Sajak Sunda

thumb|buku-buku kumpulan sajak Sunda

**Sajak** nyaéta sastra wangun ugeran (puisi) anu teu kauger ku patokan-patokan. Sajak henteu kauger ku masa si bero padalisan (baris, jajaran) dina sapadana, jumlah engang dina unggal pada (bait) atawa sora tungtung dina unggal padalisan (jajaran) upama rék nulis sajak kudu nangtukeun jejer milih kecap nu luyu, jeung maké basa nu singget sarta jelas. Nurutkeun *Kamus Umum Basa Sunda*, sajak téh asalna tina basa malayu. Ari hartina, guguritan sarupaning sa'ir, tapi sapadana henteu matok opat jajar. Sajak téh mikabutuh kakuatan basa anu rohaka keur nepikeun ma'na anu dimaksud ku pangarang. Ku kituna, sajak téh kudu ngandung tilu unsur nyaéta, kecap, harti kecap, jeung sora atawa wirahma 

Dina wangun kasusastraan Sunda, **Sajak** téh kaasup dina katégori Sastra Modéren. Mun mapay lalakon umur tina runtuyan sajarahna, Sajak Sunda geus lumayan kolot umurna téh. Sanggeus sawatara waktu kamerdikaan nagara urang (1946) nepi ka ayeuna, *"kitu sotéh mun diukur ti mimiti Kis. Ws. (Kiswa Wiriasasmita) nulis sajak"*, kitu pisaur Pa *Abdullah Mustappa*. 
Aya deui KTS (Kadir Tisna Sudjana) dina sastra Sunda nu nuturkeun nulis ditéma ku polémik, ngeunaan hak hirup sajak, anu harita mah dianggapna injeuman ti deungeun. Ti saprak harita, Sajak Sunda anak-baranahan nepi ka kiwari. Ku lantaran kitu, dina mangsa awal gelarna sok disebut sajak bébas,kungsi ogé disebut **sanjak**. Disebut bébas téh saenyana mah rélatif, nyaéta lamun dibandingkeun jeung puisi-puisi saheulaeunana, utamana upama dibandingkeun jeung dangding anu kabeungkeut pisan ku patokan guru wilangan jeung guru lagu. Saenyana mah sajak ogé mageuhan kénéh rupa-rupa konpénsi puisi, upamana lebah diksina jeung rakitan ungkarana. Ari Taufik Faturohman mah nyindekkeun yén nu disebut sajak téh nyaéta karangan ugeran anu ngébréhkeun pangalaman batin panyajakna.

## Gelarna Sajak Sunda 
Sajak (nyaéta sajak bébas téa) gelarna téh béh dieu, dina jaman sanggeus urang merdéka. Éta wangun sajak téh mimitina mah henteu ujug ditarima da pagar lain wangunan sastra Sunda. Padahal kakawihan ogé anu wangunanana mah teu béda ti sajak, geus aya dina sastra Sunda. Sajak Sunda gelar dina sabudeureun taun 1950. Ti taun 1946 kénéh geus aya nu nulis dina wangunan sajak, nyaéta Kis WS..

Sajak téh saméméh dibukukeun jadi kumpulan sajak, sok dimuat heula dina sawatara media massa saperti majalah jeung surat kabar..Buku kumpulan sajak nu munggaran terbit nyaéta Lalaki di Tegalpati karya Sajudi (1963). Nya harita timbulna nu disebut “Polemik Sajak” utamana dina surat kabar Sipatahoenan. anu mangrupa kumpulan sajak munggaran dina basa Sunda – geus taya anu misoalkeun deui ngeunaan hak hirup sajak dina basa Sunda. Ku medalna éta buku khazanah sastra Sunda jadi leuwih beunghar,lain baé jumlah buku basa Sunda nambahan, tapi pangpangna mah ku lantaran sajak-sajak anu dimuat dina éta buku téh miboga ajén puisi anu luhur, nepi ka aya nu ngabandingkeun ajén puisi Sajudi jeung puisi Chairil Anwar dina basa Indonésia.

