open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Musium Wayang

thumb|300px|right

**Musieum Wayang** nyaéta musium nu aya di Jalan Pintu Besar Utara No. 27, Jakarta. Musium nu diresmikeun ku gubernur, Ali Sadikin tanggal 13 Agustus 1975. Musium ieu umurna sarua jeung Musium Sejarah Jakarta (Musium Fatahillah). Baheula na gedung ieu mangrupa garéja tua nu diadegkeun ku VOC taun 1640, ngaranna *de oude Hollandsche Kerk*. Fungsina salaku tempat ibadah masarakat sipil jeung tentara bangsa Belanda nu cicing di Batavia.

Di taun 1733, garéja ieu dirobah ngaranna jadi *de nieuwe Hollandsche Kerk*. Tapi di taun 1808 aya gempa bumi nu ngahancurkeun garéja ieu. Sanggeus diréhab, tuluy dijieun musium nu disebut Musium Batavia. Musium ieu dibuka taun 1939 ku Gubernur Jenderal Belanda, Tjarda Van Starkenborgh Stachhouwer.Musium ieu nu akhirna dingaranan **Musium Wayang**.

Di musium ieu aya kira-kira 6 rébu koléksi wayang ti sakabéh Indonésia. Di rohangan luhur aya hiji fragmén wayang nu nyaritakeun kajadian proklamasi kamerdékaan. Aya sosok Bung Karno jeung Bung Hatta dina fragmén ieu. Wayang ieu kungsi dibawa ka Belanda. Di bagian koridor aya sababaraha rupa wayang, saperti wayang kulit, wayang beber, wayang golék, wayang klitik, nu asalna ti Surakarta, Yogyakarta, Cirebon, Sunda, Betawi, Banyumas, Banjarmasin, nepi ti Eropa, India, Amérika, Kamboja, jeung Thailand. Salian ti éta, aya ogé wayang intan. Wayang intan nyaéta wayang kulit nu dihias ku sababaraha intan. Wayang ieu dijieun ku Ki Guno Kerti Wondo taun 1878. Aya ogé wayang klithik, wayang nu dijieun tina kai, tapi di bagian leungeun mah dijieun tina kulit. Nalika dimaénkeun, wayang ieu ngaluarkeun sora "klithik-klithik". Nu pamungkas aya ogé nu disebut wayang Betawi, bentukna saperti wayang golék, gambaran tokoh-tokohna maké tokoh-tokoh Betawi di mangsa panjajahan. Saperti tokoh Si Pitung, Centeng Belanda, Pak Haji, Jenderal Belanda, jeung sajabana. Aya ogé bonéka Si Gale-Gale, bonéka ti pulo Samosir, Sumatera Utara nu eusina roh putera raja Si Gale-Gale. Sababaraha macem wayang berbentuk boneka ti Eropa, Malaysia, jeung Thailand ogé aya di dieu.
 

## Rujukan
Led Zeppelin

[thumb|285px|Konsér Reuni Led Zeppelin taun [2007, posisi drum dieusi ku anakna John Bonham, Jason Bonham]]
**Led Zeppelin** nyaéta grup musik rock légendaris asal Inggris anu dibentuk dina bulan Séptémber 1968, anu personilna harita di antarana: Jimmy Page (gitaris), Robert Plant (vokalis), John Paul Jones (bassis) jeung John Bonham (drummer). Musik-musik Led Zeppelin leuwih nonjolkeun sora gitar anu tarik jeung beurat, Led Zeppelin dianggap salah sahiji grup musik heavy metal pertama, ieu grup musik gé tara nagrilis singel iwal ti bentuk album. Taun 1970, Led Zeppelin ngarilis album *Led Zeppelin III* anu diteruskeun ku album *Untitled* (1971). Album *Houses of The Holy* dirilis taun 1973, *Physical Graffiti* (1975), *The Soundtrack From The Film The Song Remains The Same* jeung *Presence* dina taun 1976. *In Through The Out Door* (1979), *Coda* (1982), *Winterland* (1989), *BBC sessions* (1997), jeung anu pamungkas nyaéta *How The West Was Won* (2003)

## Référénsi
Google

**Google Inc** nyaéta hiji pausahaan téhnologi ti Amerika Serikat nu produkna mangrupa téhnologi internét. Parusahaan ieu diadegkeun ku Larry Page jeung Sergey Brin tanggal 4 Séptémber 1998. Basa harita, Larry Page, Sergey Brin, jeung Eric Schmidt satuju digawé bareng di Google salila dua puluh taun, nepi ka taun 2024.

## Program
### Google Dictionary
Pamakéan Google Dictionary hampir sarua jeung pamakéan Google Translate da sateuacanna mangrupa bagean ti layanan tarjamahan ieu. Sangkan gampang diinget, ku kituna layanan ieu dipisahkeun. Google Translate dipaké pikeun néangan wangenan atawa hartos hiji kecap. Mesin sacara otomatis bakal méré sababaraha sumber bahasan ngeunaan kacap éta.

### Google Earth 
Google Earth nyaéta hiji aplikasi desktop pikeun Mac, PC, atawa komputer Linux sangkan bisa nganavigasi planét bumi ti sababaraha sawangan. Google Earth ngagabungkeun foto-foto satelit jeung peta maké mesin paluruh sangkan tiasa nemu arah jeung alamat nu dimaksud.

### Google Chrome
Google Chrome nyaéta browser nu ngagabungkeun désain minimalis jeung téhnologi canggih sangkan tiasa ngabuka web leuwih gancang, aman, jeung gampang.

### Android
Android nyaéta sistem operasi telepon keupeul dimekarkeun ku Google, dumasar kana versi dirobah tina kernel Linux Ubuntu jeung *open source software* sejen tur dirancang utamina pikeun alat layar sentuh kayaning *smartphone* sarta tablet. Sajaba ti éta, Google geus salajengna dimekarkeun Android TV keur televisi, Android Otomatis keur mobil, sarta ngagem OS pikeun arloji pigeulang, unggal ku panganteur pamaké husus. Varian Android anu ogé dipaké dina konsol game, kaméra digital, PCS jeung éléktronika lianna.

## Rujukan
Hadis

thumb|200px
**Hadis** (**hadits**, ) nyaéta hiji hal anu ditujulkeun ka Nabi Muhammad saw, boh dina wangun omongan, gawé, atawa kamerenahanana. Hadis mangrupa sumber hukum Islam kadua sanggeus Qur'an.  di antarana sanad, matan, rawi, sarta rijalul hadis. 
## Tingkatan Hadis
*Hadis *sahih*, nyaéta hadis nu datang ti Rasullullah saw., hadis anu ti sagi sanadna bersambung sarta teu cacad ti para perawina, kuat ingetanana/perawina (dabit), perawina adil.
*Hadis *hasan*, nyaéta hadis anu alus, hadis ieu ampir ngadeukeutan sahih, tapi hadis anu ti sagi sanadnya bersambung, tapi para perawina kurang kuat ingetanana/kurang dabit, mangka tingkatanna di handapeun hadis sahih.
*Hadis Dha'if, nyaéta hadis anu lemah, alatan henteu minuhan sarat hadis sahih sarta hasan.
## Rujukan
Sifilis

**Sifilis** nyaéta salah sahiji panyakit anu pangpicilakaeunna.  Sifilis bisa mekar ka tahap sékunder sarta téersier anu hésé pisan dititénan. Sanggeus éta kaluar bénjolan dina sakuriling rarangan. Sakapeung dibarengan rasa lieur, sarta nyeri tulang kawas gejala flu, anu baris leungit sorangan tampa diubaran. Aya totol-totol leutik rada beureum dina awak kira-kira 6-12 minggu sanggeus inféksi. Tanda-tanda ieu baris leungit ku sorangan sarta mindeng pisan nu gering téh teu ngarasakeunana. Salila 2-3 taun kahiji panyakit ieu teu némbongkeun tanda-tanda, atawa disebut mangsa laten. Sanggeus 5-10 taun panyakit sifilis baris narajang susunan saraf otak, pembuluh getih sarta jantung. Dina awéwé nu keur hamil, sifilis bisa ditépakeun dina orok anu aya dina kandunganna sarta orok kasebut bisa lahir jeung karuksakan kulit, haté, limpa, sarta cacad méntal.
## Rujukan
Skétbor

