open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mutmainnah

**Nafsu Mutmainah** (basa Arab: **النفس المطمئنة**, ''an-nafs al-mutma'innah*) nyaéta tingkatan jiwa manusa anu pangluhurna, di mana batin geus ngarasa tenang, tumaninah, sarta jauh tina sagala kahariwang dunya kusabab geus caket ka Gusti Alloh SWT. Dina filosofi Sunda, ieu nafsu téh mangrupikeun puncak tina "Opat Nafsu" (Amarah, Luwamah, Sapiyah, sarta Mutmainah) anu janten tujuan utama dina ngahontal kasampurnaan hirup atanapi *insan kamil* .

## Étimologi 
Ngaran **Mutmainah** asalna tina akar kecap basa Arab *itma'anna'' (طمأن) anu hartina tenang, tingtrim, atanapi tumaninah . Dina kontéks spiritual, ieu nujul kana kaayaan jiwa anu geus teu kagégét ku hawa nafsu angkara murka sarta geus rido kana sagala katangtosan ti nu Maha Kawasa .

## Dasar tina Al-Qur'an sarta Hadits 
Konsép Nafsu Mutmainah miboga dasar anu kacida kiatna dina ajaran agama:

### Al-Qur'an 
Disebutkeun kalayan éndah dina **Surah Al-Fajr** ayat 27-28:

يَا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلَىٰ رَبِّكِ رَاضِيَةً مَرْضِيَّةً

''Yā ayyatuhan-nafsul-mutma'innah, irji'ī ilā Rabbiki rādiyatan mardiyyah.*
> **Hartosna:** "Wahai jiwa anu tenang. Balik deui hidep ka Pangéran hidep kalayan rido sarta diridoan." 

### Hadits 
Para ulama sering ngaitkeun ieu nafsu sareng hadits ngeunaan katenangan batin dina ibadah:

أَنْ تَعْبُدَ اللهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ، فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ

> **Hartosna:** "Hidep ibadah ka Alloh saolah-olah hidep ningali Mantenna, upami hidep teu tiasa ningali Mantenna, saéstuna Mantenna ningali hidep." (Hadits Jibril ngeunaan *Ihsan*) 

## Ciri-ciri Utama 
Nafsu Mutmainah tiasa ditingal tina sababaraha pasipatan:
* **Tumaninah:** Ayana katenangan jero haté sanajan nuju disorang ku cocoba.
* **Tawakal sarta Rido:** Narima kalayan ikhlas kana sagala takdir (*qada* sarta *qadar*).
* **Luhur Budi:** Jauh tina sipat hiri, dengki, sarta sombong.
* **Warna sarta Perlambang:** Dina budaya Sunda, sering dilambangkeun ku warna **hideung** (warna anu murni/manteng) atanapi **héjo**, unsur angin (hawa), sarta arah kidul.

## Makna Filosofis 
Sacara filosofis, Nafsu Mutmainah mangrupikeun titik akhir tina lalampahan spiritual:
* **Kamanunggalan Rasa:** Mutmainah nyaéta kaayaan di mana kahayang manusa geus saluyu (*manunggal*) sareng kersaning Gusti.
* **Puncak Mawas Diri:** Upami Luwamah téh mimiti sadar kana kasalahan, Mutmainah mah geus bersih tina éta kasalahan sarta matak jadi panyalindungan pikeun batur.
* **Kahirupan anu Sajati:** Jalma anu geus nepi kana ieu tahapan dianggap geus manggihan kabagjaan anu sajati (*sa'adah''), lain kabagjaan dunya anu sipatna samentara .

## Rujukan
Pak Ngah

**Suhaimi Mohd Zain**, langkung dikenal salaku **Pak Ngah** (), nyaéta komposer, musisi, pangarang lagu, sareng produser rékaman ti Malaysia. Sanggeus éta, karya-karyana dipintonkeun ku réa panyanyi kawéntar diantarana Noraniza Idris, Datuk Jamal Abdillah, Dato’ Sri Siti Nurhaliza jeung Syura Badron.

Anjeunna pupus di Tanjung Pinang, Indonésia dina tanggal 25 Séptémber 2018 kusabab serangan jantung, sapoé sateuacan ulang taunna anu ka-60.

## Référensi 
## Tautan éksternal 
*
Abu Hanifah

**Abu Hanifah** (basa Arab: **أبو حنيفة**) atanapi nami lengkepna **Nu’man bin Tsabit bin Zuta bin Marzuban** (lahir 699 M – pupus 767 M) mangrupikeun saurang ulama agung, ahli *fikih*, sarta pangadeg Madhab Hanafi. Anjeunna katelah ku gelar ''Al-Imam al-A'dzam* (Imam nu Pangagungna) kusabab jasa-jasana anu kacida badagna dina nyusun hukum Islam dumasar kana akal sarta wahyu..

## Kasang Tukang 
Abu Hanifah lahir di kota Kufah, Irak, dina mangsa kakawasaan Dinasti Umayyah. Anjeunna asalna tina kulawarga katurunan Pérsia anu jegud. Sateuacan janten ulama, anjeunna téh saurang padagang sutra anu jujur sarta suksés. Pergaulanana di pasar méré anjeunna wawasan anu jembar ngeunaan pasualan sosial sarta ékonomi anu engkéna mangaruhan kana pamikiran hukum (*ijtihad*) anjeunna.

## Atikan sarta Guru 
Abu Hanifah guguru ka seueur ulama, nanging guruna anu paling utama nyaéta **Hammad bin Abi Sulaiman**. Salaku saurang anu hirup dina jaman *Tabi'in*, Abu Hanifah ogé kantos pendak sareng sababaraha sahabat Nabi, anu ngajantenkeun anjeunna janten salasahiji bagian tina generasi *Atba'ut Tabi'in* anu mulya.

## Madhab Hanafi 
Madhab anu diadegkeun ku anjeunna, nyaéta Madhab Hanafi, miboga ciri has nyaéta:
* Ngagunakeun akal (*ra'yi*) sarta *analogi* (*qiyas*) sacara proporsional.
* Merhatikeun adat kabiasaan masyarakat (*urf*) salami henteu papalingpang sareng syariat.
* Sipatna nu leuwih fléksibel sarta jembar, sahingga ieu madhab seueur dianut di wilayah Turki Usmani, Asia Tengah, sarta anak benua India.

## Karya sarta Murid 
Sanaos Abu Hanifah henteu nyerat seueur buku sacara langsung, pamikiranana dibukukeun ku murid-muridna anu satia, saperti:
* **Abu Yusuf** (Hakim Agung munggaran dina Islam).
* **Muhammad asy-Syaibani**.
Salah sahiji kitab anu dikaitkeun ka anjeunna nyaéta *Al-Fiqh al-Akbar* anu ngabahas ngeunaan akidah.

## Ahir Hayat 
Abu Hanifah pupus di Baghdad dina taun 150 H. Anjeunna pupus dina kaayaan anu mulya sanajan kantos dipenjara ku pangawasa harita kusabab nolak diangkat janten hakim (*qadi''), jalaran anjeunna hoyong ngajaga kamandirian sarta kasucian élmuna tina pangaruh pulitik.

## Rujukan
Haman

**Haman** (basa Arab: **هَامَانَ**) nyaéta salasahiji inohong *antagonis* anu disebutkeun dina Al-Qur'an. Anjeunna mangrupikeun menteri utama, panaséhat, sakaligus kapala arsiték sarta pangurus proyék wangunan pikeun Fir'aun di Mesir Kuno dina jaman Nabi Musa AS.

## Peran dina Al-Qur'an 
Haman disebutkeun sababaraha kali dina Al-Qur'an (di antarana dina Surah Al-Qashas, Al-Ankabut, sarta Ghafir). Anjeunna digambarkeun salaku jalma anu satia ka Fir'aun sarta milu tanggung jawab dina nandasa Bani Israil.

