Idulfitri

{{Infobox Holiday 
''Idul Fitri** ( **', ) leuwih dipikawanoh ku istilah **lebaran** atawa **boboran** nyaéta poé raya kaagamaan umat Islam anu nandakeun yén bulan Romadon atawa bulan puasa geus lekasan. Idul Fitri ragrag dina tanggal 1 Syawal dina pananggalan Hijriyah anu mana umat Islam teu meunang puasa dina ieu poé téh. Poénan lebaran Idul Fitri ditangtukeun ku cara noong hilal sahingga ragragna 1 Syawal di saban tempat tangtu moal bareng. Lian ti kitu, ku sabab loba cara hisab jeung ru'yat téh nyumebabkeun varéatifna panangtuan tanggal 1 Syawal di unggal tempat.

Dina tanggal 1 Syawal, umat Islam ngariung isuk-isuk sarta milampah solat id bajamaah di masigit, ku sabab lobana jamaah sahingga teu kawadahan di masigit antukna mah dipilampah di taneuh lapang malah nepi ka jalan sagala. Umumna umat Islam di Indonésia ngajadikeun poé Idul Fitri minangka poé raya utama, tradisi pikeun ngariung balik babarengan kulawarga anu disebut mudik.

Umat Muslim percaya yén puasa di bulan Romadon mangrupa paréntah langsung ti gusti Allah, sakumaha anu disebut dina Al-Quran, pikeun ngalakonan puasa Romadon sabulan campleng, sarta di akhir milampah solat id jeung mayar zakat fitrah.

## Sajarah 
Ibadah Idul Fitri dicontoan ku Kangjeng nabi Muhammad SAW. Ieu perkara dititénan ti poé munggaran bulan Syawal atawa poé pamungkas bulan Romadon, nu mana lalampahan puasa umat Islam rék lekasan.

Ceuk sakaol mah, ieu poé raya téh dimimitian di Madinah satutasna Kangjeng Nabi hijrah ti Mekah ka Madinah. Anas (RA) ngalaporkeun: Nalika Kangjeng Nabi dugi di Madinah, anjeunna mendakkan jalma-jalma nuju ngarayakeun dua dinten tinangtu nu mana aréta jalma téh biasa ngahibur diri ku rékréasi sarta kagumbiraan. Anjeunna tumaros ka aréta jalma ngeunaan watek ti ieu parayaan nu tuluy diwaler ku maranéhna téh yén ieu poé raya téh mangrupa kasempetan nu pikasenangeun sarta rékréasi. Ti harita, Kangjeng Nabi cumarios yén Gusti Allah parantos netepkeun dua dinten parayaan tinimbangan ieu pikeun aranjeun anu leuwih hadé batan ieu: Idul Fitri sareng Idul Adha.

## Lampah ibadah 
### Zakat fitrah 
Zakat fitrah saenyana mah bisa dipilampah ti saprak tangtu tanggal bulan Romadon, ngan kalolobaana mah sok di serentekkeun ka poé motong, malah mah nikakeun saméméh solat id. Dalah waktu nu pangafdolna pikeun zakat fitrah téh nya nu tadi téa, saanggeus solat subuh nepi ka saméméh solat id. Zakat fitrah diwajibkeun ka sakumna umat islam ti mimiti orok nepi ka kolot rémpo, iwal ka para mustahiq zakat. Takbiran pas idul fitri dimimitian ti samet magrib maleman tanggal 1 syawal nepi ka réngséna solat id. hal ieu dumasar kana dalil Al-Qur'an

:*“…geura anjeun jejegkeun wilanganana (puasa) sarta geura anjeun agung-agungkeun asma Allah (takbiran) kalawan pituduh-Na anu (tas) ditepikeun ka anjeun.”* (Qs. Al Baqoroh: 185)

Ieu ayat ngadadarkeun yén nalika jalma geus réngsé milampah ibadah puasa di bulan Romadon mangka disaréatkeun pikeun ngagungkeun asma Allah ku cara takbiran Ari takbiran di lebaran Idul Adha éta kawilang lila, lantaran waktuna ti mimiti tanggal 10 bulan Rayagung nepi ka solat asar tanggal 13 Rayagung (poé tasrék). Ieu solat id téh umum baé siga solat-solat séjénna, nu ngabédakeunana mah nyaéta takbir, babacaan jeung waktuna. Waktu solat id di poé Idul Fitri ti mimiti moncorongna panonpoé nepi ka asup waktu lohor. Demi waktu puasana nu paling afdol nya sacara ngaruntut ti tanggal 2 Syawal nika tanggal 7. Tapi teu jadi patokan, bisa ogé selang seling, sarta bisa ogé di tengah atawa di ahir bulan Syawal. Saupama boga qodoaneun mah, mangka nu diutamakeun nyaéta puasa qodo heula, kakara mun réngsé ngodoan dituluykeun kana puasa nyawalan.

