Finlandia

**Républik Finlandia** (basa Finlandia: **Suomen tasavalta**, Basa Swédia: **Républiken Finland**) mangrupa hiji nagara Skandinavia nu kaasup ogé nagara Nordik. Nagara ieu aya di Eropa Kalér jeung mangrupa anggota Uni Eropa. Finlandia tepung wates jeung Swédia, Norwégia, jeung Rusia upami wates lautna nyaéta Laut Baltik di barat daya, Teluk Finlandia di kidul, jeung Teluk Bothnia di kulon. Ibu kota nagara ieu nyaéta Hélsinki.

## Sajarah 
Sajarah Finlandia anu kacatet dimimitian ti taun 1100 M, nu mana kapibogaan nagara ieu masih diparebutkeun antara Swédia jeung Rusia. Ti taun 1154, nagara ieu geus mangrupa bagian Karajaan Swédia. 

Dina abad ka-18, nagara ieu geus dikawasaan ku tentara Kakaisaran Rusia dua kali. Dina taun 1808, Finlandia geus ditalukan tentara Tsar Aleksandr I sarta minangka kadipatén ageung otonom dina Kakaisaran Rusia nepi ka ahir taun 1917. Di handap kawasa Kakaisaran Rusia, wilayah otonom Finlandia bisa miboga parlemen jeung mata uang sorangan, sarta Kakaisaran Rusia henteu maksakeun kudu maké basa Rusia. Sanajan kitu, ti saprak Nikolai II jadi tsar, Finlandia dipimpin ku gubernur Bobrikov anu ngabalukarkeun kakuasaanna jadi oprésip. Ku sabab éta, ngadeukeutan ka ahir Perang Dunya I, 6 Désémber 1917, sababaraha bulan saenggeus Révolusi Bolshévik di Rusia, Finlandia ngadéklarasian kamerdékaanna.

## Géografi 
[thumb|left|[Päijänne.]]
thumb|right|Peta Finlandia

Finlandia mangrupa hiji nagara kalawan rébuan dano jeung pulo; 187.888 dano jeung 179.584 pulo. Salah sahiji danona, Saimaa, nyaéta nu ka-5 panglegana di Éropa. Wangun taneuh di Finlandia kalobaannana datar kalawan sababaraha pasir jeung titik pangluhurna, Haltitunturi dina 1.328 m, aya di tungtung kalér Laplandia. Salian ti loba danona, daratanna ogé didominasi ku leuweung pinus (kira-kira 68% ti lega daratan) jeung saeutik taneuh subur.

Raloba kapuloan nu aya dina bagian kidul-kulon nagri, bagian ti kapuloan Åland, jeung sapanjang basisir kidul di Teluk Finlandia. Finlandia mangrupa salah sahiji ti saeutik nagara di dunya nu tetep "numuwuh". Ku lantaran pangangkatan isostatik nu geus aya ti Jaman és pangtungtungna, lega wewengkon nagara ieu ogé tumuwuh kira-kira 7 kilométer persegi saban taun.

Iklim di Finlandia bagian kidul mangrupa iklim nengah kalér. Di bagian kalér Finlandia, utamana di Laplandia, kalobaannana iklim subarktik. Sabagian wewengkon Finlandia aya dina Lingkaran Arktik.

## Démografi 
Padumuk Finlandia mayoritasna mangrupa Séké Finn jeung aya sababaraha minoritas Swédia Finlandia janten basa resmina nyaéta basa Finlandia jeung Swédia. Basa minoritas nu séjén nyaéta basa Rusia jeung basa Éstonia. Populasi Finlandia kalobaannana museur di wewengkon kidul nagri.

## Politik 
[thumb|right|[Parlemén Finlandia di Hélsinki.]]

Finlandia nganggo sistem semi-présidénsial jeung parlemén. Présidén Finlandia kagungan tanggung jawab kana kawijakan luar nagri. Upami kakawasaan éksekutif dilaksanakeun ku kabinétna, Valtioneuvosto atawa Statsrådet, nu diwangun ti perdana menteri jeung menteri pikeun rupa-rupa départemén.

Parlemén Finlandia, nu disebut Eduskunta atawa Riksdag, miboga anggota 200 urang jeung mangrupa otoritas législatif pangluhurna di nagara éta. Parlemén ieu bisa ngarobih Konstitusi Finlandia jeung ngéléhan hak véto présidén. Législasi bisa diusulkeun ku kabinét atawa ti anggota Eduskunta nu dipilih pikeun opat taun kalawan réprésentasi proporsional.

## Ékonomi 
Finlandia mangrupa nagara industri, miboga ékonomi pasar bébas, jeung produksi per kapita kira-kira sami sareng Britania Raya, Perancis, Jérman, jeung Itali. Standar hidup di Finlandia luhur. Séktor konci ékonomi nyaéta produksi, utamina di widang télékomunikasi. Dagang miboga peran penting nu ampir sapertilu PDBna. Finlandia mimiti nganggo Euro dina 1 Januari 1999.

## Propinsi 
right|Propinsi-propinsi Finlandia

Ayeuna, Finlandia miboga 6 propinsi administratif (*lääni*, jamak; *läänit*), nyaéta:

# Finlandia Kidul
# Finlandia Kulon
# Finlandia Wétan
# Oulu
# Laplandia
# Åland

Kapuloan Åland miboga tingkatan otonomi sorangan. Dumasar kana pajangjian internasional jeung hukum Finlandia, pamaréntahan régional Åland ngurus sababaraha masalah nu kaasup ka otoritas propinsi di Finlandia Daratan.

Pamaréntahan lokal diorganisasi saterasna ku 432 kotamadya Finlandia. Ti 1977, euweuh bébédaan administratif antara "town", kota, jeung kotamadya nu séjén. Salian kotamadya, Finlandia ogé kabagi kana 20 wewengkon.

## Basa 
Finlandia miboga dua basa resmi nu utama, nyaéta basa Finlandia jeung basa Swedia. Basa resmi nu séjén nyaéta Suomi, basa Romani, jeung basa Isyarah Finlandia. Basa asing lian nu penting nyaéta basa Rusia jeung basa Éstonia. Basa nu umum dipaké nyaéta basa Finlandia (92% ti populasina) sarta basa Swédia (6% ti populasina). Panganggoan basa asing ayeuna nyaéta basa Inggris (63%), basa Swédia (41%), basa Jérman (18%), jeung basa Perancis (3%).

Lamun dibandingkeun jeung urang Skandinavia nu séjén, Finlandia bisa kasebut béda pisan boh ditingali tina géografi, budaya, jeung basa. Tinu ampir 100 basa asli Éropa, kabéh basa masih kaasup kulawarga basa Indo-Éropa iwal ti basa Basque anu kaisolir, jeung opat basa séjénna. Opat basa éta kaasup kulawarga basa Finno-Ugria, nu di antarana nyaéta basa Finlandia, basa Éstonia—anu masih deukeut patalina, sarta basa Hungaria jeung basa Lapp (Saami)—anu jauh patalinna.

## Réferénsi 
## Tempo ogé 
* Daptar kota-kota Finlandia
* Populasi Finlandia
* Daptar nagara

## Tumbu luar 
*  Situs Kadutaan Ageung Finlandia di Jakarta