open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Björk

[thumb|300px|Björk di Hurricane Festival, [16 July 2003]]
**Björk** atawa Björk Gudmundsdóttir nyaéta panyanyi katut pencipta lagu anu lahir di Reykjavík, Islandia tanggal 22 Nopémber 1965. Pangaruh musisi avant-garde, jazz, electronic, klasik, alternatip, folk, trip hop jeung ambient katingali pisan dina musikna. Björk lahir ti kulawarga anu aktip dina kagiatan pulitik sarta sosial anu nyababkeun manéhna peka kana kahirupan nu aya di Sakurilingna.

## Karir
Karirna dimulai ti umur welasan taun, terus ngagabung dina grup musik *Spit and Snot* (1979). Sanggeus éta, Bjork pundah-pindah grup musik, di antarana: Exodus (1979-1980), Jam-80 (1980), Cactus (périodeuu 1982), Stigrim (périodeuu 1982), Tappi Tíkarrass (1981-1983), Rokka Rokka Drum (1984), PUKL (1984), KUKL (1983-1986), The Elgar Sisters (1983-1986), The Sugarcubes (1986-1992), Hljómsveit Konráðs B - (périodeuu 1989/1990) jeung Björk Guðmundsdóttir & Tríó Guðmundar Ingólfssonar (1990).

Debut solo Björk dimulai taun 1992, debut solona dijudulan *Debut* anu dirilis taun 1993. Di Taun nu sarua, Björk gawé bareng jeung David Arnold ngagarap lagu *Play Dead* pikeun *soundtrack* pilem *The Young Americans* (1993). Lian ti éta, Björk ogé jadi béntang pilem dina judul *The Juniper Tree* (1990), diteruskeun ku pilem *Dancer in The Dark* (2000) jeung *Screaming Masterpiece* (2002).

## Diskografi
[thumb|200px|left|Björk Guðmundsdóttir manggung di *Coachela Valley Music and Arts Festival*, [Indio, Kalifornia, Amerika Serikat tanggal 27 Apil 2007]]

## Référénsi
Gunung Papandayan

thumb|Panorama Gunung Papandayan
**Gunung Papandayan** salah sahiji gunung anu aktip kénéh, jangkungna 2665m di luhur permukaan laut, Gunung Papandayan mangrupa salah sahiji objék wisata di Garut. Salain panorama Gunung aya ogé kawah anu ngarana kawah mas, kawah nangklak, kawah manuk. 
Wisata gunung api aya di puncak gunung Papandayan, nyaéta di kawah mas.

## Bitu
Dina catetan sajarah, Gunung Papandayan kungsi sababaraha kali bitu nyaéta 12 Agustus 1772, 11 Maret 1923, 15 Agustus 1942, jeung 11 Novémber 2022. Dina taun 1772 iéu gunung bituna pohara rongkah, ngancurkeun aya kana 40 Désa sarta ngabalukarkeun 2957 jalma tilar dunya. Daérah anu kaurugan gunung nepika 10&nbsp;km panjangna kalawan lébar 5&nbsp;km.

Dina 11 Maret 1923 aya kama 7 kali *erupsi* di kawah anyar anu samemehna aya lini anu puseurna di Cisurupan Garut, tuluy deui 25 Januari 1924 hawa kawah Mas ngaronjat tina asalna 364&nbsp;°C ngajadi 500&nbsp;°C. Teu kungsi lila kawah bitu anu ngaluarkeun lahar leutak jeung batu anu ngabalukarkeun leuweung sabudeureuna ruksak, ari batu jeung matrial séjén paburisat nepika Cisurupan. Dina 21 Februari 1925, bijil deui leutak di kawah nangklak disusul ku bitu di kawah Mas dina taun 1926.

Mimiti April 2006, Pusat *Vulkanologi* jeung *Mitigasi* *Bencana* * Geologi PVMBG* ngaronjatkeun *status* Papandayan jadi waspada, alatan ayana ronjatan kagiatan séismik. Tanggal 7-19 April 2008, hawa di kawah ngaronjat deui, di kawah Mas (245-262&nbsp;°C) di kawah balagadama (91-116&nbsp;°C). Dina 28 Oktober 2010, statusna balikdeui ka lével 2.
## catetan
Democritus

thumb|Democritus

**Democritu** lahir di Thrace, Yunani kalér. Anjeunna ngalakukeun lalampahan anu kalintang lega, eung anjeunna diajar ti guruna, Leucippus, anu sakumna dijieun tina partikel-partikel leutik. Democritus ngamekarkeun pamikiran ngeunaan atom nu antukna justru pamikiran Democritus leuwih dipikawanoh dina sajarah falsafah. Salian minangka filsus, Democritus ogé dipikawanoh ngawasa réa kaahlian. Ngan hanjakal, karya-karya Democditus euweuh anu kasimpen. Democritus nulis ngeunaan élmu alam, astronomi, matématika, sastra, épistimologi, jeung étika. Aya kira-kira 300 kutipan ngeunaan pamikiran Democritus dina sumber-sumber kuno. Lolobana éta kutian-kutipan téh eusina ngeunaan étika.

## Sumber
Daniel Bernoulli

**Daniel Bernoulli** lahir taun 1700 ti hiji kulawarga anu boga sajarah panjang minangka ahli matématika. Nalika lahir, bapana jadi pupuhu jurusan matématika di universitas Gruningen, Walanda.  Sasaruaan dasar éta téh disebut minangka Sasaruaan (id:Persamaan) Bernoulli atawa téoréma Bernoulli, nyaéta hiji persamaan anu ngajelaskeun rupa-rupa hal anu aya kaitanana jeung gancang (id:kecepatan), luhurna beungeut zat cair, jeung tekenanna. Sasaruaan anu geus dihasilkeun ku Bernoulli éta téh ogé bisa disebut minangka Hukum Bernoulli, nyaéta hukum anu bisa dipaké pikeun ngajelaskeun gejala anu aya hubunganana jeung gerakan zat alir ngaliwatan hiji penampang pipa.

## Sumber
Edwin Hubble

**Edwin Hubble** nyaéta saurang élmuwan fisika anu kawentar di dunya abad 20. Anjeunna nyaéta jalma anu manggihan pituduh yén jagad raya leuwih lega ti batan anu diperkirakeun jalma. Anjeunna sempet nganjang ka Hubble dina taun 1931 pikeun nganuhunkeun. Pamanggih Hubble geus ngarévolusi widang astronomi. Teu ngan saukur ngabuktikeun ayana galaksi lian, anjeunna geus hasil nunjukkeun bukti anu kuat yén alam semesta téh mekar.

## Sumber
Kupa

**Kupa**, **gowok**, atawa **kupa beunyeur** (***Eugenia polycephala***) nyaéta tangkal buah anu kaasup jajambuan (*Myrtaceae*) anu asalna di Indonésia, hususna Jawa jeung Kalimantan. Ngaran kupa di unggal wewengkon béda-béda saperti *gohok* (dialek Betawi), *gowok, dompyong* (bahasa Jawa). Tangkalna leutik nepi ka sedeng, jangkungna 8-20 méter. Buah ieu mirip jeung jambu solo, ukurana sagedé dukuh.

Daging buah bodas atawa rada beureum ka bunguran, loba kandungan cai.

## Baca ogé
* kupa landak (anggur brajil, *Plinia cauliflora*)

## Catetan
Ernst Mach

thumb|Ernst Mach

**Ernst Mach** lahir tanggal 18 Fébruari 1838 di Chrlitz-Tura,Moravia Karajaan Austria. Tilar tanggal 19 Fébruari 1916 di Haar, Jerman.