**Skétbor** nyaéta kaulinan anu asalna ti nagara California.
Mimiti aya pertengahan taun1940-1950an sabot peselancar ti California Amérika hayang néangan hiji hal pikeun ditumpakan sabot cai sagara euweuh ombak maké papan seluncur maranéhanana. 
Manéhna ngaharepkeun sangkan jelema lian bisa meuli papan skét sarta makéna.
Loba pausahaan mimitian nyieun *truck* (gandar kikiping) kalayan ngagambar husus pikeun para *skater*.
Pangusaha pabrik mimitian ngayakeun panalungtikan kalayan menggabung bahan *eksotik* kalayan *metal* , kawas *fiberglas* sarta aluminium.
taun1980an, dina période ieu dimimitian ku pausahaan skétbor anu dikokolakeun ku nu sok maraén skétbor.
Fokus awalna nyaéta di jalur *vert* anu nandangan skateboarding.
Titimuan *no-hands aerial* (*ollie*) ku Alan Gelfand di Florida dina 1976 sarta *grabbed aerial* ku George Orton sarta Tony Alva di California, nyieun *trick* ieu dipigawé para skater pikeun témbong di *ramp vertical*.
taun1990an nepi ka ayeuna digenerasi ayeuna skateboarding didominasi kalayan *street skating*.
Kalayan rubak papan 7 nepi ka 8 inci sarta panjang 30 nepi ka 32 inci.
Ukuran kikiping relatif leutik sangkan papan kasampak leuwih caang, sarta sangkan kikiping muter leuwih gancang, jeung kitu nyieun trik leuwih gampang beunang.
Wangun kontemporer skateboard dipibanda ti *freestyle* papan 1980 jeung wangun sarta rubak relatif heureut anu pohara simetris.
Wangun ieu geus jadi standar dipertengahan 1990an.

## Rujukan
Gambas

**Gamas**, **gambas**, atawa **waluh** (*sechium edule*) basa Indonésiana *labu Siam* nyaéta anggota ti kulawarga labu-labuan anu awalna dibudidayakeun di Amérika Tengah ku peradaban *Maya* sarta *Aztec*. Sanggeus panaklukan *Spanyol*, Gamas saterusna nyebar ka sakumna dunya, kaasup ka Indonésia ngaliwatan Walanda. Ngaran “Labu Siam” sabenerna salah kaprah, alatan buah éta henteu asalna ti *Siam* atawa Thailand. Di sakumna dunya, gamas dipikawanoh kalayan sagala rupa ngaran, kaasup *chayote* (Inggris), *welok* (Jawa), *christophene* (Perancis) sarta *chowchow* (China). Minangka buah non-musiman, gamas gampang kapanggih di pasar-pasar di sapanjang taun. Bentukna kawas buah pir badag jeung kulit boga warna héjo ngora atawa héjo kakonékonéngan. beuratna variatif ti 50 gr nepi ka 2&nbsp;kg kalayan panjang 5&nbsp;cm nepi ka 20&nbsp;cm. Aya dua jenis Gamas, nyaéta anu miboga kulit mulus sarta kulitna aya anu cucukan leutik.  
Gamas ogé kaasup pepelakan anu ngarambat, atawa ngajalar. Biasana daunna ngabentuk lekukan sedengkeun buahna ngabentuk genta.

## Kandungan gizi
Gamas mibanda kadar vitamin C anu luhur, réndah kalori, sodium, henteu ngandung kolésterol, sarta mangrupa sumber serat anu alus. Sagala rupa kandungan gizi gamas sarta mangpaat kaséhatanana antara lain:

* Folat. Gsmas nyaéta sumber folat, vitamin B anu pohara méré mangpaat pikeun ibu anu hamil sarta kaséhatan kardiovaskuler.
* Vitamin C. Vitamin C nyaéta salah sahiji antioksidan kuat anu bisa nangtayungan sél ti karuksakan ku radikal bébas.
* Mangan. Mangan dina Gamas mantuan awak ngarobah protéin sarta lemak jadi énergi.
* Serat. Mantuan nyegah sembelit sarta ngalancarkeun pencernaan.
* Tambaga. Mantuan yodium dina ngajaga kaséhatan tiroid.
* Zinc. Mantuan nyéhatkeun kulit.
* Vitamin K. Mantuan kaséhatan tulang sarta huntu.

## Rujukan
Boling

thumb|200px|Pin boling
thumb|230px|Pamaén boling
**Boling** (bal gorolong) atawa **bowling** nyaéta olahraga di jero rohangan anu dipigawé ku cara ngagorolongkeun bal husus dina hiji jalur pikeun ngarobohekun sapuluh pin anu ngajajar. Olahraga anu geus dipikawanoh di sawatara nagara ieu bernaung dina Federation Internationale des Quilleurs (FIQ). Kaulinan cikal bakal boling dina waktu éta jauh béda jeung kaulinan boling kawas anu mindeng ditempo ayeuna. Dina waktu éta anu dialungkeun nyaéta batu karikil atawa batu karang. Sasaranna ogé batu karang. 
Dina kaulinan boling modérn, anu dijadikeun sasaran nyaéta pin atawa paseuk. Bentukna kawas botol, sarta jumlahna aya 10 siki. Nu ngalungkeun nyaéta ngalungkeun bal anu diaméterna 21,6&nbsp;cm. Dina bal éta aya liang leutik tilu siki. Gunana pikeun cecekelan, nyaéta pikeun ngasupkeun ramo leungeun pamaénna.
## Boling di Indonésia
Boling mimitina dipikawanoh di Indonésia lantaran dibukana olahraga boling dina 16 jalur di Hotél Kartika Plaza, Jakarta, dina bulan Agustus 1970. Sedengkeun persatuan Bowling Indonésia (PBI) dijieun dina tanggal 6 Oktober 1970. Olahraga ieu beuki kasohor sabot Menteri Pariwisata Pos sarta Télékomunikasi nyaéta Achmad Tahir, ngawanohkeun boling ka masarakat dina 1983.
## Pakakas Boling
Sacara gurat badag, pakakas boling diwangun ti tilu unsur, nyaéta bal, jalur, sarta pin. Bal boling dijieun tina karét atawa plastik. Bal anu biasa dipaké dina kompetisi mibanda diaméter 21,6&nbsp;cm sarta bobot 3,6-7,2&nbsp;kg. Panjang jalur boling nyaéta 18,3 m, sedengkeun rubakna kira-kira 1 m. Di palebah katuhu sarta kénca jalur boling aya jalur pendék (channels atawa gutters) anu rubakna 24,1&nbsp;cm. Kabéh bal anu asup ka channel disebut scratch (meunang peunteun 0). Sedengkeun pin umumna dijieun ti kai atawa plastik. Bobot pin kira-kira 1,5&nbsp;kg, sedengkeun jangkungna kira-kira 38&nbsp;cm. 
## Rujukan
Kota Pasuruan

**Kota Pasuruan**, mangrupa hiji kota di Propinsi Jawa Wétan, Indonésia. Aya kira-kira 75&nbsp;km kidul-wétaneun Kota Surabaya. Kota Pasuruan tepung wates jeung Selat Madura sarta Kabupatén Pasuruan. Kota Pasuruan diwangun ti tilu kacamatan 34 kalurahan.

