open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Al-Qowiy

**Al Qowiy (الْقَوِىُّ)** nyaéta miboga harti anu maha kuat. Kakuatan jeung kakuasaan-Na kacida sampurna euᴡeuh anu teu bisa dilakukeun ku Gusti Alloh. Alloh ngatur sakabéh mahlukna ngaliᴡatan ᴡahyu-Na nyaéta Al-Qur’an. Lamun Alloh geus miboga kaputusan tinggal nyebut kun fayakun! Mangka anu dipikahayang ku Alloh tangtu bakal kajadian.

## Dalil 
Dalil ieu salah sahiji asmaul husna aya dina surat Az-Zumar ayat 68, Ali Imran ayat 59, jeung Hud ayat 66.

## Rujukan
Al-Hayyu

**Al Hayyu (الْحَىُّ)** nyaéta salah sahiji Asmaul Husna Alloh nu artina Maha Hirup. Alloh miboga kahirupan anu kekal jeung abadi. Ciri hirup nyaéta gerak kalayan dijurung ku kereteg jeung kahayang, kalaᴡan ngagunakeun kakukatan keur ngahontal udagan anu geus ditetepkeun ku dirina sorangan, Ayana Alloh téh euᴡeuh anu ngahirupkeun jiga mahluk anu dihirupkeun ku Alloh.

## Dalil 
Dalil anu ngajéntrékeun Al Hayyu téh aya dina Surat Al Baqarah ayat 255, atawa anu kasohor disebut Ayat Kursi.

## Rujukan
Agrafi

**Agrafi** (agraphia,Yunani), kaleungitan kahayang nulis lantaran pusat saraf dinaq otak teu mampuh sakumaha mistina deui. Sacara husus agrafi patali jeung kurangna fungsi-fungsi linguistik siga omongan jeung ngéjah kecap anu rék dikedalekuen. Aya dua lolongkrang balukar tina agrafi, nu kahiji nyaéta ngaakibatkeun kajangkitna hiji panyakit, kaasup di jerona ngakibatkeun kacilakaan. Kadua, lantaran faktor yuswa, nyusutna mémori mémori bisa nyebabkeun leungitna ingetan. Kudu paham ogé nu ngaleungitkeun atawa kurangna kamampuh nulis ditangtukeun ogé ku praktik nu ngagunakeunana. Hartina, mun teu digunakeun, prosés nyusutna bakal téréh. Disarankeun tiap jelema ngagunakeun kamampuh samindeng-minedngna jeung samaksimalna.

## Rujukan
Al-Ghaniy

**Al-Ghaniy أَلْغَنِىُ** nyaéta artina yén Alloh SWT anu Maha nyukupkeun kabutuhanNa, kabutuhan makhlukna nu diciptakeun. Al-Ghaniy nyaéta asmaul husna urutan ka 31.

## Makna 
Makna asmaul husna ieu, Alloh téh nu maha beunghar. maha nu ngacukupkeun sagala urusan manusa jeung makhlukna nu sejen. Alloh maha miboga, maha nyukupkeun. urang salaku makhluk-Na kudu syukur kana sagala nu geus ditakdirkeun.

Anu ngabeungharkeun manusa téh Alloh, hartina anu bener-bener beunghar mung Alloh. Teu aya anu ngabeungharkeun Alloh sabab Alloh nu mere kabeungharan, nalika Alloh hayang nambah kabeungharan tinggal ngajadikeun tina teu aya jadi aya. Alloh mah Al-Ghaniy anu luas kabeungharanna.

## Dalil 
Dalil asmaul husna Al-Ghaniy aya dina kitab suci Al-Qur'an QS. Ali-Imran, ayat: 97

فِيهِ ءَايَٰتٌۢ بَيِّنَٰتٌ مَّقَامُ إِبْرَٰهِيمَ ۖ وَمَن دَخَلَهُۥ كَانَ ءَامِنًا ۗ وَلِلَّهِ عَلَى ٱلنَّاسِ حِجُّ ٱلْبَيْتِ مَنِ ٱسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا ۚ وَمَن كَفَرَ فَإِنَّ ٱللَّهَ غَنِىٌّ عَنِ ٱلْعَٰلَمِينَ

Pikeun anjeunna aya tanda nyata, (dina salahsahijina) makam Ibrahim; sakur anu diasupkeun deui (Baitullah) janten anjeunna aman; ngalaksanakeun haji téh tugas manusa ka Allah, nyaéta (pikeun) jalma anu tiasa nyandak lalampahan ka Baitullah. Sakur anu mungkir (kawajiban haji), Allah maha Beunghar (teu butuh nanaon) tina alam.

## Rujukan
Al mu'akhir

**Al-Mu’akhir** اَلْمُؤَخِّرُ Alloh SWT anu Maha Maotkeun sakabeh makhlukna. Alloh ngajadikeun sakabeh makhlukna nu asalna teu aya jadi aya ku takdirna, sabab Alloh téh Al-Qadir. Salah sahiji takdir manusa téh nyaéta batas kamampuan pikeun tetep aya atawa tetep hirup. Alloh ngajadikeun tangkal jati anu sanggup nangtung hirup 100 tauneun, tapi alloh jadikeun pare ngan saukur bisa hirup nepika dua atawa tilu bulaneun. Aya manusa anu sanggup hirup nepi 100 taun, aya ogémanusa anu karek borojol tos di pundut ku Alloh. Alloh anu nangtukeun ajal sakabeh makhlukna, mangka ku kituna Alloh anu maot keun kahirupan makhlukna.

## Dalil 
Ngeunaan sifat Alloh SWT ieu aya dina QS. Hud, ayat: 104.

## Rujukan
Azh-Zhahir

**Azh-Zhahir ألظَّاهِرُ** Alloh SWT anu Maha Nyata. Alloh ngajadikeun hiji mahluk jeung takdirna nu bisa ditinggali, didangu, diambeu, ogé dirasa. Jadi manusa bisa ninggali éta makhluk, anu zhahir nu sifatna jasadiyah. Tapi indra manusa aya watesna, panon bisa ninggali nalika caang, ceuli bisa ngadangu nalika frekuensina pas, jeung sajabana, beda Alloh mah anu bisa sagalana teu ngabutuhkeun nu lian, Alloh anu maha Zhahir.

## Dalil 
Az-Zhahir aya dina QS. Al-Hadid, ayat: 3.

## Rujukan
Al Baqi

**Al-Baqi اَلْبَاقِى** Alloh SWT anu Maha Langgeng. Alloh anu mimiti aya, jeung anu akhir tetep aya. Teu aya anu bisa ngereunkeun yén Alloh téh aya, Alloh bakal aya salilana anu némbong keun yén Alloh téh langgeung.

## Dalil 
Ngeunaan Al-Baqi ieu Alloh firmankeun dina QS. Ar-Rahman, ayat: 27.

## Rujukan
Al Warits

**Al-Warits** **أَلْوَارِثُ** Alloh SWT ahli waris anu sabenerna. Prosés anu aya di jero bumi luyu jeung sunnatulloh, nalika hiji gunung bitu, mangka kampung-kampung anu aya disabudeureun gunung éta bakal katutup ku lahar.

## Rujukan
Muhammad Ali Maricar

**Muhammad Ali Maricar** nyaéta salah saurang tokoh sastrawan nu dibabarkeun kaping 23 April 1927 di Kampung Ketapang, Ampel, Surabaya, tilar dunya kaping 2 Juni 1998 di kota nu sarua, dina umur 71 taun. Pendidikan panungtung di *Gouvernement Hollands Arabische School* (1941). Kungsi gawe jadi rédaktur mingguan *Pahlawan*, majalah *Mimbar Pemuda*, jeung majalah sastra *Cetusan*. Karya-karya nu dihasilkeun, dina bentuk nopel: *5 Tragedi* (1954), *Kubur Tak Bertanda* (1955), *Siksa dan Bayangan* (1956), *Tirai Besi* (1956), *Persetujuan dengan Iblis* (1956), ''Di Bawah Naungan Al-Qur'an* (1957), *Si Gila* (1969), jeung *Ibu Kita Raminten* (1982). Dina bentuk kumpulan puisi miboga judul *Kiamat* (1971), jeung *Bintang Dini* (1979), dina bentuk drama miboga judul *Si Gila,* jeung *Kembali kepada Fitrah*. Hiji buku dina bentuk kumpulan carpon miboga judul *Buku Harian Seorang Penganggur* (1976), jeung hiji buku kalayan rupa-rupa genre miboga judul *Hitam Atas Putih* (1959). Dina bentuk nonfiksi miboga judul *Izinkan Saya Bicara* (1976), *Sastra dan Manusia* (1986), jeung *Mari Mengarang Cerpen''. (Baca ogé Ibu Kita Raminten).

