Kota Tasikmalaya

:*Pikeun artikel kabupatén kalayan ngaran nu sarua, tempo Kabupatén Tasikmalaya.*

**Kota Tasikmalaya** atawa gumelar disingkat Kota Tasik nyaéta salah sahiji dayeuh di Propinsi Jawa Kulon, Indonésia. Kacaturkeun 106 Km wétaneun Kota Bandung, dayeuh ieu mayakpak ti munggaran kacamatan Indihiang di beulah kulon dugi ka kacamatan Cibeureum di beulah wétan. Kota Tasikmalaya kawengku ku 10 kacamatan, nu dibagi deui kana 69 kalurahan. 

Saméméhna, dayeuh ieu mangrupa puseur dayeuh Kabupatén Tasikmalaya, tuluy dirobah janten kota administratif, munggaran tanggal 21 Juni 2001 wewengkon ieu ditetepkeun janten Kota Tasikmalaya anu ditangtayungan ku Undang-undang Nomor 10 Taun 2001.

Tasikmalaya miboga poténsi nu can kagéroh sakabehna, salah sahijina industri bordél anu geus bisa diékspor nanging euweuh hiji ogé tempat pamasaran nu kawengku (integrasi) di dayeuhna. Kiwari Kota Tasikmalaya keur ngamekarkeun kalawan jadi salah sahiji puseur dadagangan di Jawa Kulon.

Tasikmalaya kasohor minangka *kota santri*, hususna dina mangsa sateuacan taun 1980-an sabab ampir di sakabéh wewengkon ieu sumebar pondok pasantrén nu nalungtik jeung ngaeceskeun pangaweruh ageman Islam. Tasikmalaya kantos medalkeun inohong-inohong, kayaning salah sahiji inohong pajoangan nasional nyaéta K.H. Zaenal Mustofa. Ogé mantan béntang bulutangkis putri Indonésia, Susi Susanti anu asalna ti ieu dayeuh.

## Ètimologi 
Kecap "Tasikmalaya" asalna tina gabungan dua kecap, nyaéta "tasik" anu dina basa Sunda hartina "danau" jeung "malaya" anu nuduhkeun wewengkon Malaya atawa wewengkon Malaysia. 

* Dina awal diwentukna wewengkon Kota Administratif Tasikmalaya ngawengku 3 kacamatan nya éta Cipedes, Cihideung jeung Tawang jumlahna aya 13 désa. Saterusna dina taun 2001, dijieun Pamaréntah Kota Tasikmalaya digagas ku Bupati Tasikmalaya, Kol. inf. H. SuIjana Wirata Hadisubrata (1996 – 2001), ku cara ngawangun Tim Sukses Pembentukan Pamaréntah Kota Tasikmalaya anu dipupuhuan ku H. Yeng Ds. Partawinata SH. Ngaliwatan prosés anu panjang ahirna dina kapamingpinan Bupati Drs. Tatang Farhanul Hakim, tanggal 17 Oktober 2001 ngaliwatan Undang-Undang Nomor 10 Taun 2001, ngadegna Pamaréntahan Kota Tasikmalaya minangka pamaréntahan daérah otonom ditangtukeun ku Mendagri atas nama Présidén RI di Jakarta babarengan jeung kota Lhoksumawe, Langsa, Padangsidempuan, Prabumulih, Lubuk Linggau, Pager Alam, Tanjung Pinang, Cimahi, Batu, Sikawang jeung Bau-bau. Saterusna dina tanggal 18 Oktober 2001 pelantikan Drs. H. Wahyu Suradiharja salaku Plt Walikota Tasikmalaya ku Gubernur Jawa Kulon dilaksanakeun di Gedong Saté Bandung. Sacara astronomis, Kota Tasikmalaya aya dina koordinat 108°08′38″ BT108°24′02″ BT dan 7°10′ LS - 7°26′32″ LS, miboga posisi strategis pikeun jadi kota panghubung antara bagian wétan Propinsi Jawa Kulon jeung ibukota Jawa Kulon, Bandung. Jarak antara Kota Tasikmalaya jeung Kota Bandung nyaéta kurang leuwih  105 km, lamun ti ibukota nagara Jakarta nyaéta kurang leuwih 255 km.