## Galeri

File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Het gemeentehuis in Pasoeroean TMnr 60052533.jpg|Balé kota Pasuruan dina taun 1934
File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Sociëteitsgebouw Pasuruan Oost-Java TMnr 10020846.jpg|Gedong *Sociëteit* di Pasuruan di jaman Hindia Walanda (poto ku Hendrik Veen, 1900-1940)
File:COLLECTIE TROPENMUSEUM De Heerenstraat met hotel Morbeck, Pasoeroean TMnr 60015953.jpg|Hotél Morbeck di Pasuruan (poto ku H. Salzwedel, 1870-1891)

## Tempo ogé 
* Babad Pasuruan

## Tumbu kaluar 
* Loka Komunitas Blogger Pasuruan
Ijtihad

**Ijtihad** asalna tina kecap *ijtahada* artina usaha bener-bener atawa ngaluarkeun sagala pangabisa. Ijtihad sacara istilah dihartikeun para ahli Ushul Fikih, minangka usaha mujtahid (jelema anu berijtihad) kalayan sakabéh kaenyaan sarta kesanggupan pikeun meunangkeun katangtuan hukum hiji hal masalah kalayan ngagunakeun métodologi anu bener, ti kadua asal hukum Alquran sarta Assunnah.
**Qiyas*, nyaéta nyaruakeun hiji perkara anu euweuh nasna dina perkara séjén anu aya nasna lantaran ayana kasaruaan perkara kasebut.
**Istishab*, nyaéta neruskeun lumakuna hukum anu geus aya sarta anu geus ditetepkeun alatan ayana hiji dalil, nepi ka aya dalil séjén anu ngarobah kalungguhan hukum kasebut.
**Maslahah murasalah*, nyaéta kemaslahatan (kahadéan) anu henteu disyariatkan ku syara' dina wangun hukum, sarta lamun dipigawé baris mawa kebaikan. 
**Urf*, nyaéta kabiasaan atawa talari atawa adat anu dipigawé ku manusa, boh dina wangun omongan boh gawéna. 
*''Saddu zara'i'', nyaéta ngahulag perkara-perkara anu zahirna subhat alatan manéhna muka jalan sarta jadi nu ngadorong ka gawéna anu nyata maksiat.
## Rujukan
Pasuruan

**Pasuruan** bisa ngalih ka:

*Kota Pasuruan, hiji kotamadya di Propinsi Jawa Wétan, Indonésia
*Kabupatén Pasuruan, hiji kabupatén di Propinsi Jawa Wétan, Indonésia
*Désa Pasuruan, hiji désa di kacamatan Pabedilan, Kabupatén Cirebon, Propinsi Jawa Kulon, Indonésia.
Kasan Soleh

**Kasan Soleh** () nyaéta saurang pamaén bal Indonésia. Ayeuna anjeunna gawé (maén) keur Persema Malang di Liga Super Indonesia. Anjeunna biasa nempatan posisi bék kénca atawa bék katuhu.

## Gelar 
* Runner up Divisi Utama Liga Indonésia 2008/09 (Persema Malang)
Frank de Boer

**Frank de Boer** () mangrupa saurang urut pamaén bal kabangsaan Walanda. Anjeunna pernah gawé (maén) keur Ajax Amsterdam, FC Barcelona, Galatasaray, Rangers F.C., Al-Rayyan, jeung Al-Shamal. Di timnas, nyitak 13 gol ti 112 partéy.

Frank de Boer kaluar ti méngbal dina April 2006. Anjeunna maén keur timnas Walanda di Piala Dunya 1994 jeung 1998.

## Tumbu kaluar 
* Frank de Boer di Icons.com
Orhan I

**Orhan I** nyaéta putrana Sultan Osman I jeung Rabia Bala Malhun Hatun, putri Syekh Edebali. Orhan I, nalukkeun Nikaéa dina 1331 jeung Nikomedia dina 1337 sarta ngawangun ibu kota di Bursa. Dina jaman pamaréntahanna, Sultan Orhan I ngarobih struktur pamaréntahan, ngamodérnisasi militér, jeung mikawanoh mata uang anyar.

Orhan I pupus dina taun 1360 jeung masihan kasultanan ka putrana, Murad I.
Ngojay

thumb|right|300px|jalma keur ngojay
**Ngojay** nyaéta olahraga cai anu geus dipikawanoh jaman pra-sejarah.
Ti gambar-gambar anu asalna ti jaman batu dipikanyaho ayana gua-gua pikeun nu sok ngojay di deukeut Wadi Sora palebah kulon daya Mesir.
Waktu usik di jero cai, awak ngaluarkeun énérgi leuwih badag alatan kudu ‘ngalawan’ beurat cai anu sanggup nguatkeun sarta ngaleuleuskeun otot-otot awak.
*Ngaronjatkeun pangabisa fungsi Jantung sarta Bayah
Gerakan nyorong sarta nalapung cai jeung anggota awak utamana leungeun sarta suku, bisa ngaronjatkeun aliran getih ka Jantung, pembuluh getih, sarta Bayah.
Hartina, ngojay bisa dikategorikan minangka latihan aerobik dina cai.
*Nambahan luhur awak
Ngojay sacara alus sarta bener baris nyieun awak tumuwuh leuwih luhur (pikeun anu masih dina pertumbuhan tinangtu).
*Ngalatih Napas
Pohara dianjurkan pikeun jelema anu kakeunaan panyakit mengi pikeun ngojay alatan sistem *crdiovaskular* sarta pernafasan bisa jadi kuat. Penapasan urang jadi leuwih cageur, lancar, sarta bisa pernafasan jadi leuwih panjang.
*Ngabeuleum kalori leuwih loba
Waktu ngojay, awak baris karasaeun leuwih beurat usik di jero cai.
Otomatis énérgi anu diperlukeun ogé jadi leuwih luhur, ku kituna bisa sacara éféktif ngabeuleum kira-kira 24% kalori awak.
*Self safety
Kalayan ngojay urang henteu perlu salempang lamun hiji waktu ngalaman hal-hal anu henteu dipikahayang hususna anu nyambung jeung cai (murag ka sagara).
*Ngaleungitkeun stres
Sacara psikologis, ngojay ogé bisa nyieun haté sarta pikiran leuwih relaks.
Gerakan ngojay anu dipigawé kalayan antaré sarta lalaunan, sanggup ngaronjatkeun hormon endorfin dina uteuk.
Kaayaan haté jadi sejuk, pikiran leuwih adem, awak ogé leupas hareudang.

## Rujukan
Babar

thumb|200px
**Ngalahirkeun**; **ngajuru** nyaéta hiji prosés di mana budak dikaluarkeun ti awak indungna. Sanggeus tumuwuh di jero pianakan kira-kira 40 minggu atawa 9 bulan 10 poé mangka orok siap dilahirkeun. Dina prosés kalahiran, aya sawatara hormon anu baris ngagampangkeun jalanana kalahiran, di antarana hormon relaksin, éstrogen, prostaglandin, sarta oksitosin.
#Ngajaga kabérésihan diri sarta leuwih hadé teu ngalakonan cara-cara tradisional anu picilakaeun, contona ngagunakeun lebu panas pikeun nyageurkrun tatu dina vagina. 
#Ngalakonan pamariksaan sanggeus persalinan ka dokter kabidanan atawa ka para ahlina.

Sajaba kudu bisa ngurus dirina sanggeus ngalahirkeun, saurang indung ogé kudu bisa ngurus orokna sacara cageur, antara séjén kalayan méré ASI sarta kadaharan anu bergizi. Hal-hal penting anu kudu dipikanyaho indung dina ngurus orokna di antarana:
#Geura-giru nyusuan sanggeus ngalahirkeun, méré ASI nu mimiti kaluar (disebut kolostrum, boga warna konéng) dina orok alatan ngandung zat kakebalan ti indung. 
#Méré imunisasi ka orok pikeun nangtayungan orok ti panyakit tépa, kawas difteri, batuk rejan, tétanus, polio, TBC, sarta campak. 
#Méré ASI ékslkusif sahenteuna salila 4 bulan (dianjurkeun salila 6 bulan), saterusna kakara dibéré kadaharan tambahan anu ngandung gizi anu alus sarta luyu jeung umur orok. 
## Rujukan
Bénin

**Bénin** (baheulana, **Dahomey**), resmina **Républik Bénin**, nyaéta hiji nagara di Afrika Kulon. Nagara ieu tepung wates jeung Togo di kulon, Nigeria di wétan, jeung Burkina Faso sarta Niger di kalér. Garis basisir kidulna dina Teluk Bénin di mana kalolobaannana *populasi* aya. Ibu kota Bénin nyaéta Porto-Novo, tapi kadudukan pamaréntahanna aya di Cotonou. Bénin miboga aréa kira-kira 110.000 kilométer pasagi (42.000 mil pasagi), kalawan jumlah populasi kira-kira 9,05 yuta. Bénin mangrupa hiji nagara tropis, sub-Sahara, loba gumantung kana tatanén, kalawan panggawéan nu loba jeung pamasukan ti tatanén napkah.

