open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vitis

***Vitis*** mangrupikeun genus tina 79 spésiés pepelakan anu katampi dina kulawarga pepelakan kembangan Vitaceae. Genus diwangun ku spésiés utamana ti Hémisfér Kalér.

## Jenis 
**Vitis aestivalis* Michx.	
**Vitis amazonica* (Linden) G.Nicholson	
**Vitis amurensis* Rupr.	
**Vitis balansana* Planch.	
**Vitis bashanica* P.C.He	
**Vitis bellula* (Rehder) W.T.Wang	
**Vitis berlandieri* Planch.	
**Vitis betulifolia* Diels & Gilg	
**Vitis biformis* Rose	
**Vitis bloodwothiana* Comeaux	
**Vitis bourgaeana* Planch.	
**Vitis bryoniifolia* Bunge	
**Vitis chunganensis* Hu	
**Vitis chungii* F.P.Metcalf	
**Vitis cinerea* (Engelm.) Engelm. ex Millardet	
**Vitis cissoides* (Blume) Backer	
**Vitis coignetiae* Pulliat ex Planch.
**Vitis cordifolia* Lam.	
**Vitis davidii* (Rom.Caill.) Foëx	
**Vitis enneaphylla* (Vell.) Eichler	
**Vitis erythrophylla* W.T. Wang	
**Vitis fengqinensis* C.L. Li	
**Vitis figariana* (Webb) Baker	
**Vitis flexuosa* Thunb.	
**Vitis glabrata* (Blume) Backer	
**Vitis hancockii* Hance	
**Vitis heyneana* Roem. & Schult.
**Vitis hui* W.C.Cheng	
**Vitis jinggangensis* W.T.Wang	
**Vitis jinzhainensis* X.S.Shen	
**Vitis labrusca* L.	
**Vitis lanceolatifoliosa* C.L.Li	
**Vitis longquanensis* P.L.Chiu	
**Vitis luochengensis* W.T. Wang
**Vitis menghaiensis* C.L. Li	
**Vitis mengziensis* C.L. Li	
**Vitis nesbittiana* Comeaux	
**Vitis papillosa* (Blume) Backer	
**Vitis piasezkii* Maxim.	
**Vitis pilosonerva* F.P.Metcalf	
**Vitis popenoei* Fennell	
**Vitis pseudoreticulata* W.T. Wang	
**Vitis pubescens* (Schltdl.) Hemsl.	
**Vitis retordii* Rom. Caill. ex Planch.	
**Vitis rhomboidea* (E.Mey. ex Harv.) Szyszyl.	
**Vitis romanetii* Rom. Caill.
**Vitis rotundifolia* Michx.	
**Vitis rupestris* Scheele	
**Vitis ruyuanensis* C.L. Li	
**Vitis scortechinii* (King) Ridl.	
**Vitis shenxiensis* C.L. Li	
**Vitis silvestrii* Pamp.
**Vitis sinocinerea* W.T. Wang	
**Vitis sinuata* (Pursh) G Don	
**Vitis thunbergii* Siebold & Zucc.	
**Vitis tiliifolia* Humb. & Bonpl. ex Schult.	
**Vitis tsoi* Merr.	
**Vitis tsukubana* (Makino) Maekawa	
**Vitis vinifera* L.	
**Vitis vulpina* L.	
**Vitis wenchowensis* C. Ling	
**Vitis wilsoniae* H.J.Veitch	
**Vitis wuhanensis* C.L. Li	
**Vitis yuenlingensis* W.T. Wang	
**Vitis yunnanensis* C.L. Li	
**Vitis zhejiang-adstricta* P.L.Chiu
Juniperus

***Juniperus*** mangrupa tangkal koniferous jeung shrub dina genus kulawarga cypress Cupressaceae. Gumantung kana sudut pandang taksonomi, antara 50 jeung 67 spésiés juniper disebarkeun sacara lega di sakuliah Hémisfér Kalér, ti Arktik, kidul nepi ka Afrika tropis, sapanjang bagian kulon, tengah jeung kidul Asia, wétan nepi ka wétan Tibet di Dunya Kuna, sarta di. pagunungan Amérika Tengah.
Peuting pabaru

**Peuting pabaru** (lemesna: **Wengi warsih énggal**) nyaéta burit nepi ka peuting tanggal 31 Désémber anu mangrupa poé pamungkas dina taun kalénder Grégori, sapoé méméh Pabaru. Dina kabudayaan Kulon, peuting taun anyar dirayakeun kalawan pakaulan jeung acara kumpul-kumpul jeung baraya, babaturan ogé jeung kulawarga anu ngadon ngadaragoan bagantina taun.

Di antara nagara anu pangmimitina ngarayakeun bagantina taun téh Kiribati jeung Samoa. Salah sahiji tempat anu ngarayakeun Taun Anyar panglambatna nyaéta Honolulu, Hawaii.

## Rujukan 
## Tutumbu kaluar 
* New Year's Around the World  - slideshow by *Life magazine*
* New Year Celebration Around the World 
*  NycNewYears.com - Daptar kleub peuting di New York City, jeung pakaulan peuting taun anyar di Time Square jeung sabudeureun Manhattan
*  nyemontreal.com  - Daptar pakaulan peuting taun anyar di Montreal, Kanada
*  ThisNewYearsEve.com  - Daptar pakaulan peuting taun anyar di Britania Raya
*  YearsEve.com  - Daptar pakaulan peuting taun anyar di Amérika Sarikat
*  NewYears.com - Daptar pakaulan peuting taun anyar di Amérika Sarikat jeung Kanada
*  NewYearsParty.com.au  - Daptar pakaulan peuting taun anyar di Australia.
*  Sydney New Year's Eve - Ramatloka resmi acara peuting taun anyar di Sydney
Kecap lemes pisan

[jmpl|Daptar kecap-kecap lemes pisan anu nyampak dina buku tatabasa Sunda anu basana [basa Walanda *Soendaneesche Spraakkunst* (1904) jieunan Sierk Coolsma]]
**Kecap lemes pisan** (aksara Sunda baku: , , ogé dipikawanoh minangka kecap luhur/luluhur nyaéta kosakecap basa Sunda anu dipaké pikeun ngaajénan mitra wicara/pihak katilu anu keur diomongkeun, anu mana kalungguhannana téh luhur pisan, contona baé para ménak kayaning Bupati, Raja samalah dipaké ogé pikeun nyaritakeun Gusti, jinis kecap ieu leuwih prah dipaké pas keur jaman féodal.

Kaayeunakeun, ieu kecap geus tara dipaké deui jeung biasana dianggap sarua baé siga kecap lemes anu biasa. 

Dina sababaraha buku tatabasa Sunda anu nyatet ieu jinis kecap, kecap lemes pisan biasana ditandaan ku *LP* atawa *lp*.

## Kosakecap 
Ieu di handap mangrupa conto kecap lemes pisan (anu dikandelan) jeung sasaruaannana dina kecap loma jeung kecap lemes:

## Tempo ogé 
* Kecap lemes
* Kecap lemes énténg
* Kecap lemes dusun
* Kecap sedeng

## Rujukan 
### Catetan suku 
### Daftar Pabukon 
* 
* 
* 

## Tutumbu kaluar
Rainych

**Rainych Ran** anu ngaran pituinna **Ran Widya** (gumelar 20 Oktober 1992) nyaéta saurang panyanyi jeung YouTuber Indonésia ti Sumatra Kulon.

## Karir Munggaran 
Sabot April 2020, hiji vidéo YouTube anu dicover "Say So" ti Doja Cat dina basa Jepang dipuji ku Doja cat, éta téh narik paliré dunya. Manéhna geus mosting vidéo anu ngawengku lagu-lagu anime jeung pop Jepang jaman 1970-an jeung 1980-an, jeung geus nyipta loba pisan panayangan dina Youtube.

