open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Yusuf Afféndi

**Yusuf Afféndi Djalari**. Dibabarkeun di Jakarta, ping 5 Agustus 1936. Manéhna mangrupa Seniman, desainer tekstil, jeung Guru Besar FSRD-ITB. 

## Riwayat Atikan 
Nalika manéhna jadi mahasiswa, manéhna mindeng pisan ngamuat skétsana ka majalah-majalah anu geus kakoncara, sapertos *Gelanggang/Siasat, Indonesia,* jeung sajabana. Rengsé di Arsitéktur jeung Seni Rupa ITB (1961), lajeng ka School of Art and Design Rochester Institute of Technology, New York, AS (1971) jeung Rietveld Academie Amsterdam, Kunst Academie Tilburg, AIVE Eindhoven, Belanda (1978).

## Lalampahan Karir 
Ti taun 1958 ngajar di Arsitektur jeung Seni Rupa ITB (ayeuna FSRD-ITB), ditetepkeun jadi gurubesar di taun 1990. Salian ti éta ogé ngajar di jurusan Arsitektur Universitas Parahiangan. Di taun 1982-1990 ngajar ogé di FSRD Universitas Trisakti, Jakarta. Jadi pangajar tamu di Craft Centre, Darwin, Australia (1981). Ti taun 1963 anjeunna mindeng miluan paméran bersama boh éta di Indonesia atawa di luar nagari, a.l. di Jakarta (1963, 1966, 1976, 1983, 1991, 1993, 1996), Bandung (1982, 1983, 9189), Surabaya (1987, 1988), Yogyakarta (1990), London (1968-1969), New York (1968-1970), Darwin (1981), Bangkok (1983), Manila (1983), Kualalumpur (1983), Singapura (1983), Warsawa (1984), jeung sajabana. Ngayakeun Paméran Tunggal Seni Tenun di Jakarta (1976, 1996). Manéhna emang boga perhatian nu leuwih ka seni tenun (*tapestry).* Kungsi ogé jadi Anggota DPRD Kota Madya Bandung salaku wakil Golongan Karya/Seniman (1968-1969). Aktif jadi konsultan ka koperasi-koperasi kerajinan nu aya di Tasikmalaya, Garut, Sukabumi jeung Kabupatén Bandung (1972), jeung jadi konsultan desain keur Koperasi Tekstil Indonesia promosi tenun tangan (1972-1973). Ngabingbing pangrajin rotan Tegalwangi, Cirebon babarengan jeung Departemen Perindustrian jeung Friedrich Naumann Stiftung(1974-1975). Salah sahiji anu ngadirikeun Ikatan Ahli Desain Indonesia jeung jadi pangurus bareng jeung Widagdo, A.D. Pirous, Iwan Tirt, But Mohtar, Imam Bukhori (Buchori)  jeung Ahmad Sadali (1975). Manéhna ogé ngabingbing pangrajin kulit di Cibaduyut, Kabupatén Bandung, nyaéta program perbaikan mutu desain jeung pemasaran anu gawe bareng jeung Departemen Perindustrian jeung Koperasi Sapatu Cibaduyut.  Manéhna ogé salah sahiji anggota Tim Pendiri Museum Tekstil di Jakarta (1976).

## Karya 
Manéhna kungsi ngalakukeun panalungtikan jeung nyerat buku *warna, Suatu pendekatan Komposisi* (1979), *Beberapa Susunan Warna di Daérah Indonesia* (1981), *Tenun Ikat Tekstil di Daérah Nusa Tenggara Timur, Songket Silukang, Sumatera Barat* (1990), *Tekstil Tenun Indonesia* (1992), dan *Tekstil Non Tenun Indonesia* (1993). Yusuf Afféndi ogé kungsi jadi anggota anu ngadirikeun Museum Istiqlal/Bayt Al-Qur’an di TMII, Jakarta (1996), Pupuhu Widang Riset jeung Pengembangan Dewan Kerajinan Nasional Provinsi Jawa Barat (1999) jeung anggota anu ngarancang Budaya Lembur Sunda di Jawa Barat (1999). Manéhna meunang penghargaan Upakarti ti Presiden RI kanggo pengabdianna di widang Desain industri kecil kerajinan rakyat (1990).

## Rujukan
Wiradadaha

**Tumenggung Wiradadaha** ngaran anu digunakeun ku bupati-bupati Sukapura (ayeuna Tasikmalaya) turunan Ngabéhi Wirawangsa. Manéhna bupati nu munggaran di Kabupatén Sukapura anu gelarna Tumenggung Wiraadegdaha (Wiradadaha I) anu maréntah taun 1633-1673. Manéhna diangkat jadi bupati Sukapura ku Sultan Agung (1613-1645) ti Mataram lantaran jasana ngiring numpeskeun barontakna Dipati Ukur jeung Mataram (1629-1632), babarengan jeung Ngabéhi Astramanggala (Tumenggung Wiraangunangun) jeung Ngabéhi Somahita (Tumenggung Tanubaya). Bupati Sukapura séjénna anu ngagunakeun ngaran Wiradadaha nyaéta R. Jayamanggala atawa Wiradadaha II (1673-1674) nyaéta putra Wiradadaha I nu dipikawanoh ogé ku ngaran Dalem Tambela, salajengna R. Anggadipa atawa Wiradadaha III (1674-1723) nyaéta putra Wiradadaha II, salajengna R. Subamanggala atawa Wiradadaha IV (1723-1745) nyaéta putra kadua Wiradadaha III, salajengna R. Jaya Anggadireja atawa Wiradadaha V (1747-1765) nyaéta putra R. Sacapati bupati Sukapura kalima (1745-1747) atawa buyut Wiradadaha III, salajengna R. Demang Anggadipa atawa Wiradadaha VI (1807-1813 jeung 1814-1828).

## Daftar Rujukan
Uton muhtar syafei

**Radén Haji Uton Muchtar Syaféi** . (Balubur, Limbangan, Garut, 14 nopember 1900-Bandung, 1980). pangarang dina bahasa sunda, indonésia jeung jawa. uton masih miboga kénéh duduluran jeung pangarang sunda R. Candra Praja (tjandrapreja) R.E suriadireja (soeriadiredja).

## Riwayat Atikan 
Uton mimmiti asup sakola kelas dua sabari diajar di pasantren. taun 1915, manéhna pindah kelas IV HIS di Majalengka. opat taun saenggeusna, pindah ka sukabumi, keur neruskeun ka sakola tatanen.

## Lalampahan Karir 
tahun 1923, gawe di kebon téh jeung kina di daerah cianjur. sataun saenggeusna, pindah ka kahutanan Pejaten di Cepu. pindah deui ka semarang,Gundih, Bojonegoro, jeung solo. taun 1939, pindah ka jawa barat. nalika jaman panjajahan jepang, gawe di kebon téh P&T Subang. taun 1948, manéhna di tarik ka jawatan kahutanan di jakarta, terus dibere tugas nyepeng kahutanan bogor jeung Federal Distrik jakarta, leuweung-leuweung nu aya di muara, taun 1960, uton pengsiun ti pagawe kahutanan,tingkat I. nalika diuk dina bangku sakola tatanen, Uton jadi anggota jong jawa. tuluy mimpin paguyuban  Sekar Rukun di sukabumi. sanggeus gawe, manéhna tetep aktif di organisasi perserikatan kaom sekerja Boswezen. uton ngawitan nulis taun 1928. tulisana dina bahsa belanda dimuat dina surat kabar De Vorsten Landen, anu bahasana jawa di muat keur disebarkeun sumangeut, sedemgkeun anu bahasa indonesia dimuat dina varia. mangrupa pangarang anu bisa disebut produktif tulisan-tulisan Uton anu bahasa sunda nyebar ka s.k *SIPATAHOENAN*, warga *CANDRA*, BARANANG SIANG, jeung *MANGLE*. sababaraha tulisanna tuluy aya nu diterbitkeun jadi buku , diantarana Mustika leuweung (1951), lalakon carmad, Koboy carmad, kamalinaan, pondok jodo di dododho, Dodoja tinemu bagja, tilu dongeng. tulisana nu judulna carmad diangkat jadi sinetron ku TVRI. Bersama H,W, Ranulaksana (KI UMBARA), Uton nerbitkeun Modana (1977), nyaéta buku anu eusina kumpulan karangan tata cara kawinan sunda. taun 1957, nalika cicing di bogor, jeung pamajikanna, R.H.E Rohamina Sudarmika, Uton nerbitkeun majalah bahasa sunda Mangle. carita-carita nyambungna dimuat kana majalah nu medal jeung di pimpin, dina tulisan-tulisan na, Uton osok ngagunakeun ngaran samaran Candrahayat, Harum, Gendrayana, Tundrapraja,atawa ALB.

