Syaréat Islam

**Syaréat Islam** (basa Arab: شريعة إسلامية ''syarī'ah islāmiyyah'') nyaéta sakabéh hukum sarta aturan Islam anu diturunkeun ku Allah SWT pikeun hamba-Na, anu ngawengku widang akidah, ibadah, akhlak, sarta muamalah. mangrupa hukum agama nu ngabentuk bagian tina tradisi Islam. Ieu asalna tina ajaran agama Islam sarta dumasar kana kitab suci Islam, utamana Al-Qur'an jeung hadits. Dina basa Arab, istilah *"syarah"* nuduhkeun hukum Allah SWT. anu teu bisa dirobah, sarta dibédakeun jeung fikih, anu ngarujuk kana interprétasi ilmiah manusa.

Sakumaha anu disebutkeun dina Al-Qur'an surat Al-Ahzab ayat 36, yén upama Allah (Islam) jeung rasul-Na geus mutuskeun hiji perkara, mangka umat Islam teu meunang nyokot kaputusan séjén. Ku sabab éta, sacara implisit bisa dipikaharti yén lamun aya hiji perkara anu Allah jeung rasul-Na can netepkeun katangtuanana, mangka umat Islam bisa nangtukeun sorangan ketetapanna. Pamahaman ieu didukung ku ayat dina surat Al-Maidah QS 5:101 nu nyebutkeun yén hal-hal anu henteu dijelaskeun katangtuanana geus dihampura ku Allah SWT. Ku kituna, perkara anu dihadapi ku umat Islam dina ngalakonan kahirupan ibadahna ka Allah bisa disederhanakeun jadi dua katégori, nyaéta perkara anu kaasup kana asas syara' (*uṣūl al-fiqh*) jeung perkara anu kaasup kana furu' syara' (*furūʿ al-fiqh*).

## Définisi 
Sacara étimologis, kecap syari'ah hartina jalan anu ngabekas nalika ka cai, lantaran osok diliwatan. Tuluy hartina mekar jadi sumber cai anu sok dicokot ku jalma pikeun kabutuhan hirupna. Sacara istilah, syari'ah nyaeta naon waé anu geus digariskeun jeung ditangtukeun ku Allah dina agama minangka aturan kahirupan pikeun hamba-Na. Syari'ah dihartikeun salaku sagala rupa aturan anu asalna ti Allah, boh nu mangrupa hukum akidah, hukum anu sipatna praktik, atawa hukum akhlak.

## Jinayah 
Jinayah nyaéta hiji cabang élmu hukum Islam anu ngabahas ngeunaan kajahatan. Dina istilah anu leuwih populér, hukum jinayah disebut ogé hukum pidana Islam. Ruang lingkup hukum pidana Islam ieu ngawengku **qisas**, **hudud**, jeung **takzir**.

### Qisas 
Dasar tina prakték qisas nyaéta hukuman balas anu sarua jeung kajahatan anu geus dilakukeun ku palaku. Sacara tradisional, anggota suku tempat palaku kajahatan bakal diserenkeun ka kulawarga korban pikeun dihukum, satimpal jeung status sosial jalma anu dibunuh.

Kasataraan sosial dina hukuman qisas hartina eksekusi kudu satimpal jeung korban, naha eta lalaki atawa awéwé, budak atawa jalma merdéka, elit atawa rakyat biasa. Contona, budak ngan bisa dihukum pikeun budak, awéwé pikeun awéwé. Dina Islam, timbul perdebatan ngeunaan naha saurang Muslim bisa dihukum pikeun non-Muslim.

Ayat utama ngeunaan qisas aya dina Al-Qur’an surat Al-Baqarah ayat 178:

*"Wahai jalma-jalma anu iman! Diwajibkeun ka aranjeun pikeun ngalaksanakeun qisas ngeunaan jalma anu dibunuh. Jalma merdéka (dibales) ku jalma merdéka, hamba sahaya ku hamba sahaya, awéwé ku awéwé. Tapi upama aya hampura ti dulurna, mangka kudu dituturkeun kalayan hadé, sarta mayar diat (tebusan) ka kulawarga korban kalayan hadé (pula). Anu kitu téh mangrupa keringanan jeung rahmat ti Gusti. Barang saha anu ngalangkungan wates sanggeus éta, mangka anjeunna bakal meunang siksa nu nyeri."*

Qisas nyaéta hukuman balas anu sarua jeung kajahatan anu geus dilakukeun. Upamana palaku maéhan korban, mangka palaku wajib dihukum pati, kacuali kulawarga korban masihan hampura, teras palaku ukur diwajibkeun mayar diat (tebusan) salaku gantina hukuman.

### **Hudud** 
Hudud nyaéta hukuman anu geus ditangtukeun sacara jelas dina Al-Qur'an jeung hadits, boh dina bentuk sanksi anu beurat, sapertos hukuman pikeun zina, mabok, jeung murtad (kaluar ti Islam).

### Takzir 
Takzir nyaéta hukuman salian ti hudud, anu dipaké pikeun nyegah palaku tindak pidana supaya henteu ngalakukeun kajahatan deui, sarta ngahalangan ti lampah maksiat. Hukuman takzir bisa rupa-rupa dumasar kana kaputusan hakim jeung kaayaan nu aya.

## Sumber Hukum Islam 
Sumber hukum Islam mangrupikeun rujukan utama dina nangtukeun hukum-hukum Islam. Aya sababaraha sumber utama anu dijadikeun dasar dina syariat Islam, nyaéta Al-Qur’an, Hadis, jeung Ijtihad.