Pas keur tanggal 23 Agustus dina taun nu éta kénéh, manéhna némbong di "COOL JAPAN ~ Excavation! Cool Japan ~" NHK BS jeung nampilkeun "Midnight Door ~ Stay With Me" yasana Miki Matsubara. Sabot tanggal 2 Oktober 2020, tur lagu "Say So" dirilis dina Sony Music Entertainment minangka rémix ti tofubeats, jeung mitembéyan debutna di Jepang.

Éta vidéo geus dipublikasikeun dina YouTube saprak taun 2015. Mimitina mah manéhna teu miboga pangalaman diajar musik kalawan profésional jeung nganyanyikeun lagu-lagu dina basa Jepang, tapi beuki lila manéhna mulai bisa ngomong basa Jepang. Saméméh dipikawanoh minangka Youtuber, manéhna gé kungsi ngajar robotika di sakola menengah kejuruan.

## Rujukan 
## Tutumbu kaluar 
* YouTube Raincyh
Kokosan leuweung

**Kokosan leuweung**, **mangir**, **tanglar** (***Dysoxylum caulostachyum***) nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawarga *Meliaceae*. Urang  Bajau di Sabah nyebutna tangkal  *jarum-jarum*, Di  Queensland sok disarebut *yellow mahogany*.

## Taxonomi
Ieu tutuwuhan mimiti diguar ku *naturalis* Swedia Pehr Osbeck nyebutkeun ieu tutuwuhan salaku  *Melia parasitica* dina taun 1751, saméméh dipindahkeun ka *genus* *Dysoxylum* ku ahli tutuwuhan Indonesian  André Joseph Guillaume Henri Kostermans taun 1966. Ieu tutuwuhan ku urang Australia dipiwanoh salaku *Dysoxylum schiffneri*.

## Ciri mandiri
Tangkalna jangkung bisa ngahontal  buleudan tangkalna bisa nepika  . Kulit tangkal kelirna semu konéng sakapeung kulawu nepika coklat kolot. Kembang anu seungit amis mibanda kelir bodas atanapi krem. Buah beureum-coklat wujudna buleud, gedéna kurang leuwih . Buah jeung kembang barijil langsung tina kulit tangkalna, ti mimiti tangkal anu deukeut kana taneuh nepi kan tangkalna anu di luhur (cauliflory) (ramiflory). Tangkal kokosan bisa hirup dina taneuh anu haseum sarta tempatna anu kahieuman, ngabinihkeun bisa langsung dipelak tina sikina anu geus kolot. 

## Habitat jeung sebaran
Kokosan leuweung loba kapanggih hirup liar di leuweung Taiwan sarta sakuliah Malaysia, nepika New Guinea, di kapuloan Solomon jeung Queensland. 

## Kagunaan
Tangkal Kokosan bisa dimangpaatkeun pikeun wates taneuh atawa tutuwuhan di pakarangan, utamana di daérah  subtropical atawa tropikal.

## Dicutattina
Kategori :Meliaceae
Kategori :Tutuwuhan tropis
Kategori :Tutuwuhan Indonésia
Kategori :Tutuwuhan
Kecap sedeng

[jmpl|Kecap-kecap *sedeng* anu nyampak dina buku tatabasa Sunda anu basana [basa Walanda *Soendaneesche Spraakkunst* (1904) jieunan Sierk Coolsma.]]
**Kecap sedeng** (aksara Sunda baku: , ) nyaéta kosakecap basa Sunda anu dipaké dina ragam basa hormat ka sorangan. Saluyu jeung pamakéannana, ieu kecap dipaké pikeun ngaajénan sakaligus ngahandapkeun diri di hareupeun lawan wicara. Baheula mah, kecap sedeng dipaké ogé pikeun ngomongkeun batur di hareupeun dunungan, hal ieu dilakukeun ku sabab pamakéan kecap lemes karasa luhur teuing jeung kecap loma karasa handap teuing. Ieu kecap sakapeung sok dipahilikeun wangenannana jeung kecap panengah.

Dina kamus-kamus atawa buku tatabasa Sunda, kecap sedeng ilaharna ditandaan ku *S* atawa *s*.

## Kosakecap 
Ieu di handap mangrupa conto kecap sedeng (anu dikandelan) jeung sasaruannana dina kecap loma jeung kecap lemes.

## Tempo ogé 
* Kecap lemes pisan
* Kecap lemes
* Kecap lemes énténg
* Kecap lemes dusun

## Rujukan 
### Catetan suku 
### Daptar Pabukon 
* 

## Tutumbu kaluar
Kecap lemes énténg

[jmpl|334x334px|Dina tabél [tatakrama basa Sunda bagéan kecap panyambung, kecap lemes énténg ditulis dina kolom ragam basa hormat ka batur jeung hormat ka sorangan. Katémbong dina kosakecap panyambung anu aya di luhur, lolobana kecap anu aya dina dua ragam basa hormat mah teu robah.]]
**Kecap lemes énténg** (aksara Sunda baku: , ) nyaéta kosakecap basa Sunda anu digunakeun dina sakur ragam basa hormat, boh basa hormat ka batur atawa basa hormat ka sorangan. Jadi kaitungna mah, kecap lemes énténg téh mangrupa kecap lemes anu nétral atawa teu gumantung ka panyatur (kayaning contona Kecap sedeng) atawa ka lawan panyatur (contona Kecap lemes jeung Kecap lemes pisan). 

Biasana kosakecap lemes énténg ngawengku kosakecap anu nyampak dina kelas kecap salian ti verba, kayaning kelas kecap nomina jeung adjéktiva.

## Kandaga kecap 
Ieu di handap mangrupa conto kecap lemes énténg (anu dikandelan) jeung sasaruannana dina kecap loma.

## Tempo ogé 
* Kecap lemes pisan
* Kecap lemes
* Kecap lemes dusun
* Kecap sedeng

## Rujukan 
### Catetan suku 
### Daptar Pabukon 
* 
*
Suku Arfak

jmpl|280x280px|Suku Arfak.
jmpl|280x280px|Suku Arfak.
jmpl|280x280px|Suku Arfak.
**Suku Arfak** nyaéta salah sahiji suku nu aya di Kabupatén Manokwari, Papua Kulon.

## Rujukan 
**Buku**

* 
* 
* 
* 

**Jurnal**

* 
*  
* 
*  

**Esai**

*
Supa béas

***Supa béas*** nyaéta hiji spésiés  supa anu aya dina genus *Schizophyllum*. Wujudna kawas ombak cai atawa gundukan batu karang. Palebah "Gillies"na  kelirna bodas nepika semu konéng. Palebah luhurna tutup katempona leutik, 1–4.5&nbsp;cm rubak, katempona pejel tapi geunyal. Ieu supa sok disebut ogé supa asang lauk, duméh palebah handapna katempo gillesna ngentép kawas asang lauk. Ieu supa kapanggih hirup ampir di sakuliah dunya. 
Hirup liar bijil dina catang kai anu geus bobo, utamana réngsé usum hujan manjing ka halodo. Ieu supa mimiti merentis jaradi kalayan sok ngahaja diarala keur anu buarutuheunmah. Utamana Ngahaja di kumpulkeun pikeun bahan nyieun ubar, kalawan kiwari geus diproduksi dina ukuran industri salaku *immunomodulator, antijamur, antineoplastic* sarta *antiviral, activities* anu leuwihluhur tibatan *glucan* *complex carbohydrate*.

## Ciri mandiri
*Schizophyllum commune* ilaharna digambarkeun salaku *morphological* spésiés anu geus loba kapanggih hirup, tapi numutkeun hasil panalungtikan anu leuwih jero kana rupa-rupa spésiés anu ngalimpudan sababaraha spésiés jauh anu henteu loba dipikawanoh, sababaraha supa mibanda sipat pikeun *Basidiomycota*.

Asangna (gills), anu ngahasilkeun basidiospora palebah luarna, baris beulah mangsa supa ngagaringan, nya alatan éta pisan, supa ieu sok disarebut supa  *split gill*.

