open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kanbun

: *Keur era Basa Jepang abad ka-17, tempo Kanbun (era).*

**Kanbun** (漢文, hartina tulisan "Han") nyaéta tulisan Cina nu ditulis keur urang Jepang.

saméméh aya sistim tulis Jepang jeung suku kata kana, kanbun geus dipaké keur nyusun teks dina Basa Jepang asli.  Ayeuna kabun ilaharna dipaké keur nuliskeun karakter Cina heubeul jeung mata pelajaran nu diperlukeun di sakola, mangka di Basa Jepang modérn, kecap "kanbun" dipaké ogé keur rujukan kana Basa Cina.

Kanbun modérn ngagunakeun runtuyan tanda nu disebut *kaeriten* (返り点), hartina. "titik balik".  Contona, nu tulis ku Han Fei Zi:

: 楚人有鬻盾與矛者

kudu ditulis dina kanbun nyaéta:

: 楚人有㆘鬻㆓盾與㆒㆑矛者㆖

Keur maca ieu, tanda karakter 下 (handap) diganti ku tanda lokasi 上 (luhur), sarta saperti tanda karakter 二 (dua) diganti ku tanda lokasi 一 (hiji).  Tanda tibalik レ nandakeun yén runtuyan karakter di antarana kudu dibalikeun. Saléngkah saléngkah, kecapna jadi:

: 楚人盾矛與鬻者有

Sarta kecap panungtung dina runtunyan Subyek Obyek Kecap Gawe Basa Jepang.  Dina titik konjugasi ieu ditambahkeun ku okurigana sarta bacaan karakter maké katerangan furigana.  Terjemahan lengkep disebut *kundoku* atawa "cara maca Basa Jepang", sarta runtuyan tanda translasi disebut *kunten* (訓点) atawa "titik-titik Basa Jepang".

## Tumbu kaluar
*Kanbun in Unicode
Kabupatén

**Kabupatén** nyaéta babagian wilayah administratif di Indonésia sanggeus propinsi. Kabupatén dipingpin ku bupati. Sajaba ti kabupatén, babagian wilayah administratif sanggeus propinsi nyaéta kotamadya. Sacara umum, kabupatén jeung kotamadya mibanda wewenang anu sarua. Kabupatén lain *bawahan* propinsi, ku sabab éta bupati atawa walikota henteu tanggung jawab ka gubernur. Boh kabupatén atawa kotamadya mangrupa daérah otonom nu dibéré wewenang pikeun ngatur jeung ngurus urusan pamaréntahannana sorangan.

Sanajan istilah *kabupatén* dina mangsa kiwari digunakeun di sakuliah Indonésia, istilah ieu baheula ukur digunakeun di pulo Jawa jeung Madura wungkul. Dina jaman Walanda, istilah kabupatén disebut *regentschap*, nu sacara harpiah hartina daérah kakawasaan *regent* atawa wakil pangawasa. Babagian wilayah kabupatén di Indonésia kiwari mangrupa *warisan* ti jaman pamaréntahan Walanda.

Saméméhna istilah *kabupatén* dipikawanoh minangka *Daérah Tingkat II Kabupatén*. Ti saprak diberlakukeunnana Undang-undang Nomer 22 Taun 1999 ngeunaan Pamaréntahan Daérah, istilah *Daérah Tingkat II* dipupus, sahingga *Daérah Tingkat II Kabupatén* ngan ukur disebut *Kabupatén*. Istilah "Kabupatén" di propinsi Nanggroe Acéh Darussalam disebut ogé "Sagoe".

## Tilikan Ogé 
* Daptar kabupatén jeung kota di Indonésia
Tai hiang

[thumb|250px|[Panday ngaleungitkeun tai hiang ku cara ngawurkeun keusik saméméh ngelas]]

**Tai hiang** mangrupa zat nu kabentuk nalika sanyawa beusi tai hiangan (korosi) alatan ayana oksigén jeung cai. Tai hiang téh mangrupa campuran oksida beusi jeung hidroksida.

Di alam, beusi téh aya dina bentuk bijih hématit salaku oksida beusi; nya kitu ogé logam beusi nu condong balik deui kana bentuk nu sarupa nalika aya udara (hidrogén, oksigén, nitrogén, jsb.) jeung cai. Tai hiang téh mangrupa produk réaksi oksidasi logam beusi kana bentuk anu sacara énérgétik leuwih dipisuka.

Prosés tai hiangan dibagi kana tilu hambalan: (1) kabentukna ion beusi (II) tina logamna, (2) kabentukna ion hidroksida, jeung (3) réaksi éta dua zat ditambahan ku oksigén nu ngahasilkeun tai hiang.

Beusi mangrupa komponén utama waja, antukna korosi waja mindeng kapanggih, sabab kiwari mah beusina sok dipaké dina bentuk aloy.

Dina beungeut logamna, beusi dioksidasi jadi beusi (II):

:Fe → Fe2+ + 2e−

Éléktron nu dileupaskeun ditéwak ku oksigén nu leyur dina cai antukna jadi ion hidroksida:

:4e− + O2 + 2H2O → 4OH−

Ion hidroksida tuluy paadu jeung ion beusi (II) jeung oksigén lianna antukna jadi oksida beusi. Bentuk umumna mah

:Fe2+ + 2OH− → Fe(OH)2
:4Fe(OH)2 + O2 → 2(Fe2O3.*x*H2O) + 2H2O

## Sumber rujukan 
* *Rust*, Wikipédia édisi basa Inggris (28 Juli 2006)

## Baca ogé 
* WD-40
Tilu pamandangan di Jepang

2. Amanohashidate   3. Miyajima]]

 salah sahiji tina tilu panénjoan]]
**Tilu Panénjoan di Jepang** (日本三景 *Nihon sankei*) nyaéta runtuyan panénjoan nu pangkawentarna di Jepang, ampir kaasup kana Tujuh Kaajaiban Dunya Baheula.  Runtuyan ieu mimiti dijeun ku Hayashi Razan, dina taun 1643.