Anjeunna nyaéta sauwan fisikawan jeung filsuf Austria anu nyambungkeun prinsip penting ngeunaan optic, mékanika, jeung dinamika gelombang jeung anu ngarojog sawangan yén élmu pangaweruh téh nyaéta hiji organisasi konséptual tina data pangalaman sénsori atawa observasi. Ruang, waktu, warna, sora, mangrupa unsure fisik, anu kiwari ogé dipaluruh ku para ahli psikologi jeung  dipiharti minangka hal-hal anu teu ngan saukur ti dunya luar fisik tapi ogé anasir-anasir tina pangalaman batin urang. Mach pohara kainspirasi ku Gustav Fechner. Psikolog kiwari nganggap anjeunna minangka nu ngadegkeun téori Gestalt sarta panimu pikeun ngahambat saraf. Sanajan dina dua abad ka dua puluh anjeunna leuwih kawentar minangka filsuf salila pangaruhna kana fisika jeung falsafah fisika, nyaéta psikologi anu mangrupa kakuatan pangrojong utama di satukangeun falsafah élmu pangaweruh.

## Sumber
Donal Éntog

**Donald Éntog** atawa **Donald Duck** nyaéta salah sahiji tokoh animasi anu dipikaresep nepi ka ayeuna anu wangunna téh éntog. Karakterna lucu jeung kalakuanana anu sok katerap ku sial sering nyieun panongton seuri. Lolobana éta komik diproduksi ku pausahaan Disney cabang Italia di Italia jeung ku pausahaan Disney Egmont di Denmark, Norwegia, Finlandia jeung Swedia.
Numutkeun data ngeunaan komik Disney di sakuliah dunya, komik-komik Amerika, Italia jeung Denmark disebarkeun ka sababaraha nagara. Méh di antara kabéh nagara nu rék disebutkeun ieu publikasi ngeunaan komik ieu masih kénéh tuluy-tinuluy di antarana di: Australia, Amerika Serikat, Arab Saudi, Austria, Belgia, Walanda, Brazil, Bulgaria, Ceko, Denmark (Kepuloan Faroe), Estonia, Finlandia, Guyana, Hungaria, India, Indonesia, Inggris, Islandia, Israel, Italia, Jerman, Kolombia, Latvia, Lithuania, Meksiko, Mesir, Norwegia, Perancis, Polandia, Portugis, Romania, Russia, Slovenia, Spain, Swedia, Thailand, Republik Rakyat Cina, Turki, Yunani,jeung urut Yugoslavia.
## Referensi
Ernest Rutherford

**Ernest Rutherford** lahir tanggal 30 Agustus 1871, di Nelson, Selandia Baru. Bapana, James Rutherford ti Skotlandia nyaéta saurang tukang roda, anu pindah ka Selandia Baru jeung aki sarta sakumna kulawargana dina taun 1842. Anjeunna mopilérkeun istilah sinar alfa, béta, jeung gamma, proton jeung neutron. Anjeunna jadi tempat pikeun guguru para jawara fisika kayaning [Neils Bohr, James Chadwick, jeung Robert Oppenheimer.

## Sumber
D'Cinnamons

'''D'Cinnamons'* nyaéta grup musik *unplugged* asal Bandung, Indonesia anu dibentuk taun 2004 ku Diana Widoera alias Dodo (Vokal & Gitar Akustik), Ismail Bonaventura alias Bona (Gitar Akustik & *Backing Vocal*), jeung Louise Laura Lalitanaya alias Laut (Bass Akustik & *Backing Vocal*). Awalna, ieu grup musik dingaranan *Irish Coffee'' anu personilna 5 jalma. Irish Musik sok manggung ti hiji kafé ka kafé séjénna di Bandung, tapi ahirna bubar, terus sésa personilna anu tiluan ngabentuk D'Cinnamons. ti saprak jadi D'Cinnamons, Dodo saparakanca mulai serius pikeun nyieun lagu jeung album. Kasempetan pertama datang ti radio paramuda Bandung anu méré kasempetan pikeun nyieun acara kalayan ngaran D'Cinnamons. Ieu acara *mengudara* ti bulan Januari nepi ka Juni taun 2005, tina ieu acara, D'Cinnamons jadi loba nu mikaresep.

## Diskografi 
Album *Good Morning!* dirilis awal 2007, eusina 10 lagu anu sakabéhna dijieun ku D'Cinnamons. 60% maké basa Inggris, jeung 40% maké basa Indonesia, lagu-laguna di antarana:
Loving You”, “Kuyakin Cinta”, “Mayday! I’m In Love!”, *Good Morning, Semua yang Ada, Supergirl, Tak Takut!, So Would You Let Me Be …, I.M.U.L, jeung I Love You*. Album kaduana nyaéta *Cintapucino anu dirilis taun 2007, diteruskeun ku single *Galih dan Ratna (dua sejoli)''. Terahir, D'Cinnamons ngarilis single *Damai tapi Gersang*.

## Personil 

Gambar:Dodo D'cinnamons.jpg|Dodo D'Cinnamons
Gambar:Bona D'Cinnamons.jpg|Bona D'Cinnamons
Gambar:

## Référénsi
Universitas Kuningan

Paguron Luhur ieu ngaranna **Universitas Kuningan** disingget **UNIKU**. **Universitas Kuningan** ayana di puseur dayeuh Kabupatén Kuningan, Propinsi Jawa Barat.

* Misi

1. Ngalaksanakeun atikan, panalungtikan, jeung pangabdian ka masarakat sacara terpadu dumasar kana kaédah-kaédah atikan modérn.

2. Ngabina jeung ngamekarkeun kahirupan akademik anu hadé luyu jeung ajén-ajén sarta norma-norma anu ngarojong di dunya akademik.

3. Ngalaksanakeun riset-riset ilmiah anu mampuh ngarojong tumuwuhna élmu jeung téknologi.

4. Jadi tempat pasamoan-pasamoan ilmiah dina lingkup lokal, nasional, jeung internasional sangkan bisa méré warna jeung kontribusi anu nyata dina kamajuan élmu pangaweruh jeung téknologi.

5. Ilu biung dina ngaberdayakeun masarakat.

6. Jadi sarana pikeun pembinaan mahasiswa sangkan mampuh mandiri, profesioal, jeung miboga akhlak nu hadé sangkan bisa méré mangpaat pikeun dirina sorangan sarta masarakat.

## Rujukan
Bubuy Bulan

Lagu **Bubuy Bulan** asalna ti daérah provinsi Jawa Barat. Lagu ieu diciptakeun ku Benny Korda 

## Lirik 
Bubuy bulan
Bubuy bulan sangray béntang
Panon poé
Panon poé disasaté

Unggal bulan
Unggal bulan abdi téang
Unggal poé
Unggal poé ogé hadé

Situ Ciburuy
laukna hésé dipancing
Nyérédét haté
Ningali ngeplak caina

Duh éta saha
Nu ngalangkung unggal énjing
Nyérédét haté
Ningali sorot socana

## Rujukan
The S.I.G.I.T.

**The S.I.G.I.T.** (akronim ti *The Super Insurgent Group of Intemperance Talent*) nyaéta  grup musik *indie* anu dibentuk taun 1997 di Bandung, Indonesia. Personil The S.I.G.I.T. di antarana Rektivianto Yoewono (vokal & gitar), Aditya Bagja Mulyana (bass dan vokal), Farri Icksan Wibisana (gitar jeung vokal), jeung Donar Armando Ekana(drum). Ngaran The S.I.G.I.T. sorangan karak dipaké taun 2002. The S.I.G.I.T. mangrupa potrét grup musik indie anu ngamangpaatkeun téknologi jeung situs jejaring sosial pikeun ngawanohkeun lagu-laguna Ngaliwatan dunya maya ogé, The S.I.G.I.T. dipikawanoh ku salah sahiji label di Australia, terus nawaran The S.I.G.I.T. pikeun nyieun album versi Australia.

## Karir
Taun 2002, The S.I.G.I.T. nyirun kontrak jeung *Spills Records* terus ngarilis album mini album (EP) pertamana,(maca cihh??) terus mulai manggung di Sababaraha *bar gigs* jeung tempat musik séjénna. *Soul Sister*, single kahiji The S.I.G.I.T. jadi jawara di sababaraha radio lokal Bandung jeung Jakarta, malah mah majalah MTV Trax méré sebutan pikeun The S.I.G.I.T. nyaéta The Hottest Rock N Roll Band in Town. The S.I.G.I.T. ogé kungsi nyieun *soundtrack* pikeun pilem *CATATAN AKHIR SEKOLAH (CAS)*. Album-album anu geus dirilisna nyaéta *The S.I.G.I.T. (EP)* anu dirilis taun 2007, *Visible Idea of Perfection* – 2007, jeung *Hertz Dyslexia EP – Part 1* - 2009.