Ieu supa mibanda 23.328 jinis kelamin anu béda - béda. *Individu* tina jinis *kelamin* naon waé bisa kompatibel pikeun kawin jeung sakabéhna  kajaba  jinis *kelamin* manéhna sorangan. Sanajan kitu, Aya dua *lokus* genetik nangtukeun jenis kawin, lokus A kalawan 288 *allele*s sarta  *lokus* B mibanda 81 *alleles*. Sapasang supa ngan bakal subur lamun boga *allele* A jeung B anu béda; nyaéta, unggal *kelamin* bisa asupkeun pasangan subur kalawan 22.960 batur. *Hydrophobin* munggaran diisolasi tina *Schizophyllum commune*. Génom tina *Schizophyllum commune* diurutkeun dina 2010.

## Kulinér
Sanajan sababaraha sumber nyebutkeun ieu suung teu bisa di dahar, alatan ukuranna leutik tur liat. Tina spésiésna anu teu matak weureu. Dina 2006, éta loba dikonsumsi di Mexico jeung di tempat séjén di wewengkon tropis. Di India Wétan, di nagara Manipur éta katelah *kanglayen* sarta salah sahiji bahan dipikaresep pikeun Manipuri-gaya pancakes disebut *paaknam*. Di Mizoram, ngaran lokal nyaéta *pasi* (*pa* hartina *supa*, *si* hartina *leutik*) jeung éta hiji tina pangluhurna dipeunteun supa bisa didahar  diantara masarakat Mizo. Para pangarang/panulis sumanget ngaguar ieu supa, *rubbery* suung di wewengkon tropis salaku konsékuénsi kanyataan yén ieu supa lembut, suung *fleshy* gancang garing dina kondisi panas tur beueus, ngajadikeun masalah pamasaran maranéhanana.

## Gambar tambahan

File:Schizophyllum commune, Fuzzy Fungi.jpg|*Schizophyllum commune* Elk Grove, Illinois
File:Schizophyllum commune - Nature does pleats.jpg|*Schizophyllum commune* in Missouri, US
File:Split-gill bottom shot.jpg|*Schizophyllum commune* Grand Rapids, Michigan
Lõhkislehik.jpg|*Schizophyllum commune* in Estonia

## Dicutat tina
## Tutumbu ka luar 
*
*
* "Schizophyllum commune", MykoWeb
* "Tom Volk's Fungus of the Month for February 2000
Kecap panengah

**Kecap panengah** (aksara Sunda baku: , ) nyaéta kosakecap basa Sunda anu digunakeun pikeun gunem catur atawa ngomongkeun jelema anu pangkat sarta kalungguhannana leuwih handap tapi umurna leuwih kolot, baheula jinis kosakecap ieu mibanda ragam basana sorangan nyaéta "basa panengah", ieu kecap wangenannana sok dipahilikeun jeung kecap sedeng. Kaayeunakeun, biasana kecap-kecap panengah sok dipaké dina ragam basa loma jeung dianggap minangka kabeungharan kecap tina kecap loma atawa bisa ogé digunakeun dina ragam basa hormat ka sorangan.

Dina kamus-kamus basa Sunda, kecap panengah sok ditandaan ku *pan*. 

## Kosakecap 
Di handap ieu mangrupa conto kecap panengah (anu dikandelan) jeung sasaruaannana dina kecap loma jeung kecap lemes.

## Tempo ogé 
* Kecap loma
* Kecap cohag

## Rujukan 
### Catetan suku 
### Daptar Pabukon 
* 
* 
*

## Tutumbu luar
Kecap cohag

ditandaan ku *k.p.*, dina gambar di luhur, conto kekecapan anu ditandaan ku k.p. nyaéta *kodjor* (kojor).]]
**Kecap cohag** (aksara Sunda baku: , , baheula kungsi dipikawanoh ogé minangka "kecap songong paranti nyarékan") atawa **kecap kasar pisan** nyaéta jinis kosakecap basa Sunda anu digunakeun dina ragam basa cohag. Ieu kecap sipatna ngasorkeun jeung teu ngaajénan mitra wicara. "Cohag" sorangan dina basa Sunda mibanda harti "hiji hal anu sipatna kasar pisan". Bentuk kekecapan cohag ilaharna teu miboga dasar tina sasaruaannana dina kecap loma ogé kecap lemes sarta bentukna béda pisan jeung dua jinis kecap éta.

Dina buku tatabasa atawa kamus-kamus basa Sunda anu nyebutkeun ieu kecap "kasar pisan", kecap cohag biasana ditandaan ku *KP* atawa *kp*.

## Kosakecap 
Ieu di handap mangrupa conto kecap cohag (anu dikandelan) jeung sasaruaannana dina kecap loma jeung kecap lemes.

## Tempo ogé 
* Kecap panengah
* Kecap loma

## Rujukan 
### Catetan suku 
### Daptar Pabukon 
* 
* 

## Tutumbu kaluar
Kecap loma

[jmpl|Kekecapan loma/kasar dina kamus Sunda-Walanda *Soendaneesch-Hollandsch woordenboek* (1913) jieunan [Sierk Coolsma ditandaan ku *k.*, dina gambar di luhur, conto kecap anu ditandaan ku *k.* nyaéta "ngeunah" jeung "ngudu".]]
**Kecap loma** (aksara Sunda baku: , , ogé dipikawanoh salaku "kecap kasar" ) nyaéta kosakecap basa Sunda anu digunakeun dina ragam basa loma jeung mangrupa dasar pikeun sakur kekecapan basa Sunda, kabéh kecap salian kecap loma tangtu mibanda sasaruaan jeung kecap loma. Sacara étimologis, "loma" téh hartina akrab. Sawaréh kecap loma mibanda sasaruaan dina kecap lemes (kira-kira aya kana 400-500 siki), ngan sawaréhna deui teu mibanda sasaruaan jeung kecap lemes, kecap sedeng jeung anu séjénna, kecap-kecap loma anu teu mibanda sasaruaan nanaon kawas kitu disebutna téh kecap anu teu boga undakan nu matak bisa dipaké dina kabéh ragam basa.

Dina kamus-kamus atawa buku tatabasa Sunda anu nyebutkeun kecap loma minangka kecap kasar, ieu kecap ditandaan ku *k* atawa *K*.

## Kosakecap 
Ieu di handap mangrupa conto kecap loma (anu dikandelan) jeung sasaruaannana dina kecap lemes.

Conto kecap loma (anu kandel) anu teu boga-boga acan sasaruaan di antarana nyaéta"

Salian ti éta aya ogé kecap loma (anu kandel) anu mibanda sasaruaan dina kabéh jinis kecap, di antarana nyaéta:

## Tempo ogé 
* Kecap panengah
* Kecap cohag

## Rujukan 
### Catetan suku 
### Daptar Pabukon 
* 
* 
* 

## Tutumbu kaluar
Percy Liza

**Percy Liza** nyaéta hiji pamaén bal asal Péru nu ayeuna maén keur Sporting Cristal, manéhna maén salaku penyerang.

## Referensi
Hoé kamurang

**Hoé kamurang**; *Calamus horrens*, nyaéta tutuwuhan hoé anu asalna tina kulawarga. 

Ilahar dimangpaatekun pikeun nyieun rupa-rupa pakakas jeung karajinan keranjang jeung anyaman.
Hoé kamurang, loba kapanggih hirup di India (Kalér-wétan jeung Kalér-tengah), Bangladésh , Myanmar, Thailand (Kalér), Laos (tengah), Viétnam (Tonkin) sarta di Indonésia (Sumatra jeung Jawa). Meureun ogé Viétnam (Cochinchina) (Gagnepain & Conrard 1937).

## Ciri mandiri 
Ngarungkun, tangkal manyat, panjangna dugi ka 20 m sareng diaméterna 2,5 cm. Sarung daunna (palapah) héjo sareng bulu bodas semu coklat, cucukna panjang dugi ka 2 cm,  daun nepi ka 1m panjang kalayan 31-42 leaflet linier atawa linier-lanceolate per sisi, ieu mérés sarta raket dina éntépan.

## Dicutat tina 
Kategori :Tutuwuhan tropis
Kategori :Arecaceae
Katongkat

**Katongkat***; Gloriosa superba; Kembang sungsang*  nyaéta hiji tutuwuhan ngarambat anu asalna tina kulawarga *Colchicaceae*,  genus *Gloriosa*.

