Kaulinan budak Sunda

**Kaulinan Barudak Sunda** nyaéta rupa-rupa kaulinan tradisional anu biasa dipidamel ku barudak di lingkungan masarakat Sunda. Kaulinan ieu biasana ngagunakeun alat-alat saderhana anu aya di alam sabudeureunana sarta dibarengan ku kakawihan (lagu-lagu pondok) anu matak gumbira.

## Sajarah
Saméméh kaulinan komputer sarupaning *Sega* atawa *Nintendo* datang, barudak leutik di Tatar Sunda boga rurupaning kaulinan pikeun ngeusian waktu ulin manéhna sabada diajar atawa mantuan kolotna. Kaulinan barudak téh mangrupa *kamonésan* anu mindeng dilakukeun ku barudak dina mangsa keur rinéh. Aya kaulinan barudak anu dilakukeun ku sorangan, aya kaulinan anu dilakukeun ku duaan, aya ogé kaulinan anu kudu dilakukeun ku lobaan

## Mangpaat
béda jeung kaulinan éléktronis nu sipatna nyorangan (:*soliter*, :*solitaire*), rurupaning kaulinan heubeul ieu biasana kudu dipaénkeun ku leuwih ti saurang. Sipat ieu tangtuna mangaruhan sifat budak sacara umum. Kaulinan elektronis ngadidik budak jadi teu kaiket/mahardika/independen, ngulik jeun kompetitip. Sabalikna, kaulinan heubeul ngajarkeun budak hirup sauyunan jeung paheuheuyeuk leungeun. Sawatara jalma boga pamadegan yén ieu téh aya hubunganna jeung sipat barudak ayeuna, hartina masarakatna nu bakal ka hareup, anu leuwih gedé rasa kasoranganana jeung turun rasa babarenganana.

Dua sifat ieu aya goréng aya alusna, teu bisa dibédakeun hideung bodas. Ieu tangtuna tangtangan pikeun kolot supaya bisa ngawanohan budak jeung dunyana supaya ka hareupna generasi hareup jadi generasi nu mardika, kompetitip, ngulik tapi teu égois, atawa boga 'rasa sosial' nu lemes.

Salian ti ngajarkeun rasa babarengan éta, hiji ciri lain kaulinan barudak lembur baheula téh biasana mah tara leupas ti kakawihan, sanajan kawihna ngan saukur kawih pondok tur leuwih deukeut kana hariring ti batan kana ngawih. Contona, dina kawih kaulinan pelak cau nu mibanda pancén "nyabut" bibit cau kudu uluk salam heula maké kawih. ku sabab ieu, loba nu ngahijikeun kakawihan jaung kaulinan budak.

## Kaulinan secara formal                                                                                                                                                                                                   
Lantaran kaulinan téh gedé mangpaatna pikeun kamekaran mental jeung tumuwuhna fisik barudak, mangka dina Kurikulum 2013 tingkat daérah provinsi Jawa Barat kaulinan barudak diasupkeun minangka matéri pangajaran di sakola. Matéri pangajaran kaulinan barudak ditepikeun dina kelas VII SMP. Eusina ngeunaan pangaweruh rupa-rupa kaulinan tradisional kalawan prakték pikeun metakeun éta kaulinan.

## Rupa-rupa kaulinan barudak
### Dumasar kana saha nu ngalakukeunna
#### Kaulinan barudak awéwé
*Simar
*békles
*Anjang-anjangan
*Sondah
*Congklak
*énggrang

#### Kaulinan barudak lalaki
*Gatrik
*Sorodot gaplok
*Papanggalan
*Kolécér
*Jajangkungan
*Ngadu kaléci
*Pepeletokan

#### Kaulinan barudak lalaki jeung awéwé
*galah (gobag)
*Oray-orayan
*Ambil-ambilan
*Ucing sumput
*Sapintrong
*Boy-boyan
*Pacici-cici putri
*Ucing-ucingan
*Empét-empétan
*Sasalimpetan

### Dumasar kana prak-prakanana
#### Anu dibarung ku kakawihan
#### Anu henteu dibarung ku kakawihan
Dina daptar di handap disebutkeun rupa-rupa kaulinan budak Sunda.

## Tutumbu ka Luar 
* Balai Pelestarian Nilai Budaya Jawa Barat
* Dinas Pariwisata dan Kebudayaan Provinsi Jawa Barat

## Rujukan