## Rujukan
Wahdi Sumanta

**Wahdi Sumanta** nyaéta Juru lukis naturalis. Minat manéhna kana ngalukis téh geus katempo ti saprak di HIS. Saenggeus manéhna lulus di HIS tuluy diajar ka Abdullah Suryosubroto (Abdullah Soerjosoebroto), nyaéta bapa Juru lukis Basuki Abdullah salila sababaraha bulan ku lantaran dukungan ti Dr. Kadmirah anu ningali kabisa anu dipibogana. Tuluy manéhna ngembangkeun kabisa éta ku cara latihan babarengan jeung Juru Lukis Affandi nu mangsa éta cicing di Gang Wangsareja, Bandung. Salian Affandi Juru lukis lianna nu sok ngalukis babarengan téh nyaéta Barli Sasmitawinata, Sudarso jeung Héndra Gunawan. Taun 1946, mangsa Bandung diréh ku Belanda, Wahdi ngungsi ka Sumedang, balik deui taun 1951. Salila di pangungsian manéhna teu ngalukis pisan. Sanepina di Bandung Manéhna ngagabungkeun manéh jeung Himpunan Juru Lukis Bandung St. Lucas Glide nu dipimpin ku dokter kabangsaan Austria. Anggota lianna nu ti pribumi nyaéta Barli, Kérton Sujana, Rudiyat, jeung Suwaryono (Soewarjono). Himpunan éta netep tiap taunna ngayakeun pameran, minimal dua kali, biasana di ayakeun di Gedung YPK. Kulantaran kasusah hirup jadi Juru Lukis, Wahdi pernah ngalamar jadi guru Sakola Rakyat tuluy ditarima, tapi mung tahan dua taun. Manéhna tuluy muka toko mebel anu dingarangan "Sri Tunggal" di Cicadas. Parusahaan éta tuluy maju kalintang alusna, nepi ka manéhna bisa meuli sawidang taneuh di Kiaracondong anu akhirna di tempat éta diwangun "Sanggar Sangkuriang". Dina taun 1970, budak cikalna kamusibahan, motorna tabrakan jeung mobil, anu dampakna salila sataun kudu di opname di Rumah Sakit. Parusahaanna jadi mundur. Tah, dina mangsa éta Wahdi panggih deui jeung Affandi anu ngadukung manéhna pikeun nuluykeun ngalukis. saenggeus diajak ku Affandi nguliling ka sababaraha sanggar juru lukis di Yogyakarta jeung Bali, Wahdi ngalukis deui tapi netep dina gayana anu naturalis. 

## Lalampahan Karir 
Taun 1975, manéhna jeung Affandi, Barli, ogé Sudarso ngayakeun pameran babarengan jeung sponsor Dewan Kasenian Jakarta di TM. Taun 1976 manéhna ngayakeun pameran tunggal anu disponsoran ku Ayip Rosidi di Balai Budaya Jakarta. Taun 1977 ngayakeun pameran tunggal di TIM di sponsoran ku DKJ. Taun 1975 saenggeus bérés ngayakeun pameran babarengan, manéhna  ngaresmikeun "Sanggar Sangkuriang". Taun 1979, ku lantaran usaha Ramadhan K.H., Wahdi pernah Ngunjungan Éropa, anu dijadikeun kasempetan ku manéhna pikeun ningalian lukisan klasik di musium-musium.

## Daftar Rujukan
Zainal Asikin Kusumah Atmaja

**Prof. Zainal Asikin Kusumah Atmadja, S.H**. ( Padang Kota, Sumatera Barat, 19 Juli 1928) nyaéta Hakim, Guru Besar, pangsiunan Hakim Agung. Anu kadua ti 13 dulur, anak Prof. Dr. R. Sulaiman Éfféndi Kusumah Atmaja anu jadi Pupuhu Mahkamah Agung Républik Indonésia anu kahiji. Zainal Asikin tamatan ELS Semarang (1940), ngalanjutkeun ka SMP di Semarang ogé (tamat 1945). SMAna Di Yogyakarta (1945). Satamat SMA ngalanjutkeun ka Fakultas Hukum Universitas Indonesia di Jakarta ( tamat 1954). Saenggeus jadi Sarjana Hukum ( wanci éta masih Meester In de Rechten atawa Mr.), manéhna gawé di Pangadilan Negeri Jakarta, sataun saenggeusna jadi Panetera jeung taun 1956 jadi hakim. Tapi di taun éta ogé manéhna dipindahkeun ka Pangadilan Negeri Purwakarta, dua taun saenggeusna (1958) diangkat, jadi Pupuhu Pangadilan Negeri Puwakarta. Taun 1960 manéhna dipindahkeun jadi Pupuhu Pangadilan  Negeri Tanjung Pinang. Di taun 1963 dipindahkeun deui ka Jakarta jadi Wakil Pupuhu Pangadilan Negeri Jakarta. Taun 1968 diangkat jadi Hakim Agung di Mahkamah Agung Républik Indonésia. Jabatanna anu terahir nyaéta Hakim Muda Mahkamah Agung Bidang Hukum Perdata Tertulis Peradilan Umum, nu dijabat nepi ka pangsiun. Salaku Hakim, Asikin kasohor ku jujur jeung ngusahakeun méré kaputusan anu saadil-adilna. Kaputusanna ngeunaan perkara Kedungombo anu meunangkeun gugatan ti masarakat leutik jeung ngalahkeun pamaréntah, ngagégérkeun jeung saenggeus dianulir ku Pupuhu Mahkamah Agung. Masarakat Kedungombo anu taneuhna dijadikeun bendungan, ngagugat ka Gubernur jeung pamaréntah anu tindakanna sawenang-wenang ku ngusir maranéhnana ti taneuh jeung désana ku ganti rugi nu teu nyukupan pisan.

## Daftar Rujukan
Rahmat Marta Adisubrata

**Rahmat Marta Adisubrata** atawa Rahmat M.A.S. lahir di Bandung, ping 9 Juli 1930. Rahmat Marta Adisubrata nyaéta pamedal, sakaligus pangarang carita dina basa Sunda. Satamat SMA manéhna digawé jadi panatausaha di NV Intisari ti taun 1952-1954. Teu kungsi lila ti éta manéhna pindah ka pamedal Masa Anyar/Ganaco/Sanggabuana, mimiti ngajabat jadi Kapala Bagian Penjualan dina taun 1954-1960.Taun 1960-1963 manéhna naék jadi Kuasa Usaha, nepi ka akhirna jadi Diréktur dina taun 1963-1966. dina taun 1965 manéhna ngadirikeun jeung jadi Diréktur pamedal Pusaka Sunda. anu di utamana medalkeun buku-buku basa Sunda. Dina taun 1967 manéhna eureun dina usahana lantaran aya kasulitan dina masalah ekonomi ogé dina widang pamedalanna. Bulan November tahun 1971 manéhna diangkat jadi Wakil Diréktur. 

