Déwan Pangwakil Daérah Républik Indonésia

**Déwan Pangwakil Daérah Républik Indonésia** (disingget **DPD RI**) nyaéta lembaga luhur nagara dina sistem katatanagaraan Indonésia anu anggotana mangrupa wawakil ti unggal propinsi anu kapilih ngaliwatan Pamilihan Umum. DPD dibentuk minangka kamonésan tina parobahan katilu Undang-Undang Dasar 1945 kalayan tujuanna pikeun ngaronjatkeun akomodasi aspirasi daérah dina tingkat nasional.

Wenang sarta pancén DPD ngawengku pangajuan sarta pangawasan rancangan undang-undang anu patali sareng otonomi daérah, hubungan puseur sareng daérah, sarta ngokolakeun sumber daya alam atanapi ékonomi daérah sanésna.

## Sarat-sarat 
Sarat pikeun jadi calon anggota DPD dumasar kana Pasal 182 Undang-Undang Nomer 7 Taun 2017 ngeunaan Pemilihan Umum, nyaéta warga nagara Indonésia anu kedah nyumponan sarat-sarat di handap ieu:

# Takwa ka Gusti Nu Maha Esa.
# Dumuk di wilayah Nagara Kasatuan Républik Indonésia.
# Satia ka Pancasila, UUD 1945, Nagara Kasatuan Républik Indonésia, sarta cita-cita Proklamasi 17 Agustus 1945.
# Umurna sahenteuna 21 (dua puluh hiji) taun atanapi langkung.
# Atikan panghandapna nyaéta tamat Sekolah Menengah Atas (SMA), Madrasah Aliyah (MA), Sekolah Menengah Kejuruan (SMK), Madrasah Aliyah Kejuruan (MAK), atanapi sakola sanés anu sadarajat.
# Teu kungsi dipanjara dumasar kana putusan pangadilan anu geus miboga kakuatan hukum tetep (incracht) alatan ngalakukeun tindak pidana anu diancam hukuman panjara 5 (lima) taun atanapi langkung.
# Séhat sacara jasmani, rohani, sarta bébas tina panyalahgunaan narkotika.
# Kadaptar salaku pamilih.
# Kersa damel sagemblengna (full-time).
# Ngundurkeun diri salaku kapala daérah, wakil kapala daérah, ASN, anggota TNI, anggota Polri, diréksi/komisaris/pagawé BUMN atanapi BUMD, atanapi badan sanés anu anggaranna tina kauangan nagara, anu dinyatakeun ku surat pangunduran diri anu teu tiasa ditarik deui.
# Teu kungsi janten anggota Partéy Komunis Indonésia, kaasup organisasi massana, atanapi lain jalma anu kalibet langsung dina G.30.S/PKI.
# Boga Nomer Poko Wajib Pajak (NPWP) sarta geus nedunan kawajiban mayar pajeg.

## Fungsi 
Dumasar kana Undang-Undang Dasar 1945, DPD miboga tilu fungsi utama anu dilaksanakeun dina raraga ngawakilan aspirasi daérah dina tingkat nasional, nyaéta:

Période jabatan anggota DPD nyaéta 5 taun, sarta bakal réngsé babarengan nalika anggota DPD anu anyar ngucapkeun sumpah atanapi janji di payuneun Ketua Mahkamah Agung.

Ayana lembaga sapertos DPD anu ngawakilan daérah di parlemén nasional, saenyana parantos mikiran sarta tiasa dipaluruh saprak sateuacan mangsa kamerdikaan. Éta gagasan téh dikedalkeun ku Mohammad Yamin dina rapat perumusan UUD 1945 ku Badan Penyelidik Usaha-usaha Persiapan Kemerdekaan Indonesia (BPUPKI). Nanging, dina ping 12 Oktober 2016, Mohammad Saleh resmi ngagentos Irman Gusman pikeun sésa masa jabatan. Salajengna, dina April 2017, kajantenan parobahan deui dimana Oesman Sapta Odang kapilih janten ketua anyar.

Pimpinan DPD période 2014–2019 nyaéta:
* **Ketua**: 
# Irman Gusman (Sumatra Kulon) (2014–2016)
# Mohammad Saleh (Bengkulu) (2016–2017)
# Oesman Sapta Odang (Kalimantan Kulon) (2017–2019)
* **Wakil Ketua**: 
# Farouk Muhammad (Nusa Tenggara Kulon) (2014–2017)
# Gusti Kanjeng Ratu Hemas (Yogyakarta) (2014–2017)
# Nono Sampono (Maluku) (2017–2019)
# Darmayanti Lubis (Sumatra Kalér) (2017–2019)

## Anggota 
Anggota DPD nyaéta wawakil ti unggal propinsi anu kapilih ngaliwatan Pamilihan Umum kalayan jumlah 4 urang per propinsi. Kaanggotaan DPD diistrénan babarengan sareng anggota DPR.

