open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dorokdok

**Dorokdok** nyaéta kurupuk anu bahan dasrna tina kulit sapi jeung munding. Rasana anu gurih jeung rangu.

## **Cara nyieun Dorokdok**
Prosés nyieun éta dorokdok téh kawilang lila nyaéta 5 poé. Saterusna kulit munding anu warnana konéng hérang dituuskeun terus di potongan panjang-panjang. Tuluy dipoé nepi ka garing. Lamun cuacana keur alus 3 poé ogé geus garing, tapi lamun cuacana keur goréng bisa nepi ka 5 poé. Salah sahiji ciri kulit geus garing téh nyaéta kulitna jadi teuas. Rasa dorokdok téh aya dua rasa nyaéta original jeung lada. Anu lada biasana ditambahan ku gila beureum jeung cabé.  
Sedengkeun lamu dorokdok sapi anu dipilih nyaéta sapi jalu supaya dorokdok téh beukah. Kulit sapi anu dipaké nyaéta bagian jerona anu warna bodas. Sapi anu kualitasna alus nyaéta sapi ti daérah Kalimantan, Sumatera, Madura jeung Sulawesi. Kulit sapi anu geus disését tina kulitna, tuluy dikumbah nepi ka bersih.  Tuluy dikeueuman anu maké bumbu éta téh salila sapoé sapeuting. Sanggeus kitu dipoé maké bumbu deui, posisi kulitna ditarik nepi ka. Biasana lamun cuaca alus ngan 4 poé dipoéna téh.  Lamun cuasca goréng ulah waka dipoé ku sabab lamun ngan digaringkeun wungkul bakal mangaruhan kana rasa dorokdok jadi pait. 
Ngagoréng dorokdok téh dua kali ngagoréng. Ngagoréng ka hiji kulit ngan saukur dikeueum dina minyak kalapa anu seuneuna leutik. Sanggeus kulit jadi beukah seuneu téh mimiti digedéan sangkan éta dorokdok jadi téréh beukahna. Sanggeus kitu jait, dorokdok munding bakal ngaleutikan. Tuluy ngagoréng anu kaduana ilahar ngagoréng kurupuk biasa sangkan éta kurupuk téh anger beukah. Lamun dorokdok sapi sanggeus diasupkeun kana minyak kalapa anu teu pati panas téh dikeueum tuluy bakal robah jadi péot kacoklatan jeung saeutik beukah. Sanggeus kitu jait tuluy tuuskeun tuluy poé deui. Sanggeus dipoé digoréng deui nepi ka beukah jeung hasilna bakal leuwih bodas dibandingkeun dorokdok munding.

## catetan
Tutunjukan

**Tutunjukan** nyaéta kawih anu dikawihkeun bari nunjukkeun curuk nu diriungkeun. Tutunjukan ieu dikawihkeun bari diuk ngariung, biasana maén ieu tutunjukan téh sok di téras imah bari ngadagoan hujan raat, atawa ngadagoan kadaharan anu keur dipasak ku indung salah saurang budak nu boga imah éta.Barudak nu ngalakukeun ieu kawih téh sakapeung mah sok bari maén teteguhan bari teu wéléh suka bungah, malah barudak nu cicingna di palemburan mah sok milih tibatan nonton TV mending kénéh ngawih bari maén ieu tutunjukan, béda jeung barudak nu cicingna di kota kaulinanana ogé geus *canggih* nyaéta maén *game* dina komputer atawa maén PS (*Play Station*), béda pisan katingalina antara budak nu cicingna di kota jeung budak nu cicingna di lembur, tapi teu saeutik jaman kiwari mah budak nu cicingna di lembur ogé sok aya nu maén game dina komputer, matak jarang barudak jaman ayeuna nu apal kana kawih kaulinan.

Kawih lianna :

*Tutunjukan téténjékan, Si Tétéh anteur ka cai,* 
*Sieun bugang dina muncang* 
*Kokoplak sayang kadanca*
*Kadanca katindih picung,* 
*Cungcurung kawin odéng* 
*Odéng panjang buntut.*

## Referensi
Istana Bogor

thumb|250px|Istana Bogor ditingali ti Gigir
**Istana Bogor** nyaéta salah sahiji ti 6 Istana Présidén Indonésia. Istana Bogor pernahna di Jalan H. Juanda No.1,Kalurahan Paledang, Kacamatan kota Bogor Tengah Kotamadya Bogor, Jawa Barat. Tanah di Sakuriling Istana Bogor nyaéta lahan anu biasa disebut Kebon Raya Bogor. Aksés ka Istana Bogor henteu hésé sabab Istana Bogor aya di Tengah Kota. Lokasi istana dipilih ku Van Imhoff sorangan sabab kairut ku katingtriman hiji kampung anu ngaranna Kampung Baru, patilasan Karajaan Pajajaran. Nu nempatan terahir Istana Bogor zaman harita nyaéta Gubenur Jendral Tjaarda Van Starkenborg Stachurwer, sabab kudu masrahkeun Istana Bogor ka Jéndral Imamura, taun 1942. Open House ieu dilaksanakeun salila 6 poé. Kagiatan Open House dipikresep pisan boh ku masarakat lokal atawa internasional. Taun 2010 kamari, nu datang ka *open house* nepi ka 60.000 urangna.

## Référénsi
Rossa

thumb|left|200px

**Rossa** mibanda ngaran lengkep Sri Rossa Rosalina Handiyani, lahir di Sumedang, Jawa Kulon, 9 Oktober 1978. 
## Karir
Saprak umur 10 taun, Rossa geus dirérét ku produser rékaman. Karir Rossa, nu ceunah keur leutikna resep kana maén kaléci sarta langlayangan ieu bisa kaitung gancang.

## Ruukan
Sintaksis

thumb|150px| Right| Sintaksis

**Sintaksis** mangrupa tata basa anu ngabahas hubungan antar kecap dina tuturan. Sarua jeung morfologi, tapi morfologi ngait struktur gramatikal di jero kecap.

## Unsur Basa
Unsur basa anu kaasup di jero sintaksis nyaéta frase, klausa,jeung kalimah. Tanda kurung nandakeun yén anu perenahna dina kurung éta boga sipat manasuka, hartina kaci aya, kaci ogé euweuh.

Penggolongan klausa:
* Dumasar unsur intina
* Dumasar aya henteuna kecap négatif anu sacara gramatik menegatifkan predikat
* Dumasar kategori kecap atawa frase anu menduduki fungsi predikat

## Kalimah
Kalimah nyaéta hijian basa anu diwangun ti dua kecap atawa leuwih anu ngandung pikiran anu pepek sarta boga pola intonasi ahir. 
 
## Referensi
Radén Tjétjé Somantri

]]

**Radén Tjétjé Somantri** nyaéta salah sahiji inohong panaratas tari Sunda.  Lahir di Bandung ti pasangan Nyi Radén Siti Munigar, saurang ti kulawarga ménak Bandung jeung Rd. Somantri, ménak ti Purwakarta anu tilar dunya saméméh Tjétjé lahir.

## Réferénsi
Prang-pring

thumb|200px|right|Barudak keur ulin prang-pring
**Prang-pring** nyaéta kawih kaulinan anu dipaké ku barudak bari dariuk ngajajar, atawa ngariung bari nyanghunyar. Bari ngawih ditepakan, budak nu katepak panungtung kudu mintelkeun sukuna jadi émok.