## Référénsi
Rusman Sutiasumarga

**Rusman Sutiasumarga** lahir di Sagalaherang, Subang tanggal 5 Juli 1917. Nilik kana tanggal lahirna Rusman Sutiasumarga téh leuwih deukeut ka para pangarang anu ku M.A Salmun mah disebut Angkatan Parahiangan. Tapi sabalikna, mun nilik aktivitas susastrana dina basa sunda jeung nilik hasil sastrana (babakuna mah carita pondok), Rusman Sutiasumarga leuwih merenah lamun digolongkeun ka para pangarang sabada perang. Manéhna meunang penghargaan ti Balai Pustaka dina  taun 1946 jeung penghargaan Sastra ti Lembaga Bahasa Dan Sastra Sunda taun 1958.

## Karya-karyana
* *Yang Terempas dan Terkandas* (kumpulan carpon, 1951) 
* *Korban Romantik* (carpon, 1951) 
* *Gadis Bekasi* (carpon, 1951) 

## Rujukan
Kopi Luwak

**Kopi Luwak** nyaéta salah sahiji kopi anu prosés nyieuna sacara alami nyaéta dina jero beuteung sato, sato éta ngarana luwak (careuh). 
## **Mangpaat Kopi Luwak pikeun Kaséhatan**
Salain teu ngaganggu jantung jeung lambung, salain éta aya sawatara mangpaat kopi luwak nyaéta : 
# **Nyingkahan panyakit sarap**, anu nginum anu ngandung kapéin cenderung henteu mekarkeun panyakit Alzheimer jeung Parkinson.v Kandungan antioksidan dina kopi bakal nyingkahan rusakna sél anu dipatalikeun jeung  Parkinson.

## catetan
Santika

thumb|right|300px|Panah, salasahiji pakarang perang dina carita wayangan

**Santika** tina basa Kawi nyaéta pinter, rikat, percéka dina metakeun pakarang. Santik tina basa Kawi, élmu perang.

Salah sahiji kasusastraan Indonésia kuna anu kaitung métodis nyaritakeun siasat perang frontal anu disebut *wyuha* nya éta kakawin Barata Yuda.

Siasat perang nurutkeun Kakawin Barata Yuda nyaéta: 
*Ddandda Wyuha, susunan tantara saperti alat paneunggeul. 
*Bhoga Wyuha, susunan tentara saperti oray.  
*Mannddala Wyuha, susunan tantara saperti buleudan.  Asambata wyuha, susunan tentara anu bagian-bagianana misah-misah. 
*Pradara Wyuha, susunan tentara pikeun ngagempur musuh.  
*Ddrddhaka Wyuha, susunan tentara anu palebah jangjang jeung lambung dibetot ka tukang.  
*Asahya wyuha, susunan tentara anu teu bisa ditembus musuh.  
*Garuda wyuha, susunan tentara saperti garuda. 
*Sanjaya Wyuha, susunan tentara ngawangun gondéwa. 
*Wijaya Wyuha, susuanan tentara anu saperti gondéwa, tapi lebah hareupna ngelok. 
*Sthulakarnna Wyuha, susunan tentara anu gedé, wangunna mirupa ceuli Karna. 
*Wiçalawijaya Wyuha, susunan tentara anu disebut unggul mutlak, susunanana sarua jeung Sthulakarnna, ngan bagian hareup dua kali lipet leuwih kuat batan Sthulakarnna.  
*Camumukha Wyuha, susunan tentara saperti Bhoga Wyuha, tapi bagian jangjang anu aduhareupan langsung jeung musuh. Godha Wyuha, susunan tentara anu jiga buhaya. Jeung réa-réa deui.

## Rujukan
Kapuloan Marshall

**Républik Kapuloan Marshall** (), mangrupa hiji nagara kapuloan di Mikronésia dina Samudra Pasifik, kuloneun Wates Kaping Internasional jeung kaléreun khatulistiwa. Dina Juli 2011, jumlah populasina nyaéta 67.182.

## Tempo ogé 
* MIVA

## Réferénsi 
## Bibliogapi 
* Barker, H. M. (2004). Bravo for the Marshallese: Regaining Control in a Post-nucléar, Post-colonial World. Belmont, California: Thomson/Wadsworth.
* Rudiak-Gould, P. (2009). Surviving Paradise: One Yéar on a Disappéaring Island. New York: Union Square Press.
* Niedenthal, J. (2001). For the Good of Mankind: A History of the Péople of Bikini and Their Islands. Majuro, Marshall Islands: Bravo Publishers.
* Carucci, L. M. (1997). Nucléar Nativity: Rituals of Renewal and Empowerment in the Marshall Islands. DeKalb: Northern Illinois University Press.
* Hein, J. R., F. L. Wong, and D. L. Mosier (2007). Bathymetry of the Republic of the Marshall Islands and Vicinity [Miscellanéous Field Studies; Map-MF-2324]. Reston, VA: U.S. Department of the Interior, U.S. Géological Survey.

## Tumbu kaluar 
; Pamaréntah
* Kantor Présidén

; Informasi umum
* 
* Profil nagara ti New Internationalist
* Kapuloan Marshall  ti *UCB Libraries GovPubs*
* 
* 
* 

; Média warta
* Marshall Islands Journal
Curug Cijalu

**Curug Cijalu** nyaéta salah sahiji curug tujuan pariwisata anu aya di Kabupatén Subang.
Curug cijalu legana 2ha kaasup KPH Bandung Utara, BKPH Wanayasa, RPH Tangkuban Parahu anu sacara administrasi pamaréntahan aya di Kabupaten Subang Kecamatan Sagalaherang Desa Cipancar, tapi ayeuna mah ku sabab dimekarkeun kacamatan Sagalaherangna téh jadi curug Cijalu aya di Kecamatan Serangpanjang 
## Referensi
Perséntase

right|frameless|upright
**Perséntase** atawa **peratus** mangrupa hiji cara pikeun nyebutkeun fraksi ti saratus. Perséntase mindeng ditunjukkeun kalawan simbul "%". Perséntase ogé dipaké sanajan lain piekun unsur ratusan. Angka éta teras diskalakeun sangkan bisa dibandingkeun jeung saratus. Contona, 4 urang dosén keur ngawas ujian, 3 lalaki, jeung hiji awéwé. Perséntase dosén nu lalaki dina kasus ieu nyaéta 3 ti 4 = 3/4 = 75/100 = 75%.
Khalifah

**Khalifah** nyaéta gelar anu dibérékeun pikeun pamingpin umat Islam sabada maotna Nabi Muhammad (570–632). Kecap "Khalifah" (خليفة Khalīfah) sorangan bisa ditarjamahkeun sabagé "pangganti" atawa "wakil". Dina awalna, para pamingpin Islam ieu nyebut dirina "Khalifat Allah", anu hartina wakil Allah (Tuhan).

## Rujukan
Daptar présidén Apganistan

**Présidén Apganistan** mangrupa pupuhu nagara Apganistan (*head of state*), pupuhu pamaréntahan (*head of government*), jeung pamingpin angkatan pakarang (*commander-in-chief*). Présidén Apganistan Hamid Karzai ngajabat ti Désémber 2004.

Nagara Apganistan mangrupa nagara républik dina période 1973-1992 jeung mimiti ti 2001. Salian ti éta, pamaréntahan dipingpin ku rupa-rupa raja, émir, jeung Taliban nu rézimna aya dina période 1990-an.

