Kénya

**Kénya**, resmina **Républik Kénya**, nyaéta hiji nagara di Afrika Wétan nu diliwatan ku khatulistiwa, kalawan Samudra Hindia ka kidul-wétanna. Nagara ieu tepung wates jeung Tanzania di kidul, Uganda di kulon, Sudan Kidul di kalér-kulon, Étiopia di kalér, sarta Somalia di kalér-wétan.

Kenya miboga aréa kira-kira 580.000&nbsp;km2 jeung jumlah populasi ampir 41&nbsp;yuta, ngawakilan 42 kelompok urang jeung budaya nu bébéda. Nagara ieu dingaranan dumasar kana Gunung Kénya.

Mimiluan hiji réferéndum jeung dipakéna konstitusi nu anyar dina Agustus 2010, Kénya ayeuna dibagi kana 47 *county* anu mangrupa unit pamaréntahan semi-otonom. Unit-unit ieu dipiharep dilaksanakeun sacara pinuh ti Agustus 2012 – nalika pamilu kahijia dina konstitusi nu anyar. *County*-*county*-na bakal diluluguan ku hiji gubernur kapilih.

Géografi nagara ieu rupa-rupa saperti populasina. Nagara ieu miboga iklim nu haneut jeung beueus di sapanjang basisirna kana Samudra Hindia nu ngarobah ka padang jukut savana kalawan raloba margasatwa sajalan anjeun mapay ka lebet nagara ieu ka ibu kotana, Nairobi. Nairobi miboga iklim nu tiis anu jadi leuwih tiis ngadeukeut ka Gunung Kénya nu miboga tilu puncak nu terus saljuan. Iklim tropis haneut jeung beueus muncul leuwih jauh ke lebet nuju ka Dano Victoria, saméméh lalampahan ka wewengkon iklim sedeng leuweungan jeung papasiran di kulon. Wewengkon Kalér Wétan sapanjang wates di Somalia jeung Étiopia keusik jeung rada keusik kalawan lanskap deukeut sagara. Nagara ieu ogé miboga aktivitas géotérmal nu ngasilkeun raloba tanaga listrik nasional.

Ibu kota Kénya, Nairobi, aya di sabeulah hiji taman nasional. Nagara ieu katelah ti safari jeung suaka margasatwana saperti Taman Nasional Tsavo, Maasai Mara, Taman Nasional Nakuru, jeung Taman Nasional Aberdares.

Dano Victoria, dano cai tawar nu panggedéna kadua di dunya (sanggeus Dano Superior di Amérika Kalér), aya di beulah kidul-kulon sarta dibagi ogé bareng Uganda jeung Tanzania.

Salaku bagian ti Afrika Wétan, Kénya geus didumukan ku manusa ti période Paléolitik Handap. Palegaan Bantu nepi ka wewengkon ieu dina milénium kahiji Maséhi, jeung wates ti nagara kiwari ngawengku pasimpangan wewengkon basa-basa Bantu, basa Nilo-Sahara, jeung basa Afro-Asia, nyieun Kénya hiji nagara multi-étnis sajati. Hadirna Éropa jeung Arab di Mombasa ngarujuk kana période Modérn awal, tapi panjelajahan Éropa ti bagian jerona mimiti dina abad ka-19. Kakaisaran Britania ngadegeun Protéktorat Afrika Wétan dina 1895, disebut ti 1920 salaku Koloni Kénya. Républik Kénya merdika diwangun dina Désémber 1963.

Kénya mangrupa anggota Komunitas Afrika Wétan jeung ngahasilkeun atlét kelas dunya saperti juara dunya Paul Tergat jeung David Rudisha.

## Wewengkon Administratif
:*Artikel utama: Propinsi Kénya, Distrik Kénya, Divisi Kénya*
Kénya dibagi kana 47 *county* semi-otonom nu bakal diluluguan ku gubernur nu bakal dipilih dina pamilu kahiji dina konstitusi anyar di Agustus 2012. Dina konstitusi nu heubeul, Kénya ngawengku 8 propinsi masing-masing dilulugu ku Komisionér Propinsial (ditunjuk ku présidén). Propinsi-propinsina (*mkoa* tunggal *mikoa* >1 dina Basa Swahili) dibagi deui kana distrik (*wilaya*). Aya 69 distrik dina sénsus 1999. Distrik-distrikna teras dibagi deui kana (total) 497 divisi (*taarafa*). Divisi-divisna teras dibagi deui kana (total) 2.427 lokasi (*mtaa*) jeung teras (total) 6.612 sublokasi (*mtaa mdogo*). Kota Nairobi miboga status propinsi administratif pinuh. Pamaréntah ngawaskeun administrasi jeung propinsi. Propinsi-propinsina nyaéta:

