open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Népal

**Népal**, ngaran resimna nyaéta **Républik Démokrasi Féderal Népal** (barétona **Karajaan Népal**) (Basa Nepal: नेपाल) nyaéta nagara nu kakepung ku Himalaya di Asia kidul. Nagara ieu diwatesan ku Républik Rahayat Tiongkok (Tibét) di béh kalér jeung India (Bihar, Sikkim, Uttar Pradesh, Uttarakhand) di béh kidul, wétan jeung kuloneunnana.

Nagara Népal dijieun ngaliwatan Paguyuban Népal dina tanggal 21 Désémber 1768. Prithvi Narayan Shah jadi raja nu munggaran. Népal merdéka ti Inggris tanggal 21 Désémber 1923. Saméméhna, ieu nagara anu perenahna di Himalaya téh miboga status protéktorat sabada diéléhkeun ku Inggris dina perang taun 1815. Dina taun 1990, Népal ngarobah sistem pamaréntahanna jadi monarki konstitusional. Nepi ka taun 2006 Népal téh mangrupa hiji-hijina karajaan Hindu di dunya. Dina taun 2006 parlemén Népal nétélakeun yén Népal dirobah jadi nagara sékulér. Dina tanggal 28 Méi 2008, Népal nganganti sistem pamaréntahanna tina karajaan anu geus dipaké salila 250 taun jadi républik, nu matak sacara resmi ngaran “Karajaan Népal” robah jadi “Républik Népal"

Minangka wewengkon leutik, kaayaan alam Népal kacida bédana, ti mimiti Terai nu lembab di béh kidul nepikeun ka Himalaya nu luhur di béh kalér. Dalapan tina sapuluh pagunungan pangluhurna di dunya aya di Népal, kaasup Gunung Everest. Nagara ieu kasohor keur wisata, tréking, *hiking*, kémping, naék gunung, taman kahirupan liar nasional, safari leuweung, rarakitan di walungan, olahraga nguseup, sarta loba candi jeung tempat ibadah nu aréndah.

Kathmandu mangrupa ibu kota sarta kota panggedéna. Kota utama lianna nyaéta Dharan, Thimi, Pokhara, Biratnagar, Lalitpur ( Patan), Bhaktapur, Birendranagar, Bharatpur, Nepal, Siddhartanagar (Bhairahawa), Birganj (Birgunj), Butwal, Janakpur, Nepalganj (Nepalgunj), Hetauda, Damak, Dhangadhi, jeung Mahendranagar.

Kathmandu-Hanuman Dhoka-Nasal Chowk-18-Pancamukhi Hanuman Mandir-2013-gje.jpg|Kathmandu
Swayambhunath-Hauptstupa-22-2013-gje.jpg|Swayambhunath
Patan-Palast-06-2007-gje.jpg|Patan
Bhaktapur-Palastplatz 34-abends-2013-gje.jpg|Bhaktapur
Cho La-52-Rueckblick-2007-gje.jpg|Himalaya
Chhukung Ri-186-Nuptse-Gletscher-2007-gje.jpg|Himalaya
Ghandruk-Jhinudanda-16-Bruecke-2013-gje.jpg|Kaski District
Mustang-Ghami Khola-12-Bruecke-Ziegenherde-2015-gje.jpg|Mustang
Mustang-Sungda Choerten-02-2015-gje.jpg|Mustang

## Rujukan 
## Tumbu luar 
* Government of Nepal (situs resmi pamaréntah Népal) 
* Open Directory Project — Nepal 
* The Himalayan Cultural Conservation Campaign Nepal 
* 
* Planet Nepal Encyclopedia Project
* Library of Congress — Nepal
* United States Department of State Profile of Nepal
* CIA World Factbook - Nepal
Rorombéheun

**Rorombéheun** nyaéta salah sahiji panyakit kulit nu narajang dampal suku manusa. Cirina mangrupa dampal suku nu bareulah, utamana dina lebah sisi-sisi dampal.

## Tempo oge
* Kurupuk rorombéheun
Kopi anjing

**Kopi anjing** atawa **namnam** (Lat. ***Cynometra cauliflora***) nyaéta tutuwuhan pituin Asia Tenggara, utamana Indonésia nu kaasup kulawarga kakacangan. Tangkal kopi anjing mah leutik (3–15 m), tapi dahanna ngarangkadak, kembangna leutik (diaméter 1,2&nbsp;cm).

## Daun
Daun kopi anjing boga dua anak daun, nu mun teu ditelek-telek mah kawas dua daun. lambaran daunna téh teu simétris, ukuranana 5-15 cm (panjang) jeung 2,5-7,5&nbsp;cm (lébar), kelirna héjo bagedod.

## Buah
thumb|left|150px|Buah kopi anjing
Buah kopi anjing bentukna kawas ginjal, panjang 5–10&nbsp;cm, lébar 5&nbsp;cm. Cangkang buahna teu beulah, tapi aya urat beubeulahanana. Kulitna kasar jeung rada kerejut, kelirna héjo pias semu coklat. Daging buahna baseuh kelir konéng, aya bauan, rasana haseum, sikina gedé.

## Baranahan
Tutuwuhan ieu sumebar tina sikina, najan bisa ogé dicangkok.

## Sebutan séjén
Di sababaraha wewengkon, kopi anjing disebut ogé **heunceut anjing** atawa **pukih**. Dina basa séjén, ieu tangkal katelah **namnam** (Jawa, Madura), **kuwanjo** (Bali), **anjing-anjing** (Malayu), **puci anggi** (Bima), **puti anjeng** (Makassar), **arepa** (Bugis), **aloma** (Seram), **lamuta** (Ambon), **kfamute** (Buru), **namet** (Halmahera Kidul), jeung **namo-namo** (Ternaté).

## Sumber rujukan
**Namnam*. Disalin 29 Agustus 2007.
* Sentra Informasi Iptek. *Kopi Anjing (Namnam) *. Disalin 29 Agustus 2007.

## Tumbu kaluar
*Singapore National Parks Board 
*Cynometra cauliflora L.  (PDF)
*Tangkal héjo online
Leuncangeun

**Leuncangeun** atawa **tinéa pedis** nyaéta inféksi fungi parasitis nu narajang épidermis suku. Ilaharna disababkeun ku mold (tapi dina sababaraha kasus, yéast) nu tuwuh dina pabeungeutan kulit sarta tuluy tuwuh kana jaringan kulit hirupna sorangan, nu nyababkeun infeksi. Ilaharna aya dina antara ramo suku, tapi kadang aya jadi pola "moccasin" tambahan dina handap jeung sisi suku.  Tinéa pedis diperkirakeun mangrupa panyakit kulit nu ilahar kadua di AS, sanggeus éwateun. Nepi ka 15% pangeusi AS meureun boga tinéa pedis.

## Catetan suku
## Tumbu luar
* NIH Medline Athlete's Foot page
* Page about Urine Therapy (UT) 
* eMedicine Health Athlete's Foot 
* [eMedicine and Mycetoma](http://www.emedicine.com/derm/byname/eumycetoma-(fungal-mycetoma).htm)
Tulang tonggong

thumb|150px|Runtuyan tulang tonggong manusa ditempo ti gigir
Dina anatomi manusa, **tulang tonggong** hartina kolom nu disusun ku *vertebrae*, *sacrum*, *cakram invertebral*, jeung *coccyx* di bagian dorsal torso, anu dipisahkeun ku cakram tulang tonggong. Ieu kolom téh ngimahan saraf dina kanal tulang tonggong.

