open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Usopp

**Usopp** nyaéta salah sahiji karakter fiksi dina Manga jeung Anime One Piece. Usopp nyaéta penembak jitu di kelompok Bajak Laut Topi Jerami.

## Panggih Jeung Luffy
Usopp papanggih jeung luffy di Desa Syrup, di desa éta Luffy gelut jeung kelompok bajak laut Kuroneko anu di pimpin ku kaptén Kuro anu nyamar jadi pelayan salah sahiji warga anu benghar, pikeun nguasaan hartana. Sabada ngéléhkeun bajak laut Kuroneko, Usopp ngabubarkeun kelompok bajak lautna anu anggotana tilu urang budak leutik, tuluy Usopp diajakan jadi anggita bajak laut topi jerami.

## Sogeking
Salila di Grand Line Usopp ngarasa lemah, tungtungna Usopp kaleungitan percaya diri. Sabada éta, Usopp di tewak ku CP 9, nu ahirna Usopp di leupaskeun ku Sanji. Usopp ahirna indit ngabantuan Luffy pikeun ngabébaskeun Nico Robin ku cara nyamar jadi **Sogeking**.

Di Enies Lobby Usopp dititah ku Luffy sangkan ngaduruk bendera pamaréntah dunia, anu andakeun perang jeung pamaréntah nu aya di Enies Lobby. Sabada perang di Enies Lobby, Sogeking (Usopp) boga harga buronan 30 juta berry sabada difonis salah ku lantaran ngaduruk bendera Pamaréntah Dunia.

## Jadi Ksatria
Usopp di teleport Kuma ka hiji pulo nu ngarana Pulo Boin, di pulo ieu pinuh ku tangkal Karnivora anu gedé sarta dina permukaan tangkalna aya kadaharan anu ngeunah. Di pulo éta aya hiji ksatria ngarana Heraclesun anu nulungan Usopp, ku sabab lobana kadaharan dina éta pulo, Usopp jadi gendut nepi ka hésé bagerak. Sabada maca koran nu ngagambarkeun kaayaan Luffy, Usopp menta tulung ka Heraclesun sangan ngajarkeun manéhna jadi ksatria.

Dua taun geus kitu, Usopp balik deui ka Pulo Shabaody tuluy panggih jeung Nami di bar, Usopp ningalikeun pakarang anyarna anu mampu ngaluarkeun tutuwuhan anu ngadahar manusa ka kru topi jerami anu palsu.

## Rujukan
Cing ciripit

thumb|150px|right|Barudak keur ulin cing ciripit
**Cing ciripit** nyaéta kawih paranti milang saméméh ucing-ucingan. Aya di sababaraha tempat atawa wewengkon séjén mah disebutna téh eméng-eméngan.

Kawih lainna: 
 
*Cing ciripit* 
*Kadal buntung*
*Duit saringgit*
*Dipaké nyandung*
*A,  i,  u,  daun cau nangka ngora*
*Ari tang tang tang tangkeup !*

## Referensi
Tipografi

thumb|conto teks anu disusun dina hij kaca
**Tipografi** téh nyaéta hiji élmu dina milih jeung merenahkeun aksara kalawan pangaturan sumebarna dina rohangan jeung widang nu geus aya, pikeun nyiptakeun kesan nu tangtu, nu antukna bisa nulungan pamaca pikeun meunangkeun rasa merenah dina maca kalawan maksimal. Iwal ti éta dipikawanoh ogé seni tipografi, nyaéta karya atawa désain anu maké pangaturan aksara minangka élémén utama.

Wangun tipografi éta téh ahirna mekar nepi ka Kréta, tuluy ngaramat ka Yunani jeug ahirna sumebar ka sakumna Éropah.  Puncak kamekaran tipografi, nyaéta leuwih kurang aya dina abad ka-8 SM di Roma nalika urang Romawi mimiti ngawangun kakawasaanana.  Alatan bangsa Romawi mah teu boga sistem aksara sorangan, maranéhna mah dialajar sistem tulisan Étruska nu mangrupa masarakat pribumi asli Italia jeung nyampurnakeun éta aksara nu antukna jadi huruf-huruf Romawi.

Kiwari tipografi ngalaman kamekaran tina fase panyiptaan maké leungeun (manual) nepika ngalaman prosés komputerisasi. Fase komputerisasi ngajadikeun pamakéan tipografi jadi leuwih gampang jeung dina waktu anu leuwih gancang kalawan jenis pilihan huruf anu jumlahna ratusan.

## Réferénsi 
**
**
Samping

tumb|300px|right|samping batik

**Samping** nyaéta kaén panjang  nu dibeulitkeun dina cangkéng nu nutupan nepi ka suku. 
Aya nu disebut samping sarung (samping nu tungtung-tungtungna nyambung), samping kebat (samping nu ukuranana panjang), samping batik (samping anu maké corak batik)jeung samping poléng/polékat (samping nu meunang ninun).
ceuk kolot baheula lamun awéwé anu hamil teu meunang maké samping sabab pamali aya matakna .
Pikeun masarakat Sunda samping lain hal nu anéh sabab ti jaman baheula samping geus dipaké pikeun pakéan sapopoé wanoja Sunda.
Dina nsakah Sang Hyang Siksa Kandang Karesian upamana, geus kasebut-sebut modél samping batuk nu dipaké ku urang Sunda.
Dina carita pantun ogé dijéntrékeun yén baheula wanoja ménak, putri, raja, atawa léngsér.
Ieu conto kumaha wanoja Sunda dangdan di jaman baheula, dicutat tina carita pantun lutung kasarung :
::**sampingna** teu pati apik
::**disampingna** sutra kuning
::karémbong cindé kediri
::nyalindang ku cindé kembang
::kongkoyang ku sutra ganggong
::ka luhur kana gelungna
::ka handap kana sinjangna
::ulah rék digelung jucung
::bisi pajar indung-indung

## Rujukan
Manisan

thumb|300px| Manisan Pala 
**Manisan** nyaéta bungbuahan anu diawetkeun ku gula. Kadar gula anu luhung dina manisan, sajaba pikeun méré rasa amis, ogé pikeun nyingkahan tumuwuhna mikroorganisme (suweng, kapang). Manisan baseuh nyaéta manisan hasil nuuskeun tina larutan gula, sedengkeun manisan garing nyaéta manisan baseuh anu dipurulukan gula tuluy dipoé nepi ka garing. Bahan dasar manisan nyaéta bungbuahan, bisa buah kadongdong, buah, cereme, sarta gedang. Bisa ogé dijieun sajaba ti bungbuahan nyaéta jahé jeung daun gedang. Manisan mangrupa salah sahiji padika dina ngawetkeun produk bungbuahan anu mimiti kapanggih, ngagunakeun gula, ku cara ngeueum sarta ngagodogkeun bungbuahan dina madu.

## Referensi
Budak Minggat

**Budak Minggat** téh novel karya Samsudi, citakan nu kahiji diterbitkeun ku Balai Pustaka, Jakarta, teu kanyahoan taun terbitna. Citakan kaduana diterbitkeun ku CV Pusaka Sunda gawé bareng jeung Balai Pustaka, taun 1965, didua jilidkeun masing-masing 70 kaca jilid I jeung 75  kaca jilid II, ukurana 17&nbsp;cm x 12&nbsp;cm. Ieu novel téh nembrakkeun ajen-inajen atikan, upamana kajujuran, kapengkuhan haté, jeung kasatiaan.