# Tengah
# Basisir
# Wétan
# Nairobi
# Kalér Wétan
# Nyanza
# Lebak Sela
# Kulon

Dina konstitusi Kénya nu ayeuna, otoritas pamaréntahan lokal teu diakuan. Tapi, dina konstitusi nu heubeul, pamaréntahan lokal di Kénya dilaksanakeun liwat otoritas lokal. Loba puseur pakotaan miboga déwan. Otoritas lokal di pilemburan kawanoh salaku déwan *county*. Anggota déwan lokal dipilih ku pamilihan, nu dilaksanakeun babarengan jeung pamilu.

## Tempo ogé
*Pasamakmuran Bangsa-Bangsa
*Hubungan luar nagri Kénya
*Basa-basa di Kénya
*Daptar misi diplomatik Kénya
*Daptar inohong Kénya
*Daptar tahanan kémah perang Perang Dunya II di Kénya
*Militér Kénya

## Réferénsi
## Bacaan salajengna
* Anderson, David, *Histories of the Hanged: Testimonies from the Mau Mau Rebellion in Kenya*, (Phoenix, 2006)
* Barsby, Jane. *Kenya: Culture Smart!: a quick guide to customs and etiquette* (2007) excerpt and text search
* Bindloss, Joe. *Kenya* (Country Guide) (2009) excerpt and text search
* Branch, Daniel, *Defeating Mau Mau, Creating Kenya: Counterinsurgency, Civil War, and Decolonization*, (Cambridge University Press, 2009)
* Branch, Daniel, *Kenya: Between Hope and Despair, 1963-2011* (Yale University Press, 2011)
* DK. *Kenya* (Eyewitness Travel Guide) (2009) excerpt and text search
* Elkins, Caroline, ''Britain's Gulag: The Brutal End of Empire in Kenya*, (Pimlico, 2005)
* Gatheru, R. Mugo. *Kenya: From Colonization to Independence, 1888–1970.* McFarland, 2005. 236 pp.
* Haugerud, Angelique. *The Culture of Politics in Modern Kenya.* Cambridge U. Press, 1995. 266 pp. excerpt and text search
* Hewitt, Peter, *Kenya Cowboy: A Police Officer's Account of the Mau Mau Emergency *, (30 Degrees South Publishers, 2008)
*  
* 
* Maxon, Robert M. and Ofcansky, Thomas P. *Historical Dictionary of Kenya.* (2nd ed. Scarecrow, 2000). 449 pp
* Mwaura, Ndirangu. *Kenya Today: Breaking the Yoke of Colonialism in Africa.* Algora, 2005. 238 pp.
* Ndege, Géorge Oduor. *Health, State, and Society in Kenya.* U. of Rochester Press, 2001. 224 pp.
* Ochieng, William R., ed. *Themes in Kenyan History.* Ohio U. Press, 1991. 261 pp.
* Ochieng, William R., ed. *A Modern History of Kenya: In Honour of Professor B. A. Ogot.* Nairobi, Kenya: Evans Brothers, 1989. 259 pp.
* Ogot, B. A. *Historical dictionary of Kenya* (1981)
* Parkinson, Tom, and Matt Phillips. *Lonely Planet Kenya* (2006) except and text search
* Pinkney, Robert. *The International Politics of East Africa.* Manchester U. Pr., 2001. 242 pp. compares Kenya, Uganda and Tanzania.
* Press, Robert M. *Peaceful Resistance: Advancing Human Rights and Democratic Freedoms.* Ashgate, 2006. 227 pp.
* *Rough Guide To Kenya* (8th ed. 2006)
* Various, *Decolonization and Independence in Kenya, 1940-93*, (James Currey, 1995)
* Various, *Mau Mau and Nationhood: Arms, Authority and Narration*, (James Currey, 2003)
* Wrong, Michaela, *It's Our Turn to Eat: The Story of a Kenyan Whistle-Blower*, (Harper Perennial, 2010)

## Tumbu kaluar
; Pamaréntah
*Pamaréntah Kénya  Loka resmi.
*Istana Nagara Kénya Istana Nagara, Kénya, loka resmi.

; Umum
*Propil Nagara ti BBC News
*Républik Kénya, Info Ilahar 
*Kenya ti Encyclopædia Britannica
*Propil Nagara ti New Internationalist
*
*Kenya  ti *UCB Libraries GovPubs''
*
*
*
*

; Pelesir
*magicalkenya.com
*