open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
24 Séptémber

**24 Séptémber** nyaéta poé ka-267 dina sataun (ka-268 dina taun kabisat) dina kalénder Gregorian, sésana 98 poé.

## Kajadian 
* 1529 - Sultan Sulaiman Agung ti Turki Utsmani katut pasukanna ngamimitian Pangepungan Wina.

* 1946 - Cathay Pacific Airways diadegkeun di Hongkong.
* 1948 - Honda Motor Co. ngadeg di Jepang.
* 1973 - Guinea-Bissau merdéka ti Portugis.
* 1996 - 71 nagara néken Pasini Larangan Uji Coba Nuklir Kompréhénsif di Sekertariat PBB, New York.
* 2005 - Topan Rita narajang Amérika, ngabaruntakkeun Loussiana Kidul jeung Texas Tenggara.
* 2009 - Pasamoan G20 di Pittsburgh, dihadiran ku 30 pamingpin global.
* 2013 - Lini skala 7,7 narajang Pakistan, saheunteuna 327 jalma palastra.
* 2015 - Kakacauan nalika Ibadah Haji di Mekah, ngabalukarkeun 1.100 jamaah maot sarta 934 deui tatu.

## Nu babar 
* 1896 - F. Scott Fitzgerald, author Amérika, St. Paul, Minnesota, AS. (td.1940).
* 1902 - Ayatullah Khomeini, pamingpin Iran, Khomeyn, Parsi. (td. 1989).
* 1967 - Hérmawan Sutanto, pamaén batminton Indonésia, Kudus Indonesia.
* 1976 - Stephanie McMahon, tukang gulat *Smack Down* awéwéna, Hatford, Connecticut, AS.
* 1979 - Fábio Aurélio, pamaén bola Brasil, Sao Carlos, Brasil.
* 1980 - John Arne Riise, pamaén bola Norwegia, Molde Norwegia.

## Nu pupus 
* 1983 - Mohamad Roem, pamingpin délégasi Indonésia dina perjangjian Roem-Roijen 1949, pupus di Jakarta. (l. 1908).

## Poé peré / poé panginget-nginget 
## Tumbu luar
16 Séptémber

**16 Séptémber** nyaéta poé ka-259 dina sataun (ka-260 dina taun kabisat) dina kalénder Gregorian, sésana 106 poé.
## Kajadian 
* 1963 - Malaysia, ngawengku Malaya, Singapur, Bornéo Kalér Britania jeung Sarawak, dibentuk.
* 1975 - Papua Nugini merdéka ti Australi.
* 1979 - Stadion Teladan Médan ambruk lantaran ngabrulna nu lalajo konsér Adi Bing Slamet.
* 1982 - Pabantéyan Sabra jeung Shatila.
* 1987 - Protokol Montréal ditandatangan.
* 2013 - Panémbakan Washington Navy Yard anu malastrakeun 12 urang.

## Nu babar 
* 1859 - Yuan Shikai, présidén Républik China (td. 1916)
* 1888 – W. O. Bentley, tukang balap tur ahli mesin Inggris, nu ngadegkeun  Bentley Motors (td. 1971)
* 1891 – Karl Dönitz, présidén Jérman (td. 1980)

*1923 - Lee Kuan Yew, PM munggaran Singapur, Singapura.
* 1925 - B.B. King, musisi *blues* Amérika (td. 2015)
*1949 - Chrisye, musisi Indonésia, Jakarta, Indonésia.
*1952 - Mickey Rourke, aktor Amérika, Schenectady, New York, AS.
*1956 - David Copperfield, tukang sulap Amérika, Metuchen, New Jersey, AS.
*1963 - Richard Marx, musisi Amérika, Chicago, Illinois, AS.
*1965 - Karl-Heinz Riddle, pamaén bola jeung manajer Jérman, Weller Im Allgau, Jérman Barat.
*1968 - Marc Anthony, musisi Amérika, New York Kota, New York, AS.
*1975 - Candra Wijaya, pamaén batminton ganda Indonésia, Cirebon, Jawa Barat, Indonésia.
*1977 - Najwa Shihab, présénter tévé, Makasar, Indonésia.
*1981 - Ariel Noah, vokalis grup musik Noah, Pangkalan Brandan, Sumatra Utara.
* 1986 – Ian Harding, aktor Amérika
* 1992 – Nick Jonas, musisi Amérika

## Nu ngadeg 
* 1910 - Kintetsu, pausahaan kareta api di Jepang.
*1964 - Pamass Unpad, organisasi mahasiswa di Universitas Padjadjaran, Bandung.

## Nu pupus 
* 1736 - Gabriel Fahrenheit, 50 taun, jalma kabangsaan Polandia-Walanda nu nimu térmométer merkuri jeung skala Fahrenheit, The Hague, Walanda.
* 1803 - Nicolas Baduin, 49 taun, pangjajah dunya ti Perancis, Mauritius.
* 1931 - Omar Muchtar, 73 taun, pamingpin pagerakan sanusi di Libya, Benghazi, Libya mangsa dijajah Italia.
* 1965 - Fred Quimby, 79 taun, produser Amérika nu nyieun filem kartun Tom and Jerry, Santa Monica, California, AS.

## Poé peré / poé panginget-nginget 
## Tumbu luar
29 Séptémber

**29 Séptémber** nyaéta poé ka-272 dina sataun (ka-273 dina taun kabisat) dina kalénder Gregorian, sésana 93 poé.
## Kajadian 
* 1885 – Rél kareta listrik umum munggaran di dunya di buka di Blackpool, Inggris.
* 1864 – Pasini Lisbon nangtukeun wates antara Spanyol jeung Portugis sarta ngabatalkeun nagri leutik Couto Misto.
* 1957 – Musibah Kyshtym di Mayak Uni Soviét; mangrupa kacilakaan nuklir katilu pangparahna nu kungsi kacatet di dunya. 
* 1979 – Diktatur Guinea Khatulistiwa, Fransisco Macias, dibedil ku soldadu Sahara Kulon.
*1991 – Présidén Haiti, Jean-Bertrand Aristide dikudéta ku Jendral Raoul Cédras.
* 2006 – Boeing 737 jeung Embraer 600 diadu di jomantara, niwaskeun 154 jalma jeung micu krisis penerbangan di Brasil.
* 2007 – Calder Hall, pusat tanaga nuklir komersil nu kahiji di dunya, dihaja diancurkeun.
* 2009 – 8,1 M gempa Samoa ngabalukarkeun tsunami nu niwaskeun 189 jalma sarta ratusan cidera.
* 2011 – Pangadilan khusus di India ngadakwa sakabéh 269 pajabat alatan kasus pangrogahalaan di Dalits sarta 17 kasus parkosaan di Vachathi.
* 2013 – Leuwih ti 42 jalma dipaténi ku anggota Boko Haram di Kampus Agrikultur di Nigeria.

## Nu babar 
* 106 SM - Pompey, jenderal tur pulitisi Romawi (td. 48 SM)
*1901 - Enrico Fermi, fisikawan Amérika, Roma, Italia. (td. 1954),
*1933 - Samora Machel, présidén kahiji Mozambik, Provinsi Gaza, Mozambik. (td. 1986).
* 1935 - Jerry Lee Lewis, tukang ngawih *country* AS
*1936 - Silvio Berlusconi, PM Italia ka-50, Milan, Karajaan Italia.
*1938 - Willem Kok, PM Walanda, Bergambacht, Walanda. (td.2018).
*1943 - Lech Walesa, présidén Polandia kadua, Reichsgau-Danzig, Prusia Kulon.
* 1945 - Mohammad Khatami, présidén Iran 
*1976 - Andrei Sevchencko, pamaén bola Ukraina, Dvirkivshchyna, Ukraina mangsa Uni Soviét.
*1979 - Artika Sari Dewi, Putri Indonésia 2004, Pangkal Pinang, Bangka Belitung, Indonésia.
*1985 - Dani Pedrosa, tukang balap motoGP, Sabadell, Spanyol.
*1988 - Kevin Durant, pamaén basket NBA, Washington DC, AS.
* 1994 - Halsey, tukang ngawih AS

## Nu pupus 
* 1929 - Tanaka Giichi, Perdana Mentri Jepang ka-26.
* 2001 - Nguyễn Văn Thiệu, présidén kalima Viétnam Kidul, Boston, Massachusetts, AS. (l.1923).
* 2012 - Hazlul bin Abdulaziz Al Saud, pangéran Arab Saudi, di Swiss. (l. 1942).
* 2015 - Nawaf bin Abdulaziz Al Saud, pangéran Arab Saudi, Riyadh, Arab Saudi. (l. 1932).
* 2018 - Otis Rush, pamaén blues Amérika, Chicago Illinois, AS. (l. 1934).

