open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Maésénas

**Maésénas** nyaéta jalma beunghar nu ngarojong kana kabudayaan. Istilah Maésénas**,**hususna dina widang sastra dianggap bersinonim sareng patronasi,nu ngajaga,pangrojong dina proses kréatip. Sapertos nu dipikaapal,salaku hakékat kréatipitas imajinatif kalahiran karya sastra dianggap ngan rojongan pribadi,ku kituna ngalaman masalah tinda widang pinansial. Misalna ngeunaan biaya hirup. Tina hubungan ieu dibutuhkeun pihak nu séjén,nyaéta anu ngarojong *keuangan* éta sorangan. TIna hubungan ieu ogé bijil ngaran Gaius Cilnius Maecenas (70-8 SM),saurang panaséhat kaisar jaman Romawi (Caesar Augustus) nu ngabantos seniman-seniman sapertos Virgil,Propertius,Varius Rufus,Valgius Rufus,Plotius Tucca,Domitius Marsus jeung sajabana. Istilah maesenas,patronasi dominan abad Pertengahan dan Renaissance. Tina danget ieu (Holman, 1980:338-339) ogé bijil istilah pangarang resmi (poetlauréate).

## Rujukan
Ignas Kleden

**Ignatius Nasu Kleden** nyaéta babar di Walibalun, Larantuka, Flores Timur, Nusa Tenggara Timur, 19 Mei 1948, maot di Jakarta, 22 Januari 2024, nikah jeung Ninuk Probonegoro (1980). Pendidikan terahir Doktor Sosiologi Universitas Biefeld, Jerman (1995). Hahargaan nu kungsi di hontal nyaéta *Achmad Bakrie Award* (2003). Kungsi jadi wartawan majalah *Tempo,* editor Yayasan Obor*, Yayasan Ilmu-ilmu  Sosial, Society For Political Economic Studies,* staf panuktik LP3ES*,* salaku pamadeg *Go East (Pusat Pengkajian Indonesia Timur).* Karya penting nu geus dihasilkeun, dina wangun kritik *: Sikap Ilmiah dan Kritik Kebudayaan (1988), Menulis politik : Indonesia sebagai Utopia (2001), Sastra Indonesia dalam Enam Pertanyaan (2004), Masyarakat dan Negara: Sebuah Persoalan (2004),* jeung hiji kumpulan carpon jejerna *Anjing-anjing Menyerbu Kuburan (1997).* *(*Baca ogé *Sastra Indonesia dalam Enam Pertanyaan).*

## Rujukan
Adiparwa

Adiparwa nyaéta parwa mimiti tina 18 parwa dina épos Mahabarata, parwa-parwa éta nyaéta: Sabhaparwa, Wanaparwa, Wirataparwa, Udyogaparwa, Bhismaparwa, Dronaparwa, Karnaparwa, Salyaparwa, Saupikaparwa, Striparwa, Shantiparwa, Anusasanaparwa, Aswamedikaparwa, Asramaparwa, Mausalaparwa, Mahaprasthanikaparwa, jeung Swargarohanaparwa. Adiparwa dianggap salaku parwa panggedéna sabab mangrupa anu ngamimitian nganteurkeun paham-paham ti parwa satuluyna. Dina dasarna Adiparwa ngandung ringkesan sakabéh carita.  Kasang tukang carita, éyang karuhun kulawarga nepi ka mangsa ngora kulawarga Kurawa jeung Pandawa. 

Adiparwa mimiti dina kalawan paguneman ngeuaan Bhagawan Ugrasrawa jeung Bhagawan Sonaka di leuweung Nemisa, ngeunaan ayana hiji kitab nu judulna Astadasaparwa, anu eusina  carita pasilisihan antara Kurawa jeung Pandawa. Ngaliwatan carita Ugaswara ngalirkeun carita Bharata. Salaku Mahabarata sakumaha anu ditulis dina basa Sansekerta jeung dianggap salaku carita suci haturan pangagem agama Hindu. Nurutkeun  Zoetmulder (1985: 21-27) épos asup ka Indonésia (Jawa) dina mangsa Karajaan Kediri, waktu pamaréntahan Raja Dharmawangsa (991-1016) dicutat dina basa Jawa kuno atawa basa Kawi. Saluyu jeung tradisi sastra baheula, dina proses pengalihan carita  loba robahna, ku kituna carita kawas lumangsung ti Bali jeung Jawa.

## Rujukan
Klasisme

**Klasisisme** (classicus, Latin), ageung, agung, uvinersal. Nurutkeun shipley (1962: 59-61) sateuacan éta dipikaharti yén anggapan klasik tina dunya Kulon pisan lega ngawengku hiji bentang ti Homer (abad ka-9 SM) nepi ka abad ka-18, saméméh Umur Romanesque. Dina literatur aliran klasik ieu diwatesan salaku kacenderungan ka ngahargaan karya-karya Yunani jeung Romawi kuno nu dilakukeun dina pertengahan khususna *Renaissance,* tur ku sorangan ngalibatkeun loba panulis saperti: Niccolo Machiavwelli, Moliere (Jéan-Baptiste Poquelin), Jéan Racine, Giovannni Boccaccio, Prancésko Petrarca, dan Miguel de Cervantes Saavreda, pelukis sapertos Raphael Sanzio dan Leonardo da Vinci, musikus kawas Franz Joseph Haydn jeung Wolfgang Amaddeus Mozart.

## **Rujukan**
Kitab

**Kitab** nyaéta (*kitab,Arab* ) hartina buku. Istilah ieu ogé dipikawanoh dina Basa Pérsia, Hindi, Urdu, Punyab, Nepal jeung Turki. Kitab Allah, Kitab Allah, Al-Qur'an.Di Indonesia Alkitab ukur nujul kana Injil.Menurut Fang (2011: 380) éta satstra kitab kacida legana. Dina karya sastra Melayu diartikeun salaku carita heubeul patali sareng agama Islam, kaasup masalah moral, hukum, tata nagara, zikir, doa, tasawuf, jeung saterusna. ku ayana hartos kitab salaku buku, mineng tumpang tindih jeung rakyat. Beda hikayat ngenaan kahirupan hiji jalma, ktab ngeunaan kaagamaan. contoh kitab, di antarana: *Kitab al_Aghani,Tajussalatina, Bustanussalatina*, sarta sagala rupa wangun buku undang-undang séjénna.

## Rujukan
Mabébasan

**Mabébasan** nyaéta asal kecapna tina basa Bali nyaéta kecap *basa* anu hartina bahasa. Harti gemblengna *mabébasan* t hpikeun ngabasakeun, ngajéntrékeun sacara lisan kana hiji karya sastra. Ciri khas *mabébasan* nyaéta mintonkeun anu dipigawé ku nu maca kalawan jéntré. Kelompok *mabébasan* disebut ogé *pasantian.* Pamekaran tradisi *mabébasan* di Bali kiwilang gancang, katulis aya 3.148 kelompok, jauh ngaleuwihan désa *pakraman* anu jumlahna 1.488 kelompok. Aya anggapan éta kamekaran dimimitian ku ngadegna Widyasabha, di jerona dipigawé narjamahkeun jeung nyalin lontar kakawin kana buku. Mimitina mabébasan kawatesanna ogé dilakukeun ku kelompok bangsawan, hususna ti brahmana, leuwih husus deui ku pupuhu éta kelompok. Karya sastra anu dibawana ngan kakawin. Tapi ayeuna mabébasan dipigawé ku sakabéh golongan masarakat, boh ku kolot, boh ku rumaja. 

