open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Babagian administratif di Indonésia

Indonésia dibagi jadi sababaraha propinsi. Unggal propinsi dibagi deui jadi sababaraha kabupatén jeung kota.

## Tingkat propinsi 
Kiwari di Indonésia aya 33 propinsi, nu masing-masingna miboga pamaréntahan sorangan tur dipupuhuan ku saurang gubernur. Unggal propinsi miboga badan légistatif nu disebut Déwan Perwakilan Rahayat Daérah (DPRD). Gubernur jeung anggota DPRD dipilih ngaliwatan hiji pamilihan umum keur mangsa jabatan lima taun.

Opat propinsi di Indonésia miboga status husus:

* Nanggroe Acéh Darussalam
* Daérah Istiméwa Yogyakarta
* Papua
* Daérah Husus Ibukota Jakarta

Unggal propinsi ngawengku kabupatén jeung kota.

## Tingkat kabupatén/kota 
Kabupatén jeung kota boga tingkat nu sarua sarta mibanda pamaréntah daérah jeung badan légistatif sorangan. Umumna, kabupatén leuwih lega ti batan kota. Kabupatén dipingpin ku saurang bupati, sedengkeun kota dipingpin ku walikota. Boh bupati atawa walikota dipilih ngaliwatan prosés pamilihan umum.

Unggal kabupatén jeung kota ngawengku kacamatan/distrik.

## Tingkat kacamatan/distrik 
Kacamatan, atawa disebut distrik di propinsi Irian Jaya Kulon jeung Papua, nyaéta wewengkon di sajeroeun kabupatén atawa kota. Kacamatan dipingpin ku saurang camat nu mangrupa pagawé nagri sipil sarta tanggung jawab ka bupati atawa walikota.

Unggal kacamatan/distrik ngawengku sababaraha kalurahan/désa.

## Tingkat kalurahan/désa 
Tingkatan di handapeun kacamatan nyaéta kalurahan atawa désa. Kalurahan dipingpin ku hiji lurah, sedengkeun désa dipingpin ku kuwu.

Di sababaraha wewengkon, digunakeun istilah séjén, di antarana:

* Nagari di Sumatra Kulon
* Kampung di Papua
* Gampong di Nanggroe Acéh Darussalam
Kabupatén administrasi

''''Kabupatén administrasi''' nyaéta daérah administrasi tingkat II di Indonésia. Perbédaannnana jeung kabupatén biasa nyaéta kabupatén ieu mah teu miboga déwan perwakilan daérah.

Kiwari, hiji-hijina kabupatén administratif di Indonésia nyaéta Kabupatén Administratif Kepulauan Seribu di DKI Jakarta. Tadina kabupatén ieu mangrupa salah sahiji kacamatan di Kota Jakarta Utara.
Distrik (Papua)

:*Artikel ieu ngeunaan distrik di Papua. Keur kagunaan lianna, tempo distrik.*

**Distrik**, nyaéta babagian wilayah administratif di Propinsi Papua, Indonésia di sahandapeun kabupatén atawa kota. Istilah "Distrik" ngagantikeun "kacamatan", nu saméméhna dipaké di Papua, kawas di propinsi-proinsi lianna di Indonésia. Panetepan ieu nyusul kana diterapkeunnana Undang-undang Nomer 21 Taun 2001 ngeunaan Otonomi Husus jeur Propinsi Papua.

Distrik mangrupa Parangkat Daérah Kabupatén atawa Kota di Papua nu miboga wewengkon gawé tinangtu nu dipingpin ku **Kapala Distrik**.

Distrik dibagi deui jadi sababaraha kampung, atawa ngaran lianna dumasar adat istiadat satempat. Pembentukan, pamekaran, pamupusan, atawa panggabungan Distrik ditetepkan ku Palaturan Daérah Kabupatén/Kota.
Kabupatén Klatén

**Kabupatén Klatén** (Basa Jawa: *Klathén*), nyaéta salah sahiji kabupatén di Propinsi Jawa Tengah. Ibukotana **Klatén**. Kabupatén ieu wawatesan jeung Kabupatén Boyolali di kalér, Kabupatén Sukoharjo di wétan, sarta Propinsi Daérah Istiméwa Yogyakarta di kulon kiduleunnana. Kompléks Candi Prambanan, salah sahiji komplék candi Hindu panggedéna di Indonésia, aya di Kabupatén Klatén.

## Géografi 
Sabagian gedé wilayah kabupatén ieu mangrupa dataran handap jeung taneuh nu ngagalura. Beulah kulon kalérna mangrupa pagunungan, bagéan tina sistim Gunung Merapi. Ibukota kabupatén ieu aya di jalur utama Solo-Yogyakarta.

## Pariwisata 
* Candi Prambanan
* Candi Séwu

## Tumbu luar 
* Foto Seputar Klaten
*  Loka resmi
*  Milis Klatén
Basa Turki

**Basa Turki** () nyaéta basa Turkis, nu dipaké utamana di Turki, sarta komunitas leutik di Bulgaria, Makédonia Kalér, Uzbékistan, Siprus, Yunani, sarta sababaraha yuta émigran di Éropa Kulon. Jumlah pastina henteu tangtu, utamana mah alatan kurangna data basa minoritas.
.

## Rujukan 
* 
* 
* 
* 
* 

## Tempo ogé 
* Alpabét Turki
* Conto kecap basa Turki
* Literatur basa Turki
* Literatur kuno basa Turki
* Daptar kecap injeuman nu diganti dina basa Turki
* Daptar kecap basa Inggris dina basa Turkis
* Basa isarat Turki

## Tumbu luar 
*  Turkish Language Association - including online dictionary 
* Manisa Turkish language lessons 
* Turkish lessons at the University of Arizona 
* Ankara University Turkish language courses 
* Turkish Language Courses Free for EU Citizens 
*   
*  VikiKaynak (Turkish Wikisorce)
* FSI Turkish Basic Course
* Zargan Turkish-English Dictionary
* Turkish Language Lessons for English Speakers
Ngaruwat

**Ngaruwat**  dina istilah Sunda mah tiasa disebat penyucian atanapi nyucikeun. Diruwat hartosna disucikeun. Tujuanana sarua jeung babarit, ménta kasalametan ka karuhun jeung nu ngageugeuh lembur, dayeuh, atawa nagara. Bédana téh nu diruatna bisa lembur, nagara, bisa wangunan anyar, imah, kantor, pabrik, bisa ogé jelema (budak). Upama budak, budak lalaki kapiheuleutan (panengah). Lanceuk jeung adina awéwé. 
Diruat ku cara nanggap wayang, disebutna ngawayang ngaruat. Biasana ngondang dalang kolot ahlina. Lalakonna teu meunang nu séjén kudu lalakon *Batara Kala* Salila pagelaran wayang can tamat, nu lalajo teu meunang balik. Sing saha nu wani balik, bakal jadi mangsa Batara Kala. Batara Kala téh hiji buta (raksasa), kabeukina daging jeung getih jelema.

## Rujukan 
* Rosidi,Ajip.2007.*Pamager Basa*.Bandung:Geger Sunten
Walanda

**Walanda** () () nyaéta hiji nagara karajaan anu perenahna di banua Éropa.  **Karajaan Walanda** (Basa Walanda: *Koninkrijk der Nederlanden*), nu ngawengku Walanda, Walanda Antilles, jeung Aruba. Walanda mangrupa hiji karajaan konstitusional, nu aya di beulah kulon Éropa. Walanda kawates ku Laut Kalér di beulah kulon kalérna, Bélgia di beulah kidul, sarta Jérman di beulah wétanna. Wates nu kiwari aya ngadeg taun 1839.

Walanda sakapeung disebut minangka *Holland*. Istilah ieu henteu bener, alatan minangka propinsi Holland Kalér sarta Holland Kidul anu perenahna di bagian kulon ieu saukur dua ti dua belas propinsi anu aya di Walanda. 