Tilu Panénjoan nyaéta:

* Matsushima Bay, Perfektur Miyagi
* Amanohashidate, Préféktur Kyoto
* Itsukushima, Perfektur Hiroshima
 
Runtuyan di luhur dikumpulkeun dina "Tilu nu pangkawentar".  Saterusna nyaéta **Tilu Taman nu Kawéntar** (三名園 *Sanmeien*), nyaéta:

* Kairaku-en, Mito
* Kenroku-en, Kanazawa
* Koraku-en, Okayama

Tilu kastil di Jepang nyaéta:

* Himeji Castle
* Kumamoto Castle
* Matsumoto Castle

## Tumbu kaluar
Takahashi

**Takahashi** ngarujuk ka:

*Takahashi (ditulisna 高梁), kota di perfektur Okayama, Jepang
*Identitas Ward-Takahashi, dina Mekanika Kuantum
*Metoda Takahashi, dimekarkeun kue Masayoshi Takahashi.
*Grup Takahashi, a multi-national robotics and logistics organisation.
Takahashi (高橋 hartina "sasak luhur") nomor tilu tina ngaran kulawarga di Jepang nu ilahar dipake.
Sababara nu kawentar:
*Ai Takahashi  (penyanyi)
*Atsushi Takahashi (ahli astronomi)
*Ayame Takahashi (penulis komik)
*Hiroki Takahashi (aktor)
*Hiroshi Takahashi
*Hitomi Takahashi
*Hitomi Takahashi (penyanyi)
*Ibo Takahashi ( panglima Perang Dunya Kadua)
*Katsuya Takahashi (konspirator serangan gas Sarin di subway Tokyo)
*Kazuki Takahashi (artis komik)
*Keita Takahashi (desain kaulinan)
*Kenichi Takahashi
*Kiyoshi Takahashi (Ilustrator buku barudak)
*Takahashi Korekiyo (manten Perdana Menteri)
*Kunimitsu Takahashi (juara balap motop)
*Kuniaki Takahashi (atlet D1 Grand Prix)
*Masanori Takahashi a.k.a. Kitaro
*Mikako Takahashi (penyanyi)
*Takahashi Miyuki (artis komik)
*Naoko Takahashi (atlit)
*Naozumi Takahashi (aktor)
*Rumiko Takahashi ((artis komik))
*Shin Takahashi ((artis komik))
*Tomoko Takahashi (artis)
*Tetsuya Takahashi
*Toshiyuki Takahashi a.k.a. Takahashi Meijin (pejabat Hudson Soft)
*Yasuko Takahashi a.k.a. Izumi Aki
*Yoichi Takahashi (artis komik)
*Yoshinobu Takahashi
*Yuji Takahashi (pangarang, pianis)
*Yukihiro Takahashi (musikus)

Dina karakter fiksi:
*Daichi Takahashi, karakter di *High School Girls* 
*Eriko Takahashi, karakter di *High School Girls* 
*Keisuke (K.T.) Takahashi, karakter di *Initial D* 
*Mitsuko Takahashi, tina ''Someday's Dreamers*
*Ryosuke (Ry) Takahashi, karakter di *Initial D* 
*Tetsuya Takahashi, karakter di *Forbidden Dance''
Nagoya, Aichi

kota kaopat panggedéna (kota metropolitan katilu panggedéna) jeung kota sejahtera nomer tilu di Jepang. Ayana di basisir Pasipik Wewengkon Chūbu di tengah Pulo Honshū, tur ibukota Préféktur Aichi.

## Sajarah 
Nagoya ngadeg dina 1 Oktober, 1889, sarta diresmikeun dina  tanggal 1 Séptémber, 1956 ku pamarentahan ordinansi. Sacar sajarah, ngaran ieu kota 那古野 atawa 名護屋 (dibacana *Nagoya*), jeung ayana antara Kyoto jeung Tokyo, sarta sacara sajarah ogé dipikanyaho salaku .

## Wisata 
]]
Tempat wisata nu kawentar di Nagoya nyaéta  jeung .

Kastil Nagoya *Nagoya jō* diwangun dina taun 1612. Sanajan ngalaman kaduruk salila Perang Dunya Kadua, kastil dioméan dina taun 1959, tur aya sababaraha tambahan anyar saperti tangga naek. *Nagoya-jō* kawentar ku dua nu luar biasa nyaéta  dina hateupna. Ieu ogé ilahar dipaké keur lambang Nagoya.

*Atsuta jingū* mangrupa kuil keramat kadua di Jepang, ngabadikeun  salah sahiji tina tilu tanda kaisar Jepang. Kurang leuwih aya 70 féstival dina sataun jeung loba nu ngadatangan unggal taunna. Kuil ieu mibanda 4000 paninggalan sajarah nu ngagambarkeun salila 2000 taun sajarahna.

Atraksi modél nyaéta Munara TV Nagoya jeung Munara JR Central di Stasion Nagoya.

