open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Deungeun sangu

**Deungeun sangu** atawa **deungeun dahar** (katelah ogé disebut **deungeun** wungkul; ) nyaéta salah sahiji jenis batur pikeun kadaharan utama. Baheula mah deungeun sangu téh kaasup anggota tina kelompok opat séhat lima sampurna nu kakoncara. Deungeun sangu bisa ngajadikeun barang dahar nu bareurat téh jadi leuwih ponyo lantaran rasana nu ngadominasi. Sakapeung mah deungeun sangu téh mibanda fungsi pikeun ngaleungitkeun rasa tina kadaharan utama jeung sasayuran nu kurang dipikaresep ku anu ngonsumsina.

## Tradisi Sunda 
Di Sunda, deungeun sangu téh wajib aya di mana rék nyarap, ngawadang, dahar peuting atawa dahar-dahar basajan lian. Deungeun nu sok disayagakeun di masarakat Sunda mah kawilang saderhana pisan, deungeun nu disayagakeun cukup ku lauk asin, lalab jeung sambel. Aya ogé nu ditambahan jeung kurupuk. Ngan ieu mah lain mangrupa aturan nu kudu dicumponan dina unggal dahar, tiap-tiap masarakat Sunda mibanda kamonésanna séwang-séwangan dina nyayagakeun deungeun sangu anu varéatif.

Ari nu geus teu ahéngna mah nyaéta tradisi masarakat Sunda nu ngabiasakeun dahar jeung sangu, sangkan sagalaning kadaharan atawa deungeun sangu téh tara ditambulan, éstu didahar jeung sangu. Upamana cilok wéh, sok didahar jeung sangu, istilahna sok disebut "disanguan" (ditambahan ku sangu). Bala-bala, goréng témpé, goréng hayam, goréng oncom, jeung réa deui ti éta sok disanguan ogé. Ieu tradisi nu geus ngulit daging, mun teu disanguan mah acan disebut dahar.

Urang Sunda miboga kayakinan yén nu dimaksud dahar téh nyaéta ngadahar sangu. Sanajan sabéhditueunana mah daharan téh lain saalakadar ngadahar sangu wungkul, ngadahar beuleum dangdeur (bagedud), ketan, oyék jeung kopra gé kaasup daharan. Ngésérna makna dahar nu maksud asalna nuduhkeun aktivitas ngonsumsi sagala kadaharan sangkan diolah di jero padaharan, kiwari jadi aktivitas ngonsumsi kadaharan utama sangu. Nu mantak istilah **deungeun dahar** sok disebut ogé **deungeun sangu**.

## Tradisi Kulon 
Deungeun kayaning salad, kentang jeung roti biasana mah dipaké dina kadaharan utama mayoritas nagara di dunya kulon. Susuguh deungeun nu anyar kénéh diwanohkeun ka urang kulon mah nyaéta sangu jeung couscous, nu mantak sangu mah lain kadaharan utama di kulon mah, kiwari ieu sangu gé geus kumembang jadi kasohor pisan di sakuliah Éropa, utamana dina acara resmi (kalawan couscous nu sok aya di pésta dahar peuting dina susuguh Wétan Tengah).

**Deungeun nu ilahar di dunya kulon:**

* Asparagus
* Garang suuk
* Garang kentang
* Brokoli
* Engkol
* Kembang engkol
* Goréng kentang
* Kacang héjo
* Lalaban
* Salad makroni
* Makroni kéju
* Tutu kentang
* Supa
* Salad pasta
* Salad kentang
* Salad
* Oséng supa
* Waluh

## Rujukan
Pada

**Pada** téh nyaéta beungkeutan rakitan pupuh nu diwangun ku sababaraha padalisan, unggal padalisan ilahama ditulis sajajar-sajajar. Pada unggal pupuh béda-béda, boh nilik jumlah padalisanana nilik réana engang dina saban padalisan, boh nilik sorana (vokal) dina engang panungtung unggal padalisan. Unggal pupuh miboga patokan nu geus tangtu. Guguritan umumna diwangun ukur ku sababaraha pada atawa puluhan pada, ari wawacan biasana diwangun ku ratusan pada sabab panjang ngalalakon (naratif).

## Conto 
Ieu di handap conto tilu pada pupuh maskumambang, dipetik tina guguritan *Sasambatna Domba* Adu karangan A. Djajasasmita anu dimuat dina Volksalmanak Sunda taun 1926.

:Duh manusa mana kaniaya teuing
:teu aya rasrasan
:abong ka mahluk nu laip
:nyiksa henteu jeung aturan

:Hulu abdi karaosna langkung nyeri
:tulang asa bejad
:tanduk mah pon kitu deui
:taya raoskeuneunana

:Na dikinten abdi moal ngaraos nyeri
:Pédah kabiasaanana
:tapi waktosna abdi
:ngan bakating kumawula

Dumasar kana wangunna, atawa rakitanana, aya hadéna upama istilah pada dipaké keur *bait* (Basa Indonesia) atawa *couplet* (Basa Inggris) puisi Sunda umumna, lain keur pupuh wungkul.

## Rujukan
Sa'ir

''Sa'ir* téh nyaéta ngaran salah sahiji wanda puisi tradisional, asal tina sastra Arab (Islam). 

## Conto 
**Loba Éling**

:Regepkeun ieu pépéling
:hirup kudu Ioba éling
:sabab ajal pasli datang
:urang moal bisa mungpang

:Sing inget kana papasténn
:hadé goréng urang yakin
:éta kabéh paparinan
:Allah nu hakkulyakin

:Éling-éling dulur kabéh
:ibadah ulah campoléh
:beurang peuting ulah weléh
:bisina kaburu paéh

:Karasana keur sakarat
:hanjakal kaliwat-liwat
:henteu ngalampahan salat
:kana ibadah sok elat
(Dicutat tina *Puisi Pupujian dalam Bahasa Sunda'', Tini Kartini, spk.).

## Rujukan
Maeda Tadashi

**Laksamana Muda Maeda Tadashi** () nyaéta perwira tinggi Angkatan Laut Kakaisaran Jepang di Hindia Belanda dina mangsa Perang Pasifik. Salila Indonesia dijajah ku Jepang, Maeda ngajabat salaku Kepala Penghubung Angkatan Laut jeung Angkatan Darat Tentara Kakaisaran Jepang.

Laksamana Muda Maeda miboga peran penting dina kamerdékaan Indonesia nyaéta ku cara nyadiakeun imahna di Jl. Imam Bonjol, No.1 keur panglawungan para inohong kamerdékaan. Jakarta Pusat jadi tempat nyusun naskah proklamasi ku Soekarno, Mohammad Hatta, jeung Achmad Soebardjo, ditambah sang juru ketik Sayuti Melik. Lian ti éta, Maeda ogé ngajamin kaamanan aranjeunna. Kiwari, imahna dijadikeun muséum Perumusan Naskah Proklamasi.

## Galéri 

Gambar:Tadashi-maeda.jpg|Laksamana Muda Maeda Tadashi

## Rujukan
Situs Candi Blandongan

jmpl|Gambar situs Candi Blandongan di Karawang
**Situs Candi Blandongan** nyaéta salah sahiji candi nu miboga struktur tina batu bata, di Candi ieu ogé kapanggih téhel cor beton nu numutkun analisa mah tina campuran batu koral, kapur kulit kerang jeung keusik atras. Candi ieu miboga ukuran 24,6 m x 24,6 m sarta jangkungna 4,9 m ti beungeut sawah, di Candi ieu kapanggih materai-materai dina kaayaan utuh 10 siki. Hasil analisa Coedes materai- materai éta kaasup kana Typology 1 nu mekar di jaman Dvaravati, gambarna nyaritakeun Kaajaiban Srasvati tina naskah Diyavadama ti aliran Sarvasteveda, Aliran Threvada. Tina hasil babandingan materai-materai nu aya di Asia Tenggara, yén materai-materai nu kapanggih di Candi Blandongan miboga sasaruaan jeung materai - materai Kha Ok Dalu Phattalung di Thailand Selatan, Periode Dvaravati Abad ka 6-7 Masehi, dina sisi lainna nunjukun Abad ka 12 M, Candi Blandongan dipaké ti abad 2-12 M. Pernahna aya di  Desa Segaran, Kecamatan Batujaya 45 km ti Ibu Kota, Kabupaten Karawang.