Walanda nyaéta salah sahiji nagara anu kungsi ngawasaan Indonésia sacara resmi ti taun 1800 sarta kakara ngaku kadaulatan Indonésia dina 27 Désémber 1949, tapi ayeuna geus ngaku Indonésia merdika dina 17 Agustus 1945.

Walanda mangrupa salah sahiji nagara anu pangmundelna di dunya sarta lolobana taneuhna aya di handapeun beungeut sagara. Walanda ogé kaceluk kalayan galengan cai (*dijk*), kincir angin, kelom kai, kembang tulip, sarta sipat kabuka (liberal) masarakatna. Sipat kasebut jadi hal anu kaceluk sacara internasional. Walanda ogé jadi tempat kalungguhan Mahkamah Internasional. Amsterdam mangrupa puseur dayeuh Walanda, sarta Den Haag puseur administrasi sarta panyicingan Raja Walanda. 

## Catetan suku 
## Rujukan 
* [Centraal Bureau voor de Statistiek](http://statline.cbs.nl/StatWeb/table.asp?PA=7068eng&D1=69-134&D2=(l-11)-l&DM=SLEN&LA=en&TT=2), 2006. Statistik Kaséhatan taun2000 (tabel data dina basa Inggris). Diaksés 17 Juni 2006.

## Bibliografi 
* Paul Arblaster. *A History of the Low Countries*. Palgrave Essential Histories Series New York: Palgrave Macmillan, 2006. 298 pp. ISBN 1-4039-4828-3.
* J. C. H. Blom and E. Lamberts, eds. *History of the Low Countries* (1998) 
* Jonathan Israel. *The Dutch Republic: Its Rise, Greatness, and Fall 1477-1806* (1995)
* J. A. Kossmann-Putto and E. H. Kossmann. *The Low Countries: History of the Northern and Southern Netherlands* (1987)

## Tumbu kaluar 
* Government.nl - official Dutch government web site
* CIA - The World Factbook -- Netherlands 
* Netherlands info - Information about the Netherlands, (Dutch)
* Amsterdam / Netherlands info  - Information about the Netherlands, its provinces and Amsterdam
* Dutch economy in the Golden Age 
* Changing Migration Strategy of The Netherlands 

### Jalan-jalan 
* Netherlands Travel Guide 
* Picture Gallery of Netherlands 
* Netherlands.Info Tourist Guide for The Netherlands
County Värmland

**County Värmland**, atawa *Värmlands län*, nyaéta hiji county atawa *län* di kulon tengah Swédia. Diwawatesan ku county Dalarna, Örebro jeung Västra Götaland, sarta county Norwégia counties of Østfold, Akershus jeung Hedmark di beulah kulonna.

## Propinsi 
*Artikel utama: Värmland*

County iru miboga wewengkon su kurang leuwih sarua jeung Propinsi Värmland, kajaba munisipalitas Karlskoga jeung Degerfors nu kiwari jadi bagian tina County Örebro.
## Administrasi 
*Artikel utama: Déwan Administatif County Värmland*

County Värmland diwangun taun 1779, nalika misah ti Närke jeung County Värmland.
Tujuan utama Badan Administratif County nyaéta ngahontal tujuan nu diséting dina pulitik nasional ku Parlemén jeung Pamaréntah, keur ngoordinasikeun kahayang county, ngusulkeun tumuwuhna county, netepkeun tujuan jeung perlindungan régional. Badan Administratif County mangrupa Agén Pamaréntahan nu dipupuhuan ku Gubernur. Tempo Daptar Gubernur Värmland.

## Pulitik 
Déwan County Värmland disebut *Landstinget i Värmland*.

## Munisipalitas 
*Artikel utama: Munisipalitas di Värmland

*Arvika
*Eda
*Filipstad
*Forshaga
*Grums
*Hagfors
*Hammarö
*Karlstad
*Kil
*Kristinehamn
*Munkfors
*Storfors
*Sunne
*Säffle
*Torsby
*Årjäng

## Lambang 
Artikel utama: Lambang Wermelandia

County Värmland ngawaris lambangna ti propinsi nu ngaranna sarua. Nalika ditunjukkeun jeung mahkota karajaan, ieu nandakeun Badan Administratif County. *Blazon: "Argent, an Eagle displayed Azure beaked, langued and membered Gules."''

## Jejer lianna 
Adipati Värmland kiwari nyaéta putrana Raja, Pangéran Carl Philip.

## Tumbu luar 
*Värmland County Administrative Board
*Värmland County Council
*Värmland Regional Association
*Heraldry of Värmland
Sindén

**Sinden** nyaéta juru kawih, bisa dina wayang, ogé dina jaipongan. Sinden atanapi Pasindén ogé sebutan pikeun awéwé anu miboga kaahlian husus dina ngawihkeun lagu-lagu tradisional Sunda pikeun mirig Gamelan, Degung, atanapi Kliningan. Sinden miboga peran penting salaku panyumbang unsur sora manusa (vokal) anu laras sareng wirahma waditra.

## Étymologi sarta Hartos 
Jonathan Rigg dina kamusna nyebatkeun yén kecap **Sinden** patali sareng kagiatan ngawih atanapi nembang dina pintonan gamelan. Sedengkeun R.A. Danadibrata jéntrékeun yén pasindén téh asalna tina kecap *sindén* anu hartosna juru sekar awéwé.

Dina kamekaranana, sinden sering disebut ogé salaku Juru Sekar atanapi Juru Kawih. Kaahlian utama saurang sinden sanés ngan saukur sora anu halimpu, tapi ogé kamampuh dina ngolah senggol (ornamén sora khas Sunda) sarta kabeungharan diksi dina rumpaka anu dihaleuangkeunana.

## Papakéan sarta Étika 
Saurang sinden biasana minton kalayan nganggo raksukan adat anu andelemi:
Kebaya: Raksukan luhur anu némbongkeun sisi kawanojanan awéwé Sunda.
Samping: Lawon batik anu ditalikeun sacara rapih (diwiron).
Gelung; Sanggul: Tata rambut tradisional anu seringna ditambihan ku hiasan kembang malati.

Sacara étika, sinden di luhur panggung kedah ngajaga wibawa sarta tatakrama, margi anjeunna janten puseur perhatian *(center of interest)* pamiarsa salian ti para Nayaga.

## Fungsi dina Kasenian 
Dina rupa-rupa pintonan, sinden miboga pancén anu béda-béda:

Dina Gamelan/Degung: Ngawihkeun rumpaka lagu anu eusina tiasa mangrupa piwuruk, silih asih, atanapi puji-pujian.

Dina Wayang Golék: Mirig carita anu nuju dipidangkeun ku dalang, seringna sinden ogé ngalakukeun komunikasi *(dialog)* lucu sareng dalang.

## Rujukan
Pandawa

**Pandawa** nyaéta hiji kecap tina basa Sansakerta (Dewanagari: पाण्डव; diéjah *Pāṇḍava*), anu sacara harafiah boga harti anak "Pāṇḍu" (Pandu), nyaéta salah sahiji Raja Astinapura dina wiracarita Mahabarata. Ku kituna, Pandawa mangrupa putera makuta karajaan kasebut. Dina wiracarita Mahabarata, para Pandawa nyaéta protagonis sedengkeun antagonis nyaéta para Kurawa, nyaéta putera Dréstarastra, baraya bapa maranéhanana (Pandu). Kalima Pandawa ngadahup ka Drupadi anu diparebutkeun dina hiji sayémbara di Karajaan Pancala. Para Pandawa mangrupa inohong penting dina wiracarita Mahabarata, nyaéta dina perang rongkah di Kurusétra antara para Pandawa jeung para Kurawa jeung wadyabalad maranéhanana. Carita kasebut jadi carita penting dina wiracarita Mahabarata, salian ti carita Pandawa maén dadu jeung Kurawa.

## Silsilah Pandawa 
Para Pandawa diwangun ku lima urang pangéran, tilu di antarana (Yudistira, Bima, jeung Arjuna) mangrupa anak kandung Kunti, sedengkeun anu séjénna (Nakula jeung Sadéwa) mangrupa anak kandung Madrim, tapi bapa maranéhanana sarua, nyaéta Pandu.