### **Cai Permukaan** 
Cai permukaan bisa dihartikeun salaku cai ngocor pabeungeutan Kota Tasikmalaya sarta dina wangun balong rada lega, bentukna ngawengku walungan jeung cai dina baskom (walungan/situ). ===
"Kota Tasikmalaya Anu Réligius, Maju, jeung Madani"

=== Misi

Kabentukna pamaréntahan Kota Tasikmalaya minangka pamaréntahan daérah otonom ditangtukeun dumasar kana Undang-Undang Nomor 10 Taun 2001, dibarengan ku Kota Lhokseumawe, Kota Langsa, Kota Padang Sidempuan, Kota Prabumulih, Kota Lubuk Linggau, Kota Pagar Alam, Kota Tanjung Pinang, Cimahi. Kota, Kota Batu, Kota Singkawang, jeung Kota Bau-Bau.

Dina tanggal 18 Oktober 2001, Drs. H. Wahyu Suradiharja diangkat jadi Plt Walikota Tasikmalaya ku Gubernur Jawa Barat anu dilaksanakeun di Gedung Sate Bandung. Ngaliwatan SK No. 133 Taun 2001, 13 Désémber 2001 Komisi Pemilihan Umum ngawangun Panitia Anggota DPRD Kota Tasikmalaya (PPK-DPRD), tuluy pengangkatan anggota DPRD Kota Tasikmalaya disahkeun ku SK Gubernur Jawa Barat No. 171/Kep.380/Dekon/2002.

Tanggal 26 April 2002, jeung tanggal 30 April 2002 diresmikeun kaanggotaan DPRD Kota Tasikmalaya munggaran. Saterusna dina ping 14 Nopémber 2002, Drs. H. Bubun Bunyamin dilantik jadi Walikota Tasikmalaya, hasil tina tahapan prosés Pemilu anu dilaksanakeun ku legislatif. Luyu jeung UU No. 10 Taun 2001 Wewengkon Kota Tasikmalaya diwangun ku 8 Kacamatan anu jumlahna aya 15 Kacamatan jeung 54 Kalurahan, tuluy ngaliwatan Perda (Perda) Nomer 30 Taun 2003 ngeunaan ngarobah status désa jadi Kacamatan, Désa. di lingkungan Pamaréntah Kota Tasikmalaya robah statusna jadi Kacamatan, jumlah Kacamatan jadi 69 Kacamatan, tuluy Kacamatan di Kota Tasikmalaya dilegaan deui jadi sapuluh Kacamatan.

## Daptar Walikota 
## Daptar Kacamatan & Kalurahan 
Nalika dibentuk taun 2001, Kota Tasikmalaya kabagi kana dalapan kacamatan anu diwangun ku 69 kalurahan. Taun 2008, aya pamékaran wilayah anu ngajadikeun Kota Tasikmalaya miboga sapuluh kacamatan  anu diwangun ku 69 kalurahan.
jmpl|Urang Tasikmalaya
Dina peran ganda ieu, pantesna diskusi ngeunaan dinamika populasi dina pangwangunan bisa ditalungtik luyu jeung ukuran kualitas jeung kuantitasna. Unggal taun populasi di Kota Tasikmalaya terus nambahan. Jumlah penduduk Kota Tasikmalaya dumasar kana proyeksi penduduk taun 2016 nyaéta 659.606 jiwa anu diwangun ku 331.885 jiwa lalaki jeung 327.721 jiwa awéwé. Dibandingkeun jeung proyéksi populasi taun 2015, populasi Kota Tasikmalaya ngaronjat 0,32 persen kalawan rasio kelamin 101,27. Ditilik tina sebaran pendudukna ti 10 Kacamatan di Kota Tasikmalaya, Kacamatan anu panglobana pendudukna nya éta Kacamatan Mangkubumi anu jumlah pendudukna 94.523 jiwa atawa kira-kira 13,80% tina jumlah penduduk Kota Tasikmalaya. ku Kacamatan Kawalu anu méh sarua, nya éta 90.841 urang atawa kira-kira 13,26% jeung Kacamatan Cipedes 80.308 urang atawa kira-kira 11,72%. Samentara éta kacamatan anu pangleutikna nyaéta Kacamatan Purbaratu anu jumlah pendudukna 43.928 jiwa, ngan 6,41 persén tina jumlah penduduk Kota Tasikmalaya.

