open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Detik

**Detik** atawa **sékon** ( ) nyaéta hijian waktu dina sistem internasional (SI), anu ditetepkeun minangka selang waktu salila 9.192.631.770 kali période radiasi transisi atom sesium-133 ti dua tingkat *hyperfine* dina kaayaan *ground state* dina suhu enol kelvin.

Dina pamakéan anu pangilaharna, hiji detik nyaéta 1/60 ti 1 menit, sarta 1/3600 ti 1 jam.

## Sajarah 
Mimitina, istilah second dina basa Inggris dipikawanoh minangka "second minute" (menit kadua), anu hartina bagian leutik tina 1 jam. Bagian anu kahiji dipikawanoh minangka *prime minute* (menit perdana) anu sarua jeung menit kawas anu dipikawanoh ayeuna. Babagian ieu maku maku kana 1/60, nyaéta, aya 60 menit dina jero 1 jam sarta aya 60 detik dina jero 1 menit. Ieu meureun dilantarankeun ku pangaruh urang Babilonia, anu ngagunakeun itungan sistem dumasar kana basis 60 (sexagesimal). Istilah jam sorangan geus kapanggih ku urang Mesir nu netepkeun puteran bumi minangka 1/24 ti rata-rata poé. Ku kituna itungan detik jadi 1/86.400 ti rata-rata poé.

Dina taun 1956, International Committee for Weights and Measures (CIPM), dumasar mandat anu dibikeun ku General Conference on Weights and Measures (CGPM) ka sapuluh dina taun 1954, ngawincik detik dina période puteran bumi ngurilingan panonpoé dina waktu *epoch*, alatan dina waktu éta geus jadi kasadaran yén puteran bumi dina sumbuna teu cukup saragem pikeun dipaké minangka standar waktu. Gerak bumi éta digambarkan dina ''Newcomb's Tables of the Sun* (Daptar panonpoé Newcomb), anu méré rumusan pikeun gerak panonpoé dina epoch dina taun 1900 dumasar kana observasi astronomi nu dijieun salila abad ka dalapanbelas sarta salapanbelas. Ku kituna detik didéfinisikan minangka

:*1/31.556.925,9747 bagian tina taun panonpoé dina tanggal 0 Januari 1900 jam 12 waktu ephemeris.*

Ku dijieunana jam atom, mangka ditetepkeun pamakéan jam atom minangka dasar pikeun nangtukeun detik, lain deui ku puteran bumi.

Tina hasil gawé sababaraha taun, dua astronom di United States Naval Observatory (USNO) jeung dua astronom di National Physical Laboratory (Teddington, Inggris) nangtukeun hubungan antara frékuénsi atom sesium transisi *hyperfine* jeung detik *ephemeris*. Minangka hasilna, dina taun 1967, General Conference on Weights and Measures netepkeun detik ti waktu atom dina SI minangka

:*Selang waktu salila 9.192.631.770 période tina radiasi transisi antara dua tingkat hyperfine ti ground state atom sesium-133.*

Ground state téh didéfinisikeun salaku euwuehna (enol) médan magnét. Detik anu didéfinisikan kasebut nyaéta sarua jeung detik *ephemeris*.

Définisi detik anu saterusna nyaéta disampurnakeun dina pasamoan BIPM pikeun nambahan kalimah:

:*Définisi ieu nujul kana atom sesium anu cicing dina suhu 0 darajat K.''

## Rujukan 
* Second ti wikipedia berbahasa Inggris. Dicokot tanggal 28 Juli 2005.

## Tempo ogé 
* jam atom

## Tumbu ka luar 
* Official BIPM definition of the second
* Public domain article about definition of seconds and leap seconds 
*
Ultraviolét

**Ultrabungur** (mindeng disingkat **UV**, tina basa Inggris: ***ultraviolet***) nyaéta radiasi éléktromagnétik nu panjang gelombangna leuwih pondok batan cahaya katémbong, tapi leuwih panjang batan sinar-x anu leutik. *Ultrabungur* hartina "ngaliwatan bungur" (tina basa Latén *ultra*, "ngaliwatan"), sementawis bungur mangrupa warna nu dihasilekun ku radiasi éléktromagnétik nu panjang gelombangna pangpondokna di antara cahaya katémbong séjénna.

Radiasi UV bisa dibagi jadi **ampir UV** (panjang gelombang: 380–200 nm) sarta **UV rohangan hapa** (200–10&nbsp;nm). Dumasar pangaruh radiasi UV kana kaséhatan manusa sarta lingkungan, panjang gelombang UV mindeng dibagi deui jadi **UVA** (380–315&nbsp;nm), anu ogé disebut "Gelombang Panjang" atawa "*blacklight*"; **UVB** (315–280&nbsp;nm), anu ogé disebut "Gelombang Panengah" (*Medium Wave*); sarta **UVC** (280-10&nbsp;nm), anu ogé disebut "Gelombang Pondok" (*Short Wave*).

Sawatara sasatoan, kaasup manuk, réptil, sarta sarangga kawas nyiruan bisa nempo nepi ka ngahontal ultrabungur "ampir UV". Réa bungbuahan, kembang sarta binih katémbong leuwih écés ku éta sasatoan lamun kasang tukangna dina cahaya panjang gelombang UB.
Gaya séntripétal

**Gaya séntripétal** nyaéta gaya luar anu diperlukeun sangkan hiji barang bisa gerak muter. Gaya ieu lain mangrupa gaya fisis, atawa gaya dina harti sabenerna, tapi ngan hiji paméréan ngaran atawa papasingan rupa-rupa gaya anu boga fungsi ngajadikeun hiji barang gerak muter. Rupa-rupa gaya fisis bisa dipaké salaku gaya séntripétal, di antarana gaya gravitasi, éléktrostatik, tegangan tali, gésékan jeung nu séjénna. Istilah gaya séntripétal asalna tina kecap basa Latén, nyaéta *centrum* ("puseur") jeung *petere* ("nuju ka luar").

## Rumus gaya séntripétal 
Gaya séntripétal mibanda gedé nu sabanding jeung kwadrat laju tangénsial éta barang sarta babanding tibalik jeung radius liliwatan (puteran)

:\!F_s = m\frac{v^2}{r}

jeung nuju ka puseur liliwatan ngawangun bunderan, anu némbongkeun yén aya hiji *akselerasi* séntripétal, nyaéta

:\!a_s = \frac{v^2}{r}

Lamun dianalogikan jeung hukum gerak Newton kadua.

:\!F = m a

### Réprésentasi véktor 
Dina notasi véktor jeung sistem koordinat polar, gaya séntripétal bisa dituliskeun minangka

:\!\vec{F_s} = - m\frac{v^2}{r} \hat{r}

250px|jmpl|Véktor-véktor sakedapan dina gaya séntripétal.

kalawan

:\!\hat{r}=\frac{\vec{r}}{r}

nyaéta véktor hijian nu nuju ka puseur, anu umumna dipilih kalayan harga positif lamun nuju ka luar bunderan.

### Réprésentasi kakalian titik véktor 
Atawa bisa ogé dituliskeun minangka kakalian titik véktor

:
\vec{F}_s = -\frac{m v^2}{r} \hat{r} = -\frac{m v^2}{r} \frac{\vec{r}}{r} = -m \omega^2 \vec{r} = m \vec{\omega} \times (\vec{\omega} \times \vec{r} )

Sarta arah tujuan \vec{\omega} miluan aturan leungeun katuhu. Dina kasus kawas nu ditembrakkeun dina gambar, diménsi-dimébsi véktor anu dimaksud boga harga:

:\!\vec{\omega} = \omega\ \hat{k}

:\!\vec{r} = r\left[ \cos(\omega t)\ \hat{i} + \sin(\omega t)\ \hat{j} \right]

sarta minangka akibatna

:\!\hat{r} = \cos(\omega t)\ \hat{i} + \sin(\omega t)\ \hat{j}

:\!\vec{v} = \vec{\omega} \times \vec{r} = \omega r\ \left[ - \sin(\omega t)\ \hat{i} + \cos(\omega t)\ \hat{j} \right]

Ku kituna bisa dibuktikeun yén

:
\vec{F}_s = m \vec{\omega} \times (\vec{\omega} \times \vec{r} ) = m \vec{\omega} \times \vec{v}

:
= m (\omega \hat{k}) \times \left( \omega r\ \left[ - \sin(\omega t)\ \hat{i} + \cos(\omega t)\ \hat{j} \right] \right)

:
= m \omega^2 r \left[ - \sin(\omega t)\ \hat{j} - \cos(\omega t)\ \hat{i} \right]

:
= m \omega^2 r \left\{ - \left[ \sin(\omega t)\ \hat{j} + \cos(\omega t)\ \hat{i} \right] \right\} 

:= m \omega^2 r (-\hat{r}) = - m \omega^2 \vec{r}

kawas dituliskeun saméméhna, anu némbongkeun yén gaya séntripétal sok nuju ka puseur bunderan.