## Tempo ogé 
;Tokoh:
* Pandawa:
** Yudistira
** Bima
** Arjuna
** Nakula
** Sadéwa
* **Kurawa**
** Duryodana
** Dursasana
** Yuyutsu
;Carita:
* Mahabarata
* Carita Pandawa maén dadu
* Perang kulawarga Barata
;Nu séjénna:
* Silsilah Pandawa jeung Kurawa

## Tumbu kaluar 
*  **The Mahabharata of Vyasa**, ditarjamahkeun tina basa Sansakerta ka basa Inggris ku Kisari Mohan Ganguli.
Arjuna

thumb|Arjuna dina wanda Wayang Golek
thumb|Arjuna dina vérsi lukisan India
**Arjuna** (Basa Sangsakerta **अर्जुन**; **Arjun**; **Arjuna**), nyaéta salah sahiji tokoh protagonis dina wiracarita Mahabarata, ogé loba dicaritakeun dina pawayangan. Arj
una téh putra panengah Pandawa, ti Déwi Kunti mah katilu da Nakula sareng Sadéwa mah putra ti Déwi Madrim. Anjeunna kagungan putra diantawisna Abimanyu sareng Irawan. Anjeunna parantos dikantun pupus ku ramana nalika alit kénéh. Nami ramana Pandu Déwanata

## dicutat tina
Kalénder Grégori

**Kalénder Grégorian** nyaéta kalénder anu ayeuna pangréana dipaké di Dunya Kulon. Ieu mangrupa modifikasi Kalénder Julian. Anu mimiti mengusulkannya nyaéta doktor Aloysius Lilius, ti Napoli, Italia sarta disatujuan ku Paus Gregorius XIII dina tanggal 15 Oktober 1582. Penanggalan taunkalénder ieu, dumasar taun Maséhi.
## Tempo ogé
Maséhi

Kecap **Maséhi** biasana ngarujuk kana taun tarikh nurutkeun Kalénder Grégorian. Kecap ieu asalna tina Basa Arab.

Mimitina taun Maséhi ngarujuk kana taun anu dianggap minangka taun kalahiran Nabi Isa atawa Yesus ti Nazarét. Sabalikna, istilah Saméméh Maséhi (SM) ngarujuk kana mangsa saméméh taun bieu. Lolobana masarakat non-kristen biasana ngagunakeun singgetan M sarta SM sanajan henteu ngarujuk kana konotasi Kristen bieu. Sistem penanggalan anu ngarujuk kana taun Maséhi mimitina diadopsi di Éropa Kulon salila abad ke-8.

Dina basa Inggris sarta dipaké sacara internasional, istilah Maséhi disebutna *Anno Domini* (AD) sarta saméméh Maséhi disebutna *Before Christ* (BC).

## Tempo ogé
* Kalénder Julian
* Kalénder Grégorian
* Anno Domini
Abad ka-18

Abad ka-17 - Abad ka-18 - Abad ka-19
* Dasawarsa 10: 1791 – 1792 – 1793 – 1794 – 1795 – 1796 – 1797 – 1798 – 1799 – 1800
* Dasawarsa 9: 1781 – 1782 – 1783 – 1784 – 1785 – 1786 – 1787 – 1788 – 1789 – 1790
* Dasawarsa 8: 1771 – 1772 – 1773 – 1774 – 1775 – 1776 – 1777 – 1778 – 1779 – 1780
* Dasawarsa 7: 1761 – 1762 – 1763 – 1764 – 1765 – 1766 – 1767 – 1768 – 1769 – 1770
* Dasawarsa 6: 1751 – 1752 – 1753 – 1754 – 1755 – 1756 – 1757 – 1758 – 1759 – 1760
* Dasawarsa 5: 1741 – 1742 – 1743 – 1744 – 1745 – 1746 – 1747 – 1748 – 1749 – 1750
* Dasawarsa 4: 1731 – 1732 – 1733 – 1734 – 1735 – 1736 – 1737 – 1738 – 1739 – 1740
* Dasawarsa 3: 1721 – 1722 – 1723 – 1724 – 1725 – 1726 – 1727 – 1728 – 1729 – 1730
* Dasawarsa 2: 1711 – 1712 – 1713 – 1714 – 1715 – 1716 – 1717 – 1718 – 1719 – 1720
* Dasawarsa 1: 1701 – 1702 – 1703 – 1704 – 1705 – 1706 – 1707 – 1708 – 1709 – 1710
 Daptar tahun-tahun abad ka-18 Maséhi:

## Kajadian 
### Dasawarsa 1700-an 
### Dasawarsa 1710-an 
### Dasawarsa 1720-an 
### Dasawarsa 1730-an 
### Dasawarsa 1740-an 
### Dasawarsa 1750-an 
### Dasawarsa 1760-an 
### Dasawarsa 1770-an 
### Dasawarsa 1780-an 
### Dasawarsa 1790-an 
## Tempo ogé 
* Kalénder kajadian

## Decades and Years
1999

Taun ka-**1999** Maséhi dina Kalénder Grégorian.

## Kajadian 
## Nu babar 
## Nu pupus 
## Poé peré 
## Tumbu luar
Kabupatén Kudus

**Kabupatén Kudus** nyaéta salah sahiji kabupatén di Propinsi Jawa Tengah. Ibukotan nyaéta **Kudus**, 51&nbsp;km wétaneun Kota Semarang. Kabupatén ieu wawatesan jeung Kabupatén Pati di beulah wétan, Kabupatén Grobogan di beulah kidul, sarta Kabupatén Demak jeung Kabupatén Jepara di beulah kuloneunnana. Kudus kasohor minangka kota panghasil roko kéréték panggedéna di Jawa Tengah. 

## Babagian administratif 
Kabupatén Kudus ngawengku 9 kacamatan, nu kabagi deui jadi sababaraha désa jeung kalurahan. Puseur pamaréntahannana aya di Kacamatan Kudus. Kudus mangrupa kabupatén nu jumlah kacamatannana pangsaeutikna di Jawa Tengah.

## Kacamatan di Kabupatén Kudus 
* Kacamatan Kota
* Kacamatan Jati
* Kacamatan Undaan
* Kacamatan Mejobo
* Kacamatan Jekulo
* Kacamatan Kaliwungu
* Kacamatan Dawe
* Kacamatan Gebog
* Kacamatan Bae
1838

Taun ka-**1838** Maséhi dina Kalénder Grégorian.

## Nu babar 
* 16 Pébruari - Ōkuma Shigenobu, Perdana Mentri Jepang ka-8.

* 14 Juni - Yamagata Aritomo, Perdana Mentri Jepang ka-3 jeung 9.

## Tumbu luar
1712

Taun ka-**1712** Maséhi dina Kalénder Grégorian.

## Kajadian 
* Pajangjian Aargau ditandatanganan antara kaom Katolik jeung Protéstan. Mikawanohkeun ageman Protéstan di Suis.
* Thomas Newcomen ngawangun mesin uap kahiji di Tipton, Staffordshire, Britania Raya

## Nu babar 
* 24 Januari - Frederick Ageung, Raja Prusia.

* 28 Juni - Jean-Jacques Rousseau, filsuf Perancis.