## Rujukan
Matu Mona

**Matu Mona** **nyaéta** ngaran pena Hasbullah Parinduri, babar di Medan, Sumatra Utara, 21 Juni 1910, wafat di Jakarta, 8 Juli 1987, dina umur 77 taun. Pendidikan terakhir St. Anthony's Boys School di Medan (1930). Pernah jadi wartawan Pewarta Deli, rédaktur *Panji Pustaka,* pimpinan mingguan *Penyebar*, pimpinan harian *Tegas* Banda Aceh, majalah *Selecta* di Jakarta, pendiri koran *Perjuangan Rakyat* di Garut. Ogé kungsi jadi pimpinan sandiwara Ratu Timur, rombongan sandiwara Cahaya Timur jeung Dewi Mada, anggota Badan Penerangan Divisi Surakarta, sarta dibuikeun di Sukamiskin, Bandung. Karya sastra anu geus dihasilkeun dina wangun novél : *Harta Terpendam (1931), M. Yussyah Journalist (1992), Panggilan Tanah Air (1994), Spionase Dienst (Pacar Merah Indonesia, 1934), Rol Pacar Merah (1938), Zaman Gemilang (1936), Ja Umenek Jadi-jadian (1937), Akibat Perang (1950), Putra Ja Umenek (1961),* jeung *Pacar Merah Indonesia* I sarta II (2010)*.* Dina wangun biografi : M. Husni Thamrin (1940) jeung W.R. Supratman (1940). (Baca ogé Pacar Merah Indonesia I jeung II).

## Rujukan
Luka Bunga

**Luka Bunga** téh nyaéta kumpulan puisi  *Luka Bunga* (vii+108 kaca.), dijieun ku Slamet Sukirnanto (3 Marét 1941-23 Agustus 2014), medal mimiti taun 1991 ngaliwat penerbit Balai Pustaka, Jakarta. Dina kumpulan aya 81 puisi, anu dibedakeun jadi 3 jenis anu jejerna Bunga Batu, Luka Bunga, jeung Bahtera Arwah. Jejer kumpulan *Luka Bunga* di cokot tina salasahiji puisi anu jejerna sarua, "Luka Bunga":/ /luka bunga//disaksikan batu dan cahaya/ /pada danau berkata/ /tampunglah perihnya/ /. Dina rangka *bhinneka tunggal ika* Sukirnanto saolah-olah hayang ngarékam sabagian gedé wilayah lemah cai, saperti : Kupang, pantai Sanur, Cipanas, sungai Musi, sungai Kapuas, pantai Bengkalis, Danau Toba, sungai Rokan, jeung sajabana. (Maca ogé Sukirnanto, Slamet).

## Rujukan
Aman Datuk Madjoindo

**Aman Datuk Madjoindo** nyaéta salah saurang inohong nu babar di Supayang,Payung Sekaki, Solok, Sumatra Barat pupus di Sirukan, Payung Sekaki, Sumatra Barat, 5 September 1969 dina umur 73 taun.Sumber séjén nétélakeun yén Madjoindo pupus di Jakarta 16 Desember 1969.Atikan pamungkas Sekolah Bumi Putra Kelas II,Inlansche School (1911)

## RUJUKAN
Mnemonic

jmpl|Mnemonik buuk jari dua leungeun
**Mnemonic** nyaéta salaku istilah menemonic asalna tina Dewi Yunani kuno Menmosyne, dewa memori. Memori dianggap salaku pangabisa mental kolot dina sejarah kahirupan manusa. Istilah mnemonic tos umum diwanoh dina ilmu matematika, malah mah ku rupa rupa téknik, sapertos: imajinasi, asosiasi, lokasi kata kunci, irama, akronim, akrostik, jeung sajabana. Dina kahirupan sapopoe mineng ogé disebut titian kata atawa jembatan keledai kawas cara-cara jeker nginget keun warna pelangi (*mejikuhibiniu)*. Dina kajian sastra heubeul istilah *mnemonic* nu sok dipaké ku babarengan ku formula. Boh formula atawa *mnemonic* dianggap salaku dua cara nu dilakukeun ku tukang carita pikeun ngungkapkeun deui tradisi lisan. Bedana, formula dipaké pikeun ngungkapkeun deui carita panjang sapertos *Illiad* jeung *Odyssey, mnemonic* pikeun carita-carita, masala nu relatif pondok. (Baca ogé Akrostikon; Formula; Kelisanan).

Rujukan
Moenir Darman

**Moenir Darman** **nyaéta** salah saurang inohong nu babar di Sawah Tangah, Pariangan, Tanah Datar, Sumatera Barat ping 27 Juli 1952, nikah ka Daharna Bakar H.B Jassin. Atikan Pamungkas Sarjana Bahasa Inggris, Sekolah Tinggi Bahasa Asing Prayoga, Padang (1989). Kungsi miluan Hari Sastra di Ipoh, Malaysia (1980), *Assian Writers Conference* di Manila, Pilifina (1981), *International Writing Program* di Lowa City (1988) jadi Pupuhu Produksi Bumi teater, Padang. Karya - karya nu geus dihasilkeun, dina wangun novel: *Gumam* (1976), *Bako* (1983), *Dendang* (1988), *aku, Keluargaku, dan Tetanggaku* (1993), Krit & Sena (2010), Andika Cahaya (2012). Dina wangun novel barudak: *Surat dari Seorang Prajurit 45 kepada Cucunya*, *Di Lembah Situjuh Batur, Tiga Cerita Anak - anak, Ingin Jadi Pak Habibie, Adiknya Bertanya tetang Laut,* dan *Dongeng Kisah dari Minangkabau*. Dina wangun kumpulan puisi nu mobiga jéjér *Kenapa Hari Panas Sekali* (1975) dan *Tanpa Makna* (1977). Salah sahiji kumpulan cerpen nu miboga jéjér *Jelaga Pusaka Tinggi* (1997) jeung salah salah sahiji novel terjemahan nu miboga jéjér *Negeri Hujan* (Kénging Pira Sudham, 1999).

## Rujukan
Model Sastra Abrams

**Model sastra Abrams** nyaéta cara - cara analisis karya sastra anu ngalibatkeun kabéh aspek nu relevan, nyaéta: nu nulis (ekspresif), semestaan (mimetik), karya sastra éta sorangan (objéktif}, nu maca (pragmatik). Omongan aspek - aspek anu dipimaksud diungkapkeun  ku M.H. Abrams tina buku anu judulna *The Mirror and the Lamp: Romantic Theory and the Critical Tradition,* medal munggaran taun 1953. Nurutkeun Abrams (1976: 3-29; Teeuw, 1988: 50-52) cariosan anu kaopat ospek tiasa dilaksanakeun babarengan tapi ku cara méré aspek nu intensitas ka aspek anu pang pentingna akur jeung situasi jeung kondisi. Pameurekan ekspresif, misalna dominan dina zaman Romantik, objéktif dina teori - teori strukturalisme, mimetik dina kelompok Marxis, sedengkeun pragmatik dina teori - teori anu ngalibatkeun nu maca. Teeuw ogé ngaitkeun jeung kaayaan di Indonesia nyaéta Pujangga Baru anu ciri - ciri ekspresif nu diwakilan ku Tatengkeng jeung Alisjahbana nu ciri pragmatik. Salajeungna Lekra tiasa dikaitkeun ku ciri mimetik, sedengkeun Rawamangun objéktif.

## Rujukan
Olenka

**Olenka** nyaéta novel anu dikarang ku Budi Darma (vii + 232 kaca) medal munggaran taun 1983. Meunang hadiah saembara ngarang roman Dewan Kesenian Jakarta (1980, 1983). Novel Olenka diwengku 5 bab, dipamungkas ku coda (panutup hiji karangan), dilengkepan ku dua bab tambahan, nyéta Asal-usul Olenka jeung catetan. Mangrupa karya fiksi,dua bab dina dasarna teu mungsi sabab aya ogé catetan di jerona, jadi karya anggeur mangrupa fiksi.