## Tempo ogé 
* Hukum gerak Newton
* Véktor
Puteran

right|thumb|Conto rotasi

**Puteran** atawa **rotasi** nyaéta muterna barang dina hiji sumbu anu tetep, contona muterna gasing jeung muterna bumi dina sumbuna. Pikeun bumi, puteran ieu lumangsung dina garis/poros/sumbu kalér-kidul (garis ajeg sarta saeutik doyong ka katuhu). Jadi garis kalér-kidul bumi henteu pahapt-hapit jeung sumbu puteran bumi, kawas anu katémbong dina *globe* (bal dunya) anu dipaké dina pangajaran élmu bumi/géografi. Laju puteran ieu diukur ku lobana puteran pér hijian waktu. Contona bumi urang ngalakonan 1 puteran pér 24 jam. Pikeun puteran mesin anu muter leuwih gancang ti puteran bumi, urang maké hijian rotasi pér menit (rpm).

Alatan gerak rotasi ieu, mangka barang baris ngalaman gaya séntrifugal, nyaéta wanda gaya dina élmu fisika anu ngabalukarkeun barang kapangpéngkeun ka luar. Hal ieu baris karasa dina waktu urang naék mobil anu ngaliwatan tikungan muter. Dina waktu mobil ieu usik muter kalawan laju nu rada luhur, mangka panumpang dina mobil baris ngarasa kapangpéngkeun ka gigir / sabeulah (ka sisi luar bunderan éta) alatan ayana gaya séntrifugal.
Infrabeureum

thumb|right|332px|Gambar hiji anak anjing dina poékna peuting nu dijieun ku cara ngamangfaatkeun cahaya infrabeureum-tengah

**Infrabeureum** atawa **inframerah** nyaéta radiasi éléktromagnétik dina panjang gelombang nu leuwih panjang ti cahaya katémbong, tapi leuwih pondok ti radiasi gelombang radio. Kecap infra beureum hartina "di handapeun beureum" (tina basa Latén *infra*, "handap"), beureum mangrupa warna ti cahya katémbong. Radiasi infrabeureum mibanda panjang gelombang antara 700 nm jeung 1 mm.

## Tempo ogé 
* Radiasi éléktromagnétik
* Cahaya

## Tumbu kaluar 
### Jurnal 
* Infrared Physics and Technology (Elsevier) (last access June 2005).

### Ramatlokla 
* Infrared Spectroscopy  NASA *Open Spectrum* wiki site.

Gelombang éléktromagnétik
Gerak lempeng

**Gerak lempeng** nyaéta gerak hiji barang anu jalurna (liliwatanana) mangrupa garis lempeng. Gerak ieu ogé disebut translasi beraturan (merenah).

## Papasingan 
Gerak lempeng bisa digolongkeun kana gerak lempeng laju tetep sarta gerak lempeng robah laju anu dibédakeun ku aya sarta henteuna akselerasi.

### Gerak lempeng laju tetep 
Gerak lempeng laju ttep nyaéta gerak lempeng hiji obyék, di mana dina gerak ieu lajuna tetep atawa tanpa akselerasi, ku kituna jarak anu ditempuh dina gerak lempeng laju tetep nyaéta laju kali waktu.

:s = v \cdot t \!

di mana:

*s = jarak tempuh (m) 
*v = laju (m/s) 
*t = waktu (s)

### Gerak lempeng laju robah 
Gerak lempeng laju robah nyaéta gerak lempeng hiji obyék, di mana lajuna robah kapirig waktu alatan ayana akselerasi anu tetep. Alatan ayana akselerasi, rumus jarak anu ditempuh henteu deui liniér tapi kwadratik.

: v = v_0 + a \cdot t \!
: s = v_0 \cdot t + \frac{1}{2} a \cdot t^2 \!

di mana:

*v0 = laju mimiti (m/s)
*a = akselérasi (m/s2)
*t = waktu (s)
*s = Jarak tempuh/kapindahan (m)

## Tempo ogé 
* Gerak ragrag bébas
* Gerak pélor
* Gerak muter
Frékuénsi radio

thumb|right|350px|Rough plot of Earth's atmospheric transmittance (or opacity) to various wavelengths of electromagnetic radiation, including radio waves.

**Frékuénsi radio** nujul ka spéktrum éléktromagnétik di mana gelombang éléktromagnétik bisa dihasilkeun ku cara ngeupankeun arus bulak-balik ka hiji anteneu. Frékuénsi kawas kieu kaasup bagian tina spéktrum di handapeun ieu:

*Catetan:* di saluhureun 300 GHz, diserepna radiasi éléktromagnétik ku atmosfir Bumi kuat pisan sahingga atmosfir sacara éféktif jadi "henteu tembus" ku frékuénsi radiasi éléktromagnétik nu leuwih luhur, nepi ka atmosfir jadi transparan deui dina anu disebut wilayah frékuénsi infrabeureum jeung jandéla optik.

Pita ELF, SLF, ULF, sarta VLF patumpuk-tumpuk jeung spéktrum AF, kira-kira dina 20–20,000 Hz. Tapi, sora dikirimkeun ku komprési jeung mekarna hawa dina atmosfir, sarta lain ku énergi éléktromagnétik.

## Pita frékuénsi anu ngabogaan ngaran 
*Pita III - 174–245 MHZ
*ISM band

### Gelombang mikro (IEEE US) 
## Tempo ogé 
*Parambatan radio
Transmisi digital sinal analog

Kacondongan dina rancangan-rancangan sistem komunikasi anyar geus nuju kana paningkatan pamakéan téknik digital. Komunikasi digital nawarkeun sawatara kaunggulan dibandingkeun komunikasi analog, contona unjuk gawé nu leuwih alus, fléksibilitas nu leuwih hadé, sarta kaamana nu leuwih alus.

Pikeun ngirimkeun sinyal informasi analog, kawas sinyal sora jeung sinyal vidéo, ku alat digital, sinyal kasebut kudu dirobah (dikonvérsi) kana hiji sinyal digital. Prosés ieu dipikawanoh minangka konvérsi analog-ka-digital (basa Inggris: analogue-to-digital conversion), anu kalan-kalan disebut ogé modulasi pulsa digital (basa Inggris: digital pulse modulation). Dua téknik konvérsi ieu nu penting nyaéta modulasi kode pulsa atawa *pulse code modulation* (PCM) jeung modulasi délta atawa *delta modulation* (DM).

## Tempo ogé
* Modulasi kode pulsa
* Modulasi délta

## Rujukan
#Hsu, Hwei P., Schaum's Outline of Théory and Problems of Analog and Digital Communications, McGraw Hill, 1993
Modulasi kode pulsa

**Modulasi kode pulsa** (  (**PCM**)) nyaéta pawujudan (répréséntasi) digital ti sinyal analog di mana conto amplitudo sinyal analog kasebut dicokot (di*sampling*) sacara réguler dina interval waktu nu saragem, tuluy dikuantisasi kana sakumpulan simbul dina wangun kode numerik (biasana binér).