Basa resmi Bénin nyaéta Basa Perancis, tatapi, basa pribumi kawas Fon jeung Yoruba ilahar dipaké. Grup ageman nu panggedéna di Bénin nyaéta Katolik Roma, dituturkeun ku Islam, Vodun, jeung Protéstan. 

## Departmén jeung komune

File:Benin departments named.png|thumb|right|Departemén di Bénin
rect 96 41 108 60 Alibori
rect 43 70 56 89 Atakora
rect 68 237 80 256 Atlantique
rect 85 105 98 125 Borgou
rect 68 176 81 196 Collines
rect 48 116 60 134 Donga
rect 50 224 62 242 Couffo
rect 84 254 97 271 Littoral
rect 53 242 65 257 Mono
rect 98 237 118 255 Ouémé
rect 98 206 117 224 Plateau
rect 62 211 78 229 Zou

:*Artikel utama: Departemén di Bénin, Komune di Bénin*
Bénin dibagi kana 12 departmén (Basa Perancis: *départements*), jeung dibagi deui kana 77 komune.

#Alibori
#Atakora
#Atlantique
#Borgou
#Collines
#Donga
#Kouffo
#Littoral
#Mono
#Ouémé
#Plateau
#Zou

## Tempo ogé
*Daptar nagara kalawan ibu kota nu leuwih ti hiji

## Bacaan salajengna
* Butler, S., *Benin (Bradt Travel Guides)*, (Bradt Travel Guides, 2006)
* Caulfield, Annie, *Show Me the Magic: Travels Round Benin by Taxi*, (Penguin Books Ltd., 2003)
* Kraus, Erika and Reid, Felice, *Benin (Other Places Travel Guide)*, (Other Places Publishing, 2010)
* Seely, Jennifer, *The Legacies of Transition Governments in Africa: The Cases of Benin and Togo*, (Palgrave Macmillan, 2009)

## Réferénsi
## Tumbu kaluar
* Propil Nagara ti BBC News
* 
* Benin from *UCB Libraries GovPubs*
* 
* 
* Benin Politics 

; Pamaréntah
*Pamaréntah Bénin (loka resmi dina basa Perancis)

; Pelesir
*Benin Travel Guide ti Word Travels
*
Deep Purple

[thumb|260px|Deep Purple ([2004), ti kénca ka katuhu, Roger Glover, Ian Paice, Ian Gillan, Don Airey jeung Steve Morse]]
**Deep Purple** nyaéta grup musik *hard rock* asal Inggris anu dibentuk taun 1968 di Hertfordshire ku Chris Curtis, Jon Lord, jeung Ritchie Blackmore. Awalna ieu grup dingaranan *Roundabout*, sedengkeun ngaran Deep Purple sorangan dicokot ti judul lagu anu pangdipikaresepna ku ninina Ritchie Blackmore
* *Now What?!* (2013)
* *Infinite* (2017)
* *Whoosh!* (2020)
* *Turning to Crime* (2021)
* *=1* (2024)

## Référénsi
Afrika Sub-Sahara

thumb|249px|Peta géografis Afrika, némbongkeun wates ékologis nu ngawangun aréa sub-Sahara
thumb|249px|Peta wawatesan nagara nu dihubungkeun ku wawatesan ékologis
**Afrika sub-Sahara** mangrupa istilah anu dipaké pikeun ngagambarkeun nagara-nagara di buana Afrika nu teu dianggap kaasup bagian Afrika Kalér.

## Nagara-nagara di Afrika sub-Sahara 
Aya 42 nagara nu nempatan daratan Afrika sub-Sahara. Aya 6 nagara kapuloan kaasup Madagaskar, Seychelles, Komoro, Tanjung Verde, jeung Sao Tome jeung Principe. Mauritius umumna teu dianggap salaku bagian ti kapuloan Afrika sub-Sahara ku lantaran séké-sélér nu ngawangun nagara éta didominasi ku kaom India Wétan, Séké Han (Tiongkok), jeung Perancis. Dumasar skéma klasifikasi ieu, nagara-nagara Afrika sub-Sahara nyaéta:

### Afrika Tengah 
* Afrika Tengah
* Burundi
* Kongo
* Kongo, RD
* Rwanda

### Afrika Wétan 
* Djibouti
* Eritrea
* Ethiopia
* Kenya
* Somalia (kaasup Somaliland)
* Sudan 
* Tanzania
* Uganda

### Afrika Kidul 
* Afrika Kidul
* Angola 
* Botswana
* Lesotho
* Malawi
* Mozambik 
* Namibia
* Swaziland
* Zambia 
* Zimbabwe

### Afrika Kulon 
* Bénin
* Burkina Faso
* Chad 
* Côte d'Ivoire
* Républik Guinea Khatulistiwa 
* Gabon 
* Gambia
* Ghana
* Guinea
* Guinea-Bissau
* Kamerun
* Liberia
* Mali
* Mauritania
* Niger
* Nigeria
* Senegal
* Sierra Leone
* Togo

### Nagara-nagara kapuloan Afrika 
* Komoro (Afrika Kidul)
* Madagaskar (Afrika Kidul)
* Mauritius (Afrika Kidul)
* São Tomé dan Príncipe (Afrika Kulon)
* Seychelles (Afrika Wétan)
* Tanjung Verde (Afrika Kulon)

### Téritorial jeung departemén 
* Mayotte (Perancis)
* Réunion (Perancis)

## Tumbu kaluar 
* Nagara-nagara di Afrika
Markisa

**Markisa** atawa **pasi** (***Passiflora edulis***) mangrupa buah anu boga sagudang mangpaat. Lantaran loba nutrisina, buah markisa ieu bisa jadi antioksidan kanker. Pepelakan markisa asalna ti Brazil, anu sumebar nepi ka ka Indonésia. Di nagara asalna markisa tumuwuh liar di leuweung-leuweung baseuh anu miboga ratusan Species Passiflora. Jalma-jalma Amérika Kidul sacara tradisional ngadahar markisa pikeun mantuan saré. Komo nurutkeun maranéhanana, dahar 1 buah markisa saméméh saré bisa nyieun ngimpi éndah.  Markisa miboga khasiat pikeun nyageurkeun gejala alergi kronis. Ogé mulangkeun deui kaayaan pasien liver sarta ginjal, sarta micu kanaékan kakebalan awak sarta kakuatan antibodi dina getih. Komo, markisa ogé sanggup ngayak, misahkeun, sarta miceun racun ti dina awak. Sajaba ti éta, bisa ngaronjatkeun kesegeran kulit awak sarta ngarangsang tumuwuhna sél ngora dina kulit beungeut. Ti hasil panalungtikan laboratorium, markisa ngandung vitamin C anu dosisna luhur sarta antioksidan.

## Rujukan
Yasunari Kawabata

thumb|250px|right| Yasunari Kawabata dina taun 1951

**Yasunari Kawabata**, lahir di Osaka, Jepang, tanggal 11 Juni 1899. Kawabata téh sastrawan Jepang munggaran anu kasinugrahan hadiah Nobel dina widang sastra. Kolotna maot mangsa inyana burey kénéh, saterusna diurus ku ninina ti pihak indung, tur disakolakeun di sakola umum di Jepang. Antara taun 1920 tepi ka 1924 Kawabata nyuprih élmu Universitas Imperial Tokyo, tepi ka nyangking  gelar sarjana. Kawabata miluan  ngadegkeun Jidai Bungei, publikasi média dina gerakan anyar sastra Jepang modéren.  Taun 1959, Kawabata narima medali Goethe di Frankfurt, Jérman. Kawabata tiwas alatan maéhan manéh  di Zushi, Jepang dina tanggal 16 April 1972.