## Kurva 
Tulang tonggong dibagi kana sababaraha kurva luyu jeung perenahna: beuheung, dada, cangkéng, jeung imbit.
thumb|upright=0.8|Babagian (kurvatur) tulang tonggong
### Ngaran-ngaran vertebrae 
Unggal vertebrae dingaranan luyu jeung perenahna, ti luhur ka handap

Beuheung (sandina 'C' tina *cervical*) – 7 vertebrae (C1-C7)
* C1 katelahna "atlas", nyambung jeung tangkorak; C2 katelahna "aksis"
* Possesses bifid spinous processes, which is absent in C7
* Ukuranana leutik

Dada (sandina 'T' tina *thoracic*) – 12 vertebrae (T1-T12)
* Ditangtukeun ku ayana costal facets for the articulation of the héads of ribs
* Ukuranana sedeng, antara vertebra beuheung jeung cangkéng

Cangkéng (sandina 'L' tina *lumbar*) – 5 vertebrae (L1-L5)
* Ukuranana badag
* Teu boga costal facets nor transverse process foramina

Imbit kabagi dua:
* *Sacral* – 5 (ngahiji) vertebrae (S1-S5)
* *Coccygeal* – 4 (ngahiji) vertebrae (Co1-Co4)

## Kanal tulang tonggong 
Kanal tulang tonggong (*vertebral canal*) nuturkeun kurva-kurva dina kolom; gedé bentuk segi tiga di bagian kolom anu bisa ojah loba, kayaning dina beuheung jeung cangkéng; leutik bentuk buleud di bagian dada anu teu bosa loba ojah.

## Rujukan 
* *Vertebral column*. Disalin 31 Agustus 2007.

## Tumbu kaluar 
* North American Spine Society  Organisasi kadokteran multidisiplin anu ngampanyeukeun mulasara tulang tonggong.
* Spinal Cord Injuries Australia (tadina Australian Quadriplegic Association AQA, ngadeg 1967) nyadiakeun rupa-rupa émbaran nu patali. 
* Spinal anatomy and back pain
* Spine anatomy illustrations
* Vertebral column basics 
* Spinal Term Glossary
* The Spinal Column  spinehéalthlife.com
Sakola

**Sakola** mangrupa gedong atawa kumpulan gedong tempat prosés kagiatan diajar jeung ngajar. Sarana dina hiji sakola miboga peran penting dina lumangsungna prosés atikan.
Sarana nu aya dina hiji sakola nyaéta:

## Rohangan diajar 
**Rohangan diajar** nyaéta hiji rohangan pikeun lumangsungna kagiatan diajar.  Rohangan diajar diwangun tina sawatara jenis kagunaan nyaéta:
* Ruang kelas atawa ruang Tatap Beungeut, ruang ieu boga fungsi minangka rohangan tempat siswa nampa palajaran ngaliwatan prosés interaktif antara peserta didik jeung pendidik, ruang diajar diwangun ti sagala rupa ukuran, sarta fungsi.
* Ruang Prakték/Laboratorium ruang anu mibanda fungsi minangka tempat peserta didik ngadongkar élmu pangaweruh sarta ngaronjatkeun kaahlian ngaliwatan prakték, latihan, panalungtikan, percobaan. Ruang ieu miboga kahususan sarta dibéré ngaran luyu jeung kahususanna, di antarana:
** Laboratorium Fisika/Kimia/Biologi,
** Laboratorium basa,
** Laboratorium komputer,
** Rohang kamaheran, dll

## Ruang Kantor 
**Ruang kantor** nyaéta hiji tempat di mana *Tanaga kaatikan* ngalakonan prosés administrasi sakola, dina institusi anu leuwih badag ruang kantor mangrupa hiji gedong anu misah.

## Pabukon 
Minangka hiji institusi anu usik dina widang keilmuan, utamana dina nyadiakeun beja ngeunaan rupaning elmu. Ku kituna, ayana perpustakaan pohara penting jeung teu bisa ditawar deui.

## Buruan/Lapangan 
Mangrupa wewengkon umum anu miboga sagala rupa fungsi di antarana:
* tempat upacara
* tempat olahraga
* tempat kagiatan luar rohangan
* tempat latihan
* tempat ulin/istirahat

## Ruang séjén 
* Kantin/cafetaria
* Ruang organisasi peserta didik (OSIS, Pramuka, SÉNAT)
* Ruang Sanggar organisasi pendidik
* Ruang Komite
* Ruang kaamanan
* Ruang produksi
## Dicutat tina
Gangas

**Gangas**, minangka istilah Sunda pikeun ***malignant***, nyaéta istilah médis nu dipaké pikeun ngagambarkeun kasakit anu parna. Ieu istilah utamana dalit jeung kangker. *Tumor gangas* bisa ngarumpak wates kamekaranana, ngaranjah jaringan sabudeureunana, sarta bisa sumebar ka jaringan anu pajauh (*métastasis*), patojaiyah jeung *tumor jinak* anu teu mibanda pasipatan éta.

Istilah *"gangas"* dina ongkologi:
*saharti jeung kangker: *Kagangasan* (*malignancy*), *néoplasma gangas* (*malignant neoplasm*), jeung *tumor gangas*  (*malignant tumor*)
**Malignant ascites*
**Transformasi gangas* (*malignant transformation*)

Cacad non-ongkologis nu diistilahkeun *"gangas"*: 
**Hiperténsi gangas* (*malignant hypertension*)
**Hipertérmia gangas* (*malignant hyperthermia*)

## Rujukan
* Wikipédia édisi basa Inggris. *Malignant*. Dicutat 2007-09-12.
Cacad génétik

jmpl|Poto nunjukkeun indung sareng dua putri anu cacad *lobster-claw*, cacat genetik.
**Cacad génétik** nujul ka kaayaan balukar ayana abnormalitas dina gén atawa kromosom. Béda ti sababaraha kasakit kayaning kangker anu alatan abnormalitas génétik dadakan di sababaraha sél dina hiji mangsa hirup, istilah "kasakit genetik" mah ilaharna nujul ka kasakit anu aya dina sél-sél sakujur awak anu dibawa ti mimiti konsépsi. Cacad génétik aya nu dibalukarkeun ku abnormalitas kromosom alatan kasalahan dina méiosis, prosés anu ngahasilkeun sél réproduktif kayaning spérma jeung endog. Contona, nyaéta sindrom Down (kromosom 21 leuwih), sindrom Turner (45X0), jeung sindrom Klinefelter (lalaki nu boga dua kromosom X). Parobahan génétik lianna bisa lumangsung nalika produksi *germ cells* ku kolot. 
## Rujukan 
* Wikipédia édisi basa Inggris. *Genetic disorder*. Dicutat 2007-09-12.

## Tumbu kaluar 
* CDC’s National Center on Birth Defects and Developmental Disabilities
* Émbaran Kasakit Genetik ti Proyék Génom Manusa  
* Genes and Disease  ti Wellcome Trust
* OMIM - Online Mendelian Inheritance in Man, katalog gén manusa jeung cacad genetik
Sri Langka

**Sri Langka**, ngaran resmina **Républik Sosialis Démokratik Sri Langka** (Basa Sinhala: 60px, ; nu katelah **Ceylon** saméméh taun 1972) mangrupa nagara pulo di Asia Kidul, perenahna 31 kilometer (18½ mi) kiduleun basisir India. Kawentar minangka *Mutiara Samudra India*, nagara ieu mangrupa tempat cicingna kurang leuwih dua puluh yuta urang pangeusi.