Lantaran getén jeung suhud digawé, ahirna Kampeng jadi tukang kai jeung tukang témbok anu parigel. Hiji mangsa, ku kawani jeung kaludeungna, Kampeng nulungan Cina anu rek dikerekeb ku maung. Rupa-rupa cocoba nu katarima ku Kampeng, kalawan tawekal dilakonan, sarta sanggeus bekel cukup pikeun balik ka lembur, Kampeng balik nepungan indungna. saméméh nepi ka lembur, basa rek balanja di pasar, Kampeng papanggih jeung Kim San, urang Cina nu kungsi ditulungan ku manéhna waktu di leuweung Sumatera, atuh Kampeng dibekelan kaén jeung duit ku Kim San minangka pamulang tarima ka manéhna nu geus nulungan. Kampeng balik ka lembur dipapag ku indungna nu geus lawas ngarep-ngarep Kampeng. Ieu novel geus ditarjamahkeun kana basa Indonesia jadi *Anak Minggat* dina taun 1974.

## Rujukan
Heroin, Putauw

thumb|250px|right|Heroin
thumb|250px|right|Heroin
**Héroin** dikenal sabagé putauw lantaran rupana anu bubuk ogé bodas.
Sinonim héroin : Morphinan-3,6-alpha-Diol, 7,8-didehydro-4,5-alpha-Epoxy-17-Methyl-, Diacetate (ester); Diacetylmorphine; acetomorphine; diamorphine; 3,6-diacetyl morphine.

## Pangaruh anu Langsung Karasa
Pupil mata ngaheureutan, kelopak mata turun, réaksina lambat, tunduh nepi ka pingsan.
## Pangaruh Jangka Panjang
#Turunna kagiatan anu produktip, saperti sakola, gawé, jeung olah raga.
#Katergantungan pisik jeung psikologi, gejalana : mual, awak ngageter, késangan, iritabilitas, lalambé garing, jst.
#Abses kulit, radang pembuluh darah balik, inpeksi HIV/AIDS, sarta hépatiais B/C, lamun jarum suntikna teu steril.
## Pangaruh dina Sistim Awak Manusa
#Sistim Sarap Puseur : Neken atawa ngurangan kagiatan uteuk/sistim sarap puseur, mangaruhan kana penampilan urang, nu ngabalukarkeun jadi saperti murung, teu pidoli ka sasaha, rarasaan haténa gampang rarobah, gerakan jeung replekna jadi alon.
#Sistim Pernapasan : Bisa ngabalukarkeun katekenna sistim pernapasan anu bisa jadi pingsan, koma, jeung tilar dunya.
#Sistim Pencernaan : Napsu pikeun barangdahar euweuh, nu ngabalukarkeun kakurangan vitamin.
#Sistim Réproduksi : Ngaronjatna risiko orok anu dilahirkeun prematur, paéh di jero kandungan, atawa paéh nalika sanggeus lahir. Salian ti éta ogé orok nu dilahirkeun bakkal jadi katergantungan kana héroin.

## Galeri
thumb|300px|Makéna Héroin

## Referensi
Situ Léngkong Panjalu

Kawasan leweung Pulo Nusa Gedé legana kurangleuwih 16 ha nu aya di tengah situ, nyaéta **Situ Léngkong Panjalu** nu perenahna di Désa/Kacamatan Panjalu Kabupatén Ciamis  Situ Panjalu geus ditetepkeun minangka Cagar Alam (Natuurmonument) dumasar kana Surat Kaputusan Gupernur Jéndral Hindia Belanda (Besluit van den Gouvarnuer-Generaal van Nederlandsch Indie) dina ping 21 February 1919 Nomor 6 (Staatsblad No.90). 2(dua).
Pikeun ngahormat ka karuhun Panjalu nepi ka ayeuna sok diayakeun sajenis upacara adat nu disebut nyangku sarta dilaksanakeunna tiap-tiap bulan Mulud ku cara méré sihan benda-benda pusaka nu disimpen di Bumi Alit. Kagiatan wisata di Situ Lékong Panjalu nyaéta bisa ngurilingan pulo naék parahu sarta ieu objék wisata téh kurangleuwih 41&nbsp;km ti kota Ciamis.

## Flora jeung Fauna
Kaayaan Vegetasi di Cagar Alam cukup miboga ragam nu loba, sabagian gedé mangrupa leuweung primer nu masih kajaga conto di antaranya: Kihaji (Dysaxilum), Kondang (Ficus Variegata), Huru (Litséa sp), Kiara (Ficus sp), Kileho (Sauraula sp), Bungur (Lagerstromia sp), sedangkan tumbuhan bawah di antaranya : Rotan (Calamus sp), Tepus (Zingi beracéae) dan Langkap (Arenga sp).
Sato nu liar jeung loba kénéh nyaéta : Kalong (Pteropus Vampyrus), Bayawak (Varanus Salvator) jeung bisa kapanggih ogé sababaraha jenis manuk saperti buek(Otus scops), Heulang (Haliastur Indus), Manuk Hurang (Halcion chlors) jeung Walik (Treron Griccipilla).

## Sumber
Istihadhah

**Istihadhah** téh nyaéta getih kotor anu kaluar tina farji awéwé anu lain dina waktuna jeung getih éta ogé kaluar tina urat, lain kaluar tina ronggapianakan (rongga rahim)/bagéan tina pianakan.
Tokoh ulama nyarita yén awéwé istihadhah nyaéta maranéhna anu ngaluarkeun getih, tapi getih éta miboga sipat anu béda jeung getih mén atawa nipas.

### Kaayaan kadua 
Awéwé anu teu boga kapastian lilana mén manéhna, jeung ogé manéhna teu bisa ngabédakeun antara getih mén jeung getih lain mén. Dina kondisi saperti kieu acuanna nyaéta genep atawa tujuh poé gumantung umumna kabiasaanana awéwé nalika mén.

### Kaayaan katilu 
Awéwé anu teu nyaho kabiasaanana tapi mampuh ngabédakeun mana getih mén jeung mana getih istihadhah.

## Referensi
Goréng sangu

**Goréng sangu** nyaéta sangu anu disamaraan lada atawa henteu  tuluy digoréng. Malah sangkan leuwih pikabitaeun sok ditambahan maké bahan-bahan lianna kayaning sosis, baso, endog, jeung daging . Goréng sangu téh dahareun nu pangdipikarésép di Asia Wétan jeung Asia Tenggara.

## Cara nyieun
### Bahan
*sangu tiis (ulah nu beueuy)
*kécap 
*saos tomat
*minyak kalapa
*Samara 
### Samara
*bawang beureum
*bawang bodas
*cabé beureum
*Cikur
*tarasi saeutik
### Panglengkep
*bonténg 
*endog
*goréng hayam dijujutan leutik
*goréng bawang beureum 
*sosis/baso 
### Prak-Prakan Masak
# Panaskeun minyak kalapa dina katél.
# Goréng samara anu geus dilemeskeun nepi ka seungit.
# asupkeun sangu tiisna galokeun nepi ka galo jeung samara. 
# Bres asupkeun saos tomat, kécap, jeung bahan panglengkep lianna nu kudu diasakan. 
# Angkat, wadahan kana piring sarta tambahkeun bahan-bahan palengkepna.

## Rujukan
Cangkaléng

thumb|300px| Siki jeung Buah Kawung anu geus dikulub
**Cangkaléng** atawa **Caruluk** mun dina basa Walanda mah disebut ***glibbertkjes*** nyaéta protein albumin anu diperlukeun ku binih tangkal kawung minangka sasadiaan kadaharanana. Buah anu kadar caina luhung ieu dicokot tina siki buah kawung anu wangunna lonjong gepéng, getahan tur matak ateul, Pikeun dijadikeun cangkaléng, buah kawung kudu dibeuleum heula nepi ka tutung atawa dikulub sababaraha jam.  Dina 100 gramna, ngandung kadar cai nepi ka 93,8%. Cangkaléng ogé ngandung 0,69 gram protein, 4 gram karbohidrat, sarta kadar lebu kira-kira sagram sarta serat 0,95 gram. Kandungan karbohidrat nu aya dina cangkaléng bisa matak wareg, ogé bisa ngeureunkeun nafsu dahar sarta ngabalukarkeun konsumsi kadaharan turun. Salian ti alus pikeun diit, cangkaléng ogé miboga mangpaat pikeun mantuan ngalancarkeun gawé saluran cerna manusa.