## Ciri mandiri
Areuy katongkat panjangna bisa nepika 2.5 méter, régangna pajégar tur henteu buluan.

Katongkat kembangan di mana manjing usum hujan, kaasup tutuwuhan terna anu umur hirupna nahun. Ieu tutuwuhan mikaresep daérah anu negrak tur katojo ku cahaya panonpoé, hirup ti mimiti daérah basisir nepika tonggoh 300 méter luhureun beungeut cai laut..  Dianggap hama alatan hirup ngababadeg nutupan basisir, ogé ngabalukarkeun weureu/karacunan pikeun rupa-rupa sato utamana manuk.. Bisa ogé dipelak tina beutina anu geus kolot, beutina diruang deui kutaneuh engké baris bijil deui sirungna.

## Dicutat tina
Jarak kosta

**Jarak kosta**; *jarak kusta; Jarak pagar*;*Jatropha curcas* nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawarga *Euphorbiaceae*. Jarak kosta tumuwuh di dataran landeuh nepi ka tonggoh kurang leuwih 500 m dpl. Hujan dina sataun 625 mm. Sanajan kitu, biasa waé hirup di daérah anu hujanna 300–2.380 mm/tahun.

## Ngaran daérah
Jarak kosta bisa kapanggih hirup  di sagala rupa wewengkon di Indonésia. Kituna ieu katingali ku rupa-rupa ngaran sebutan pikeun jarak kosta, saperti : *nawaih nawas* (Acéh ); *jirak* (Sumatera Kulon); *jarak kosta; jarak gundul, jarak cina, jarak iri, jarak pager* .(Jawa); *kalekhe paghar* (Madura ); jarak pager (Bali); *lulu nau, lulu ai fula, paku luba, paku lunat, dan jarak pageh* (Nusa Tenggara); *paku kase* (Timor); *kuman nema* (Alor ¡); *lulunan* (Roti); *jarak kosta, jarak wolanda, tondoutomene, dan bindalo* (Sulawesi); *bintalo* (Gorontalo); *balacai* (Manado); *peleng kaliki* (Bugis); tangang tangang kali atawa tangang tangang kanjoli (Makasar). 

## Kandungan kimia
Jarak kosta miboga rasa pait tur tiis, tapi sikina matak weureu. Sababaraha bahan kimia dina tngkl jarak kosta, diantarana :--*amirin, kampesterol, stigmasterol, B-sitosterol, 7-keto-sitosterol, jeung  HCN*. 

## Dicutat tina 
Kategori :Tutuwuhan tropis 
Kategori :Tutuwuhan industri 
Kategori : Tutuwuhan ubar 
Kategori :Euphorbiaceae
Bincarung

**Bincarung** (*Oriolus chinensis*) ; **Kepudang kapas** nyaéta spésiés manuk anu asalna tina kulawarga Oriolidae, genusna  Oriolus. Ieu manuk mikaresep hirup di leuweung anu negrak, leuweung sekunder, leuweung babakoan, perkebunan, padesaan, kapanggih hirup nepika daérah anu perenahna 1.600 mdpl.
Bincarung sok disebut ogé  *gantialuh* (di daérah Sumatra jeung *gulalahe* Sulawesi)

## Ciri mandiri 
Manuk ieu biasana hirup sapasang atawa sakapeung ngabubuhan (*kelompok*). 
Buluna matak pikaresepeun, bulu tonggongna konéng, buntutna hideung, bulu dina hariguna konéng emas. 

## Rupa-rupa Bincarung
# Bincarung emas, pamatuk jeung cékér kelirna konéng. Ieu manuk leuwih loba anu ngingu, alatan buluna nu éndah sarta mindeng disada. 
# Bincarung biasa pamatuk jeung cékérna Biru/paul. 

## Habitat jeung sebaran
Bincarung loba kapanggih hirup di pulo   Jawa, Bali, Sumatera, Kalimantan, Sulawesi. 
Di luar negeri ogé loba kapanggih hirup, saperti di India, Cina , jeung Filipina. 

## Kabudayaan 
Manuk bincarung dina  budaya Jawa, hususna Jawa Tengah. Spesies ini dijadikeun manuk *maskot* *identitas* ti daérah Jawa Tengah. Ieu manuk ogé jadi hiji sarat dina tradisi  *mitoni* (tradisi tujuh bulan kakandungan). ieu manuk mémang dipikaresep méh di sakuliah Nusantara.

File:Oriolus_chinensis.jpg|Kepudang kuduk-hitam I
File:Oriolus_chinensis01.jpg|Kepudang kuduk-hitam II

## Referensi 
### Bacaan 
* 
*
Kecap lemes

ditandaan ku *l.*, dina gambar di luhur, conto kekecapan anu ditandaan ku l. nyaéta "nanging", "*koeramas*" ("kuramas"), "angkat", "angken", "*angkeng*" ("angkéng") jeung "angkeut".]]
**Kecap lemes** (aksara Sunda baku: , ) nyaéta kosakecap basa Sunda anu digunakeun dina ragam basa hormat ka batur. Kabéh kecap lemes tanwandé aya sasaruaannana jeung kecap loma, wangenan kecap lemes ogé ngawengku wangenan minangka kecap anu digunakeun pikeun ngaajénan batur, ogé ngawengku sakumna jinis-jinis kosakecap lemes anu séjénna, kayaning kecap lemes pisan (kecap lemes anu leuwih luhur), kecap lemes dusun (kecap lemes anu lain lulugu) jeung kecap lemes énténg (kecap lemes anu nétral atawa teu dihususkeun pikeun batur ogé pikeun sorangan).

Dina kamus-kamus atawa buku tatabasa Sunda, kecap lemes biasana ditandaan ku *L.*, *lem*. atawa *l.*

## Kandaga kecap 
Ieu di handap mangrupa conto kecap lemes jeung padananna dina kecap loma.

## Tempo ogé 
* Kecap lemes pisan
* Kecap lemes énténg
* Kecap lemes dusun
* Kecap sedeng

## Rujukan 
### Catetan suku 
### Daptar Pabukon 
* 

## Tutumbu kaluar
Oasis

**Oasis** nyaéta sirah cai anu perenahna di tengah gurun.	

Oasis ogé nunjul kana balong leutik anu aya di tengah gurun, naneumkeun cai tina hujan tibeulah tonggohna.
Oasis remen jadi tempat hirupna rupa-rupa tutuwuhan sarta harupna rupa-rupa sasatoan, anu sarua meunang ngamangpaat tina ayana cai oasis ieu.			

## Dicutat tina
Pangsor

**Pangsor** atawa **pangsar** (***Ficus callosa***) nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawarga Moraceae.
Di daérah Jawa katelah *ilay-ilatan*, sok dimangpaatkeun geutahna pikeun ngubaran bisul. 
Daun, akar, jeung tangkalna mibanda zat kimia anu disebut *flavonoid*. Sagigireun éta, daun jeung akarna mibanda kandungan zat *saponin* dan *polifenol*, sedengkeun kulit tangkalna mibanda zat anu disebut tanin.   Aya ogé kapanggih hirup di Viétnam, kalawan disebutna *đa chai* atawa *đa gùa*.

## Ciri mandiri 
Pangsor kaasup tangkal sedeng, daun ngorana katempo  *polymorphic* sering katempo manjang.

## Tutumbu ka luar
* 
*

Kategori :Moraceae
Kategori : Tutuwuhan tropis 
Kategori : Tutuwuhan ubar
Angelique Rockas

## Angelique Rockas 
Angelique Rockas (gumelar 31 August 1951; umur 70 taun) nyaéta salah sahiji aktris Afrika Kidul   

## Rujukan 
## Tumbu luar 
*  Média nu patali jeung Angelique Rockas di Wikimedia Commons 
* https://www.imdb.com/name/nm0734214  Angelique Rockas Internet Movie Database
Bakung

**Bakung**; Crinum asiaticum nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina keluarga (Liliaceae). Dina  baasa Inggris disebutna *lily*, ieu genus mibanda kurang leuwih 110 spésiés.
Disababaraha daérah, bakung mibanda ngaran anu béda-béda : Bakung Melayu, bakong Batak, semur Bangka, bakung bug makasar, dausa Ambon, pété Halmahera, fété-fété Termate, bakong Madura.

