open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Calvin Coolidge

**Calvin Coolidge** (4 Julai 1872 – 5 Januari 1933) alikuwa Rais wa 30 wa Marekani kuanzia mwaka wa 1923 hadi 1929. Alianza kama Kaimu Rais wa Warren Harding aliyemfuata baada ya kifo chake. Kaimu Rais wake Coolidge kuanzia mwaka wa 1925 alikuwa Charles Dawes.

## Tazamia pia 
* Orodha ya Marais wa Marekani

Jamii:Waliozaliwa 1872
Jamii:Waliofariki 1933
Jamii:Marais wa Marekani
Jamii:Vermont
Grover Cleveland

**Stephen Grover Cleveland** (18 Machi 1837 – 24 Juni 1908) alikuwa Rais wa Marekani mara mbili, kuanzia mwaka wa 1885 hadi 1889, tena kuanzia 1893 hadi 1897. Kwanza Kaimu Rais wake alikuwa Thomas Hendricks, mara ya pili Kaimu Rais alikuwa Adlai Stevenson.

## Tazamia pia 
* Orodha ya Marais wa Marekani

Jamii:Waliozaliwa 1837
Jamii:Waliofariki 1908
Jamii:Marais wa Marekani
Benjamin Harrison

thumb|right|Benjamin Harrison
**Benjamin Harrison** (20 Agosti 1833 – 13 Machi 1901) alikuwa Rais wa 23 wa Marekani kuanzia mwaka wa 1889 hadi 1893. Kaimu Rais wake alikuwa Levi Parsons Morton.

## Tazamia pia 
* Orodha ya Marais wa Marekani

Jamii:Waliozaliwa 1833
Jamii:Waliofariki 1901
Jamii:Marais wa Marekani
Andrew Johnson

**Andrew Johnson** (29 Desemba 1808 – 31 Julai 1875) alikuwa Rais wa 17 wa Marekani kuanzia mwaka wa 1865 hadi 1869. Alianza kama Kaimu Rais wa Abraham Lincoln na kumfuata Lincoln alipouawa.

## Tazamia pia 
* Orodha ya Marais wa Marekani

Jamii:Waliozaliwa 1808
Jamii:Waliofariki 1875
Jamii:Marais wa Marekani
James Buchanan

**James Buchanan Jr** (23 Aprili 1791 – 1 Juni 1868) alikuwa Rais wa 15 wa Marekani kuanzia mwaka wa 1857 hadi 1861. Kaimu Rais wake alikuwa John Breckinridge.

Alishika nyadhifa ya Urais kuanzia mwaka 1857 hadi 1861. Pia aliwahi kuwa Waziri wa Mambo ya Nje wa Marekani kuanzia 1845 hadi 1849 na aliwakilisha Pennsylvania katika mabaraza yote mawili ya Bunge la Marekani. Buchanan alikuwa mtetezi wa haki za majimbo, hasa kuhusu suala la utumwa, na alipunguza jukumu la serikali ya shirikisho kabla ya kuzuka kwa Vita vya wenyewe kwa wenyewe vya Marekani.
Buchanan alikuwa wakili huko Pennsylvania na alishinda uchaguzi wake wa kwanza kuingia katika Baraza la Wawakilishi la jimbo kupitia Chama cha Federalist. Alichaguliwa katika Baraza la Wawakilishi la Marekani mwaka 1820 na alihudumu kwa mihula mitano, akijiunga na Chama cha Democrat cha Andrew Jackson. Mnamo 1832, aliteuliwa kuwa balozi wa Marekani nchini Urusi.

Mnamo 1834 alichaguliwa kuwa seneta wa Marekani kutoka Pennsylvania, nafasi aliyoshikilia kwa miaka 11.Mnamo 1845, Rais James K. Polk alimteua kuwa waziri wa mambo ya nje, na mwaka 1853 alitumwa na Rais Franklin Pierce kuwa balozi wa Marekani nchini Uingereza.

## Tazama pia
* Orodha ya Marais wa Marekani

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa 1791
Jamii:Waliofariki 1868
Jamii:Marais wa Marekani
Ulysses S. Grant

**Ulysses S. Grant** (27 Aprili 1822 – 23 Julai 1885) alikuwa Rais wa 18 wa Marekani kuanzia mwaka wa 1869 hadi 1877. Alikuwa na Kaimu Rais wawili, kwanza Schuyler Colfax (1869-73), halafu Henry Wilson (1873-75).

## Tazamia pia 
* Orodha ya Marais wa Marekani

Jamii:Waliozaliwa 1822
Jamii:Waliofariki 1885
Jamii:Marais wa Marekani
Rutherford B. Hayes

**Rutherford Birchard Hayes** (4 Oktoba 1822 – 17 Januari 1893) alikuwa Rais wa 19 wa Marekani kuanzia mwaka wa 1877 hadi 1881. Kaimu Rais wake alikuwa William Wheeler.

## Tazamia pia 
* Orodha ya Marais wa Marekani

Jamii:Waliozaliwa 1822
Jamii:Waliofariki 1893
Jamii:Marais wa Marekani
James A. Garfield

**James Abram Garfield** (19 Novemba 1831 – 19 Septemba 1881) alikuwa Rais wa 20 wa Marekani kwa miezi michache tu mwaka wa 1881 hadi kifo chake. Kaimu Rais wake alikuwa Chester Arthur aliyemfuata kama Rais.

## Tazamia pia 
* Orodha ya Marais wa Marekani

Jamii:Waliozaliwa 1831
Jamii:Waliofariki 1881
Jamii:Marais wa Marekani
Chester Arthur

**Chester Alan Arthur** (5 Oktoba 1829 – 18 Novemba 1886) alikuwa Rais wa 21 wa Marekani kuanzia mwaka wa 1881 hadi 1885. Alianza kama Kaimu Rais wa James Garfield na kumfuata alipofariki.

## Tazamia pia 
* Orodha ya Marais wa Marekani

Jamii:Waliozaliwa 1829
Jamii:Waliofariki 1886
Jamii:Marais wa Marekani
William Rufus de Vane King

thumbnail|right|William Rufus de Vane King
**William Rufus de Vane King** (7 Aprili 1786 – 18 Aprili 1853) alikuwa Kaimu Rais wa Marekani chini ya Rais Franklin Pierce kwa wiki chache tu mwaka wa 1853 hadi kifo chake.

Jamii:Waliozaliwa 1786
Jamii:Waliofariki 1853
Jamii:Kaimu Rais wa Marekani
John Breckinridge

**John Cabell Breckinridge** (21 Januari 1821 &ndash; 17 Mei 1875) alikuwa mwanasheria, mwanajeshi na mwanasiasa wa Marekani akiwa mwanachama wa Chama cha Kidemokrasia. Alikuwa Kaimu Rais wa Marekani chini ya Rais James Buchanan kuanzia mwaka wa 1857 hadi 1861. Baada ya ushindi wa Abraham Lincoln mwaka wa 1860, Breckinridge akawa mbunge wa Senati ya Marekani akiwakilisha jimbo la Kentucky kwa miezi michache tu. Baada ya majimbo saba kuasi na baada ya kuanzishwa kwa vita, Breckinridge akafukuzwa kutoka senati akakimbilia Kusini na kuwa mwanajeshi upande wa majimbo maasi. Baada ya Kusini kushindwa vitani, Breckinridge akawa mkimbizi katika nchi za Kuba, Uingereza na Kanada. Mwaka wa 1868 akaruhusiwa kurudi Marekani lakini hakuingia mambo ya siasa tena. Akafariki mwaka wa 1875 akiwa na umri wa miaka 54 tu baada ya upasuaji kwa ajili ya kutibu majeraha aliyoyapata vitani.
Schuyler Colfax

thumb|right|Schuyler Colfax
**Schuyler Colfax** (23 Machi 1823 – 13 Januari 1885) alikuwa Kaimu Rais wa Marekani chini ya Rais Ulysses Grant kuanzia mwaka wa 1869 hadi 1873.

Jamii:Waliozaliwa 1823
Jamii:Waliofariki 1885
Jamii:Kaimu Rais wa Marekani
Henry Wilson

thumb|right|Henry Wilson
**Henry Wilson** (16 Februari 1812 – 22 Novemba 1875) alikuwa Kaimu Rais wa Marekani chini ya Rais Ulysses Grant kuanzia mwaka wa 1873 hadi kifo chake madarakani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Jeremiah Jones Colbath.