## Referensi
Cingcau

**Cingcau** (Cyclea barbata)  atawa **Camcauh** mangrupa tutuwuhan  nu mangrupa areuy anu daunna lamun dirames dibauran cai saeutik engkéna sok ngagibleg saperti ager éncér. Ilaharna sok diolah jadi inuman nyaéta és cingcau, biasana dina waktu buka puasa lantaraan tiis. Produksi camcauh lolobana di Indonésia persisna di  Sumarorong, Sulawesi Barat.

## Sajarah
Tutuwuhan ieu asalna ti Asia, tuluy sumebar ka India, Birma, Indocina, Philipina, nepi ka Indonésia.
# Alus pikeun ngaleutikeun awak ku sabab kandungan kalorina saeutik. 
# Bisa nyagerkeun panas beuteung, sembelit, bungkak beuteung, demam jeung diaré. 
# Loba kandungan serat, mangpaatna pikeun ngabersihkeun *organ pencernaan* tina *zat Karsinogen* nu nyababkeun kanker. 
# Ngandung senyawa *dimetil kurin-1 dimetoidida* anu gunana pikeun ngaleuleuskeun otot-otot anu tegang. 
# Ngandung senyawa *Isokandrodendrin* anu dipercaya bisa nyingkahan sél tumor ganas. 
# Ngandung *alkaloid bisbenzilsokuinolin* jeung *S,S-tetandrin* anu hasiatna nyingkahan kanker ginjal, antiradang jeung nurunkeun darah tinggi.

## Rujukan
Jékét kulit

thumb|230px|right|Jékét Kulit
Jékét nyaéta baju nu dipaké di luar pikeun nahan angin atawa hawa nu tiis. Sedengkeun nu disebut jékét kulit nyaéta jékét nu dijieunna tina bahan kulit domba, sapi, atawa embé. *Leather Flight Jacket* mimiti dijieun nalika Perang Dunya 1.

## Rupa-rupa Jékét Kulit
Jékét kulit téh loba macemna di antarana: Di ieu tempat, produksi jékét kulit dipigawé ku *home industry*, ti mimiti *penyamakan*, ngolah, nepi ka nyieun barang-barang nu asalna tina kulit.  Taun 2004 kacatet aya 342 home industry kulit di ieu daérah. 
Biasana bahan nu sok dijadikeun jékét kulit mah kulit domba nu alus, sedengkeun kulit sapi jeung embé sok dijieun kantong, gagantél konci, dompét, topi, beubeur jeung réa-réa deui. 
Jékét kulit Garut geus kasohor ka sakuliah dunya. Loba nagara nu sok ngimpor jékét kulit Garut, kayaning Singapura, Brunéi, Koréa, Taiwan, Arab Saudi, Jepang jeung Australia.

## Referensi
Bangsing

thumb|200px|Bangsing
**Bangsing** nyaéta waditra tiup anu hampir aya di Unggal daérah di Tatar Sunda. Ieu waditra sajenis jeung suling, dijieun tina awi tamiang anu miboga tujuh liang. Sedengkeun ramo curuk, jajangkung, jeung jariji ti leungeun katuhu nutup tilu liang sésana. Lengeun henteu disajajarkeun, leungeun katuhu mah nyekelna ti Arah luhur, ari leungeun kénca mah ti handap.

### Téhnik niup
Téhnik niup bangsing, dina prinsipna mah teu pati jauh jeung alat musik séjénna nyaéta niupkeun udara ka liang tiup. Nalika niup bangsing, biwir disimpen kira-kira saparapat ti liang tiup katutup ku biwir handap, sedengkeun biwir luhur ngatur udara anu kaluar saluyu jeung pangabutuh lagu. Téhnik tiupan éta di antarana: (1) Tiupan Kendor pikeun ngaluarkeun sora rendah, (2) Tiupan sedeng pikeun ngahasilkeun sora anu sedeng, (3) Tiupan Kenceng, ieu tiupan ngagunakeun tekenan anu kenceng jadi sora anu kaluarna ogé luhur.

## Référénsi
Téater

**Téater** asal - muasalna hiji tempat atawa panggung pikeun panongton, nyaéta hiji wangunan anu diwangun pikeun jadi tempat lumangsungna hiji kajadian tongtonan.

## Ciri mandiri seni téater
Hiji kasenian bisa disebut téater di mana mibanda sabaraha ciri ku ayana :
# Téater Oncor 
# Téater Boneka
# Téater Catur
# Téater Madya
# Téater modérn
# Téatronik

## Téater modérn 
Aya tilu bentuk téater modérn Indonésia nyaéta téater modérn konvénsional, téater modérn sarta parobahanana, jeung téater modérn kiwari. Téater modérn konvensional nyontoh tina téater Barat dina konsépna, téknik, jeung polana, mung aya penyesuaian sarta ngagunakeun bahasa nasional atawa lokal. Téater modérn sarta parobahanana nyaéta téater anu ngasupkeun unsur-unsur lokal dina pamentasan kusabab para seniman ngarasa yén teater konvensional teu acan mantep. Téater modérn kiwari nyaéta téater anu rek ngarobah téater-téater anu saméméhna dina hal nampilkeun hal-hal nu anyar.

## Tutumbu Kaluar
* Seni Teater

## Dicutat tina
Cok Cang (Cokcangan)

thumb|150px|right|Barudak keur cok cang (cokcangan)
**Cok cang (cokcangan)** nyaéta kawih paranti milang saméméh ulin ucing-ucingan. Aya di sababaraha tempat atawa wewengkon séjén mah disebutna téh eméng-eméngan.

Rakitan kawih séjénna :

*Cok cang si pendék si kacang* 
*Si niti anggolati* 
*Dog clo* 
*Bo lo nyon,* atawa

  
*Cok cang si pendék si kacang* 
*Si niti anggolati* 
*Lameta déning si togog* 
*Montok.*

## Referensi
Hompilah

thumb|150px|right|Barudak keur hompilah
**Hompilah** nyaéta kawih paranti milang saméméh prung maén ucing-ucingan. Aya di sababaraha tempat atawa wewengkon séjén mah disebutna téh eméng-eméngan.

## Referensi
Diuk

thumb|Bule keur diuk cingogo
**Diuk** nyaéta birit sina cicing dina batu, taneuh, bangku, dadampar. Lemesna calik atawa linggih.

## **Rupa-Rupa Diuk**
# Andegléng : diuk ajeg tumaninah dina korsi.
# andéprok  : émok rakep (awéwé).
# Anjeucleu : diuk ngeunah-ngeunah di tempat nu rada luhur (dina tonggong munding, kuda,jst).
# Campego   : diuk sababaraha lilana kawas nu didagoan.
# Candeluk  : diuk sababaraha lilana kawas aya nu didagoan.
# Cangogo/cingogo : nagog, peta saperti nu keur bubuang.
# Émok      : diuk awéwé, sukuna duanana ditikelkeun semu ka gigir ditindihan ku dua pingping.
# Nagog     : cingogo.
# Nanggeuy gado : diuk biasana ngan leungeun sabeulah dipaké nanggeuy gado, diuk nanggeuy gado biasana keur ngalamun atawa baringung pipikiran.
# Ngabaheuhay   : diuk nyangunjar bari suku direnggangkeun, biasana lantaran capé.
# Ngabebengkong/ngalegeday : diuk lila rada semu bengkung, bari nganggur.
# Nyanghunjar   : diuk bari ngalonjorkeun suku sabeulah.
# Nyanghunjar   : diuk bari ngalonjorkeun suku duanana.
# Lembar        : diuk bari ngalonjorkeun suku duanana.
# Nyangsaya     : diuk bari nyarandékeun awak kana tempat nu disarandéan.
# Sidengdang    : diuk bari suku duanana dirumbaykeun (biasana diuk di imah panggung nu aya kolongan).
# Sideuha       : diuk emok atawa sila bari leungeun sabeulah dipaké nulak awak.
# Sila          : diuk bari nikelkeun suku duanana handapeun pingping nu didengkakkeun.