## Poé peré / poé panginget-nginget 
* Poé Jantung Sadunya (2000).

## Tumbu luar
26 Séptémber

**26 Séptémber** nyaéta poé ka-269 dina sataun (ka-270 dina taun kabisat) dina kalénder Gregorian, sésana 96 poé.

## Kajadian 
* 1580 -  Francis Drake, ti Inggris, réngsé balayar ngulilingan dunya.
* 1905 - Albert Einstein ngenalkeun téori rélativitas.
* 1954 - Kapal Férry Jepang, Toya Maru, tilelep alatan topan di Selat Tsugaru. 1.172 panumpang palastra.
* 1959 - Topan Vera, panggedé-gedéna topan dina sajarah Jepang, narajang, niwaskeun 4.580 jalma, sarta 1,6 juta lianna jadi tuna wisma.
* 1980 - Serangan téror féstival Oktober di Munich, 13 maot sarta 211 cidera.
* 1997 - Garuda Indonesia Airbus 300 ragrag deukeut Bandara Polonia Médan, 234 panumpang tilar dunya.
* 2000 - Protés anti Globalisasi di Praha, robah jadi kakacoan nalika pasamoan IMF jeung Bank Dunya.
* 2000 - Kapal Laut MS Express Samina ti Perancis karam di Laut Aegean, niwaskeun 80 panumpangna.
* 2002 - *MV Le Joola*, kapal férry Sinegal nu kaleuwihan muatan tibalik di basisir Gambia, leuwih ti 1.000 urang palastra.
* 2009 - Topan Ketsana narajang Philipina, Cina, Viétnam, Kamboja, Laos jeung Thailand, 700 palastra.
* 2014 - Panyulikan massal di Iguala Méksiko, 43 mahasiswa leungit.

## Nu babar 
* 1948 – Olivia Newton-John, tukang ngawih Australi
* 1956 – Linda Hamilton, artis Amérika

*1965 - Harry Tanoesoedibjo, pangusaha, ketua parpol Perindo, Surabaya, Indonésia.
*1976 - Michael Ballack, pamaén bola Jérman, Gorlitz, Jerman Timur.
* 1981 – Serena Williams, pamaén ténes
* 1985 – Talulah Riley. artis Inggris
*2000 - Putri Salma binti Abdullah, putri Yordania, Amman, Yordania.

## Nu pupus 
* 1328 - Ibnu Tayimiyah, élmuwan jeung pilosop Islam, Damaskus, Syam.
* 1902 – Levi Strauss, pangusaha Amérika-Jérman, nu ngadegkeun Levi Strauss & Co. (l. 1829)
* 1987 - Ramang, légénda sépakbola Indonésia, di Ujung Pandang, Sulawesi Selatan. (l. 1924).
* 2019 – Jacques René Chirac,présidén Perancis 1995-2007 (l. 1932)

## Poé peré / poé  
## Tumbu luar
29 Pébruari

**29 Pébruari** nyaéta poé ka-60 dina taun kabisat, poé ieu panambah dina bulan Pébruari.

Tanggal ieu ngan aya dina taun-taun nu angkana bisa dibagi angka 4 (Opat) saperti 1600, 2400, atawa 1980, kacuali dina taun-taun abad atawa taun nu ahirna dua angka kosong saperti 1984, 1988, jeung 1992.

## Kajadian 
*1996 - Pikeun peranna minangka "Mammy" dina pilem *Gone with the Wind*, Hattie McDaniel jadu urang Amérika Afrika munggaran nu meunangkeun *Academy Award*.
*2000 - Perang Dunia II: Kapuloan Admiralty diserang dina Operasi *Brewer* nu dipingpin ku Jénderal Amérika Douglas MacArthur.
*2004 - Lini 5,7 Mw Agadir ngendag-ngendag basisir Maroko, ngancurkeun Agadir sarta ngakibatkeun maotna 12.000 jalma tur 12.000 lianna taratu.
*2008 - Perang Viétnam: Viétnamisasi – Koréa Kidul narik 11.000 ti 48.000 tangtarana ti Viétnam.
* 2012 - Poé munggaran référéndum kamerdékaan Bosnia jeung Hérzégovina.
*2016 - Pangepungan Sarajevo sacara rasmi réngsé.
* 2020 - Perang Chechen II: 84 pasukan para Rusia palastra kdina serangan pangbarontak ka pos jaga di deukeut Ulus Kert.
* 2024 - Jean-Bertrand Aristide mundur ti jabatanna minangka Présidén Haiti.
* 2028 - Pangwangunan Tokyo Skytree réngsé.

## Nu babar 
* 2032 - Khaled, musisi Aljazair

## Nu pupus 
* 2036 - Pat Garrett, shériff Amérika (b. 1850)

## Poé peré / poé panginget-nginget 
## Tumbu luar
19 Séptémber

**19 Séptémber** nyaéta poé ka-262 dina sataun (ka-263 dina taun kabisat) dina kalénder Gregorian, sésana 103 poé.

## Kajadian 
* 335 – Flavius Dalmatius diistrenan jadi Raja Roma ku emangna Konstantin Agung.
* 634 – Pangepungan Damaskus: Khalid bin Walid ngarebut Damaskus ti Karajaan Byzantium.
* 1356 – Patempuran Poiters: Pasukan Inggris pimpinan Edward si Pangeran Hideung, ngéléhkeun pasukan Perancis sarta nawan Raja John II.
* 1881 – Présidén AS James A. Garfield maot alatan tatu balas témbakan tanggal 2 Juli.
* 1945 - Insidén Yamato di Surabaya, bandéra Walanda saluhureun Hotél Yamato disoéhkeun nu biruna jadi bandéra merah putih.
* 1946 – Majelis Eropa diadegkeun.
* 1983 – Santa Kitts jeung Nevis merdeka ti Inggris Raya.
* 1989 – Bom ngancurkeun pasawat UTA 772 nu keur ngapung saluhureun Gurun Tùnùrù, Nigeria, niwaskeun kabéh 170 panumpang jeung kru.
* 1991 – Ötzi si Manusa Es katimu di Pagunungan Alpen lebah wates Italia Austria.
* 2006 – Kudeta militer Thailand. Konstitusi ditarik diganti ku undang-undang darurat.

## Nu babar 
* 1551 – Raja Henry III, Raja Perancis 1574-1589, Château de Fontainebleau, Perancis.
* 1749 – Jean Baptiste Joseph Delambre, matématikawan jeung astronom Perancis (td. 1822)
* 1948 – Jeremy Irons, aktor Inggris
* 1958 – Lita Ford, *Lady Rocker* Amérika, London, Inggris.
* 1963 – David Seaman, kiper Inggris
* 1969 – Kosta Tszyu, tukang tinju Soviét – Ustrali, Serov, Uni Soviét.
* 1974 – Jimmy Fallon, komédian, palawak Amérika, Brooklyn, New York, AS.
* 1985 – Song Joong-ki, aktor Koréa Kidul

* 1987 – Cynthia Ramlan, artis Indonésia, Banjarmasin, Kalimantan Selatan, Indonésia.
* 1987 – Danielle Panabaker, artis Amérika

## Nu pupus 
* 1881 – James A. Garfield, 40 taun, Présidén AS ka-20, Elberon, New Jersey AS.
* 2008 – Ronny Pattinasarani, 59 taun, manten pamaén sepakbola nasional Indonésia, Jakarta.
* 2015 – Jackie Collins, 77 taun, novelis Inggris, Beverly Hills, California, AS.