## Prosés dasar 
Prosés dasar PCM nyaéta nyokot conto sinyal (basa Inggris: *sampling*), kuantisasi (basa Inggris: *quantizing*), jeung méré kode (basa Inggris: *encoding*)

Modulasi kode pulsa

Sampling nyaéta prosés di mana sinyal waktu kontinyu dicokot conto-contona ku cara ngukur amplitudona dina waktu-waktu sakedapan nu diskrit. Sedengkeun kuantisasi nyaéta ngalambangkeun harga-harga conto amplitudo nu dicokot jadi sakumpulan undakan (*level*). Ari *encoding* nyaéta méré tiap level kuantisasi kana hiji kode.

Samentara sampling ngarobah hiji sinyal waktu kontinyu jadi sinyal waktu diskrit, kuantisasi mah ngarobah hiji conto amplitudo kontinyu jadi conto amplitudo diskrit. Jadi, palaksanaan (operasi) *sampling* jeung kuantisasi ngarobah hiji sinyal analog jadi hiji sinyal digital.

Operasi kuantisasi jeung *encoding* biasana dilaksanakeun dina sirkuit anu sarua nu disebut *analogue-to-digital converter* (ADC).

Pamakéan kuantisasi jeung *encoding* babarengan dina PCM ieu ngabédakeun téknik PCM ti téknik modulasi pulsa analog.

Sinyal analog dikonvérsi kana sinyal digital dina sahiji laju sampling nu tangtu. Leuwih gancang laju sampling, mangka sinyal hasil sampling beuki deukeut kana sinyal aslina atawa disebut leuwih fidelitas.

Lamun sinyal disampling kana 16 tingkatan mangka kuantisasina disebut kuantisasi 4-bit lantaran tiap tingkatna dikodekeun kana 4 dijit gabungan 0 jeung 1, nyaéta:
[250px|thumb|right|Sampling jeung kuantisasi hiji sinyal (digambarkeun ku warna [beureum) dina PCM 4-bit.]]
::0 (0000)
::1 (0001)
::2 (0010)
::3 (0011)
::4 (0100)
::5 (0101)
::6 (0110)
::7 (0111)
::8 (1000)
::9 (1001)
::10 (1010)
::11 (1011)
::12 (1100)
::13 (1101)
::14 (1110)
::15 (1111)

Prosés sampling jeung kuantisasi dilakukeun ku alat anu katelah analog-to-digital converter (ADC). Kaluaran tina ADC geus mangrupa sinyal digital. Supaya sinyal analog anu geus dirobah kana wangunan digital bisa kabaca atawa kaharti ku si panarima mangka sinyal digital dimaksud kudu dikonversi balik jadi sinyal analog. Alat anu ngarobah sinyal digital jadi sinyal analog disebut digital-to-analog converter (DAC). Sanajan kitu, saméméh dirobah kana sinyal analog, sinyal digital kasebut bisa dirobah atawa dikokolakeun dina sahiji prosés anu disabut pamrosésan sinyal digital atawa digital signal processing di mana éta sinyal bisa disaring tina gangguan.

## Tempo ogé 
* Transmisi digital sinal analog
* Téorema sampling
* Sampling
* Kuantisasi
* Encoding

## Rujukan 
# Hsu, Hwei P., Schaum's Outline of Théory and Problems of Analog and Digital Communications, McGraw Hill, 1993
Téoréma sampling

thumb|Conto sinyal nu di*sampling*
Transmisi digital sinyal analog dimungkinkeun ku jasana téorema *sampling*.

## Sinyal pita kawates
thumb|Spéktrum hiji **sinyal pita kawates** sabagé fungsi ti frékuénsi|right|200px
Sinyal pita kawates nyaéta hiji sinyal m(t) nu transformasi Fourierna sarua jeung enol di saluhureun hiji frékuénsi \omega_M tinangtu:

m(t) \quad \stackrel{\mathcal{F}}{\Longleftrightarrow}\quad M(\omega) = 0 pikeun |\omega| > \omega_M = 2\pi f_M ....... (1)

## Téorema sampling
Lamun hiji sinyal m(t) mangrupa hiji sinyal pita kawates nu boga haga ril nu luyu jeung parsamaan (1), mangka m(t) sacara unik bisa ditangtukeun ti harga-harga m(t) anu dicokot contona (disampel) dina interval-interval waktu nu saragem T_s[\le (1/2f_M)]. Dina kanyataanana m(t) dinyatakeun ku:

:m(t) = \sum_{-\infty}^\infty m(nT_s) \frac{\sin \omega_M (t - nT_s)}{\omega_M (t - nT_s)}.

di mana Ts mangrupa périoda sampling  sarta kabalikanana fs = 1/Ts salaku laju sampling.

Jadi, téoréma sampling nganyatakeun yén hiji sinyal pita kawates nu teu boga komponén frékuénsi leuwih luhur ti fM Hz bisa ditimukeun deui sagemblengna tina sakumpulan conto (sampel) anu dicokot dina laju f_s (\ge f_M) sampel per detik.

Téoréma sampling di luhur mindeng disebut *uniform sampling theorem* pikeun sinyal pita dasar (baseband) atawa sinyal low pass.

Laju sampling minimum, 2fM sampel per detik, disebut laju Nyquist; kabalikanana 1/(2fM)  (nu diukur dina detik) disebut interval Nyquist

## Tempo ogé
*Sampling
*Sinyal

## Rujukan
#Hsu, Hwei P., Schaum's Outline of Théory and Problems of Analog and Digital Communications, McGraw Hill, 1993

## Tumbu ka luar
*Learning by Simulations Interactive simulation of the effects of inadequate sampling
*Undersampling and an application of it
*Sampling Theory For Digital Audio 
*Journal devoted to Sampling Theory
Sampling

Dina pamrosésan sinyal, **sampling** téh nyaéta pangurangan hiji sinyal kontinyu jadi hiji sinyal diskrit. Hiji conto umum nyaéta parobahan (konvérsi) hiji gelombang sora jadi sajajaran conto (sampel) (hiji sinyal waktu diskrit).

## Sampling sakedapan 
Upamakeun urang ngalakukeun sampling (nyokot conto) tina hiji sinyal sambarang m(t) sakeudeung-sakeudeung dina laju anu saragem, nyaéta tiap Ts detik. Mangka urang bakal meunang sajajaran conto (sampel) m(nTs), di mana n ngalap sakabéh harga bilangan buleud anu mungkin. Bentuk sampling idéal saperti kieu disebut *instantaneous sampling* atawa sampling sakedapan.

## Sinyal nu disampling idéal 
thumb|left|200px|Sampling sinyal sacara ideal. Lamun sinyal m(t) dina gambar pangluhurna dina gambar beulah kénca dikalikeun jeung sajajaran hijian impuls \delta_T(t) dina gambar nu di tengah gambar beulah kénca kasebut mangka baris dihasilkeun:

m_s(t) = m(t)\delta_{T_s}(t) = \sum_{-\infty}^\infty m(nT_s) \delta(t - nT_s)

anu digambarkeun dina gambar panghandapna. Sinyal ms(t) ieu disebut sinyal anu disampel idéal.

## Sampling praktis 
### Sampling natural 
Sanajan sampling sakedapan mangrupakeum modél anu nyenangkeun, aya cara anu leuwih praktis pikeun nyokot sampel sinyal analog sinyal kawates m(t) nyaéta ku sirkuit saklar laju gancang. Conto sirkuit dimaksud sarta sinyal hasil samplingna bisa ditingali dina gambar di handap ieu:

(a) Alat sampling, (b) Sinyal hasil sampling

Sinyal hasil sampling xns(t) bisa ditulis:

x_{ns}(t) = m(t)x_p(t)

di mana xp(t) nyaéta jajaran pulsa sagiopat périodik anu périodana Ts sarta masing-masing pulsa sagiopat dina xp(t) boga rubak d jeung amplitudo 1.