## Kota husus 
Nagoya ngabagoaan 16 :

## Demografi 
Dina taun 2003, jumlah pendudukna kira-kira 2,190,549 jeung karapetanna  6,710.21 uran per km². Total legana is 326.45&nbsp;km².  Salaku daerah metropolitan ngalegaan kaasup ka préféktur Mie jeung Gifu, nu total jumlah pendudukna kira-kira 9 juta, sahandapeun Osaka jeung Tokyo.

## Transportasi 
thumb|250px|Panto asup ka Stasion Subway Shiyakusho

Nagoya dilayanan ku Bandara International Centrair Chubu (NGO) di kota Tokoname jeung Bandara Nagoya (Bandara Komaki) (NKM) di kota Komaki jeung Kasugai.  Dina 17 Pébruari 2005, sakabéh penerbangan komersial ti Bandara Nagoya (iwal ti nu dioperasikeun ku J-Air) dipindahkeun ka Centrair. Bandara Nagoya ayeuna dipaké keur fasilitas *general aviation* jeung *airbase*.

Stasion Nagoya, dumasar kana legana kaasup stasion kareta panglegana, di dinya aya Tōkaidō Shinkansen, Jalur Utama Tōkaidō, jeung Jalur Utama Chūō, salian ti nu séjénna. Nagoya Railroad jeung Kinki Nippon Electric Railway méré layanan regional di Tokai jeung Wewengkon Kansai. Nagoya ogé mibanda kareta bawah taneuh.

## Ekonomi 
## Sejenna 
Nagoya ogé ngaran kota di Pulo Batam, Propinsi Kapuloan Riau, Indonesia

## Tumbu kaluar 
* WikiSatellite view of Nagoya at WikiMapia
* 
*  Official website
*  Official website
Basa Jepang heubeul

**Basa Jepang heubeul** nyaéta Basa Jepang nu dipaké dina *Kojiki*, ''Man'yōshū'', sarta saméméh catetan sajarah jeung sajak Jepang. Basa Jepang heubeul geus kabuktian benerna keu Basa Jepang kiwari. Catetan Cina mimiti ngeunaan kapuloan Jepang mibanda kecap nu aya atawa teu pakait jeung Basa Jepang.

Loba tulisan Jepang harita nu maké karakter Cina keur sora tinimbang hartina &mdash;disebut Man'yogana&mdash; mungkin keur ngajelaskeun sora basa tapi teu ngahasilekeun kasimpulan. Sanajan kitu, panalungtikan nu anyar mawa hasil keur leuwih ngarti kana sora Basa Jepang heubeul, sabagéan gedé ngaliwatan panalungtikan kasaruaan ucapan dina Basa Cina, analisa parobahan diakronik tibalik dina ucapan Basa Jepang, sarta panalungtikan komparative Basa Ryukuan. Sanajan mayoritas tulisan Basa Jepang heubeul nembongekun basa di pangadilan Nara Jepang Tengah, sababaraha sajak dina ''Man'yōshū'' asalna ti bagéan kidul jeung wetan Jepang sarta béda jeung dialek Basa Jepang heubeul. Sababraha béda dialek ieu masih dipaké nepi ka ayeuna.
Sino-Basa Jepang

**Sino-Basa Jepang** ngarujuk kana bagéan kosa kata Basa Jepang nu aslina tina Basa Cina atawa dijieun tina unsur injeuman Basa Cina. Sababaraha sacara gramatikal atawa pola kecap bisa diasupkeun kana Sino-Basa Jepang. Kosa kata Sino-Basa Jepang dikumpulkeun dina *kango* (漢語), hartina 'kecap Basa Cina'. *Kango* salah sahiji tina tilu kategori nu aya dina bagéan kosakata Basa Jepang. Nu séjénna nyaéta kosa kata asli Basa Jepang (大和言葉 *yamato-kotoba* atawa 和語 *wago*) sarta injeuman tina basa Kulon (*gairaigo*).  Kurang leuwih 60% Basa Jepang modérn nyaéta kango, hartina kosakata Basa Cina asli gedé pangaruhna dina Basa Jepang, malah leuwih ti Basa Latin dina Basa Inggris.

## Kasang tukang
Kosa kata Basa Cina gedé pangaruhna kana Basa Jepang, sabagéan ku sabab mangsa mimiti kontak, Basa Jepang teu mibanda sistim tulisan sorangan. Tulisan Basa Jepang mimiti nu dipaké di Jepang mangrupa literatur Basa Cina, nu disebut kanbun dina konteks ieu. Pamakéan kanbun diperlukeun kacida jeung unggal literatur Basa Jepang keur dituliskeun dina Basa Cina. Sabajan kitu, ngan saeutik urang Jepang nu bisa ngobrol maké Basa Cina. Keur gantina, ucapan Basa Cina dideukeutan; kosa kata ieu dasar tina kompen Sino-Basa Jepang dina Basa Jepang.

## Sino-Basa Jepang jeung On'yomi
Watesan kango ilahar diidentifikasi ku ''on'yomi'' (音読み, "sora maca"), hiji sistim ngucapkeun karakter Cina ku cara ngadeukeutkeun kana Basa Cina asli. On'yomi disebut ogé 'maca Sino-Basa Jepang', sarta lawanna ''kun'yomi* (訓読み, "maca harti") nu maké karakter Cina ogé sarta dibaca dumasar kana kosa kata Basa Jepang asli. 

