Sudjinah

jmpl|317x317px|Buku anu ditulis ku Sudjinah
**Sudjinah** (20 Juli 1928 – 16 Séptémber 2007) nyaéta saurang aktivis awéwé jeung pejuang kamerdikaan Indonésia. Salian ti éta, anjeunna ogé digawé minangka jurnalis lepas dina sababaraha surat kabar sarta kungsi jadi panarjamah pikeun kantor bérita Pravda anu mangrupa média milik Uni Soviét.

## Biografi 
Sudjinah kaasup salah sahiji awéwé pejuang anu sabenerna pantes meunang pangajén minangka pahlawan perintis kamerdikaan. Nalika umurna kakara 21 taun, anjeunna geus aktip milu dina perjuangan fisik ngalawan penjajahan. Sudjinah dipikawanoh minangka awéwé anu boga kawani gedé sarta milu langsung dina garis hareup pertempuran dina mangsa perang pikeun meunangkeun kamerdikaan. Nalika masih rumaja, anjeunna jadi anggota Mobile Pelajar sarta organisasi Pemuda Putri Indonesia. Dina taun 1949, Sudjinah kungsi jadi kurir pikeun Batalyon Bramasta di wewengkon kiduleun Bengawan Solo. Sataun ti harita, nyaéta taun 1950, anjeunna balik deui ka Solo pikeun neruskeun sakola, tuluy pindah ka Yogyakarta pikeun ngaréngsékeun atikan tingkat SMA.

Sanggeus lulus ti SMA dina taun 1952, Sudjinah meunang béasiswa pikeun neruskeun kuliah di Fakultas Ilmu Sosial jeung Ilmu Politik Universitas Gadjah Mada (UGM). Sanajan kitu, anjeunna teu bisa ngaréngsékeun studi sarjanana lantaran béasiswana eureun di tengah jalan. Sanajan teu tamat kuliah, dina mangsa di kampus ieu Sudjinah jadi beuki aktip dina kagiatan organisasi, utamana di Pemuda Rakyat (PR) anu mangrupa panerus tina Pemuda Sosialis Indonesia (Pesindo). Anjeunna ogé milu kagiatan dina Gerakan Wanita Indonesia Sedar (Gerwis), anu engkéna jadi cikal bakal ngadegna Gerakan Wanita Indonesia (Gerwani).

Salian aktip salaku kader Gerwani, Sudjinah ogé digawé minangka jurnalis lepas dina sababaraha surat kabar sarta jadi panarjamah pikeun kantor bérita Pravda ti Uni Soviét. Anjeunna ogé nulis rupa-rupa carita pondok. Dina mangsa saterusna, salah sahiji bukuna anu judulna “Terempas Gelombang Pasang”, diterbitkeun ku Pustaka Utan Kayu dina taun 2003, nyaritakeun ngeunaan hiji tempat anu disebutna minangka “rumah setan”. Tempat ieu sabenerna mangrupakeun urut sakola Tionghoa di Jalan Gunung Sahari anu kungsi dipaké minangka tempat panyiksaan pikeun jalma-jalma anu ditangkep lantaran dianggap aya patalina jeung kajadian G30S 1965. Lantaran panyiksaan anu kajadian di dinya kacida kejemna, tempat éta ku anjeunna digambarkeun minangka “rumah setan”.

## Buku *Terempas Gelombang Pasang* 
Buku *Terempas Gelombang Pasang* nyaritakeun sabagian pangalaman hirup Sudjinah anu pinuh ku mangsa hésé. Dina éta buku dicaritakeun kumaha Sudjinah jeung babaturan perjuanganna kungsi ditangkep sanggeus kajadian Gestapu 1965. Maranéhna dituduh minangka aktivis Gerwani anu disebut-sebut aya patalina jeung kajadian di Lubang Buaya. Sudjinah mimiti ditangkep dina 17 Pébruari 1967. Dina bulan Juni taun anu sarua, Sudjinah jeung sobat perjuanganna, Sulami, dipindahkeun ka kamp tahanan séjén. Di dinya maranéhna patepung jeung Sri Ambar jeung Suharti Harsono, anu sabenerna geus leuwih heula ditangkep dina bulan Séptémber 1966.