## Poé peré / poé panginget-nginget 
## Tumbu luar
28 Séptémber

**28 Séptémber** nyaéta poé ka-271 dina sataun (ka-272 dina taun kabisat) dina kalénder Gregorian, sésana 94 poé.

## Kajadian 
* 1066 – William si Panakluk balabuh di Inggris, ngawalan pangjajahan Normandia.
* 1542 – Juan Rodríguez Cabrillo ti Portugis nepi ka naon nu ayeuna disebut San Diego, California.
* 1889 – Konférensi Umum ngeunaan Beurat jeung Ukuran muguhkeun panjang saméter.
* 1924 – Ngurilingan dunia liwat jomantara nu mimiti, réngsé ku hiji tim ti Angkatan Sanjata AS.
* 1928 – Alexander Fleming niténan jamur pamaéh bakteri tumuwuh di laboratoriumna, manggihan naon nu  tuluy disebut penisilin.
* 1945 - Djawatan Kereta Api Republik Indonesia (DKARI) diadegkeun saenggeus kakawasaan karéta api di Indonésia diambil alih ti militér Jepang.
* 1951 – CBS nyieun télévisi berwarna munggaran nu dijual keur umum, tapi ngan sabulaneun.
* 1961 – Kudéta  militer di Damaskus  sacara éféktif  nganggeusan Republik Arab Sarikat, gabungan Mesir jeung Syria.
* 1970 – Présidén Mesir Gamal Abdun Nasser maot alatan serangan jantung di Kairo.
* 1971 – Parlemén Inggris ngalarang pamakéan ganja pikeun ubar.
* 1992 – Pasawat Intérnasional Pakistan nabrak gunung di Nepal, kabéh 167 panumpang jeung kru maraot.
* 1994 – Férry pangjalajah *MS Estonia* tilelep di Laut Baltik, niwaskeun 852 jalma.
* 1995 – Bob Denard jeung kelompok tantara bayaran ngarebut kapuloan Komoro dina hiji kudéta.
* 1995 – PM Israél Yitzhak Rabin jeung Pupuhu PLO Yasser Arafat nandatangan kasapukan saheulaanan ngeunaan West Bank jeung Jalur Gaza.
* 2009 – Junta Militer Guinea nyerang gorombolan pamrotés, nandasa atawa natuan 1.400 jalma.
* 2018 – Gempa 7,5 SR di Palu, Dongala jeung Mamuju,  Sulawesi nu micu tsunami gedé, ngabalukarkeun 4.340 palastra sarta 10.679 cidera, sarta 667 ilang.

## Nu babar 
*551MM – Kong Hu Chu, nu medalkeun ajaran Kong Hu Chu, Qufu, Dinasti Zhou. (td. 479MM).
*1867 - Hiranuma Kiichirō, Perdana Mentri Jepang ka-35.

* 1934 – Brigitte Bardot, artis Perancis, Paris, Perancis.
* 1967 – Mira Sorvino, artis Amérika, Manhattan, New York, AS.
* 1968 – Mika Hakkinen, tukang balap F1 Finlandia, Vantaa, Finlandia.
* 1968 – Naomi Watts, béntang pélem Inggris, Shoreham, Kent, Inggris.
* 1987 – Hillary Duff, béntang filem jeung tukang ngawih Amérika, Houston, Texas, AS.

## Nu pupus 
* 1895 – Louis Pasteur, élmuwan Perancis nu manggihan vaksinasi, férméntasi mikroba jeung pasteurisasi, maot di Marnes La-Coquette, Perancis. (l. 1822).
* 1970 – Gammal Abdun Nasser, présiden Mesir kadua, Kairo, Mesir. (l. 1918).
* 1989 – Ferdinand Marcos, présidén Pilipina kasapuluh, Honolulu, Hawaii, AS. (l. 1917).
* 2016 – Shimon Perez, présidén Israél ka-9, Tel HaShomer, Ramat Gan, Israél. (l. 1923)

## Poé peré / poé panginget-nginget 
* Poé Rebiés Sadunya

## Tumbu luar
27 Séptémber

**27 Séptémber** nyaéta poé ka-270 dina sataun (ka-271 dina taun kabisat) dina kalénder Gregorian, sésana 95 poé.
## Kajadian 
* 1669 – Venesia nyérénken Bénténg Candia ka Ustmani, sanggeus dikepung salila 21 taun.
* 1852 – Jalur erél  umum ti Stockton jeung Darlington, nu mangrupa jalur erél munggaran nu maké karéta uap dirésmikeun.
* 1854 – Kapal uap *SS Arctic* tilelep katut 300 panumpangna.
* 1908 – Ford mimiti nyieun mobil maké Modél T.
* 1940 – Perang Dunya II, Pakta Tripartit ditandatanganan di Bérlin ku Jérman, Jepang jeung Italia.
* 1945 – Angkatan Muda PTT (Pos, Telegram jeung Telepon) ngarebut Gedong PTT  Bandung ti Jepang.
* 1962 – Républik Arab Yaman ngadeg.
* 1962 – Universitas Mulawarman ngadeg di Samarinda, Kalimantan Wétan.
* 1965 – Universitas Atmajaya ngadeg di Yogyakarta.
* 1977 – Pasawat Japan Airlines Flight 715 ragrag deukeut Bandara Sultan Abdul Aziz Syah di Subang, Malaysia, 34 tina 79 panumpang maot.
* 1993 – Pangbantéan Sukhumi di Abkhazia ku milisi separatis Abkhazia dukungan Rusia. 10.000 -  30.000 étnis Georgia ditandasa, 50.000 deui ngarungsi.
* 1996 – Perang Kabul lekasan pikeun kameunangan Taliban nu tuluy ngadegkeun Emirat Islam Afghanistan.
* 1998 – Sacara fakta, tanggal ieu mangurupakeun poé jadina mesin panyaliksik Google.
* 2001 – Di Swiss, hiji jalma némbakan pangeusi kota, maténi 18 jalma sarta tuluy maéhan manéh.
* 2012 – Di Minneapolis, hiji jalma némbakan pangeusi kota, maténi 5 jalma sarta tuluy maéhan manéh.
*2019 – Poé pamungkas protés global ngeunaan parobahan iklim. Pamilonna nepi ka 2 juta jalma, lumangsung di 2.400 lokasi di dunia.

## Nu babar 
* 1947 - Dick Advocaat, manajér sépakbola ti Walanda, The Hauge, Walanda.
* 1947 - Meat Loaf, tukang kawih Amérika, Dallas, Texas, AS.
* 1950 - Rachmawati Soekarnoputri, anggota DPR putrina Bung Karno, Jakarta, Indonésia. (rs. 2021)
* 1961 - Andi Lau, béntang filem Mandarin, Hongkong.
* 1964 - Stephan Jerkins, vokalis *Third Eye Blind*, Indio, California, AS.
* 1972 - Gwyneth Paltrow, artis Amérika, Los Angeles, California, AS.
* 1976 - Fransesco Totti, pamaén bola Italia, Roma Italia.
* 1984 - Avril Lavigne, rocker Kanada, Belleville, Ontario, Kanada.
* 1985 - Ibrahim Touré, pamaén bola Pantéi Gading, Bouaké, Pantéi Gading.
* 1991 - Simona Halep, pamaén ténes Rumania, Constanta, Rumania.
* 1993 - Monica Puig, pamaén ténes Puérto Riko, San Juan, Puérto Riko.