Manéhna jadi Diréktur dina taun 1975, tuluy diangkat jadi Diréktur pamedal Dunia Pustaka Jaya di Jakarta dina taun 1982. Dina taun 1985 manéhna ngundurkeun diri, tuluy mingpin di pamedal Tirta Kancana anu didirikeun ku manéhna, utamana pikeun nyadiakeun buku bacaeun barudak jeung buku pangajaran sakola dina bahasa Indonesia ogé dina basa Sunda.  

## Daptar Rujukan
Hutan Raya Juanda

**Hutan Raya Juanda** mangrupa leuweung anu tempatna aya di Pasir Dago, wilayah Pakar, Bandung Kalér. Hutan Raya Juanda ieu mangrupa leuweung anu dijagaan, objék wiasata, ogé mangrupa salah sahiji tempat pikeun ngabudidayakeun pepelakan anu geus langka.											

## Daptar Rujukan
Supyan Iskandar

**Radén Soepjan Iskandar,** dibabarkeun di Sumedang**,** 23 Jan 1896. Manéhna mangrupa salah sahiji pangarang roman Sunda Dipati Ukur, jeung buku pangajaran dina basa Sunda keur Sakola Dasar.  

Taun 1917 tamat ti sakola guru (*Kweekschool)* di Bandung jeung taun 1922 menang *hoofdacte* salaku guru bahasa di Jakarta. Taun 1928 tamat ti *Militaire Sportschool* di Bandung. Pernah jadi guru HIS di sababaraha tempat, jeung di antara taun 1922-1930 jadi guru *Normalschool* di antarana di Purwakarta. Di dieu manéhna jadi murid kabatinan aliran kasumedangan ti Mohamad Ambri nu dina waktu harita sarua ngajar. Ti Purwakarta, manéhna pindah ka Tasikmalaya jadi guru MULO Pasundan. 

Nalika zaman Jepang, manéhna jadi pamingpin Séinéndan di Tasikmalaya jeung kapilih keur milu latihan kamilitéran di Bogor. Sangges tamat latihan, manéhna diangkat jadi Daidanco Pembel Tanah Air (PETA) di Garut. Nalika PETA dibubarkeun (1945), manéhna jadi komandan TNI Résimén Priangan Timur di Tasikmalaya, terus diangkat jadi kapala Inspéktorat Angkatan Darat di Yogyakarta (1948). 

Balik deui ka Bandung taun 1950 nepi ka pangsiun taun 1953, manéhna jadi pamingpin panata calagara kursus-kursus B-1 Departemén Pendidikan jeung Kabudayaan. Harita manéhna bari nyusun buku pangajaran basa Sunda Piwulang basa keur bahan pangajaran basa Sunda di Sakola dasar. Sangges pangsiun, manéhna aktif dipakumpulan Daya Sunda. Taun 1956 babarengan Éma Bratakusuma, Otong Kosasih, jeung Sutisna Sendjaja, nerbitkeun mingguan basa Sunda Kalawarta Kujang. Babarengan jeung Rohéndi Sumardinata dina taun 1959 ngarang roman Sunda Dipati Ukur. 

Dina taun 1961 nepi ka tepung jeung ajalna, manéhna jadi pangurus kumpulan pamuda Kujang Putra. Manéhna di kuburkeun di pamakaman Bojongjati, Sumedang. Pernah jadi anggota DPRD TK. I Jawa Barat dina taun 1957, terus ménta euren alatan aya pagawé nu ménta tanda tangan perjalanan dinas fiktif. Tulisan-tulisana dina Kalawarta Kujang, salianti nengetan situasi masyarakat harita, ogé loba ngandung atikan piken kaluhuran budi manusa.

## Rujukan
Tajudin Nirwan

**Tadjudin Nirwan** nyaéta Seniman Karawitan Sunda (Tasikmalaya, 7 April 1936-10 Oktober 1999), anu kawéntar parigel dina ngahaleuangkeun kawih turta tembang Sunda nu séjénna. Lian ti éta, dina widang seni peran manéhna ogé mampuh midangkeun peran dina Gending Karesmén. Sapopoéna, Tajudin dilalandian Kang Udin.  

## Riwayat Atikan 
Lulusan SGB taun 1953, tuluy jadi guru SD di Bandung.  

## Lalampahan Karir 
Dina taun 1962, asup kana lingkup Konsérvatori Karawitan Sunda di Bandung (Kokar Bandung) lulus taun 1965. Nalika di Kokar Bandung, Tajudin panggih jeung Mang Koko salaku guruna. Tajudin diajak ilubiung dina grup Ganda Mekar anu dipingpin ku Mang Koko, salaku *wira swara* (jurukawih lalaki). Kaparigelan Tajudin dina ngahaleuangkeun kakawihan karya Mang Koko kawilang punjul, ku kituna *kreasi-kreasi* kawih Ganda Mekar jadi leuwih merenah, dibandingkeun nu dihaleuangkeun langsung ku Mang Kokona. Saprak Tajudin ilubiung dina lingkup Ganda Mekar, kiprah jurukawih lalaki di Sunda beuki ningkatkeun kualitas sarta kuantitasna, nu saacanna aya sababaraha kawih nu ngan bisa dihaleungkeun ku wanoja wungkul, ka dieunakeun mah kapan jadi bisa dihaleuangkeun ku lalaki ogé, nya iwal ti lagu-lagu nu *berdialog* (sekar caturan). Dina sekar caturan mah biasana jurukawih wanoja nyebutna emang, atawa bapa, ayeuna mah robah jadi cukup ku nyebut akang ka pasanganna. Dina tembang Sunda juru kawih lalaki téh pareum, kitu ogé dina gamelan jeung sindén, nu katelahna mah jurualok. Taun 1963 Tajudin ilubiung dina gending karesmén *Lutung Kasarung* karya R.T.A. Sunarya, merankeun tokoh lutung, dirojong ku Mang Koko salaku nu ngatur karawitanna. Mimiti rekaman ku piringan hitam anu dirilis taun 1963 reujeung Ganda Mekar, eusina lagu *Purnama*, *Kasenian, Sempal Guyon*, jsb. Merankeun tokoh Si Kabayan dina Gending Karesmén *Si Kabayan* (Mang Koko jeung Wahyu Wibisana taun 1964) jumlah péntas kawilang 140kali nepi ka taun 1996, ngawangun karakter tokoh Si Kabayan nu ahéng dina diri Tajudin. 

Kitu ogé peran-peran lian nu midang dina Gending Karesmén *Raja Jimbul, Aki Nini Balagantrang, Pangéran Jayakarta, Nyai Dasima,* sanajan unggal peranna miboga beda-beda karakter, teu mangaruhan kana kaparigelan Tajudin. Sanajan teu kawilang lobana juru kawih lalaki téh, tapina kamampuh Tajudin dina maénkeun seni peran téh taya duanna. Lian ti gawébareng jeung Ganda Mekar, Tajudin ogé ilubiung dina lingkup tim kasenian Guriang anu dikokolakeun ku Daéng Sutigna jeung Sanu’i Edia S. Lulusna ti Kokar, Tajudin pindah jadi guru di SMP V Bandung (1967), tuluy di Kokar Bandung. Dina taun 1976, manéhna pindah gawé dina widang Kasenian Kanwil di Depdikbud Jawa Barat, nepi ka pangsiun taun 1986. Lian ti ngayakeun paméntasan, Tajudin jadi *penatar* guru-guru kasenian, jadi girang pangajen di sababaraha pasanggiri, ogé ngajieun rekaman kaset boh jeung Ganda Mekar atawa jeung grup kasenian lainna, saperti Tati Saléh, Ida Widawati, Nano S., jsb.

## Rujukan
Wates konvergén

Wates konvergén nyaéta jinis wates di mana dua lémpéng patepang sareng mimitian nyorong ngalawan anu sanés. Tabrakan lémpéng téktonik tiasa nyababkeun lini, gunung bitu, formasi gunung sareng kajadian géologis sanésna. Aya tilu jinis wates konvergen masing-masing kalayan akibatna sorangan. 