## Nu pupus 
## Tumbu luar
Octavianus

jmpl|Gambar Kaisar Augustus.**Octavianus**(23 Séptémber 63 SM – 19 Agustus 14), anu boga gelar Kaisar Augustus (Latin : *IMPERATOR CAESAR DIVI FILIVS AVGVSTVS*, nyaéta Kaisar Romawi kahiji sarta salah sahiji anu pang pengaruh. Manéhna mungkas perang baraya anu panjang sarta nyiptakeun kadamaian, karaharjaan, sarta kamegahan kakaisaran di Romawi, anu dipikawanoh kalawan *Pax Romana* atawa kadamaian Romawi. Manéhna nikah kalawan Livia Drusilla salila leuwih ti 51 warsih.
Kabupatén Pekalongan

**Kabupatén Pekalongan** mangrupa salah sahiji kabupatén di Propinsi Jawa Tengah, Indonésia. Ibukotana nyaéta **Kajen**.
Kabupatén Pati

**Kabupatén Pati** mangrupa salah sahiji kabupatén di Propinsi Jawa Tengah, Indonésia. Ibukotana nyaéta **Pati**.

## Kacamatan
*Kecamatan Batangan
*Kecamatan Cluwak
*Kecamatan Dukuhseti
*Kecamatan Gabus
*Kecamatan Gembong
*Kecamatan Gunungwungkal
*Kecamatan Jaken
*Kecamatan Jakenan
*Kecamatan Juwana
*Kecamatan Kayen
*Kecamatan Margorejo
*Kecamatan Margoyoso
*Kecamatan Pati
*Kecamatan Pucakwangi
*Kecamatan Sukolilo
*Kecamatan Tambakromo
*Kecamatan Tayu
*Kecamatan Tlogowungu
*Kecamatan Trangkil
*Kecamatan Wedarijaksa
*Kecamatan Winong
Dimorfismeu baga-purusa

bikang (kénca) jeung jaluna (katuhu), ngagambarkeun béda nu écés antarbaga-purusa, boh kelir atawa badagna.]]
**Dimorfismeu baga-purusa** (*sexual dimorphism*) hartina béda bentuk anu sistematis antara jalu jeung bikang dina hiji spésiés. Nu paling katempo, di antarana ukuran, kelir, jeung aya/henteuna bagian awak nu dipaké pikeun tarung silih kungkulan, sapertos tanduk, siih, jeung gading.

## Conto
 bikang (kénca) jeung jalu (katuhu), némbongkeun dimorfismeu baga-purusa nu tibalik.]]
Di lolobana spésiés, kaasup mamalia, nu jalu ilaharna leuwih badag batan nu bikang. Nu sabalikna mah ngan saeutik, di antarana lancah, manuk, jeung sababaraha spésiés serangga, bikangna leuwih badag batan jaluna. Béda nu lianna ngawengku kelir ("dikromatismeu baga-purusa" -- *sexual dichromatism*—nu lolobana katempo di bangsa manuk), bagian awak nu dipaké tarung silih kungkulan (tanduk, siih, gading), ukuran panon (nyiruan), ayana panyeureud (rupa-rupa nyiruan), jeung paripolah nu tangtu (narajang, miara anak, jsb.).

## Dimorfismeu baga-purusa di manusa 
Dimorfismeu baga-purusa di manusa mindeng pisan diadurényomkeun, utamana patali jeung kabisa méntal jeung jénder psikologis (langkung paosna dibahas dina baga-purusa jeung kapinteran, jénder, jeung transjénder). Nu puguh mah béda antara lalaki jeung awéwé aya dina bagian-bagian nu patali jeung baranahan, misalna sistem (hormonal) éndokrin katut pangaruh pisik, psikologis, jeung paripolahna.

## Baca ogé 
*Prinsip Bateman
*Nisbah angka
*Pamilihan baga-purusa
*Diferensiasi baga-purusa
*Ukuran dimorfismeu baga-purusa

## Rujukan
* *Sexual dimorphism*, Wikipédia édisi basa Inggris per 12 April 2007.
Seuneu

[thumb|150px|Seuneu nu dihasilkeun tina durukan [lilin.]]
**Seuneu** téh hasil réaksi éksotérm (contona durukan, réaksi oksidasi nu lumangsung sorangan), bagian tina durukan anu katempo (ngahasilkeun cahya).

Warna jeung suhu seuneu gumantung kana tipeu suluh dina durukanana. Conto baé seuneu tina korék api pikeun ngahurungkeun lilin. Panas nu keuna ngabalukarkeun molekul suluh dina sumbu nguap, antukna bisa meta jeung oksigén di udara, nu ngahasilkeun panas dina réaksi éksotérm nu bisa nguapkeun suluh leuwih loba, antukna bisa terus hurung. Suhu panas dina seuneu ngarecah molekul suluh nu nguap jadi rupa-rupa hasil durukan jeung radikal bébas. Hasil durukan ieu lajeng meta jeung oksidator nu aya dina réaksi. Énérgi nu cukup dina seuneu bakal ngangkat éléktron dina hasil pra-durukan, nu tungtungna jadi cahya nu mencar.

Oksidator séjén ti oksigén bisa dipaké pikeun ngahasilkeun seuneu. Durukan hidrogén dina klorin ngahasilkeun seuneu jeung gas hidrogén klorida (HCl). Durukan hidrazin jeung nitrogén tétroksida anu hipergolik dipaké dina mesin rokét.

## Rujukan 
* *Flame*, Wikipédia édisi basa Inggris per 12 April 2007
1386

Taun ka-**1386** Maséhi dina Kalénder Grégorian.

## Kajadian 
## Nu babar 
## Nu pupus 
## Poé peré 
## Tumbu luar
Peujit

250px|thumb|Peujit manusa dina jero beuteung.
Dina anatomi, **peujit** téh hartina bagian saluran cerna nu nyambung ti burih/lambung nepi ka anus jeung, di manusa katut mamalia séjénna, disusun ku dua bagian: peujit leutik jeung jeujit gedé. Dina awak manusa, peujit leutik dibagi deui kana duodenum, yéyunum jeung ilieum, sedengkeun peujit gedé dibagi jadi kékum, kolon, jeung réktum.

## Wangun jeung guna 
Peujit leutik kelirna bungur semu hawuk, di awak nu geus sawawa mah diaméterna kira 3&nbsp;cm, panjangna kira 6 m. Peujit badag nu leuwih weweg kelirna poék beureum kolot, panjangna kira 1,5 m. 
## Rujukan 
* *intestine*, Wikipédia édisi basa Inggris per 12 April 2007
* Encyclopædia Britannica article on intestine retrieved on 2007-03-27
* KMLE Medical Dictionary definition of intestine retrieved from KMLE Medical Dictionary on 2007-03-27

## Baca ogé 
* Muncrut
* Konstipasi
Blora, Blora

**Blora** nyaéta salah sahiji kacamatan di Kabupatén Blora, Jawa Tengah,
Indonésia.

## Desa-Desa 
# Andongrejo
# Bangkle
# Beran
# Jejeruk
# Jepangrejo
# Jetis
# Kamolan
# Karangjati
# Kauman
# Kedungjenar
# Kunden
# Mlangsen
# Ngadipurwo
# Ngampel
# Patalan
# Pelem
# Plantungan
# Purworejo
# Purwosari
# Sendangharjo
# Sonorejo
# Tambahrejo
# Tambaksari
# Tegalgunung
# Tempelan
# Tempuran
# Tempurejo
# Temurejo

## Tumbu luar 
* Situs resmi Kabupatén Blora
Tangkorak

thumb|220px|Tangkorak manusa (ti hareup)
**Tangkorak** atawa **tangkorék** mangrupa wangun tulang nu ngabentuk hulu dina lolobana sato nu guna utamana pikeun ngabentuk beungeut jeung mungkus uteuk. Sato nu boga tangkorak disebutna Craniata. Tangkorak diwangun ku dua bagian: **cranium** jeung **mandible** atawa rahang handap. Tangkorak nu geus euweuh rahang handapan disebutna cranium.

Ngabungkus uteuk téh ukur salah sahiji guna tangkorak. Jarak antarpanon nu penting pikeun sawangan stéréoskopik ogé ditangtukeun ku tangkorak. Kitu ogé perenah ceuli nu penting dina pangiraan arah jeung jarak sora, ditangtukeun ku tangkorak. Di sababaraha sato, tangkorak ogé boga guna salaku taméng (misalna domba nu perlu kakuatan tangkorak pikeun nunjang tandukna.

## Tangkorak manusa 
thumb|222px|Tangkorak manusa (ti gigir)
Tangkorak manusa galibna diwangun ku 22 tulang. Iwal cacapék handap, sakabéh tulang tangkorak 'dikaput' dina pola anu kaku antukna ojahna ngan saeutik pisan. Bungkus uteuk (*neurocranium*, batok tangkorak nu ngajaga uteuk jeung medulla oblongata). Sésana anu opat welas ngabentuk *splanchnocranium*, tulang nu ngawangun raray. 

