wa kutengeneza sabuni na mishumaa. Baada ya kutumikia kujifunza kwa baba yake kati ya umri wa miaka 10 na 12, alikwenda kufanya kazi kwa ndugu yake James, mchapaji. 

Mnamo 1721 alianzisha New England Courant, gazeti la nne katika makoloni. Benyamini kwa siri alichangia masomo 14 kwa hilo, na yalikuwa maandishi yake ya kwanza yaliyochapishwa.

Mnamo 1723, kwa sababu ya kuchanganyana na ndugu yake, Franklin alihamia Philadelphia, ambako alipata kazi kama mchapaji. Alitumia mwaka mmoja tu huko na kisha kusafiri kwenda London kwa miaka 2 zaidi. Kurudi Philadelphia, alikua kwa haraka katika sekta ya uchapishaji. 

Alichapisha gazeti la Pennsylvania (1730-1748), ambalo lilianzishwa na mtu mwingine mwaka wa 1728, lakini mradi wake wa maandishi ya mafanikio zaidi ulikuwa Poor Richard's Almanac ya miaka (1733-1758). Lilipata umaarufu katika makoloni, likiwa la pili tu baada ya Biblia, na sifa yake hatimaye ikaenea Ulaya.

Alijitolea katika siasa, alikuwa mwakilishi wa bunge lililoongoza vita ya uhuru wa Marekani dhidi ya Uingereza akashiriki kutunga Tangazo la Uhuru wa Marekani na baadaye katiba. Baadaye alisimamia huduma ya posta ya nchi mpya. Alitumwa Ufaransa kama balozi wa Marekani alipofaulu kushawishi serikali ya Ufaransa kujiunga na Vita ya uhuru wa Marekani. 

Franklin alifanya pia majaribio kuhusu tabia za umeme, mwaka 1752 aliweza kuonyesha kwamba nguvu ya radi ni umeme akabuni teknolojia ya kikingaradi.

Jamii:Waliozaliwa 1706
Jamii:Waandishi wa habari
Jamii:Wanafizikia wa Marekani
Liu Xiaobo

thumb|250px|Picha ya Liu Xiaobo
left|80px
**Liu Xiaobo** (28 Desemba 1955 - 13 Julai 2017) alikuwa mwandishi, mwanaharakati wa haki za binadamu, mwanafalsafa wa China aliyeshinda Tuzo ya Nobel ya Amani.

Alitoa wito wa mageuzi ya kisiasa na alihusika katika kampeni za kumaliza utawala wa chama cha kikomunisti nchini China. 

Wakati mwingine hujulikana kama "Nelson Mandela wa China". Alifungwa kifungo cha kisiasa huko Jinzhou, Liaoning. Mnamo 26 Juni 2017, alipewa matibabu baada ya kugunduliwa ana saratani ya ini na alikufa tarehe 13 Julai 2017.

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1955
Jamii:Waliofariki 2017
Jamii:Wanaharakati wa Uchina
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Amani
Safu ya milima

[thumb|[Milima Aberdare|Safu ya Nyandarua kutoka Mbuga ya Kitaifa ya Aberdare]]
**Safu ya milima** ni msururu wa milima iliyokaribiana. Milima hiyo hutenganishwa na nyanda za juu au mabonde. 

Mifano ya safu za milima ni kama vile, Safu ya Aberdare, Milima Atlas, Alpi na Himalaya. Safu nyingi za milima duniani zilitokea kama milima kunjamano.

## Tazama pia
* Orodha ya milima

## Marejeo 
Jamii:Milima
Jamii:Jiolojia
Control Machete

thumb|Picha ya tamasha ya Fermin IV mnamo 2005

**Control Machete** ilikuwa kundi la hip hop kutoka Monterrey, Nuevo León, Mexiko. Wao ni waanzilishi wa hip hop ya Mexiko. Wameuza nakala 500,000 za albamu **Mucho Barato**.

## Diskografia 
* Mucho Barato (1996)
* Artillería Pesada presenta (1999)
* Solos Para Fanáticos (2002)
* Uno, Dos:Bandera (2003) 

## Marejeo 
Jamii:Wanamuziki wa hip hop
Jamii:Wanamuziki wa Mexiko
Kinto Sol

thumb|Kinto Sol

**Kinto Sol** ni kundi la hip hop kutoka Iramuco, Guanajuato, Mexiko. Wao ni muhimu zaidi katika historia ya Rap Mexicano na Chicano na wana mada kama ubaguzi wa rangi, malinchismo, umaskini na barabara.

## Diskografia 
* Kinto Sol (1999)
* Del Norte Al Sur (2000)
* Hecho En México (2003)
* La Sangre Nunca Muere (2005)
* Los Hijos Del Maíz (2007)
* Cárcel De Sueños (2009)
* El Ultimo Suspiro (2010)
* Familia, Fe y Patria (2012)
* La Tumba Del Alma (2013)
* Protegiendo El Penacho (2015)
* Lo Que No Se Olvida (2016)
* Somos Once (2017)
* Lengua Universal (2018)

## Marejeo 
## Vingo vya Nje 
* Official website

Jamii:Wanamuziki wa hip hop
Jamii:Wanamuziki wa Mexiko
Fermín IV

thumb|Fermin IV

**Fermín IV Caballero Elizondo** (amezaliwa Desemba 1974) ni rapa wa Mexiko. 

Ni rapa na mchungaji ambaye ameweka historia ya rap nchini Mexico na kiongozi wa kikundi cha Control Machete.

## Maisha ya Mwanzo 
Mafunzo yake ya muziki yalianza ujanani, alipokuwa akisikiliza Hip Hop ya Marekani, akizungumzia ujumbe wake wenye nguvu wa kutoridhika na upinzani wa wazi kwa jamii kwa ujumla. 

Kutoka wakati huo, alianza kuendeleza mradi wa muziki wa chini, unaitwa "Profuga Del Metate".

## Albamu alizotoa 
* **Mwaka**
* 2002: *Boomerang*
* 2017: *Odio/Amor*
* 2018: *Laberinto*

## Marejeo 
## Viungo vya nje
* Tovuti Binafsi ya Fermin 
* Fermin IV  Ndani ya Sony Music

Jamii:Waliozaliwa 1974
Jamii:Wanamuziki wa Mexiko
Jamii:Wanamuziki wa hip hop
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu kutoka Monterrey