## **Rup-rupa Sila**
# Sila andekak : sila semu rubak, biasana bari nyanghareup kadaharan.
# Sila ipis    : sila ruabk, tuur anggang pisan tepi ka jébrag.
# Sila mando   : sila bari leungeun duanana aya di antara dua suku nu ditumpangkeun, awak biasana semu doyong ka hareup.
# Sila tumpang : sila bari dampai suku duanana numpang dina pingping kénca katuhu.
# Sila tutug   : suku nu sabeulah sila, sedeng nu sabeulah deui ditutugkeun.

## catetan
Haseup

**Haseup** nyaéta hasil pembakaran anu henteu sampurna ti bahan - bahan bakar nu tangtu. Ieu hartosna yén lamun lolobana ti bahan bakar anu pangumumna bisa kabeuleum sacara sampurna, lingkungan moal aya haseup. Lolobana ti bahan bakar ngandung karbon, hidrogén, oksigén, nitrogén, saeutik walirang, sarta kamungkinan ogé lebu mineral  Pembakaran biomassa, kawas kai, kokotor sato sarta sésa pepelakan, masih dipaké pikeun masak sarta pemanasan ti populasi global, utamana di nagara-nagara nu kurang berkembang. Dina dunya industri, sarta di nagara-nagara kalayan iklim usum tiis, kai sarta biomasa séjénna loba dipaké pikeun produksi panas ku potongan kai di padumukan, kompor sarta perapian.

Haseup ka tutuwuhan akibatna pohara picilakaeun. Haseup pacampur jeung "pernapasan" tutuwuhan sarta nutupan cahaya panonpoé anu diperlukeun éta. Remen ogé, asam dina haseup ngarusak tutuwuhan sacara langsung. Kiwari, loba kota ngayakeun kampanyeu-kampanyeu sacara aktip pikeun ngurangan haseup atawa pikeun nyegahna supaya henteu ngabalukarkeun karuksakan.

## Rujukan
Kelom Geulis

**Kelom Geulis**, salah sahiji alas suku awewe nu dijieun tina kai sarta kulit. Di bagian kénca sarta katuhu alas suku anu dijieun tina kai dihias ku pola pilin anu ganda atawa alur tutuwuhan paku sarta dibéré cét sangkan katingali hérang.

## Rujukan
És Cingcau

thumb|És Cingcau
**Cingcau** atawa Hanzi: 仙草, pinyin: xiancao nyaéta jél sarupa ager. Gel nagbentuk lantaran daun tutuwuhan éta ngandung karbohidrat anu bisa niket molékul-molékul cai.

## **Cara nyieun És Cingcau Héjo**
Siapkeun daun cingcau 40 lembar, kumbah nepi ka bersih.
Cara nyieuna: 
# Racek daun cingcau. 
# Tambakeun 1/2 cai saeutik-saeutik, bari terus ngaracek nepi ka luar jél warna héjo. 
# Tuluy saring éta daun cingcau. 
# Racek deui éta hampas daun cingcau nepi ka luar lendirna. 
# Saring deui, sanggeus kitu saringan daun cingcau ditendeun nepi ka beku salila kurang leuwih 3-4 jam.

## **Mangpaat**
# Loba ngandung mineral utamana kalsium jeung fosfor.
# Alus pikeun ngaleutikeun awak ku sabab kandungan kalorina saeutik. 
# Bisa nyagerkeun panas beuteung, sembelit, bungkak beuteung, demam jeung diaré. 
# Loba kandungan serat, mangpaatna pikeun ngabersihkeun *organ pencernaan* tina *zat Karsinogen* nu nyababkeun kanker. 
# Ngandung senyawa *dimetil kurin-1 dimetoidida* anu gunana pikeun ngaleuleuskeun otot-otot anu tegang. 
# Ngandung senyawa *Isokandrodendrin* anu dipercaya bisa nyingkahan sél tumor ganas. 
# Ngandung *alkaloid bisbenzilsokuinolin* jeung *S,S-tetandrin* anu hasiatna nyingkahan kanker ginjal, antiradang jeung nurunkeun darah tinggi.

## catetan
Purba Sari Ayu Wangi

**Purba Sari Ayu Wangi** dina carita pantun *Lutung Kasarung* mangrupa palaku utama wanoja, putri bungsu *Prabu Tapa Ageung* jeung permaisurina *Nitisuari* ti karajaan Pasir Batang Anu Girang. Sanajan carita ieu terkenalna ku ngaran Lutung Kasarung, tapi sosok Guru Minda anu saterusna ngajanggélék jadi lutung, lain palaku utamana. Tapi yén Purba Sari gé jalma, nu mibanda kangeunah jeung kateungeunah, nu boga rasa geuneuk maleukmeuk neundeun geuleuh jeung katugeunah.

Dina ngalukiskeun sifat-sifat putri, sang juru pantun ngomong:
 
*Semu ratu sorot ménak*
*bulu bitis muri-muril*
*tetenger jadian kuring;*
*tetenger jadian taun;*
*sangauang dina tarang *
*tetenger jadian kuras;*
*puterkurung dina irung*
*tetenger terah wong agung;*
*tapak jalak dina létah*
*tetenger bisa maréntah;*
*taktak taraju jawaeun*
*geulis ti nitis ngajadi;*
*jalma lenjang ti pangpangna*
*geulis datang kanu lahir*
*terus kalangit ping pitu*
*parat ka congkar buana*
*komarana mancur ka langit.*

Dina lukisan éta kasampak yén kageulisan Purba Sari lain ngan ukur kageulisan lahir tapi rohani ogé. Kitu deui Purba Sari lain ngan ukur rohani na waé anu geulis tapi nepika jasmanina ogé. Kageulisan éta sérabna teu ngan nepika jalma-jalma di Buana Panca Tengah (dunia) wungkul,  tapi tembus ogé nepika langit katujuh. Anu menarik dina carita pantun, yén kageulisan Purba Sari disebutkeun sarua jeung Kageulisan Sunan Ambu Jigana kageulisan Purba Sari jeung Sunan Ambu lain hiji hal nu teu dihaja. Tapi Purba Sari geus di tetepkeun ku Prabu Tapa Ageung salaku pawaris tahta karajaan Pasir Batang anu Girang,  lantaran baginda nempo nilai-nilai rohani anu di piboga ku putri bungsuna éta.

## Referensi
Raden Yogaswara

'' Radén Yogaswara dina romanna **Mantri Jero** diciptakeun ku Radén Méméd Sastrahadiprawira (1897-1932) lahir dina wengkuan menak Sunda.

## Referensi
Sambel Cibiuk

**Sambel Cibiuk** nyaéta salah sahiji jijis sambel anu asalna ti daérah Cibiuk anu ayeuna jadi kacamatan antara daérah Leuwi Goong-Limbangan Kabupatén Garut. Anu nyiptakeun sambel cibiuk téh Eyang Fatimah dina abad ka-18.