## Présidén Apganistan 
### Républik Apganistan (1973-1978) 
### Angkatan Pakarang Apganistan (1978) 
### Républik Démokrasi Apganistan (1978 - 1987) 
### Républik Apganistan (1987 - 1996) 
### Nagara Islam Afganistan (1992 - 1996) 
### Kahijian Islam Afganistan (1996-2001) 
### Républik Transisi Islam Afganistan (2001-2004) 
### Republik Islam Afganistan (2004-kiwari) 
## Tumbu kaluar 
* Kepresidenan Afganistan - The official website of the Office of the présidént of Afghanistan.
* A Democracy Is Born: An Insider's Account of the Battle Against Terrorism in Afghanistan
Abdullah bin Abbas

**Abdullah bin Abbas** (Bahasa Arab عبد الله بن عباس) nyaéta salah saurang Sahabat Nabi, ogé mangrupa anak ti Abbas bin Abdul-Muththalib, paman ti Rasulullah Muhammad SAW. Abdullah bin Abbas dikenal ogé **Ibnu Abbas** (619 - Thaif, 687/68H). bapana nyaéta Abbas bin Abdul-Muththalib, paman Rasulullah, sedengkeun indungna Lubabah binti Harits anu dibéré sebatan *Ummu Fadhl* nyaéta dulur ti Maimunah, pamajikanna Rasulullah. Beliau dikenal ku sebatan Ibnu Abbas. Salian ti éta, anjeunna ogé disebat dengan Abul Abbas.

Bapa ti Ibnu Abbas jeung bapa ti Nabi Muhammad mangrupa anak ti jelma anu sarua, nyaéta Syaibah bin Hâsyim, atawa anu leuwih dikenal Abdul-Muththalib. Bapana Abdul Muththalib nyaéta Hasyim bin Abdulmanaf, panerus ti Bani Hasyim ti suku Quraisy anu terkenal di Mekkah. Ibnu Abbas ogé boga dulur nu ngaranna Fadl bin Abbas.

## Rujukan
Mocca (grup musik)

[thumb|300px|Konsér Mocca, [4 Pébruari 2005 di Esplanade, Singapura]]
**Mocca** nyaéta grup musik asal Bandung anu personilna Riko Prayitno (gitar), Arina Ephipania (vokal jeung flute), Achmad Pratama (bass), jeung Indra Massad (drum). Awalna, Arina jeung Riko nyaéta babaturan sakampus di Institut Teknologi Nasional (Bandung) (Itenas), maranéhna kagabung dina grup musik kampus taun 1997, alatan teu sapaham jeung personil séjénna, Arina jeung Riko ngabentuk Mocca. Ti awalna ogé, Mocca mah lain ngudag popularitas, ku kituna Mocca henteu asup *major label*. Lagu-lagu Mocca sorangan loba maké basa Inggris, alesanna mah ngarah gampang nuliskeun rumpaka lagu anu saluyu jeung warna musik Mocca anu aliranna *swing jazz, twee pop*, ditambah suasana 60-an.

## Diskografi
Debut albumna dimimitian dina judul *My Diary* anu dirilis taun 2003, ieu album payu di Pasar musik, lagu-laguna *Secret Admirer* jeung *Me and My Boyfriend* jadi *hits* dimamana. Mocca ngarilis album kaduana taun 2005 kalayan judul *Friends* masih dina *indie label*, dina ieu album Mocca ngajak musisi-musisi kawentar dina laguna saperti Bob Tutupoli jeung duo Club 8 asal Swedia. Taun 2007, Mocca ngarilis album katiluna *Colours*, ieu album ngamuat matéri anyar kaasup mawakeun lagu musisi séjén (*covering*), di antarana: lagu *Hyperballad* (Björk) jeung *Sing* (The Carpenters) sarta kolaborasi jeung Pelle Carlberg anu kungsi jadi tamu dina acara *LA Light Indiefest* dina lagu *Let Me Go*. Album nu panganyarna nyaéta *Happy Birthday*.

## Album
* My Diary (2002)
* Friends (2004)
* Colours (2007)
* Home (2014)

## Référénsi
Basa kosta

**Basa Kosta** nyaéta kecap asalna tina basa Sangsakerta anu hartina asing, jadi basa kosta téh hartina basa serepan.
Sagala basa di unggal bangsa euweuh nu tulén sagemblengna .
Contona baé aya kecap kosta anu miboga basa pituin Sunda saperti : salat, zakat, malaikat, salawat, saréat, [haji, [tahlil, wulu jsb.
Aya ogé nu ngandih kecap-kecap Sunda nu tos aya, saperti: *pajar*(balébat), *waktu*(mangsa), *kupu*(barana,kulararga), *napsi-napsi*(séwang-séwangan), *pakasaban*(pacarian,pausahaan), *miskin*, *masakat*, *malarat*a9kokoroa0, *milik*(boga), *misil*, *ibarah*(saperti,babandingan), *paédah*(guna), *kuburan*(paésan), *kabar*(beja), jsb.
Aya kecap Arab ani dipaké pikeun ngalemeskeun kecap-kecap sunda nu geus aya, saperti: *abdi*(kuring), *wafat*(paéh), *patwa*, *pituah*(papatah), *jisim abdi*(diri kuring), jsb.
Salian ti éta aya ogé kecap Arab nu dianggap kasar ku Urang Sunda nepi ka katimbang kudu dilemeskeun, saperti: *maksud*(maksad), *salamet*(wilijeng), *sunatan*(sepitan), *waktu*(waktu), *salat*(netepan), jsb.
Lian ti basa Arab jeung basa Protugis téh, Basa Sunda ogé meunang pangaruh tina basa Walanda, Inggris, cina, Persi, Sangsakerta, Jawa, Kawi, jsb.

## Rujukan
Cendrawasih Panji

**Cendrawasih Panji** ngaran ilmiahna *Pteridophora alberti* nyaéta sajenis manuk pangicau ukuranana leutik, miboga panjang kira-kira 22&nbsp;cm, manuk ieu ti genus tunggal *Pteridophora*.
Manuk  Cendrawasih Panji jalu dewasamah miboga bulu anu warnana hideung sarta konéng kolot, disirahna aya dua helai bulu kawat anu sisikan biru-langit mengilap, anu panjangna ngahontal 40&nbsp;cm sarta bisa ditegakkeun dina waktu mikat bikangna.

Wewengkon sebaran Cendrawasih Panji nyaéta di leuweung pagunungan pulo Irian.
Lolobana spésiés manuk séjénna di suku *Paradisaeidae*, Cendrawasih Panji nyaéta ngawayuh spésiés. Manuk jalu mikat pasangan kalayan ngagunakeun bulu mantel sarta ka dua kawat di sirahna dina ritual tarian. Sanggeus kopulasi, manuk jalu ninggalkeun bikangna sarta mimitian néangan pasangan anu séjén. Manuk bikang netaskeun sarta ngasuh anak manuk sorangan.

Ngaran ilmiah manuk Cendrawasih Panji miéling saurang raja kabangsaan Jerman, Albert I ti Sachsen.

## Rujukan
Sipoah

thumb|right|250px
**Sipoah**, **Cipoah**, nyaéta parabot paranti ngitung asal Cina. Sipoah nyaéta pakakas anu dipaké pikeun ngitung operasi aritematika. Kawas penjumlahan, pengurangan, perkalian, sarta pembagian. Sipoah bisa disebutkeun minangka “komputer kuna”.
## Déskripsi
Sipoah diwangun ti susunan sawatara siki sarigsig kai paralél anu perenahna dina hiji carangka atawa pigura. Susunan sarigsig ieu biasana kabagi jadi dua jajar. Anu dipisahkeun ku hiji pangwates anu arahna ajeg lempeng kalayan sarigsig tadi. Dina barisan anu perenahna di handapeun pangwates saban sarigsig ngeusi lima siki manik-manik, sedengkeun barisan anu perenahna di luhur pangwates, saban sarigsig ngeusi dua siki manik-manik. Sarigsig téh perenahna aya di pangkatuhuna ngawakilan satuan-satuanna, atawa saban manik-manik nilaina téh hiji. Sarigsig anu aya di belah kéncana ngawakilan puluhan nepi ka saban manik-manik nilaina téh sapuluh , sarta kitu saterusna, ka arah kénca saban sarigsig ngawakilan kelompok bilangan kalipetan sapuluh. Kitu ogé dina sarigsig anu perenahna dina bagian katuhu luhur pangwates luhur ogé nilaina hijian , tapi saban manik-manik ngawakilan angka lima. Jeruji palebah kéncana ogé nilaina puluhan, atawa saban manik nilaina lima puluh sarta saterusna. 
## Sajarah Sipoah
Abakus geus aya saprak taun 1100 SM sarta bisa dikira-kira kapanggih ku bangsa Babilonia anu saterusna dimekarkeun ku bangsa Romawi.  Abakus mimitian dipaké di Éropa, Arab, sarta Asia dina abad pertengahan, utamana dina perdagangan.  Saprak kapanggih notasi sistem angka Hindu, Arab, sipoah mimiti ditinggalkeun.  Tapi nepi ka ayeuna sipoah masih dipaké ku bangsa Cina, Koréa, sarta Jepang, dina itungan dagang maranéhanana.  Di Indonésia pamakéan sipoah ogé mimitian sumebar deui dipaké kalayan dibukanya loba tempat kursus anu ngajarkeun pamakéan simpoa. Pangawasaan baris simpia nyieun para pelajar leuwih gancang dina ngerjakan soal aritematika. 
## Rujukan
Sunan Gunung Jati