Jamii:Waliozaliwa 1812
Jamii:Waliofariki 1875
Jamii:Kaimu Rais wa Marekani
William Wheeler

[thumbnail|right|280px|William A. Wheeler, Kaimu Rais wa [Marekani]] 
**William Almon Wheeler** (30 Juni 1819 &ndash; 4 Juni 1887) alikuwa Kaimu Rais wa Marekani chini ya Rais Rutherford Hayes kuanzia mwaka wa 1877 hadi 1881.
Thomas Hendricks

thumb|right|Thomas Hendricks
**Thomas Andrews Hendricks** (7 Septemba 1819 – 25 Novemba 1885) alikuwa Kaimu Rais wa Marekani chini ya Rais Grover Cleveland kwa miezi tisa tu mwaka wa 1885 hadi kifo chake madarakani.

Jamii:Waliozaliwa 1819
Jamii:Waliofariki 1885
Jamii:Kaimu Rais wa Marekani
Adlai Stevenson

thumb|Adlai E. Stevenson
**Adlai Ewing Stevenson** (23 Oktoba 1835 – 14 Juni 1914) alikuwa Kaimu Rais wa Marekani chini ya Rais Grover Cleveland kuanzia mwaka wa 1893 hadi 1897. Stevenson alikuwa mwenyeji wa jimbo la Illinois akawasilisha jimbo hilo katika bunge la kitaifa miaka 1875-1877.

Jamii:Waliozaliwa 1835
Jamii:Waliofariki 1914
Jamii:Kaimu Rais wa Marekani
Levi Parsons Morton

thumb|right|Levi Parsons Morton
**Levi Parsons Morton** (16 Mei 1824 – 16 Mei 1920) alikuwa Kaimu Rais wa Marekani chini ya Rais Benjamin Harrison kuanzia mwaka wa 1889 hadi 1893.

Jamii:Waliozaliwa 1824
Jamii:Waliofariki 1920
Jamii:Kaimu Rais wa Marekani
Ahmad Tejan Kabbah

**Alhaji Ahmad Tejan Kabbah** (*16 Februari 1932) alikuwa rais wa Sierra Leone kuanzia 1996 hadi 1997 na kutoka 1998 hadi Septemba 2007.

Kabbah alifanya kazi miaka mingi katika Mradi wa Maendelo wa Umoja wa Mataifa (UNDP) kabla ya kurudi Sierra Leone. Wakati wa vita ya wenyewe kwa wenyewe alingia katika siasa akachaguliwa kuwa rais mwaka 1996. Sehemu kuwa ya kipindi chake ilijaa mapambano na wanamgambo walioongozwa na Foday Sankoh.

Mwezi wa Mei 1997 Kabbah alipinduliwa na halmashauri ya kijeshi lakini kuingilia kati kwa Jumuiya ya Kiuchumi ya Nchi za Afrika Magharibi (ECOWAS) kulimrudisha madarakani kwa msaada wa kijeshi wa Nigeria hasa.

Mwaka 2002 hali ya vita vilimalizika na Kabbah akarudishwa katika uraisa katika uchaguzi wa mwaka huo.

Septemba 2007 kipindi chake cha pili kikaishi Kabbah akakabidhi madaraka kwa mshindi wa uchaguzi Ernest Bai Koroma
Ernest Bai Koroma

thumb|right|Ernest Bai Koroma
**Ernest Bai Koroma** (alizaliwa Makeni, wilaya ya Bombali, kaskazini mwa Sierra Leone, 2 Oktoba 1953) alikuwa rais wa Sierra Leone tangu 17 Septemba 2007. 

Koroma alikuwa mwanabiashara hadi kujiunga na siasa mwaka 2002 alipokuwa mgombea wa urais wa chama cha All People's Congress dhidi ya rais Ahmad Tejan Kabbah. Aliposhindwa akaongoza upinzani bungeni. Katika uchaguzi uliofuata wa mwaka 2007 alimaliza kama mgombea mwenye kura nyingi. Hakufikia nusu za kura hivyo akasimama tena katika awamu ya pili ya uchaguzi akashinda akaapishwa tarehe 17 Septemba kuwa rais mpya. 

Mnamo Desemba 2023, Ernest Bay Koroma aliwekwa chini ya kizuizi cha nyumbani baada ya siku mbili za kuhojiwa kufuatia matukio yaliyotokea Novemba 26, 2023 wakati wa maandamano, yaliyofafanuliwa kama jaribio la mapinduzi ya serikali na mamlaka ya Sierra Leone.

Jamii:Marais wa Sierra Leone
Makeni

**Makeni** ni mji nchini Sierra Leone na makao makuu ya Mkoa wa Kaskazini na ya Wilaya ya Bombali. Makeni iko takriban km 120 kaskazini kwa mji mkuu Freetown.

Idadi ya wakazi ni takriban watu 124,634 (kadirio 2015). Mji ulijulikana nchini kwa sababu ya soko lake na msikiti mkubwa. Katika vita ya wenyewe kwa wenyewe ya Sierra Leone uliathiriwa vibaya na kuona uharibifu wa nyumba nyingi. Wanamgambo wa upinzani walikuwa na makao makuu yao mjini hapo.

Rais Ernest Bai Koroma alizaliwa mjini.

## Tazama pia
* Orodha ya miji ya Sierra Leone
Snoop Doggy

**Cordozar Calvin Broadus, Jr** (amezaliwa, 20 Oktoba 1971) ni rapa wa kimarekani, mtunzi na mtayarishaji wa muziki, mjasiriamali na pia muigazaji wa filamu. Alipata umaarufu kama **Snoop Dogg**, mwanzoni walikuwa wakimuita Snoop Dogg Doggy.

Akiwa anawakilisha kikosi cha  West Coast Hip Hop, pamoja na mshirika wake wa karibu Dr. Dre ambaye ndiye aliyesababisha Snoop kuwa hapo alipofikia. Snoop kuna misemo yake ambayo imezoleka sana midomoni mwa watu vile akisema 'fo' Shizzle, manizzle, akimanisha, kweli ndugu yangu, useme huo ulibuniwa na mwanamuziki maarufu wa huko huko nchini Marekani Frank Smith & the Band, mnamo  miaka ya 80 hivi.

## Maisha ya mwanzo 
Snoop alizaliwa mjini Long Beach, California tar. 20 Oktoba 1971.
Akiwa mtoto mdogo alipata jina la Snoop ambalo alipewa na mama yake mzazi kama jina la utani kwakuwa alikuwa anapenda kutazama kipindi cha televisheni kilichokuwa kinaitwa "Peanuts", kipindi ambacho kiliegemea kwenye masuala ya "Ucheshi", likiwemo na jina fulani la Snoop Dogg.

Snoop ajiunga na shule ya Long Beach Polytechnic High School, na baadae akapelekwa jela kwa kujishughulisha na maswala ya uuzaji na utumiaji wa madawa ya kulevya.
Snoop pia alikuwa mmoja wa wanachama wa kikundi kidogo cha kihuni kilichokuwa kinaongozwa na "Bow Keene Mundine" ndani ya Long Beach.

## Albamu Alizotoa 
* **Mwaka**
* 1993: *Doggystyle*
* 1996: *Tha Doggfather*
* 1998: *Da Game Is to Be Sold, Not to Be Told*
* 1999: *No Limit Top Dogg*
* 2000: *Tha Last Meal*
* 2002: *Paid tha Cost to Be da Bo$$*
* 2004: *R&G (Rhythm & Gangsta): The Masterpiece*
* 2006: *Tha Blue Carpet Treatment*
* 2007/08: ''Ego Trippin'*
**Malice n Wonderland* (2009)
**Doggumentary* (2011)
**Reincarnated* (2013)
**Bush* (2015)
**Coolaid* (2016)
**Neva Left* (2017)
**Bible of Love* (2018)
**I Wanna Thank Me* (2019)

### Albamu za ushirikiano
**Tha Eastsidaz* with Tha Eastsidaz (2000)
**Duces 'n Trayz: The Old Fashioned Way* with Tha Eastsidaz (2001)
**The Hard Way* with 213 (2004)
**Mac & Devin Go to High School* with Wiz Khalifa (2011)
**7 Days of Funk* with 7 Days of Funk (2013)
**Royal Fam* with Tha Broadus Boyz (2013)
**Cuzznz'' with Daz Dillinger (2016)

## Filamu Alizotoa 
## Marejeo 
## Viungo vya nje
* Tovuti rasmi ya Snoop
* Profile ya Snoop
* Snoop Dogg  Ndani ya Geffen Records
* Makala ya Snoop, BBC
* Snoopdog TV on YouTube
* 
* 
*

Jamii:Wanamuziki wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1980
Jamii:Wanamuziki wa hip hop
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Los Angeles
50 Cent

**Curtis James Jackson III** (amezaliwa tar. 6 Juni 1975) ni mwanamuziki wa rap-hip hop, mwigizaji na mtayarishaji kutoka nchini Marekani. Anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama **50 Cent**.

