open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kuluwung

di pancuran]]
 
**Kuluwung** nyaéta solobong buleud anu dipaké pikeun ngocorkeun cai. Kuluwung ogé nunjul kana solobong tina bahan kai anu dipaké awak kendang, bedug, dogdog  jeung waditra séjén anu wangunna kurang leuwih sarua. 
Kuluwung sok disebut ogé talang, dina basa Inggris disebut *pipe*.
## Pedaran
Kuluwung pikeun pancuran atawa ngocorkeun cai ka sawah ilaharna dijieun tuna tangkal awi anu buku-bukuna ditotogan  heula sangkan liangna bungbas. 
Kuluwung pikeun waditra dijieun tina tangkal anu mibanda katangtuan sipat : heuras, garing, lempeng, hampang jeung kuat.  Bagian kuluwung anu liangna badag sarta dituruban ku kulit ditunda beulah handap ngarana *setung* atawa *bem* kendang, liang kuluwung anu leutikna ogé dituruban ku kulit disebutna *kempyang* ditunda palebah luhur.
Kai anu hadé pikeun bahan kuluwung saperti : jati, kananga, nangka, jeung mahoni.
 
 
Kiwari kuluwung geus dijieun dina rupa-rupa ukuran jeung bahan anu béda-béda saperti beusi, semén, PVC, poliétiline, VPVC, tambaga, jeung sajabana gumantung kana maksud jeung kabutuhan éta kuluwung.

## Bahan-bahan kuluwung
# Kuluwung awi atawa kai : harga kawilang murah loba anu ngajual tur gampang ngagunakeunna.
# Kuluwung taneuh : utamana dipaké pikeun pamiceunan cai kotor, hanjakal kurang kuat lila jeung gampang ngagebros.
# Kuluwung tina palastik : ilahar dipaké pikeun ngocorkeun cai, hargana kawilang murah,  loba rupa jeung ukuran, kuat, tur loba anu ngajual.

 

File:Gonio Fortress (DDohler 2011)-32.jpg|Kuluwung tina taneuh
File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Aanvoer van water boven een sawa TMnr 60052148.jpg|Kuluwung tina tangkal jambé
File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Een vrouw drinkt water uit de bamboe waterleiding TMnr 20000277.jpg|Kuluwung tina tangkal Awi

## Dicutat tina
Golodog

]]
**Golodog** nyaéta bagéan tina imah anu perenahna aya di hareupeun panto ka rohangan tepas jeung tengah imah.
Golodog ilaharna dijieun tina tangkal awi (beunang meulah atawa awi golondongan) bisa ogé tina papan kai.

## Pedaran
Golodog wangunna kawas bangku, aya ogé golodog anu maké undakan (panécéan) lobana undakan henteu leuwih ti tilu undak. Utamana imah-imah anu mibanda kolong jangkung.
Golodog méh sarupa jeung panécéan imah *étnik* urang Batawi.
Dina wangun imah adat Sunda, umpama ditempo ku cara *horisontal* tina lantéy imah, bagéan imah bisa disebutkeun: tepas, sosoro tuluy pang hareupna golodog.

## Kagunaan
#Kagunaan golodog téh utamana pikeun meresihkeun suku saméméh nincak ka jero imah. 
#Bisa ogé tempat migawé pagawéan anu henteu pati penting (nyiaran kutu, milihan sérah, mereskeun paré, jeung sajabana).
## Dicutat tina
## Daftar Pustaka 
* 
* 
* 
*
Tarékat Syattariyah

**Tarékat Syattariyah** nyaéta salah sahiji tarékat sufi anu asalna tina India. Di Indonésia, tarékat ieu mimiti asup saprak abad ka-16, Nepi ka ayeuna, tarékat ieu masih dianut ku loba muslim di Indonésia, sanajan teu saloba tarékat ageung lianna.

## Rujukan 
## Tumbu luar 
* Para Mursyid Tarekat Syattariyah Agendakan Pertemuan Nasional, NU Online, Rabu, 5 Oktober 2016.
Leunyay

**Leunyay** (*Lampyris noctiluca*) nyaéta cacing anu ngaluarkeun cahaya  mangsa poék (hurung). Basa Yunani  *Lampyridae* anu hartina ngaluarkeun cahaya.

 
## Ciri Mandiri
# Leunyay anu bikang  henteu mibanda jangjang, hirup dina taneuh, nyumput handapeun batu, catang, atawa kalakay daun  sedengkeun anu jalu mibanda jangjang  tur bisa hiber.
# Hirupna (*nokturnal*) mibanda *organ* dina awakna anu ngaluarkeun cahaya *photophore* hurung jeung pareum (kucap kiceup)
# Kulawarga *Lampyris* ieu kaasup spésiés séjéna anu bisa ngaluarkeun cahaya saperti cika-cika.
Mikaresep tegalan jemlek  jeung daérah anu loba jukut tur negrak ku panon poé.

Leunyay sarua jeung *vertebrata*, mibanda dua rupa organ *endokrin* anu pajauh bédana. Kahiji taya lian *jaringan kelenjar* *konvensional* jeung  *sekresi hormon internal*. Ka duana *organ endokrin* anu diwangun ku *neuron* husus dina sistem saraf pusat sél *neurosecretory*.Sél *neurosecretory* taya lian *neuron* husus anu sélna aya disaluareun awak.
*Lampyris noctiluca* déwasa bijil tina panyumputan mangsa peuting geus datang (*nokturnal*). Mangsa beurang sapopoé caricing dina tempat anu jemlék nyumput dina handapeun kalakay atawa catang.  Larva ogé hirupna *nokturnal* tur jarang katempo, karesepna ngahakan kéong jeung sabangsana.
 
## Tempo Ogé
Cika-cika
 
## Dicutat tina
Kantéh

**Kantéh** (bola) nyaéta  benang  anu dijieun tina kapas. Kantéh ilahar dipaké bahan pikeun ninun lawon jeung ngaput, sagigireun tina kapas kantéh bisa ogé dijieun tina bahan séjén saperti sutra, *polyester*, wol, jeung sajabana.
Kantéh anu hadé sahenteuna kudu mibanda sipat : kuat mangsa dibatek, henteu uduh atawa gampang pegat, henteu méotan atawa murengked mangsa dipaké, henteu nyerep cai tur gancang garing mangsa kacaian.
Kantéh  paranti ngaput mibanda kagunaan pikeun nyangreud kaputan jeung kelim, ogé ngawangun kaputan anu leuwih éfisién barang beunang ngaput henteu babari lésot atawa pegat (*terdistorsi*) tempona dipaké.
Kantéh ogé jadi salah sahiji sarat dina ritual sasajén saméméh ngayakeun pintonan tradisi ubrug, sasajén diteundeun hareupeun waditra maksudna ménta kasalametan pikeun sakabéh anu aya dina éta pamintonan.
Dina upacara ngawinkeun aya anu disebut *Nini pangeuyeuk*, tayalian panganténa diuk andiprek nyanghareup kolotna anu maksudna seja ménta widi pikeun ngalumangsungkeun upacara, anu jadi perlambangna ku jalan masrahkeun tujuh lambar kantéh panjangna kurang leuwih dua jeungkal.
Dina acara adat ngarunghal, kantéh ogé jadi hiji perlambang pikeun pangantén anu ngarunghal jadi lanceuk, pikeun ritual ménta widi tur kaiklasan  tinu jadi lanceuk ku lantaran kalengkahan (karunghal) dilaksanakeun saméméh acara huap lingkung.
# Bahan sintétik: kantéh anu dijieun tina rambat sintétis, mibanda sipat-sipat anu dipikabutuh saperti leuwih liat, kuat kana bahan kimia, henteu suub mangsa kabaseuhan, kuat ku baktéri, teu gancang buruk, jeung sajabana. Bahan kantéh sintétik  ilaharna tina : logam, karét, jeung plastik.

