open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aprikoti

**Aprikoti** ni tunda la mwaprikoti, mti wa jenasi *Prunus* katika familia Rosaceae.

Kwa kawaida, maaprikoti ni matunda ya spishi *P. armeniaca*, lakini *P. brigantina*, *P. mandshurica*, *P. mume*, na *P. sibirica* yanahusiana sana na matunda yao pia huitwa aprikoti.

## Picha

T5 59 Prunus brigantina par Pierre-Joseph Redouté.jpeg|Maaprikoti-milima
Prunus mume in the market.jpg|Maaprikoti ya Japani
Сибирский абрикос.jpg|Aprikoti la Siberia

Jamii:Matunda
Emmanuel Okwi

**Emmanuel Okwi** (alizaliwa Kampala, Uganda, 25 Disemba 1992) ni mchezaji wa soka na anacheza katika nafasi ya kiungo klabu ya Simba S.C. na timu ya taifa ya Uganda. 

Timu yake ya kwanza kucheza ni St. Henry Kitovu College alipokuwa Uganda alikuwa anaichezea klabu ya SC Villa baada ya kuhamia Tanzania kuichezea Simba kwa US$ 40,000 ndani ya Januari timu ya Tunisia Etoile du Sahel na kusaini mkataba wa US$ 300,000 na kuvunja rekodi, Disemba 2013 alirudi SC Villa na Agosti 2014 alirudi Simba Sport Club na kusaini mkataba wa miezi na mwaka 2015 alisaini mkataba wa miaka. Sasa hivi anaelekea timu ya Mamelod Sundown ya Afrika Kusini.

Urefu wake ni mita 1.76. Alipata elimu yake huko *St. Henry Kitovu College*. Amemuoa Florence Nakalegga.

Jamii:Wachezaji mpira wa Uganda
Jamii:Waliozaliwa 1992
Jamii:Watu walio hai
Bamia

thumb|250px|Mabamia
**Mabamia** (kutoka jina la Kiarabu) au **mabinda** (kutoka jina la Kihindi) ni matunda ya mbamia au mbinda unaokuzwa sana katika nchi za joto. 

Asili ya mboga hii ni Afrika ya Kati na Afrika ya Mashariki, lakini kwa sasa zao hili limeenea katika sehemu nyingi za kitropiki, kama Visiwa vya Karibi, Malaysia na Ufilipino.

Zipo aina nyingi za bamia, aina zile za asili nazo hutofautiana kulingana na eneo moja na lingine.

Zao hili hutumika kama mboga inayoliwa matunda, na kama kiungo katika mapishi mbalimbali. 

Jamii:Matunda
Pembetatu ya Kiangazi

**Pembetatu ya Kianganzi** (ing. *summer triangle*) ni umbo la pembetatu kwenye anga la nusutufe ya kaskazini ya Dunia inayofanywa na nyota angavu tatu ambazo ni Vega katika Kinubi (Lyra), Dhanabu ya Ukabu (Deneb) katika Dajaja (Cygnus) na Tairi (Altair) katika Ukabu (Aquila).

Pembetatu ya Kiangazi si kundinyota halisi jinsi zinavyoelezwa na Ukia, bali nyota zake ni sehemu za makundinyota matatu tofauti za Kinubi (Lyra), Dajaja (Cygnus) na Ukabu (Aquila). 

Usiku wa manane pembetatu hii inaonekana vema katikati ya anga katika nchi za nusutufe ya kaskazini wakati wa Juni - Agosti. Katika Afrika ya Mashariki inafika tu kiasi juu ya upeo wa anga kuanzia masaa ya jioni hadi usiku manane katika miezi ya Agosti hadi Novemba. 

## Nyota za Pembetatu 
Jamii:makundinyota
Sakristia

**Sakristia** (kutoka Kilatini "sacristia"; kwa Kiingereza "sacristy") ni chumba maalumu kwa ajili ya kutunza mavazi ya liturujia (kama vile alba na kasula) na vifaa vingine vya ibada za Kikristo (kama vile mkate, divai, mishumaa n.k.).

Kwa kawaida sakristia iko jirani na ukumbi wa kanisa, ili padri na watumishi waingie moja kwa moja baada ya kuvaa kiibada. 

## Tanbihi
## Viungo vya nje
* "Sacristy" article from *Catholic Encyclopedia*
Vega

**Vega** au α **Alfa Lyrae** ni nyota angavu zaidi katika kundinyota la Shaliaki (kwa Kiingereza *Lyra*) na kati ya nyota angavu sana kwenye anga ya usiku.

Jina linatokana na Kiarabu النسر الواقع *al-nasr al-waqi*, hasa kutoka sehemu ya pili واقع ambamo herufi ya ق *q* ilichukuliwa kama "g" na hivyo kuleta "Vega" kwa tahajia ya Kilatini. Hili ni jina lililokubaliwa na Umoja wa Kimataifa wa Astronomia.

Vega ni nyota ya safu kuu inayoyeyunganisha hidrojeni kuwa heliamu ndani ya kiini chake. Masi yake ni zaidi ya mara mbili ya masi ya Jua. Ilhali nyota kubwa huchoma fueli yake ya myeyungano haraka kuliko nyota ndogo zaidi Vega itakuwa na maisha mafupi kuliko Jua. Kwa sasa mwangaza halisi ni mara kumi ya Jua. Inazunguka haraka kwenye mhimili wake.

Hadi sasa sayari zinazozunguka Vega hazikuthibitishwa. Lakini kuna dalili ya kwamba kuna mata inayozunguka nyota iliyo katika mchakato ya kujikaza kuwa sayari  

## Tanbihi
## Viungo vya Nje
* Vega, tovuti ya prof Jim Kaler, university of Illinois, iliangaliwa Oktoba 2017

Jamii:Nyota
En'yu wa Japani

'''En'yu'* (12 Aprili, 959 &ndash; 1 Machi, 991) alikuwa mfalme mkuu wa 64 (*Tenno*) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa *Morihira'', na alikuwa mwana wa tano wa Tenno Murakami. Mwaka wa 969 alimfuata kaka yake, Tenno Reizei, na kuwa mfalme hadi kujiuzulu mwaka wa 984. Aliyemfuata kama Tenno ni mpwa wake, Kazan.
thumb|mchoro wa mfalme En'yu
## Angalia pia
*Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Jamii:Waliozaliwa 959
Jamii:Waliofariki 991
Jamii:Watawala wa Japani
thumb|kaburi la  mfalme En'yu
Duteri

**Duteri** (pia **duteriumu**, ing. **Deuterium** ni isotopi ya hidrojeni. Duteri ina protoni moja na nyutroni moja. Kiini cha hydrojeni ya kawaida haina nyutroni bali protoni moja tu.  Alama ya Duteri ni **2H** bali **D** hutumiwa pia. 

Kuna isotopi nyingine ya hidrojeni inayoitwa triti yenye nyutroni mbili. 

Atomu mbili za duteri pamoja na atomu moja ya oksijeni zinaweza kuwa molekuli ya "maji mazito". ni kama maji (H2O) lakini nzito zaidi kwa sababu ya nyutroni ya ziada.

Maji mazito hutumiwa katika aina kadhaa za tanuri nyuklia. 

## Tanbihi
Kamusi sanifu ya Biolojia, Fizikia na Kemia

"**Kamusi sanifu ya Biolojia, Fizikia na Kemia**" (kifupi: **KSBFK**) ni kamusi iliyoandaliwa na wataalamu wa TUKI wa Chuo Kikuu cha Dar es Salaam mwaka 1990 chini ya uhariri mkuu wa David P.B. Massamba.

Kamusi hii inakusanya maneno ya kisayansi kwa utaratibu ufuatao:

*neno la Kiingereza
*maelezo yake kwa Kiswahili

Mwishowe kuna jedwali la elementi ya kikemia.  