Ameanza kupata umaarufu zaidi baada ya kutoa albamu yake ya "Get Rich or Die Tryin" na 'The Massacre'.
50 Cent amepata Plantinam nyingi na mafanikio makubwa katika albamu zake mbili, aliuza nakala zaidi ya Mil. 21 kwa hesabu ya dunia nzima.

## Masha ya awali na muziki 
50 Cent alizaliwa mjini South Jamaica, Queens ndani ya New York, Marekani.
50 Cent ameanza kujishughulisha na masuala ya uuzaji wa dawa za kulevya toka akiwa na umri wa miaka 12, hiyo ilikuwa kwenye miaka ya '80', akiwa anajushughulisha na masuala ya uuzaji wa dawa za kulevya. 50 Cent pia akawa anajaribu kidogo masuala ya muziki wa rap na hip hop.

50 Cent alipigwa risasi tisa mnamo mwaka 2000. Kadri miaka inavyozidi kwenda 50 Cent akabahatika kutoa tepu ya nyimbo mchanganyiko ilyokuwa inaitwa "''Guess Who's Back?''" mnamo mwaka wa 2002.

50 Cent aligunduliwa kipaji chake na mwanamuziki 'Eminem' na kumwingiza katika studio ya Interscope Records kwa msaada wa Eminem na Dr. Dre, ambaye ndiye aliye tayarisha albamu ya kwanza ya 50 Cent na kumpa mafanikio makubwa katika ulimwengu wa muziki.

## Studio binafsi 
Mnamo mwaka 2003 50 Cent alianzisha Studio yake iitwayo G-Unit Records, ambayo iliingiza Marapa maarufu kama vile Young Buck, Lloyd Banks, na Tony Yayo, kitu ambacho kilipelekea kupata uhasama na chuki nzito na baadhi ya wasanii nchini marekani, moja kati ya wasanii hao ni Ja Rule, The Game, na Fat Joe.
Pia 50 Cent alikuwa akiibia masuala ya uigizaji na kuonekana kwenye baadhi ya filamu zenye kuhusu albamu yake na filamu illitwa "Get Rich or Die Tryin" na akashiriki pia kwenye filamu ya "Iraq War" na filamu ya "Home of the Brave" iliyotoka mwaka 2006.

## Albamu alizotoa 
* 2003: ''Get Rich or Die Tryin'*
* 2005: *The Massacre*
* 2007: *Curtis*
* 2009: *Before I Self Destruct''

## Filamu alizotoa 
## Tuzo alizopata 
* Orodha ya Tuzo na Uteuzi wa 50 Cent

## Viungo vya nje 
* Tovuti Binafsi ya 50 Cent
* 50 Cent  Katika AOL Sessions
* 50 Cent  Katika MTV

Jamii:Wanamuziki wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1975
Jamii:Wanamuziki wa hip hop
Jamii:Watu walio hai
Jamii:New York City
Jamii:50 Cent
Jamii:Wasanii wa Aftermath Entertainment
Bromi

**Bromi** (pia **bromini**, kut. Kigiriki βρῶμος *bromos* "kunuka kwa wanyama" ) ni elementi yenye namba atomia **35** katika mfumo radidia maana yake kiini atomia chake kina protoni 35. Uzani atomia ni 79.904 na alama yake ni **Br**. Ni elementi ya tatu katika safu ya halojeni.

Katika hali sanifu ni kiowevu yenye rangi nyekundu kahawia. Inamenyuka haraka na elementi nyingine na kwa wanyama pia watu ni sumu.

Bromi yapatikana kwa wingi katika maji ya bahari. 

image:Br,35.jpg|Bromi ya kiowevu ndani ya testitubu. Juu ya kiowevu iko gesi ya bromi.
File:Bromine vial in acrylic cube.jpg|

Jamii:Halojeni
Jamii:Elementi
Darmstadt

thumbnail|right|200px|Muonekano wa Mji wa Darmstadt 

**Darmstadt** ni mji wa Kijerumani katika jimbo la Hesse takriban kilomita 30 kusini ya Frankfurtni mji wenye wakazi wapatao 141,000. Mji uko baina ya Frankfurt am Main na Heidelberg.

Elementi ya Darmstati iligunduliwa mjini hapa mwaka 1994.
 
## Picha za Darmstadt 

Image:Wappen Darmstadt.svg|Nembo ya manisipaa
Image:ULBDarmstadt Schloss Marktseite.jpg|Jumba ya Mtemi mjini Darmstadt 
Image:Darmstadt in Germany.png|Mahali pa Darmstadt katika Ujerumani 

## Tazama pia 
* Orodha ya miji ya Ujerumani

## Viungo vya Nje 
* darmstadt.de

Jamii:Miji ya Hesse
Discografia ya 50 Cent

[right|thumb|150px|50 Cent mnamo [Januari 2006.]]
'*** ni orodha kuu ya albamu, filamu, single, na tuzo za 50 Cent, msanii wa muziki na filamu kutoka nchini Marekani.

## Albamu na Studio 
## Nyimbo mchanganyiko 
**Albamu zisizozinduliwa**

* Power of the Dollar[19]
* Iltoka: 4 Julai 2000 (Sio Rasmi)
* Studi: Trackmasters/Columbia/Sony

**Tepu Mchanganyiko*'

* God's Plan[20]
* Ilitoka: 10 Oktoba ,2006
* Studio: BCD Music Group
* 50 Cent Is the Future[21]
* Ilitoka: 24 Oktoba,2006
* Studio: BCD Music Group
* No Mercy, No Fear[22]
* Ilitoka: 31 Oktoba 2006
* Studio: BCD Music Group

## Single zake 
## Nyimbo alizoshirikishwa 
## Nyimbo alizoonekana 
## Video na DVD alizotoa 
*''Get Rich or Die Tryin': Filamu* (DVD ya Ziada)
**Ilitoka: 2003
**Studio: Shady/Aftermath/Interscope

**50 Cent: The New Breed*
**Ilitoka: 15 Aprili 2003
**Studio: Shady/Aftermath/Interscope
**Mauzo: 645,000 (as of 2003)

## Michezo ya watoto 
**50 Cent: Bulletproof''
**Ilitoka: 17 Novemba 2005
**Mauzo: 2 million
**Maelezo: Ilitoka kwa Ajili ya PlayStation 2, Xbox, PlayStation Portable

## Muziki wa video 
## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* 50 Cent's Tovuti Binafsi
** Tovuti ya Albamu ya 50 Cent 

* 50 Cent  Katika ASCAP

50 Cent
Bălţi

**Bălţi** (tamka: bel-tsi; Kirusi Бельцы *"beltsi"*) ni mji mkubwa wa tatu wa Moldova mwenye wakazi 126,000. Iko katika kaskazini ya nchi. Iko kilomita 135 upande wa kaskazini wa mji mkuu Chisinau.

Jamii:Moldova
Feri

Kwa ajili ya elementi ya feri tazama **chuma**
[thumb|Kivuko cha MV Magogoni, [Dar es Salaam, Tanzania.]]
thumb|Kivuko cha MV Kigamboni kikipakia watu na magari karibu na Posta, Dar es Salaam
.]]
[thumbnail|Feri mjini [Istanbul inayovuka baina ya Asia na Ulaya.]] 
[thumbnail|Feri ya kuvukia [mto Mbam nchini Kamerun.]]
**Kivusho** au **kivuko** (kutoka kitenzi "kuvuka") au **pantoni** (kutoka Kiingereza "pontoon") ni boti au meli inayobeba watu na mizigo kuvuka ziwa, mito na sehemu za bahari. 

