open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kumeli jawa

**Kumeli jawa**; hui jawa; hui kentang; (*Plectranthus rotundifolius*) nyaéta ngaran hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawarga  *lamiaceae*. Ieu tutuwuhan kagolongkeun terna tangkalna ngampar luhureun taneuh, kalawan beutina bisa dimangpaatkun salaku gaganti sangu. Bagéan tina ieu tutuwuhan anu remen dimangpaatkeun tayalian beutina, remen dimangpaatkeun pikeun bahan campuran sayur lodéh, sayur asem, sarta olahan séjénna.  Ilaharna kumeli jawa dipelak sabada réngsé melak paré. 

## Ciri mandiri 
Kumeli jawa atawa anu katelah *kentang hitam* mangrupa beubeutian anu tangkalna ngampar luhureun taneuh sakapeung ngarungkun jangkung  40–100&nbsp;cm.

## Sajarah
Numutkeun kana sajarahna, baheula urang Portugis manggihan ieu tutuwuhan loba hirup di basisir Koromandel ogé katempo hirup di Sailan, sanajan teupati loba. Bisa waé ieu tutuwuhan dibawa ku urang Arab nepi ka  India, kitu deui ku urang Portugis dibawa nepi ka Malaka. Urang Portugis mawa kumeli Jawa salaku kadaharan impor anu hadé dipelak di iklim garing.

## Guna jeung mangpaat
Ceuk Karel Heyne dina bukuna  "*De nuttige* " (**IV**:133-34) nyebutkeun cenah urang Indonésia melak kumeli jawa  pikeun campuran  sayur. Kumeli jawa gedéna timimiti sagedé kaléci nepi keun ka sagedé peureup budak, ieu kumeli wujudna pating jarendul. Kulit beuti  kelirna hideung, ari jerona mah bodas. Daunna remen dimangpaatkeun pikeun campuran nyieun ubar. 

## Dicutat tina 
## Tutumbu ka luar 
* Kumeli Jawa  Dina "plantamor.com".
* EKSPEDISI 7: Makanan Purba Kentang Hitam di Negeri Besi Kuning  ti BPTP Jawa Timur.

Kategori :Tutuwuhan tropis 
Kategori :Tutuwuhan ubar
Paku haji

**Paku haji**; paku badak; pakis; *Cycas circinalis* nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawarga *cycadaceae*.  Ieu tutuwuhan loba kapanggih hirup di lamping pasir, pigunungan, leuweung, sarta daérah basisir. 

## Ékologi 
Daérah tropis kaasup Sri Lanka, India, Burma, Thailand, Malaysia, Indonésia, sareng sababaraha rupa kapuloan Oséania.  Umumna ngawangun leuweung padet di basisir, tapi ogé aya di daratan sareng di India di daérah pagunungan dina jangkungna dugi ka 1000 m dpl.  Hirup di daérah negrak nepika tampat anu kahieuman.  Iklim usum-baseuh
Sikina ngambang, kuat sanajan kakeunaan cai laut, sareng tetep hirup pikeun waktos anu lami.  Kalolobaana nyebar didaerah basisir.

File:Cycas circinalis - sago palm - desc-top of trunk.jpg|Kembang jaluna (ngora kénéh)
File:Cycas circinalis 002.JPG|Kembang jalu (geus kolot)
File:Cycas circinalis at Kadavoor.jpg|Pucuk daun
File:Starr 080716-9532 Cycas circinalis.jpg|Buah paku haji
File:Cycas circinalis 6.jpg|Buah paku haji beunang ngumpulkeun
File:Cycas circinalis112.jpg|Tangkal ngora hirup di leuweung
File:Cycas circinalis111.jpg|Daun

## Dicutat tina 
## Bacaa salajengna
K. HEYNE
 
Kategori : Tutuwuhan tropis 
Kategori :Cycadaceae
Wakalah

**Wakalah** dina hukum Islam mangrupikeun delegasi kakuatan ku hiji jalma salaku pihak anu kahiji ka anu sanés salaku pihak kadua dina hal-hal anu diwakilan. 

Wakalah dina basa Arab hartosna ngabantosan, ngajaga, ngadelegasikan, atanapi janten wawakil anu barang gawé ngawakilan jalma anu diwakilanna. 

Numutkeun istilah, *wakalah* hartosna silih bantos antar jelma dina hiji perkara nalika batur teu sanggup sacara hukum atanapi ngagaduhan halangan pikeun migawéna. Objek anu diwakilkeun téh aya nu patali jeung masalah harta banda atanapi perkara pribadi nu sanesna, saumpamana nikah. 

## Patokan 
Aya sababaraha patokan ngeunaan *wakalah* numutkeun ajengan ahli fikih, diantarana:

# Madzhab Hanafi, wakalah mangrupikeun padamelan  hukum kalawan ngawakilkeun perkara ka batur anu janten wakil.
# Madzhab Shafii, wakalah mangrupikeun delegasi hak ka hiji jalma dina perkara anu tiasa diwakilan ku batur salami anjeunna masih hirup. Harti tina 'salami anjeunna masih hirup' jadi ciri pikeun ngabédakeun antara wakalah sareng wasiat.

## Dalil 
Dalil ngeunaan wios atanapi ulahna *wakalah* dina islam sayogi dina Alquran sareng hadis, nyaéta:

# Surat Al-Kahfi ayat 19, anu hartosna, " *Maka pek béjakeun ka salah sahiji ti aranjeun ka kota pikeun nyandak artos pérak anjeun sareng pék anjeunna  sina ningali katuangan anu mana anu langkung saé, pék anjeunna nyandak tuangeun éta pikeun anjeun.* "
# Surat An-Nisa ayat 35, anu hartosna " *Teras kirimkeun tukang nyieun perdamaian (hakam) ti kulawarga lalaki sareng tukang perdamaian (hakam) ti kulawarga awéwé éta.* *.* *.* *.* "
# Hadist ngeunaan Rosulullah ngintun kolektor zakat pikeun ngumpulkeun zakat ( Bukhari sareng Muslim ).
# Hadits nunjuk Amr bin Umayya Ad-Damiri salaku wawakilna dina nampi kasauran Ummu Habibah binti Abu Sufyan (HR Abu Dawud ). 

## Rujukan
Sony

jmpl|306x306px**Sony** ngadeg taun 1946, sabada perang dunya kadua. Inohong anu ngadegkeunana Masaru Ibuka jeung Akio Morita. Hasil gawé barengna mangrupa produk PlayStation anu diwanohkeun dina kagiatan *Consumer Electronic Show* di bulan Juni taun 1991. Ieu produk miboga sababaraha kaonjoyan nyaéta resolusi HD 1080p, miboga konéktor HDMI, dilengkepan port USB, layarna geus ngagunakeun LED triluminos, *motionflow* anu ngalantarankeun gambar jadi alur, jeung fitur lain sajabana.

##### Komputer 
Produk lian ti Sony nyaéta komputer. Ieu produk ngaranna VAIO anu mangrupa singgetan *Visual Audio Intelligent Organizer*. Ieu komputer miboga sababaraha seri, di antarana AW, FW, Z, jeun lain sajabana. 

## Daftar Référénsi
Cangkuang

**Cangkuang**; *Pandanus Furcatus*; nyaéta tutuwuhan anu asalna tina kulawarga *Pandanaceae*.Ieu tutuwuhan bisa hirup di wewengkon anu luhurna nepika 1500 méter,  kuat nyinggareupan hawa anu tiis nepika -6° c. Di wewengkon Himalaya, ieu tutuwuha sok disebut korma himalaya.Daun cangkuang geus dimangpaatkeun pikeun nyieun rupa-rupa karajinan, malah kiwari keur ditalungtik ngeunaan pamangpaatan séjén tina daun cangkuang pikeun bahan nyieun tali. Tujuanna pikeun ngurangan pamakéan tali tina plastik ogé nyadiakeun bahan piliheun séjén tina rupa-rupa bahan tali anu geus aya utamana anu henteu ngaruksak kana alam.