Image:Hippo skull dark.jpg|Tangkorak kuda nil
Image:Trex skull.png|Tangkorak Tyrannosaurus
Image:Felis catus-skull-drawing.jpg|Tangkorak ucing, nyirikeun bentuk tangkorak karnivora
Image:Bulldog-skull.JPG|Tangkorak buldog

## Baca ogé 
* Istilah perenah anatomi
* Anatomi hulu jeung beuheung
* Prénologi, prosés pseudo-ilmiah pikeun ngaramal kapribadian jalma tina bentuk sirahna.

## Rujukan 
* *Skull*, Wikipédia édisi basa Inggris per 13 April 2007.
* White, T.D. 1991. Human ostéology. Academic Press, Inc. San Diego, CA.

## Tumbu kaluar 
* Animal Skull Collection 
* Site with pictures of various animal skulls
* Skull terminology site by Texas A&M
* Anatomy of cranial cavity.
* Dept of Anth Skull Module 
* Skull Anatomy Tutorial.
Hélium

jmpl|Laser hélium
**Hélium** (He) mangrupa unsur kimia monoatomik inert nu teu warnaan, tanpa bau, tanpa rasa, non-toksik nu 'mingpin' gas mulya dina tabel periodik nu nomer atomna 2. Titik golak jeung lééhna panghandapna ti sakur unsur sarta ngan aya dina bentuk gas, iwal dina kaayaan nu teu biasa. Kaayaan luar biasa ieu ogé perlu pikeun nyieun sanyawaan hélium anu teu stabil dina suhu jeung tekenan baku. Isotopna anu stabil nyaéta hélium-3.

Hélium téh unsur kadua anu paling ngaleuyah sarta kadua panghampangna di mayapada. Ieu unsur ogé kaasup salah sahiji anu dihasilkeun tina *Big Bang*. Kiwari, ampir sakabéh hélium anyar dihasilkeun tina fusi nuklir hidrogén di béntang. Di Marcapada, ieu unsur dihasilkeun tina udaran radioaktif unsur-unsur nu leuwih beurat(partikel alfa téh inti hélium).

Taun 1868, ahli astronomi Prancis Pierre Janssen manggih hélium salaku hiji gurat spéktral dina cahya samagaha panonpoé. Kadieunakeun hélium loba kapanggih di tambang gas alam di AS.

## Rujukan 
* *Helium*, Wikipédia édisi basa Inggris. Disalin 1 Agustus 2007.

## Tumbu kaluar 
;Vidéo Hélium Cair
* Liquid Helium Video

;Umum
* US Government' Bureau of Land Management: Sources, Refinement, and Shortage 
* WebElements: Helium
* It's Elemental – Helium 
* Photos and applications of Helium
* Fluidmech.net  ngeunaan hélium II cair jeung diagram faseu tiis

;Leuwih teleb
* Helium  ti Universitas Téhnologi Helsinki
* Lancaster University, Ultra Low Temperature Physics

;Unak-anik
* Phase diagram of helium, showing lambda line 
* Physics in Speech  kalawan conto audio nu mintonkeun *pitch* sora anu teu robah
* Artikel ngeunaan hélium jeung gas mulya lianna
Goléjra

**Goléjra** (*Passer domesticus*) mangrupa manuk anggota kulawarga Passeridae nu sumebar di ampir sakuliah Éropa jeung Asia. Ieu manuk sumebar ka ampir sakuliah dunya nuturkeun sumebarna manusa: ka Amérika, Aprika sub-Sahara, jeung Australia. Di Amérika, ieu manuk dibawa pikeun ngontrol hama antara taun 1850-1875.

Awak manuk goléjra panjangna 14–16&nbsp;cm, mikaresep hirup di wewengkon nu iklimna sedeng. Biasana, hirupna téh deukeut jeung dayeuh atawa padumukan manusa.

## Galeri poto 

PasserDomesticusTree.jpg|Nyéngclé na tutuwuhan
Eurasian tree sparrow - Nepal 2017-04-03.jpg|Goléjra jalu
Passer_domesticus2.jpg|Goléjra bikang
Passer domesticus domesticus MHNT.ZOO.2010.11.208.jpg|
Passer domesticus - gathering at fluorescent tube.ogv|Sada manuk goléjra

## Rujukan 
* Éntri pangkalan data ngawengku ogé pedaran pangna ieu spésiés diasupkeun kana kategori *least concern*
*

## Tumbu kaluar 
*ARKive - images and movies of the house sparrow 
*RSPB - Royal Society for the Protection of Birds (RSPB) webpage about the house sparrow
*Sparrows need hedges  helping the house sparrow in the UK
*House Sparrow videos  on the Internet Bird Collection]
*South Dakota Birds - House Sparrow Information and Photos
* *English sparrow control* hosted by the UNT Government Documents Department
Mikropon

[250px|right|thumb|Mikropon kapasitor U87 [Georg Neumann GmbH|Neumann.]]
**Mikropon**, atawa **Palantang** kadang sok dipondokkeun jadi **mik**, hartina akustik transduser atawa sénsor nu ngarobah tekenan sora jadi sinyal listrik. Mikropon dipaké dina rupa-rupa parabot kayaning telepon, tip rékorder, alat bantu rungu, radio jeung tipi, VoIP, sarta pikeun larapan non-akustik sapertos pamariksaan ultrasonik.

## Sajarah 
Sababaraha papanggihan awal nyieun mikropon primitif (ayeuna disebut transmitter) saméméh Alexander Bell, tapi nu munggaran dijual mah mikropon karbon beunang Thomas Edison, Oktober 1876. Kamekaran rancangan mikropon lolobana lumangsung di Bell Laboratories.

## Tumbu kaluar 
* Microphones database, resources, user reviews, pictures 
* Info, Pictures and Soundbytes from vintage microphones
* Microphone construction and basic placement advice 
* History of the Microphone
* Microphone sensitivity conversion — dB re 1 V/Pa and transfer factor mV/Pa
* Large vs. Small Diaphragms in Omnidirectional Microphones 

## Rujukan 
* *Microphone*, Wikipédia édisi basa Inggris per 13 April 2007
Uteuk

thumb|Gambar uteuk hasil MRI
Dina sasatoan, **uteuk**, **otak**, atawa *encephalon* (Yun. "di jero hulu"), mangrupa puseur pangaturan sistem saraf puseur. Di lolobana sato, uteuk téh ayana dina hulu, ditutup ku tangkorak, sarta deukeut ka parabot tempoan sénsori primér, pangrungu, ékuilibriosépsi, pangrasa, jeung olfaksi.

Di manusa, uteuk téh organ pikeun mikir. Vertebrata lolobana boga uteuk, sedengkeun invertebrata uteukna dipuseurkeun atawa dina bentuk kumpulan ganglion, anapon sato primitif sarupaning spons teu boga uteuk pisan. Uteuk téh wangunna pajeulit pisan. Misalna baé uteuk manusa nu ngandung leuwih ti 100 miliar neuron, nu disambungkeun ka 10.000 neuron lianna. 

## Bacaan salajengna 
* 
* 
* 

### Rujukan 
* *Brain*, Wikipédia édisi basa Inggris per 13 April 2007

## Tumbu kaluar 
* How Your Brain Works at HowStuffWorks
* Brain Tutorial 
* Comparative Mammalian Brain Collection
* Brain Research News from ScienceDaily
* BrainInfo for Neuroanatomy
* Neuroscience for kids
* Answers to several brain related questions of curious kids 
* Everything you wanted to know about the brain — Provided by *New Scientist*.
* Fact sheets on brain injury - causes, effects and coping strategies 
* neuroscience wiki
* BrainMaps.org , interactive high-resolution digital brain atlas based on scanned images of serial sections of both primate and non-primate brains
* Scientific American Magazine (September 2003 Issue) Ultimate Self-Improvement
* An orderly article about the brain
* Spastic cerebral palsy symptoms 
* Brain.com - Information on the brain
* Brain Research and Information Network (B.R.A.I.N.)
Gyula Cseszneky de Milvány et Csesznek

**Count Gyula István Cseszneky de Milvány et Csesznek**; (Hongaria: *vitéz cseszneki és milványi gróf Cseszneky Gyula István*, 1914, Nagymajor, Austria-Hungaria—?) nyaéta saurang penyair Hongaria, panarjamah, pulitikus, sarta minangka Julius I, Pangeran Pindus jeung Moglena.

