Kabupatén Acéh Timur

**Kabupatén Aceh Timur** () nyaéta hiji  kabupatén anu perenahna di beulah wétan propinsi Acéh, Indonesia. Dina ahir taun 2023, jumlah pangeusi Aceh Timur lobana  449.796 jiwa.

Kabupaten ieu ogé kagolongkeun kana kabupatén anu beunghar ku minyak sagigireun  Aceh Utara jeung Aceh Tamiang. Wewengkon ieu ogé dipiwanoh salaku  markas *Gerakan Aceh Merdeka* saméméh dilumakukeunna  Darurat Militer tisaprak  Méi 2003. Saméméh dilaksanakeun  Darurat Militer ieu, kawasan Aceh Timur kagolongkeun kana wewengkon anu geueuman, utamana di wewengkon Peureulak jeung sabudeureunna.

## Géografi 
### Wates wilayah 
## Sajarah 
### Mangsa *Prasejarah*-Karajaan 
Daratan Aceh Timur geus dicicingan  manusa tisaprak Pertengahan  Zaman Batu (Zaman Mesolitikum). Ieu dumasar hasil panaluntikan anu dilakukeun ku DR. H. Kupper anu nyebutkeun yén geus kapanggih pakakas anu dijieun tina  batu beunang ngagosok  sabulah anu dimangpaatkeun ku manusa dina galian di wewengkon anu aya di Kuta Binjai jeung Alue Ie Mirah ± 15 Km ti Kota Idi.

Zaman Batu Ngora  *(Neolitikum)* di Asia Tenggara ditaksir kurang leuwih 1.000 tahun saméméh Maséhi. Mangsa harita, aya  Bangsa Proto Malay *(Melayu Tua)* anu nyebar ka kamamana kaasup ka Aceh Timur jeung  Aceh Utara. Kabudayaan maranéhna  leuwih maju dibandingkeunn jeung  bangsa saméména, maranéhna geus ngasakan kadaharanna sarta ngalaksanakeun tatanén.

Satuluyna dina taun 300 SM, aya  Bangsa Deutoro Malay *(Melayu Baru)* kalayan mibanda  kabudayaan anu leuwih maju. Daratangna maranéhna di Acéh ngajadikeun sawaréh Bangsa Proto Malay *(Melayu Tua)* anu henteu daék campur/*berassimilasi* ngungsi ka jero leuweung/*pedalaman*. Numutkeun ahli-ahli sajarah sésa-sésa Bangsa Proto Malay ieu tayalian karuhun maranéhna téh urang Gayo, Batak, Nias jeung Toraja.

Nalika  balawirina kapal balantik unggal nagara anu ngaliwatan laut beuki ramé ngaronjat, daratang ka pulo Acéh sodagar ti *Parsia* (Persia sekarang), Gujarat (India), China jeung  Éropa pikeun balantik sarta néangan tangkal kai  Peureulak pikeun dijieun kapal. Sabada ageman Islam mekar  di basisir  Arab diutus oge da’i-da’i ka wewengkon wétan pikeun nyebarkeun agama Islam. Maranéhna aya anu daratang ka Peureulak tur nganjrek didinya.

Dina poé salasa 1 Muharram 225 H (840 M), diproklamirkeun ngadegna Kasultanan Peureulak kalayan  Sayed Maulana Abdul Aziz Syah (840-864 M) salaku raja munggaran, sarta puseur dayeuh karajaan di Bandar Khalifah. Ibnu Bathuthah ogé  Marco Polo kungsi ngajugjug ka  Peureulak sarta nulis anu dicutat yén éta nagara geus ngalaman kamajjuan anu ngaronjat  di sahandapeun pamaréntahan saurang  Raja anu taat kana agama, sarta masaraktna geus ngagem ageman islam Islam.