File:Pandanus Furcatus at FRI Dehradun 03.JPG
File:Pandanus furcatus (5660648585).jpg
File:Kewara.jpg
File:Pandanus furcatus north Bengal AJTJ.JPG

## Dicutat tina
Chévron Pasifik Indonésia

jmpl|260x260px|Logo Perusahaan Chévron
**Chévron Pasifik Indonésia** mangrupa salah sahiji tina perusahaan Chévron anu miboga pancén pikeun ngaéksplorasi minyak anu aya di Riau. Sakabéh pagawé ti PT. Chévron Pasifik Indonésia anu aya di Riau ditempatkeun di kota Dumai, Duri, Minas, jeung Rumbai. Standard Oil Company of Californua (SoCal) jeung Texas Oil Company (Texaco) ngawangun perusahaan udunan di daérah Sumatra, anu dingaranan N.U Nederlandsche Pacific Petroleum Maatschappij atawa NPPM. Chévron geus jadi produsén énérgi panas bumi panggedéna di Indonésia tina kagiatan di Jawa Kulon anu nyadiakeun listrik pikeun penduduk di Indonésia.

## Visi jeung Misi 
Visi Chévron Pasifik Indonésia ngajadikeun perusahaan énérgi Indonésia anu paling dipikataji ku sumber daya manusa, *kemitraan,* jeung gawéna. Pikeun ngajadikeun Chévron Pasifik Indonésia jadi perusahaan kelas dunya, PT. Chévron Pasifik Indonésia ngalaksanakeun kualitas *berkesinambungan**.* Ieu perusahaan miboga sawangan pikeun ngahasilkeun citra perusahaan anu maksimal, sarta hasil anu pangalusna. Ieu hal luyu jeung posisi sarta status perusahaan anu multinasional.

Misi ti Chévron Pasifik Indonésia nyaéta “PT Chévron Pasifik Indonésia *will effectifely explore and develop hydrocarbons for the benefit of indonesia and its shareholders*”. Éta misi téh mangrupa udagan anu kudu dihontal ku perusahaan.

## Daftar Référénsi
Skizofrénia

jmpl|Lukisan karya Louis Wain anu miboga panyakit skizofrenia.
**Skizofrénia** nyaéta gangguan jiwa anu parna. Ieu panyakit ngalantarankeun jalma ngalaman *halusinasi, délusi,* boga pamikiran anu kacau, sarta robahna tingkah laku. Tapi aya sababaraha factor anu jadi kasang tukang Skizofrénia, di antarana:

##### Faktor Génétik 
Kulawarga anu boga kasang tukang pernah skizofrénia, miboga risiko 10% leuwih luhur pikeun ngalaman hal anu sarupa. Aya sababaraha risiko akibat panyakit skizofrénia di antarana:

* Struktur uteuk jeung sistem saraf pusat teu normal. Contona, konséntrasi, pola istirahat, jeung motivasi pikeun hirup ngaleungit. Hal séjén anu dirasa nyaéta hésé pikeun gaul jeung batur. Ciri-ciri jalma anu keuna ku skizofrénia negatif nyaéta apatis, émosina goréng, teu maliré kana diri sorangan, sarta mindeng nyorangan.
* **Positif**, ngalantarankeun jalma jadi délusi, halusinasi, pikiran jadi kacau, sarta robahna tingkah laku.

## Diagnosis 
Umumna dokter bakal ngalakukeun pamariksaan fisik heula. Lian ti éta, dilakukeun pamariksaan ka kulawarga. Diagnosis séjén dilakukeun tés darah, pamariksaan CT scan atawa MRI pikeun ngaleungitkeun sabab organik tina gejala skizofrénia. Contona, kawas tumor uteuk, atawa gagal metabolik anu miboga gejala halusinasi kawas skizofrénia.

## Cara Ngubaran 
Skizofrénia bisa diubaran ku sababaraha cara, kawas ngombinasikeun obat-obatan ngaliwatan térapi psikologi. Obat anu dibéré nyaéta antipsikotik anu mangaruhan zat neurotransmitter dina uteuk. Éta obat mampuh nurunkeun rasa hariwang atawa nahan sangkan teu halusinasi.

Cara séjén pikeun ngubaran skizofrénia nyaéta ku éléktrokonvulsif (ECT). Ieu cara digunakeun ku méré aliran listrik éksternal ka uteuk. Kondisi jalma kudu geus di anastési sangkan teu sadar. Ieu cara digunakeun sangkan ngurangan éfék halusinasi.

## Daftar Référénsi
Diptéri

**Diftéri** nyaéta panyakit anu disababkeun ku baktéri Corynebacterium diphtheria. Inféksi diftéri keuna kana tikoro jeung sistem saluran pernapasan bagian luhur. Lian ti éta, ieu baktéri ogé bisa ngahasilkeun baruang anu bisa ngabahayakeun organ-organ awak anu lian. Antukna, loba selaput jaringan anu paéh numpuk dina tikoro jeung amandel nepi ka hésé keur ambekan. Diftéri bisa tatalépa ngaliwatan kontak langsung tina ambekan, batuk jeung bersin ti jalma anu geus kainféksi. 
## Gejala
*Gejala anu daria muncul antara dua nepi opat poé sanggeus baktéri ngainféksi awak manusa.
## Rujukan
Nagasari (tutuwuhan)

**Nagasari**; *Acacia farnesiana*; nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawarga *fabaceae*.

## Habitat
Tangkal nagasari hirup di daérah anu perenahna nepika 1500 mdpl, kalawan suhu sabudeureun 5 ~ 40. Hujan dina satauna  150 - 4000.

## Ciri mandiri
Nagasari mangrupa rungkun anu teu pati  katempo jangkung, paling jangkung 2-7 méter dahanna laleutik. Dauna baruluan lemes kelirna hejo, tangkal rada keusrak kelirna coklat aya ogé semu kulawu. Cucukna panjang, seukeut, dahan henteu cucukan, kelirna wungu nepi ka kulawu, daun laleutik menyirip dua, mibanda *kelenjar* dina cupat daun,  *pinnae* 2-8 pasang, sajajar 10-12 pasang, panjang 2-7 mm, rubak  0,75-1,75 mm. 

## Dicutat tina
Kartu Mémori

jmpl|Ilustrasi pikeun Kartu Mémori
**Kartu mémori** mangrupa pakakas keur neundeun rupa-rupa data dina *handphone* atawa komputer. Data anu dimaksud bisa foto, video, musik, atawa dokumén lianna. Kartu mémori digunakeun keur nyumponan pangabutuh digital, sangkan miboga kapasitas anu lob waktu neundeun data anu dianggap penting. Tilu perusahaan éta gawé bareng pikeun netepkeun standar kartu SD pikeun sakabéh industri. Kartu SD miboga ukuran 42.0 x 32.0 x 2.1 mm. Biaya pikeun industrina kawilang murah. Ieu kartu miboga kapasitas 2 GB, sarta proses transfer data masih kénéh teu gancang.

##### Secure Digital High Capacity (SDHC) 
Asosiasi kartu mémori nyieun inovasi di taun 2006, ku cara medalkeun *Secure Digital High Capacity* atawa bisa disingget SDHC. Ieu kartu miboga kapasitas 32 GB jeung proses transfer datana leuwih alus disbanding kartu SD.

##### Secure Digital Extended Capacity (SDXC) 
Kartu *Secure Digital Extended Capacity* atawa disingget jadi SDXC miboga kapasitas nyimpen data 2 TB, kalawan sistem exFAT. Salian ti éta, kartu mémori miboga kakuatan  transfer data nepi ka 312 MB/detik ngagunakeun UHS-II.