## Wangun gintiran
Rupa-rupa gintiran kantéh dijieun dumasar kana kaperluan saperti : kantéh  anu dirara (*pintal*) dijieun tina serat alami atawa  Sintétik, kantéh anu kieu leuwih kuat ti batan kantéh tina kapas sok padahal dina  ukuranna anu sarua gedéna.
Aya deui kantéh filamén kantéh  ieu leuwih kuat deui ti batan kantéh anu di rara, kantéh anu modél kieu dibedakeun kana tilu rupa:
* Monofilamén dijieun tina  serat tunggal kalawan ukuran anu tangtu, sanajan kawilang kuat murah tur gampang, hasilna  kantéh anu kieu kaasup heuras atawa henteu mibanda fléksibilitas.
* Multifilamén  dijieun tina dua bahan anu béda tuluy digintir ngajadi hiji kantéh, kantéh anu kieu ngahaja dijieun sangkan mibanda kakuatan anu leuwih alus ilaharna dipaké pikeun ngaput sapatu, pakéan tina kulit, ogé barang industri séjéna.
* Filamén wujud kantéh anu kieu leuwih carang henteu kékep kawas beunang ngarara ilaharna dijieun tina  *poliester* dimangpaatkeun pikeun kaputan anu panungtungan (panutup).

File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Balinese spinsters TMnr 60025379.jpg|Keur nyieun kantéh tina kapas
File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Een ikat weefster achter haar weeftoestel TMnr 20017988.jpg|Kantéh keur ditinun
File:Silk raw 01.jpg|Sutra
File:Greywoolroving.jpg|Wol 
File:Kette_und_Schuß_num_col.png |kantéh  lungsi (kelir beureum) jeung kantéh pakan (kelir bulao).

## Dicutat tina
Baréra

**Baréra** nyaéta pakakas tina kai anu dipaké nalika ninun.

Baréra wangunna dempak, panjangna kurang leuwih 1,35 méter. Cara makéna nyaéta disurungkeun maju jeung mundur pikeun naliatkeun kantéh pakan anu ngéntép dina sisir tinun.

Dina adat ngurus orok ku paraji, baréra ogé jadi salah sahiji pakakas anu dikaluarkeun bareng jeung pakakas séjénna saperti kanjut kundang, kisi, sarta péso. Hal ieu miboga simbol atawa harepan sangkan éta orok ka hareupna baris jadi budak anu loba milik tur séhat walagri.

## Rujukan 
## Rujukan
Kategori :Tékstil
Aang Kunaéfi Kartawiria

**Aang Kunaéfi Kartawiria** lengkepna (Mayor Jenderal TNI (Purn. Aang Kunaéfi Kartawiria) nyaéta saurang inohong Jawa Barat anu () saurang Gubernur Jawa Barat, période taun 1975-1985.

Mangsa ngalungguhan jabatan Gubernur, anjeunna jadi salah saurang pangjejer dina ngadegna *rumah sakit* Al-Islam di Bandung  perenahna di Jalan Soekarno-Hatta dina kaping 1 Agustus 1990.

Anjeunna ogé saurang inohong anu gedé pongrojongna kana kamekaran museum Sribaduga di Bandung.
 
Tanggung jawabna kana banda nagara henteu cangcaya. 

Anjeunna ngayakeun gawé bareng jeung Ali Sadikin pikeun ngamekarkeun wewengkon Jabotabek anu dimimitian Bulan Mei 1976.

## Kalungguhan
* Komandan Kodim Kota Cirebon.
* Panglima Kodam I Iskandar Muda
* Panglima Kodam III Siliwangi
* Gubernur Jawa Barat (1975-1985)

## Tempo ogé 
# Mohamad Sanusi Hardjadinata
# Ukar Bratakusumah
# Mashudi
# Ahmad Héryawan

## Dicutat tina
Lukisan kaca Cirebon

.]]
**Lukisan kaca Cirebon** nyaéta lukisan has Cirebon dina kaca, nu panginten geus ngalobaan saprak abad ka-17 kalayan datangna Islam di Cirebon. lukisan Cirebon ieu asalna mangrupa ayat-ayat Al-Qur'an, Asma Allah, Nabi Muhammad, gambar masjid, jeung sajabana.

Dina agama islam aya pantrangan ulahna nggambar manusa atawa mahluk hirup sejena, sahingga hal éta nyababkeun ayana lukisan manusa anu digambarkeun ku kaligrafi ayat-ayat Al-Qur'an, saperti kaligrafi anu ngabentuk manusa keur solat, burak keur hiber, jeung sajabana. Kaharepna aya ogé lukisan tokoh wayang saperti Semar, Samiaji, Arjuna, Rahwana, jeung sajabana.

Biasana Seni rupa tradisional téh mangrupa bagéan tina kaagamaan. Anu jadi unikna, lukisan kaca ieu henteu jadi bagéan tina agama sanjan aya motif islaman. Urang Cirebon biasana sok ngagantungkeun lukisan kaca dina tembok imah.

## Rujukan
Jaguar

**Jaguar** nyaéta sato sajenis ucing gedé anu kagolong kana génus *Panthera*. Ieu sato mangrupa ucing linghas katilu sanggeus lodaya jeung singa, sarta ogé mangrupa ucing pangbadagna di lebahan kulon. Ieu sato ngawengku Méksiko kalér, ngaliwatan Amérika Tengah nepi ka Paraguay, Argéntina kalér jeung kidul.

Jaguar nyaéta sato pamoro anu miboga gégélan anu luar biasa kuatna, nepi ka batok cangkang kuya mah bisa ditembus ku sakali nga gégél padahal sakitu teuasna. Ieu jaguar hirup kalawan moro mencek, tapir, anjing, séro jeung ogé sasatoan cai lianna kayaning lauk, malah mah oray anaconda nu awakna badag gé teu weléh diporo ku ieu jaguar mah.

## Referensi 
## Pranala luar 
*  Buku Mewarnai Gambar Jaguar ku mewarnaigambar.web.id
*  Informasi jeung gambar jaguar di situs wéb Arkive 
*  Video jaguar di situs wéb BBC
Yogié Suardi Mémét

**Yogié Suardi Mémét** (Radén Muhammad Yogié Suardi Mémét) katelah Yogie S. Mémét  nyaéta saurang inohong sarta pajuang pituin ti Jawa Barat,  Yogié S.M  () ngaréngsékeun sakola di SP3AD (1952), Suslapa, jeung Seskoad.

Mangsa jaman révolusi, anjeunna ngagabung jadi *tantara pelajar (TP)* *Batalyon* 400, daérah *operasina* di Cirebon.

## Kasang tukang 
### Militer jeung Pamaréntahan 
Yogie gumelar di Cirebon, 16 Mei 1929 jadi anak kaopat ti 11 dulurna. Yogie gumelar ti pasangan R Memet Bratasuganda jeung Ny. Alniyah. Anjeunna ngajalankeun sababaraha karirna di TNI ku jadi Komandan Jendral Kopassandha (1975-1983) jeung Panglima Daérah Militer VI Siliwangi (1978-1983). Di taun 1985 nepi 1993, manéhna dipilih jadi Gubernur Jawa Kulon. Saatos jadi gubernur, manéhna dipercanten jadi Menteri Dalam Negeri ti taun 1993-1998. Jabatan akhir anu dipégang manéhna nyaéta anggota Dewan Pertimbangan Agung (1998-2003).

### Saanggeus jadi DPA 
Saanggeus turun ti jabatan Déwan Pertimbangan Agung, kondisi kasehatanna nurun tur kudu ngalakukeun cuci darah rutin. Kondisi ieu lanjut nepi ka anjeunna tilar dunya di taun 2007.

### Tilar dunya 
Yogie tilar dunya dina Kamis, 7 Juni 2007 di Rumah Sakit Advent Bandung tabuh 14.15 WIB. Sateuacanna Yogie kungsi kaserang ku kasakit gagal ginjal.

## Atikan jeung karir
### Atikan 
* HIS (1942)
* SMP (1945)
* SMA 

# Tentara Pelajar Batalyon 400 (1945-1946)
# Dan Yon 330 Para Kujang I Bandung (1965-1967) ; Komandan Kodim di Bandung
# Kepala Staf Brigade Lintas Udara 17
# Komandan Brigade Infanteri 15 Kujang II (1970-1973)
# Komandan Jenderal Kopassandha (ayeuna Kopassus (1975-1976)
# Panglima Kodam VI/Siliwangi di Bandung
# Panglima Komando Wilayah Pertahanan II di Yogyakarta (1983-1985)
# Gubernur Jawa Barat (1985-1993)
# Menteri Dalam Negeri Kabinet Pemwangunan V (1993-1998)
# Anggota Dewan Pertimbangan Agung (1998) 

## Pangajén ti Pamaréntah
# Satya Lencana Perang Kemerdekaan I dan II
# Bintang Kartika Eka Phaksi Nararya
# Satya Lencana Gerakan Operasi Militer I-VI
# Satya Lencana PBB Garuda VI .