Di mana urang silaturahmi sok diucapkeun dua ''Minal 'Aidin wal-Faizin*, nu sabenerna ieu téh tradisi masyarakat Asia Ngétan-ngidul. Mungguh lolobana ulama ngamandanan yén éta ucap-ucapan téh lain dumasar kana uucapan ti Kangjeng Nabi Muhammad. Ieu ucapan téh mulana mah ti saurang panyair di mangsa Al-Andalus, nu ngaranna Shafiyuddin Al-Huli, nalika manéhna mawakeun sair nu kontéksna nyaritakeun haleuang awéwé di poé raya. Anapon uucapan nu disunahkeun mah nyaéta *Taqabbalallahu minna wa minkum* ("Mugia Allah nampi amal kami jeung aranjeun") atawa *Taqabbalallahu minna waminkum wa ahalahullahu ‘alaik '' ("Mugia Allah nampi (amalan) ti kami jeung ti anjeun sakumna jeung muga Allah nyampurnakeunna ka anjeun" jeung samisilna.”).
### Sodakoh 
Dina poénan remen jalma nu kawilang mampuh babagi ka barudak leutik utamana mah ka nu kurang mampuh atawa ka yatim. Ari babagina biasana mah mangrupa duit. Jalma-jalma nu rék babagi sodakoh ngahaja ngadatangan ka bank pikeun nukeuran duitna kana duit nu alanyar. Sangkan barudak nu dibaréré duit téh aratoheun lantaran meunang duit anyar nu hareuras tur rarengkeng kénéh. Hukum babagi duit kieu aya nu nyebut teu meunang saupamana niat babagi duit téh ngan saukur hayang némbongkeun yén urang téh beunghar. Tapi diheugbaékeun saupamana babagi téh niatna enggoning sodakoh ka jalma-jalma nu teu mampuh. Aya ogé nu babagi téh ngan ka dulur-dulur deukeutna hungkul, anu kieu kautamaanna teu siga nu sodakoh kanu teu mampuh atawa yatim. Taun 2019 mah diatur ku Palaturan Pamaréntah Nomer 36 Taun 2019 ngeunaan Paméréan THR Pikeun PNS, TNI, Polri, Pajabat Nagara, jeung Pénsiunan. Tradisi kieu masih ramé dilakonan di suklak-sikluk pilemburan, da ari di wewengkon nu geus rada kota mah geus arang langka nu masih munjungan atawa nganteuran téh. Jalma paburisat jangjang-jingjing rantang ka ditu-ka dieu, eusi rantangna loba rupana, aya sangu, semur daging, rendang daging, bihun atawa emih, sambel goréng kentang, dééng, tumis buncis jeung sajabana. Ilaharna mah ngadulag téh lumansung di lingkungan masigit, ngan kiwari mah aya ogé nu ngadulag sarta takbiran téh nguriling ka jalan-jalan. Manahoréng ieu tradisi baju anyar nalika lebaran téh geus aya dina buku Sajarah Nasional Indonésia yasana Marwati Djoened Poesponegoro jeung Nugroho Notosusanto. Kacaturkeun yén ieu tradisi mimitina mah aya di wewengkon kasultanan Banten, nu satuluyna sumebar ka Tatar Sunda, saterusna sa-Nusantara. Geus teu bireuk deui yén Kasultanan Banten kasohor ku wawasan ka-Islamanna dina mangsa harita. Maksud awalna mah pikeun ngareuah-reuah poénan lebaran, sakumna warga masarakat nyiar baju alanyar. Ngan sacara umum ieu tradisi jadi kontrovérsi, lantaran ku ieu tradisi téh leuwih saeutik mangpaatna, utamana mun ngarandapan ka jalma nu kawilang kurang mampuh. Ngan mangsa harita diakalanna téh ku cara ngajait sorangan, mantak di unggal imah sok baroga mesin jait sorangan.