## Karya-karya Yasunari Kawabata
* *Izu no Odoriko* (Tukang Ibing  Izu jeung carita-carita lianna) (1927).
* *Asakusa Kurenaidan*  (1930) 
* *Yukiguni* (Nagara Salju) (1948) 
* *Meijin* (Master Go) (1951) 
* *Sembazuru* (1952) 
* *Yama no Oto* (Sora Gunung) (1954) 
* *Mizuumi* (Talaga) (1954) 
* *Nemureru Bijo* (Imah Parawan Saré) (1960) 
* *Koto* (Puseur Dayeuh kolot) (1962) 
* *Utsukushisa to Kanashimi* (Kageulisan jeung Kanalangsaan) (1964) 
* *Kataude* (Leungeun Sabeulah) (1964) 
* *Tanpopo* (Dandelion) (1974, medal sanggeus Kawabata tiwas) 
* *Palm of the Hand Stories* (1988, Kumpulan Carpon, medal sanggeus Kawabata tiwas) 
* *Salju Munggaran di Fuji* (2000, Kumpulan Carpon, medal sanggeus kawabatan tiwas) 

## Rujukan
Amonia

**Amonia** nyaéta gas anu teu boga warna jeung bau anu sengit pisan.  Lamun loba teuing nyeuseup gas amonia éta, mangka urang bisa pati. Paparan kana amonia di hawa bisa ngabalukarkeun iritasi dina kulit, panon, genggerong, sarta paru-paru sarta ngabalukarkeun batuk sarta tatu beuleum. Karuksakan paru-paru sarta pati bisa lumangsung sanggeus ngambeu konsentrasi amonia.
kebutaan.
## Rujukan
Jaringan Epitel

thumb|200px
**Jaringan épitél** mangrupa jaringan anu ngalapisan bagian luar awak sarta sagala rupa organ dina awak. Épitel anu ngalapisan permukaan dina hiji saluran disebut éndotelium.
## Rujukan
Protozoa

**Protozoa** mangrupa jumplukan séjén tina protista eukariotik, manéhna ngan diwangun ku hiji sél tunggal. Kabéh protozoa hirup di cai atawa tempat anu baseuh. Manéhna bisa moro, néangan kadaharan, saterusna nyerepan kadaharan éta. Protozoa henteu miboga pakakas transportasi husus. Ku alatan awakna ngan kasusun kana hiji sél, sakumna aktivitas hirupna dilaksanakeun ku sél éta sorangan, kaasup prosés transportasina conto protozoa antara séjén Amoeba sarta Paramecium. Protozoa nyerepan oksigen sarta cai ngaliwatan sakumna permukaan awakna. Zat éta asup ka dina plasma sél. Saterusna zat-zat kasebut medar di jero sitoplasma ngaliwatan prosés difusi. Difusi nyaéta perpindahan zat ti konsentrasi luhur ka konsentrasi pendék. Zat-zat anu dihasilkeun dikunjal ku plasma sél ka membran sél pikeun dikaluarkeun. Jadi, membran sél boga fungsi minangka tempat patukerna zat. Zat-zat asup sarta kaluar sél ngaliwatan mémbran plasma.
## Rujukan
Bingbingan sarta Konseling

**Bingbingan sarta Konseling** mangrupa prosés bantuan psikologis sarta kamanusaan sacara ilmiah sarta profésional anu dibikeun ku pangaping ka anu dibingbing (peserta didik) sangkan manéhna bisa ngembang sacara optimal, nyaéta sanggup nyurtian diri sarta ngaaktualisasi diri, luyu tahap kamekaran sipat-sipat poténsi anu dipiboga sarta kasang tukang kahirupan sarta lingkunganana ku kituna kahontal kabagjaan dina kahirupanana.
## Ciri-Ciri Utama Konséling
#Ayana bantuan ti saurang ahli
#Prosés méré bantuan dipigawé jeung wawancara konséling
#Bantuan dibikeun ka individu anu ngalaman masalah sangkan nampa konsép diri sarta kapercayaan diri dina nungkulan masalah guna ngabenerkeun tingkah lakuna di mangsa anu baris datang.
## Prinsip-prinsip Bimbingan sarta Konseling
Prinsip-prinsip bingbingan sarta konséling ngadumasaran unggut sarta léngkah palaksanaanana pangladén bingbingan konseling, anu ngawengku prinsip-prinsip saperti kieu:
*Prinsip-Prinsip Berkenan jeung Sasaran Layanan
#Bimbingan sarta konséling ngaladénan kabéh individu tampa nempo génder, séléw, agama, sarta status sosial ékonomi.
#Bingbingan sarta konséling berurusan kalayan pribadi sarta tingkah laku individu anu unik sarta dinamis. 
#Bingbingan sarta konséling nengetan sapinuhna tahap sarta sagala rupa aspék kamekaran individu.
#Bingbingan sarta konseling méré perhatian utama ka béda individu anu jadi orientasi utama pangladénna.
*Prinsip-prinsip Ngeunaan Permaslahan Indivdu
Bingbingan sarta konséling berurusan kalayan hal-hal anu ngait pangaruh kaayaan méntal sarta fisik individu ka panyaluyuan dirina di imah, di sakola sarta kalayan pakait jeung kontak sosial sarta pakasaban, sarta sabalikna pangaruh lingkungan ka kaayaan méntal sarta fisik individu. 
Rupa-rupa sosial, ékonomi, sarta kabudayaan mangrupa faktor balukarna masalah dina individu anu kakabéhanana éta jadi perhatian utama pangladén bingbingan sarta konséling.
## Rujukan
Diajar

**Diajar** nyaéta hiji prosés usaha anu dipigawé hiji jalma pikeun nampa hiji parobahan tingkah laku anu anyar sacara sakabéh, minangka hasil pangalamanana sorangan dina interaksi kalayan lingkunganana. Définisi diajar sacara psikologis dihartikeun yén diajar mangrupa hiji prosés parobahan nyaéta parobahan tingkah laku minangka hasil ti interaksi kalayan lingkunganana dina minuhan kabutuhanana.
*Cara diajar

### Sarana diajar 
## Rujukan
Guludug

thumb|200px|left
**Guludug** nyaéta kilatan listrik di hawa anu dibarengan ku sada ngaguruh paamprokna awan anu boga muatan listrik positif (+) sarta négatif (–). Guludug biasana dikaitkeun kalayan awan cumulonimbus (awan), tapi ogé lumangsung di awan stratiform, dina badai salju sarta badai lebu, sarta sakapeung dina lebu sarta gas anu dipancarkeun ku gunung merapi nu bitu.
Lamun awan anu kaleuwihan éléktron nu aya di luhur hateup hiji gedong ngabalukarkeun gedong kainduksi jadi muatan positif. Luncatan éléktron lumangsung ti awan ka hateup gedong alatan ayana gaya pabetot-betot duanana. Hal ieu ngabalukarkeun gedong kasamber guludug. Cara pikeun nyingkahan samberan guludug mangka hateup gedong dilengkepan panangkal guludug.  
Prinsip gawé panangkal guludug nyaéta ngamangpaatkeun sipat-sipat muatan listrik anu kakumpul dina bagian anu léncop. Pangkal guludug biasana mangrupa tihang anu dipasang paku-paku seukeut. Paku-paku ieu dijieun tina tambaga anu disimpen di bagéan hateup gedong sarta salah sahiji tungtungna disambungkeun kalayan lémpéngan logam anu di teundeun di jero taneuh.  Cara panangkal guludug nangtayungan gedong ti samberan guludug nyaéta:
#Luncatan éléktron ti awan nyérélék ngaliwatan guludug sarta asup di jero taneuh. Urang kudu inget yén bumi bisa nandéan éléktron dina jumlah teu kawates. 
#Lamun molékul-molékul hawa bermuatan listrik positif ngariung dina tungtung panangkal guludug baris nyérélék kaluar ku kituna muatan listrik induksi dina hateup ngurangan sarta sawaréh muatan négatif dina awan jadi nétral, ku kituna kamungkinan samberan guludug leuwih leutik.