## Rujukan 
* Brow, James: *Vedda villages of Anuradhapura: The historical anthropology Of a community in Sri Lanka,* University Of Washington Press, Séattle, 1978. 
* Codrington, H. W.: *A Short History of Ceylon*, New Delhi 1994 (Reprint. Asian Educational Services)
* De Silva, Chandra Richard: *Sri Lanka - A History*, New Delhi 1987 (2nd, revised ed. 1997)
* De Silva, K. M.: *A History of Sri Lanka*. New Delhi, Penguin, xvii, p.&nbsp;782, 2005.
* Devendra, T. and D. Gunasena: *Sri Lanka: The Emerald Island*, (New Delhi 1996), Roli Books.
* Domroes, Manfred: *After the Tsunami: Relief and rehabilitation in Sri Lanka*, New Delhi, Mosaic Books, 1st ed. 2006.
* Gunaratne, Shelton A.: The Taming of the Press in Sri Lanka. *Journalism Monographs No. 39*,  May 1975.
* Johnson, B. L. C., and M. Le M. Scrivenor.: *Sri Lanka Land, People and Economy*, Heinemann Educational Books Ltd, London, 1981.
* Knox, Robert: *An Historical Relation of the Island of Ceylon in the East Indies*, New Delhi 2004 (Reprint. Asian Educational Services)
* Mendis, G.C.: *Ceylon Today and Yesterday*, Colombo 1957 (3rd edition 1995)
* Sedere, Upali M.: Context of Educational Reforms Then and Now: 121st C. W. W. Kannangara *Memorial Address, Ministry of Education, Isurupaya, Battaramulla, October 13, 2005
* Smith, Vincent A.: *The Oxford History of India*, Oxford 1958 (4th edition 1981) 
* Williams, Harry: *Ceylon Pearl of the East*, Robert Hale Limited, London, Great Britain, 1950. 
* Williams, H.: *Ceylon : Pearl of the East* Delhi, Surjeet, 2002
* Philippe Gilbert: *Les Larmes de Ceylan* Ed. des Equateurs, France, 2005

## Tumbu luar 
; Pamaréntahan
* Official web portal of the Government of Sri Lanka
* Office of the President of Sri Lanka 
* Ministry of Defence, Sri Lanka
* Central Bank of Sri Lanka

; Wisata
* The Official Website of Sri Lanka Tourist Board 
* Sri Lanka Travel Guide and Country Reference 
* Lonely Planet Destination Guide- Sri Lanka
* Ministry of Tourism 

; Bisnis
* Board of Investment of Sri Lanka
* Sri Lanka Export Development Board
* Colombo Stock Exchange

; Lianna
* Virtual Library Sri Lanka 
* The CIA World Factbook - Sri Lanka 
* Sri Lanka - UNESCO World Heritage Centre
* Collection of slides of Sri Lanka, University of Pennsylvania library
Ayat-Ayat Cinta

***Ayat-Ayat Cinta*** mangrupa novel dina basa Indonésia yasana Habiburrahman El Shirazy nu diterbitkeun munggaran dina taun 2004 ku penerbit Basmala sarta Républika. Ieu novel dianggap salaku salah sahiji karya pelopor dina genre sastra islami modéren di Indonésia, nu hasil ngahontal gelar best-seller kalayan payu jutaan éksémplar. 
Novel ieu eusina 418 kaca tur suksés jadi salah sahiji novel fiksi *best seller* di Indonésia nu dicitak nepi ka 160 rébu éksémplar dina jangkah wanci tilu taun wungkul. Ayat-Ayat Cinta ogé dianggap mangrupa panaratas karya sastra Islami nu keur sedeng-sedengna binangkit dina wanci kiwari, sarta muka jalan pikeun genre fiksi religi lianna di pasar buku nasional.

## Ringkesan Singget
Novel ieu nyaritakeun lalakon hirup saurang mahasiswa Indonésia nu ngaranna Fahri bin Abdillah Shiddiq nu keur diajar di Universitas Al-Azhar, Mesir. Fahri digambarkeun salaku pamuda anu taat kana agamana, hirup basajan di Kairo, sarta kudu nyanghareupan rupa-rupa gogoda hirup nalika manéhna kalibet dina hubungan nu rumit jeung opat tokoh awéwé anu miboga karakter jeung kasang tukang nu béda-béda. 

Dina hiji perjalanan di jero métro, Fahri pinanggih jeung saurang mahasiswi Jerman katurunan Turki nu ngaranna Aisha. Aisha kataji ku sikep Fahri nu soméah sarta mibanda wawasan kaislaman nu lega nalika Fahri ngabéla kulawarga Aisha tina tuduhan nu teu bener. 

Lian ti Aisha, Maria Boutros, saurang parawan Kristen Koptik nu ogé tatangga apartemén Fahri, mikacinta Fahri sacara cicing-cicing. Maria nu sok resep maca Al-Qur'an sanajan lain Muslim, kacida kagumna kana kapribadian Fahri.

​Kisah cinta di antara maranéhna beuki ruwet nalika dua tokoh lianna, nyaéta Nurul, anak kiai nu ogé mahasiswi di Al-Azhar, jeung Noura Bahadur, awéwé Mesir nu sok dikaniaya ku ramana, ogé mibanda rasa nu sarua ka Fahri.

## Film Ayat-Ayat Cinta
Ningali hasilna penjualan novel ieu nu kacida mucekilna, sutradara Indonésia Hanung Bramantyo saterusna ngagarap pilem Ayat-Ayat Cinta (2008) nu diproduksi ku MD Pictures. 

Ieu pilem dibéntangan ku aktor sarta aktris papan atas, di antarana:
​Fedi Nuril minangka Fahri.
​Rianti Cartwright minangka Maria.
​Carissa Putri minangka Aisha.
​Zaskia Adya Mecca minangka Noura.
​Melanie Putria minangka Nurul.
​Ieu pilem ogé suksés pisan sacara komérsial sarta jadi salah sahiji pilem anu panglobana dilalajoan dina sajarah bioskop Indonésia, kalayan jumlah nulalajo leuwih ti 3,5 juta urang.

## Rujukan
Kabupatén Bangkalan

**Kabupatén Bangkalan** nyaéta salah sahiji kabupatén di Pulo Madura, Propinsi Jawa Timur, Indonésia. Ibukotana **Bangkalan**. Kabupatén ieu perenahna di tungtung kulon Pulo Madura; tapel wates jeung Laut Jawa di beulah kaler, Kabupatén Sampang di wetan, sarta Selat Madura di kidul jeung kulon.

Palabuan Kamal mangrupa panto gapura Madura ti Jawa, nu aya jasa kapal féri nu ngahubungkeun Madura jeung Surabaya (Palabuan Ujung). Kiwari geus diwangun Sasak Suramadu (Surabaya-Madura), nu engkena bakal jadi sasak pangpanjangna di Indonésia. Bangkalan mangrupa salah sahiji wewengkon pamekaran Surabaya, sarta kawengku dina wewengkon Gerbangkertosusila.

Kabupatén Bangkalan ngawengku 18 kacamatan, nu kabagi deui jadi sababaraha desa jeung kalurahan. Puseur pamaréntahannana aya di Kacamatan Bangkalan.

## Tempat-tempat wisata 
* Basisir Rongkang
* Basisir Sambilangan
* Pasir Geger
* Kuburan Aermata

## Tumbu luar 
*  Tempat wisata di Bangkalan
Taun Gajah

**Taun Gajah** (**عام الفيل `Âm al-Fîl**) diperkirakeun dina 570 M sarta dicaritakeun dina sajarah Muslim minangka taun nu sarua jeung taun kalahiran Nabi Muhammad. Dingaranan kitu téh nujul kana hiji kajadian nu aya di Mekah, nalika Abrohah, pupuhu Kristen di prinsipalitas Saba' (Yaman), nu ngerahkeun baladna pikeun ngancurkeun Kabah kalayan sajumlah gedé wadya balad nu nu mawa hiji gajah. Tapi, éta gajah-gajah téh dihalangan ku panyalindungan "nu teu katempo" di sabudeureun Mekah. Sanajan nu numpakannana milampah (najong, nyurung, nojosan), maranéhna henteu meta. Satuluyna, maranéhna ngacakan malikkeun éta gajah, bisa, tapi nalika dibalikkeun deui ka arah Mekah, éta gajah dariuk saméméh asup ka Kota Suci Mekah. Sababaraha pamanggihan di Arab Kidul ngusulkeun yén **Taun Gajah** meureun ayana 569 atawa 568 ti saprak urang Persia ngalengserkeun rejim Abisinia di Yaman kira-kira 570 .

