open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jaya Suprana

**Jaya Suprana** (Ngaran lahirna **Phoa Kok Tjiang**; ) nyaéta salah saurang pangusaha, pamawa béwara acara tipi, komposér jeung pamaén piano anu kawentar di Indonésia.  Anjeunna anu ngadegkeun Musium Rékor Indonésia (MURI) sakaligus jadi dirékturna.
Mangsa keur leutik Jaya dirorok ku papasangan kulawarga Lambang jeung Lily Suprana. Anjeunna sabenerna mah katurunan Tiongkok, tapi digedékeun di lingkungan kulawarga Jawa. Anjeunna nikah jeung Julia Suprana tapi nika maranéhna pipirakan teu boga budak biologis. 
Jaya pernah sakola di Musikhochschule Muenster jeung Folkwanghochschule Essen di Jérman.

## Karir
Sabérésna sakola di Jérman, Jaya ngamimitian nyieun musikna sorangan. Lian ti éta, tiap minggu anjeunna ogé jadi présénter di Jaya Suprana Show, hiji acara tipi wangun talkshow.

Lian aktivitas musik jeung senina éta, anjeunna ogé ngajabat minangka Présidén Diréktur di PT Jamu Jago, hiji parusahaan ubar hérbal nu kasohor di Indonésia. Saméméhna anjeunna jadi Présidén Diréktur mah, anjeunna téh ngajabat minangka Diréktur Marketing di parusahaan PT Jamu Jago téh. Parusahaan éta parusahaan milik kulawargana sorangan. Ku kituna, Jaya Suprana gé jadi pupuhu komisionér parusahaan anu puseurna di kota Semarang, Jawa Tengah.

Anjeunna ogé ngadegkeun hiji panyatetan rékor pangkakoncarana di Indonésia nyatana Musium Rékor Indonésia nu katelah ku singgetanna MURI jeung sakaligus anjeunna nu ngajabat minangka dirékturna. Anjeunna ogé ngadegkeun hiji panti asuhan anu dingaranan Panti Asuhan Rotary-Suprana.

Suprana boga hak ngagunakeun gelar PhD widang filosofi jeung élmu sosial anu dimeunangkeun ku anjeunna di Pacific Wéstern University.

## Panghargaan
*Freundeskreis des Konservatoriums Muenster, Jérman, jeung ti Pangéran Bernhard, Walanda.
*Kabudayaan: Budaya Bhakti Upapradana
*Komputer, Best in Personal Computing Award 1995 ti Apple Macintosh Inc.
*The Best Executive Award 1998
*Préstasi parusahaan: Trade Léader's Club, Madrid, jeung Institut pour Selection de la Qualite, Belgia).
*Lingkungan hirup: Sahwali Award 1997.
*Kamanusaan: Duta Kemanusiaan 1991-1992 Palang Mérah Indonésia.
*Inohong Bodor Nasional 1996, petingan pamaca majalah Bodor.

## Rujukan
Din Syamsuddin

jmpl|Din Syamsuddin

**Muhammad Sirajuddin Syamsuddin** (ngaranna leuwih dipikawanoh minangka **Din Syamsuddin**; ) nyaéta saurang pulitikeus anu kungsi nyalonkeun dina Pilprés taun 2009.

## Atikan
*Madrasah Ibtidaiyah Nahdathul Ulama Sumbawa Gedé, NTB (1968)
*Madrasah Tsanawiyah Nahdathul Ulama Sumbawa Gedé, NTB (1972)
*Pondok Modérn Gontor Jawa Timur (1975)
*IAIN Jakarta, Sarjana Ngora, Fakultas Ushuluddin (BA, 1980)
*IAIN Jakarta, Fakultas Ushuluddin Jurusan Babandingan Agama (Drs, 1980)
*University of California Los Angeles (UCLA), Amérika Sarikat, Interdepartmental Programme in Islamic Studies (MA, 1988)
*University of California Los Angeles (UCLA), Amérika Sarikat, Interdepartmental Programme in Islamic Studies (Ph.D, 1991)

## Karir
*Aktivis Muhammadiyah
*DPP Ikatan Mahasiswa Muhammadiyah (IMM) dina taun 1985
*Ngajar di IAIN Jakarta
*Ngajar di UIN Syarif Hidayatullah
*Pupuhu Umum PP Pamuda Muhammadiyah di taun 1989 salila 4 taun
*Anggahota Majelis Hikmat PP Muhammadiyah di taun 1990
*Wakil pupuhu PP Muhammadiyah ti taun 2000 nika 2005
*Sekretaris Umum Majelis Ulama Indonesia (MUI)
*Pupuhu Litbang Golongan Karya
*Pupuhu Umum PP Muhammadiyah

## Panghargaan
*Narima Anugerah Inohong Islam 1433 H ti Karajaan Pulo Pinang, Malaysia. Minangka akuan jeung panghargaan ku pajuanganana dina ngamajukeun Islam liwat organisasi Muhammadiyah.
**Ambassador for Peace* ku sabab anjeunna dianggap minangka pamingpin umat Islam, lain ngan saukur Pupuhu Umum Pingpinan Puseur Muhammadiyah wungkul, tapi ku lantaran pangabisana dina ngayakeun dialoh jeung sakabéh élemén *umat beragama*, boh Islam boh *umat beragama* lianna.

## Rujukan
Ismail Marzuki

**Ismail Marzuki** () nyaéta saurang komponis anu aktif tur produktif nyieunan komposisi lagu anu lolobana watek laguna téh nasionalis-romantis. Anjeunna bisa disebut minangka komposer panaratas anu sénior. Bakat-bakat musikna geus katara ti keur leutik mula. Sababaraha lagu munggaranna dijieun nalika anjeunna masih kénéh umur 17 taun. Anjeunna mahér maénkeun sarupaning instrumen musik, saperti gitar, akordéon, flute, saxophone, klarinét, jeung piano. Anjeunna ogé kasohor minangka tukang ngawih musik hiburan jeung keroncong.

## Orkés Studio PPRK
Sakumaha umumna para pamusik dina zamanna, anjeunna loba icikibung di dunya hiburan musik liwat studio radio jeung tempat-tempat hajatan musik umum. Anjeunna ngahiji jeung Muziek Verenenging Lief Java ogé Hawaiian Band The Sweet Java Inlanders. Ismail Marzuki kawilang aktif di radio NIROM, BRV, VORO, jeung Perserikatan Perhimpunan Radio Ketimuran (PPRK). Babarengan jeung inohong-inohong musik keroncong, saperti M. Sagi, M. Sardi, Soetodjo, jeung Koesbini, anjeunna ngadegkeun orkés studio PPRK anu utamana mah maénkeun lagu-lagu Indonésia populér jeung musik keroncong.

## Panaratas *Bintang Radio* 
Dina mangsa pangawasaan Jepang, Ismail Marzuki ogé aktif minangka pamusik di Orkés Radio Hosso Kanri Kyeku babarengan jeung para pamusik sazamanna, saperti Koesbini, Binsar Sitompul, Amir Pasaribu, jeung Soedharnoto. Babarengan jeung maranéhanana ogé, Ismail Marzuki jadi salah saurang panaratas kawangunna Orkes Studio Jakarta jeung pasanggiri musik vokal nasional *Bintang Radio* pasca–Proklamasi Kamerdikaan RI.

## Seniman pajuang
Sakumaha pamusik dina zamanna, sumanget kabangsaan Ismail Marzuki pikeun merjuangkeun kamerdikaan ogé kacida gedéna. Anjeunna ogé kasohor minangka "Seniman Pajoang" anu loba nyiptakeun lagu-lagu pajuangan jeung cinta lemah cai. Lagu-laguna anu geus jadi ikon lagu-lagu pajoangan nyaéta Hallo Hallo Bandung, Kopral Jono, Sepasang Mata Bola, Selendang Sutera, Sapu Tangan dari Bandung Selatan, Melati di Tapal Batas, Selamat Jalan Pahlawan Muda, Juwita Malam, Gugur Bunga di Taman Bhakti, Nyiur Melambai, Tanah Pusaka, jeung Rayuan Pulau Kelapa.