Kamusi hii ilichapishwa upya mwaka 2004 na mwaka 2012.

Si rahisi kuipata katika maduka ya vitabu lakini inapatikana katika duka la TATAKI jinsi TUKI inaitwa siku hizi. Mada inafanana kiasi na ile ya kamusi Awali wa Sayansi na Teknolojia (KAST) lakini wala istilahi wala tahajia hazilingani sawa.

## Marejeo
* Kamusi sanifu ya Biolojia, Fizikia na Kemia (KSBFK). Taasisi ya uchunguzi wa Kiswahili, Dar es Salaam, Tanzania. ISBN 9976 911 092
Triti

**Triti** (pia **tritiumu**, ing. **Tritium**) ni isotopi nururifu ya hidrojeni yenye masi atomia 3.016. Triti ina protoni moja na nyutroni mbili. Kiini cha hidrojeni ya kawaida haina nyutroni bali protoni moja tu.  Alama ya Triti ni **3H** bali **T** hutumiwa pia. 

Katika mazingira asilia triti hutokea kwa kiasi kidogo sana kutokana na mnururisho kutoka anga-nje unapopasua atomu za nitrojeni hewani. Triti nu nururifu na nusumaisha yake ni mnamo miaka 8 tu hivyo inapotea haraka. Triti inatengenezwa katika tanuri nyuklia kwa matumizi mbalimbali.

Kuna isotopi nyingine ya hidrojeni inayoitwa duteri yenye nyutroni moja. 

## Tanbihi
Myeyungano wa kinyuklia

linazalisha nishati yake kwa njia ya myeyungano nyuklia wa viini vya hidrojeni kuwa heli. Kila sekunde Jua linayeyunganisha tani milioni 610 za hidrojeni kuwa tani milioni 606 za heli. Halijoto ya sentigredi milioni inahitajika kwa myeyungano.]]
 - deuteri-triti (D-T) unaachisha nishati.]]
.]]
**Myeyungano wa kinyuklia** (pia: **Uyeyunganishaji wa kinuklia**; kwa Kiingereza: Nuclear fusion) ni mchakato ambamo viini 2 au zaidi vya atomu vyepesi zaidi vinaungana kuwa kiini kimoja kizito. 

Masi ya kiini cha atomu kinachotokea ni ndogo kuliko jumla ya viini viwili vilivyoshiriki mle. Tofauti ya masi inabadilishwa kuwa nishati. Albert Einstein alionyesha nishati inayotokana na badiliko hilo katika fomula yake *E=mc2*. Hivyo myeyungano wa kinyuklia unazalisha kiasi kikubwa cha nishati..

Myeyungano wa kinyuklia unatokea kiasili ndani ya nyota kama Jua letu. Katika kitovu cha Jua shinikizo kubwa la masi yake linasababisha kutokea kwa mamilioni ya nyuzijoto.  

Katika Jua letu atomi za hidrojeni zinayeyunganishwa katika mazingira ya shinikizo na joto kuu kuwa heli. Nishati inayopatikana hapo ni chanzo cha joto na nuru ya Jua. Kadiri hidrojeni inavyopungua ndani ya nyota heli itayeyunganishwa. 

Myeyungano hauwezi kutokea na elementi zote. Kadiri elementi za kuyeyunganiwa ni nzito zaidi mchakato huwa mgumu kutendeka na hukomea hadi chuma (Fe).

Kuanzia uzito wa chuma myeyungano unahitaji nishati zaidi kuliko kuzalisha. Elementi nzito kuliko chuma zinatokea tu katika milipuko ya nyota za nova na supanova kwenye joto na shinikizo kubwa mno katika milipuko hiyo. 

Mara nyota inapoishiwa elementi nyepesi kuliko chuma sehemu yake ya ndani inajikaza kuwa nyota kibete nyeupe ilhali sehemu za nje zinarushwa nje kwenye anga kama mawingu ya gesi ya ioni. Mabaki ya nyota yataendelea kupoa na mchakato wa myeyungano utakwisha polepole: nyota "inakufa".  

Kama masi yake ni kubwa, angalau mara kumi kuliko Jua letu, mlipuko na kutokea kwa nyota ya nova inaweza kupatikana. 
 
Kuna majaribio ya binadamu ya kuiga mchakato huo katika mitambo lakini hadi sasa haijawezekana  kufikia teknolojia inayoruhusu kuzalisha umeme kwa njia hiyo. 

Hapa duniani ni vigumu kupata myeyungano kwa sababu viini vya atomu huwa na chaji chanja na chanja - chanja huwingana. Hapo nguvu kubwa inahitajika kushinda kizuizi hicho kama vile joto na shinikizo kali ndani ya Jua. Hadi sasa imekuwa vigumu kujenga mitambo inayoweza kuzalisha na kutunza joto ya nyuzi mamilioni pamoja shinikizo linalohitajika kuanzisha na kudumisha myeyungano wa nyuklia.

Lakini inawezekana kusababisha myeyungano wa kinyuklia kwa matumizi ya silaha katika bomu la hidrojeni. Katika bomu hilo mlipuko wa bomu atomia ndogo (yaani nishati ya mwatuko nyuklia) unatumiwa ili kugonganisha viini vya atomu na kuanzisha myeyungano.

## Marejeo
Reizei wa Japani

**Reizei** (12 Juni, 950 &ndash; 21 Novemba, 1011) alikuwa mfalme mkuu wa 63 (*Tenno*) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa *Norihira*, na alikuwa mwana wa pili wa Tenno Murakami. Mwaka wa 967 alimfuata babake, na kuwa mfalme hadi kujiuzulu mwaka wa 969. Aliyemfuata kama Tenno ni mdogo wake, En'yu.
	thumb|muonekano wa mbele wa Kaburi la Mfalme Reizei,
## Angalia pia
*Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Jamii:Waliozaliwa 950
Jamii:Waliofariki 1011
Jamii:Watawala wa Japani
Kamera

alt=Kamera|thumb|Kamera.
thumb|Kamera ya kidijitali.
**Kamera** ni kifaa kinachochukua picha. Ina tundu moja dogo tu kwa kupokea nuru inayoacha picha ndani yake ama kwenye filamu au kwenye kihisio elektroniki. Kwa kawaida nafasi hii huwa na lenzi inayozalisha picha ya yale yaliyo nje.

Kamera tuli hushika picha moja-moja. Picha zinazopigwa mfululizo, angalau picha 15 kwa sekunde au zaidi, zinaweza kushika mwendo utakaoonekana baadaye kama filamu kama picha hizi zinaonyeshwa mfululizo kwa kutumia projekta au kwenye skrini ya sinema runinga au kompyuta.

Kamera zote kimsingi ni sanduku inayofungwa pande zote. Nuru haiwezi kuingia mpaka kilango kinafunguliwa n kupitisha nuru kwa kipindi kifupi cha sehemu ya sekunde pekee. Kilango hiki kipo nyuma ya lenzi. Kwa upande mwingine ni wenzo maalum ambao unaweza ku rekodi pichaambayo inakuja kupitia lenzi. Wenzo huu ni filamu katika kamera ya filamu au kihisio elektroniki katika kamera dijiti. 

Wakati picha inachukuliwa, kilango kinatoka nje ya njia. Hii inawezesha nuru kuingia kwa njia ya lenzi na kuzalisha picha kwenye filamu au kihisio elektroniki. Katika kamera nyingi, ukubwa wa tundu unaweza kubadilishwa kulingana na mwangaza au giza ya mazingira. Muda ambao kifuniko kinauwezesha mwanga inaweza pia kubadilishwa. Hii pia inakuwezesha mwanga zaidi au mwanga mdogo. Mara nyingi, umeme ndani ya kamera hudhibiti haya, lakini katika kamera nyingine mtu anayeichukua picha anaweza kubadilisha pia.