## Rujukan
Andangdjaja Hartojo

**Hartojo Andangdjaja**  nyaéta salah saurang sastrawan nu  babar di Solo, Jawa Tengah kaping 4 Juli 1930. wapat di Solo, ping 30 Agustus 1990 dina yuswa na nu ka 60 taun. Nyuprih élmu panungtunganna di Jurusan Bahasa Sastra Indonesia, satingkat jeung PGSLP (1953).

## Riwayat Pagawéan 
Andangdjaja Hartojo kantos janten redaktur  majalah *Si Kuncung, Merpati, Citra, Madyantara, Jeung relung pustaka.*

## Pangajén 
Pangajén nu tos dimeunangkeun nyaéta:

*Majalah Sastra* (1962) *jeung yayasan buku utama depdikbud* (1993).

## Karya 
Karya nu tos diterbitkeun aya nu mangrupa kempelan puisi, jeung kempelan esey.

Kempelan Puisi: 

*"Simponi Puisi"* (jeung DS.Muljanto, 1954), "*Manifestasi"*( spk.,1963), "*Buku Puisi"* (1973)

Kempelan Esey: jejerna *"Dari Sunyi Ke Bunyi"* (1991)

Ku sabab tiasa loba bahasa sapertos: Inggris,walanda, benggali, Tagalog, Jepang, jeung Arab. Andangdjaja geus nerbitkeun buku tarjamahan karya ti rupa-rupa basa, nyaéta:

*"Tukang Kebun"* (Karya R.Tigore 1967), *"Kubur Terhormat Bagi Pelaut"* (karya J.J Slauerhoff, 1967), *"Rahasia Hati"* (Karya Natsume soseki 1978), *"Tokoh-Tokoh Munafik"* (Karya F.Sionel Jose, 1981) *"Musyawarah Burung-Burung"* (Faridu'din Attar, 1983), *"Puisi Arab Modern"* (1984)

## Rujukan
Seno Gumira Ajidarma

**Seno Gumira Ajidarma** nyaéta salah saurang ahli sastra anu babar di Boston, Massachusetts, Amerika Serikat 19 Juni 1958.

## Rujukan
Adinegoro

**Adinegoro**, wasta aslina nyaéta Djamaluddin,nepi ka sok disebut Djamaluddin Adinegoro,sok disebut ogé Adi Negoro Gelar Datuk Maradjo Sutan. Adinegoro babar 14 Agustus 1904 di Talawi, Sumatra Barat, pupus 8 Januari 1967 di Jakarta,pas yuswa 63 taun. Adinegoro nyaéta adina Muhammad Yamin, nikah jeung Alidas. Atikan akhirna STOVIA ( School Tot Opleiding Van Inlandsche Artsen), teu tamat. Kusabab jasana dina mekarkeun dunya jusnalistik,naranna diabdikeun  ngaliwatan "*Hadiah Jurnalistik Adinegoro* " ti tahun 1974. Adinegoro pernah jadi wartawan majalah Caya Hindia,redaktur ti majalah Panji Pustaka,harian Pewarta Deli,Mimbar Indonesia, Kantor Berita Nasional (teras janten KBN Antara).

## Karya 
Adinegoro  nyaéta salah saurang nu ngawangun Paguron Luhur Jurnalistik di Jakarta jeung Fakultas Publistik jeung Jurnalistik Universitas Pajajaran, Bandung. Pangajén nu pernah dicangking nyaéta Perintis Press Indonésia (1974). Karya pangpentingna dina wangun novel nu judulna*Darah Muda* (1927), *Asmara Jaya* (1928),*Melawat ke Barat* (novel perjalanan,3 jilid,1930). Karya nusanesna : *Revolusi dan Kebudayaan* (1945)*,Falsafah Ratu Dunia*(1949), *Atlas Semesta Dunia*            (sareng Adam Bachtiar jeung Sutopo,1952),*Ensiklopedi umum dalam Bahasa Indonesia*(1954),jeung *Ilmu Karang-mengarang* (t.th).

## Rujukan
Aforisme

**Aforisme** asal kecapna ti naBasa Yunani *aphorismos* (*apho+horizein*). Sacara leksikal dihartikeun salaku ungkapan pondok paripolah kahirupan anu atos ditarima salaku kamandang umum. Nurutkeun Shipley (1962:26) pertama diungkapkeun ku Hippocrates (460-370) dina bukuna nu miboga judul *Aphorism*. Buku dimimitian ku kalimah: *"Life is Short, art is long, opportunity fleeting, experimentation dangerous, reasoning difficult..."* Awalna dikaitkeun jeung Elmu Pangaweruh khususna dina Elmu Pangobatan, tapi dina perkembangan tadi digunakeun dina bidang-bidang nu sejen, sapertos: Hukum, Politik, jeung Kabudayaan Umum, kaasup Seni, nu matak Aforisme sok disamikeun sareng Paribasa (*maxim*), sapertos 'Rajin pangkal pandai hemat pangkal kaya','alah bisa karena terbiasa', jeung sajabina. Nurutkeun Abrams, (1981:53) aforisme béda jeung epigram.

## Rujukan
Anakoluton

**Anakoluton** (Yunani,*ana*, hente+*akoluthon*,ngurut) nyaéta kawas gaya nulis, di jerona kecap-kecap dimimitian ku ngajukeun hiji pasualan, tapi pasualan  éta teu dibéré cara pikeun méréskeunana, nanging kalakah dianggeuskeun ku pasualan nu anyar, ahirna kajadian diskontinuitas nu teu disangka, jiga nu teu konsistén. Dina umumna dipaké keur nepikeun émosi, siga dina pidato jeung ku sorangana karya sastra, khususna génré arus kasadaran, saperti: Dijero haténa bimbang ogé. Dimana Tini nu sabenerna, nu waktos hudang, atawa waktos kulem?Ah,... ingetanna ngalayang ka Mar nu karék pupus,...(Belenggu,1977:97).

## Rujukan
Alienasi

**Aliénasi** nyaéta kaayaan kaisolasi, hususna di psikologis salaku hasil tina parobahan-parobahan sosial. Konsép aliénasi langkung seueur dikaitkeun jeung ilmu sosial saperti kelompok marxis. Dina lingkup masyarakat kontemporér aliénasi dihasilkeun ku kamajuan téknologi. johnson ngabédakeun opat jenis aliénasi marxian, nyaéta: a) Aliénasi salaku hasil prosés produksi, b) Produk kagiatan individu, c) manusa séjén jeung d) Aliénasi salaku hasil ti diri sorangan. Durkheim ngaitkeuna jeung konsép anomi, teu saimbangna psikologis, boh sacara  sosoranganan atawa kelompok. Singketna, aliansi marxian téh aya kaitanna jeung balukar tina kapitalisme,ku kituna ngajadikeun individu ngan salaku instrumén, lain makhluk sosial, sedengkeun anomi Durkheimian individu dina kaitanna jeung solidaritas sosial salaku bagian tina integrasi sosial. 

## Aliénasi dina lingkup sastra 
Dina lingkup sastra, *kahiji*, dikaitkeun boh jeung pangarang atawa karya-karyana, ku kituna aya anggapan yén sastra teu fungsi sacara nyata dina nyoko prosés pembangunan, sastra kaaliénasikeun ti struktur sosial nu ngahasilkeuna. Ku kituna, aya gagasan supaya lewih réa ngagali unsur ékstrinsik, karya sastra dina kaitanna jeung masyarakat éta sorangan. *Kadua*, sacara instrinsik aliénasi, ciri-ciri katerasingan dominan dina unsur panokohan. Dina sastra Barat *Hamlet(shakespeare), The Stranger( Albert Camus), Waiting for Godot (Samel Beckett),* jeung sajabana disebut salaku karya nu sarat jeung aliénasi. Di indonésia dikaitkeun jeung sastra sastra absurd saperti karya Putu Wijaya jeung Iwan Simatupang.