### Sampling rata luhur 
Padika sampling anu paling basajan, praktis sarta populér bisa dilakukeun ku sirkuit blok fungsional anu dingaranan sirkuit *sample-and-hold* (S/H). Sirkuit kasebut sarta sinyal hasil samplingna bisa ditingali dina gambar di handap ieu:

(a) Sirkuit S/H, (b) Sinyal hasil sampling sirkuit S/H

## Tempo ogé 
* Téoréma sampling
* Pamrosésan sinyal

## Rujukan 
* Hsu, Hwei P., Schaum's Outline of Théory and Problems of Analog and Digital Communications, McGraw Hill, 1993
* Matt Pharr and Greg Humphreys, *Physically Based Rendering: From Theory to Implementation*, Morgan Kaufmann, July 2004. ISBN 0-12-553180-X. The chapter on sampling (available online) is nicely written with diagrams, core théory and code sample.
* Shannon, Claude E., Communications in the presence of noise, Proc. IRE, vol. 37, pp.&nbsp;10–21, Jan. 1949.

## Tumbu ka luar 
* Nyquist sampling in digital microscopy 
* Journal devoted to Sampling Theory
Detéktor haseup

**Detéktor haseup** atawa **alarm haseup** nyaéta alat nu bisa mikawanoh/ngadetéksi haseup sarta sacara otomatis ngahurungkeun alarm salaku totondén ayana bahya kahuruan. Detéktor haseup nu dipasang di imah biasana boga bentuk kawas kéler tina plastik nu diaméterna kira 15&nbsp;cm sarta kandelna 2,5&nbsp;cm. ku sabab haseup mah ngelun ka luhur, ieu alat galibna dipasang dina lalangit atawa dina pinding deukeut lalangit di patengahan imah atawa kamar anu jauh ti dapur. Detéktor haseup biasana ditanagaan ku batré, tapi aya ogé anu disambungkeun ka sumber listrik AC. Nu dicolokkeun langsung kana sumber AC biasana dibatréan ogé, salaku cadangan bisi listrikna pareum.

## Rujukan 
* *Risk Analysis of Residential Fire Detector Performance*. J. Applied Fire Sci. Jun. 2007 Vol. 6 (2).
* National Fire Protection Code, Article 72
*Domestic Alarm FAQ 

## Tumbu kaluar 
*Smoke detectors and americium 
*How stuff works&nbsp;&mdash; ionization-type smoke detectors
*Common smoke detector problems 
*Hearing Loss Web discusses current low frequency alarms for hard of hearing.
*Alarm concern from the Hearing Loss Association of America  
*Comparison of smoke detector specifications
*Where there's Smoke there's not always fire&nbsp;&mdash; An Inside look at Smoke Detectors 
*Importance of smoke detection systems for early detection of tunnel fires
Sinar gamma

thumb|Sinar gamma
**Sinar gamma** (remen ogé dilambangkeun ku aksara Yunani gamma, γ) nyaéta salah sahiji bagian tina radiasi éléktromagnétik anu dihasilkeun tina radioaktivitas atawa prosés nuklir atawa kagiatan subatomik séjénna kawas panghancuran éléktron-positron.

Sinar gamma nyusun spéktrum éléktromagnétik nu mibanda énergi gedé. Ieu spéktrum remen didéfinisikan ti mimiti nu énergina 10 kev/ 2,42 EHZ/ 124 pm, sanajan radiasi éléktromagnétik ti kira-kira 10 kev nepi ka sawatara ratus kev ogé bisa ngarujuk ka sinar X. Penting pikeun diinget yén euweuh béda fisik antara sinar gamma jeung sinar X – Dua ngaran ieu nyaéta ngaran-ngaran pikeun radiasi éléktromagnétik anu sarua, analogina sarua jeung sinar panonpoé katut sinar bulan nyaéta dua ngaran pikeun cahaya katénto. Tapi, gamma dibédakeun ti sinar X dumasar kana sumberna. *Sinar gamma* nyaéta istilah pikeun radiasi éléktromagnétik énergi-gedé anu dihasilkeun ku transisi énérgi alatan akselerasi éléktron. Alatan sawatara transisi éléktron ngamungkinkeun pikeun miboga énergi nu leuwih luhur ti sawatara transisi nuklir, mangka aya tumpang tindih antara naon anu ku urang sebut sinar gamma énergi leutik jeung sinar X énergi gedé.

Pikeun nangtayungan diri urang tina sinar γ merlukeun réa massa. Dina milih bahan anu dipaké pikeun nangtayungan kasebut, urang kudu ngitung yén sinar gamma diserep leuwih réa ku bahan nu nomer atomna luhur tur nu kapadetanana luhur. Ogé, beuki luhur énergi sinar gamma, beuki kandel material anu diperlukeun. Kandelna bahan anu diperlukeun pikeun nahan sinar gamma biasana ditangtukeun ku kamampuh éta bahan bisa ngurangan satengah inténsitas sinar gamma.

## Tempo ogé 
* astronomi sinar-gamma
* semburan sinar gamma
* tatamba radiasi
Kulawu

**Kulawu** atawa **hawuk** sabenerna lain warna, sarua jeung hideung katut bodas. 
Kulawu ngan saukur tingkat itensitas warna lamun ditarjamahkeun dina komposisi hideung-bodas.

Kulawu ogé bisa dihartikeun titik-titik hideung anu henteu sampurna kawas anu aya dina jero lukisan pointilisme.

Tapi campuran pigmén anu pas masih bisa ngadeukeutan définisi kulawu (kalawan kacondongan pikeun ngadeukeutan hiji pigmén dasar nu tangtu).

Dina widang désain, kulawu dicirikeun ku harga nu tangtu mimiti angka 0 (minangka ayana cahaya bodas sampurna) nepi ka 10 (poék sampurna).

## Tempo ogé 
* Daptar warna
Hideung

**Hideung** (basa Sunda Indramayu: **Idung / Ideng**) dina définisi idéal nyaéta kaayaan euweuh warna atawa cahaya saeutik-eutik acan dina hiji rohang poék. Dina fotografi, hal ieu boga harti kateumampuh filem atawa sénsor nyerek cahaya alatan inténsitas meuleumna leutik teuing. Hal ieu bisa dihontal ku cara ngukur heula *under exposure* dina pamakéan méter cahaya.

## Pangaruh 
Dina réa kabudayaan, hideung mindeng dipatalikeun jeung hal-hal goréng, contona ku ayana istilah *élmu hideung*. Tapi aya ogé kabudayaan anu nganggap hidueng boga pangaruh positif, contona ku ayana anggapan yén hideung perlambang kategasan. Hideung ogé dianggap boga sipat kuat, nu matak teu babari kotor. Cahya anu ngeunaan widang hideung condong kaserep maksimal.

## Fungsi 
Hideung nyaéta dipaké standar tulisan aksara dina keretas bodas. Alatan éta mangsi hideung mindeng dijual misah ku produsén *printer*, alatan leuwih mindeng béak dibandingkeun warna . 

Hideung ogé dipaké pikeun naékkeun harga warna dina sistem warna prosés CMYK. Hideung ditambahkeun luyu jeung proséntase anu dipikahayang. 

Dina seni rupa, hideung mindeng dipaké dina nyuguhkeun hiji karya, dumasar tinimbangan yén hideung anu marengan warna séjén sanggup nguatkeun gambaran warna bieu. Sajaba ti éta hideung mindeng dipaké cét rohangan anu bener-bener henteu kaci mantulkan cahaya, contona kamar poék dina fotografi atawa bioskop.

## Tempo ogé 
* Daptar warna
Sinar X

[thumb|right|Hiji poto sinar X (radiograf) nu dicokot ku [Wilhelm Röntgen|Röntgen]]

**Sinar X** atawa **sinar Röntgen** nyaéta salah sahiji bagian tina radiasi éléktromagnétik kalawan panjang gelombang di antara 10 nanométer jeung 100 pikométer (frékuénsi antara 30 PHZ nepi ka 60 EHZ). Sinar-x umumna dipaké dina diagnosis gambar médis sarta Kristalografi sinar-x. Sinar-x nyaéta bentuk radiasi ion sarta bisa nyilakakeun.