## Tempo oge
*Shaiba ibn Hashim
## Catetan suku

## Rujukan
* Hajjah Adil, Amina, "*Muhammad*", ISCA, Jun 1, 2002, ISBN 1-930409-11-7

## Tumbu luar
* Islamic Awareness
Sasak Suramadu

**Sasak Suramadu** nyaéta sasak nu ngahubungkeun Surabaya di Jawa jeung Pulo Madura. Sasak ieu diresmikeun pangwangunannana ku Présidén Mégawati Soekarnoputri dina 20 Agustus 2003.

Panjang sasak ieu 5,4 km tur lamun geus rengse bakal jadi sasak pangpanjangna di Indonésia. Sasak Suramadu ngawengku 3 bagéan nyaéta *causeway*, *approach bridge* jeung *main span*. Perkiraan waragad pangwangunan sasak ieu nyaéta Rp. 3.270 miliar. Sasak ieu direncanakeun rengse ahir 2008.

Pangwangunan sasak ieu dilakukeun ti tilu sisi, nyaéta sisi Madura, sisi Surabaya jeung pangwangunan bentang tengah nu diwangun ti *main bridge* jeung *apporach bridge*.

## Tumbu luar 
* Loka resmi
Kabupatén Banyuwangi

**Kabupatén Banyuwangi** nyaéta salah sahiji kabupatén di Propinsi Jawa Wétan, Indonésia. Ibukotana nyaéta **Banyuwangi**. Kabupatén ieu perenahna di tungtung wétan Pulo Jawa, wawatesan jeung Kabupatén Situbondo di kalér, Selat Bali di wétan, Samudra Hindia di kidul, sarta Kabupatén Jember jeung Kabupaten Bondowoso di kuloneunnana. Palabuan Ketapang nu ngahubungkeun Pulo Jawa jeung Palabuan Gilimanuk di Bali aya di kabupatén ieu.

## Babagian administratif 
Kabupatén Banyuwangi ngawengku 24 kacamatan, nu kabagi deui jadi sajumlah desa jeung kalurahan. Puseur pamaréntahan kacamatan di antarana:
* Kacamatan Songgon, 
* Kacamatan Sempu,
* Kacamatan Genteng,
* Kacamatan Glenmore, 
* Kacamatan Kalibaru

## Tumbu luar 
* Situs resmi Pamarentah Kabupaten Banyuwangi
Korma

**Korma** (*Phoenix dactylifera* Basa Indonésia: *Kurma*  ) nyaéta palem dina genus *Phoenix*, nu buahna isa didahar. Alatan panjangna sajarah ngokolakeun bungbuahan ieu, distribusi asalna nu pasti henteu kanyahoan, tapi meureun ti hiji wewengkon di oasis gurun diAfrika Kalér, sarta boa-boa ogé di Asia kulon kidul. Tangkal korma sedeng ukurannana, jangkungna 15–25 m, sok ngarungkun kalayan sababaraha tangkal tina sistim akar nunggal, tapi sok tuwuh ogé nyorangan. Daun korma sipatna pinasi (siga daun kalapa, mibanda dua barisan cabang daun di unggal sisi sumbuna), panjangna 3–5 m, kalayan tulang daun dina dahanna nu mibanda 150 daun; daunna panjangna 30&nbsp;cm sarta lebarna 2&nbsp;cm.

## Tempo ogé 
* Ngokolakeun korma di Dar al-Manasir
* Jujuba
* daptar bungbuahan

## Tumbu luar 
*  Ngokolakeun korma  (Food and Agriculture Organization)
*  Produk korma (Additional information from the FAO)
*  Bungbuahan iklim panas: korma
*  Korma  entri dina Encyclopaedia Iranica

## Rujukan
* Date Palm dina Wikipedia Basa Inggris, 18 September 2007, dicutat sabagéan.
Kangguru

**Kangguru** téh marsupial ti kulawarga Macropodidae (makropoda, hartina 'gedé suku'). Sacara umum, ieu istilah dipaké pikeun nuduhkeun spésiés panggedéna di ieu kulawarga, Kangguru Beureum, Kangguru Antilopina, sarta Kangguru Hawuk Wétan jeung Kulon ti genus *Macropus*. Ieu kulawarga ogé ngawengku sababaraha spésiés leutik, kaasup walabi, kangguru tangkal, walaru, pademelon, jeung Kuoka, nu kabéhanana aya 63 spésiés. dina duit koin, sarta lembaga-lembaga di Australia, di antarana Qantas.

## Rujukan 
## Tumbu kaluar 
* The Kangaroo Genome Project  at Australian National University
* Courtship and Mating 
* Prehistoric mammals
* Roophilia - photographs of kangaroos and wallabies
Hanjuang

**Hanjuang** (baca: 'ha**ny**juang') (*Cordyline fruticosa*) nyaéta tutuwuhan kembangan ti kulawarga Laxmanniaceae, saméméhna diasupkeun kana kulawarga Agavaceae, nu jangkungna bisa nepi ka 4 m, panjang daunna 30–60&nbsp;cm, kalawan lébar 5–10&nbsp;cm.	 Kembangna semu konéng-beureum, nu gagangna panjang (40–60&nbsp;cm), nu terus jadi buah laleutik kelir beureum. Ieu tutuwuhan téh pituin Asia Tenggara, Papua, Mélanésia, Australia kalér-ngétan, jeung sabagian Polinésia. Aya ogé di Hawai atawa Selandia Baru, tapi da beunang melak.

Ku urang Sunda, ieu tutuwuhan sok dipelak di juru-juru wates tanah pikeun tanda, sedengkeun daunna sok dipaké mungkus rupa-rupa katuangan. Hasil panalungtikan nunjukkeun yén daun hanjuang boga watek antibaktéri.
## Sebutan séjén 
* *Convallaria fruticosa* L. (basionim)
* *Asparagus terminalis* L. *nom. illeg.*
* *Cordyline terminalis* (L.) Kunth
* *Cordyline terminalis* var. *ferra* Baker
* *Dracaena terminalis* L. *nom. illeg.*
* *Dracaena terminalis* Rich.
* *Terminalis fruticosa* (L.) Kuntze

## Galeri 

Image:Tiblossoms.jpg|Kembang hanjuang
Image:Tiberries.jpg|Buah hanjuang

## Rujukan 
* Wikipédia édisi basa Inggris. *Cordyline fruticosa*. Dicutat 19 Séptémber 2007.

## Tumbu kaluar 
* Flora of China: *Cordyline fruticosa*
* Sir Apenera Short, a former Cook Islands Queen's Representative (1990-2000) dressed in  tī léaves. http://qbr.melbourne2006.com.au/?s=qbrphotogallerydisplay&gid=83&seq=6
Kabupatén Blitar

*Artikel ieu ngeunaan Blitar minangka kabupatén. Keur kota kalayan ngaran nu sarua, tempo Kota Blitar.*

**Kabupatén Blitar** nyaéta salah sahiji kabupatén di Propinsi Jawa Timur, Indonésia. Ibu kotana nyaéta **Blitar**. Kabupatén ieu wawatesan jeung Kabupatén Kediri di kalér, Kabupatén Malang di wétan, Samudra Hindia di kidul, sarta Kabupatén Tulungagung di béh kulonna. Kabupatén Blitar ngawengku 22 kacamatan, nu kabagi deui jadi sababaraha désa jeung kalurahan.

