open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Salutari wa Karthago

'''''' (alifariki 505) ni kati ya Wakristo wa Afrika Kaskazini (Tunisia ya leo) waliouawa kwa ajili ya imani yao.

Kwa kuwa alikataa Uario, alipelekwa na Wavandali uhamishoni katika jangwa karibu na Tripoli (Libya) pamoja na Murita wa Karthago.

Kwa kuwa hayajulikani mengine kuhusu historia yake, haorodheshwi tena na Martyrologium Romanum.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 13 Julai.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 4
Jamii:Waliofariki 505
Firmus wa Tagaste

'''''' ni kati ya maaskofu wa Afrika Kaskazini waliouawa kwa ajili ya imani yao.

Aliteswa sana ili aeleze muumini wa jimbo lake la Tagaste (leo Souk Ahrus, nchini Algeria) mmojawapo amefichama wapi, lakini alikataa.

Kwa kuwa hayajulikani mengine kuhusu historia yake, haorodheshwi tena na Martyrologium Romanum.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 31 Julai.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Mto Crocodile (Mpumalanga)

thumb|Mto wa Crocodile na mkondo wa Bwawa la Kwena. Mpumalanga, Afrika Kusini
'''''' ni mto wa Afrika Kusini, tawimto la mto Komati.

## Tazama pia
* Mito mirefu ya Afrika
* Orodha ya mito ya Afrika Kusini

Jamii:Mito ya Afrika Kusini
Jamii:Bahari ya Hindi
Mto Komati

thumb|Mto Komati.
'''''' ni mto wa Afrika Kusini, Eswatini na Msumbiji unaoishia katika Bahari ya Hindi.

Urefu wake ni km 480 hivi.

## Tazama pia
* Mito mirefu ya Afrika
* Orodha ya mito ya Afrika Kusini
* Orodha ya mito ya Msumbiji

K
K
K
K
Jamii:Bahari ya Hindi
Parmeni na wenzake

'''''' Herakli, Eliasi, Apoloni, Eudomi, Anovi na Publius ni kati ya Wakristo wa Misri waliouawa kwa ajili ya imani yao.

Kwa kuwa hayajulikani mengine kuhusu historia yao, hawaorodheshwi tena na Martyrologium Romanum.

Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 7 Julai.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Pambo wa jangwani

'*** (kwa Kigiriki: Παμβώ; kwa Kiarabu-Kikopti: موا au بيموا, **Pemwah** au **Bemwah*'; alifariki 375 hivi) ni kati ya Wakristo wa Misri waliokwenda kuishi jangwani chini ya Antoni Mkuu. Baadaye alianzisha monasteri nyingi. 

Alijulikana kwa hekima yake akaombwa shauri na wengi, wakiwemo Athanasius, Melania Mzee na Rufinus. 

Kati ya wanafunzi wake wamo Pishoi na Yohane Mbilikimo.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 1 Julai au 18 Julai.

## Misemo yake
Misemo yake katika tafsiri ya Kiswahili inapatikana ndani ya kitabu:
* Misemo ya Mababa wa Jangwani (Apophthegmata Patrum) – tafsiri ya W. Ngowi, O.F.M.Cap. – ed. Salvatorianum – Morogoro 2000 – ISBN 0-264-66350-0

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Mababu wa jangwani

## Tanbihi
## Marejeo ya Kiswahili
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 247-248
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 207-208

Jamii:Waliofariki 375
Jamii:Wamonaki

Jamii:Mababu wa jangwani
Theodora wa Aleksandria

wa Mt. Theodora katika *Menologion of Basil II* (karne ya 11).]]
'''''' ni kati ya wanawake wamonaki wa Misri walioishi vizuri kadiri ya imani yao ya Kikristo katika karne ya 5.

Kwanza alikuwa mke wa gavana. Kwa kufidia dhambi aliyoifanya, alivaa kiume na kwenda kuishi monasterini. Aligundulika kuwa mwanamke baada ya kufa tu. 

Kwa kuwa hayajulikani mengine kuhusu historia yake, haorodheshwi tena na Martyrologium Romanum.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waorthodoksi wa Mashariki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 11 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Kalisto (mwezi)

thumb|Upande wa Kalisto usiotazama Mshtarii.
**Kalisto** ni mwezi unaozunguka Mshtarii *(Jupiter)*. Ni mwezi mkubwa wa pili baada ya Ganimedi unaozunguka sayari hiyo. Kipenyo chake kinalingana na kile cha sayari Utaridi (*Mercury*).  Kati ya miezi minne mikubwa ya Mshtarii, Kalisto iko mbali zaidi na sayari hiyo ukiwa na umbali wa wastani wa km 1,889,999.   

Kalisto ilitambuliwa mwaka 1610 na Galileo Galilei wakati huyu alipokuwa mtu wa kwanza kutumia darubini akiangalia nyota.   

Sawa na mwezi wa Dunia, mzunguko wa Kalisto kwenye mhimili wake unashikamana kabisa na muda wa obiti yake ("tidally locked"); kwa hiyo ni upande uleule unaoangalia sayari yake.  

Kalisto inafanywa kwa kiwango sawa na mwamba na barafu, na densiti ya wastani ni karibu 1.83 &nbsp; g / cm³. Kikemia kampaundi kwenye uso ni pamoja na barafu ya maji, dioksidi kabonia, silika, na kampaundi ogania. Kipimaanga "Galileo" kilipita karibu kikafanya uchunguzi wa mwezi, na kufunua kuwa Kalisto inaweza kuwa na kiini kidogo cha silika na labda pia tabaka la maji ya kiowevu lenye unene wa zaidi ya km 100.   

Uso wa Kalisto umejaa kasoko zilizosababishwa na mapigo ya asteroidi. Hakuna dalili za michakato inayotokea chini ya uso kama vile matetemeko ya ardhi au volkeno.  

Kalisto imezungukwa na angahewa nyembamba sana inayofanywa na dioksidi kabonia na pengine molekuli chache za oksijeni. Kuna pia tabaka la ioni (ionosphere).  

Vipimaanga mbalimbali vimepita Kalisto, kuanzia "Pioneer 10" hadi "Galileo" na Cassini − Huygens vikapima mwezi huo. Kalisto inatazamwa kuwa mahali panapofaa kwa kuanzisha kituo kama wanadamu wanataka kufanya uchunguzi wa baadaye wa mfumo wa Mshtarii.  

## Marejeo 
 **Maelezo ya chini** 

Jamii:Mshtarii
Yohane Mbilikimo

huko Hosios Loukas.]]
**Yohane Mbilikimo** (kwa Kigiriki: Ιωάννης Κολοβός, Ioannes Kolobos; kwa Kiarabu: ابو يحنّس القصير (Abū) Yuḥannis al-Qaṣīr; Thebe, 339 hivi – Mlima Colzim, 405 hivi) alikuwa padri mmonaki wa Misri. 

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waorthodoksi wa Mashariki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 15 Septemba au 17 Oktoba au 9 Novemba.

## Maisha
Alipokuwa na umri wa miaka kumi na nane alikwenda na kaka yake kuishi jangwani akawa mfuasi wa Pambo. Alisifiwa hasa kwa utiifu wake. Baadaye aliongoza wengi, akiwemo Arseni Mkuu.
 