## Referensi
Endog asin

## Nyieun Endog Asin
### Milih Endog
Pikeun mikanyaho kumaha kondisi endog nu rék diasinkeun, kudu dipariksa heula sakaligus milihan nu alusna(sortasi). Milih jeung mariksa endog carana nyaéta ngasupkeun endog kana wadah atawa bak palastik anu geus dieusian cai, tuluy ditingali posisi endog-endogna dina éta cai.
Tapi teu kabéh jalma wani ngadahar endog asin, ku sabab bisa ngaronjatkeun kadar koléstérol jeung *tekanan darah* dina awak. Sanajan endog asin angger mangpaat ku sabab miboga kalsium anu loba.
Ngadahar endog asin 2-3 siki unggal minggu pikeun anu umurna kurang ti 30 taun teu ngaganggu kana kaséhatan malahan alus ku sabab kolesterol miboga pungsi pikeun ngabentuk uyah hamperu anu diperlukeun pikeun *pencernaan lemak* jeung komponen penting séjénna pikeun jaringan otak, *serat*, saraf,haté, ginjal jeung kelenjar adrenalin.Kolesterol ogé mangrupa bahan dasar anu ngawangun hormon progesteron, estrogen, testosteron jeung kortison anu miboga mangpaat pikeun ngatur fungsi jeung aktivitas biologis.Endog asin dianjurkeun pikeun didahar ku barudak nalika *masa pertumbuhan*, *ibu hamil*, *menyusui*, kolot, jalma nu keur gering atawa aya dina tahap rék cageur tina panyakitna ku sabab ampir kabéh zat gizi anu aya di jerona babari dicerna ku awak.Mineral  anu aya dina jero endog asin teu ruksak lantaran ayana prosés *pengasinan* tapi nambahan kalsiumna.Kalsium miboga mangpaat pikeun nurunkeun resiko kanker usus, ngubaran nyeri nalika *haid* jeung *menopouse*, ngurangan resiko *keropos tulang* nalika hamil jeung nyusuan, ngajaga kauatan huntu sangkan teu babari bolong, ngaaktifkeun saraf, ngalancarkeun *perdedaran darah*, *melenturkan otot*, nganormalkeun *tekanan darah*, ngajaga kasaimbangan cairan awak jeung nyingkahan panyakit jantung. Endog asin mangrupa sumber vitamin D nu panggedéna sabada minyak lauk hiu.

## Referensi
Cikeruhan

**Cikeruhan** nyaéta tari tradisional anu dibawakeun sarta dimekarkeun di Cikeruh. Cikeruh éta sorangan nyaéta hiji wewengkon di Jatinangor, Sumedang Jawa Barat. Tarianna mangrupa anu dicandak ti tingkah polah jalma jeung sasatoan.

Cikeruhan mangrupa tari anu susunanna kawengku ku gerakan penca silat, dipirig ku ketuk tilu dibawakeun ku kaendahan koréografi jeung ekspresi ti pangibing lalaki jeung awewe. Cikeruhan ngagambarkeun rekaman mangsa baheula ti jawara anu mibanda kabiasaan senang-senang jeung pamer kakuatan dina acara kasenian sanggeus panen. Ku kituna, teu anéh lamun Cikeruhan kentel pisan ku unsur penca silatna.
## Catetan
Makédonia (disambiguasi)

**Makédonia**, atawa **Makédon** bisa ngalih ka:
* Kakaisaran Makédonia, hiji urut kakaisaran
* Makédonia (wewengkon), mangrupa wewengkon di Samenanjung Balkan
* Makédonia, hiji nagara daulat
* Républik Sosialis Makédonia (1946–1991), hiji unit féderal Yugoslavia jeung séké Républik Makédonia
* Vardar Makédonia, hiji wewengkon géografis nu kalobaannana kaasup ka Républik Makédonia
* Makédonia (Yunani) atawa Makédonia Yunani, hiji wewengkon di Yunani nu dibagi kana tilu distrik administratif:
** Makédonia Kulon
** Makédonia Tengah
** Makédonia Wétan jeung Thrake (ukur bagian kulon)
* Propinsi Blagoevgrad, nu sacara teu resmi disebut Pirin Makedonia, hiji wewengkon nagara Bulgaria
* Macedonia - masakan khas ti Italia

Tempo ogé:
* Basa Makédonia
* Papaséaan ngaran Makédonia
Emping

thumb|250px|Emping

**Emping** nyaéta hiji jenis kadaharan nyamikan anu dijieun ti buah melinjo, emping lain mangrupa kadaharan deungeun pikeun masarakat Indonésia, hususna di Pulo Jawa. Biasana dipaké minangka pelengkap kadaharan kawas loték, soto sarta sajabana.

## Kapunjulan jeung Kahéngkéran
***Gnetum gnemon*** geus lila dipikawanoh minangka pepelakan anu mibanda loba mangpaat. Ampir sakumna bagian pepelakan ieu mibanda mangpaat pikeun kahirupan manusa, ti mimitian buah, siki, daun, nepi ka watangna. Daun, buah sarta sikina dawam dikulub atawa dimasak, contona waé sayur haseum sarta tongseng kulit melinjo. Sikina bisa disangrai sarta dijadikeun emping melinjo anu ngeunah. Sedengkeun batangna bisa dipaké minangka bahan papan sarta pakakas rumah tangga anu basajan, sarta dahanna anu garing bisa dimangpaatkeun pikeun kai beuleum. Lobana mangpaat ti pepelakan gnetum gnemon atawa melinjo ieu anu nyieunana loba dibudi dayakan jelema.

Sajaba mangpaat kasebut di luhur, dipercaya ogé yén buah melinjo, hususna sikina, mibanda kandungan nutrisi anu pohara méré mangpaat nyagerkeun panyakit anu disebabkeun ku baktéri. Nurutkeun panalungtikan para ahli buah melinjo ngahasilkeun sanyawa antioksidan. Aktivitas antioksidan ieu mibogakonséntrasi protéin luhur, 9-10 persén dina unggal siki melinjo. Protéin utamana ukuranana 30 kilo Dalton éfeéktif pikeun maéhan radikal bébas anu jadi cukang lantaran sagala rupa panyakit.

Sanajan buah melinjo mibanda mangpaat anu alus dina merangan radikal bébas, tapi mun ngonsumsi anu kaleuleuwihan ogé henteu alus pikeun kaséhatan. Hal ieu kasebut ku sabab melinjo mibanda kandungan anu ngaranna purin, nyaéta zat anu bisa ngabalukarkeun asam urat. Lantaran éta ngonsumsi buah atawa olahan buah melinjo anu kaleuleuwihi. Tapi, lamun henteu dikonsumsi sacara kaleuleuwihan sarta cara ngolahna bener moal ngabalukarkeun asam urat. Mangka saha waé anu resep kana kadaharan atawa olahan ti buah melinjo, contona emping melinjo, kudu tarapti dina meuli sarta ngonsumsi kadaharan anu asalna ti pepelakan gnetum gnemon.

## Rujukan
Batagor

**Batagor** nyaéta wancahan tina baso tahu goréng, kadaharan has Bandung, Jawa Kulon  anu bahan utamana nyaéta lauk tanggiri nu dicampur jeung aci atawa tipung sagu, biasana dijual di roda sisi jalan atawa nguriling ka kampung-kampung. Malahan mah kiwari loba ogé nu jualanan ditempat matuh, saperti kios atawa *kafe*.

## Cara nyieun batagor 
Pikeun nyieun batagor téh siapkeun bahan-bahan saperti lauk tanggiri nu meunang ngagiling, tipung sagu atawa aci, endog, kulit pangsit. Bungbu nu biasana digunakeun di antarana pedes bubuk, uyah, gula bodas jeung bawang bodas. Sanggeus sakabéh bahan sadia, tuluy campurkeun kabéh bahan jeung bungbu dina hiji wadah, galokeun nepi ka kalis, tuluy cetak kanu kulit pangsit. Geus kitu mah kari ngagoréng. Biasana Batagor téh dipidangkeun maké sambel suuk. Kacida ni'matna mun dipidangkeun hanuet-haneut.

## Rujukan
Abkhazia

thumb|right|200px|Abkhazia
[right|thumb|290px|Abkhazia (kulawu) dina [Géorgia]]

**Abkhazia** (basa Abkhaz: Аҧсны/*Apsny*, basa Géorgia: აფხაზეთი/*Apkhazeti*, basa Rusia: Абха́зия/*Abkhazia*) nyaéta hiji nagara républik nu sacara *de facto* merdika, saluas 8.600 km&sup2;, aya di Kaukasus. Géorgia nglaim Abkhazia salaku wewengkon kadaulatanna. Kadaulatan républik ieu teu diakuan sacara internasional, iwal Rusia nu ngakuanna dina 26 Agustus 2008 bareng jeung pangakuan kadaulatan Ossétia Kidul. Abkhazia aya di basisir wétan Laut Hideung, tepung wates jeung Rusia di kalér. Jeung Géorgia, watesna dina wewengkon Samegrelo-Zemo Svaneti di beulah wétan.