## catetan
Dipati Ukur

thumb|350px|Peta Kerajaan Mataram
**Dipati Ukur** nyaéta tokoh dina sejarah Sunda anu geus narik sakitu lobana panulis pikeun nyaritakeun riwayatna, sanajan unggal panulis miboga motif anu béda-béda. Geus lila dina abad ka-17, sababaraha puluh taun sanggeus manéhna maot, jalma nulis riwayat dipati Ukur. Numutkeun asal tradisi, ngaran mimitina  Pangeran Cahyana nyaéta putera Sunan Cahya Luhur, cicit Sunan Jambu Karang anu ngawasa di wewengkon Banyumas. Minangka bawahan Susuhunan Mataram, manéhna ditempatkeun di wewengkon Ukur anu cikénéh dikawasa ku Mataram (1620). Di dieu manéhna nikah jeung Nyai Gedeng Ukur, puteri bupati Ukur Dipati Agung atawa cicit Raja Pakuan Pajajaran. Jadi bupati Ukur ngagantikeun mitohana anu wafat sarta ku Susuhunan Mataram diangkat jadi bupati wedana Parahiangan taun 1625, ngagantikeun bupati Sumedang Rangga Gempol (1620-1625). Nalika soldadu Mataram narajang Batavia pikeun ngusir kompeni (1628), di barengan pasukanana saloba 4000-4500 jelema dina pengepungan dayeuh éta. Sakabéh pangepungan dayeuh éta gagal ku kituna pasukan lulugu Dipati Ukur balik ka wewengkon maranéhanana. Saprak harita Ukur bersikap ngalaan diri ti ikatan jeung Mataram, nguatkeun pertahanan didaerahna (1629), sarta nyayogikeun sawaréh rahayatna pikeun ngungsi ka wewengkon palebah kulon di Batavia sarta Banten. Susuhunan Mataram dua kali ngirim pasukan sacara gegedéan pikeun numpes pemberontakan Dipati Ukur (1630-1632). Dipati Ukur junun nahan serangan kahiji soldadu Mataram (1630), tapi serangan kadua (1632) teu kawasa deui ditahan ku kituna puseur pertahanana di Gunung Lumbung ancur sarta sajumlah rahayat Ukur tiwas sarta ditéwak tuluy dibawa ka Mataram minangka tawanan. Pamustunganana mayat dipati ukur sorangan diungkabkeun dina asal anu béda. Anu kahiji, yén manéhna milu di téwak, saterusna dihukum mati di Mataram sarta ceuk anu séjén yén manéhna bisa moloskeun diri, saterusna nyamar minangka rahayat dawam. Nepi ka ayeuna aya sawatara tempat di Bandung anu dipercaya masarakat minangka kuburan Dipati Ukur, kawas di Ujungberung, Ciparay, Banjaran, digigireun / sabeulah patilasan anu nyambung jeung Dipati Ukur, kawas Cibodas (Lembang), Cililin, Gunung Lumbung.

## Referensi
Death Note

thumb|250px|Buku Death Note
**Déath note** (Jepang: デスノート, *Desunōto*, *Catetan maut* dina Inggris) nyaéta judul manga sareng anime Jepang anu ditulis ku Tsugumi Ohba tur digambar ku Takeshi Obata. Déath note nyaritakeun hiji rumaja ngaranna Light Yagami anu boga buku supranatural anu disebut déath note.

Aksi KIRA geus nyieun pro-kontra di Dunya,malah mah geus narik perhatian ICPO jeung hiji detéktip anu ngaranna L. L anu maké sandiasma Ryuzaki ngabantuan polisi Jepang pikeun néwak KIRA. L ngagunakeun taktik anu pinter pikeun néang idéntitas asli KIRA, manéhna bisa nyindekkeun yén KIRA téh aya di Kantou, Jepang, sabab nalika L palsu siaran di TV, harita kénéh paéh alatan serangan jantung. Teu lila, sabada sababaraha invéstigasi, L nyindekkeun yén Light téh KIRA, tapi L can meunang bukti konkrét pikeun ngabuktikeunana. Teu lila muncul KIRA 2 nyaéta Misa Amane, anu ahirna nimbulkeun konflik antara L, Light, jeung Misa. Lantaran kubogoh, Misa Amane ngabantuan Light pikeun maéhan L. Light maké taktik pikeun ngéléhkeun L, anu ahirna L bisa maot. Sanggeus kitu Light nyekel pungsi ganda salaku L jeung KIRA.

Wammy House, panti asuhan pikeun barudak panerus L apaleun yén L geus maot. Roger pingpinan panti nugaskeun dua asuhanna anu miboga kapinteran siga L nyaéta Near jeung Mello pikeun néang saha anu maéhan L. Néar jeung Mello boga sipat anu béda, Néar mah leuwih tenang jeung apsip, sedengkeun Mello mah leuwih aktip jeung teu tenang. Néar nyieun tim ngaranna SPK (special Provision for Kira) nyaéta organisasi husus pikeun néwak KIRA. Sedengkeun Mello ngagabung jeung mafia. Najan duanana béda, tapi teu disangka-sangka idéntitas KIRA katut bukti konkrétna bisa dimeunangkeun, najan loba nu kudu dikorbankeun kaasup nyawa Mello sorangan. Ahir caritana, Light salaku L jeung KIRA maot ku Ryuk, shinigamina sorangan sabada ngaranna ditulis di *death note*.

## Référénsi
Ngeuyeuk seureuh

**Ngeuyeuk Seureuh** nyaéta salah sahiji upacara nu dilaksanakeun sapoé saméméh prung diistrénan, pangantén awéwé didangdanan, halisna dikerik sangkan bérésih

## Étimologi 
**Ngeuyeuk** téh robahna kecap tina **ngaheuyeuk** nu hartina nguntun kantéh.  Ari seureuh téh tutuwuhan nu loba gunana, hususna keur wanoja. .

## Referensi
Épilépsi

thumb|300px|right|Péta Épilépsi per 100,000&nbsp;padumuk dina taun 2002.
**Épilépsi** nyaéta ayana muatan listrik anu kaleuleuwihi jeung ngadadak nepi ka prosés narima jeung ngirim impuls tina uteuk kana bagian-bagian awak lianna kaganggu. Istilah épilépsi sarua jeung ayan.
# Épilépsi absans (petit mal)
# Épilépsi parsial basajan
# Épilépsi parsial kompleks
# Épilépsi atonik
# Épilépsi mioklonik

 
## Ngubaran jeung Nyegah Épilépsi
Lamun aya anu kaserang épilépsi, ulah ngasupkeun barang-barang naon waé ogé kana bahamna, huntuna anu rapet balem ulah  dipaksa sina calangap, ulah nahan gerakan kejangna, ulah digolérkeun dina tempat saré. Naon sababna? Alesanana lantaran:

#Ngasupkeun barang atawa naon waé kana baham jalma anu kaserang bakal ngalantarankeun leungeun urang cidera, atawa huntu jalma anu kaserang bakal rompang.
#Lamun urang nahan gerakan kejangna, jalma anu kaserang bakal nyurungkeun urang sacara teu sadar, urang bisa jadi cilaka, lantaran tanaga jalma nu kaserang rongkah kacida.
#Nyarékeun jalma anu kaserang henteu gampang, hadéna mah halangan sirahna ku barang-barang anu hipu jeung kandel sangkan ulah cidera.

  
Aya sababaraha hal anu bisa dipilampah nalika hiji jalma kaserang épilépsi:
#Jauhkeun barang-barang seukeut au sakirana bisa ngaraheutan dirina;
#Kendoran pakéan palebah beuheung jeung sabuk;
#Upama serangan geus réngsé, pariksa kaayaanana, laju bawa ka rumah sakit atawa ka dokter. Ngubaranana kudu ka dokter spésialis.
#Sina nginum ubar sacara rutin (ulah tepi ka poho).
#Singkahan kagiatan anu matak capé pisan.
#Ulah sina kapeutingan.
#Ulah sina ngarasa hariwang jeung lapar.

Ngubaran épilépsi mibutuh kasabaran jeung waktu anu lila. euweuh serangan kejang dina dangka saminggu atawa dua minggu lain hartina cageur, ku lantaran kitu, sanajan henteu kejang ogé ngnum ubar mah kudu tuluy sacara rutin.