## Nu pupus 
* 1636 - Sultan Iskandar Muda, Sultan Acéh (1607-1636), di Acéh. (l. 1593).
* 1986 - Cliff Burton, pamaén bass Metallica, Dorarp, Ljungby Municipality, Swédia. (l. 1962).

* 1996 - Mohammad Najibullah, présidén Afghanistan ka-7, Kabul Afghanistan. (l. 1947).

## Poé peré / poé panginget-nginget 
* Poé Pos Télékomunikasi jeung Télegram Indonésia

## Tumbu luar
Dunguscariang, Andir, Bandung

**Dunguscariang** nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Andir, Kota Bandung,  Propinsi Jawa Barat, Indonésia.
Babakanciparay, Babakanciparay, Bandung

**Babakan Ciparay** nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Babakan Ciparay, Kota Bandung,  Propinsi Jawa Barat, Indonésia.
U (kana)

|thumb|100px|Hiragana う.
|thumb|100px|Katakana ウ.
|}
jmpl|75x75px|Katakana ヴ.

Dina sistim tulis Jepang, kana **う** (hiragana) jeung **ウ** (katakana) (romanisasi *u*) aya di tempat katilu dina sistim modérn Gojūon (五十音) kumpulan kana. Dina Iroha, aya di tempat ka-24, antara む jeung ゐ. Dina tabel Gojūon (diruntuykeun ku kolom, ti katuhu ka kénca), う aya dina kolom kahiji (あ行, "kolom A") sarta dina baris katilu (う段, "baris U").

Dieja sacara normal nyaéta , sanajan dina hal nu pakait leuwih deukeut ka .

|

|}

## Asal usulna 
Boh う jeung ウ asalna, ngaliwatan man'yōgana, tina kanji  (dieja *u* tur haritna *rohangan*).

## Variant forms 
Scaled-down versions of the characters (ぅ, ゥ) are used to créate new morae that do not exist in the Japanese language, such as トゥ (tu). This convention is relatively new, and many older loanwords do not use it. For example, in the phrase ''Tutankhamun's cartouche*, the recent loan *cartouche* uses the new phonetic technique, but the older loan *Tutankhamun* uses ツ (tsu) as an approximation:

**ツ**タンカーメンの カル**トゥ**ーシュ

The character う is also used, in its full-sized form, to lengthen "o" sounds. For example, the word 構想 is written in hiragana as こうそう (kousou), pronounced *kōsō*. In a few words the character お (o) is used instéad for historical réasons.

The character ウ can take dakuten to form ヴ (vu), a sound foreign to the Japanese language and traditionally approximated by ブ (bu).

## Strokes 
200px|right
The hiragana う is written in two strokes:
# At the top of the character, a short diagonal crook: proceeding diagonally downwards from the left, then reversing direction and ending at the lower left. 
# A broad curving stroke: beginning at the left, rising slightly, then curving back and ending at the left.
200px|right
The katakana ウ is written in three strokes:
# At the top of the character, a short vertical stroke, written from top to bottom.
# A similar stroke, but lower and positioned at the left.
# A broad angled stroke: beginning as a horizontal line written from left to right, then reversing direction and proceeding downwards from right to left as a curved diagonal. The horizontal line must touch both the other strokes. Apart from the short diagonal, the character is identical to フ.

## Representations in other writing systems 
* Braille: 
:●●－－－－
* Phonetic alphabet: 「上野のウ」 ("*u* of *Ueno''") 
* Morse code: ・・－
30 Séptémber

**30 Séptémber** nyaéta poé ka-273 dina sataun (ka-274 dina taun kabisat) dina kalénder Gregorian, sésana 92 poé.

## Kajadian 
* 1882 – Pabrik tanaga hidroelektrik komersil nu Thomas Alva Edison munggaran jalan. Kadituna nelah  Appleton Edison Light Company.
* 1888 – Jack the Ripper mateni korban katilu jeung kaopatna, Elizabeth Stride sarta Catherine Eddowes.
* 1915 –  Radoje Ljutovac  jadi soldadu kahiji dina sajarah nu nembak dina lemah pasawat udara musuhna nepi ka murag.
* 1965 – Gerakan 30 Séptémber PKI (G30S/PKI), nyulik jeung nandasa 6 jenderal katut hiji perwira tinggi TNI AD .
* 1966 – Bechuanaland mroklamirkeun kamérdékaanna sarta jadi Républik Botswana.
*1967 – Boeing 747 mimiti medal pikeun umum.
* 1970 – Yordania nyieun kasapukan jeung PFLP pikeun ngabébaskeun sisa sandera tina pangbajoan *Dawson’s Field*.
* 1980 – Spesifikasi éthernét dipedalkeun ku Xerox, gawé bareng jeung Intel katut Digital Equipment Corporation. 
* 1993 – Gempa 6,2 SR di Latur ngeundeuk-ngeundeuk Maharashtra India, nandasa 9.748 jeung 30.000 tatu.
* 2000 – Muhammad al Durrah, budak umur 12 taun ditembak tepi kahanteuna ku soldadu Israél dina poé kadua Intifada Kadua.
* 2005 – Koran Denmark *Jyllands-Posten* nyétak karikatur Nabi Muhammad SAW, nu ngundang réaksi heuras ti umat Islam ti sakuliah dunya.
* 2009 – Lindu 7,6 SR di Sumatera Barat niwaskeun 1.115 jalma.
* 2016 – Badéi Matthew katagori 5, mangrupa badéi pangbedasna di Laut Karibia ti saprak taun 2007.

## Nu babar 
* 1765 – José María Morelos, pandita jeung jénderal Méksiko, Valladolid, Michoacán, Spanyol Anyar. (td. 1815).
* 1813 – Jose Rae, élmuwan jeung pangjalajah Skotlandia, Orphir, Kapuloan Orkney, Skotlandia. (td. 1893).
* 1882 – Hans Geiger, élmuwan Jérman nu manggihan inti atum, Neustadt an der Haardt, Palatinate, Karajaan Jérman. (td. 1945).
* 1951 – Dono Warkop, komédian Indonésia, Klatén, Indonésia. (td. 2001).
* 1964 – Monica Bellucci, artis tur modél Itali
* 1972 – John Campbell, pamaén bass Lamb of God, Viginia, AS.
* 1974 – Daniel Wu, béntang filem Mandarin kalahiran Amérika, California, AS.
* 1975 – Glen Fredly, musisi Indonésia, Jakarta, Indonésia.
* 1975 – Marion Cotillard, artis, musisi Perancis, Paris, Perancis.
* 1979 – Andy van der Meyde, pamaén bola Walanda, Arnhem, Walanda.
* 1980 – Martina Hingis, pamaén ténes Swiss kalahiran Cekoslowakia, Košice, Cekoslowakia.

* 1985 – T-Pain, rapper Amérika

* 1986 – Olivier Giroud, pmaén bola Perancis

*1986 – Oliver Giroud, pamaén bola Perancis, Chambery, Perancis.
* 1992 – Ezra Miller, aktor Amérika
*1997 – Max Verstappen, tukang balap F1 Walanda, Hasselt, Belgia.

## Nu pupus 
* 1955 – James Dean, béntang filem Amérika, maot di Cholame, California, AS. (l. 1931).
* 1985 – Charles Francis Richter, seismolog Amérika nu nyieun skala gempa, Pasadena, California, AS. (l. 1900).
* 2010 – Stephen J. Cannel, produser Amérika, Pasadena, California, AS. (l. 1941).
* 2014 – Martin Lewis Perl, élmuwan kimia jeung fisika Amérika, Palo Alto, California, AS. (l. 1927).