## Tempo ogé 
* Kristalografi sinar-x
* Astronomi sinar-x 
* Mesin sinar-x
Bodas

**Bodas** atawa **putih** nyaéta pawujudan ayana sakabéh warna dasar dina kaayaan maksimum kalawan proporsi sarua kuatna. Sabenerna bodas, bareng jeung hideung sarta kulawu, henteu bisa disebutkeun minangka warna.

## Fungsi 
Bodas geus ditarima sacara umum minangka standar warna keretas dina pakakas tulis. Alatan éta bodas dipaké ku juru citak pikeun nangtukeun widang anu henteu kakeunaan mangsi.

Dina nyieun karya seni rupa, seniman biasana nyampur bodas jeung warna séjén pikeun ngahasilkeun warna-warna anu disebut warna pastél. Sajaba ti éta dina pamakéan pastél atawa akrilik, bodas anu ditimpahkeun sacara kuat dina luhureun warna anu geus garing baris ngahasilkeun éfék ngagencalngna cahaya.

## Pangaruh 
Pamakéan cét bodas dina interior ngahasilkeun gambaran nu lega. Alatan sipatna anu caang, mangka cét bodas sakapeung disingkahan alatan gampang kakotoran ku warna séjén.

Sacara psikologis, pangaruh bodas bisa rupa-rupa. Hal ieu dipangaruhan utamana ku kabudayaan satempat. Contona di Éropah bodas dianggap minangka hiji hal anu nenangkeun, tiis, sarta langgeng alatan pakait jeung warna salju. Samentara di Indonésia, bodas bisa mecenghulkeun gambaran pikasieuneun alatan pakait jeung lawon kafan.

## Tempo ogé 
* Daptar warna
Gelombang mikro

**Gelombang mikro** (dina basa Inggris: ***microwave***) http://www.pusatbahasa.diknas.go.id/glosarium/index.php?gloss_asing=microwave&gloss_indonesia=&jenis=exact&Bidang=all&infocmd=Cari nyaéta gelombang éléktromagnétik kalawan frékuénsi nu kacida luhurna (*Super High Frequency*, SHF), nyaéta saluhureun 3 GHz (3x109 Hz). 

Lamun gelombang mikro diserep ku hiji barang mangka baris mecenghul éfék panas dina barang kasebut. Lamun kadaharan nyerep radiasi gelombang mikro, kadaharan jadi panas sarta asak dina waktu nu singket. Prosés ieu pisan anu dimangpaatkeun dina oven *microwave*.

Gelombang mikro ogé dimangpaatkeun dina *RADAR* (*Radio Detection and Ranging*). RADAR dipaké pikeun néangan sarta nangtukeun tapak hiji barang nu maké gelombang mikro nu frékuénsina kira-kira 1010 Hz.
Jingga

**Jingga** atawa **oranyeu** nyaéta warna anu perenahna dina spéktrum warna aya di antara beureum jeung konéng sarta boga panjang gelombang kira-kira 620-585 nanométer. Warna ieu sarua jeung warna nu dipiboga ku jeruk asak.

Jingga mangrupa warna sékundér anu bisa dihasilkeun tina warna primér ku cara nyampurkeun warna beureum (atawa leuwih pas mah magénta) jeung warna konéng.

## Tempo ogé 
* Daptar warna
Indraprahasta

[right|240px|thumb|Kaayaan upacara [Rajasuya anu diayakeun ku Yudistira di Indraprahasta]]
**Indraprahasta** (basa Sansakerta: इन्द्रप्रस्थ; *Indrapraśtha*, kota boga Indra) nyaéta hiji dayeuh gedé di India kalér dina jaman baheula. Dayeuh ieu mecenghul dina wiracarita Mahabarata sarta diparéntah ku Pandawa. Dayeuh ieu perenahna di sisi walungan Yamuna, deukeut jeung ibukota India jaman ayeuna, Delhi. Saméméh dipikawanoh minangka Indraprahasta, dayeuh ieu dipikawanoh minangka **Kandawaprahasta**.

Nurutkeun kitab Mahabarata, cenah Kandawaprahasta mangrupa ibukota karajaan badag di India dina jaman baheula, sarta diparéntah ku para karuhun Pandawa jeung Kurawa, contona kawas Maharaja Pururawa, Nahusa, jeung Yayati. Tapi dayeuh kasebut jadi gering alatan supata para resi, pikeun ngahukum déwa Budha. 

Waktu dibikeun ka Pandawa, Kandawaprahasta mangrupa dayeuh nu garing. Nempo kaayaan éta, Kresna ngageroan Indra, pamingpin para Déwa, pikeun mantuan Yudistira ngaalusan kaayaan nagari kasebut. Déwa Indra ngadatangkeun Wiswakarman, arsiték para Déwa anu ngararancang dayeuh agréng. Kalayan ngalakukeun hiji upacara, Wiswakarman hasil ngusir sagala kasakit di nagari kasebut sarta nyuburkan deui wewengkon anu garing. Luyu jeung jangji Kresna, Kandawaprahasta baris dibéré ngaran Indraprahasta lamun Indra sanggup ngarobah kaayaan Kandawaprahasta. Laun-laun dayeuh kasebut jadi dayeuh anu makmur sarta nakleuk jalma-jalma ti nagri sabudeureunana parindah ka nagri anyar kasebut. Dayeuh Indraprahasta ogé jadi dayeuh badag. Sanggeus Yudistira naék tahta, dayeuh Indraprahasta tetep meunang pengawasan ti Astinapura.

## Catetan sajarah 
Cenah Indraprahasta téh umurna 50.000 taun. Sasakala nyebutkeun yén Indraprahasta perenahna di wewengkon nu jadi Purani Choot kiwari. Aya hiji désa nu ngaranna Indraprat di Delhi nepi ka mimiti abad ka-20, saterusna digusur sarta diadegkeun dayeuh New Delhi di luhureunana. Galian di wewengkon pabukitan Indraprahasta, ibukota para Pandawa, kawas anu ditembrakkeun Purana Qila jadi bukti yén wewengkon éta kungsi jadi padumukan salila ampir 2.500 taun.

Saprak catetan sajarah India réa anu teu écés, henteu dipikanyaho naon anu lumangsung sanggeus jaman Mahabarata. Indraprahasta kungsi jadi dayeuh badag salila mangabad-abad, ti jaman Karajaan Maurya nepi ka Karajaan Gupta di India. Indraprahasta diserang ku bangsa Hun sanggeus runtagna Karajaan Gupta.

Raja Hindu nu ngaranna Dhilon cenah ngawangun dayeuh Delhi Kuna, deukeut jeung Indraprahasta.

## Tempo ogé 
* Rajasuya
Seoul Semiconductor

**Séoul Semiconductor Co., Ltd** nyaéta hiji pausahaan Korea nu nyieun parabot LED. Pausahaan ieu didaptar di KOSDAQ.

Bulan Nopember 2006 Séoul Semiconductors ngumumkeun yén bakal jadi pausahaan munggaran nu mimiti ngajual sumber cahya LED nu bisa dicolokkeun langsung kana sumber AC 110V atawa 230V. saméméhna mah keur maké sumber cahya LED téh kudu maké mangrupa konverter.

Kompetitor Séoul Semiconductor di antarana Nichia Corporation, Cree Inc., jeung Philips Lumileds Lighting Company.

## Tumbu luar 
* http://seoulsemicon.co.kr/
Astinapura

right|200px|Perenahna Hastinapura di wilayah jurisdiksi India

Astinapura atawa Hastinapura (Sansekerta: **हस्तिनापुर** ) nyaéta hiji dayeuh sarta *Nagar Panchayat* di distrik Meerut, Uttar Pradesh, nagara bagian India. Hastinapura asalna ti kecap **Hasti** (gajah) + **Pura** (dayeuh). Réa kajadian dina carita Mahabarata anu lumangsung di Hastinapura. Dina mangsa kiwari, dayeuh ieu disebut Hastinapur, hiji dayeuh leutik anu perenahna di Uttar Pradesh, jauhna 120&nbsp;km ti Delhi. Di ieu dayeuh aya obyék wisata anu metot perhatian saperti Kuil Jain jeung Taman Nasional Hastinapur.