**Catetan**
Huap lingkung

**Huap lingkung** nyaéta tata cara pangantén silih huapan di lingkung ku babarayaaan nalika pabetot-betot bakakak .Huap lingkung hartina silih huapan sabari leungeun masing-masing pangantén ngaléng kana beuheung pasanganana. ku sabab silih huapan éta jadi ieu upacara disebut huap lingkung.Hal ieu miboga harti yén ti mimiti harita para sepuh ti dua beulah pihak moal nguruskeun deui, moal méré dahar deui sakumaha anu lazim saméméhna.
## Referensi
Cingcau Hideung

thumb|Cingcau Hideung

**Cingcau hideung** (*Mesona palustris*) atawa *cingcau perdu* *Premna serratifolia*, di sababaraha wewengkon sok disebut Janggelan, sedengkeu di barat disebut *Grass Jelly Drink*. Cingcau hideung salah sahiji tutuwuhan cingcau. Cingcau hideung lain ngan aya di Indonésia wungkul tapi geus nyebar ka nagara-nagara laina saperti Filipina,Taiwan, China, jeung Korea.

## Mangpaat
Ieu kadaharan téh lain ngan saukur ngeunah di dahar nalika tenggah poé pikeun ngaleungitkeun hanaang tapi satukangeun ti éta cingcau hideung miboga mangpaat pikeun kaséhatan. Ku sabab miboga kandungan serat larut cai anu aya dina cingcau hideung, jadi alus pikeun nyingkahan panyakit *degenerative* ku sabab kaleuwihan gizi. Sacara tradisional cingcau hideung dijadikun obat pikeun panyakit  batuk, diare,  murus darah, jeung kemarauan,sedengkeun  di Korea Selatan, cingcau hideung anu diolah deui jeung rempah-rempah séjéna anu jadi kadaharan pikeun kaséhatan. Kandungan zat anu aya dina cingcau hideung bisa nurunkeun tekanan darah tinggi.  Cingcau ogé bisa nyingkahan jeung jadi ubar panyakit pembuluh darah jantung (kardiovaskular), tekanan darah tinggi, penyakit lambung, sariawan, jeung panas di jero.  Ku sabab miboga kandungan kandungan karbohidrat, mineral (kalsium jeungfolsfor), vitamin A, B1, C, kandungan kalori anu saeutik jeung kandungan cai anu loba. Di China jeung Taiwan cingcau hideung atawa *hsian tsao* dipaké jadi ubar pikeun nurunkeun tekanan darah jeung ubar  *diuretik*. Kandungan zat anu aya dina cingcau hideung bisa nurunkeun tekanan darah tinggi.

## Kandungan gizi
Cingcau hideung miboga kandungan *antioksidan* anu pungsina leuwih alus ti batan vitamin E. Dina konsentrasi anu sarua, nyaéta  50&nbsp;mg/ml, dina ekstrak cingcau hideung yén miboga aktipitas *antioksidan* anu loba dibandingkeun vitamin E, nyaéta masing-masingna  98,9 persén jeung 78 persén. Daun Janggelan miboga kandungan gizi anu alus per 100 gramna, utamana lamun ditingalia tina kandungan mineral jeung vitaminna.
Cingcau ogé miboga kandungan  alkaloid bisbenzilsokuinolin jeung S,S-tetandrin anu bisa nyingkahan kanker ginjal, antiradang jeung nurunkeun tekanan darah tinggi.

## Dicutat tina
## Tutumbu Kaluar
*
Abdullah Gymnastiar

**Abdullah Gymnastiar** leuwih dipikawanoh **Aa Gym** () nyaéta pamingpin Pasantren Daarut Tauhid (DT). Cikal ti opat duduluran ieu, babar ka dunya kalayan ngaran Yan Gymnastiar, di Bandung. Anjeunna nyaéta saurang Muslim anu modérn.
Aa Gym sarta pasantrénna téh mangrupa fénomena. Nu dimimitian tina usaha perékonomian sarta pangajian rutin, nu dirintis babarengan jeung babaturanna dina taun 1987, ayeuna ngajanggélék jadi pasantrén anu béda jeung nu sejénna sarta kagiatan perékonomian jeung atikan nu sibuk. Gedong nu opat lanté dimangpaatkeun pikeun kantor 20-an unit usaha DT, di taun 2000 omsétna geus ngahontal 8 miliyar rupiah. Aa gym sarta Pasantrén DT-na terus ngaléngkah. Léngkah satuluyna nyaéta ngamekarkeun sababaraha cabang DT di wewengkon séjén. Ngaran Aa Gym ogé beuki kasohor, sawatara di acara média éléktronik, radio, sarta seminar-seminar anu ménta Aa Gym pikeun nu ngeusi acara.
## Atikan
*SD Sukarasa III KPAD Bandung
*SMP 12 Bandung
*SMU 15 Bandung
*UNPAD; Atikan Ahli Administrasi Perusahaan (PAAP)
*Institut Téknologi Bandung (ITB), Bandung, Jurusan Téknik Éléktro
*Fakultas Téknik Universitas Jenderal Achmad Yani (Unjani), Cimahi, Bandung.

## Karir
Da'i sarta pangasuh Pasantrén Daarut Tauhiid (DT); nu ngokolakeun unit bisnis DT, nyaéta PT Berkah Serumpun (BS), usahana ngawengku kana ngokolakeun taksi, jasa transportasi, jasa kontruksi, SPBU, cai mineral; PT Manajemen Qolbunsalim (MQ), usahana ngawengku percetakan, sarta rékaman, nyéwakeun sound system, karajinan Islami, travel, penerbitan, kafé, warnét, wartél, Sanggar Busana Darunnisa, sarta klinik; Kopontren DT, usahana ngawengku Lembaga Keuangan Syariah, Super Mini Market DT, Cottage Daarul Jannah, pamasok Pelumas, sarta béngkél Motor DT; Yayasan DT ushana ngawengku lembaga atikan, Bisnis Center sarta Informasi PPMDT (Persaudaraan Pengusaha Muslim DT), Santri Agrobisnis; Asuransi Takaful; PT Perkakas DT, usahana ngawengku nu nyadiakeun komponén spare part, plastik, fiber, métal, sarta alat kontruksi.

## Kalangenan
Minangka jadi dai, Aa' Gym mibanda sawatara kalangenan anu teu sawajarna pikeun ukuran jalma anu turun di widang kaagamaan. Sebut waé, teuleum, némbak, terjun payung, nembang lagu country, resep ka motor gedé, tumpak kuda, sarta jadi pilot. Pikeun sagudang kelangenan anu teu dawam ieu, Aa' Gym miboga udagan husus. Anjeunna ngajadikeun kalangenanna minangka objek da'wah. Baris leuwih gampang nepikeun da'wah, lamun gaul di lingkungan kasebut. Bari ngalakonan kalangenan, da'wah katepikeun ogé.

## Rujukan
Sangu ketan

**Sangu ketan** nyaéta béas ketan anu disangukeun. Kagiatan nyieunna disebut nyagu ketan. Sangu ketan iyeu béda teu kawas sangu biasa nu ilahar didahar pikeun konsumsieun sapopoé, lantaran tékstur na nu liket, mu dikeupeul matak cepel kana leungeun. Sangu ketan jarang disangukeun pikeun dahareun sapopoé, biasana disangukeun té pikeun nyieun kadaharan sarupaning kukuéhan jeung sajabana Kayaning lemper, wajit, peuyeum ketan, dodol ketan hideung, bubur ketan hideung, jeung saterusna ti éta.

## Rujukan
Cingcau Héjo

thumb|És Cingcau Héjo
**Cingcau héjo** mangrupa tutuwuwhan cingcau *Cyclea barbata Miers* (Cingcau ngarambat).]