## Panaratas musik modérn
Lagu-lagu Ismail Marzuki geus ngilhaman arah lagu jeung warna panyiptaan lagu-lagu, musik, radio jeung musik pop Indonésia nika taun 1980-an. Ismail Marzuki geus nempatkeun diri manéhna minangka salah saurang panaratas dina ngembangna musik modérn di Indonésia. Saméméh tilar dunya, dina taun 1957 anjeunna nyiptakeun karyana anu pamungkas. Dina taun 1968 pamaréntah DKI Jakarta ngaabadikeun ngaranna pikeun hiji puseur kasenian Jakarta anu dipikawanoh ku ngaran Taman Ismail Mazuki (TIM).

## Rujukan
Wikipédia:Transklusi

**Transklusi** hartina ngasupkeun eusi hiji dokumén kana dokumén lianna maké rujukan. Dina transklusi Wikipédia, *software* MediaWiki baris nujul kana eusi hiji kaca, citakan, keur ngasupkeun kana eusi kaca lianna, kaca tujuan. Sarua jeung ieu cara,  bisa jadi hiji tutumbu ku cara nempatkeun ngaranna dina jero kurung pasagi ganda, kaca ngaran bisa jadi hiji citakan ku cara nempatkeunnana dina jero kurung kurawal ganda, '**Namespace*:*Pagename*}}*'. Parobahan-parobahan nu diterapkeun kana ieu citakan tuluy diréfléksikeun dina sakabéh kaca kana kaca mana waé nu geus ditransklusi (sok sanajan sakapeung perlu ngaberesihan ogé).
Jetstar Pacific Airlines

**Jetstar Pacific Airlines** mangrupa ngaran salah sahiji pausahaan panerbangan di Viétnam. Jetstar ngalayanan rute panerbangan domestik jeung internasional.

## Armada
Jetstar Pacific Airlines ngagaduhan armada pesawatna nyaéta :
Airbus A320
RW

* Rukun Warga, hiji babagian administratif di Indonésia, di handapeun kalurahan
* Sarupaning kadaharan Manado anu ngandung daging anjing
Dusun

**Dusun** atawa **kampung** nyaéta:
# hiji wewengkon, di mana aya sawatara imah atawa kulawarga anu nganjrek di dinya
# wewengkon tempat cicing warga tengahan ka handap di wewengkon dayeuh
# Dati IV: ngaran alternatif pikeun désa/kalurahan anu mangrupa hijian babagéan administratif wewengkon anu pangleutikna di sahandapeun kacamatan/mukim/distrik/banua (benua). Kampung minangka sinonim tina istilah  ieu dipaké di Lampung (Kab. Lampung Tengah, Tulangbawang, Tulangbawang Kulon, Mesuji, sarta Way Katuhu), Papua sarta Kalimantan Wétan (Berau sarta Kutai Kulon). Hiji kampung dipingpin ku saurang Kapala Kampung (*Kamponghofd*) sinonim ti Kades.
# Dati V: ngaran alternatif pikeun **dusun**/banjar/padukuhan/rukun kampung (RK)/anak kampung, anu kabéh éta mangrupa bagian ti hiji désa/kelurahan. Kampung minangka sinonim ti  ieu dipaké di Jawa, Nusa Tenggara Kulon sarta tempat-tempat nu tangtu.

Istilah **kampungan** ogé mindeng dipaké pikeun ngarujuk kana dangong-dangong "terbelakang", "henteu weruh tata-krama" sarta sajabana.

Jigana kecap *kampung* dicokot ti basa Portugis; *campo*, tempat perkemahan.
Ngaran-ngaran wewengkon di Kamboja mindeng disebut *kompong* anu mangrupa hiji distrik remen ogé ogé dipaké minangka ngaran propinsina. Istilah kampung dina basa Acéh disebut *gampong* sarta dina basa Minang disebut *kampuang*. Istilah kampung biasana disingget kalawan **Kp** (di Indonésia) atawa **Kg** (di Malaysia).

## Undakan hiji tempat disebut kampung
Aya sababaraha undakan hiji tempat disebut kampung :
* *Umbulan* : di mana éta tempat aya 1 - 3 imah
* *Babakan* : di mana éta tempat aya 4 - 10 imah
* *Lembur*  : di mana éta tempat aya 10 - 20 imah
* *Kampung* : di mana éta tempat aya leuwih ti 20 imah

## Dicutat tina
RT

**Rukun Tatangga** (**RT**) nyaéta pembagian wewengkon di Indonésia di handapeun Rukun Warga. Rukun Tatangga lain kaasup pembagian administrasi pamaréntahan, sarta pembentukannya nyaéta ngaliwatan musyawarah masarakat satempat dina raraga pangladén kamasarakatan anu ditetepkeun ku Désa atawa Kalurahan. Rukun Tatangga dipingpin ku Pupuhu RT anu dipilih ku wargana. Hiji RT diwangun luhur sajumlah imah (kapala kulawarga).

Rukun tatangga mangrupa organisasi masarakat anu diaku sarta dibina ku pamaréntah pikeun miara sarta melestarikan peunteun-peunteun kahirupan masarakat Indonésia anu dumasar kegotongroyongan sarta kakulawargaan sarta pikeun mantuan ngaronjatkeun kelancaran pancén pamaréntahan, pangwangunan, sarta kamasarakatan di désa sarta kalurahan. Saban RT sebanyak-banyaknya diwangun ti 30 KK utk Désa sarta sebanyak-banyaknya 50 KK utk kalurahan anu dijieun dumasar Permendagri No.7/1983 ttg Pembentukan RT sarta RW.
Madrasah Ibtidaiyah

right|250px|Salasahiji bangunan MI di Kalimulyo
**Madrasah ibtidaiyah** (disingget **MI**) nyaéta jenjang pang dasar dina atikan formal di Indonésia, sarimbag kalawan Sakola Dasar, anu pengelolaannya dipigawé ku Kementerian Ageman. Atikan madrasah ibtidaiyah ditempuh dina wayah 6 warsih, mimiti ti kelas 1 nepi ka kelas 6. Lulusan madrasah ibtidaiyah bisa nuluykeun atikan ka madrasah tsanawiyah atawa sakola tengahan kahiji.

Kurikulum madrasah ibtidaiyah sarua kalawan kurikulum sakola dasar, ngan waé dina MI aya porsi leuwih loba ngeunaan atikan ageman Islam. Sajaba ngajarkeun panon palajaran sakumaha sakola dasar, ogé ditambah kalawan palajaran-palajaran kawas:
* Alquran sarta Hadits
* Aqidah sarta Akhlaq
* Fiqih
* Sajarah Kabudayaan Islam
* Basa Arab

Di Indonésia, saban warga nagara umurna 7-15 tauntaunwajib nuturkeun atikan dasar, nyaéta sakola dasar (atawa sedérajat) 6 taunsarta sakola tengahan kahiji (atawa sedérajat) 3 warsih.
Artéfak

**Artéfak** nyaéta salah sahiji istilah nu mindeng dipaké ku para arkéolog. Artéfak atawa *artifact* mangrupa pakakas-pakakas hasil titinggal sajarah.

## Conto Artéfak
Aya sababaraha conto artéfak, di antarana:
#Logam,
#Batu,
#Prasasti lémpéng atau naskah,
#Tanduk, 
#Senjata, jeung sajabana.
 
## Rujukan
Gedung Pakuan

**Gedong Pakuan** nyaéta imah dines nu dijadikeun tempat resmi *Gubernur* Kepala Daérah Propinsi Jawa Kulon. Ieu gedong perenahna aya di Jalan Otto Iskandardinata No. 1, Kota Bandung. Dina mangsa kolonial Walanda, ieu gedong téh mangrupa tempat resmi *Residen* Priangan.

## Sajarah sarta Wangunan 
**Gedong Pakuan** mimiti diwangun dina taun 1864 dumasar kana paréntah *Gubernur Jenderal* Ch.F. Pahud. Ieu hal téh patali sareng rencana mindahkeun puseur dayeuh *Karesidenan* Priangan ti Cianjur ka Bandung. Nanging, palaksanaan mindahkeun puseur dayeuh téh nembé tiasa kalaksana ku *Residen* **Van der Moore** dina taun 1864, sanggeus Gunung Gedé bitu sarta ngancurkeun Kota Cianjur. Prosés pangwangunanana lumangsung salami tilu taun sarta réngsé dina taun 1867.