### Proyék Menara 
Salah sahiji kajadian anu kasohor nyaéta nalika Fir'aun maréntahkeun Haman pikeun ngawangun hiji munara luhur (*sharih*). Fir'aun boga maksud hayang ningali Pangéran Nabi Musa ti luhur éta munara, sanajan éta téh mung saukur wujud kasombonganana. Hal ieu kaunggel dina Al-Qur'an:

وَقَالَ فِرْعَوْنُ يَا أَيُّهَا الْمَلَأُ مَا عَلِمْتُ لَكُمْ مِنْ إِلَهٍ غَيْرِي فَأَوْقِدْ لِي يَا هَامَانُ عَلَى الطِّينِ فَاجْعَلْ لِي صَرْحًا لَعَلِّي أَطَّلِعُ إِلَى إِلَهِ مُوسَى

''Waqāla Fir'aunu yā ayyuhal-mala'u mā 'alimtu lakum min ilāhin ghairī, fa-auqid lī yā Hāmānu 'alat-thīni faj'al lī sharhan la'allī attali'u ilā ilāhi Mūsā.''
> **Hartosna:** "Sarta Fir'aun ngomong: 'Wahai para pembesar kaum kuring, kuring teu nyaho aya pangéran pikeun maranéh salian ti kuring. Mangka durukkeun (tanah liat) pikeun kuring, wahai Haman, (pikeun nyieun bata), tuluy jieunkeun munara anu luhur pikeun kuring sangkan kuring bisa ningali Pangéran Musa...'" (QS. Al-Qashas: 38) 

## Analisis Arkéologi sarta Mujizat 
Dina widang sajarah sarta *Morfologi*, kecap Haman miboga patalina anu narik ati:
* **Hieroglif:** Panalungtikan modéren ngeunaan tulisan *Hieroglif* mendakan nami anu mirip, nyaéta "Haman" anu janten lulugu para tukang batu (*chief of the stone-quarry workers*) dina jaman Mesir Kuno. Ieu dianggap salasahiji bukti kaajaban Al-Qur'an, jalaran nami ieu teu kanyahoan dina jaman Nabi Muhammad SAW sateuacan tulisan *Hieroglif* tiasa dibaca deui dina abad ka-19 .

## Ahir Hayat 
Haman dicaritakeun tumpur babarengan jeung Fir'aun sarta balad-baladna. Anjeunna diteuleumkeun di Laut Beureum nalika ngudag Nabi Musa sarta kaumna. Ieu mangrupikeun balesan pikeun jalma-jalma anu sombong sarta nolak kana bebeneran.

## Filosofi 
Dina hartos anu langkung jembar, Haman mangrupikeun simbol ti jalma intelektual atanapi birokrat anu nyalahgunakeun élmu sarta kakawasaanana pikeun ngadukung pamingpin anu jolim.

## Rujukan 
Kateyori:Islam
Adnan Abu Hassan

Datuk **Adnan bin Abu Hassan** () mangrupikeun komposer, pangarang lagu, panulis lirik, musisi, sareng produser rekaman Malaysia. Anjeunna dianggap salah sahiji jalma anu paling berpengaruh dina ngembangkeun industri musik Malaysia.

## Maot 
Adnan Abu Hassan pupus dina tanggal 18 Maret 2016 dina yuswa 57 taun di Rumah Sakit Selayang saatos ngalaman stroke. Jenazah dimakamkan di Taman Makam Islam Kampung Sungai Ramal Dalam di Kajang, Selangor.

## Référensi 
## Tautan éksternal 
*
Haptophyta

**Haptophyta** (basa Sunda: **Haptofita**), atanapi kawéntar ogé ku nami **Prymnesiophyta**, nyaéta salasahiji filum alga uniselulér anu sabagéan ageung hirup di laut . Organisme ieu miboga ciri has anu ngabédakeunana tina alga sanésna, nyaéta ayana organél jiga pancing anu disebut **haptonema** .

## Étimologi 
Ngaran **Haptophyta** asalna tina basa Yunani *hapto* (ἅπτω) anu hartina "nyabak" atanapi "némpél", sarta *phyton* (φυτόν) anu hartina "tutuwuhan" . Nami ieu nujul kana fungsi haptonema anu tiasa némpél kana substrat atanapi mangsa.

## Ciri Has 
Haptophyta miboga sababaraha ciri biologis anu mandiri:
* **Haptonema:** Struktur jiga benang kaku anu perenahna di antara dua flagéla. Haptonema miboga susunan mikrotubulus anu bénten sareng flagéla sarta fungsina pikeun néwak baktéri atanapi némpél .
* **Kokolit:** Seueur anggotana (kelompok Coccolithophore) anu ngahasilkeun taméng-taméng leutik tina kalsium karbonat ($CaCO_3$) anu disebut *kokolit*. Nalika sélna paéh, ieu taméng bakal ngendap di dasar laut sarta ngabentuk lapisan kapur .
* **Pigmén:** *Kloroplasna* ngandung *klorofil* a, c1, c2, sarta fikosantin anu masihan warna coklat-emas .
* **Bioluminesénsi:** Sababaraha spésiés tiasa ngahasilkeun cahaya di laut dina peuting .

## Peran Ékologi 
Haptophyta miboga dampak anu kacida badagna pikeun bumi:
# **Siklus Karbon:** Ku cara ngabentuk taméng kapur, Haptophyta ngabantos mindahkeun karbon ti atmosfér ka dasar samudra (pompa biologis) .
# **Blooming sarta Iklim:** Spésiés saperti *Phaeocystis* tiasa ngabentuk *ledakan populasi* anu ngaluarkeun sanyawa dimétil sulfida (DMS), anu tiasa mangaruhan kamekaran awan sarta iklim dunya .

## Rujukan
Munakahat

**Munakahat** nyaéta salah sahiji bab utama dina élmu **fikih** anu ngatur ngeunaan hukum-hukum nikah sarta sagala rupi pasualan kulawarga dina Islam. Sacara filosofis, munakahat sanés mung sakadar kontrak sipil, nanging mangrupikeun *Mitsaqan Ghalidza* (perjangjian anu kacida kuatna) pikeun ngajaga kahormatan manusa sarta ngawangun peradaban anu dumasar kana asih sarta katengtreman.

## Dasar Hukum 
### Rukun sarta Sarat Nikah 
Ayana wali sarta saksi némbongkeun yén nikah téh mangrupikeun urusan sosial sarta tanggung jawab kulawarga ageung, sanés mung urusan pribadi. '''Dalil Al-Qur'an:'''
وَأَنكِحُوا۟ ٱلْأَيَـٰمَىٰ مِنكُمْ وَٱلصَّـٰلِحِينَ مِنْ عِبَادِكُمْ وَإِمَآئِكُمْ
"Sarta nikahkeun hidep sakabéh ka jalma-jalma anu léngoh di antara hidep..." (QS. An-Nur: 32).

### Mahar (Mas Kawin) 
Mahar mangrupikeun lambang kasadiaan lalaki pikeun méré panyalindungan sarta nafkah, sakaligus panghormatan ka pihak awéwé. Dalil Al-Qur'an:'*
وَءَاتُوا۟ ٱلنِّسَآءَ صَدُقَـٰتِهِنَّ نِحْلَةً
"Pasrahkeun mahar ka awéwé (anu arandika nikah) salaku pamasihan kalayan pinuh karidhaan." (QS. An-Nisa: 4).

### Hak sarta Kawajiban Kulawarga 
Hubungan salaki-pamajikan dumasar kana prinsip *Mu'asyarah bil Ma'ruf* (gaul kalayan saé). Salaki janten pamingpin (qawwam) pikeun ngaping, sanés pikeun sarakah. *'Dalil Al-Qur'an:'*
ٱلرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَى ٱلنِّسَآءِ بِمَا فَضَّلُ ٱللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلَىٰ بَعْضٍ وَبِمَآ أَنفَقُوا۟ مِنْ أَمْوَٰلِهِمْ
"Lalaki téh pamingpin pikeun awéwé, kulantaran Allah parantos méré kalebihan sabagéan maranéhna ti sabagéan séjénna..." (QS. An-Nisa: 34).

### Talak sarta Iddah 
Islam masihan lolongkrang papasangan pikeun nyingkahan *madharat* (bahaya), nanging talak mangrupikeun pilihan pamungkas saatos tarekah ruju gagal. Iddah mangrupikeun mangsa *cooling down'' sateuacan leres-leres papisah.**Hadits:**
أَبْغَضُ الْحَلَالِ إِلَى اللَّهِ الطَّلَاقُ
"Perkara halal anu paling dipikangéwa ku Allah nyaéta talak." (HR. Abu Dawud).