## Jinis wates 
### Konvergén Samudra-Buana 
[250px|jmpl|Wates Konvergén Samudra-Buana anu nyababkeun kawentukna gunung bitu, palung, [busur vulkanik, sareng séjénna.]]
Tipe awal konvergén nyaéta Konvergén Samudra-Buana. Sénsor konverifikasi jinis ieu terjadi di mana lémpéng samudra sareng lémpéng buana dorong nyababkeun lémpéng buana diperkirakeun dina lémpéng samudra kalebet lémpéng samudra langkung tipis. Ieu disebut Subduksi. Nalika lémpéng samudra ditolak di handapeun, lebur sareng janten magma panas anu ngaluarkeun jalan lémpéng buana, nyiptakeun gunung bitu sareng nyababkeun seueur lini.

### Konvergén Samudra-Samudra 
[250px|jmpl|Wates konvergén Samudra-Samudra anu nyababkeun kawentukna [palung sareng busur kapuloan.]]
Jinis sanésna nyaéta Konvergén Samudra-Samudra. Sénsor konverifikasi jinis ieu lumangsung di mana dua lémpéng samudra samentawis nyorong hiji, anu ngabalukarkeun anu langkung tiis, langkung padet, lémpéng langkung lami ngaitkeun sareng ngalelep kana mantél. Magma panas asalna ti mana lémpéng sank, nyiptakeun kulit anyar.

### Konvergén Buana-Buana 
250px|jmpl|Wates konvergén Buana-Buana.
Jinias ahir wates konvergén nyaéta konvérgén Buana-Buana. Wates jinis ieu lumangsung di mana dua lémpéng buana tabrakan sareng nyorong nyieun pagunungan. Siga ngempur gunung es anu nolak gerak ka handap, hal anu sami kajantenan nganggo lémpéng benua anu lengkep, henteu ngarambat, aranjeunna ngaléngkah.

## Réferénsi 
## Tempo ogé 
* Wates divergén
* Palung
* Kerak buana
* Kerak samudra
* Wates transform
Siti Rokayah

**Hj. Siti Rokayah** (Ciwidéy, Bandung, 1912-1980) Mangrupa tokoh istiméwa tembang sunda*.* Kasohor di lingkungan sunda sok disebut Ibu Haji. Taun 1923-an anjeuna diajar nembang ka Rd. Suradikarta (Soeradikarta), harita Rd. Suradikarta téh juru mamaos kasohor di Bandung. Ti umur 15 taun anjeuna geus mulai kasohor. Saran ti Dalem Bandung (R.A.A Wiranatakusumah), Rokayah diajar maén kacapi ka Juru Pantun Pa Aén jeung Pa ucé (Oetjé). Tuluy anjeuna nyieun grup Orkés Kacapi jeung dulur-dulurna "Hégarmanah" ngaran orkésna. anjeuna ogé diajar maénkeun waditra nu séjénna, ku kituna anjeuna parigel dina niup suling, ngagésék rebab, nakol kendang, saron, panerus, demung jeung bonang. Saeunggeus indonésia merdéka, salila 16 taun jadi anggota gamelan sunda studio RRI Bandung pupuhu R.A Darya. tuluy nguatkeun kukumpulan tembang sunda "Déwi Pramanik" nu di pingpin ku Euis Komariah, salah sahiji muridna. Boh di kumpulan "Hégarmanah" atawa "Déwi Pramanik", anjeuna sok jadi nu niup suling atawa maen kacapi. salah sahiji tembang anu kasohor dipaénkeun ku anjeuna nyaéta dina lagu *"Cimplung".* anjeuna ngagubah lagu, a.l: *"Dangdanggula Budaya", "Kasmaran", "Sriwulan", "Lalirasa", "Kaprabon", "Reumbeuy Bandung", "Ngageuri", "Sinangling Degung", "Tilam Sono", "Kamelang ti Anggangna", "Manintin Sérang", "Minda Rupa", "Kapidangdung", "Putri Kingkin", "Samar-samar", "Tumarima"* jeung *"Kulu-kulu Sétra".* Anjeuna kungsi mantuan rombongan Gamelan Sunda "Sekar Kagugat" pupuhu Rd. Bahrum (Bachrum) nepi ka taun 1951. Hj. Siti Rokayah kungsi meunang  pangajén ti Proyék Penunjang Kebudayaan Jawa barat (1982). Hal ieu dianggap langka ku lantaran kaparigelan Hj. Siti Rokayah maénkeun waditra kawas Kacapi jeung Suling, henteu éléh ku kaum lalaki, malahan nepi ka ayeuna nu niup suling awéwé saalus Hj. Siti Rokayah can aya deui.

## Rujukan
Amasia (superbuana)

**Amasia** mangrupi superbuana hareup anu tiasa dibentuk ku campuran Asia sareng Amérika Kalér. Ieu ahirna bakal katandangan Australia, teras sésa buana. Béda utama antara Amasia sareng Novopangéa nyaéta Antartika tetep dina Kutub Kidul, sareng Amérika Kidul muter ampir 90°, nyandak tempat Antartika di Novopangéa.

Studi February 2012 ngaramalkeun Amasia bakal ngabentuk di Kutub Kalér, dina sakitar 50 juta dugi ka 200 juta taun. Jangkung waktosna sabab teu kaduga ngeunaan laju di mana buana pindah. Dianda dianggap ngabentuk di belahan kalér. Sabab hiji pola muncul anu nunjukkeun yén superbuana ngabentuk kira-kira 90° jauh tina superbuana saméméhna. Maka, asumsi yén Amasia ngabentuk 90° jauh ti Pangéa, éta kedah tungtungna di sakuriling Kutub Kalér, dipuserkeun di Lemah hejo. Amasia mangrupi salah sahiji superbuana hareup sareng Pangéa Ultima.

## Réferénsi
Karét munding

**Karét munding**; Kikarét; ***Ficus elastica*** nyaéta tangkal karét nu asalna tina kulawarga *moraceae*.
Karét munding loba kapanggih hirup liar di sisi susukan, leuweung, tegalan, malahan kiwari loba dipelak dina pot pikeun papaes buruan.

## Ciri mandiri
Karét munding bisa hirup kalawan subur di daérah nu kaayaana di sahandapeun 500  mdpl, mangsa diturih kulitna baris ngaluarkeun geutah kentel nu kelirna bodas.
Geutahna ngandung lateks, akar sarta kulitna ngandung saponin, flavonoid, sarta polifenol.
Dina dauna mibanda kimia saponin, polifenol, sarta tanin.

## Gallery 

File:Ficus_elastica_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-206.jpg|Karé munding nudigambarkeun ku ''Köhler's Medicinal Plants* (1887)
File:Living bridge formed of the aërial roots (33071614871).jpg|dina taun 1854 nu digambarkeun *Ficus elastica* dijieun jambatan hirup
File:Ficus_elastica_Ficus_lutea.JPG|*Ficus elastica* daun karét munding  *Ficus lutea* on the right
Image:Ficus elastica figs.jpg|Karét munding *F. elastica*
File:Ficus elastica.jpg|*Ficus elastica* nu aya diburuan Savusavu, Fiji, showing the effects of constant pruning on the growth form.
File:Ficus elastica.Ghana.jpg|A huge *Ficus elastica'' tree in Ghana showing the aerial roots.
File:Rubber Plant (Ficus elastica 'Robusta').jpg|Many cultivars, such as this *Ficus elastica* 'Robusta', are common in the houseplant trade
File:Starr 080117-1722 Ficus elastica.jpg|A variegated cultivar
File:Ficus elastica (rubber plant).jpg|*Ficus elastica*, sok disebut karét munding.