Lenzi humwezesha mpigapicha kuvuta mbali au karibu anayoipiga. Kwa njia hii mpigapicha anapata uwezo wa kupiga kwa urahisi picha ya kitu kilicho mbali au kitu kidogo sana na kupata picha safi. 

Kamera nyingi huwa na lenzi yake na uwezo wa kuongezewa lenzi nyingine ya nje kulingana na kazi inayolengwa kufanywa. Lenzi za nje zina uwezo na urefu wa kuona tofauti kulingana na ukubwa wake na idadi ya lenzi zinazotumika. Kuna lenzi za nje za kamera za simu pia.

## Tanbihi 
Jamii:Vifaa
Barcelona F.C.

thumb|Moja ya uwanja wa Camp Nou unaonyesha kaulimbiu ya Barcelona, ​​"Més que un club", ikimaanisha 'Zaidi ya kilabu'.
thumb|Mchezaji wa Barcelona ,L.Messi akishangilia
thumbnail|right|280px|Jezi ya timu ya Barcelona F.C.
**Barcelona F.C.** (matamshi ya Kikatalani: [fubbɔɫ kɫub bərsəɫonə]) ni klabu ya mpira wa miguu inayojulikana kama Barcelona na kwa kifupi zaidi kama Barça. Ni klabu ya soka ya kulipwa iliyoko Barcelona, Catalonia, Hispania.

Ilianzishwa mwaka wa 1899 na kundi la washambuliaji wa Uswisi, Kiingereza na Kikatalani wakiongozwa na Joan Gamper. Klabu hiyo imekuwa ishara ya utamaduni wa Kikatalani. 

Tofauti na klabu nyingine za mpira wa miguu, wasaidizi wanaohusika wanaohusika na klabu hiyo wanafanya kazi Barcelona. 

Ni timu ya pili yenye thamani zaidi ya michezo duniani, yenye thamani ya dola 3.56 bilioni, na klabu ya pili ya soka tajiri zaidi ya dunia kwa mapato na mauzo ya kila mwaka ya € milioni 560.8. 

Barcelona imeshinda 24 La Liga, 29 Copa del Rey, 12 Supercopa de España, 3 Copa Eva Duarte na 2 Copa de la Liga trophies, na kuwa mmiliki wa rekodi kwa mashindano hayo mawili. Katika soka ya klabu za kimataifa, Barcelona imeshinda vyeo vya Ulaya na vyanzo vya Dunia - nne za Mabingwa wa UEFA.

Jamii:Vilabu Mpira vya Hispania
Jamii:barcelona
Mwavuli

**Mwavuli** (wingi: miavuli) ni chombo cha duara ya kitambaa chenye fimbo moja katikati kinachotumika kukinga mtu dhidi ya mvua au jua. 

Pia hutumiwa kufanya kivuli na kukinga watu dhidi ya mionzi ya jua.

## Picha

Image:Umbrella.png|Mwamvuli ulivyo.
Image:Gustave Caillebotte - Paris Street; Rainy Day - Google Art Project.jpg|Mchoro wa watu wenye miavuli.
Image:Man sitting under beach umbrella.JPG|Mwanamume ameketi chini ya mwavuli.

Jamii:Vifaa
Nyungunyungu

**Nyungunyungu** ni wanyama wadogo wenye umbo la neli wa oda Megadrilacea katika faila Annelida. 

Kwa kawaida huishi katika udongo akijilisha kwa viumbehai na waliokufa. 

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula wa nyungunyungu unanyumbua kupitia urefu wa mwili wake, na anaendesha upumuaji kupitia ngozi yake. 

Mfumo wa kupeleka viowevu ni maradufu na una uvungu wa mwili (silomi) ambao ndani yake giligili ya silomi inazunguka na mfumo duni wa mzunguko wa damu wenye mtiririko kamili. 

Nyungunyungu wana mfumo wa neva wa kati ambao una ganglia mbili juu ya mdomo. 

Nyungunyungu ni mahuntha na hubeba ogani zote za kiume na za kike. Hawana mifupa, lakini hudumisha muundo wa mwili kwa njia ya vyumba vya silomi vilivyojaa na giligili na ambavyo hufanya kazi ya kiunzi cha mtuamomaji.

## Familia zinazotokea Afrika
* Acanthodrilidae
* Almidae
* Enchytraeidae
* Eudrilidae
* Kynotidae
* Microchaetidae
* Ocnerodrilidae
* Octochaetidae

Jamii:Anelidi
Jamii:Majina ya Annelida kwa Kiswahili
Cadillac

thumb|Cadillac Eldorado, Cabriolet, la mwaka 1975.
thumb|**Cadillac ATS** la mwaka 2017
**Cadillac** (linatamkwa / kadilaki /; jina rasmi: **Cadillac Motor Car Division**) ni mgawanyiko wa kampuni iliyo na makao makuu huko Marekani (U.S. Motors (GM)) ni kampuni ya uuzaji na usambazaji wa magari ya anasa duniani kote. Masoko yake makuu ni Marekani, Canada na China, lakini magari ya Cadillac yanapatikana katika masoko 34 ya ziada duniani kote. 

Kihistoria, magari ya Cadillac daima yamefanyika mahali juu ya uwanja wa kifahari ndani ya Umoja wa Mataifa. Mwaka wa 2016, mauzo ya U.S. Cadillac ilikuwa ya magari 170,006,na mauzo yake ya kimataifa yalikuwa magari 308,692.

Jamii:Magari
Jamii:kampuni za Marekani
Dalufnin (kundinyota)

**Dalufnin** (**Delphinus** kwa Kilatini na Kiingereza) .  ni jina la kundinyota ndogo ya angakaskazi.

## Mahali pake
Dalufnin inapakana na makundinyota jirani ya Mbweha   *(Vulpecula)*, Sagita   *(Sagitta)*, Ukabu *(Aquila)*, Dalu (Ndoo) *(Aquarius)*, Mwanafarasi   *(Equuleus)* na Farasi *(Pegasus)*.

## Jina
Dalufnin ilijulikana kwa jina hili kwa miaka mingi kati ya mabaharia Waswahili waliotumia nyota kutafuta njia baharini wakati wa usiku.

Jina la Dalufnin linatokana na Kiarabu دلفين *dulfiin*  ambalo ni umbo la jina asilia la Kigiriki δελφίς *delfis* (baadaye *delphinus* kwa tahajia ya Kilatini) ambayo ni jina kwa nyangumi mdogo mwenye meno anayeitwa pomboo kwa Kiswahili.

Wagiriki wa Kale waliwatazama akina pomboo kama wasaidizi wa mabaharia na viumbe watakatifu wa miungu kama Poseidon (mungu wa bahari). Imani hii ilileta hadithi mbalimbali katika mitholojia ya Kigiriki ambako pomboo walitekeleza shughuli kwa niaba ya miungu yao. 

Delphinus - Dalufnin ni kati ya makundinyota yaliyotajwa tayari na Klaudio Ptolemaio katika karne ya 2 BK.  Iko pia katika orodha ya makundinyota 88 ya  Umoja wa Kimataifa wa Astronomia  kwa jina la Delphinus. Kifupi chake rasmi kufuatana na UKIA ni 'Del'. 

## Nyota
Nyota za Dalufnin kwa jumla ni dhaifu; angavu zaidi ni Alfa, Beta, Gamma na Delta zinazofanya pembenne kama trapeza iliyoitwa pia „jeneza ya Ayubu“ . Jina hili liliingia pia katika wimbo "Job's Coffin" wa mwimbaji Tory Amos.

Nyota za Alfa na Beta zina majina ya ajabu yaani Rotanev na Sualocin. Ukisoma majina haya kinyume unapata jina la "Nicolaus Venator" amabalo ni umbo la Kilatini la "Niccolò Cacciatore" aliyekuwa msaidizi wa mwanaastronomia Mwitalia Guiseppe Piazzi. 