## Poé peré / poé pangingeut-ngingeut 
* Poé Tarjamahan Intérnasional

## Tumbu luar
Cigondéwah Kidul, Bandung Kulon, Bandung

**Cigondéwah Kidul** nyaéta salasahiji kalurahan di kacamatan Bandung Kulon, Kota Bandung,  Propinsi Jawa Barat, Indonésia.
Maléér, Batununggal, Bandung

**Maléér** nyaéta salasahiji kalurahan di kacamatan Batununggal, Kota Bandung,  Propinsi Jawa Barat, Indonésia.
Cibaduyut, Bojongloa Kidul, Bandung

**Cibaduyut** nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Bojongloa Kidul, Kota Bandung,  Propinsi Jawa Barat, Indonésia.

sejarah cibaduyut

## Profil Pamaréntahan
## Profil Daérah
### Wates Wilayah
### Géografis
### Démografi
## Atikan
## Poténsi
### Pertanian
### Pakebonan
### Industri
## Tumbu Luar
25 Séptémber

**25 Séptémber** nyaéta poé ka-268 dina sataun (ka-269 dina taun kabisat) dina kalénder Gregorian, sésana 97 poé.

## Kajadian 
* 1066 - Patempuran Stamford Bridge: Pasukan Inggris dina pingpinan Raja Harold II ngéléhkeun panyerang ti Norwégia nu dipingpin ku Raja Harald Hardrada jeung dulur Harold, Tostig, nu mana duanana perlaya.

*1513 - Vasco Núñez de Balboa ti Spanyol manggihan naon anu ayeuna disebut Sagara Pasifik.
*1810 - Herman Willem Daendels nieun surat kaputusan pangwangunan Kota Bandung, nu tuluy dianggap minangka poé jadi Kota Bandung.
*1906 - Leonardo Torres y Quevedo mintonkeun *Telekino* keur mandu parahu ti basisir. Dianggap minangka pamakéan *remote control* nu munggaran.
*1926 - Konvénsi Internasional pikeun Neken Padagangan Budak jeung Pangbudakan ditéken.
*1962 - Républik Rakyat Aljazair diproklamirkeun, Farhat Abbas jadi présidén kahiji.
*1962 - Perang sodara di Yaman Utara dimimitian.
*1969 - Piagem Organisasi Gawé Bareng Islam ditandatanganan.
*1974 - Operasi pamindahan ligamén mimiti dipetakeun ku Dr. Frank Jobe di Amérika.
*1978 - Pasawat Boeing 727 jeung Cessna 172 diadu di awang-awang sarta murag di San Diego, 144 jalma palastra.
*1986 - 36 tahanan IRA kabur ti Panjara Maze ku cara ngabajak lori konsumsi.
*2003 - Gempa Hokkaido (8,3M) narajang Jepang, 849 tatu, 2 leungit.
*2018 - Bill Cosby divonis 3 taun panjara alatan kajahatan seksual.

## Nu babar 
* 1884 - Tanzan Ishibashi, Perdana Mentri Jepang ka-55.
*1932 - Adolfo Suarez, PM Spanyol kahiji, Cebreros, Ávila, Spanyol. (td. 2014).
*1945 - Michael Douglas, béntang filem jeung produser Amérika, New Brunswick, New Jersey, AS.
*1952 - Christopher Reeve, nu mérankeun Superman (1978), New York City, New York, AS. (td. 2004).
*1955 - Karl Heinz Rummenigge, pamaén bola Jérman, Lippstadt, Jerman Barat.
*1957 - Michael Madsen, aktor Amérika, Chicago, Illinois, AS.
*1960 - Igor Belanov, pamaén bola Ukrania, Odessa, Ukrania, Uni Soviét.
*1965 - Scottie Pipen, pamaén baskét Amérika, Hamburg, Arkansas, AS.
*1968 - Will Smith, aktor Amérika, Philadelphia, Pennsylvania, AS.
*1969 - Catherine Zeta Jones, artis Wales, Swansea, Wales, Inggris Raya.
*1973 - Tijani Bangbangida, pamaén bola Nigeria, Kaduna, Nigeria.
*1974 - Oliver Dacourt, pamaén bola Perancis, Montreuil-sous-Bois, Perancis.
*1983 - Donald Glover, aktor Amérika, California, AS.
*1986 - Steve Forest, *drummer* Placebo, Modesto, California, AS.

## Nu pupus 
* 2004 - Sukma Ayu, artis Indonésia, pupus di Bogor. (l. 1979).

## Poé peré / poé panginget-nginget 
## Tumbu luar
Balokang, Banjar, Banjar

**Balokang** nyaéta salah sahiji désa di kacamatan Banjar, Kota Banjar,  Propinsi Jawa Barat, Indonésia.
O (kana)

|thumb|100px|Hiragana お.
|thumb|100px|Katakana オ
|}
Dina sistim tulis Jepang, kana **お** (hiragana) jeung **オ** (katakana) aya di tempat kalima, antara え jeung か, dina sistim Gojūon (五十音) modérn kumpulan kana. Dina Iroha, aya dina urutan ka-27, antara の jeung く. Dina tabel beulah katuhu (diruntuy dumasar kana kolom, ti katuhu ka kénca), お aya dina kolom kahiji (あ行, "kolom A") tur baris kalima (お段, "baris O").

Cara ngeja お/オ ilaharna nyaéta ; leuwih pastina nyaéta  atawa .

## Rundayanna 
お jeung オ aslina, ngaliwatan man'yōgana, tina kanji 於.

## Bentuk sejen 
Dina ukuran nu leuwih leutik versi kana (ぉ, ォ) dipaké keur mora tina basa séjén nu asup kana basa Jepang, saperti フォ (fo).

## Gambaran dina sistim tulisan sejen 
* Braille: 
*: －●●－－－
* sore alpabet: 「大阪のオ」 ("*o* dina *Osaka*") 
* Kode Morse: ・－・・・
Batulawang, Pataruman, Banjar

**Batulawang** nyaéta salah sahiji désa di kacamatan Pataruman, Kota Banjar,  Propinsi Jawa Barat, Indonésia.
Hégarsari, Pataruman, Banjar

**Hégarsari** nyaéta salah sahiji désa di kacamatan Pataruman, Kota Banjar,  Provinsi Jawa Barat, Indonésia.

kel. hegarsari téh nu cicingna di jalan raya Banjar Pangandaran, nu caket ka stasion kota banjar.
Mekarharja, Purwaharja, Banjar

**Mekarharja** nyaéta salasahiji désa di kacamatan Purwaharja, Kota Banjar,  Propinsi Jawa Barat, Indonésia.
Antapani Tengah, Cicadas, Bandung

**Antapani Tengah** nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Cicadas, Kota Bandung,  Propinsi Jawa Barat, Indonésia.
Raharja, Purwaharja, Banjar

Raharja nyaéta salah sahiji désa di kacamatan Purwaharja, Kota Banjar, Propinsi Jawa Barat, Indonésia. Désa Raharja mangrupa bagian ti wewengkon Kacamatan Purwaharja anu perenahna di beulah wétan wewengkon Pamaréntah Kota Banjar. Jarak ti puseur pamaréntahan désa ka puseur administrasi Kacamatan Purwaharja nyaéta 5 km, kalawan puseur administrasi Kota Banjar 1 km, jeung puseur administrasi Propinsi Jawa Barat 161 km.

## Sajarah 
Désa Raharja dibentuk tanggal 14 Maret 1979. Sajarah ngadegna Désa Raharja téh hasil ngabagi Désa Purwaharja, Kacamatan Cisaga, Kabupatén Ciamis, Jawa Barat, di mana harita Kepala Désa Purwaharja nyaéta. dicepeng ku Bp EMING SURABRAJA. Saméméh ratifikasi perluasan éta ku pamaréntah Kabupatén Ciamis, para tokoh masarakat ngayakeun musyawarah pikeun méré ngaran désa sarta dumasar kana musyawarah babarengan ngaranna Raharja, sedengkeun ngaran Désa Raharja dimimitian tina kecap Rahayu sejahtera, rahayu aman jauh. tina sagala gangguan, bari makmur aman tur tengtrem. Di Désa Raharja aya 2 (dua) suku, nyaéta urang Sunda kurang leuwih 40% jeung urang Jawa kurang leuwih 60%.

