Asam laktat

​**Asam laktat** (asam \alpha-hidroksipropanoat) mangrupa sanyawa kimia organik nu boga peran penting dina sababaraha prosés biokimia, utamana dina métabolisme énergi sélular. Sanyawa ieu munggaran diisolasi ku kimiawan Swédia, Carl Wilhelm Scheele, dina taun 1780.

​*Laktat* nujul ka ékivalén ionikna, nyaéta wangun basa konjugasi tina asam laktat dina kaayaan leyuran kalayan pH fisiologis. Dina jero awak manusa, lolobana asam laktat anu dihasilkeun tina prosés glikolisis bakal langsung kaionisasi jadi laktat.

​*Asam laktat* mangrupa asam karboksilat nu rumus kimiana C_3H_6O_3. Strukturna digambarkeun dina ngaran sistimatisna, nyaéta asam 2-hidroksipropanoat. Dina leyuran (saperti dina jero getih atawa sél), asam ieu bisa kaleungitan hiji proton (H^+) tina gugus karboksilna (-COOH), antukna robah jadi ion laktat (CH_3CH(OH)COO^-). Ieu prosés disosiasi lumangsung sacara alami dumasar kana ajén pK_a asam laktat anu hargana sakitar 3,86 dina suhu 25°C.

​*Asam laktat* (jeung laktat) miboga dua isomér optik ku sabab atom karbon puseurna (karbon-\alpha) mangrupikeun atom karbon kiral anu ngabeungkeut opat gugus béda, nyaéta gugus hidroksil (-OH), gugus karboksil (-COOH), gugus métil (-CH_3), sarta atom hidrogén (-H). Isomér nu kahiji disebut L(+)-asam laktat atawa (S)-asam laktat, nyaéta wangun anu paling umum kapanggih dina organisme hirup (kaasup manusa). 

Ari isomér nu kadua nyaéta D(-)-asam laktat atawa (R)-asam laktat, anu mindeng dihasilkeun ku sababaraha jinis baktéri sarta dipaké dina industri kimia husus.

​Nomer CAS asam laktat sacara umum nyaéta 50-21-5. Ari pikeun ngabédakeun isomér optikna, urang bisa nganggo nomer CAS anu langkung spésifik, nyaéta 79-33-4 pikeun L-asam laktat sarta 10326-41-7 pikeun D-asam laktat. Pikeun campuran rasémik (campuran nu diwangun ku L sarta D dina jumlah anu sarua), dipaké nomer CAS 598-82-3; ieu campuran téh boga sipat teu aktip optik ku sabab pangaruh rotasi ti unggal isomérna silih leungitkeun.

## Biologi 
Asam laktat nu ngagunduk dina otot rangka nalika olahraga anaérobik mindeng dianggap salaku cukang lantaran nyeri otot saharita, sarta bakal dikaluarkeun nalika awak geus balik deui kana *métabolisme aérobik*. 

Sanajan asam laktat mangrupa salah sahiji faktor nu ngawatesan kakuatan fisik nalika olahraga, panalungtikan modéren némbongkeun yén Delayed Onset Muscle Soreness (DOMS)—nyeri otot anu karasa leuwih ti 24 jam sanggeus olahraga—lain alatan tumpukan asam laktat sakumaha nu kungsi dianggap baheula, tapi leuwih kana ayana karuksakan *mikro* dina serat otot.

​Lactate Shuttle: Sabenerna, laktat lain "runtah" métabolisme, tapi mangrupa sumber énergi anu bisa dipaké deui ku jantung, ati, jeung otot sanésna ngaliwatan prosés anu disebut siklus Cori.[

Dina glikolisis anérobik atawa férméntasi, L-laktat dihasilkeun tina piruvat kalayan bantuan énzim dehidrogenase laktat (LDH). Konversi ieu ogé ngaoksidasi hiji molekul NADH jadi NAD^+, anu diperlukeun pisan sangkan prosés glikolisis bisa terus lumangsung pikeun ngahasilkeun énergi (ATP).

​Férméntasi asam laktat ieu lumangsung sacara pengkuh dina sél getih beureum (éritrosit) ku sabab sél ieu teu miboga mitokondria, sarta lumangsung ogé dina otot rangka nalika kakurangan asupan oksigén, contona nalika keur olahraga anu kacida beuratna.

Laktat ieu dileupaskeun kana aliran getih, nu kadar umumna dina kaayaan istirahat nyaéta kira-kira 1–2 mmol/L. Ati merlukeun kira-kira 60% laktat nu aya dina getih pikeun diréoksidasi jadi piruvat, nu lajeng dirékonvérsi deui jadi glukosa ngaliwatan prosés glukonéogenesis. 