## Tempo ogé 
# Mohamad Sanusi Hardjadinata
# Aang Kunaéfi Kartawiria
# Ukar Bratakusumah
# Mashudi
# Ahmad Héryawan

## Dicutat tina
Solihin Gautama Purwanegara

**Solihin Gautama Purwanegara** dilandih  **Mang Ihin** téh saurang inohong, pajuang, Gubernur Jawa Barat *periode* 1970 - 1974,  sarta  Purnawirawan bintang tilu (Letnan Jendral) nu . Anjeunna kapeto ngalungguhan jabatan Gubernur Jawa Barat ngaganti Mayjen Mashudi.

Bulan Juli 1965 Mang Ihin diangkat jadi Panglima ngaganti Yusuf anu meunang tugas anyar  jadi mentri perindustrian. Hasilna henteu nguciwakeun, sabada  ngajorag tuluy ngepung  panyumputanna.

Anjeunna sakulawarga meunang panglélér ti présidén Joko Widodo jeung jajaranna kaping 24 Juni 2017. 

## Tempo ogé
* Mohamad Sanusi Hardjadinata
* Mashudi
* Aang Kunaéfi Kartawiria
* Yogié Suardi Mémét
* Ahmad Héryawan

## Dicutat tina
Ipik Gandamana

**Ipik Gandamana** () nyaéta  Gubernur Jawa Barat *periode* 1956-1959.

Ipik Gandamana jeung dua sobat lianna kapeto jadi anggota panitia *Tiga Mentri* (Ipik Gandamana, Abdulgani, Jendral A.H. Nasution) mangsa nyieun laporan *Penpres* 7/1959 ngeunaan partéy pulitik.
Anjeunna ogé kapeto sababaraha kali jadi mentri dalam negeri dina kabinet kerja 1 (1959-1960), kabinet kerja 2 (1960-1962), kabinet kerja 3 (1962-1963), kabinet kerja 4 (1963-1964).

## Tempo ogé
*Mohamad Sanusi Hardjadinata
*Solihin Gautama Purwanegara
*Aang Kunaéfi Kartawiria
*Yogié Suardi Mémét
*Ahmad Héryawan

## Dicutat tina
Awi tamiang

**Awi tamiang** *(Schizostachyum)* nyaéta tangkal awi leutik anu bukuna paranjang.
Awi tamiang disebut ogé awi *ende* (Timor), *buluh tamiyang* (Batak), *trieng iges* (Aceh), *bulo’lan* (Kalimantan).
Awi tamiang baheula dipaké ogé pikeun taropong paranti nunda gulungan kantéh (benang) mangsa keun ninun lawon.
 
 
 
## Ciri Mandiri
Hirupna nahun; tangkalna ajeg ka luhur (Culms) ngadapur kékép pisan.
 
 
## Kagunaan
# Tamiang dijieun pikeun waditra tiup saperti suling, toléat, bangsing, ogé hatong. 
# Régangna dimangpaatkeun pikeun nyieun rupa-rupa karajinan, régangna beunang neukteukan pondok diuntun paselang jeung siki hanjeli bisa dijieun geulang atawa kongkorong.
# Tamiang bisa ogé dipaké pikeun bahan nyieun sumpitan atawa paranti nyumpit .
# Urang Dayak ngagunakeun awi tamiang  beunang mencosan anu diperenahkeun di jero pitapak, pikeun néwak sato leuweung.
# Urang NTT ngamangpaatkeun awi tamiang pikeun songsong mangsa mirun seuneu anu katelahna *hulo angi*.

## Tempo ogé rupa-rupa awi
# Awi wulung
# Awi bunar
# Awi surat
# Awi haur
# Awi buluh
# Awi bitung
# Awi temen
# Awi tali
# Awi krisik

## Dicutat tina
Kapibara

**Kapibara** (*Hydrochoerus hydrochaeris*) nyaéta hiji sato nu kaasup kana mamalia tina kumpulan beurit jeung marmot (rodensia) nu panggedéna. Awakna pendék tur lintuh, beuratna bisa nepi ka 65 kg, panjang awakna kurang leuwih 1,3 méter sarta biasana hirup di cai. Kahakanannana jukut jeung bungbuahan (herbivora). Hal ieu ku lantaran kapibara mah remen katempo hirup di daérah anu mibanda loba jukut pikeun kahakanannana.

## Ciri mandiri
# Sapopoé méakeun waktu ku ngeueum di jero cai, hanjat ka darat di mana geus soré atawa iuh. 
# Mibanda dua huntu (gigi seri) anu terus manjangan salila hirupna, pikeun ngasah huntuna sangkan seukeut kapibara ngagorogotan naon baé anu aya. 
# Kulitna heuras, buluna kulimis alatan mibanda lapisan minyak. 
# Mangsa ngobrol (*komunikasi*) jeung pada baturna disada kawas ngahuit sakapeung kadéngé kawas ngagogog. 
# Awakna ngaluarkeun bau pikeun méré tanda daérah kakawasaana

## Tutumbu kaluar
* 
* Animal Diversity Web *Hydrochoerus hydrochaeris*
* Capybara information
* Capybara Wiki 

## Dicutat tina
Kamalir

**Kamalir** (*caren*) nyaéta jalan cai atawa bagian tina hiji tempat anu aya di sawah, tambak, jalan, atawa kebon  anu ngahaja dijieun leuwih  jero ti batan sakurilingna. Kamalir ogé nunjul kana jalan cai anu aya disagigireun jalan pikeun nandéan cai hujan sangkan jalan henteu kakeueum ku cai (pangpalidan).
Kamalir di sawah sok dipaké ogé pikeun miara lauk sangkan henteu kalabur tur gampang diala.
Di sawah jeung kebon kamalir téh pikeun malidkeun cai naneum sangkan hawa bisa asup ka jero taneuh, upama henteu dipalidkeun taneuh anu kakeueum bisa haseum balukarna goréng mangsa dipelakan atawa kurang subur.

## Dicutat tina
Ayakan

**Ayakan** nyaéta  parabot anu bisa dipaké ngayak. Ayakan dijieunna tina anyaman awi bisa hinisna atawa dagingna, rékép jeung carangna ayakan gumantung kana pangabutuh. Ayakan anu ukuran leuwih gedé ti batan ayakan biasa disebut jodang anu dijieun tina hinis awi.											

## Kagunaan
Loba guna jeung mangpaat ayakan saperti paragi nyiuk lauk, keur ngabedahkeun, moé kéré lauk, ranginang, opak, nuhurkeun kacang meunang ngulub, jeung sajabana. Geus ilahar ogé dimangpaatkeun keur wadah bungbu jeung sabangsaning samara. Ayakan remen dipaké keur milihan binih lauk, nunda lauk anu keur diberesihan jeung sajabana. Kagunaan séjén ayakan dipaké pikeun nyieun parab hayam sangkan ngaguruntul (*crumbles butiran pecah*). Bisa ogé dipaké nandéan parab lauk lélé, sangkan parab henteu teuleum kana dasar cai ogé gampang diangkat deui lamun henteu béak jadi parab moal buruk tur ngaganggu lauk.

## Tempo ogé
* Boboko
* Nyiru
* Aseupan
* Téténong

## Rujukan
Sirib

**Sirib** (*lifnet*) nyaéta prabot pikeun ngala lauk wanguna jaring pasagi. Sirib katelah ogé tangkul atawa anco ilahar dipaké ngala lauk di balong, situ, rawa, jeung susukan anu caina teu pati jero jeung nyéot. 
Saméméh dipaké, unggal juru jaringna dicantelkeun heula kana awi pangbatek sangkan mébér tur gampang teuleum ka jero cai. Tuluy awi pangbatekna di pasangkeun kana kuluwung cacangked anu ditalikeun kana gagang (gantar) paranti narik sirib tijero cai.