## Lihat pula 
* Ossétia Kidul
* Walungan Réprua

## Réferénsi 
## Tumbu kaluar 
* President of the Republic of Abkhazia. Official site (en, ru, ab, tr) 
*  Abkhazia.org
*  Profil di BBC
Nagorno-Karabakh

|-
| align=center colspan=2 | 280px|Peta wewengkon Kaukasus
|-
| align=center colspan=2 | Peta wewengkon Kaukasus (Warna jingga nunjukkeun wewengkon nu dikawasaan Arménia)
|-
| **Basa resmi**
| Hayeren/Arménia
|-
| **Ibu kota**
| Stepanakert / Xankəndi*
|-
| **Présidén**
| Arkady Ghoukasyan
|-
| **Perdana Menteri**
| Anushavan Danielyan
|-
| **Kamerdékaan**&nbsp;–&nbsp;Déklarasi&nbsp;–&nbsp;Dirayakeun&nbsp;–&nbsp;Kadaulatan
| Ti Azerbaijan&nbsp;10 Désémber 1991&nbsp;2 Séptémber 1991&nbsp;Teu diakuan
|-
| **Wewengkon**
| 4.400&nbsp;km²
|-
| **Padumuk**Étnis&nbsp;
| 145.000 (perk. 2002)95% étnik Arménia5% kaom minoritas
|-
| **Mata uang**
| Dram (AMD) (Arménia)
|-
| **Zona wanci**
| UTC +4 (DST +5)
|-
| **TLD Internét**
| —
|-
| **Kode télépon**
| 374
|-
|}

**Nagorno-Karabakh** (basa Azerbaijan: **Dağlıq Qarabağ** atawa **Yuxarı Qarabağ**; basa Rusia: **Нагорный Карабах**, **Nagornyy Karabakh**; basa Arménia: **Լեռնային Ղարաբաղ**, **Lernayin Gharabagh**) mangrupa hiji wewengkon nu aya di bagian kidul Kaukasus, kirang leuwih 270&nbsp;km kuloneun Baku, ibu kota Azerbaijan. Wewengkon ieu dicicingan ku mayoritas étnik Arménia, jeung dikawasaan ku militér Arménia.

Padumuk étnik Arménia satempat mroklamasikeun kamerdékaan Républik Nagorno-Karabakh ti Azerbaijan dina 10 Désémber 1991, tapi kadaulatan républik éta teu diakuan ku dunya internasional jeung wewengkon éta sacara *de jure* dianggap salaku bagian ti Azerbaijan. Dina 27 Juni 2006, Arménia jeung Azerbaijan satuju pikeun ngijinkeun padumuk Nagorno-Karabakh ngayakeun réferéndum ngeunaan status wewengkon éta di waktu engké.

## Réferénsi 
## Tumbu kaluar 
*  Situs Kamenterian Luar Nagri 
*  Situs Kantor Nagorno-Karabakh di AS
*  Surat kabar pamaréntah *Azat Artsakh''
Ossétia Kidul

[right|thumb|290px|Ossétia Kidul (kulawu) dina [Géorgia]]

**Républik Ossétia Kidul** (basa Ossétia: Республикӕ Хуссар Ирыстон, *Respublikae Xussar Iryston*; basa Rusia: Республика Южная Осетия, *Respublika Yuzhnaya Osetiya*; basa Georgia: სამხრეთი ოსეთია, *Samkhreti Osetia*) mangrupa hiji nagara républik nu sacara *de facto* merdéka, aya di Kaukasus. Géorgia ngklaim Ossétia Kidul salaku wewengkon kadaulatanna. Kadaulatan républik ieu teu diakuan sacara internasional, iwal Rusia nu ngakuanna dina 26 Agustus 2008 bareng jeung pangakuan kadaulatan Abkhazia. Géorgia heunteu ngakuan status Ossétia Kidul minangka hiji éntitas sorangan; pamaréntah Géorgia ngangaranan républik ieu kalawan ngaran kolotna: Samachablo, atawa kiwari, wewengkon Tskhinvali (dumasar kana ibu kota républik ieu). Ossétia Kidul baheulana mangrupa bagian ti wewengkon Géorgia nu ngaranna Shida Kartli.

Dina Agustus 2008, aya peperangan antara pasukan Rusia jeung Géorgia.

## Temp ogé 
* Perang Ossétia Kidul (2008)
* Abkhazia

## Réferénsi 
## Tumbu kaluar 
*  Southosetia.euro.ru 
*  Ossetia.ru
Ramayana

[right|thumb|240px|Lukisan gaya [Thailand nu nggambarkeun kaayaan perang antara Rama jeung Rahwana]]
**Ramayana** nyaéta épos atawa wiracarita saperti *Mahabharata* sarta disebut ogé kawya (beungkeutan seni) nu kacida dipikaresep ku urang Hindu. Ramayana ditulis dina wangun séloka sajumlah 24.000, unggal séloka diwangun ku suku kecap. Numutkeun C.Hooykaas, Mahabarata leuwih kolot ti Ramayana lantaran di Mahabharata geus aya poliandri.

## Referensi
Kawah Darajat

thumb|170px|right|Sabudeureun Kawah Darajat ditingali ti Darajat Pass
**Kawah Darajat** perenahna aya di Désa Padawaas, Kacamatan Pasirwangi, Kabupatén Garut. Mangrupa bagéan tina barisan gunung Papandayan nu miboga sawatara gunung aktif kalawan 2 jumlah kawah. Sanajan kitu ieu daérah miboga 24 sumur kawah minangka sumber panas bumi nu kiwari dijadikeun Pembangkit Listrik Tenaga Panas Bumi (PLTP) Darajat. Di daérah Kawah Darajat urang bisa ngalakukeun *tracking*, ningali alam nu éndah sarta panalungtikan gunung api.
Lamun urang hayang datang ka Kawah Darajat, urang kudu miboga izin heula ti pihak Amoséas, lantaran daérah ieu mangrupa daérah industri.. Di daérah Darajat, aya ogé tempat wisata salian ti kawah nyaéta cipanas nu mindeng dipaké ngojay.

## Wates administrasi kawah Darajat
*Kalér: Désa Padawaas
*Kulon: Daérah cagar alam 
*Kidul: Désa Sarimukti
*Wétan: Désa Padawaas

## Referensi
Fotografi

jmpl|fotografer keur moto pamandangan

**Fotografi** kalawan umum ngandung harti prosés atawa métode pikeun ngahasilkeun gambar atawa foto tina hiji obyék ku cara ngarekam pantulan cahaya nu keuna kana obyék kasebut kana média nu peka cahaya. Alat paling populér pikeun néwak ieu cahaya téh nyaéta kaméra. Dina seni rupa, fotografi nyaéta prosés nyieun lukisan kalawan maké média cahaya.

Prinsip fotografi nyaéta mokuskeun cahaya kalawan bantuan prosés ngabiasna cahaya nu antukna mampuh “meuleum” médium pakakas optik (kaméra jsb.). Éta medium nu geus dibeuleum maké ukuran luminitas cahaya anu pas téh baris ngahasilkeun kalangkang nu idéntik jeung cahaya anu asup kana médium bias (satuluyna disebut lénsa).

Pikeun ngahasilkeun ukuran cahaya nu pas keur ngahasilkeun kalangkang, dipaké alat ukur bantuan nyaéta *lightmeter*. Sabada meunang ukuran cahaya anu pas, saurang *fotografer* bisa ngatur éta cahaya kalawan ngatur ASA (ISO *Speed*), *diafragma* (*aperture*) jeung maké *filter*.