## Rujukan
Oemarji,boen s

**Oermarji, boen s**   téh nyaéta salah sahiji inohong nu babarkeun di jakarta 11 desember 1940, anjeunna wafat kaping 11 oktober 2011 di jakarta, di yuswa 71 taun.  anjeunna menangkeun gelar Doktor di Universitas Leyden, Belanda (1972). teu mung éta hungkul anjeunna ogé ngamenangkeun Anugrah Seni Pemerintah RI (1971). anjeunna ogé kungsi jadi rédaktur majalah *Basa jeung sastra.* *karya nu penting na aya di jero ngawangun kritik;* 

## Rujukan
Mangsi

Mangsi nyaéta bahan pawarna anu ngandung *pigmén* warna anu di gunakeun pikeun ngawarnaan. Mangsi paltot,jeung pulpén bisa  digunakeun keur nulis jeung ngagambar.
Panon majemuk

ka|jmpl|Panon majemuk laleur, ditempo ku mikroskop éléktron
**Panon majemuk **nyaéta panon nu boga rébuan reséptor warna individual. Gambar nu dicandak mangrupa kombinasi input tina rébuan omatidia nu aya dina permukaan konveks, nu maneuh ka arah nu beda-beda. Ku sabab eta, pohara téh gancang pisan leumpang jauh lamun kuurang hayang dicekel. Dibandingkeun panon biasa, panon majemuk bisa moto gambar dina jihat sawangan nu leuwih lega, jeung bisa gancang ngadétéksi gerakan, jeung dina sababaraha kasus bisa nempo polarisasi cahya. Sabab lénsa individual anu leutik pisan, pangaruh difraksi ngawates resolusi nu dicandak. Ieu bisa nungkulan ku ngaronjatna jumlah jeung ukuran lénsa.

Panon majemuk bisa digolongkeun jadi dua golongan: panon oposisi, nu kabentuk sababaraha gambar tibalik, jeung panon superposisi, nu ngabentuk kalangkang nu orientasina tegak tunggal. Panon majemuk nu ilahar aya dina artropoda, jeung anu hadir dina anelida jeung sababaraha moluska bivalvia.

Panon majemuk saperti dina artropoda bisa tumuwuh ku panambahan omatidia anyar.

## Galeri 

File:Calliphora vomitoria Portrait.jpg|Panon majemuk
File:Sarcophagid fly Portrait.jpg|Panon majemuk dina laleur
File:Volucella pellucens head complete Richard Bartz.jpg|

## Rujukan
Bangklung

**Bangklung** nyaéta *hélaran*, iring-iringan ku nyorakeun *terebang* jeung angklung, nu ayana di daérah Subang,pikeun ngaramékeun hajat budak nu geus di sunatan. *Terebang*  aya 9 anu kabagi jadi 3 kelompok. Kelompok anu kahiji disebut *bawa,* kelompok anu kadua nyaéta *ngikut* (nuturkeun); jeung kelompok anu pamungkas disebut *nyeling* (nyelingan). Angklung fungsina keur mawakeun mélodi jeung ngiringan lagu.

## Rujukan
Bangsal

**Bangsal** nyaéta paré nu geus leupas tina cangkangna, anu janteun paré nu geus siap ditutug jeung digiling jadi béas. Dina béas atawa dina sangu téh aya ogé sababaraha siki béas  anu teu katutug. Bangsal nu kitu téh disebatna  sérah. Ti sababaraha tempat téh bangsal disebatna *masus* atanapi *sagon*. Lamun di Banjaran, Bandung Kidul mah osok disebut *marus.*

## Rujukan
Balubur

Balubur nyaéta ngaran daérah (distrik) di puseur Kota atawa Kabupatén jaman baheula, hususna di daérah Priangan saacan "Reorganisasi Priangan" *(Preanger Reorganisatie)* taun 1871.Baheula Balubur nyaéta ngaran daérah anu langsung aya handapeun kakawasaan Bupati. Daérah éta biasana dipaké pikeun padumukan para anggota kulawarga Bupati, lantaran lokasina alus keur ukuran baheula. Di daérah éta euweuh gawé wajib pikeun melak kopi, jeung gawe wajib nu séjénna pikeun pangawasa Kolonial. Jeung deui, Balubur nyaéta "Daérah Istiméwa" jaman baheula. Ngaran distrik kitu ogé, upamana, aya di Kabupatén Limbangan (ayeuna Kabupatéen Garut) nyaéta distrik Balubur Limbangan (ayeuna Kecamatan Limbangan).

## Rujukan
Bétét héjo

**Bétét Héjo** nyaéta salah sahiji lagu Sebrakan sa acan lagu anu séjéna, upamana Lara Tangis dipintonkeun, Larasna SALÉNDRO ukuran SURUPAN na 1 (da) = (Barang).

## Rujukan
Minemonic

**Minemonic** mangrupa istilah *mnemonic* kawit ti nami Déwi Yunani kuno Mnemosye,déwi mémori. Mémori diaku salaku kaparigelan méntal buhun dina sajarah kahirupan manusa. Istilah *mnemonic* tos dikenal dina élmu matématika, ogé ku loba téknik, sapertos : imajinasi,asosiasi,lokasi,kecap konci,irama,akronim,akrostik,jeung sajabina. Dina kahirupan sapopoé sok disebut titian kecap atawa jambatan keledai sapertos cara-cara kanggo émut warna palangi (mejikuhibiniu). Dina kajian sastra lila istilah *mnemonic* sok dipaké babarengan jeung formula. Boh formula ogé mnemonic diaku salaku dua cara anu dilakonan ku tukang ngadongéng jeung ngungkapkeun deui tradisi lisan. Bédana,formula dipaké pikeun ngungkabkeun deui eusi panjang upama *illiad* jeung *odyssey, mnemonic* jang carita carita, masalah anu rélatif déét.

## Rujukan
Bangsul Agung

**Bangsul Agung** nyaéta Rohangan nu ngabogaan mimbar, éta rohangan aya dina wangunan inti KARATON KASEPUHAN. Ayana di belah kidul BANGSAL PRABAYAKSA. Wangunan nu disebut ogé *bangsal panembahan* éta diwangun husus pikeun Gusti Panembahan nu rék méré paréntah keur menterina. Dipatalikeun jeung tangga ka bangsal prabayaksa. Sisi-sisi éta tangga dihias opat kembang taraté beureum nu mangrupa *candrasangkala* sadana *bata winata* *bungawari wong* nu nilaina 1451. Ku kituna bisa diartikeun yén bangsal éta téh diadegkeun dina tahun 1451 S. Atawa 1529.

## Rujukan
Angkatan muda siliwangi

**Angkatan muda siliwangi** nyaéta organisasi massa pamuda di Jawa Kulon nu diadegkeun kaping 10 november  1966 di Bandung ku 20 urang tokoh pamuda nu dirojong  ku Kodam VI Siliwangi. Nu ngadegkeun éta di antarana nyaéta alm. Cécé Hidayat  Padmadinata, Tatto S. Prajamanggala, Gani Kusumah  Subrata, Li Muhdiyin Wiranatakusumah, Acil BIMBO, jeung nu lianna. Céce kapilih minagka pupuhu nu mimiti. Angkatan Muda Siliwangi (AMS) ogé jadi anggota Golkar jeung jadi mesin politik Golkar nu meunang pamilu di Jawa Kulon. Ti pamilu 1971, wakil-wakil AMS dicalonkeun pikeun ngalungguhan korsi-korsi DPR-RI atawa DPRD disakabéh Jawa Kulon sarta hasil menangkeunana.

## Rujukan
Crét

**Crét** mangrupa salah sahiji waditra gamelan Sekatén di Cirebon. Gunana  ieu waditra pikeun ngajaga, ngajéntrékeun irama lagu, miboga pungsi ogé ketuk tina gamelan pélog-saléndro. Waditra ieu dijieun tina parunggu ukuran diameterna 18 cm, alis/mukana 1,5 cm, jeung jangkungna 5 cm. Cara maénkeunana ditakol ku alat paragi nakolna.