## Tutumbu ka Luar 
* Kitab Al-Umm karya Imam Syafi'i (Digital) - Rujukan utama fikih munakahat.
* Penjelasan Nikah dina Islam - Islamqa.info

## Rujukan
Met Gala 2025

Dunya mode teu ngan ukur ngeunaan pakean; éta ogé ngagambarkeun budaya, idéntitas, sareng parobahan sosial anu lumangsung dina masarakat global. Salah sahiji acara anu paling bergengsi dina industri mode nyaéta Met Gala, anu diayakeun unggal taun di Metropolitan Museum of Art, khususna di Costume Institute na.

Met Gala katelah salaku acara panggalangan dana sareng perayaan bubuka pameran mode taunan museum (Wikipedia, 2025). Acara ieu ngahijikeun selebriti, désainer, sareng tokoh berpengaruh ti sagala rupa widang pikeun nampilkeun interpretasi aranjeunna ngeunaan téma anu khusus .

Dina taun 2025, Met Gala balik deui ka sorotan global kalayan téma anu nyorot masalah budaya sareng éksprési idéntitas dina mode modéren.  Sairing waktos, acara ieu parantos mekar janten salah sahiji acara anu paling éksklusif di dunya, kalayan daptar tamu anu terbatas sareng undangan éksklusif

Téma ieu nyorot hubungan antara sajarah fashion sareng inovasi modéren, sareng kumaha pakean tiasa "hirup deui" ngalangkungan interpretasi énggal.

## Aturan Pakéan jeung Interpretasi 
Aturan pakéan pikeun taun 2025 nyaéta "The Garden of Time," anu méré kabébasan ka sémah pikeun ngébréhkeun interpretasi kréatifna .

## Selebriti jeung Tokoh Anu Hadir 
Met Gala 2025 dihadiran ku rupa-rupa selebriti anu kasohor, diantarana:. Liputan karpét beureum mangrupikeun salah sahiji momen anu paling diantisipasi unggal taun. Média sosial ogé ngalegaan jangkauan acara ka pamiarsa global .

## Dampak kana Industri Fesyen 
Met Gala gaduh pangaruh anu signifikan dina nangtukeun tren fesyen global . Desain anu dipidangkeun sering janten inspirasi pikeun koleksi désainer sareng merek fesyen di sakumna dunya .

## Dampak Ékonomi 
Acara ieu ngagaduhan dampak ékonomi anu signifikan ngalangkungan panggalangan dana pikeun Institut Kostum .Salajengna, industri fashion sareng média nguntungkeun tina paparan global .

## Masalah Sosial sareng Budaya 
Met Gala 2025 ogé nyorot masalah keberlanjutan sareng inklusivitas dina fashion. Seueur désainer nganggo bahan anu ramah lingkungan sareng nunjukkeun karagaman dina karyana.

## Téknologi dina Fashion 
Pamakéan téknologi sapertos AI sareng fashion digital mangrupikeun tren di Met Gala 2025 . Ieu nunjukkeun yén industri fashion terus adaptasi kana perkembangan téknologi.

## Kritik sareng Kontroversi 
Sapertos taun-taun sateuacanna, Met Gala henteu tanpa kritik ngeunaan éksklusivitas sareng élitisme. Nanging, acara ieu tetep janten simbol prestise di dunya mode.

## Masa Depan Met Gala 
Met Gala diperkirakeun bakal terus berkembang salaku platform global pikeun inovasi mode. Kolaborasi antara seni, téknologi, sareng budaya bakal janten fokus utama di masa depan.

## Rujukan
Taharah

**Taharah** (basa Arab: طهارة) hartosna beberesih atanapi susuci tina hadas sarta najis. Dina '''Madhab Syafi'i**, taharah mangrupikeun pondasi utama sarta syarat sahna ibadah **Shalat]]'''. Sacara filosofis, taharah téh bukti yén saurang hamba kedah dina kaayaan anu pangsaéna (lahir sarta batin) nalika badé nyanghareup ka Nu Maha Kawasa.

## Dasar Hukum 
Dasar hukum taharah parantos ditétélakeun dina sumber primer Islam:

### Al-Qur'an 
إِنَّ ٱللَّهَ يُحِبُّ ٱلتَّوَّٰبِينَ وَيُحِبُّ ٱلْمُتَطَهِّرِينَ
"Saenyana Allah mikacinta ka jalma-jalma anu tobat sarta mikacinta ka jalma-jalma anu susuci." (QS. Al-Baqarah: 222).

### Hadits 
الطُّهُورُ شَطْرُ الإِيمَانِ
"Kasucian (taharah) téh mangrupikeun sabagian tina iman." (HR. Muslim).

## Alat-alat Taharah 
Dina fikih Syafi'iyyah, aya tilu pakakas utama pikeun susuci dumasar kana rujukan kitab-kitab muktabar:
* '''Cai (Al-Ma'):'* Alat utama anu suci tur nyucikeun (*thahir muthahhir*).
* **Taneuh (Al-Turab):** Dianggo nalika **Tayamum** sarta nyucikeun najis beurat (*mughallazah*).
* **Batu (Al-Hajar):** Dianggo pikeun *istinja'' (beberesih saatos miceun) upami teu aya cai.

## Perbandingan Opat Madhab 
Aya sababaraha béda ijtihad (ikhtilaf) di antawis para imam madhab ngeunaan hukum taharah:

# **Niat Wudu:** Wajib dumasar madhab Syafi'i, Maliki, sarta Hambali. Nanging dumasar madhab Hanafi hukum na téh Sunnah.
# **Ngusap Sirah:** Syafi'i cekap sabagian rambut, Hanafi wajib 1/4 bagian sirah, sedengkeun Maliki sarta Hambali wajib sakabéh sirah.
# **Ngumbah Getih:** Getih anu ngocor ngabatalkeun wudu dumasar madhab Hanafi, nanging henteu dumasar madhab Syafi'i sarta Maliki.
# **Tartib:** Ngurutkeun anggota wudu mangrupikeun rukun dumasar madhab Syafi'i, nanging sunnah dumasar madhab Hanafi sarta Maliki.
# '''Cai Musta'mal:''' Cai urut wudu teu tiasa dianggo deui dumasar madhab Syafi'i, nanging tiasa dianggo deui dumasar madhab Maliki salami teu robah sipatna.

## Makna Filosofi 
Sacara filosofis, taharah ngajarkeun manusa yén kasucian lahiriah (beberesih awak) kedah dibarengan ku kasucian batiniah (beberesih haté tina dosa). Ieu mangrupikeun adab manusa nalika badé "berdialog" sareng Allah SWT.

## Tutumbu ka Luar 
* Kitab Al-Umm karya Imam Syafi'i (Digital)
* Sahih Muslim: Kitab al-Taharah

## Rujukan
Pamakaman Paus Fransiskus

Paus Fransiskus (gumelar kalawan ngaran Jorge Mario Bergoglio, 17 Désémber 1936), pamingpin Garéja Katolik Roma sakaligus pamingpin negara kota Vatikan ka-266, **tilar dunya** dina yuswa 88 taun di padumukanna, Domus Sanctae Marthae, Kota Vatikan, 21 April 2025. **Upacara pamakaman Paus Fransiskus** tuluy dilaksanakeun 26 April 2025, anu dihadiran ku inohong jeung pamingpin dunia, sarta kurang leuwih 400.000 anu ngalayat di jalanan kota Roma jeung sabudeureun Lapangan Santo Petrus.

## Upacara pamakaman 
Tilar dunyana Paus Fransiskus ngaliwatan masa berkabung salila salapan poé sarta sababaraha minggu jang waktu badami sangkan nangtukeun anu bakal jadi panerus anjeunna, ngalibatkeun leuwih ti 140 kardinal nu didatangkeun ka Vatikan salila waktu 15 nepi ka 20 poé jang ngamimitian konklaf. Pamakaman anjeunna dilaksanakeun antara opat nepi ka genep poé sanggeus anjeunna tilar dunya, nurutkeun kana konstitusi Universi Dominici Gregis anu ngatur transisi kapausan, sarta masa observasi salapan poé dina masa berkabung.

Nalika loba paus dikurebkeun di rohangan handap taneuh di Basilika Santo Petrus, Paus Fransiskus kungsi nyarita di Désémber 2023 yén anjeunna hayang upacara pamakaman anu sederhana sarta dikurebkeun di Basilika Santa Maria, Roma.