## Rujukan
Abrogasi

**Abogasi** (*abogation*) nyaéta ngaleungitkeun hak-hak istimewa anu geus aya saacanna. Istilah éta ogé dipikawanoh dina bidang agama jeung hukum, malah dina kadokteran saperti ngabolaykeun kana salah sahiji résép obat anu henteu luyu jeung hiji panyakit nu tangtu. Dina bidang sastra, hususna salaku bagian tina téori-téori postkolonialisme mimiti diwanohkeun ku Ashcroft anu ngajéntrékeun peran imperial bahasa kolonial urut tempat jajahan, jiga: bahasa Inggris, Perancis, Walanda, jeung sajabana. Basa-basa éta geus digunakeun keur bahasa gaul, malah basa resmi. Di antara basa-basa anu dimaksud bahasa Inggris anu pang lobana nimbulkeun masalah, jiga: India, Malaysia, Filiphina, Amerika laten, jeung Afrika, sahingga aya bédana antara bahasa 'Inggis' jeung 'inggis'.

Abogasi digunakeun babarengan jeung istilah apropiasi (*appropriation*), keur narima kasaluyuanana. Hartina salian panolakan hiji bahasa ogé digunakeun ku cara nyasuaikeun jeung kopetensi lokal, sahingga bisa ditarima sacara leuwih jelas. Abrogasi jeung apropriasi basa jeung sastra henteu teuing jéntré di Indonesia, sabab saperti dikanyahokeun Walanda mah tara méré ombér nu diajar kana basana. Ku sabab alesan jaman panjajahan anu sakeudeung pisan masalah anu sarua henteu kajadian keur basa Jepang. Saupama basa Melayu mah henteu nimbulkeun abrogasi jeung apropiasi sabab bahasa éta ditarima kalayan pinuh kasadaran.

## Rujukan
Antagonis

**Antagonis** asalna tina basa Yunani, tina kecap *antagonistes (anti+against+agonizesthai)* anu hartina pesaing, musuh, rival, atawa lawan. Dina karya sastra, hususna drama, hirarki palaku dibédakeun jadi protagonis, antagonis, tritagonis, jeung saterusna. Antagonis nyaéta palaku anu meré kasaimbangan, jadi lawan atawa batur ka palaku utama protagonis. Sami sareng protagonis, antagonis sanes waé jalmi, tiasa ogé éntitas séjén, saperti mahluk adikodrati, nasib, kahayang, jeung sajabana. Dina cerpen jeung novel istilah anu umum dipake nyaéta palaku utama, kadua, jeung pelengkap(komplementer)

## Rujukan
Aksén

**Aksén** téh sarua ma'nana jeung accentum (Latin), accentus (perancis), nyaéta tekanan sora ti huruf,suku kata,kata nutangtu, anu salaku tekanan kata. Aksén tina hubungan ieu nimbulkeun dua pangartian nyaéta aksén dina bahasa lisan jeung nulis. beda ti bahasa jeung sastra nulis di jerona tiasa dimangfaatkeun tanda - tanda maca, diakritis keur nékankeun maksad panulis, dina bahasa jeung sastra lisan aksén anu nyekél peranan penting. Dina bahasa Lisan aksén tiasa ngubah makna, Kawas kata "Indit ayeuna oge!" anu diucapkeun cing tarik atawa sabalikna biasa hungkul. Sabalikna dina bahasa nulis, dina umumna henteu ngubah harti, jadi bahasa Indonésia disebut sabagai nondistingtif.

Sanajan kitu aya ogé sr kabiasaan yén tekanan kata *jatuh* dina suku panungtung dina kata - kata anu kawangun ti dua suku kata, sedéngkeun kata-kata anu kawangun ti leuwih dua suku, ku kituna  aya tékanan nyaéta suku kadua ti tukang. Istilah lain anu muncul nyaéta *Intonasi* . Bedana, istilah panungtung ieu patali jeung aksén dina kalimat sacara kaseluruhan, deukeut patalina jeung irama. Dina karya sastra, aksén atawa intonasi gaduh péranan penting khususna dina seni deklamasi jeung rupa-rupa bentuk pambaca karya sastra lainna. Dina sastra leuber  aksén, irama (ritme), jeung matra (metrum) nyékél peranan penting anu sacara kasaluruhan di sebat Guru lagu.

## Rujukan
Actans

**Actans** ( *actum,* Latin) nyaéta hal anu dilaksanakeun atawa galaksanakeun hiji hal, dina harti anu leuwih lega aya nu nyebut ogé aktor jeung palaku. Dina tiori kontemporer duanana dibédakeun kieu, *actans* jadi leuwih aktif jeung kajadian poé éta kénéh ( *actual ),* nepi ka ngabogaan kasajajaran jeung *agent.* Umumna dimupakatan yén konsep *actans,* jeung mere makna anyar, dina hubungan ieu ngadumaniskeun model paradigmatik Levi- Strauss jeung sintagmatik Prov. Ieu tiori digunakeun keur ngajéntrékeun struktur naratologi, nyaéta studi ngenaan kumaha pangarang nyiptakeun carita bari jeung kasulitan tokoh atawa panokohanana, boh dongéng boh mitos atawa novel jeung sagala rupa wangung fiksi séjénna. Dina hubungan ieu *actans* raket patalina jeung aksi sakumahana nu dimaksudkeun ku Aristoteles terus ogé digunakeun dina alam tiori kontemporer.

Luxemburg dkk. ( 1984: 154 ) ngajéntrékeun *actans* mangrupa salaku peran-peran abstrak dilakukeun ku para tokohna. Ku kituna,  *actans*  salian ti mangrupa tokoh jalma dina rupa fisik, ogé nonfisik, nonhuman. Ku kituna, *Actans* teu sarua jeung palaku, hiji pakarang, saurang budak léutik bisa nganbantuan saurang pajuang dinan medan perang, Greimas nepikeun genep unsur *actans*, sahingga ngabnetuk tilu pasangan anu patukang tonggong jeung ani di sebut 'tata bahasa' naratif nyaéta: *sujet* ( subjek, pajuang ) dan  *objet* ( objek, tujuan ), *destinateur* ( dibere kakuasaan, anugrah ) jeung *destinataire*  ( jalma anu dibere  anugrah ),  *adjuvant* (pembantu ), jeung  *apposant* ( pengalang ). Nurutkeun Culler ( ibid.), hiji kalimat tunggal jeung hiji plot ngandung genep unsur anu disebutkeun tadi di luhur . ( Baca ogé  *Agent ;*  aksi;karakterologi;panokohan;tokoh)

## Rujukan
Adikarya

**Adikarya**, adiseni, mahakarya, suprakarya nurutkeun istilah hartina nyaéta karya anu gedé, karya anu monuméntal, hasil cipta sastra, seni, jeung budaya umum anu salawasna bakal matuh.

## Rujukan
Altruismeu

**Altruismeu** (Latin, *alteri,* kanggo batur*),* mimiti diomongkeun ku  Auguste Comte (1798-1857) (Blackburn, 2013: 29), patali raket jeung etika Kristen, ditolak ku Friedrich Nietzche  jeung alesan pendevaluasian diri.Dina omongan nu sejen Comte (Abercrombie, dkk, 2010: 23) ogéngungkapkeun istilah bunuh diri altruistik salaku akibat tekenan kolektif jeung kuatna kasepakatan sosial. Sacara umum digunakeun jang ngajelaskeun sifat jeung sikap jalma anu lewih loba mere perhatian ka batur, kelompok anu sejen dibandingkeun  jeung diri pribadi atawa kulawarga. Kukituna disebutkeun yen altruisme patali jeung egoisme. Kelompok altruisme digawe kalayan pinuh kasadaran jeung teu kapaksa, teu ogémiharepken balasan. Altruisme dibedakeun jeung kawajiban sabab nu akhir ieu sarat jeung muatan moral sapertos atikan agama. Altruisme mindeng di pataliken jeung teori pertukaran sosial, behaviorisme, empati, jeung teori evolusi.