## Tabel pakait
Catetan:
* MC: Cina Tengah
* Go: 呉音 *Go-on*, ti Wu salilan abad ka-5 jeung abad ka-6
* Kan: 漢音 *Kan-on'', tina Tang Dynasty salila abad ka-7 nepi ka abad ka-9

Asal:

Ahir:
*  →  → 
*  → 
*  →  or ,  in Tō-on
*  →  →  → ,  ( → ,  → ,  → ,  → ,  → )
*  → , , 
*  → , , 

## Tempo oge
*Sino-Korean
*Sino-Vietnamese
Daptar kanji dumasar kana konsep

## Rujukan Kanji: Indeks dumasar kana konsep 
métodeu  grup indeks kanji ieu dijelaskeun yén barang nu mibanda konsép sarua, contona kanji nomer atawa kanji arah.

### Kecap sipat 
#### Kecap sipat warna 
#### Kecap sipat bentuk 
### Arah 
### Sasatoan 
### Duit 
### Angka 
### Waktu 
### Musim 
### Alam 
### Masarakat 
mother

### Awak 
## Rujukan 
Wikipedia Inggris, Juli 2006.
Ateji

**Ateji** (当て字), hartina 'karakter nu dibéré' atawa 'karakter nu disatujuan', nyaéta kanji nu *arbiter* geus "disatujuan" keur ditulis nu asalna kecap injeuman atawa bawa Jepang asli nu mana taya hubungan boh sacara sajarah atawa *etimologi*. Karakter ieu salawasna dipilih ku sabab sacara etymology sering dipaké boh sacara hayal atawa palsu. *Ateji* dipaké ogé keur ngagantikeun ngaran salian ti Basa Cina, kaasup ngaran tina Basa Kulon, nu dituliskeun maké *kanji*.

*Ateji* kadang kala dipaké keur nuliskeun kecap injeuman dina Basa Jepang. Sanajan dina sistim nulis modérn kecap injeuman ditulis maké katakana, nu baheula dianggap penting keur ditulis maké versi. Conto, loba kecap Basa Jepang nu asalna tina Basa Portugis nu mibanda veri kanji, ieu ogé kaasup *ateji*.

Salah sahiji conto *ateji* keur *kappa*, tina Basa Portugis 'capa', sajenis jas hujan. Karakter nu dipilihna 合羽, hartina méaning 'jangjang datang bareng', sabab *kappa* diwangun ku manuk nu jangjangna ditilep babarengan sarta sabab dua karakter kanji bisa dibaca*kappa*.

Conto séjénna kanji nu dipaké boh sacara harti jeung cara ngucapkeunna nyaéta *kurabu* 'kleub', kecap injeuman tina basa Inggris. Kadangkala ditulis 倶楽部 sabab (1) kanji bisa dibaca salaku bagéan dina *ku*, *ra(ku)*, jeung *bu*, sarta (2) sacara harti nyaéta 'babarengan', 'gumbira', 'tempat'.

Ateji bisa ogé dipaké keur cara ngucapkeunna. Contona, karakter 寿司 keur nuliskeun sushi.

## Tempo ogé 
*Nanori

## Rujukan 
Wikipedia Basa Inggris, Juli 2006.
Basa Inggris

**Basa Inggris** (basa Inggris: ***English***)  nyaéta basa Jérmanik Kulon, nu asalna ti Inggris. Basa ieu mangrupa kombinasi antara sababaraha basa lokal nu dipaké ku urang Norwégia, Dénmark, Saxon jeung Angel ti abad ka-6 nepi ka-10. Dina taun 1066, ku sabab  ditalukkeunana Inggris ku *William the Conqueror*, 
satuluyna basa Inggris kalayan kacida inténsifna mulai dipangaruhan ku basa Latén jeung basa Perancis. Tina sakabéh kosakecap basa Inggris modéren, diperkirakeun ±50% na asalna tina basa Perancis jeung Latén.

## Sajarah basa Inggris 
Tuwuhna basa Inggris biasa dibagi numutkeun tilu mangsa:
* Basa Inggris Kuna atawa basa Anglo-Saxon, taun 700 – 1066
* Basa Inggris Tengahan, antara taun 1066 – 1500
* Basa Inggris Anyar, mulai ti abad ka-16

## Basa–basa sakulawarga 
Basa Inggris kagolongkeun kana rungkun basa Jérmanik, utamana tina cabang Jérmanik Kulon. Kulawarga pangdeukeutna nyaéta basa Friesland. Lian ti éta, basa Walanda (kaasup ogé basa-basa Jérman hilir lianna) kaasup deukeut kénéh. Basa Jérman (Basa Jérman tonggoh) rada leuwih jauh deui.

Tapi ti sakabéh basa Jérmanik, basa Inggris mangrupa basa pangséjénna sacara tatabasa jeung kosakecap. Kosakecap basa Inggris loba dipangaruhan ku basa Perancis, nu asup ngaliwatan talukna bangsa Normal jeung satuluyna ngaliwatan pamakéan basa Perancis minangka basa resmi salila mangabad-abad di lingkungan pamaréntahan

## Status basa 
Basa Inggris nyaéta basa munggaran di Amérika Sarikat, Australia, Bahama, Barbados, Bermuda, Britania Raya, Guyana, Jamaika, Selandia Anyar, Antigua jeung Barbuda, Saint Kitts jeung Nevis sarta Trinidad jeung Tobago.

Lian ti éta basa Inggris ogé mangrupa salah sahiji basa resmi di sababaraha nagara, saperti di Afrika Kidul, Nigeria, Belize, Kanada, Hong Kong, Irlandia, Singapura jeung lianna.