## Rujukan
Inaugurasi Paus Leo XIV

Paus Leo XIV (gumelar kalawan ngaran Robert Francis Prevost) ngarayakeun **misa inaugurasi** **mimiti** anjeunna dina 18 Méi 2025, anu nyirian yén periode kapausanna geus dimimitian sacara resmi. Upacara inaugurasi ieu ogé dihadiran ku leuwih ti 200.000 umat Katolik, sarta délégasi lintas agama, anu kaasup di antarana urang Muslim, Yahudi, Hindu, Buddha, Sikh, Zoroaster, sarta Jain.

## Upacara 
Dina upacara inaugurasi ieu, Paus Leo XIV dibéré Cingcin Pamayang, anu miboga simbol ngeunaan peran anjeunna sarta tradisi nu dijalankeun, nu mana patali jeung Santo Petrus. Kadatangan Paus Leo XIV disambut ku masarakat nalika anjeunna naék kana kendaraan Popemobile. Anjeunna tuluy méré homili ngingetkeun ngeunaan inklusivitas jeung persatuan, anu aya patalina jeung pandahuluna, Paus Fransiskus.

## Rujukan
Hakékat

**Hakékat** (basa Arab: الحقيقة, *al-ḥaqīqah*) sacara harfiah hartosna bebeneran anu tetep sarta teu robah-robah. Dina *terminologi* Islam, hakékat mangrupikeun cahaya bebeneran anu dipaparinkeun ku Allah kana haté saurang hamba salaku buah tina kasatiaanana ngajalankeun **Syariat**. Upami syariat mangrupikeun aturan lahiriah (*dzahir*), mangka hakékat nyaéta kasadaran batiniah (*bathin*) ngeunaan tujuan sajati tina éta aturan.

## Conto Hakékat dina Kahirupan Sapopoé 
### Dina Widang Atikan (Diajar) 
Hakékat diajar sanés mung milari ijazah atanapi pangakuan, nanging nyaéta '*nyingkabkeun *hijab* kabodoan** supados manusa langkung wanoh kana kaagungan Al-Khaliq. Ieu prosés mangrupikeun jalan pikeun ngasah mata batin supados tiasa ningal hikmah dina satiap ayat-Na.

### Dina Widang Padamelan (Digawé) 
Digawé hakékatna mangrupikeun wujud **khidmah** (ngawula) ka sasama sarta bentuk syukur kana nikmat kakuatan fisik sarta akal. Hasilna mangrupikeun karunia titipan Allah, sedengkeun usahana mangrupikeun bentuk amanah anu bakal dipertanggungjawabkeun.

### Dina Widang Kulawarga (Rumahtangga) 
Rumahtangga hakékatna nyaéta **madrasah cinta** sarta tempat utama pikeun silih ngasah kasabaran di antara papada manusa. Pasangan hirup mangrupikeun "eunteung" ruhaniah anu némbongkeun kakurangan diri urang sorangan supados tiasa dioméan sasarengan.

## Conyo Hakékat dina Ibadah 
* **Solat:*' Hakékatna nyaéta ''mi'raj'' (nyambungna rasa hamba ka Gustina) sarta kasadaran yén manusa téh taya daya iwal ti ku pitulung Allah.
* **Saum:** Hakékatna nyaéta ngadali sarta maotkeun hawa nafsu supados nyucikeun rasa tina sagala rupa salian ti Allah.
* **Haji:** Hakékatna nyaéta simbol "mulang" ka asal (maot sateuacan maot) sarta miceun sagala atribut kadunyaan anu nempel dina diri.

## Hubungan Syariat, Hakékat, sarta Ma'rifat 
Hirarki spiritual dina Islam sering diibaratkeun sapertos tangkal atanapi buah:
# **Syariat** nyaéta cangkangna anu ngajaga sarta janten pondasi awal amalan.
# **Hakékat** nyaéta eusina anu méré harti, rasa, sarta manfaat tina éta amalan.
# '''Ma'rifat''' nyaéta puncakna, nyaéta nalika hamba parantos leres-leres wanoh (kenal) ka Gusti Allah SWT.

## Tutumbu ka Luar 
* Kitab Ihya Ulumiddin - Imam Al-Ghazali (Digital)
* Syarah Hadits Ihsan (Hakékat Ibadah)

## Rujukan
Pancawarna

***Pancawarna*** mangrupa album studio kalima Siti Nurhaliza. Album ieu dirilis dina taun 1999.

## Daptar lagu 
# Nian di Hati *(Azmeer & Azam Dungun)*
# Seribu Kemanisan *(Zulkefli Majid & Hazlan Abu Hassan)*
# Engkau Bagaikan Permata *(Helen Yap & Sham Amir Hussain / Siti Nurhaliza)*
# Salju Kasih-NYA *(Adnan Abu Hassan & Hani MJ)*
# Lelaki (Warkah Seorang Anak) *(Siso Kopratasa & Habsah Hassan)*
# Kedamaian *(Mark Wong & Hani MJ)*
# Kau Kekasihku *(Ajai & Alam Maya)*
# Kurniaan Dalam Samaran *(Ross Ariffin & S. Amin Shahab)*
# Langkah di Persada *(Rickie Koes & Tisya)*
# Lembaran Cinta Pudar *(Salman & Habsah Hassan)*
United Nations Climate Change Conference 2025

Konferensi Perubahan Iklim PBB nyaéta forum internasional taunan anu ngahijikeun nagara-nagara di sakumna dunya pikeun ngabahas léngkah-léngkah strategis pikeun ngungkulan perubahan iklim . Konferensi ieu sering disebut Konferensi Para Pihak (COP) sabab mangrupikeun bagian tina rapat nagara-nagara anggota Konvensi Kerangka Kerja PBB ngeunaan Perubahan Iklim (UNFCCC) .

Dina taun 2025, konferensi ieu ngagaduhan pentingna khusus sabab dunya nyanghareupan tantangan utama anu aya hubunganana sareng pemanasan global, émisi karbon, sareng dampak lingkungan anu beuki signifikan .

## Sajarah sareng Évolusi Konferensi Iklim Global 
Konferensi Parobahan Iklim PBB parantos mekar ti saprak diadegkeun dina taun 1995 di Berlin. Konferensi ieu parantos janten forum utama pikeun ngarumuskeun kawijakan global anu aya hubunganana sareng parobahan iklim.

Salah sahiji tonggak penting nyaéta diadopsina Perjanjian Paris dina taun 2015, anu netepkeun target pikeun ngawatesan kanaékan suhu global di handap 2°C . Salajengna, masalah kaadilan iklim ogé mangrupikeun fokus konci diskusi global.

## Dampak Global 
Konferensi ieu gaduh dampak anu signifikan kana kawijakan lingkungan di sababaraha nagara (Perserikatan Bangsa-Bangsa, 2025). Kaputusan anu dilakukeun dina forum ieu tiasa mangaruhan arah pangwangunan ékonomi sareng énergi global.

Salajengna, konferensi ieu ogé ningkatkeun kasadaran global ngeunaan pentingna ngajaga lingkungan sareng ngirangan tapak karbon urang.

Konferensi Perubahan Iklim PBB 2025 mangrupikeun momen anu penting dina upaya global pikeun ngungkulan krisis iklim. Kalayan partisipasi sababaraha nagara sareng organisasi internasional, konferensi ieu dipiharep ngahasilkeun kawijakan anu efektif sareng lestari pikeun masa depan bumi.

## Rujukan
Ma'rifatullah

'''Ma'rifatullah''' nyaéta kanyaho anu sampurna ngeunaan ayana Allah, sipat-sipat-Na, sarta sagala rupa pagawéan-Na (af'al). Ma'rifat sanés mung sakadar apal sacara téori (élmu), nanging mangrupikeun kasadaran anu jero dina haté (dzauq) sahingga saurang hamba ngarasa deukeut sarta cinta ka Manten-Na.

## Dasar Hukum sarta Filosofi 
Ma'rifatullah mangrupikeun tujuan utama diciptakeunana manusa. Allah SWT ngadawuh:

وَمَا خَلَقْتُ ٱلْجِنَّ وَٱلْإِنسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ
"Sarta Kami henteu nyiptakeun jin sarta manusa iwal ti sangkan maranéhna nyembah ka Kami." (QS. Adh-Dhariyat: 56).