## Kulinér lebaran 
### Kupat 
al=|kiri|jmpl|Kupat na luhur méja
Kupat geus jadi susuguh has di poénan lebaran. Ieu kupat dijieun tina bahan utama béas nu dibungkus ku pamungkus nu dijieun tina anyaman daun kalapa ngora (janur). Kupat disayagakeun dina poénan lebaran minangka batur dahar opor atawa kaolahan daging lianna. Aya dua jinis kupat, aya nu wangunna juru tujuh (pangilaharna) sarta jajaran génjang nu juru genep. Galur anyaman séwang-séwangan béda, mun upamana rék nyieun kupat kudu dipilah-pilah janur nu kualitas daunna hadé, nya nu panjang jeung rubak, teu pati kolot ogé teu pati ngora.
jmpl|Ulén beunang ngagarang
Ieu kupat geus jadi kadaharan wajib pikeun lebaran, sabab kurang afdol mun di masing-masing imah teu euweuh kupat nu disuguhkeun téh. Malah mah ieu kupat téh geus jadi ikon has poénan lebaran di Nusantara, mun dina sagala gambar-gambar nu ngeunaan lebaran téh tangtuna nu digambarkeunana téh nyaéta gambar kupat téa. Di wewengkon saluareun Nusantara kawasna mah teu mikawanoh ieu kaolahan kupat.

### Ulén 
Bahan pikeun nyieun ulén nyaéta tina béas ketan. Ieu béas ketan digigihan tuluy ditutuan nikakeun lemes. Saupama geus lemes, tuluy dibentuk wangun lonyod ipis, saterusna mah dipoé sangkan garing jadi teu cepel. Di sawaréh wewengkon nyebutna ulén, aya ogé nu nyebutna oli. Nu pasti ieu kadaharan téh geus kawilang wajib aya mangsa deukeut ka poénan lebaran mah. Ieu ulén biasana didaharan bareng jeung deungeun séjénna, kayaning rendang, semur, opor, sambel goréng kentang jeung mun geus rada lila mah sok dicocol kana bebeyé atawa beleketek.

### Kaolahan daging 
jmpl|Semur daging kentang
Semur mangrupa kadaharan has Sunda mun geus asup ka lebaran. Dijieunna tina bahan utama daging sapi, samarana maro ku kécap nikakeun warnana jadi hideung. Lian ti semur aya ogé rendang, nu sarua tina bahan utama daging sapi samarana maro ku cabé sahingga jadi lada. Aya ogé kaolahan has Batawi nyaéta opor, maro cai santenna ari opor mah, didaharna bareng jeung kupat téa. Opor mah bahan dasarna dijieun tina daging hayam lain daging sapi. Lian ti éta, aya ogé di poénan lebaran téh anu nyaté. 

### Kukuéhan 
jmpl|Kue Nastar
Poénan lebaran tangtu di unggal imah téh loba ku kuéhna, boh kuéh nu beunang nyieun sorangan atawa kadaharan beunang meuli. Kuéh lebaran nu sok nyieun sorangan biasana kayaning siki katapang, bidara, dodol, rangginang, ranggining, dapros, opak, nastar, putri salju jsté.

### Bebeyé 
Saupama kaolahan daging geus 2 ka 3 poéna téh teu béak biasana teterusan dihaneutkeun, tah ieu kaolahan daging jeung batur-baturna nu dihaneutkeun téh sok nyirorot cai kuahna. Geus kitu mah jadi ngaley, tapi ngeunah kénéh jang dahareun mah. Nu kieu disebut bebeyé atawa beleketek, nu tuluy ieu bebeyé téh dipaké jang cocol ulén atawa cocol kupat. Malah mah sok dihijikeun kaolahan daging jeung bihun atawa emih téh ngahaneutkeunana barengan. Atuh nikakeun hideungna éta nu beunang ngahaneutkeun téh, najan kitu teu weléh wé raresep nyocolanana.

## Idul Fitri na Maséhi 
Dina pananggalan Hijriyah, nangtukeun poé Idul Fitri téh tangtuna bakal akur dina unggal taunna, ngan mun disurupkeun kana kalénder  Masehi bakal moal akur, nu nyumebabkeun unggal taunna téh di Maséhi mah poénan lebaran téh béda-béda. Dina kalénder Islam, ganti bulan téh ditangtukeun dumasar kana faseu bulan (kalénder candra), nu mantak ayana sistem ru'yat téa. Ku sabab kitu, poénan Idul Fitri téh sok robah-robah unggal taunna di kalénder Maséhi mah, nyaéta kurang leuwih robah 11 poé leuwih anggal ti unggal taunna.

Di handap mangrupa runtuyan poénan Idul Fitri dina kalénder Maséhi ti taun 1928-2026:

## Rujukan