## Réferénsi
Efek Rumah Kaca (grup musik)

[thumb|300px|Konsér Efek Rumah Kaca di [Ciwalk, Bandung, Mei 2011|pra=Special:FilePath/Konser_Efek_Rumah_Kaca_@ciwalk.jpg]]
**Efek Rumah Kaca** (Band) nyaéta grup musik indie anu dibentuk taun 2001 di Jakarta. Efek Rumah Kaca anu sok disingget jadi ERK ieu téh dibentuk ku Cholil Mahmud salaku vokalis jeung gitaris, Adrian Yunan Faisal salaku vokal latar jeung bassis, sarta Akbar Bagus Sudibyo salaku drummer. Album ieu ogé didedikasikeun kanggo bassis Efek Rumah Kaca, Adrian Yunan, anu kaserang ku panyakit neurologis.

Eusi lagu-lagu Efek Rumah Kaca sok sakapeung mah ngandung unsur pulitik, misalna waé nalika wacana RUUpornoaksi jeung pornografi kaluar, Efek Rumah Kaca nyieun lagu judulna Jalang, anu rumpakana: *siapa berani bernyanyi nanti dikebiri/siapa yang berani menari nanti kan dieksekusi//*.

## Diskografi 
* *Efek Rumah Kaca* (2007)
* *Kamar Gelap* (2008)
* *Sinestesia (2015)*

## Référénsi
Béas ketan

**Ketan** atawa sok disebut **béas ketan** nyaéta hasil pepelakan *suku rumput-rumputan (poaceae)*.
Ketan dina ngaran ilmiah disebut *Oriza sativa var glutinosa*. Ngurus béas ketan teu jauh béda jeung béas biasa sabada panén béas dipoyan tuluy dibukaan kulitna.. 
Béas ketan hideung ogé aya 2 rupa, aya béas ketan hideung pikeun nyieun bubur ketan jeung béas ketan hideung anu dipaké pikeun nyieun peuyeum ketan.. 
Rasulullah nyebutkeun béas ketan sabot bersabda,"Perupamaan saurang mukmin éta ibarat jukut badag anu diputerkeun angin, sakapeung ajeg sarta sakapeung doyong ; Perupamaan saurang munapék ibarat Arz atawa béas ketan, sok ajeg dina akar-akarna, saterusna ujug-ujug kabéhanana rubuh.

*Borondong entén nyaéta kadaharan amis - amis anu dijieuna tina bangsal ketan beunang nyangray dicampur entén (gula jeung parud kalapa).
*Bugis nyaéta sabangsa amis - amis tina ketan (tipung ketan dieusian entén), dibungkus ku daun cau sahuapeun - sahuapeun, diseupan.
*Dodol nyaéta kadaharan anu amis - amis dijieuna tina ketan dicampur cipati, digodog nepi ka liketé, diwanguna dikeureutan atawa diemplé-emplé dumasar kahayang.
*Gemblong nyaéta kadaharan nu dijieuna tina adonan tipung ketan bodas atawa ketan hideung beunang ngagoréng, dibalur ku kinca gula beureum atawa gula bodas.
*Jalabria nyaéta kadaharan anu rasana amis, wangunna buleud siga ali agrem, dijieunna tina tipung ketan hideung, ngasakanna digoréng, meunang ngagoréng diasupkeun kana kinca gula bodas.
*Jiwel nyaéta kadaharan anu dijieunna tina tipung ketan, dikeureutan dikotak - kotak, diwarnaan hideung, dicampur parud kalapa.
*Kelepon nyaéta kadaharan anu wangunna buleud siga kaléci, di jerona aya gulaan, dipurulukan parud kalapa, dijieunna tina ketan atawa adonan aci sampeu dicampur cai, biasana diwadahan kana daun kalapa nu dicangkedong.
*Kolontong nyaéta kadaharan tina ketan kawas opak, rasana amis, wangunna parasagi sarta kembung jeung koyoposna.
*Peuyeum ketan nyaéta peuyeum nu dijieun tina ketan hideung atawa ketan bodas meunang nyeupan,maké dicampur ragi, dikekeb (dibunian)2-3 poé.
*Rangginang nyaéta kadaharan tina sangu ketan, dicetak sina baruleud gépéng,dipoé, tuluy digoréng.
*Sasagon nyaéta kadaharan tina tipung ketan anu disangray maké gula bodas jeung parud kalapa.
*Téngténg nyaéta kadaharan amis - amis dijieun tina béas ketan jeung sabangsana. sabangsa noga suuk.
*Ulén nyaéta sangu ketan anu ditutuan nepi ka liket bisa ogé dicampur parud kalapa, biasana digoréng atawa dibeuleum.
*Wajit nyaéta kadaharan anu rasana amis, dijieunna tina ketan dicampur gula beureum jeung parud kalapa, dibungkus laleutik ku daun jagong atawa upih.

## Rujukan
Eundeuk-eundeuk Cang

**Eundeuk-eundeuk cang** nyaéta kawih kaulinan anu dipaké ku barudak bari eundeuk-eundeukan dina dahan tatangkalan. Barudak ngarawih bari suka bungah jeung ngeundeuk-ngeundeuk tangkal anu ditaékannana, ngarawihna bari seuseurian kawas nu nyurakan batur nu ngaliwat ka éta tangkal, dikawihkeun dialeu-aleu.

## Referensi
Ajaria

**Ajaria** ( ), resmina **Républik Otonom Ajaria** (აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა ), nyaéta hiji républik otonom di Géorgia. Ajaria aya di juru kidul-kulon Géorgia.

Ajaria dibagi kana 6 unit administratif:

#Kota Batumi
#Distrik Keda
#Distrik Kobuleti
#Distrik Khelvachauri
#Distrik Shuakhevi
#Distrik Khulo

## Tingali ogé 
*Babagian Géorgia
*Urang Laz

## Tumbu kaluar 
*Pamaréntah Ajaria 
*Déwan Luhur Ajaria
*Praktik Islam jeung Kaislaman di Géorgia
Naif (grup musik)

**Naif** nyaéta grup musik Indonesia anu dibentuk tanggal 22 Oktober 1995 di Jakarta. Naif dibentuk ku lima urang personil nyaéta Emil (Mohammad Amil Hussein, bass), David (David Bayu Danang Jaya, vokal), Jarwo (Fajar Endra Taruna, gitar), jeung Pepeng (Franki Indrasmoro Sumbodo, drum) sarta Chandra (keyboard). Aliran musik anu digarap ku Naif disebut retro atawa bisa disebut musik lawas, tapi modéren.

## Debut
Taun 1998, naif nyieun album anu judulna *NAIF* kalayan lagu andalan *mobil balap*. Taun 1998 ogé, naif ngarilis album *JANGAN TERLALU NAIF*, disusul album *TITIK CERAH* (2002). Album *THE BEST* dirilis taun 2005, diteruskeun album *RETROPOLIS* di taun nu sarua. Taun 2007, album naif *TELEVISI* dirilis kalayan lagu andalan *Dimana Aku Disini*. 2008, naif ngaluarkeun album ''LET'S GO* anu ngan dijual dina majalah Rolling Stones, inovasi unik ogé dilarapkeun dina album *A NIGHT AT SCHOUWBURG* (2008) anu ngan dijual 500 CD plus hadiah baju minangka bentuk protés *pembajakan*. Anu pangayarna nyaéta album *PLANET CINTA'' anu dirilis taun 2009.

## Référénsi
Tungtung Kalintungan

thumb|200px|right|Barudak keur ulin tungtung kalintungan
**Tungtung kalintungan** nyaéta kawih kaulinan anu sarua jeung Pacublak-Cublak Uang tujuanana pikeun teteguhan, biasana barang anu jadi teguheunna téh karikil atawa sisikian disumputkeun dina leungeun salah saurang budak tuluy pada ngarawih, sanggeus ngawih tuluy salah saurang neguh di saha karikil atawa sisikian ayana, mun kapanggih saha nu nyepeng éta karikil atawa sisikian berarti gantian budak éta nu nyepeng sisikian anu kudu nagkuban. Dina sababaraha sumber mah carana téh ampir sarua nyaéta barudakna ngariung saurang baturna nu nyuuh (nangkuban) nu bakal neguh. Nu lianna numpangkeun leungeunna dikeupeulkeun, salah saurang ngeupeul barang atawa karikil anu rék diteguh. Nalika ngawih, nu nyuuh cengkat tuluy neguh, lamun kateguh di saha éta barang, nya manéhna nu kagiliran nyuuh pikeun neguh. Ieu di handap rakitan kawihna, dkawihkeun sabari dariuk sarua jeung Pacublak-Cublak Uang ngan bédana tina rakitan kawihna ari cara ngalakukeunna mah sarua.