# Sékretariat Daérah
# Sékretariat DPRD
# Sékretariat Déwan Pangurus KORPRI
# RSUD Dewi Sartika
# RSUD Dr. Soekardjo
# Satuan Pulisi Pamong Praja jeung Linmas
# Inspéktorat
# Badan Perencanaan Pembangunan Daérah (BAPPEDA)
# Badan Penanggulangan Bencana Daérah (BPBD)
# Badan Kepegawaian Daerah (BKD)
# Badan Penanaman Modal dan Pelayanan Perijinan Terpadu (BPMPPT)
# Badan Pengelolaan Keuangan dan Barang Daérah (BPKBD)
# Badan Keluarga Berencana, Pemberdayaan Masyarakat dan Pemberdayaan Perempuan dan Perlindungan Anak (BKBPMPPPA)
# Dinas Koperasi, Usaha Mikro Kecil Menengah, Perindustrian dan Perdagangan
# Dinas Pendapatan Daérah (DISPENDA)
# Dinas Perhubungan, Komunikasi dan Informasi (DISHUBKOMINFO)
# Dinas Pertanian, Perikanan dan Kehutanan
# Dinas Sosial, Tenaga Kerja dan Transmigrasi
# Dinas Kaséhatan
# Dinas Pangatikan
# Dinas Cipta Karya, Tata Ruang dan Kebersihan
# Dinas Bina Marga, Pengairan, Pertambangan dan Energi
# Dinas Kebudayaan, Pariwisata, Pemuda dan Olahraga
# Dinas Kependudukan dan Pencatatan Sipil
# Kantor Arsip dan Perpustakaan Daérah (KARPUSDA)
# Kantor Kesatuan Bangsa dan Politik (KESBANGPOL)
# Kantor Pengendalian Lingkungan Hidup

## Pendidikan 
Kota Tasikmalaya jadi puseur atikan katilu panggedéna di Jawa Barat sanggeus Bandung jeung Bogor, dibuktikeun ku lobana lembaga atikan anu aya di ieu kota saperti Politéknik Kaséhatan Tasikmalaya, UPI Cabang Bandung di Tasikmalaya, BSI Tasikmalaya, Perguruan Tinggi Ilmu Tarbiyah. (STIT) Al-Hidayah jeung puluhan malah puluhan paguron luhur swasta, jeung Universitas Negeri Siliwangi nu mangrupa paguron panggedéna di wewengkon Priangan Timur jeung Kidul. Universitas Siliwangi atawa biasa katelah Unsil mangrupa universitas pilihan prioritas.

### **Sakola Dasar** 
Data satuan pendidikan sakola dasar (SD) Kota Tasikmalaya. 2020

### Sakola Menegah Pertama 
Di handap ieu daptar Sakola Menengah Pertama di Kota Tasikmalaya taun 2020:

### Sakola Menegah Atas 
Di handap ieu daptar Sakola Menengah Atas di Kota Tasikmalaya taun 2021:

### Sakola Menengah Kajuruan 
Di handap ieu daptar Sakola Menengah Kajuruan di Kota Tasikmalaya taun 2021:

### Sakola Luar Biasa 
Di handap ieu daptar Sakola Luar Biasa di Kota Tasikmalaya:

## Perékonomian 
### Tatanén & Ingon-Ingon 
jmpl|Panén Paré
Poténsi ékonomi Kota Tasikmalaya dirojong ku widang tatanén pangan, hususna tina tatanén paré sawah anu ngahasilkeun produksi 51.605,17 ton paré per taun kalawan lega lahan 7.569,30 hektar. Pepelakan lain saperti jagong ngahasilkeun 54 ton jeung kedelé 341 ton. Pendapatan Asli Daérah (PAD) taun 2019 nyaéta Rp290,971 miliar; taun 2020 Rp314,312 miliar, jeung Rp445,325 miliar di taun 2021. Pendapatan lain anu nyumbang kana pendapatan daéerah Kota Tasikmalaya nyaéta Dana perimbangan ti pamaréntah pusat, pendapatan hibah, dana bagi hasil pajeg, dana penyesuaian jeung otonomi daérah, jeung bantuan kauangan ti propinsi atawa pamaréntah daérah.