Jumlah anggota DPD ti unggal périodeu nyaéta:
* **Périodeu 2004–2009**: 128 anggota (32 propinsi).
* **Périodeu 2009–2014**: 132 anggota (33 propinsi).
* **Périodeu 2014–2019**: 132 anggota (34 propinsi, nanging Kalimantan Kalér teu acan miboga wakil husus dina pamilihan 2014).
* **Périodeu 2019–2024**: 136 anggota (34 propinsi).
* **Périodeu 2024–2029**: 152 anggota (38 propinsi).

## Kekebalan Hukum 
Anggota DPD miboga hak imunitas atanapi kekebalan hukum. Hartosna, anggota DPD teu tiasa ditungtut di payuneun pangadilan alatan pernyataan, patarosan, atanapi pamadegan anu ditepikeun sacara lisan boh tinulis dina rapat-rapat DPD, salami éta hal henteu patukang tonggong sareng Peraturan Tata Tertib sarta kode etik lembaga.

Nanging, katangtuan kekebalan hukum ieu henteu lumaku upami anggota anu bersangkutan ngumumkeun matéri anu parantos disapukan dina rapat katutup pikeun dirahasiakeun, atanapi hal-hal sanésna anu mangrupa rasiah nagara sakumaha anu diatur dina papagon perundang-undangan.

* **Pimpinan**: Diwangun ku saurang ketua sarta tilu urang wakil ketua (pikeun période ayeuna).
* **Komite**: Mangrupa alat kelengkapan utama anu dibagi janten opat widang (Komite I, II, III, sarta IV) anu nyangking urusan otonomi daérah, sumber daya ékonomi, kasajahteraan rahayat, dugi ka kauangan nagara.
* **Badan Kehormatan (BK)**: Pancénna ngajagi martabat sarta kode etik anggota DPD.
* **Panitia Perancang Undang-Undang (PPUU)**: Fokus dina widang législasi sarta panyusunan rancangan undang-undang.
* **Panitia Urusan Rumah Tangga (PURT)**: Ngurus masalah rumah tangga sarta administrasi internal lembaga.
* **Badan Akuntabilitas Publik (BAP)**: Merhatoskeun tindak lanjut hasil pamariksaan kauangan nagara sarta pangaduan masarakat.
* **Badan Kerja Sama Parlemen (BKSP)**: Ngurus hubungan luar negeri sarta gawé bareng antar-parlemén.
* **Badan Urusan Legislasi Daerah (BULD)**: Pancénna nyaéta ngalakukeun pamantauan sarta sawala kana rancangan perda atanapi perda di daérah.

Salian ti éta, DPD ogé tiasa ngabentuk panitia sanésna anu dianggap perlu, sapertos Panitia Khusus (Pansus) pikeun nanganan pasualan anu sipatna samentara sarta spésifik.

Wengkuan pancén Komite I sakumaha anu dimaksud, dilaksanakeun kalayan merhatoskeun urusan daérah sarta masarakat, sapertos di handap ieu:

* **Ketua**: Akhmad Muqowam (Jawa Tengah)
* **Wakil Ketua**: Fachrul Razi (Aceh) sarta Benny Rhamdani (Sulawesi Kalér)

### Komite II 
#### Pancén 
Komite II DPD RI mangrupa alat kelengkapan DPD RI anu sipatna tetep, anu miboga wengkuan pancén dina widang ngokolakeun sumber daya alam; sarta ngokolakeun sumber daya ékonomi sanésna.

Wengkuan pancén Komite II sakumaha anu dimaksud, dilaksanakeun kalayan merhatoskeun urusan daérah sarta masarakat, sapertos di handap ieu:

Wengkuan pancén Komite III sakumaha anu dimaksud, dilaksanakeun kalayan merhatoskeun urusan daérah sarta masarakat, sapertos di handap ieu:

Wengkuan pancén Komite IV sakumaha anu dimaksud, dilaksanakeun kalayan merhatoskeun urusan daérah sarta masarakat, sapertos di handap ieu:

# Ngarencanakeun sarta nyusun program sarta urutan prioritas sawala usul rancangan undang-undang pikeun 1 (hiji) masa kaanggotaan DPD sarta unggal taun anggaran;
# Ngabahas usul rancangan undang-undang dumasar kana program prioritas anu parantos ditetepkeun;
# Ngalakukeun kagiatan sawala, harmonisasi, pabulatan, sarta pamantapan konsepsi usul rancangan undang-undang anu disiapkeun ku DPD;
# Ngalakukeun sawala, parobahan, sarta/atanapi nyampurnakeun rancangan undang-undang anu sacara husus ditugaskeun ku Panitia Musyawarah sarta/atanapi Sidang Paripurna;
# Ngalakukeun sawala kana rancangan undang-undang ti DPR atanapi Présidén anu sacara husus ditugaskeun ku Panitia Musyawarah atanapi Sidang Paripurna;
# Ngalakukeun koordinasi, konsultasi, sarta évaluasi dina raraga nuturkeun kamekaran matéri usul rancangan undang-undang anu nuju dibahas ku komite;
# Ngalakukeun évaluasi kana program panyusunan usul rancangan undang-undang;
# Ngalakukeun pancén dumasar kana putusan Sidang Paripurna sarta/atanapi Panitia Musyawarah;
# Ngusulkeun ka Panitia Musyawarah hal-hal anu dianggap perlu pikeun diasupkeun kana acara DPD;
# Ngayakeun persiapan, sawala, sarta panyusunan RUU anu henteu janten wengkuan pancén komite;
# Ngakoordinasikeun prosés panyusunan RUU anu sawalana ngalibatkeun langkung ti 1 (hiji) Komite; sarta
# Ngadamel inventarisasi masalah hukum sarta perundang-undangan dina ahir taun sidang sarta ahir masa kaanggotaan pikeun tiasa dianggo janten bahan PPUU dina masa kaanggotaan salajengna.

#### Pimpinan 
Pimpinan Panitia Perancang Undang-Undang (PPUU) période 2014 - 2019 dumasar kana hasil pemilihan alat kelengkapan nyaéta:

# Ngabantosan pimpinan dina nangtukeun kawijakan karumah-tanggaan DPD RI, kalebet kasajahteraan Anggota sarta pagawé Sekretariat Jenderal;
# Ngabantosan pimpinan dina ngalaksanakeun pangawasan kana palaksanaan pancén sarta kawajiban anu dilakukeun ku Sekretariat Jenderal, kalebet pangolahan kantor DPD RI di daérah;
# Ngabantosan pimpinan dina ngarencanakeun sarta nyusun kawijakan anggaran DPD;
# Ngawas pangolahan anggaran anu dilaksanakeun ku Sekretariat Jenderal;
# Ngawakilan pimpinan ngalakukeun koordinasi dina raraga pangolahan sarana sarta prasarana kawasan gedong perkantoran MPR, DPR, sarta DPD;
# Ngalaksanakeun pancén sanésna anu aya hubunganana sareng masalah karumah-tanggaan DPD anu ditugaskeun ku pimpinan dumasar kana hasil Sidang Panitia Musyawarah; sarta
# Nepikeun laporan kinerja dina Sidang Paripurna anu sacara husus diayakeun pikeun éta hal.

#### Pimpinan 
Pimpinan Panitia Urusan Rumah Tangga (PURT) période 2014 - 2019 dumasar kana hasil pemilihan alat kelengkapan nyaéta:

# Ngalakukeun panyalidikan sarta verifikasi kana pangaduan ka Anggota DPD alatan:
#* Henteu ngalaksanakeun kawajiban;
#* Henteu tiasa ngalaksanakeun pancén sacara terus-terusan atanapi kahalangan tetep janten Anggota salami 3 (tilu) sasih berturut-turut tanpa katerangan nanaon;
#* Henteu ngahadiran Sidang Paripurna sarta/atanapi rapat alat kelengkapan DPD anu janten pancén sarta kawajibanana saloba 6 (genep) kali berturut-turut tanpa alesan anu sah;
#* Teu minuhan deui sarat janten calon Anggota saluyu sareng peraturan perundang-undangan ngeunaan Pamilihan Umum;
#* Ngalanggar katangtuan larangan Anggota.
# Nangtukeun putusan kana hasil panyalidikan sarta verifikasi kana pangaduan ka Anggota;
# Nepikeun putusan sakumaha hasil panyalidikan sarta verifikasi kana pangaduan ka Anggota dina Sidang Paripurna pikeun ditetepkeun.
# Salian ti pancén-pancén di luhur, BK ogé ngalakukeun évaluasi sarta nyampurnakeun peraturan DPD ngeunaan Tata Tertib sarta Kode Etik DPD.