*Tong mali, maliatong mendekong*
*Kayu manis disangkané ora sombong*
*Sombong rinci-rinci*
*Sombong rinci-rinci*
*Mbok ayu tiang pundi*
*Pundi tongtak-tongtak*
*Pundi tongtak-tongtak*

*Tung tung kalintungan*
*Manis kalintung sawuda-wuda wana*
*Bayem raja tua tangisono*
*Titip lendung titip jangkung*
*Tumurun pangantén anyar*
*Cir kuciprak, kadeléh montok*
*Cir kuciprak, kadeléh montok.* 

## Referensi
Caca Burané

thumb|250px|right|Barudak keur ulin caca burané
**Caca burané** (sok disebut ogé **caca burangé**) nyaéta kawih kaulinan anu tujuanana saru pikeun teteguhan siga Pacublak-Cublak Uang jeung Tungtung Kalintungan. Carana sarua pédah béda rakitan kawihna, barudakna ngariung saurang baturna nu nyuuh nu bakal neguh.

## Referensi
Pager

**Pager** nyaéta jajaran awi, kai atawa beusi jeung salianna ti éta anu disaruakeun luhurna dina wates pakarangan, kebon atawa taman pikeun ciri jeung supaya ulah aya anu arasup kitu baé.

Harti kata pager kapanggih ogé dina terjemahan kecap “suk” (nu disusun ku huruf-huruf jeung rarangken aksara swara Ibrani: Sin-Sureq-Kaf), anu diturunkeun tina akar kecap indung SK (Samekh-Kaf).Hufur Samekh dina piktografi Ibrani kuno nyaéta gambar cucuk anu ngalambangkeun ide panyalindungan, ana pon huruf Kaf nyaéta gambar dampal leungeun anu ngalambangkeun ide pikeun nutup. Gabungan éta dua gambar téh ngandung harti “pikeun nutupan anu sifatna jadi panyalindungan”.

### Sangkan Pager teu Bulukan
Pikeun nyingkahan panarajang jamur, nalika rék mulaskeun cét, hadéna mah kai téh dilapisan heula ku teka oil anu warnana natural. Éta lapisan téh diulaskeun sabada kaina dihampelas. Iwal ti bisa ngingkahkeun panarajang jamur, ieu lapisan téak oil téh boga mangpaat pikeun ngawétkeun warna kai sangkan teu robah.

### Sangkan Henteu Kucel
Ieu hal téh alatan pger teu kaurus. Tarékahna nyaéta pager kudu dipulas deui ku pulas anyat. Pikeun hasil anu sampurna mah kudu maké cara mulas anu bener.

## Kagunaan 
Salian ti keur pamatas lahan, pager ogé boga fungsi séjén:
# **Kaamanan**: Nangtayungan taneman ti sato kawas hayam, embé, atawa babi leuweung.
# **Estetika**: Pager anu disusun rapih bisa nambahan kageulisan buruan imah.
# **Privasi**: Sangkan kagiatan di jero buruan teu pati katingali ku jalma anu ngaliwat di jalan.

 sisieun imah]]

## Réferénsi
Ambil-Ambilan

thumb|250px|right|Barudak keur ulin bari ngawih ambil-ambilan
**Ambil-ambilan** nyaéta kawih kaulinan barudak anu dikawihkeun ku dua rombongan atawa kelompok ngajajar pahareup-hareup. Cara ngawihna siligenti patémbalan kawas sisindiran, tuluy tinuluy nepi ka éléh rombongan atawa kelompok nu hareupna teu bisa ngajawab deui.
- *Aya ubarna urat munding campur ragé*
*tiguling nyocolan dagé.*

## Referensi
Sasalimpetan

thumb|250px|right|Barudak keur ulin sasalimpetan
**Sasalimpetan** nyaéta kawih kaulinan anu dipaké ku barudak bari ulin pacekel-cekel leungeun, tapi lobaan ngajajar ka gigir bari posisina dariuk sila nu panghareupna nangkeup kana tihang atawa barang nu disanghareupanana rék barang naon waé asal bisa katangkeup. Biasana dilakukeun bari anyang-anyangan lamun nu maénna barudak awéwé, tapi lamun nu maénna barudak lalaki mah tara bari anyang-anyang, sakapeung mah sok eméng-eméngan ahir ngawihna téh.

## Referensi
Udjo Ngalagena

**Udjo Ngalagena,** dipikawanoh minangka **Mang Udjo** () nyaéta seniman, pendidik, duta, aktivis angklung sakaligus pangadeg Saung Angklung Udjo. Udjo diajar angklung dina dua tangga nada dasar, nyaéta diatonik jeung péntatonik, hal ieu ngajadikeun anjeunna mahér dina maénkeun mangrupa-rupa jenis musik, ti mimiti musik tradisional Sunda nepi ka lagu-lagu populér Indonésia, ogé lagu ti negri Walanda.

## Rujukan
Hadro

**Hadro** nyaéta salah sahiji kasenian nu ngadumaniskeun budaya Parahiangan jeung budaya Parsi, Arab. Pangaruh Arab katingali tina puisi solawatan nu dijadikeun *syair lagu*, sedengkeun unsur kasundaanana témbong tina tabeuhan jeung ibing nu dimaénkeunana. Ieu kasenian mekar di  Desa Bojong Kecamatan Bungbulang Kabupaten Garut sarta diwanohkeun ku Kyai Haji Sura jeung Haji Achmad Sayuti nu asalna ti Kampung Tanjung Singuru Samarang Kabupatén Garut nalika taun 1917-an.  
Wangun pintonanana ampir sarua jeung macapatan atawa maca wawacan nu dipirig ku terebang jeung beduk. Ieu kasenian miboga ciri nu tangtu dina gaya jeung laguna. Gaya atawa lagana mangrupa gerakan nu dicokot tina jurus-jurus penca silat nu ngagambarkeun ayana hiji ajén patriotismeu nalika para pajoang narékahan kamerdekaan. Sedengkeun lagu atawa lirikna dicokot tina Sajak Pujangga Islam Syech Jafar Al-Banjanji. Waditra nu biasa dipaké mirig hadro nyaéta rebana, tilingtit, kempring, kompéang, bangsing, tarompét jeung bajidor nu biasa digantungkeun na beuheung. Para pamaénna maké kamprét bodas, calana hideung, totopong (iket) tur maké karémbong beureum nu dibeulitkeun dina dada. 
Biasana ieu kasenian dipintonkeun dina acara upacara poé-poé gedé atawa acara penting tingkat désa, kacamatan, kabupatén atawa propinsi. Salian ti éta osok dipintonkeun ogé dina acara jatukrami, nyunatan, atawa acara maras (nyukuran buuk orok).

## Referensi
Dulang

**Dulang** nyaéta parabot tradisional tina kai, dipaké pikeun wadah dina prosés masak sangu ku cara diseupan. Mimitina dulang dipaké paranti ngarih, satuluyna paranti wadah ngakeul jeung paranti wadah sangu.

## Gambaran
Dulang dijieun tina kai golondongan ku cara diliangan tapi teu parat (ngalogak), wujudna liangna kawas aseupan anu tibalik.

### Dulang tambaga
Dumasar kana tutupna aya dua nyaéta aya anu tutupan jeung aya anu euweuh tutupan.

## Kagunaan Dulang
Salain wadah pikeun ngarih keur nyangu dulang ogé dipaké paranti nutu béas ketan jadi ulén, opak, jeung paranti ngalemeskeun kulub sampeu jadi ulén sampeu atawa gegetuk. Dulang dijieun tina awi tina tangkal kalapa, nangka atawa tangkal lainna. Bahan anu alus nyaéta tina tangkal nangka ku sabab ngahasilkeun dulang anu lemes jeung warnana ka konéng-konéngan. Sedengkeun lamun tina tangkal kalapa mah kurang alus ku sasab dulangna bakal kasar.