## Dicutat tina
Ki hujan

**Ki hujan** (*Thevetia peruviana*) nyaéta hiji tangkal nu asalna tina kulawarga *Apocynaceae*.								

## Ciri mandiri
Tangkal ki hujan hirup ngarungkun, jangkung bisa nepika 5 méter.

File:Yellow Oleander (Thevetia peruviana) leaves & flower buds in Kolkata W IMG 8010.jpg|Kembang ki hujan
File:Yellow Oleander (Thevetia peruviana) trunk in Kolkata W IMG 8009.jpg|Tangkal ki hujan
File:Yellow Oleander (Thevetia peruviana) leaves & flowers in Kolkata W IMG 8007.jpg|Daun Ki hujan
File:Thevetia peruviana MHNT.BOT.2007.27.24.jpg|*Thevetia peruviana*

## Referensi 
## Tempo ogé 
* USDA Plants - *Thevetia peruviana* 
* Inchem.org: Thevetia peruviana
* Kemper Center for Home Gardening.org - *Thevetia peruviana* horticultural info and photos
Ema Puradireja

**Éma Poeradireja** (Cilimus, Kuningan, 13 Ag 1902-Bandung, 14 Apr 1976) nyaéta tokoh politik istri Tatar Sunda. Pendiri Pasundan Istri  (PASI), jeung istri mimiti di Jawa Barat anu jadi anggota Dewan Kotapraja (*Gemeenteraad*). Putra R.K.s PURADIREJA, guru bahasa Sunda anu pernah jadi redaktur kepala di Balai Pustaka, Jakarta. Pas masih kénéh jadi pelajar MULO, manéhna asup organisasi Jong Java (1918) . 

## Lalampahan Karir 
Saenggés tamat (1921), langsung gawe di Jawatan Kereta Api, jeung jabatan tungtungna jadi Kepala Bagian Perburuhan & Sosial. Sabab minatna condong ka politik, manéhna asup ka organisasi Jong Islamieten Bond cabang Bandung anu dianggapna lebih progresif (1925). Manéhna aktif ngiluan Kongres Pemuda I (1926) jeung II (1928) di Jakarta. Pas tahun 1925-1940, jadi pemimpin Pandu Puteri mulsi di Natipij terud di Pandu Indonesia. Pas tahun 1927 ngadirikeun Perserikatan Perempuan, anu bertujuan keur ngapupuk kapamimpinan awewe (dameskring) anu naggota-anggotana terdiri ti rupa-rupa suku bangsa, nyaéta cetusan hate para gadis di Bandung saatos Kongres Pemuda I. Sabab organisasi Perserikatan Perempuan eta, maenhna di ondang keur ngiluan Kongres Perempuan mimiti di Yogyakarta (Desember  1928). Pas tahun 1930 jadi Ketua Pasundan Isntri (PASI), anu awalna bagian ti biro wanita PAGUYUBAN PASUNDAN. Manéhna ngiluan ogé Kongres Perempuan II (1935) di jakarta, jeung pas kongres anu ka III (1938) di bandung, jadi ketua kongres. Salasa hiji kongres éta ditetapkeunna kaping 22 Desember jadi Hari Ibu. Pas tahun 1949 (dugi bulan Mei) manéhna ditawan ku Belanda di Yogyakarta. Pas bulan Agustus 1949 ngiluan Permusyawaratan Wanita Seluruh Tanah Air di Yogyakarta, jadi utusan ti Perkiwa (PASI), jeung pas bulan September 1949 ngayakeun jeung mimpin Konperensi ti kabeh organisasi anu aya di Jawa Barat, keur ngateruskeun bewara hasil permusyawaratan wanita di Yogyakarta. Pas tahun 1952 manéhna ngiluan Seminar of Woman in South East Asia di India ngawakilan Kongres Wanita Indonesia (KOWANI). Salila mimpin PASI (1930-1970), loba usaha-usahana keur ngawujudkeun kamajuan bangsa di antarana  ngadirikeun Koperasi Wanita di Jawa Barat, Sakola-sakola "Atikan Murangkalih Istri", Badan Penolong Pengangguran Kaum Ibu (BPPKI), Yayasan Pembinaan Anak Cacat (YPAC), Woman International Club (WIC) di Bandung, Badan Kontak Organisasi-organisasi Wanita (BKOW) Jawa Barat, jeung ngadirikeun  imah-imah Jompo jeung Panti Asuhan Yatim Piatu. Manéhna ogé pernah jadi anggota KNIP, DPR, MPR, jeung DPA, jeung pernah ogé jadi anggota Dewan Penyantun ITB jeung IKIP, jeung sala saorang pendiri Universitas Padjadjaran (UNPAD). Ku pemerintah dipasihan piagam Bintang Maha Putra Utama Kelas VI.

## Rujukan
Lauréntia

jmpl|351x351px|Daérah coklat (Lauréntia) nunjukkeun bagéan tina buana Amérika Kalér anu stabil salami leuwih ti 600 juta taun.
**Lauréntia** (**Kraton Amérika Kalér**) kraton buana ageung anu ngawangun inti géologis ana Amérika Kalér. Seueur waktos saheulana, Lauréntia parantos janten buana anu misah sapertos ayeuna dina bentuk Amérika Kalér, sanaks ti tadina ogé kalebet daérah-daérah kraton Lemah Héjo sareng ogé bagian kaler-kuloneun Skotlandia, anu katelah Hebridean Terrane. Dina waktos anu sanésna, Lauréntia mangrupikeun bagian tina buana anu langkung ageung sareng superbuana sareng nyalira diwangun ku seueur terranes anu langkung alit dina jaringan beubeur awal Protérozoikum. Mikrokontinén leutik sareng kapuloan samudra tabrakan sareng sutured kana Lauréntia terus-terusan, sareng ngahiji ngawangun stabilitas Precambrian anu ayeuna.

## Réferénsi 
## Tempo ogé 
* Baltica
* Éuramerika
* Sibéria
* Laurasia
* Pangéa
Kénorland

**Kenorland** mangrupikeun superbuana anu ngarésponéntasina anu parantos aya antara 2,72 sareng 2,45 miliar taun ka tukang. Zircon kapanggih dina inti superbuana (ayeuna Shield Kanada) parantos tanggal umur 3,2 miliar taun. Sabuk Greenstone di sakuriling Kraton Yilgarn (di Australia Kulon) tanggal kana umur anu sami.

Hal ieu disangka yén nyiptakeun lahan deui dina waktos éta lumangsung kana pamisahan bulu mantél jero anu nyababkeun sirkulasi bahan anu gancang ti inti panas pangeusina nepi ka permukaan anu asar, sareng deui. Inti Kenorland sumping babarengan ngurilingan simpang Lauréntia, Baltica, Australia Kulon sareng kraton Kalaharia sareng kalolobaan kraton Nena. Kénorland dilapok di saburu Khatulistiwa, tungtungna aya di garis low dugi superbuan mimiti rusak. Dina tungtung, direcahna lumangsung dina tonggong massa lahan antara klaster superkraton di tungtung wétan sareng kuloneun superbenua. Salajengna, sababaraha klaster superkraton ogé pecah sareng kraton Kola (kulon Skandinavia) dipisahkeun ti kraton Karelia 10° latina.

Pepeusna Kenorland dikedalkeun ogé mangrupikeun waktos waktos parobihan di inti Bumi salaku témpé parleut mantel jero nyéépkeun téori dua-lapisan-lémpeng-lémpéng-téktonik konvéksi sareng dua lapisan anu kami tahan. Pepeusna Kenorland sakitar kira-kira 2,5 milyar taun ka tukang saluyu sareng parobahan géologis ti Éon Arkéan ka Protérozoikum.