Kuayana kamajuan teknologi di sagala widang, sadar yen ges kajadian krisis altruis, di jerona jalma jalma leuwih loba berhubungan jeung teknologi. Individu, masyarakat ngan ukur mentingkeun diri pribadi jeung  *golonganna.*
## Rujukan
Djenar Maesa Ayu

**Djenar Maesa Ayu,** nyaéta salah sahiji *sutradara* jeung *aktris* ti era 1970-an, anjeuna ngagaduhan landian Nai, mangrupa putra di pasangan Sjuman Djaja jeung Tutie Kira. taun 1973 anjeuna nikah sareng Edi Widjaya. Anjeuna pernah menangkeun *khatulistiwa Literary Award*  di taun 2004, salian ti éta anjeuna ogé osok nulis novel jeung carpon. cenah, Ayu diajar nulis sareng sastrawan Sutardji Calzoum Bachri, Budi Darma, jeung Seno Gumira Ajidarma.

## Karya-Karya nu Dihasilkeun 
*Mereka Bilang saya Monyet*  ( 2001 ), Jangan Main-Main (2003), *Cerita Pendek Tentang Cerita Pendek* ( 2006)

## Rujukan
Jumadil Akhir

**Jumadil Akhirah atawa Jumadilakhir** (Arab:**جمادى الآخرة**, **Jumadil Akhirah**) nyaéta bulan kagenep dina pananggalan hijriyah sabada bulan Jumadil Ula saméméh Bulan Rojab. Kabéh bulan dina kalénder Hijriah maké kecap keur sebutan lalaki (Basa Arab: مذكر, mudzakkar) anging bulan Jumadal Ula jeung Jumadal Akhiroh (Arab:جُمادَى الأولى وجمادى الآخرة) maké sebutan keur awéwé (Basa Arab: مؤنثتان, muannatsani) lantaran dina dua bulan ieu cai beku 

## Landih lain 
Kaum Tsamud, kaum 'Arab heubeul ngalandih ieu bulan, Haubar (Arab: هَوْبَر)

## Rujukan
Rajab

**Rajab atawa Rojab** (**رجب**, **Rajab**) nyaéta bulan katujuh dina pananggalan hijriyah sabada bulan [[Jumadil akhir] saméméh Rewah atawa Sya'ban. 

## Sasakala miwah kautamian ieu bulan 
Dingaranan Bulan Rojab asal tina "rajab mudhor". Rojab hartina at-ta'zhim, ari Mudhor nyaéta hiji kabilah arab nu pinunjul. Ieu bulan kaasup bulan harom anu opat, nyaéta:
* Bulan Dzulkaédah
* Bulan Dzulhijjah atawa Rayagung
* Bulan Muharom atawa Syuro
* Bulan Rojab  

## Kajadian dina ieu bulan 
* Tanggal 27 Rojab kajadian Isro Mi'raj Nabi Muhammad Saw.

## Rujukan
Sya'ban

'''Sya'ban atawa Rewah** (**شعبان**, **Sya'ban''') nyaéta bulan kadalapan dina pananggalan hijriyah sabada bulan Rojab saméméh Puasa atawa Romadon. 

## Kautamaan ieu bulan 
Dina ieu bulan Kangjeng Nabi Muhammad saw seueur puasa sunah. 

## Kajadian dina ieu bulan 
* Tanggal 27 Rojab kajadian Isro Mi'raj Nabi Muhammad Saw.

## Rujukan
Romadon (bulan hijriyah)

**Romadon **atawa** puasa** (**رمضان**, **Romadon**) nyaéta bulan kasalapan dina pananggalan hijriyah sabada bulan Rewah saméméh Syawal. Dingaranan Romadon lantaran hawa nu panas nyongkab dina ieu bulan (سُمّي بذلك لرموض الحر وشدة).

## Kautamaan ieu bulan 
Dina ieu bulan Umat Islam diwajibkeun puasa sabulan campleng. 

## Kajadian dina ieu bulan 
* Tanggal 17 Romadon kajadian Nuzulul Qur'an ka Nabi Muhammad Saw.
* Lailatul Qodar dina 10 akhir Romadon.
* Perang Badar taun ka-2 Hijriah, 17 Romadon 2 H/ 13 Maret 624 M. 

## Rujukan
Sasaladahan

**Sasaladahan** *(**Peperomia pellucida***) mangrupa hérba liar, jangkungna 15-45 cm, daunna hérang bentuk écéng. Kulawarga Piperaceae ngawengku 3000-an spésiés, anu ampir kabagi rata kana genus *Peperomia* jeung *Piper*. 

Ieu hérba kembangan sapanjang taun, sumebar di lemah nu lembab di Asia jeung Amérika. 

Sasaladahan biasa didahar sarta dipaké natambaan/ubar. Sanajan lolobana dipelak pikeun papaés, sasaladahan bisa dilalab atah atawa dipasak. 

## Rujukan 

## Tumbu kaluar 
* Peperomia pellucida (L.) Kunth , Indonesia Dinas Pertanian 

* *Peperomia pellucida*  http://www.westafricanplants.senckenberg.de/root/index.php?page_id=13&preview=true&searchTextMenue=Peperomia+pellucida&search=Wikitemplate dina tatangkalan Afrika Kulon - KOMUNITAS Guide Poto.
Akulturasi Sastra

**Akulturasi Sastra,** nyaéta hubungan antawis sastra asing jéung sastra pribumi. Hubungan sapertos kieu tos aya ti kadatangan karya besar *Mahabarata, Ramayana,* jéung *Pancatantra* ti India di susul ku dongeng  *Saribu satu malam,* jeung disusul deui ku sastra ti  kulon, sacara kasaluruhan ngawengku carpon, novel, drama, jeung*soneta,*  jeung sajabina.

## Contoh Alkuturasi Sastra 
Patepungna novel-novel sareng dongeng atawa *hikayat,* ngalahirkeun karya-karya Balai Pustaka, jueung ku ayana kulturasi sastra ngabalukarkeun seueurna novel-novel terjemahan

## Rujukan
Akrostikon

**Akrostikon** (Yunani, acro, akhir+stikhos, baris puisi) nyaéta sajak atawa wangun lianna, anu huruf atawa engang unggal baris atawa ayat terusan di bagian handap sangkan bisa ngandung pesen atawa harti husus, kayaning ngaran kabogoh, poé bersejarah, jeung sajabana. Akrostikon geus dipaké ti jaman Yunani jeung Romawi. Dina koran jeung majalah akrostikan umumna bagian tina tatarucingan.  Akrostikon aya dina Injil atawa perjanjian lama. Dina tradisi lisan akrostikan dipaké pikeun ngagampangkeun memori, sebagai mnemonic.

## Akrostikon anu kasohor 
Sator Arepo Tenet Opera Rota.

## Rujukan
Aksioma

**Aksioma**(axioma,Latin), nyaéta inti, dasar, ku kituna bisa sacara lega jadi diinterpretasi salaku bebeneran ditarima téh mutlak, duanana individu salaku ogé masarakat sakabéhna, nu henteu merlukeun bukti.Aksioma bisa ngabuktikeun dirina, ku kituna nepi ka merlukeun metoda na Téori sabab hasilna mangrupa tangtu, kawas unggal hal hirup bakal maot, objék ragrag ka handap, 2x2 = 4, jeung saterusna.

Dina sambungan ieu aksioma aya di sisi sabalikna jeung anggapan, hipotésa anu persis lantaran patarosan panungtungan kudu dibuktikeun kaleresanana.Aksioma ogé dibédakeun ku dogma(dokein,Yunani), mikir, bisa sacara lega diinterpretasi salaku bebeneran iman dikandung dina sistem agama, kayaning konsép tina trinitas dina Hindu jeung Kristen(baca ogédogma).