## Rujukan
Bangbalikan

**Bangbalikan** nyaéta Sisisndiran ti Banten Selatan jeung Sukabumi,atawa sacara leuwih khusus pikeun bagian kahiji dina bait sisindiran (pantun) anu bahasa Indonesia disebat sampiran. 

## Rujukan
Anak muda

**Anak Muda** nyaéta lalakon utama lalaki dina sandiwara Sunda. Biasana manéhna jadi putera mahkota nu kudu néangan élmu, bari ngumbara. Salilana manéhna dijaga ku panakawan atawa judgul. Hasil tina kadarianana, manéhna meunangkeun élmu jeung kasaktian lian ti calon permaisuri (Sripanggung). Sanggeus kawin, manéhna dinobatkeun jadi raja ngaganti ramana. Nu dipilih jadi anak muda biasana anak wayang nu umurna ngora, boga benget kasép sarta lincah nu dipikaresep ku awéwé nu lalajo.

## Rujukan
Angeun haseum

**Angeun** **haseum** lamun dina basa Indonésia mah nyaéta sayur anu eusina aya rupa-rupa sayur jiga  waluh siem, térong, kacang panjang jeung aya ogé anu nambahkeun maké engkol, buah jeung daun tangkil, jagong ngora, jeung kéréwédan (danging ipis nu kénéh dililitan ku kulit ari, biasana nu dileupaskeun tina tulang dada atawa iga). Lamun di Priangan sambarana teu dibalurkeun ngan éta sambara téh diplungkeun langsung nalika cai angeun keur ngagolak, sabab warna na éta kaciri kénéh hérang, jeung teu maké suuk, jagong, jeung kéréwédan. Di Jakarta mah éta sambara téh dibalurkeun heula jeung sok maké kéréwédan, jagong, jeung suuk. Disebut angeun haseum sabab miboga rasa anu haseum seger, anu asal na tina buah asem nu dijadikeun salah sahiji sambara dina éta angeun. Di jaman ayeuna urang Sunda gé geus biasa ngajieun angeun haseum cara Jakarta.

## Rujukan
Cileuh

**Cileuh** nyaéta cairan kawas lého anu ipis sahingga teu katara mun saliwatan mah, nu mana ieu cileuh téh diproduksi sacara alami ku panon. Cileuh nu garing sakapeung mah ngerak, ngagonjok di juru panon, biasana mah juru panon nu adek kana puhu irung.

Nalika beunta, tangtuna sok mindeng ngiceup, nu mana éta prosés ngiceup téh pikeun ngaberesihan panon tina sagala picileuheun ku ku cimata liwat duktus nasolakrimal. Ari sabot keur saréh mah taya tarékah samodél kieu, tapina keur saré éta téh picileuhan kabéh digiring kabelah sisi, ka juru mata, nikakeun garing.

## Rujukan
Cokcang

**Cokcang** mangrupa salah sahiji kakawihan barudak anu dilakonan di buruan imah. Anu jadi ucing nyaéta budak anu meunangkeun kecap pamungkas dina kawih éta. Rumpaka kawihna nyaéta :

Cang cing si pencok si kacang

si niti anggolati

dog clo

bo lo nyon

## Rujukan
Babancik

**Babancik** atawa *t*angga imah panggung nyaéta tangga naék-turun dina waktu asup-kaluar imah. Dijieun tina suluh atawa lolobana tina awi. Dina usum hujan, jalma ngarumbah suku dina *babancik* atawa *papanggé*. Lamun maké Gamparan,Bakiak,Tarumpah atawa dadampar séjénna, ku kituna nu maké dadampar ngarasa kudu ngaleupaskeun dadampar dina *babancik* saméméh asup ka imah. Barudak lembur katingali suka bungah lamun aya dina *babancik,* maranéhna diuk bari kakawihan. Rumaja desa  mimiti bégér nalika diuk dina *babancik,* kairut ku babaturanna nu diariuk dina *babancik.*

## Rujukan
Aarcaan

**Aarcaan** nyaéta kaulinan barudak, nurutan atawa niru-niru patung, biasa dilakukeun di buruan imah atawa di lapang, ieu kaulinan téh aya na di Cigoléndang, Malangbong, Kabupatén Garut. Nu biasa ngalakukeun kaulinan ieu nyaéta budak awéwé nu umur na 6-10 taun tur jumlahna 6-14 urang. Dibagi jadi dua kelompok, misalna kelompok A jeung kelompok B. Anggota masing-masing kelompok jumlah na sarua. Salah saurang jadi pamingpin anu dipilih ku anggota kelompokna. Cara milihna nyaéta dikocok. Kelompok nu meunang tuluy asup ka jero opat pétak persegi panjang nu ukuranna 6x3m, sedengkeun nu éléh bagéan jaga di luarna. Pamingpin kelompok anu meunang kocokan atawa undian (A), asup dituturkeun anggota kelompok na nu baris ditukangeunana. Kelompok lawanna (B) dibagi dua, nu kahiji aya dua urang  (B1 jeung B2) sedengkeun nu lianna (B3, B4, jeung B5) siap ngaheureuyan atawa ngagoda A1, A2, A3, A4, jeung A5, éta gé lamun geus lolos ti B1, B2.

Cara maénna nyaéta: A1 kudu bisa ngaliwatan logodoran leungeun B1 jeung B2 nu cingogo. Lamun A1 ngajleng, B1 jeung B2 kudu usaha pikeun noél suku atawa awak A1, lamun beunang hartina A1 kudu balikan deui nganjleng na jeung mundur ka tukangeun A5 pikeun ngadagoan giliran, tapi lamun teu beunang hartina manéhna lolos jeung boga kawasa nangtung di tengah. A1 kudu nangtung jiga patung (arca)*,* nahan godaan B3 jeung nu lian. Lamun seuri atawa oyag saeutik hungkul, A1 kudu balik deui ka tukangeun A5 tuluy diganti ku A2, kitu ogé lamun A2 seuri atawa oyag saeutik kudu diganti ku A3 jeung saterusna. Lamun kelompok A meunang jadi aarcaan kalayan teu kagoda ku kelompok B, hartina kelompok A meunang.

## Rujukan
Abah Sepuh

**Abah Sepuh** alias *Ajengan Godébag* nyaéta Kiai anu ngadegkeun jeung anu mingpin Pasantrén Suryalaya,Pagerageung,Tasikmalaya, guru jeung pamingpin *Tariqat Qadariyyah* *Naqsabandiyyah* (TQN). Abah Sepuh boga ngaran asli nyaéta Syéh Abdullah Mubarrok (Cicalung, Tarikolot, 1846-Tasikmalaya,1956). Tikeur leutik diajar ngaji ka bapana sorangan nyaéta, R.Nurapraja (R.Noerapradja), anu gawé salaku UNPAS Kacamatan. Tuluy dikirim pikeun diajar di Pasantrén Sukamiskin, Bandung, jeung di ajar Tariqat ka Syéh Tolhah di Trusmi, Cirebon, jeung Syéh Kholil di Bangkalan. Nalika balik ka kampungna, Abdullah Mubarrok hirup salaku patani. Kakarak dina taun 1890.

## Rujukan
Gurindam

**Gurindam** nyaéta ragam sajak heubeul, kawangun ku dua baris anu guru laguna a-a, baris anu kahiji mangrupa sabab atawa sarat, sedengkeun baris anu ka dua mangrupa eusi atawa ma'na. Baris ka hiji anu patali sacara langsung jeung baris ka dua, anu ngajadikeun patula-patali jeung nu lianna. Ku sabab éta, gurindam ilaharna mangrupa hiji kalimat majemuk. Jumlah suku kecap unggal baris kitu ogé iramana henteu tetep. Umumna eusi mangrupa peupeujeuh jeung sababaraha wangun pamahaman ngeunaan moral jeung tata susila séjénna: /*Kurang pinter kurang siasat,//Tentu dirimu kelak tersesat*./ (*Baca juga Gurindam Dua Belas; Puisi Lama*).