## Rujukan
Naturalismeu (sastra)

**Naturalismeu** atawa naturalisme nyaéta aliran sastra nu karya-karyana salawasna méré gambaran kahirupan manusa sacara gembleng. Naturalismeu téh enas-enasna mah lain dina lebah nyipta wanda karangan wungkul, tapi corak fiksi anu dimekarkeun ku paham atawa aliran pangarang luyu jeung tangtungan filosofina.
* hhjaja
* hhfjhf
* Belenggu karya Armijn Pane.
* Jalan Tak Ada Ujung karya Mochtar Lubis.

## Rujukan
Situs Gua Malawang

**Situs Gua Malawang** pernahna ± 500 m belah kulon ti SD Wangun nu aya di Kampung Nagrak, Desa Sukawangun. Karakteristik guha ieu mangrupa kumpulan ti kurang leuwih 13 guha. Masarakat disabudeureunna méré rupa-rupa ngaran sebutan kayaning **Malawang**, **Batu Masigit** jeung **Gorin**. Aya hiji sajarah tina ngaran nu dibéré ku masarakat, nyaéta Gorin. Ari Gorin téh nyaéta ngaran wadah cai tina taneuh liat. Kelompok guha ieu diaranan Gorin alatan numutkeun kapanggihna Gorin ku Taryana Kapala SKB Tasikmalaya taun 1993 disalah sahiji wanda arkéologis nu kapanggih mangrupa 13 beulahan.

## Rujukan
Gagak

**Gagak** nyaéta salah sahiji manuk nu kaasup kana marga *Corvus*, suku *Corvidae*. Ampir sakabéh jinis manuk ieu miboga ukuran nu rada gedé batan manuk lianna, sarta warna buluna hideung. Sumebarna di ampir sakabéh benua jeung wilayah pulau, kecualli di Amerika Selatan.

Di antara jinis unggas, gagak dipikanyaho miboga kacerdasan di handapeun rata-rata manuk saumumna. Kualitasna ieu geus lila dipikanyaho ku manusa, hususna dina kaahlian nyokot barang manusa. Sato ieu ogé miboga kamampuan belajar sarta bisa nganggeuskan masalah kalayan maké alat nu aya disabudeureunna.

Disababaraha kabudayaan jeung mitologi, manuk gagak téh biasana dipatalikeun jeung hal-hal u goréng. Di Eropa gagak dipercaya salaku manuk inguan dukun. Di Indonésia gagak dileuweung dianggap bisa jada totondén kasulitan nu bakal datang tumiba.

Miboga warna nu hideung meles, sora nu serak sarta tarik, gagak loba dipatalikeun jeung hal-hal mitos, loba nu teu mikaresep ka ieu sato.

## Rujukan
Ghua Cupu Agung

**Ghua Cupu Agung** atawa nu ilahar dipiwanoh **Guha Sukarno** ayana di dusun Cikebi Désa Linggalaksana Kecamatan Cikatomas. Salian ti loba didatangan ku nu ziarah, cenah mah guha ieu ogé mineng didatangan ku kulawarga Sukarno (Présidén mimiti Republik Indonésia). Numutkeun kuncén di guha éta, cenah sok mineng aya kokolébatan bayangan goib mantan présidén mimiti Indonésia. Mitos ieu ngabalukarkeun loba na jalma nu kairut pikeun datang ka ieu tempat, hususna pikeun nu ngaidolakeun Sukarno.

Guha ieu tina segi artistik kaitung hadé, salian ti miboga tingkat bahaya nu handap, guha ieu gampang pikeun didatangan ku sabab lokasina nu strategis. Miboga panjang 187 meter, miboga rupa-rupa ornamén, aya stalacmit, stalactit, gourdin jsb. Salian ti dipaké pikeun ziarah, guha ieu ogé jadi tujuan pelesir jeung patualangan ku sabab teu jauh ti guha, kira-kira 2&nbsp;km, aya tepat nu miboga pamandangan nu kacida éndahna di Kabupatén Tasikmalaya, nyaéta Pasir Nalangsa.

Guha ieu geus dirombak, hususna pikeun nu ziarah, bisa ditinggali tina tangga nu geus diwangun sarta tempat patapaann nu geus tumaninah jeung jalan ka gua nu alus.

## Profil  
Nomor Register Gua : GT. 07. 09. 01

Ngaran Guha/Sinonim : Cupu Agung/Sukarno

Letak Kordinat : 108º 15’ 11.4” BT 07º 38’ 50.5” LS

Kéaluhuran : 284 meter DPL

Kampung/Dusun : Cupu Agung/Cikebi

Desa/Kecamatan : Linggalaksana/Cikatomas

Kabupaten/Provinsi : Tasikmalaya/Jawa Barat

Laut/Gunung nu deukeut: Hindia/Pasir Nalangsa

Wangun biwir guha : Segiopat (amorf)

Ukuranbiwir guha : 1,2 x 1,5 meter/semi vertical

Panjang lorong gua : 384 meter(lorong utama)

Lebar lorong gua : 0,8 - 7 meter

Pernahna biwir gua/lorong: Tebing/horizontal

Kapasitas guha: 10 - 100 orang

Darajat kasulitan : Gampang

Kpamilikan tanah : Tanah Desa

Juru konci kiwari: Kartoji(Toji)

Pamangpaatan guha kiwari: Pikeun kagiatan wisata ziarah

## Tutumbu kaluar 
* Gua Cupu Agung  Disparbud Jabar

## Rujukan
Jog-jog

**Jog-jog** (*Pycnonotus goiaviei*); basa Inggrisna *Yellow-vented Bulbul* nyaéta hiji manuk nu asalna tina kulawarga *Pycnonotidae*, urang Jawa nyebutna *terucuk* atawa *cerocokan*.  Pangawakanna leutik sapantar jeung manuk cangkurileung, panjang tina buntut nepi ka pamatuk kurang leuwih 20 cm. 

Kahakanan manuk jog-jog kayaning bungbuahan nulaleutik sarta gegeremet kayaning sireum, jangkrik, papatong, jeung sajabana, luyu jeung pangawakanna nu memang leutik. Malahan aya hiji paribasa nu ilahar pikeun némbongkeun hiji kaayaan anu kurang merenah atawa mikahayang nu pamohalan kacumponan, cenah “kawas jog-jog neureuy buah loa” éta kulantara buah loa mah ukuranna méh sagedé awakna tangtuna pamohalan pisan bisa kateureuy. 

Manuk jog-jog kawilang lindeuk sarta teu kaasup manuk galak ka manuk séjén, mangsa ditunda sarta diingu dina kandang nu lega ieu manuk bisa waé dihijikeun jeung manuk séjén kayaning piit, jalak hideung, jalak hawuk, jalak surén, cangkurileung, cangkurwok, jeung sajabana kalawan moal matak paraséa.
Iéu manuk henteu kaasup kana manuk langka, malahan numutkeun catetan nu aya jumlah ieu manuk téh disawang terus nambahan.  Ieu manuk baranahan bisa di alam liar anapon dina *penangkaran* (ngahaja direkahkeun sangkan baranahan).