Maisha yake yote alikula mara moja tu kwa siku, tena nafaka, matunda na mboga tu.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Mababu wa jangwani

## Tanbihi
## Vyanzo kwa Kiswahili
* Misemo ya Mababa wa Jangwani (Apophthegmata Patrum) – tafsiri ya W. Ngowi, O.F.M.Cap. – ed. Salvatorianum – Morogoro 2000 –ISBN 0-264-66350-0

## Vyanzo kwa Kiingereza
*Saint John the Dwarf
*Ortodox Church of America, Feasts and Saints
* Atiya, Aziz S. *The Coptic Encyclopedia.* New York: Macmillan Publishing Co., 1991. 

Jamii:Waliozaliwa 339

Jamii:Mapadri

Jamii:Mababu wa jangwani
Galileo (kipimaanga)

300px|thumb|Galileo mbele ya Mshtarii na Io kwa macho ya msanii.
350px|thumb|Njia ya *Galileo* kwenda Mshtarii na kuizunguka  .
**Galileo** ilikuwa kipimaanga kilichorushwa na NASA mwaka 1989 kwa shabaha ya kufanyia utafiti sayari ya Mshtarii (Jupiter) na miezi yake. Iligundua sayari ya Jupita na mwezi wake. Ilifika Mshtarii mnamo 1995. 

Sehemu ya kwanza ya kipimaanga ilitengwa kwenye Julai 1995 na kuelekea Mshtarii. Ikafika kwenye Desemba 1995 ikaingia katika angahewa ambako iliweza kukusanya data kwa dakika 57 hadi kuharibika. 

Sehemu kuu ikaingia katika obiti ya Mshtarii ikazunguka muda wa miezi 9 ikashuka kwenye angahewa ya sayari ambako iliangamizwa mnamo 21 Septemba 2003.  

Jina lilichaguliwa kwa kuheshimu Galileo Galilei, mmoja kati ya wanaastronomia bora wa nyakati zote.
 
## Marejeo 
Jamii:Vipimaanga
Kampuni ya umma

**Kampuni ya umma** (kwa Kiingereza: *Public Limited Company*, kifupi: *PLC*) ni mfumo wa biashara ulio chini ya kampuni ya umma. Kampuni za mfumo huu ziko na dhima yenye ukomo (kwa Kiingereza: *limited liability*) na hisa zake zinaweza kuuzwa kwa uhuru na kuuzwa kwa umma kwenye Soko la Hisa (kwa Kiingereza: *stock exchangE market*).

Nchi tofauti ziko na sheria tofauti zinazozingatiwa kwenye biashara za mfumo huu ila kuna ufanano wa karibu wa kijumla wa jinsi shughuli zake zinavyoendeshwa. Makampuni ya namna hiyo huko Marekani yanaitwa: *Publicly traded companies*.

## Tanbihi
## Viungo  vya nje 
*Companies Act 2006, Office of Public Sector Information
*Companies House guide to company formation

Jamii:Kampuni
Jamii:Sheria
Kemia ya fizikia

**Kemia ya fizikia** (kwa Kiingereza: *physical chemistry*) ni tawi la kemia ambalo linashughulikia kuchunguza tabia za kifizikia za dutu, k.mf. shinikizo, ujazo, joto la gesi fulani.

Msamiati "physical chemistry" ulitungwa na Mikhail Lomonosov mwaka 1752, alipotoa kozi iliyoitwa "A Course in True Physical Chemistry" (Russian: «Курс истинной физической химии») kwa wanafunzi wa Chuo Kikuu cha Petersburg.

## Tanbihi
Jamii:Kemia
Ifigenia wa Ethiopia

ya Mt. Ifigenia kutoka Minas Gerais, Brazil, karne ya 18.]]
**Ifigenia wa Ethiopia** (kwa Kigiriki: Ἰφιγένεια, Ifigeneia) alikuwa mwanamke wa karne ya 1 ambaye maisha yake yanasimuliwa na kitabu *Golden Legend* .

Humo tunasikia kwamba alikuwa bikira aliyeongokea Ukristo na kuwekwa wakfu kwa Mungu kwa njia ya Mathayo Mtume, alipokuwa anaeneza Injili huko "Ethiopia," kwa maana ya eneo kusini kwa Bahari Kaspi, yaani Mesopotamia au Armenia (Colchis).

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 21 Septemba au 16 Novemba

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Maelezo
## Tanbihi
## Marejeo
*  José Pereira de Santana. *Os dous atlantes da Ethiopia Santo Elesbaõ, emperador XLVII. da Abessina, advogado dos perigos do mar, e Santa Ifigenia, princeza da Nubia, advogada dos incendios dos edificios, ambos carmelitas.* Lisboa, A.P. Galram, 1735-38. (WorldCat database).

## Viungo vya nje
* St Matthew the Apostle from The Golden Legend
*  *HISTÓRIA DE SANTA EFIGÊNIA.* Cruz Terra Santa. Retrieved: 4 September 2016.
Abibi na Apoloni

''''* walikuwa wamonaki Wakristo wa karne ya 4 kutoka Akhmim, Misri.

Abibi alipata ushemasi na ndiye aliyetangulia kufariki.

Tangu kale wanaheshimiwa na Waorthodoksi wa Mashariki kama watakatifu.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 4 Novemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Holweck, F. G. *A Biographical Dictionary of the Saints''. St. Louis, MO: B. Herder Book Co. 1924.
* 

Jamii:Waliozaliwa karne ya 4
Jamii:Waliofariki karne ya 4
Jamii:Wamonaki
Jamii:Mashemasi
Eumeni wa Aleksandria

'*** (pia: **Eumenes, Emenaios*'; alifariki 19 Oktoba 141) ni kati ya maaskofu wa Aleksandria, Misri (tangu mwaka 129 hadi kifo chake). 

Alituma maaskofu wamisionari hadi Nubia na Libya.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 19 Oktoba au 7 Oktoba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 1
Jamii:Waliofariki 141
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Vikta wa Asyut

'''''' ni kati ya Wakristo wa Misri waliofia dini yao. 

Hayajulikani mengine kuhusu historia yake, ila tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 10 Oktoba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Wafiadini Wakristo
Io (mwezi)

thumb|Io jinsi inavyozunguka; filamu hii inaunganisha picha 360 zilizopigwa na vipimaanga mbalimbali. Duara kubwa nyekundu inayoonekana ni majivu ya sulfuri yanayozunguka volkeno kubwa inayoitwa "Pele".
**Io** ni mmoja wa miezi ya sayari Mshtarii (Jupiter). Kwa ukubwa ni mwezi wa tatu wa sayari hiyo na kipenyo chake ni km 3,642. Hii ni kubwa kidogo kuliko Mwezi wa Dunia yetu.  

Io ilitambuliwa mwaka 1609/1610 na Simon Marius na Galileo Galilei wakati hao walipokuwa watu wa kwanza kutumia darubini kuangalia nyota wakaona miezi minne mikubwa zaidi ya Mshtarii.  . Marius alipendekeza majina ambayo yamepokewa hadi leo kwa miezi hiyo minne waliyoiona.