Di béh kaler (wawatesan jeung Kabupatén Kediri) aya Gunung Kelud (1.731 m), salah sahiji gunung seuneuan aktip di Pulo Jawa. Basisir kidul ilaharna mangrupa pasir.
Ostéoporosis

**Ostéoporosis** téh kasakit tulang mangrupa turunna dénsitas mineral tulang (*bone mineral density*, BMD), karuksakan mikroarsitéktur tulang, sarta robahna kandungan protéin non-kolagén. Tulang ostéoporotik luhur résiko rengatna. Ku WHO, ostéoporosis wanoja dihartikeun dénsitas mineral tulang 2,5 handapeun massa tulang puncak (rata-rata jalma walagri umur 20 taun nu sarua kelaminna) nu diukur ku absorpsimétri sinar-X énérgi ganda (DXA, *Dual energy X-ray absorptiometry*). Najan cara natambakeunana geus beuki maju (misalna maké bifosfonat), tetep waé mending disingkahan. ku sabab masalah hormonal, istri balangantrang leuwih loba katarajang ostéoporosis batan lalaki, komo mun ditambahan ku ngaroko. Asupan ubar kasakit kronis ogé kadang sok nambahan résiko katarajang ostéoporosis.
## Patogenesis 
Anu jadi kasang tukang ostéoporosis téh taya lian ti teu saimbangna antara formasi jeung résorpsi tulang.

### Normalna 
Kalawan maneuh, matriks tulang salawasna ngalaman rémodéling: formasi dijalankeun ku sél ostéoblast, sedengkeun résorpsi ku ostéoklast. Dua hal ieu dipangaruhan pisan ku faktor hormonal jeung nutrisi.

Sangkan bisa tumuwuh normal, tulang butuh kalsium jeung vitamin D. Hormon paratiroid ngatur komposisi mineral jero tulang. Hormon glukokortikoid ngaronjatkeun kagiatan ostéoklast, antukna tulang ngalaman résorpsi. Kalsitonin, éstrogén, jeung téstostéron ngaronjatkeun kagiatan ostéoblast, antukna tulang tumuwuh.

## Baca ogé 
* Natambaan tulang
* Ostéopétrosis, sabalikna ti ostéoporosis
* Ostéoimunologi
ЬфеФ

## Rujukan 
* Wikipédia édisi basa Inggris. *Osteoporosis*. Dicutat 19 Séptémber 2007.

## Tumbu kaluar 
* Foundation for Osteoporosis Research and Education  Non-profit organization
* The International Osteoporosis Foundation
* Osteoporosis Australia 
* Osteoporosis Canada
* Irish Osteoporosis Society
* Osteoporosis New Zealand Inc
* National Osteoporosis Society  (UK)
* The National Osteoporosis Foundation(USA)
* The Osteoporosis Section of The Hormone Foundation
* MedicineNet.com Osteoporosis Author: Carolyn Crandall,MD also Author: Ruchi Mathur,MD on Thyroid Diséase, Ostéoporosis, and Calcium A "Doctor to Patient" view 
* Diet, Nutrition and the prevention of chronic diseases (including ostéoporosis) by a Joint WHO/FAO Expert consultation (2003) 
* Osteoporosis in Pictures
* Osteoporosis and Bone Physiology
* Got Bones? Ostéoporosis news.
Réspirasi sélulér

**Réspirasi sélulér** medarkeun réaksi-réaksi jeung prosés métabolismeu nu lumangsung di jero sél pikeun ngahasilkeun énérgi biokimiawi tina molekul-molekul suluh sarta ngaleupaskeun produk runtahna. Réaksi anu aub dina réspirasi nyaéta réaksi katabolik dina métabolismeu.

Molekul suluh nu biasa dipaké dina réspirasi sél di antarana glukosa, asam amino, jeung asam lemak, sedengkeun agén pangoksidasina (panadah éléktron) nyaéta molekul oksigén (O2). Tapi, aya ogé organismeu anu bisa ngajalankeun réspirasi ngagunakeun molekul organik minangka panadah éléktron lian ti oksigén. Organismeu anu ngagunakeun oksigén minangka panadah éléktron dina réspirasi disebutna aérob, sedengkeun nu teu kitu disebut anaérob.

Énérgi anu dileupaskeun dina réspirasi dipaké pikeun nyintésis molekul anu nampung ieu énérgi. Salah sahijina nyaéta adénosin trifosfat (ATP) nu énérgi kimia simpenanana bisa dipaké pikeun rupa-rupa prosés nu merlukeun énérgi, kayaning biosintésis jeung lokomosi atawa transportasi molekul meuntas mémbran sél. ku sabab aya di mana-mana, ATP katelah minangka "panukeur énérgi universal", jumlahna dina hiji sél nunjukkeun ayana énérgi anu bisa dipaké pikeun prosés anu merlukeun énérgi.
## Rujukan 
* Wikipédia basa Inggris. *Cellular respiration*. Dicutat 20 Séptémber 2007.

## Tumbu kaluar 
* Chart of Important Metabolic Products 
* A detailed description of respiration vs. fermentation 
* Kimball's online resource to cellular respiration 
* Cellular Respiration and Fermentation at Clermont College
Kalénder cina

**Kalénder Tiongkok**  mangrupa kalénder lunisolar, nu ngahijikeun unsur kalénder bulan (*lunar*) jeung kalénder panonpoé (*solar*). Di China kiwri, kalénder Gregorian dipaké keur aktipitas sapopoé, tapi kalénder Chinena dipaké kénéh keur nandaan poé peré China tradisional saperti Pabaru China (Féstival Usum Semi), Féstival Duan Wu, sarta Féstival Tengah Usum Gugur, jeung dina astrologi, saperti milih wanci nu hadé keur panganténan atawa munggaran dibukana hiji wangunan. Ku sabab unggal bulan nurutan sasikleus bulan, bisa ogé dipaké kur nangtukeun paseu bulan.

Di China, kalénder tradisional katelah "*kalénder agrikultural*" (Basa China Basajan: 农历, pinyin: nónglì) sedengkeun kalender Gregorian katelah "*kalender umum*" (公历, gōnglì) atawa "*kalender Kulon*".  Ngaran séjénna keur kalender China nyaéta "Kalender Yin" (阴历, yīnlì) nu nujul kana aspek bulan, sedengkeun kalender Gregorian mangeupakeun kalender "Yang" (阳历, yánglì) nu nujul kana watek srangengena. Kalender China disebut "kalender kuno" (, 新曆, xīnlì), sednekun kaplender Gregorian dipaké jadi kelender resmi. Kalender tradisional ogé sering nujul kana "Kalender Xia", nu nurutan komentar dina Shiji nu nyebutkeun yén nalika Dinasti Xia, taun dimimitian nalika bulan kadua sanggeus *winter solstice* (saperti dina kalender moderen).
Owa Jawa

**Owa** (*Hylobates moloch*) téh primata ti kulawarga Hylobatidae, atawa nu katelah babon. Pakulitanana hawuk semu hérang, teu boga buntut, leungeunna panjang, rata-rata beuratna 8&nbsp;kg.

Owa ukur aya di bagian kulon pulo Jawa, (Indonésia), hirup di leuweung-leuweung geledegan. Owa liarna beurang, jago pisan tétérékélan dina tatangkalan (arboréal), kadaharanana bungbuahan, dangdaunnan, jeung kekembangan.

Owa anakanana unggal tilu taun (rata-rata), keureuneuhna tujuh bulan. Anakna diasuh di jero gorombolanana, mimiti disapih umur 18 bulan, nincak sawawa kira umur 8 taun.

Kiwari, owa statusna kaasup salah sahiji primata anu paling kaancam musnah, utamana ku sabab habitatna di pulo Jawa beuki heureut, kadesek ku kaadaban manusa. Total ti sakabéh pusat pelestarian, paling loba tinggal 2000 deui.