Glukosa ieu asup deui kana aliran getih antukna bisa dipaké ku rupa-rupa jaringan salaku sumber énergi. Daur glukosa \rightarrow laktat \rightarrow glukosa ieu, awalna didadarkeun ku Carl jeung Gerty Cori, antukna katelah daur Cori.
​Salian ti éta, kira-kira 40% laktat diserep ku sél-sél anu cukup oksigén (saperti sél otot jantung atawa otot rangka tipe I) pikeun ngoksidasi piruvat, nu lajeng langsung dipaké pikeun nyuluhan daur asam sitrat (daur Krebs) guna ngahasilkeun énergi sacara aérobik.

​Férméntasi asam laktat ogé lumangsung ku ayana aktivitas baktéri asam laktat, sapertos Streptococcus mutans sarta spésiés Lactobacillus, anu hirup dina sélaput biopilm (plak) dina baham urang. Nalika baktéri ieu ngonsumsi karbohidrat atawa gula tina sésa katuangan, maranéhna ngahasilkeun asam laktat salaku hasil ti gigirna. Asam anu dihasilkeun ieu bisa nurunkeun pH dina beungeut huntu nepi ka handapeun 5,5, anu ngabalukarkeun prosés demineralisasi dina lapisan enamel huntu. Upami ieu lumangsung terus-terusan, kaayaan ieu bakal ngabalukarkeun koropok huntu atawa karies.

Dina widang médis, laktat mangrupa salah sahiji komponén utama laktat Ringer (''Ringer's Lactate*) atawa leyuran laktat Ringer. Cairan intravéna ieu ngandung campuran natrium klorida, natrium laktat, kalium klorida, sarta kalsium klorida dina cai distilasi nu kadarna isotonik dibanding getih manusa.
​Leyuran ieu paling mindeng dipaké pikeun "ngeusian" cairan sarta ngajaga stabilitas sirkulasi sanggeus pasien kaleungitan getih alatan trauma, bedah, atawa tatu kaduruk anu parna. Laktat dina leyuran ieu miboga fungsi salaku agén panyangga (*buffering agent*) pikeun ngalawan kaayaan asidosis (getih teuing asam), sabab dina jero awak, laktat bakal dirobah jadi bikarbonat ku ati.

## Pangan 
​Férméntasi asam laktat nu lumangsung ku ayana baktéri asam laktat mangrupa sumber rasa haseum dina susu bari, sarta prosés ieu dimangpaatkeun dina industri pikeun nyieun kéju, yogurt, jeung kefir. Dina prosés ieu, baktéri ngarobah gula susu (laktosa) jadi asam laktat, anu saterusna ngabalukarkeun protéin susu (kasein) ngagéblég  (koagulasi) nepi ka téksturna robah.
​Férméntasi asam laktat ogé ngahasilkeun rasa haseum anu khas dina rupa-rupa produk férméntasi sayur, saperti kimchi, sauerkraut, sarta turukusuk (acar). Salian ti méré rasa, asam laktat ogé boga kagunaan salaku bahan pangawét alami sabab kaayaan asam bisa nyegah tumuwuhna baktéri nu ngabalukarkeun kadaharan ruksak (buruk).

Asam laktat bisa dipaké salaku *aditif* pangan (E270) pikeun ngatur kaasaman sarta salaku agén pangawét. Di industri pangan, sanyawa ieu dihasilkeun ku jalan manaskeun sarta férméntasi karbohidrat tina rupa-rupa sumber, sapertos susu sésa nyieun kéju (*whey*), kentang, aci jagong, atawa molase (tétés tebu).

​Asam laktat sering dipaké dina campuran pangamis, *soft drink*, sarta dina nyieun bir pikeun nurunkeun pH sarta méré rasa haseum anu seger. Salian ti éta, asam laktat ogé mangrupa komponén penting dina formula orok pikeun ngatur kaasaman sarta ngabantosan nyerep mineral.

Asam laktat ogé mangrupa hasil tina férméntasi malolaktat, nyaéta hiji prosés biokimia nu dipaké nalika nyieun tuak (anggur) pikeun ngurangan rasa asam malat nu segak (seukeut saperti rasa apel héjo) sarta ngarobahna jadi asam laktat nu karasa leuwih lembut atawa hanteu pati haseum. Prosés ieu lumangsung kalayan bantuan baktéri asam laktat, sapertos Oenococcus oeni, anu sering dilakukeun saatos férméntasi alkohol utama réngsé.
​Salian ti nurunkeun tingkat kaasaman, férméntasi malolaktat ogé bisa nambahan aroma nu khas saperti aroma mantéga (*buttery flavor*) dina tuak, anu asalna tina sanyawa diasetil salaku hasil gigir tina ieu prosés.

## Sumber rujukan 

* *Lactic acid'', Wikipédia édisi basa Inggris