Para ahli tafsir sapertos Ibnu Abbas nafsirkeun kecap ''"liya'budun"* (sangkan nyembah) salaku *"liya'rifun"'' (sangkan maranéhna wanoh). Ieu negeskeun yén moal sampurna ibadah saurang hamba upami manéhna teu wanoh ka saha manéhna nyembah.

## Tahapan Ma'rifatullah 
Dina kitab-kitab tasawuf primer, ma'rifat tiasa dihontal ngaliwatan sababaraha jalan:

# '''Ma'rifat bi al-Asma (Wanoh ngaliwatan Jenengan):** Neuleuman 99 Asmaul Husna sarta hartosna.
# **Ma'rifat bi al-Sifat (Wanoh ngaliwatan Sipat):** Ngartos yén Allah miboga sipat kasampurnaan (sapertos Wujud, Qidam, Baqa).
# **Ma'rifat bi al-Af'al (Wanoh ngaliwatan Pagawéan):''' Sadar yén sakabéh kajadian di alam dunya mangrupikeun kersa sarta kakawasaan Allah SWT.

## Buah tina Ma'rifatullah 
Saurang jalma anu parantos dugi kana tingkatan ma'rifat bakal némbongkeun ciri-ciri:
* **Al-Mahabbah:** Rasa cinta anu kacida jeruna ka Allah saluhureun sagalana.
* '''Al-Khauf wa al-Raja':** Rasa sieun bakal murkana Allah sarta rasa harepan anu kiat kana rohmat-Na.
* **Ikhlas:''' Sagala rupa lampahna mung ditujukeun pikeun milari karidhaan Allah (rabbana ma khalaqta hadza bathila).

## Tutumbu ka Luar 
* Kitab Ihya Ulumiddin - Imam Al-Ghazali (Digital)
* Syarah Hadits Ihsan (Puncak Ma'rifat)

## Rujukan
Ma'rifatun Nafs

'''Ma'rifatun Nafs''' (basa Arab: معرفة النفس) nyaéta prosés pikeun mikawanoh jati diri manusa anu saenyana, boh tina sisi lahiriah (jasad) langkung-langkung tina sisi batiniah (ruhani). Dina tasawuf, ma'rifatun nafs dianggap pondasi utama; sabab ku cara mikawanoh kakurangan, kahéngkéran, sarta sipat-sipat diri, saurang hamba bakal sadar kana kasampurnaan sarta kaagungan Allah SWT.

## Hakékat Diri dina Islam 
Manusa sanés mung saukur daging sarta tulang, nanging miboga dimensi anu langkung jero:

# **Al-Qalb (Haté):** Hakékat manusa anu sabenerna, anu janten tempat datangna ilham sarta cahaya Ilahi.
# **Ar-Ruh (Ruh):** Urusan Allah anu janten tanaga hirup pikeun jasad.
# **An-Nafs (Nafsu):** Kakuatan dina diri anu tiasa ngajak kana kahadéan (muthmainnah) atanapi kana kaburukan (ammarah).
# **Al-Aql (Akal):** Pakakas pikeun nimbang bebeneran sarta dunya materi.

## Tingkatan Nafsu 
Dina prosés ma'rifatun nafs, saurang hamba kedah mikawanoh tingkatan nafsuna sorangan sakumaha anu kaunggel dina Al-Qur'an:

* **Nafsu Ammarah:** Nafsu anu sok ngajak kana kajahatan (QS. Yusuf: 53).
* **Nafsu Lawwamah:** Nafsu anu mimiti sadar sarta sok nyempad kana kasalahan diri sorangan (QS. Al-Qiyamah: 2).
* **Nafsu Muthmainnah:** Nafsu anu parantos tenang sarta ridho ka Allah (QS. Al-Fajr: 27).

## Filosofi "Eunteung" Ruhani 
Ma'rifatun nafs hakékatna nyaéta jantenkeun diri salaku "eunteung". Nalika urang ningal kahéngkéran diri (sapertos sipat bodo, lemah, sarta fana), mangka urang bakal ningal sipat sabalikna dina diri Allah (Maha Uninga, Maha Kawasa, sarta Maha Langgeng).

"Saha anu wanoh yén dirina téh fana (bakal ruksak), mangka manéhna bakal wanoh yén Pangéranna téh Baqa (Langgeng)."

## Cara Ngahontal Ma'rifatun Nafs 
Para ulama maparin padoman pikeun mikawanoh diri ngaliwatan sababaraha léngkah:
# **Muhasabah:** Silih pariksa amalan sarta niat diri unggal dinten.
# **Mujahadah:** Merangan hawa nafsu anu ngahalangan haté ka Allah.
# **Khalwat / Tadakkur:** Nyalira pikeun mikiran hakékat diciptakeunana diri di alam dunya.

## Tutumbu ka Luar 
* Kitab Ihya Ulumiddin - Imam Al-Ghazali (Digital)
* Hadits ngeunaan Ihsan sarta Kasadaran Diri

## Rujukan
2025 Women's Cricket World Cup

Kriket mangrupikeun salah sahiji olahraga anu paling populér di dunya, khususna di Asia Kidul, Inggris, sareng Australia . Dina sababaraha dasawarsa terakhir, kriket awéwé parantos ningali kamekaran anu signifikan, boh dina hal kualitas maén sareng perhatian global .

Salah sahiji acara anu paling bergengsi dina kriket awéwé nyaéta Piala Dunia Kriket Awéwé, anu diayakeun ku Déwan Kriket Internasional (ICC) . Turnamén ieu janten platform utama pikeun atlit awéwé pikeun nunjukkeun kamampuan pangsaéna di tingkat internasional . Salajengna, média sosial sareng platform digital ngamungkinkeun penggemar pikeun nuturkeun perkembangan turnamén sacara real time, ngalegaan jangkauan pamiarsa global.

## Dampak Ékonomi 
Turnamén ieu ngagaduhan dampak ékonomi anu signifikan ka India. Ningkatna jumlah panongton sareng sponsor nunjukkeun yén minat kana kriket awéwé terus ningkat. Ieu ogé nyababkeun ningkatna investasi dina pamekaran atlit awéwé ngora di sababaraha nagara.

## Peran Média 
Média maénkeun peran anu penting dina promosi turnamén. Siaran langsung sareng média sosial ngalegaan jangkauan pamiarsa global.

## Tangtangan Ngayakeun Acara 
Sababaraha tantangan kalebet logistik, cuaca, sareng jadwal pertandingan. Nanging, kalayan manajemen anu saé, turnamén masih lancar.

## Masa Depan Kriket Awéwé 
Turnamén ieu nandakeun tonggak penting pikeun kamekaran kriket awéwé. Investasi dina pamaén ngora sareng infrastruktur bakal nangtukeun masa depan olahraga ieu. Piala Dunia Kriket Awéwé 2025 mangrupikeun acara anu penting pikeun kamekaran kriket awéwé sacara global. Turnamén ieu henteu ngan ukur bakal ningkatkeun kualitas olahraga tapi ogé gaduh dampak sosial sareng ékonomi anu signifikan. Dukungan anu langkung ageung ti pamaréntah sareng organisasi olahraga diperyogikeun pikeun ngembangkeun kriket awéwé. Salajengna, média kedah teras-terasan ngamajukeun olahraga ieu pikeun ningkatkeun popularitasna.

## Rujukan
Muhasabah

**Muhasabah** (basa Arab: محاسبة) nyaéta hiji konsép dina ajaran Islam anu ngarujuk kana usaha saurang hamba pikeun nalungtik sarta nimbang sakabéh amal lampah, ucapan, sarta niat anu parantos dilakukeun. Tujuan utamana nyaéta pikeun mikanyaho kakurangan diri (*uyub al-nafs*) supados tiasa dioméan sateuacan dongkapna dinten itungan (Hisab) di ahérat.

## Étimologi 
Sacara basa (étimologi), kecap **muhasabah** asalna tina akar kecap basa Arab *hasiba - yahasibu - hisaban* (حاسب - يحاسب - حسابا) anu hartosna ngitung atanapi ngira-ngira. Dina pamakéan sapopoé, kecap ieu mekar hartosna janten mawas diri atanapi introspéksi, nyaéta prosés ngitung kauntungan (pahala) sarta karugian (dosa) anu parantos dipidamel ku diri sorangan.