## Géografis 
Sacara géografis ayana di beulah wétan Kota Banjar, legana ± 317,99 ha, ayana antara 108,559643 LS/LU jeung -7,335407 BT/W, kalawan wates désa saperti kieu:

Wewengkon Désa dibagi jadi 2 wewengkon dusun, nyaéta Dusun Randegan I jeung Dusun Randegan II, dibagi jadi 13 RW jeung 30 RT.

## Démografi 
Jumlah penduduk Désa Raharja taun 2014 - 2019 kacatet aya 5.667 jiwa, kalawan kapadetan penduduk kira-kira 17,82 jiwa/km2 sarta sebaran penduduk 7,96% saban taun, diwangun ku 2.833 lalaki jeung 2.834 awéwé, jadi rasio jenis kelamin téh (babandingan). populasi lalaki jeung awéwé) nyaéta 99,96%, ku kituna bisa ditempo yén pertumbuhan populasi awéwé kacatet dina administrasi populasi leuwih dominan batan populasi lalaki.

## Kepala Desa 
ditulis ku: Riza Zulfian, S.kom
Cikarét, Bogor Selatan, Bogor

**Cikarét** nyaéta salasahiji désa di kacamatan Bogor Selatan, Kota Bogor,  Propinsi Jawa Barat, Indonésia.
Katulampa, Bogor Timur, Bogor

**Katulampa** nyaéta salah sahiji désa di kacamatan Bogor Timur, Kota Bogor,  Propinsi Jawa Barat, Indonésia.

## Baca ogé
* katulampa (tutuwuhan)
Cibadak, Tanah Saréal, Bogor

**Cibadak** nyaéta salah sahiji désa di kacamatan Tanah Saréal, Kota Bogor,  Propinsi Jawa Barat, Indonésia.
Cibeber, Cimahi Selatan, Cimahi

**Cibeber** nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Cimahi Selatan, Kota Cimahi,  Propinsi Jawa Barat, Indonésia.
Bubulak, Bogor Barat, Bogor

**Bubulak** nyaéta salah sahiji désa di kacamatan Bogor Barat, Kota Bogor,  Propinsi Jawa Barat, Indonésia.
Panjunan, Lemahwungkuk, Cirebon

**Panjunan** nyaéta salasahiji kalurahan di kacamatan Lemahwungkuk, Kota Cirebon,  Propinsi Jawa Barat, Indonésia.
Jagasatru, Pekalipan, Cirebon

**Jagasatru** nyaéta salasahiji kalurahan di kacamatan Pekalipan, Kota Cirebon,  Propinsi Jawa Barat, Indonésia.
Pekalangan, Pekalipan, Cirebon

**Pekalangan** nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Pekalipan, Kota Cirebon,  Propinsi Jawa Barat, Indonésia.
Chordata

Filum **Chordata** nyaéta golongan sato, kaasup vertebrata jeung sababaraha sato  invertebrata nu boga ciri sarupa. Sakabéh anggota golongan ieu, dina hiji mangsa dina kahirupan maranéhanana, miboga notokorda, tali saraf dorsal *berongga*, celah faring (*pharyngeal slits*), *endostyle*, jeung buntut uratan nu ngaliwatan anus. Chordata kabagi jadi tilu subfilum: Urochordata, Cephalochordata, jeung Vertebrata.

## Réferénsi
Yo (kana)

|
|
|}
**よ**, dina hiragana, atawa **ヨ** dina katakana, salah sahiji kana Basa Jepang, nu ngagambarkeun hiji mora. Dina hiragana diwangun ku dua garis, sedengkeun dina katakana diwangun ku tilu garis. Duanana dieja (IPA) .

Lamun ditulis leutik tur dimimitian ku kana -i, kana ieu ngagambarkeun sora nu teu misah tapi ku modifikasi jeung nu séjénna (tempo yōon)
Bojong Pondok Térong, Cipayung, Dépok

**Bojong Pondok Térong** nyaéta salah sahiji kalurahan di Kacamatan Cipayung, Kota Dépok, Propinsi Jawa Kulon, Indonésia. Stasion Citayam asup ka wilayah ieu kalurahan.

## Sajarah
Baheulana, Pondok Térong asup kana distrik (kiwari satingkat kacamatan) Parung, Résidénsi (kiwari satingkat kabupatén) Bogor (Buitenzorg).
Bedahan, Sawangan, Dépok

**bédahan** nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Sawangan, Kota Dépok,  Propinsi Jawa Barat, Indonésia.
Bojongsari Baru, Bojongsari, Dépok

**Bojongsari Baru** nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Bojongsari, Kota Dépok, Propinsi Jawa Kulon, Indonésia.
Durén Seribu, Bojongsari, Dépok

**Durén Seribu** nyaéta salasahiji kalurahan di kacamatan Bojongsari, Kota Dépok, Propinsi Jawa Kulon, Indonésia.
Abadi Jaya, Sukmajaya, Dépok

**Abadijaya** nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Sukmajaya, Kota Dépok,  Propinsi Jawa Barat, Indonésia.
30 Pébruari

**30 Pébruari** aya dina sababaraha almenak, Bisa sehat ingat tapi euweuh dina kalénder Grégori, sabab Pébruari ukur boga 28 poé atawa 29 poé dina taun kabisat (unggal 4 taun). Tapi tidak ada dengan pergi bisa tak boleh teman-temanku reaski tadi sudah aku sedang melihat ini suka kenapa tak percaya tidak tahu beruntung nanti ayo aduh jangan mainlah sahanteuna aya tilu kali dina sajarah kajadian di mana di sababaraha nagara, bulan ieu mibanda 30 poé.

Kakaisaran Swedia (anu kaasup Finlandia mangsa harita) boga rencana pikeun ngaganti ti kalénder Juli ka kalender Grégori mimiti taun 1000 kalawan miceun poé kabisat salila 40 taun ka hareup. Ku lantaran éta, 1700 lain mangrupa taun kabisat di Swedia, tapi taun 1704 sarta 1708 mangrupa taun kabisat di luar rencana. Hal ieu ngabalukarkeun kalender Swedia jadi sapoé leuwih gancang batan kalender Julian tapi masih 10 poé pandeurieun kalender Gregorian. Kabingung ngurangan nalika dina 1712, dua poé kabisat ditambahkeun, ngabalukarkeun taun kasebut miboga tanggal 30 Pebruari. Poé kasebut sarua jeung 29 Pebruari dina kalender Julian sarta 11 Maret dina kalender Gregorian. Pergantian Swedia ka kalender Gregorian ahirna dipigawé dina 1753.

Dina 1929 Uni Sovyét ngawanohkeun kalender revolusioner Sovyét di mana saban bulan miboga 30 poé sarta sésa 5 atawa 6 poé henteu mangrupa bagian ti bulan naon ogé sarta jadi poé libur. Ku sabab éta, taun-taun 1930 sarta 1931 miboga 30 Pebruari tapi gagantian kasebut dibatalkan dina taun 1932 ku kituna balik deui maké kalender biasa.

Sacrobosco, saurang cendekiawan abad ka-1 nglaim yén dina kalender Julian bulan Pebruari miboga 30 poé dina taun-taun kabisat ti saprak 44 SM nepi ka 8 M nalika Kaisar Augustus nyingket Pebruari sangkan bulan Agustus anu dingaranan nurutkeun ngaranna miboga panjang anu sarua jeung bulan Juli (anu dingaranan nurutkeun nu miheulaanana, Kaisar Julius). Sanajan kitu euweuh bukti sajarah ngeunaanana sarta jigana ieu saukur hiji mitos heubeul.