## Rujukan
Ékah

**Ékah**, asalna ti kecap basa Arab nyaéta *Aqqa* hartina ngabeulah sarta motong. Nurutkeun istilah hukum Islam, ekah téh meuncit sato ingon-ingon dina poé ka tujuh ti kalahiran orok minangka tanda syukur ka Allah swt. Hukum akikah nyaéta sunah muakad hartina sunah anu pohara dinaséhatkaun pikeun kolot anu sanggup, pikeun anu nanggung balanja ankna. Ékah pikeun budak lalaki nyaéta dua embé sarta anak awéwé hiji embé.  
## Sarat Sato Ékah
Sato akikah kudu minuhan sarat kieu: 
*Embé atawa domba kudu dina kaayaan cageur atawa henteu cacad  
*Sato anu dipeuncit geus cukup umur (sakurang-kurangna dua taun)
*Daging ékah sapertilu bagéan pikeun didahar ku anu ékah, sepetilu bagéan pikeun disedekahkeun sarta sepertilu deui pikeun dibagikeun ka nu séjén.
## Fungsi Ékah
*Minangka piwujudan rasa syukur ka Alloh kana karunian-Na mangrupa kalahiran anak.  
*Ngajarkeun budak pikeun ngaraketkeun diri ka Alloh ti leuleutik
*Nempokeun rasa tanggung jawab kana amanat anu dibikeun Alloh swt
*Ngaraketkeun tali silaturahmi antar tatangga
*Numuwuhkeun sikep kapadulian sosial ka fakir miskin
## Hikmah Ékah
#Ngahirupkeun sunnah Nabi Muhammad Shallallahu alahi wa sallam dina nyontoan Nabiyyullah Ibrahim as nalika Alloh Subhanahu wa Ta’ala nebus anak Ibrahim anu dipikacinta nyaéta Ismail as.
#Dina aqiqah ieu ngandung unsur panangtayungan ti sétan anu bisa ngaréwong budak anu kalahir éta, sarta ieu luyu jeung harti hadits, anu hartina: “Saban budak éta kagadé kalayan ékahna.” (Hadits shahih riwayat Ahmad, Lebu Dawud, At Tirmidzi, An Nasai, Sarta Ibnu Majah). Ku kituna budak anu geus dibayar ékahna insya Alloh leuwih katangtayungan ti gangguan sétan anu mindeng ngaréwong barudak. Hal ieu pisan anu dimaksud ku Al Imam Ibunu Al Qayyim Al Jauziyah "yén leupasna manéhna ti sétan kagadékeun ku ékahna".  
## Rujukan
Meristem

**Méristem** nyaéta jaringan dina pepelakan anu sél panyusunna boga sipat embrional, hartina sanggup terus-terusan ngabeulah diri pikeun nambahan jumlah sél awak. Sél méristem biasana sél ngora sarta can ngalaman diferensiasi sarta spesialisasi. Jaringan kasebut boga sipat méristematis (embrionik), nyaéta sajumplukan sél anu aktip ngalakonan pembelahan sacara mitosis. Nurutkeun tempatna, jaringan meristem dibédakeun jadi jaringan meristem apikal, meristem lateral, sarta meristem interkalar.

*Meristem apikal
Meristem apikal (meristem tungtung) mangrupa meristem anu ayana dina tungtung watang sarta tungtung akar. Panalungtikan ngeunaan meristem apikal geus dipigawé saprak taun 1759 ku Wolff anu nyimpulkeun yén daun sarta jaringan kakara dijieun dina titik tuwuh anu perenahna dina bagian tungtung watang. Pameulahan sél-sél méristem apikal ngabalukarkeun watang sarta akar jadi manjangan.
*Meristem lateral
Meristem lateral (meristem sabeulah) mangrupa méristem anu perenahna sajajar kalayan permukaan organ tempat jaringan ieu kapanggih. Méristem lateral bisa mangrupa kambium pembuluh sarta kambium gabus. Pameulahan méristem lateral ngabalukarkeun akar jadi gedé sarta watang pepelakanna jadi gedé. Kamekaran anu dihasilkeun ku beulahna meristem lateral dipikawanoh minangka kamekaran sékunder sarta jaringan anu dijieun disebut jaringan sékunder. 
*Meristem interkalar 
Meristem interkalar (meristem anatara) mangrupa turunan méristem apikal anu aya di antara jaringan déwasa, contona dina puhu ruas watang tutuwuhan Graminae (jujukutan). Kamekaran sél anu dipigawé ku meristem interkalar ngabalukarkeun mecenghulna kembang.
## Rujukan
Botswana

**Botswana**, resmina **Républik Botswana** (), mangrupa hiji nagara nu dilingkung; aya di Afrika Kidul. Baheulana mangrupa protéktorat Britania Bechuanaland, Botswana maké ngaran anyarna sanggeus merdika dina Pasamakmuran dina 30 Séptémber 1966.

Botswana datar, jeung kira-kira 70% aréana mangrupa Sagara Kalahari. Tepung wates jeung Afrika Kidul di kidul jeung tenggara, Namibia di kulon jeung kalér, jeung Zimbabwe di kalér-wétan. Watesna jeung Zambia di kalér kirang terang tapi panglobana ngan sababaraha ratus méter dina panjang.

## Pulitik jeung pamaréntahan
:*Artikel utama: Pulitik Botswana, Hak asasi manusa di Botswana*

Pulitik Botswana aya dina républik démokrasi répréséntatif, nu mana Présidén Botswana salaku pupuhu nagara ogé pupuhu pamaréntahan, jeung dina sistem multipartéy. Kakiatana éksekutif dilaksanakeun ku pamaréntah. Kakiatan législatif dibéré kana pamaréntah jeung Parlemén Botswana.

Ti kamerdikaanna didéklarasikeun, sistem partéy geus didominasi ku Partéy Démokratik Botswana. Kahakimanna bébas ti éksekutif jeung législatur. Dumasar kana Transparansi International, Botswana mangrupa nagara di Afrika kalawan korupsi nu pangleutikna jeung miboga réngking nu deukeut jeung Portugal sarta Koréa Kidul. Sanajan kitu, nagara ieu dianggap miboga institusi umum nu paling rusiah. Lagu kabangsaanna nyaéta *Fatshe leno la rona*.

### Babagian administratif
:*Artikel utama: Distrik di Botswana, Sub-distrik di Botswana*

Botswana dibagi kana 16 distrik – 10 distrik désa jeung 6 distrik kota.
#Tengah
#Ghanzi
#Kgalagadi
#Kgatleng
#Kweneng
#Kalér-Wétan
#Ngamiland
#Kidul-Wétan
#Kidul
#Chobe

## Tempo ogé
*Pasamakmuran Bangsa-Bangsa
*Komunikasi di Botswana
*Kulinér Botswana
*Transportasi di Botswana
*Blok tuli

## Catetan jeung réferénsi
## Bacaan salajengna
*.
* Alexander McCall Smith: "The No.1 Ladies' Detective Agency" series.
* Michael Stanley: A Carrion Déath – part of the Detective Kubu series