## Dasar Hukum sarta Urgensi 
Paréntah pikeun muhasabah parantos ditétélakeun ku Allah SWT dina Al-Qur'an:

يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ ٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَلْتَنظُرْ نَفْسٌ مَّا قَدَّمَتْ لِغَدٍ ۖ
"Wahai jalma-jalma anu ariman! Pék takwa ka Allah sarta kedah satiap diri nengetan (nalungtik) naon anu parantos dipidamel pikeun dinten éjang (ahérat)..." (QS. Al-Hasyr: 18).

Sajaba ti éta, Sahabat Umar bin Khattab r.a. kantos ngadawuh:
حَاسِبُوا أَنْفُسَكُمْ قَبْلَ أَنْ تُحَاسَبُوا، وَزِنُوا أَنْفُسَكُمْ قَبْلَ أَنْ تُوزَنُوا
"Pék itung (muhasabah) diri hidep sateuacan hidep diitung (hisab ku Allah), sarta timbang amalan hidep sateuacan amalan éta ditimbang (di ahérat)."

## Filosofi Muhasabah 
Dina jihat falsafah Islam, muhasabah miboga harti anu luhung salaku pakakas pikeun ngahontal kasampurnaan iman:

* **Eunteung Ruhani:** Muhasabah mangrupikeun prosés ningal "beungeut batin" sorangan. Tanpa muhasabah, manusa bakal lolong kana kakuranganana sarta moal tiasa ngoméan diri (*ishlah*).
* **Manajemén Umur:** Ngibaratkeun hirup sapertos modal padagang. Muhasabah nyaéta cara pikeun mastikeun yén umur (modal) henteu béak ku karugian (dosa), nanging ngahasilkeun kauntungan (amal soléh).
* **Pangadilan Diri:** Muhasabah nyaéta bentuk nyingkurkeun diri tina sipat takabur. Jalma anu sering nyempad dirina sorangan hakékatna nuju nuju kana katenangan batin (*nafs al-muthmainnah*).

## Tahapan Muhasabah 
Dina kitab-kitab tasawuf primer, muhasabah dibagi janten sababaraha tingkatan:

# **Muhasabah sateuacan Amal:** Nalungtik niat, naha hiji padamelan téh leres-leres karana Allah (*Ikhlas*) atanapi karana hayang dipuji (*Riya*).
# **Muhasabah nalika Amal:** Ngajagi haté supados tetep husyu' sarta saluyu sareng syaréat nalika nuju midamel hiji perkara.
# **Muhasabah saatos Amal:** Nalungtik hasil amalan; upami saé mangka syukur, upami kirang mangka istighfar sarta ngajangji bakal ngoméan.

## Tutumbu ka Luar 
* Kitab Ihya Ulumiddin - Imam Al-Ghazali (Digital)
* Hadits ngeunaan Muhasabah (Sunan al-Tirmidzi)

## Rujukan
Sahmura

***Sahmura*** mangrupa album studio kagenep Siti Nurhaliza. Album ieu dirilis persis tabuh 00:00, 1 Januari 2000.

## Daptar lagu 
# Balqis *(Pak Ngah & Hairul Anuar Harun)*
# Joget Kasih Tak Sudah *(S. Atan & Nurul Asyiqin)*
# Zapin Cinta Asmara ''(To'Ki & Rozek)*
# Keroncong Si Endang Endong *(Raja Kobat)*
# Canggai *(Rosli Selasih & Tok Wan)*
# Mahligai Permata *(Khir Rahman & Megamutiara)*
# Pawana Sampaikanlah Salam *(Arid & Lokgha)*
# Ya Maulai *(Pak Ngah & Hairul Anuar Harun)*
# Masri Manis *(Khir Rahman)*
# Berpantun Kasih *(S. Atan & Siso Kopratasa)''
Sanggar Mustika

***Sanggar Mustika*** mangrupa album studio ka-8 Siti Nurhaliza. Album ieu dirilis dina taun 2002.

## Daptar lagu 
# *Nirmala* (Pak Ngah & Ce'Kem)
# *Joget Senyum Memikat* (S. Atan & Nurul Asyiqin)
# *Panas Berteduh, Gelap Bersuluh* (Khir Rahman & Siti Nurhalizah)
# *Kurik Kundi* (Pak Ngah & Nurul Asyiqin)
# *Bisikan Hati* (Haimon Abdul Rahman)
# *Badarsila* (Suflan Faidzal & Lokgha)
# *Syair Kamelia* (S. Atan & Nurul Asyiqin)
# *Di Batas Masa* (Naim & Habsah Hassan)
# *Sulam Sembilan* (Pak Ngah & Lokgha)
# *Bunga Melor* (P. Ramlee & S. Sudarmaji)

## Référensi
E.M.A.S

***E.M.A.S*** nyaéta album studio kasalapan Siti Nurhaliza anu dirilis dina taun 2003 sareng janten album pangsaéna dina taun 2004 di Malaysia.

## Daptar lagu 
# *Bukan Cinta Biasa* (Dewiq/Siti Nurhaliza)
# *Debaran Cinta* (Zuriani & Faridah Abdul Razak / Siti Nurhaliza)
# *Untuk Selamanya* (Julfekar / Rashid S. & Rashid S. / Julfekar)
# *Ku Yakini* (Helen Yap & Siti Nurhaliza)
# *Oda Bumi Anbia* (Mat SW & Ad Samad)
# *Janji Kasih* (Aidit Alfian & Siti Nurhaliza)
# *Sebenar Cinta* (Ajai & Siti Nurhaliza)
# *Air Mata Ibu* (Aiman & Ad Samad / Tanty)
# *Ku Milikmu* (Zuriani & M. Zulkifli / Siti Nurhaliza)
# *Di Sini Ku Berjanji* (Azmeer & Senibayan)

## Référensi
Anugerah Aidilfitri

***Anugerah Aidilfitri*** nyaéta album studio kasapuluh Siti Nurhaliza. Album ieu dirilis dina taun 2003, pas poé Idul Fitri.

## Daptar lagu 
# *Introduksi*
# *Anugerah Aidilfitri* (Pak Ngah & Ce'Kem)
# *Mekar Hari Raya* (Azmeer & Senibayan)
# *Meriah Suasana Hari Raya* (Khir Rahman & Hairul Anuar Harun)
# *Bila Hari Raya Menjelma* (S. Atan & Nurul Asyiqin)
# *Sesuci Lebaran* (Pak Ngah & Hairul Anuar Harun)
# *Suara Takbir*
# *Nazam Lebaran* (Pak Ngah & Nurul Asyiqin)
# *Air Mata Syawal* (Pak Ngah & Nurul Asyiqin)
# *Nikmat Hari Raya* (karo Noraniza Idris, New Boyz & Aqasha; Murad & Razak, Yaakob / Zainal)
# *Aidilfitri di Alaf Baru* (karo Noraniza Idris, Liza Hanim & Anis Suraya; Khalil Shariff & Asmah Ismail)
Prasasti Seni

***Prasasti Seni*** mangrupa album studio kasabelas Siti Nurhaliza. Album ieu dirilis dina tanggal 12 April 2004.

## Daptar lagu 
# *Introduksi Siti*
# *Dialah di Hati* (Aidit Alfian & Habsah Hassan)
# *Pendirianku* (Zuriani & M. Zulkifli)
# *Cinta Tak Berganti* (Iman Wan & Siti Nurhaliza)
# *Cahaya Seribu Liku* (Andy Flop Poppy & Siti Nurhaliza / Tanty)
# *Hanya Dirimu* (Ajai & Hani MJ)
# *Lagu Rindu* (Yasin)
# *Sakti* (Mohar & Loloq)
# *Pejam Matamu* (G. Nola & Siti Nurhaliza)
# *Kembalikan Indah* (Helen Yap & Siti Nurhaliza / Slen)
# *Ku Menunggu* (Aidit Alfian & Habsah Hassan)
# *Seindah Biasa* (Pongky Jikustik)
# *Prasasti Seni: Siti*
Sapintrong

**Sapintrong** nyaéta salasahiji Kaulinan Barudak Sunda anu ngagunakeun tali tina untuyan karét geulang. Ieu kaulinan meryogikeun katangkasan sarta kakuatan suku pikeun ngaluncatan tali anu dicepeng ku dua urang babaturanana dina tingkat jangkungna anu béda-béda.