## Hastinapura dina Mahabarata 
Dayeuh Hastinapura nyaéta puseur pamaréntahan karajaan para Kurawa (turunan Kuru atawa dinasti Kuru) anu ogé mecenghul dina carita perang Mahabarata.

### Para Raja Hastinapura 
Para Raja Hastinapura mangrupa turunan Raja Barata sarta Raja Kuru, mangka disebut ogé Wangsa Kurawa (Kuruwangsa). Dina kitab Mahabarata, carita Para Raja Hastinapura dimimitian ku carita Prabu Santanu.

Ringkesan caritana saperti kieu:

Prabu Santanu mibanda dua pamajikan, nyaéta Déwi Gangga jeung Satyawati. Tina hasil dua perkawinan ieu, anjeunna mibanda tilu anak lalaki, nyaéta: Bisma, Citrāngada, jeung Wicitrawirya. Bisma lahir ti Déwi Gangga sedengkeun Citrāngada sarta Wicitrawirya lahir ti Déwi Satyawati.

Bisma sumpah moal rék kawin, sedengkeun Citrāngada gugur dina umur ngora alatan tarung jeung saurang Raja Gandarwa anu mibanda ngaran sarua. Samentara éta Wicitrawirya didahupkeun jeung dua puteri ti Karajaan Kasi, nyaéta Ambika jeung Ambalika. Tapi Wicitrawirya maot tanpa méré turunan. sangkan tahta karajaan bisa diwariskeun, dua randa Wicitrawirya dibikeun ka Resi Abiyasa anu masih mibanda hubungan duduluran jeung kulawarga karajaan.

Resi Abiyasa ngalakonan upaca (ritual) pikeun meunangkeun anak. Sawatara waktu sanggeus ngalakonan ritual kasebut, dua randa Wicitrawirya ngandung. Satuluyna Ambika ngalahirkeun Dréstarata anu lolong. Sedengkeun Ambalika ngalahirkeun Pandu anu beungeutna sepa. Dewi Satyawati ménta supayah Ambalika jeung eesi Abiyasa ngalakonan deui upacara. Ngan Ambalika henteu sadia pikeun ngalakonanana sarta ménta saurang ladén anu ngaranna Sudri ngagantikeun manéhanana. Satuluyna tina beuteung Sudri lahir Widura.

----

## Hastinapura mangsa kiwari 
Di mangsa kiwari, Hastinapura mangrupa dayeuh leutik di wewengkon Doab di Uttar Pradesh, sarta disebut Hatsinapur, 37&nbsp;km ti Meerut 120&nbsp;km ti Delhi. Ieu dayeuh boga populasi kira 20.000 jiwa. Lalampahan ka ditu bisa ditempuh maké beus ti Meerut anu siap samanéhna ti pukul 7 isuk-isuk nepi ka pukul 9 peuting. Jalanna alus sarta bérésih jeung tetempoan héjo sarta amparan pasawahan di kénca-katuhuna. Di ditu aya obyék wisata anu metot perhatian kawas Kuil Jain jeung Taman Nasional Hastinapur.

## Tempo ogé 
* Indraprahasha
Langit

[thumb|200px|right|Lamun ditingal ti luhur (*[altitude*), saperti tina kapal udara, warna langit rupa-rupa mimiti ti pucet nepi ka hideung.]]

**Langit** atawa **awang** nyaéta bagian luhur ti beungeut bumi, sarta digolongkan salaku lapisan mandiri anu disebut atmosfir. Langit diwangun ku réa gas sarta hawa, kalawan *komposisi* nu béda dina unggal lapisanana. Langit mindeng katempo boga warna biru alatan pantulan cahaya, tapi henteu katutup kamungkinan yén langit bisa boga warna sajaba ti éta, contona beureum mangsa keur soré, atawa hideung waktu keur turun hujan.

## Dicutat tina
Véktor (rohangan)

**Véktor** dina matematika mangrupa diménsi nu boga arah tujuan nu tangtu. Véktor bisa digambarkeun ku sajumlah komponén nu tangtu, gumantung kana sistem anu dipaké. Conto v**Vektor** dina matematika mangrupa besaran jeung arah nu tangtu. Vektor bisa dideskripsikan kalawan sajumlah komponén nu tangtu, gumantung ti sistem anu dipaké. Conto véktor anu kawéntar nyaéta gaya gravitasi. Gaya gravitasi henteu ngan ngabogaan gedé, tapi ogé tujuan ka puseur gravitasi bumi.

## Panjang véktor 
Pikeun néangan panjang hiji véktor dina rohangan euklidian tilu diménsi, bisa dipaké cara kieu:

:\left\|\mathbf{a}\right\|=\sqrt{a_1^2+a_2^2+a_3^2}

## Sarat saruana duan véktor 
Dua véktor dingaranan sarua lamun duanana ngabogaan panjang sarta tujuan anu sarua

## Kasajajaran dua véktor 
Dua véktor disebut sajajar (paralel) lamun garis anu ngagambarkeun dua véktor kasebut sajajar.

## Operasi véktor 
### Kakalian skalar 
Hiji véktor bisa dikalikan jeung skalar sarta ngahasilkeun vektor ogé, véktor hasilna nyaéta:

:r\mathbf{a}=(ra_1)\mathbf{i} + (ra_2)\mathbf{j} + (ra_3)\mathbf{k}

### Tatambahan jeung kukurangan véktor 
Contona véktor **a**=*a*1**i** + *a*2**j** + *a*3**k** sarta **b**=*b*1**i** + *b*2**j** + *b*3**k**.

Hasil ti **a** ditambah **b** nyaéta:
:\mathbf{a}+\mathbf{b} = (a_1+b_1)\mathbf{i} + (a_2+b_2)\mathbf{j} + (a_3+b_3)\mathbf{k}

Kukurangan véktor ogé lumaku ku cara anu kurang leuwih sarua

## Véktor hijian (unit vector) 
Véktor hijian nyaéta véktor anu ngabogaan panjang 1 hijian panjang.
Véktor hijian ti sahiji véktor bisa ditéang ku cara:

:\mathbf{\hat{a}} = \frac{\mathbf{a}}{\left\|\mathbf{a}\right\|} = \frac{a_1}{\left\|\mathbf{a}\right\|}\mathbf{\hat{i}} + \frac{a_2}{\left\|\mathbf{a}\right\|}\mathbf{\hat{j}} + \frac{a_3}{\left\|\mathbf{a}\right\|}\mathbf{\hat{k}}

## Tempo ogé 
* Matematika
* Aljabar liniér
* Kalkulus véktor
* Véktor hijian
Peuting

[thumb|250px|Mangsa peuting di dayeuh [Melbourne ]]

**Peuting** nyaéta hiji mangsa (waktu) di mana hiji tempat keur aya dina posisi anu henteu pahareup-hareup jeung panonpoé, sarta ku lantaran éta jadi poék. Dina waktu beulahan planét bumi keur ngalaman mangsa peuting ieu, beulahan séjénna baris ngalaman waktu beurang. Peuting sakapeung didéfinisikeun minangka waktu antara surupna panonpoé di tungtung deuleu (sisi langit) palebah kulon nepi ka meletékna panonpoé di sisi langit palebah wétan dina poé isukna.

Alatan rotasi bumi anu muter ti kulon ka wétan, mangka beurang jeung peuting baris silih selang, sarta ngajadikeun hiji poé kawangun ku 24 jam.

