Prototheria

**Prototheria** **Prototheria** ( atanapi ), ; asalna tina basa Yunani Kuna  *prṓtos* "munggaran" sarta  *thḗr* "sato galak") nyaéta hiji sub-kelas mamalia anu geus teu dipaké deui (*obsolete*), anu ngawengku Monotremata anu masih hirup sarta rupa-rupa golongan anu geus tumpur, kaasup Morganucodonta, Docodonta, Triconodonta, sarta Multituberculata. Dina mangsa kiwari, ieu papasingan téh geus teu dianggap deui minangka golongan anu sah (*valid*), tapi leuwih dianggap minangka hiji parafilétik tingkatan évolusi tina mamalia asal (*basal*) sarta *mammaliaform* *cynodont*.

Lolobana sato dina ieu golongan téh geus tumpur. Monotréma anu nendog dipikawanoh tina fosil-fosil jaman Cretaceous sarta Cenozoic; kiwari maranéhna diwakilan ku platypus sarta opat spésiés echidna.

Nami Prototheria, Metatheria, sarta Eutheria (anu sacara kasar hartina "sato munggaran", "sato anu robah", sarta "sato sajati") nujul kana tilu papasingan mamalia anu masih kénéh mibanda wawakil anu hirup. Unggal tilu golongan éta bisa dihartikeun minangka hiji *clade* sagemblengna anu ngawengku hiji *crown-group* anu masih hirup (masing-masing nyaéta Monotremata, Marsupialia, sarta Placentalia) katut sakur spésiés fosil anu mibanda patali leuwih deukeut ka éta *crown-group* batan ka sato hirup séjénna.

Pamisahan mamalia anu masih hirup janten tilu bagian (monotréma, marsupial, sarta plaséntal) geus lila dipikawanoh nalika Thomas Huxley ngajukeun nami Metatheria sarta Eutheria pikeun ngahijikeun dua golongan anu disebut pandeuri dina taun 1880. Mimitina dianggap minangka sub-kelas, Metatheria sarta Eutheria ayeuna ilaharna digolongkeun minangka *infraclass* tina sub-kelas Theria. Dina usulan anu leuwih anyar, tingkatanana diturunkeun deui (janten *cohort* atanapi malah magnorder), lantaran pamariksaan sacara kladistik kana hubungan antara mamalia hirup sarta fosil nétépkeun yén tingkatan Theria sorangan kudu diturunkeun.

Prototheria, di sisi séjén, umumna diaku minangka sub-kelas nepi ka sawatara waktu ka tukang, dumasar kana hiji hipotésis anu nangtukeun ieu golongan ku dua sipat *synapomorphy* anu dianggap aya:

# Wangunan dingding gigir tina wadah uteuk (*braincase*) asalna tina tulang anu disebut *anterior lamina*, béda jeung *alisphenoid* dina bangsa *therian*; sarta
# Susunan huntu *molar* anu sajajar (linéar), béda jeung susunan segitiga dina bangsa *therian*. Ieu ciri téh katingalina ngahijikeun monotréma jeung rupa-rupa ordo fosil jaman Mesozoic (Morganucodonta, Docodonta, Triconodonta, sarta Multituberculata) dina hiji *clade* anu leuwih lega anu tetep maké nami Prototheria, sarta monotréma dianggap minangka hiji-hijina dahan anu masih kénéh hirup.

Bukti anu mimitina ngarojong kana ieu papasingan ayeuna geus teu ditarima deui sacara umum. Anu kahiji, pamariksaan kana émbrio nétépkeun yén kamekaran dingding wadah uteuk téh sabenerna sarua pisan antara *therian* sarta 'prototherian': *anterior lamina* téh sabenerna ngan saukur ngahiji jeung *alisphenoid* dina bangsa *therian*, ku kituna kaayaan dingding wadah uteuk dina 'prototherian' téh mangrupa sipat purba (*primitive*) pikeun sakabéh mamalia, sedengkeun kaayaan dina *therian* mangrupa turunanana. Sajaba ti éta, susunan huntu *molar* anu linéar ogé mangrupa sipat purba pikeun sakabéh mamalia. Ku kituna, duanana sipat éta teu bisa dijadikeun ciri turunan anu unik (*derived character*) pikeun ngarojong papasingan 'prototherian' anu dipisahkeun tina Theria.

Dina pamariksaan salajengna, huntu *molar* émbrio sarta fosil monotréma (monotréma sawawa anu hirup kiwari mah teu huntuan) némbongan mibanda pola karuhun anu sarua jeung susunan segitiga anu aya dina bangsa *therian*. Sawatara kaahéngan dina huntu ieu ngarojong kana papasingan tandingan pikeun monotréma jeung sababaraha wangun fosil anu nembé kapanggih dina hiji *clade* anyar anu disebut Australosphenida. Ieu ogé méré gambaran yén susunan huntu segitiga téh meureun mekar sacara mandiri dina bangsa *australosphenidan* sarta *therian*.

Hipotésis Australosphenida masih kénéh jadi padungdéngan, sarta sababaraha ahli taksonomi (contona McKenna & Bell 1997) leuwih milih ngajaga nami Prototheria minangka lawan tina golongan mamalia hirup séjénna, nyaéta Theria. Sacara téori, Prototheria téh sacara taksonomi mah kaleuwihan (*redundant*), lantaran Monotremata mangrupa hiji-hijina ordo anu masih bisa diasupkeun kalayan yakin. Nanging, panggunaanana meureun bisa dibenerkeun saupama aya bukti fosil anyar, atanapi pamariksaan deui kana fosil anu geus aya, anu bisa ngaidéntifikasi baraya monotréma anu geus tumpur pikeun diasupkeun kana papasingan anu leuwih lega.

## Catetan 
{{Navbox
| name = Mammals
| state = {}
| title = Sato Mamalia (Kelas Mammalia)
| bodyclass = hlist

| above = 
* Karajaan Animalia
* Filum Chordata
* Subfilum Vertebrata
* Superkelas Tetrapoda
* Amniota
* Synapsida

| group1 = Prototheria
| list1 = 

| group2 = Theria
| list2 = 

| below = 
* ** Kategori**
* ** Portal**
}}