Tabia ya pekee ya Io ni idadi kubwa ya volkeno hai zilizotazamwa hadi sasa. Hakuna gimba jingine katika Mfumo wa Jua lenye idadi kubwa hivi. 

Volkeno hizo zatoa mawingu makubwa ya sulfuri na dioksidi ya sulfuri yanayoenea hadi kimo cha km 500 juu ya uso wa Io. Mwezi huwa pia na milima mirefu, mingine inashinda kimo cha Mlima Everest, ambao ni mlima mrefu kabisa duniani.    

Tabia za Io hazikujulikana kwa muda mrefu lakini vipimo na picha zilizopigwa na vipimaanga *Voyager 1 na 2*, baadaye na "Galileo" iliyopita karibu mara kadhaa, zilileta data kama hizo.  

Sawa na mwezi wa Dunia, mzunguko wa Io kwenye mhimili wake unashikamana kabisa na muda wa obiti yake ("tidally locked"); kwa hiyo ni upande uleule unaoangalia sayari yake. 

Tofauti na miezi mingine katika Mfumo wa Jua, hakuna kasoko nyingi zinazoonekana; inaaminiwa kwamba vumbi kutoka volkeno linajaza kasoko zinazotokea baada ya kupigwa na asteroidi.  

## Marejeo 
Jamii:Mshtarii
Uchafu

thumb|Matope kwenye gari huitwa uchafu.
[thumb|Vumbi linalokusanyika ndani ya [kompyuta huwa uchafu.]]
**Uchafu** ni yale yanayosababisha kitu au mtu kukosa usafi. Kwa kawaida ni vitu kama vile vumbi, matope, kinyesi au mabaki ya chakula. Kwa Kiswahili "uchafu" unaweza kumaanisha pia hali ya kukosa usafi wa kimaadili au wa kiroho. 

Kama mata fulani inatazamwa kuwa "chafu" hutegemea wakati, mahali na utamaduni wa mtazamaji. Kwa mtazamo huo uchafu ni mata inayopatikana mahali pasipotakiwa na wakati usiotakiwa. Kwa mfano:
*ardhi kwenye shamba ni malighafi muhimu yenye thamani, lakini kwenye nguo ardhi hiyohiyo ni uchafu
*mavumbi katika mazingira makavu ni jambo la kawaida, yaani punje ndogo za mata thabiti zinazoweza kusukumwa na upepo na kuelea hewani kwa muda hadi kutelemka tena. Kama mavumbi yanatelemka na kukaa kwenye nguo, nywele za watu, dirishani au kwenye gari huitwa uchafu
*rangi hununuliwa hata kwa bei kubwa ili kuipaka kwenye vyombo, nyumba au samani. Rangi ileile ikitiririka kwenye ngozi au kwenye nguo huwa uchafu

## Kujisomea
* 
* 
* 
* 
* 

Jamii:Usafi
Ujasiriamali

thumb|Mjasiliamali

**Ujasiriamali** ni kitendo cha kuunda, kutangaza na kuendesha biashara ambayo mara nyingine huwa biashara ndogo. Watu wanaoanzisha ujasiriamali huitwa wajasiriamali.

## Viungo vya nje
* http://hakielimu.org/files/publications/Elimu%20ya%20Ujasiriamali.pdf 

Jamii:Uchumi
Jamii:Afrocine 2019-Tanzania
Beresi na wenzake

'''''' Lusius, Vikta, Dasi, Leusi, Viktoriki, Viktorisi, Faustini na Marsiali (walifariki 300 hivi) ni kati ya Wakristo wa Afrika Kaskazini waliofia dini yao. Beresi alikuwa askofu.

Hayajulikani mengine kuhusu historia yao, ila tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 18 Oktoba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 3
Jamii:Waliofariki 300
Jamii:Wafiadini Wakristo
Publio, Vikta, Herme na Papias

'''''' walikuwa Wakristo wa Moroko ya leo.
  
Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 2 Novemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Wafiadini Wakristo
Benjamin Fernandes

**Benjamin Fernandes** (amezaliwa 25 Novemba 1992) ni mjasiriamali wa Tanzania aliyewahi kuwa mtangazaji wa runinga. 

Alifanya kazi katika kampuni ya Bill and Melinda Gates Foundation iliyopo nchini Marekani. Alikuwa Mtanzania wa kwanza kusoma Stanford Graduate School of Business kama Africa MBA Fellow  na mdogo kabisa kiumri kukubaliwa katika chuo cha Stanford Graduate School of Business. 

Mnamo mwaka 2017 alifanikiwa kuwa Mtanzania wa kwanza kujiunga na masomo katika chuo cha Stanford Graduate School of Business na pia Harvard John F. Kennedy School of Government.

Fernandes ni mwanzilishi wa NALA, jukwaa la kidigitali nchini Tanzania linalowezesha watu kufanya miamala ya kifedha bila kuunganishwa kwenye mtandao maarufu kama intaneti. NALA inakuwa kwa kasi ambapo imeendelea kuwa katika nchi kadhaa Afrika na nje ya Africa.

## Maisha ya Awali 
Kukua nchini Tanzania, Fernandes alizaliwa na Mchungaji Vernon na Anny Fernandes huko Dar es Salaam, Tanzania. Fernandes alihudhuria shule ya Haven of Peace Academy kwa ufadhili wa masomo. Fernandes alipewa ofa ya udhamini wa masharti na Chuo Kikuu cha Northwestern - St. Paul, huko Roseville, Minnesota, Fernandes alifanya vyema kitaaluma wakati wake katika UNW na pia aliweza kushikilia urais wa klabu na vikundi vingi kwenye chuo. Hatimaye, alifuzu kwa heshima ya juu katika Chuo Kikuu cha Northwestern. Baada ya Northwestern, alirudi Tanzania na kujitolea kama mratibu wa jumuiya huko Dar es Salaam. Aidha, alifanya kazi na dada yake katika kanisa lao lililoanzishwa na baba yake nchini Tanzania na kuanzisha kituo cha watoto yatima kiitwacho Diamond Village. Walisafisha shamba lililopo Bunju, Dar es Salaam ili kujenga kituo cha watoto yatima, kufundisha watoto Kiingereza na Hisabati.

## Marejeo
Jamii:Afrocine 2019-Tanzania
Jamii:Wajasiriamali wa Tanzania
Jamii:ACWP+ film in Tanzania
Mauro mfiadini

'''''' (alifariki 283 hivi) alikuwa Mkristo wa Moroko ya leo aliyehamia Roma na kufia dini yake wakati wa dhuluma ya kaisari Numerian.
  
Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 22 Novemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 3
Jamii:Waliofariki 283
Jamii:Wafiadini Wakristo
Peter K. Palangyo

**Peter K. Palangyo** (1939 - 18 Januari 1993) alikua mwandishi wa riwaya na mwanadiplomasia. 

Sifa yake iliangukia kwenye riwaya yake ya *Dying in the Sun* (1968), ambayo inachukuliwa na wengi kama moja ya kazi nzuri za kisasa kwenye uandishi wa Kiafrika.

## Wasifu
Mzaliwa wa Arusha, Palangyo alisomea huko, pia alisoma Uganda na Marekani. Alisomea biolojia katika chuo cha St. Olaf College huko Northfield, Minnesota, pia alienda shule ya kuhitimu kule University of Minnesota. 