#### Pimpinan 
Pimpinan Badan Kehormatan (BK) période 2014 - 2019 dumasar kana hasil pemilihan alat kelengkapan nyaéta:

# Ngabina, ngembangkeun, sarta ningkatkeun hubungan silaturahmi sarta gawé bareng antara DPD sarta lembaga sejenis, lembaga pamaréntah atanapi lembaga non-pamaréntah, boh sacara regional atanapi internasional, dumasar kana penugasan Sidang Paripurna atanapi dadasar koordinasi sareng Panitia Musyawarah sarta Komite;
# Ngakoordinasikeun kagiatan kunjungan kerja anu dilakukeun ku alat kelengkapan boh sacara regional atanapi internasional;
# Nyiapkeun hal-hal anu aya hubunganana sareng kunjungan delegasi lembaga nagara sejenis anu janten tamu DPD;
# Méré saran atanapi usulan ka pimpinan ngeunaan gawé bareng antara DPD sarta lembaga nagara sejenis, boh sacara regional atanapi internasional;
# Ngayakeun sidang gabungan sareng pimpinan, Panitia Musyawarah, Panitia Urusan Rumah Tangga, Panitia Perancang Undang-Undang, sarta Komite dina raraga pambentukan delegasi DPD; sarta
# Katangtuan langkung janten ngeunaan hubungan antar-lembaga diatur langkung jéntré ku putusan Panitia Hubungan Antar Lembaga.

#### Pimpinan 
Pimpinan Badan Kerja Sama Parlemén (BKSP) période 2014 - 2019 dumasar kana hasil pemilihan alat kelengkapan nyaéta:

# Ngalakukeun panelaahan sarta nuturkeun hasil timuan BPK anu miboga indikasi karugian nagara sacara ngalawan hukum;
# Nampung sarta nuturkeun pangaduan masarakat patali sareng dugaan korupsi sarta malaadministrasi dina palayanan publik;

#### Pimpinan 
Pimpinan Badan Akuntabilitas Publik (BAP) période 2014 - 2019 dumasar kana hasil pemilihan alat kelengkapan nyaéta:

# Ngarancang sarta nangtukeun jadwal acara sarta kagiatan DPD, kalebet sidang sarta rapat, pikeun:
#* 1 (hiji) taun sidang;
#* 1 (hiji) masa pasidangan; sarta
#* sabagian tina hiji masa sidang.
# Ngarancang rencana gawé lima taunan janten program sarta arah kawijakan DPD salami 1 (hiji) masa kaanggotaan;
# Rencana gawé lima taunan janten program sarta arah kawijakan DPD salami 1 (hiji) masa kaanggotaan tiasa dirévisi unggal taun;
# Nyusun rencana gawé taunan janten pajabaran tina rencana gawé lima taunan;
# Ngarancang sarta nangtukeun perkiraan waktu paréngséan hiji masalah;
# Ngarancang sarta nangtukeun jangka waktu paréngséan rancangan undang-undang, kalayan henteu ngurangan hak Sidang Paripurna pikeun ngarobahna;
# Méré pamadegan ka pimpinan dina nanganan masalah ngeunaan palaksanaan pancén sarta wewenang DPD;
# Ménta sarta/atanapi méré kasempetan ka alat kelengkapan DPD sanésna pikeun méré katerangan/panjelasan ngeunaan hal anu patali sareng palaksanaan pancén unggal alat kelengkapan kasebat;
# Nangtukeun pananganan kana palaksanaan pancén DPD ku alat kelengkapan DPD;
# Ngabahas sarta nangtukeun mékanisme gawé antar alat kelengkapan anu henteu diatur dina Tata Tertib; sarta
# Ngarumaskeun agénda kagiatan Anggota di daérah.

Salian ti pancén sakumaha anu dimaksud di luhur, Panitia Musyawarah miboga pancén nyusun rencana kagiatan pikeun ditepikeun ka Panitia Urusan Rumah Tangga (PURT) dina nangtukeun dukungan anggaran.

## Sekretariat Jenderal 
Pikeun ngarojong kalancaran palaksanaan pancén DPD, dibentuk Sekretariat Jenderal DPD anu ditetepkeun ku Kapingnan Présidén, sarta personélna diwangun ku Pagawé Nagri Sipil (PNS). Sekretariat Jenderal DPD dipimpin ku saurang Sekretaris Jenderal anu diangkat sarta diberhentikeun ku Kaputusan Présidén dumasar kana usulan Pimpinan DPD.

## Tingali ogé 
* Majelis Tinggi
* Dewan Perwakilan Rakyat Republik Indonesia
* Majelis Permusyawaratan Rakyat Republik Indonesia

## Rujukan 
## Tumbu kaluar 
* Ramatloka resmi Déwan Pangwakil Daérah