Istilahi hizi zinatumiwa pamoja; pale Dar es Salaam ni kawaida kusema "pantoni" ya kuvukia Kigamboni (yaani kupitia mdomo wa bandari) na "feri" kwenda Zanzibar hata kama pantoni moja ya Kigamboni ni kubwa kuliko boti kadhaa zinazoelekea Unguja,

Kuna feri ndogo zinazohudumia watu wanaoishi mtoni pasipo daraja. Huko kuna uwezekano wa kuendesha feri bila injini kwa kutumia mwendo wa mto wenyewe. Feri hizo zinahitaji kamba au waya kutoka upande mmoja kwenda mwingine.

Feri kubwa zaidi hubeba pia magari na malori pamoja na abiria. Pasipo madaraja kuna feri za pekee za kubeba treni. 

Visiwa maziwani au baharini mara nyingi vinategemea feri kwa mawasiliano na bara.
  
Feri zinapatikana pia kwenye milango ya bahari au kwenye midomo ya hori. 

Katika miji inayotumia njia za maji kama Venisi feri ndogo zinafanya kazi kama daladala, matatu au mabasi ya mjini.

Vyombo hivi vilisaidia sana na bado vinasaidia kuvusha watu katika vyanzo mbalimbali vya maji. 

Siku hizi pantoni hazitumiki sana kwa sababu ya teknolojia mpya ya ujenzi wa madaraja makubwa yanayoweza kukatiza katikati ya vyanzo vikubwa vya maji, kwa mfano maziwa, mito, bahari.

Pantoni bado zinatumika sana katika nchi za Afrika kwani teknolojia hii bado haijasambaa, nchi kama vile Tanzania bado pantoni zinatumika kuvusha watu kutoka ng'ambo moja kwenda ng'ambo nyingine.

Pantoni inabeba watu na vitu kulingana na ukubwa wake; kwa mfano kivuko cha MV Magogoni cha Dar es Salaam kinaweza kubeba watu elfu moja na zaidi pamoja na magari madogo 30-40.

## Viungo vya Nje 
Picha za feri za zamani na za kisasa
Hannibal Hamlin

thumb|right|Hannibal Hamlin
**Hannibal Hamlin** (27 Agosti 1809 &ndash; 4 Julai 1891) alikuwa Kaimu Rais wa Marekani chini ya Rais Abraham Lincoln kuanzia mwaka wa 1861 hadi 1865.

Jamii:Waliozaliwa 1809
Jamii:Waliofariki 1891
Jamii:Kaimu Rais wa Marekani
Nathari

**Nathari** ni tawi mojawapo la fasihi andishi. Tofauti na tenzi au ushairi unaoleta ujumbe wake kwa umbo la mabeti, nathari haina umbo maalumu au viwango vya muundo au taratibu. Hivyo inaweza kufanana na mazungumzo ya kila siku.

Nathari inafaa kwa habari na masimulizi. Kwa mfano inatumiwa kwenye magazeti, vitabu, jarida au kamusi. 

Ni tungo za kisanii za kubuni ambazo hutumia lugha ya kimaelezo mfululizo na kiinsha/mjazo kupasha ujumbe wa kuelimisha, kuburudisha.

Hujumuisha: riwaya, hadithi fupi, insha za kifasihi.

## Marejeo 
*Wamitila, K.W. 2003. *Kamusi ya Fasihi: Istilahi na Nadharia*, Nairobi: Focus Books.

Jamii:Fasihi
Bunilizi

**Bunilizi** ni njia ya kubuni kazi ya kifasihi, hasa ya fasihi andishi ambayo haidai kuwakilisha ukweli wa kihistoria. Matawi ya bunilizi yaliyoenea sana karne ya 20 ni bunilizi ya kisayansi na bunilizi ya kinjozi.

## Marejeo
Wamitila, K.W. 2003. *Kamusi ya Fasihi: Istilahi na Nadharia*, Nairobi: Focus Books.

Jamii:Fasihi
Bunilizi ya kinjozi

**Bunilizi ya kinjozi** (au bunilizi ya kifantasia, kwa Kiingereza *fantasy*) ni utanzu fulani wa fasihi andishi. Katika bunilizi hiyo mwandishi anatumia matukio au wahusika wasio wa kawaida. 

Mifano ya bunilizi ya kinjozi katika fasihi ya Kiingereza ni: "A Midsummer Night's Dream" (*Ndoto ya Usiku Mmoja*) ya William Shakespeare, "Gulliver's Travels" (*Safari za Guliveri*) ya Jonathan Swift, na "The Lord of the Rings" (*Bwana wa Mapete*) ya J.R.R. Tolkien.

Bunilizi ya kinjozi hutofautishwa na bunilizi ya kisayansi kwa vile haisifu mambo ya teknolojia bali inatumia maajabu na viumbe vya visasili.

## Marejeo 
* Wamitila, K.W. 2003. *Kamusi ya Fasihi: Istilahi na Nadharia*, Nairobi: Focus Books.

Jamii:Fasihi
Utanzu

**Utanzu** (yaani *tawi*) ni aina fulani ya kazi ya fasihi.

Tanzu kuu za fasihi andishi ni: riwaya, tamthiliya, shairi, insha, novela na hadithi fupi.

## Marejeo 
* Wamitila, K.W. 2003. *Kamusi ya Fasihi: Istilahi na Nadharia*, Nairobi: Focus Books.

Jamii:Fasihi
Nancy Sumari

**Nancy Abraham Sumari** (alizaliwa mkoa wa Arusha, 7 Agosti 1986) alikuwa mrembo wa Tanzania kwa mwaka 2005 na Mrembo wa Dunia wa Afrika kwa mwaka 2005. 

## Maisha binafsi 
Nancy Sumari alizaliwa akiwa mtoto wa tatu katika familia ya Abraham Simango Sumari, akiwa na dada yake Glory aliyekuwa anampa hamasa na ushauri zaidi juu ya masuala ya urembo. Ndugu zake wengine katika ukoo wao ni Devis, Patra, Tumo na Nakaaya Sumari.

Alipata elimu yake ya msingi mjini Nairobi, Kenya katika shule ya msingi ya Blue Bells. Baadaye kuingia elimu ya Sekondari ya wanawake ya Maasai ya huko huko Nairobi ’NBO’ na kuhitimu mwaka 2004 na baadae kujiunga na Chuo Kikuu cha Dar Es Salaam akisomea masuala ya utawala wa biashara.

## Viungo vya nje 
* Nancy Sumari – Maisha Yangu (YouTube)

Jamii:Watu walio hai
Abraham Lincoln

**Abraham Lincoln** (12 Februari 1809 – 15 Aprili 1865) alikuwa Rais wa 16 wa Marekani kuanzia mwaka wa 1861 hadi 1865. 

Alikuwa na Kaimu Rais wawili: kwanza Hannibal Hamlin, halafu Andrew Johnson aliyemfuata kama Rais, Lincoln alipouawa.

Lincoln amejulikana kama rais wa upande wa kaskazini katika vita vya wenyewe kwa wenyewe vya Marekani kati ya majimbo ya kaskazini dhidi ya Shirikisho la Madola ya Amerika la kusini. 

Kwa hiyo hukumbukwa kama rais aliyeleta mwisho wa utumwa, yaani uhuru kwa watumwa wote wa Marekani na kuunganisha taifa tena.

Juhudi zake zilimgharimu uhai.

## Lincoln na kufutwa kwa utumwa
Lincoln aliingia katika siasa alipokuwa wakili huko Springfield, Illinois; mwaka 1846 alichaguliwa mbunge wa kitaifa katika Nyumba ya Wawakilishi kwa kipindi kimoja. Mwaka 1849 alirudi kwa familia yake na kazi ya uwakili. Mwaka 1856 aliingia tena kwenye siasa alipoona upanuzi wa nguvu ya watetezi wa utumwa katika majimbo ya kusini ya Marekani. Aliunda tawi la Illinois ya Republican Party akateuliwa kuwa mgombea wa urais akachaguliwa rais wa Marekani kwenye Desemba 1860.  