Aliachana na sayansi kwa ajili ya fasihi, akaenda kuchukua stashahada ya ualimu kutoka Chuo Kikuu cha Makerere na alifundisha shule kadhaa za sekondari. Mnamo mwaka 1968 alirudi Marekani na kujiunga na waandishi wa University of Iowa, na akapata MFA kwenye uandishi bunifu. Alirudi Tanzania mwaka 1972, akafundisha Chuo Kikuu cha Dar es Salaam kabla ya kujiunga na huduma ya kidiplomasia. Wakati mmoja aliweza kuwa Balozi wa Tanzania huko Ufaransa. "

Palangyo alifariki mwaka 1993 kwenye ajali ya gari."

## Kazi
* *Dying in the Sun*, London: Heinemann, 1968. African Writers Series 53.

## Marejeo
Jamii:Waandishi wa Tanzania
Jamii:Waandishi wa Kiingereza
Jamii:Afrocine 2019-Tanzania
Helaniki na Begei

'''''' ni kati ya Wakristo wa Misri walioishi vizuri imani yao.

Helaniki alikuwa askofu na Begei padri.

Kwa kuwa hayajulikani mengine kuhusu historia yao, hawaorodheshwi tena na Martyrologium Romanum.

Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 23 Desemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Idris Sultan

**Idris Sultan** (alizaliwa 28 Januari 1993) ni mwigizaji, mchekeshaji, na mtangazaji wa redio wa Kitanzania ambaye alishinda "Big Brother Africa-Hotshots" mnamo 2014. 

Anasimamia kipindi kikubwa cha habari cha ucheshi kiitwacho *Sio Habari*. Mbali ya hiyo, yeye ni mwendeshaji wa kipindi chake cha ucheshi. Pia ni mwendeshaji wa kipindi cha redio kiitwacho MwB (Mji wa Burudani) kupitia kituo cha redio kiitwacho **Choice Fm**  nchini Tanzania.

Anajulikana nchini Tanzania kupitia machapisho yake ya vichekesho kwenye kurasa zake za mitandao ya kijamii. 

## Tuzo na uteuzi 
## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* Tovuti
* Idris Sultan - YouTube channel

Jamii:waliozaliwa 1993
Jamii:watu walio hai
Jamii:waigizaji filamu wa Tanzania
Jamii:waandishi wa habari wa Tanzania
Jamii:Afrocine 2019-Tanzania
Agatho wa Aleksandria (mfiadini)

'''''' (alifariki 250) ni kati ya Wakristo wa Misri waliouawa kwa ajili ya imani yao.

Kwa kuwa hayajulikani mengine kuhusu historia yake, haorodheshwi tena na Martyrologium Romanum.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 7 Desemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliofariki 250
Olubayi Olubayi

**Olubayi Olubayi** (Mawazo, Anagoro, 7 Novemba 1960) ni mwandishi wa Kenya, rais wa International University of East Africa (Uganda).

## Marejeo 
Jamii:Waliozaliwa 1960
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waandishi wa Kenya
Sajjad Fazel

**Sajjad Sherally Fazel** (amezaliwa Mei 14, 1991) ni mfamasia wa kliniki Tanzania, mwandishi wa makala za afya na mwanzilishi wa *Afya Yako*, juhudi ya kwanza nchini Tanzania ya kustawisha afya ya umma kwa intaneti.

## Elimu
Mwaka 2009 alimaliza Haven of Peace Academy .

Rasmi mwanzoni mwa mwaka 2015 aliweza kuwa Daktari wa Famasia kutoka Manipal Academy of Higher Education .

Mnamo mwaka 2018 alipata Shahada ya pili katika kitivo cha Afya ya Jamii "Master of Public Health" kutoka University of Western Ontario .

## Marejeo
Jamii:Wanasayansi wa Tanzania
Jamii:Afrocine 2019-Tanzania
Abashade

thumb|Psote
'*** (pia: **Psote, Bisada, Besada, Abashadi, Abassadius, Beshada*'; alifariki 300) ni kati ya maaskofu wa Misri wa karne ya 3 waliofia dini ya Ukristo. Alikuwa askofu wa Ebsay lakini alikatwa kichwa huko Antinoe.

Hayajulikani mengine kuhusu historia yake, ila tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 23 Desemba, lakini pia 21 Desemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
* Holweck, F. G. *A Biographical Dictionary of the Saints*. St. Louis, MO: B. Herder Book Co. 1924.

Jamii:Waliozaliwa karne ya 3
Jamii:Waliofariki 300
Jamii:Maaskofu
Jamii:Wafiadini Wakristo
Bob Junior

**Bob Junior** (amezaliwa 1986) ni mwanamuziki wa kizazi kipya kutoka Tanzania. Ni mmiliki wa studio iitwayo *Sharobaro Records*. 

## Kazi Zake
Bob Junior ameshirikiana na wasanii mbalimbali maarufu kama Ali Kiba, Diamond Platnumz, na Lady Jay Dee. Baadhi ya nyimbo zake zinazofahamika ni pamoja na "Asali Yangu" akimshirikisha Gnako. 

Mitazamo Yake: Katika mahojiano, Bob Junior amempongeza Diamond Platnumz kama msanii namba moja barani Afrika. 

## Mafanikio na Mchango
Kupitia Sharobaro Records, Bob Junior amechangia kukuza vipaji vipya na kuendeleza muziki wa Bongo Flava nchini Tanzania.

## Tuzo
Ameteuliwa mara mbili kwa Tuzo za Muziki Tanzania, kwa mara ya kwanza aliteuliwa mwaka 2011 kuwa Msanii Bora anayechipukia, na mwaka 2012 kuwa msanii bora wa kiume. 

## Nyimbo
*Katoto Cha Kufinya
Wimbo huu ulitolewa mwaka 2018
*Kimbiji
Wimbo huu ulitolewa mwaka 2013
*Sura Mbili
Wimbo huu ulitolewa mwaka 2019
*Sura Mbili
Wimbo huu ulitolewa mwaka 2019
*Love You
Wimbo huu ulitolewa mwaka 2022
*Love You 
Wimbo huu ulitolewa mwaka 2022
*Nafsi Inateseka
Wimbo huu ulitolewa mwaka 2010
*Nafsi Inateseka
Wimbo huu ulitolewa mwaka 2010

## Marejeo
Jamii:waliozaliwa 1986
Jamii:watu walio hai
Jamii:wanamuziki wa Tanzania
Jamii:Afrocine 2019-Tanzania
Jamii:Waigizaji filamu wa Tanzania
Flora M’mbugu-Schelling

**Flora M’mbugu-Schelling** ni mtayarishaji wa makala nchini Tanzania, anayejulikana zaidi kupitia makala iitwayo "*These Hands*" (Mikono Hii).

## Maisha 
Flora M’mbugu-Schelling alipata elimu yake katika Chuo cha Uandishi wa [habari]] Tanzania (Tanzania School of Journalism) kabla ya kwenda kujiendeleza kielimu nchini Ujerumani na Ufaransa.

Kazi yake ya kwanza kumtambulisha kwenye tasnia ya filamu ilijulikana kama "Kumekucha" (1987) na kushinda medali ya dhahabu katika tamasha la kimataifa la filamu la Newyork. Makala yake ya "These Hands" ilihusu wanawake wa Msumbiji waliokuwa wakifanya kazi ya kuvunja kokoto katika machimbo nchini Tanzania.