Di tempat panyiksaan di Jalan Gunung Sahari, Sudjinah jeung Sulami disimpen dina hiji sel anu sempit. Tembokna pinuh ku bercak getih. Ampir unggal poé maranéhna ngadéngé sora jeritan jalma anu keur disiksa di rohangan interogasi.

Nalika prosés interogasi, Sudjinah dipaksa supaya ngaku ngeunaan kagiatanana dina gerakan bawah tanah. Sanajan kitu, anjeunna tetep cicingeun. Sanajan dihajar ku rotan sarta disiksa ku sababaraha interogator, anjeunna tetep teu nyaritakeun nanaon. Anjeunna ogé meunang tekanan psikologis, di antarana dipaksa nyaksian panyiksaan ka salah sahiji sobatna anu ceulina digigit nepi ka pegat.

Nalika salah sahiji interogator ngadeukeutan pisan ka beungeutna, Sudjinah malah teu kuat nahan rasa muak tuluy utah kana beungeut interogator éta. Lantaran kajadian éta, anjeunna deui dipukul ku rotan nepi ka tungtungna teu sadar.

Di handap ieu sababaraha pangakuan Sudjinah jeung Sulami:“Tingali éta liang. Anjeun bakal dialungkeun ka dinya lamun teu rék nyaritakeun saha waé babaturan anjeun. Anjeun bakal dikubur hirup-hirup!”

Kuring ngan ukur nutup panon. Naha kuring kudu jadi pangkhianat ku nyaritakeun kagiatan bawah tanah kuring, lamun tungtungna ogé bakal dipaéhan? Éta anu aya dina pikiran kuring. Maranéhna bisa waé ngéléhkeun kuring nepi ka paéh, tapi kuring moal ngahianat babaturan.

 *(Sudjinah, tahanan Gerwani di Bukit Duri)*Kuring ngusap beungeut anu bareuh jeung biwir anu nyeri ku pukulan anu terus-terusan. Sanajan kitu kuring masih hirup. Dina waktu éta teu aya pikiran séjén iwal ti kumaha supaya tetep tenang nalika pamariksaan. Sanajan hate karasa siga kaduruk ku seuneu, pikiran kudu tetep tiis sarta teu meunang leungit kendali. Kuring teu hayang paéh ayeuna, sanajan kudu ngaliwatan hirup anu pinuh ku panyiksaan.

 *(Sudjinah, tahanan Gerwani di Bukit Duri)*Salah sahiji pamingpin awéwé tungtungna nyaritakeun sagalana ngeunaan kagiatan bawah tanah kelompokna, malah nepi ka nyebutkeun ngaran-ngaranana kalayan jelas. Ah, tétéla dugaan kuring bener. Aya pangkhianat dina gerakan kami. Kuring kacida kagét jeung kuciwa. Tiba-tiba leungeun katuhu kuring teu bisa digerakkeun. Kuciwa éta jadi puncak tina sagala kuciwa anu kungsi karasa. Sanajan kitu, kami tetep teu putus asa.

 *(Sudjinah, tahanan Gerwani di Bukit Duri)*Dua puluh taun lain mangsa anu pondok, éta kira-kira sapertilu tina umur manusa anu keur mekar. Bayangkeun kumaha jalma-jalma ngora kudu hirup di jero panjara, jauh ti kulawarga, anak, salaki, kakasih, jeung dulur. Maranéhna ogé jauh ti kahirupan masarakat, ti kaéndahan alam, sawah, gunung, walungan, bulan jeung béntang, ogé sora ceurik orok atawa kicauan manuk unggal isuk.