Dina mangsa pangwangunanana (1864-1867), dikerahkeun sajumlah anggota *Genie Militair* Walanda anu dibantosan ku **R.A. Wiranatakusumah** (Bupati Bandung ka-8), anu kawentar ku sebutan Dalem Bintang. Anjeunna ngerahkeun padumuk ti Kampung Babakan Bogor sarta Balubur Hilir. Kusabab jasana dina ngawangun ieu gedong, sakumna padumuk anu kalibet dibébaskeun tina pajeg ku pamaréntah kolonial.

## Arsitektur 
Gedong Pakuan miboga langgam *arsitektur* *Indische Empire Stijl* anu anggun sarta *monumental*. Gaya ieu téh kacida dipikaresepna ku *Jenderal* Herman Willem Daendels. Ieu wangunan dirancang ku *Insinyur* Kepala ti *Departement van Burgerlijke Openbare Werken* (B.O.W). Éta *insinyur* anu sami ogé anu ngarancang wangunan **Sakola Raja** (*Kweekschool*) dina taun 1866, anu ayeuna fungsina janten Kantor Polwiltabes Bandung. Ciri hasna katingal tina ayana pilar-pilar jangkung anu némbongkeun kesan agung sarta resmi.

## Kunjungan Tokoh Penting Internasional 
Ti saprak mangsa Hindia Walanda, ieu gedong parantos janten tempat panyimpangan tokoh dunya, di antarana:
* **Raja Siam** Chulalongkorn (1901).
* *Perdana Menteri* Perancis, **Georges Clemenceau** (1921).
* **Charlie Chaplin** sarta **Mary Pickford** (1927).
* **Sri Ratu Walanda Juliana** sarta **Pangéran Bernhard** (1971).
* *Présidén* Yugoslavia, **Josip Broz Tito**.
* *Perdana Menteri* RRC, **Zhou Enlai** (nalika KAA 1955).

## Gedong Pakuan Mangsa Ayeuna 
Dina taun 1990, pamugaran struktur wangunan Gedong Pakuan parantos réngsé kalayan nelan waragad langkung ti samilyar rupiah. Ieu pamugaran luyu sareng harepan **Pangéran Bernhard**. Gedong Pakuan ayeuna masih tetep janten *markah tanah* Kota Bandung. Fungsi utamana nyaéta janten imah dines anu dijantenkeun padumukan resmi *Gubernur* Kepala Daérah Propinsi Jawa Kulon.

## Rujukan
Macan Asia Wétan

**Macan Asia Wétan**, ogé dipikawanoh kalawan **Opat Naga Leutik Asia** (Hanzi basajan: 亚洲四小龙, Hanzi tradisional: 亞洲四小龍) nunjuk ka ékonomi Hong Kong, Singapura, Koréa Kidul, sarta Taiwan. Wewengkon-wewengkon sarta nagara kasebut ngajaga pertumbuhan ékonomi anu luhur sarta industrialisasi anu gancang antara mimiti 1960-an sarta 1990-an.

## Kasang tukang 
Sawatara nagara ieu mibanda kakayaan anu satingkat kalawan nagara-nagara Afrika dina 1960-an di mana nagara-nagara Afrika relatif henteu ngalaman kamajuan saprak waktu éta, konci béda kaasup usaha mimiti ti atikan sarta aksés fisik ka pasar dunya (dina infrastruktur transportasi).

Saluyu kalawan wayah isitilah *macan* geus jadi sinonim kalawan nagara-nagara anu ngahontal pertumbuhan luhur kalawan ngayakeun strategi perdagangan anu disurungkeun-ékspor. ka dieunakeun, nagara-nagara Asia Tenggara kawas Indonésia, Malaysia, Filipina, sarta Thailand mindeng kali geus dianggap minangka *Macan*. Istilah ieu ogé henteu kawates ka nagara-nagara di Asia; Di Éropa Republik Irlandia geus disebut macan Keltik alatan pertumbuhannya anu gancang dina 1990-an, sedengkeun Estonia dipikawanoh minangka macan Baltik alatan pertumbuhannya anu gancang, sedengkeun Chili geus dianggap minangka macan Amérika Latin alatan kawijakan ékonomina anu solid sarta pertumbuhan éksporna anu gancang saprak 1980-an.

## Karakteristik ékonomi para Macan 
Macan Asia Wétan ngudag pengembangan ékonomi disurungkeun-ékspor; wewengkon-wewengkon sarta nagara-nagara ieu memfokuskan pengembangan barang pikeun ékspor ka nagara industri-maju. Konsumsi domestik diwatesan ngaliwatan kawijakan pamaréntah kawas harga luhur.

Macan Asia Wétan mementingkan atikan minangka cara ngaronjatkeun produktivitas; nagara-nagara ieu memusatkan dina kanaékan sistem atikan di sakumna tingkatan; mastikeun sakumna barudak ngaluuhan atikan dasar sarta sakola tengahan umum. Duit ogé dipaké pikeun ngaronjatkeun sistem kolese sarta universitas.

Alatan Macan Asia Wétan ieu relatif miskin dina 1960-an, nagara-nagara ieu memliki tanaga gawé anu loba sarta murah. Ditambah kalawan reformasi atikan, maranéhanana sanggup nyiptakeun tanaga gawé anu murah sarta deui produktif.

Macan Asia Wétan ngalakonan egalitarianisme dina wangun *land reform*, pikeun nyorong hak milik sarta mastikeun pagawé sektor tatanén henteu protes. Ogé, kawijakan subsidi tatanén sarta harga produk agrikultural ogé dilarapkeun.

Karakteristik umum ti Macan Asia Wétan nyaéta:
* Memusatkan dina ékspor ka nagara industri anu leuwih beunghar
* Surplus perdaganan kalawan nagara-nagara kasebut
* Ngabéla pertumbuhan digit-ganda pikeun sawatara dékadeu
* Sistem pulitik anu henteu demokratis sarta relatif otoriter dina mangsa mimiti
* Béa luhur pikeun impor
* Panon duit handap harga
* Pemegangan "bond" harta A.S anu luhur
* Suku kembang simpanan anu luhur

## Artikel-artikel patali 
* Ékonomi Taiwan
* Ékonomi Hong Kong
* Ékonomi Koréa Kidul
* Ékonomi Singapura
* Asia Wétan

## Tumbu luar 
*  BBC map of the Asian Tigers
*  ASEAN tigers
Batu Tritangtu

**Batu Tritangtu** nyaéta salah sahiji artéfak hasil kabudayaan Sunda. Tritangtu atawa tilu tangtu, asal na tina basa sansekerta nyaéta *tantu*. Batu tritangtu mangrupa batu nu miboga juru tilu, sarta ngagambarkeun ayana tilu kalungguhan nu penting dina kahirupan urang sunda, nyaéta Rési, Ratu, Rama. Sok disebut ogé ku Rési ngagurat cai, Ratu ngagurat batu, jeung Rama ngagurat taneuh. Disebut batu tritangtu ku sabab ku kapendakna éta batu, beuki jelas ogé yén di tatar Sunda téh aya asas anu dicekel pageuh, nyaéta asas tritangtu.

## Rujukan
Daratan Tiongkok

**Tiongkok Daratan** (Hanzi: 中国大陆 atawa 中國大陸 *zhongguo dalu*; sacara harfiah hartosna "daratan badag Tiongkok"') atawa **Daratan Tiongkok** hiji eksonim anu ngarujuk dina wewengkon Republik Rahayat Tiongkok anu aya di daratan benua Asia (henteu kaasup Hong Kong sarta Makau sarta Republik Tiongkok di Taiwan) tapi kaasup propinsi Hainan (sanajan pulo ieu terpisah ti benua Asia), Mongolia Dina, Tibet sarta Xinjiang.