Di dunya, basa Inggris mangrupa basa kadua munggaran nu diulik. Basa Inggris bisa sumebar alatan pangaruh pulitik jeung imperialismeu Inggris nu diteruskeun ku Britania Raya di dunya. Salah sahiji papatah Inggris jaman baheula ngeunaan karajaan Inggris nu katelah Imperium Britania (*British Empire*) nyaéta tempat "di mana panonpoé teu kungsi surup” (“*where the sun never sets*”).

## Tempo ogé 
* Sajarah basa Inggris

## Tumbu luar 
*  Laporan Ethnologue - bahasa Inggris
*  BBC - Radio 4 - Routes of English
*  Esl Base - informasi ngeunaan pangajaran Basa Inggris minangka basa asing
*  LanguageMonitor - Lembaga pangawas pamakéan basa Inggris kontémporér
*  Kamekaran Basa Inggris

### Kamus 
* Oxford English Dictionary - kamus basa Inggris panglengkepna
* All free English dictionaries  - kumpulan kamus gratis
* Cambridge Dictionary
* Longman English Dictionary
Yōon

**Yōon** atawa **Youon** (拗音) nyaéta ciri-ciri Basa Jepang nu morana dijieun ku nambahkeun sora *y*.

Yōon digambarkeun dina kana maké ahiran "kana"na *i*, saperti き (*ki*), ditambah versi leutik tina tilu "kana" *y*, *ya*, *yu* atawa *yo*. Contona *kyō*, "poe ieu", ditulisna きょう, maké versi leutik kana *yo*, よ. béda jeung *kiyō*, "kamampuh", nu ditulisna きよう, maké ukuran lengkep "kana" *yo* kana. Baheula, dina sajarah pamakean kana, *yōon* teu dibédakeun maké "kana" leutik sarta kudu ditebak gumantung kana konteksna.

Loba kecap nu ayeuna maké *yōon* nu asalna tina Basa Cina. Basa Jepang heubeul teu ngabogaan sora *yōon*. Sacara téori *yōon* dimekarkeun sabab pangaruh kecap Basa Cina.

## Tabel
Sokuon

**Sokuon** (Basa Jepang: 促音) nyaéta lambang Basa Jepang nu maké hiragana atawa katakana *tsu* leutik. Dina basa akademik disebutna *chiisai tsu* "*tsu* leutik" (Basa Jepang: 小さいつ), dibandingkeun jeung ukuran gedé *tsu*:

Sokuon dipaké keur rupa-rupa kaperluan. Salah sahijina nyaéta keur nembongkeun konsonan "geminate", nu dina rōmaji digambarkeun ku "ganda" nu nuturkeun konsonan.

**Contona:** 
**Pocky*, kadaharan "ringan" Jepang, ditulis dina kana nyaéta ポッキー, nu mana ポ *po*, ッ *sokuon*, キ *ki*, ー chōon, dina romanisasi Basa Jepang, *pokkii*, bareng jeung *sokuon* digambarkeun ku konsonan *k* ganda.
***Matte**, bentuk te kecap gawe *matsu*, ditulisna 待って, nu mana 待 (kanji), っ *sokuon*, て *te*, nu mana *sokuon* dituliskeun ku maké konsonan *t* ganda.

Sokuon dipaké ogé dina tungtung kalimah, keur nandakeun "glottal stop" (cara ngucapkeun nu seukueut atawa motong), nu nandakeun ambek atawa kaget.

Dina usaha ngasupkeun sokuon make komputer atawa pangolah kecap, aya sababaraha tmétodeu  saperti `xtu`, `ltu`, `ltsu`, jst.

Dina International Phonetic Alphabet, sora sokuon ditandaan ku maké "colon" atawa saperti konsonan ganda:

* *kite* (来て, datang) - 
* *kitte* (切手, perangko) -  /  / 
* *asari* (あさり) - 
* *assari* (あっさり) -  / 

## Tempo oge
*Fonologi Basa Jepang nu ngajelaskeun leuwih jéntré sistim sora Basa Jepang.

## Tumbu kaluar
*
Kofu, Yamanashi

**Kofu** (甲府市; *Kōfu-shi*) nyaéta ibukota Propinsi  Yamanashi, Jepang.
Dina taun 2005, jumlah populasi kota nyaéta 193,795 tur karapetan pendudukna 1,127.50 urang per km². Legana ieu kota nyaéta 171.88&nbsp;km².

## Tokoh nu kasohor 
* Hidetoshi Nakata, pamaen maen bal Jepang nu panungtungan di Bolton Wanderers di Liga Utama Inggris, tapi pangsiun sanggeus Piala Dunia 2006. 
* Naoko Takeuchi, nu nyieun Sailor Moon jeung komik séjénna.

## Tumbu kaluar 
*  Kofu official website
Manga

''''* nyaéta kecap Basa Jepang keur komik jeung citakan kartun. Di Jepang, ilahar keur rujukan komik Basa Jepang. Manga diwangun ku campuran *ukiyo-e* jeung gaya gambar asing, sarta mimiti tumuwuh sanggeus Perang Dunya Kadua. Ilahar hideung bodas, iwal ti kaca judul jeung sababaraha kaca mimiti; di sababaraha Animanga sakabéh kacana berwarna.
 Vol. 1* novel grafis]]