## Dulang dina kabudayaan Sunda
Dina kabudayaan Sunda, aya babasan jeung paribasa nu ngandung kecap dulang nyaéta *Awéwé téh dulang tinandé*, *Keur meujeuhna bilatung dulang*, *Nyaah dulang*, salain ti éta aya kekecapan dulang dina wawangsalan.

## catetan
## Tutumbu Kaluar 
* Dulang salaku Wadah Tradisional
Akrotiri jeung Dhékélia

**Akrotiri**, ogé disebut "Aréa Pangkalan Kawasa Kulon" (*Western Sovereign Base Area*/**WSBA**) jeung **Dhékélia**, ogé disebut "Aréa Pangkalan Kawasa Wétan" (*Eastern Sovereign Base Area*/**ESBA**), mangrupa dua Aréa Pangkalan Kawasa Britania (*UK Sovereign Base Area*/SBA) di Siprus, urut Koloni Makuta Britania. Akrotiri aya di bagian kidul Siprus, deukeut kota Limassol. Dhékélia aya di bagian tenggara, deukeut Larnaca. Kadua wewengkon éta miboga pangkalan militér, taneuh tatanén, jeung padumukan. Akrotiri dikurilingan ku wewengkon Républik Siprus, lamun Dhékélia tepung wates jeung zona panyangga Sarikat Bangsa-Bangsa jeung wewengkon Républik Turki Siprus Kalér.

Pasukan garnisun Britania ditempatkeun di ditu salaku wangun patahanan. Salian ti éta, aya ogé *listening post* (pos pikeun ngadéngékeun kaayaan musuh) jeung sahiji-hijina stasion RAF (Angkatan Udara Britania) nu panglengkepna di wewengkon Méditérania (sabab di Gibraltar euweuh pangkalan pesawat permanén), RAF Akrotiri. Britania ogé ngintunkeun pasukanna dina PBB nu ditugaskeun di Siprus. Sakabéh personél Britania di Siprus nepi ka 3.500 urang.

Hukum sipil dipakékeun ku otoritas sipil Britania, tapi leuwih mimilu modél hukum Républik Siprus. Loba wargi Siprus nu gawé di SBA, utamina pikeun otoritas Britania atawa salaku patani jeung padagang. Tapi ngan urang Siprus nu mibanda jaringan lokal (*local connection*) nu diijinkeun nyicing di ditu, kawas aranjeunna nu ngadumuk di désa Akrotiri atawa di gigir désa tatanggi deukeut pangkalan. Salian ti éta, désa Xylotimbou jeung Ormidhia di Républik Siprus mangrupa énklave nu dikurilingan ku SBA Dhékélia.

Pangkalan Kawasa di Siprus kaasup kana wewengkon luar nagri Britania, tapi sanésna dipingpin Gubernur, kawas téritorial nu séjén, SBA di Siprus dipingpin ku Administrator, nu ditunjuk ku Ratu, tapi boga tanggung jawab ka Kamenterian Patahanan, lain ka Kantor Luar Nagri jeung Pasamakmuran.

## Tumbu kaluar 
* Loka Administrasi Aréa Pangkalan Kawasa
Guguritan

**Guguritan** nyaéta salah sahiji wangun puisi buhun nu dianggit maké aturan pupuh atawa dangding. Guguritan téh salah sahiji karya sastra anu diagungkeun waktu Mataram datang ka tatar Sunda dina abad ka-16. Jaman harita, pupuh téh mayuyu 
meumeujeuhna mekar ka sababaraha lingkungan, saperti pasantrén, yukirin, jeung masarakat literat Sayanee. Seni nganggit guguritan maké pupuh téh salah sahiji kamekaran tina rumpaka pupuh anu geus matok. Guguritan dijieun bisa dikasang tukangan ku karesep, kaayaan haté, jeung kereteg pangarang nu keur karasa harita.

## Bédana Guguritan jeung Wawacan 
* **Guguritan**
** Guguritan mah wangun karangan pondok. Contona guguritan karya H. Hasan Mustapa (1852-1930) aya nu panjangna nepi ka 500 pada, réréana panjangna kurang leuwih 200 pada. Kitu deui aya guguritan anu eusina mangrupa carita kayaning *Kiamat Leutik* karya Toebagoes Djajadilaga 
Alus Tetep Alusna* karya A. Kartawinata (dimuat dina mingguan Parahiangan, 1930). Guguritan biasana ukur sababaraha pada, tapi Dangdanggula Laut Kidul jeung Asmarandana Lahir Batin kaasup rada panjang, kitu ogé guguritan H.Hasan Mustapa umumna 100-200 pada, aya ogé anu 400 pada panjangna.  Maca guguritan téh biasana dihariringkeun ku lagu-lagu tembang, aya ogé sababaraha guguritan nu dipaké salaku patokan nembangkeun pupuh, misalna pada kahiji Laut Kidul dipaké nyanyikeun lagu pupuh dangdanggula, sedengkeun pada kahiji Lahir Batin dipaké pikeun nyanyikeun lagu pupuh asmarandana.

## Éksisténsi 
Dina mangsa saacan perang, murid-murid di sakola Angka II jeung utamana Sakola Guru (*Normaalschool*) diajarkeun nembang jeung nulis guguritan, nu matak maranéhanana calakan pisan, lain ngan ukur nyanyikeun luyu jeung lagu pupuh, tapi ogé bisa nyusun guguritan ku sorangan. Biasana dinyanyikeun dina acara nu tinangtu, misalna paturay tineung di sakola, miéling poé-poé husus, aya ogé dina susuratan.

Kaparigelan nyieun guguritan dianggap salaku kapunjulan hiji jalma komo lamun manéhna pinter nembangkeunana, sabab dina mangsa sanggeus perang di sakola-sakola téh kana dangding jeung cara nembangna teu diajarkeun sacara inténsif. Ku kituna, guguritan leungit popularitasna, iwal di kalangan ahli mamaos nu kawatesan ku ngapalkeun guguritan nu geus aya wungkul. Sanajan kitu guguritan sakapeung mah dimuat dina majalah atawa surat kabar. Kumpulan guguritan anu munggaran, anyar terbit taun 1991, nyaéta *Jamparing Hariring* karya Dédi Widyagiri, sarta dituturkeun ku *Guguritan Munggah Haji* ku Yus Rusyana (1995), *Ring-ring Ciawaking* Wahyu Wibisana (1999), jeung *Jaladri Tingtrim'' ku Dyah Padmini (2000).

## Rujukan
Altai

**Altai**, **Altay**, atawa **Altaik** bisa ngalih ka:
* Pagunungan Altai
* Républik Altai
* Krai Altai
* Séké Altay
* Basa Altay, basa séké Altay
* Basa Altaik
* Bangsa Altaik
Républik Altai

**Républik Altai** mangrupa ngaran Subjék Féderal Rusia. Subjék ieu miboga luas wewengkon 92.600&nbsp;km² jeung populasi 202.947 jiwa (2002). Kalawan kapadetan padumuk 2,2 jiwa/km². Ibu kotana nyaéta Gorno-Altaysk.
Iis Dahlia