## Rujukan
Angklung bungko

**Angklung** anu disarengan jeung tarian, dipaénkeun pas keur upacara *nadran, ngunjung* ka Gunung Jati jeung Sedekah Bumi, jeung *kaulan*(nazar), ayana téh di desa Bungko anu prenahna di perbatasan Cirebon jeung Indramayu (25&nbsp;km ti kota Cirebon di basisir Laut Jawa). *Nadran* nyaéta upacara tradisional masarakat pamayang anu biasana diayakeun unggal taun. Dina kasempetan éta angklung bungko miboga peran anu penting ti awal upacara ti basisir dugi ka tengah  tuluy balik deui ka basisir. **Angklung bungko** téh aya tilu rupa anu ku sabab kolotna (anu umurna 600 taun) geus teu nadaan deui jadi geus teu kapaké, ngan diunggal pasanggiri kudu aya, tapi waditra nu séjénna miboga tilu rupa tabeuhan, hiji gong gedé, jeung hiji kendang gedé. Tarian anu dipirig di antarana nyaéta tari *manji*, *bontoloyo, ayam alas,* jeung *bébék ngoyor*. Kabéh nu ngibingna lalaki. Maranéhna ngabaris lurus ngagunakeun iket tina batik, kaos oblong bodas, Keris, kaén batik, jeung Sodér. Ibinganna téh luwes jeung *statis* matak pitenangeun, ari tabeuhanna mah sawaktu-waktu aya sora gumuruh.

## Rujukan
Cilosari

**Cilosari** nyaéta mangrupa hiji wahangan anu ngamuara kalaut jawa jeung cilosari ogé mangrupa wahangan anu jadi wawates daerah Jawa Kulon jeung Jawa Tengah di bagean kaler, kusabab éta,t epi kulon ayana di Kabupatén Cirebon, jeung tepi wetan mangrupa daerah Kabupaten Brebes.Bagean hulu wahangan ieu aya di daerah kabupaten Kuningan nu ku masarakat disebut wahangan Cisanggarung.Wahangan ieu ngaliwatan daerah Kabupaten Cirebon bagéan wetan. Di daerah sabudeureun wahangan loba masarakat anu jadi pamayang neangan lauk di wahangan. Di daerah ieu ogé loba carita rahayat anu ngalagena salasahijina nyaéta carita  Sangkuriang.

## Rujukan
Abah Falak

**Kiai Haji Tubagus Muhammad Falak** (1258 H/1842-1392 H/1972) nyaéta nu ngadegkeun Pasantrėn Pagentongan, Dėsa Gunung Batu, Kacamatan Ciomas, Kabupatėn Bogor.

## Rujukan
Abay D. Subarna

**Abay D. Subarna** lahir di Limbangan, Garut, 11  Désémber 1940, nyaéta salah saurang juru lukis, dosén, ahli kaligrafi jeung kasenian Islam. Anjeuna lulus di Departemén Senirupa ITB (1969) anu skripsina *Kaligrafi Islam di Indonesia,* Abay jadi staf pangajar di Almamaterna. Terus anjeuna meunang kasempetan ngajalankeun program Doktor di Universitas Sorbonne (1976-1983) jeung nulis dibarengan ngeunaan Senirupa  jeung Arsitéktur Islam di Indonésia dina période awal (''contribution a I'etude de I'art et de I'architecture de Ia premiere periode d'islamisation en Indonesie).'' Loba ngalakukeun panalungtikan ilmiah jeung ngébréhkeun makalah dina rupa-rupa seminar di jero jeung di luar nagri, utamana anu  aya patalina jeung kasenian Islam.

## Rujukan
Badingdut

**Badingdut** nyaéta lamban kaén mozaik dijieun tina bahan jeung warna kaén matukang tonggong nu dijait di sambung-sambungkeun. Asalna tina guntingan kaén sésa ngaput. Tina kaén *badingdut* bisa dijieun salasahiji nu guna keur nu nyieunna, saperti simbut, taplak méja, sepré, wadah surat, tutup poci. Di padésaan  *badingdu*t ilaharna dipaké simbut, jeung bahanna téh lain tina guntingan bahan kaén sesa nu anyar kénéh, tapi tina kaén urut baju jst. Nu geus heubeul (*lalamakan*).

## Rujukan
Abas Alibasyah

**Abas Alibasyah**  nyaéta miboga garan aslina Alibasyah Natapriyatna. Gumelar a di Purwakarta, 1 Maret 1928,
Anjeunna téh salah saurang palukis jeung dosen. Dina mangsa panjajahan Walanda, Abas kantos diajar di HIS, dina mangsa Jepang anjeunna ngalanjutkeun ka Shihangakko (Sakola Guru). Ti dinya Abas téh ngamimitian diajar ngalukis nu diayakeun ku Keimin Bunka Shidósho (Pusat Kebudayaan Rakyat) Bandung nu diaping ku Héndra Gunawan, Barli Sasmitawinata, jeung Kerton Sujana. Abas wawanohan jeung palukis nu kasohor upamana Affandi jeung Héndra nu satuluyna ngadegkeun sanggar Pelukis Rakéyat. Saenggeus réngsé SMA, Abas asup ASRI nu nembé diadegkeun dina taun 1950. Saenggeus réng ti ASRI Abas dipénta ngawulang di dinya. Taun 1965, ASRI dirobah jadi STSRI jeung Abas salaku pupuhuna.

## Rujukan
Badaya

**Badaya** nyaéta babagian tina komposisi *karawitan* pikeun mirig pagelaran *wayang golék*, utamana bagian t*opéng* *badaya*. Anu dimaksud *topéng badaya* nyaéta  *wayang* husus minangka penari topéng awéwé, pikeun ngahibur raja, sanggeus jeung saacan dalang beres murwa. Ki dalang biasana méré panganteur ka*w*as kecap - kecap : *éh...... aladria batur,* *topéng wadon jatiswara!* Kiwari pagelaran topéng dina wayang jarang dipintonkeun, gagantina juru sekar kawih atawa tukang nyindén sabebasna. Dina kamékaranna *badaya* dipaké dina *tari rampak puteri*, salaku tanda hormat ka tatamu nu disebut tari badaya.
## Rujukan
Abdul Halim

**Abdul Halim** (Jatiwangi, Majalengka, 17 Juni 1887-7 Mei 1962) nyaéta salah saurang Kiai Haji, ulama, guru. Ngaran saacan naék hajina nyaéta Otong Syatori, anakna Muhammad Iskandar, panghulu kawedanan Jatiwangi. Ti keur leutik geus ngaji agama kanu jadi bapana, terus pundah-pindah ka sababaraha pasantrén. Di unggal pesantrén anjeunna diajar sataun nepi 3 taun. Mimitina di pasantrén Ranji Wétan, Majalengka, pimpinan K.H. Anwar, teras pasantrén Lontangjaya, Leuwimunding, pimpinan K.H. Abdullah; Pasantrén Bobos, Sumber, Cirebon, pimpinan K.H. Sujak (Sudjak); Pasantrén Ciwedus, Cilimus, Kuningan pimpinan K.H. Ahmad Sobari; Pasantrén Kedungwuni, Pakalongan pimpinan K.H. Agus, teras satuluyna balik deui ka Pasantrén Ciwedus.