Gagang paragi ngangkat sirib ti jero cai panjangna kurang leuwih 2 - 4 méter, gedé awi pangbatekna kurang leuwih dua ramo. Jaring sirib ilaharna dijieun tina kantéh atawa nylon . Ukuran carangna (mata jaring) rupa rupa  ti mimiti 1.0&nbsp;cm, 1.25&nbsp;cm jeung 3.0&nbsp;cm.

## Tempo ogé
* https://www.youtube.com/watch?v=9eIAhsVa3iQ Keur nyirib
## Dicutat tina
Al-Mawardi

**Abu al-Hasan Ali bin Muhammad bin Habib al-Mawardi** (Arab: أبو الحسن علي بن محمد بن حبيب الماوردي), anu nelah disebat **Imam Al-Mawardi** (Bashrah, k. 364 H/974 M - Baghdad, 450 H/1058 M) nyaéta hiji ulama jenius sarwa tiasa (*polimatik*) kalahiran Bashrah (ayeuna di nagara Irak). 

Saprak mangsa anomna, Al-Mawardi geus guguru macem-macem élmu ageman ti para guruna di Bashrah sarta Baghdad. 

Al-Mawardi mangrupa panganut mazhab Syafi'i.
* ''An-Nukat wa al-'Uyun fi Tafsir al-Qur'an al-Karim* (tapsir)
* *Al-Hawi al-Kabir'' (énsiklopédi fiqih Syafi'i, 20 jilid)
* *Al-Iqna* (ringkasan ti *Al-Hawi*)
* *Adab al-Qadhi*
* ''A'lam al-Nubuwwah*
* *Adab ad-Dunya wa ad-Din*
* *Al-Ahkam as-Sulthaniyyah wa al-Wilayah ad-Dinniyyah* (pulitik pamaréntahan)
* *Nasihah al-Mulk*
* *Tashil an-Nadzar wa Ta'jil adz-Dzafar*
* *Qawanin al-Wazarah wa Siyasah al-Malik*
* *Fi an-Nahwu* 
* *Al-Amtsal wa al-Hikam''

Al-Mawardi tilar dunya dina ping 30 Rabi'ul Awwal 450 H, dina yuswa 86 taun. Anjeunna dimakamkeun di pasaréan Bab Harb di Baghdad.

## Rujukan
R. Nuriana

R. Nuriana lengkepna Mayjen TNI (Purn.) **Radén Nana Nuriana** () nyaéta saurang inohong Sunda. Anjeunna ogé saurang  purnawirawan tentara kalawan pangkat  Mayjen TNI, namatkeun sakola di  *Akademi Militer Nasional* (AMN) dina taun  1962.

Dina mangsa pamaréntahanna, anjeunna kungsi ngaresmikeun sababaraha tempat anu pinuh ku sajarah saperti:  masjid raya anu perenahna di sabudeureun alun-alun kota Bandung, ngarandapan pamugaran pikeun dilegaan tur dijangkungan.  Kaping 23 Agustus 1995 anjeunna ngaresmikeun monumén *Perjuangan Rakyat Jawa Barat* perenehna di Jalan Dipati Ukur Nomor 48 Bandung, monumen ieu ilahar disebut *Monju* beunang ngarancang  Slamet Wirasonjaya jeung Sunaryo.  Kaping 6 Agustus 2010 ngaresmikeun Masjid Al Imtizaj anu mibanda gaya arsitektur Tiongkok ieu masjid perenahna di Jl. ABC No. 8 Banceuy Bandung. 

## Tempo ogé 
# Mohamad Sanusi Hardjadinata
# Aang Kunaéfi Kartawiria
# Ukar Bratakusumah
# Mashudi
# Ahmad Héryawan
# Ipik Gandamana
# Yogié Suardi Mémét

## Dicutat tina
Prasasti Sadapaingan

**Prasasti Sadapaingan** (simpenan Musieum Nasional nomer inpéntaris 970) nyaéta kohkol gangsa anu kapanggih di Désa Sadapaingan, Kawali, Ciamis. Disebut batutulis/prasasti ku sabab dina kohkolna aya tulisan dina aksara 'kuadrat' anu galib kapanggih dina prasasti-prasasti titinggal Karajaan Kadiri (abad ka-12 M). Tulisanana minangka candrasangkala anu unina *janma* (jalma/manusa = 1) *bhuta* (raksasa = 5) *sa* (hiji = 1) *rat* (dunya = 1), nuduhkeun angka taun 1151 Saka (~ 1229 M). Tulisan salajengna unina *majayan* anu ngandung harti "sing jaya".
Pasir

*Regency*]]
 
**Pasir** nyaéta hiji tempat anu kaayaanna leuwih  luhur ti sabudeureunna tapi leuwih handap tur leutik ti batan gunung. Pasir luhurna kurang ti 600 méter, taneuh pasir henteu rumpil atawa ngagawir, pasir wangunna henteu pati lega. 
Dina basa Indonesia pasir disebut *bukit*; basa Inggris (*hill*). Aya ogé anu nyebutkeun hiji tempat digolongkeun ana pasir upama mibanda luhur sahandapeun 600 méter.
Di Skotlandia malahan  nyebut kana gunung téh pasir, buktina dina gunung-gunung anu aya di éta wewengkon loba anu mibanda ngaran dimimitian ku sebutan pasir atawa *hill* (*Cuillin Hills* Jeung *Torridon Hills*), urang Amerika malahan henteu mibanda wates anu leuwih écés ngeunaan bédana pasir jeung gunung.
Dina basa Malayu, pasir téh hartina sarua jeung gunung, contona nyebutkeun gunung anu ngajajar di Pulo Sumatra disebut *Bukit barisan*. Umumna, pikeun industri, pasir anu dijual kudu mibanda sabaraha dokumén sapertos MSDS atawa *Material Safety data Sheets* jeung COA atawa *Certificate of Analysis*.

## Ciri mandiri
Taneuh pasir kagolongkeun kana taneuh kelas 6 jeung 7 anu mibanda ciri mandiri:
* Taneuhna déngdék (30% - 40%), gampang urug mangsa datang hujan
* Taneuh suburna kawilang déét ku lantaran mindeng urug
* Kurang subur, ilahar dipaké melak tangkal kai (cengkéh, jati, karét, jeung sajabana)
* Kudu dijieun séséngkéd upama dipelakan palawija.
 
## Ngamangpaatkeun taneuh pasir
Taneuh pasir ilaharna dimangpatkeun pikeun melak palawija atawa paré huma,  tapi henteu saeutik anu dipelak tangkal séjénna.
Di Garut  taneuh pasir dimangpaatkeun pikeun melak tangkal *séréh wangi (Cymbopogon nardus)* lantaran ieu tangkal kudu katojo ku cahaya panon poé langsung (ulah kahieuman), ari di Manado mah pasir-pasir téh loba dipelakan tangkal cengkéh. 

File:Green footpath.jpg |Pasawahan di pasir
File:Candi Abang (2009).jpg|thumb|right|Pasir anu aya di sabudeureun Candi abang
File:Bukit Holbung-2.jpg|Pasir di Holbung-2 

## Dicutat tina
Golsom

Citakan:Templat:Taxobox

**Golsom **atawa basa latinna *Andinoacara rivulatus*, syn. *Aequidens rivulatus*,nyaéta lauk darat dina famili cichlid. Ku urang laur negri mah katelahna Green Terror aya ogé nu nganelahkeun lauk gold saum, matakna dina letah urang sunda mah ngarana jadi golsom. Ieu lauk asalna ti daerah Pasifik  Amérika Kidul ti walungan Tumbes di Peru nepi ka walungan Esmeraldas di Ékuador. Warna sisitna polymorphic nu miboga warna bodas atawa emas-oranyeu dina tungtung sirip nepi ka buntut jeung cecepet tonggongna. Salian ti éta aya deui dua spesies ampir sarua nu matak bingung ngabedakeunna nyatea *A. stalsbergi*  jeung *A. blombergi*.