Sarua jeung spésiés babon lianna, owa hirup papasangan ngawasa wilayah nu legana kira 17 ha. Pikeun ngajaga wilayahna, nu bikang sok disada sababaraha kali sapoé. Mun aya nu asup ka wilayahna, nu jalu disada tarik pikeun nyingsieunan.

Owa dibagi kana dua subspésiés: *Hylobates moloch moloch* (beulah kulon) jeung *Hylobates moloch pongoalsoni* (beulah wétan) .

## Rujukan 
## Tumbu kaluar 
* ARKive - images and movies of the Javan gibbon *(Hylobates moloch)* 
* Silvery Gibbon photos 
* Silvery Gibbon songs
* Gibbon Conservation Center
Unit ukuran Sunda bihari

Saméméh maké sistem ukuran baku internasional (méter, gram, jsb.), urang Sunda boga unit-unit ukuran pikeun kaperluan sapopoéna.

## Panjang & lega 
### Panjang 
***Deupa**; ukuran henteu baku, dumasar kana panjang ti tungtung ramo jajangkung kénca nepi ka jajangkung katuhu anu dipentangkeun silih lawan arah (jalma sawawa). Sadeupa kira-kira sarua jeung 1,6 méter.
***Jeungkal**; ukuran henteu baku, dumasar panjang ti tungtung jempol nepi ka tungtung cinggir anu dipentangkeun (jalma sawawa). Sajeungkal panjangna sarua jeung kira 20 sénti.
***Tumbak**; satuan panjang baku, sarua jeung 3,7674 méter.

### Lega 
***Bata** téh minangka satuan lega anu pangleutikna. Sabata sarua jeung satumbak pasagi, 14,1933 m2.
***Bau** mangrupa satuan lega pangbadagna. Sabau sarua jeung lima ratus bata, 7096,6514 m2.

## Beurat 
**Kati** téh ukuran beurat baku pangleutikna, sarua jeung 617,5 gram.

## Rujukan 
* Lembaga Basa jeung Sastra Sunda. 1995. *Kamus Umum Basa Sunda*. Taraté, Bandung.
Piit

**Piit** (baca: pi-it), *Lonchura striata*, téh manuk *passerine* leutik nu hirup di Asia kidul anu hawana tropis, Cina kidul, jeung Asia Kidul Wétan.

### Habitat 
Piit téh manuk leutik anu kadaharanana saperti sisikian, ku kituna, hirupna gé teu jauh ti tutuwuhan nu ngahasilkeun sisikian kadaharanana. Di antarana waé di pasawahan.

### Ciri 
Awak piit panjangna kira 10–11&nbsp;cm. Bulu dina beuheung jeung bagian luhur awakna kelir coklat kolot, sedengkeun bagéan handapna warna bodas. Antara jalu jeung bikang euweuh bédana.

File:Lonch leucog 071127-1950 tdp.jpg
File:Lonch_leucog_071127-1965_tdp.jpg
File:Lonch leucog 071129 1979 tdp.jpg
File:Javan Munia (Lonchura leucogastroides).jpg

## Rujukan 
* Wikipédia basa Inggris. *White-rumped Munia*. Dicutat 28 Séptémber 2007. 
*  Database entry includes justification for why this species is of léast concern
* *Birds of India* by Grimmett, Inskipp and Inskipp, ISBN 0-691-04910-6
* BirdLife Species Factsheet
Careuh bulan

**Careuh bulan** (*Paradoxurus hermaphroditus*) nyaéta mamalia saukuran ucing ti kulawarga Viverridae pituin Asia Tenggara jeung Cina kidul. Beurat rata-rata careuh bulan ngan 3,2&nbsp;kg, panjang awakna 53&nbsp;cm, sedengkeun buntutna 48&nbsp;cm. Awakna ieu ditutupan ku bulu rancung kelir hawuk kolot, iwal dina suku, ceuli, jeung sungutna anu hideung.

Ieu sato téh liarna peuting. Najan kawentarna mah beuki bungbuahan (kayaning buah manggah, rambutan, buah kawung, jsb.), careuh bulan sabenerna mah omnivora, sabab beuki ogé serangga jeung sasatoan leutik lianna, kaasup beurit. Pikeun tutuwuhan sabangsaning kawung jeung kopi, careuh bulan téh gedé jasana dina nyebarkeun bibitna. Lian ti di leuweung, ieu sato loba ogé hirup di lingkungan deukeut pilemburan, malah di dayeuh anu aya kénéh tatangkalanana mah ieu sato téh kadang kawénéhan.

Careuh bulan dingaranan 'hérmaprodit' ku sabab boh nu jalu atawa nu bikangna pada-pada boga kelenjar handapeun buntutna nu ngabentuk kanjut. Ieu kelenjar bisa nyemprotkeun cairan anu bauna has mirip bau daun pandan. Cakarna sareukeut, antukna pinter tétérékélan dina tatangkalan atawa wangunan.

Careuh di tatar Sunda mah dibagi kana opat rupa, nyaéta:
# Careuh bulan, anu ciri-cirina pangawakan ageung, warna bulu rada bodas nu dikombinasi sareng warna hideung sok sumawanten dina sirah sareng beungeut.
# Careuh gintung, anu ciri-cirina bulu dikombinasi warna hideung corak loreng.
# Careuh dedes, anu ciri-cirina mirip méong congkok, warna bulu kombinasi belang dina buntutna.
# Careuh ganggarangan, anu ciri-cirina warna bulu rada kacoklatan.

## Subspésiés 
Careuh bulan loba subspésiésna:
* *P. h. balicus*
* *P. h. bondar*
* *P. h. canescens*
* *P. h. canus*
* *P. h. cochinensis*
* *P. h. dongfangensis*
* *P. h. enganus*
* *P. h. exitus*
* *P. h. hermaphroditus*
* *P. h. javanica*
* *P. h. kangeanus*
* *P. h. laotum*
* *P. h. lignicolor*
thumb|400px|Careuh bulan, *Paradoxurus hermaphroditus*, karya Gustav Mützel dina buku *Brehms Tierleben* (1927).
* *P. h. milleri*
* *P. h. minor*
* *P. h. musanga*
* *P. h. nictitans*
* *P. h. pallasii*
* *P. h. pallens*
* *P. h. parvus*
* *P. h. philippinensis*
* *P. h. pugnax*
* *P. h. pulcher*
* *P. h. sacer*
* *P. h. scindiae*
* *P. h. senex*
* *P. h. setosus*
* *P. h. simplex*
* *P. h. sumbanus*
* *P. h. vellerosus*

## Rujukan 
* Wikipédia basa Inggris. *Asian Palm Civet*. Dicutat 27 Séptémber 2007.

## Tumbu kaluar 
* Animal Diversity Web
* Workforce optimization software 
* CPSB LaunchPad
Kubung

**Tando** téh mamalia 'hiber' arboréal pituin Asia Tenggara, kulawarga **Cynocephalidae**, ordo **Dermoptera** nu ngan dieusi ku dua spésiés dina genusna séwang-séwangan. Ieu sato téh minangka mamalia nu pangbisana ngalayang (lain hiber dina harti anu sabenerna) ngagunakeun 'jangjang' anu manteng nyambung ti suku hareup ka suku tukang.

Keur ukuran mamalia nu sok tétérékélan dina tangkal, tando téh kaasup badag: panjang kira 35–40&nbsp;cm, beurat 1–2&nbsp;kg, sapantar jeung bajing raksasa atawa kuskus. Tando awakna panjang begang, buntutna sedeng, huluna leutik, panonna bolotot nyanghareup antukna panempona alus, ceulina bunder leutik. Pas kakara borojol, anak tando téh beuratna ukur 35 gr; nincak sawawa dina umur 2–3 taun. 