## Mangpaat
Pikeun ubar Alternatif Herbal nyaéta pikeun jadi ubar tekanan darah tinggi, demam, gangguan dina beuteung, nyeri beuteung, karacunan ngadahar udang, radang lambung, tipés, panyakit usus.

## Dicutat tina
## Tutumbu Kaluar
*
Tony Tony Chopper

**Tony Tony Chopper** nyaéta salah sahiji karakter fiksi dina Anime jeung Manga One Piece. Chopper nyaéta Dokter dina kelompok Bajak Laut Topi Jerami, ogé anggota ka-6 dina éta kelompok.  
## Rujukan
Sungkem

**Sungkem** nyaéta kecap pagawéan nyium tonggong leungeun, tuur, suku kolot tandaning hormat. Sungkem téh dilakonan nalika pangantén nyanghareup kolotna ogé kulawargana anu leuwih kolot(pinisepuh) ti dua kulawaraga pangantén, salaku tanda bakti jeung panuhun kana bimbinganana ti mimiti lahir nepi ka kawin.
Lian ti éta pangantén ménta du'a restu dina ngabangun kahirupan rumah tangga anu anyar, supaya meunang rahmat ti Allah SWT.Jalma-jalma anu biasana aya dina acara sungkeman téh kabatesanana ti pihak kulawaraga jeung baraya ti dua beulah pihakanana.

## Prak-prakan Sungkem
Sungkem nyaéta salam jeung nyium leungeun sarta tungkul ningalikeun rasa hormat anu gedé ka nu jadi kolot . Mimitina pangantén lalaki sungkem ka mitohana anu lalaki, pangantén awéwé sungkem ka indungna. Sabada kitu ditukeuran, pangantén lalaki sungkem ka mitoha awéwé, pangantén awéwé sungkem ka bapana. Tuluy pangantén duanana sungkem ka kolot ti pihak lalaki. Lian ti ka kolot sungkem ka baraya séjénna jeung sesepuh anu nyaksian acara nikahkeun utamana anu aya dina acara sungkeman.

## Referensi
Kangkalung

thumb|200px|right|kangkalung dipaké
thumb|200px|right|kangkalung
**Kangkalung** téh lemesna tina **kongkorong** nyaéta ngaran perhiasan anu digantungkeun atawa dibeulitkeun kana beuheung.

## Milihan kangkalung
Kangkalung kaasup kana salah sahiji panglengkep tina pakéan. Umumna dipaké sangkan *penampilan* leuwih ngirut. Aya sababaraha tips dina milih kangkalung anu bener, nyaéta: 
#Saluyukeun jeung baju anu dipaké
#:Pilih kangkalung anu katingalina hampang nalika geus maké baju anu katingalina beurat. Kangkalung anu basajan jeung leutik mangrupa pilihan anu hadé. Tapi sabalikna lamun bajuna polos euweuh corakna paké kangkalung anu miboga corak sarta bisa méré kesan nyacas.
#Lamun miboga beuheung anu pondok jeung gendut, singkahan maké kangkalung anu *kesanna* patumpang tindih jeung warnana nyacas.
#:Pilih kangkalung anu hampang jeung katingalina basajan sangkan beuheungna katingali rada panjang, paké kangkalung anu leutik jeung*menjuntai*.
#Saluykeun jeung wangun raray
#:Jang anu miboga raray buleud, pilih kangkalung anu wangunnna V jeung panjang. Lamun pikeun raray anu jiga haté pilih kangkalung anu buleud jeung kandel. Lamun  pikeun anu rarayna lonyod alus maké kangkalung anu wangunna kumaha waé, tapi angger disaluyukeun jeung baju anu dipakéna.
#Saluyukeun jeung kerah
#:Kerah baju anu dipaké bisa ngababarikeun pikeun milih kangkalung anu bener. Contona kerah anu modélna *tube*  alus maké kangkalung nu gedé. Kitu ogé pikeun kerah anu modélna buleud, alus lamun maké kangkalung anu panjang jeung buleud dua kali anu maké babandingan bagéan luhur leuwih pondok ti bagéan handap.

## Referensi
Curug Orok

**Curug Orok** nyaéta salah sahiji objék pelesir alam mangrupa curug nu perenahna di désa Cikandang, kacamatan Cikajang, Kabupatén Garut, Provinsi Jawa Barat. Ku saba éta katelah curug orok anu ceuk sakaol mah orok éta téh lalaki anu nepi ka ayeuna nyicingan éta curug. Cenah mah lamun bobogohan di dinya bakal pepegatan.

## Catetan
Payung

thumb|250px|payung
thumb|250px|jelema keur nyekel payung

**Payung** nyaéta bahan plastik, anu disebut kanopi, anu némpél dina karangka beusi.
Payung nyaéta parasut; panghalang panas poé atawa hujan lamun urang keur di luar. pajeng;~dipakéna dibenerkeun heula gagangna dicekel, lamun enggeus dipaké dilingkupkeun deui; aya~kertas, lawon hideung, sutra jsb.

## Rujukan
Suweng

thumb|200px|right|anting
thumb|200px|right|anting dipaké
**Suweng** ; *anting* téh basa kasarna tina perhiasan awéwé nu sok dipasang dina ceuli kénca-katuhu, ari basa lemesna téh *sumer*, *sumber* atawa *kumbu*. 

Salaku aksésoris suweng kudu dipilih sacara bener sangkan bisa nambahan kaéndahan tina *penampilan*. Rupa-rupa wangun unik jeung rupa-rupa bahanna, digabungkeun jeung warna-warna anu cerah nambahan daya irut tina suweng. 
## Tips Maké Anting
Sangkan *penampilan* urang leuwih alus, lian ti nyaluyukeun jeung suasana anting ogé disaluyukeun jeung wangun beungeut pamaké.
### Anu Beungeutna Buleud
Beungeut anu buleud jeung katingalina simetris sangkan teu katingali leuwih buleud, kudu di singkahan maké anting anu buleud utamana modél *loop earing* atawa suweng buleud nyaéta anting leutik anu langsung napel kana daun ceuli.Pilih anting anu wangunna segi panjang, pasagi, segitilu, atawa *oval anu manjang ka handap* sangkan katingali leuwih langsing.
 
### Anu beungeutna Pasagi
Jang anu beungeutna pasagi katingalina heuras atawa kaku, *rahang*na katingali jelas jeung tarang anu sarua legana jeung pipi nepi ka jiga *kotak*. ku sabab kitu, singkahan maké anting anu wangunna pasagi atawa wangun séjén anu miboga loba *sudut*. Wangun anting anu panjang teuing kudu disingkahan ogé sangkan beugeutna teu katingali panjang beungeutna.Suweng anu buleud gedé, lonjong, atawa modél tumpuk bisa mantuan *melunakkan* *sudut* dina beungeut anu pasagi.
 
### Anu beungeutna Jiga Haté
Wangun beugeut nu kieu katingali leuwih leutik di bagian handap jeung seukeut dina gado. pikeun anu wangunna kawas kieu leuwih alus lamun maké anting anu wangunna ngaleutikan di bagian handap kawas segitilu tibalik, wangun haté, atawa wangun *tetes* cai anu tibalik. Leuwih alus maké anting buleud, pasagi, oval, segitilu anu sukeut di luhurna, atawa *tetes* cai. Wangun-wangun anting anu geus disebutkeun tadi bisa narékahan sangkan beugeut pamakéna katingalina ngeusi jeung saimbang.

 
### Anu bengeutna Lonyod
Mangrupa wangun beungeut anu idéal nu loba dipikahayang ku kabéh awéwé, teu pati buleud ogé teu pati kaku atawa *kotak* modél kawas kieu, bisa maké sakabéh wangun ating.

## Referensi
Kebon Raya Cibodas

jmpl|Kebon Raya Cibodas
**Kebon Raya Cibodas** nyaéta hiji wewengkon anu ngoleksi rupa-rupa pepelakan kalawan mibanda dasar ilmiah. éta informasi ilmiah ngeunaan tutuwuhan koleksina téh didokumentasikeun kalawan apik.