## Rujukan
Apéndiks

**Apéndiks** nyaéta catetan tambahan atawa lampiran nu aya dina hiji karangan. Apéndiks umumna dicutat dina akhir tulisan. Apéndiks téh ngaboogaan fungsi anu bener-bener ngabantu, nyaéta pikeun ngajelaskeun eusi karya tulis. Apéndiks ogé kakandung dina karya sastra, hususna sastra kontémporér. Tujuanana sarua, nyaéta pikeun ngabantu méh carita leuwih jelas, eusina rupa-rupa, contona: silsilah tokoh (*Tarian Bumi*), mangrupa tanda penghargaan (*Bumi Manusia*)*,* tarjamahan bagian-bagian husus (*Max Havelaar)*, koméntar pakar(*Supernova*).

Dina *Supernova*, gigireun apéndiks, aya ogé bibliografi jeung indéks. Lamun dinu élmu kedokteran, nu dimaksud apéndiks téh nyaéta usus buntu.

## Rujukan
Bintangur

**Bintangur** atawa **sulatri** (***Calophyllum soulattri***) nyaéta hiji spésiés tangkal kembangan ti kulawarga *Calophyllaceae*. Sumebar di Northern Territory Australia, Brunéi, Kamboja, India, Indonésia, Malaysia, Pilipina, Singapura, Sri Langka, Thailand, jeung Viétnam.

## Rujukan
Alinéa

**Alinéa** nyaéta bagéan-bagéan ti hiji naskah minangka hiji beungkeutan, boh salaku naskah atanapi wacana, ku kituna alinéa ngabogaan bagéan awal, tengah, jeung akhir. Ku kituna salaku representasi bubuka, eusi, jeung panutup, dina karya tulis ilmiah alinéa kawangun minimal tilu kalimah. Sacara tipografis unggal mimiti alinéa diketik na dielokeun. Cara lain dilakukeun kalayan mére spasi antaralinéa. Salaku sinonim alinéa. Salaku wangunan alinéa miboga harti nu lega nyaéta pasal, seksi, jeung subbagian tina salah sahiji tulisan. 

Ku ayana kabebasan pangarang di salah sahiji pihak, dominasi rasa di pihak sejenna, karya sastra, khususna wangun anu patali, boh sastra lila atanapi modern sacara umum teu patali jeung sarat-sarat di luhur. Dini fiksi modern misalna remen kapanggih alinéa anu ukur diwangun ku hiji kalimah, malah hiji kecap. Dilanjut ku alinéa nu panjang pisan.

## Rujukan
Syawal

**Syawwal atawa Sawal** (Basa Arab:**شوال**, **Syawwal**) nyaéta bulan kasapuluh dina pananggalan hijriyah sabada bulan Puasa saméméh bulan Hapit atawa Zulko'dah. 

## Kautamaan ieu bulan 
Dina ieu bulan Umat Islam ngalaksanakeun solat Idul Fitri atawa sok ilahar disebut poé lebaran dingaranan *Lebaran* lantaran dina ieu poé umat Islam silih lubarkeun kasalahan atawa silih hampura. Ogé disunahkeun pikeun umat Islam sabada Puasa Romadon, dituluykeun puwasa 6 poé pahalana lir ibarat puasa sataun campleng. Lantaran dilaksanakeun di bulan Syawwal ku lantaran kitu disebut *puasa Syawwal*. 

## Kajadian dina ieu bulan 
* Tanggal 1 Syawwal Solat Idul Fitri.

## Rujukan
Dzulhijjah

**Dzulhijjah atawa Rayagung** (Basa Arab:**ذو الحجة**, **Dzulhijjah**) nyaéta bulan kaduabelas dina pananggalan hijriyah sabada bulan Dzulkaédah saméméh bulan Muharam atawa Syuro.

## Kautamaan ieu bulan 
Dina ieu bulan Umat Islam nu mampu ngalaksanakeun ibadah haji ka tanah suci, di Kota Mekah jeung jaroh Madinah, meuncit kurban mangrupa embé, domba atawa sapi atawa munding. Urang Sunda atawa Jawa Bulan Rayagung ku lantaran dina bulan ieu kumpulna sababaraha ibadah, utamana ibadah haji di mana kumpulna umat Islam sadunya. Ogé rupa-rupa ibadah dina ieu bulan nu agung.

* Ibadah Haji
* Puasa 'Arofah
* Solat Idul Adha
* Ibadah Qurban

## Kajadian dina ieu bulan 
* Haji Wada, Haji pipisahan Kangjeng Nabi Muhammad saw.

## Rujukan
Dzulkaidah

**Dzulkaidah atawa Dzulkaedah** (Basa Arab:**ذو القعدة**, '''Dzulqo'dah'*) nyaéta bulan kasabelas dina pananggalan hijriyah sabada bulan Syawal saméméh bulan Haji atawa Rayagung. 
Ieu sasih kalebet salah sahiji tina opat sasih suci (*asyhurul hurum*), nyaéta sasih anu dimulyakeun dimana umat Islam dilarang ngayakeun peperangan.

## Asal ngaran ieu bulan 
Dingaranan **Dzulkaidah** lantaran urang Arab zaman baheula dina ieu bulan caricing di imah henteu perang. Tina kecap *qa'ada'' (قعد) anu hartosna "diuk" atanapi "reureuh". Dina tradisi masarakat Arab jahiliyah, ieu sasih dianggo pikeun istirahat tina sagala rupa peperangan sarta aktivitas dagang pikeun nyiapkeun diri mapag usum Ibadah Haji dina sasih Dzulhijjah.

## Kajadian dina ieu bulan 
* Salah sahiji di antara bulan haram nu opat, kahiji Dzulqo'dah, kadua Bulan Haji, katilu Bulan Muharram jeung ka opat bulan Rojab.
* **Perjangjian Hudaibiyah:** Perjangjian daméy antara umat Islam Madinah sareng kaum musyrikin Mekah dina taun ka-6 Hijriah.
* **Umrah Qadha:** Ibadah Umrah pengganti (*qadha*) anu dilaksanakeun ku Nabi Muhammad saw. dina taun ka-7 Hijriah.

## Rujukan
Surah Al-Hasyr

**Surat Al Hasyr** (Arab: **الحشر**,"Pangusiran")  nyaéta surat ka-59 dina Al-Qur'an. Surat ieu kaasup surat Madaniyah tur kawengku 24 ayat. Dingaranan Al Hasyr saluyu nu kaunggel dina ayat ka-2.

## Poko-poko eusina 
* Tasbéh Sing sarwa nu aya di langit jeung bumi.
* Warta nu patali jeung Yahudi Bani Nadhir nu écés.
* Harta rampasan perang.
* Misahkeun antara Muhajirin jeung Anshor.
* Nu patali jeung munafék ti Bani Quraizhoh.
* Patali jeung Barshisho.
* Nyawang ka tingkah laku katukang pikahareupeunn.
* Kautamaan Al-Qur'an
* Asmaul Husna. 

## Ayat jeung Terjemah 
** سَبَّحَ لِلَّهِ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلأَرْضِ وَهُوَ ٱلْعَزِيزُ ٱلْحَكِيمُ **

(1) *Tasbéh ka Alloh nu aya di langit jeung di bumi, Anjeuna nu Maha Gagah Maha Wijaksana*.

** هُوَ ٱلَّذِيۤ أَخْرَجَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ مِنْ أَهْلِ ٱلْكِتَابِ مِن دِيَارِهِمْ لأَوَّلِ ٱلْحَشْرِ مَا ظَنَنتُمْ أَن يَخْرُجُواْ وَظَنُّوۤاْ أَنَّهُمْ مَّانِعَتُهُمْ حُصُونُهُم مِّنَ ٱللَّهِ فَأَتَاهُمُ ٱللَّهُ مِنْ حَيْثُ لَمْ يَحْتَسِبُواْ وَقَذَفَ فِي قُلُوبِهِمُ ٱلرُّعْبَ يُخْرِبُونَ بُيُوتَهُمْ بِأَيْدِيهِمْ وَأَيْدِي ٱلْمُؤْمِنِينَ فَٱعْتَبِرُواْ يٰأُوْلِي ٱلأَبْصَارِ **

(2) * Anjeuna nu ngaluarkeun urang kafir ti golongan ahli kitab ti imah-imah maranéhna dina kajadian pangusiran nu mimiti. Aranjeun teu nyangka maranéhna moal kaluar, bari maranéhna yakin yén bénténg-bénténgna bakal bisa nahan datangna (siksa) Alloh, ku kituna Alloh nibankeun (siksa) ka maranéhna ti madhab nu teu disangka-sangka jeung dicecebkeun kana haténa rasa sieun nepi ka rujad baruntakan ku polah leungeun maranéhna sorangan jeung jalma nu ariman. Yeuh, ieuh téh kudu jadi totonden pikeun jalma-jalma nu waspaos paninggalina.*.