**Iis Laéliyah** kasohor kalayan ngaran Iis Dahlia nyaéta saurang penyanyi dangdut anu ogé pamaén sinetron. Awéwé kalahiran Bongas, Indramayu, Jawa Kulon, 29 Méi 1972 éta geus ngaluarkeun albeum-albeum suksés sarta jadi legénda di ceuli masarakat.
## Karir
Yayang kitu ngaran sebutan Iis sabot nyokot kaputusan pikeun pindah jalur. Lamun manéhna tetep aya di jalur musik pop, gelar 'ratu' sarta sajumlah pangajén musik, bisa jadi moal kungsi dihontalna. Tapi sabenerna waktu éta manéhna yakin baris suksés. Penyanyi nu seurina khas ieu geus nembang ti taun 1980-an. Awal karirna Iis Dahlia kungsi ngalaman nembang ti kampung ka kampung. Pintonanna dimimitian waktu jadi béntang tamu acara *Wajah Baru* (TVRI, 1995), saterusna Iis terus jadi béntang tamu *Pentas Lenong*. Ti pintonan kasebut, ahirna Iis dikontrak pikeun rékaman nepi ka genep albeum. Karir Iis jadi gacang, hususna sanggeus ngaluarkeun albeum dangdut nu mimitina. Lila teu kaluar di layar kaca, Iis leuwih loba témbong di acara-acara off air, tapi dina bulan April 2009, sora melengkingna bisa didangukeun dina lagu *Hampa Hatiku*. Di lagu ieu, Iis digandéng Band Ungu pikeun kolaborasi. Duétna jeung ungu, dianggap minangka pemanasan ku Iis pikeun balik aktip di dunya musik dangdut. Di bulan Méi 2009, Iis ngaluarkeun single nu anyarna, *Ajarkan Aku Setia*. Resep sosialisasi, nyieun Iis boga ide pikeun mibanda tempat kumpul-kumpul. Babarengan jeung penyanyi Yuni Shara, Iis muka hiji resto di wewengkon Cilandak, Jakarta Kidul anu dibéréna ngaran, My Pancake. Ngasupan bulan Romadon, Iis balik ngaluarkeun albeum nu sipatna religi kalayan tajuk *Ajarkan*. Babarengan Ikke Nurjanah, Kristina, Cici Paramida, Evie Tamala, Iyeth Bustami, Ine Cynthia sarta Eri Susan, Iis kagabung dina kelompok musik dangdut D'Duta. Harepanana, liwat D'Duta, maranéhanana bisa méré apresiasi sarta bisa norobos di musik dangdut sangkan beuki mekar.

## Albeum
Albeum-albeum Iis di antarana aya Junéd (1989), Tamu Tak Diundang (1990), Air Mata Tiada Arti (1990), Janda Kembang (1991), Gadis Désa & Super Taxi (1991), Arjuna (1992), Cinta Ternoda (1992), Darah Biru (1992), Ibarat Mencari Jarum di Lautan (1993), Mata Hati (1994), Payung Hitam (1995), Cinta Bukan Kapal (1996), Kecewa (1997), Tanda Cinta (1998), Ditinggal Kekasih (1998).

## Kahirupan Pribadi
Iis sorangan kungsi nikah jeung Dadang Indrajaya, hanjakalna hubungan ieu gagal, nu balikarna jadi papisah, padahal harita mah pasangan ieu geus dibéré budak awéwé nu dingaranan Salsabilla Juwita, anu lahir 14 Juni 1998. Iis saterusna papanggih jeung saurang pilot, Satrio Dewandono, sarta sapuk pikeun nikah dina 3 Nopémber 2001 sarta boga budak nu ngaranna Devano Danendra. Kiwari indung dua anak ieu loba kalibet minangka juri sarta béntang tamu di acara-acara musik dangdut.

## Rujukan
Cakue

thumb|250px|cakué nu di sisi kulah

Cakué asalna ti campuran tipung tarigu sarta soda kuéh diawuran gula, bawang bodas, pedes sarta ogé uyah anu saterusna digoréng, ngahasilkeun cakué wangunna anu manjang sarta rasa asin anu pohara has.

Cakué kadaharan tradisional ti nagari Cina. Biasana urang nyayajikeun cakué minangka camilan atawa campuran bubur hayam. Bahan atah cakuényaéta tarigu, endog, ragi, soda kuéh sarta uyah anu dijieun kawas iteuk sarta digoréng nepi ka boga warna konéng keemasan.

Cakué Penéléh bisa urang dapatkeun salah sahijina di Pasar Atom, Surabaya. Dina mimiti nangtungna, cakué spésial ieu muka warungna di Jl, Penéléh 21 taun baheula. Anu pohara spésial nyaéta saprak taun 1994 Cakué Penéléh mibanda inovasi kalayan nyieun cakué anu dieusi hurang anu geus dihaluskeun sarta dibéré samara pelem. Beuki pelem waktu didahar kalayan saos anu dijieun ti saos tomat, cuka sarta bawang bodas.

## Cara nyieun Cakue
*500 gram Tarigu
*400 Ml cai
* 1 sdm Baking powder
* 1 sdt Baking soda
* 1 1/2 sdt Garam
* Minyak Goréng sacukupna

## Cara nyieun
*Asupkeun baking powder, baking soda sarta uyah ka dina baskom tuluy asupkeun cai sarta aduk rata
*Asupkeun tarigu, aduk rata sarta cicinhkeun salila 15-20 menit
*Cokot adonan bagian sisi baskom. Saterusna pindahkeun ka bagian tengah - tengah adonan. cicingkeun deui salila 15-20 menit
*Pigawé hal anu sarua saloba 3-4 kali nepi ka adonan kalis élastis
*Balik adonan sarta béré saeutik minyak di permukaanna sangkan adonan tetep beueus. Ingkeun salila 1 jam
*Keluarkeun adonan ti baskom. Bungkus paké plastik sarta wangun jadi pasagi panjang. cicingkeun salila 4 jam
*Lamun nyieun adonan cakwé leuwih ti 1/2&nbsp;kg. Potongan adonan sarta simpen di jero plastik pér 1/2&nbsp;kg adonan
*Sanggeus 4 jam, buka bungkus plastikna sarta keluarkeun adonan cakwéna
*Bentuk adonan kalayan ngagunakeun rolling pin kai nepi ka katebalan 15&nbsp;mm
*Sanggeus éta, potong-potong adonan sarubak 1&nbsp;cm nepi ka kabéh adonan béak
*Tuluy simpen hiji potongan jeung hiji potongan jadi 2.
*Paké tusuk saté, deudeutkeun bagian tengah anu manjang ku kituna kadua potongan kasebut ngahiji jadi 1 potongan
*pigawé hal anu sarua nepi ka kabéh adonan cakwé béak
*Cokot 1 bagian adonan anu siap goréng. 
*Tuluy asupkeun ka dina minyak panas sarta goréng jeung seuneu nepi ka asak kacoklatan
*Angkat sarta tiiskeun
*Cakwe siap dihidangkan

## Rujukan
Korék api

**Korék api** atawa kerékan nyaéta parabot pikeun nyundut roko, ududeun, damar, lampu, jeung sajabana. Sok disebut ogé gerétan, kayu api, korék atawa kerék api. Taun 1681, saurang berkebangsaan Inggris, ngaranna Robert Boyle, ngasupkeun potongan kai anu geus dikokolakeun jeung walirang kana campuran walirang sarta fosfor. Tapi korék api éta gampang kabeuleum, ku kituna penemuanna henteu kapaké.

Korék api praktis anu kahiji dijieun di Inggris ku saurang padagang ubar anu ngaranna John Walker. pikeun ngahurungkeunna, korék api éta digesekkeun di antara lipetan-lipetan kertas anu dilapisan ku kaca. Nyanghareupan taun 1833, korék api anu tungtungna ngandung fosfor anu bisa dihurungkeun ku jalan gesekan, dijieun di Austria sarta Jerman, tapi aya hiji masalah. Fosfor warna bodas atawa konéng téh picilakaeun pikeun para pagawé korék api, ku kituna fosfor-fosfor éta kapaksa dilarang pamakéanana ku pakta internasional dina taun 1906.

Pamustunganana, fosfor beureum anu henteu beracun diwanohkeun, sarta ieu ngarah kana penemuan korék api. Korék api kahiji, anu ngan hurung dina beungeut nu geus disiapkeun dijieun di Swedia dina taun 1844. Kabéh bahan kimia anu diperlukeun henteu diasupkeun kana sirah korek seuneu, tapi fosfor beureum ditémpél dina beungeut sentuh tempat korék api. ku kituna, korék api éta aman, iwal lamun digosokkeun kana daérah sentuh.