##### Kartu MicroSD / MicroSDHC / MicroSDXC 
Ieu kartu miboga ukuran anu leuwih leutik. Ieu kartu bisa digunakeun pikeun ngarojong pakakas mémori dina *handphone*. Perusahaan anu mimiti mekarkeun ieu kartu nyaéta SanDisk, tuluy dijieunkeun standarisasina ku asosiasi kartu mémori di taun 2005. Mimiti medal, kartu microSD miboga kapasitas maksimal 2 GB. Ieu produk tuluy mekar nepi ka bisa nyimpen data 32 GB. Ukuran MicroSD nyaéta 11.0 x 15.00 x 1.00 mm.

##### Mémori *Stick* 
Memory *stick* mimiti diproduksi ku perusahaan Sony, anu digunakeun pikeun kaméra digital, *camcorder*, komputer, jeung PlayStation Portable. Ieu produk tuluy ditalungtik jeung diropéa nepi ka taun 2003 anu ngahasilkeun produk mémori Stick PRO. Ukuran tina mémori Stick 50.0 x 21.5 x 2.8 mm. Harga anu dijual ku perusahaan Sony kawilang mahal, anu ngalantarankeun produkna kurang laku di masarakat.

##### Mémori Stick Duo / PRO Duo / PRO-HG Duo Cards 
Ieu kartu masih kénéh diproduksi ku perusahaan Sony. Mémori Stick Duo mangrupa hasil ngaropéa tina mémori Stick saméméhna. Ukuranana leuwih leutik, nyaéta 20.0 x 31.0 x 1.6 mm. Hargana masih kénéh mahal, sarta minatna ogé masih kurang di masarakat

##### Compact Flash Type I (CF-I) 
Ieu mémori miboga tampilan anu weweg. Compact Flash mimiti diwanohkeun ku SanDisk taun 1994. Ieu mémori dipaké ku sababaraha perusahaan kaméra kawas Nikon jeung Canon. Ukuranana 42.8 x 36.4 x 3.3 mm. Ukuran anu gedé, ngalantarankeun mémorina gancang ruksak.

##### Compact Flash Type II (CF-II) 
Compact Flash mindeng disebut “*microdrives*” atawa *hardisk* leutik. Ukuranana leuwih panjang disbanding Compact Flash CF-I, nyaéta 42.8 x 36.4 x 5 mm.

##### CFast 
Ieu kartu geus ngagunakeun téhnologi ATA. Sistem transfer data leuwih gancang nyaéta 300 MB / detik.

##### XQD 
XQD diwanohkeun taun 2010 ku perusahaan SanDisk, Sony, jeung Nikon. Ieu kartu mémori téh mangrupa vérsi panganyarna sakaligus anu jadi gaganti ti Compact Flash jeung CFast. Ukuranana 38.5 x 29.6 x 3.8 mm. Data anu ditransfer 2 GB / detik.

## Daftar Référénsi
Lipoma

jmpl|Lipoma dina taktak.
**Lipoma** nyaéta lapisan lemak bentukna menjul anu beuki lila beuki numpuk di handapeun kulit. Anu menjulna téh ayana antara lapisan kulit jeung otot. Lipoma mindeng tumerap dina beuheung, tonggong, taktak, leungeun, jeung pingping. Lian ti éta, lapisan lemak anu menjul téh bisa jadi aya dina peujit jeung kaasup kana salah sahiji tumor anu mindeng keuna ka jalma anu geus sawawa. Lipoma mangrupa kondisi anu bisa dicokot ngaliwatan bedah sedot lemak (*liposuction*), sanajan teu kacokot kabéh tapi moal ngabahayakeun atawa moal balik deui jadi tonjolan anu pikanyerieun. 

Ukuran lipoma téh 2-3 cm, tapi lamun ngagedéan mah ukuranana bisa nepi kana 10 cm atawa leuwih. 

## Wanda
*jmpl|Ronsenan Lipoma.Lipoma konvénsional, lapisan lemak bodas anu menjul di antara lapisan kulit jeung otot.
*Lemak anu menjul téh lila ngagedéanana.
*Lemak anu menjul téh jiga lemak daging sapi.
*Bisa tumuwuh leuwih gedé ti mimiti sagedé kaléci nepi ka sagedé bal pingpong.
*Nu menjulna bisa karasa nyeri lamun beuki ngagedéan jeung keuna kana saraf di sabudeureunana.

## Faktor 
Faktor résiko panyakit lipoma nyaéta:

* Turunan atawa génétik.
* Umur 40 nepi ka 60 taun.
* Ngalaman panyakit obesitas (kaleuwihan beurat awak).
* Keuna panyakit liver.
* Boga kolésterol anu luhur.
* Intoléransi kana glukosa.
* Keuna ku panyakit diabétes.
* Keuna ku *Adiposis dolorosan,* munculna lemak anu menjul.
* Keuna ku *Sindrom Cowden,* tandana tumor jinak, kulit anu kaleuleuwihi, jeung ukuran tonjolan anu lumayan gedé*.*
* Keuna ku *Sindrom Gardner,* kaayaan anu ngabentuk tumor jinak.
* Keuna ku panyakit Madelung, tonjolan lemak anu aya di bagian luhut awak manusa.
* Keuna ku *Familial multiple lipomatosis*, kondisi turun tinurunanu nyababkeun lipoma kabentuk.

## Diagnosa 
* jmpl|Ngaluarkeun lipoma ngaliwatan operasi.Pamariksaan fisik, pamariksaan kana bentuk lipoma anu kaasup normal atawa henteu. Bentuk lipoma téh hipu jeung teu matak nyeri. Sabab kawangun tina jaringan lemak lamun dicabak téh bakal pindah-pindah.
* Biopsi, ieu pamariksaan mikabutuh conto jaringan lipoma anu dicokot sacukupna tuluy ditalungtik di laboratorium. Tujuan biopsi téh nyaéta keur mastikeun yén dina jero lipoma euweuh sél-sél kanker anu matak ngabahayakeun pasién. Tapi, sanajan euweuh indikasi kanker tetep kudu tatan-tatan sabab lipoma bisa robah jadi liposarkoma anu menjulna karasa nyeri jeung gancang ngagedéan.

## Rujukan
Koléra

jmpl|Baktéri panyakit koléra.
**Koléra** nyaéta panyakit anu nyababkeun rusakna sistem pencernaan satuluyna matak diaré jeung déhidrasi parna. Sacara umum, koléra téh asalna tina cai anu nyangkaruk baktéri Vibrio cholerae. Di sababaraha tempat, khususna nagara nu loba pendudukna ieu baktéri téh bisa kapanggih dina cai nginum anu kacampuran baktéri atawa tina kadaharan laut anu masakna teu nepi ka asak sampurna. Nyatana, loba jalma anu kakeunaan baktéri koléra téh henteu langsung gering. Malah bisa jadi teu ngarasa kakeunaan, sabab henteu karasa gejala husus. Baktéri Vibrio cholerae bakal matuh dina awak jalma anu kakeunaan salila 7 nepi ka 14 poé. Sanajan teu karasa aya gejala, anu kakeunaan masih bisa népakeun ieu panyakit ka batur ngaliwatan kokotor anu geus kakontaminasi. Dina ayana gejala, biasana bakal muncul antara 24 nepi ka 48 jam sanggeus kakeunaan baktéri. 
## Gejala
*Diare mangrupa gejala pangumumna dina ieu panyakit. Kabeuratan anu kaluar alatan koléra bakal leuwih loba tibatan diaré. Nu kasorang koléra bakal mikabutuh saliter cacai waktu usus ngalaman gerak dina sajam. Alatan lobana volume cacai anu kaluar waktu diaré, pasién biasana bakal hayang kabeuratan waé malah bisa jadi teu kakontrol ku rarasaanana. Kokotor anu dikalurakeun ku jalma anu kainféksi ieu panyakit biasana miboga ciri anu tangtu, nyaéta warna bodas pias jeung kaluarna henteu bau, cacaina sarimbag jeung cai sanggeus ngumbah béas.