Ditempo ti kaayaan géografis Tiongkok anu pohara lega, mangka jalma-jalma di luar nagari Tiongkok anu nagari tempat ancik maranéhanana leuwih leutik (kawas bangsa Éropa), mangka maranéhanana leuwih resep maké babasan ieu pikeun nyebutkeun nagari anu pohara lega ieu minangka daratan badag Tiongkok, sedengkeun urang Tiongkok sorangan ampir euweuh anu nyebutkeun nagari maranéhanana minangka "zhongguo dalu". Jelema luar nagari leuwih resep nyebutkeun maranéhanana minangka "dalu ren" (jelema "daratan") anu hartina jelema daratan badag.

## Tempo ogé 
* Éropa Daratan
* Wewengkon Tiongkok atawa Tiongkok Raya
Sistem Geodesi Dunya

**Sistem Géodesi Dunya** (Basa Inggris: *World Geodetic System*) disingget **WGS** nyaéta hiji standar anu dipaké dina pemetaan, geodesi, sarta navigasi diwangun ti bingkai koordinat standar Bumi, Datum geodetik, (référénsi permukaan standar buleud (acuan atawa référénsi elipsoid) pikeun data jangkungna atah, sarta permukaan ekuipotensial gravitasi (géoid) dipaké minangka pendefinisian tingkat nominal sagara.

Revisi panganyarna nyaéta Sistem Géodesi Dunya 1984 (vérsi taun1984 saterusna dipigawé direvisi dina taun2004) Saméméhna maké skema WGS 72, WGS 66., Sarta WGS 60 sarta WGS 84 nyaéta référénsi sistem koordinat anu dipaké ku Global Positioning System.

## Référénsi
Utsunomiya Line

East Japan Railway Company (JR éast) salah sahiji jalur pangsibukna jeung jalur komuter utama di Tokyo. Rutena siga lingkaran, ngahubungkeun stasion utama di Tokyo sarta pusat urban kaasup wewengkon Ueno, Akabane, Urawa jeung Omiya nu sakabéhna pakait jeung sistim subway iwal ti dua stasion.
Rotasi

**Rotasi** nyaéta puteran barang dina hiji sumbu anu tetep, contona puteran gangsing sarta puteran bumi dina poros/sumbuna. Pikeun bumi, rotasi ieu lumangsung dina gurat/poros/sumbu kalér-kidul (gurat ajeg sarta saeutik doyong ka katuhu). Jadi gurat kalér-kidul bumi henteu ngarémpét kalawan sumbu rotasi bumi, kawas anu kasampak dina "globe bal dunya" anu dipaké dina palajaran élmu bumi/géografi. Gancangna puteran ieu diukur ku lobana puteran pér hijian wayah. Contona bumi urang muter 1 putaran pér 24 jam. Pikeun rotasi mesin anu muter leuwih gancang ti rotasi bumi, urang paké hijian rotasi pér menit (rpm).

Alatan ti unggut rotasi ieu, mangka barang kasebut baris ngalaman gaya sentrifugal, nyaéta jenis gaya dina élmu fisika anu ngabalukarkeun barang baris kaalungkeun kaluar. Hal ieu baris écés karasaeun dina waktu urang naék mobil anu ngaliwatan tikungan anu nguriling. Dina waktu mobil ieu usik nguriling kalawan kacepatan rada luhur, mangka panumpang dina mobil baris ngarasa kaalungkeun ka gigireun / sabeulah (ka sisi luar bunderan éta) minangka alatan ti ayana gaya sentrifugal.
Taiwan (pulo)

**Taiwan** (Hanzi tradisional: atawa ; Hanzi basajan:; Hanyu Pinyin: TáIWāN; Tongyong Pinyin:TáIWAN; Wade-giles: T'ai²-wan¹; Taiwan (Hokkien): TâI-OâN/Tāi-oân (saméméhna 大灣/台員/大員/台圓/大圓/台窩灣)) nyaéta hiji pulo di Asia Wétan. "Taiwan" mindeng ogé dipaké pikeun ngarujuk ka wewengkon anu diparéntah ku **Republik Tiongkok** sarta ogé ka Républik Tiongkok éta sorangan, anu maréntah Pulo Taiwan, Pulo Orchid, sarta Pulo Héjo di Pasifik palebah basisir Taiwan, Kapuloan Penghu di Gupitan Taiwan, sarta Kinmen sarta Kapuloan Matsu palebah basisir Fujian, Tiongkok Daratan. Jumplukan pulo Taiwan sarta Penghu (henteu kaasup kotamadya puseur Taipei sarta Kaohsiung) sacara resmi diparéntah minangka Propinsi Taiwan, tapi dina praktékna ampir sakumna kakawasaan pamaréntahan dipigawé dina tingkat nasional sarta lokal (kotamadya/kabupatén).

Taiwan ayeuna ogé diklaim ku Republik Rahayat Tiongkok (RRT) sanajan RRT henteu kungsi ngawasa Taiwan atawa satupun wewengkon Républik Tiongkok ayeuna anu mindeng dirujuk minangka "Taiwan". RRT mendasarkan klaimnya kalawan boga pamadegan yén RRT mangrupa penerus Républik Tiongkok saprak 1949, sarta Républik Tiongkok geus maréntah Taiwan salila 4 taunti 1945 nepi ka 1949.

Pulo utama Taiwan, ogé dipikawanoh minangka **Formosa** (ti basa Portugis (*Ilha*) *Formosa*, anu hartosna "(pulo) anu éndah"), perenahna di Asia Wétan palebah basisir Tiongkok Daratan, palebah kulon daya kapuloan utama Jepang tapi palebah kulon langsung ti tungtung Kapuloan Ryukyu Jepang, sarta palebah kulon laut-utara Filipina. Pulo ieu disambungkeun ka wétan ku Samudera Pasifik, ka kidul ku Sagara Tiongkok Kidul sarta Gupitan Luzon, ka kulon ku Gupitan Taiwan, sarta ka kalér ku Sagara Tiongkok Wétan. Pulo ieu miboga panjang 394 kilométer (245 mil) sarta rubak 144 kilométer (89 mil).

## Référénsi
Khatulistiwa

Dina geografi, **gurat khatulistiwa** (ti basa Arab: خط الاستواء) atawa **ekuator** (ti basa Inggris *equator*) mangrupa hiji gurat imajinasi anu digambar di tengah-tengah planét di antara dua kutub sarta paralel ka poros rotasi planét. Gurat khatulistiwa ieu ngabagi Bumi jadi dua bagian belahan bumi kalér sarta belahan bumi kidul. Gurat lintang ekuator nyaéta 0°. Panjang gurat khatulistiwa Bumi nyaéta kira-kira 40.070 km.

Di khatulistiwa, panonpoé aya pas di luhur sirah dina tengah poé dina equinox. Sarta panjang beurang poé sarua sapanjang taunkira-kira 12 jam.

Antara equinox Maret sarta Séptember, latitud bagian kalér Bumi nuju Panonpoé anu dipikawanoh minangka Tropik Cancer, bagian bumi pang kalér di mana Panonpoé bisa aya pas di luhur sirah. Bagian kidul Bumi lumangsung antara equinox bulan Séptember sarta Maret dingaranan Tropik Capricorn.

Bagian bumi anu dilewati gurat khatulistiwa ieu lolobana samudra. Sawatara tempat anu diliwatan khatulistiwa nyaéta:

[thumb|150px|Tanda penunjuk khatulistiwa di [Dayeuh Pontianak, Kalimantan Kulon, Indonésia.]]

Gurat khatulistiwa melintasi daratan atawa wewengkon perairan 14 nagara. Dimimitian ti gurat bujur 0 derajat ka wétan, gurat khatulistiwa melintasi wewengkon-wewengkon katut:

## Tumbu luar 
* Peta Google
Matematika terapan

**Matematika terapan** mangrupa cabang matematika anu patali jeung téknik matematika anu dipaké dina aplikasi élmu matematika pikeun domain anu séjén. Matematika terapan berkenaan kalawan pamakéan pakakas matematika abstrak guna mecahkeun masalah-masalah konkret di jero élmu kanyaho, bisnis, sarta wewengkon séjénna. Hiji lapang penting di jero matematika terapan nyaéta statistika, anu ngagunakeun téori kasempetan minangka pakakas sarta ngijinan guaran, analisis, sarta paramalan gejala di mana kasempetan miboga peran penting. lolobana parcobaan, survei, sarta pangkajian pangamatan merlukeun statistika. Matematika terapan mangrupa élmu anu diperlukeun pikeun ngitung sagala rupa hal anu merlukeun rumus.
Herman Muntinghe

**Herman Warner Muntinghe** (Amsterdam, 24 April 1773 – Pekalongan, 24 Nopémber 1827) nyaéta urang Walanda anu nyekel kalungguhan penting, boh sabot Hindia Walanda dikawasa ku Republik Bataf, Perancis, Inggris boh pamaréntah Walanda dina mangsa Komisaris Jenderal.