Manga nu populer sok dirobah kana anime (Basa Jepang keur animasi) lamun pasar miresep keur dijieun.  (Manga kadangkala disebut ogé "anime" sanajan lain animasi.) Adaptasi carita remen nuturkeun kahayang pasar. Sanajan teu ilahar, anime asli dirobah kana manga (saperti *Neon Genesis Evangelion* jeung *Cowboy Bebop*).
## Asli
Sacara literatur, *manga* hartina "gambar acak (atawa whimsical)". Kecap ieu mimiti ilahar dipaké dina ahir abad ka-18—dina sababaraha citakan saperti Suzuki Kankei "Mankaku zuihitsu" (1771) jeung Santo Kyoden carita nu aya gambarna "Shiji no yukikai" (1798)—sarta dina awal abad ka-19 saperti citakan Aikawa Minwa "Manga hyakujo" (1814) tur *Hokusai manga* nu diasupkeun tina buku sketsa artis *ukiyo-e* Hokusai. Sanajan kitu, *gi-ga* (haritna "gambar lucu", utamana *tyō-jyū-jinbutu-gi-ga* (鳥獣人物戯画),  sacara literatur "gambar lucu keur sato jeung jalma" http://www.tnm.go.jp/en/servlet/Con?processId=00&ref=2&Q1=&Q2=&Q3=&Q4=11______4171_&Q5=&F1=&F2=&pageId=E15&colid=A8) digambar dina abad ka-12 ku sababaraha pelukis nembongkeun kualitas tur caria manga nu sederhana, dina garis-garis artistik.
Heulang Ruyuk

**Heulang Ruyuk** (*Spilornis cheela*) mangrupa manuk pamangsa, bangsa heulang anggota kulawarga Accipitridae.

Heulang Ruyuk hirup di wewengkon Asia kidul, ti India jeung Sri Langka nepi ka Cina kidul, Asia tenggara, jeung Indonésia. Ieu heulang kaasup manuk leuweung nu nyayang dina tatangkalan deukeut aliran cai, sarta ngendog sakali dina samangsa.

Heulang Ruyuk ukuranana sedeng, panjangna kira 55–75&nbsp;cm. Mun geus sawawa/kolot, bulu huluna coklat, bulu beuteung jeung handapeun jangjangna coklat pias. Nu jalu jeung nu bikang katémbongna sarua baé, nu bisa dibédakeun téh ukur antara nu ngora jeung nu kolot: nu ngora mah bulu hulu, beuteung, jeung handapeun jangjangna bodas, sedengkeun mun geus kolot mah warnana beuki moékan.

Heulang Ruyuk, luyu jeung ngaranna dina basa Inggris jeung ilmiahna, ukur ngahakan réptil, nyaéta oray jeung kadal.

## Rujukan 
**Crested Serpent Eagle*, Wikipédia édisi basa Inggris (1 Agustus 2006)
*  Éntri basis data
* *Birds of India* karya Grimmett, Inskipp and Inskipp, ISBN 0-691-04910-6

## Dicutat tina
Kategori :Aves 
Kategori :Sasatoan
Domba

**Domba** téh spésiés mamalia nu kaasup genus ***Ovis***, bagian ti subfamili antelop embé. Sakabéh domba kaasup bovid (anggota kulawarga *Bovidae*) jeung ruminan. Domba lokal kamungkinan diturunkeun tina moufflon liar di Asia Tengah jeung Asia Kidul-kulon.

## Sajarah
Domba mangrupa mamalia nu kaasup pangheulana dilindeukkeun jeung dipaké salaku sato ternak/angon ku manusa. Literatur nyebutkeun yén mimiti diternakkeun kira-kira 9000-11000 taun ka tukang di Mesopotamia.
Ayeuna, kalumanggsungan hirup domba gumantung pisan ka manusa, ieu téh sabab domba geus évolusi jadi sato ternak. Jeung teu cicing di alam liar deui.
Geus hésé pisan jeung teu jelas garis katurunan nepi ka saha karuhun domba téh. Hipotesa nu paling umum ngabejaan yén Ovis Aries téh nyaéta turunan Asiatik (*O. orientalis*) spésiés mouflon (sajinis uncal liar). Dina literatur anu kapanggih di Éropa yén mouflon téh mangrupa jenis domba kuna anu dipiara di dinya dina mangsa éta. Saeutik jenis domba, saperti Castlemilk Moorit ti Skotlandia, kawangun tina *crossbreeding* jeung *mouflon* liar Éropa.
Kawitna, domba nu diteundeun ngan saukur pikeun dagingna, susu jeung kulit. Bukti arkéologis tina patung-patung nu kapanggih dina situs arkéologis di Iran némbongkeun yén dicokot buluna (wol) sanggeus saprak 6000 M.

## Spésiés Domba
Saeutikna aya dalapan spésiés domba:

## Tempo Ogé
*Ariés, Ram (lambang astrologi)
*Domba Barbary *(Ammotragus lervia)*
*Panyakit létah biru
*Ngitung domba, téhnik pikeun saré
*Domba Dolly
***Domba lokal**
*Fat-tailed sheep
*Daptar turunan domba lokal
*Scrapie
*Ngitung domba, keur sistim panomeran pastur tradisional
*Kawin silang domba-embé
*Sheep husbandry
*Wool

## References
Amoxicillin

**Amoxicillin** *(International Nonproprietary Name,INN)* atawa **amoxycillin** (British Approved Name, BAN) nyaéta *antibiotik spektrum* sedeng nu digunakeun pikeun ngaleungitkeun inpéksi baktéri nu disababkeun ku mikroorganisme lemah. Biasana dijadikeun obat pilihan di antara obat-obat anu sakelas, ku sabab boga kaleuwihan nyaéta leuwih hadé jang nyerepna, lamun numutkeun kana administrasi oral. Tinimbang *antibiotik-antibiotik beta-lactam* séjénna. Amoxicillin gampang ruksak jeung turun kaampuhannana lamun manggihan baktéri anu ngahasilkeun *β-lactamase*, antukna bisa ditambahan *asam clavulanic* pikeun ngurangan ieu kalemahannana. Ayeuna dipasarkeun ku GlaxoSmithKline kalayan mérek **Amoxil**.