## Vaksin
Vaksin koléra 85% éféktif salila genep bulan mimiti jeung 50-60% éféktif salila sataun mimiti. Éféktivitasna ngurangan 50% sanggeus waktu dua tahun. Waktu populasi geus divaksinasi dina jumlah anu loba, kauntungan tina imunitas kelompok dicangking ogé ku jalma anu teu miboga imun tina vaksin. Anu dibikeun téh nyaéta dua atawa tilu dosis vaksin wungkul. Wanda vaksin geus aya di unggal wilayah ngan jumlahna tangtu kawatesanan. 

ua wanda vaksin oral sacara umum mah aman. Sanggeus divaksin biasana karasa nyeri beuteung atawa diaré. Vaksin koléra aman keur ibu hamil jeung jalma anu miboga imunitas handap. Ieu vaksin geus miboga lisénsi atawa izin keur dipaké di 60 nagara.
= Rujukan=
Wi-Fi

jmpl|267x267px|Ilustrasi pikeu Wi-Fi
**Wi-Fi** nyaéta wanchan tina Wireless Fidelity anu mangrupa kumpulan standar anu digunakeun pikeun jaringan Lokal Nirkabel (Wireless Local Area Networks – WLAN) anu miboga dasar spésifikasi IEE 802.11. Wi-Fi mimitina dipaké keur ngagunakeun sistem nirkabel jeung jaringan Area Lokal (LAN), tapi kiwari leuwih loba digunakeun pikeun aksés internét. Wi-Fi mangrupa salah sahiji mangpaat tina téhnologi komunikasi jeung informasi anu miboga pancén dina jaringan jeung pakakas WLAN (wireless local area network). Wi-Fi mangrupa sértifikasi ngaran dagang anu dibéré ti pabrik ka pakakas komunikasi (internet) anu dijalankeun di jaringan WLAN jeung geus minuhan kualitas kapasitas interoperasi anu jadi sarat, teu make lisénsi ti Komisi Komunikasi Federal (FCC). *Router nirkabel* miboga fungsi pikeun ngajalankeun sistem Wi-Fi. Nalika rék ngirimkeun data tina *handphone* ka komputer biasana dibutuhkeun kabel data salaku pakakas médiana. Padahal, ku cara ngagunakeun Wi-Fi ogé geus bisa ngirimkeun dokumén, ku jalan aplikasi tambahan kawas *xender* atawa *share-it**.*
* Wi-Fi bisa digunakeun jadi modem. Ngagunakeun fitur *tethering* dina *handphone,* Wi-Fi bisa digunakeun pikeun babagi internét ku Wi-Fi.
* Ngahubungkeun kaméra jeung *handphone**.* Wi-Fi bisa digunakeun salaku pakakas anu ngahubungkeun média kaméra ka *handphone**.* Ku kituna, hasil foto bisa langsung ditampikeun dina komputer.
* Wi-Fi bisa digunakeun pikeun ngahubungkeun printer jeung *handphone*.
* Wi-Fi bisa digunakeun pikeun ngajadikeun *handphone* jadi *mouse* atawa *keyboard**.*
* Wi-Fi bisa digunakeun salaku panghubung layar *handphone* kana komputer.
* Wi-Fi bisa digunakeun pikeun ngahubungkeun jeung pakakas-pakakas séjén.

## Kahéngkéran 
Aya sababaraha kahéngkéran tina Wi-Fi, di antarana:

* Jaringan kurang stabil. Distribusi gelombang kadang teu stabil jeung gampang kaganggu ku hadirna pakakas éléktronik anu séjén. Hususna nalika pakakas éléktronikna digunakeun sacara babarengan.
* Jaringan jadi kabagi-bagi. Pakakas digunakeun dina sawaktu, ku kituna konéksi jaringanana jadi laun. Mingkin loba anu kahubung ka jaringan, mingkin laun konéksina.
* Kaamanan kurang kajaga. Gelombang tina Wi-Fi teu bisa dibatasan, sarta ieu gelombang bisa ku gampangna diasupan ku oknum anu teu tanggungwaler. Ieu hal bakal mingkin parna nalika ngagunakeun konéksi Wi-Fi di tempat umum.  

## Daftar Référénsi
Mélanoma

jmpl|220x220px|Mélanoma dina kulit.
**Mélanoma** nyaéta sahiji wanda kangker kulit balukar tina gangguan sél anu ngahasilkeun mélanin (pigmén warna kulit) atawa mélanos. Lolobana mélanoma téh mangrupa karang anu jadi dina kulit boh nu anyar jadi atawa anu geus aya. Prosés mélanoma awalna tina karang anu jadi dina kulit tuluy sumebar beuki loba di sabudeureunana, beuki lila beuki jero neken kulit, tuluy kana pembuluh getih, kelenjar getah bening, ahirna kana bayah, haté jeung tulang. Keur lalaki mah mélanoma téh mindeng kapanggih dina dada jeung tonggong, ari awéwé mah biasana dina suku, beuheung jeung raray. 
## Wanda
*jmpl|Nodular mélanoma.*Superficial spreading melanoma*, ieu mélanoma umum kajadian di masarakat. Sél-sél kangker mimiti jaradi sabudeureun kulit salila sababaraha waktu, tuluy nyaliara deui kana lapisan kulit anu leuwih jero. 
## Stadium
*Stadium 0, mélanoma dina ieu stadium mah ukur aya dina lapisan kulit pangluarna.
*Stadium 1,  mélanoma aya dina lapisan kulit pangluarna, tapi ukuranana beuki kandel. Stadium 1 dibagi jadi dua tahap, stadium 1A jeung 1B. Dina stadium 1A, kulit  ngalaman mélanoma anu weuteuh kénéh. Ari stadium 1B, mélanomana geus tatu teu weuteuh jiga stadium 1. 
*Stadium 2, ukuran mélanoma kira-kira 1 nepi ka 4 mm. Ngan kangker henteu sumebar kana lapisan kulit anu pangjerona atawa bagian kulit nu lian.
*Stadium 3, mélanoma geus sumebar kana kelenjar getah bening atawa bagian kulit lianna.
*Stadium 4, mélanoma geus sumebar kana organ séjén, kelenjar getah bening anu jauh tina mélanoma, atawa bagian kulit séjén anu cicingna jauh tina lokasi awal munculna.

## Rujukan
Ki soka

**Ki soka**; *Kisokka; parinarium glaberrimum*
Nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawarga atuna. Ieu tangkal ngahasilkeun kai anu kelirna bodas, kuat tur heuras henteu gampang kaserang rinyuh. Ku kituna loba dimangpaatkeun pikeun bahan wangunan, imah, parabot rumahtangga, jeung kontruksi séjéna.

## Ciri mandiri
Ieu tangkal mibanda ukuran sedeng, daunna nunggal bijil kénca jeung katuhu, wujudna lonyod  buluan lemes, kelirna coklat, tulang daun katembong ngajarendul, heuras, ipis, lemes.

## Guna jeung mangpaat 
Buah *parinarium glaberrimum Hassk*,  numutkeun Rumphius, masyarakat Ambon ngamangpaatkeundina wujud adonan pikeun galapis sambungan parahu. Ogé tihang jeung kai anu aya di imah, pikeun ngajaga kai sangkan henteu dihakan cacing ogé rinyuh, jeung sajabana. Malahan bangsa Cina ngamangpaatkeun sikina pikeun opieun, anu didahar babarengan bari nyalsé. 