## Étimologi 
Kecap **Sapintrong** téh mangrupikeun istilah asli Sunda. Sanajan dina basa Indonésia disebutna *Lompat Tali*, di tatar Sunda mah istilah sapintrong langkung nyerep sarta janten ciri has kaulinan anu ngagunakeun média karét geulang anu diuntun panjang.

## Pakakas sarta Persiapan 
* **Tali Karét:** Dijieun tina karét gelang anu diranté (disambung-sambungkeun) nepi ka panjangna sakitar 3 nepi ka 5 méter.
* **Pamaén:** Saeutikna dibatukeun ku 3 urang (2 urang nu nyepeng tali, 1 urang nu luncat). Upami lobaan, biasana dibagi janten dua kelompok.

## Tahapan Jangkungna (Lével) 
Dina sapintrong, aya tingkatan jangkungna tali anu kudu diliwatan ku pamaén:
# **Sa mérét:** Tali sahandapeun mumuncangan.
# **Sa tuur:** Tali sajajar jeung tuur.
# **Sa pingping:** Tali sajajar jeung pingping.
# **Sa cangkèng:** Tali sajajar jeung cangkèng.
# **Sa dada:** Tali sajajar jeung dada /Harigu.
# **Sa ceuli:** Tali sajajar jeung ceuli.
# **Sa sirah:** Tali sajajar jeung luhureun sirah.
# **Merdeka:** Tali dicepeng luhur pisan bari leungeun diangkat ka luhur.

## Ajén Filosofis 
* **Sumangat:** Pamaén diajar pikeun terus nyoba ngungkulan tantangan anu beuki luhur tingkatanana.
* **Sportivitas:** Upami suku pamaén antel kana tali dina tingkat anu teu meunang antel, mangka manéhna kudu jujur sarta ganti jadi nu nyepeng tali.

## Rujukan 
Kategoti:Kaulinan nu maké alat
Oray kalakay

**Oray Kalakay** (*Sibynophis geminatus*) nyaéta jinis oray leutik tina kulawarga Colubridae anu sumebar di Asia Tenggara, kaasup di Nusantara. Nami "kalakay" dicokot tina kabiasaan ieu oray anu sering nyumput sarta maluruh mangsa dina sela-sela daun garing (kalakay) di dasar leuweung atanapi kebon.

## Ciri Fisik 
Oray kalakay miboga awak anu léncop (langsing) kalayan panjang rata-rata 50 sentiméter. Warna dasarna coklat soga atanapi beureum bata, dihias ku garis-garis hideung sarta bodas anu ngajajar dina sapanjang awakna. Bagian handap (beuteung) biasana warnana konéng atanapi bodas resik.

## Sipat sarta Habitat 
Ieu oray kaasup sato anu aktip dina mangsa beurang (*diurnal*). Sanajan miboga huntu anu seukeut pikeun nangkep mangsana, oray kalakay téh **henteu peurahan** (*non-venomous*), janten henteu bahaya pikeun manusa. Habitat utamana nyaéta wewengkon anu loba tatangkalan sarta tumpukan kalakay anu janten tempat nyumputna.

## Rujukan
Éngklé Awi

**Éngklé Awi** mangrupikeun salasahiji jinis Kaulinan Barudak Sunda atanapi tarian kréasi anu ngagunakeun média Awi salaku halangan anu kudu diliwatan ku cara luncat nuturkeun wirahma (ritme). Ieu kaulinan meryogikeun katangkasan fisik, kacepetan gerak suku, sarta rancingeus anu luhur supados suku teu kacepét ku awi anu nuju ditepak-tepakkeun.

## Sajarah sarta Kasebaran 
Kaulinan luncat awi téh mangrupikeun warisan budaya ti rumpun bangsa Austronésia. Di Tanah Sunda, ieu kaulinan sering dipidamel sacara spontan ku barudak di lembur nalika nuju ngasuh atanapi saatos panén. Dina kamekaranana, éngklé awi janten *inspirasi* pikeun rupa-rupa tari kréasi anyar anu mintonkeun kabeungharan *material* alam tatar Sunda.

## Nami-nami di Nusantara 
Sanaos polana sarimbag, unggal daérah di Nusantara sarta Asia Tenggara miboga nami anu béda-béda pikeun ieu kaulinan:
* **Rangku Alu**: Kasohor di wewengkon Manggarai, Flores (NTT).
* **Laluya**: Nami lokal di Sulawesi Tengah (Suku Kaili).
* **Gaba-Gaba**: Di Maluku, hususna di Ambon.
* **Madaé**: Kaulinan tradisional ti Pulo Nias.
* **Tinikling**: Tarian tradisional ti nagara Filipina.
* **Magunatip**: Dipidamel ku suku Murut di Malaysia.

## Makna Filosofi 
Éngklé awi sanés mung saukur gerak fisik, nanging ngandung ajén-inajén luhung (filosofis):
* **Fokus sarta Kawaspadaan:** Pamaén diajar pikeun tetep waspada dina nyanghareupan tantangan hirup anu datangna gancang sarta miboga wirahma (pola).
* **Sabilulungan sarta Gawé bareng:** Sora "tak-tik-tuk" anu dihasilkeun tina aduna awi némbongkeun yén kasuksésan pamaén luncat gumantung kana kompakna nu nyepeng awi.
* **Harmoni sareng Alam:** Ngamangpaatkeun awi salaku pakakas utama némbongkeun beungkeutan manusa sareng jagat raya.

## Budaya sarta Kasenian 
Dina dunya pendidikan kiwari, éngklé awi sering janten matéri dina mata palajaran Olahraga Tradisional atanapi Seni Budaya. Ieu kaulinan janten sarana pikeun ngawangun karakter barudak sangkan miboga *sportivitas* sarta kréativitas dina ngolah gerak nuturkeun musik tradisional sapertos Kendang atanapi Dogdog.

## Rujukan
Oray taneuh

**Oray taneuh; Calloselasma rhodostoma** (atanapi dipikawanoh ku ngaran **Malayan Pit Viper**) nyaéta spésiés oray peurah tina *subfamili* Crotalinae (pit viper). Ieu oray mangrupakeun hiji-hijina anggota tina genus monotipe *Calloselasma*.

## Nami Lokal (Vernakular) 
Ieu oray miboga sababaraha nami daerah gumantung kana wilayahna:
* **Basa Sunda:** Oray taneuh atanapi Oray lemah.
* **Basa Indonésia:** Ular tanah, ular tutul, atanapi ular picung.
* **Basa Jawa:** Olo atanapi Ular bangka laut.
* **Basa Inggris:** Malayan Pit Viper.
* **Basa Thailand:** Ngu kap-pa (งูกะปะ).

## Panyebaran 
Ieu oray loba kapanggih di wewengkon Asia Tenggara, ngawengku nagara Thailand, Kamboja, Laos, Vietnam, Semenanjung Malaya, sarta Indonésia (hususna di Pulo Jawa jeung Madura). Salah sahiji dokuméntasi anu kacatet nyaéta di Distrik Kaeng Krachan, Propinsi Phetchaburi, Thailand.

## Ciri Fisik 
*Calloselasma rhodostoma* gaduh awak anu kawilang pondok tur montok. Ciri utamana nyaéta:
* **Corak:** Gaduh gambar segitiga coklat poék anu cékas dina tonggongna pikeun kamuflase.
* **Sirah:** Bentuk sirahna segitiga seukeut (lance-shaped), jelas misah ti bagian beuheungna, sarta gaduh liang sénsor panas (*loreal pit*).

## Biologi jeung Habitat 
Oray taneuh resep cicing di leuweung awi, perkebunan, atawa leuweung basisir anu seueur dangdaunan garing. Bénten sareng kalolobaan kulawarga Viperidae séjén, *C. rhodostoma* mah kaasup sato ovipar (ngendog). Sipatna *pasif*/cicingeun tapi agrésif upami kaciwit atanapi kagareuwahkeun teuing ku jalma.

## Peurah (Venom) 
Peurah oray taneuh miboga sipat *hemotoxic* jeung *procoagulant* anu bisa nyababkeun bareuh parah, tilar dunya jaringan (négrosis), sarta gangguan pambekuan getih. Di Indonésia jeung Thailand, oray ieu mangrupakeun salah sahiji panyabab utama kasus kapacok oray ''(snakebite)'" anu merlukeun bantuan médis *serius*.