## Rujukan
Nicky Astria

**Nicky Nastitie Karya Dewi** atawa leuwih dipikawanoh Nicky Astria lahir di Bandung, 18 Oktober 1967. Nicky nyaéta lady rocker asal Indonésia. Ratu Rock Nicky Astria masih kénéh sohor. Sababaraha taun teu kaluar dipanggung musik alatan riweuh ngajalankeun rumah tangga. Nicky ngagebrak deui liwat lagu anyarna *Jangan Lagi Ada Angkara* anu diliris dina taun 1999. Ngaku mula-mula rada kagok, minder, sarta éra, indung dua anak Obit sarta Onil ieu tetep nempokeun geregetna minangka salaku awéwé rocker nu kasohor di Indonésia.
## Biografi
Lahir salaku anak awéwé  hiji-hijina ti lima duduluran , Nicky méakkeun mangsa leutikna di Kuala Lumpur, Malaysia. Bapa Nicky, Tatang Kosasih Wirahadimada, sabot éta mibanda tugas minangka Kapala Sakola Indonésia di Kuala Lumur. Bakat nembang Nicky mimiti kasampak ku guru kasenianna di Kuala Lumpur, anu ménta Nicky nembang di hareupeun umum dina acara Proklamasi Kemrdekaan , 17 Agustus. Nicky mimiti kasohor jadi penyanyi rock dina taun 1980-an. Ngaranna kaluar sanggeus ngaliris albeum *Jarum Naraka* (1985) anu kajual nepi ka 500 rébu gebig kaset. Dua albeum saterusna, *Tangan-Tangan Setan*, sarta *Gersang*, kaluar deui, nepi ka posisi Nicky jadi penyanyi Rock awewe panglarisna vérsi BASF Award salila tilu taun (1987, 1988, sarta 1989)) Lain ukur suksés di dunya rékaman , Nicky ogé sikses di panggung. Gaya panggung sarta kualitas sorana anu prima nyieun manéhna mibanda loba penggemar fanatik. Dina mangsa éta, Nicky bisa kalur di sagala rupa pintonan anatara sapuluh nepi ka dua puluh kali dina sabulan. Sagala rupa prédikat ogé dihontalna, contona minangka penyanyi rock pangsohorna vérsi majalah populér sarta penyanyi rock awéwé pangalusna majalah gadis. Nicky anu disebut "si cengeng" sabot leutik, nikah jeung pangusaha Satria Kamal, anak urut Gubernur Jabar Solihin G.P., dina 1992. Tapi dina 2002 perkawinan maranéhanana diwartakeun papisah.

## Atikan
*SD di Malaysia
*SD Halimun Bandung (1979)
*SMPN 13 Bandung (1982)
*SMAN 12 Bandung (1985)
*Akademi Bahasa Asing (teu tamat)

## Albeum
*Semua dari Cinta (1983)
*Jarum Neraka (1984)
*Tangan-Tangan Setan (1985)
*Gersang(1986)
*Bias Sinar(1987)
*The Best of Nicky Astri; Matahari dan Rembulan; Negeri Khayalan; Cinta di Kota Tua; Pakar Rock; Jangan Ada Lagi Angkara (1999)
*Samar Bayangan (2000)
*Ke mana (2003)

## Rujukan
Nyangku

**Nyangku**' nyaéta upacara adat tradisional anu diwariskeun ti generasi ka generasi ti karuhun Panjalu anu diamanahkeun ku Prabu Sanghyang Borosngora, raja Panjalu Islam kahiji anu nyebarkeun agama Islam. Nyangku asal kecap ti basa Arab "Yangko", nu hartina jadi meresihan benda-benda pusaka katurunan Panjalu jeung lambang emosional antar katurunan Panjalu, hubungan antara manusa sarta kasadaran sarua katurunan Nabi Adam.

## Ajén-inajén Nyangku
Ajén-inajén anu aya dina ieu upacara nyaéta mangrupa rasa sukur kana bajoang ngalaksanakeun amanah ti Prabu Sanghyang Borosngora, raja Panjalu Islam kahiji dina ngajaga nilai sajarah anu unik. Dina prak-prakanana pamilon upacara nu mawa benda pusaka, mawa layon budak leutik anu diais tur sadayana ngabring ti Bumi Alit meuntas Situ Léngkong Panjalu ka Pulo Nusa Gedé, benda-benda pusaka dibérésihan terus upacara ieu dituluykeun ku sababaraha kasenian séjén nyaéta gemyung, debus, jeung kasenian pencak silat.

## Sumber
Éntog

**Éntog** (***Cairina moschata***) nyaéta sato ingon unggas sarupa meri nu asalna ti Méksiko, Amérika Tengah jeung Kidul. Ukuranana gedé, nu jalu panjangna bisa nepi ka 76&nbsp;cm kalawan beurat 8&nbsp;kg. Ilaharna, buluna boga kelir bodas jeung hideung (jaluna semu wulung), sabudeureun panonna beureum teu buluan. Najan kaasup unggas tropis, éntog bisa hirup di wewengkon tiris. Dina dunya kulinér, dina basa Inggris éntog katelah **Barbary Duck**. Ieu spésiés kabagi dua: subspésiés liar ***Cairina moschata sylvestris*** jeung subspésiés doméstik ***Cairina moschata domestica***.

## Bacaan salajengna
*Florida Fish and Wildlife Conservation Commission (FFWCC) (1999) Nuisance Muscovy Ducks . Retrieved 2008-NOV-18.
*Maddox, John (1988): When to believe the unbelievable. *Nature* **333**(6176): 787.  PMID 3386722
*Hilty, Steven L. (2003): *Birds of Venezuela*. Christopher Helm, London. ISBN 0-7136-6418-5
*Shang, Aijing; Huwiler-Müntener, Karin; Nartey, Linda; Jüni, Peter; Dörig, Stephan; Sterne, Jonathan A.C.; Pewsner, Daniel & Egger, Matthias (2005): Are the clinical effects of homoéopathy placebo effects? Comparative study of placebo-controlled trials of homoéopathy and allopathy. *Lancet* **366**(9487): 726–732.  PMID 16125589 PDF fulltext
*Stiles, F. Gary & Skutch, Alexander Frank (1989): *A guide to the birds of Costa Rica*. Comistock, Ithaca. ISBN 0-8014-9600-4

File:Barbaryduck.jpg| Éntog keur nyiar hakaneun

## Tutumbu kaluar
* Muscovy Duck videos, photos and sounds from the Internet Bird Collection
Muse

**Muse** nyaéta grup musik rock alternatip asal Inggris. Ieu grup musik dibentuk di Devon taun 1994 ku Matthew Bellamy (vokalis, gitaris, pianis), Dominic Howard (drummer), jeung Chris Wolstenholme (bassis). Tapi perusahaan Amerika, *Maverick Records* ngontrak Muse taun (1998), sanggeus sababaraha kali minton di Amerika Serikat.

## Kabentukna Muse (1992-1997)
Taun 1990-an para personil boga grup musik sorangan-sorangan di sakolana. Kabentukna Muse dimaulai nalika Matthew Bellamy (14 taun) lulus audisi pikeun asup ka grup musikna Dominic Howard, disusul ku Chris Wostenholme anu ngagantikeun bassis grup musikna Dominic. Saacan panceg dingaranan Muse, ieu grup musik pernah sababaraha kali ganti ngaran di antarana: *Gothic Plague, Carnage Mayhem, Fixed Penalty, jeung Rocket Baby Dolls*. Urutan kronologis ngeunaan gunta-gantina ngaran ieu grup musik teu pati jelas, sabab méré inpormasi anu henteu konsistén dina unggal wawancarana. Dina taun 1994, nalika masih maké ngaran *Rocket Baby Dolls*, Matthew spk meunangkeun kompetisi *Battle of The Bands* lokal, terus ngaganti ngaran grup musikna jadi Muse.

## Anggota Band 
* Matthew Bellamy – vokalis, gitaris, *keyboard*, piano
* Dominic Howard  – drum, perkusi
* Chris Wolstenholme – bass, *backing vocal* 

## Diskografi 
* *Showbiz* (1999)
* *Origin of Symmetry* (2001)
* *Absolution* (2003)
* *Black Holes and Revelations* (2006)
* *The Resistance* (2009)
* *The 2nd Law* (2012)
* *Drones* (2015)
* *Simulation Theory* (2018)
* *Will of the People* (2022)
## Référénsi