 *(Sulami, tahanan Gerwani di Bukit Duri)*Kuring kagét sarta muka panon nalika ngadéngé sora ancaman. Angin nyapu beungeut, sedengkeun pucuk pistol diarahkan ka dahi. Saméméh peuting anu matak pikasieuneun éta, kuring geus ngadéngé yén panyiksaan bakal dilakukeun ku tentara anggota ABRI. Kuring nyadar yén loba patalékan ngeunaan organisasi anu ditujukeun ka kuring. Loba jalma hayang néangan posisi anu pangenténgna keur dirina sorangan. Tapi éta téh résiko tina hiji perjuangan.

 *(Sulami, tahanan Gerwani di LP Bukit Duri jeung Tangerang)*Kami teu kungsi ngajarkeun hal-hal anu jahat. Pamingpin Gerwani ngadidik anggotana supaya merjuangkeun martabat jeung kamampuhan diri sangkan bisa hirup mandiri. Maranéhna ogé ngajarkeun supaya barudak rajin diajar jeung gawé, silih tulungan, sarta mikanyaah kahirupan. Ti umur 17 taun kuring geus milu dina perjuangan revolusi kamerdikaan. Mustahil lamun kuring ngajak atawa nyuruh maranéhna ngalakukeun kajahatan.

 *(Sulami, tahanan Gerwani di LP Bukit Duri jeung Tangerang)*

## Catetan sajarah 
Dina sababaraha catetan sajarah disebutkeun yén tina rébuan awéwé anu ditangkep sanggeus kajadian G30S 1965, ngan aya opat awéwé anu tungtungna dihadirkeun ka pangadilan. Sudjinah dihukum panjara salila 18 taun, Sulami dihukum 20 taun panjara, sedengkeun Sri Ambar jeung Suharti Harsono masing-masing dijatuhi hukuman 15 taun panjara.

Sudjinah ahirna bisa kaluar tina panjara dina tanggal 17 Agustus 1983 sanggeus kurang leuwih 16 taun dikurung. Sanajan geus dibébaskeun, anjeunna masih kénéh kudu ngalakonan pangawasan anu ketat salila dua taun deui pikeun ngalengkepan masa hukumanana anu sakuduna 18 taun. Dina mangsa éta anjeunna diwajibkeun ngalaporkeun diri ka Kodim satempat sakali saminggu. Lamun anjeunna kabuktian kabur dina jangka waktu éta, kulawarga atawa baraya anu jadi tempat anjeunna cicing bisa dijadikeun gantina pikeun ditahan.

Sanggeus bébas, Sudjinah digawé minangka panarjamah (*interpreter*) jeung guru basa Inggris. Sajaba ti éta, anjeunna ogé kungsi nulis sababaraha buku, kaasup anu ditulis nalika anjeunna masih kénéh aya di jero panjara. Sanajan kitu, hirupna sanggeus bébas henteu gampang. Nalika balik ka Solo, anjeunna teu ditarima ku kulawargana sorangan. Tungtungna Sudjinah cicing babarengan jeung babaturan-babaturanana di hiji panti jompo di Jakarta nepi ka pupusna dina 6 Séptémber 2007.

Sanggeus pupusna, Sudjinah dipikawanoh ku sabagian jalma minangka salah sahiji tokoh awéwé anu kuat jeung gigih dina perjuangan sosial jeung pulitik. Anjeunna ngalalakonkeun kahirupan anu loba dipaké pikeun merjuangkeun kamerdikaan nagara sarta hak-hak rahayat anu digawé. Sanajan kitu, lalampahan hirupna ogé ditandaan ku rupa-rupa kasusah jeung tekanan pulitik anu ahirna mangaruhan dirina, organisasi anu diiluanana, jeung gerakan anu kungsi dipilampahna.

Sanajan pamaréntahan Orde Baru kungsi ngurung awak Sudjinah jeung sabagian babaturan perjuanganna, loba anu yakin yén sumanget, kawani, jeung kayakinan maranéhna teu bisa dipupus. Pangalaman hirup para tokoh éta dipiharep bisa jadi pangeling-eling jeung inspirasi pikeun generasi saterusna supaya terus mikir kritis kana sajarah jeung kaayaan masarakat.

## Référénsi