## Réferénsi
Naskah Gandoang

**Naskah Gandoang** nyaéta hiji naskah basa Jawa maké aksara Cacarakan anu disimpen di Kabuyutan Gandoang, Wanasigra, Ciamis anu ditulis ku Ki Milu. Naskahna ditulis dina 35 kaca kertas daluang ukuran 15,5 x 12,2 cm. Eusi ieu naskah medar surat/layang anu ditulis ku Susuhunan Senapati Ing Ngalaga ka Mas Putu atawa Mas Putra Imbanagara pikeun ngawasa wewengkon Galuh. Salajengna ieu naskah ogé medar silsilah Nabi Muhammad SAW nepi ka Nabi Adam AS.

## Réferénsi
Fragmen buana

**Fragmen kerak buana**, sawaréh sinonim sareng **Mikrobuana**, mangrupikeun potongan-potongan buana anu rusak ti massa buana utama pikeun ngabentuk kapuloan anu béda-béda, sering sababaraha ratus kilométer ti tempat asalna. Sadaya buana mangrupikeun potongan; istilah "fragmen buana" sareng "mikrobuana" biasana diwatesan pikeun anu langkung alit ti Australia, nyandak Australia konvensional salaku buana pangleutikna. Aranjeunna henteu kanyahoan ngandung kraton atanapi sempalan kraton. Potongan kraton kalebet sababaraha gunung jero laut sareng Dataran luhur jero laut. 

Sababaraha Mikrobuana nyaéta serpihan Gondwana atanapi buana kraton kuna; ieu kalebet Madagaskar; Dataran luhur Mascarene kalér; anu kalebet Seychelles; pulo Timor, jsb. Pulo sanésna, sapertos sababaraha dina Laut Karibia, diwangun kalolobaan na batu granit, tapi sadaya buana ngandung duanana kerak granit atanapi basaltik, sareng teu aya garis anu ngabagi jelas antara pulo sareng mikrobuana handapeun definisi. Dataran luhur Kerguelen mangrupikeun propinsi anu gedé anu dibentuk ku tempat panas gunung bitu; Nanging, éta aya hubungannana sareng peupeus Gondwana sareng mangrupikeun di luhur cai, janten éta dianggap mikrobuana, sanaos sanés réplika buana. Pulo hotspot sanés sapertos Islandia sareng Hawaii dianggap sanéa mikrobuana atanapi popotongan buana. Henteu sadayana pulo dianggap mikrobuana; Pulo Inggris, Sri Langka, Kalimantan, Newfoundland, contona, masing-masing aya dina rak buana anu bersebelahan, dipisahkeun ti daratan ku laut pedalaman anu ngabanjiran  marginna.

Sababaraha pulo di Nusantara Indonésia wétan dianggap fragmen buana, sanaos sebutan ieu kontrovérsial. Ieu kalebet Sumba, Timor (Nusa Tenggara), Pulo Banggai-Sulu (Sulawesi), Obi, Bacan kidul, sareng komplex Buru-Séram-Ambon (Maluku).

## Réferénsi
Éngang

**Éngang**; basa Inggris *wasp* nyaéta gegeremet nu asalna tina kulawarga *Vespidae*.   

## Pedaran
Éngang hirup babarengan, dina sa koloni bisa aya kana puluhan éngang malahan aya nu nepika 1000 éngang dina sa sayang (*tawon frelon*).

Di nagara nu mibanda usum salju, éngang jalu nu tugasna nyieun sayang paéh saméméh usum salju datang.

## Ciri mandiri
Éngang mibanda sapasang jangjang kénca katuhu, béda pisan jeung nyiruan sanajan pangawakana sarimbag.  Mun pareng nyeureud  pamatilna henteu tinggaleun dina tempat nu diseured, henteu kawas nyiruan panyeureudna sok coplok dina tempat nudiseureudna. 
Pangawakanna nu kawilang leutik timimiti nu panjang  2 cm nepika nu panggedéna 2.5 cm (frelon) Jangjangna aya dua pasang, cangkéngna leutik tur panjang.

## Dicutat tina
Superlautan

[250px|jmpl| [Panthalassa, salah sahiji Superlautan anu ngurilingan Pangéa.]]
**Superlautan** (basa Inggris: *Superocean*) atawa **Supersagara** nunjukkeun perairan anu ngurilingan Superbuana. Konsép kadang digunakeun pikeun ngartikeun samudra anu langkung ageung tibatan Samudra Pasifik ayeuna. Panthalassa mangrupikeun superlautan anu ngurilingan Pangéa. Nalika cai permukaan teu terobih tina wétan ka kulon di superlautan, biasana ngasanasan tina cahya panonpoé, sareng ujung laut ngaléran langkung panas tibatan wétan. Parobihan suhu musiman anu sigana mah langkung gancang daratan tiasa nyababkeun moonsun anu kuat. Mekanik superlautan sanaos teu kahartos.

## Réferénsi
Titimplik

**Titimplik**; (*Mirafra javanica)* nyaéta hiji manuk nu asalna tina kulawarga *alaudidae*.

## Ciri mandiri
Panjang awakna kurang lewih 15 cm, kelir buluna coklat semu beureum pacampur jeung coklat semu konéng.
Bulu dina palebah buntutna katempo leuwih ngora, sakaliwatan mah ieu manuk téh kawas manuk goléjra.
Titimplik nu jaluna mibanda jajambul dina huluna, ari nu bikangna mah henteu aya jambulan.
Manuk titimplik mah bisa bisa disada nurutan sora mauk séjén, sarta gerakan awakna tanginas uclag-aclog.
## Dicutat tina
Kekhalifahan Umayyah

**Umayyah** (Basa Arabna : بنو أمية , Bani Umayyah , Dinasti Umaiyah, Karajaan Umaiah), atanapi Khalifah Umayyah , nyaéta mangrupikeun khilafah Islam anu munggaran saatos pamaréntahan Khulafaur Rasyidin anu pernah maréntah ti taun 661 dugi ka taun 750 di Bojong Arab sareng lingkungan sakitarana (Rébuan kota di Damaskus); ogé ti taun 756 nepi ka taun 1031 di Cordoba , Spanyol ogé Khalifah Calvary. Ngaran dinasti ieu nujuna ka Umayyah bin 'Abd asy-Shams , anu datuk ka tukang khalifah munggaran Umayyah, Muawiyah bin Abu Sufyan atanapi kadang ogé disebut Muawiyah I.

## Kakhalifahan Umaiyah 
بنو أمية
661-75

Khalifah Umayyah umurna mung 90 taun, dimimitian ku pamaréntahan Muawiyah bin Abu Sufyan, saatos pupusna Ali bin Abi Talib, sareng salajengna masarakat Madinah ngayakeun Hasan bin Ali tapi Hasan bin Ali nyerahkeun khalifah ieu ka Mu'awiyah. bin Abu Sufyan dina raraga nyusun umat Islam anu dina waktos éta sareng sagala rupa fitnah anu dimimitian saprak pupusna Uthman bin Affan, perang Shiffin, perang Jamal, rajapati Ali bin Abi Talib, sareng pengkhianatan Khawarij sareng syiah.
Cucurut Pangrango

**Cucurut Pangrango** (***Crocidura abscondita***) nyaéta spésiés cucurut anu anyar kapanggih di Gunung Gedé, Pasundan. Ciri pangbéda ieu spésiés ti cucurut Jawa lianna nyaéta awakna leuwih leutik, buntutna leuwih pondok tapi leuwih kandel, kelirna leuwih poék.