## Rujukan
Babut

**Babut** nyaéta nyabutan binih paré tina pabinihan keur di pelak di sawah, biasana dilakukeun ku awéwé. Binih paré anu geus dicabut tuluy dibeungkeut kurang leuwih sakeupeul anu sa acana dicokcorok heula, tuluy daun-daunna dipotong sabagian di beulah ujungna. Beungkeutan binih langsung diangkut ka sawah nu arék dipelakan, tuluy dialungkeun tiap-tiap beunteul (sabeunteul sarua jeung 5 beungkeut) ka pelebah bagian anu geus ditangtukeun dina pétakan sawah, tujuanna nyaéta ngarah sakur anu melak paré (nu tandur) teu kudu bolak balik nyokot binih.

## Rujukan
Babasah

**Babasah** nyaéta kaén panjang (*sinjang kebat*) anu dipaké ku awéwé nalika keur mandi di walungan atawa pancoran, gunana pikeun nutupan aurat. Cara makéna di luhureun dada, di handap tuur. Salian ti éta, babasah ogé dipaké ku awéwé dina upacara tingkeban (nujuh bulan, babarit). Numutkeun tradisi, kaén-kaén keur babasah kudu 7 lapis. Unggal sasiuk cai dikucurkeun ka awéwé nu keur kakandungan, kaénna kudu diganti. Mandi kembang téh caina kudu tujuh kali siukan, ku kituna kaén minangka panahan atawa panutup aurat kudu 7 lapis. Wangenan lain tina babasah nyaéta lendir anu mimiti kaluar nalika rék ngababarkeun orok. Lamun paraji tos ninggali babasah kaluar, manéhna boga pamadegan yén orok téréh kaluar.

## Rujukan
Abdullah bin Nuh

**Abdullah bin Nuh** (Cianjur, 30 Juni 1905-Bogor, 26 Oktober) nyaéta Ulama, panyair dina basa Arab, dosén, panyiar radio, pangarang buku dina basa Arab, Indonésia, jeung Sunda. Meunang atikan ti bapana, K.H. Radén Nuh nu ngawangun sakola I'''Anat at-Talib al-Miskin**,* ku kituna manéhna bisa ngawasaan basa Arab dina yuswana nu anom kénéh. Salian ti éta manéhna ngatikan basa Walanda jeung Inggris sacara otodidak. Keur yuswana 17 taun (1922) manéhna ngajar di *Hadramaut School* di Surabaya bari jadi rédaktur minggonan basa Arab *Hadramaut''. Taun 1926 manéhna indit ka Mesir pikeun diajar di Fakultas Syari'ah Universitas Al-Azhar salila 2 taun. Nalika balik ka lemah cai, manéhna ngajar di Cianjur jeung Bogor. Keur jaman Jepang (1942-1945), manéhna jadi anggota PETA. Sanggeus proklamasi kamerdekaan mingpin BKR nu satuluyna jadi TNI. manéhna kapilih jadi anggota KNIP nu peranna jadi lembaga legislatif di Yogyakarta, bari jadi Pupuhu Séksi Siaran Basa Arab RRI Yogyakarta jeung dosén basa Arab di UI. Sanggeus Walanda ngaku ka kadaulatan RI jeung ibu kota pindah ka Jakarta deui. Abdullah pindah ka Jakarta jadi Pupuhu Séksi Siaran Basa Arab RRI (1950-1964). Tuluy jadi dosén basa Arab FSUI, Jakarta (1964-1967). Taun 1969, manéhna ngawangun Majelis Al-Ghazali jeung Pesantrén Al-Ihya di Bogor, tempat manéhna ngadidik calon-calon ulama. Salaku ulama manéhna dihormatan ku kalangan intéléktual. Abdullah nulis buku dina basa Arab, contona a.l ''Al'Alam al-Islami* (Dunia Islam).

**

**

**

**

**

## Rujukan 
*''
Abdul Latif Muhtar

**Abdul Latif Muhtar** nyaéta salah saurang
Kiayi Haji Abdul Latif Muhtar (Garut,7 Januari 1931- Jakarta, 12 Okotober 1997) . Dosén ulama, pupuhu Persatuan Islam (persis), anggota DPR-MPR-RI. Ti leuleutik anjeunna diajar dilingkungan atikan Persis mimiti ti Ibtidaiyyah,Tsanawiyah nepi ka Muallimin. Sanggeus anjeunna jadi pupuhu, teu kungsi lila nuluykeun sakola hukum jeung pangaweruh masarakat di Jakarta. Hanjakal sakolana teu di tuluykeun ku sabab taun 1957 indit ka Mesir pikeun diajar di Universitas Darul - Ulum jeung ka Ma'had di Rasah Islamiyah Kairo. Balik deui lemah cai, anjeunna jadi dosen agama Islam di ITB (1974-1974). Latief ka pilih jadi anggota DPR-RI ti partai PPP.

## Rujukan
Sileungleum

**Sileungleum** atawa nyileungleum nyaéta nyimbutan endog dina sayang sangkan haneut, nu ngajadikeun endog bisa megar. Dina prakna endog-endog téh didekeman/disimbutan ku bulu nu aya dina awak indungna,  kabiasaan ieu ilaharna dilakukeun ku indung hayam, manuk, jeung rupa-rupa unggas. Hayam bisa nyilenungleuman sapuluh endog nepika megar, lilana kurang leuwih duapuluh poé.
Nyileungleum téh hiji prosés ngajaga kalumangsungan hirup katurunan, utamana ngajaga sangkan endog megar jadi anak. Sanajan kitu aya sababaraha sato nu ngendog tapi henteu nyileungleuman endogna kawas unggas, sebut waé cakcak, buaya, kuya, aya ogé meri (unggas) jeung sajabana.
 
Utamana dina unggas hususna hayam, mangsa endog nu disileungleuman megar téh henteu rampak babarengan tapi hiji-hiji.
Salila endogna tacan megar kabéh, éta indung hayam henteu ingkah tina panyileungleuman kitu deui anak-anak na nu geus megar pangheulana caricing nyumput handapeun jangjang indungna.

## Waktu nyileungleum
Sababaraha unggas mibanda waktu nu béda-béda mangsa nyileungleuman endogna nepika megar
* Manuk kenari 14 poé
* Manuk Murai 12-14 poé 

File:Incubating Canada Goose (13981962237).jpg|Keur nyileungleum (13981962237)
File:Incubating penguins in penguin Beach cape town .jpg|Manuk pénguin keur nyileungleum di  *Beach cape town* 
File:Turdus merula female incubating close view (1).jpg|Turdus merula nyileungleum dina sayang
File:A rock pigeon incubating its eggs.jpg|Japati keur nyileungleum dina sayangna
File:Incubating white tern.jpg| Manuk *white tern* nyileungleum

## Dicutat tina
## Tutumbu kaluar
*  Komodo nyileungleum
*  Soang nyileungleum
*  megarkeun hayam kampung
*  Endog disileungleuman
Ager

**Yōkan** () nyaéta salasahiji jinis manisan tradisional Jepang (*wagashi*) anu dijieun tina campuran témpél kacang beureum, ager, sarta gula. Aya dua jinis yōkan anu utama, nyaéta *neri yōkan* anu téksturna leuwih mundel sarta *mizu yōkan* anu téksturna langkung lemes sarta ngandung langkung seueur cai, biasana didahar nalika usum panas. Salian ti rasa kacang beureum, yōkan ogé sering dicampur sareng bahan sanésna sapertos hui manis atanapi kacang *chestnut*.
**Ager**; léngkong; basa Indonésiana *agar-agar* nyaéta hiji zat nu wanguna ngagéblég/*gel* kalawan geunyal, dijieun tina hasil olahan jukut laut (*alga*).
  
Di pasar ager olaheun téh ilaharna dijual dina wangun tipung, aya ogé nu dijual geus meunang ngolah kalawan dicampur jeung olahan séjén kawas puding jeung sajabana.

Ager jadi ngagéblég téh kualatan mangsa digolakeun, molekul cai jeung molekul ager pacampur.