## Tanbihi
## Viungo vya Nje
* Constellation Guide: Delphinus constellation
*Delphinus , "Stars", kwenye tovuti ya Prof Jim Kaler, University of Illinois, iliangaliwa Oktoba 2017
* Star Tales – Delphinus, tovuti ya Ian Ridpath, iliangaliwa Oktoba 2017
* The Deep Photographic Guide to the Constellations: Delphinus

## Marejeo
* Richard Hinckley Allen: Star-Names and their Meanings; kwa G. E. Stechert New York, Leipzig, London, Paris 1899, “Delphinus” ukurasa 321 ff (online hapa kwenye archive.org)
* Jan Knappert, 1993: The Swahili Names of Stars, Planets and Constellations; The Indian Ocean Review September 1993 Volume 6 No. 3 September 1993, kurasa 6-7,  ISSN 1031-2331
Nicki Minaj

thumb|Nicki Minaj (2012).
**Onika Tanya Maraj** (anayejulikana kama **Nicki Minaj**; alizaliwa St. James, Trinidad, 8 Desemba 1982) ni rapa, mtunzi wa miziki na mwamitindo kutoka Trinidad na Tobago (Amerika visiwani).

## Maisha
Alizaliwa Saint James, Port of Spain, na kukulia Queens, New York City. Minaj alipata kutambuliwa na umma baada ya kutoa albamu tatu *Playtime Is Over* (2007), *Sucka Free* (2008), na *Beam Me Up Scotty* (2009) na kisha akajiunga na Young Money Entertainment mwaka 2009.

Albamu ya kwanza ya Minaj na albamu ya pili, alitoa siku ya ijumaa mwaka(2010) ambayo aliita ijumaa ya zambarau: Roman Reloaded na minaj mwaka (2012), walitajwa kuwa nambari moja kwenye Umoja wa Mataifa ya Billboard hot100 na walitoa miziki mizuri zaidi iitwayo "Super Bass" na "Starships". Mwaka 2010, Minaj akawa msanii wa kwanza wa kike wa kike kuwa na albamu saba kwenye chati ya Marekani ya Billboard Hot 100. alitoa Albamu yake ya tatu katika studio,ya Pinkprint mwaka (2014),ambayo aliita , "Anaconda", ambayo ilishika namba mbili juu ya Hot 100 . Minaj alitoa filamu yake ya kwanza ambayo inaitwa Ice aɡe. 

Nicki Minaj alikuwa msanii wa mwanamke wa kwanza aliyejumuishwa katika Orodha ya MTV.

## Tuzo na uteuzi
Minaj amepata tuzo mbalimbali ikiwemo American Music Awards (6), BET Awards (10), BET Hip Hop Awards (7), Billboard Music Awards (4), MTV Video Music Awards (4), MTV Europe Music Awards (5), People's Choice Awards (2), Soul Train Music Award (1), na Teen Choice Awards (4).

Kati ya mwaka 2011 and 2016, Minaj aliteuliwa mara 10 kwenye Grammy Award. Uteuzi wa kwanza wa Grammy ulikuwa ni mwaka 2010 kwa wimbo wa "My Chick Bad" aliouimba na rapa Ludacris. 

## Diskografia
* *Pink Friday* (2010)
* *Pink Friday: Roman Reloaded* (2012)
* *The Pinkprint* (2014)
* *Queen* (2018)
* *Pink Friday 2* (2023)

## Filamu
* *Ice Age: Continental Drift* (2012)
* *The Other Woman* (2014)
* *Barbershop: The Next Cut* (2016)
* *The Angry Birds Movie 2* (2019)

## Ziara
### Mtumbuizaji mkuu
* Pink Friday Tour (2012)
* Pink Friday: Reloaded Tour (2012)
* The Pinkprint Tour (2015)
*The Nicki Wrld Tour (2019)

### Mfungua jukwaa
* Lil Wayne – America's Most Wanted Tour (2008)
* Lil Wayne – I Am Still Music Tour (2011)
* Britney Spears – Femme Fatale Tour (2011)

## Viungo vya nje
* http://mypinkfriday.com
* 
* 
* 

Jamii:Waliozaliwa 1982
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Watu wa Trinidad na Tobago
Jamii:Wanawake wa Marekani
Rick Ross

thumb|Rick Ross akiwa jukwaani.
**Rick Ross** (alizaliwa Mississipi, Marekani, tarehe 28 Januari 1976) ni msanii wa Marekani anayeimba nyimbo za hip hop.

Mwaka 2009 alianzisha studio iitwayo Maybach Music Group ambapo alitoa albamu kama vile Deeper Than Rap ya mwaka 2009, Teflon Don ya mwaka 2010, Hood Billionaire ya mwaka 2014, Black Market ya mwaka 2015 na Rather You Than Me ya mwaka 2017.

Pia Rick Ross alikuwa msanii wa kwanza kusajiliwa na kampuni ya Diddy's management company Ciroc Entertainment.

Jamii:Waliozaliwa 1976
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanamuziki wa Marekani
Jamii:Wanamuziki wa hip hop
Miraa

[200px|thumb|Miraa ikiuzwa sokoni huko [Somaliland]]
thumb|250px|Vicha vya miraa.
**Miraa** (au **mirungi**) ni majani na vitawi ya mrungi, mti ulio na asili ya Pembe ya Afrika na Rasi ya Uarabuni. Majani machanga ya miraa hutafunwa na kutumika kama kichochezi cha mwili na akili. Moja ya madhara yake ni kupoteza hamu ya chakula.

Shirika la Afya Duniani (WHO) limeiweka miraa kwenye kundi la madawa ya kulevya. Kwa msingi huo, miraa huthibitiwa kwenye nchi mbalimbali kama vile Kanada, Ujerumani, Uingereza, na Marekani kumbe biashara na matumizi yake ni halali kwenye nchi za Jibuti, Kenya, Uganda, Ethiopia, Somalia na Yemeni.

Miraa hujulikana kwa majina mbalimbali yanayotokana na lile la Kiarabu **Khat** (قات, *Catha edulis*) kama vile qat na gat huko Yemeni, qaat na jaad nchini Somalia, na chat huko Ethiopia. Pia inajulikana kama *jimaa* kwa Kioromo, *mairungu* kwa Kikikuyu na *mayirungi* kwa Kiganda. 

Majani mabichi hutafunwa na wakati mwingine hukaushwa na kutumiwa kama chai. Majani au sehemu nyembamba ya tawi huweza kutafunwa kwa karanga za kukaanga au gamu ili iwe rahisi kutafuna. Katika nchi nyingi ambako miraa inatumika, mara nyingi watumiaji wake ni wanaume. 

Miraa imekuwa ikitumiwa kwa karne nyingi katika Pembe ya Afrika na Peninsula ya Uarabuni. Huko, kutafuna miraa kulianza hata kabla ya matumizi ya kahawa. 

Miraa ni maarufu sana Yemeni ambapo kilimo chake hutumia rasilimali nyingi za kilimo. Inakadiriwa kuwa asilimia 40 ya maji ya nchi huelekea kumwagilia miraa na uzalishaji unaongezeka kwa asilimia 10 hadi 15 kila mwaka. Sababu moja kubwa ya kulimwa kwa miraa Yemeni ni mapato yanayotokana na zao hilo. Huko Uganda miraa hulimwa katika Mkoa wa Kati na baadhi ya maeneo ya Mkoa wa Magharibi. Nchini Kenya hulimwa katika eneo la Meru kwa ajili ya soko la Somalia.

Ingawa tabia ya kutafuna miraa iko zaidi katika nchi ilipotokea, mmea huo hulimwa pia katika nchi za Afrika Kusini, Msumbiji, na Eswatini.