## Rujukan
Irawati Durban

**Irawati Durban** lahir di Bandung 22 Mei 1943. nyaéta seniman ti tatar Sunda. Irawati Durban tos medarkan ngajar kasenian utamina kasenian ti Cirebon .  Irawati Durban ogé saméméhna diajar tari Sunda ku Cécé Somantri di BADAN KESENIAN INDONESIA (1956-1963). Berbagai kesenian tari atos dikuasakeun ku Irawati Durban nyatea Tari Sunda, Tari Bali, balet, sareng tari Melayu. Rupi misi átos dilkonan nyaéta Tari Ka  Chekoslovakia, Hongria, Polandia, Rusia, Pérancis, saréng ogé ka Amerika. Terás Irawati Durban ogé ngembangkeun penelitian tentang Perkebangan Tari Sunda Irawati ogé minéng ogé kanggé penmpian atanapi dipéenta kanggé mengisi acara seminar tentang kesenian Sunda. Téras ogé berbagai kesenian tari Sunda. Kapungkur pas nuju Ngorana Irawati Durban pernah diajarkeun di Belanda ti taun 1956 dugi ka taun 1963 Yusnwana henteu ogé mematahkeun sumangéut tina medarkeun kasenian Tarian Sunda anu pikéeun  diajarkeun ogé ka Mahasiswa anu utamina ka sadaya Mahasiswa Jurusan Kesenian Seni. Anjeuna ogé dosen sareng koreografer kesenian Sunda. Anjeuna ogé ngajar jantén dosen di ISBI (Ikatan Seni Budaya Indonesia) di Bandung. Saatos peristiwa G30 September 1965 Irawati Durban mangrupa sosok anu selamet tina tuduhan PKI (Partai Komunis Indonesia) ku lantaran anjeuna teu kaasup bagian tina LEKRA (Lebaga Kesenian Rakjat) janten margina selamat tina tuduhan sareng stoigma ogé ti Pamerentah Orde Baru kapungkur pas Jaman Orde Baru.

## Karya-karyana 
Koregrafer Kesenian Sunda, Tari Melayu, Tari Cirebonan, Tari Cianjuran, Tari Melayu

## Daftar Rujukan
Karawaci

**Karawaci** *(Gryllivora Saularis)* nyaéta manuk leutik nu asalna tina kulawarga *Sylviadae*.

## Dicutat tina
Cariang

**Chariang**; *(aglaonema simplex)* nyaéta tatangkalan nuasalna tina kulawarga Araceae.
Chariang hirup kalawan subur di tempat nu kaayaana 700 méter dpl tur teu kahieuman, dina taneuh jemlék tur ngeprul.

## Ciri mandiri
Daun chariang rupa-rupa wujudna, aya nu lonyod, *lanset*, kawas daun écéng, aya ogé nu panjang.

## Dicutat tina
Untung Suropati

Untung Surapati (Basa Jawa : Untung Surapati) atanapi gumelar Surawiraaji, Babar di Bali, taun 1660 - pupus di Bangil, Pasuruan, Jawa Wetan , 5 Desember 1706 dina yuswana anu ka 45/46 taun) nyaéta mangrupikeun tokoh dina sajarah Nusantara direkam dina Tanah Babad Jawi. Carita janten legenda kusabab éta nyarioskeun budak umum sareng budak VOC anu janten bangsawan sareng Tumenggung (Bupati) Pasuruan.

## Legenda 
Carita Untung Surapati legendaris sareng perjuanganna ngalawan kolonialisme VOC di Jawa nunjukkeun anjeunna janten pahlawan nasional Indonesia. Anjeunna parantos didirikeun minangka pahlawan nasional Indonésia dumasar kana Kaputusan Présidén No. 106 / TK / 1975 dina tanggal 3 Nopémber 1975.
Muhammad Toha

**Muhammad Toha** atanapi **Mohammad Toha** ( babar di Banceuy, Suniaraja, Bandung tahun 1927 - pupus di Bandung 11 Juli 1946 ) nyaéta mangrupikeun komandan militer ti Barisan Rakjat Indonésia/ABRI, nyaéta Perkumpulan militer anu pernah aktip dina jaman Perang Kamerdekaan Indonésia.

## Sabab Pupus 
M Toha tiwas dina seuneu kusabab misi perang, Ngabinasakeun gudang Sekutu Amunisi sareng batur sapagaweanna, ciosna saatos nyungkeun dinamit langsung ti gudang amunisi.

## Hidupan 
**Mohamad Toha** nyaéta pahlawan ti Bandung Kidul salami révolusi kamerdekaan (1945-1950). Lahir di Kota Bandung taun 1927. Indungna mangrupa rakyat biasa anu asalna ti Kedunghalang, Bogor, anapon ramana ngantunkeun nalika Mohamad Toha yuswana 2 taun. Linggih di Jalan Suniaraja, Kota Bandung. Sakola nepi tamat Sakola Désa (3 taun) saterusna diajar montir mobil. Anu matak pernah gawé di bengkél kandaran militer di masa panjajahan Jepang (1942-1945). Ngagabung jeung Barisan Banteng Republik Indonesia (BBRI) nalika aya panggentra ngiluan bajoang mertahankeun Proklamasi Kamerdekaan. Di badan éta téh Mohamad Toha tugasna jadi Komandan Seksi I Bagian Panggempur. Dina kajadian Bandung Lautan Api (24-25 Maret 1946), pasukanna ngilu ninggalkeun Kota Bandung ka arah Kidul markasna di Kulalét, pentas Walungan Citarum di Dayeuhkolot. Salian eta, ngilu ogé tempur ngalawan serdadu Walanda (NICA) jeung sekutu.

Di Dayeuhkolot aya hiji gedung tingkat dua anu dijadijeuk tempat nyimpeun (gudang) sanjata ogé alat-alat listerik anu katelahna gedung listrik. Gedung ieu dijadikeun basis serdadu Walanda pikeun nyerang jeung nembakan daérah perjuangan RI. Kajadian ieu ngabangkitkeun kaambek sarta sumanget Moh. Toha sangkan ngancurkeun gedung sanjata sarta gedung listrik. Dina tanggal 9 Juli 1946, Moh. Toha jeung pasukanna menang paréntah sangkan jadi panyelidik di medan perang, manéhna indit Salasa peting (9 Juli 1946) dibarengan pasukan Hizbullah (anu dipingpin ku Muhamad Ramdan) jeung pasukan Pangéran Papak. Teu lila ti inditna éta pasukan, jol wé musuh ngalungkeun granat. Ku sabab kitu loba pasukan anu tatu aya ogé anu undur diri sedéngkeun Moh. Toha ngaluncat jeung maju sorangan.

Isukna, Rebo, 10 Juli 1946 wanci 12.30, kadengé ledakan dahsyat anu ngareuwaskeun masarakat Kota Bandung, sorana kadengé nepi radius 70&nbsp;km. Èta sora ledakan téh asalna ti gedung listrik nu jadi gudang sanjata jeung mesiu. Kirang langkung 75%  gedung ruksak sarta imah anu disakuriling ogé ngilu ancur. Hasil panungtik MP3 ngungkapkeun ledakan éta mangrupa usaha Moh. Toha jeung Muhamad Ramdan sangkan ngagagalkeun jeung ngancurkeun kakuatan musuh. Ceuk informasi, gedung listerik éta ngamuat 18.000 ton amunisi jeung loba sanjata api. Dumasar laporan Markas Daerah Barisan Banteng Priangan, Moh. Toha jeung Muhamad Ramdan ngilu jadi korban dina kajadian éta. Kajadian ieu geus diabadikeun jadi monumen tugu di Dayeuhkolot, aya ogé film anu judulna "*Pahlawan dari Bandung Selatan*", sarta ngaran jalan (Moh. Toha jeung Muh. Ramdan) anu ngahubungkeun Kota Bandung jeung Dayeuhkolot.
Muhammad bin Marwan

**Muḥammad bin Marwan bin Hakam** (pupus 719/720) nyaéta pangeran Umayyah/Umaiyah sareng salah sahiji jenderal Khalifah anu paling penting dina periode taun 690-710 basa waktosna masarakat nuju ngalaksanakeun penaklukan bangsa Arab ti Arménia. Anjeunna éléh ku téntara Byzantium sareng ngawasa wilayah Iran, ngalahirkeun pemberontakan Arménia dina taun 704-705 ogé sareng janten ngajadikeun nagara propinsi Umayyah.