Ti taun 1950-an kénéh, anu nulis sajak terus nambahan tug nepi ka kiwari.

#KTS (Kadir Tisna Senjaya)
#Ki Umbara
#Utuy T Sontani
#Klara Akustia (A.S. Dharta)
#Kis WS (Kiswa Wiriasasmita)
#SJ.Bastaman
#Tan Bie Hun (Muh.Usman)
#Tien Wiradikusumah
#Ati WR (Tina Rochiati Wiriaatmadja)
#Tini Kartini
#Hasan Wahyu Atmakusumah
#Sajudi
#Kusnadi PS (Kusnadi Prawirasumantri)
#KS Widjaja (Koerdi Soekandawidjaja)
#Yus Rusamsi
#Wahyu Wibisana
#Eddi Tarmidi
#Surachman R.M. (Maman Surachman Radea).

### Dokumentasi dina antologi *Saratus Sajak Sunda* 
(Taun 1950-an n.k.1990-an)

#Kis WS
#Olla S Sumarnaputra
#Tini Kartini
#Hasan Wahyu Atmakusumah
#Sajudi
#Yus Rusamsi
#Surachman R.M.
#Ajip Rosidi
#Kusnadi (Edi) Prawirasumantri
#Wahyu Wibisana
#Eddi Tarmidi
#Apip Mustopa
#Ajatrohaedi
#Karna Yudibrata
#Habibun Wangsaatmadja
#Odji Setiadji AR
#Hikmat Sadkar
#Muhammad Santosa
#Yus Rusyana
#Us Tiarsa R
#Rachmat M Sas Karana
#Sayudin Natadisastra
#Agus Sur
#Eson Sumardi
#Abdullah Mustappa
#Karno Kartadibrata
#Yous Hamdan
#Yoseph Iskandar
#Beni Setia
#Iyas Heriyana
#Hadi AKS
#Dadan Bahtera
#Deddy Windyagiri
#Etti RS
#Usep Romli HM
#Nita Widiati Efsa
#Ade Kosmaya
#Acep Zamzam Noor
#Godi Suwarna
#Eddy D Iskandar
#Juniarso Ridwan
#Rosyid E Abby
#Tatang Sumarsono
#Taufik Faturohman
#Soni Farid Maulana

### Dokumentasi dina antologi *Sajak Sunda Indonesia Emas* 
(Taun 1950 n.k 1995 - Meh sarua jeung dina **Saratus Sajak Sunda**, tapi aya tambahna)
#Teddy An Muhtadin
#Chye Retty Isnendes
#Darpan Ariawinangun
#Enas Mabarti
#Ano Karsana
#Risnawati
#Hidayat Suryalaga

### Dokumentasi dina *Sajak Sunda*  
(Taun 1950-an n.k. 2000-an, disusun alfabetis)

#Aan Merdeka Permana
#Abdullah Mustappa
#Acep Zamzam Noor
#Achmad Roestandi
#Ade Kosmaya
#Agus Lukmanul Hakim
#Agus Suriamiharja
#Ajip Rosidi
#Aman
#Ano Karsana
#Apip Mustopa
#Asep Ganda Sadikin
#Asep Sunjaya Adhikerana
#Asikin Hidayat
#Asikin I
#Asri Arumsari
#Ayatrohaedi
#Beni Setia
#Chye Retty Isnendes
#Darajati
#Darpan Ariawinangun
#Deddy Anggadiredja
#Deddy effendie
#Dede Sukmadi Dukat
#Dede Syafrudin
#Deden Abdul Aziz
#Dedy Windyagiri
#Deni A Fajar
#Didi D
#Dodong Djiwapradja
#Dudum Sumarja
#Dyah Padmini
#Empu Surawinata
#Endang Supardi DS
#Euis Balebat
#Eddi Tarmidi
#Eddo Sy
#Eddy D Iskandar
#Maya Safitri
#Nurman
#Yayang

## Rujukan
## Tingali
*Kumpulan sajak
*Sastra Sunda
*Inohong Sunda
*Pangarang Sunda