## Sebaran jeung Habita 
Bakung loba kapanggih hirup di wewengkon Eropa, sabagean loba Asia nepi ka Jepang, ka kidulna nepi ka India, ka Indocina nepi ka Philipina. Ieu tutuwuhan bisa hirup di daerah pileuweungan, remen katempo hirup dipigunungan, sakapeung katempo hirup di tegalan jukut. Sawaréhna kapanggih hirup di rawa-rawa. Dina kaumumanna ieu tutuwhan bisa hirup kalawan subur, dina taneuh anu kaayaan haseum taneuhna saimbang.

## Sabangsaning bakung 
Dihandap ieu sababaraha jinis bakung anu geus dipiwanoh:

## Galeri 

file:Lilium kesselringianum in Sochi.jpg|*Lilium kesselringianum*
file:Lilium martagon Tauerntal 01.jpg|*Lilium martagon*
file:Lilium bulbiferum var. bulbiferum 01.JPG|*Lilium bulbiferum var. bulbiferum*
file:Lilium bulbiferum - Feuer Lilie.JPG|*Lilium bulbiferum*
file:Lilium albanicum, Jablanica mountain (portrait).jpg|*Lilium albanicum*
file:Lilium July 2013-1.jpg|*Lilium hollandicus*
file:Lilium auratum-IMG 6349.jpg|*Lilium auratum*
file:Lilium speciosum var. clivorum-IMG 6352.jpg|*Lilium speciosum var. clivorum*file:Lilium regale, regal lily in Essex, England (cropped).jpg|*Lilium regale*
file:Hanson's Lily Lilium hansonii Flower 1637px.jpg|*Lilium hansonii*
file:Lys blanc Fleur&bouton FR 2012rt.jpg|*Lilium x cultivar*

## Dicutat tina
Nangsi

**Nangsi**;  *Boehmeria pilosiuscula*, nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawarga *Urticaceae*.Ieu tutuwuhan loba kapanggih hirup di wewengkon  India, Sri Lanka, Sawaréh di Myanmar, Afrika tropis, Malaysia.
Hirup ngarungkun, jangkung 0.4-06 méter.  *Altitud* atawa lebah-lebah tempat hirupna, ti mimiti 300–1300(1500)m mdpl. 

File:Boehmeria cylindrica SCA-7300.jpg
File:Boehmeria platyphylla.JPG
File:Boehmeria cylindrica WFNY-045.jpg
File:Boehmeria cylindrica SCA-6122.jpg
File:Boehmeria nivea kz8.jpg
File:Boehmeria nivea 1.jpg

## Dicutat tina 
Kategori : Tutuwuhan tropis 
Kategori : Urticaceae
Jukut létah hayam

**Jukut létah hayam;** *Pouzolzia indica* nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawarga *Urticaceae*. 

## Ciri mandiri 
Tangkal na ajeg, rupa-rupa boh tina ukuran anapon kabiasaan hirupna.

## Guna jeung manhpaat
Jukut létah hayam di India, dimangpaatkun pikeun ngubaran misalah tulang (misalah/tipalitek). 
Daunna anu mibanda sipat *anthelmintik* sareng rentan, dimangpaatekun pikeun ngubaran *cicatricial* pikeun borok *gangrenous*, dina sipilis sareng *gonorrhea* sarta balukar tina peurah oray (Chopra et al. 1956).
Daunna anu digaringkeun, tuluy dibebek nepi ka bubuk. Dicampur cai kalapa, tulut diinum sapoé dua kali, mangpaatna pikeun ngubaran barusuh. 
Tangkalna diduruk, terus lebuna diala. Dipaké ngubaran borok atawa inveksi, sipilis dina kulit. 
Tangkal jeung daunna di Godog, cai godoganna dipaké kekemu. Pikeun ngubaran nyeri huntu jeung barusuh. 

File:Pouzolzia indica 03167.jpg
File:Pouzolzia indica 03120.jpg
File:Pouzolzia indica 03109.jpg
File:Pouzolzia indica 03449.jpg
File:Pouzolzia indica 03128.jpg
File:Pouzolzia indica 01486.JPG

## Dicutat tina 
Kategori :Tutuwuhan tropis 
Kategori :Tutuwuhan ubar 
Kategori :Gulma
Manowa

**Manowa; Nona**; *Annona reticulata* nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawarga *Annonaceae* mangrupa. tangkal anu gancang tumuwuh,  Jangkungna tiasa ngahontal 7 méter kalayan diameter tangkal dugi ka 30 cm.  Utamana dipelak di kebon di sababaraha daérah tropis pikeun diarah buahna anu tiasa didahar. 

## Habitat jeung sebaran
Tutuwuhan merlukeun iklim tropis pikeun tumuwuh anu alus, tapi sanajan kitu bisa hirup dina iklim subtropis.  Ieu tutuwuhan teu bisa hirup lamun halodo, malahan mikaresep hirup dina taneuh jemlék sarta saeutik kahalimunan. Utamana dina dataran taneuh anu perenahna dina 1.500 méter luhureun beungeut cai laut. 

Tangkal ieu bisa ka ala buahna dina 4 - 5 taun, tisaprak dipelak tina sikina. Lamun dipiara kalawan hadé, bisa ngahasilkeun buah  34-45 kg unggal taun. 

## Mangpaat ubar
Daunna lamun dituang tiasa ngalawan cacingeun, sareng pamakéan éksternal pikeun ngubaran bisul . 
Kujalan dibebek heula nepika lembut, tuluy waé ditaplokeun kana mata bisul. 

Buah ngaran sareng kulitna mibanda tanin, éta dianggo pikeun ngubaran diaré sareng disentri.  Dina kasus parna, daun, jeung buah ngora digodong salila  5 menit dina saliter cai, pikeun nyieun ramuan ubar. 

File:Annona reticulata-3-market-yercaud-salem-India.JPG
File:Annona reticulata-1-market-yercaud-salem-India.JPG
File:Annona reticulata-2-market-yercaud-salem-India.JPG
File:Custard Apple ആത്ത 014.JPG
File:Annona reticulata flower 2.JPG
File:Custard Apple - ആത്ത 008.JPG

## Dicutattina tina
Kategori :Tutuwuhan tropis 
Kategori :Bungbuahan 
Kategori :Annonaceae
Campaka sélong

**Campaka sélong**; *Horsfieldia Iryaghedi* nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawarga *Myristicaceae*. Ieu tutuwuhan henteu kungsi ngarangrangan daun atawa héjo sapanjang taun. Génus ieu  mibanda kurang leuwih 100 spésiés kalawan hirup nyebar ti mimiti Asia Kidul, ti India nepi ka Pilipina jeung Papua Nugini. Sababaraha spésiés ngandung alkaloid, kaasup horsfilina, nu boga pangaruh analgesik.

