Sawah

**Sawah,** (basa Hormat: **Sérang**), (basa Sunda Indramayu: **Sawa**) nyaéta hiji lahan anu digarap pikeun tempat melak paré . Sawah kudu mibanda kakuatan dina mangsa cai naneum di luhureuna lantaran tangkal paré sawaktu-waktu kudu kakeueum ku cai. Pikeun nyukupan kabutuhan cai ka sawah ilaharna ngamangpaatkeun *sistem* irigasi anu asalna tina hulu cai, cai hujan, atawa susukan. Sawah samodél kieu disebut ogé sawah irigasi, tangkal paré anu dipelakna disebut paré lahan baseuh (*lowland rice*).

Hiji panalungtikan anu saterusna dibéwarakeun *Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America* nétélakeun yén paré anu dibudidayakeun kiwari, tina spésiés  *indica* ogé  *japonica*, asalna tina hiji spésiés paré liar nyaéta  *Oryza rufipogon* geus kapanggih dina  8200 taun nepikeun ka  13500 taun anugeus kaliwat di China. Paré anu dibudidayekeun di sababaraha nagara saperti  Bangladesh, China, Filipina, India, Indonésia, Iran, Jepang, Kamboja, Koréa Kidul, Koréa Kalér, Laos, Malaysia, Myanmar, Nepal, Pakistan, Sri Lanka, Taiwan, Thailand, jeung  Vietnam. Paré sawah ogé dipelak di Éropa saperti  Piedmont (Italia) jeung  Camargue (Prancis).

Nincak umur paré geus culcel bijil buahna, di saung ogé mimiti haneuteun nu ngadon tunggu **sawah** ngagebahan hama manuk  piit jeung sajabana.

## Nagara panglobana ngahasilkeun paré
## Sawah tadah hujan 
**Sawah** tadah hujan nyaéta sawah anu ngandelkeun cai hujan wungkul dina nyukupan kabutuhan caina. Sawah samodél kieu bisa ngahasilkeun dina mangsa usum hujan wungkul. Dina mangsa usum halodo ieu sawah diantepkeun kitu waé ku alatan euweuh cai. Sawah tadah hujan umumna dipanén ngan sataun sakali. Sawah tadah hujan leuwih loba ngagunakeun tanaga ku alatan mindeng ngayuman deui tangkal paré ku lantaran henteu jadi dina mangsa dipelak saméméhna atawa loba anu garing

## Sajarah
Ahli arkéologi geus paheut ngeunaan asal muasal  budidaya paré disawah dimimitian di China. Bukti ayana sawah jeung paré anu munggaran umurna  6280 taun anu geus kaliwat hasil tina  ‘’penanggalan’’ karbon tina siki paré jeung bahan organik taneuh anu kapanggih dina situs  *Chaodun* di Kushan County. Di hiji situs  Néolitik di Caoxieshan, arkéologis ngaggali tur meunang hiji bukti anyar  anu dipercaya baheulana mangrupa sawah. Disawang dina ieu situs di *Caoxieshan* umurna  4000 nepi ka  3000 SM. aya kana  10 lokasi arkéologi anu aya patula patalina jeung  sawah di Koréa. Anu pangkolotna aya dua nyaéta di *Okhyun* jeung  *Yaumdong*, Ulsan, umurna Mumun pottery period. Kapanggih ogé hiji bukti  arkéologis anu mana béas  (Paré anu geus dipesék) diteundeun pikeun kabutuhan bala tantara jeung upacara ti saprak jaman  Neolitik nepikeun ka  Dinasti Han di China.

## Istilah di sawah
### Ngadurukan
Nyaéta ngaduruk jarmi atawa tangkal  paré saréngséna dipanén dina kaayaan  geus garing maksudna ngarah gampang dina mangsana ngolah sawah ogé ngaduruk jarami bisa ngaleungitkeun hama anu napel dina jarami jeung lebuna bisa nyuburkeun kana taneuh
### Nampingan
Meresihan jukut dina galengan sawah ngagunakeun parang
### Mopok
Naplokeun leutak sawah kana galengan di mana geus bérésih ditampingan
### Ngawuluku 
Macul taneuh sawah ku jalan maké alat anu ngarana  wuluku biasana ditarik maké munding atawa sapi, tujuana supaya taneuh anu aya di handap kaangkat ka luhur jeung sabalikna. 
### Ngalepa
Ngaratakeun taneuh ku jalan maké papan atawa pacul biasana dilakukeun saenggeusna ngawuluku bérés, disabaraha daerah katelah ogé nganglér.
### Tebar
Nyaéta ngawurkeun binih paré kana pabinihan anugeus disiapkeun saméméhna
### Naplak
Ngaguratan leutak anu aya disawah maké Hiji alat tina kai, panjang kurang leuwih 2 méter maké gagang paragi narikna ieu sangkan dinamangsa melak binih paré henteu paparéolan, jeung deui jarakna sarua. Luyu jeung anu geus ditangtukeun 
### Babut
Nyabut binih paré tina pabinihan pikeun dipindahkeun ka sawah. Binih paré anu ditebar saméméhna di mana geus jadi jeung jangkung kurang leuwih 10&nbsp;cm.
### Tandur
Melakeun binih paré menang babut tadi, dina leutak sawah anugeus diguratan maké naplak.
### Ngarambét
Nyaéta méré sihan sawah tina jujukutan anu aya sagigireun  tangkal paré sangkan jukutna henteu jaradi anu engkéna bisa ngaganggu kana kasuburan tangkal paré.

File:Sukabumi_sawah.JPG|Sawah di Sukabumi
File:Rice plantation in Java.jpg|Tandur di Sawah
File:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Een_luchtfoto_van_de_spoorbrug_in_het_sawahlandschap_in_de_Preanger_Regentschappen_ter_hoogte_van_halte_Tjilam%C3%A9_Bandoeng_West-Java_TMnr_10007502.jpg|Koleksi musieum pamandangan sawah 
File:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Een_sawah-gezicht_vanuit_Ngamplang._TMnr_60002493.jpg|Sawah di ngamplang
File:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Een_Soendanees_dorp_in_de_bergen_met_daarachtergelegen_rijstterrassen_TMnr_60044060.jpg|Koleksi musieum Sawah di Parahiangan
File:RIWulanTal3.jpg|Sawah Teraséring di Triwulan

## Tutumbu Kaluar
*Melak Paré
*Istilah dina nyawah

## Tempo Ogé
*[Bebegig(https://su.wikipedia.org/wiki/Bebegig) Sawah]
## Dicutat Tina