## Sinema
*Kumekucha,1987
*These Hands (Mikono Hii),1992
*Shida na Matatizo,1993

## Marejeo
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Tanzania
Jamii:Afrocine 2019-Tanzania
David William Lister Read

**David William Lister Read** (23 Aprili 1922 – 2 Julai 2015) alikuwa mwandishi wa kazi za tawasifu ambazo huonesha maarifa na taarifa  juu jamii ya watu kutoka katika  utamaduni Kimasai na kuandika historia yake. Aliishi maisha ya kama Mmasai Mweupe kwani alifahamu lugha ya Kimasai kabla ya kufahamu Kiingereza ambayo ndo ilikuwa lugha mama. 

Alizaliwa Nairobi, ambapo baadaealihama na kukaa nchini Tanzania, nchini humo ndimo alimokuwa akiishi  na ilimlazimu arudi huko  mara kwa mara. Aliishi miaka kadhaa huko wilayani Momella Arusha,nchini Tanzania ambapo aliendelea na kazi zake za uandishi mpaka alipofariki.Kupitia makala hizi imepelekea kujulikana kwa tamaduni mbalimbali za Kimasai. 

## Maandishi 
* David Read, *Barefoot over the Serengeti*, privately published by David Read, Nairobi 1979, 2nd ed. 1980 by Travel Book Club. Reprint 1984,  and 
* David Read and Pamela Brown, *Waters of the Sanjan. A Historical Novel of the Masai*, privately published by David Read 1982, rev.ed. 1989, 
* David Read, *Beating about the Bush. Tales from Tanganyika*, privately published by David Read 2000, 
* David Read, *Another Load of Bull*, privately published by David Read, 

## Marejeo
Jamii:Waandishi wa Tanzania
Jamii:Waandishi wa Kiingereza
Jamii:Afrocine 2019-Tanzania
Beatrix Mugishagwe

**Beatrix Mugishagwe** ni mwongozaji filamu Mtanzania. Ni mwanzilishi na mkurugenzi mtendaji wa kampuni ya filamu ya Abantu Visions, pia aliwahi kuwa mwenyekiti wa taasisi ya Tanzania Independent Producers Association(TAIPA). 

## Maisha yake
Mugishagwe alisomea utengenezaji filamu Ujerumani Magharibi,Alifanya kazi kwenye televisheni kwa miongo miwili huko Ujerumani kabla ya kurudi Tanzania mnamo mwaka 1994.  

Alianzisha kampuni yake ya uzalishaji filamu Abantu Visions, na kuandaa makala ya Kiswahili ya mazingira yenye sehemu ishirini na nne pamoja na makala nyingine iliyohusu viongozi wa kike wa Afrika iliyowasilishwa na Bi.Angélique Kidjo. Makala hii ilihusu wanawake kama Ellen Johnson Sirleaf, Graça Machel na Wangari Maathai. Kupitia filamu hii alipokea kiasi cha $400,000 kutoka ubalozi wa Norway pia Alipokea tuzo ya Unicef na tuzo ya SIGNIS.

## Filamu 
* *Tumaini* / *Hope* (2005)

## Marejeo
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waongozaji filamu wa Tanzania
Jamii:Afrocine 2019-Tanzania
Jamii:ACWP + film in Tanzania
Issa Michuzi

**Muhidin Issa Michuzi** ni mwandishi wa habari wa Tanzania anayejulikana kupitia blogu yake iitwayo Michuzi blog. 

## Maisha yake na kazi 
Michuzi tangu zamani alikuwa akipendelea kazi ya upigaji picha. Mnamo mwaka 1980 alijiunga na vipindi vya jioni katika taasisi iitwayo es Salaam(https://sw.wikipedia.org/wiki/Dar_es_Salaam)]. Moja kati ya picha alizowahi kupiga ilichaguliwa kwa ajili ya kurasa ya mwanzo wa gazeti la *Daily News* linalomilikiwa na serikali ya Tanzania. 

Baada ya hapo aliajiriwa kwa mkataba wa muda mfupi kama ripota kwa muda wa miaka mitatu kabla ya kuajiriwa kwa mkataba wa muda mrefu Januari mwaka 1990.

Mwaka 1992 alijiunga na Chuo cha Uandishi wa Habari cha Ujerumani mjini Berlin
Kwa masomo ya juu ya uandishi wa habari.Baadae alijiunga na chuo cha uandishi wa habari (present-day School of Journalism and Mass Communication) kilichopo University of Dar es Salaam na kumalza mwaka 1996.

## Kazi yake ya uandishi 
Mnamo Septemba 2005, Michuzi aliungana na Jakaya Kikwete ambaye kwa wakati huo alikuwa Waziri wa mambo ya nje wa Tanzania aliyekuwa akihudhuria Mkutano wa Mchakato katika Utandawazi na Demokrasia mjini Helsinki nchini Finland. Huko likutana na Ndesanjo macha aliemsaidia kuandaa blogi yake.Blogi yake ya kwanza ailitengenezwa tarehe 8 seotemba mwaka 2005.  .Madhumuni yake yalikua kuwataarifu Watanzania kuhusu habari zinazohusu nchi yao kwa kupitia blogu za picha.

## Maisha binafsi 
Michuzi ana kaka wawili, Ahmaad na Othman amabo pia wanashughulika na kazi zao na uandishi Tanzania.Kwa pamoja wametengeneza blogi iitwayo michuzi media Group (MMG).

Ni mpenzi wa muziki wa Tanzania bongo flava ni shabiki wa timu ya Liverpool F.C.. 

## Tanbihi 
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waandishi wa habari wa Tanzania
Jamii:Afrocine 2019-Tanzania
Nathaniel Mtui

**Nathaniel Mtui** alikuwa mwanahistoria wa Tanzania mwenye asili ya Kichaga. 

Alizaliwa mnamo mwaka 1892 katika mtaa wa Mshiri huko Marangu, mkoani Kilimanjaro nchini Tanzania. Alikuwa mwalimu kipindi cha utawala wa kikoloni wa Wajerumani huko Marangu. 

Amejulikana kama mtu wa kwanza kuandika kuhusu historia ya Wachaga kwa lugha ya Kiswahili, Kijerumani na Kichaga.

## Marejeo
Jamii:Waliozaliwa 1892
Jamii:Wanahistoria wa Tanzania
Jamii:Waandishi wa Tanzania
Jamii:Afrocine 2019-Tanzania
Mena, Hermogene na Eugrafo

'''''' (walifariki Aleksandria, 312 hivi) ni kati ya Wakristo wa Misri waliouawa kwa kukatwa kichwa kwa ajili ya imani yao.

Kwa kuwa hayajulikani mengine kuhusu historia yao, hawaorodheshwi tena na Martyrologium Romanum.

Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 10 Desemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 3
Jamii:Waliofariki 312
Vicky Ntetema

**Vicky Ntetema** (kuzaliwa c.1958/1959) ni mwandishi wa habari kutoka Tanzania aliyepata umaarufu baada ya kufichua mauaji ya watu wenye ulemavu wa ngozi nchini Tanzania. Baadaye akawa mkurugenzi mtendaji wa Under the Same Sun (UTSS) Tanzania.