## Asal 
* *The Oxford Companion to the Year*. Bonnie Blackburn & Léofranc Holford-strevens. Oxford University Press 1999. ISBN 0-19-214231-3. Halaman 98-99.

## Tumbu kaluar 
:*Kabeh tumbu di handap dina basa Inggris*

* Naturalists' Almanac 30 Februari | 30 Februari?
* 30 hari pada Februari 1712
* Pergantian kalender - Swedia
Baros, Baros, Sukabumi

**Baros** nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Baros, Kota Sukabumi,  Propinsi Jawa Barat, Indonésia.
Babakan, Cibeureum, Sukabumi

**Babakan** nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Cibeureum, Kota Sukabumi, Propinsi Jawa Barat, Indonésia.
Kebonjati, Cikolé, Sukabumi

**Kebonjati** nyaéta salasahiji kalurahan di kacamatan Cikolé, Kota Sukabumi,  Propinsi Jawa Barat, Indonésia.
Tipar, Citamiang, Sukabumi

**Tipar** nyaéta salasahiji kalurahan di kacamatan Citamiang, Kota Sukabumi,  Propinsi Jawa Barat, Indonésia.
Kabupatén Blora

**Kabupatén Blora** mangrupa salah sahiji kabupatén di Propinsi Jawa Tengah, Indonésia. Ibukotana nyaéta **Blora**.
Sumatra

Pulo **Sumatra** (diéjah **Sumatera**) aya di Indonésia, mangrupa pulo kagenep panggedéna di dunya, kalayan lega 443.065,8&nbsp;km2. Pangeusina kira-kira 28.016.160 jiwa (1980).

Di pulo Sumatra kungsi ngadeg karajaan Samudra (kiwari Acéh). Sajarahna, dina tumandangna ka pulo ieu Ibnu Battuta (cendekiawan Islam asal Maroko) sok ngalafalkeun kecap *Samudra* jadi *Sumatra*, antukna ti harita ngaran *Sumatra* kasohor jadi ngaran pulo ieu.

Saméméh disebut *Sumatra*, pulo ieu disebut Pulo Andalas.

## Propinsi di Sumatra 
* Nanggroé Acéh Darussalam
* Sumatra Utara
* Sumatra Barat
* Riau
* Jambi
* Sumatra Selatan
* Bengkulu
* Lampung
* Kapuloan Bangka Belitung* (henteu aya di pulo Sumatra sacara harpiah).
* Kapuloan Riau* (henteu aya di pulo Sumatra sacara harpiah).

## Tumbu luar 
* Catatan of Sumatera 
* Sumatera Online
Kabupatén Batang

**Kabupatén Batang** mangrupa salasahiji kabupatén di Propinsi Jawa Tengah, Indonésia. Ibukotana nyaéta **Batang**. Puseur pamaréntahannana di Kota Batang.
Sajarah basa Sunda

## Mangsa I (saméméh abad ka-16 M) 
Nepi ka taun 1600 Maséhi, basa Sunda téh mangrupa basa nagara di karajaan Salakanagara, Galuh,Kawali, Sunda, jeung Pajajaran. Dina ieu mangsa, basa Sunda kaasupan ku basa Sansakerta saperti anu katémbong dina prasasti titinggal Purnawarman, malah aksarana ogé maké aksara Pallawa. Basa Sunda alam harita dipaké dina widang kanagaraan, kasenian, jeung kahirupan sapopoé, loba kitab ageman anu ditulis dina basa Sunda sarta ngagunakeun aksara Sunda kunao saperti *Siksa Kandang Karesian*, *Carita Parahyangan*, *Amanat Galunggung*, jeung *Guru Talapakan*. Geura titénan basa Sunda nu dipaké alam harita, boh nu aya dina prasasti.

## Mangsa II(1800-1900 M) 
Dina ieu mangsa, basa Sunda mimiti kaasupan ku basa Walanda, ngaliwatan para bupati jeung pagawé Walanda. Mémang harita mah wewengkon Sunda téh geus aya dina genggeman pamaréntah Hindia Walanda, nya harita medalna buku basa Sunda anu ditulis ku aksara Latén téh. Basa Sunda mimiti dijadikeun ulikan bangsa deungeun utamana bangsa Walanda, salian ti éta basa Sunda ogé mimiti kaasupan basa Malayu deuih. Harita aya katangtuan ti bangsa Walanda sangkan bangsa pribumi, kaasup urang Sunda kudu ngagunakeun basa Malayu minangka *lingua franca*-na (contona aya dina Wawacan Panji Wulung taun 1876).

## Mangsa III(1900-1945 M) 
Dina ieu mangsa, sakola-sakola beuki réa, basa Sunda terus digunakeun sarta diajarkeun di sakola-sakola. Para panalungtik basa Sunda beuki loba deuih, boh bangsa deungeun atawa urang Sundana sorangan, beuki témbong baé pangaruh basa Walanda kana basa Sunda téh, nepi ka harita mah teu saeutik urang Sunda nu nyaritana direumbeuy ku basa Walanda, utamana kaom palajar. Basa Sunda pacampur jeung basa Arab, Jawa, Malayu, jeung Walanda dipaké dina widang atikan jeung kabudayaan, pikeun nuliskeunana geus prah maké aksara Latén. Dina ieu mangsa, medal pustakamangsa jeung kalawarta dina basa Sunda saperti *Papaés Nonoman* (1915), *Pasoendan* (1917), *Poesaka Soenda* (1923), jeung *Sipatahoenan* (1923).

## Mangsa IV (1945-kiwari) 
Mangsa ti taun 1945 nepi ka kiwari sok disebut ogé mangsa sabada perang, basa Sunda dipaké dina kahirupan sapopoé, pustakamangsa, sastra, kabudayaan, jeung buku-buku atawa kapustakaan. Mangsa ieu basa Sunda loba kapangaruhan ku basa Indonésia. Dina istilah-istilah basa kosta méméh asup kana basa Sunda téh umumna ngaliwatan heula basa Indonésia, utamana nu dipaké ku masarakat kota, nepi ka aya istilah "Sunda kamalayon" geuning, nyaéta basa Sunda anu reumbeuy kapangaruhan ku basa Malayu (Indonésia).
Kecap (basa Sunda)

**Kecap** nyaéta wangun katatabasaan pangleutikna. Kecap mangrupa bagian kalimah anu dicirian ku ayana randegan, ogé mibanda harti. Ku kituna, kecap téh bagian kalimah anu bisa mandeg mandiri sarta ngandung harti anu tangtu.

## Wangun Kecap
Papasingan kecap-kecap dina basa Sunda dumasar kana **wangun** jeung **warna**na.

**Wangun Kecap**

## Warna Kecap
**Warna/Rupa Kecap** kabagi dua.

## Kecap sulur
**Kecap sulur** aya sababaraha rupa nu dijéntrékeun kieu.

* kecap gaganti jalma
* kecap gaganti milik
* kecap panuduh

### Kecap gaganti jalma
### Kecap gaganti milik
**Kecap gaganti milik** disusun ku cara ngantétkeun kecap gaganti pikeun jalma di luhur ditukangeun kecap barang. Contona: buku *abdi*, buku *manéh*, buku *hidep saréréa.*

### Kecap panuduh
**Kecap panuduh wacana**
**Kecap panuduh wacana** éta jeung ieu mah diteundeunna saméméh kecap anu dijéntrékeunana. 