File:Starr-091104-0990-Horsfieldia costulata-leaves-Kahanu Gardens NTBG Kaeleku Hana-Maui (24987971645).jpg
File:Plant Horsfieldia kingii P1130512 02.tif
File:Horsfieldia kingii.jpg
File:Starr-120606-6901-Horsfieldia costulata-flower buds-Kahanu Gardens Hana-Maui (24848820580).jpg
File:Starr-120606-9548-Horsfieldia costulata-leaves-Kahanu Gardens Hana-Maui (25118730026).jpg
File:Plant Sapling of Horsfieldia kingii DSCN8792.jpg

## Dicutat tina
Kategori :Tutuwuhan tropis 
Kategori :Myristicaceae
Anis leuweung

**Anis leuweung**; *Sunda thrush; Zoothera andromedae* nyaéta hiji manuk anu asalna tina kulawarga *Turdidae*.

## Ciri mandiri
Panjang awakna kurang leuwih 25 cm,  anis leuweung kagolongkeun manuk leutik. 
Bulu *didominasi* ku warna poék,  bulu dina luhureun awak kelirna kulawu poék paselang-seling jeung bulu hideung.  Pipi jeung tikoro borontok  hideung jeung kulawu sarta saulas corétan bodas,  bulu dina harigu kelirna kulawu semu paul/biru paselang-seling jeung borontok bulu hideung.  
Pamatuk kelirna kulawu, Cékér kelirna coklat semu hideung, sarta matana cokelat. 
Usum kawin  bulan Oktober jeung Pébruari kalayan ngendog 2-3 siki, cangkang endogna mibanda kelir konéng tur borontok coklat.  Sayangna kawas mangkok sarta perenahna henteu pati jauh tina  luhur taneuh, dijieun tina régang daha, akar, dangdaunan, sakapeung aya ogé lukut, diéntép maké campuran taneuh liat atawa haramay kawung/injuk.  

## Dicutat tina
Kategori :Aves 
Kategori :Turdidae 
Kategori :Manuk Indonésia 
Kategori :Manuk Asia Tenggara
Lamping

]] 
**Lamping**; *léréng*  ; *Slope* nyaéta hiji tempat anu kaayaan mudun atawa déngdék. 
Lamping nunjul ogé kana pipir gunung, pipir pasir, pipir jalan, jeung tempat séjén anu ngawangun pudunan atawa siku jeung widang anu rata di handapna. 

Dina kaayaan anu saenyana di alam, lamping aya anu rumpil tur nangtawing teu bisa disorang, aya ogé anu ngan ngawujud tanjakan anu masih kénéh bisa disorang. 

## Dicutat tina
Kategori :wangun daratan 
Kategori :géografi
Ki siuh

**Ki siuh**; *anggur hutan*  (*cissus blumeana*); Nyaéta ngaran hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawarga *ampelideae*.  Tutuwuhan ngarambat panjang bisa nepi ka 5 méter hirup nahun. 

## Dicutat tina 
Kategori :Vitaceae 
Kategori :Tutuwuhan tropis 
Kategori :Tutuwuhan ubar
Konéng hideung

**Konéng hideung** (*Curcuma aeruginosa* Roxb.) nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawargga *Zingiberaceae*. Ieu tutuwuhan beutina dimangpaatkeun pikeun bahan campuran jamu.  Konéng hideung dina basa Indonésia  disebut ogé *temu erang*, *temu ireng*, atawa *temu lotong*.

## Ciri mandiri
Konéng hideng kagolongkeun terna jangkungna bisa nepi ka 2 m. Tangkal palsu kelirna héjo,  disebut palsu sok padahal éta téh tina éntépan  palapah daun. Daunna mibanda kelir semu beureum-coklat kolot  sapanjang tulang daunna. Daunna nunggal, panjang, anu diwangun ku 2-9 lambar. Lambaran dau buleud nepika lonyod, tungtung jeung puhuna méncos, kelirna héjo kolot di unggal kénca katuhu tulang daunna. Panjang daun 31–84&nbsp;cm, rubakna 10–18&nbsp;cm.

## Dicutat tina
**Bibliografi**

* 
*
Dagé

**Dagé** nyaéta hiji kadaharan olahan anu dijieun tina bahan-bahan sésa. 
Dagé ilaharna dijieun tina hampas tahu anu di ragian/di peuyeum heula, ilahar disebut oncom atawa témpé gembus.

Dagé nunjul ogé kana olahan anu bahan utamana oncom, ieu kadaharan katelah dagé goréng."    Aya deui dagé oncom anu di pais, kadaharan has Kanoman kota Cirebon.                                            

## Bahan nyieun dagé goréng
### Bahan
* 250 gr oncom
* 150 ml cai
* 1 bawang bodas (sasihung)
* 0.5 séndok uyah

### Bungbu réndos
*4 sihung bawang bodas
*4 cm cikur
*3/4 séndok katuncar
*0.5 séndok uyah

### Bahan ngeueuman
*150 gr tipung tarigu
*225 ml cai
*1 (Bawang daun satangkal)
*Minyak goréng sacukupna

### Cara nyieun
# Keureutan oncom karubaknakeun ukuran kandel 0.5 cm
# Campurkeun cai, bawang bodas, jeung uyah. Galokeun nepika rata, tuluy keueuman oncom di dinya
#Galokeun bungbu beunang ngarendos kana tarigu, tambahkeun cai jeung bawang daun beunang nyiksikan
#Anclomkeun oncom beunang ngeuman ka dinya, tuluy digoréng nepika garing

## Dicutat tina
Kategori :Kadaharan sunda
Ki tahi

***Ki tahi***; *Dysoxylum Amooroides*, miq; *kedoya*  nyaéta hiji tangkal anu asalna tina kulawarga *Meliaceae*.  *Dysoxylum* masih kénéh sagenus jeung tutuwuhan kembangan ti kulawarga mahoni , *Meliaceae*.

## Habitat sareng sebaran
Ilmu *botani*  tos nyatet sahenteuna aya kana dalapan puluh spésiés dina ieu *genus*, loba kapanggih hirup di wewengkon Malaysia , Samudra Pasifik beulah kulon, Australia jeung Asia Kidul ogé ngulon ngidul; anu puseurna di daérah tropis antara Samudra Pasifik jeung Hindia .

Ki tahi hirup sacara alami di New Guinea , Australia wétan jeung kalér, Kaledonia Baru, Fiji, Asia, Cina kidul, anak benua India, Pilipina, Taiwan, jeung di Samudra Pasifik kulon, tempat pang wétanna, di kapuloan Caroline, Selandia Baru jeung Niue.

## Guna jeung mangpaat 
Ki tahi, kaina masih kénéh jadi bahan panalungtikan pikeun mikanyaho rupa-rupa kimia anu dipibandana. 

Dina budaya Bali, ki tahi geus jadi hiji bahan anu dipiwanoh pikeun nyieun ukiran. Alatan urat kaina alus sarta mibanda kelir anu béda jeung kali lianna. 

## Dicutat tina
Budak

, 2005]]
, 2011]]
 sabot upacara bandéra di Indonesia, 2020.]]

**Budak** (jamak: **barudak**) atawa lemesna: **Murangkalih** (jamak: **marurangkalih**) nyaéta saurang lalaki atawa awéwé anu can sawawa atawa can ngalaman pubertas (can balég). Budak ogé mangrupa katurunan kadua, kecap "budak" nujul kana lawan tina kolot.

## Tempo ogé 
* Kolot
* Sawawa
* Orok
* Rumaja
* Bapa
* Indung
* Poé Budak
* Bacaeun Budak
* Budak liar

## Rujukan 
## Tutumbu kaluar 
* wikiprogress.org 
* United Nations Children's Fund (UNICEF)
* Family database, OECD
* Society (The Guardian)
* Definition of the Child
Hoé balukbuk

**Hoé balukbuk**; *Calamus Burckianus* nyaéta  tangkal hoé anu asalna tina kulawarga Arecaceae. 

## Habita
Ieu hoé  kapanggih hirup  di Jawa Kulon di dataran handap nepi ka pagunungan anu jangkungna 50-800 méter dpl.  Hoé balukbuk lolobana kapanggih tumuwuh di tempat-tempat anu lungkawing.  

## Dicutat tina 
Kategori :Tutuwuhan industri 
Kategori :Asteraceae 
Kategori :Tutuwuhan tropis
Singa depa

**Singa depa**; *Apama tomentosa* nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawarga *Aristolochiaceae*. 

## Mangpaat ubar
Singa depa, daun jeung tangkalna di *jus* atawa di bebek, tuluy caina dipeureut  diinum pikeun ngubaran batuk.  
Tutuwuhan ieu ogé dipaké salaku bahan dina ubar pikeun ngubaran hésé kahanpangan (urination).  
Apama tomentosa (BI.) O. Ktze.  Dipaké pikeun ngalawan peurah oray.  
Urang Malayu ngagunakeun pepelakan ieu pikeun nyageurkeun bisul sareng ngalawan borok jeung cénang.  Poténsi *farmakologis* tina ramuan ieu teu dipikanyaho.
Singa depa, daunna ogé dipercaya pikeun ngubaran panyakit ginjal. 