## Maisha na Kazi 
Ntetema alizaliwa nchini Tanzania mwaka 1958. Alipata ufadhili wa kimasomo kutoka serikalini, alisoma nchini Urusi na kupata shahada ya uzamili katika Nyanja ya uandishi habari mwaka 1985. Mnamo mwaka 1991, Ntetema alijiunga na shirika la utangazaji la uingereza BBC kama mtafsiri wa lugha ya kiswahili, baadae akawa mtangazaji katika vipindi vya redio na televisheni jijini London na mwaka 2006 akawa kiongozi wa kitengo na muandishi mkongwe wa BBC World Service nchini Tanzania. Ntetema alijulikana Zaidi mwaka 2007 alipofichua juu ya mauaji ya watu wenye ulemavu wa Ngozi nchini Tanzania. baadaye Bi. Ntetema aliondoka BBC na akawa mkurugenzi mtendaji wa shirika linaloitwa  Under the Same Sun nchini Tanzania, shirika la Canadian linalohamasisha haki za binadamu kwa watu wenye ulemavu wa ngozi. Alijiuzulu mnamo Mei 2018.

## Taarifa juu ya kuteswa kwa watu wenye ualbino nchini Tanzania
Uchunguzi mdogo wa Ntetema ulibaini kuwa watanzania wengine waliona watu wenye ualbino kama viumbe wa roho na wachawi wa eneo hilo walizingatia "viungo vyao vya mwili kama viungo vyenye nguvu kwa hirizi za kichawi" huleta mafanikio. Taarifa zake zilikuwa na jukumu la kuvutia umakini wa kimataifa kwa hali hiyo. Kwa sababu ya vitisho dhidi yake, Ntetema alilazimika kwenda kujificha, alihitaji kuzunguka saa na alilazimika kuondoka nchini mara mbili kwa usalama wake mwenyewe. . 

Mnamo mwaka wa 2010, International Women's Media Foundation ilimpa tuzo Courage in Journalism Award kwa taarifa zake. 

## Tuzo 
* Ujasiri katika Tuzo ya Uandishi wa Habari mnamo 2010
* Tuzo ya Wanawake wa Tanzania ya Mafanikio katika jamii "Habari na Mawasiliano" mnamo 2013
* Tuzo ya kimataifa ya Wanawake wenye  Ujasiri mnamo 2016

## Marejeo
Jamii:Wanawake wa Tanzania
Jamii:Wiki Loves Women Tanzania
Jamii:Waandishi wa habari wa Tanzania
Jamii:Afrocine 2019-Tanzania
Justinian Rweyemamu

**Justinian F. Rweyemamu** (28 Septemba 1942 - 30 Machi 1982) alikuwa mmoja kati ya wanauchumi wa kwanza Tanzania.

## Elimu
Mwaka 1958 alijiunga na St. Thomas More College Ihungo, shule ya sekondari ya Kikatoliki iliyopo Bukoba, Mkoa wa Kagera, mpaka 1961 alipohitimu.

## Tanbihi
Jamii:Wanauchumi wa Tanzania
Jamii:Afrocine 2019-Tanzania
Hatari!

***Hatari!*** ni filamu ya Kimarekani ya vichekesho na kimapenzi iliyoongozwa na Howard Hawks mnamo mwaka 1962 na huonyesha kundi la wawindaji wataalamu ndani ya Afrika. . Filamu hiyo ilitengenezwa kaskazini mwa Tanganyika (kwa sasa Tanzania) yenye mwonekano na mandhari ya Mlima Meru.

## Wahusika
;Wahusika wakuu

*John Wayne kama Sean Mercer
*Hardy Krüger kama Kurt Müller
*Elsa Martinelli kama Anna Maria "Dallas" D'Alessandro
*Red Buttons kama "Pockets"
*Gérard Blain kama Charles "Chips" Maurey 
*Bruce Cabot kama Little Wolf ("The Indian")
*Michèle Girardon kama Brandy de la Court 
*Valentin de Vargas kama Luis Francisco Garcia Lopez
*Eduard Franz kama Dr. Sanderson
*Queenie Leonard kama Nesi (kipande kimefutwa)

;Wahusika wengine

*Jon Chevron 
*Sam Harris 
*Cathy Lewis
*Henry Scott as Sikh Clerk
*Emmett Smith kama Muhudumu wa Bar 
*Judy the Chimp 
*Jack Williams
 
## Marejeo
Jamii:Filamu za Marekani
Jamii:Filamu za 1962
Jamii:Afrocine 2019-Tanzania
Men of Two Worlds

**Men of Two Worlds** ni filamu ya Uingereza iliyoongozwa na Thorold Dickinson mwaka 1946. 

Wahusika wakuu katika filamu hii ni Robert Adams, Eric Portman na Phyllis Calvert. Filamu hii inahusu mwanafunzi wa muziki kutoka Afrika aliyerudi nyumbani kupambana na udhibiti wa mganga katika kabila lake. .

## Marejeo
Jamii:Filamu za Uingereza
Jamii:Filamu za 1946
Jamii:Afrocine 2019-Tanzania
Moyez G. Vassanji

thumbnail|right|200px|Moyez G. Vassanji

**Moyez G. Vassanji** (amezaliwa 30 Mei 1950) ni mhariri kutokea Kanada ambae anaandika kwa jina la **M. G. Vassanji**. 

Kazi za Vassanji zinajulikana kote Amerika ya Kaskazini, Afrika, na Amerika ya Kusini, na zimetafsiriwa katika lugha kadhaa. 

Mnamo 2016, alichapisha riwaya nane, pia idadi ya hadithi fupi na makusanyo ya masimulizi halisia. Maandiko ya Vassanji ambayo yamepokea madai ya muhimu, mara nyingi huzingatia masuala ya uhamiaji, watu waishio ugenini, uraia, jinsi na ukabila.

## Tanbihi
Jamii:Waandishi wa Kanada

Jamii:Afrocine 2019-Tanzania
Eufrosina wa Aleksandria

ukimuonyesha Mt. Eufrosina.]]
'''''' (aliishi katika karne ya 5) alikuwa mwanamke Mkristo wa Misri, mtoto wa tajiri Pafnusi, anayesemekana kuwa alivaa kama mwanamume ili kuishi monasterini.

Kwa kuwa hayajulikani mengine kuhusu historia yake, haorodheshwi tena na Martyrologium Romanum.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe mbalimbali, hasa 25 Septemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 5
Jamii:Waliofariki karne ya 5
Jamii:Wamonaki
Alveri

'''''' (alifariki 288) alikuwa Mkristo wa Misri wa kundi la askari wa Thebe.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 2 Januari.

Kwa kuwa hayajulikani mengine kuhusu historia yake, haorodheshwi tena na Martyrologium Romanum.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 3
Jamii:Waliofariki 288
Jamii:Wafiadini Wakristo
Marko mkaapweke (mwandishi)

ya Marko mkaapweke.]]
''''* ni kati ya Wakristo walioishi vizuri imani yao kwa kutawa katika karne ya 5.

Kwa kuwa hayajulikani mengine mengi kuhusu historia yake, haorodheshwi tena na Martyrologium Romanum.