## Viungo vya Nje 
* Habari kuhusu miraa
* Picha za mimea ya Afrika

Jamii:Madawa ya Kulevya
Jamii:Madawa
Michy Batshuayi

thumb|Batshuayi mchezaji wa timu ya Ubelgiji.	

thumb|Michy Batshuayi
**Michy Batshuayi-Atunga** (alizaliwa 2 Oktoba 1993) ni mchezaji wa soka wa Ubelgiji ambaye anacheza katika klabu ya Ligi Kuu ya Uingereza Chelsea na timu ya taifa ya Ubelgiji.

Alianza kazi yake ya kitaalamu katika Standard Liège mwaka 2011, akifunga mabao 44 katika michezo 120 katika mashindano yote. Malengo yake 21 katika mechi ya Ligi ya Ubelgiji ya 2013-14 ilimfanya awe mfungaji wa pili na kuchangia kwenye tuzo yake ya Shoe Shoe. Kisha akahamia Marseille kwa £ 4.5 milioni, akiwasaidia kufikia Mwisho 2016 wa Coupe de France. Mnamo Julai 2016, alisainiwa na Chelsea kwa £ 33 milioni, na alifunga lengo lililoshinda cheo cha Ligi Kuu katika msimu wake wa kwanza.

Batshuayi alifunga bao la kwanza kwa Ubelgiji dhidi ya Cyprus mwezi Machi 2015. Alikuwa sehemu ya upande wao ambao ulifikia robo fainali za UEFA Euro 2016.

Jamii:Waliozaliwa 1993
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji mpira wa Ubelgiji
Rushwa

thumb|Mfano wa rushwa.
thumb|Bango dhidi ya rushwa.
**Rushwa** (pia: chai, chauchau, chichiri, chirimiri, hongo, kadhongo, kiinikizo, kilemba, mlungula, mrungura, mvungulio n.k.) ni aina ya mwenendo usio wa uaminifu au usiofaa kwa mtu aliyepewa mamlaka, kumbe anatumia nafasi hiyo ili kupata faida binafsi.

Ufisadi unaweza kuhusisha shughuli nyingi ikiwa ni pamoja na rushwa na udhalimu, ingawa inaweza pia kuhusisha mazoea ambayo ni ya kisheria katika nchi nyingi.

Upande wa serikali, au kisiasa, rushwa hutokea wakati mmiliki wa ofisi au mfanyakazi mwingine wa serikali anafanya kazi rasmi kwa faida binafsi.

## Tazama pia 
* Transparency International

Jamii:Maadili
Jamii:Sheria
Jamii:Uchumi
Mwanafarasi (kundinyota)

**Mwanafarasi** (**Equuleus** kwa Kilatini na Kiingereza) .  ni jina la kundinyota ndogo ya nusutufe ya kaskazini ya Dunia.

## Mahali pake
Mwanafarasi linapakana na mkundinyota jirani ya  Dalufnin *(Delphinus)*, Dalu au Ndoo *(Aquarius)*, Farasi   *(Pegasus)* na Mbweha   *(Vulpecula)*.
Kundinyota hii iko karibu na nyota angavu sana ya Tairi (Altair).

## Jina
Mwanafarasi dogo sana kwa hiyo hatuna habari  ya matumizi yake na mabaharia Waswahili. Lilitajwa tu na Klaudio Ptolemaio kama „sehemu ya Farasi“ ilichorwa kama kichwa cha farasi tu kando la farasi kubwa la Pegasus. Kunda dalili ya kwamba ilibuniwa na Hipparchos wa Nikaia

Waarabu waliipokea hivi na Wagiriki. 

Equuleus - Mwanafarasi ni kati ya makundinyota yaliyotajwa tayari na Klaudio Ptolemaio katika karne ya 2 BK.  Iko pia katika orodha  ya makundinyota 88 ya Umoja wa kimataifa wa Astronomia kwa jina la Equuleus. Kifupi chake rasmi kufuatana na Ukia ni 'Equ'. 

## Nyota
## Tanbihi
## Viungo vya Nje
* Constellation Guide: Equuleus constellation
*Equuleus , "Stars", kwenye tovuti ya Prof Jim Kaler, University of Illinois, iliangaliwa Oktoba 2017
* Star Tales – Equuleus
* The Deep Photographic Guide to the Constellations: Equuleus

## Marejeo
* Richard Hinckley Allen: Star-Names and their Meanings; kwa G. E. Stechert New York, Leipzig, London, Paris 1899, “Equuleus” ukurasa 212 ff (online hapa kwenye archive.org)
* Jan Knappert, 1993: The Swahili Names of Stars, Planets and Constellations; The Indian Ocean Review September 1993 Volume 6 No. 3 September 1993, kurasa 6-7,  ISSN 1031-2331
Isco

thumb|Isco akimiliki mpira dhidi ya Atletico Madrid
**Fransisco Román Alarcón Suárez** (maarufu kama **Isco**; alizaliwa 21 Aprili 1992) ni mchezaji wa Real Madrid na timu ya taifa ya Hispania anayecheza kama kiungo mshambuliaji. Ni mchezaji anayejulikana kuwa ni mmoja kati ya viungo washambuliaji bora kabisa duniani.

Alianza kucheza kwenye klabu ya Valencia kabla ya kuhamia Málaga mwaka 2011.

Kujituma kwake kulimwezesha kushinda tuzo ya mchezaji mdogo anayejituma Golden Boy mwaka 2012, na baadaye kununuliwa na Real Madrid mwezi Juni 2013 kwa ada ya £ milioni 30. 

Isco alishinda mataji manne ya UEFA Champions League.

Pia ameisaidia nchi ya Hispania kwenye ngazi ya vijana kwenye Olimpiki mwaka 2012.

## Viungo vya Nje 
* Isco kwenye tovuti ya Real Madrid

Jamii:Waliozaliwa 1992
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wachezaji mpira wa Hispania
Ferdinando III wa Castilla

wa Ferdinando III (karne ya 13)]]

**Ferdinando III** (aliyeitwa kwa Kihispania *el Santo*, yaani "mtakatifu"; 1199/1201 – 30 Mei 1252) alikuwa mfalme wa Castilla tangu mwaka 1217, wa León tangu mwaka 1230 na wa Galicia tangu mwaka 1231. 

Mtoto wa Alfonso IX wa León na wa Berenguela wa Castilla, aliunganisha moja kwa moja falme hizo mbili na kufaulu kuliko wote waliomtangulia katika kurudisha Hispania kusini kwa Wakristo, ikiwemo miji ya Córdoba na Seville.

Pamoja na kufanya bidii kueneza imani, alitawala kwa busara, akistawisha sanaa na sayansi .

Ferdinando III alitangazwa na Papa Klementi X kuwa mtakatifu mwaka 1671.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe aliyoaga dunia.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
*Edwards, John. *Christian Córdoba: The City and its Region in the Late Middle Ages.* Cambridge University Press: 1982.
*Fernández de Castro Cabeza, María del Carmen, A.C.J., Sister The Life of the Very Noble King of Castile and León, Saint Ferdinand III'' (Mount Kisco, N.Y.: The Foundation for a Christian Civilization, Inc., 1987)
*Fitzhenry, James. "Saint Fernando III, A Kingdom for Christ." Catholic Vitality Publications, St. Mary's, KS, 2009. http://www.roman-catholic-saints.com/saintfernando.html
*González, Julio. *Reinado y Diplomas de Fernando III, i: Estudio*. 1980.
*Menocal, María Rosa. *The Ornament of the World*. Little, Brown and Company: Boston, 2002. ISBN|0-316-16871-8
* 
* 

## Viungo vya nje
*Ferdinand at *Patron Saints Index* 
*http://www.roman-catholic-saints.com/saintfernando.html
*The death of Saint Ferdinand III, the very noble King of Castile and Leon
*Saint Ferdinand  at the Christian Iconography web site

Jamii:Watakatifu wa Hispania
Sayyid Majid

thumb|Picha yake.
 la Sultani Zanzibar.]]
**Sayyid Majid bin Said** (kwa Kiarabu: ماجد بن سعيد البوسعيد‎‎; 1834 – 7 Oktoba 1870) alikuwa Sultani wa kwanza wa Zanzibar, akitawala tangu tarehe 19 Oktoba 1856 hadi kifo chake funguvisiwa la Zanzibar pamoja na pwani ya Afrika ya Mashariki kati ya Mogadishu (leo mji mkuu wa Somalia) na Rasi Delgado (leo Kaskazini mwa Msumbiji , karibu na mto Ruvuma).