### Tempat Wisata 
Tempat wisata anu kahontal di Kota Tasikmalaya diantarana:

### Situ Gedé 
jmpl|Situ Gede Tasikmalaya
Situ gedé mangrupa salah sahiji wewengkon wisata alam anu aya di Kacamatan Mangkubumi, Kota Tasikmalaya. Legana situ Gedé nyaéta 47 hektar. Sajaba jadi ikon wisata, situ Gedé ogé boga fungsi jadi sumber irigasi pasawahan di sakurilingna. Taun 2023, situ Gedé keur direvitalisasi atawau dialus-alus maké anggaran ti pamaréntah Propinsi Jawa Kulon. Aya gajebo atawa saung-saung di sakuriling situ Gedé pikeun turis ngiuhan nempokeun kaéndahan Situ Gedé. Karcis asup ka Situ Gedé ditangtukeun Rp10.000 jang turis kolot jeung Rp5.000 jang turis budak. Turis ogé bisa ulin ka tengah situ pikeun ngadatangan makan Prabu Dilaya, turunan Karajaan Sumédang Larang.  Nalika abus ka daérah deukeut situ, urang bisa ningali kebon kalayan pepelakan anu héjo anu beresih jeung nyegerkeun. Pasisian situ ogé diwatesanan ku jajaran pager sangkan leuwih rapih. Salah sahiji sorotan revitalisasi Situ Gedé Tasikmalaya nyaéta ayana gubug modéren anu diwangun pikeun ngumpul kulawarga. Salian ti dijadikeun tempat ngobrol, gubug jajaran modéren ieu ogé ditujukeun pikeun para wisatawan anu rék botram atawa tepung jeung kulawarga.

### Taman Wisata Karang Resik 
Taman wisata Karang Resik aya di wewengkon Sukamanah, Kacamatan Cipedes, Kota Tasikmalaya. Taman ieu dibuka unggal poé, ti jam 09.00-16.00 WIB unggal Senén nepika Jumat. Lamun Saptu jeung Minggu dibuka ti jam 09.00-17.00 WIB. Harga karcisna Rp25.000 lamun asup poé Senén nepika Jumat,sedengkeun Rp35.000 lamun asup poé Saptu, Mingu jeung poé libur. Faslititas di Taman Wisata Karang Resik nyaéta taman anu éndah, wangunan-wangunan ti lima nagara nyaéta taman India, pasir Jepang, taman Koréa, Taman Walanda, jeung Taman Yunani. Di tempat ieu, turis bisa nyéwa pakéan has Koréa anu ngaranna Hanbok. Harga nyéwa pakéan Hanbok jang kolot Rp75.000, sedengkeun jang budak Rp60.000. Sajaba taman, di Taman Wisata Karang Resik ogé aya kulah jang ngojay, kandang sato, taman pangaditan jeung kampung hawu. Legana taman ieu 32 hektar. 

### Teejay *Water Park* 
Teejay *Water Park* nyaéta tempat wisata anu aya di kompleks Plaza Asia, Tuguraja, Kacamatan Cihideung, Kota Tasikmalaya. Tempat ngojay ieu deket pisan jeung puser pangbalanjaan Mal Asia Plaza. Di ieu wisata nyadiakeun kulah arus, kulah ombak, jeung kulah husus jang kolot jeung barudak. Karcis asup ka Teejay Water Park nyaéta Rp20.000 lamun asup poé Senén nepika Jumat, sedengkeun karcis poe Saptu jeung Minggu Rp30.000. Wisata ieudibuka ti jam 08.00 nepika jam 18.00 WIB.

### Wisata Kuliner 
jmpl|Sangu Tutug Oncom Jeung Deungeun Sangu Lain
Wisata kulinér nu kasohor di Kota Tasikmalaya nyaéta:

# Bubur hayam Hj. Zaenal
# Baso Laksana
# Soto hayam Pataruman
# Imah dahar Patai Dadaha
# Pecel Oranyeu
# Sangu tutug oncom Dadaha/Mang Rahmat
# Sangu cikur Panyerutan

