Sunda

**Sunda** nyaéta éntitas bangsa/séké sélér nu nyicingan utamana bagian kulon pulo Jawa (katelah Tatar Sunda atawa Pasundan, kiwari ngawengku propinsi Jawa Kulon, Banten, jeung bagian kulon Jawa Tengah), nyaéta urang Sunda, nu ngagunakeun basa Sunda salaku basa indungna katut kabudayaanana.

Kecap **Sunda** bisa nujul ka rupa-rupa harti nu sacara umum patali jeung wewengkon bagian kulon kapuloan Indonésia. Titinggal sajarah pangheubeulna nu nyebut-nyebut kecap Sunda nyaéta prasasti Kebonkopi 2 nu dijieun taun 536 M (atawa 458 Saka) dina basa Malayu nu nujul ka karajaan Sunda (aya ogé nu boga pamanggih yén prasasti ieu dijieun taun 932 M, atawa 854 Saka).

Urang Sunda miboga kayakinan yén mibanda étos atawa karakter kasundaan, salaku jalan ka kautamaan hirup. Karakter Sunda nu dimaksud nyaéta cageur *(sehat)*, bageur *(baik)*, bener *(benar)*, singer *(mawas diri)*, jeung pinter *(cerdas)*. Karakter ieu geus dituluykeun ku masarakat nu cicing di Jawa kulon ti jaman Kerajaan Salakanagara. .

Urang Sunda mibanda ciri mandiri, kayaning soméah, lemes dina cumarita, resep heureuy, tur loba akalna.

Urang Portugis nu kungsi sagulung sagalang jeung urang Sunda, nyebutkeun cenah urang Sunda té jalujur, sarta lébér ku wawanén.

*Sunda hartina éndah, dina carita *Mundinglaya Dikusumah* aya garwa Prabu Siliwangi anu jenenganana Nyai Mantri Manik Manusunda, sakapeung disebut Kentring Manik Manusunda, anu hartina Nyai Mantri Permata Ciciptan anu Endah.

*Numutkeun pamanggih G.P Rouffaér kecap Sunda asalna tina basa Hindu, nyaéta :Sund hartina moncorong, Ngaran dewa wisnu, Ngaran daitya (buta), Ngaran hiji monyet, Cuddha hartina bodas, Sa-udha, Sa-tunda hartina panundaan/gudang, Sugema.

### Basa Sanskerta
*Sund* hartina moncorong (*A Sanskrit-English Dictionary* karangan Monier Williams). Numutkeun kana basa Sansakerta, harti Sunda téh aya genep, nyaéta: Bercahaya, terang benderang, anu ngarawat alam/dunya, Satria anu mibanda tanaga gedé, satria anu trampil, bodas beresih, ngaran gunung di beulah kalér kota Bandung.

### Basa Kawi
Numutkeun basa Kawi aya opat harti Sunda, nyaéta :“Cai” hartina daérah anu loba cai, “Tumpukan” hartina subur, “Pangkat” hartina mibanda kualitas, “Waspada” hartina ati-ati. 
# Sunda hartina cai
# Sunda hartina jumplukan
# Sunda hartina pangkat
# Sunda hartina ati-ati

### Basa Jawa
Numutkeun basa Jawa aya lima harti Sunda, nyaéta :“Tersusun” hartina tartib, “Nyatu/Bersatu” hartina hirup rukun, “Angka dua (candra sangkala)” hartina saimbang, “Naék” hartina kualitas hirupna terus naék, “Terbang melambung” hartina beuki naék kualitasna. Dina Kamus *Jav-Ned. Handwoordenbook* karangan J.E.C. Gericke jeung T. Roorda disebutkeun yén Sunda téh hartina numpuk, nyusun, ngarangkep, kécap atawa sora  dirajek. Upama dijieun candrasangkala hartina dua, asalna tina basa Jawa unda anu hartina: Ngunda (jangkrik anu rek diadukeun), Ngapungkeun (langlayangan). Dina basa Jawa tunda hartina tumpukan, susun.

### Basa Sunda 
Numutkeun basa Sundana, kecap Sunda mibanda harti :“Lumbung” hartina subur makmur, “Sonda” hartina alus, “Sonda” hartina unggul, “Sonda” hartina senang, bungah, “Sonda” hartina sarua jeung kahayang haté, “Sondara” hartina lalaki anu kasép, “Sondari” hartina awéwé anu geulis, Pinuh ku rasa kanyaah, Éndah.

# Sunda hartina ngéntép seureuh
# Sunda hartina ngahiji
# Sunda hartina angka dua (2) dina itungan candrasangkala atawa suryasangkala
# Sunda asalna tina kecap *unda*, artina naék
# Sunda hartina ngapung
# Sunda hartina cahayaan

## Widang géografi/géologi
[al=Wilayah kakawasaan Sunda ceuk peta Danti taun 1573|jmpl|Kapuloan Sunda Gedé karya Egnazio Danti taun 1573, ogé némbongkeun wilayah kakawasaan Sunda anu nepi ka [Sumatra bagian kidul.]]
Istilah-istilah dina widang géografi/géologi nu ngagunakeun kecap "sunda" diwanohkeun ku pangumbara Kulon ti Éropa, di antarana
* Kapuloan Sunda Gedé
* Kapuloan Sunda Leutik
* Selat Sunda
* Laut Sunda
* Amparan Sunda

## Dialék Basa Sunda
Ditempo tina linguistik, basa Sunda jeung basa Baduy ngawangun hiji rumpun/dapuran basa Malayu-Sumbawa.

## Tempo ogé
*Sajarah Sunda
**Kidung Sunda*, hiji naskah nu nyaritakeun kajadian perang Bubat
*Kala Sunda, kalénder Sunda
*Aksara Sunda, aksara Sunda buhun nu kapanggih dina naskah-naskah buhun titinggal mangsa karajaan Sunda
*Arsitéktur#Wangunan Sunda, bentuk-bentuk tradisional wangunan Sunda
*Paguyuban Pasundan

## Sumber rujukan
## Dicutat tina
## Tumbu kaluar
* KUSnét (Komunitas Urang Sunda di Internet) 
* SundaNet.Com: portal komunitas Sunda 
* salemku.co.cc: portal komunitas Sunda Salem
* ruparupikasundaan.blogspot.com: portal Kasundaan