Umuhimu wake kihistoria ni kwamba ndiye aliyeanzisha Usultani wa Zanzibar baada ya kifo cha baba yake, Sultani Sayyid Said, ambapo Usultani wa Omani uligawiwa mwaka 1856.

Athira ya nchi yake ilienea kupitia njia za misafara ya pembe za ndovu na watumwa hadi mto Kongo. 

Wafanyabiashara kama Tippu Tip waliokuwa raia wa Usultani wakapita Tabora na Ujiji kwenda ziwa Tanganyika na kuingia ndani ya eneo la Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo ya leo. Wapagazi wao walibeba bidhaa kutoka Zanzibar zilizobadilishwa kwa pembe za ndovu hasa. Watumwa walikamatwa au kununuliwa wakabeba pembe hadi pwani. 

Pamoja na hayo, sultani alipokea kwa moyo wamisionari Wakristo.

Mapadri Wakatoliki wa kwanza pamoja na masista walitokea Reunion wakakaa Unguja tangu tarehe 12 Desemba 1860 hadi mwaka 1863, walipokabidhi misheni kwa shirika la mapadri wa Roho Mtakatifu. 

Waanglikana wa chama cha Misheni ya Vyuo Vikuu kwa Afrika ya Kati U.M.C.A. (Universities' Mission to Central Africa) ambacho kiliundwa ili kutekeleza wito kutoka David Livingstone kuhubiri Injili na kukomesha utumwa katika Afrika, waliingia Zanzibar mwaka 1864. 

Baadaye wakajenga kanisa kuu mahali pa soko la watumwa lililofungwa, altari ikiwa imejengwa juu ya nafasi ya mti wa kuwafunga watumwa walioadhibiwa kwa viboko, na batizio kuwa mahali walipotupwa watoto watumwa ambao hawakuuzwa pamoja na mama zao.

Kwa kuwa Majid aliacha binti tu, alirithiwa na kaka yake, Sayyid Barghash.

Jamii:Waliozaliwa 1834
Jamii:Waliofariki 1870
Jamii:Sultani wa Zanzibar
Sayyid Barghash

.]]
**Sayyid Barghash bin Said Al-Busaid** (kwa Kiarabuبرغش بن سعيد البوسعيد; l 1837 – 26 Machi 1888), mtoto wa Said bin Sultani, alikuwa Sultani wa pili wa Zanzibar, aliyoitawala tangu tarehe 7 Oktoba 1870 hadi 26 Machi 1888. 

Kama vile mtangulizi wake, Sayyid Bargash alijitahidi kujenga uhusiano na nchi za nje. Alifunga soko la watumwa Zanzibar mjini kulingana na mapatano ya kimataifa, lakini akavumilia biashara ya watumwa kuendelea chinichini. 

Wakati wa Bargash majengo mengi ya Mji Mkongwe yakajengwa.

Barghash alikuwa na wanajeshi wa kudumu. Mwanzoni alitumia mamluki walioajiriwa kutoka Uarabuni na Uajemi, hasa Baluchistan, pamoja na watumwa. Kuanzia mwaka 1877 alianzisha kikosi kipya cha askari mia kadhaa chini ya afisa Mwingereza Lloyd Mathews waliofundishwa kufuatana na utaratibu wa Kizungu; askari hao waliteuliwa chini ya Waafrika wa Unguja. 

Mwishoni mwa utawala wake aliona kupungukiwa kwa eneo lake kutokana na mashindano ya nchi za Ulaya ya kuenea katika Afrika baada ya mkutano wa Berlin. 

Mwaka 1885 Karl Peters alifanya mikataba ya kitapeli ya ulinzi na watawala wadogo waliokuwa chini ya Sultani barani Tanganyika. Pingamizi la Sultani lilishindikana kwa sababu Wajerumani walituma manowari Unguja akapaswa kukubali maeneo mapya ya Wajerumani.

## Tanbihi
## Marejeo
*Emily Ruete, (1888): *Memoirs of an Arabian Princess from Zanzibar * (Many reprints)
*Ruete, Emily,  Ulrich Haarmann (Editor), E. Van Donzel (Editor), Leiden, Netherlands, (1992): *An Arabian Princess Between Two Worlds: Memoirs, Letters Home, Sequels to the Memoirs, Syrian Customs and Usages.*  Presents the reader with a picture of life in Zanzibar between 1850 - 1865. ISBN|90-04-09615-9
Aiyola

'**Aiyola** ni jina la wimbo uliotoka tarehe 6 Novemba, 2015 uliotungwa na kuimbwa na msanii wa muziki wa kizazi kipya kutoka nchini Tanzania, Harmonize. Huu ni wimbo wa kwanza wa Harmonize tangu ajiunge na WCB. Wimbo umetayarishwa na Max. Wimbo anamwimbia mpenzi wake anayemtenda kimahaba. Amesahau maisha waliopitia huku mume akijinyima kwa kumfurahisha mpenzi. Video ya muziki huu iliongozwa na Nick Roux aliyeongoza video nyingi za Wasafi Classic Baby.
## Tazama pia
*Bado
*Show Me

## Viungo vya Nje
*

Jamii:Nyimbo za Harmonize
Jamii:Nyimbo za 2015
Bado

'**Bado** ni jina la wimbo uliotoka tarehe 29 Februari, 2016 uliotungwa na kuimbwa na msanii wa muziki wa kizazi kipya kutoka nchini Tanzania, Harmonize akiwa na Diamond Platnumz. Huu ni wimbo wa kwanza wa Harmonize kuimba na Diamond na wa pili kutoa tangu ajiunge na WCB. Wimbo umetayarishwa na Laizer Classic. Video ya muziki huu iliongozwa na Nick Roux aliyeongoza video nyingi za Wasafi.
## Tazama pia
*Aiyola
*Show Me
## Viungo vya Nje
*

 

Jamii:Nyimbo za Harmonize
Jamii:Nyimbo za 2016
Jamii:Nyimbo zilizotayarishwa na Laizer Classic
Pembamnazi

**Pembamnazi** ni kata iliyopo katika wilaya ya Kigamboni katika mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania, yenye postikodi namba **17105**.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 13,323 . 

## Marejeo
Jamii:kata za Mkoa wa Dar es Salaam
Jamii:Wilaya ya Kigamboni
Programufidia

*Programufidia* (kwa Kiingereza ransomware) ni aina ya programu haramu ambayo inakuzuia kutumia kompyuta yako hadi pale utakapolipa fidia kwa watu waliokutumia programu hiyo. Fidia mara nyingi hulipwa kwa kutumia sarafu dijitali kama vile Sarafu za Bit au Ukash.

Mashambulizi ya programufidia mara nyingi hufanyika kwa kutumia proramu ya Trojan ambayo inajifanya kuwa kama faili halali ambalo linamhadaa mtumiaji kompyuta kupakua au kufungua linapokuja kama kiambatanisho cha barua pepe. Hata hivyo, mfano mmoja wa teknolojia ya juu kabisa ya utapeli huu, "WannaCry worm", ilisafiri moja kwa moja kati ya kompyuta na kompyuta bila kuhitaji mtumiaji kufanya chochote.

Kuanzia mwaka wa 2012 matumizi ya programu hii yameongezeka kimataifa.
 Kwa mfano, Shirika la Upelelezi la Marekani (FBI) linasema kuwa Programufidia aina ya CryptoWall ilivuna zaidi ya dola za Kimarekani milioni 18  hadi Juni 2015 kutokana na fidia za waathiriwa. 
 