## Référénsi
Oray sendok

**Oray séndok; Naja sputatrix** (atanapi dipikawanoh ku ngaran **Kobra Jawa** atawa **Javan Spitting Cobra**) nyaéta spésiés oray peurahan tina kulawarga Elapidae anu kapanggih sacara éndemik di sababaraha pulo di Indonésia.

## Nami Lokal (Vernakular) 
Ieu oray miboga sababaraha nami gumantung kana daérahna:
* **Basa Sunda:** Oray kobra, oray lulut, atanapi oray bueuk (sabab tiasa mekarkeun beuheungna).
* **Basa Indonésia:** Ular kobra Jawa, ular sendok.
* **Basa Jawa:** Ulo mbeled, ulo king.
* **Basa Inggris:** Javan Spitting Cobra.

## Panyebaran 
*Naja sputatrix* mangrupakeun sato asli Indonésia. Wewengkon panyebaranna ngawengku pulo Jawa, Bali, Lombok, Sumbawa, Komodo, Flores, Lomblen, sarta Alor. Ieu oray tiasa hirup dina rupa-rupa habitat, ti mimiti leuweung tropis, sawah, dugi ka sabudeureun padumukan jalma.

## Ciri Fisik 
* **Ukuran:** Panjang awakna rata-rata antara 1.3 méter dugi ka 1.5 méter.
* **Warna:** Variasi warnana gumantung kana umur jeung lokasi; aya nu warnana hideung meles (hususna di Jawa Barat), coklat, atanapi semu konéng (di Jawa Timur jeung Nusa Tenggara).
* **Kamampuh:** Ciri khasna nyaéta tiasa mekarkeun tulang rusuk dina beuheungna janten bentuk "sendok" (*hood*) sarta miboga kamampuh nyemburkeun peurah (*spitting*) upami ngarasa kaancam.

## Peurah (Venom) 
Peurah *Naja sputatrix* ngandung campuran neurotoxin, cytotoxin, sarta cardiotoxin. Peurah anu disebrotkeun tujuanna pikeun ditémbakkeun kana panon lawan anu tiasa nyababkeun lolong (buta) samentara atanapi permanén upami teu geuwat dikumbah. Upami kapacok, peurahna tiasa mangaruhan sistem saraf sareng pernapasan.

## Référénsi
Oray sawah

**ORAY sawah; ***Natrix natrix persa* (dipikawanoh ku ngaran **Oray Jukut Wétan** atanapi **Eastern Grass Snake**) nyaéta salah sahiji subspésiés tina oray sawah (*Natrix natrix*) anu asalna tina kulawarga Colubridae.

## Nami Lokal 
Di dunya internasional, oray ieu miboga sababaraha ngaran:
* **Basa Inggris:** Eastern Grass Snake, Dotted Grass Snake.
* **Basa Sunda:** Oray sawah (ngaran umum pikeun genus Natrix/Rhabdophis).
* **Basa Jerman:** Ringelnatter.

## Status Konservasi 
Dumasar kana daptar beureum IUCN, spésiés *Natrix natrix* sacara umum kaasup kana kategori **Least Concern (LC)** atanapi "Basajan" (henteu kaancam punah). Sanajan kitu, di sababaraha wilayah Éropa, populasi subspésiés ieu mimiti dikontrol lantaran ruksakna habitat lahan baseuh (wetlands).

## Ciri Fisik 
Oray ieu miboga ciri anu mandiri dibandingkeun jeung subspésiés *Natrix natrix* séjénna:
* **Gurat:** Miboga dua gurat (strip) warna bodas atanapi konéng anu ngujur sapanjang tonggongna *(dorsolateral stripes)*.
* **Warna:** Warna dasarna rupa-rupa, ti mimiti kulawu, semu héjo, dugi ka coklat poék.
* **Ukuran:** Bisa tumuwuh nepi ka 1 méter langkung, kalayan bikangna biasana leuwih badag batan jaluna.

## Sipat jeung Kadaharan 
Ieu oray henteu miboga peurah sarta jarang pisan nyogot manusa. Upami ngarasa kaancam, manéhna sok "papaéhan" (thanatosis) atanapi ngaluarkeun bau anu kacida hanyirna tina kloaka. Kadaharan utamana nyaéta amfibi saperti bangkong, sarta sakapeung lauk leutik.

## Référénsi
Luwamah

**Nafsu Luwamah** (basa Arab: **النفس اللوامة**, *an-nafs al-lawwamah*) nyaéta salasahiji tingkatan jiwa manusa anu geus miboga kasadaran pikeun nyempad kana kalakuanana sorangan anu salah. Dina filosofi Sunda, ieu nafsu téh mangrupikeun bagian integral tina "Opat Nafsu" (Amarah, Luwamah, Sapiyah, sarta Mutmainah) anu kedah dikadalikeun sangkan manusa ngahontal kasampurnaan hirup .

## Étimologi 
Ngaran **Luwamah** asalna tina akar kecap basa Arab *lauma* (لوم) anu hartina nyacad, nyempad, atanapi nyalahkeun . Dina kontéks spiritual, ieu nujul kana kaayaan jiwa anu terus-terusan ngoréksi diri (*muhasabah*) sarta ngarasa hanjelu (kaduhung) nalika migawé dosa atanapi kaluluputan .

## Dasar tina Al-Qur'an sarta Hadits 
Konsép Nafsu Luwamah sumberna langsung tina wahyu kaagamaan:

### Al-Qur'an 
Disebutkeun sacara éksplisit dina **Surah Al-Qiyamah** ayat 2:

وَلَا أُقْسِمُ بِالنَّفْسِ اللَّوَّامَةِ

*Walā uqsimu bin-nafsil-lawwāmah.*
> **Hartosna:** "Sarta Kami sumpah demi jiwa anu kacida nyempadna (ka dirina sorangan)." 

### Hadits 
Gambaran sipat jalma mukmin anu miboga jiwa Luwamah dijelaskeun dina *atsar*:

إِنَّ الْمُؤْمِنَ لَا تَرَاهُ إلَّا يَلُومُ نَفْسَهُ: مَاذَا أَرَدْتُ بِكَلِمَتِي؟ مَاذَا أَرَدْتُ بِأَكْلَتِي؟

> **Hartosna:** "Saéstuna anjeun moal manggihan saurang mukmin iwal ti anjeunna téh sok nyempad dirina sorangan: 'Naon anu dimaksud ku ucapan kuring tadi? Naon anu dimaksud ku tuangeun kuring tadi?'" (Riwayat Al-Hasan al-Basri) 

## Ciri-ciri Utama 
Nafsu Luwamah miboga sababaraha ciri biologis sarta psikologis anu mandiri:
* **Rasa Kaduhung:** Ayana parasaan teu tenang sarta hanjelu saatos ngalakukeun hal anu teu merenah.
* **Mawas Diri:** Kamampuh pikeun nempo kakurangan diri sorangan tinimbang nempo kasalahan batur.
* **Sipat Biologis:** Dina budaya Sunda, mindeng dipatalikeun sareng kabutuhan raga saperti dahar, nginum, sarta saré. Upami teu dikadalikeun, ieu nafsu tiasa janten rakus atanapi teuing mikiran dunya .
* **Warna sarta Perlambang:** Ilaharna dilambangkeun ku warna **bodas**, unsur taneuh atanapi cai, sarta arah wétan.

## Makna Filosofis 
Sacara filosofis, Nafsu Luwamah miboga peran krusial dina kamonésan jiwa:
* **Jembatan Spiritual:** Luwamah téh mangrupikeun tahapan transisi (*transisi*) ti arah kagoréngan (Nafsu Amarah) nuju kana katenangan (Nafsu Mutmainah). Tanpa ayana rasa kaduhung, manusa moal boga motivasi pikeun ngoméan akhlakna.
* **Eunteung Kalbu:** Dina falsafah Sunda, Luwamah téh ibarat eunteung batin. Nalika manusa nempo kagoréngan dina dirina, anjeunna bakal éra sarta narékahan pikeun "mulung udaneun" (ngoméan diri).
* **Rem tina Karahak:** Ngajarkeun manusa sangkan henteu kabawa palid ku urusan dunya sacara kaleuleuwihi, anu janten pondasi tina sipat *Zuhud* atanapi saderhana .

## Rujukan