## Hasiat/*Mode aksi*
Amoksisilin digawé kujalan ngahalangan *sintésis* pipinding sél baktéri. Obat ieu ngahalangan beungkeut *silang* antara *rantai polimer peptidoglikan linier* anu ngabentuk komponén utama pinding sél baktéri *Gram-positif.*

*Main article: beta-lactam antibiotic*
Keratin

**Keratin** mangrupa kulawarga serat protéin struktural; kuat jeung teu leyur, ampir sarupa (tanpa mineral) jeung struktur nu aya dina awak réptil, manuk, ampibi, jeung mamalia. Keratin ogé aya dina saluran cerna rupa-rupa sato, kaasup *roundworm*. Kakuatan biologisna ukur kasaingan ku kitin, polimér glukosamina nu kawas selulosa, nu mangrupa komponén utama éksoskeleton arthropoda.

## Kasakit balukar mutasi dina gén keratin
*Epidermolysis bullosa simplex
*Ichthyosis bullosa Siemens
*Epidermolytic hyperkeratosis

## Baca ogé
*Éwateun
*Keratosis pilaris
*Desmosom
*Keratin 1
*Keratin 10

## Rujukan 
**Keratin*, Wikipédia édisi basa Inggris (1 Agustus 2006)
* World Book Encyclopedia (1998)

## Tumbu kaluar
*Composition and β-sheet structure of silk 
*Spider silk fiber structure
*Hair-Science.com's entry on the miroscopic elements of hair
Kloaka

jmpl|Gambar anatomis tina kloaka dina spésiés marsupial asli Australia
Dina anatomi zoologi, **kloaka** téh hartina hiji-hijina lawang pikeun kaluarna kokotor tina saluran cerna, saluran kiih, jeung organ séks dina sababaraha spésiés sato. Kecap ieu asalna tina basa Latin nu hartina "muara". Sakabéh manuk, réptil, jeung ampibi miboga kloaka, antukna biasana mah mun modol téh sakaligus jeung kiih. Nu boga kloaka ogé téh nyaéta Monotrema. Sabalikna, spésiés ti mamalia plaséntal jeung lauk tulangan mah lawangna téh teu ngahiji.

Dina manuk, sistim baranahanana kudu dimekarkeun deui saméméh mangsa usum jalangan masing-masing spésiés.
Kota-kota Jepang

nyaéta satuan administrasi loka di Jepang. Kota diruntuykeun kana sababaraha tingkatan dina level nu sarua saperti kacamatan (*machi*) jeung desa (*mura*), tapi kota lain bagian tina distrik (*gun*). Saperti satuan administrasi kontemporer séjénna, kota diatur dina Hukum Otonomi Lokal taun 1947.

Ilaharna, désa atawa kacamatan bisa dipromosikeun jadi kota lamun jumlah penduduknya leuwih ti 50 rebu, sarta kacamatan bisa (tapi teu wajib) dilebur jadi kacamatan atawa désa lamun pendudukna kurang ti 50 rebu. Kota nu pangsaeutikna jumlah penduduk nyaéta , Utashinai, Hokkaido, nu kurang ti 6 rebu, sabalikna kota nu sarua jeung perfektur dina jumlah pendudukna nyaéta, Otofuke, Hokkaido, nu jumlahnya ampir 40 rebu. Kota gedé nu kurang ti 200,000 nu teu ilahar bisa narima status husus, kota husus, kota utama atawa kota nu dirancang.

Tokyo sacara informasi dianggap salaku kota ku dunya luar, tapi lain kota lamun dumasar kana hukum Jepang. "Pamarentahan Metropolitan Tokyo" mibanda kakuatan perfektur sarta teu pakait jeung kota dina watesan Pamaréntahan Metropolitan Tokyo.

Tempo Daptar Kota di Jepang sarta Daptar kota di Jepangan dumasar kana jumlah penduduk keur daptar nu leuwih lengkep.

## Rujukan 
Wikipedia Basa Inggris, Juli 2006.
Basa Arab

{{Basa
| fontcolor =black
| familycolor =yellow
| name =Basa Arab (عربية}
| nativename = ‘Arabiyya
| states =Saudi Arabia, Mesir jeung loba nagara séjénna.
| region =Timur Tengah jeung Afrika Kalér
| speakers =225 yuta
| rank =
| family =Basa Afro-Asia
&nbsp;Basa Semitik
&nbsp;&nbsp;Basa Semitik Kidul
&nbsp;&nbsp;&nbsp;**Basa Arab**
| nation =24 nagara kaasup Arab Saudi, Irak, Israél, Libanon, Libya, Mesir, Palestina, Suriah, jsb.
| agency =
| iso1 =ar
| iso2 =ara
| iso3 =
| sil =ABV
}}
**Basa Arab** hiji basa Semitik nu dipaké ti daérah kaasup wilayah nagara Arab Saudi.

## Hurup-hurup dina basa Arab 
## Kamus Basa Arab Melayu Sunda 
*Kamus kecil* (Kamus Basa Arab Basa Melayu Basa Sunda) by ʻUthmān ibn ʻAbdallāh ibn ʻAqīl ibn Yaḥyā al-ʻAlawī (1822-1914)

## Tempo ogé 
* Daptar Basa
Dialék

**Dialék** (tina basa Yunani διάλεκτος, "dialektos"), nyaéta varian-varian hiji basa nu sarua. Varian-varian ieu béda-béda, tapi rada-rada mirip hiji jeung sejéma, jadi teu pantes disebut béda basa.