Dina mangsa budak, putra ti Mr. Scato M (ti kulawarga Groningen) sarta A. El Maffe ieu diajar di Inggris, saterusna balik ka Groningen taun 1787. Sanggeus lulus ti fakultas hukum, Muntinghe digawé dina Déwan koloni Asia, minangka pengacara fiskal. Saterusna, manéhna dikirim ka Batavia sarta anjog di wewengkon koloni ieu tanggal 3 Nopémber 1806. Sanepina di Batavia, manéhna diangkat jadi Sekretaris *Hooge Regering*. taun1808, manéhna jadi sekretaris Gubernur Jenderal Herman Willem Daendels di Batavia, sarta dina taun1809, manéhna diangkat jadi Sekretaris Jenderal Déwan Hindia *Raad van Indie*. Ku kaahlianana dina widang hukum, Muntinghe diangkat ku Daendels minangka Pupuhu Mahkamah Agung sarta anggota rongkah *Raad van Indie*.

Sanggeus Pulo Jawa ragrag ka leungeun Inggris tanggal 18 Séptember 1811, Muntinghe diangkat ku Gubernur Jenderal éast Indie Company *EIC* Lord Minto jadi anggota Déwan Hindia ngaliwatan kaputusanana tanggal 18 Oktober 1811, bari tetep ngarangkep kalungguhan minangka Pupuhu Mahkamah Agung. Dina tanggal 21 Oktober 1811, Muntinghe disumpah minangka anggota Déwan Hindia. Sabaha kali manéhna marengan Létnan Gubernur Jenderal Thomas Stanford Raffles nalika ngalakonan lalampahan ka wewengkon. Mindeng ogé Muntinghe narima pangajén ti Raffles, anu dimuat dina koran *Java Gazette* tanggal 23 April 1814 atawa dina laporanana tanggal 24 April 1813.

Dumasar kana Kongrés Wina (1814-1815), Inggris kudu geura-giru ninggalkeun wewengkon Hindia Wétan, Muntinghe babarengan jeung Elout sarta Van der Capellen diangkat jadi Komisaris Jenderal, tapi dina kasempetan pamungkas, manéhna digantikeun ku AA Buyskes. Samentara éta, manéhna tetep nyekel kalungguhan minangka Pupuhu Mahkamah Agung. Dina tanggal 16 Agustus 1816, manéhna dikirim ka Palémbang pikeun ngatur seserahan wewengkon éta ti Inggris ka Walanda. ku sabab lumangsung kariweuhann dina kasempetan éta, manéhna saterusna dipindahkeun ka Bangka pikeun mantuan seserahan wewengkon Bangka ka pamaréntah Walanda. taun1819, manéhna balik ka Walanda. Di ditu manéhna milu ngadegkeun *Nederlandsche Handelmatscapaijj* NHM.

Manéhna balik ka Jawa dina tanggal 25 Méi 1825, sarta wafat di Pekalongan dina tanggal 24 Nopémber 1827. KU alatan profesionalismena, Muntinghe tetep diperlukeun tanagana di Hindia Wétan ti mangsa Républik Bataf, Pamaréntahan Perancis, pamaréntahan Inggris nepi ka mangsa pamaréntahan Komisaris Jenderal.
Lord Minto

**Gilbert Elliot-murray-kynynmound, 1st éarl of Minto** atawa **Lord Minto** () nyaéta saurang politikus sarta diplomat Inggris.

Manéhna kungsi nyekel kalungguhan minangka Gubernur-jenderal India ti taun1806 - 1813. Dina taun1811 manéhna ogé sakeudeung kungsi ditugasi jadi Gubernur-jenderal Hindia Walanda, saméméh manéhna serahkan ka Raffles.

## Tempo ogé 
* Daptar Pangawasa Hindia Walanda
Jombang

**Jombang** nujul kana ieu patempatan nu aya di Indonésia:
*Kabupatén Jombang, salah sahiji kabupatén di Jawa Wétan
**Jombang, Jombang, salah sahiji kacamatan di Kabupatén Jombang, Jawa Wétan
*Jombang, Jember, salah sahiji kacamatan di Kabupatén Jember, Jawa Wétan
*Jombang, Cilegon, salah sahiji kacamatan di Kota Cilegon, Banten
Ngawi

**Ngawi** bisa nujul kana:
* Ngawi, Selandia Anyar
* Kabupatén Ngawi, salah sahiji kabupatén di Indonésia
Demak

**Demak** aya di basisir kalér propinsi Jawa Tengah, di pulo Jawa, Indonésia. 
* Demak, Indonésia - kota gedé jaman kiwari.
* Kasultanan Demak - kasultanan nu aya dina abad kagenep belas.
* Kabupatén Demak - kabupatén nu aya di sabudeureun kota Demak kiwari
Kudus

**Kudus** bisa nujul kana sababaraha hal di handap:

* Kabupatén Kudus, salah sahiji kabupatén di propinsi Jawa Tengah, Indonésia
* Kudus, Klakah, Lumajang, salah sahiji désa di Kabupatén Lumajang, Jawa Wétan
* Masjid Al-Quds
RNA

**RNA **atawa '''*Ribonucleic Aci*d '*(basa Indonésia: *Asam Ribonukléat*) nyaéta molekul-molekul gula D-ribosa, gugus fosfat, tapi *basa* nitrogéna kasusun ku *basa *purin (ngawengku adénin (A) jeung guanin (G)) sarta pirimidin (ngawengku urasil (U) jeung sitosin (C)).

## Struktur jeung Tipe RNA 
Substansi dasar nukléus kasusun ku nukléoprotéin anu dijieun ku protéin jeung asam nukléat. Dina kasus ieu, asam nukléat ngawengku dua rupa anu aya patalina jeung héréditas nyaéta DNA (*Déoxyribonucleic Acid)* jeung RNA. Fungsi DNA nyaéta minangka hétérokatalitik nyaéta ngasintesis molékul séjén siga RNA. RNA mangrupa hasil transkripsi DNA. Sél prokariotik jeung eukariotik ngawengku asam inti anu disebut RNA. Beda jeung DNA anu boga ranté ganda, RNA ngan ngabogaan ranté tunggal. Unggal pita RNA mangrupa polinukléotida ti RNA.

Aya bébédana ogé jeung DNA anu aya dina nukléus, RNA lolobana aya dina sitoplasma utamana ribosom sanajan aya ogé sababaraha di nukléus. Dina sitoplasma, lobana RNA bisa robah-robah. Kajadian ieu dipangaruhan ku aktivitas sintésis protéin. Nalika hiji protéin disintésis, eusi RNA dina sél bakal ngaronjat, kitu ogé sabalikna. RNA ngabogaan komponén gula anu wangunna D-ribosa (péntosa). RNA ogé ngabogaan *basa* nitrogén anu sarupa siga DNA, ngan basa timin jeung pirimidin diganti ku urasil.