### Pamekaran 
Tisaprak taun 2000, Kabupatén Aceh Timur ngarandapan pamékaran anu dimaksudkeun pikeun pangwangunan anu leuwih rata. Daérah hasil pamekaran éta kayaning :
* Kota Langsa anu dina mimitina puseur dayeuh Kabupatén Aceh Timur kadieunakeun robah ngajadi Kota Administratif Langsa jeung akhirna jadi Kota Langsa.
* Kabupaten Aceh Tamiang anu ngawenku 12 kacamatan.

### Mindahkeun Puseur Dayeuh
Saméméhna puseur dayeuh  Kabupatén Aceh Timur tayalian  Kota Langsa kiwari ku ayana disatujuan UU No. 3 Tahun 2001, puseur dayeuh Kabupatén Aceh Timur dipindahkeun ka Idi Rayeuk anu pangeusina kurang leuwih  34.282 jiwa (Sensus Penduduk Tahun 2010).

## Pamarentahan 
### Bupati 
## Ékonomi 
Kabupatén Aceh Timur lega na  kurang leuwih 6.040,60 Km², sacara administratif Kabupatén Aceh Timur diwangun ku 24 kacamatan, 54 dusun, 513 désa, 1 kalurahan jeung 1.596 dusun. Ngaran-ngaran kacamatan anu aya di Kabupatén Aceh Timur tayalian Kacamatan Simpang Ulim, Kacamatan Julok, Kacamatan Nurussalam, Kacamatan Darul Aman, Kacamatan Idi Rayeuk, Kacamatan Peureulak, Kacamatan Rantau Selamat, Kacamatan Birem Bayeun, Kacamatan Serba Jadi, Kacamatan Rantau Peureulak, Kacamatan Pante Bidari, Kacamatan Madat, Kacamatan Indra Makmur, Kacamatan Idi Tunong, Kacamatan Banda Alam, Kacamatan Peudawa, Kacamatan Peurelak Timur, Kacamatan Peureulak Barat, Kacamatan Sungai Raya, Kacamatan Simpang Jernih, Kacamatan Darul Ihsan, Kacamatan Peunaron, Kacamatan Idi Timur, sarta  Kacamatan Darul Falah.

Sacara umum Kabupatén Aceh Timur mangrupakeun dataran landeuh, pasir-pasir, sawaréh mangrupakeun rawa-rawa jeung leuweung [[babakoan], kalayan  perenahna dina  luhurna beungeut cai laut 0–308 m. Kaayaan topografi daerah Kabupaten Aceh Timur digolongkeun kana 4 kelas lamping tayalian : 0-2%, 2-15%, 5-40% sarta  > 40%. Ditempo tina dengdekna anu >40% ngan saukur 6,7% tayalian ngalimpudan Kacamatan Birem Bayeun jeung Serbajadi. Sedangkeun wewengkon anu  mibanda lamping dengdek 0-2%,2-15% sarta 5-40% Ngalimpudan sakabéh kacamatan.

Komoditas unggulan Kabupatén Aceh Timur tayalian sektor tatanen jeung  jasa. Séktor tatanén  komoditas unggulanna tayalian sub séktor tutuwuhan  perkebunan sarta  komoditas Kalapa Sawit, Coklat, Karét jeung  Kalapa. Sub séktor tatanén  komoditas anu  diunggulkeun tayalian  Jagong jeung sampeu.

Salaku panunjel  kagiatan ékonomi, di Kabupatén ieu aya  1 Palabuhan Industri, nyaéta Palabuhan Idi. Pikeun  industri sadia  6 kawasan industri, tayalian Kawasan Industri UMKM Pisang Sale, Kawasan Industri Klapa Terpadu, Kawasan Industri Pangolahan hoé, Kawasan Industri *Agro* sarta *Perikanan*, Kawasan Industri Kelapa Terpadu Timur (KITAT) jeung  Kawasan Industri Migas Pertambangan jeung Énergi anu dirojong ku  fasilitas listrik jeung  telekomunikasi. Pariwisatana tayalian  wisata alam, wisata adat jeung budaya.

## Dicutat tina 
## Tutumbu ka luar 
*