## Ciri mandiri 
Kelir bulu nu aya dina harigu, sarta babudeureuna hawuk semu bodas..
Usum begér ilaharna bulan Oktober nepi ka Desember, sayangna dijieun tina rarapén/jukut atawa kalakay/daun nu gararing, dibebenah sangkan nyelogon gedéna kurang leuwih sagedé cangkir,

File:Pycnonotus goiavier distribution map.png|Daérah *sebaran* tempat hirupna
File:Yellow-vented_Bulbul_-_Thailand_S4E3741_(17026022846).jpg|nyéngclé dina dahan
File:Yellow-vented_Bulbul_(Pycnonotus_goiavier)_DJ1.JPG|Endogna
File:Yellow-vented bulbul nest.jpg|Anakna masih kénéh gumoél
File:Yellow-vented Bulbul (Pycnonotus goiavier) - Flickr - Lip Kee (3).jpg|Nyiar hakaneun
File:Yellow-vented Bulbul.jpg|Sajodo

## Baca ogé 
* Coates, B.J. and K.D. Bishop. 2000. *Panduan lapangan Burung-burung di Kawasan Wallacea*. BirdLife IP & Dove Publication. Bogor. ISBN 979-95794-2-2
* King, B., M. Woodcock, and E.C. Dickinson. 1975. *A Field Guide to The Birds of South-East Asia*. Collins. London. ISBN 0-00-219206-3
* MacKinnon, J. 1993. *Panduan lapangan pengenalan Burung-burung di Jawa dan Bali*. Gadjah Mada University Press. Jogyakarta. ISBN 979-420-150-2
* MacKinnon, J., K. Phillipps, and B. van Balen. 2000. *Burung-burung di Sumatera, Jawa, Bali dan Kalimantan*. LIPI dan BirdLife IP. Bogor. ISBN 979-579-013-7
## Tutumbu kaluar 
 *Pycnonotus goiavier* pada IUCN Red List Database, diakses pada 01/8/2006

 *Pycnonotus goiavier* pada ITIS Database , diakses pada 01/8/2006

 Yellow-vented Bulbul page 

## Dicuat tina
TPI TV

**TPI TV** nyaéta MNC stasion TV televisi di Indonesia, (16 April 2018)

## Tempo Oge
* MNCTV
* TPI (disambiguasi)
* Media Nusantara Citra
Situs Bumi Rongsok

**Situs bumi rongsok** diaranan ku Eyang Dalem Bagus Nayadimantiri, ngandung harti gapura asup ka tanah nu subur ( bumi = tanah, rongsok = subur atawa sunda). Aya di dusun Demunglandung Desa Papayan Kecamatan Jatiwaras, ± 19&nbsp;km ti puseur kota Tasikmalaya, kordinat S.07º 27. 869’, E 108º  12. 376’.

Eyang Dalem Bagus Nayadimantri nyaéta salah sahiji ulama ti Banten nu diianggap miboga jasa salila hirupna dina ngasumebarkeun ajaran Islam. Anjeunna datang ti Banten jeung murid-muridna dina taun 1700 an. Dina wanci harita Banten keur aya peperangan antara rakyat Banten jeung Walanda pikeun ngabebaskeun tina panjajaan.

Anjeunna indit ninggalkeun Banten kalayan miboga maksud pikeun néangan tempat pikeun padumukan nu anyar, salah sahii muridna nyaéta Sumapatra, Sumanegara jeung Siti Saroh siji-hijina awéwé nu dibawa dina éta rombongan.

Anjeunna yakin yén wilayah nu rék dijadikeun tempat sumebarna Islam téh acan mikawanoh agama Islam,dina waktu harita masarakat dditu agamana Hindu, dirojong ku sababaraha urang masarakat pribumi di ditu, nu di antarana nyaéta Embah Naya, Eyang Atna, Embah Rangga jeung Uing Enok. Dalem Bagus Nayadimantri munggaran ngajarkeun agama Islam ka warga disabudeureun Bumi Rongsok.

## Bukti pernah aya kahirupan di Situs Bumi Rongsok 
1. Pakuburan
* Lega pakuburan 33m2 x 32,5m2 = 1.072,50m2
* Lega sakabéhna 25.500m2
* Lega kolam 500m2
* Lega makam Cipetir 900m2
* Jumlah makam nu aya 45 makam
2. Batu/menhir, antarana:
* 1 batu/menhir deukeut makam Dalem Bagus, cenah baheulana miboga pungsi pikeun nandéan cai
* 1 batu panjang nu baheula dipaké pikeun tempat ibadah.
3. Sababaraha jenis pusaka, di antarana tombak, pedang, keris, péso, bedog, bokor jeung cingcin, sakitar taun 1928 aya musibah kahuruan di puseur desa (kiwari desa kolot) ngabalukarkeun sakabéh barang pusakaéta ngilu kaduruk.

Bumi Rongsok salian mangrupa hiji situs ogé mangrupa suaka alam jeung marga satwa, ku sabab ditempat éta salian ti aya titinggal sajarah mangrupa situs, aya ogé titinggal suaka alam kayaning tatangkalan nu gedé jeung umurna geus ratusan taun, sarta sasatoan kayaning monyet, lutung jeung kalong.

## Rujukan
Hayam Katé

**Hayam Katé**; *bantam chicken*, nyaéta hayam nu pangawakanna leutik. Malahan spésies *serama* mah, cenah kasebut hayam pangleutikna. Hayam katé loba nu ngahaja ngingu pikeun papaés diburuan, atawa ngahaja dikandangan sangkan teu ngencar.

## Sajarah 
Hayam katé mimiti dipiwanoh dina taun 1700 ku para sudagar ti nagara Éropa, tempatna di keresidenan Banten kiwari geus jadi Propinsi Banten.
Dalah ti kitu ari asal muasalna mah tacan puguh katohyan, ngan baé dina dedeg pangadegna mah sarimbag jeung hayam katé nu aya di nagara Jepang tayalian jawérna gedé, sukuna pondok, sarta pamatukna semu bodas.

## Dicutat tina 
### Baca ogé 
*
Situs Kaputihan

**Situs Kaputihan** ayana di daérah Karoman Desa Purwahayu Kecamatan Taraju Kabupaten Tasikmalaya. Ngaran Kaputihan dicokot tina parobahan agama Hindu sarta kalakuan jalma-jalmana wanci harita nu dianggap kotor jadi agama Islam sakaligus bisa ngarobah kalakuan jeung cara adat nu dianggap beresih atawa putih. Saacan diaranan daérah Kaputihan, daérah ieu biasa dipiwanoh Pamujaan urang Hindu di tata Sukapura, sadengkeun nu miboga kakuasaan éta nyaéta Prabu Sangghyang Adegan jeung para pambantuna Prabu Kalang Jalar, Prabu Kalang Manafa, Prabu Puhun Mangkubumi jeung Prabu Bentang, dina waktu harita sakabéh rahayat di wewengkon éta nganut agama Hindu.

## Riwayat singget Situs Kaputihan  
 Dina jaman karajaan Hindu daérah Copo/Kaputihan aya dina wilayah **Karajaan Galuh** nu dipingpin ku hiji Raja nu wastana Ciung Wanara. Raja Galuh ngutus 3 punggawa kapercayaanna nyaéta Prabu Sangiang Adegan jeung dua hulu balang nu ngaranna Prabu Kalang jeung Prabu Punuh Mangkubumi pikeun ngamekarkeun daérah kakuasaanna sabari ngasumebarkeun agama indu pikeun ngingetkeun kamakmuran Karajaan Galuh. Sangkan urusan gancang, Raja Ciung Wanara ngangkat Prabu Kalang Manap jeung Prabu Kalang Bentang. Ku kamampuan Prabu Sangiang Adegan, kamekaran agama Hindu kacida gancangna nepi ka daérah Sukapura.

Numutkeun hikayat, sababaraha taun ka hareupna di daérah Copo/Kaputihan kadatangan saurang Wallyulloh nu diutus **Karajaan Demak** pikeun nyumebarkeun Agama Islam, nu ngaranna Syeikh Haji Sakti Darmajati Medal Saking Kudratulloh, kalayan mawa misi bisa naklukkeun puseur pamujaan agama Hindu jeung ngasumebarkeun agama Islam. Kalayan kasaktian Prabu Sanghiang Adegan, daérah Copo saola-olah asa eundeur nanging syékh Haji geus dibekelan hiji cepuk nu diaranan Cupu Manik pikeun ngalawan kasaktian urang Hindu. Mangpaat tina Cepuk, lamun dialungkeun ka taneuh, matak taneuh eundeur jeung labil tapi balik deui ka asalna. Diaduna kasaktian éta nepi ka mangbulan-bulan nu ahhirna sakabéh panganut Agama Hindu tuluy asup Islam kaasuo Prabu Sangiang Adegan jeung ulu balangna.