RNA mibanda tilu tipe anu baris didadarkeun sakumaha di handap ieu:
* ***rRNA (ribosom RNA)*** nyaéta RNA anu aya di sitoplasma utamana di ribosom jeung boga pungsi ngatur dina prosés sintésis protéin. rRna kuantitasna bisa nepi ka 80% tina jumlah sél RNA. Molekul rRNA boga wangun pita tunggal anu teu boga cabang sarta boga sipat fléksibel.
* ***mRNA (messenger RNA)*** nyaéta RNA anu pangbadagna sarta pangpanjangna anu diwangun dina jero nukléus. mRNA boga pungsi mawa kode génétik ti DNA ka ribosom. mRNA sok sakapeung disebut ogé **kodon** sabab runtuyan* basa *N panyusuna mangrupa kode génétik pikeun sintésis protéin. mRNA dicitak ku DNA dina inti anu saterusna dikirim ka ribosom. Sintésis mRNA dicitak ku DNA nalika diperlukeun jeung teu tutuluyan dicitak tapi gumantung kana jenis protéin anu bakal disintésis dina sitoplasma.
* ***tRNA (transfer RNA)**'' nyaéta RNA anu aya di sitoplasma sarta bisa dipikawanoh ku ranté anu pondok. Pancén tRNA nyaéta narjamahkeun kodon ti mRNA. tRNA boga pungsi pikeun ngangkut asam amino ka tempat sintésis protéin, nyaéta ribosom ngaliwatan tarjamahan kode-kode anu dibawa mRNA.
DNA jeung RNA mibanda komponén anu hampir sarua tapi duanana mibanda struktur, pungsi jeung sababaraha matéri panyusun anu beda.
## Rujukan
Platyhelminthes

**Platyhelminthes** (asal kecap ti basa Yunani, *platy *hartina *pipih atawa ipis, helminthes *hartina *cacing*) nyaéta filum ti karajaan Animalia (sato) nu struktur awakna geus leuwih sampurna ti batan Porifera jeung Coelenterata.

## Ciri Awak 
Platyhelminthes boga tilu lapisan sél (*triplobastik*) nyaéta éktoderm, mésoderm jeung éndoderm. Ahli biasana mikawanoh platyhelminthes dumasar kana ukuran, bentuk, struktur jeung pungsi awak.

Proglotid nu geus leuwih kolot biasana aya di pangtukangna jauh ti hulu. Cara daharna ngaliwatan nyokot ka inang ku cara *absorbsi* ngaliwatan sakabéh awakna.

## Rujukan
Batang

**Batang** nujul kana sababaraha hal kasebut:

## Asia Kidul Wétan
* Kabupatén Batang, salah sahiji kabupatén di propinsi Jawa Tengah, Indonésia
** Batang, Batang, salah sahiji kacamatan di Kabupatén Batang, sakaligus jadi puseur dayeuh kabupatén
* Batang, salah sahiji tinna 28 barangay di Irosin, Sorsogon, Pilipina
* Batang, istilah lian tina gebog atawa kai. Ilaharna dipaké dina kecap ngababatang nu hartina jadi siga batang/gebog/kai atawa jadi layon taya nyawaan.

## China
* Batang, Sichuan (巴塘镇), tempatna County Batang
** County Batang (巴塘县), di Préféktur Otonom Timét Garzê, Sichuan
* Batang, Guangxi (八塘镇), kota di Distrik Gangnan, Guigang, Guangxi
* Batang, Hunan (坝塘镇), kota di Hunan
* Walungan Batang, Qinghai (巴塘河), anak walungan Tongtian di Qinghai
* Walungan Batang, Sichuan (巴塘河), anak walungan Jinsha di Sichuan
* Kotapraja Batang (巴塘乡), County Yushu, Qinghai
Sléman

'''''' nujul kana ngaran sababaraha daerah, di antarana:
* Kabupatén Sléman - kabupatén di provinsi Daérah Istiméwa Yogyakarta
* Sléman, Sléman - kacamatan di kabupatén Sléman
Situ Cangkuang

**Situ Cangkuang** nyaéta salah sahiji situ nu aya di Désa Cangkuang, Kacamatan Lélés, Kabupatén Garut. Legana 340,775 Ha. Ieu situ sabagéanana katutupan ku kembang taraté. Aya hiji pulo leutik di tengah situ, nu di jerona aya Candi Cangkuang. Di sajeroeun candi aya arca Siwa Hindu.

## Asal Ngaran
Kecap Cangkuang dicokot tina ngaran sabangsaning tatangkalan nyaéta tangkal cangkuang *(Pandanus Furcatus)* nu aya kénéh di sabudeureun ieu wewengkon.

## Sajarah
Cangkuang geus diwangun ti jaman karajaan Sunda munggaran nyaéta Karajaan Galuh. Di deukeuteun situ aya makam Mbah Arif Muhammad, salah saurang tentara Karajaan Mataram ti Jawa Tengah nu indit nyerang Walanda di Batavia abad ka-17. Seranganana gagal, anjeunna teu mulang, tapi tumetep di wewengkon Cangkuang keur ngajarkeun jeung nyebarkeun agama Islam ka masarakat sabudeureunana, persisna di di kampung Pulo nu mana  katurunanana tumetep tepi ka kiwari.

## Rujukan
Aljabar

**Aljabar** mangrupa  cabang tina widang kaélmuan matématika nu kapanggih ku Abu Abdullah Muhammad ibn Musa al-Khwarizmi.  Ngaran aljabar sorangan dicokot tina basa Arab "al-jabr" nu mibanda harti hubungan atawa pakampungan..
#Suku Sajinis jeung Suku teu Sajinis Suku mangrupa koéfisién variabel atawa konstan dina bentuk aljabar anu dipisahkeun maké operasi jumlah atawa bédana.
#Suku-suku séjénis mangrupa suku nu boga variabel jeung pangkat tina pirang-pirang variabel nu sarua. contona: 5x jeung -3x, 2a² jeung Â², y jeung 6y
contona: 2x jeung 3x², -7y jeung -x²
Suku hiji mangrupa bentuk aljabar nu teu disambungkeun ku jumlah jeung operasi bédana. contona: 2x, 4y, ...
Binomial mangrupa bentuk aljabar nu disambungkeun ku operasi tunggal atawa jumlah bédana. contona: 2x-4y, Â²-5, ...
suku tilu disambungkeun ku sakur aljabar atawa béda dua operasi. contona: 2x² + 3 × -1, 3x + 4y-XY, ...

## Referensi
Ciliata

**Ciliata **(basa Latin, *cilia* hartina buuk leutik) atawa **Ciliophora **(basa Yunani, *phora* hartina obahan) nu hartina obah maké *silia* (buuk geter). Ciliata disebut ogé infusoria (basa Latin, *infus *hartina nyicikeun) sabab sato ieu bisa kapanggih di tempat cai urut pamiceunan atawa kocoran. Iwal pungsina pikeun gerak, silia ogé disebut minangka alat bantu dahar. Silia mantuan gerak dahareun ka bagéan sitostoma. Kadaharan nu kakumpul du sitostoma bakal diteruskeun ka jero sitofaring (tikoro sél). Lamun geus pinuh, kadaharan bakal asup ka sitoplasma kalawan bentuk vakuola kadaharan.
# Sténtor, hirup di cai tawar bentukna siga loncéng sarta mibanda silia di biwirna.
# Vorticella, hirup di cai tawar bentukna siga tarompét mibanda silia di biwirna.
# Didinium, hirup di cai tawar bentukna siga kékéncéng, mibanda silia di biwirna, boga peran salaku prédator paramécium.
# Balantidium Coli, hirup di usus badag manusa, ngalantarankeun panyakit diséntri.
# Stylonichia mirip siga paramécium. mibanda silia ngagomplok disebut sirus nu bentukna siga cucuk. Hirup di cai nu loba sampah organik.
## Rujukan
Samudera Pasai

**Samudera Pasai** atawa bisa disebut ogé **Kasultanan Pasai** atawa **Samudera Darussalam** nyaéta karajaan monarki anu nerapkeun ajaran Islam pikeun kahirupan kanagaraan jeung pulitikna. Perenahna nyaéta di 15&nbsp;km beulah wétan Lhokseumawe, Nanggroe Acéh. Nepi ka ayeuna, masih heureut informasi ngeunaan kasultanan ieu.

## Sajarah 
Kasultanan Samudera Pasai disawang geus aya ti taun 1128 kalawan ngaran Karajaan Samudera. Pangadegna nyaéta Nasimuddin al-Kamil ti Mesir. Sabab puseur pamaréntahanana dipindah ka Pasai, saterusna diganti jeung disebut Samudera Pasai. Dina kamekaranana kasultanan ieu ngalaman parobahan sanggeus Dinasti Fatimah diéléhkeun ku dinasti Mamaluk. Dinasti Fatimah anu alirana Syi'ah sedengkeun dinasti Mamaluk alirana Syafi'i. Kasultanan Samudera Pasai ogé ngalaman parobahan ti mimitina Islam Syi'ah jadi Islam Syafi'i nalika Samudera Pasai dipingpin ku Sultan Malik al-Saléh (1285-1297).