### Al-Qur’an 
Al-Qur’an nyaéta kitab suci umat Islam, mangrupa firman Allah SWT anu diturunkeun ka Nabi Muhammad SAW pikeun dijadikeun pituduh pikeun sakumna umat manusa nepi ka akhir zaman. Salian ti minangka sumber ajaran Islam, Al-Qur’an ogé disebut salaku sumber hukum Islam anu utama.

Al-Qur’an mangrupikeun kitab suci terakhir tina runtuyan kitab-kitab suci anu diturunkeun saméméhna. Dina usaha pikeun ngartos eusi Al-Qur’an, parantos mekar rupa-rupa tafsir, tapi tetep henteu aya nu patukang-tonggong.

### Hadis 
Hadis nyaéta ucapan, lampah, jeung katangtuan Nabi Muhammad SAW anu dijadikeun sumber hukum Islam kadua sanggeus Al-Qur’an. Hadis dibagi kana sababaraha tingkatan keaslian, di antarana:

* **Sahih**
* **Hasan**
* **Daif** (lemah)
* **Maudu’** (palsu)
* **Matruk** (ditinggalkeun)
* **Mungkar**

Hadis anu dijadikeun dasar hukum Islam nyaéta hadis **sahih** jeung **hasan**. Sedengkeun hadis **daif**, numutkeun para ulama salaf, masih tiasa digunakeun pikeun **fadilah amal** (pangabisa amal), tapi henteu pikeun netepkeun hukum. Adapun hadis **maudu’** (palsu) jeung tingkatan di handapna wajib ditinggalkeun, sanajan masih perlu dipalajari dina widang élmu hadis.

Bédana Al-Qur’an jeung hadis nyaéta:

* **Al-Qur’an** mangrupa kitab suci anu eusina firman Allah SWT, hukumna pasti, sarta dijaga ti jaman Nabi nepi ka kiwari.
* **Hadis** mangrupa kumpulan katerangan ngeunaan aturan pelaksanaan ibadah, akhlak, jeung ucapan Nabi Muhammad SAW, nu dijadikeun rujukan sanggeus Al-Qur’an.

Sanajan aya bédana dina pamahaman para ulama ngeunaan dua sumber hukum ieu, tapi sadayana ditujukeun pikeun milari kabeneran demi kemaslahatan umat.

### Ijtihad 
Ijtihad nyaéta usaha para ulama pikeun nangtukeun hukum Islam dumasar kana Al-Qur’an jeung hadis. Ijtihad dilakukeun sanggeus Nabi Muhammad SAW wafat, sabab teu tiasa langsung naroskeun hukum ka anjeunna. Tapi, aya sababaraha perkara ibadah anu henteu tiasa diijtihadkeun.

Rupa-rupa ijtihad di antarana:

* **Ijma’** → kasapukan para ulama
* **Qiyas** → nyamikeun hiji perkara jeung perkara séjén anu sarua sarta geus jelas hukumna
* **Maslahah mursalah** → nangtukeun hukum pikeun kemaslahatan umat
* **’Urf** → hukum anu dumasar kana kabiasaan masarakat

### Struktur Syariat Islam 
Dina ngalaksanakeun hukum Islam, aya dua kategori utama:

#### 1. Asas Syara’ (Ibadah Mahdhah) 
Asas syara’ (**uṣūl al-fiqh**) nyaéta perkara anu parantos jelas katangtukeun dina Al-Qur’an atawa hadis. Kedudukanana minangka pokok syari’at Islam, sarta hukum-hukumna ngawajibkeun sakabéh umat Islam.

Aya kaayaan darurat anu nyababkeun umat Islam tiasa henteu ngalaksanakeun hukum Islam pikeun sawatara waktu, upamana dina kaayaan anu ngabahayakeun jiwa. Tapi, nalika kaayaan éta geus béak, umat Islam kudu balik deui ka hukum syariat anu berlaku.

#### 2. Furu’ Syara’ (Ghairu Mahdhah) 
Furu’ syara’ (**furūʿ al-fiqh**) nyaéta perkara anu teu jelas katangtukeun dina Al-Qur’an atawa hadis, janten perlu aya **ijtihad** pikeun nangtukeun hukumna. Kedudukanana minangka cabang syari’at Islam, sarta henteu ngawajibkeun sakumna umat Islam di sakabéh tempat, iwal lamun geus ditetepkeun ku **Ulil Amri** (pamaréntah) di hiji daérah.

## Sipat Hukum Islam 
Numutkeun Tahir Azhary, hukum Islam mibanda tilu sifat:

# **Bidimensional** → hukum Islam boga unsur **kemanusaan** jeung **ketuhanan**.
# **Adil** → adil lain ngan ukur tujuan, tapi sipat anu melekat dina hukum Islam.
# **Individu jeung masarakat** → hukum Islam ngajaga keseimbangan antara hak individu jeung kahadean masarakat, dumasar kana wahyu Allah SWT.

Hukum Islam ogé mibanda dua sipat utama:

# **Al-Tsabat (Stabil)** → hukum-hukum Islam anu geus pasti jeung henteu robah.
# **Al-Tathawwur (Dinamis)** → hukum Islam tiasa nyaluyukeun jeung kaayaan sosial tanpa ngarobah prinsip dasarna.

## Konteks Sosial-Kemasyarakatan 
Syariat Islam henteu ngan ukur ngatur masalah ibadah pribadi, tapi ogé norma sosial, kriminalitas, jeung sistem nagara. Syariat Islam nyanghareupan rupa-rupa kasus sosial, sapertos:

* Kajahatan (**jinayah**)
* Minuman keras
* Perzinaan
* Pembunuhan
* Sistem pemerintahan
* Muamalah (bisnis syariah)

Hukum Islam diperlukeun pikeun ngajaga tatanan sosial jeung moral masarakat, sangkan tetep saluyu jeung ajaran Islam.

## Rujukan