## Marejeo 
## Viungo vya Nje 
*Tovuti ya mradi wa kimataifa wa kupinga programufidia
*Historia ya Programufidia
*Habari kuhusu kuongezeka kwa mashambulizi ya Programufidia kutoka FBI 
*Juu ya Programufidia
*Jinsi ya kulinda programu ya kuhifadhi tovuti ya Linux dhidi ya Programufidia
*Makala kuhusu iinsi ya kujilinda dhidi ya Programufidia
Kunyanyua vyuma

thumb|Lasha Talakhadze akiwa ameinua chuma ya kg473

**Kunyanyua vyuma** ni moja ya mazoezi maarufu kwa ajili ya kujenga nguvu na kukuza mifupa. Mazoezi ya aina hii hufanywa kwa kunyanyua vyuma vyenye uzito wa aina mbalimbali. 

Michezo mbalimbali duniani hutumia aina hii ya mazoezi kuimarisha nguvu na afya za wachezaji. Michezo hii ni kama vile mpira wa kikapu, mpira wa miguu, mpira wa magongo, riadha, mieleka, n.k.

Pia ni mchezo mmojawapo ambao toka zamani unafanyika katika Olimpiki.

Jamii:Michezo
Jamii:Michezo ya Olimpiki
Jamii:Afya
Murakami wa Japani

right|thumb|Mchoro wa Murakami
**Murakami** (14 Julai, 926 &ndash; 5 Julai, 967) alikuwa mfalme mkuu wa 62 (*Tenno*) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa *Nariakira*, na alikuwa mwana wa kumi na nne wa Tenno Daigo. Mwaka wa 946 alimfuata kaka yake, Tenno Suzaku, na kuwa mfalme hadi kifo chake. Aliyemfuata kama Tenno ni mwana wake, Reizei.

## Angalia pia
*Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani

Jamii:Waliozaliwa 926
Jamii:Waliofariki 967
Jamii:Watawala wa Japani
Suzaku wa Japani

right|thumb|Mchoro wa Suzaku
**Suzaku** (7 Septemba, 923 &ndash; 6 Septemba, 952) alikuwa mfalme mkuu wa 61 (*Tenno*) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa *Hiroakira*, na alikuwa mwana wa kumi na moja wa Tenno Daigo. Mwaka wa 930 alimfuata babake, na kuwa mfalme hadi kujiuzulu mwaka wa 946. Aliyemfuata kama Tenno ni mdogo wake, Murakami.

## Angalia pia
*Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani
thumb|ufalme wa Suzaku

Jamii:Waliozaliwa 923
Jamii:Waliofariki 952
Jamii:Watawala wa Japani
Yogi

thumb|Sanamu ya Yogini ya karne ya 10 kutoka Tamil Nadu, India. Ameketi katika asana, na macho yake yamefungwa katika hali ya kutafakari.
 ya shaba ya yogi akiwa anatafakari.]]
**Yogi** (wakati mwingine huitwa jogi) ni mtu anayefanya mazoezi ya yoga. 

Katika lugha ya Kisanskrit, neno yoga (kutokana na mizizi yuj) linamaanisha "kuongeza", "kuunga", "kujumuisha" kwa maana yake halisi ya kawaida.

## Viungo vya nje 
* Simulizi za Yoga toka Wikibooks
Makazi (Uyui)

Kwa manna nyingine ya jina hilo, tazama makazi (ekolojia).

**Makazi** ni kata ya Wilaya ya Uyui katika Mkoa wa Tabora, Tanzania yenye postikodi namba **45226**.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa 15,772 . 

## Marejeo
Jamii:Wilaya ya Uyui
Jamii:kata za Mkoa wa Tabora
Kaunti ya Tana River

**Kaunti ya Tana River** ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010.

Wakati wa sensa ya mwaka 2019 wakazi walikuwa 893,681 katika eneo la km2 39,950.5, msongamano ukiwa hivyo wa watu 8 kwa kilometa mraba. Kabila kuu ni Wasomali (pamoja na Wawardey, ambao kwa asili ni Waoromo) halafu Wapokomo, ambao wengi ni wakulima, na Waorma, ambao hutegemea ufugaji wa kuhamahama. 

Mji wa Hola ndio makao makuu ya serikali ya kaunti na ndio mji mkubwa zaidi.

Jina lake limetokana na Mto Tana.

Kwa jumla, kaunti hiyo ni kavu na huwa na ukame. Mvua si za hakika, msimu wa mvua huja miezi za Machi-Mei na Oktoba-Desemba. Kumekuwa na migogoro kati ya wakulima na wafugaji wahamaji juu ya maji. Mafuriko pia ni tatizo la kawaida, yakisababishwa na mvua nzito katika maeneo ya juu ya Mto Tana.

Kaunti ya Tana inajumuisha maeneo kadhaa ya misitu, vichaka na mapori ambayo ni maeneo madogo ya makazi. Misitu huteuliwa kama Hifadhi ya Kitaifa ikiwa ina zaidi ya aina nne za mimea mikuu na zaidi ya aina saba za wanyama wakubwa (IUCN, 2003). 

Licha ya udhahiri wa maliasili ya kutosha, eneo hili bado limetengwa katika maeneo mengine ya nchi. Juhudi za maendeleo daima huzunguka eneo kubwa la Mto Tana, licha ya kutokuweko kwa mafanikio katika miradi ya awali ya kunyunyisha maji katika wilaya, yaani, miradi za kunyunyishia maji za Bura, Hola na mradi wa kukuza mpunga wa Tana delta ambao haukufanikiwa baada ya kuharibiwa na maji ya mvua za El Nino mwaka wa 1998.

Utafiti ulioandaliwa na ALMRP, Wilaya ya Mto Tana na kukabidhiwa kwa Kamati ya Maendeleo ya Wilaya ya Tana River (2004), iligundua kuwa kaunti hiyo ilikuwa na 79% ukosefu wa chakula na huku kiwango cha umaskini kikifika hadi 62% . 

## Utawala 
Kaunti ya Tana River imegawiwa katika maeneo bunge na kata kama ifuatavyo:

## Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
*Tana North 110,640
*Tana Delta 116,757
*Tana River 88,546

## Tazama pia
* Orodha ya mito ya kaunti ya Tana River
* Wilaya ya Mto Tana

## Tanbihi
Jamii:Kaunti za Kenya
Jamii:Kaunti ya Tana River
Kaunti ya Lamu

**Kaunti ya Lamu** ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010. 

Kaunti ya Lamu ni mojawapo ya kaunti za pwani. Inapakana na Kaunti za Garissa na Tana River. Pia inapakana na Jamuhuri ya Shirikisho la Somalia na Bahari Hindi. 

Wakati wa sensa ya mwaka 2019 wakazi walikuwa 893,681 katika eneo la km2 6,253.3, msongamano ukiwa hivyo wa watu 23 kwa kilometa mraba..

Makao makuu yako katika Lamu.

## Utawala 
Imegawanyika katika maeneo bunge mawili:

## Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
*Lamu East 22,258
*Lamu West 121,662

## Tazama pia
*Orodha ya mito ya kaunti ya Lamu
* Wilaya ya Lamu

## Tanbihi
Jamii:Kaunti za Kenya
Jamii:Kaunti ya Lamu
Kaunti ya Taita-Taveta

**Kaunti ya Taita-Taveta** ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010. 

Imepakana na Kaunti za Kwale, Kitui, Kilifi, Tana River, Kajiado na Makueni. Pia, imepakana na Jamhuri ya Muungano wa Tanzania. 

Makao makuu yako Mwatate. 

Idadi ya watu waliohesabiwa katika sensa iliyofanywa mwezi wa Agosti 2019 ni 340,671 katika eneo la km2 17,152, msongamano ukiwa hivyo wa watu 20 kwa kilometa mraba.. 