## Titinggal nu masih aya nepi ka kiwari nyaéta: 
*  Batu Sangiang Adegan, posisina nangtung ajeg nu jangkungna ± 170&nbsp;cm sarta Garis Tengah ± 42 Cm. 
* Batu Pangkon, posisinya ngagolér, miboga panjang ± 70 Cm sarta Garis Tengah ± 31 Cm. cenah mah batu ieu dijieun ku Prabu Kalang Manap.
* Batu Alam, posisiny Ngagolér, miboga panjang ± 120 Cm. Garis Tengah tungtung nu gedéna ± 20 Cm jeung Ujung nu leutik ± 10 Cm. cenah mah batu ieu dijieun ku Prabu  Kalang Bentang, sarta miboga mangpaat pikeu nangtukeun alam nepi ka alam ka 12 maksudna poé Qiamat jeung nepi ka ayeuna geus jadi 5 potong.
* Korsi jeung meja tina Batu 1 setél, tempat musyawarah para Prabu.,
* Batu baki tempat nyimpen sasajén, ukuran Panjang ± 35 Cm, lega ± 20 Cm. miboga 4 (opat) suku jangkungna ± 15 Cm.
* Sanghyang batu datar nu jumlahna 2, miboga jangkung ± 120 Cm, jeung lega ± 170 Cm.Diperkirakeun batu éta mangrupa Panto Gerbang.
* Batu meriam, jumlana 2 siki kalayan ukuran panjang ± 110 Cm.

## Rujukan
Gunung Batu

**Gunung Batu** nyaéta salasahiji tempat wisata nu aya di Lembang, Kabupaten Bandung Barat. Wisata Gunung Batu ku masarakat sok disebut ogé Patahan Lembang, lantaran gunung nu miboga relief lava ieu jadi bukti ayana Patahan Lémbang.

## Lokasi 
tepi|kiri|nirbing
Sanajan jarakna kawilang jauh ti Kota Bandung, di ieu lokasi para wisatawan bisa ningali kaendahan Bandung tina 1.228 mdpl. Saluyu jeung ngaran tempat wisatana, Gunung Batu mangrupa dingding alam tina batu-batu gedé. Perenahna aya di Desa Pasirwangi, Kecamatan Lembang, Kabupaten Bandung Barat. Gunung Batu dilingkung ku gunung-gunung nu ngalingkung Bandung, di antarana; Gunung Tangkuban Parahu, Gunung Burangrang, Gunung Putri, Gunung Palasari jeung Gunung Manglayang.

## Fasilitas 
Unggal wisatawan nu ngajugjug Gunung Batu, sok dibarengan ku pemandu pikeun ngajelaskeun proses ayana Gunung Batu, Patahan Lembang, ogé dijentrekeun ngeunaan cekungan Bandung jeung Gunung Sunda. Udaganna nyaéta sangkan masarakat hususna wisatawan nu datang maham kana bahaya Patahan Lembang nu bisa nyababkeun gempa bumi.  Sanajan kitu, Gunung Batu sok dijadikeun tempat wisata edukatif pikeun siswa atawa mahasiswa. Salian ti eta, Gunung Batu ogé sok dijadikeun tempat kemping atawa rekreasi lianna.
kiri|jmpl|Dokumentasi kunjungan SMAN 24 Bandung taun 2013
## Rujukan
De'Ranch Lémbang

jmpl|Kuda mangrupa salasahiji fasilitas keur jalan-jalan di De'Ranch
'''De' Ranch Lembang ''' nyaéta salasahiji tempat wisata ala cowboy Amerika anu aya di Lembang. De Ranch Lembang nyipta konsep wisata anu unik. unggal wisatawan bisa ngagunakeun kuda pikeun jalan-jalanna.

## Rujukan
The Lodge Maribaya Bandung

**The Lodge Maribaya Bandung** nyaéta salah sahiji tempat wisata di . Di ieu tempat bisa ngalakonan sawatara kagiatan kayaning *camping, trekking,* ngurilingan aréa  pines anu endah, acara  jeung *team building*, atawa ngan sakur .

## Lokasi 
Lokasi The Lodge Maribaya tempatna aya di Jalan Maribaya No.149/252, Kp Babakan, Gentong, Cibodas, Lembang. Jalan anu rek ka The Lodge Maribaya saarah jeung tempat wisata kayaning The Ranch, Kebun Bunga Begonia, Maribaya Resort jeung Taman Hutan Raya Juanda.

## Jam Buka 
The Lodge Maribaya buka unggal poé ti jam 09.00 – 17.00.

Angkutan Umum
*

## Rujukan
Cabé jawa

**Cabé jawa**; cabé areuy; cabé jamu; *Piper retrofractum Vahl* nyaéta tangkal nu asalna tina kulawarga *Piperaceae*.

## Ciri mandiri 
Daunna salambar bijil tina cupatna, wujudna lonyod, palebah puhuna semu buleud kalawan méncos ka tung-tung nakeun, palebah luhur daun leucir sedengkeun nu handapna borontok, panjang 8,5 – 30&nbsp;cm rubak 3 – 13&nbsp;cm, kelirna héjo.

Akarna ogé mibanda rasa haneut tur bisa dimangpaatkeun pikeun nambahan tanaga (*tonik*), *diuretik*, *stomakik*, sarta ngalancarkeun datang bulan (*emenagog*).

Ku ieu hasiatna, cabé jawa kaasup salah sahiji bahan pikeun nyieun ubar jeung jajamu.

## Cara melak jeung miara 
### Bibit 
Binih cabé jawa bisa ngagunakeun sikina atawa neukteuk tangkal/areuyna. Binih beunang nyeték, hadéna mah ditancebkeun dina taneuh beunang nyokot tina deukeut susulur. Tangkal nu baris di sték kudu sehat, mibanda buah leubeut, kalawan henteu ku hama.
### Tempat 
Tempat melakeun cabé jawa bisa dina taneuh urut sawah atawa kebon, jieun heula kamalirna kurang leuwih 30&nbsp;cm panjangna mah gumantung panjang lahan. Gunana pikeun nyingkahan cai sangkan henteu naneum, kulantarn bakal goréng kana tangkalna (bisa jadi buruk) malahan nepika paéhna.
### Turus 
Turus kawilang penting ku lantaran tangkal cabé jawa mah hirupna ngarambat, Turus jangkungna 2 meter bisa dijieun tina kai, patok beton, atawa tangkal hirup (dadap, kélor, jeung sajabana).
Cabé jawa umur 3 bulan, téréh gedé/morontod. Umpama maké turus tina tangkal hirup, kudu ditancebkeun ti saméméhna kénéh geus dipelakeun sangkan teu ka udag ku tangkal cabé.

### Melakeun 
* Sayagikeun liang handapeun turus, ukuranna kurang leuwih 30x30 cm kalawan jerona 20&nbsp;cm.
* Asupkeun kompos jeung gemuk organik kana liang
* Purulukan apu dolomit sangkan taneuh henteu haseup
* Antepkeu heula saminggu
* Tanceb keun binih cabé jawa beunang ngipuk saméméhna
* Kurungan maké gebog cau sangkan binih teu katojo teuing ku panon poé
* Cébor sangkan taneuh jemlék kurang leuwih dua poé sakali.

### Ngagemuk 
Nincak umur 3 bulan ti saprak melak tangkal cabé jawa kudu digemuk, alusna mah maké campuran gemuk organik jeung *anorganik*.
* Gemuk Organik (pupuk kandang) : umur tangkal kurang ti sataun, satangkal gemuk na cukup 5 kilo. Mangsa umurna geus leuwih ti sa taun nincak ka dua taun, satangkal gemukna dibere 15 kilo.
* Gemuk kimia (Anorganik) umur tangkalna kurang ti staun, satangkalna dibere gumuk 50 gr (Oréa, SP36, KCL) bandinganna (1:1:1). Mangsa umurna geus leuwih ti sa taun nincak ka dua taun, satangkal gemukna dibere 75 gr bandinganna dirobah jadi (2:1:2).

### Susulur 
Susulur (rambatan) dijieun tina gebog cau, maksudna pikeun pamuntangan tangkal cabé jawa nu kakara jadi atawa ngarambat sangkan meulit kana turusna. Gebog cau mah moal ieuh ngaganggu kana pepelakan ku lantaran engkéna buruk tur pegat.