## Dicutat tina
Kategori :Atuna
Limfoma

jmpl|Limfoma Hodgkin.￼
jmpl|Limfoma Non-Godgkin.
**Limfoma** nyaéta salah sahiji kangker getah bening anu kaasup salah sahiji kangker getih anu tumuwuh dina sél getih bodas kalawan dingaranan limfosit. Limfosit mangrupa bagian tina sistem kakuatan awak jeung miboga peran penting keur ngahalangan inféksi atawa panyakit anu bakal tumerap kana awak manusa. Sél limfosit sumebar dina sistem limfatik anu aya dina sakabéh sistem awak. Anu dimaksud sél limfatik téh ngawengku kelenjar getah bening, limpa, sumsum tulang jeung kelenjar timus.
## Faktor
Panyakit limfoma disababkeun ku sél limfosit anu tumuwuh abnormal jeung teu bisa dikadalikeun. Ieu sél numpuk dina kelenjar getah bening anu aya dina kélék, beuheung jeung palangkakan. Kumpulan sél abnormal tadi bisa nyaliara kana sakabéh sistem limfatik kaasup kana organ-organ awak anu lian. Ieu kaayaan disebut kangker limfoma maligna anu kaasup kangker ganas bisa ngabahayakeun jiwa anu kakeunaanana.

*Limfoma non-hodgkin, ieu kangker leuwih umum kapanggih dina awak manusa tibatan hodgkin. Tipe non- hodgkin bisa nyangkaruk dina limfosit B jeung limfosit T, sarta bisa sumebar gancang atawa lalaunan. Sababaraha subtipe non-hodgkin nyaéta *diffuse large B-cell lymphoma* (DLBCL),* Burkitt’s lymphoma*, atawa *follicular lymphoma*.

## Rujukan
Saninten

**Saninten**, *Castanea argentea* nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawarga *fagaceae*. Saninten dina basa Indonésia sok disebut ogé *berangan* atawa rambutan leuweung, kulit buah saninten carucukan béda pisan jeung rambutan anu kulitna hipu. Saninten anu dimangpaatkeun tayalian sikina diasakan kujalan dibeuleum atawa dikulub, dina basa Inggris saninten disebutna *“sweet chesnut"*.

## Ciri mandiri 
Jangkung tangkal saninten bisa nepi ka 35 malaha  40 meter. Kulit tangkalna mibanda kelir hideung, karadak jeung rarengat. Katempo gurat-gurat ngajendul di luar, ieu tayalian gurat empulur anu nyenghol ka luar. Saninten, sok disebut ogé tangkal *berangan*. 

Daun nunggal, bijil paselang-seling, wujudna  méncos panjang *(lanset)*. Daun palebah luhurna katembong semu bodas kawas ngandung lilin, palebah handap kelirna  kulawu semu pérak kalawan disimbutan ku bulu anu kandel.
Tangkal saninten buahan dua taun sakali, sanajan buahan noron sataun sakali sok tara aya sikian. 

## Dicutat tina
Perjanjian Renville

jmpl|286x286px|Para delegasi dina rapat pleno munggaran di kapal Amerika Serikat USS Renville
Perjanjian Renville  nyaéta mangrupikeun perjanjian antara Indonésia sareng Walanda anu lumangsung ti 8 Désémber 1947 dugi ka 17 Januari 1948 dina dek kapal perang Amérika Serikat salaku tempat nétral, USS Renville, anu berlabuh di Jakarta. Perundingan dimimitian ti kaping 8 Désémber 1947 sarta diropang ku Komisi Tiga Negara (Amérika Serikat, Australia jeung Bélgia). Ieu perjanjian dilakukeun pikeun ngabéréskeun perselisihan Perjanjian Linggarjati dina taun 1946. Eusina ieu Perjanjian ngandung wates antara daérah Indonésia sareng Walanda anu disebut Jalur Van Mook.

## Kasang Tukang 
Pejanjian Linggarjati kaping 11-13 Nopémber 1946 nu nyapukan ngadegna Républik Amérika Serikat Indonésia (RIS) anu diaku ku Walanda. Hasil tina negosiasi dilegalkeun dina 25 Maret 1947. Tapi, tétéla yén Walanda ngan ukur hayang ngaku kadaulatan RIS sakumaha kawates pikeun Jawa jeung Madura hungkul.

Tugiyono Ks dina buku Once Merdeka Tetap Merdeka (1985) nétélakeun, Walanda malah ngalanggar Perjanjian Linggarjati ku ngaluncurkeun serangan dina 21 Juli 1947 nepi ka 5 Agustus 1947. Ieu serangan dipikawanoh salaku Agresi Militer Walanda I. Ieu hal nyababkeun gubernur Walanda Jenderal van Mook ngumumkeun gencatan senjata dina 5 Agustus 1947.

## Tokoh-tokoh dina Perjanjian Renville 
Ayana inohong penting dina perjanjian Renville mangaruhan pisan pikeun urang Indonésia sareng Walanda. Sababaraha tokoh anu hadir ngawakilan perjanjian ti para cendekiawan.

* Amir Syarifudin (pupuhu)
* Ali Sastroamidjoyo
* H. Agus Salim
* Dr. J Leimena
* Dr. Coatik Len
* Nasrun

Sedengkeun ti pihak Walanda diwakilan ku tokoh-tokoh di handap ieu:

* R. Abdul Kadir Widjoyoatmojo (pupuhu)
* Mr. H.A.L. Van Vredenburg
* Dr. P.J. Koets
* Mr. Dr. Chr. Soumokil

Salaku médiator sarta ogé panengah, Komisi Tiga Negar diwakilan ku tilu tokoh, nyaéta:

* Frank Graham (Amerika Serikat dan ketua)
* Richard Kirby (Australia)
* Paul van Zeeland (Bélgia)

## Daptar Rujukan
Neurosis

jmpl|Ilustrasi *neurosis.*
**Neurosis** atawa psikoneurosis nyaéta istilah umum anu nuduhkeun kana sikep jeung kabiasaan nalika dina nyangharepan émosi anu negatif. Ieu kondisi ngakibatkeun *frustasi* pikeun jalma anu teu bisa ngajaga émosina. Hasil panalungtikan nyebutkeun yén neurosis miboga hubungan jeung gangguan fisik, méntal, jeung harepan hirup hiji jalma, mangrupa tarékah pikeun nyumponan rasa aman ti sakabéh ancaman ku cara ngadeukeutan ka hiji jalma pikeun meunangkeun pitulung.
* Konflik batin.
* Rasa hariwang ngalantarankeun sikep hadé pikeun kaséhatan sarta nyieun jalma jadi leuwih tingtrim.
* Nalika manggihan rasa hariwang, jalma anu boga gangguan neurosis bakal meunangkeun motivasi nalika hal anu dipikahariwang téh mangrupa hal anu sabalikna jadi pikabungaheun. Ieu hal ngalantarankeun jalma anu boga gangguan neurosis jadi boga pamikiran anu positif.
* Jalma anu boga gangguan neurosis leuwih wanoh ka dirina sorangan.
* Panalungtikan ti *Universitas Ontarios’s Lakehead* nyebutkeun yén jalma anu miboga rasa hariwang miboga kamampuh kognitif anu hadé, dibandingkeun jeung jalma anu miboga rasa hariwang anu leutik.
* Rasa hariwang ngalantarankeun leuwih mikaharti kaayan jalma séjén.
* Rasa hariwang ngalantarankeun jadi boga tanaga leuwih (énérgi) pikeun ngalaksanakeun kagiatan sapopoé.
* Rasa hariwang ngalantarankeun jalma jadi leuwih produktif. 

## Daftar Référénsi
Duit Kertas

jmpl|312x312px|Ilustrasi duit kertas.
**Duit kertas** nyaéta pakakas transaksi anu dijieunna tina kertas. Duit kertas ngan miboga niléy nominal jeung niléy tukeur anu luhur. Duit kertas dijieunna lain tina kertas biasa, lantaran kertas biasa mah teu awét, jeung gampang ruksak. Ieu jenis duit dipaké salila pamaréntahan Dinasti Tang di taun 618-907. Jiaozi kapanggih di daratan Cina taun 997 maséhi. Harita duit kertas mindeng disebut *uang terbang**.* Éta duit digunakeun ku para padagang anu beunghar jeung para pajabat pamaréntahan Dinasti Tang. *Uang terbang* mangrupa dokumén anu sarua jeung wésel bank dina mangsa kiwari.