thumb|200px|right|Sunan Gunung Jati
**Syarif Hidayatullah** atawa leuwih kasohor ku sebutan **Sunan Gunung Jati** nyaéta salah sahiji anggota walisongo nu nyebarkeun Islam di Jawa Barat. Lahir taun 1450-an. Indungna nyaéta Nyai Rara Santang atawa Syarifah Muda’im putrina Sri Baduga Maharaja Prabu Siliwangi jeung Nyai Subang Larang. Syarif Hidayatullah neuleuman élmu agama ti umur 14 taun kénéh ti para ulama Mesir. Diajar di pasantrén Syekh Datuk Kahfi tuluy neruskeun ka Timur Tengah. Kungsi lalampahan ka sawatara nagara. Nyusul ngadegna Kasultanan Bintoro Demak, anjeunna ngadegkeun Kasultanan Cirebon atawa Kasultanan Pakungwati. Sunan Gunung Jati hiji-hijina walisongo nu ngamangpaatkeun pangaruhna salaku putra Raja Pajajaran pikeun nyebarkeun Islam ti Cirebon ka Pasundan atawa Priangan. Bareng jeung anakna, Maulana Hasanuddin, Sunan Gunung Jati ngalakukeun ékspédisi Banten, Pucuk Umum, masrahkeun kakawasaan daérah Banten nu engkéna jadi Kasultanan Banten. Dina umurna nu ka 89 taun, Sunan Gunung Jati mundur tina kalungguhanana di karajaan. Kalungguhanana dipasrahkeun ka Pangéran Pasaréan. Taun 1568 Sunan Gunung Jati ngantunkeun dina umur nu ka 120 taun di Cirebon (baheula mah Carbon). Dimakamkeun di daérah Gunung Sembung, Gunung Jati, kurang leuwih 15&nbsp;km ti kota Cirebon. Ini Gambar Jeremy Aldrin Hasiholan Manik----------------------------->--------------------------------->

### Silsilah dugi Ka Rosululloh s.a.w. 
* Sunan Gunung Jati atawa Syarif Hidayatullah Maulana Huda bin 
* Sayyid 'Umadtuddin Abdullah  bin 
* Sayyid 'Ali Nuruddin Al-Khan atawa  'Ali Nurul 'Alam bin 
* Sayyid Syaikh Jumadil Qubro atawa  Jamaluddin Akbar bin 
* Sayyid Ahmad Shah Jalal atawa Ahmad Jalaludin bin 
* Sayyid Abdullah Al-'Azhomatu Khan bin 
* Sayyid Amir 'Abdul Malik Al-Muhajir bin 
* Sayyid Alawi Ammil Faqih  bin 
* Muhammad Sohib Mirbath bin 
* Sayyid Ali Kholi' Qosim bin 
* Sayyid Alawi Ats-Tsani bin 
* Sayyid Muhammad Sohibus Saumi'ah bin 
* Sayyid Alawi Awwal bin 
* Sayyid Al-Imam 'Ubaidillah bin 
* Ahmad al-Muhajir bin
* Sayyid 'Isa Naqib Ar-Rumi bin
* Sayyid Muhammad An-Naqib bin 
* Sayyid Al-Imam Ali Uradhi bin 
* Sayyidina Ja'far As-Sodiq bin 
* Sayyidina Muhammad Al Baqir bin 
* Sayyidina 'Ali Zainal 'Abidin bin 
* Al-Imam Sayyidina Hussain Al-Husain putera 
* Sayyidina Ali bin Abu Tholib jeung Fatimah Az-Zahra binti 
* Nabi Muhammad s.a.w.

### Silsilah ti Raja Sunda (Pajajaran) 
* Sunan Gunung Jati atawa Syarif Hidayatullah
* Rara Santang (Syarifah Muda'im)
* Prabu Jaya Dewata atawa Pamanah Rasa atawa Prabu Siliwangi II
* Prabu Dewa Niskala (Raja Galuh/Kawali)
* Niskala Wastu Kancana atawa Prabu Siliwangi I
* Prabu Linggabuana.

## Referensi
Tati Saléh

thumb|200px|right|Tati Saleh
**Radén Siti Hatijah Saléh** leuwih dipikawanoh **Tati Saléh** () nyaéta juru kawih, juru tembang, pamaén pilem, sarta tukang ngibing. Ti mimiti umur 5 taun geus resep ngadéngékeun kawih jeung tembang nu dihaleuangkeun ku Upit Sarimanah, Titim Fatimah jeung Ibu Saodah. Diajarkeun nembang ku bapana. SD jeung SMP-na di Ciamis ari SLA na di KOKAR (Konservatori Karawitan) Bandung. Di SMP diajarkeun nembang ku guruna, Dodo Natapura. Nalika di KOKAR nu jadi kepala sakolana nyaéta Daéng Sutigna. Tati guguru ka R.Enoch Atmadibrata jeung Ono Lesmana sarta Mang Koko Koswara, Apung S.Wiratmaja jeung Mang Abubakar. 
Mimiti diajar ngibing ka R. Cece Somantri dina taun 1961. Tati saentragan jeung Atik Sopandi sarta Nano. S nu ngawanohkeun seni ibing jaipongan bareng jeung Euis Komariah sarta Gugum Gumbira. Bareng jeung  babaturanana, Tati ngarobah sawatara seni jaipongan saperti Lindeuk Japati, Rinéka Sari, Méga Sutra sarta sawatara kréasi seni ibing jaipongan lianna.
Dina taun 60-an, Tati bareng jeung Indrawati Lukman, Irawati Durban, Tien Sapartinah sarta Bulantrisna Jelantik dipikawanoh salaku tukang ngibing di istana. 
Tati kungsi jadi pinunjul ka II dina *Pasanggiri Tembang Sunda Cianjuran* nu diayakeun ku DAMAS. Aktif dina sawatara pintonan kasenian nu dilaksanakeun ku sababaraha lingkung seni  kayaning “Sulanjana” (tembang) nu dipingpin ku Apung S Wiraatmaja, "Viatikara" (ibing) nu dipingpin ku Barli Sasmitawinata, “Guriang” nu dipingpin ku Sanu’I Edia, “Jugala” (jaipongan) nu dipingpin ku Gugum Gumbira. 
Taun 1980 ngadegkeun tur mingpin lingkung seni “Tati Saleh” . Mindeng tampil di luar nagri saperti di Eropa, Amerika atawa sawatara nagri di Asia. Kungsi maén dina sawatara pilem saperti "Nyi Ronggéng" nu disutradaraan ku Alam Suriawijaja, "Biang Kérok I" jeung "Biang Kérok II" nu disutradaraan ku Nawi Ismail, "Gadis Maraton", "Bukan Sandiwara", "Bandung Lautan Api", "Panggilan Ka’bah", "Si Kabayan", jeung sajabana.

## Rujukan
Puisi papantunan

Dina kasusastraan sunda buhun aya hasil sastra anu munel, nyaéta carita pantun. Éta carita pantun téh babakuna disusun dina wangun ugeran nu disebut papantunan. Mantra nu aya dina carita pantun aya nu mangrupa rajah papantunan. Rajah papantunan aya nu mangrupa rajah pamuka, nyaéta nu digunakeun  dina buku carita pantun, dikedalkeun dina ngamimitian prung mantun. Aya ége nu mangrupa rajah panutup, nyaéta nu digunakeun pikeun  nutup carita pantun.