## Dicutat tina
Kategori :Tutuwuhan tropis 
Kategori :Tutuwuhan ubar 
Kategori :Aristolochiaceae
Ki tamiang

***Ki tamiang***;  *Celtis* *cinnaniomea*;  sok disebut ogé  *stinkwood*  atawa *stinking wood*, nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawarga *Cannabaceae*. 
Ki tamiang loba kapanggih hirup di wewengkon Asia tropis, ngaran spésiés na dicokot tina ngaran hiji pulo, tayalian pulo Timor  , Vietnam|left]]

## Ciri mandiri 
Ciri anu paling kasohor tina tangkal ki tamiang tayalian bau kotoran anu kuat anu kaluar tina kulit sareng geutahna, kaangseu ka sabudeureun.  Ieu alatan ayana sanyawa organik bau skatole. Di Thailand,  katelah *kæ̂ng k̄hī̂ phrar̀wng* atawa * mị̂ chĕd tūd phrar̀wng* () anu hartosna 'ngusap kayu handap'. Legénda Thailand nyarios yén Phra Ruang (Raja legendaris Dinasti Sukhothai) ngusap imbitna nganggo éta tangkal . Di Sri Lanka  heartwood tina tangkal (disebutna *gurenda*, ගුරෙන්ද) dipaké salaku ubar tradisional ayurvedic pikeun ngalawan sipilis, cacar.

*Celtis timorensis* hirup di leuweung , jangkungna bisa nepi ka 25&nbsp;m. *Oblate* nepi ka lonjong, jegjreg 3 urat daun panjangna 50–130 mm.  Sanajan tangkalna kawas  *Cinnamomum iners*  dina daunna 3 urat, éta bisa gampang dibédakeun dina wujud daunna.  Siki, dibungkus ku buah anu panjangna 7–11&nbsp;mm, teuas jeung kuat.
Kembangna majemuk ( *Inflorescence*) - kembang jalu semu héjo, purek; kembang bikangna leuwih leutik

## Sebaran jeung habitat
Tangkal ieu kapanggih di sakuliah wewengkon tropis Asia, ti India jeung Sri Lanka, nepika Indo-China,  China kidul  jeung Malaysia nepi ka  Philipina.  Kapanggih ogé di pulo Christmas,   masih kénéh wewengkon Australia di laut India.  Tumuwuh di leuweung hujan musiman anu langkung garing.

## Dicutat tina
## Tempo ogé 
* 
*  

Kategori : Tutuwuhan Indonésia 
Kategori : Tutuwuhan tropis 
Kategori :Cannabaceae
Lantéra

**Lantéra** nyaéta hiji pakakas anu jadi sumber cahaya mangsa poék.
Minyak lantéra salaku suluhna, ilaharna tina minyak tanah jeung minyak kacang. Kadieunakeun rupa-rupa bahan bisa dimangpaatkeun, aya anu tina lilin, gas, batubara, listrik, jeung sajabana. 
Lantéra ilaharna leutik sangkan bisa digantung, sumber cahayana dikurilingan ku kaca sangkan teu pareum ku angin. asal kecap basa Latin  hartina "lampu, obor ,".

## Sajarah
Lantéra geus dipiwanoh tibaheula dimangpaatkeun pikeun nyaangan mangsa poék,  sahenteun sajarah geus nyatet bangsa Romawi  ngamangpaatkeun lantéra anu dijieun tina tanduk. 
Di urang atawa Indonésia, Lantéra sahenteuna geus dipiwanoh sarta dimangpaatkeun ti jaman Walanda kénéh. 

## Dicutat tina
Kategori :Pakakas
Ki somang

**Ki somang**; *Sloanea sigun* (Blume) K. Schum nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawarga *Elaeocarpaceae*. 

## Habitat jeung sebaran
Ki somang loba kapanggih hirup di  Asia - China , Indonésia, Myanmar, Thailand, Cambodia, Malaysia, Indonésia .
Habitat atawa tempat hirup anu hadé, dina leuweung anu perenahna aya di 800 méter mdpl. 

## Kagunaan
Ki somang dimangpaatekun pikeun bahan bangunan, lantéy, kusén, parabot , peti, kaulinan, jeung sajabana. 

File:Sloanea zuliaensis.jpg
File:Sloanea australis - Hacking River.JPG
File:Sloanea garckeana K.Schum. (13587132763).jpg
File:19830-Sloanea grandiflora- Rio Tabaro.jpg
File:25.sloanea.pods (9885639576).jpg
File:Sloanea tuerckheimii MHNT.BOT.2007.27.20.jpg

## Dicutat tina
Kategori :Tutuwuhan tropis 
Kategori :Elaeocarpaceae
Kiripik sampeu

**Kiripik sampeu**; *keripik singkong*, nyaéta hiji kadaharan anu dijieun sampeu beunang nyiksikan ipis tuluy digoréng.

## Cara nyieun
#Sampeu beunang nyiksikan  dikeueuman heula dina cai apu, kurang leuwih 15-30 menit sangkan rangu jeung hipu. 
#sayagikeun katél dua, jang minyak sedeng jeung minyak panas. 
#Goréng bahan kiripik dina katél anu seuneu sedeng, nepika rada heuras meueusan. Tuluy dijait dipindahkeun kana kafé minyak panas, tuluy digoréng nepika rangu tur kelirna ribu jadi semu konéng.
#Jait kiripik na tuluy ditamperkeun minyakna menepi ka garing, tuluy purulukan uyah jeung kaldu atawa kumaha pangaresep. 

## Dicutat tina 
Kategori :Kadaharan 
Kategori :Kiripik 
Kategori :Kadaharan
Hosting Wéb

jmpl|Conto hosting wéb
**Hosting** **wéb** nyaéta jasa layanan internet nu nyadiakeun server keur diséwakeun anu ngamungkinkeun organisasi atawa individu nyimpen informasi di internét boh mangrupa HTTP, FTP, Email, atawa DNS. Lamun dianalogikeun *website* mangrupa wangunan, tuluy lamun *hosting* mangrupa sapétak taneuh, jeung domain mangrupa alamat tina sapétak taneuh éta. Hiji *hosting* miboga sababaraha jinis layanan nyaéta *hosting* paragi babagi (*shared hosting*), *hosting* dédikasi (*dedicated hosting*), VPS (*virtual private server*) jeung sérver kolokasi (*colocation server).*

## Sajarah 
Nepi ka taun 1991, Internét dibatasan ngan ukur digunakeun "... keur kapentingan penelitian jeung pendidikan dina widang sains jeung téhnik ..." tuluy digunakan paragi latar liwatna email, telnet, FTP, jeung USENET, tapi ngan ukur sabagéan leutik tina jumlah halaman wéb. Kakara ayana penjelajah wéb grafis paragi komputer Mac jeung Windows di akhir taun 1933. Cacakan geus mulai dibuka aksés paragi internét, tapi situasina masih pikabingunguen nepi ka taun 1995.

Paragi nga*hosting* situs wéb di internét, individu atawa organisasi perusahaan merlukeun komputer atawa sérver nu sorangan Taun 1955, perusahaan siga GeoCities, Angelfire jeung Tripod nawarkeun layanan hosting haratis. 

## Rujukan
Cuka

**Cuka apel** nyaéta cairan hasil fermentasi tina sari buah apel. Dina prosésna, gula dina sari apel dirobah jadi alkohol ku ragi, tuluy dirobah deui jadi asam asétat ku baktéri. Cuka apel sering pisan dianggo salaku campuran saos panyerep (*dipping sauce*) kanggé rupa-rupa goréngan di mancanagara, sapertos di Myanmar atanapi Inggris, margi rasa haseumna tiasa nétralisir rasa minyak anu kaleuleuwihi. 
**Cuka** nyaéta bahan éncér anu digolongkeun kana sanyawa *asam lemah*. 