Dina taun 1941, salila Perang Dunya II, manéhna jadi panasehat pikeun Aimone Aosta anu harita jadi Raja Tomislav II ti Nagri Merdika Kroasia. Di Kroasia, manéhna jadi count. Dina 1943, alatan réncang Italina nu boga pangaruh sarta kulawarga Balkanna, Count Cseszneky diangkat jadi pangeran di nagara bagian Vlach nu kabentuk di sakumna Pindus sarta Moglena landeuh ku kolaborator urang Itali, Alcibiade Diamandi (anu baheulana geus ngawasa daérah éta minangka Alcibiades I).

Pangeran Julius mah ngan ukur ngaranna wungkul jadi pangawasa teh, da manéhna berhubungan jeung pamaréntah Sekutu. Maksudna mah anjeunna hayang mastikeun wewengkon otonom pikeun Aromania sarta Megleno-romania. Dina 1943, ku sabab Nazi Jerman ngarebut ti soldadu Itali, manéhna dipaksa pikeun ngundurkeun diri alatan kakulawargaan Yahudina, sarta ditéwak ku Gestapo. Manéhna junun kabur balik ka Hongaria tur milu ulubiung dina nulungan urang Yahudi.

Sanggeus perang, manéhna indit babarengan jeung Aimone Aosta ka Argentina.

## Rujukan 
* José Andréanu, *Los secretos del Balkan*
* L. Sankó, *A csallóközi nemesi közbirtokosság*
* Fiorenzo Toso, ''Frammenti d'Europa*
* Déan Kalimniou:, *Alkiviadis Diamandis di Samarina''

## Tumbu luar 
* Worldstatesmen
* Royal chronologies 
* Hungarian aristocracy
* Georulers 
* The Cseszneky de Milvany et Csesznek family
* Balkan Royalty
Kepangeranan Pindos

**Kapangéranan Pindos** (ogé Pindo atawa Pindus; Meglen atawa Karacova; Aromanian: Principatu di la Pind) nyaéta nagara bonéka otonom nu ngadeg dina kadalai fasis Itali nu ngawasa di kulon kaler Yunani di wewengkon Epirus, Thessaly katut Makedonia Kulon salila Perang Dunya II. Nagara bagian leutik ieu salila penjajahan Itali Yunani kalér dina usum panas 1941, dinyatakeun minangka lemah cai urang Aromani sarta Megleno-romania, sarta nyebutkeun Principato del Pindo ku urang Itali. Puseur dayeuh statelet nyaéta Metsovo (Aminciu di Aromanian), tapi majlis nasionalna mah aya di di Trikala. 

## Sajarah 
Pangeran kahiji nyaéta bagian hareup Aromanian organisasi separatis anu dipikawanoh minangka Legiun Roma: Alkiviadis Diamandi, anu ngadegkeun pangadilanana. Dina 1942 faksi Organisasi Revolusioner Makedonia anu Dina (VMRO) nawarkeun takhta Makedonia ka Alkiviadis, tapi euweuh bukti naha manéhna nyatujuanana. Alchibiades nyaéta saurang nu ngajaga sastra sarta saurang pematung amatir sorangan. Manéhna ngantep nagara bagian kitu waé 1942, sarta nyokot tempat panangtayungan di Rumania, sarta panggantinya alatan waktu anu pohara pondok nyaéta Nicholas Matoussi, saméméh hak ditawarkeun ka kulawarga Cseszneky de Milvány di pangakuan pikeun pancén maranéhanana dina menyediai Soldadu Itali pepelakan. Gyula Cseszneky nyaéta saurang count urang Kroasia Hongaria Pecheneg asal sarta manéhna diyakinkan yén Vlachs landeuh Moglena nyaéta turunan suku-suku pertengahan Pecheneg. Manéhna maréntah minangka Prins Julius I di antara Agustus-september dina 1943, henteu memuat kakawasaan téla anu mana ogé, sartana baraya lalaki Michael henteu kungsi menginjakkan suku di wewengkon nagara bagian. Tapi, sawatara pamingpin Aromanian sarta Makedonia maréntah di ngaran maranéhanana. Dina 1944 Nazi Jerman anu berwewenang mikawanoh M. Hatzi minangka pamingpin nu ngarojong Aromanian maranéhanana.

* 1941-1942: Alkiviadis Diamandi
* 1942-1943?: Nicholas Matoussis
Cau ambon

**Cau ambon** nyaéta hiji ngaran pikeun jenis cau anu loba di tatar Sunda. Cau ambon loba dipelak ku patani lantaran niléy ékonomisna anu boga pangaji luhur.

## Dicutat tina
Soren Kierkegaard

thumb|Søren Kierkegaard

**Søren Kierkegaard** (5 Méi 1813 - 11 Nopémber 1855), filsuf Denmark.

* 1843 - *Enten-Eller*
* 1844 - *Philosophiske Smuler*
* 1845 - *Stadier paa Livets Vei*
* 1846 - *Afsluttende uvidenskabelig Efterskrift*
* 1847 - *Kjerlighedens Gjerninger*
* 1850 - *Indøvelse i Christendom*
Ruby

* Ruby (batu ali) nyaéta ngaran batu ali
* Ruby (basa pamrograman) nyaéta salah sahiji basa nu digunakeun paranti nyieun web atawa sering di sebut ogé bahasa pemograman
Kabupatén Pemalang

**Kabupatén Pemalang** nyaéta salah sahiji kabupatén di propinsi Jawa Tengah. Ibukotana **Pemalang**. Kabupatén ieu wawatesan jeung Laut Jawa di beulah kalér, Kabupatén Pekalongan di beulah wétan, Kabupatén Purbalingga di beulah kidul, sarta Kabupatén Tegal di beulah kuloneunnana.

## Rupa-rupa
* Kadaharan has Pemalang di antarana *grombyang* jeung *kamir*.
Kabupatén Purbalingga

**Kabupatén Purbalingga** nyaéta salah sahiji kabupatén di Propinsi Jawa Tengah. Ibukotana **Purbalingga**. Kabupatén ieu wawatesan jeung Kabupatén Pemalang di beulah kalér, Kabupatén Banjarnegara di wétan kidul, sarta Kabupatén Banyumas di beulah kuloneunnana.

## Géografi
Purbalingga aya dina léngkob sababaraha pagunungan. Di beulah kalér aya pagunungan (Gunung Slamet jeung Dataran Luhur Diéng). Béh kidulna mangrupa Déprési Serayu, nu mana ngalir dua walungan gedé Kali Serayu jeung anak walungannana, Kali Pekacangan. Ibukota Kabupatén Purbalingga aya di beulah kulon wewengkon kabupatén, kurang leuwih 21&nbsp;km wétaneun Purwokerto.

## Babagian administratif
Kabupatén Purbalingga ngawengku 18 kacamatan, nu dibagi deuin jadi sajumlah désa jeung kalurahan. Puseur pamaréntahannana aya di Kacamatan Purbalingga.