Lauk jaluna tumuwuh leuwih badag batan nu bikang, panjang awakna bisa ngahontal nepi ka 30&nbsp;cm (12&nbsp;in)

Landihan Green Terror jang lauk golsom cocog jeung tabiatna anu pohara agrésif. Sifat agrésif na kaciri pisan lamun geus pas waktuna umur kawin. Ngan éta ogé teu ngajamin lauk golsom paripoahna kitu kabeh, aya ogé nu rada tenang jeung kalem teu pati teuing sok ngaganggu jeung ngaeredan batur. Lamun di toko akuarium biasana mah golsom nu umurna kaitung rumaja geus bisa dijual-beulikeun. Kadangkala spésiés ieu sok pahili jeung lauk blue acara (Andinoacara pulcher) nu sarua dina panampilan; tapi bisa dibedakeun tina tabiat jeung kalakuanna, lauk blue acara teu pati galak jeung agrésif jeung teu tumuwuh jadi badag siga golsom.

Di tempat asalna, **Golsom **hirup di iklim tropis dina cai anu kadar asam na 6.5–8.0 pH, sadah cai na 25.0 dGH, jeung suhu 20–24&nbsp;°C (68–75&nbsp;°F)
Laut Cina Kidul

thumb|270px|**Laut Cina Kidul**, dikuriling ku sababaraha nagara, laut, jeung sagara.
**Laut Cina Kidul** mangrupa laut pasisian, bagian ti Sagara Pasifik, ngawengku wewengkon ti Singapura nepi ka Selat Taiwan, nu legana kira 3,500,000&nbsp;km². Laut Natuna Kalér jadi laut nu panglegana sanggeus lima sagara. Kapuloan Laut Natuna Kalérna ngabentuk hiji kapuloan nu jumlahna nepi ka ratusan.

Sababaraha nagara, hususna Filipina, nyebut wewengkon ieu Laut Luzon, sabab saolah-olah wewengkon éta dikawasa ku Cina.

## Géografi 
Biro Hidrografi Internasional (*International Hydrographic Bureau*) ngawatesan laut ieu manteng ti kidul-ngulon ka kalér-ngétan, nu wates kidulna tilu darajat Lintang Kidul antara Sumatra Kidul jeung Kalimantan (Selat Karimata), sedengkeun wates kalérna di Selat Taiwan ti tungtung kalér Taiwan nepi ka basisir Fujian Tatar Cina.

Nagara jeung kakawasaan nu aya di wewengkon ieu di antarana: Républik Rahayat Cina, Makao, Hong Kong, Républik Cina (Taiwan), Filipina, Malaysia, Brunéi, Indonésia, Singapura, Muangthai, Kamboja, jeung Viétnam.

### Kapuloan 
Di wewengkon lautna, aya leuwih ti 200 pulo jeung pulo karang, nu lolobana aya di Kapuloan Spratly. Kapuloan Spratly ngampar legana 810 nepi ka 900&nbsp;km nu ngawengku 175-an fitur insular nu geus dipikawanoh, nu pangbadagna nyaéta Kapuloan Taiping (Itu Aba) nu panjangna ukur 1,3&nbsp;km jeung 3,8 m nu pangtonggohna.

## Tempo ogé 
* Daptar pulo di Laut Tiongkok Kidul

## Tumbu kaluar 
* South China Sea Virtual Library
* Weekly Piracy Report
* South China News

## Cutatan
Cakung

jmpl|200px|ka|Cakung
**Cakung** atawa *katak pohon* (*Polypedates macrotis*) nyaéta bangkong leutik anu hirup dina tatangkalan ilaharna kelirna héjo tapi aya ogé anu coklat. Gerakanana lincah ogé luncatna jauh malahan sok disangka hiber, bisa ngarayap dina daun jeung dahan anu leuleus kalayan gampil, cakung gampil pisan nyumput tur henteu katembong ku musuhna.
# Pangawakan katémbong leuwih begang jeung panjang, kulitna lemes tur leucir
# Cakung mah tara nginum, kabutuhan cai kacukupan tina kulit tonggongna.
 

File:Harlequin Tree Frog, Sarolangun, Jambi, 29032014.jpg|Cakung dina tangkal
File:Polyp leucom M 050408 041 ipb.jpg|Luhureun daun
File:Fauna Cisanti Km.0 Citarum River.jpg|Cakung ti susukan Citarum

## Dicutat tina
Kekeb

jmpl|200px|ka|Kekeb dipaké nuruban sééng
**Kekeb** (turub) nyaéta pakakas tina sasapan (anyaman) awi pikeun nuruban sangu mangsa diasakan dina sééng sangkan asak kalawan rata.
 Upama geus asak sanguna katémbong ngebul kaluar tina luhureun kekeb hartina sangu geus bisa dijait pikeun diarihan.  Waguna kekeb buleud semu kembu (cembung) kawas nyiru ngan leuwih leutik tur aya panyepenganna tina taneuh teula atawa tali paranti ngajungjungkeun kekeb atawa nunda kekeb mangsa teu dipaké.
Sagigireun tina sasapan awi aya ogé di sababaraha daérah hususna di Jawa, kekeb téh dijieun tina taneuh teula wangunna kawas coét ngan leuwih ngalegok tur di luhurna aya cacangked buleud paranti ngajungjungkeun.

 
## Dicutat tina
Purnawarman

**Purnawarman** nyaéta Raja karajaan Hindu Tarumanagara ka-3 (400 - 500) Maséhi. Prasasti kapanggih di tilu tempat : daérah Bogor, Jakarta, Jeung Lebak Banten.
Dina naskah Wangsakerta disebutkeun kakawasaan Raja Purnawarman ngalimpudan 48 Raja-raja daérah anu ngampar ti mimiti Salakanagara taya lian (di daérah, Pandeglang) nepi ka Purwalingga (kiwari Purbalingga) di Jawa Tengah.

## Prasasti 
Prasasti Ciaruteun, Prasasti Kebon Kopi, Prasasti Jambu, Prasasti Pasir Angin, Prasasti Muara Cianten (Kapanggih di daérah Bogor, Jawa Barat)., Sabaraha tulisan ngeunaan Raja Purnawarman :
# Prasasti Ciaruteun Tulisan-tulisanna nyebutkeun yén Purnawarman téh Raja ti karajaan Tarumanagara anu luhung pangaweruh lébér ku wawanén.
# Prasasti Jambu di dieu disebutkeun Raja Purnawarman téh saurang Raja anu gagah, pamingpin anu kakoncara ku luhur jajaténna, tur baju *Zirahna* henteu teurak ku pakarang.
# Prasasti Lebak kapanggih di kiduleun Banten, dina ieu prasasti aya tulisan anu nétélakeun “Ieu perlambang pamingpin, kaluhungan, sarta wawanén anu sanyatana ti sakabéh Raja, anu mulya Purnawarman, panyaluuhan sakabeh Raja”.

File:Prasasti_tugu.jpg|thumb|right|Prasasti Tugu di Musieum Nasional
File:KITLV 87655 - Isidore van Kinsbergen - Inscribed stone at Tjiaroeteun at Buitenzorg - Before 1900.tif|Prasasti Ciaruteun di Ciampéa, Bogor
File:PrasastiKawali.jpg|Prasasti Astana Gede Kawali, Ciamis
File:Prasasti Batutulis S5003610.JPG|Prasasti Batutulis di Bogor
File:KITLV 87651 - Isidore van Kinsbergen - Inscribed stone at Syzygium at Buitenzorg - Before 1900.tif|Prasasti Jambu

## Dicutat tina
Kalo

jmpl|ka|200px|Kalo keur dipaké ngayak tipung

**Kalo** (*Tamis*) yaéta pakakas dapur pikeun ngayak jeung misahkeun bagian anu henteu dipikabutuh dumasar kana ukurannana. Kalo saringanna dijieun tina sasapan awi (anyam) anu rékép, lawon, nylon, kawat, Aluminium, jeung réa-réa deui .Pikeun ngawengku ayakanna kalo, ilaharna dijieun tina plastik, *stainless*, jeung kai.
Baheula ngayak cipati kalapa téh maké cangkang buah berenuk anu geus kolot tuluy dipolongoan laleutik handapna maksudna mangsa meureut kalapa beunang marud cipatina baris moncor ka handap ari hampasna tinggaleun di luhureun kalo.