## Daptar Sultan Samudera Pasai 
Dihandap baris didadarkeun ngeunaan daptar pangawasa atawa Sultan Samudera Pasai:

### Agama 
Sakumaha diwartakeun ku Ibn Batuttah ngeunaan hadirna ulama ti Persia, Syria jeung Isfahan. Ibnu Batuttah nyaritakeun sakumaha taatna Sultan Samudera Pasai ka agama Islam ngaliwatan Madhab Syafi'i sarta anjeunna dikurilingan ku ahli-ahli téologi Islam. Kasultanan Samudera Pasai mibanda peran penting dina sumebarna agama Islam di Asia Tenggara.

Malaka jadi kasultanan Islam sabab ayana pakait jeung Samudera pasai ngaliwatan hubungan nikah antara putra-putra Sultan ti Pasai jeung Malaka nepi ka mimiti abad ka-15 M atawa 1414 M ngadeg kasultanan Islam anyar nyaéta Malaka, dimimitian ku pamaréntahan Paramisora. Tomé Pires nyaritakeun yén raketna Pasai jeung Malaka utamana mangsa pamaréntahan Saquem Darxa nu lamun disaruakeun jeung ngaran raja Malaka, disebutna Sultan Muhammad Iskandar Syah raja kadua Malaka.

## Wewengkon Kakawasaan Samudera Pasai 
Sababaraha wewengkon anu aya di handap kakawasaan Samudera Pasai baris didadarkeun saperti ieu di handap:

## Rujukan
Apicomplexa

**Apicomplexa **atawa sakapeung sok disebut **Sporozoa **(basa Latin, *spore = siki, zoa = sato*) nyaéta kelompok protista unisélulér nu siklus hirupna miboga wangun siga spora. Apicomplexa teu mibanda alat gerak. Sakabéh apicomplexa hirup minangka parasit dina awak sato jeung manusa.

## Sistem Hirup Apicomplexa 
Cara réproduksi apicomplexa nyaéta sacara aséksual jeung séksual. Gantina sistem aséksual jeung séksualna kompléks, kalawan robahna bisa sababaraha kali ganti bentuk sarta kudu boga dua atau leuwih indung inang. Réproduksi aséksual dilakonan ku cara meulah binér. Sedengkeun réproduksi séksual dilakonan ku ngawangun gamet tuluy diteruskeun ku ngahijina gamet jalu jeung bikang. Conto apicomplexa nyaéta *Toxoplasma gondii* anu ngalantarankeun panyakit toksoplasmosis jeung *Plasmodium* anu ngalantarankeun panyakit malaria di manusa.

*Toxoplasma gondii* asup ka awak manusa ngaliwatan kadaharan, misalna daging nu katepaan kista *Toxoplasma* ti féses ucing. Inféksi *Toxoplasma* utama ngabahayakeun pikeun indung nu keur reuneuh sabab bisa maéhan émbrio atawa orok nu dibabarkeun bisa cacat. *Plasmodium* asup ka awak manusa ngaliwatan reungit *Anopheles* bikang. Di jero awak manusa, plasmodium nyerang sél-sél haté jeung sél-sél getih (éritrosit). Aya opat rupa plasmodium anu bisa ngalantarankeun panyakit malaria nyaéta *Plasmodium vivax, Plasmodium ovale, Plasmodium malariae, *jeung *Plasmodium falciparum*. * *Plasmodium vivax jeung Plasmodium ovale ngalantarankeun panyakit malaria tertiana, Plasmodium malariae ngalantarankeun panyakit malaria kuartana, jeung Plasmodium falciparum ngalantarankeun panyakit malaria anu pangbahayana nyaéta malaria tropikana

Plasmodium vivax jeung Plasmodium ovale bisa hirup sanajan teu aktif di jero sél haté anu kajangkit malaria mangbulan-bulan nepi ka taunan. Balukarna, di hiji mangsa panyakit malaria bisa kambuh deui. Cara megatkeun siklus hirupna nyaéta ku cara nyempitkeun daérah hirupna nyaéta cai. Boh nguras cai atawa nutup penampungan cai.

## Rujukan
Déklarasi Bangkok

**Déklarasi Bangkok** (basa Inggris: **Bangkok Déclaration**) nyaéta dasar kapentingan nasiona, letak géografis, nasib nu sarua sarta kabudayaan di Asia Tenggara. Déklarasi ieu anu jadi dasar dijieuna ASEAN (*Association of South East Asian Nation*). Ditandatangan kaping 8 Agustus 1967 kalawan ditandatangan ku lima wakil nagara nyaéta Adam Malik (Indonésia), Rajaratnam (Singapura), Tun Abdul Razak (Malaysia), Narcisco Ramos (Filipina) jeung Thanat Khomat (Thailand) di Bangkok, Thailand.

## Tujuan jeung Eusi Déklarasi Bangkok 
Déklarasi Bangkok teu bisa leupas tina maksud diadegkeuna organisasi di Asia Tenggara nyaéta ASéaN. Dasar nu dijadikeun adegan Déklarasi Bangkok nyaéta:
# Sakabéh nagara anggota ASéaN boga tanggungjawab pikeun mancegkeun stabilitas ékonomi jeung sosial budaya di Asia Tenggara.
# Sakabéh nagara anggota ASéaN ngajamin yén pembangungan nasional masing-masing baris lumangsung sacara damai jeung progrésif.
# Sakabéh nagara anggota ASéaN baris ngajaga stabilitas jeung kaamanan nasional ti pihak luar dina sagala wangun maniféstasi.
# Sakabéh pangkalan militér asing sipatna sementara teu digunakeun pikeun ngalakukeun subversi ka kemerdékaan jeung kabébasan nasional nagara anggota ASéaN.
# Ngagancangkeun kamekaran ékonomi, kamajuan sosial jeung kamekaran kabudayaan di kawasan Asia Tenggara ngaliwatan usaha-usaha gawé bareng dina sumanget persamaan jeung himpunan sangkan nguatan dadasar pikeun masarakat bangsa-bangsa Asia Tenggara nu makmur jeung tingtrim.
# Ngaronjatkeun katingtriman jeung stabilitas régional kalawan jalan naatan kaadilan tata hukum dina hubungan antara nagara-nagara Asia Tenggara sarta manceg dina prinsip-prinsip PBB.
# Ngaronjatkeun gawé bareng jeung silih bantuan pikeun kapentingan babarengan dina widang ékonomi, sosial, téknik, élmu pangaweruh jeung administrasi.
# Miara gawé bareng nu pageuh di tengah organisasi régional jeung internasional nu aya.
# Ngaronjatkeun gawé bareng pikeun ngamajukeun atikan, profési, téknik, administrasi, latian jeung panalungtikan di Asia tenggara.
# Gawé bareng leuwih éféktif pikeun ngahontal daya guna nu leuwih gedé di widang tatanén, industri jeung padagangan, kaasup nalungtik masalah padagangan internasional bahan atah, transportasi jeung komunikasi sarta ngaronjatkeun taraf hirup rahayat.
# Ngamajukeun studi ngeunaan Asia Tenggara

## Rujukan
Perang Balkan

**Perang Balkan** nyaéta perang singget nu tujuana marebutkeun Turki di Éropa. Perang Balkan lumangsung taun 1912-1913. Dina perang kahiji, Turki diusir ti Éropa (iwal Konstantinopél) ku Sérbia, Bulgaria, Yunani jeung Monténégro.