## Tumbu Luar
*  Loka resmi pamaréntah Kabupatén Purbalingga
Naskah kuno di Garut

Di handap ieu runtuyan **daptar naskah kuna di Garut** (dicandak ti garut online):
***Babad Godog**
**Kacamatan : Lélés
**Tempat naskah : Désa Cangkuang, Kac. Lélés
***Suryakanta**
**Kacamatan : Balubur Limbangan
**Tempat naskah : Désa Cigagadé
***Suryaningrat**
**Kacamatan : Balubur Limbangan
**Tempat naskah : Désa Cigagadé
***Babad Limbangan**
**Kacamatan : Garut Kota
**Tempat naskah : Jln Ciledug 225 Kal. Kota Kulon.
***Danumaya**
**Kacamatan : Banyuresmi
**Tempat naskah : Désa Cibatek
***Sajarah Sukapura**
**Kacamatan : Garut Kota
**Tempat naskah : Jln. Ciledug No. 225 Kalurahan Kota Kulon
***Umar Maya**
**Kacamatan : Banyuresmi
**Tempat naskah : Désa Cibatek
***Batara Kala**
**Kacamatan : Sukawening
**Tempat naskah : Kp. Cieunteung Désa Mekarluyu
***Ahmad Muhamad**
**Kacamatan : Karangpawitan
**Tempat naskah : Kp. Sindangpalay Désa Sindangpalay
***Kitab Étangan**
**Kacamatan : Sukawening
**Tempat naskah : Kp. Cieunteung Désa Mekarluyu
*'''Kumpulan Do'a, Jampé jeung Silsilah**
**Kacamatan : Sukawening
**Tempat naskah : Kp. Cieunteung Désa Mekarluyu
***Layang Buana Wisésa**
**Kacamatan : Sukawening
**Tempat naskah : Kp. Cieunteung Désa Mekarluyu
***Layang Muslimin Muslimat**
**Kacamatan : Sukawening
**Tempat naskah : Kp. Cieunteung Désa Mekarluyu Kec. Sukawening
***Rawi Nabi**
**Kacamatan : Sukawening
**Tempat naskah : Kp. Cieunteung Désa Mekarluyu Kec. Sukawening
***Sulanjana**
**Kacamatan : Sukawening
**Tempat naskah : Kp. Cieunteung Désa Mekarluyu
***Walangsungsang**
**Kacamatan : Wanaraja
**Tempat naskah : Désa Tegalsari
***Ogin Amarsakti**
**Kacamatan : Cilawu
**Tempat naskah : Kp. Sindangrasa Désa Ngamplang
***Sajarah Turunan Timbanganten**
**Kacamatan : Bayongbong
**Tempat naskah : Désa Cikedokan
***Samaun** 
**Kacamatan : Cikelet
**Tempat naskah : Désa Cikelet Kulon
***Galonggong**
**Kacamatan : Banyuresmi
**Lokasi di Aja, Désa Cibatek, 35 kaca, huruf Arab, jeung basa Sunda.
***Sajarah Batuwangi'''
**Kacamatan : Garut Kota
**Aya di R. Souleman Anggapraja, Jalan Ciledug 225 Garut, 32 kaca, huruf Arab jeung basa Sunda.

## Rujukan
* Kaca naskah kuno di garut online
Dinamit

**Dinamit** (***dynamite***) mangrupa bahan peledak nu ngamangpaatkeun poténsi peledak nitrogliserin, nu awalna ngagunakeun kieselguhr salaku adsorben. Ieu bahan peledak téh karya kimiawan jeung insinyur Swédia Alfred Nobel taun 1866 di Krümmel (Geesthacht, Schleswig-Holstein, Jérman) nu dipaténkeun taun 1867. Peledak ieu biasalan dijual dina bentuk tongkat ukuran 20 cm x 2,5&nbsp;cm. 
thumb|180px|Alfred Nobel nu nyiptakeun dinamit
## Bédana ti TNT 
Aya kasalahan nu nyaruakeun TNT jeung dinamit, padahal sama sakali henteu.

## Baca ogé 
* TNT
* Titadin

## Patén 
* , *Improved explosive compound*
* , *Explosive priming device*

## Tumbu kaluar 
*Oregon State Police - Arson and Explosives Section (Handling instructions and photos) 
*Big bang 
*Detonator cables
Talasémia

**Talasémia** mangrupa kasakit nurun alatan cacadna molekul globin dina sél getih beureum. Cacad genetik dina sintésis ranté globin ngabalukarkeun teu stabil atawa teu normalna angkutan oksigén, sedengkeun sél getihna leuwih gampang ruksak/paéh. Tarékah pikeun natambaan ieu kasakit nyaéta ku cara transfusi getih unggal dua-tilu minggu; mun transfusi getih nu ngabalukarkeun numpukna kandungan beusi ieu geus karasa nyusahkeun, tarékah lianna nyaéta ku cangkok sungsum tulang.

Ngaran ieu kasakit dicokot tina basa Yunani 'Thalassa' nu hartina sagara jeung 'haima' nu hartina getih. Sagara nu dimaksud nyaéta sagara Méditerania, wewengkon kapanggihna ieu kasakit. Talasémia aya di ampir sakabéh populasi, utamana di wewengkon tropis.

## Klasifikasi 
Talasémia digolongkeun dumasar kana molekul globin anu cacadna:
* talasémia α (alpa), alatan kurangna produksi globin α
* talasémia β (béta), alatan cacadna globin β.

## Prévalénsi 
Ieu kasakit karandapan ku 16% urang Siprus, 3-14% di Muangtai, jeung 3-8% di populasi Indonésia, India, Pakistan, Bangladés, jeung Cina. Populasi séjén nu ngarandapan ieu kasakit di antarana Amérika Latin, Karibia, Méditerania (misalna Spanyol jeung Itali), jeung Aprika.

## Tumbu kaluar 
* Errant Gene Therapeutics - Caring for Orphan Diseases: Thalagen - Gene therapy tréatment for beta Thalassemia
*  (beta-thalassemia),  (alpha-thalassemia)
* Cooley's Anemia Foundation Léading the fight against thalassemia
* Northern Comprehensive Thalassemia Center: Provides information about the diséase and related matters.
* Thalassemia Free Pakistan , A private charity foundation providing reséarch material, and support for thalassemic patients and their families
* Thalassemia Overview (Latest Research)
* Thalassemia Patients and Friends: Message board for those affected.
* Thalforum.com - Thalassemia Community Forum : Thalassemia Discussion Forum for Thalassemia Patients, Families and Care-givers.
* Thalassemia Foundation of Canada:
*Hemoglobal A fully registered Canadian charity providing medical aid to Sri Lankan children with thalassemia.
* Thalassemia Support Foundation Helping Patients Find Hope
* Micrel Medical Devices Sells Iron-Chelation equiptment for Thalassemia patients
PL Kyodan

**PL Kyodan** atawa **Gereja Kabébasan Sampurna** nyaéta ageman internasional anu ngembang ti kabudayaan Buddhis Zen Jepang dina mimiti abad ka-20. PL ngajarkeun yén "Hirup nyaéta seni." Manusa dilahirkan pikeun ngungkabkeun kapribadian maranéhanana anu unik dina sagala rupa hal anu dipigawé ku manéhna - "pikeun nyieun seni". Pikeun mantuan maranéhanana dina ngabenerkeun kahirupan maranéhanana sarta nungkulan kahésé kawas panyakit, kemalangan, rasa gering, jsb., para pangagemna diajarkeun naha maranéhanana miboga masalah ieu sarta ditungtun dina memecahkannya ku Patriarkh (Oshiéoya-sama) sarta para panditanya. PL henteu miboga kitab suci (kawas Alkitab atawa Al Qur'an), tapi, maranéhanana miboga 21 Prinsip PL sarta 21 Asas PL anu diwahyukeun ku para Pangadeg Gareja ieu.

Kiwari jumplukan ieu nglaim miboga leuwih ti 3 juta pamilu di sakumna dunya. Lolobana garejana aya di Jepang, tapi alatan pagawéan misi anu aktip dina taun1960-an, PL nangtung di Amérika Kidul sarta Amérika Sarikat ogé. Kiwari garejana aya ogé di Kanada, Brasil, Argentina, Paraguay sarta Peru. Puseurna di Oseania didirikan dina taun1990-an di Brisbane, Australia. Komunitas-komunitasnya anu leutik ogé aya di Éropa, hususna di Perancis, Portugal, sarta Hongaria.