## Baca ogé 
* 
* 
*

## Dicutat tina
Manuk onta

jmpl|Manuk Onta|211x211px
Manuk Onta (*Struthio camelus*) mangrupa jenis manuk nu pangbadagna nu masih hirup nepi ka kiwari. Ieu manuk kaasup kana keluarga nu sarua jeung manuk kasuari, rhéa, emu, jeung kiwi. Lantaran awakna badag, manuk onta teu bisa ngapung siga manuk sejénna. Manuk onta jangkungna bisa nepika 2.5 meter. Beuratna bisa nepika 140&nbsp;kg. Ciri hasna nyaéta beuheungna nu panjang pikeun nempo posisi musuh aya di mana.

## Habitat 
Manuk onta lain manuk asli Indonesia, tapi manuk nu asalna ti Afrika. Sacara husus, aya di belah wetan atawa kidul Afrika. Tapi sok aya ogé di sagara Sahara.

## Perilaku 
Manuk onta kaasup jenis sato sosial. Ukuran diameterna bisa nepi ka 12–18&nbsp;cm, lamun panjangna kurang leuwih 46&nbsp;cm. Manuk onta bisa lumpat nepi ka gancangna 70&nbsp;km/jam.

## Kadaharan 
Manuk onta kaasup kana sato omnivora nyaéta sato nu sagala dihakan boh éta tutuwuhan atawa daging. Jenis kadaharan mantuan pikeun ngaoptimalkeun produksina jeung kaséhatannana. Tanagana biasana sok dipaké pikeun transportasi atawa balap. Hususna daerah Afrika Utara jeung Arab. Buluna mah dipaké pikeun industri pembersih. Dagigna miboga sababaraha mangpaat kaséhatan pikeun awak di antarana jang kekebalan,stamina, nyegah panyakit saraf jeung otak.

## Rujukan
Situs Sukamanah

**Situs Suka manah** nyaéta salah sahiji situs nu patali jeung K.H. Zaenal Mustafa nu pernahna Kampung Bageur Desa Cimerah Kacamatan Singaparna. Ieu situs téh mangrupa simbol ngalawanna masarakat Tasikmalaya kana penjajahan Jepang dina mangsa nu geus kalarung.

## Rujukan
Nikah

jmpl|conto prosesi ijab kabul dina pertikahan
**Nikah** numutkeun saréat agama Islam nyaéta ngahijikeun atawa ngumpulkeun. Bisa ogé nikah dihartikeun kana akad atawa ijab kabul nu ngalantarankan ayana hiji hubungan nu halal antara hiji lalaki jeung hiji awéwé dina ngambah sagara rumah tangga.

Dina Kur'an aya kecap *zawaj* nu dalit jeung term pertikahan.  Z*awaj* hartina papasangan nu dumasar kana pidawuh Allah Swt. yén geus nyiptakeun manusa pikeun papasangan ku cara nikah nu halal jeung ngaharamkeun jina. 

## Rukun nikah 
Rukun nikah dina agama Islam aya 5.
# Calon pangantén awéwé
# Calon pangantén lalaki
# Wali ti pihak awéwé
# Ijab kabul
# Dua urang saksi kalawan euweuh paksaan.
Lamun aya salah sahiji rukun éta henteu cumpon maka pertikahan henteu sah.

## Rujukan
Jeruk nipis

jmpl|Tangkal Jeruk Nipis**Jeruk Nipis** nyaéta salah sahiji jenis buah nu masih asup kana kulawarga buah jeruk. Ngaran sejenna nyaéta lime, citrus, atawa jeruk haseum. Jeruk nipis bentukna buleud, diameterna 3-6 sentimeter, warnana hejo, kulitna semu paréot. Jeruk nipis babari pisan kapanggih di sabudeureun urang, sab jeruk nipis bisa hirup subur di daerah tropis.
# Rasa buahna haseum,jeung semu pait.
# Panjang tangkalna kira-kira 5 meter,warnana hejo kolot semu kakonengan.
# Kembang Jeruk nipis biasana sok mucuk di lebah juru daunna. Warnana bodas kakonengan tur seungit.

## Kandungan nu aya dina Jeruk Nipis 
* Linalool
* Limonene jeung flavonoid
* Synephrine
* Asam Sitrat
* Kalsium
* Fosfor
* vitamin C

## Manfaat Jeruk Nipis 
Jeruk nipis gedé pisan mangpaatna pikeun kasehatan. di antarana ubar jang ngalancarkeun pencernaan, batuk, diet, kekebalan imun, amandel. ambeien, ginjal, panyakit koneng, jeung  réa deui sajabana.

## Ngaran-ngaran Lian Jeruk Nipis 
# Latin : Citrus Aurantifolia, swingle.
# Indonesia : Jeruk Nipis, Jeruk Mipis, Jeruk Pecel, Jeruk Sambel, Jeruk Haseum.
# Melayu : Limau Mipis, Limau Asam.
# Thailand : Manao.
# Filiphine : Dayap.

## Rujukan
Jeruk Purut

Jeruk purut nyaéta jenis jeruk nu kaasup kana keluarga *Rutaceae,* umumna mah buah jeung daunna sok dipaké pikeun obat tradisional. Salian ti éta, daunna bisa dipaké keur masak. Kulitna sok dipaké pikeun ubar bisul, barusuh, radang kulit, radang payudara, kulit sisitan, jeung kulit ngelupas.jmpl|Jeruk Purut

## Rujukan
Viking

jmpl|Papakéan perang bangsa Viking
**Viking** nyaéta hiji bangsa nu perenahna di nagara Skandinavia, pacabakanna kana balantik, tatanén, baheula kasohor ogé tukang ngabégal utamana mangsa balantik henteu beunang hasil.

Kunaon sababna bangsa Viking sok ngadon ngalalana, ieu ku alatan di nagarana mibanda usum tiris (salju) nu kawilang panjang. Ieu kapal bisa maju balayar kalawan gancang cocog pisan pikeun lumampah ka tempat jauh, bisa ngagunakeun tananga manusa jeung bantuan angin.

File:Viking ship in Stockholms strom.jpg|Parahu panjang bangsa Viking
File:Runic stone Jellinge Denmark.jpg|Tugu tina batu
File:Viking sword collection.jpg|Pedang (pakarang)
File:Drinking horns.jpg|Tanduk paranti nginum

## Baca ogé 
* 
* 
* 

## Dicutat tina
Kaswari

**Kaswari** mangrupa manuk nu miboga ngaran ilmiah Casuarius nu masih kagolong dina kelompok jenis manuk nu teu bisa hiber. Manuk kaswari mangrupa jenis manuk nu kiwari kaancam punah. Beuheungna beureum atawa konéng ngalgalambir tunggal leutik warna na beureum atawa biru. Manuk nu geus sawawa ukuranna gedé, miboga jangkung nepi ka 170&nbsp;cm, sarta miboga bulu warnana hideung jeung heuras. Kulit beuheungna warna biru jeung aya dua gelambir warna beureum dina beuheungna. Di luhur sirahna aya dua tanduk nu panjang warnana semu coklat. Manuk bikangna ampir méh sarua jeung jalu sarta biasana ukurana leuwih gedé jeung leuwi loba tibatan jalu.

Populasi Kaswari Gelambir-ganda sumebar di leuweung dataran handap di Australia, pulau Irian jeung pulau Seram di provinsi Maluku. Spesiés ini mangrupa hiji-hijina manuk di marga Casuarius nu aya di benua Australia. Kadaharan manuk Kaswari Gelambir-ganda nyaéta magrupa-rupa bubuahan nu murag kana taneuh di leuweung.

Manuk Kaswari biasana hirup sorangan, papasangan mun keur usum jalangan. Anak manuk sisileungleuman ku manuk jalu.