## Asalmuasal
Bahan dasarna ager téh taya lian ti jukut laut (alga), Mimitina jukut laut beunang manén dikumbah heula ku cai anta/cai biasa, dituluykeun dikeueum kurang leuwih 3 jam.

## Tempo ogé 
* Cingcau
## Dicutat tina 
## Tutumbu kaluar 
* FAO Corporate Document Repository. Chapter III. Dokumen FAO mengenai agar-agar.
*
Stasion Gedébagé

**Stasion Gedébagé** (Aksara Sunda Baku: ) nyaéta stasion karéta api anu perenahna di Cisarantén Kidul, Gedébagé, Bandung. Stasion ieu jadi stasion pangwétanna di Kota Bandung. Stasion Gedébagé dihususkeun pikeun karéta api barang. Stasion ieu boga opat jalur utama sarta tilu jalur buntu pikeun nyimpen gerbong barang. Salian ti éta, stasion ieu ogé ngalayanan pasilangan jeung pasusulan antar karéta api.

## Tingali ogé 
Karéta api

## Rujukan 
## Tumbu kaluar 
 Situs resmi PT Kereta Api Indonesia
Stasion Cikudapateuh

**Stasion Cikudapateuh (CTH)** (Aksara Sunda Baku: ) nyaéta stasion karéta api anu perenahna di Samoja, Batununggal, Bandung. Stasion ieu boga dua jalur. Stasion ieu dilayanan ku karéta api lokal Bandung Raya jeung karéta api lokal Cibatu.

## Karéta api 
* Lokal Bandung Raya, jurusan Padalarang jeung jurusan Cicaléngka
* Lokal Cibatu, jurusan Cibatu jeung jurusan Purwakarta

## Tingali ogé 
Karéta api

## Rujukan 
## Tumbu kaluar 
 Situs resmi PT Kereta Api Indonesia
Anglo

**Anglo** nyaéta hawu (perapian) leutik tina gagarabah, digunakeun kanggo masak nu bahan bakarna tina arang awi. Biasa dipaké ku urang kota baheula saacan aya kompor minyak taneuh. Padagang kadaharan di sisi jalan, nu biasa masak kadaharan di tempat dagang téh lobana teu ngagunakeun anglo gagarabah tapi anglo hasil rakitan tina bahan-bahan séng jeung semén. Lain deui jeung hawu nu ngabutuhkeun songsong jang ngahurungkeun seuneu, jang anglo mah nu digunakeuna hihid. Ti saprak digunakeun kompor minyak taneuh, anglo kaasup parabot langka. Inget kana lambang sorana, aya kemungkinan anglo berasal ti basa Cina.

## Rujukan
Stasion Andir

**Stasion Andir (AND)** (Aksara Sunda Baku: ) nyaéta stasion karéta api anu perenahna di Ciroyom, Andir, Bandung. Stasion ieu boga tilu jalur. Ka arah wétan, jalur 1 arahna ka Stasion Ciroyom (husus KA Lokal Bandung Raya), sedengkeun jalur 2 jeung 3 arahna ka Stasion Bandung (husus KA jarak jauh). Sedengkeun ka kulon mah jalur 1 ngahiji jeung jalur 2. 

Di taun 2008, stasion ieu kungsi dilayanan ku Karéta api Lokal Bandung Raya, ngan kawijakan éta dicabut lantaran ngaganggu kalancaran jalan raya.

## Tingali ogé 
Karéta api

## Rujukan 
## Tumbu kaluar 
 Situs resmi PT Kereta Api Indonesia
Halteu Gadobangkong

**Halteu Gadobangkong (GK)** (Aksara Sunda Baku: ) nyaéta halteu karéta api anu perenahna di Gadobangkong, Ngamprah, Bandung Kulon. Halteu ieu boga dua jalur ganda sepur lurus. Halteu Gadobangkong teu boga wésel atawa kendali sinyal lantaran sinyal dikendalikeun di stasion Padalarang. Halteu ieu dilayanan ku karéta api lokal Bandung Raya.

## Karéta api 
* Lokal Bandung Raya, jurusan Padalarang jeung jurusan Cicaléngka

## Tingali ogé 
Karéta api

## Rujukan 
## Tumbu kaluar 
 Situs resmi PT Kereta Api Indonesia
Toha Mochtar

**Mochta,Toha** nyaéta salah saurang inohong nu babar 17 Séptember 1926 di Ngadiwuluh,Kediri,Jawa Wetan,kawin sareng Tjitjih Sudarsih(1955).Mochtar lestari 17 Mei 1992 di Jakarta.Nénéh:Badarijah U.P.,Matuléssy,M.Léssy,Tati Mochtar,Élly,Gutomo,Wahyudi,jeung Ridwan.Atikan panungtung SMA dI Kediri(1947) nepi kelas dua.Karya sastra nu dihasilkeun,dina wangun novél,diantawisna :Pulang(1958),Daerah Tak Bertuan(1963),Kabut Rendah(1968),Bukan karena Kau(1968),jeung Antara Wilis dan Gunung Kelud(1969).Mochtar ogé panulis novel nonoman jejerna Pembebasan(1980) jeung carita dongeng jeung carita barudak jejerna Jayamada,(dkk.,1971)jeung Si Belang(1993).

## Rujukan
Stasion Cisomang

**Stasion Cisomang (CG)** (Aksara Sunda Baku: ) nyaéta stasion karéta api anu perenahna di Dépok, Darangdan, Purwakarta. Saacan dibuka na jalur ganda di taun 2014, halteu ieu boga fungsi minangka stasion, ngan pas aya jalur ganda, stasion ieu geus teu difungsikeun deui. Halteu ieu boga dua jalur. Ka arah Bandung, aya jambatan Cisomang anu jadi jambatan pangjerona sa-Asia Tenggara.

## Tingali ogé 
Karéta api

## Rujukan 
## Tumbu kaluar 
 Situs resmi PT Kereta Api Indonesia
H. Kern

Johan Hendrik Caspar Kern (Prof. Dr.) Tempat ping gumelar 6 April 1833 di Purworejo, pupus di Utrecht, Belanda 4 Juli 1917 dina yuswa 84 taun. Kern téh nyaéta jalma anu orientalis, ahli dina basa Sansekerta, Melayu, dan Polinesia, sareng ogé agama Budha. Jeung Herman Neubronner van der Tuuk, dianggap salaku nu ngadekkeun Studi Oriental di Belanda. Numutkeun Zoetmulder (1985: 58) Kern téh mangrupa sarjana paripurna, pinuh dedikasi, jadi hésé ngéléhkeunna. Kamampuan éta dituduhkeun ngaliwatan karya anu ageungna nyaéta *Wrettasancaya, Oud-Javaans Leerdicht over Versbouw* (1875).

## Rujukan
Batu Aceh

**Batu Acéh** mangrupa ngaran sabangsaning batu paranti ngasah. Béda jeung batu asahan paranti ngasah bedog, péso, jsb., Batu Acéh leuwih lemes jeung wangunna leuwih leutik; kagunaana husus ogé, nyaéta pikeun ngasah péso jeung gunting cukur. lian ti kitu pikeun nguji karat emas.