**Kecap panuduh luareun wacana**

## Kecap pananya

## Kecap pagawéan
**Ciri-ciri** kecap pagawéan.
*umumna mangrupa caritaan dina kalimah, lain jejer
*teu bisa ditempatkeun satukangeun kecap pangantét
*teu bisa dipiheulaan ku kecap *paling* atawa dirarangkénan anu ngandung harti *paling ...*
*bisa dipiheulaan ku kecap panambah aspék jeung modalitas

## Kecap sipat
**Ciri-ciri** kecap sipat.
*bisa dipiheulaan ku kecap *leuwih* jeung *mani*
*bisa dituturkeun ku kecap *kacida*, *pisan*, jeung *naker*
*bisa dirarangkénan ku *pang-...-na*
*bisa ngawangun frasa *pohara ...-na* atawa *kacida ...-na*

## Kecap panganteur
## Rujukan
Kabupatén Cilacap

**Kabupatén Cilacap** (Aksara Sunda Baku : ᮊᮘᮥᮕᮒᮦᮔ᮪ ᮎᮤᮜᮎᮕ᮪) mangrupa salah sahiji kabupatén di Propinsi Jawa Tengah, Indonésia. Ibukotana nyaéta **Cilacap**.

Kabupaten Cilacap perenahna di wates Propinsi Jawa Barat (Sunda) jeung Jawa Tengah.

Ibing Jaipong Calung Banyumasan kaasup ciri mandiri seni ti Kabupatén Cilacap. 
Tayalian Susilo Sudarman (Alm) nu ngokojoanna kasenian asli Banyumas ieu, mangsa ngadegkeun *Serulingma* *akronim* tina S*eruan Eling Banyumas*.

## Geograpi
## Sajarah
## Budaya
Cilacap mibanda dua budaya, nyaéta budaya Sunda jeung budaya jawa

Sidekah Kupat, salah sahiji budaya tinggalan karuhun Sunda anu masih dijalankeun ku urang Sunda Dayeuhluhur.

## Kacamatan
## Rujukan
Mo (kana)

|
|
|}
**も**, dina hiragana, atawa **モ** dina katakana, salah sahiji kana basa Jepang, nu ngagambarkeun hiji mora. Duanana diwangun ku tilu garis tur dieja (IPA) .

モ kadangkala dipaké salaku onomatopœia keur sapi.
Re (kana)

|
|
|}
**れ**, dina hiragana, atawa **レ** dina katakana, salah sahiji kana basa Jepang, nu ngagambarkeun hiji mora. Dina hiragana ditulis maké dua garis, sedengkeun dina katakana ngan hiji. Duanana dieja (IPA) .

## Tempo ogé 
*Japanese phonology
Ra (kana)

|thumb|100px|Hiragana ら.
|thumb|100px|Katakana ラ.
|}
**ら**, dina hiragana, atawa **ラ** dina katakana, salah sahij kana dina Basa Jepang, nu ngagambarkeun hiji mora. Boh dina hiragana atawa katakana ditulis maké dua garis sarta asalna tina karakter 良; tur dieja (IPA) .

## Tempo ogé 
* Japanese phonology
Tatakrama basa Sunda

**Tatakrama basa Sunda** nyaéta ragam basa Sunda (diksi) anu dipaké atawa dipilihna dumasar kana kaayaan anu nyarita, anu diajak nyarita, jeung anu dicaritakeunana.

Istilah *tatakrama basa Sunda* numutkeun hasil Kongrés Basa Sunda taun 1988 di Cipayung, Bogor, dipaké pikeun ngagantikeun istilah *undak-usuk basa Sunda*. Alesanana nyaéta lantaran undak-usuk basa awalna dimaksudkeun salaku panta-panta basa pikeun ngabédakeun kaayaan sosial masarakatna. Sedengkeun tatakrama basa Sunda dimaksudkeun pikeun silihormat jeung silihajénan.

## Basa hormat jeung basa loma
Sahanteuna aya dua ragam dina tatakrama basa Sunda, nyaéta *basa hormat* jeung *basa loma*. Basa hormat umumna dipaké dina suasana resmi, nyarita jeung nu dipihormat, ogé nyarita jeung nu can wanoh. Sedengkeun basa loma umumna dipaké dina suasana loma atawa jeung batur nyarita nu geus loma.

## Basa kasar
Sabenerna aya hiji deui ragam basa Sunda, nyaéta *basa kasar* atawa *garihal*. Ragam basa ieu sok dipakéna sawaktu keur ngambék, nyarékan, paséa, ngécé, atawa ka sato. Tangtuna lantaran kasar, ragam basa ieu teu kaasup kana tatakrama.

## Kecap-kecap utama
Kongrés Basa Sunda

**Kongrés Basa Sunda**, disingkat **KBS**, mangrupa kongrés pikeun nyawalakeun rupa-rupa hal anu pakait kana kamekaran jeung kajembaran basa Sunda. KBS diayakeun ku alpukahna Lembaga Basa jeung Sastra Sunda (LBSS). Kiwari, KBS geus diayakeun 10 kali, di antarana:
#Kongrés Basa Sunda I 
#Kongrés Basa Sunda II 
#Kongrés Basa Sunda III 
#Kongrés Basa Sunda IV 
#Kongrés Basa Sunda V 
#Kongrés Basa Sunda VI 
#Kongrés Basa Sunda VII di Garut, 10 - 12 Nopémber 2001
#Kongrés Basa Sunda VIII di Subang, 28-.. Juni 2005
#Kongrés Basa Sunda IX
#Kongrés Basa Sunda X, Kuningan, Désémber 2016
Sulawesi

**Sulawesi** nyaéta salah sahiji pulo nu aya di antara pulo Kalimantan jeung kapuloan Maluku. Lega wilayahna 174.600&nbsp;km², Sulawesi mangrupa pulo panggedéna ka-11 sadunya.

Sulawesi ngawates jeung Bornéo di kulon, Filipina di kalér, Florés di kidul, Timor di wétan kidul sarta Maluku di beulah kuloneunnana.

Propinsi nu aya di Sulawesi nyaéta:
* Gorontalo
* Sulawesi Barat 
* Sulawesi Selatan 
* Sulawesi Tengah 
* Sulawesi Tenggara 
* Sulawesi Utara
## Dicutat tina
Ucing-ucingan

**Ucing ucingan** nyaéta kaulinan lulumpatan jeung nyingcétan lantaran diudag jeung rék ditoél ku nu jadi *ucing*.

## Palaturan
Ucing-ucingan biasana dipaenkeun ku leuwih ti 2 urang. paraturananan dimimitian ku undian/hompimpah pikeun nangtukaeun saha ucingna. budak anu kabagen jadi ucing kudu ngudag babaturanana sangkan beunang katoel/katepak. aya dua paraturan nyaéta mun geus beunang katoel ku ucing, otomatis jadi ucing jeung budak nu jadi ucing saméméhna bisa bébas tina tugas jadi ucing.

Paraturan séjénna, mun pareng beunang katepak ku ucing, nu katepak éta otomatis jadi babaturan ucing, jeung nu ucing memehna tetap jadi ucing tepi ka kabéh anu miluan ucing-ucingan bisa katewak. mun geus katewak, biasana balikan deui tina hompimpah.
Sorodot gaplok

**Sorodot gaplok** nyaéta ampir sarua jeung éngklé, ngan batuna dibawa ku suku bari leumpang gancang terus sarua ditajongkeun kana batu séjén anu ditangtungkeun

## Palaturan
*(seja diserat)*
Gugunungan

**Gugunungan** nyaéta kaulinan paluhur-luhur nyieun gugunungan tina taneuh, ilaharna mah dipaénkeun ku barudak lalaki. Tempatna diburuan nu taneuhna lembut ( taneuh ngebul ). Nu nyararieunna naragog atawa dariuk dina taneuh. Mimitina nyiduh heula, terus dipurulukan taneuh. Kituna téh sok bari ngarawih, lila-lila taneuh nu dipuruluk-purulukeun téh maruncunung, maracunghul. Mun geus anggeus nyieun gugununganana sok terus patempo-tempo, nu saha nu pangluhurna. 

## Kawihna 
Biasana téh sok bari ngarawih ieu di handap:

*Paluhur-luhur gunung*

*pahandap-handap gobang*

*paluhur-luhur gunung*

*pahandap-handap gobang*

(kitu baé sababaraha balikan)

## Rujukan