## Guna jeung mangpaat
Cuka dipaké pikeun rupa-rupa kagunaan, utamana nyampuran olahan kayaning: sayur asem , acar, soto, lauk anu diolah rasa amis haseum, manisan haseum, capcay, baso, jeung réa-réa deui. 

## Sajarah
Cuka geus dipikawanoh ti saprak  rébuan taun ka tukang.

## Dicutat tina 
Kategori :Bungbu 
Kategori :Olahan prosés férméntasi
Gedogan

**Gedogan**; * istal*, nyaéta hiji wangunan anu dijieun pikeun ngandangan kuda sangkan teu kabur.  Gedogan basajan dijieun tina tangkal awi atawa kai kalayan maké hateup saperluna, tapi ari gedogan anu alus mah dijieun tina tembok jeung hateup anu weweg kawas gedong. 
Gedogan dijieun kudu kuat utamana mangsa  disépak kuda mangsa keur birahi atawa ngarasa kaganggu, lamun kuda leuwih ti hiji hadéna  gedogan dijieun sakamar séwang sangkan lalu asa. 

## Kabersihan jeung kaséhatan
Sangkan kuda betah jeung séhat, gedogan perlu diberesihan unggal poéna utamana mangsa kuda keur aya di pangumbaran. 

## Gallery 

File:Elfvik farm 02.jpg
File:Veoy-church-stable-Molde-No.jpg
File:Stable_in_Panama_-_20060721.jpg
File:Kloster Einsiedeln IMG 2778.JPG
File:Stanfordredbarn.jpg
File:Ergela međimurskog konja, Žabnik (Croatia) - boksovi.jpg

 

## Dicutat tina 
Kategori :wangunan
Kategori :arsitéktur
Durukan

jmpl|350px|Durukan mangsa keur kémah pramuka
**Durukan** ; * api unggun* nyaéta ngahurungkeun seuneu anu perenahna di luar imah.

## Maksud ngadurukan
Ngadurukan lain teu aya maksud, ngahaja ngahurungkeun seuneu boh di buruan, lapang, atawa tempat séjén tapi aya  maksudna saperti dina:
#**Pramuka**, dina kagiatan ieu sok ilahar disebut (api unggun) tayalian salahsahiji kagiatan dina acara pramuka mangsa peuting. Diuk ngariung ngurilingan durukan bari mintonkeun sababaraha kamonésan, dimaksudkeun pikeun maheutkeun duduluran, ngagedékeun wawanén tur rasa percaya diri, jeung sajabana. 
#**Huma jeung kebon**, Ngadurukan di huma biasana dilakukeun sabada meresihan kakayon jeung Gulma  séjén, digundukeun dihiji tempat tuluy diduruk. Diduruk téh maksudna sangkan teu jaradi deui, tur téréh pérén, ogé lebu durukan  bisa dimangpaatkeun pikeun gemuk pepelakan. Tapi ieu lain ngahaja ngabukbak leuweung anyar kujalan diduruk, alatan geus aya aturan ngeunaan larangan ti pamaréntah.  
#**Sawah**, di sawah ogé sok rajeun aya durukan, jarami paré sabada panén sok digundukeun tuluy diduruk pikeun diarah lebuna.
#**Buruan**, sakapeung aya anu ngadurukan di buruan, ilaharna di pilemburan atawa imah anu lega buruan pikeun gadurukan runtah atawa barang anu geus teu dipaké. 

## Dicutattina 
Kategori :tatanén
Lapang

**Lapang**; tegal nyaéta hiji tempat anu kawilang lega tur nembrak kalayan henteu aya tutuwuhan jangkung sarta wangunan. Lapang nunjul ogé kana unsur-unsur lembur, kayaning imah kuncén, tempat ibadah, leuit, susukan, pancuran, cai bersih jeung sajabana. 

## Dicutat tina 
Kategori : Wangun daratan
Wawacan Layang Syékh Abdul Qodir Jaélani

|right |350 px]] 

**Wawacan Layang Syékh Abdul Qodir Jaélani** nyaéta hiji naskah karya sastra buhun atawa klasik anu digolongkeun kana carita sajarah anu diwangun ku rupa-rupa pupuh jeung hikayat.

## Dicutat tina
Honjé leuweung

**Honjé leuweung**; honjé héjo (*Etlingera hemisphaerica*) nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawarga *(Zingiberaceae)*/sabangsaning jahé. Kembang sarta buahna anu seungit, sok dimangpaatekun pikeun bungbu dina rupa-rupa olahan kadaharan. 

Honjé leuweung téh pituin ti pulo Jawa, kiwari geus nyebar ka wewengkon  Malaysia.

## Ngaran daérah
Di Bengkulu ieu tutuwuhan sok disebut *sikala*; di Sulawesi wétan disebut *sekala*; ari di Malaysia nyarebutna *kantan liar*.

## Morfologi 
Kawas jahé, beuti/rimpang honjé aya di jero taneuh teu pati jero, tina éta beuti sok bijil deui sirung atawa anakna tuluy ngajangkungan nepika ngawujud dapuran honjé. 

Jangkung tangkalna bisa nepi ka 7 méter, buleudan tangkalna atawa diaméter 2,5 cm kelirna héjo sarta ngagedéan ka palebah akarna.  
jmpl|kiri|150px|Daun palebah handapna semu beureum

Daun 15-25 lambar ngéntép dua baris pasingareup-singareup, daun anu pang luhurna leuwih rubak tibatan daunna anu panghandapna; wujudna lonyod manjang, 15-75 cm × 5-15 cm, kalayan puhuna  bulenek sakapeung katempo kawas écéng atawa henteu simétris, tung-tung daun leuwih ipis sarta leuwih leuleus, kitu deui tungtung daun méncos pondok, héjo perunggu, lemes tapi katempo borontok leutik sarta urat daun semu beureum, sisi handapna semu beureum anggur.

Kembang ngumpul dina tungtung gagangna katempo kawas panggal, bijil misah/lateral deukeut tangkalna. Panjang gagangna  35-100 cm × 1-1,5 cm, daun-daun palapahna/salumpit  dina gagangna  5-12 cm panjangna.1 cm, leuwih pendék tibatan  kembang, beureum kalawan tungtungna héjo pias *Labellum*.

Buahna  pajejel dina bongkolna ampir buleud gedéna 12 cm; sikina galedé, kurang leuwih 5 cm × 2,5 cm, katempo baruluan lemes, konéng. Sikina loba, kelirna coklat semu hideung, buleud [[endog] [tapi leuwih méncos, diselubungi salut biji (*arilus*) putih bening yang berasa masam.

## Mangpaat
Kembang honjé leuwih ogé biasa disebut combrang  atawa *kecombrang* kalayan dimanfaatkeun sakumaha kembang honjé; tayalian dijieun salaku bungbu pasakan bisa ogé campuran sambara rujak. Malahan kembangna ogé sok dikulub dijadikeun lalab jang coél sambel. 

jmpl|150px|kembangna beunang ngaleupaskeun

## Dicutat tina 
jmpl|kiri|150px|Beuti jeung sirung

Kategori :Bungbu
Iga

**Iga**; *ribs (Latin: costae)*  nyaéta tulang melengkung anu perenahna aya dina harigu urang.Tulang iga kagolongkeun kana tulang panjang, mibanda dua tungtung sarta hiji watang.

Tulang iga palebah *posterior* leuwih kuat/pageuh napel jeung tulang tonggong, béda jeung tulang palebah tungtung *anteriorna* mah bisa robah-robah kaluar ka jerona. Nya ku ieu sipatna, ngajadikeun ngarénghap jadi leuwih laluasa. 

## Bagéan - bagéan tulang iga
# Tulang rangu tayalian  tulang *hialin* anu nyambungkeun iga kana *stenum*, sipatna anu *elastis* ieu méré kalaluasaan mangsa usik malik.
# Interkostal (*ruang di antara iga*)

## Dicutat tina 
Kategori :Anatomi