Ciri tando anu utama taya lian ti mémbran kulit (*patagium*) nu nyambung ti suku hareup kana beuteung jeung suku tukang. Kaunggulan ieu mémbran dibanding nu sarupa di sato séjén (misalna waé bajing hiber), nyaéta patagium tando mah manteng ti tungtung ramo (anu pang sisina) suku hareup nepi ka tungtung ramo suku tukang, mirip jeung jangjang lalay. Jauhna hiber bisa nepi ka 70 méter tanpa nyirorot.

Najan jago ngalayang, tando teu bisa lincah mun ngarayap, kabantu sotéh ku jalan ngaclog jeung ngarawélan dahan tatangkalan. Bisa diuk nyéngclé, tapi bisa ogé nangkod ngagantung dina dahan kai. Galib jeung baturna sato-sato nu liar peuting, tando téh sato éraan, ku kituna nyingkahan pagilinggisik jeung kahirupan manusa, antukna jarang kawénéhan. Kadaharanana lolobana dangdaunan, kembang, jsb., kaasup bungbuahan.

## Klasifikasi 
* **ORDO DERMOPTERA**
** **Kulawarga Cynocephalidae**
*** *Cynocephalus*
**** Tando Pilipina, *Cynocephalus volans*
*** *Galeopterus*
**** Tando Sunda, *Galeopterus variegatus*
*** *Dermotherium* (musnah)
**** *Dermotherium major* (musnah)
**** *Dermotherium chimaera* (musnah)

Di masing-masing habitatna, spésiés tando téh kaancam musnah alatan karuksakan habitat, nu di Pilipina ku IUCN digolongkeun *vulnerable*. Lian ti alatan karuksakan habitat, sacara alami tando ogé mémang mangsa heulang Pilipina, katambah ku sok diboro ku manusa pikeun diala dagingna.

Najan kaasup mamalia plaséntal, paripolah kawinna mah ampir sarua jeung marsupial. Sanggeus dikandung 60 poé, anakna borojol dina kaayaan anu can mekar jeung leutik kénéh pisan, sarta salila genep bulan terus ngagantél dina beuteung indungna. Umurna nincak sawawa sanggeus 2-3 taun.

thumb|300px|Gambar tando keur jalangan.
## Sinonim 
Ngaran **Colugidae**, **Galéopithecidae**, jeung **Galéopteridae** téh sarua jeung Cynocephalidae, sedengkeun ***Colugo***, ***Dermopterus***, ***Galéolemur***, ***Galéopithecus***, ***Galéopus***, jeung ***Pleuropterus*** sarua jeung *Cynocephalus*.

## Rujukan 
*

## Tumbu kaluar 
*http://www.colugos.com/
Koréak

[thumb|200px|Koréak saré dina tangkal [jambé]]
**Koréak** (*Tyto alba*) téh bueuk ti kulawarga *Tytonidae*. Koréak téh minangka bueuk spésiés *Tytonidae* anu paling lega ambahanana, sarta kaasup salah sahiji manuk sumebar ampir ka sakuliah dunya.
thumb|Left
## Dedegan 
Awak koréak (panjang 33–39&nbsp;cm) dibulen ku bulu kelir pias, jangjangna panjang (80–95&nbsp;cm mun mébér), sukuna panjang. Hulu jeung tonggongna rada coklat, sedengkeun handapna bodas.
Manuk ieu hiber kalawan hampang bari hiber ngalayang luhureun tegalan jukut atawa tempat moro mangsa séjéna. Ngaran-ngaran séjén remen disebutkeun pikeun nempo kana dedegannana, palebah handap awakna kelirna bodas, atawa hiber bari karempo jang-jangna matak pikasieuneun, kayaning *Monkey-faced Owl, Ghost Owl, Church Owl, Golden Owl, Rat Owl,* sarta *Stone Owl.*

Di AS, ieu manuk sakapeung disebut *Screech Owl* alatan *Barn Owl* mibanda sora anu has, mun disada ti kadeukeutan matak katorékan. Manéhna ogé sok disada ngahéos kawas oray. Mang ditewak tur ngarasa kadesek, maranéhna sok ngaragragkeun manéh bari nincak-nincak keun sukuna anu mibanda kuku maréncos, ieu cara manuk ieu ngajaga dirina. Papalimpang jeung pamanggih umum, maranehna henteu  disada  "tu-whit to-whoo" (kawas sorana  *Tawny Owl*).

## Rujukan 
* Wikipédia basa Inggris. *Barn Owl*. Dicutat 1 Oktober 2007.

* **Bachynski**, K. & **Harris**, M. (2002): Animal Diversity Web: *Tyto alba* (barn owl). Dicutat 2006-9-21.
* **Bruce**, M. D. (1999): Family Tytonidae (Barn-owls). *In:* del Hoyo, J.; Elliott, A. & Sargatal, J. (eds): *Handbook of Birds of the World, Volume 5: Barn-owls to Hummingbirds*: 34-75, plates 1-3. Lynx Edicions, Barcelona. ISBN 84-87334-25-3
* **Day**, Charles (2001): Reséarchers uncover the neural details of how Barn Owls locate sound sources. *Phys. Today* **54**(6): 20-22. artikel HTML lengkep 
* **Tipling**, David (1995): How now, barn owl. *New Sci.* **145**(1960): 43-. abstrak HTML
* **Taylor**, Iain (1994): *Barn Owls: Predator-Prey Relationships and Conservation*. Cambridge University Press. ISBN 0-521-39290-X

## Tumbu kaluar 
* BrainMaps: *Tyto alba* (barn owl) brain
* Barn Owl videos  at the Internet Bird Collection website
* Barn Owl - *Tyto alba*  - USGS Patuxent Bird Identification InfoCenter
* Barn Owl Species Account - Cornell Lab of Ornithology
* Barn Owl Information - South Dakota Birds
* BTO - BOMP  - BTO Barn Owl Monitoring Project (BOMP)
* Suffolk Community Barn Owl Project  - Suffolk Community Barn Owl Project
* Barn Owl Project in Austria  - Barn Owl Project in Austria
* BBC - Wales - Barn Owls - BBC Wales Barn Owl page
Amérika Sarikat

**Amérika Sarikat**, (atawa basa Inggris: **United States**, **U.S.**, **U.S.A.**, jeung **Amérika**; basa Indonésia: Amérika Serikat, A.S.), mangrupa nagara di Amérika Kalér. Minangka républik federal, AS wawatesan jeung Kanada tur Méksiko, sarta manjang ti Samudra Atlantik nepi ka Samudra Pasifik. Ibukotana nyaéta Washington, D.C..

## Tempo Ogé 
* Konstitusi Amérika Sarikat
* Sajarah Amérika Sarikat
* Réngking internasional Amérika Sarikat 
* Superpower

## Catetan 
## Bacaeun 

* Johnson, Paul M. *A History of the American People*. 1104 pages. Harper Perennial: March 1, 1999. ISBN 0-06-093034-9.
* Litwak, Robert S. *Rogue States and U.S. Foreign Policy : Containment after the Cold War*. 300 pages. Woodrow Wilson Center Press: February 1, 2000. ISBN 0-943875-97-8.
* Nye, Joseph S. ''The Paradox of American Power : Why the World's Only Superpower Can't Go It Alone*. 240 pages. Oxford University Press, USA; New Ed edition: 1 May 2003. ISBN 0-19-516110-6.
* Susser, Ida (Editor), and Patterson, Thomas C. (Editor). *Cultural Diversity in the United States: A Critical Reader*. 476 pages. Blackwell Publishers: December 2000. ISBN 0-631-22213-8.
* Whalen, Edward. *The United States Of Europe: The New Superpower and the End of American Supremacy*. 320 pages. The Penguin Press HC: 4 November 2004. ISBN 1-59420-033-5.
* Pierson, Paul. *Politics in Time : History, Institutions, and Social Analysis''. 208 pages. Princeton University Press: 9 August 2004. ISBN 0-691-11715-2.