Cara gawéna, masarakat nyetor duit ka pajabat pamaréntahan, gantina dibéré kwitansi kertas. Éta kwitansi bisa digunakeun pikeun nebus duit anu sarua di tempat séjén. *Uang terbang* teu bisa diganti pikeun individu, sarta teu disadiakeun pikeun masarakat umum.

Nalika Dinasti Tang manggung, para pajabat jeung padagang mulai ninggalkeun koin logam anu beurat ka jalma anu geus ditunjuk ku pamaréntahan tur bisa dipercaya. Éta jalma pancénna nyatet sakumaha loba éta duit disimpen di padagan di salambar kertas.

Éta kertas bisa digunakeun pikeun transaksi dagang jeung meuli barang. Éta kertas bisa ditukeur ka agén anu dipercaya, tuluy ditukerkeun kana koin logam. Éta kertas mangpaat pisan lantaran mampuh nyieun transaksi jadi leuwih basajan.

*Duit terbang* éta disebut *jiaozi,* dicitak ku kelompok padagang di Sichuan dina pamaréntahan Kaisar Zhenzong taun 997-1010 M. Masalah muncul nalika aya instilas inflasi jeung aya sababaraha jalma anu malsukeun *jiaozi*.

##### Huizi 
Jiaozi digantikeun ku catetan anu dingaranan Huizi. Pamaréntah nyitak sacara pribadi catetan Huizi. Unggal catetan miboga ukuran kira-kira sagedé kertas A4 sarta dicitak tina wilahan tambaga. Desainna pinuh ku adegan pastoral jeung gambar-gambar koin.

Dina citakakanana aya anceman pikeun pamalsu Huizi di handapna. Catetan dicitak sarta dihias ku tulisan leungeun jeung perangko ngagunakeun tinta warna beureum. Arkéolog mung manggihan hiji conto plat citak urut produksi Huizi taun 1023.

## Kaonjoyan 
Aya sababaraha koonjoyan tina duit kertas di antarana:

* Sifatna basajan digunakeun lantaran hampang.
* Bisa ditilep jeung disimpen sacara gampang.
* Duit kertas bisa digunakeun pikeun transaksi anu démonisasina gedé.
* Gampang diitung.

## Kahéngkéran 
Aya sababaraha kahéngkéran duit kertas di antarana:

* Gampang ngapung lantaran hampang.
* Gampang soéh, kusut, jeung ruksak.
* Bisa dipalsukeun.
* Gampang kaduruk.
* Transaksi ngagunakeun duit kertas teu cocog nalika nominalna leutik.

## Daftar Référénsi
Apartemén

jmpl|314x314px|Ilustrasi pikeun apartemén.
**Apartemén** mangrupa serepan tina basa Inggris *apartement* anu hartina nyaéta salah sahiji jenis wangunan imah anu ngahiji sakenténg, sabangunan, jeung satémbok. Eusina aya kamar, kamar mandi, dapur, jeung sajabana. Harita aya program imigrasi anu ngalantarankeun jumlah manusa di New York ngalobaan dua kali lipet*.* Hartina, sakabéh fungsi imah ngahiji di rohangan anu sarua.
* Fasilitas leuwih lengkep. Lian ti ka manan, apartemén ogé sok nyadiakeun *fasilitas* anu agréng, di antarana aya kolam renang, tempat parkir, *laundry,* tempat olah raga, jeung sajabana.
* Hargana leuwih murah dibandingkeun jeung imah. Konsép meuli apartemén nyaéta ngan ukur meuli wangunan hungkul, teu kudu meuli taneuhna.
* Wangunanana leuwih basajan.

## Daftar Référénsi
Tapos

**Tapos**; *Elateriospermum tapos*; yaéta tutuwuhan anu asalna tina kulawarga *Euphorbiaceae*.  Tangkal tapos jangkungna bisa leuwih ti 27 méter, malahan kungsi aya anu nepika 50 méter. Hirup di leuweung *sekunder* atawa sisi leuweung, anu perenahna 600 mdpl. 

## Ngaran séjén
Tangkal tapos mibanda ngaran daérah anu béda-béda, kayaning:
Borneo : *Bramban; kelampai (Iban-Sarawak); layang layang; paha; perah, perah ikan* *(Malay); rampeh, rapi (Bidayuh).*
Malaysia : *(Buah) perah, perah kokong; gua pra, ple prah (Sakai); piah, suing (Semang).*
Sumatra : *Asiloem (Karo); daun tepoes, kajoe si marsang-sang, kedoei, tapoes.*
Thailand : *Kra, pra (Thai); pi-ra (Bidayuh-Malay).* 

## Ciri Fisik 
* **Tangkal**: Bisa tumuwuh nepi ka 30-50 méter kalawan diaméter batang anu cukup badag.
* **Buah**: Wangunna lonyod sarta miboga cangkang anu teuas. Nalika asak, buahna bakal meulah sarta ngaluarkeun siki.
* **Siki**: Sikuna ngandung minyak sarta miboga rasa anu gurih saperti kacang upami tos dipasak.
## Dicutat tina
Perjanjian Linggarjati

Perjanjian Linggarjati nyaéta mangrupikeun salah sahiji perjanjian antara Indonésia sareng Walanda dina sajarah kamerdékaan. Ieu perjanjian diayakeun di Linggarjati, Jawa Barat, sarta ditawisna di Istana Merdeka Jakarta, ngeunaan status kamerdékaan Indonésia.

Sateuacan diterapkeunana Perjanjian Linggarjati, sababaraha rundingan geus dilaksanakeun di Jakarta jeung Walanda, tapi dua partai éta acan meunangkeun landasan umum ngeunaan status Indonésia salaku nagara nu merdéka.

## Kasang Tukang 
Kasang tukang Perjanjian Linggarjati nyaéta kusabab asupna AFNEI, anu dibarengan ku NICA ka Indonésia lantaran Jepang netepkeun *status quo* di Indonésia. Ieu hal nyababkeun konflik antara Indonésia jeung Walanda. Dina ieu masalah, pamaréntah Inggris tanggung jawab ngaberéskeun konflik politik jeung militér di Asia, nepi ka dina ieu perundingan Karajaan Inggris miboga peran salaku médiator.

Konflik antara Indonésia jeung Walanda disababkeun ku gagalna rundingan nu dilaksanakeun di Hoge Veluwe kaping 14-15 April 1946. Ieu négosiasi gagal dilaksanakeun sabab Indonésia ménta Walanda pikeun mikawanoh kadaulatanana pikeun Jawa, Sumatra jeung Madura, tapi Walanda ngan ukur hayang ngaku Indonesia wilayah Jawa jeung Madura hungkul.

## Tokoh-tokoh dina Perjanjian Linggarjati 
Dina éta perjanjian, sababaraha tokoh sumping ngawakilan unggal partai. Tokoh nu aya dina éta perjanjian, nyaéta:

* Indonésia diwakilan ku Sutan Syahrir salaku pupuhu. Dibaturan ku AK Gani, Susanto Tirtoprojo, jeung Mohammad Roem.
* Walanda diwakilan ku Wim Schermerhorn salaku pupuhu sarta dibarengan ku Max Von Poll, HJ van Mook jeung F de Baer.
* Inggris salaku nu tangung jawab atawa médiator diwakilan ku Lord Killearn.

## Eusi Perjanjian Linggarjati 
Perjanjian linggarjati ngahasilkeun kaputusan nu saterusna disebut perjanjian linggarjati nu miboga 17 pasal, tina 17 éta pasal aya 3 tulisan utama, diantarana:

* Walanda ngaku Républik Indonésia sacara *de facto* kalayan daérah nu ngawegku Sumatra, Jawa, Madura sarta Walanda bakal ninggalkeun Indonésia teu kurang ti 1 Januari 1949.
* Sapuk pikeun ngawangun nagara serikat kalayan ngaran Negara Indonesia Serikat (RIS) nu ngawengku ku RI, Kalimantan jeung Timur besar saacan 1 Januari 1949.
* RIS jeung Walanda bakal ngawangun Uni Indonésia-Walanda sarta ratu Walanda salaku pupuhu.