### Kasuari Kerdil* (Casuarius bennetti)*. 
Saluyu jeung ngaranna, kaswari ieu mangrupa jenis kaswari nu pang leutikna dibandingkun jeung nu séjénna. Gelambir teu gagantung dibeuheungna sakumaha nu séjén. Buluna warna biru caang dina beuheung sarta hideung dibagéan awak lianna. Tandukna gepéng jeug leutik teu siga kaswari lianna. Miboga kamampuan keur luncat, ngojay sarta néjéh ka hareup kalayan kuat.

Tempat hirupna, di pulau Papua nu sumbar di leuweunng sarta di bukit nepi ka jangkungna 3000 mdpl. Aya 7 subspesiés (*papuanus, goodfellowi, claudii, shawmayeri, hecki, bennetti sarta picticollis*) nu sacara tradisional bisa katinggali.

Populasi manuk Kaswari beuki turun. Ku kituna **IUCN Redlist** ngabuskeun manuk Kasuari Gelambir Ganda (*Casuarius casuarius*) jeung Kasuari Gelambir Tunggal* (Casuarius unappendiculatus)* kana status konservasi** Vulnerable (Rentan)** ti taun 1994. Sadengkeun Kaswari Kerdil *(Casuarius bennetti)* miboga status konservasi Néar Thréatened (ampir kaancam ). Ancaman kapunahan manuk Kaswari alatan lobana jlma nu muru, boh diarah dagingna atawa buluna sarta endogna.

## Populasi 
Spésiés ieu didugangurangan kacida gancangna sacara kasaluruhan dumasar kana kayakinann yén Kaswari geus ngurangan pisan di Australia salila tilu generasi panungtung. Ku kituna, jumlah spésiés sarua jeung 6.667-13.333 individu sawawa, atawa dibuleudkeun jadi 6000-15,000 individu sawawa.

## Rujukan
Hérbarium

**Herbarium** nyaéta matérial tutuwuhan anu disimpen tur diawétkeun.  Herbarium ge bisa disebut tempat pikeun nyimpen material tutuwuhan. Herbarium mimiti diwanohkeun tur digunakeun ku Turnefor taun 1700.

## Rujukan
Situs Joglo jeung Guha Saronggé

**Situs Joglo jeung Guha Saronggé** nyaéta salah sahiji tempat ziarah nu ayana di Desa Bantarkalong Kecamatan Cipatujah nu jarakna 60 KM ti puseur kota Tasikmalaya, lega na kira-kira 1 Ha. Syeikh Zaenudin nyaéta salah sahiji murid Syeikh Abdul Muchyi Pamijahan nu ngasumebarkeun agama Islam di wewengkon Jawa Kulon bagéan Kidul.

## Guha Saronggé, Lingkungan sarta Karakteristikna 
Guha Saronggé numutkeun Aja (kuncén) mingkin geus aya ti barang alam dunya diciptakeun ku Allah SWT. Pikeun nepi ka ieu guha téh ti jalan raya bisa leumpang ngaliwatan jalan leutik naék ka Makam Syeikh Zaenuddin kurang leuwih 100 meter atawa bisa ogé maké motor atawa mobil ngaliwatan jalan nu nanjak jeung mudun. Diluhureun guha Saronggé jadi kebon nu dipimilik ku masarakat sabudeureunna, sabagéan deui boga pamaréntah desa kalawan sabudureunna kebon jeung sawah. Pikeun nu rék asup ka guha, kudu nuturkeun aturan nu geus ditangtukeun sarta kudu boga wudhu, saacan abus, salah sahiji anggota rombongan kudu Adzan di hareupeun lawang guha jeung macakeun susuratan Qur'an nu geus ditangtukeun.

Guha Saronggé miboga karakteristik nu ahéng nyaéta:

Ngarabn Guha                 : Sarongge/ Guha Sunan Rahmat

Kordinat           : 108º 04’ 52.7” BT 07º 39’ 29.4” LS

Jangkungna               : 228 meter DPL

Kampung/Dusun             : Cirangkong/Sarongge

Desa/Kecamatan           : Bantarkalong/Cipatujah

Kabupaten/Provinsi       : Tasikmalaya/Jawa Kulon

Laut/Gunung nu deukeut : Hindia/Pasir Langit

Wangun biwir guha        : Segiopat (amorf)

Ukuran biwir guha         : 1,8 x 0,8 meter

Panjang lorong guha       : 112 meter(lorong utama)

Lebar lorong guha         : 08 - 34 meter

Perahna biwir guha/lorong : Tebing/horizontal

Kapasitas         : 10 – 100 urang

Derajat kesulitan         : Babari

Kapamilikan tanah        : Tanah Desa

Kuncén kiwari   : Dedi Abdullah, Drs.

Pamangpaatan guha kiwari: pikeun kagiatan wisata ziarah.

### Tempat lainna di jero guha, nu dipercaya masyarakat mangrupa tempat nu miboga sajarah, diantarana: 
# Batu Harum. Batu sagedé batu asahaan napel dina di tembok guha. Lamun diambeu deukeut irung, kaaambeu seungitna.
# Paimbaran. Mimbar tempat kutba kaasup lapangan nu rata sarta lega pikeun 100-200 urang. Kiwari mineng dipaké ku saurang atawa rombongan pikeun ibadah.
# Kubah Masigit. Kubah ieu mangrupa liang di luhur lalangit guha, nu diameter handapna kurang leuwih sameter.

## Rujukan
Daun saga

jmpl
**Daun Saga** nyaéta daun anu asalna tina tangkal saga. Mibanda ngaran latin *Abrus pecatoruis*. Daun saga miboga ngaran anu rupa-rupa, di antarana upama di Jawa disebut daun saga telik, di Sunda daun saga areuy, di Gorontalo daun walipopo, jeung di Bali disebut piling-piling. Tumuwuhna di dataran anu handap nepi ka 1000 méter di luhur permukaan laut. Tangkal saga sumebar di Asia kaasup Indonesia, tumuwuh di leuweung, taman nasional, taman kota, buruan imah, atawa sisi jalan.

## Klasifikasi Daun Saga 
Klasifikasi daun saga nyaéta :
* Kingdom : Plantae
* Divisi: Magnoliophyta
* Kelas: Magnoliopsida
* Ordo: Fabales
* Famili: Fabacéae
* Genus: Abrus
* Spesies: Abrus precatorius L.
* Antioksidan
* Saponin
* Flavonoid
* Polifenol
* Tamin
* Alkaloid.
# Ubar radang panon ; Ibun hasil ngagodog daun saga diwadahan tuluy dikeclakeun kana mata.
# Nguatkeun daya tahan awak.
Lian ti éta, daun saga teu saukur mangpaat pikeun manusa, tapi sasatoan ogé bisa ngala mangpaatna. Salasahijina nyaéta keur ubar manuk anu bindeng atawa sora manukna sangkan alus. Manuk-manuk anu sok diubaran ku daun saga di antarana manuk murai, kacer, pleci, jeung kenari.

## Rujukan
Taman Bégonia

jmpl
**Taman Bégonia** nyaéta taman kembang nu aya di Lembang, Bandung Barat. Diajegkeunna tamann ieu miboga tujuan pikeun makaya khasanah Florikultural di Indonesia. Nomer telepon (022) 2788527 / 08122200202 atawa email: info@kebunbegonia.com.

## Jam Buka Taman Bégonia Lembang 
Taman kembang ieu buka unggal poé ti jam 08.00 nepi ka jam 17.00 WIB. Harga tiket asup ka Taman Begonia Lembang Bandung Rp 10.000,00 / urang.

Aya katangtuan husus pikeun nu mawa kamera professional saperti DSLR aya biaya tambahan Rp 50.000,00. Salian ti éta, dijual ogé rupa-rupa kembang khas Balinéa nu hargana ti Rp 20.000,00 kaluhur.

## Rujukan
Jalak

**Jalak** mangrupa manuk ti suku *Sturnidae* nyaéta ngaran sakelompok manuk nu miboga sora alus, umumna ukuran awakna sedeng (kira-kira 20–25&nbsp;cm), gagah jeung pamatuk nu kuat, seukeut sarta lempeng. Sukuna panjang sabanding jeung awakna, sorana ribut jeung tarik, kadang-kadang bisa nurutan sora manuk séjénna.