Lincoln alipinga utumwa lakini kwa asili hakuwa mpinzani mkali; aliona kwamba utumwa uliwahi kukubaliwa katika katiba ya Marekani tangu mwanzo lakini aliona hali hiyo iendelee katika majimbo ya kusini tu yaliyokuwa sehemu za Marekani tangu mwanzo ilhali majimbo ya kaskazini yaliukataa. Alipinga upanuzi wa utumwa katika majimbo mapya yaliyoendelea kuundwa wakati Muungano wa Madola ya Amerika ulipanua eneo lake upande wa magharibi na kuelekea utawala juu ya nchi yote kati ya Kanada na Meksiko. 

Alipinga hatua ya majimbo ya kusini kujitenga na baada ya mashambulio dhidi ya vituo vya kijeshi vya Muungano aliamua kuchukua hatua za kijeshi ili kurudisha majimbo yaliyoasi. Mwanzoni mwa vita alitangaza nia yake haikuwa kumaliza utumwa kusini; lakini baada ya vita kuendelea miaka miwili alikuwa tayari kuchuka hatua kali zaidi.

Mwaka 1862 alitia sahihi tangazo la Bunge la Muungano kuwa watumwa wote waliomilikiwa na askari waliopiga vita dhidi ya Muungano wakamatwe na kutangazwa huru. Mwisho wa 1862 Lincoln mwenyewe alitoa amri ya kutangaza uhuru wa watumwa wote katika majimbo yote yaliyotumia silaha dhidi ya Muungano. Alikubali pia kuajiri watumwa kuwa wanajeshi kama wamekimbia kutoka upande wa kusini na kujitolea. Hakufuta kabisa utumwa kwa sababu bado kulikuwa na majimbo machache yenye utumwa yaliyobaki katika  Muungano. Baada ya mwisho wa vita Lincoln alipata kibali cha bunge cha kufuta utumwa kabisa katika maeneo yote ya Marekani.

Jamii:Marais wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1809
Jamii:Waliofariki 1865
Jamii:Illinois
Kalisi

**Kalisi** ni elementi na metali ya udongo alkalini yenye namba atomia **20** kwenye mfumo radidia ina uzani atomia 40.078. Alama yake ni **Ca**. Jina linahusiana na neno la Kilatini *calx* (mawe ya chokaa). 

## Tabia 
Kalisi ni kati ya elementi zinazopatiikana kwa wingi duniani, ikiwa na nafasi ya tano: asilimia 3.39 za ganda la dunia ni kalisi. Ikisafishwa hutokea kama metali laini yenye rangi nyeupe-fedha. 

Inamenyuka rahisi kikemia hivyo haitokei kama elementi tupu lakini kwa kampaundi mbalimbali hasa katika mawe. 

Unga wa kalisi au vipande vidogo vya metali huungua moto wenye rangi ya njano-nyekundu, unga hata bila kuwashwa kwa kumenyuka hewani tu. 

Kalisi ni muhimu kwa miili ya wanadamu na wanyama, pia kwa mimea, kwa sababu inajenga mifupa na meno. Ina pia kazi katika mishipa. 

## Matumizi 
Kalisi ni muhimu sana katika maisha ya jamii. Ujenzi hutegemea sana kalisi na kampaundi zake. Mawe ya chokaa yaliwahi kutumiwa kwa ujenzi wa nyumba tangu miaka elfu kadhaa.

Kampaundi za kalisi ni pia msingi wa saruji na hivyo wa ujenzi wa kisasa. Chokaa ni kiungo cha lazima wakati wa kutengeneza feleji.

Salfati ya kalisi (Ca[SO4] • 2 H2O) ni jasi.

Image:Concrete pouring 0020.jpg|Saruji inemwagwa katika ujenzi
Image:Calcium unter Argon Schutzgasatmosphäre.jpg|Kalisi tupu ikitunzwa katika gesi ya arigoni ndani ya chupa

Jamii:Metali za udongo alikalini
Jamii:Elementi
J.R.R. Tolkien

**John Ronald Reuel Tolkien** (3 Januari 1892 – 2 Septemba 1973) alikuwa mtaalamu na mwandishi kutoka nchi ya Uingereza. Ingawa Tolkien alikuwa profesa katika Chuo Kikuu cha Oxford na kutafiti fasihi ya Kiingereza cha kale, anajulikana hasa kwa kuandika vitabu vya bunilizi ya kinjozi ambavyo ndani yake alibuni dunia ya visasili.

## Baadhi ya Vitabu vyake 
* 1937 "The Hobbit" (*Mhobiti*)
* 1954-56 "The Lord of the Rings" (*Bwana wa Mapete*)
* 1977 "The Silmarillion" (kuchapishwa baada ya kifo chake tu)

*
Jamii:Waliozaliwa 1892
Jamii:Waliofariki 1973
Jamii:Waandishi wa Uingereza
Faraja Kotta

**Faraja Kotta** (amezaliwa Dar es Salaam, 6 Mei 1985) alikuwa mrembo wa Tanzania mwaka 2004.

Kotta ni mtoto wa mwisho katika familia ya watoto wanne. 

Elimu yake ya msingi aliipata katika shule ya msingi Olympio iliyopo jijini Dar es Salaam, baadae kujiunga na shule ya sekondari St Francis iliyoko mkoani Mbeya kisha kuendelea na elimu ya kidato cha 5 na 6 katika shule ya sekondari ya St Mary's Mazinde Juu, iliyoko Lushoto, Tanga, Tanzania.

## Historia ya Urembo 
Kotta aliwahi kuwa "Miss Ubungo" na baadae kuwa "Miss Kinondoni", pia akaja kuchaguliwa kuwa "Miss Tanzania" kwa mwaka wa 2004.

## Kazi Tofauti na Urembo 
Kotta ni Mwanachama wa "Youth Executive Committee" ambayo ipo chini ya *Youth Net Tanzania*, na pia ni Program Officer wa kipindi cha Njia Panda ambapo anafuatilia wale wananchi wanaojitokeza na matatizo na kuhakikisha wamesaidiwa na vipi wanaendelea.

Pia ni mwanzilishi wa programu ya "shule direct" ambayo inasaidia wanafunzi kujifunza masomo yao kupitia mitandao.

## Maisha Binafsi 
Mnamo tarehe 30 Novemba 2007 Faraja alifunga ndoa na mbunge wa Singida, Lazaro Nyalandu.

## Viungo vya nje
* Tovuti inayoonyesha picha za harusi ya Faraja Kotta

Jamii:Warembo wa Tanzania
Jamii:Waliozaliwa 1985
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wanawake Tanzania
Kali

**Kali** (pia: **potasiamu**, *ing. potassium*) ni elementi na metali alikali yenye namba atomia **19** kwenye mfumo radidia na uzani atomia 39.098. Alama yake ni **K**. 

## Kali - potasiamu 
Jina Kali latokana na neno la Kiarabu "qalia" kwa majivu lakini jina la potasiamu ni kawaida vilevile kutokana na neno "potassium" kwa sababu kampaundi zake zimo kwa wingi ndani ya majivu ya ubao yaliyosafishwa kwa kuchemsha katika sufuria (Kiing.: "ash" na "pot").

## Tabia 
Kali (potasiamu) ni metali laini sana inayochemka kwa sentigredi 83 tayari. Rangi yake ni nyeupe-fedha. Haipatikana kiasili kama metali tupu kwa sababu humenyuka haraka na kuoksidika hewani. Inamenyuka vikali sana na maji hivyo kali metali hutunzwa chini ya mafuta.

## Matumizi 
Aloi ya kali na natiri hutumiwa kama kiowevu cha kupoza mitambo ya nyuklia. 

Chumvi za kali hutumiwa sana kama mbolea wa kilimo.

Kali (Potasiamu) ni muhimu hasa katika chembe za mimea na wanyama. Lazima kuwepo katika chakula chetu lakini si mno kwa sababu ikizidi inaleta hasara.