## Dampak 
Ieu Perjangjian méré pangaruh nu goréng pikeun Indonésia. Indonésia kudu kaleungitan wilayahna dina ieu perjanjian, ngan ukur Jawa, Sumatra jeung Madura. Pikeun sababaraha anu kaleungitan ieu daérah mangrupa kasalahan nu badag. Ieu léngkah kudu dilaksanakeun kalayan tinimbangan yén délégasi Indonésia mangrupa kakuatan militér Walanda nu tangguh sarta militér Indonésia sapertos kitu, upami ieu rundingan henteu ngahasilkeun hasil bakal ngahasilkeun perang nu bakal méré pangaruh goréng ka Indonésia. Salian ti éta, Indonesia kudu miluan Persemakmuran Indonésia-Walanda.

## Daptar Rujukan
Yakuza

jmpl|279x279px|Ilustrasi pikeun Yakuza
**Yakuza** nyaéta organisasi kriminal anu légal di Jepang. Ieu organisasi diaku ku pamaréntah Jepang. Hal anu mantak ngirut ti mimiti raksukanana, gaya buuk, jeung tingkah lakuna anu anéh. Manéhna mangrupa bos taun 1989. Ngaran géng aslina nyaéta Yamaken-gumi anu mingpin daérah Kobe.
* Kozuo Nakanishi, miboga kalungguhan salaku *penasehat* sénior. Manéhna nganjrek di Osaka, sarta nyekel leuwih ti 15 géng anu dipingpinna.
* Saizo Kishimoto, miboga kalungguhan salaku pupuhu markas, sarta nyekel genep géng di Kobe.
* Masaru Takumi, miboga pancén pikeun mingpin 41 géng di Osaka.
* Testuo Nogami, miboga kalungguhan salaku asistén, sarta nyekel 8 géng di Osaka.

Lian ti ngaran-ngaran di luhur aya 102 bos senior anu dingaranan *shatei**.* Pancénna ngaping sababaraha junior anu disebut *wakashu**.* Lian ti éta pancénna mingping 750 géng, anu eusina 31.000 anggota ti Yamaguchi-gumi.

## Daftar Référénsi
Secang

**Secang**; **sepang** (*Caesalpinia sappan* L.) nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawargga (*Fabaceae*). Buahna kagolongkeun kana  polong-polongan, kulit tangkalna dimangpaatkeun salaku rempah-rempah jeung bahan celep kalawan jadi komoditas anu mibanda niléy ékonomi. 

## Sajarah
Kasang tukang ieu tutuwuhan teu pati dipikawanoh, ngan kanyahoan geus di budidayakeun dina waktu anu geus lila.  Dina basa  Inggris disebutna *sappanwood* (Ingg.), jeung *suou* (Jp.).

## Ciri mandiri 
Tangkal leutik atawa rungkun, tinggi 4-10 m.

Daun *majemuk* *menyirip* ganda, kalayan daun puhuna  3-4 mm, gancang murag. Tulang daun panjangna 25-40 cm; kalawan 9-14 pasang tulang daun digigireunna. Anak daun lobana 10—20 pasang di unggal tulang daun gigir, pasingareup-sinhareup, wujudna  lonyod, 10-25 × 3–11&nbsp;mm, sisina rata, lokos atawa baruluan carang tur parondok . Kembang ngumpul dina  rangheuyan di tungtung régang atawa dina kélék daun palebah luhur, panjang 10–40&nbsp;cm; daun pelindung 5-12 × 2–5&nbsp;mm, buluan, gancang murag; gagang kembang (*pedicels*) panjangna  15–20&nbsp;mm.

Secang lolobana hirup liar di tegalan sarta lamping pasir. Akarna teu mikaresep taneuh jelek sarta gancang busuk di mana kakeueum, Tutuwuhan ieu mikaresep taneuh anu ngandung babatuan tur apu, atawa taneuh anu keusikan di sisi wahangan. 

### Ubar
Kai secang mibanda rupa-rupa hasiat  (astringensia). Kandungan utamana tayalian brazilin, tayalian hiji zat kelirna  beureum-sappan, asam tanat, ogé asam galat. Simplisia kai secang wujudna kai secang beunang nyiksik ieu dipiwanoh *Sappan lignum* dina  FMSo (*Formularium Medicamentorum Soloensis*).

Kai secang ogé geus ngaliwatan pangujian, sacara ilmiah kanyahoan mibanda  antioksidan, antibakteri, anti-inflamasi, *anti-photoaging*, *hypoglycemic* (nurunkeun  kadar gula geutih), *vasorelaxant* *(merelaksasi pembuluh darah)*, *hepatoprotective* (ngajaga  haté ) jeung  *anti-acne* (anti jerawat). Ekstrak kayu secang juga ditengarai berkhasiat anti-tumor, anti-virus, *immunostimulant* dan lain-lain.

Kulit tangkalna jadi bahan pikeun nyieun celep/kelir beureum  brazilin, kawan kai  brazil jeung baraya-baraya deukeutna, dimangpaatkeun pikeun nyieun  cét, nyelep pakéan. 

Bahan campuran jajamu dijieun tina tangkal secang beunang meulahan,  Di Yogyakarta kidul kai secang jadi salahsahiji bahan  (wedang secang jeung wedang uwuh).

Kai tangkal secang ogé dimangpaatkeun pikeun nyieun rupa-rupa parabot jeung pakakas rumahtangga, sanajan  ngan kauger pikeun anu ukuranna laleutik wungkul. 

Rungkun secang anu carucukan, remen dimangpaatkeun pikeun pager hirup di leuweung  jati di Jawa.

## Galeri 

File:Caesalpinia sappan 01.JPG|Kembangna
File:Caesalpinia sappan Kumarakom 57.JPG|Buah anu geus kolot
File:Batangsecang kering.jpg|Digaringkeun 

## Catatan kaki 
## Pranala luar 
*  Flora of China: *Caesalpinia sappan* L. 
*  The Plant List: *Caesalpinia sappan* L. 
*  ICRAF Tree DB: *Caesalpinia sappan* L.
*  IUCN Red List: *Caesalpinia sappan* L.
*  Useful Trop. Plants: *Caesalpinia sappan* L.
*  Philippine Medic. Plants: *Sapang*
*  Chinese Herb: *Caesalpinia Sappan Wood (Su Mu)*
ÉBay

jmpl|354x354px|Ilustrasi pikeun éBay
**éBay** manrupakeun situs lélang sacara *online*. Di ieu situs, sakabéh jalma di dunya bisa meuli jeung ngajual barang jeung jasa. Ku kituna loba pisan kaonjoya tina ieu situs. Kaonjoyan anu mimiti nyaéta kabutuhan anu dijual lengkep. Éta kaonjoyan téh mangrupa salah sahiji fitur éBay anu dingaranan *image search an find it on eBay**.* Fungsina pikeun méré hal naon waé anu keur ramé*.* 
# Mulai néangan barang salaku pangunjung.
# Pilih barang anu dipikahayang tuluy klik “beli”.
# Sanggeus éta bakal ditampilkeun ukuran barang anu dipilih.
# Lengkepan alamat tujuan jeung pilih métode transaksi.
# Sanggeus berhasil, tungguan barang anu dipikahayang dianterkeun ka alamat tujuan. 

## Daftar Référénsi
Diséntri

**Disentri** nyaéta panyakit inféksi usus anu nyababkeun diaré kalawan aya lendir jeung getih anu kaluar. Diaré téh bisa ngabalukarkeun terus-terusan ngaluarkeun kokotor anu éncér. Dumasar faktor anu ngabalukarkeunana, gangguan pencernaan dibagi dua nyaéta diséntri basilér jeung diséntri amoeba. Diséntri basilér (Shigellosis) mah disababkeun ku inféksi baktéri Shigella. Ari, diséntri amoeba mah disababkeun ku inféksi Entamoeba histolytica. 

