Tumor

thumb|Sél Tumor
**Tumor** nyaéta jaringan sél liar nu mangrupa tonjolan atawa bareuh abnormal dina bagian awak. Dina harti husus, tumor nyaéta benjolan anu disababkeun ku néoplasma.
Dina basa médis, tumor nyaéta kabentukna néoplasma nu disababkeun ku tumuwuhna atawa régénérasi sél awak anu teu wajar. Ngan, harti tumor kawas kieu sok hésé kaharti ku masarakat umum.

## Rupa-Rupa Tumor
Tumor mangrupa kelompok sél abnormal anu ngawangun bénjolan atawa tumuwuh. Sababaraha rupa tumor tumuwuh jeung boga kalakuan anu béda, gumantung kana ari éta téh non-kanker (lindeuk) atawa kanker (ganas). Kaayaan prakanker boga poténsi pukeun tumuwuh jadi kanker.

### Tumor Jinak
Tumor jinak (non-kanker). Tumor ieu tara nyababkeun masalah anu serius atawa ngancem kahirupan alatan lamun jadi dina organ vital atawa tumuwuh gedé pisan jeung neken kana jaringan sakuliahna.

Tumor Jinak osok tumuwuh laun jeung netep dina hiji tempat, teu nyebar ka bagian lain dina awak.

Sanggeus dileungitkeun ku operasi, tumor ieu biasana teu bijil deui (kambuh). Tumor jinak biasana aya dina kaayaan non-kanker, alatan dina kasus anu jarang pisan.

### Prakanker
Prakanker (premalignant) mangrupa sél-sél abnormal anu bisa robah jadi kanker lamun teu buru-buru dileungitkeun. Sababaraha sél ngembangkeun parobahan leutik anu bisa leungit najan teu diubaran. Sél-sél nepi ka parobahan génétik jeung sél-sél anyar sacara bertahap jadi leuwih jeung leuwih normal nepi ka robah jadi kanker. Ieu bisa lumangsung lila nepi ka jadi.

Prakanker (premaligant) robahna bisa béda-béda kumaha kalainan.
***Hiperplasia** - panaékan sacara abnormal dina jumlah sél. Sababaraha hiperplasia mangrupa prakanker, sabagian laina lain.
***Atypia** (atipikal) - sél katinggali teu normal saeutik dina mikroskop. Kadang-kadang atypia ngarujuk kana kana parobahan nu disababkeun ku peradangan, lain mangrupa prakanker, jeung sél-sél normal deui sanggeus peradangan atawa panyageuran awak.
***Metaplasia** - Sél katinggali normal dina mikroskop, ngan lain tipe anu biasana kapanggih dina handap jaringan. Metaplasia biasana lain prakanker.
***Displasia** - Sél abnormal anu mekar, boga rupa abnormal jeung teu kaorganisir  kawas sél normal. Displasia hampir osok ngarujuk kana kaayaan prakanker. 
Jalma dina kaayaan pra-kanker biasana dipariksa sacara kaatur, nepi ka maranéhna bisa gancang diubaran lamun parobahan sél jadi leuwih parah.

### Tumor Ganas
Tumor ganas mangrupa kanker. Kanker bisa mimiti aya dina salah sahiji tina jutaan sél dina awak urang. Sél-sél kanker ngabogaan bagian nucleus anu leuwih gedé ti batan sél anu nyekel kromosom, ngabogaan DNA (informasi génetik). Anu katinggal béda tina sél normal.

Tumor ganas boga rupa-rupa ukuran jeung wangun. Tumor ieu tumuwuh ku cara anu abnormal teu kankontrol jeung bisa tumuwuh ngajadi (narajang) jaringan sakurilingna, pembuluh getih atawa pembuluh limfatik. Tumor ieu bisa ngaganggu fungsi awak jeung bisa ngancem jiwa.

Sél-sél kanker bisa bucat jeung nyebar ka lokasi anu jauh dina awak (metastatis). Kanker anu sumebar ti likasi aslina (tumor primer) pikeun bagian anyar tina awak disebut kanker metastatis. Tumor ganas bisa balik deui (kambuh) sanggeus dileungitkeun.

## Cara Méré Ngaran
Cara anu paling umum pikeun méré ngaran kana kanker nyaéta nurutkeun kana tempat jadina dina awak, saperti kanker payudara atawa kanker prostat. Kanker darah disebut leukemia, sedengkeun kanker sél plasma disebut multiple myeloma jeung kanker limfatik disebut limfomia. Sababaraha kanker geus dingaranan ku jalma anu mimiti ngagambarkeunana (misalna, limfomia hidgkin atawa Tumor Wilms).

Cara lain pikeun ngeran sababaraha tumor jinak atawa ganas nyaéta sanggeus jenis sél atawa jaringan di mana kanker éta jadi (jaringan asal). Lolobana tumor jinak jeung sababaraha tumor ganas ngabogaan ahiran "-oma" dina ahir ngarana. Nalika tumor ganas ngabogaan ngaran anu sarua jeung tumor jinak, kecap "kanker" atawa "sarkoma" ditambahkeun kana ahirna pikeun ngaidentifikasi yén éta téh salaku kanker. Misalna, Tumor Jinak jaringan lemak anu disebut lipoma, sedengkeun tumor ganas tina jaringan lemak disebut liposarcoma.

## Referensi