**  وَلَوْلاَ أَن كَتَبَ ٱللَّهُ عَلَيْهِمُ ٱلْجَلاَءَ لَعَذَّبَهُمْ فِي ٱلدُّنْيَا وَلَهُمْ فِي ٱلآخِرَةِ عَذَابُ ٱلنَّارِ  **

(3) * Lamun seug Alloh teu netepkeun ngusir maranéhna tinangtu, maranéhna éstu disiksa di dunya jeung di ahérat dicawiskeun siksa naraka. *.

** ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ شَآقُّواْ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُ وَمَن يُشَآقِّ ٱللَّهَ فَإِنَّ ٱللَّهَ شَدِيدُ ٱلْعِقَابِ **

(4) * Kitu téh lantaran maranéhna ngalawan ka Alloh jeung rasul-Na, sing saha nu ngalawan ka Alloh, éstuning siksa Alloh kacida beuratna *.... 

## Tadabbur jeung Tadzakkur 
## Rujukan 
## Tumbu kaluar 
* library.islamweb.net
* altafsir.com/
Adzan

**Adzan(أذان )**nyaéta ajakan pikeun umat islam jang mere nyaho abusna waktu solat fardu. Dikumandangkeun ku muadzin unggal solat lima waktu.

## Rujukan
Gunung Burangrang

**Gunung Burangrang** nyaéta gunung api mati nu aya di Pulo Jawa, Indonésia. Jangkungna gunung Burangrang ieu sakitar 2.064 m. Gunung ieu mangrupa salasahiji tina hasil bituna Gunung Sunda di zaman prasajarah. Gunung Burangrang pagigir-gigir jeung Gunung Sunda.

Gunung Burangrang ngabogaan kawasan leuweung pasir, leuweung Dipterokarp, leuweung Montane, jeung leuweung Ericaceous atawa leuweung gunung.

## Daérah Atikan Pecinta Alam 
Gunung Burangrang mindeng dijadikan tempat para Pecinta Alam jang ngalaksanakeun atikan jeung latihan Dasar *Kepecintaalaman.* Salian di gunung Burangrang aya ogé tempat lain nu mangrupa bagéan tina Gunung Burangrang, nyaéta Situ Lémbang, daérah ieu kaasup daérah militér dina komandona Pusdikpassus.

## Rujukan
Muazin

**Muazin (bahasa Arab:مؤذن) ** nyaéta jelema anu kapilih di masjid pikeun ngumandangkeun adan disalah sahiji Masjid.

## Rujukan
Gunung Artapéla

**Gunung Artapéla** nu jangkungna2194 mdpl jeung puncakna nyaéta Puncak Sulibra aya di Désa Sukapura Kecamatan Kertasari Kabupaten Bandung nu berbatasan jeung Kecamatan Pangaléngan Kabupaten Bandung. Masarakat Bandung jeung pendaki nu hayang nyobaan naklukkeun Gunung Artapéla tiasa ngagunakeun jalur via Sukapura jeung Cirawa di Kertasari jeung Jalur Pangalengan. Info nu ayeuna ,Jalur Sukapura téh digentos janten Jalur Cirawa. 

## Sejarah 
Ngaran Gunung Artapéla ngagaduhan harti Arta (Harta/harti) Péla (bersama) Artapéla (Harta Bersama), dina harti ieu nyaéta hiji tempat nu dijaga ku karajaan lantaran mangrupa tempat penting jang nyimpen harta karajaan jeung masyarakat. Artapéla téh sebutan ti jaman baheula nu mangrupa hiji tempat/bagéan ti karajaan jang tempat ngumpulkeun harta karajaan (nagara) masa Kabupaten Sukapura.

Di Gunung Artapéla aya hiji dano nyaéta Danau Aul. Ceuk béja masarakat sekitar mah jero dano ieu téh teu aya dasarna. Geus pernah dicobaan make tali nu panjangna puluhan kilométer tapi tetep teu nepi ka dasar dano .Salian ti eta, sumber cai ti dano ieu can pernah béak.

## Rujukan
Situ Lémbang

**Situ Lémbang** téh hiji danau dikurilingan ku pagunungan anu perenahna di hiji luhurna.  Situ atawa danau sorangan kaldéra ti letusan Gunung Sunda 2-3 juta taun ka tukang.  ayana diantara Gunung Burangrang , Gunung Tangkuban Parahu jeung Gunung Sunda . 

## aréa Atikan Pa 
Situ Lembang téh bagian tina Gunung Burangrang kaasup wewengkon militér di handapeun komando Pusdikpassus 

## Tempo ogé 
* Gunung Burangrang 
* Java
Gunung Rakutak

**Gunung Rakutak** nyaéta hiji gunung nu letakna di kecamatan pancét tepatna mah di désa Sukaramé ,kabupatén Bandung Jawa Barat nu tinggina 1922 méter di luhur permukaan laut, Gunung Rakutak kaasup kawasan Cagar Alam Kamojang nurutkeun Keputusan Menteri Pertanian Nomor: 170/KptsUm/3/1979, panunjukan Cagar Alam Kawah Kamojang nu luasna 7.500 Ha jeung Taman Wisata Alam Kawah Kamojang nu luasna 500 Ha.

Gunung ieu nyimpen sababaraha sejarah penting nyaéta gunung ieu téh saksi kajadian dibantaina masarakat suku gunung Rakutak ku DI/TII nu dipingpin Kartosuwiryo  jeung saksi masa operasi pager betis nu dilaksanakeun ku Tentara Negara Indonésia. 

## Rujukan
Cangkang

**Cangkang** nyaéta alat paragi pambungkus atau ngambungkus barang. Biasana ngagunakeun(daun,kertas dsb).

## Rujukan
Sutardji Calzoum Bachri

**Sutardji Calzoum Bachri** katelah ku sebutan presidén penyair Indonesia jeung mengrupa salah sahiji panaratas penyair angkatan 1970-an, babar 24 Juni 1941 di Rengat, Indragiri Hulu, Riau. Sutardji nyaéta anak ka lima ti sabelas sadulur.  Ramana nyaéta, Mohammad Bachri, ti Prembun, Kutoardjo, Jawa Tengah, nu ti bubujang ngarantau ka Riau nepi ka anjeuna menang jabatan Ajun Inspektur Polisi, Kepolisian Negara, Kementrian Dalam Negeri, Republik Indonesia di Tanjung Pinang, Riau (Tambelan). Wasta indung na nyaéta May Calzoum ti Riau (Tambelan). Tahun 1982 ajeunna nikah jeung Mardiam Linda ngabogaan anak nu wasta na Mila Seraiwangi.

## Pangalaman pendidikan 
Tingkat pendidikan Sutardji dimiitian ti SD, SMP, SMA, terus nepi ka Fakultas Sosial Pulitik, Jurusan Administrasi Negara, Universitas Padjadjaran, Bandung, tapi teu tuntas. Salian ti éta, tahun 1974 anjeuna ngailuan International Poetry Reading di Rotterdam, Belanda. Bulan Oktober 1974-April 1975 anjeuna ngiluan  International Writing Program di Universitas Iowa, Iowa City, USA. Anjeuna ogé kungsi ngiluan panataran P4 di Taman Ismail Marzuki, Jakarta tahun 1984,  lulus salaku rengking kahiji tina 10 pangalusna. Anjeuna ogé kungsi diundang ka Pertemuan Internasional Para Penyair di Baghdad, Irak jeung K.H. Mustofa Bisri ogé Taufiq Ismail, ogé diundang Dato Anwar Ibrahim (pas ngajabat jadi Menteri Keuangan Malaysia) pikeun maca puisi di Departemen Keuangan Malaysia. Sutardji ogé kungsi ngailuan sababaraha panglawungan sastrawan ASéaN, pangla Sastrawan Nusantara di Singapura, Malaysia, dan Brunéi Darussalam. Tahun 1997 Sutardji diundang pikeun maca puisi di féstival Puisi Internasional Medellin, Columbia.