**Puisi papantunan** nu aya dina tengah-tengah carita ngébréhkeun rupa-rupa hal nu patali jeung lalakon. Contona ngébréhkeun kaayaan nagara, kaayaan karaton, nataan nu geulis jeung nu kasep, nataan nu dangdan, ngébréhkeun nu keur perang, nu keur ngapung, nu iring-iringan, nataan laku-lampah léngsér.

## Conto Puisi Papantunan
### Nataan Karaton
...

Ana ret, kana pajuaranana,

luluhur salawe tempuh,

reregan salawe keser,

kelir beunang ngadingdingkeun,

korsi gading salawe siki,

meja salaka salapan rupa,

goong salawe wangunan,

genep likur kabuyutan,

damar lilin unggal bilik,

damar halang unggal tihang,

damar kurung unggal tungtung,

Turun di lawang ping pitu,

medal di lawang ping sanga,

alun-alun sewu cengkal,

babancong tilu ngariung,

pingitan dalapan puluh.

...

### Nataan Lampah Lengser
bérébet ki lengser lumpat,

lumpat sakalumpat-lampet,

tarik batan mimis bedil,

lepas batan kuda lumpat,

ngadudud sarangka duhung,

liang irung mamaungan,

buah birit mani hapa,

balas kasepakan keuneung,

wani éor cecekolan,

éar mumuncanganana.

...

## Rujukan
Bunraku

thumb|300px|Right|Gedung Pintonan **Bunraku**

**Bunraku** (文楽) nyaéta sandiwara boneka tradisional Jepang anu mangrupa salah sahiji jenis ningyo johruri (人形浄瑠璃). **Bunraku** mimiti diwanohkeun di Osaka dina taun 1684. Kasenian ieu sakapeung ogé disebut ningyou joururi. Ningyou nyaéta boneka, sedengkeun joururi nyaéta carita narasi anu dibawakeun ku cara dinyanyikeun sarta dipirig ku petikan shamisen. Kasenian ieu saméméhna disebut ayatsuri joururi shibai **sandiwara joururi ayatsuri** tuluy nu akhirna dingaranan bunraku di ahir jaman Meiji. Ngaran bunraku sorangan dicokot ti ngaran seniman Uemura Bunrakuken I, saurang seniman ningyou joururi anu asalna ti Osaka.

## Sajarah
Kasenian ningyou joururi diciptakeun ti gabungan sandiwara boneka jeung musik shamisen di mimiti jaman Edo. Pintonan ieu awalna diciptakeun ku Takemoto Gidayu, saurang *tayuu* kalayan naskah nu dijieun ku Chikamatsu Monzaemon jeung Ki No Kaion. Ningyou joururi dina jaman harita mampuh ngéléhkeun kapopuleran kabuki, ku kituna pintonan kabuki akhirna loba maké naskah carita ningyou joururi. Tapi mimiti abad 19 kaayaan jadi tibalik, ku kituna pamingpin kasenian ningyou joururi anu ngaranna Uemura Bunrakuken I narékahan sangkan ngahirupkeun deui kasenian ieu ku cara ngadegkeun hiji gedong pintonan husus ningyou joururi di Kouzubashi [ayeuna Osaka] sarta saterusna dipindahkeun ka Matsushima ku Uemura Bunrakuken III. Ngaran gedong pintonanna ogé dirobah jadi buranku-za (téater bunraku). Lokasi bunraku-za pernah kaduruk nalika perang dunya II. Ngaran bunraku-za digantian jadi Asahi-za, sarta posisi Shochiku salaku nu ngajaga kasenian bunraku digantikeun ku organisasi nirlaba Bunraku Kyoukai anu disponsoran ku Perfektur Osaka, dayeuh Osaka, Departemen Pendidikan Jepang sarta NHK. Sajaba ti éta, pikeun nungkulan masalah regenerasi di dunya bunraku dina taun 1973 dijieun hiji kawijakan yén masarakat awam ogé bisa diajar kasenian ieu.

## Ningyou
Hulu bonéka anu dipaké dina bunraku aya sababaraha macem, nyaéta: lalaki atawa awéwé, kolot atawa ngora, sagala rupa sipat, pakasaban, jeung status sosial. Satengah hulu bonéka éta aya anu bisa ganti peran sacara fleksibel ngan ukur ku ngaganti wig anu dipakéna. Wig anu dijieun ti buuk manusa anu dicampur bulu sato éta ditémpélkeun ka bagian huluna maké lém anu dijieun ti cai  jeung lilin sangkan henteu copot. Awak boneka ogé dibéré pakéan anu luyu jeung perana. Lamun baris mintonkeun peran wanoja bangsawan, mangka bonéka éta didangdanan maké kimono lengkep jeung jubon (baju jero), uchikake (mantel), haori (mantel luar), jeung obi. Jenis hulu bonéka anu dipaké dina bunraku:

### Boneka Lalaki
a. *Bunshichi*: lalaki kasep tapi sangsara, lalakon utama dina carita.

b. *Darasuke*: hulu bonéka kalayan mimik ngécé pikeun peran jalma jahat.

c. *Matahei*: hulu bonéka kalayan mimik rahayat anu jujur.

### Boneka Awéwé
a. *Musume*: hulu bonéka rumaja umur 14-15 taun.

b. *Keisei*: hulu bonéka pikeun peran wanoja panghibur.

c. *Ofuku*: hulu bonéka pikeun wanoja anu wajahna buleud kalayan peran komikal.

## Rujukan
Ramadhan KH

**Haji Ramadhan Kartahadimadja** atawa kasohor ku sebutan **Ramadhan K.H** nyaéta salah sahiji inohong Sunda nu karya-karyana euyeub pisan () . Panulis, rédaktur kabudayaan, jeung novélis. Kungsi kuliah di ITB, tapi pindah ka ADLN.
* *Gobel, pelopor industri elektronika Indonesia dengan falsafah usaha pohon pisang* (1994).
* *Sjamaun Gaharu, cuplikan perjuangan di daérah modal* (gawé bareng jeung Hamid Jabbar, Sjamaun Gaharu) (1995).
* *D.I. Pandjaitan, pahlawan revolusi gugur dalam seragam kebesaran* (gawé bareng jeung Sugiarta Sriwibawa) (1997).
* *Demi bangsa - liku-liku pengabdian Prof. Dr. Midian Sirait: dari guru SR Porsea sampai Guru Besar ITB* (gawé bareng jeung Sugiarta Sriwibawa) (1999).
* *H. Priyatna Abdurrasyid - dari Cilampeni ke New York: mengikuti hati nurani* (2001).
* *H. Djaelani Hidajat - dari tukang sortir pos sampai menteri* (gawé bareng jeung Tatang Sumarsono) (2002).
* *Pergulatan tanpa henti - Adnan Buyung Nasution* (gawé bareng jeung Nina Pane) (2004).
* *Menguak duniaku: kisah sejati kelainan seksual* (1988).

### Novel
* *Rojan revolusi* (1971).
* *Kemelut hidup* (1977).
* *Keluarga Permana* (1978).
* *Ladang Perminus* (1990).

### Puisi
* *Priangan si Djelita: kumpulan sandjak* (1956).
* *Am Rande des Reisfelds: zweisprachige Anthologie moderner indonesischer Lyrik / herausgegeben von Berthold Damshäuser und Ramadan K.H. aus dem indonesischen übersetzt von Berthold Damshäuser: antologi dwibahasa puisi Indonesia modern*(1990).
* *Gebt mir Indonesien zurück! - Anthologie moderner indonesischer Lyrik / herausgegeben von Berthold Damshäuser und Ramadan K.H.; aus dem Indonesischen übersetzt von Berthold Damshäuser, mit einem Vorwort von Berthold Damshäuser* (1994).
* *Jakarta & Berlin dalam cermin puisi: antologi dwibahasa dengan puisi mengenai Jakarta dan Berlin* (2002).
* *Antologie Bilingue de la Poesie Indonesienne Contemporaine: antologi puisi dwibahasa Indonesia-Prancis (..)*.