Image:Kalium.jpg|Kali ina rangi ya kifedha-nyeupe lakini hubadilika rangi hewani mara moja
Image:Flame Test K.jpg

Jamii:Metali alikali
Jamii:Elementi
Sylvia Bahame

**Sylvia Bahame** (alizaliwa 20 Juni 1983) alikuwa Mrembo wa Tanzania kwa mwaka wa 2003.

Sylvia alianza elimu ya msingi mkoani Arusha, baadae akaenda kumalizia nchini Saudia, Oman, kisha kujiunga na elimu ya sekondari akiwa hukohuko Saudia na kumaliza mwaka 2001.

## Kazi na Masomo 
Mnamo mwaka 2001 alirudi nchini Tanzania na familia yake ambapo alifanya kazi ya kufundisha katika shule moja hivi ya jijini Dar es Salaam maarufu kama *Dar es Salam Independent* ambapo alikuwa akifundisha darasa la pili na la tatu. 

Mwaka wa 2002 akajiunga na Chuo Kikuu cha Dar es Salaam ambako alisomea masomo ya sheria. Mpaka anakuwa Mrembo wa Tanzania alikuwa ana mwaka wa pili toka aanze kusoma Chuo Kikuu.

Jamii:Warembo wa Tanzania
Jamii:Waliozaliwa 1983
Jamii:Watu walio hai
Emil von Behring

thumb|right|Emil von Behring
left|80px

**Emil Adolf von Behring** (15 Machi 1854 – 31 Machi 1917) alikuwa daktari kutoka nchi ya Ujerumani. Alichunguza virusi visababishavyo maradhi, hasa dondakoo. Mwaka wa 1901 alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Tiba**.

Jamii:Waliozaliwa 1854
Jamii:Waliofariki 1917
Jamii:Wanasayansi wa Ujerumani
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Tiba
Niels Ryberg Finsen

thumb|right|Niels Ryberg Finsen
left|80px

**Niels Ryberg Finsen** (15 Desemba 1860 – 24 Septemba 1904) alikuwa daktari kutoka nchi ya Denmark. Hasa alichunguza athari za nuru weknye chembe hai. Mwaka wa 1903 alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Tiba**.

Jamii:Waliozaliwa 1860
Jamii:Waliofariki 1904
Jamii:Wanasayansi wa Denmark
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Tiba
Ivan Pavlov

thumbnail|right|280px|Mwanafiziolojia Ivan Pavlov
left|80px

**Ivan Petrovich Pavlov** (26 Septemba 1849 – 27 Februari 1936) alikuwa mwanafiziolojia kutoka nchi ya Urusi. Hasa alichunguza mwenendo wa wanyama. Mwaka wa 1904 alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Tiba**.

Jamii:Waliozaliwa 1849
Jamii:Waliofariki 1936
Jamii:Wanasayansi wa Urusi
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Tiba
Santiago Ramón y Cajal

thumb|right|Santiago Ramón y Cajal
left|80px

**Santiago Ramón y Cajal** (1 Mei 1852 – 17 Oktoba 1934) alikuwa daktari kutoka nchi ya Hispania. Hasa alichunguza vyembe vya neva na matumizi yake. Mwaka wa 1906, pamoja na Camillo Golgi alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Tiba**.

Jamii:Waliozaliwa 1852
Jamii:Waliofariki 1934
Jamii:Wanasayansi wa Hispania
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Tiba
Emil Theodor Kocher

thumb|right|Emil Theodor Kocher
left|80px

**Emil Theodor Kocher** (25 Agosti 1841 – 27 Julai 1917) alikuwa daktari mpasuaji kutoka nchi ya Uswisi. Alifanya na kuboresha pasuaji nyingi, hasa ya tezi dundumio. Mwaka wa 1909 alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Tiba**.

## Viungo vya Nje 
* ***(en)*** Wasifu wa Kocher katika tovuti ya Tuzo za Nobel

Jamii:Waliozaliwa 1841
Jamii:Waliofariki 1917
Jamii:Wanasayansi wa Uswisi
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Tiba
Ilya Mechnikov

thumb|right|Ilya Mechnikov
left|80px

**Ilya Ilich Mechnikov** (16 Mei 1845 – 16 Julai 1916) alikuwa mwanazuolojia kutoka nchi ya Urusi. Tangu mwaka wa 1888 alifanya kazi Ufaransa ambapo jina lake liliandikwa **Elie Metchnikoff**. Hasa alichunguza mfumo wa kingamaradhi wa wanyama. Mwaka wa 1908, pamoja na Paul Ehrlich alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Tiba**.

Jamii:Waliozaliwa 1845
Jamii:Waliofariki 1916
Jamii:Wanasayansi wa Urusi
Jamii:Wanasayansi wa Ufaransa
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Tiba
Archibald Vivian Hill

thumb|right|Archibald Vivian Hill
left|80px

**Archibald Vivian Hill** (26 Septemba 1886 – 3 Juni 1977) alikuwa mwanafiziolojia kutoka nchi ya Uingereza. Hasa alichunguza nishati ndani ya misuli. Mwaka wa 1922, pamoja na Otto Meyerhof alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Tiba**.

Jamii:Waliozaliwa 1886
Jamii:Waliofariki 1977
Jamii:Wanasayansi wa Uingereza
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Tiba
John James Rickard Macleod

thumbnail|right|280px|Mwanafiziolojia John Macleod
left|80px

**John James Rickard Macleod** (6 Septemba 1876 – 16 Machi 1935) alikuwa mwanafiziolojia kutoka nchi ya Uskoti. Hasa anajulikana kuwa mmoja wa wanasayansi waliogundua insulini. Mwaka wa 1923, pamoja na Frederick Banting alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Tiba**.

Jamii:Waliozaliwa 1876
Jamii:Waliofariki 1935
Jamii:Wanasayansi wa Uskoti
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Tiba
Angela Damas

**Angela S. Damas** (alizaliwa Kiev, Ukraine, 16 Februari 1982) alikuwa Mrembo wa Tanzania kwa mwaka wa 2002.

Angela alihamia Tanzania na baba yake ambaye ni Mjita, kabila litokealo mkoani Mara, katika wilaya ya Musoma, Tanzania. Angela alisomea Tanzania na kisha akajiunga na masomo ya Chuo Kikuu, wakati anatwaa taji la Mrembo wa Tanzania alikuwa ndio anaingia mwaka wa kwanza katika Chuo Kikuu cha Dar es Salaam akisomea masomo ya elimu jamii.

Angela amekuwa katika harakati mbalimbali za kijamii ambazo alianza kujishughulisha nazo tokea akiwa katika elimu ya sekondari. Angela alianza elimu yake ya chekechekea nchini Ukraine, na baada ya hapo kuendelea nchini Tanzania alipohamia na baba yake. Nchini Tanzania, Angela alianza elimu ya msingi katika shule ya msingi ya Kisiwandui iliyopo Zanzibar, halafu kuhamia shule ya msingi Kawe iliyopo Dar es salaam akiwa darasa la pili. Angela alisoma elimu yake ya sekondari katika shule ya sekondari ya Makongo , na kumalizia high school katika shule ya sekondari ya Zanaki, zote zipo jijini Dar es salaam, Tanzania.

Tokea akiwa shule, Angela amejulikana kama msichana aliyekazania masomo na pia kujihusisha sana katika shughuli za ziada za shuleni mojawapo zikiwa ni debates na michezo, hususani mchezo wa mpira wa kikapu. Angela aliendelea na masomo yake ya Chuo kikuu katika chuo kikuu cha Dar es salaam, ambapo alihitimu mwaka 2005 akipata shahada ya kwanza ya masomo ya Sayansi ya jamii.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1982
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Warembo wa Tanzania
Jamii:Wanasiasa wanawake Tanzania
Stronti

**Stronti** ni elementi na metali ya udongo alikalini yenye namba atomia **38** kwenye mfumo radidia ina uzani atomia 87.62. Alama yake ni **Sr**. Jina lahusiana na kijiji cha Strontian katika Uskoti ilipotambuliwa mara ya kwamza mwaka 1787.

## Tabia 
Kama metali ya udongo alikalini zote stronti humenyuka haraka na haitokei kiasili kama elementi tupu bali katika umbo la kampaundi zake. Ikisafishwa na kutunzwa katika angahewa ya gesi adimu ni metali laini kushinda kalisi yenye rangi nyeupe-fedha. Unga wa stronti huwaka pekee yake hewani kwa moto nyekundu.