## Gejala
Gejala panyakit diséntri mah gumantung kana tingkat sumebarna baktéri. Jadi karandapanana bisa parna bisa ogé henteu. Biasana, gejala diséntri leuwih hampang karandapanana di nagara maju atawa subtropis. Lamun di nagara mekar jeung tropis mah biasana gejala anu karandapanana leuwih beurat. Gejala umumna bisa muriang, sebel jeung utah-utahan, kram beuteung, beuteung kembung, suhu awak luhur jeung diaré parna. Gejala anu disebutkeun téh bisa karandapan 1-2 poé sanggeus ayana inféksi. Sanggeus kitu, puncer panyakitna bisa nepi ka 5-7 poé. Keur barudak jeung lansia, diaré téh bisa jadi gangguan nu parna jeung butuh dirawat anu inténsif di rumah sakit. Keur jalma anu sawawa mah moal pati parna teuing karasana, ngan bisa jadi népakeun baktéri anu aya dina awakna ka batur ngaliwatan kontak langsung atawa tépa tina kokotor.
## Obat
*Diséntri baktéri sabenerna bisa cageur ku sorangan dina waktu saminggu sanajan teu dirumat sacara inténsif. Shigellosis anu parna bisa diubaran ku antibiotik, tapi baktéri anu nyababkeunana mindeng pisan résistan.  Lamun euweuh bédana salila sababaraha sanggeus ngadahar antibiotik, biasana dokter langsung ngarobah sistem ngubaran sangkan geura cageur. Tapi sangkan leuwih éféktif bisa nginum cai hérang anu cukup keur ngungkulan leungitna cacai awak nu disababkeun ku diaré, nginum obat anu ngandung bismuth subsalisilat keur ngungkulan kram beuteung jeung diaré, keur ngurangan rasa nyeri dina sakuliah awak bisa ngagunakeun obat anu ngandung paracetamol, jeung anu penting dipahing pisan ngadahar obat anu ngandung loperamide jeung atropine-diphenoxylate (Lomotil) bisi diaré anu karandapanana leuwih parna.
* Diséntri amoeba, ngubaran ieu panyakit bakal fokus kana ngaleungitkeun amoeba anu aya dina usus, getih jeung haté. Nu kakeunaan ieu panyakit sahenteuna kudu ngadahar obat salila 10 poé sacara tuluy tumuluy. Obat anu diaké biasana metronidazole atawa tinidazole. Lamun keur diséntri amoeba tanpa gejala bisana ngagunakeun wanda obat iodoquinol atawa diloxanide furoate. Lamun teu daék cageur, pasti bakal disarankeun rawat inap di rumah sakit ku cara diinfus.

## Rujukan
Alergi

**Alergi** nyaéta balukar anu kaleuleuwihi sistem kakuatan awak waktu zat ahéng atawa alergén asup kana awak. Ieu kaayaan dibalukarkeun ku zat anu teu ngabahayakeun sacara médis saperti kadaharan, serbuk sari, obat, kebul anu kotor jeung hawa tiis. Ieu gangguan kaséhatan teu narajang kabéh sistem imun manusa. Ngan keur sababaraha urang mah kana hal-hal anu tangtu téh bisa ngondang réaksi anu kaleuleuwihi tina sistem imun kana zat anu asup.

## Gejala 
* Ruam (barentus beureum dina kulit anu karasa gateul).
* Kulit boléksék atawa nyeri.
* Irung gateul, mepeg jeung léhoan.
* Panon beureum, bareuh, jeung ngaluarkeun cacai.
* Beresin-beresin.
* Nyeri beuteung.
Gejala bakal leuwih parna lamun geus loba kakeunaan alergén, contona saperti kieu.
* Kram beuteung.
* Rasa nyeri atau sesek dina dada.
* Kakeunaan diaré.
* Hésé atawa nyeri ngeleg. 
* Karasa lieur nepi ka kapiuhan (vertigo).
* Loba kasieun jeung hariwang.
* Beungeut beureum bakat ku ningkatna suhu awak.
* Sebel atawa utah.
* Jatung ngeleper.
* Bareuhna raray, panon, biwir, atawa létah.
* Awak leuleus.
* Batuk mengi.
* Kasorang asma.
* Hésé napas.
* Leungit kasadaran.

## Obat 
* Obat, obat alergi bisa ngurangan gejala alergi nu hampang. Conto obatna nyaéta antihistamin, kortikosteroid, jeung dekongestan. Ieu obat bisa dimeunangkeun sacara bébas atawa resep dokter. 
* Suntikan epinefrin, lamun ngalaman anafilaksis, dokter atawa petugas médis lamun langsung méré suntikan epinefrin keur ngurangan gejalana sangkan teu nyaliara leuwih parna. 
* Imunoterafi, jenis terapi anu bisa dilakukeun ku dokter. Imunoterapi dilakukeun ku cara méré suntikan salila sababaraha taun keur mantuan awak anu kakeunaan alergi sangkan biasa ku alergen nu tangtu. Ku kituna, réaksi alergi bisa dikurangi atawa dicageurkeun.

## Rujukan
Sundal malam

**Sundal malam** (*Polianthes tuberosa*, basa Indonesia: *sedap malam* nyaéta tutuwuhan anu asalna tina kulawarga *agavaceae*. Ieu tutuwuhan kembangna kawas *lily* baheula remen dipelak di sakuriling buruan imah kusabab seungitna, kembangna anu bodas sok ngahaja diselapkeun dina buuk sangkan kaangseu seungit. Ieu kembang ligar tur baris ngaluarkeun bau seungit di mana panon poé geus surup, ieu tutuwuhan kembang téh pituin ti nagara Cina.
Ngaran  *tuberosa* ngajentrekeun di mana ieu tutuwuhan mibanda beuti (*tuber*), kiwari dipikawanoh sahenteuna aya  12 spésiés tina genus *Polianthes*.

## Dicutat tina
Prada Samlawi

**Prada Samlawi** (lahir di Rumpin, Bogor, Jawa Barat) mangrupikeun salah bajoang kabebasan Indonesia sareng mangrupikeun pejuang asli daérah Rumpin. Ngarana diabadikan janten nami jalan utama di Kecamatan Rumpin.
## Perjuangan
Prada Samlawi nyalira mangrupikeun putra asli Rumpin, Kabupaten Bogor.  Salila hirupna, manéhna kalibet ngusir penjajah Belanda ti nagara, utamina di daérah *Bumi Tegar Beriman* (Bogor). Manéhna diitung cukup pikeun teu resep ka penjajah. Prada Samlawi katelah jalma anu teu sieun ngusir penjajah.  Wani na rada émut, utamina réréncangan dina panangan, di mana nalika éta Prada Samlawi aya di unit Bagian III, anu dipimpin ku Sersan Sairin.

Prada Samlawi kedah paeh dina yuswa ngora pisan sakitar 35 taun. Anjeunna pupus nalika kalibet dina gelut di daérah Kampung Sentuk, Desa Bangunjaya, Kecamatan Cigudeg dina 1948. Sateuacanna, Samlawi sateuacan angkat, nyungkeun ngadamel pepes ikan, tapi nalika asak, manéhna henteu gaduh waktos kanggo tuang pékan lauk.

“Aing ngagaduhan inpormasi ti jalma anu ningali langsung di Désa Sentuk. Saatos sholat Djohor, Prada Samlawi diséréd sareng dihijikeun, teras diduruk, saatosna manéhna diculkeun ku pélor.  Ngadéngé berita éta, Aing langsung ngaluarkeun cimata, ”ceuk Ozos.

Prada Samlawi sanés ngan ukur prajurit anu taat ka atasanna. Tapi anjeunna teras-terasan rajin ibadah, sanaos manéhna aya di daérah anu pikasieuneun pisan dina waktos éta. Abah Ugan, batur ti Prada Samlawi dina waktos éta, ningali langsung saatos manéhna dieksekusi.

## Rujukan