## Tumbu kaluar
* http://www.botswanaportal.com
*Loka resmi
*
*
*
*
Nata de Coco

**Nata de coco** mangrupa jenis kadaharan hasil ferméntasi cai kalapa ku baktéri *Acetobacter xylinum*. Nata de coco wangunna geunyal parat, ieu téh mangrupa kadaharan panutup nu awalna dijieun di Filipina. Susuguh panutup ieu diwanohkeun ka Jepang ngaliwatan pamakéanana dina kadaharan diét nu dikonsumsi ku gadis-gadis ngora. Sajaba ti éta, masarakat Jepang percaya nata de coco téh boga mangpaat pikeun nangtayungan awak tina kanker peujit badag, sajaba ti éta ogé nata de coco ngandung serat nu luhur, alus pikeun sistem pencernaan. Di Jepang nata de coco mimiti sohorna dina taun 1993. Nata de coco bisa kapanggih di mana-mana dina waktu éta. Loba pausahaan manufaktur nata de coco silih saingan pikeun nata de coco produk anyar. Kadaharan kasebut mimiti diwanohkeun di Indonésia kira-kira taun 1987.  Téknologi nyieun sari buah kalapa pohara cocog sarta perlu dimekarkeun di Indonésia, alatan bisa méré loba mangpaat pikeun masarakat. Sedengkeun mangpaat pengolahan cai kalapa kasebut, antara séjén nyaéta: 
#Bisa ngarobah cai kalapa jadi bahan anu leuwih kapaké.
#Méré peunteun tambahan sarta panghasilan pikeun masarakat
#Nambahan jenis wanda kadaharan sarta inuman
#Bisa ngurangan kotorna lingkungan ku limbah cai kalapa
Cai kalapa mangrupa bahan baku nyieun nata de coco. Leuwih hadé, cai kalapa anu dipaké asalna ti buah kalapa héjo anu asak. Cai kalapa anu dipaké kudu murni sarta henteu kacampur jeung cai atawa kokotor. Tapi, teu kudu dina kaayaan seger (cai kalapa anyar). Bahan séjén anu bisa dipaké dina nyieun nata de coco nyaéta gula pasir, amonium sulfat, sarta asam asetat glasial. Gula pasir boga fungsi minangka sumber karbon (énérgi) waktu nyieun nata. Amonium sulfat boga fungsi minangka sumber nitrogén anu ngarangsang tumuwuhna sarta kagiatan bakteri *A. xylinum*.  Asam asétat glasial atawa biasa ogé disebut cuka biang kapaké pikeun ngatur derajat kahaseman média fermentasi sarta média bibit nata nu luyu jeung pasaratan kamekaran bakteri. 
## Rujukan
Burkina Faso

**Burkina Faso** () –  ogé kawanoh ku ngaran pondokna, **Burkina** – nyaéta hiji nagara nu dilingkung di Afrika kulon. Nagara ieu tepung wates jeung genep nagara: Mali di kalér, Niger di wétan, Bénin di kidul-wétan, Togo jeung Ghana di kidul, sarta Basisir Gading di kidul-kulon. Puseur dayeuhna nyaéta Ouagadougou. Nagara ieu mangrupa anggota Uni Afrika, Komunitas Nagara Sahel-Sahara,
La Francophonie, Organisasi Sabilulungan Islam, jeung Komunitas Ékonomi Nagara Afrika Kulon.

## Région, propinsi, jeung departemén
:*Artikel utama: Région di Burkina Faso, Propinsi di Burkina Faso, Komune di Burkina Faso
Burkina Faso dibagi kana 13 région, 45 propinsi, jeung 301 departemén. Région-régionna nyaéta:

**Boucle du Mouhoun*
**Cascades*
**Centre*
**Centre-Est*
**Centre-Nord*
**Centre-Ouest*
**Centre-Sud*
**Est*
**Hauts-Bassins*
**Nord*
**Plateau-Central*
**Sahel*
**Sud-Ouest*

## Tempo ogé
* Komunikasi di Burkina Faso
* Hubungan luar nagri Burkina Faso
* Kamilitéran Burkina Faso
* Musik Burkina Faso
* Pariwisata Burkina Faso
* Transportasi di Burkina Faso

## Bacaan salajengna
* de Turégano, Teresa Hoefert, *African Cinema and Europe: Close-up on Burkina Faso*, (Européan Press Academic Publishing, 2004)
* Engberg-Perderson, Lars, *Endangering Development: Politics, Projects, and Environment in Burkina Faso*, (Praeger Publishers, 2003)
* Englebert, Pierre, *Burkina Faso: Unsteady Statehood in West Africa*, (Perseus, 1999)
* Howorth, Chris, *Rebuilding the Local Landscape: Environmental Management in Burkina Faso*, (Ashgate, 1999)
* McFarland, Daniel Miles and Rupley, Lawrence A, *Historical Dictionary of Burkina Faso*, (Scarecrow Press, 1998)
* Manson, Katrina and Knight, James, *Burkina Faso (Bradt Travel Guides)*, (Bradt Travel Guides, 2011)
* Roy, Christopher D and Wheelock, Thomas G B, *Land of the Flying Masks: Art and Culture in Burkina Faso: The Thomas G.B. Wheelock Collection*, (Prestel Publishing, 2007)
* Sankara, Thomas, *Thomas Sankara Speaks: The Burkina Faso Revolution 1983-1987*, (Pathfinder Press, 2007)
* Sankara, Thomas, *We are the Heirs of the World's Revolutions: Speeches from the Burkina Faso Revolution 1983-1987*, (Pathfinder Press, 2007)

## Réferénsi
## Tumbu kaluar
*Premier Ministére portal pamaréntah resmi (dina Basa Perancis)
*
*LeFaso.net Loka informasi warta
*Burkina Faso  ti *UCB Libraries GovPubs*
*
*
*
*Propil nagara dina *New Internationalist''
Hipofisis

thumb|250px|kelenjar pituitari
**Kelenjar Hipofisis**, ogé dipikawanoh minangka pituitari, nyaéta organ buleud anu perenahna langsung di handapeun hipotalamus. Kelenjar ieu perenahna di bagian dasar hipotalamus sarta diwangun luhur tilu lobus, nyaéta lobus antérior, intermediet, sarta postérior. Lobus intermediét ngan ayana dina kelenjar hipofisis orok.
* Kelenjar hipofisis bagian tengah sarta bagian posterior (tukang)
Hipofisis bagian tengah ngan ngahasilkeun melanosit stimulating hormone (MSH). Ieu mangaruhan kelir kulit individu alatan MSH mensekresi pigmén kelir (melanin). Hipofisis bagian tengah ngan aktip di mangsa orok sarta ngahasilkeun hormon Melanocyte Stimulating Hormone (MSH) anu fugsina pikeun ngasintésis mélanin. Melanin nyaéta pigmen kulit anu méré kelir hideung dina kulit. Jadi, lamun hormon ieu henteu diproduksi, kulit bakal kakurangan pigmén. Hipofisis prosterior ngasekreksikeun ADH (antidiuretic hormone) sarta oksitosin. Hipofisis bagian tukang disebut neurohipofisis. Lobus posterior ti kelenjar hipofisis ngahasilkeun dua jenis hormon, nyaéta hormon antidiuretik (ADH) sarta hormon oksitosin.
## Rujukan
Joe Satriani

[thumb|250px|konsér di [Rijnhal, Arnhem (12 Juni 2008)]]**Joe Sarriani** nyaéta gitaris katut guru gitar anu lahir di Westbury, New York,Amerika Sarikat tanggal 15 Juli 1956. Joe geus mulai maén gitar ti umur 14 taun kénéh, Joe diajar ka gitaris Billy Bauer jeung pianis Lennie Tristano, duanana nyaéta musisi jazz kasohor. Taun 1978, Joe pindah ka Berkeley, Kalifornia, tuluy jadi méntor gitar. Sababarah muridna nyaéta gitaris-gitaris anu kawilang suksés ayeuna, di antarana Steve Vai, David Bryson ti grup musik Counting Crows, Kirk Hemmett ti grup musik Metallica, Kevin Cordogan ti grup musik Third Eye Blind, Larry Lalonde ti grup musik primus jeung Charlie Hunter. Salaki ti Rubina Satriani miboga ciri has, nyaéta sok maké kaca panon jeung osok maké gitar mérek Ibanez.

Joe Satriani ngarilis album pertamana taun 1986 kalayan judul album *Not of This Earth*, diteruskeun ku album *Surfing With The Alien* taun1987. Disusul ku lbum *Dreaming #11* dirilis taun 1988,*Flying in a Blue Dream* (1989), *The Extremist* (1992), *Time Machine* (1993), *Joe Satriani* (1995), *G3: Live in Concert* (1997), *Crystal Planet* (1998), jeung album lianna. Nepi ka ayeuna Joe geus ngarilis total leuwih ti 10 album, nu panganyarna nyaéta *Black Swams and Wormhole Wizards* taun 2010 kamari.