## Kadaharan 
Ngadahar ampir sakabéh jenis kadaharan, utamana mangrupa voer, cau, kroto, jeung jangkrik.

## Wanda jinis 
Hésé pisan ngabedakeun nu mana jalu jeung bikang, tapi biasana mah dilakukeun pamariksaan daérah kloaka. Jalak nu jalu biasana miboga bagian kloaka nu leuwih gedé.

## Jenis Jalak 
Aya leuwih ti 25 spesies jalak, nyaéta perlingjeung beo, di sakuliah Indonesia. Sababaraha jenis jalak nu ilahar dikukut ku manusa, nyaéta:
* Jalak suren (*Sturnus contra*)
* Jalak bodas (*S. melanopterus*)
* Jalak bali (*Leucopsar rothschildi*)
* Jalak munding atau Kerak kerbau (*Acridotheres javanicus*).

## Rujukan
Guha Sunyaragi

jmpl|405x405px|
Panto Gerbang Guha Sunyaragi
**Guha Sunyaragi** nyaéta tempat pélésir nu aya di Kelurahan Sunyaragi-Kesambi Kota Cirebon. Ayana Guha Sunyaragi ieu cuma sabarahaéun meter ti na jalan *By Pass* Brigjen Darsono. Lega na situs peninggalan ieu téh kirang lebih na cuma 1,5 ha. Kapungkur pas tahun 1852 M Guha Sunyaragi ngalaman parobahan nyaéta pas zaman na Pamarintahan Sultan Syamsudin IV, parantos dirusak ku Belanda pas tahun 1787 M nyaéta kéur zaman pamarintahan Sultan Matangaji Tajul Arifin nu sifatna kooperatif ka pamarintahan Belanda. Sanajan parantos ngalami pamugaran téu kirang ti dalapan puluh opat persen Taman Sari Guha Sunyaragi anu didamel tina wangunan bahéula masih asli tina kadaan téu utuh, sésana cuma opat belas persen anu parantos di renovasi sareng diganti bahan - bahan material na éta téh parantos aya perobahan tina pemerintah di masa orde baru. peningglan - peninggalan - peninggalan Taman Sari Guha Sunyaragi mangrupa patung atanapi 

## Wangunan - wangunan di Guha Sunyaragi 
# Guha Peteng anu dibangun ditingkatkéun sareng disebut ogé selaku Guha Induk ngarupakéun wangunan nu terpenting.
# Guha Pengawal
# Guha Padang Ati
# Guha Kelanggengan
# Guha Lawa
# Guha Dapur
# Guha Langse
# Komplek Guha Arya Jumut
# Mande Kemasan (Wangunna entos burak)
# Mande Beling (Wangun na ngarupakéun jonggol)
# Gedung Jinem
# Gedung Panembahan
# Balai Kambang diluhr nateh aya wangunan nu kontruksi suluh jati jeung wangunan nu paling ageng. 
Salain wangunan nu di handap aya taman anu ngasuaikéun ngaran - ngaranna.
# Taman Bujenggi Obahing Bumi
# Taman Putri Bucu jéung Taman Perawan Sunti
# Taman Kaputren

## Rujukan
Anatoliy Solovianenko

**Anatoliy Solovianenko** () nyaéta saurang panyanyi opera.Anjeuna gumelar tina kulawarga *pertambangan* di Donetsk sarta lulus tina  Institut Politeknik Donetsk dina taun 1954.

Anjeuna ogé diajar nyanyi ka Alexander Korobeichenko ti taun 1950. Solovianenko ngamimitian karirna di Donetsk, di mana kiwari kapanggih jadi hiji monumén dina ingetanna.
Anjeuna ngadamel dua belas pintonan di *Métropolitan Opera* di Kyiv, lajeng  lulus ti *Kyiv Conservatory* dina taun 1978. Salami 30 taun, anjeuna ngajadi *solois* di *Taras Shevchenko Teater Opera dan Balet Nasional* di Kyiv, jeung minton di Expo 67 di Montreal.
]]

Anjeunna mimiti diajar nyanyi di taun 1950 ti Alexander Korobeychenko, Artis Dipihormat Républik Soviét Rusia. Kasuksésan nanjeur dina acara bakat populér taun 1962 ngajadikeunna meunang ondangan nyanyi di *National Opera of Ukraine*. Tapi sateuacan ngamimitian damel di *Opera Nasional*, Solovyanenko meunang kontés panyanyi ngora di Milan La Scala, sareng diajar di dinya salami tilu taun (1963–1965). Manéhna jadi panyanyi Soviét munggaran anu narima ondangan pikeun manggung di ''New York's Metropolitan Opera*.DimMimitian ti 1965, Solovyanenko manggung sareng *Opera Nasional Ukraina* . Dina 1967, anjeunna dilélér pangkat *Artis Terhormat Ukraina*, sareng dina taun 1975, pangkat *Artis Rakyat USSR''.

## Pangajén
* 1967 – Artis kahormatan Ukraina
* 1975 – Rahayat Artis ti USSR
* 1980 – Hadiah Lenin, hadiah duit ditransfer ku A.Solovyanenko kaPanitia Damai
* 1982 – Medali kamulyaan panambang, Tatanan Silaturahmi Bangsa
* 1993 – Badge of Honor ti Présidén Ukraina
* 1997 – Hadiah Nasional Taras Shevchenko

## Dicutat tina
Kaséhatan réproduksi

**Kasehatan Reproduksi**, nyaéta hiji kaayaan fisik jeung mental urang anu sampurna kalawan kaasup kahirupan sosialna, lain ngan saukur bebas tina panyakit atawa ceda tina sakabeh hal anu aya patalina jeung sistim reproduksi, gunana jeung prosesna.. Kitu deui saperti ceuk WHO yen Kasehatan Reproduksi téh nyaéta kaayaan pisik jeung mental nu sagemblengna, lain ngan ukur bebas tina panyakit atawa cacat tina sagalahal anu aya hubunganana jeung sistim reproduksi, gunana sarta prosesna.  Organ - organ Reproduksi Wanita :
*

### 1. Ovarium 
Ovarium, nyaéta indung telur atawa ovum, ayana di beulah katuhu jeung kénca rohang panggul, sisi katuhu jeung kéncaeun bagean luhur rahim. Ovarium boga pancen pikeun ngahasilkeun hormon seks wanoja, anu disebut estrogen jeung progesteron sarta ovum anu biasa disebut sel telur.

## Reproduksi Wanita di Usia Remaja 
## Reproduksi Wanita di Usia Produktif 
## Reproduksi Wanita di Usia Non-Produktif ( Menopause ) 
## Rujukan 
.
Obat hérbal

***OBAT HERBAL*** nyaéta, obat nu dijieun tina bahan baku nu mangrupa tutuwuhan, nu ngabogaan hasiat atawa mangpaat pikeun kasehatan.

## Rujukan
Situs Gunung Susuru

jmpl|Lingga di Puncak Pundén Situs Gunung Susuru
al= Situs Gunung Susuru|jmpl|Situs Gunung Susuru
jmpl|Merlawu situs Gunung Susuru
**Situs Gunung Susuru** nyaéta situs anu biasa disebut situs Pasir Susuru atawa situs Bojong Susuru. Sabenerna éta tempat téh leuwih pantesna mah disebut pasir batan gunung, tapi ku lantaran babasaan masarakat geus napel ti ratusan taun ka tukang, nya nepi ka kiwari ilahar disebut Gunung Susuru. Susuru hartina tutuwuhan anu sok dipelak sisi pager, tangkalna juru tilu, jeung cucukan, daunna laleutik, di jerona juuh ku geutah. Ceuk béja, éta tangkal susuru téh baheulana jadi tutuwuhan hiasan karaton Galuh Kertabumi, atawa hiasan pager karaton. Dingaranan Gunung Susuru téh lantaran baheulana loba tangkal susuru, anu kiwari mah geus musnah lantaran dina taun 1960 tanahna diolah ku masarakat jadi dijadikeun kebon jagong. 

## Lokasi 
### Administratif 
Situs Gunung Susuru kaasup kana kawasan Kertabumi, sacara administratif aya di wilayah Dusun Bunder, Désa Kertabumi, Kacamatan Cijeungjing, Kabupatén Ciamis, Jawa Barat.