Saban taundi kantor puseurna di Jepang diayakeun kembang seuneu pangbadagna di dunya. Jumplukan bisbol SMA PL pohara kawentar di Jepang. Maranéhanana mindeng ngameunangan kejuaraan nasional.

## 21 Asas PL 
* 1. Hirup nyaéta seni
* 2. Hirup manusa nyaéta runtuyan pengungkapan diri
* 3. Manusa nyaéta perwujudan Pangéran
* 4. Manusa nalangsara lamun manéhna gagal pikeun ngungkabkeun dirina sorangan
* 5. Kepribadian sajati manusa leungit lamun manéhna dipangaruhan ku rarasaan sarta emosi
* 6. Kepribadian sajati manusa kaungkab sabot egonya dihapuskan
* 7. Sagala hiji hal aya dina hubungan anu silih patali hiji sarua séjén
* 8. Hiduplah bersinar kawas panonpoé
* 9. Kabéh jelema sederajat
* 10. Berjuanglah pikeun nyiptakeun kabagjaan babarengan
* 11. Milikilah iman sajati ka Pangéran
* 12. Aya cara (fungsi) anu has pikeun saban "ngaran" (ayana)
* 13. Aya cara pikeun lalaki, aya ogé cara pikeun awéwé
* 14. Kabéhanana pikeun katengtreman dunya
* 15. Kabéh nyaéta eunteung
* 16. Sagala hiji hal ngembang terus
* 17. Pahamilah naon anu pailng hakiki
* 18. Dina saban waktu manusa nangtung di persimpangan jalan antara anu alus sarta anu jahat
* 19. Bertindaklah sabot intuisi anjeun maréntahkeunana
* 20. Hiduplah dina kahijian sampurna antara barang sarta pikiran
* 21. Hiduplah dina Kabébasan Sampurna

## Pranala luar 
*  PL Kyodan International
Présipitasi

Dina widang kimia, **présipitasi** atawa **pengendapan** téh prosés kabentukna padetan tina hiji leyuran dina hiji réaksi kimia; padetan nu kabentuk disebutna **présipitat** atawa **endapan**. Pengendapan ieu lumangsung mun réaksi kimia ngahasilkeun zat nu teu bisa leyur atawa geus jenuh teuing (*supersaturated*) ku salah sahiji sanyawa. Kabentukna endapan téh minangka salah sahiji ciri ayana parobahan kimia.
Hiji conto réaksi pengendapan, nyaéta: leyuran pérak nitrat dina cai (AgNO3) ditambahkeun kana leyuran nu ngandung kalium klorida (KCl) ngahasilkeun endapan bodas pérak klorida (Zumdahl, 2005).

:AgNO3(aq) + KCl(aq) → AgCl(s) + KNO3(aq)

## Rujukan 
*Steven S Zumdahl. 2005. *Chemical Principles.* Éd. ka-4. New York: Houghton Mifflin Company.

## Tumbu kaluar 
* http://www.hci.edu.sg/~limth/lessons/2002/qa/cations.htm 
* Continuous Precipitation Using Ultrasonication (e.g. for nano-size magnetite particles)
Kabupatén Semarang

**Kabupatén Semarang** mangrupa salah sahiji kabupatén di Propinsi Jawa Tengah, Indonésia. Ibukotana nyaéta **Ungaran**. Puseur pamaréntahannana di Kota Ungaran.
Kabupatén Sragén

**Kabupatén Sragén** mangrupa salasahiji kabupatén di Propinsi Jawa Tengah, Indonésia. Ibukotana nyaéta **Sragén**. Puseur pamaréntahannana di Kota Sragén.
Carita Purnawijaya

**Carita Purnawijaya** mangrupa hiji karya sastra Sunda Kuna dina wangun puisi dalapan engang (ostosilabik) nu nyaritakeun lalampahan Purnawijaya ka naraka.

## Eusi 
Ieu naskah nyaritakeun lalampahan Purnawijaya, hiji yaksa atawa buta,  ka naraka. Purnawijaya diwurukan ku Sang Déwa Utama ngeunaan balukar laku lampah jahat. Sanggeus kitu Purnawijaya diajak nempo naraka sahingga nyaho siksa nu karandapan ku manusa nu loba dosa.

## Naskah 
Naskah Carita Purnawijaya nu disimpen di Perpusnas téh aya dua (koropak 416 jeung 423), ngagunakeun aksara Sunda Kuna jeung basa Sunda Kuna nu diukir dina daun palem, dijieun kira abad ka-17. Naskah dina koropak 416 aya 39 lambar daun lontar ukuran 14 x 2 cm, sedengkeun nu dina koropak 423 aya 35 lambar dina ukuran nu leuwih gedé, 30 x 3,5 cm. Najan umurna leuwih kolot, naskah dina koropak 416 kaayaanana leuwih alus batan nu dina koropak 423.

C.M. Pleyte nyebutkeun yén naskah koropak 416 ditulis ku salah saurang murid Kai Raga, tua kabuyutan di Gunung Sri Manganti (Cikuray), Garut.

### Conto eusi naskah 
:manggihkeun bumi patala
:si dona désa ma (?)
:murub muncar pakatonan
:dipareuman hanteu meunang
:dorana leuwih sadeupa
:jalanna sadeupa sisih
:jalan kakurung ku lembur
:lembur kakuning ku jalan
:pantona kowari beusi
:dipeundeutan ku tambaga
:dilorongan ku salaka
:kuncina heunteung homas

...............................

:ditanjuran ku handong bang
:katomas deung panéjaan
:waduri kembang jayanti
:sekar siratu bancana
:eukeur meujeuh branang siang
:dihauran kembang ura
:dija... kembang pupolodi
:didupaan ruruhuman
:dadi wangi haseup dupa
:mrebuk aruhum

...............................

## Rujukan
*Carita Purnawijaya, Wikipédia édisi basa Indonésia per 1 Méi 2007.
*W. van der Molen, 1983, *Javaanse tekstkritiek*, Leiden:KITLV. VKI 102
*J. Noorduyn and A. Teeuw, 2006, *Three Old Sundanese poems*, Leiden: KITLV. Bibliotheca Indonésia 29
*C.M. Pleyte, 1914, 'Poernawidjaja's hellevaart, of de volledige verlossing. Vierde bijdrage tot de kennis van het oude Soenda.' *Tijdschrift Bataviaasch Genootschap* 56:365-441. [https://wikisource.org/wiki/Tjarita_Poernawidjaja ]
Kota Salatiga

**Kota Salatiga** nyaéta salah sahiji kota di Propinsi Jawa Tengah.

## Kasenian 
* Cin Mleng.
* Drumblék.
* Tari Jurit Ampil Kridha Warastra.
* Tayuban Desa Tegalrejo.

## Referensi 
## Rujukan 
**Buku**

*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

**Jurnal**

*  
*  
*  
*  
*  
*  

**Majalah**

*  
*  
*  

**Bacaan salajengna**

*
Walungan Citarum

**Citarum** téh hiji walungan panjang (269&nbsp;km) di pulo Jawa nu meulah Tatar Sunda ti kidul ka kalér, nu caina ngalir ti Gunung Wayang di Bandung Kidul, ngaliwatan Cianjur, Purwakarta, nu tungtungna ngamuara di Karawang (ka Laut Jawa). Cai ieu walungan dibendung di tilu waduk: Saguling (Bandung), Cirata (Cianjur), jeung Jatiluhur (Purwakarta).

[thumb|250px|Citarum jadi wates nalika [karajaan Sunda|Sunda jeung Galuh teu ngahiji]]
Dina catetan sajarah, ieu walungan téh minangka wates antara Karajaan Sunda jeung Galuh nalika ieu dua karajaan teu ngahiji. Ngaran ieu walungan ogé patali jeung Tarumanagara, karajaan Sunda nu ngadeg sahanteuna ti abad ka-4.

## Tempo ogé 
* Daptar walungan di Indonésia

## Rujukan 
* PR: Citarum, Nadi Kehidupan Jawa Barat 
* PR: Citarum Perlu Penanganan yang Terintegrasi