## Dicutat tina
Galatik

**Galatik** (*Padda oryzivora*) nyaéta manuk leutik hirup éndemik di Indonesia hususna pulo Jawa jeung Bali. Sanajan galatik manuk leutik, tapi upama dipiara kalawan tulatén mah ieu manuk bisa hirup 10 taun malahan leuwih.

## Ciri mandiri 
* Manuk galatik bulu awakna hawuk (abu-abu), dina sirahna hideung, pipina bodas.
* Pamatukna oranyeu semu beureum, sukuna oranyeu béngras, palebah matana dikurilingan ku bulu oranyeu ipis.
* Kahakanannana sisikian, kacang jeung sayuran.
* Galatik mah manuk borangan, mangsa miara ieu manuk kudu aya baturna naha sajodo atawa leuwih. Lamun henteu kitu manuk galatik moal betah, gampang nguyung anu antukna paéh.

File:Great Tit (Parus major).jpg|Galatik batu
File:Velvet-Fronted Nuthatch.jpg|Galatik mungkuk
File:Java Sparrow - Baluran NP - East Java MG 8180 (29726690101).jpg|Galatik Jawa
File:Padda oryzivora -University of Hawaii at Manoa campus, Honolulu, Hawaii, USA-8 (4).jpg|Galatik Hawai

## Dicutat tina
Sentég

jmpl|Sentég beurit
**Sentég** (*mousetrap*) nyaéta pakakas (pitapak) anu dipaké pikeun néwak beurit.Sentég ilaharna dipaké néwak beurit anu aya di imah, beurit sawah jeung beurit kebon biasana diracun atawa ngahaja diboro babarengan mangsa usum tandur atawa saméméh melak tatanén.

Cara gawé sentég taya lian ngadempét atawa ngurungan beurit anu kaparengan bongoh tur ngahakan eupan anu disadiakeun dina sentég nepi ka teu bisa ngejat deui. Sangkan beurit kataji tur nyampeurkeun kana sentég, kudu dieupanan ku dahareun anu dipikaresep ku beurit saperti: roti, kalapa, lauk, keju, jeung sajabana.  Tuluy éta pamanggihna disampurnakeun ku John Mast taun 1899, ngarobah hasil rarancang Hooker palebah panyepét beurit sangkan henteu ngabalukarkeun ramo jalma henteu milu kacepét atawa raheut.

## Dicutat tina
Betok

**Betok** (*Anabas testudineus*) nyaéta lauk darat anu asalna tina kulawarga *anabantidae*. Lauk betok loba kapanggih hirup di nagara : Laos, Malaysia, Myanmar, Nepal, Pakistan, Singapura;, Srilanka; Thailand; Viet Nam, jeung nagara Asia tenggara séjénna.

Mangsa kulah, balong, atawa rawa tempat hirupna saat ku lantaran usum halodo lauk betok mah bisa pindah tempat néangan kulah anu aya cai, ku jalan hanjat kadarat ngarayap dina leutak atawa taneuh garing ngagunakeun cécépétna, nu matak betok disebut ogé *climbing gourami* atawa *walking fish*. Ngan hanjakal sakapeung sok langka aya di pasar ku lantaran ngandelkeun beubeunangan ngala ti susukan, kulah, jeung rawa.

File:Pla mo-Thailand25.JPG|Lauk betok bisa ngarayap didarat
File:Anabas testudineus - squeletteMNHN.JPG|Cucuk lauk betok
File:Anabas testudineus (curry preparation)-3.JPG|Lauk betok beunang nyamaraan
File:Anabas scandens - 1700-1880 - Print - Iconographia Zoologica - Special Collections University of Amsterdam - UBA01 IZ13800003.tif|Gambar lauk betok anu aya di University of Amsterdam

## Dicutat tina 
## Tutumbu kaluar
* Mengenal & Mengendalikan Predator Ikan
Kélé

jmpl|200px|ka|**Kélé** paranti mawa cai

**Kélé** nyaéta wadah paranti ngunjal cai bersih ti pancuran atawa tampian anu dijieun tina tangkal awi. Kélé mangsa dibawa bisa dijingjing bisa ogé disorén (disoléndang), sangkan babari mawana kélé dipasang tali pikeun nyorén atawa ngajingjing. 

Kélé wanguna kawas lodong bédana kélé mah bisa dijingjing ku budak atawa dikélék, lodong mah teu bisa ku lantaran leuwih panjang jeung badag.

Awi pibahaneun nyieun kélé kudu kandel sangkan kuat tur mibanda buku anu panjang sangkan loba eusina ilharna kélé dijieun tina awi bitung, kélé masih kénéh dipaké nepi ka kiwari utamana di daérah pasisian, pilemburan, jeung kampung adat contona di masarakat Baduy. Kélé mah tara ngahaja dikumbah cukup di kungkurahan wungkul tempona ngala cai, upama geus kosong kélé ditunda digantungkeun atawa disarandekeun mangsana ruksak tara ieuh dioméan cukup nyieun deui kulataran bahan jeung carana nyieunna kawilang gampang.

File:Bamboo water container, Pa Then - Vietnam Museum of Ethnology - Hanoi, Vietnam - DSC03020.JPG|Kélé anu aya di *Museum of Ethnology* - Hanoi
File:Bamboo water container, La Ha - Vietnam Museum of Ethnology - Hanoi, Vietnam - DSC02931.JPG|Kélé henteu maké tali
File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Bamboe koker voorzien van siersnijwerk TMnr A-2697.jpg|Kélé anu kulitna diukir

= Dicutat tina =
Balida

**Balida** (*Notopetrus chitala*); *knife fish* nyaéta lauk darat anu asalna tina kulawarga *Notopteridae*. Ogé nyebar di Indo-China, Malaysia, jeung India. Lauk balida sok disebut ogé: *belido*, *kapirat*, jeung *lopis*.

## Morfologi 
Balida sok disebut *knife fish* ku lantaran tonggongna melengkung kawas péso.

Aya sababaraha rupa lauk balida :
* Balida béngkok (*Clown knife Fish*) basa latin : *Chitala chitala*
* Balida *royal* (*Royal Knife Fish*) basa latin : *Chitala blanci*
* Balida Jawa (*Asiatic Knife Fish*) basa latin : *Notopetrus Notopetrus*.

File:চিতল.jpg|*Chitala chitala*
File:Shanghai Ocean Aquarium - Chitala blanci 1.jpg|*Chitala blanci*
File:Notopterus notopterus46.JPG|*Notopetrus Notopetrus*

## Tutumbu kaluar
* Mengenal & Mengendalikan Predator Ikan
## Dicutat tina
Bandeng

**Bandeng** (*Chanos chanos*); *Milkfish* nyaéta lauk laut anu asalna tina kulawarga *Chanidae* ordo *malacopterygii*.
Hirup nyebar di laut ti mimiti Afrika wétan nepi ka pulo-pulo di Tuamutu, Tahiti wétan, Jepang beulah kidul nepi ka Australia kalér.

Binih lauk bandeng disebut ogé nénér numutkeun panalungtikan Dirjen Perikanan di Indonesia jumlah *tangkapan* nénér kawilang loba: dimimitian ku propinsi Aceh sanggup nyadiakeun 530 juta binih dina sataun, kadua Bali ngahasilkeun 250 juta, jeung anu katilu Sulawesi Kidul ngahasilkeun 198 juta nénér dina sataun, poténsi nénér anu dihasilkeun ti sakabéh Propinsi kurang leuwih 1.5 miliar nénér unggal taunna. Kabutuhan nénér di Indonesia sorangan kurang leuwih 1 miliar, jadi sésana dijual ka luar negeri (Taiwan, Singapura, jeung Malaysia) hargana leuwih onjoy tibatan benur (binih hurang).