## Tumbu luar 
* **Pamaréntahan**
** Official U.S. government Web portal - Gateway to governmental sites
** White House - Official site of the présidént of the United States
** Senate - Official site of the United States Senate
** House - Official site of the United States House of Representatives
** Supreme Court - Official site of the Supreme Court of the United States
* **Sawangan**
** U.S. Census Housing and Economic Statistics Updated regularly by U.S. Buréau of the Census.
** Portrait of the United States - Published by the United States Information Agency, September 1997.
** CIA World Factbook Entry for United States 
** Encyclopaedia Britannica, United States - Country Page
** Info links for each state
** Population, employment, income, and farm characteristics by State
** Tours to USA 
* **Sajarah**
** Historical Documents
** National Motto: History and Constitutionality
** Historicalstatistics.org - Links to historical statistics of USA
* **Peta**
** WikiSatellite view of United States at WikiMapia 
** The National Atlas of the United States. 
** United States map 
* **Imigrasi**
** U.S. Citizenship and Immigration Services USCIS.gov.
** U.S. citizenship sample civics questions for naturalization interview Immihelp.com - from an immigrant to future immigrants.
** Civic Orientation - Sample Questions for Naturalization 
* **Lianna**
** Voter turnout, Gender quotas, Electoral system design and Political party financing in United States 
** American Civil War
Radikal (kimia)

Dina kimia, **radikal** (katelahna **radikal bébas**) hartina spésiés atom atawa molekul anu boga éléktron nyorangan (teu boga pasangan) dina konfigurasi kulit valénsina. Éléktron anu nyorangan ieu biasana réaktif pisan, sahingga radikal condong aub kana réaksi. Radikal boga peran penting dina durukan, kimia atmosfir, polimérisasi, kimia plasma, biokimia, jeung prosés-prosés kimia lianna, kaasup fisiologi manusa. Pikeun conto, superoksida jeung oksida nitrat ngatur rupa-rupa prosés biologis. Radikal bisa dikurung dina *solvent cage* atawa dibeungkeut. Radikal organik anu munggaran, radikal trifénilmétil, kapanggih ku Moses Gomberg taun 1900 di Universitas Michigan.

Sacara historis, istilah *radikal* ogé dipaké pikeun bagian hiji molekul, utamana anu henteu robah dina réaksina. Pikeun conto, métanol disebut diwangun ku hiji radikal métil jeung hiji radikal hidroksil, padahal masing-masing éta téh ngahiji, teu boga éléktron nu nyorangan. Dina spéktrométri massa, radikal modél kitu kakara aya mun 'dibeulah' heula.

## Ngambarkeun radikal dina réaksi kimia 
Dina kasatimbangan kimia, radikal bébas ilaharna dicirian ku tanda titik katuhueun lambang atom atawa rumus molekul siga di handap ieu.
:\mathrm{Cl}_2 \; \xrightarrow{u.v.} \; {\mathrm{Cl} \cdot} + {\mathrm{Cl} \cdot}
:*Gas klorin bisa dibeulah maké cahya ultrabungur jadi atom klorin radikal*.

Mékanismeu réaksi radikal ngagunakeun tanda jamparing pikeun nunjukkeun pindahna éléktron:

Pameulahan homolitik pegatna beungkeut digambarkeun ku jamparing 'samata useup' pikeun ngabédakeun ti gerak dua éléktron. 

## Baca ogé 
* Téori radikal-bébas
*Spésiés oksigén réaktif

## Tumbu kaluar 
* Free Radicals and Human Disease 
* Electron-transfer Factors in Psychosis and Dyskinesia--early review article 
* Ozone exposure generates free radicals in the blood samples in vitro.
* Use of Radical Emission for Determination of Ignition Delay Times 

## Rujukan 
*Wikipédia basa Inggris. *Radical*. Dicutat 21 Séptémber 2007.
Saum

**Saom** atawa **Saum** (Basa Arab: صوم) nyaéta kecap Basa Arab keur puasa nu diatur ku hukum Islam. Patukang tonggong jeung kapercayaan (non-Islam), ibadahna keur Muslim henteu diwatesan ku bulan suci Islam Ramadan wungkul. Dina bulan Romadon mah saum téh mangrupa salasiji tina Rukun Islam.

Sacara literal, saom hartina 'pantrang'. Dina istilah hukum Islam, Saom hartina 'dipantrang tina dahar, nginum jeung sapatemon  

### Basa séjén 
Keur lolobana Muslim, Basa Arab lain mangrupa basa kahiji, ku kituna, Muslim di tempat éta maké kecap séjén keur nyebutkeun Saum gumantung kana perenah jeung basana. Contona, Muslim di Apganistan, India, Iran, Bangladés, jeung Pakistan maké kecap *rozah* nu asalna tina Basa Pérsia. Di Turki, Saom disebut *oruç*, sedengkeun dina komunitas Malayu di Malaysia, dipaké kecap *puasa*, nu asalna tina Basa Sangsakerta, *upvaasa*. *Puasa* dipaké ogé di Indonésia jeung Sunda.

## Definisi 
Muslim dipantrang pikeun dahar, nginum, ngaroko, sarta sapatemon ti mimiti medalna fajar (Subuh) nepi ka surupna panonpoé (Magrib). Puasa téh hakékatna dimaksudkeun pikeun maluruh deukeutna urang ka Gusti Alloh sarta nambahan katakwaan ka Mantenna. salah sahiji tujuan tina puasa ogé nyaéta keur ngarasakeun kumaha rasana jalma nu henteu untung  nu henteu salawasna mibanda dahareun jeung inuman nu nyampak. Ogé, urang téh kudu ngajauhan gegelendeng sarta mikir pikiran-pikiran nu datangna ti sétan. Puasa ogé bisa ditingali minangka hiji jalan keur ngadalikeun hawa napsu (lapar, halabhab, sahwat, amarah) sarta leuwih museurkeun kana kataatan ka Pangéran.

## Kondisi puasa 
### Niat (*Niyyah*) 
Sangkan sah puasana, dina mangsa munggaran arek ngalakukeun saom, kudu dipiheulaan ku niat (*niyyah*); hal ieu bisa dianggep minangka ngawangun hiji sumpah. 

## Wanci nu dipantrang pikeun puasa 
Sanajan puasa téh mangrupa ibadah nu hadé dina Islam, aya sababaraha wanci nu dipantrang puasa keur urang, di antarana:

* 'Idul Adha
* 'Idul Fitri
* Poé Tasrék (tanggal 11, 12 jeung 13 dina bulan Dzulhijjah).
* Puasa teu beunang dina poé Jumaah lian ti bulan Romadon, kajaba lamun dihijikeun jeung poé saméméhna atawa sangeusna.

## Puasa dina Qur'an 
* يٰأَيُّهَا ٱلَّذِينَ آمَنُواْ كُتِبَ عَلَيْكُمُ ٱلصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ 
'Héy jalma-jalma nu ariman, geus diwajibkeun puasa ka aranjeun sakumaha diwajibkeunnana keur jalma-jalma saméméh anjeun, sangkan anjeun tarakwa.' [Surat Al Baqoroh, 183]

## Tempo ogé 
* Puasa
* Saum Senén Kemis
* Saum daud
* Tzom (Yahudi)

## Rujukan 
## Tumbu luar 
*  Puasa dina Qur'an 
*  Koleksi Artikel jeung BUku nu komprehensif ngeunaan puasa Romadon
*  Esoteric view on sawm - fasting in Ramadan