Taita-Taveta ina mbuga za wanyama za Tsavo Mashariki na Tsavo Magharibi. 

Ziwa Jipe na Ziwa Chala hupatikana katika kaunti hii katika mpaka wa Kenya na Tanzania. 

## Utawala 
Kaunti ya Taita Taveta imegawanywa katika maeneo yafuatayo ya utawala:

## Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
*Mwatate 81,659
*Taita 55,959
*Taveta 91,222
*Voi 111,831

## Tazama pia
*Orodha ya mito ya kaunti ya Taita-Taveta
* Wilaya ya Taita-Taveta

## Tanbihi
Jamii:Kaunti ya Taita-Taveta
Jamii:Kaunti za Kenya
Kaunti ya Garissa

**Kaunti ya Garissa** ni mojawapo ya kaunti 47 za Kenya iliyo katika Mashariki mwa nchi hiyo. Inapakana na Somalia upande wa mashariki, Wajir kaskazini, Kaunti ya Tana River Magharibi na Kaunti ya Lamu kusini. 
Kulingana na sensa ya mwaka 2019 kaunti hii ina wakazi 841,353 katika eneo la km2 44,736.. Mji mkuu na Makao makuu ya kaunti hii yako katika mji wa Garissa.

Kaunti ya Garissa ni makazi ya wakimbizi zaidi ya 260,000. Kambi ya wakimbizi ya Dadaab iliyo katika kaunti hii ndio kubwa zaidi Kenya.

## Utawala 
Kaunti ya Garissa ina maeneo yafuatayo ya utawala:

## Demografia
### Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
*Balambala 32,257
*Dadaab 185,252
*Fafi 134,040
*Garissa 163,914
*Hulugho 133,984
*Ijara 141,591
*Lagdera 50,315

## Tazama pia
* Orodha ya mito ya kaunti ya Garissa
* Wilaya ya Garissa 
*Wilaya ya Ijara

## Marejeo
Jamii:Kaunti za Kenya
Jamii:Kaunti ya Garissa
Kaunti ya Wajir

**Kaunti ya Wajir** ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010.

Wakati wa sensa ya mwaka 2019 wakazi walikuwa 781,263 katika eneo la km2 56,773.1, msongamano ukiwa hivyo wa watu 14 kwa kilometa mraba..

Makao makuu yako Wajir.

## Utawala 
Kaunti ya Wajir imegawanywa katika maeneo yafuatayo:

## Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
*Buna 49,886
*Eldas 88,509
*Habaswein 174,134
*Tarbaj 57,232
*Wajir East 110,654
*Wajir North 62,206
*Wajir South 116,814
*Wajir West 121,828

## Tazama pia
* Orodha ya mito ya kaunti ya Wajir
* Wilaya ya Wajir

## Tanbihi
Jamii:Kaunti za Kenya
Jamii:Kaunti ya Wajir
Kaunti ya Mandera

**Kaunti ya Mandera** ni mojawapo ya Kaunti 47 za Kenya iliyopo kaskazini mashariki mwa nchi. Inapakana na Ethiopia upande wa kaskazini, Somalia upande wa mashariki, na Kaunti ya Wajir upande wa kusini-magharibi. Kulingana na sensa ya 2019 kaunti hii ilikuwa na wakaazi 867,457 ikiwa kaunti ya 24 kwa idadi ya watu na eneo la km2 25,939.8 na kuwa kaunti ya 6 kwa ukubwa wa ardhi..Mji mkubwa na makao makuu ni mji wa Mandera. Inajulikana kwa misukosuko ya usalama na uhamiaji kutoka Somalia

## Jiografia 
Kaunti hii ina mbuga ya pekee ya Kaskazini Mashariki ya Malka Mari na hifadhi ya kibinafsi ya Chacnabole. Ina vilima vinavyotandaa kutoka El Wak hadi Uhabeshi ingawa kiasi kikubwa cha ardhi yake ni nchi tambarare. 

Kuna kanda mbili za ikolojia, kavu na nusu kavu. 95% ya kaunti ni nusu kavu na huwa na vichaka vyenye miiba katika sehemu za chini za vilima. 

## Utawala 
Kaunti ya Mandera imegawanywa katika maeneo yafuatayo:

## Demografia
### Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
*Mandera West 98,300
*Banisa 152,598
*Kutulo 72,394
*Lafey 83,457
*Mandera Central 157,220
*Mandera East 159,638
*Mandera North 143,850

## Tazama pia
* Orodha ya mito ya kaunti ya Mandera
* Wilaya ya Mandera

## Marejeo 
## Viungo vya nje
* http://softkenya.com/county/mandera-county/  Mandela County
* Map of the District
* http://www.reliefweb.int/rw/RWB.NSF/db900SID/VBOL-6UEDLF?OpenDocument

Jamii:Kaunti za Kenya
Jamii:Kaunti ya Mandera
Kaunti ya Marsabit

**Kaunti ya Marsabit** ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010.

Wakati wa sensa ya mwaka 2019 wakazi walikuwa 459,785 katika eneo la km2 70,944.1, msongamano ukiwa hivyo wa watu 6 kwa kilometa mraba..

Makao makuu yako Marsabit. Mji mkubwa zaidi ni Moyale ulio katika mpaka wa Kenya na Uhabeshi.

## Jiografia 
Kaunti ya marsabit ni kavu. Ina Jangwa la Chalbi ambalo ni jangwa halisi pekee katika Kenya. 

Kaunti za Marsabit, Turkana na Samburu hushiriki Ziwa Turkana. 

Hifadhi ya Taifa ya Sibiloi hupatikana katika fuo za Ziwa Turkana upande wa Marsabit. Hifadhi ya Taifa ya Losai hupatikana katika mpaka wa Kaunti ya Marsabit na Samburu. Mlima Marsabit uko katika Hifadhi ya Taifa ya Marsabit. Mlima Kulal na Vilima vya Huri hupatikana katika kaunti hii. 

## Utawala 
Kaunti ya Marsabit imegawanywa maeneo bunge yafuatayo:

## Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
*Loiyangalani 35,713
*Marsabit Central 79,181
*Marsabit North 54,297
*Marsabit South 65,376
*Moyale 108,949
*North Horr 71,447
*Sololo 44,822

## Tazama pia
*Orodha ya mito ya kaunti ya Marsabit
* Wilaya ya Marsabit 
*Wilaya ya Moyale

## Marejeo 
Jamii:Kaunti za Kenya
Jamii:Kaunti ya Marsabit
Kaunti ya Isiolo

**Kaunti ya Isiolo** ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010. 

Imepakana na Kaunti za Marsabit, Samburu, Meru, Laikipia, Garissa, Tana River na Wajir. Mpaka wake na Kaunti ya Meru umekuwa na utata tangu kaunti zianzishwe.

Wakati wa sensa ya mwaka 2019 wakazi walikuwa 268,002 katika eneo la km2 25,360.6, msongamano ukiwa hivyo wa watu 11 kwa kilometa mraba..

Makao makuu yako Isiolo. 

## Jiografia 
Kaunti ya Isiolo ina maeneo makavu na nusu kavu. Mvua hunyesha mara kwa mara. 

Mto Ewaso Ng'iro (Kaskazini) hupitia katika kaunti hii. 

## Utawala 
Kaunti ya Isiolo imegawanywa katika maeneo bunge yafuatayo:

## Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) 
*Garbatulla 99,730
*Isiolo 121,066
*Merti 47,206

## Tazama pia
*Orodha ya mito ya kaunti ya Isiolo
* Wilaya ya Isiolo

## Marejeo 
## Viungo vya nje
* http://www.iwmi.cgiar.org/Publications/Working_Papers/working/WOR106.pdf 

Jamii:Kaunti za Kenya
Jamii:Kaunti ya Isiolo