## Ciri Mandiri 
# Bandeng sanggup hirup nyanghareupan parobahan kandungan uyah dina cai tempat hirupna (*eurialin*).
# Henteu mibanda huntu, mikaresep ganggang biru (*klekap*) anu hirup di dasar cai.
# Panjang peujitna 9 kali leuwih panjang tibatan panjang awakna.
# Anak bandeng mikaresep hirup dina cai anta di muara, nincak déwasa kakara miang ka tengah laut.
# Indung lauk bandeng bisa ngendog 5,7 juta endog dina sakali usum mijah.

File:Chanos chanos by OpenCage.jpg|Anak bandeng
File:09828jfBulakan, Bulacan Public Market Foodsfvf 25.jpg|Bandeng di Pasar
File:Bandeng Presto Juwana.JPG|Bandeng presto
File:Bandeng Asap, Indonesian Smoked Milkfish.JPG|Bandeng Asap
File:Milkfish bandeng.JPG|Bandeng keur dibeuleum

## Daftar pustaka 
# 

## Tutumbu kaluar 
*  FishBase entry for milkfish
*  SEAFDEC milkfish aquaculture info 
*  Boneless Bangus 
*  FishBase entry for milkfish
*  SEAFDEC milkfish hatchery info
*  DA, Philippines, About Bangus 
* Mengenal & Mengendalikan Predator Ikan

## Dicutat tina
Layur

jmpl|ka|Lauk layur hasil néwak di Palabuanratu
**Layur** (*Trichiurus lepturus*) nyaéta lauk laut anu gampang dipikawanoh tina bentukna anu manjang sarta ipis. Ieu lauk sumebar di parairan tropika atawa sedeng. Jenis nu kapanggih di Samudra Pasifik jeung Samudra Atlantik dikanyahoankeun mangrupa populasi nu béda.

Ukuran awakna bisa nepi ka panjang 2 m, kalawan beurat maksimum kacatete 5&nbsp;kg jeung umurna bisa nepi kana 15 taunan. Ari karesepna dina pabeubeurang kukulintingan di cai nu déét deukeut basisir nu euyeub ku plankton krustasea. Dina waktu peuting ieu lauk ngadeukeutan ka dasar parairan.

Layur gampang dipanggihan di pasar lauk di Indonésia. Lian ti diolah minangka lauk asin, layur ogé jadi eupan pancing. Urang Jepang mah nyebutna *tachiuo* sarta ngadaharna atah-atah (minangka sashimi) atawa dibeuleum. Mun urang Koréa mah nyebutna *galchi* sarta ngasakanana ku digoréng atawa dibeuleum. Ieu lauk dipikaresep lantaran dagingna nu geunyal, teu pati hanyir, teu minyakan, sarta gampang dipisahkeun tina tulangna.

## Rujukan 
* 
* 
* Layur sebagai umpan
Pizza Hut

**Pizza hut** ( Inggris: Pizza hut) anu réstoran dahareun gancang Amérika sarta ngabogaan dahan di loba nagara anu Alm.o ahli réstoran gizi pizza sagala rupa, tapi éta Okhry.kma éta nawarkeun sambungan kana aplikasi jasa éksternal salian kamungkinan dahar di restoran.
Bancét

**Bancét** (*Occidozyga lima*) basa Indonésia; *Bancet hijau* nyaéta hiji spésiés bangkong tina kulawarga Dicroglossidae, loba kapanggih hirup di Bangladesh, Kamboja, Cina, Hong Kong, India, Indonesia, Laos, Malaysia, Myanmar, Thailand, Vietnam, nepi ka Nepal ogé aya. pangawakanana kawas bangkong déwasa ngan leuwih leutik, panjang awakna kurang leuwih 30–40&nbsp;mm, ilaharna hirup di sisi sawah, kamalir, rawa-rawa jeung susukan.
Ciri anu mandiri tina bancét, selaput mémbran dina ramo-ramo sukuna rubak nepi ka tungtung ramona, sirahna leuwih monyong béda jeung bangkong anu lian selaput mémbran teu pati rubak. Bancét mibanda tilu spésiés anu béda ti tilu tempat : Indonesia; Cina kidul nepi ka kalér; Indocina kidul nepi ka Myanmar..

## Galeri Poto 

File:Occid sumat 110211-12119 cmp.jpg|Bancet déwsa Leuweung Kolot, Ciampéa
File:Occid sumat 110211-12086 H cmp.jpg|Bagéan sirahna ditempo leuwih deukeut
File:Occid sumat 110211-12091 V cmp.jpg|Ditempo palebah beuteungna (Sisi *ventral*)
File:Occid sumat 110211-12095 A cmp.jpg|Sukuna beulah tukang

## Dicutat tina 
## Tutumbu kaluar 
* Amphibian and Reptiles of Peninsular Malaysia - *Occidozyga lima*
Molen cau

**Molen cau** atawa **cau molen **nyaéta hiji caneut anu bahan dasarna tina cau anu dibuntel ku manglapis-lapis adonan tipung sarta tuluy digoréng. Ieu susuguh téh mangrupa varéasi tina cara ngolahkeun caneuteun cau lian ti goréng cau jeung salé. Ari bahanna biasana ngagunakeun tipung tarigu, uyah, gula, pangembang, endog hayam kokonéngna, margarin, cai és, minyak goréng jeung cau. Biasana molen cau mah sok disuguhkeun jeung goréngan séjénna kawas bala-bala, karokét, ciréng jeung sajabana. Ari jinis cau nu dijieunkeun jadi molen éta varéatif pisan, gumantung kana karesep séwang-séwangan. Ngan anu ilaharna mah nyaéta cau bangka jeung cau galék. 

## Tempo ogé 
* Goréng cau
* Molen boléd
Congkrang

**Congkrang** nyaéta pakakas tatanén anu dipaké keur ngabukbak atawa ngababad reuma jeung rungkun. Waktu ngabukbak reuma salian ti congkrang sok dipaké ogé arit, parang, bedog, pacul, koréd, jeung pakakas séjéna anu dibutuhkeun keur meresihan taneuh atawa lahan saméméh digarap (dipacul).

Congkrang dijieunna tina beusi, gagangna tina kai atawa aluminium.
Di daérah Lampung congkrang téh katelahna *golok bengkok* (candung kayok). Urang Nias nyebutna *blewa*, kagunaanna mah sarua keur ngababad atawa ngabukbak rungkun jeung jujukutan.

## Dicutat tina
Endog kokonéngna

[jmpl|Endog kokonéngna anu nyongclo di tengah [endog bobodasna.]]
**Endog kokonéngna**–atawa di babaraha wewengkon ilahar disebut **endog beubeureumna**–nyaéta hiji bagian tina endog anu mangrupa kadaharan tina émbrio. Endog kokoneéngna ngambang dina endog bobodasna (atawa *albumin*) ku hiji atawa dua tali endog kokonéngna atawa kalaza. Saméméh dibuahan, endog kokonéngna jeung cakram nutfah mangrupa sél tunggal; salah sahiji tina sél tunggal anu bisa ditémbong ku mata kalawan sajalantrahna. Minangka kadaharan, ieu endog kokonéngna mangrupa salah sahiji sumber vitamin sarta mineral anu hadé. Endog kokonéngna ogé mangrupa sumber tina gajih sarta kolésterol endog, ogé hiji-perlima kandungan protéin endog.

Mun teu dicampur nalika diasakan, endog kokonéngna anu dikurilingan endog bobodasna téh bakal jadi ceplok endog. Nyampurkeun dua bagéan endog éta saméméh diasakan bakal ngajadikan dadar endog atawa omélét sarta warnana konéng méncrang. Di Inggris goréng endog mangrupa kadaharan nu kakoncara sarta umumna mah didahar jeun goréng kentang.

## Tempo ogé 
* Endog bobodasna
Molen boléd

**Molen boléd** nyaéta caneuteun nu dijieun kawas molen cau ngan bahan dasar nu dijieunna nyaéta tina boléd atawa hui areuy minangka eusina. Sarua kawas molen, molen cau, ieu boléd digulung ku adonan manglapis-lapis sarta tuluy digoréng. Adonanna sarua deuih kawas molen cau, tina tipung tarigu, uyah, gula, soda kuéh, endog hayam, margarin, cai, tipung maizéna, minyak goréng jeung boléd. Ari anu hadé mah bolédna téh boléd cilembu atawa maké boléd nu biasa gé teu nanaon.