## Wangunan Bersejarah 
Wangunan bersejarah anu aya di Kota Tasikmalaya di antarana:

# Gedong Dakwah Basa zaman kolonial, wangunan ieu dipaké pikeun gedung *societeit* anu hartina tempat ngumpulna inohong/pajabat Hindia Walanda.
# Gedong FKPPI Wangunan ieu ayeuna aya ditukangeun gedung DPRD Tasiklamaya. Baheula, wangunan ieu dijadikeun *landraad* atawa pangadilan militer di éra Hindia Walanda.
# Gedong Bank Syariah Mandiri/Bank Syariah Indonesia Wangunan ieu disébut ogé gedung *Contoleur* anu fungsina pikeun ngatur sakaligus mantau pamaréntahan Kabupaten Tasikmalaya baheula.
# Gedong DPD Golkar Wangunan ieu baheula dipaké pikeun markas kapolisian di éra Hindia Walanda.
# Kantor Damri Wangunan ieu henteu jauh ti stasiun Tasikmalaya. Baheula dipaké ku kolonial jang nyimpen *man gaan* atawa batu bara pikeun bahan bakar panggerak kareta.
# Apoték Resik Wangunan ieu ayeuna aya di belah kidul Masjid agung. Bentukna pasagi, baheula dipake jadi tempat gudang kadaharan jang sakur wargi kota Tasik. Baheula aya jalur trém anu ngalintas di wangunan ieu.

## Transportasi Jeung Komunikasi 
Panjang jalan di Kota Tasikmalaya taun 2021 nyaéta 450,74 km. Tina total jalan raya éta, anu geus diaspal 444,57 km, anu karék karikil 1,44 km, jalan taneuh 1,18 km, sésana permukaan beton 3,55 km.

### Pangusaha Beus 
Di handap ieu daptar pangusaha beus di Kota Tasikmalaya:

Salah sahiji pangusaha beus anu kasohor di Kota Tasikmalaya nyaéta PT HS Budiman 45. Pausahaan ieu nyadiakeun jasa angkutan beus gancang (reguler), kargo, taksi, jeung *shuttle* Budiman. Trayék beus anu ka Tasikmalaya diantarana jurusan ti Tangerang, Jakarta, Sukabumi, Cimahi, Cilegon, Bekasi, Cirebon, Bogor, Bandung, Yogyakarta, Surakarta, Semarang, Wonosobo, Cilacap,  Purwokerto jeung kota-kota séjén anu aya di Jawa Tengah, Jawa Kulon, jeung Jawa wétan. 

## Puser Pangbalanjaan Jeung Karajinan 
jmpl|Pasar Cikurubuk Kota Tasikmalaya
jmpl|Padagang daging di Pasar Cikurubuk
Kagiatan ékonomi balaréa di Kota Tasikmalaya dirojong ku sababaraha hiji fasilitas mangrupa pasar atawa puser pangbalanjaan tradisional jeung modern sarta puser-puser produksi karajinan has Kota Tasikmalaya. Di handap ieu daptar pasar tradisional jeung modern di Kota Tasikmalaya:

### Puser Karajinan 
Karajinan has Kota Tasikmalaya anu kasohor di Indonésia diantarana karajinan tina awi, payung geulis, bordir, batik, mendong plait, kelom geulis, karajinan kayu jeung kadaharan tradisional Tasikmalaya. Di handap ieu daptar produk, jalma nu molah jeung kacamatan anu nyieun karajinan di Kota Tasikmalaya:

### Anyaman Awi 
Karajinan anyaman awi geus aya ti taun 1933 basa diterapkeun jadi pelajaran di Sakola Rahayat (SR). Mimiti taun 1982, karajinan anyaman awi dijual mangrupa parabot rumah tangga anu dihias tur diwarnaan. Taun 1992, karajinan awi beuki kasohor sabab pangrajin beuki alus nyieun karajinan anu unik jeung kataji ku nu meuli. Tapi aya masalah dina nyadiakeun bahan awi sabab awi geus hésé diteangan terutama di daérah anu lahan pepelakanna geus leungit. jeung rumah sakit di Kota Tasikmalaya.

Daptar rumah sakit di Kota Tasikmalaya:

Panyakit anu loba dialaman ku penduduk Kota Tasikmalaya taun 2021 nyaéta:

## Tataut anu patali 
* Ramatloka Resmi Kota Tasikmalaya 
* situs informasi Tasikmalaya