## Rujukan
Éropa Tengah

**Éropa Tengah** nyaéta nagara-nagara nu perenahna kawengku ku Éropa Wétan jeung Éropa Kulon.
Negara-negara nu aya dina wewengkon Érop tengah:

* Austria
* Céko
* Hungaria
* Jérman
* Polandia
* Slovénia

## Tinggali ogé
* Éropa Wétan
* Éropa Tengah
* Éropa Kalér
* Éropa Kidul
* Éropa Kulon

## Dicutat tina
## Daftar pustaka 
* Jacques Rupnik, "In Search of Central Europe: Ten Years Later", in Gardner, Hall, with Schaeffer, Elinore & Kobtzeff, Oleg, (ed.), Central and South-central Europe in Transition, Westport, Connecticut: Praeger, 2000 (translated form French by Oleg Kobtzeff)
* Article 'Mapping Central Europe' in hidden europe, 5, pp.&nbsp;14–15 (November 2005)
* A journal in three languages (English, German, French) déaling with the region: http://www.ece.ceu.hu
Surah Qaf

**Surat Qōf** (arab: **ق**,"Qōf") nyaéta surat ka 50 dina  Al-Quran kaasup Makkiyah diwangun 45 ayat. Disebut *Qōf* sabab dimimitian ku hurup **Qof** (حرف القاف). 

## Eusi Poko ieu surat 
* Al-Quran ngandung kamulyaan.
* Jalma kafirin ingkar kana pépéling yén nu paéh bakal dihirupkeun jeung nu hak/ bener.
* .

## Ayat jeung tarjamah 
**  قۤ وَٱلْقُرْآنِ ٱلْمَجِيدِ **

(1) *Shood, Demi Al-Quran nu ngandung pépéling/ kamulyaan*.

** بَلْ عَجِبُوۤاْ أَن جَآءَهُمْ مُّنذِرٌ مِّنْهُمْ فَقَالَ ٱلْكَافِرُونَ هَـٰذَا شَيْءٌ عَجِيبٌ **

(2) *Tapi nalika datang nu méré pépéling ka jalma-jalma kafir, pokna: ieu perkara ahéng*.

**أَءِذَا مِتْنَا وَكُنَّا تُرَاباً ذَلِكَ رَجْعٌ بَعِيدٌ**

(3) * (Pok maranéhna ngomong:) Naha mun kami paéh jadi taneuh, éta mah balik nu bararaid*.

** قَدْ عَلِمْنَا مَا تَنقُصُ ٱلأَرْضُ مِنْهُمْ وَعِندَنَا كِتَابٌ حَفِيظٌ**

(4) *Saéstuna kaula nyaho nu geus di teureuy bumi jeung Kami aya kitab nu ngajaga*. 

** بَلْ كَذَّبُواْ بِٱلْحَقِّ لَمَّا جَآءَهُمْ فَهُمْ فِيۤ أَمْرٍ مَّرِيجٍ**

(5) *Malahan maranéhna ngabohongkeun kana bebeneran nalika datang, maranéhna dina kaayaan rujad* (Jstrna)

## Tadabbur/ neuleuman ayat 
Iyeu surat nu dikawitan ku huruf Qof, hiji-hijina. Gusti Alloh sumpah ku Al-Quran nu pinuh kamulyaan.

## Tumbu luar 
* library.islamweb.net
* altafsir.com/
Hareuga

**Hareuga**  atawa acerang; ajeran; (***Bidens pilosa***) nyaéta  hiji tutuwuhan nuasalna  tina kulawarga  *Asteraceae*.											

## Ciri mandiri 
Tangkal na ajeg kaluhur, mibanda sababarahiji dahan, lamun seug digesek daunna ngaluarkeun bau anu mandiri, jangkungna kurang leuwih 1 m. Tangkal na masagi-4, nu geus kolotmah beresih lucir tapi tangkal ngorana mah ilaharna sok buluan, sakapeung tangkalna katempo semu beureum.

Kembang bijil kawas pendul  *(bongkol-bongkol)* ngumpul dina tungtung dahan, aya ogé.

Di Jawa Barat, daun jeung pucuk hareuga sok ngahaja dibeuweung pikeun ngubaran nyeri  huntu. Bisul sangkan téréh asak ogé bisa diubaran ku pucuk daun hareuga beunang ngaleumpeuh.

Di Tiongkok, hareuga  dimangpaatkeun pikeun ubar nu katelahna  *xian feng cao* (咸豐草).

Sakapeung ogé dipaké pikeun maraban ingon-ingon.

## Dicutat tina 
## Tutumbu kaluar 
* *Bidens pilosa*  dalam PROTAbase (Plant Resources of Tropical Africa)
* PIER: *Bidens pilosa*
Donny Imam Priambodo

**Donny Imam Priambodo** hiji pulitikus Indonésia.

## Kahirupan pribadi 
Donny Imam Priambodo ngamimitian karirna dina widang téknologi. Ayeuna ieu manéhna dilayanan salaku Présidén Diréktur PT Arda Indonesia jeung PT. CMI Téknologi, Bandung. 
Lalaki ti Jombang téh kungsi jadi Wakil Ketua Regional Hubungan of Agénsi nu Unggul Pemilu (Bapillu) Partéi Golkar di 2009.
Dina periode karya 2014-2019 Donny diuk dina Komisi XI, nu oversees keuangan, tata tumuwuhna jeung bank.

Donny Imam Priambodo kungsi nulis buku: **Ngawasan Finansial, Perbankan, sarta Pangwangunan Ékonomi Nasional: Catetan jeung Pamanggih Senayan** diterbitkeun ku RMBooks 2018 jeung Kandel 228 kaca.

## Travel Pulitik 
Donny Imam Priambodo ieu caleg DPR RI 2009 jumlah Serial 4 DPPPg Distrik panwaslu Jawa Tengah III. Jeung Hasil Pangluhurna Sora Ka 2 (2009). Manéhna kungsi jadi Wakil Ketua Regional Hubungan of Agénsi nu Unggul Pemilu (Bapillu) Partéi Golkar di 2009.

## Sikap Pulitik 
### BILL Remisi Pajeg (Pajeg Pangampunan) 
April 12, 2016 - Donny ceuk nu nepi ka pébruari 2016, ditampa ti pajeg anu anyar ka 9% jadi éta perlu kebjakan jadi dana mancanagara kana nagara. Nasdem dibewarakeun satuju jeung BILL dina Pajeg pangampunan sarta bisa dibahas ka tingkat saterusna. Donny diusulkeun yén remisi pajeg jeung *pajeg reformasi* ngajalankeun babarengan jadi yén pangaruh ieu ngarasa leuwih jero. Samentara éta, Pamaréntah ogé perlu pikeun ngajaga kaayaan nu kaayaan pulitik pikeun ngarojong remisi pajeg.

### BILL KPK 2015 
Dina tanggal 6 oktober 2015 - Donny Priambodo ngajukeun ngagunakeun hak inisiatif DPR dina parobahan dina Hukum Jumlah 30 Taun 2002 ngeunaan Komisi pikeun Ngabasmi Tindakan Pidana Korupsi kaasup dina Prolegnas 2015.

## Rujukan 
## Tumbu Luar 
* 
* Wikidpr RUU Pengampunan Pajak – Rapat Kerja Komisi 11 dengan Menteri Keuangan, Bambang Permadi Soemantri Brodjonegoro
Nusa Larang

**Nusa Larang** nyaéta ngaran patempatan anu kasebut dina Prasasti Batutulis salaku tempat moktana Niskala Wastu Kancana. Ieu tempat bisa jadi nujul ka Nusa Gedé di Situ Léngkong Panjalu.

## Rujukan
Sastrawan

jmpl|Darpan Aryawinangun (Tengah) salah saurang sastrawan Sunda nu kawilang produktif.
**Sastrawan** nyaéta sebutan keur penulis sastra, pujangga, ahli sastra, intelektual, sarjana, atawa cendekiawan jeung jauhari dina diksi klasik. Sastra mangrupa basa (kecap, gaya basa) anu dipaké dina buku (lain basa sapopoé), sastra, buku suci tina Hindu, buku élmu pangaweruh, buku, pustaka, paririmbon (ngandung ramalan, naktu, jsb.), jeung nulis; aksara.. Sastra miboga turunan jecap nyaéta kasusastraan, sastra; buku, paririmbon, pestaka, pustaka; aksara, jeung tulisan.

## Rujukan