## Referensi
Suku

thumb|300px|right|suku manusa
**Suku** (lemes: **sampéan**, lemes pisan: **dampal**, cohag: **cokor**) nyaéta anggota awak jelema atawa sato gunana pikeun nagtung jeung leumpang.

## Babagian Suku 
* Bincurang bagian suku antara tuur jeung pigeulang suku bagian hareup.
*Bitis bagian suku antara tuur jeung pigeulang suku bagian tukang.
*Buah bitis bagian nu menjekul dina bitis.
*Cacariuan tulang dina sambungan tuur beulah hareup, bagunna siga cariu.
*Cécéngkolan bagian suku antara bitis jeung keuneung, atawa bagian nu legok tukangeun tuur antara pingping jeung bitis.
*Dampal suku bagian suku panghandapna anu napak kana titincakan.
*Indung suku nyaéta ramo suku panggedéna.
*Kacapuri nyaéta puhu suku.
*Keuneung bagian suku antara cécéngkolan jeung dampal suku tukang.
*Kuku bagian saperti tanduk dina ramo.
*Mumuncangan bagian suku anu ngabenggul sagedé muncang, gigireun pigeulang suku jeung cecekolan kénca-katuhu.
*Pigeulang suku bagian suku antara bincurang jeung tonggong suku.
*Pingping bagian suku antara puhu pingping jeung tuur.
*Puhu pingping bagian suku pangluhurna anu tepung jeung awak.
*Tonggong suku bagian suku handapeun pigeulang, tukangeun dampal suku.
*Tuur bagian suku lebah sambungan tulang, handapeun pingping luhuren bitis.

## Rujukan
Calung Gambang

**Calung Gambang** atawa calung rantay anu watangna diruntuykeun ku tali kulit waru (lulub) ti anu pangbadagna nepi ka anu pangleutikna, jumlahna 7 wilahan (7 ruas awi) atawa leuwih. 
Komposisi pakakasna aya anu hiji deretan sarta aya ogé anu dua deretan (calung indung sarta calung anak/calung rincik).
Jumlah nada dina gambang loba gumantung kana kabutuhan téknik nabeuhna kira-kira antara 18 nepi ka 20 bilah.
Pikeun anu 20 bilah nada anu pangluhurna biasana maké sora *barang alit*, anu pikeun panghandapna maké *singgul ageng*, sedengkeun pikeun nu 18 bilah biasana ti nada *loloran alit* nepi ka nada *galimer ageng*.

 

## Rujukan
Rage Against the Machine

[thumb|300px|Personil RATM di [Vegoose, Oktober 2007 (ti kénca ka katuhu Tim Commerford, Zack de la Rocha, Brad Wilk, jeung Tom Morello]]
**Rage AGainst The Machine** anu biasa disingget RATM nyaéta grup musik asal Los Angeles, Amerika Serikat anu dibentuk taun 1991 ku Zack de la Rocha, Tom Morello, Tim Commerford jeung Brad Wilk. RATM ngagabungkeun aliran msik hip-hop, heavy metal, jeung punk dina musikna. Lamun ditilik tina téma, lagu-lagu RATM loba ngabahas kritik sosial, ieu hal ogé dirojong ku gaya *rapping* Zack jeung cara Tom Morello dina maénkeun gitarna anu biasa maké éfék-éfék sora anu has. Para personil RATM, utamana Tom kaasup aktivis dina organisasi sosial anu ngusahakeun hak-hak asasi manusa, saluyu jeung téma lagu-lagu RATM.

## Karir
Sataun sabada ieu grup dibentuk, Zack saparakanca langsung nyieun album pertamana dina taun 1992 anu dijudulan *RAGE AGAINST THE MACHINE* anu kawilang suksés di Pasar musik kalayan lagu andalanna *Killing in the Name of* anu nyababkeun meunangkeun platinum. Album kaduana nyaéta *EVIL EMPIRE* anu dirilis taun 1996, diteruskeun ku album *THE BATTLE OF LOST ANGLES* anu dirilis taun 1999.

Taun 2000, sabada ngarilis album *RENEGADES*, Rage Against the Machine dinyatakeun vakum malah mah bubar sabab Zack mutuskeun kaluar, terus ti saprak harita, personil anu nyésa ditambah Chris Cornell (ex-vokalis Soundgarden nyieun grup musik anyar anu dingaranan Audioslave. April 2007, RATM ahirna konsér deui di *Coachella Valley Music and Arts Festival* sanggeus tujuh taun papisah

## Référénsi
Adan

thumb|200px
**Adan** nyaéta uaran pangajak solat: Saban waktu anu lima, sok dipaké ogé dina kasempetan séjén contona dina sabot aya hujan angin. Adan mangrupa béja datangna waktu solat pikeun umat Islam ka jalma réa atawa ogé panggero umat Islam pikeun ngalakukeun ibadah solat, hususna solat wajib lima kali sapoé sapeuting, kalayan bacaan anu geus ditetepkeun. Sacara basa adan hartina (béja atawa geroan) Aya sawatara pamadegan ngeunaan saréat adan. Pamadegan anu pangkuatna nuturkeun adan téh mimiti disyaréatkan di Madinah dina mangsa mimiti Nabi Muhammad SAW. Nabi SAW musawarah ngeunaan cara ngabéjaan umat Islam yén pikeun solat geus waktuna. Isukna Abdullah bin Zaid (sobat Nabi) nyaritakeun ka Nabi Muhammad SAW ngeunaan lafal adan ti ngimpina. Nabi SAW nuturkrun yén ngimpi Abdullah éta bener, tuluy ménta Bilal bin Rabbah pikeun uar adan. Sabot Bilal rék adan datang Umar bin Khattab (khalifah) yén manéhna ogé ngimpi nu sarua.
## Babacaan Adan
*Babacaan Adan
“Allaahu Akbar, Allaahu Akbar [2x]
Asyhadu Allaa Ilaaha ilallaah [2x]
Asyhadu anna Muhammadar Rasuulullaah [2x]
Hayya ‘alash shalaah [2x]
Hayya ‘alash falaah [2x]
Allaahu Akbar, Allaahu Akbar, laa ilaaha ilallaah”

## Muazin
Jelema anu nyorakeun adan disebut muazin. Dina ngalaksanakeun pancénna aya sawatara adab anu anu kudu dipigawé ku saurang muazin, di antarana suci ti ti hadas badag sarta leutik, nyanghareup kiblat, teu ngomong, sarta sorana tarik sabot ngaweuhan adan. Jelema anu mimiti ngaweuhan adan dina sajarah Islam nyaéta Bilal Bin Rabbah (budak ti Abessinia) Minangka muslim anu teguh sarta miboga sora anu alus, Bilal téh sobat nu dipikanyaah ku Nabi, komo manéhna dipénta ngaweuhan adan unggal waktu solat wajib ku kituna boga lalandian “muazin Rasulullah” Bilal kungsi usul pikeun nambahan *assalaatu khairun min an-naum* (solat leuwih alus batan saré) dina adan solat subuh sarta Nabi SAW narima usul éta. 
## Hukum Ngumandangkeun Adan
Ajengan mazhab Hanafi sarta Syafi’i boga pamadegan yén hukum ngaweuhan adan nyaéta sunah muakadah (sunah anu pangpentingna) samentara ajengan mazhab Maliki sarta Hanbali boga pamadegan yén hukumna wajib. Nurutkeun hasid Nabi Muhammad SAW, anu diriwayatkan ku Bukhari ti Lebu Sa’id al-khudri, lamun ngaregepkeun adan nu keur diaweuhkeun mangka disunahkeun pikeun jalma anu ngadéngéna pikeun ngedalkeun kalayan sora nu laun dina babacaan adan. Tapi sabot muadin ngedalkeun hayya ‘alaa assalaah sarta hayya ‘alaa al-falah, jelema anu ngadéngéna kudu ngedalkeun laa haula wa laa quwwata illaa bi Allaah (euweuh daya sarta kakuatan kajaba ti Alloh)

## Rujukan
## Tempo ogé 
* Iqamah
* Wudhu
* Solat
* Zikir
* Ma'rifat
Erwin Schrödinger

**Erwin Schrödinger** lahir taun 1887 jeung tilar dunya dina taun 1961. Anjeunna nyaéta saurang ahli fisika anu lahir di Vienna, Austria. Éta sasaruaan téh jadi konci utama  fisika modérn. Parumusan ékivalén dina wangun matriks meunang ku Warner Heisenbeg nalika dina mangsa anu méh bareng. Kalawan tatapakan matématis anu kuat ieu, tiori kuantum nyieun hiji kamajuan anu pohara luar biasana. Dina waktu ani singget para élmuwan bisa ngajelaskeun sababaraha pangukuran kasup spéktrum  tina atom komléks jeung sipat-sipat réaksi kimia.