## Perang Balkan I 
Perang Balkan kahiji dimimitian nalika Monténégro nyerang Albania kalér kaping 8 Oktober 1912, teu lila anggota himpunan séjén ngamimitian nyerang Usmani. Perang ieu lumangsung nepi ka ayana gencatan senjata kaping 20 Méi 1913. Harita bangsa Bulgaria aya di Catalca kurang leuwih 40&nbsp;km ti Istanbul. Sésa daérah kakawasaan Usmani di Éropa direbut ku sekutu séjéna. Sapuluh poé sanggeus Pajangjian London ditandatangan, netepkeun yén wates Kakaisaran Usmani di Éropa nyaéta 100&nbsp;km ti Istanbul. Sapoé sanggeus tandatangan, Mahmut Sevket Pasha dibunuh di Bezayit Meydani. Sérbia teu puas kana ahir perang Balkan kahiji ku kituna Sérbia nungtut Bulgaria sangkan nyerahkeun Macedonia nu ngabalukarkeun dimimitiana Perang Balkan II.

## Perang Balkan II 
Perang Balkan kadua dimimitian kaping 29 Juni 1913, nalika bangsa Bulgaria ngaluncurkeun serangan ngadadak ka Yunani jeung Sérbia teu lila dibantuan ku Rumania jeung Monténégro. Kabuktian, opat sekutu leuwih kuat ti batan Bulgaria nepi ka dipaksa nyerah. Enver nyokot kasempetan jeung mingpin pasukan pikeun ngawasaan deui Edirne kaping 21 Juli. Perang ieu sacara resmi dipungkas ngaliwatan Pajangjian Bukares ditéken kaping 10 Agustus 1913. Bulgaria kudu nyerahkeun bagéan-bagéan daérahna ka tilu nagara nu meunang nyaéta Yunani, Rumania jeung Turki.

## Rujukan
Perang Candu

.]]
**Perang Candu** (basa Tionghoa: 鸦片战争; Hanzi tradisional: 鴉片戰爭; basa Tionghoa: Yāpiàn Zhànzhēng) atawa sakapeung disebut ogé **Perang Anglo-Cina**. Perang antara China jeung Inggris lumangsung ti taun 1839-1842.

## Kasang Tukang 
Inggris geus lila boga kahayang sangkan China muka palabuan-palabuan pikeun padagangan luar nagri. Ku kituna, Inggris ngajalankeun "siasat candu". Ti 1900 diselundupkeun candu ka China. Padagangan ilégal obat bius beuki loba. Ti dinya Inggris untung gedé, tapi disebut-sebut yén rahayat China jadi korban. Ngaliwatan paréntah kaisar, candu boga Inggris di Kanton nu jumlahna réwuan peti jeung hargana puluhan juta dollar diancurkeun (1839). Alesan ieu nu dipaké ku Inggris pikeun nabeuh perang ka China. Di Perang Candu ieu, China éléh jeung numutkeun Pajangjian Nanking (1842) China muka palabuan-palabuan Kanton, Shanghai, Amoy, Foochow jeung Ningpo pikeun padagangan Inggris sarta masrahkeun Hong Kong ka Inggris.

## Rujukan
Rita Sugiarto

**Rita Sugiarto** () nyaéta tukang ngawih jeung panyipta lagu dangdut anu legendaris. Ngaranna mimiti dipikawanoh ti keur anjeunna duét sarta ngeusi sora dina pilem-pilem Rhoma Irama, kayaning "Gitar Tua" ,"Berkelana", jeung "Darah Muda".
* 1976: Soneta Volume 5 - Musik
* 1976: Soneta Volume 6 - 135.000.000
* 1976: OST. Oma Irama Penasaran
* 1977: OST. Darah Muda
* 1977: Soneta Volume 7 - Santai
* 1977: OST. Gitar Tua Rhoma Irama
* 1978: Soneta Volume 8 - Hak Azazi
* 1978: Soneta Volume 9 - Begadang 2
* 1978: OST. Begadang
* 1978: OST. Berkelana
* 1978: OST. Berkelana 2
* 1979: Soneta Volume 10 - Sahabat
* 1979: OST. Camelia
* 1979: OST. Cinta Segitiga
* 1979: 10 Lagu Terbaik Lomba Cipta Lagu-Lagu Dangdut Se Jabotabek
* 1980: OST. Perjuangan dan Doa
* 1980: OST. Melody Cinta Rhoma Irama
* 1981: OST. Badai di Awal Bahagia
* 1982: Album Pemilu
* Vol. 1: Cinta Berawan
* Vol. 2: Makan Hati
* Vol. 3: Jangan Rayu-Rayu
* Vol. 4: Hallo Dang-Dhut
* Vol. 5: Cinta Setengah Mati
* Vol. 6: Keujung Cinta
* Jangan Lagi Kau Sakiti
* Jaipongan
* 1989: Zaenal
* Abang Kumis
* 1990: Bang Romi
* 1992: Makan Darah
* 1992: Bukan yang Kupinta
* 1993: Masuk!!!
* 1995: Air Bunga
* 1996: Manja
* 1996: Iki Weke Sopo
* 2000: Kupu-Kupu
* 2001: Kupu-Kupu (Repackage)
* 2001: Dua Kursi
* Lagu-Lagu Malayu Dangdut (Bareng Muchtar Kelana)
* 1992: Joget Lagi (Bareng Bintang Bintang MSC)
* 1997: 30 Nonstop Cha Dut Rita Sugiarto dan Muchsin Alatas
* 2005: Parade 111 Bintang Gemerlapan (Bareng All Artist PAMMI)
* 2008: Kuping Panas (Bareng Jacky Zimah)
* Menyambut Puasa
* Irama Gambus
* 1991: Kumpulan Lagu Lagu Syahdu Rita Sugiarto DKK (Hits: Sejuta Luka)
* 1991: 10 Lagu Dangdut Terbaik 1991 Tanda Cinta (Hits: Si Kecil)
* Seleksi Dangdut Enak Enak Rita Sugiarto (Hits: Memory Cinta)
* 2014: Lomba Cipta Lagu Dangdut Tingkat Nasional IV 2013 (Hits: Oleh-Oleh)
* 1993: Album Manis Rita Sugiarto (Hits: Permata Biru)
* 2001: 20 Best Special Edition Rita Sugiarto (Hits: Ku Ingin)
* 2012: Best of the Best Rita Sugiarto (Hits: Tersisih)

## Pilemografi 
* 1976: Oma Irama Penasaran
* 1977: Darah Muda
* 1980: Keagungan Tuhan
* 1980: Perjuangan dan Doa
* 1980: Melody Cinta Rhoma Irama
* 1981: Badai di Awal Bahagia
* 1983: Dilihat Boleh Dipegang Jangan

## Referénsi
Swastika

[thumb|279x279px|Swastika dina Motif Hias Géométris di [Jepang.]]
**Swastika** (devanagari: **स्वस्तिक**, **Svastika**) atawa **gammadion cross**, **cross cramponnée**, atawa **manji **(basa Jepang)** **nyaéta simbol nu umum dipaké salaku simbol suci umat Hindu, Jainisme atawa Buddha. Lambang nu awam katempo nyaéta 卐 atawa sok 卍. 

## Harti 
Numutkeun urang Bali, Swastika boga simbol yén déwa-déwa cicing (*loka-pala*) di sakabéh arah angin. Wangunna saperti *cakra* nu muter, ogé ngabogaan harti yén déwa-déwa muterkeun alam pikeun nyiptakeun katingtriman, kasejahteraan jeung kasaimbangan nu abadi. Ieu ogé disebut *Déwa Nawa Sanga *(Siwa ditengah, Wisnu, Sambhu, Iswara, Mahéswara, Brahma, Rudra, Mahadéwa jeung Sankara). Ari dina lukisan jeung ilustrasi kitab Jainisme Swastika nyaéta simbol umum India kuno nu asalna ti cahya panonpoé atawa ti yoni jeung kecap magis OM.

Swastika ogé minangka motif hias géometris nu ngalantarankeun loba nagara nu ngagem kapercayaan Hindu, Jainisme atawa Buddha maké simbol ieu minangka simbol pangharepan anu hadé. Kecap *su- *nu hartina hadé ari -*asti- *boga maksud minangka atawa nyaéta sarta -*ka* nyaéta kecap sipat nu nyoko jadi kecap barang nu di transliterasi sacara harfiah maksudna nyaéta "nyoko kana kahadéan" atawa "kasejahteraan" sarta "hal nu nyieun untung".

## Rujukan