Lilana waktu peuting béda-béda gumantung usum, utamana pikeun wewengkon anu deukeut jeung kutub. Di nagara Amérika Sarikat contona, dina waktu usum panas (bulan Juli jeung Agustus) peuting baris leuwih pondok batan dina waktu usum tiis (bulan Désémber jeung Januari).
Konéng (warna)

**Konéng** atawa **kuning** mangrupa warna caang, nu ngalambangkeun katengtreman sarta kaayaan marahmay.

Warna konéng nyaéta warna cahaya anu méré rangsangan kana sél kurucut (*cone cells*) beureum sarta héjo dina rétina panon manusa, tapi henteu kana sél kurucut biru. Panjang gelombangna antara 565-590&nbsp;nm.

Warna konéng mangrupa salah sahiji ti tilu warna primér subtraktif, babarengan jeung magénta sarta *cyan*. Sistem warna CMYK dina mesin citak warna maké opat warna mangsi, salah sahijina nyaéta konéng.

## Tempo ogé 
* Daptar warna
Gerak

[300px|thumb|right|Gerak ngalibetkeun parobahan posisi, saperti gerak ninggalkeun [setasiun Yongsan sacara gancang.]]

Dina fisika, **gerak** boga harti parobahan lokasi hiji barang sacara sinambung. Gerak mangrupa hasil tina gaya nu diterapkeun. Gerak digambarkeun ku istilah-istilah laju, akselerasi, pamindahan, sarta waktu. Laju hiji obyék henteu bisa robah kajaba lamun dikeunaan ku hiji gaya, saperti dijelaskeun ku hukum gerak Newton nu kahiji. Moméntum hiji obyék pakait langsung jeung massa obyék kasebut jeung lajuna, sarta moméntum total sakabéh obyék dina hiji sistem katutup (sistem anu teu dipangaruhan ku gaya luar) henteu robah nurutkeun waktu, sarta dijelaskeun ku hukum konsérvasi moméntum.

Hiji barang anu henteu gerak disebut minangka *cicing*, *tanpa gerak*, *henteu mobil*, *setasionér*, atawa miboga posisi (invarian waktu) tetep.

## Wanda gerak 
* Gerak harmonik sederhana - gerak anu diakselérasi sacara tetep nuju ka titik tengah (contona ayuan péndulum). 
* Gerak liniér - gerak anu nurutkeun garis atawa liliwatan nu lempeng, nu pamindahanana persis sarua jeung trayéktorina. 
* Gerak muter (contona orbit planét-planét)

## Tempo ogé 
* Hukum gerak Newton

## Rujukan
Warna sékundér

**Warna sékundér** nyaéta warna anu dihasilkeun tina campuran dua warna primér dina hiji rohang warna. Contona kawas di handapeun ieu.

## Warna cahaya (RGB) 

&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;

beureum
(●)
 + 
héjo
(●)
 = 
Konéng
(●)

beureum
(●)
 + 
biru
(●)
 = 
magénta 
(●)

héjo
(●)
 + 
biru
(●)
 = 
cyan
(●)

&nbsp;

## Rumusan Warna Tradisional dina Seni Lukis (RYB) 

&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;

biru
(●)
 + 
Konéng
 (●)
 = 
héjo
(●)

biru
(●)
 + 
beureum
(●)
 = 
wungu 
(●)

Konéng
(●)
 + 
beureum
(●)
 = 
jingga/oranyeu
(●)

&nbsp;

Dina prinsipna, téori pikeun pigmén sakuduna bisa dilarapkeun pikeun warna cét ogé. Tapi cét anu mimiti dipaké, panyampuranana dipigawé laér saméméh ayana élmu pangaweruh warna modéren, sarta alatan pigmén anu sadia dina mangsa éta ogé kawates. Hususna warna pigmén *cyan* sarta magénta alami hésé dipibanda, ku alatan éta dipaké warna biru sarta beureum. Ku kituna nepi ka ayeuna ilaharna diajarkeun yén beureum, konéng jeung biru nyaéta warna primér sedengkeun jingga/oranyeu, héjo sarta wungu mangrupa warna sékundér.

## Tempo ogé 
*Pigmén
*Téori warna
*Daptar warna
*Warna primér
*Warna térsiér
Karbon monoksida

**Karbon monoksida** (rumus kimiana CO) nyaéta sanyawa kimia anu diwangun ku hiji atom karbon nu meungkeut hiji atom oksigén ku dua beungkeut kovalén jeung hiji beungkeut kovalén koordinat. Ieu gas nu tanpa warna, tanpa bau, jeung tanpa rasa téh mangrupa sanyawa karbon anorganik. Ieu sanyawa dihasilkeun tina durukan parsial sanyawaan nu ngandung karbon, utamana dina mesin durukan-internal. Mun diduruk sampurna, ieu sanyawaan bakal jadi karbon dioksida. Najan toksisitasna matak bahya, CO penting pisan pikeun téhnologi modéren salaku prékursor rupa-rupa produk.

## Produksi 
Ku penting-pentingna, kiwari geus aya rupa-rupa cara ngahasilkeun karbon monoksida.

**Gas produsén** dibentuk ku cara ngaduruk karbon dina oksigén dina suhu anu luhur. Dina oven, udara diasupkeun kana tumpukan batu bara. Hasil antarana nu mangrupa CO2 ngimbangan karbon panas leuwihna antukna jadi CO. Réaksi O2 jeung karbon nu ngahasilkeun CO katelahna kasatimbangan Boudouard. Dina suhu leuwih ti 800&nbsp;°C, CO jadi produk dominan:
:O2 + 2 C → 2 CO 
:ΔH = -221 kJ/mol

## Rujukan 
## Tumbu kaluar 
* http://www.infowars.com
* International Chemical Safety Card 0023
* National Pollutant Inventory - Carbon Monoxide
* NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards
* 
* United States Environmental Protection Agency Carbon Monoxide page
* External MSDS data sheet 
* Carbon Monoxide Kills Awareness Campaign Site
* Carbon Monoxide Purification Process
* Carbon Monoxide Hazards with Backpacking Stoves
* USFDA IMPORT BULLETIN 16B-95, May 1999 
* FDA Agency Response Letter GRAS Notice No. GRN 000083 
* Carbon Monoxide in Fresh Meat site 
* Carbon Monoxide Network & Forum 
* Microscale Gas Chemistry Experiments with Carbon Monoxide
* Reséarch on the therapeutic effects of CO (Gulbenkian Science Institute) 
* Instant insight pedaran fisiologi karbon monoksida ti Royal Society of Chemistry
Warna térsiér

**Warna térsiér** nyaéta warna anu dihasilkeun tina campuran hiji warna primér jeung hiji warna sékundér dina hiji rohang warna.

## Warna Cét (RYB) 
thumb|Warna primér, sékundér jeung térsiér dina bunderan warna RYB.

biru
(●)
 + 
héjo
 (●)
 = 
Aquamarine
(●)

héjo
(●)
 + 
konéng
(●)
 = 
chartreuse 
(●)

konéng
(●)
 + 
jingga
(●)
 = 
marigold
(●)

jingga
(●)
 + 
beureum
(●)
 = 
vermilion
(●)

beureum
(●)
 + 
wungu
(●)
 = 
magénta
(●)

wungu
(●)
 + 
biru
(●)
 = 
wungu
(●)

## Warna Cahaya (RGB) 

beureum
(●)
 + 
konéng
 (●)
 = 
jingga
(●)

héjo
(●)
 + 
konéng
(●)
 = 
chartreuse 
(●)

héjo
(●)
 + 
cyan
(●)
 = 
Aquamarine
(●)

biru
(●)
 + 
cyan
(●)
 = 
Azura
(●)

biru
(●)
 + 
magénta
(●)
 = 
wungu
(●)

beureum
(●)
 + 
magénta
(●)
 = 
fuchsia
(●)

## Warna Pigmén (CMY) 
thumb|145px|Bunderan warna CMY

cyan
(●)
 + 
biru
 (●)
 = 
Azure
(●)

magénta
(●)
 + 
biru
 (●)
 = 
wungu
(●)

magénta
(●)
 + 
beureum
(●)
 = 
fuchsia
(●)

konéng
(●)
 + 
beureum
(●)
 = 
jingga
(●)

konéng
(●)
 + 
héjo
(●)
 = 
chartreuse 
(●)

cyan
(●)
 + 
héjo
(●)
 = 
Aquamarine
(●)

Istilah "warna térsiér" dina mimitina dipecenghulkeun ngarujuk kana warna-warna "nétral"; anu dijieun kalawan nyampur tilu warna primér dina hiji rohang warna. Ieu baris ngahasilkeun warna bodas atawa kulawu, dina sitem warna cahaya aditif, sedengkeun dina sistem warna subtraktif dina pigmén atawa cét baris ngahasilkeun coklat, kulawu atawa hideung. *Pengertian* kawas ieu ilahar kénéh dina réa tulisan téknis.