## Pangalaman gawé 
Sutardji kungsi gawé di majalah Horison salaku rédaktur ,ti taun 1996 anjeuna bisa jadi rédaktur sénior. Sutardji ogé kungsi gawé di majalah mingguan Fokus, Sutardji ogé gawé jadi penjaga ruang seni "Bentara", hususna merhatikeun ngeunaan puisi dina harian Kompas (2000—2002) saanggeus jadi redaktur dina majalah sastra Horison.

## Karir sastra 
Proses kréatipna dimimitian ti keur anjeunna jadi mahasiswa di umur 25 tahun. Anjeuna ngirimkeun sajak-sajak dan ésaina ka koran  mingguan di Bandung, ogé di Jakarta, saperti Sinar Harapan, Kompas, Berita Buana, Pikiran Rakyat, Haluan, Horison, dan Budaya Jaya. Dina taun 1971, sajakna nu ngabogaan judul "O" nu mangrupa kumpulan puisina nu kahiji, terbit di majalah sastra Horison. Di taun satuluyna, di majalah nu sarua, karyana nu ngabogaan judul "Amuk" ogé dimuat. Sutardji katelah ku sebutan "Kredo Puisi" nu kasohor di dunia sastra Indonesia.

## Rujukan
Mona Lisa

***Mona lisa***(bahasa Italia: Monna Lisa [ˈmɔnna ˈliːza] atau La Gioconda [la dʒoˈkonda], bahasa Prancis: La Joconde [la ʒɔkɔ̃d]), nyaéta lukisan minyak dina kai poplar nu dijieun ku Leonardo da Vinci dina abad ka-16.Lukisan ieu mindeng dianggap minangka salah sahiji lukisan kasohor di dunia.Lukisan ieu dipiboga ku pamarintah prancis ditembongkeun di Musée du Louvre di Paris.

## Rujukan
Gunung Singa

**Gunung Singa** letakna di daerah Soreang, sisieun Gunung Sadu. Sabenerna mah Gunung Singa téh lain gunung, lantaran ukuranna nu alit, Gunung Singa leuwih tepatna mah disebut bukit, Gunung Singa ngagaduhan tingkat kemiringan nu rada ngabahayakeun, bentukna siga Piramida (kerucut) nu mangrupa tangtangan jang pendaki. Gunung Singa tinggina 1.100 mdpl-an. Jalur pendakian nu dilewatan jelas jeung terbuka dimulai ti jalur kebon warga, ateul-ateulan di kebon bambu, ngos-ngosan di tanjakan.

## Rujukan
Dadang Wigiarto

**H. Dadang Wigiarto, S.H** () nyaéta Bupati Sitobondo anu nyekel kalungguhan dina periode 2010 nepi ka 2015 jeung 2016 nepi ka 2021. Anjeunna pertama kalina di istrenan di kaping 6 September 2010. Anjeunna jeung pasanganana Rachmad sukses ngameunangkeun pilkada Situbondo kalawan meunang 145.124 sora (43 persén) jeung unggul di 15 kacamatan di Situbondo. Pasangan ieu ngaéléhkeun 4 pasangan nu sejenna nyaéta pasangan Sofwan jeung Sukarso (PPP, 33 persén), Hadariyanto-Basoe Nondo (PDI-P, 11 persén), Wahyu Teguh Wiyono jeung Samlawi Majid (PKB, 21.188 sora) jeung pasangan independen Herman jeung Junaedi (20.355 suara). Anjeunna ogé kungsi ngajabat minangka Ketua Fraksi Kebangkitan Nasional Ulama (F-KNU) DPRD Situbondo. Dina masa kapamimpinanana, Kabupaten Situbondo nggeus ngaraih piala Adipura tilu kali. salian ti eta, anjeunna ngarancanakeun *car free day* poe Minggu di jalan protokol Kota Situbondo. Kabijakanana  kontroversial nyaéta marentahkeun para PNS salat berjamaah dhuhur. Anjeunna nyaéta salaki ti Hj. Ummi Kulsum Dadang Wigiarto, SH.

## Rujukan
Gesang

**Gesang**  atanapi nami lengkepna **Gesang Martohartono**. Babar di Surakarta, Jawa Tengah, 1 Oktober 1917, maot di Surakarta, Jawa Tengah, 20 Méi 2010 dina yuswa 92 taun. Nyaéta penyanyi jeung penulis lagu ti Indonésia. Dipikawanoh salaku "maestro kroncong Indonesia", anjeunna téh kasohor ku  lagu ciptaanna nyaéta lagu Bengawan Solo, lagu ieu ogé dipikawanoh di Asia, utamana di Indonésia jeung Jepang. Lagu ieu geus ditarjamahkeun kana sahenteuna 13 basa kaasup basa Inggris, Rusia, Cina, jeung Jepang.

## Lagu Bengawan Solo 
Lagu ieu diciptakeun taun 1940, nalika yuswa anjeuna 23 taun. Waktos harita Gesang linggih di sisi Bengawan Solo, anjeunna teu weléh kayungyun ku walungan Bengawan Solo, teras anjeunna kainspirasi jang nyiptakeun lagu. Proses terciptana lagu ieu sekitar 6 bulan.

## Kahirupan 
Sateuacan pupusna, Gesang dumuk  Gesang ari di Jalan Bedoyo Nomor 5 Kelurahan Kemlayan, Serengan, Solo sareng kulawargana. Sateuacanna Gesang dumuk di Perumnas Palur ti Gubernur Jawa Tengah tahun 1980 salami 20 taun. Anjeunna tos papisah sareng istrina taun 1962, terus anjeunna milih hirup nyorangan jeung teu gaduh putra.

Saméméhna Gesang lain tukang nyiptakeun lagu, tapi baheula anjeunna ngan saukur tukang nyanyi lagu-lagu keroncong. Anjeunna ogé pernah nyiptakeun sababaraha lagu, di antarana  *Keroncong Roda Dunia*, *Keroncong si Piatu*, jeung  *Sapu Tangan*, dina mangsa perang dunia II. Hanjakal tilu lagu ieu kurang menang perhatian ti masarakat.

Salaku wangun penghargaan jang kontribusina kanggo musik keroncong, taun 1983 Jepang ngadegkeun Taman Gesang di sakuliah Bengawan Solo. Dana pikeun kapangurusan taman ieu didanaan ku dana Gesang, hiji lembaga nu diadeugkeun  keur Gesang di Jepang.

Tanggal 19 Mei 2010 Gesang dibawa ka rumah sakit ku sabab kasehatanna turun. terus Gesang kudu dirawat di runag ICU sabab kasehatanna terus turun. Akhirna Gesang pupus, poé Kemis, tanggal 20 Mei 2010.

## Lagu-Lagu Gesang 
* *Bengawan Solo*
* *Jembatan Merah*
* *Pamitan*
* *Caping Gunung*
* *Ali-ali*
* *Andheng-andheng*
* *Luntur*
* *Dongengan*
* *Saputangan*
* *Dunia Berdamai*
* *Si Piatu*
* *Nusul*
* *Nawala*
* *Roda Dunia*
* *Tembok Besar*
* *Seto Ohashi*
* *Pandanwangi*
* *Impenku*
* *Kalung Mutiara*
* *Pemuda Dewasa*
* *Borobudur*
* *Tirtonadi*
* *Sandhang Pangan*
* *Kacu-kacu*
* Sebelum aku mati
* Bumi Emas Tanah Airku
* Urung
* Kemayoran

## Rujukan
Imut

ka|jmpl|186x186px| Hiji awéwé keur mésem.
Dina fisiologi, **imut** (lemesna: **mésem**) téh éksprési beungeut anu lumangsung alatan gerakan atanapi mecenghulna gerak dina biwir atawa duanana tungtung, atawa ogé sabudeureun panon. Lolobana jalma seuri mun keur némbongkeun kabagjaan sarta kesenangan.