### Géologis 
Sacara géologis, kawasan Situs Gunung Susuru aya dina amparan batuan tina hasil *gunung api tua*, anu ngawengku perselingan lapisan batuan bréksi, lava, tufa, jeung lahar Inyana kawin jeung Rangga Permana, kaponakan Prabu Geusan Ulun, nu ngawasa karajaan Sumedang Larang. Nurutkeun riwayat nu sumebar ti wilayah Talaga, Prabu Haur Kuning mangrupa generasi ka opat Prabu Siliwangi. Pundén di Situs Gunung Susuru gemblengna aya 17 tingkatan téras. Tradisi merlawu biasana dieusi ku kagiatan ngarekés, medar sajarah jeung ngayakeun susuguh. Tradisi merlawu biasana dilaksanakeun poé Senén atawa Kemis pamungkas dina bulan Rewah anu dipingpin langsung ku kuncénna. Réngsé prosési upacara adat, dituluykeun kana kagiatan pintonan seni budaya, pikeun hiburan masarakat. Sajaba ti masarakat, para tokoh masarakat ogé sok milu ngareuah-reuah acara, di antarana Kapala Dinas Pariwisata dan Ekonomi Kréatip Kabupatén Ciamis, Kapolsék Cijeungjing, Danramil Cijeungjing, Camat Cijeungjing, Kapala Désa Kertabumi, Tokoh Masarakat, jeung budayawan tatar Galuh.

## Daya Tarik Situs 
Sajaba ti miboga daya tarik salaku tempat anu nyimpen rupa-rupa titinggal kabudayaan jaman baheula, situs Gunung Susuru ogé mangrupa tempat objék wisata sajarah anu kaéndahanna matak ngirut, boh keur wisatawan lokal atawa wisatawan asing. Obyék wisata Situs Gunung Susuru cocok pikeun ngeusi libur panjang atawa libur nasional séjénna. Anapon pasilitas anu disadiakeun di antarana, lahan parkir, MCK, mushola, jeung sajabana. Mangsa usum halodo, walungan Cimuntur jeung Cileueur ngirut pisan pikeun dipapayan batu-batuna nu lalémpar baradag, nepi ka bisa jelas ka lebah sumur batu, sarta Curug Kamuning bisa diteuteup ti lebah sisi walungan.

## Rujukan
Taman Bunga Nusantara

jmpl|Taman Bunga Nusantara
Taman bunga nusantara mangrupa taman display munggaran di Indonesia nu miboga ratusan varietas sagala rupa jenis kembang nu di koleksi ti dalam negri dan mancanegara.

## Rujukan
Taman Géologi Ciletuh-Palabuhanratu

jmpl|Salah sahiji objek di Ciletuh
Ciletuh Palabuhan Ratu Geopark nyaéta salahsahiji konsép menejemén pangelolaan kawasan rupa-rupa anéka ragam géologi,hayati, jeung budaya, ngaliwatan prinsip konservasi,edukasi, jeung pangwangunan di 8 kacamatan di Sukabumi,Jawa Barat. Dina taun 2015, UNESCO geus netepkeun geopark Ciletuh jadi geopark nasional. Pamaréntah Jawa Barat

## Rujukan
Jariji

**Jariji** (;) nyaéta ramo kaopat dina leungeun manusa, diitung ti jempol (ramo kahiji) atawa "proksimal", atawa ramo kadua diitung ti cingir atawa "ulnar"; nyelap di antara jajangkung jeung cingir. Dina basa Latin disebut "*digitus medicinalis*" ("ramo pangubaran"), "*digitus annularis*" ("ramo cingcin"), "*digitus quartus*" ("jari kaopat"), atawa "*digitus IV*" sakumaha dipaké dina anatomi. Aya nu ngarujuk minangka "ramo katiga" mun teu jempol teu diitung jeung nyebut curuk téh minangka "ramo kahiji".

## Étimologi 
jmpl|Dua leungeun kénca nu jiga bentuk haté. Dua leungeun éta maké cingcin kawin nu sarupa dina jarijina séwang-séwangan.|kiri
Ceuk László A. Magyar, ngaran-ngaran "jariji" dina rupa-rupa basa téh ngagambarkeun ageman kuna yén éta ramo téh miwatek "magikal" atawa mibanda pangaruh goib. Lantaran dingaranan nu patali jeung "*magic*", atawa "cingcin". Malah mah disebut ogé "taya ngaranan" kayaning dina basa Tionghoa: 无名指, "ramo taya ngaranan"),, baha Sanskreta "*"Anamika*" atawa basa Finlandia "Nimetön" nu hartina "nu taya ngaranan").

## Cingcin kawin 
Saméméh élmu kadokteran manggihan fungsi sistim parédaran darah, jalma percaya yéh hiji véna nepungkeun jariji di leungeun kénca kana jantung. Ku lantaran ieu hubungan leungeun-jantung, éta véna dibéré ngaran déskriptif véna amoris, kecap Latin pikeun "véna cinta". Dumasar ieu ngaran, para "ahli" dina étikét pakawinan di zaman kuna nu sarua nuliskeun yén geus sakuduna cingcin kawin téh dipasangkeun kana ieu ramo. Ku masangkeun cingcin kana jariji leungeun kénca, tandaning papasangan pangantén téh ngébréhkeun katrésnana.
## Rujukan 
## Tumbu luar 
* Online Ring Sizer
* Archive of a 1998 article in a Flemish newspaper about the place of the wedding ring in the Low Countries
Curuk

jmpl|250x250px|Lalaki jeung awéwé keur padungdengan bari nunjuk
**Curuk** (, *forefinger*, *pointer finger*, atawa *trigger finger*; basa Latin: *digitus secundus*, *digitus II*), nyaéta ramo kadua na leungeun manusa diitung ti jempol. Nyelap di antara jempol (ramo kahiji) jeung jajangkung (ramo katiga). Biasana curuk mah ramo nu pangjalingeur sarta mindeng digunakeun, sanajan ukuranna lain nu pangjangkungna, da leuwih péndék batan jajangkung, jeung di sawatara jalma mah sok aya nu leuwih péndék batan jariji – tempo babandingan ramo.

### Nunjuk 
Ari nunjuk ku curuk téh bisa dimaksudkeun pikeun nuduhkeun hiji banda atawa jalma. Nunjuk ka arah hiji jalma ku curuk téh dianggap kasar atawa teu sopan di sawatara budaya mah.

## Tempo ogé 
* Babandingan ramo
* Extensor indicis proprius
* Indéks (tipografi)

## Rujukan
Rajawali

**Rajawali** nyaéta manuk anu asup kana *sub ordo buteonina*, umurna bisa nepi kana 70 taun. 

## Ciri-cirina 
## Habitatna 
## Rujukan
Béntang laut

jmpl|Granulated sea star
jmpl|Chocolate Chip Sea Star
jmpl|Blue sea star
**Béntang laut** nyaéta salasahiji sasatoan laut anu kaasup kelas *Asteroidea* ogé mangrupa kelompok *Echinodermata*. Umumna kelompok Echinodermata miboga kulit anu cucukan, bentukna radial simétris, tur miboga endoskleton tina zat kapur. Daya régénérasina ogé kuat, jadi upama salasahiji bagéan leungeunna aya nu potong bakal jadi deui. Awakna rélatif ipis, dina bagéan dorsalna aya *madréporit* jeung anus, sedeng dina bagéan véntral aya *kaki ambulakral*. Béntang laut miboga peran anu penting dina ékosistem laut, upama béntang laut punah *rantai makanan* ogé bakal buntu anu akhirna ekosistem laut bakal ruksak.

## Habitat Béntang Laut 
Réwuan jenis béntang laut sumebar di sakuliah dunya . Habitat alamina nyaéta aya di *daerah intertidal* jeung *daerah abyssal*, anu jerona kurang leuwih 4000 nepi ka 6000 méter, utamana di daérah tropis Indo Pasifik.
* Kaasup sasatoan *d*e*trivor*.
* Kecepatan gerakna 2 méter permenit.

## Rujukan