Pikeun nyingkahan *kerancuan*, réa para profésional milih ngagunakeun istilah "warna antara".

## Tempo ogé 
*Téori warna
*Daptar warna
*Warna primér
*Warna sékundér

## Tumbu ka luar 
* Colors Everywhere (article at Philomelos , the lyrics wiki)
Prisma (géométri)

[thumb|Hiji prisma [juru tilu kalawan luhur **t**]]
Dina élmu ukur, **prisma** nyaéta bangun rohang tilu diménsi anu diwatesan ku dadampar sarta tutup nu sarua (idéntik) ngawangun sisi-n (atawa juru-n) sarta sisi-sisi nu ajeg ngawangun juru opat. Dina kalimah séjén prisma téh nyaéta wangun rohang anu miboga *penampang melintang* anu sok sarua dina bangun jeung ukuran.

Limas kalawan dadampar jeung tutup nu pasagi disebut balok sedengkeun prisma kalawan dadampar jeung tutup nu bunder disebut silinder.

## Rumus limas 
### Lega beungeut 
Lega beungeut prisma kalawan *alas* (dadampar) jeung tutup **juru-n** bisa diitung kalawan rumus:

L = 2 x Lega Dadampar + Ubeng Alas x t

### Volume 
V = Lega Dadampar x t
Hindia-Walanda

thumb|300px|Peta wilayah Karajaan Kolonial Belanda, kaasup daerah jajahanna

**Hindia-Walanda** (Basa Walanda: *Nederlands-Indië*) nyaéta hiji wilayah jajahan Walanda nu diaku ku hukum *de jure* jeung sacara kanyataanna *de facto*. Pamingpin nagara Hindia-Walanda nyaéta Ratu/Raja Walanda, nu pancén gawéna dicekel sapinuhna ku saurang Gubernur-Jendral.

Wates Hindia-Walanda jeung nagara sabudeureunna ditangtukeun ku sababaraha kasapukan anu sohéh. Pihak-pihak anu miluan kasapaukan éta di antawisna: Karajaan Walanda, Karajaan Sarawak (protektorat Inggris di handapeun wangsa Brooke "*the White Rajah*"), Borneo Kalér Britania (Sabah), Karajaan Portugis (Timor Portugis), Kakaisaran Jerman (Papua Nugini Kalér), Karajaan Inggris (Papua Nugini Kidul).

Sanaos sabagéan ageung Hindia Walanda mangrupikeun bagian tina Indonésia, henteu sadayana Hindia Walanda mangrupikeun bagian tina Indonésia. Dumasar kana Perjangjian Inggris-Walanda 1824, Walanda geus nyerahkeun Walanda Malaka ka Inggris, nu saméméhna kungsi jadi gubernur di Hindia Walanda. Ieu parantos ngahijikeun pamaréntahan modérn ka nagara Melaka, Malaysia.

Hindia-Walanda ogé mangrupa wilayah nu kacutat dina jero Undang-Undang Karajaan Walanda taun 1814 nyaéta wilayah kadaulatan Karajaan Belanda, nu dirombak dina taun 1848, 1872, jeung 1922 numutkeun paobahan nu lumangsung di wilayah Hindia-Walanda.

Hindia-Walanda baheulana nyaéta hiji jajahan Walanda, nu ayeuna disebut Indonésia. Jajahan Walanda ieu mimitina mangrupa wilayah nu dipimilik ku *Vereenigde Oostindische Compagnie* (atawa *VOC*) nu sababarahana nyaéta Jawa jeung Maluku ogé sababaraha wewengkon séjénna ti mimiti abad ka-17. Sanggeus VOC dibubarkeun dina taun 1798, kabéh wilayah milik VOC ngagésér jadi milik pamaréntah Républik Batavia.

Dina taun 1900 ngan pulo Jawa nu sakabéhna milik Walanda. Tuluy, dina taun-taun sanggeusna kabéh wewengkon séjén di Nusantara ditaklukkeun atawa *“dipasifikasi"* (didaméykeun). Dina puncakna, taun 1942, Hindia-Walanda mipiboga kabéh wewengkon Indonésia jaman kiwari. Timor Wétan teu kungsi dipimilik ku Walanda. Salian ti éta, dayeuh Malaka, Taiwan, Sri Lanka kungsi dipimilik ku VOC jeung pamaréntah Walanda.

Dina kaping 17 Agustus 1945, kamerdékaan Indonésia dibéwarakeun. Walanda teu panuju jeung merangan para pajoang kamerdékaan. Tuluy, dina kaping 27 Désémber 1949, kadaulatan Indonésia karék dipanujuan ku Walanda. Papua kulon (ayeuna provinsi Papua jeung Papua Kulon) masih kénéh dicekel ku Walanda nepi ka taun 1961.

Ditarjamahkeun tina http://id.wikipedia.org/wiki/Hindia-Belanda.

## Tumbu luar 
*  [11 Dutch Indies objects in 'The European Library Harvest'](http://www.theeuropeanlibrary.org/portal/?lang=en&coll=collections:a0077&q=("dutch+indies"))

## Dicutat tina
Réaktor nuklir

**Réaktor nuklir** nyaéta hiji tempat keur prosés beulahna inti atom uranium nu terus pisah jadi inti atom séjén dina réaktor nu disebut réaksi inti. Nu jadi cukang lantaran prosés réaksi inti euweuh lian ku ayana hiji partikel nu disebut neutron.
Zoran Corporation

**Zoran Corporation** nyaéta hiji pausahaan tehnologi digital multinasional, nu kantor puseurna di Silicon Valley. Ngaran *Zoran* asalna tina kecap Hebrew keur silikon. Zoran asup ka nagara bagéan Delaware tur boga kantor di Kanada, Cina, Inggris, Jerman, India, Israel, Jepang, Koréa, Taiwan, jeung AS.

## Sajarah
**Zoran Corporation** (NASDAQ:**ZRAN**)  diadegkeun taun 1983 ku Dr. Levy Gerzberg, kalayan fokus kana tehnologi DSP. Taun 1997 Zoran miboga CompCore Multimedia tur ngangkat George T. Haber jadi Executive VP jeung Déwan Diréksina. Mr. Haber ngamimitian GigaPixel, Mobilygen tur kiwari jadi Céo CrestaTech.
Danget ieu Zoran ngamekarkeun tur nyieun *chip* nu dipaké dina elektronika konsumen kaasup pamuter DVD, pangrékam DVD, HDTV, Kaméra Digital jeug Set-top box.

Taun 2003, Zoran meuli Oak Technologies.

## Rujukan
## Tumbu luar
* http://www.zoran.com/  - Company Website
Ahilawati

**Ahilawati** nyaéta ngaran hiji inohong wanoja dina wiracarita Mahabarata. Manéhna mangrupa anak naga sarta ngadahup ka anakna Bima anu ngaranna Gatotkaca. Waktu lalagasan manéhna dipikawanoh kalayan ngaran Maurwi. Manéhna dikawin ku Gatotkaca sanggeus ngaliwatan ujian nu beurat. Maurwi ngusulkeun sagala rupa patanyaan sarta Gatotkaca junun ngajawab kabéhanana. Manéhna jeung Gatotkaca boga anak awéwé nu dingaranan Barbarika anu leuwih dipikawanoh kalayan ngaran Katusyamji. 

## Tempo ogé 
* Gatotkaca
* Barbarika