## Matumizi 
Matumzi yake ni hasa katika televisheni inapokorogwa katika bilauri ya tubu kwa kusidi la kuzuia kutoka kwa miali X (eksirei).

Kuna matumizi mengine kama aloi kwa mfano katika alumini. 

Image:Strontium unter Argon Schutzgas Atmosphäre.jpg|Punje za stronti ndani ya chupa katika angahewa ya arigoni
Image:FlammenfärbungSr.png|Moto inabadilishwa rangi na Stronti

Jamii:Metali za udongo alikalini
Jamii:Elementi
Ardhi

Neno **ardhi**  laweza kumaanisha:
*Nchi kavu yaani sehemu ya dunia ambayo haijafunikwa na maji
*Udongo yaani sehemu ya juu kwenye uso wa nchi ambako mimea huweza kuota.
*Dunia yetu kwa jumla
*Ardhi (kiuchumi), ambayo ni sehemu ya uzalishaji wa rasilimali zilizoko.
Julius Wagner-Jauregg

left|80px

**Julius Wagner-Jauregg** (7 Machi 1857 &ndash; 27 Septemba 1940) alikuwa daktari kutoka nchi ya Austria. Hasa alichunguza na kutibu magonjwa ya kiakili kwa kutumia tiba ya kushtua ya kuingiza homa mwilini. Mwaka wa 1927 alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Tiba**.

Jamii:Waliozaliwa 1857
Jamii:Waliofariki 1940
Jamii:Wanasayansi wa Austria
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Tiba
Christiaan Eijkman

thumb|right|Christiaan Eijkman
left|80px

**Christiaan Eijkman** (11 Agosti 1858 – 5 Novemba 1930) alikuwa daktari kutoka nchi ya Uholanzi. Hasa alichunguza ugonjwa wa beriberi na sababu zake. Mwaka wa 1929, pamoja na Frederick Hopkins alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Tiba**.

Jamii:Waliozaliwa 1858
Jamii:Waliofariki 1930
Jamii:Wanasayansi wa Uholanzi
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Tiba
Frederick Gowland Hopkins

thumb|right|Frederick Hopkins
left|80px

**Frederick Gowland Hopkins** (20 Juni 1861 – 16 Mei 1947) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Uingereza. Hasa alichunguza mlo wa wanyama na kugundua vitamini. Mwaka wa 1925 alipewa cheo cha "Sir". Mwaka wa 1929, pamoja na Christiaan Eijkman alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Tiba**.

Jamii:Waliozaliwa 1861
Jamii:Waliofariki 1947
Jamii:Wanasayansi wa Uingereza
Jamii:Watu waliopewa cheo cha "Sir"
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Tiba
Edgar Adrian

left|80px

**Edgar Douglas Adrian** (30 Novemba 1889 – 4 Agosti 1977) alikuwa mwanafiziolojia kutoka nchi ya Uingereza. Hasa alichunguza vyembe vya neva na nguvu za umeme katika ubongo. Mwaka wa 1932, pamoja na Charles Scott Sherrington alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Tiba**.

Jamii:Waliozaliwa 1889
Jamii:Waliofariki 1977
Jamii:Wanasayansi wa Uingereza
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Tiba
Charles Sherrington

left|80px

**Charles Scott Sherrington** (27 Novemba 1857 – 4 Machi 1952) alikuwa mwanafiziolojia kutoka nchi ya Uingereza. Hasa alichunguza neva za wanyama. Mwaka wa 1922 alipewa cheo cha "Sir". Mwaka wa 1932, pamoja na Edgar Adrian alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Tiba**.

Jamii:Waliozaliwa 1857
Jamii:Waliofariki 1952
Jamii:Wanasayansi wa Uingereza
Jamii:Watu waliopewa cheo cha "Sir"
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Tiba
Thomas Hunt Morgan

left|80px
thumb|right|160px|Thomas Hunt Morgan.
**Thomas Hunt Morgan** (25 Septemba 1866 – 4 Desemba 1945) alikuwa mwanazuolojia kutoka nchi ya Marekani. Hasa anajulikana kwa kufanya majaribio na inzi drusofila na kugundua sifa za kijenetiki. Mwaka wa 1933 alikuwa mshindi wa **Tuzo ya Nobel ya Tiba**.

Jamii:Waliozaliwa 1866
Jamii:Waliofariki 1945
Jamii:Wanasayansi wa Marekani
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Tiba
Jean García

**Jean García** (jina halisi: Jessica Anne Rodriguez Maitim; amezaliwa Angelese City, Philippines, 22 Agosti 1969) ni muigizaji wa tamthilia na filamu kutoka nchini Philippines, aliyeibukia mjini Angeles City, Pampanga. 

Ameonekana katika tamthilia kadhaa, na ameanza shughuli za uigizaji toka akiwa ana umri wa miaka 17.

## Filamu na tamthilia alizoigiza 
* *Twin Krystals on GMA-7 (2008) Kama Reyna Celebes/Celebria
* *Impostora Akiwa GMA 7 (2007) Kama Betty
* *StarStruck* Akiwa GMA (2007)
* * "Ang Parusa ng Duwende" * (Lola Basyang's Series) (2007)
* * Happy Hearts* (2006) Kama Sarah
* *Kasagutan, Ang * (2006) (TV) Anita Anita
* *Atlantika (2006) Kama Reyna Celebes/Celeste
* *Pangako sa 'Yo* (2006) -Kama Madame Claudia Buenavista
* *Majika* (2006) Kama Eloida/Luring
* * Extra! Extra! * .... Contestant (1 Kipande, 2006)
* *I Will Always Love You* (2006) .... Adelle Ledesma
* *All About Love'' (2006) Kama Kikay's Mom
* *Say that You Love Me* (2005) Kama Mabel
* *Makuha ka sa Tikim* (2005-06)
* *Extra Challenge: Kasabwat* (2005)
* *Kampanerang Kuba* (2005) TV Kama Lucia Saavedra
* *Birhen ng Manaoag* (2005)
* *Mano Po III: My Love* (2004) Kama Freida
* *Volta* (2004) Kama Kelly/Celphora
* *Anak Ka ng Tatay Mo* (2004)
* *It Might Be You* (2003) TV Series Kama Orlanda Mae Lacuesta
* *Noon at Ngayon... Pagsasamang Kayganda* (2003) Kama Kathy
* *Kay Tagal Kang Hinintay* (2002) TV Kama Lady Morganna Frost Arcangel
* ''Pangako sa 'Yo* (2000) TV Kama Madame Claudia Buenavista
* *Nakaw na Sandali* (1997)
* *Sana naman* (1996) Kama Lerma
* *Anak, Pagsubok Lamang* (1996)
* *A.E.I.O.U.* 1996)
* *Batas Ko ang Katapat Mo* (1995) Kama Jenny
* *Familia Zaragoza* (1995) TV
* *Sarah, ang Munting Prinsesa* (1995) Kama Miss Minchin
* *Trudis Liit* (1996) Kama Clara
* * L.T Lito Madarang (1993)
* *Lucio Margallo* (1992) Kama Hermie Margallo
* *Disgrasyada* (1991) Kama Agnes
* *Ms.Dorax,IPGT* (1990)
* *Anak ni Kanto Boy* (1992) Kama Aleja
* *Baril Ko Ang Uusig* (1990) Kama Nadia
* *Huwag Kang Hahalik sa Diablo* (1989)
* *Sgt. Melgar* (1989) Kama Beth
* *Impaktita* (1989)
* *Here Comes the Bride* (1989)
* *Kahit Demonyo Itutumba Ko*
* *Paranaque Bank Robbery:The Joselito Joseco Story*(1993) as Milagros
* * Here Comes the Bride* (1989)
* *Lost Command* (1988)

## Viungo vya nje 
* Jean Garcia on Facebook
* Jean Garcia on YouTube
* Official Jean Garcia Group
*

Jamii:Waliozaliwa 1964
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waigizaji Filamu wa Ufilipino
Danna Garcia

**Danna Garcia** (amezaliwa Bogotá, Kolombia, 4 Februari 1978) ni mwigizaji wa tamthilia, filamu na pia mwimbaji.

Ni binti wa mwimbaji muziki wa Kikolombia Claudia Osuna. Danna alianza shughuli za muziki na uigizaji toka akiwa na umri wa miaka minne.