Pia aliandika vitabu vingi kuhusu maisha ya kiroho ambamo anaonekana kumfuata Yohane Krisostomo.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 20 Mei.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
## Marejeo
*Andrea Gallandi, *Bibliotheca veterum Patrum'', VIII (Venice, 1788), 1–104, reprinted with Gallandi's prolegomena in *Patrologia Graeca*, LXV, 893–1140; 
*J. A. Fabricius-G. C. Harles, *Bibliotheca graeca*, IX (Hamburg, 1804), 267–69; 
*Bernard Jungmann-Josef Fessler, *Institutiones Patrologiae*, II, (Innsbruck, 1892), 143–46;
*Kunze, Marcus Eremita, ein neuer Zeuge fur das altkirchliche Taufbekenntnis (Leipzig, 1896).
*Georges-Matthieu de Durand (1999), *Marc le Moine, Traités* (two volumes)

## Viungo vya nje
**Catholic Encyclopedia* article
*http://orthodoxengland.org.uk/stdsep.htm
Wafiadini wa Sais

'''''' ni kati ya Wakristo bora wa Misri. Waliuawa kwa imani yao kwa kuzamishwa karibu na Sais. 

Hayajulikani mengine kuhusu historia yao, ila tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 5 Januari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Wafiadini Wakristo
Wafiadini wa Afrika (6 Januari)

**Wafiadini wa Afrika (6 Januari)** (walifariki 210 hivi) waliuawa kwa ajili ya imani ya Kikristo wakati wa dhuluma ya kaisari Septimus Severus kwa kuchomwa moto.

Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 6 Januari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 2

Jamii:Watakatifu wa Afrika Kaskazini
Marko mkaapweke (Misri)

''''* ni kati ya Wakristo wa Misri walioishi vizuri imani yao kwa kutawa.

Kwa kuwa hayajulikani mengine mengi kuhusu historia yake, haorodheshwi tena na Martyrologium Romanum.

Ni kati ya Mababu wa jangwani ambao misemo yao iliyoripotiwa katika *Apophthegmata Patrum* (*Misemo ya Mababa wa Jangwani*).

Misemo hiyo ilikusanywa taratibu ili kudumisha hekima yao nyofu. Kuna pia tafsiri ya Kiswahili: *Misemo ya Mababa wa Jangwani'' (Apophthegmata Patrum) – tafsiri ya W. Ngowi, O.F.M.Cap. – ed. Salvatorianum – Morogoro 2000 –ISBN 0-264-66350-0

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 5 Machi.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
*Mababu wa jangwani

## Tanbihi
Jamii:Mababu wa jangwani
Anup Singh

**Anup Singh** (alizaliwa Dar es Salaam, Tanzania, 14 Machi 1961) ni mtayarishaji filamu mkazi wa Geneva

## Maisha na Elimu 
Anup Singh alizaliwa na kulelewa katika familia ya Sikh kutoka Punjab ambayo walitoroka Tanzania na kuhamia Bombay mnamo 1971. Alisoma fasihi na falsafa katika Chuo Kikuu cha Bombay na baadaye Filamu na Televisheni katika Taasisi ya Filamu na TV ya India, Pune.

Baada ya kumaliza masomo, aliunda filamu kwa ajili ya TV ya India na pia alikuwa mshauri wa BBC2. Hivi sasa, anafanya kazi ya ufundishaji katika shule ya filamu iliyoko Geneva.

## Filamu zake 
### Kama mkurugenzi 
#### Ekti Nadir Naam (2003) 
Ekti Nadir Naam (The Name of a River) ilikuwa filamu ya kwanza ya Anup Singh yenye urefu wa kipengele kimoja. Ilichaguliwa katika tamasha 30 duniani kote na kushinda tuzo kadhaa. Filamu hii ilitokana na mtayarishaji filamu wa India Ritwik Ghatak ambaye Anup Singh amemchukulia kama mwalimu wake.

#### Qissa (2013) 
Qissa *- Hadithi ya Roho Mpweke* ilitangazwa kwenye Tamasha la Filamu la Toronto 2013, na ikipokelewa vyema na vyombo vya habari vya kimataifa: "inawashangaza watazamaji", "beyond boundaries", "inaunda hisia kali", "simulizi la kipekee". Tuzo ni pamoja na Best Asian Film na Netpac, Silver Gateway Award katika Tamasha la Filamu la Mumbai, na Best Actress Award katika Tamasha la Filamu la Abu Dhabi.

#### The Song of the Scorpions (2017) 
*The Song of Scorpions* inaangazia *Golshifteh Farahani*, *Irrfan Khan*, *Waheeda Rehman* na *Shashank Arora*.

## Marejeo
Jamii:Watu kutoka Dar es Salaam
Jamii:Watayarishaji filamu wa Tanzania
Jamii:Afrocine 2019-Tanzania
Paulo wa Afrika

'''''' ni kati ya Wakristo wa Afrika Kaskazini waliouawa kwa ajili ya imani yao.

Kwa kuwa hayajulikani mengine kuhusu historia yake, haorodheshwi tena na Martyrologium Romanum.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 14 Januari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Isidori wa Skete

'''''' (alifariki 394 hivi) ni kati ya mapadri wa Misri walioishi vizuri imani yao jangwani.

Kwa kuwa hayajulikani mengine kuhusu historia yake, haorodheshwi tena na Martyrologium Romanum.

Tangu kale wanaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 15 Januari.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliozaliwa karne ya 4
Jamii:Waliofariki 394

Jamii:Mapadri
Feleji isiopatadoa

250px|thumb|Kilele cha Ghorofa ya Chrysler mjini New York kime tengenezwa kwa feleji isiopatadoa
250px|thumb|Kisu cha kukunja cha feleji isiopatadoa
[250px|thumb|[Nati inayoonyesha kutu ni ya feleji ya kawaida, nyingine ya feleji isiopatadoa]]
**Feleji isiopatadoa** (kwa Kiingereza: *stainless steel*) ni aloi ya feleji yenye kiwango cha chromi ambayo ni kinga dhidi ya kutu inayosaidia kutoshika kutu haraka.  

## Ufafanuzi
Feleji isiopatadoa haithiriwi na madoa, kutu, asidi na ulikaji kirahisi kama chuma au feleji ya kawaida.  

Tabia hii inapatikana kama aloi ya feleji ina kiwango cha angalau asilimia 11 za kromi, pia kiwango cha kaboni katika masi yake isizidi % 1.2. 

## Utendanaji wa kromi
Ilhali feleji ya kawaida inatendana na maji na oksijeni kuunda kutu ambayo ni tabaka usoni isiyo imara inayoelekea kuachana na feleji na hivyo kuendelea kuipunguza, kromi inatendana na oksjeni kuunda tabaka jembamba sana ya oksidi ya chromi ambayo ni ngumu ilhali haiachani na feleji yenyewe. Hivyo inaunda tabaka imara inayozuia sehemu za feleji chini yake kuathiriwa. 

Kuna aina tofautitofauti za feleji isiopatadoa; inawezekana kuunga madini mengine katika aloi; nyongeza za nikeli au molibdeni katika aloi zinaweza kuongeza uwezo wa kudumu katika mazingira penye asidi fulani au chumvi nyingi.    