## Référénsi
Joseph Fourier

**Baron Jéan Baptiste Joseph Fourier** (1768-1830), nyaéta saurang fisikawan matématika, anu katara dina kontéks Révolusi Perancis jeung sagala halna. Aya anu nganggap yén karir anjeunna téh punjul alatan keur aya dina puncak jeung kaayaan arus pulitik harita. ieu hal téh pohara legana dipaké pikeun ngadéskripsikeun jeung ngira-ngira réspon témpratur material dina prosés transisi konduktif panas jeung tiis. Hal anu has dina  Angka Fourier mungkin dibasajankeun alatan nimbang-nimbang kasus anu basajan tina konduksi hiji dimensional.  
  
## Sumber
John Joseph Montgomery

thumb|260 px|John Joseph Montgomery jeung model kapal udara hasil rarancangna
thumb|260 px|John Joseph Montgomery nalika badarat make model kapal udara hasil rarancangna

**John Joseph Montgomery** nyaéta saurang élmuwan asal California, lahir dina taun 1858 di kota Yuba. Bapana nyéta Zachariah Montegmory nyaéta saurang pengacara jeung jurnalis. Anjeunna ngamimitian percobaan aerialna sorangan di ahir bulan Agustus 1883, nyobaan sangkan ngapung maké kapal tunggal gantung anu bisa ngapak.  Dina taun 1884 anjeunna ngarancang kapal tunggal gantung anu beungeut jangjangna rada dipelengkungkeun, ieu rarancang téh geus diitung kalawan gemet di Otay Mesa, deukeut San Diego, California.  Sanajan, taya dokuméntasi ngeunaan hal éta anu bisa dicukcruk deui dina mangsa kiwari. Réa pisan sumber anu  nyebutkeun éta percobaan Montegmory dina nyobaan kapal-tunggal gantung anu bisa ngapakna atawa percobaan satuluyna anu maké kapal-tunggal modél kadua. Nepi ka kiwari teu kapanggih ruruntuk modél éta kapal téh.

## Sumber
Uranus

jmpl|ka|Planét Uranus
**Uranus** (ᮅᮛᮔᮥᮞ᮪; simbol: ) nyaéta Planét panganggangna katujuh ti Panonpoé sanggeus Saturnus, kapanggih taun 1781 ku William Hechell (1738-1782).
Itungan orbit Uranus nyindekeun yén ieu Planét aya anu ngaréwong.
Déngdékna sumbu rotasi Uranus ngahontal 97,7 derajat nu ngajadikeun béda ti Planét-Planét umumna.
Balukarna, salila 84 taun période orbitna hiji sisi Uranus baris aya dina sisi caang salila 42 taun sarta poek di sisi séjénna salila 42 taun.
Ku kituna mistéri beungeut dina sisi séjén Uranus kakara bakal kajawab sanggeus 42 taun.
Taun 1789, William Herscel nempo aya sarupa cingcin di Uranus, tapi éta téh teu kungsi jadi hiji timuan alatan salila 2 abad saterusna can kungsi kasampak ayana cingcin di planét kasebut.
Anyar dina bulan Maret 1977, okultasi béntang SAO 158687 ngungkab ayana lélépén ipis sarta reueuk di Uranus.
Dina taun 1986, waktu Voyager 2 nalungtik leuwih deukeut Uranus, manéhna hasil moto éta cingcin ti jarak anu deukeut.
Tatapina manusa tacan sanggup pikeun ngajugjug ka ditu sarta nyokot potona. lolobana materi di sistem cingcin Uranus aya dina 9 cingcin ipis anu perenahna dina jarak 41000 – 52000&nbsp;km ti puseur planét.
lolobana ti cingcin Uranus ngabogaan rubak 1 – 10&nbsp;km, saheulaanan ali epsilon anu aya di bagian luar Uranus nyaéta anu pangrubakna sarta pang*eksentrik*na.
Cingcin *epsilon* éta téh aya dina jarak 20&nbsp;km – 96&nbsp;km. Partikel nu nyusun cingcin Uranus anu kasampak ti Bumi ngabogaan ukuran anu meh sarua jeung cingcin utama Saturnus nyaéta ~1&nbsp;cm – 10 m.
Tapi di bagian ali *epsilon*, susunanana diwangun ti balok-balok es anu ukuranana sababaraha *kaki*.
Ali *epsilon* ogé warnana dawuk, kalayan satelit *Cordelia* sarta *Ophelia* anu fungsina minangka satelit nu ngumbala pikeun cingcin téa.
Sajaba ti éta di sapanjang 9 cingcin Uranus, ogé aya partikel-partikel kebul lemes anu kadistribusi anggang ngeusian éta cingcin.
## Rujukan
Pluto

thumb|300px|right|Planét Pluto
**Pluto** (ᮕᮣᮥᮒᮧ) (ngaran resmi: 134340 (|᮱᮳᮴᮳᮴᮰|); simbol:  jeung ) nyaéta hiji planét leutik (*dwarf planét*) dina Surya Mandala.
Saméméh 24 Agustus 2006, Pluto statusna minangka hiji planét sarta mangrupa planét pangleutikna sarta panglaérna (runtuyan kasalapan) ti Panonpoé.
Gambar-gambar anu dicokot téléskop rohang jomantara Hubble nempokeun yén planét éta 20% leuwih beureum ti saméméhna.
Para pakar yakin fénoména éta disababkan ku parobahan dina és anu aya di lakop Pluto dina waktu planét ieu ngasupan tahap anyar ti orbit salila 248 warsih.
Gambar-gambar anyar ieu nempokeun nitrogén anu ngimpel beuki ngolényay di kalér sarta beuki gelap di bagian kidul.
Parobahan-parobahan ieu kamungkinan badag mangrupa akibat tina lééhna és di kutub anu kakeunaan sinar Panonpoé samentara di kutub séjénna ngimpel.

## Rujukan
Néptunus

thumb|right|Planét Néptunus
Néptunus (ᮔᮦᮕ᮪ᮒᮥᮔᮥᮞ᮪; simbol: ) nyaéta planét panglaérna (kadalapan) lamun dilanglang ti Panonpoé.
**Néptunus** mibanda jarak rata-rata jeung Panonpoé sagedé 4.450 juta km.
Lélépén lebu ipis anu muteran planét ieu kapanggih taun1989 ku Voyager 2.
Néptunus dingaranan nurutkeun ngaran déwa sagara Roma baraya ti Pluto sarta Jupiter, kapanggih dina tanggal 23 Séptember 1846 tina prédiksi matématik, lain tina hasil obsérvasi.
Minangka planét panglaérna anu ogé mibanda lélépén, lélépén di Néptunus sarupa jeung lélépén Jupiter ampir teu kasampak lamun dibandingkeun lélépén Saturnus atawa Uranus. Nepi ka ayeuna dipikanyaho aya 5 lélépén anu geus kapanggih, sarta dipikanyaho data-datana di Néptunus nyaéta ti anu pangdeukeutna nyaéta lélépén Galle, Leverrier, Lassell, Arago sarta Adams.
Hiji lélépén lemah séjénna anu tacan dipikanyaho ngaranna motong orbit bulan Néptunus nyaéta Galatea.
Sajaba Galatea, aya 3 satelit Néptunus séjénna anu ogé mengorbit di wewengkon lélépén nyaéta Naiad, Thalassa sarta Despina.
Lélépén di Néptunus mimiti dipikanyaho di mana ayana dina taun1846 waktu William Lasell nu nimukeun Triton mikir manéhna geus nempo busur lélépén ngalingkung Néptunus.
taun1968, ngaliwatan okultasi béntang pikeun munggaran lélépén Néptunus junun dideteksi tapi masih tacan kanyahoan yén éta hiji lélépén.

## Rujukan