Mnamo mwaka 1994, akiwa na dada yake Claudia, waliunda bendi ya muziki, iitwayo "Café Moreno". Katika kipindi cha mwaka mmoja, waliweza kurekodi platini tatu mfululizo, na wakafanikiwa kutoa albamu iliyokwenda kwa jina la *Momposino*.

Mwaka huo huo Danna akaoneka kwenye ya tamthilia moja ya nchini Colombia iliyokuwa inaitwa "Café con aroma de mujer".

Mnamo mwaka 1996, akawa mwigizaji bora wa kike nchini Colombia na pia nyota katika telenovela za kimexiko.

Danna Garcia pia alicheza tamthilia nyingine nyingi tu, ikiwemo ile ya *Pasión de gavilanes* (2003) na *La Revancha* (2000) hizi zilimpa sifa sana mwanadada huyu.

## Filamu na Tamthilia Alizocheza 
* La Traición (2007)
* Corazón partido (2005) .... Aura Echarri
* Te Voy a Enseñar a Querer (2004-2005) .... Diana Rivera
* Pasión de gavilanes (2003) .... Norma Elizondo Acevedo de Escandón
* "Revancha, La" (2000) .... Mariana Ruiz
* "Háblame de amor" (1999) .... Jimena
* "Perro amor" (1998) .... Sofía Santana
* "Al norte del corazón" (1996) .... Eloísa (1996)
* Día es hoy, El (1996)
* "Victoria" (1995) .... Victoria
* Café con aroma de mujer (1994) .... Marcela Vallejo Cortez
* "Imaginate" (1987)

## Viungo vya nje 
* Tovuti Rasmi ya Danna Garcia 
* Danna Amesaini kuwa Kisura Mpya wa Kilatini wa Maybelline New York 

Jamii:Waliozaliwa 1978
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waigizaji filamu wa Kolombia
Metali za udongo alikalini

**Metali za udongo alikalini** ni mfulizo wa kikemia katika mfumo radidia unaounganisha elementi za kundi la pili yaani elementi thabiti Berili (Be), Magnesi (Mg), Kalisi (Ca), Stronti (Sr) na Bari (Ba) pamoja na elementi nunurifu ya radi (Ra) ambayo ni tokeo la mbunguo wa elementi nyingine.

## Jina 
Jina la "metali za udongo alikalini" linatokana na historia ya uchumbuzi wa elementi hizo. Zilianza kutambuliwa katika umbo la oksidi zake. Kampaundi hizo ziliitwa "udongo" au "ardhi" na wanakemia wa kale kama dutu zisizokuwa metali wala kuathiriwa na joto na zisiyomumunyika katika maji. Zikikorogwa katika maji zinaonyesha tabia ya alikalini. 

Mfaransa Antoine Lavoisier alitambua mwaka 1789 ya kwamba ardhi hizo hazikuwa "elementi" bali kampaundi. Aliamini ya kwamba msingi wake zilikuwa elementi alizozitaja kama "elementi za udongo" zinazojenga chumvi mbalimbali akahisi ya kwamba labda udongo hizo ni oksidi za metali. Hii ilithibitishwa mwaka 1808 na Mwingereza Humphry Davy kwa njia ya elektrolisisi.

## Tabia 
Metali za udongo alikalini ni metali laini zenye rangi nyeupe-fedha. Zinamenyuka na halojini kuwa aina za chumvi; mmenyuko na maji husababisha kutokea kwa hidroksidi alikalini.

Hazimenyuki haraka na vikali kama metali alikalini.

Zote zina elektroni mbili katika mzingo elektroni wa nje. Kwa hiyo zinaelekea kuachana na elektroni hizo kuingia katika hali kuwa ioni yenye chaji ya chanya.

## Mmenyuko 
Mmenyuko huongezeka kadiri ya namba atomia au ukubwa wa atomi:

* Mmenyuko hewani:
** Berili ni thabiti kwenye halijoto ya wastani pasipo na unyevu kwa sababu uso hufunikwa haraka na ganda la oksidi.
** Magnesi hufunikwa pia na ganda la oksidi lakini vipande vyembaba vinawashwa kirahisi. 
** Kalisi, Stronti, Bari na Radi zinaoksidisha haraka na kuwaka mara moja katika umbo la unga.

* Mmenyuko na Hidrojeni kwenye joto kali 
** Berili haimenyuki na hidrojeni pasipo na kichocheo. 
** Magnesi yamenyuka penye shinikizo ya juu. 
** Metali za udongo alikalini zote nyingine humenyuka na hidrojeni tayari kwenye shinikizo ya kawaida

** Mmenyuko na maji
** Berili haimenyuki na maji kutokana na ganda la oksidi usoni
** Magnesi haimenyuki sawa na Berili lakini ganda hili layeyuka katika maji ya moto
** Metali za udongo alikalini zote nyingine humenyuka vikali na maji kwenye halijoto ya wastani

## Kutokea 
Elementi hizo kwa jumla ni asilimia 4.16 za masi ya ganda la dunia. Kati ya metali za udongo alikalini ni: 
* 67 % Kalisi
* 31 % Magnesi
* 1,4 % Bari
* 0,7 % Stronti 
* Berili kidogo sana na Radi kidogo zaidi

Jamii:Kemia
Bari

[thumb|200px|Bari katika chupa ndani ya gesi ya [arigoni.]]
**Bari** (kutoka kigiriki βαρύς: "nzito") ni elementi na metali ya udongo alikalini yenye namba atomia **56** kwenye mfumo radidia ina uzani atomia 137.327. Alama yake ni **Ba**. 

## Tabia 
Kama metali ya udongo alikalini zote bari humenyuka haraka na haitokei kiasili kama elementi tupu bali katika umbo la kampaundi zake. Ikisafishwa na kutunzwa katika kiowevu cha mafuta au katika angahewa ya gesi adimu ni metali yenye rangi nyeupe-fedha. Hewani inaoksidisha haraka lakini ganda la oksidi halitoshi kuzuia isiwake kutokana na unyevu hewani.

Bari ni sumu kali kwa miili ya wanadamu na wanyama. Lakini kuna pia kampaundi ambazo haziyeyuki kabisa katika maji kama vile sulfati ya bari BaSO4 (inayotokea kama madini kwa jina bariti).  

## Matumizi 
Matumizi yake ni hasa katika teknolojia ya kekee hasa wakati wa kutafuta petroli. Matope ya bariti yateleza yasaidia kuzunguka kirahisi kwa mitambo ya kekee mwambani.

Kuna matumizi mengine kama aloi kwa mfano katika alumini na magnesi. Hutumiwa pia wakati wa kutengeneza vioo vya matumizi ya pekee. 

Jamii:Metali za udongo alikalini
Jamii:Elementi
Gesi adimu

**Gesi adimu** ni mfulizo wa kikemia katika mfumo radidia unaounganisha elementi za kundi la 18 yaani Heli (He), Neoni (Ne), Arigoni (Ar), Kriptoni (Kr), Zenoni (Xe) na Radoni (Rn).

Elementi hizi zote zapatikana kama gesi kwa hali sanifu; hazina rangi wala harufu; haziwaki. 

Zinapatikana katika hali ya atomu pekee, si kama molekuli. Hazimenyuki yaani haziungani na atomu yingine kuwa molekuli. Sababu ya kutomenyuka ni tabia ya mzingo elektroni wa nje kujaa kabisa; hapa mzingo elektroni wa nje huwa na idadi ya elektroni inayowezekana tofauti na elementi nyingi ambako mzingo elektroni wa nje ina idadi ya elektroni ambayo ni chini ya idadi ya nafasi zake. Kwa hiyo hakuna haja kutafuta hali thabiti zaidi; gesi hizi zimeshafikia hali thabibiti kila atomi peke yake. Hivyo hakuna kampaundi za gesi hizi.

Gesi hizi zote ziko hewani lakini kwa kiasi kidogo tu. Radoni pekee yake ni hatari ya binadamu lakini si kwa sababu ya tabia zake za kikemia bali na tabia yake ya kifizikia kwa sababu radi ni elementi mnururishi.

Jamii:Kemia
Jamii:Gesi adimu