Namna ya kuongeza au kupunguza viungo katika aloi inabadilisha pia tabia nyingine kama uthabiti dhidi ya aina tofauti za shinikizo, ugumu, kiwango cha kuvunjika 

## Historia
Feleji isiopatadoa ilianza kutambuliwa katika karne ya 19 lakini wakati ule teknolojia haikupatikana bado kwa uzalishaji wake; tangu mwanzo wa karne ya 20 ilianza kutengenezwa katika viwanda.   

Uzalishaji wake duniani kote kwenye mwaka 2018 ulikuwa tani milioni 50.7

## Matumizi
Feleji isiopatadoa ina faida nyingi hivyo matumizi yake yameenea sana.
*nyumbani visu, umma, vijiko, bakuli na bilula za maji hupatikana vilivyotengenezwa kwa feleji hii
*katika shughuli za tiba vifaa vya matabibu hutumia feleji hii kwa sababu vinaumu na vinaweza kusafishwa kwa joto kubwa (lazima kwa kuua viini) bila kulika. 
* katika tasnia ya vyakula vyombo vya feleji isiyopatadoa ni muhimu, hasa pale ambako viowevu kama maziwa na vinywaji hushughulikiwa
* ni muhimu katika tasnia ya kutegeneza madawa ambako usafi wa vyombo na dawa ni muhimu mno, vivyo hivyo kwa jumla katika shughuli za kikemia.

Feleji hiyo haiwezi kutumiwa kwa shughuli zote kwa sababu inavunjika rahisi zaidi kuliko feleji ya kawaida pia haivumilii aina mbalimbali za shinikizo.

## Marejeo 
## Viungo vya nje 
* Makala kuhusu feleji isopata doa , kwenye tovuti ya International Stainless Steel Forum 
* Je! Ni nini chuma cha pua  na BSSA 
* Euro Inox  (Lango la lugha nyingi) 
* Habari kamili juu ya chuma cha pua na Kituo cha Habari cha pua 
* Habari kamili juu ya madini ya chuma cha pua na Chuo Kikuu cha Cambridge 
* Mzunguko wa maisha ugharimu chuma cha pua  
* Utangulizi wa chuma cha pua na KOSA

Jamii:Kemia
Donati wa Afrika

'''''' ni jina la Wakristo wasiopungua 6 waliofia dini yao kaskazini mwa Afrika katiKA karne za kwanza BK.

Kwa kuwa hayajulikani mengine kuhusu historia yao, hawaorodheshwi tena na Martyrologium Romanum.

Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu zao huadhimishwa tarehe 27 Januari, 1 Machi (Donati wa Karthago), 3 Juni, 14 Julai (Papias na Donati), 16 Novemba, 25 Novemba.

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Wafiadini wa imani sahihi wa Aleksandria (356)

'''''' (walifariki 356) walikuwa Wakristo wengi wa Misri, ambao walifia imani sahihi kanisani wakati wa liturujia kutokana na dhuluma ya Waario dhidi yao. 

Tangu kale wanaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama watakatifu wafiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 28 Januari,

## Tazama pia
*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko

## Tanbihi
Jamii:Waliofariki 356
Enoch Sontonga

yake halisi.]] 
**Enoch Mankayi Sontonga** (1873 hivi – 18 Aprili 1905) alikuwa mtunzi wa nyimbo nchini Afrika ya Kusini.

Wimbo wake maarufu zaidi alioandika ni "Nkosi Sikelel' iAfrika" (1897) au Mungu ibariki Afrika katika lugha ya Kiswahili.

## Maisha ya awali
Enoch Sontonga alitokea katika kabila maarufu la Waxhosa na alizwaliwa katika mji wa Uitenhage, mashariki mwa jimbo la Cape Colony, ambako pia ni nyumbani kwa Nelson Mandela. 

Alikuwa akifanya kazi ya ualimu na baadaye alikuwa kiongozi wa kwaya.

Sontonga alioana na Diana Mngqibisa na mke wake huyo alifariki mwaka 1929.

## Nkosi Sikelel' iAfrika
Nyimbo nyingi za Enoch Sontonga zilikuwa nyimbo za huzuni kuhusu maisha magumu ya Wafrika chini ya utawala wa Wazungu waliokuwa wanawakandamiza Wafrika katika bara lote. Wimbo wake, Nkosi Sikelel' iAfrika, ulitokana na maumivu hayo ya Wafrika ingawa pia ulikuwa wimbo wa kuwapa tumaini kwamba hawako peke yao. Mungu yuko nao, au yuko nasi, ingawa tunaumia na tunateswa na wanaotutawala kwa mabavu.

Alitunga wimbo huo kama wimbo wa Kanisa katika lugha yake ya Kixhosa kama ni wimbo wa bara lote. Ndiyo maana alisema Nkosi Sikelel' iAfrika, God Bless Africa, si God Bless South Africa.

Alipotunga wimbo huo mwaka wa 1897, haukuimbwa hadharani mpaka mwaka wa 1899. Uliimbwa kanisani kwa mara ya kwanza mwaka huo. Halafu, baada ya miaka kumi na tatu, uliimbwa kwenye mkutano wa kwanza wa South African Native Congress mwaka wa 1912 uliofanyika Bloemfontein kuanzisha chama hicho kugombea haki za Wafrika.

Kuanzia mwaka 1925 wimbo wake ulikuwa ukitumika kama wimbo wa wapigania uhuru wa chama cha African National Congress kilipokuwa kinapambana na ukandamizaji wa Makaburu, na kufikia mwaka 1994 wimbo huo ulianza kutumika rasmi kama wimbo wa taifa la Afrika ya Kusini.

Katika nyimbo za mataifa ya Afrika, hakuna wimbo mwingine unaojulikana kama wimbo huo. Umeimbwa pia katika nchi nyingine, kwa mfano Zambia, Zimbabwe na Namibia, na labda hata Botswana, Lesotho, Eswatini na Malawi kwa miaka mingi. Hata katika nchi za Afrika Magharibi, watu wengi wanajua Nkosi Sikelel' iAfrika ni wimbo gani na unamaanisha nini. Ukienda Misri, Algeria na nchi nyingine huko, utawakuta watu wengi wanaojua kuhusu Nkosi Sikelel' iAfrika.

Katika kipindi cha kuelekea kupata uhuru, inasemekana Padre Stanslaus, mmisionari wa Kanisa Katoliki kutoka Tanganyika kipindi hicho, aliKWenda Afrika Kusini kwa shughuli za kitume, ndipo alipokuta Wazulu wanauimba wimbo huo na hivyo kuvutiwa na maudhui yake. Aliporejea Tanganyika alikuja na nota za wimbo huo. Aidha, alipokutana na Mwalimu J. K. Nyerere kumshirikisha na kumshawishi kuichukuwa "rhythm" hiyo na kutafuta wataalamu wa kubuni na kuhariri maneno ili kuendana na maudhui ya Tanganyika. Wimbo huo uliimbwa wakati wa Uhuru wa Tanganyika na baada ya Muungano (Tanganyika na Zanzibar - 26 Aprili 1964). Wimbo huo ulihaririwa na kuthibitishwa kama Wimbo wa Taifa la Tanzania.  

## Marejeo