Perenahna di suku gunung Gedé Pangrango dina ± 1300–1425 m dpl. Kalawan legana 125 ha nu hawana tiis kalawan pamandangan nu kalintang éndahna. Suhu rata-rata 18&nbsp;°C, kalembaban 90% jeung curah hujan pertaunna 3380&nbsp;mm². Bisa dihontal ti Jakarta kira-kira ngan ukur 3 jam (± 100&nbsp;km) jeung 2,5 jam mun ti arah Bandung (±80&nbsp;km).

## Kasang Tukang Sajarah
Kebon Raya Cibodas diadegkeun tanggal 11 April 1985 ku Johannes Ellias Teijsmann, saurang kurator Kebon Raya Bogor mangsa harita, kalawan dingaranan *Bergtuin te Tjibodas* (Kebon Pagunungan Cibodas).   Awalna mah ieu patempatan téh dimaksudkeun pikeun tempat aklimatisasi rupa-rupa tutuwuhan asal luar nagri anu mibanda ajén penting jeung ékonomi nu luhur, salah sahijina nyaéta tangkal Kina (*Cinchona calisaya*).   Tuluy mekar jadi bagian ti Kebon Raya Bogor kalawan ngaranna Cabang Balai Kebun Raya Cibodas.

Ti mimiti taun 2003 status Kebon Raya Cibodas téh jadi leuwih mandiri minangka Unit Pelaksana Teknis (UPT) Balai Konservasi Tumbuhan Kebun Raya Cibodas nu aya di handapeun Pusat Konservasi Tumbuhan Kebun Raya Bogor dina Kedeputian Ilmu Pengetahuan Hayati Lembaga Ilmu Pengetahuan Indonesia (LIPI).

## Koléksi
Nepika kiwari, Kebon Raya Cibodas – LIPI mibanda 10.792 koléksi pepelakan, 700 rupa koléksi sisikian, 4.852 koléksi hérbarium.   Koléksi pepelakan Kebon Raya Cibodas – LIPI kabagi jadi dua koléksi nyaéta koléksi kebon jeung koléksi rumah kaca.   Koléksi pepelakan nu aya di rumah kaca di antarana nyaéta angkrék (320 rupa),  kaktus (289 rupa), jeung sukulén (162 rupa), tapi salian ti éta réa ogé tutuwuhan liar nu bisa kapanggih di kebon.   Ana pon koléksi pepelakan di kebon jumlahna 1.014 rupa, di antarana aya pepelakan has jeung unik, kayaning tangkal kina (*Cinchona pubescens* Vahl) nu mangrupa pepelakan ubar pikeun ngubaran panyakit malaria.

Tangkal Bunya-bunya (*Araucaria bidwilli* Hook.) nu mangrupa pepelakan kolot jeung poga puhu tangkal nu pohara gedé.   Camara (*Cupressus spp.*) mibanda daun nu unik.   Kembang raksasa *Amorphophalus titanum* (Becc.) Becc. (Kembang Bangké) anu bisa narik perhatian serangga, *Castanopis argentea* (Blume) A. DC. (Saninten), anu sikina ngeunah didahar. *Altingia excelsa* Noronha (Rasamala) daun ngorana bisa dijieun lalab jeung kaina alus pikeun furnitur.   *Paphiopedilum javanicum* (Lindl.) Pfitzer (Angkrék Kasut Héjo) salah sahiji angkrék asli asal pulo Jawa.   *Macodes petola* Lindl. (Angkrék Kiaksara) angkrék nu aya garis-garis bodas dina unggal daunna.   *Rhododendron javanicum* (Blume) Benn. Nyaéta kembang oranyeu has wewengkon tropika.   *Echinocactus grussoni* Hildm. (Kaktus Tong Emas/[Kaktus Korsi Mitoha Kursi Mertua] nyaéta salah sahiji koléḳsi unik nu aya di Rumah Kaca Kaktus.

## Réferénsi
Badminton

thumb|170px|right|Peter Gade keur maén Badminton
**Badminton** nyaéta cabang olahraga kaulinan nu dimaénkeun maké rékét jeung kok nu ditepak sarta éta kok kudu ku jalan nét nu geus aya di tengah lapang.

## Sajarah Badminton 
thumb|150px|left|Kartun Majalah Punch
Badminton asalna mah tina kaulinan Tionghoa nyaéta *Jianzi* nu maké kok tanpa rékét. Sanggeus kitu di Inggris nalika jaman pertengahan aya kaulinan nu disebut *Battledores* jeung *Shuttlecocks*.

## International Badminton Federation (IBF) 
International Badminton Federation (IBF) lahir taun 1934 nu diluuhan ku 9 nagara anggota nyaéta Canada, Denmark, Inggris, Prancis, Irlandia, Belanda, New Zealand, Scotlandia jeung Wales.
Turnamén munggaran IBF nu kasohor nyaéta Thomas Cup (World men's téam championships) taun 1948. ti saprak harita turnamén mekar pikeun tim putri kayaning Uber Cup, Sudirman Cup, World Junior jeung World Grand Prix Finals.
Kiwari loba turnamén badminton nu diayakeun di masing-masing nagara saperti: Indonesia Open, Malaysia Open, Singapore Open, All England, Japan Open, Swiss Open, Korea Open, Denmark Open, China Open jeung réa-réa deui.

## Rujukan
Onta

**Onta** nyaéta sato nu kukuna beulah, beuheungna panjang sarta na tonggongna miboga punduk (aya nu pundukna hiji, ogé nu pundukna dua). Biasana ieu sato sok dipaké ngangkut. Dina waktu 10 menit, onta bisa nginum cai nepi ka 130 léter, jumlah nu kurang leuwih ampir sarua jeung sapertilu beurat awakna. Onta bisa ngamaksimalkeun cai nu digunakeun sarta zat-zat kadaharan lianna ku cara nyalurkeun uréa kana liver. Struktur getih jeung sél onta kacida unikna nepi ka ieu sato bisa hirup dina waktu nu lila sanajan euweuh cai. Onta miboga enzim albumin nu ngabalukarkeun onta bisa nahan haus. Jumlah ieu énzim dina onta leuwih loba dibandingkeun jeung mahluk hirup lianna. Katilu, onta miboga punduk (tonggong nu nonjol vertikal ka luhur). Saperlima beurat onta nyaéta lemak nu aya dina éta punduk.

Sanajan onta nu miboga punuk bisa méakkeun kadaharan 30–50&nbsp;kg, onta bisa kuat hirup sabulan sanajan dahar 2&nbsp;kg jukut sapoéna. Kaopat, onta miboga biwir nu kacida kuatna sarta mirip karét nu ngabalukarkeun bisa ngadahar kadaharan nu aya cucukan. Kalima, onta miboga beuteung kalawan opat bilik sarta *sistem pencernaan* nu kuat. Kagenep, panon onta miboga bulu panon nu disusun jadi dua lapisan. Ieu lapisan nepi ka bisa ngajaga panon onta tina keusik nu asup lantaran miboga *sistem pengaitan*, nalika aya dina kondisi nu bahaya sacara otomatis ieu bulu panon nutupan panon. Katujuh, miboga bulu kandel nu nutupan awak sarta bisa ngajaga kulit onta tina panonpoé. Sabalikna, nalika hawa tiris, ieu bulu bisa ngajaga awak onta sangkan tetep haneut. Kadalapan, dampal cokor onta miboga ukuran nu leuwih gedé dibandingkeun ukuran jeung panjang sukuna. Kasalapan, irung jeung ceulina ditutupan ku bulu nu panjang sangkan bébas tina kekebul jeung keusik. Onta bisa nutupan liang irungna nepi ka keusik teu bisa asup.

## Referensi