## Sumber
Sampo

thumb|200px|left|Sampo
**Sampo** nyaéta sabun cair keur ngumbah buuk jeung kulit hulu, dijieun tina campuran tutuwuhan atawa zat kimia. Sampo nyaéta produk keur ngarawat buuk nu digunakeun pikeun ngaleungitkeun minyak, kotoran, partikel kulit, ketombé, polusi lingkungan sarta partikel kontamina lian nu sacara bertahap numpuk dina buuk. Tujuanna nyaéta ngaleungitkeun komponén nu teu dipikahayang tapi teu ngajadikeun buuk hésé diatur. Sampo nalika dicaian mangrupa surfaktan bisa mersihan buuk jeung kulit hulu, bisa ngaleungitkeun minyak alami nu melumasi buuk. Kuramas sering ogé bareng jeung maké kondisionér pikeun ngababarikeun nyisiran jeung styling.

## Sajarah Sampo
Sampo aslina hartina mencétan  hulu  dina basa India Utara boh kecap boh  konsépna diwanohkeun ka Britania ti Kolonial India. Kecap sampo dina basa Inggris asalna ti Hindi chāmpo (चाँपो / tʃã po ː ː /. makéna basa Inggris di India tanggal Anglo ka 1762. Di India,, chaAmpo digunakeun keur mencétan  hulu, biasana maké sababaraha rupa minyak buuk. Istilah jeung layanan mencétan hulu (kuramas) diwanohkeun di Britania ku pangusaha Sake Dean Mahomed taun 1814. Nalika Déan bareng jeung  garwana muka usaha mandi kuramas nu dikenal  minangka Mahomed’s Indian Vapour Bath’s di Brighton, Inggris. Mandi kuramasna siga mandi Turki nu klienna narima pangobatan India champi (kuramas) atawa  terapi pijet. Layanana éta meunang pangajén jeung meunang gelar ‘Bedah keramas’ ku George IV jeung William IV. Dina taun 1900-an, harti kecap ngagésér tina harti mencétan hulu maké sabun kana buuk. Saméméhna, sabun biasa (mandi) geus digunakeun keur ngumbah buuk. Tapi, sabun (mandi) ngajadikeun buuk teu genah, ngaganggu, jeung katempona teu sehat. Salila tahap awal kamekaran sampo, panata buuk ti Inggris nyieun campuran sabun dina cai jeung ditambahan hérbal keur méré éfék buuk bersinar jeung aroma kana buuk.Kasey Hebert nyaéta jalma nu mimiti nyieun sampo. Mimitina produk sabun jeung sampo rada sarua, duanana ngandung surfaktan, sarupaning diterjén. Sampo modérn siga nu dikenal ayeuna mimiti diwanohkeun dina taun 1930-an, Drene nu mangrupa sampo sintétik kahiji (non-sabun).

## Referensi
Evangelista Torricelli

**Evangelista Torricelli** (1608-1647) nyaéta saurang ahli fisika Italia, panimu barométer cai raksa, panimu hukum Troccelli, panimu tabung hampa leutik anu minggaran di dinya, hli matématika, pangarang, guru besar, sékretaris, pangabantu, jeung murid Galileo. Anjeunna ngaropéa mikroskop jeung téléskop.

Troccelli lahir di Faenza, Italia tanggal 15 Oktober 1608 jeung tilar dunya di Florence tanggal 25 Oktober 1647 dina umur 39 taun. Nalika Trocelli masih nungtut élmu di sakola ieu, bapana tilar dunya. Indungna jeung dua urang adi lalaki Trocelli pindah ka Roma jeung dipikanyaho ku Trocelli nu ahirna hirup babarengan. Indungna tilar dunya di Roma dina taun 1641.

Lolobana, hasil panimu Trocelli téh dina widang fisika, hususna ngeunaan barometer.  Trocelli ogé ngébréhkeun téori-téori ngeunaan percepatan jeung gravitasi, gerakan cairan jeung proyéktif. Hiji mangsa nalika Fermat kungsi ngajukeun soal ka Trocelli pikeun nangtukeun hiji titik dina widang datar anu jumlah jarakna ka titik hiji segi tilu jadi miimum.  Hasil ngaréngsékeun soal ku Trocelli téh tuluy diterbitkeun ku salah saurang muridna nyaéta Viviani dina taun 1659.

## Sumber
Bonsai

thumb|250px|Right|Bonsai

**Bonsai** asalna ti basa Jepang. *Bon* hartina wadah atawa pot, sedengkeun *sai* hartina pepelakan. Dina mangsa anu sarua, hiji ilustrasi ngeunaan bonsai muncul ku gambar milik saurang pendeta, Honen. Ilustrasi éta ngagambarkeun yén bonsai miboga tujuan pikeun nyumponan kahayang penggemarna. Dina mangsa harita, tatangkalan dikumpulkeun ti sababaraha tempat, saperti pegunungan sarta *lading*, tuluy dikerdilkeun jeung dipelakna dina pot.

Sanajan kecap bonsai asalna ti basa jepang, seni bonsai mimiti lahir di Cina dina mangsa pamaréntahan Dinasti Tsin (265-420) tuluy sumebar di mangsa Dinasti Tang (618-907). Dina mangsa Dinasti yuan (1280-1368) loba pajabat, pelajar, jeung padagang ti Jepang anu mawa seni bonsai éta ka nagarana. Di Jepang, dina taun 1309, seni bonsai ieu mimiti marak jeung sarta loba digemari ku masarakatna. Bukti konkretna nyaéta lobana lukisan karya Takakane Takashima anu ngagunakeun bonsai salaku objekna.

## Rujukan
Foo Fighters

[thumb|300px|Foo Fighters akustikan di [London, 14 Juni 2006]]
**Foo Fighters** nyaéta grup musik rock akternatip anu dibentuk taun 1994 ku drummer Nirvana, Dave Grohl sabada Nirvana bubar. Ngaran Foo Fighters sorangan dicokot tina isu ayana UFO jeung sagala rupa fénoména udara séjénna anu dilapurkeun ku pilot kapal udara Sekutu dina Perang Dunia II anu kasohor kalayan ngaran *pejuang Foo* (Foo FIghters). Foo Fighters terus ngarilis album-album séjénna, di antarana taun 1999, album ''There's Nothing left to Lose*, album *One by One* (2002), *In Your Honour* (2005), *Skin and Bones* jeung *Nothing but Skin and Bones* (2006), *Echoes, Silence, Patience & Grace* (2007). Taun 2011 ieu, Foo Fighters ngarilis 2 album sakaligus, di antarana *Wasting Light' jeung *Medium Rare*.

## Référénsi
Gabriel Fahrenheit

**Daniel Gabriel** Fahrenheit (24 Méi 1686-16 Séptémber 1736) nyaéa saurang fisikawan Jerman. Lahir di Danzig, Polandia. Anjeunna nu nimukeun mimiti skéma Fahrenheit dina taun 1724. Aya anu nyatakeun yén Fahrenheit nangtukeun titik enol (0 derajat Fahrenheit) jeung 100 derajat F dina skala témpraturna ku cara nyutat témpratur di luar panghandapna anu bisa diukur jeung témpratur awakna sorangan. Témpratur di luar panghandapna tuluy ku anjeunna dijadikeun titik enol anu diukur nalika usum tiis  taun 1708 nyanghareupan taun 1709 di kampong asalna, Gdansk (Danzig).  

## Sumber