Imut anu datang tina rasa kabagjaan atawa ngahaja imut ku sabab hal anu ngajadikeun manéhna imut, beungeutna bakal hadé atawa leuwih geulis ti batan sabot manéhna biasa waé atawa sabot manéhna ambek.

Imut ogé datang tina katulusan haté. Lamun arurang miboga hate anu tulus, kasaha waé gé arurang pasti imut.

## Imut anu kawentar 
[jmpl|147x147px| Poto ti [Présidén Indonésia|Presiden Suharto dina taun 1960 ]]
Urut Présidén Indonésia ka 2 Umum tina Tentara ( Ret.  ) H. Muhammad Soeharto .  Di dunia International , utamana dina dunya Barat Présiden pikeun judul séjén, nyaéta: "Bapa Pangwangunan Indonésia" mindeng disebut ku judul populér *"The Smilling Umum"* (basa Indonésia: "Sang Jendral Yang Tersenyum") kusabab katempo dina beungeut manéhna keur imut.

## Rujukan
Curug Maléla

**Curug Maléla** nyaéta salah sahiji curug nu aya di Kabupatén Bandung Barat. Curug ieu téh luhurna kira kira 60 nepi 70 meter sarta lébarna ngahontal kana 70 meteran nu sumber cai na ti hulu cai bagian kalér Gunung Kendeng, nyaéta Gunung api nu ayana di beulah wétan Ciwidéy nu geus paéh sarta ngalir ngaléntas walungan Cicadas-Gunung Halu.

## Lokasi 
**curug maléla** téh mangrupa lokasi curug nu paling nu paling luhur ti rangkéan tujuh curug sapanjang 1km nu ayana di **désa Cicadas,Kecamatan Rongga, Kabupatén Bandung Barat.** Aksés jalanan ka lokasi curug ieu masih mangrupa taneuh jeung babatuan sarta can aya papan panunjuk ka lokasi, kaasup rétribusi tikét asup ka curugna sabab lokasina mencil di tengah tengah leweung sarta can loba kajamah ku wisatawan.

## Daya Tarik 
**Curug maléla** ngabogaan 5 buah jalur curug nu bakal katempo kaéndahan sarta kamegahana nu kacida pikaresepeun nu ningalina. Curug nagé lumayan tarik caina jeung lamun urang boga kasempetan, urang tiasa ningali ratusan monyét nu buntutna panjang *(Macaca Pasciscularis)* nu keur nginum cai di handapeun curug malela. Disisi bagéan katuhu na anjeun tiasa nempo bentuk tebing nu lumayan luhur jeung éksotis warna bodas nu ngarahna ka handapeun curug.

## Rujukan
Gunung Lokon

jmpl|250x250px| Gunung Lokon ti Manado Bay
**Gunung Lokon** mangrupa gunung deukeut Tomohon , Propinsi Sulawesi Utara .  Gunung ieu  luhurna 1.580 mdpl.

## Lokasi 
Puncak Gunung Lokon jarakna sekitar 5.300 méter kalér-kuloneun Tomohon jeung sekitar 6.700 méter Langkaplancar sahiji kabupaten kota Pineleng. Ti ibukota propinsi di Manado éta ukur kira 20 kilométer Langkaplancar kota.

## Bibitu 
Sababaraha letusan gunung ieu nu bisa dirékam dina kiwari ngawengku:

### 1951 
Letusan di taun ieu teu sakumaha kuat dina taun 1991 sarta 2011.

### 1991 
Gunung Lokon bitu dina Oktober 1991 ngabalukarkeun karugian bahan ngahontal $ 1 milyar.  Rébuan pangeusi di kampung Kakaskasen I, Kakaskasen II, Kinilow na Tinoor, nalika lokal badag ngungsi ka sajumlah wewengkon dianggap rawan alatan hateup tina rébuan imah ancur ku batu jeung lebu sakumaha kandel salaku 15 nepi ka 20&nbsp;cm.  Dina musibah éta, hiji wisata ti Swiss, Vivian Clavel anu didatangan salila letusan hébat teu bisa kapanggih.  Anjeunna dikonfirmasi maot kakubur ku hiji longsoran ti lava tiis.

### 2001 
Waktos bitu taun 2001, sababaraha area Kota Manado , nu kira kira 25 Km ti gunung, katutupan hujan lebu nu ngaguyur lantaran alatan angin.  Lebu bahan dipancarkeun ti lava kawah ngawangun éta gunung sarta kira luhurna 400 méter.  Letusan ieu teu bitu sakumaha badag dina taun 1991.

### 2011 
ka|jmpl|250x250px| Tanggal Juli 10 Novémber 2011 saméméh bitu dina
Gunung Lokon mimiti némbongkeun aktivitas saprak Juni 18 2011.

Dina Kemis, 14 Juli 2011 dina 22:45 pm Gunung Lokon di kawah Tompaluan bitu sareng burst tina bahan Pijer, pasir, jeung lebu saluhur 1.500 méter.  ,  Saterusna, letusan lumangsung  Jumaah isuk di sabudeureun 01,30 WIB ku burst tina bahan vulkanik saluhur 600 méter.  Letusan  ieu nyababkeun leuwih ti 10.000 warga di sababaraha désa, kaasup Kinilow , Tinoor , sarta Kakaskasen ngungsi ka Tomohon atanapi Manado.  Sahenteuna sapoé sanggeus bitu dua urang maot salaku hasil teu langsung tina letusan.

## Rujukan
Kékéséd

**Kékéséd** nyaéta barang anu sok dipaké ngelap suku atawa di basa Indonésia mah nyaéta kését.

## Rujukan
Panto

**panto** nyaéta paranti muka dina tembok/widang pikeun ngagampangkeun sirkulasi anatara ruangan-ruangan anu di ngawéngku ku tembok/widang nusejen.

## Rujukan
Miljan Radović

**Miljan radović** (babar di Niksic, Montonegro, 18 Oktober 1975; umur 43 taun) nyaéta salah saurang urut pamaen maen bal Montenegro anu berposisi minangka gelandang seranng.  Ayeuna anjeunna diangkat jadi palatih klub Persib Bandung Bandung di Indonésia .

Dina babak kadua ISL taun 2012 Miljan Radovic asup nguatkeun Pelita Bandung Raya

### Internasional 
Miljan radović acan kungsi dipanggil jang maen dina tim nasional Montonegero

## Rujukan
Masjid Lautze 2

**Masjid Lautze** 2 mangrupa masjid jeung gaya arsitektur ti Cina , ayana di Jalan Tamblong No. 27 Kota Bandung , dikelola ku Yayasan Haji Karim Oei (YHKO).  

## Sajarah 
Masjid Lautze 2 perenahna di wewengkon komérsial, sakilas henteu kasampak kawas masjid sacara umum.   Diadegkeun ku Muslim di turunan Cina, H Ali Karim dina Januari 1997.  

## Undagi 
masjid ieu ngan 7 kali ukuran 6 méter bisa nampung 200 jamaah.   Ku gaya arsitektur has budaya Cina dikawasa ku warna beureum lampu sarta hiasan lampion jeung ornamén has Cina.   Cai mibanda gambar kubah kawas masjid jeung tembok nu ampir sagemblengna beureum.   Sempet ngalaman renovasi ku arsiték Institut Téknologi Bandung nyieun kasampak masjid beuki pikaresepeun, warna beureum mendominasi pedalaman sarta exterior masjid, digabungkeun jeung sababaraha ornamén, kayaning cahaya, panerapan rumah tangga, tur ornamén has ukiran Cina. 

## Rujukan
Senter

**Senter**/ damar tojo nyaéta salah sahiji alat portebel atawa anu bisa dibawa kamamana anu marupakeun sumber cahaya jang nyaangan jeung dijalankeun ku batré.

## Rujukan