## Kahirupan 
Muhammad bin Marwan mangrupikeun putra Khalifah Marwan I (sakitar taun 684-685) ti anjeunna budak déwasa, sareng ku sadayana dulurna khalifah Abdul Malik ibn Marwan (sakitar taun 685-705). 

Nalika Marwan nyandak tahta, anjeunna ngutus Muhammad ka Mesopotamia Kalér pikeun ngamankeun Arménia. Dina taun 691, anjeunna maréntahkeun lanceukna pikeun jaga perang Maskin ngalawan Mus'ab bin Zubair (kakang Mekah anu ngalawan khalifah Abdullah bin Zubair). Dina taun 692/693, anjeunna ngéléhkeun tentara Bizantium dina Patempuran Sebastopolis, ngarayu pasukan Slavic anu ageung kacacadanana dina kahadean na. Tina taun saterusna, anjeunna nyerang Byzantium Asia Minor kalayan bantosan anu sami ti Slavs, sareng mencetak kasuksésan ngalawan tentara Byzantine caket Jermanikeia, sedengkeun dina taun 695 anjeunna nyerang propinsi Kaopat kaopat.

Dina taun 699-701, sareng budak na, Abdullah bin Abdul Malik, anjeunna dikirim ka Irak pikeun ngabantosan gubernur al-Hajjaj bin Yusuf dina penindasan Abdur Rahman bin Muhammad ibn al-Asy'ats pemberontakan. Dina taun 701 Muhammad perang ngalawan Byzantines anu ngontrol arménia wétaneun Eufrates, sareng ngadamel pendudukan lokal sareng gubernur, Baanes, ngirimkeun ka Khalifah. Langsung saatosna angkat, urang Arméni doraka sareng nyuwun bantosan Bizantium. Perangna dihanca dina 703 sareng 704 ku Muhammad bareng sareng Abdullah bin Abdul Malik ngancurkeun pemberontakan, sareng Muhammad teras dikuasai ketat wilayah Arménia dina taun 705.

## sumber
Wahid Hasjim

**K.H Abdul Wahid Hasjim** (Abdul Wahid Hasyim) (babar di Jombang, Jawa Wétan,1 Juni 1914 - pupus di Cimahi, Jawa Kulon, 19 April 1953 dina yuswa 38 taun) nyaéta saurang pahlawan nasional Indonésia sareng menteri nagara dina kabinét Mimiti di Indonésia. Anjeunna bapa presiden kaopat Indonésia, Abdurrahman Wahid sareng putra Mohammad Hasyim Asy'ari, salah sahiji pahlawan nasional Indonésia. Wahid Hasjim dikubur di daerah Pondok Tebuireng, Jombang, Jawa Wétan.
Kota Ayodhya

**Ayodhya** (Basa India: अयोध्या, Basa Urdu: ایودھیا; Kota Ayodhyā) nyaéta mangrupikeun kota kuno di India, baheulana ibukota Awadh, di distrik Faizabad di Uttar Pradesh. Dina karya sastra Hindu sapertos Purana sareng Itihasa (Ramayana sareng Mahabharata), Ayodhya terkenal ku lantaran mangrupikeun kota suci pikeun umat Hindu.
Yazid bin Muawiyah

'''Yazid bin Mu'awiyah''' ( يزيد بن معاوية ) atanapi Yazid I mangrupikeun khalifah anu kakawasaan dina taun 680 dugi 683, ngagentos rama sareng teras dikirimkeun putrana. Yazid asalna tina cabang Sufyani Bani Umayyah, istilah pikeun katurunan Abu Sufyan bin Harb. Anjeunna nyaéta khalifah kadua anu ramana ogé aya khalifah.
Muawiyah bin Yazid

'''Mu'awiyah bin Yazid** ( Basa Arab : معاوية بن يزيد / **Mu'āwiyah ibn Yazīd''' ; taun 664-684) atanapi Mu'awiyah II mangrupikeun khalifah anu maréntah pikeun waktu anu pondok dina 683 dugi 684. Anjeunna khalifah. anu terakhir tina cabang Sufyani, istilah kanggo katurunanana.
Skala waktu géologis

pra=Husus:JalurKoropak/Geological_time_spiral|jmpl|Diagram Skala waktos géologis.
Skala waktos géologis mangrupikeun sistem anu dianggo ku para élmuwan pikeun ngajelaskeun sajarah Bumi dina hal kajadian géologis atawa paléontologikal (sapertos wujud kabentukna lapisan batu énggal, penampilan, atawa démonténg bentuk kahirupan tertentu). Jaman géologis dipisahkeun kana unit jeung subunit, anu panggedéna dieusieun. Éon dibagi jadi Éra, anu salajengna dibagi janten périodeu, kala jeung jaman.

Penanggalan géologis teu leres. Salaku conto, sanaos tanggal didaptarkeun pikeun mimiti périodeu Ordovisium 485 jita taun ka tukang, éta saleresna 485,4 kateupastian (ditambah atawa dikurangan) tina 1,9 juta taun.

Pénanggalan géologis ngamungkinkeun para élmuwan leuwih ngartos kana sajarah kuna, kaasup évolusi tutuwuhan sareng sato tina organismeu sel tunggal pikeun dinosaurus pikeun primata manusa awal. Éta ogé ngabantosan aranjeunna langkung jentré ngeunaan kumaha kagiatan manusa parantos ngarobih planét.

Tangtosna, unit géologis ieu henteu sami sareng panjangna. Éon, éra jeung périodeu biasana dipisahkeun ku kajadian géologis anu penting jeung unik dina iklim, bentang, jeung biodivérsitas. Éra Kénozoikum contona, dikenal salaku "Jaman Mamalia". Périodeu Karbon (Carboniferous), disisi séjén, dibéré ngaran pikeun ranjang batu bara anu ageung dibentuk dina waktos ieu ("Carboniferous" hartosna batu bara). Périodeu Cryogenian, sapertos namina, mangrupikeun jaman glasiasi anu hébat.

## Réferénsi
Kabupatén Lampung Tengah

**Kabupatén Lampung Tengah** nyaéta hiji kabupatén di Propinsi Lampung, anu puseur dayeuhna di Gunung Sugih. Ieu kabupatén miboga lega 4.789,82 km pasagi  sarta dieusian ku 1.239.096 jiwa (taun 2015). Lampung Tengah mangrupa salah sahiji kabupatén anu kakurung darat (‘’land lock’’) di Propinsi Lampung.ieu kabupatén perenahna 57,85 kilometer ti Kota Bandar Lampung.
## Sajarah 
Kabupatén ieu baheulana mangrupa kabupaén kadua panglegana di Lampung , nepi ka lumakuna Undang-undang Nomer 12 taun 1999 anu mekarkeun kabupatén ieu jadi babaraha wewengkon, saperti kabupatén Lampung Wétan jeung Kota Métro.
Lolobana pangeusi di wewengkon ieu nyaéta urang Jawa, tuluy disusul ku urang Sunda. Mayoritas agama anu diagem nyaéta Islam.
## Babagian administratip 
Kabupatén Lampung Tengah  miboga 28 kacamatan, di antarana:  dan pemekaran kecamatan terakhir yaitu kecamatan Putra Rumbia
# Gunung Sugih (puseur dayeuh)
# Bumi Ratu Nuban
# Seputih Agung
# Way Pengubuan
# Bandar Mataram
# Pubian
# Selagai Lingga
# Anak Tuha
# Kota Gajah
# Bumi Nabung
# Way Seputih
# Bandar Surabaya	
# Terbanggi Besar
# Seputih Mataram
# Rumbia
# Seputih Surabaya
# Trimurjo
# Padang Ratu
# Bangun Rejo
# Kali Rejo
# Terusan Nunyai
## Pemerintahan 
### Daftar bupati 
## Tingali ogé 
Lampung

## Rujukan