## Tempo ogé 
* Molen cau
* Goréng cau
* Bala-bala
Ki acrét

[jmpl|ka|200px|Tangkal ki acret ti kampung [Cioray, Rajamandala, Bandung]]

**Ki acret** (*Spathodea campanulata*) nyaéta tangkal kai anu aslina ti Afrika génusna *monotipik*, kulawarga tatangkalan anu mibanda kembang, mimiti ditaluntik taun 1787 di *the Gold Coast of Africa*. Ki acret mibanda sababaraha ngaran, disebut ogé tangkal *tulip Afrika*; *Fountain tree*; *Flame-of-the-forest*; *Rudra palash*; *Pichkari*; Angsrét; jeung *Nandi flame*.

Tangkal ki acret ilaharna kapangih hirup liar saperti di sisi jalan, kamalir, sisi leuweung jeung *perkebunan*.
# Hiasan : Kembangna anu gomplok mangsa mangkak kalawan daunna anu ngémploh ki acret loba dipelak pikeun papaés di buruan, ogé tangkal pangiuhan di *perkebunan* kopi atawa téh.
# *Reboisasi* : tangkal ki acret dipaké pikeun tangkal *penghijauan* utamana dipelak dina taneuh anu ngagawir tur gampang urug (labil) ku lantaran tangkal ki acret gampil hirup tur téréh gedé.

## Gallery 

File:Spathodea campanulata flower in Narshapur, AP W IMG 0721.jpg|Kembang
Image:Spathodea campanulata at Secunderabad W IMG 6626.jpg|Cangkang buah (kawas parahu)
Image:Bark I IMG_2807.jpg|Kulit tangkal
Image:Spathodea campanulata A.jpg|Tangkal keur kembangan
Image:Spathodea_campanulata.jpg|kembanga anu kuncup/kudu
Image:Spathodea campanulata, saad, Krantzkloof NR.jpg|Siki

## Dicutat tina
Sélér Awyi

**Sélér Awyi** Urang **Awyi** atanapi **Awye** aya di beulah kalér Papua, nyaéta cakeut perbatasan Indonesia sareng Papua Nugini. Kirang langkung aya di kiduleun kota Jayapura.

Jumlah populasina kira-kira aya 400 urang. Basa Awyi  kaasup rungkun basa Papua.

## Rujukan
Urang Berik

**Urang Berik** nyaéta sélér anu nyicingan basisir kalér Papua, perenahna di sapanjang daerah aliran Susukan Tor bagian hulu saréng tengah, atawa di padalaman ti arah Sarmi. Desa-desa maranéhanana di antarana : Borabora, Waf, Doronta, Beu, Togonfo, Dangken, Kodirian, Somamente, Tenwer, Sewan, Safrotani, jeung Taminambor. Basa Berik kaasup ka jero rumpun basa Papua saréng sababaraha dialek, sapertos: Berik, Safrotani, Béo, Sewan, Waf, Gua-mer jeung Daranto; di mana basa Berik sorangan pikeun basa pergaulan antar sélér bangsa. 65% sélér Berik nganut agama Kristen.

## Rujukan
Gereja Katolik Roma

**Garéja Katolik**, loba disebut **Garéja Katolik Roma,** nyaéta Garéja kristen panggedéna di dunya, jeung diperkirakeun geus 1.3 milyar jamaah, i.e., kasarna satengah tina sagala Kristen sarta sapergenep tina populasi dunya.

Garéja Katolik mangrupa kumpulan (ukhuwah) ti Garéja Katolik Ritus Kulon (Garéja Katolik Roma) jeung 23 Garéja Katolik Wétan , nu ngabentuk 2.795 uskup dina taun 2008. 24 Garéja-Garéja anu disebut garéja-garéja partikular). Nu Tangtu garéja jeung jumlah jalma nu panggedéna di Garéja Katolik Ritus Kulon/Ritus Latin/Garéja Katolik Roma. Garéja Partikular jumlah jalmana kadua panggedéna di Garéja Katolik, nyaéta Garéja Katolik - Yunani Ukraina.
Bora Bora

**Bora Bora** nyaéta hiji pulo di cluster Leeward of the Society Islands, Polinésia perancis, coms perenahna di Samudra Pasifik. Pulo anu perenahna kira-kira 230&#x20;km (140&#x20;mi) kalér-kuloneun Papeete. Pulo dikurilingan ku laguna jeung sakaligus terumbu karang. Di tengah pulo aya gunung nu geus dua puncak, Gunung Paihia jeung Gunung Otemanu, jeung ka titik anak pangluhurna di 727 m (2,385&#x20;ft).

Bora Bora nyaéta tujuan utama pariwisata internasional, nu kawentar jadi resort sacara *aqua-centric* méwah. Nu utama pakampungan, Vaitape, perenahna di bagian kulon pulo utama, dina arah nu lalawanan ka garis utama arah laguna. Hasil tina produksi pulo téh lolobana diwatesan ka naon anu bisa dieksploitasi ti laut jeung tangkal kalapa, nu ngabogaan peran ékonomi sajarah dina ngahasilkeun kopra. Dumasar kana hasil sensus dina 2008, populasi Bora Bora nepi 8,880 jiwa.

Pulo geus dicicingan ku Polynesians kira-kira 4 . Éropa nu munggaran datang ka ieu pulo ieu Jakob Roggeveen 1722. James Cook nempo pulo jeung taneuh dina taun anu sarua nyaéta taun 1769 jeung pamakéan Tupaia salaku navigator. Mangka London Da ' wah Masarakat anjog di 1820 jeung diadegkeun hiji Gereja Protestan di 1890. Bora Bora ieu hiji karajaan independent nepi 1888 nu dipingpin ahir jaman ku Ratu Teriimaevarua III anu kapaksa masihan ku Koloni perancis.
Poto Tano, Sumbawa Barat

**Poto Tano** nyaéta hiji kacamatan di jawa Barat Sumbawa garut, West Nusa Tenggara, Indonesia. Perenahna di pulo Sumbawa.
Carl's Jr.

**Jr Carl** mangrupa ranté tina réstoran dahareun gancang anu mindeng dina West Coast tina Amérika Sarikat. Dimimitian di Carl Karcher jeung tahan réstoran CKE
A & W Restoran

**A & W Restoran** mangrupa kumpulan réstoran hidangan sarta réstoran hidangan anu kalan ku ẹọti na beers. A & W ieu persis franchise puseur dagang utama: waralaba dimimitian di California di sabudeureun 1921. Simkuring nampi pangakuan ti tina pasangan Roy W. Allen jeung Frank Wright. Menu restoran hidangan, tapi henteu dugi ka Hamburger s, Perancis fries tur panas anjing. Hidangan di loba tempat di sakuliah dunya sarta mibanda AS.
Bangkong héjo

**Bangkong héjo** (*Pelophylax*); *Edible frog* nyaéta bangkong anu sabagian gedé tina awakna mibanda kelir héjo paselang kelir coklat. Bangkong héjo endemik ti Indonésia (pituin), dagingna semu konéng, loba kapanggih hirup di sawah, rawa, jeung susukan. 

Sanajan lain komoditas *unggulan*, bangkong héjo kaasup kana *komoditas* ékspor hususna di Sumatra Kidul. Bangkong anu diékspor beunang meresihan tur dina kaayaan beku.

Sanajan sapopoé bangkong héjo hirupna nyorangan bari jeung nyumput dina liang atawa handapeun dangdaunan, témpona datang usum begér jeung kawin mah, barijil tina panyumputan.

## Ciri mandiri 
# Mangsa keur nagog, awak bagéan hareupna neuwih jangkung tibatan anu tukang (dangah).
# Kaasup sato ampibi anu hirup nokturnal (liar mangsa peuting)

File:Edible frog (Pelophylax esculentus).jpg|Bangkong héjo nyumput di cai
File:Teichfrosch isst teichfrosch.JPG|Bangkong héjo kanibal
File:Swikee goreng mentega.jpg|Bangkong goréng mantéga
File:Swikee goreng tepung saus mayones.jpg|Bangkong goreng tipung
File:Swikee Kodok Oh.jpg|Bangkong di sayur

## Dicutat tina