## Tempo ogé 
* Daptar Istilah Linguistik
Oray

**Oray**, ogé katelah ophidian, mangrupa réptil teu sukuan (getih tiis) nu deukeut pancakakina jeung kadal, nu ngahiji dina ordo Squamata. Aya ogé sababaraha spésiés kadal nu teu sukuan nu saliwat mah mirip oray, tapi lain.

Resep ka oray disebut ofiofilia, sedengkeun sieun ka oray disebut ofidiofobia.

## Téori évolusi 
Filogeni oray can pati jéntré, sabab kurangna catetan fosil alatan leutik jeung gampang ancurna rorongkong oray. Tapi, dumasar morfologina, aya kasapukan yén oray téh diturunkeun ti karuhun nu kawas kadal. Panyangka ieu lajeng didukung ku hasil panalungtikan dina widang genetika jeung biokimia.

## Klasifikasi 
**Ordo: Squamata**
* **Subordo Serpentes**
** **Superfamili Cholophidia (Oray watang)**
*** Kulawarga Pachyophiidae: oray laut sukuan 
*** Kulawarga Madtsoiidae: oray darat sukuan, kaasup Najash
*** Kulawarga Dinilysiidae: oray darat sukuan lianna
** **Superfamili Typhlopoidea (Scolecophidia)**
*** Kulawarga Anomalepidae: oray hayameun
*** Kulawarga Typhlopidae: oray lolong
*** Kulawarga Leptotyphlopidae /Glauconiidae: slender blind snakes
** **Superfamili Henophidia (Boidéa)**
*** Kulawarga Aniliidae /Ilysiidae: pipe snakes
*** Kulawarga Anomochilidae dwarf pipe snakes
*** Kulawarga Boidae: boa 
*** Kulawarga Pythonidae: sanca
*** Kulawarga Bolyeriidae: boa Pulo Round
*** Kulawarga Cylindrophiidae: Asian pipe snakes
*** Kulawarga Loxocemidae: Mexican burrowing pythons
*** Kulawarga Tropidophiidae
*** Kulawarga Ungaliophiidae: dwarf boas
*** Kulawarga Uropeltidae: Shield-tail Snakes
*** Kulawarga Xenopeltidae: Sunbeam snakes
*** Kulawarga Acrochordidae:  file snakes
** **Superfamili Xenophidia (Colubroidéa =  Caenophidia)**
*** Kulawarga Atractaspididae: mole vipers
*** Kulawarga Colubridae: colubrids (over half of all snake species, such as garter snake,  rat snake, milk snake, king snake)
*** Kulawarga Elapidae: cobras, kraits, coral snakes, Australian copperheads
*** Kulawarga Hydrophiidae: sea snakes
*** Kulawarga Viperidae: pit vipers, true vipers, night adders and Fae's viper

## Baca ogé 
* Huntu oray
* Peurah oray
* Rorongkong oray

## Rujukan 
* 

## Tumbu kaluar 
* Non-venomous Snakes Breeds 
* Venomous Snakes Breeds 
* Numerous articles from journals on snakes (mainly Australasian)
* Integrated Taxonomic Information System  Serpentes
* EMBL Database
* the Lancelet: "The serpent beguiles?" Pedaran ngeunaan paaduregeng asal-usul oray dina yuga Cretacéous
* The medicinal use of snakes in China
* Poisonous snakes and lizards 
* Snake Pictures 
* Snake venom LD50 values 
* Snake Photos and Breed Information
* Snakes Care
Basalt

thumb|Basalt

**Basalt** nyaéta batuan vulkanik nu warna ilaharna abu-abu nepi ka hideung. Basalat ilahar berbutir-halus lantaran niisna lava di luar sumberna (di luhur taneuh) téh gancang pisan. Basalt bisa ogé mangrupa  porphyritic nu ngandung kristal gedé dina wangun matrix nu lemes, atawa vesicular, atawa scoria. 
Basalt nu teu lapuk warnana hideung, dicirikeun ku plagioclase feldspar sarta pyroxene barengan jeung saeutik mineral tambahan saperti olivine.

Istilah 'basalt' loba dipaké ogé keur intrusi batuan déét nu komposisina sarupa jeung basalt, tapi komposisi ieu nu massa dasarnaphaneritic (kasar) ilaharna kaasup kana dolerite atawa gabbro. Bagian lempeng tektonik kerak samudera sacara dominan   disusun basalt.

## Morfologi jeung tekstur 
Bentuk, struktur jeung tékstur basalt némbongkeun kumaha jeung di mana tina hasil bitu jeung tempat di mana bituna gunung api - boh di jero laut, dina bituna cinder nu gedé atawa saperti aliran lava pahoehoe nu ngarayap, gambar klasik bituna lava di Hawaii.
[thumb|Columnar [geological joint|jointed basal di Turki]]

## Tempo ogé 
* Serat basalt
* Batu mafik *(mafic rocks)*
* Gunung seuneuan
* *Igneous rocks*

## Rujukan 
## Tumbu kaluar 
* Lava - water interface
* Pillow lava USGS 
* Petrology of Lunar Rocks and Mare Basalts 
* Basalt in Northern Ireland
Mikrobiologi

**Mikrobiologi** nyaéta studi ngeunaan *mikroorganisme*, nu unisélulér atawa organisme mikroskopik *cell-cluster*. Kaasup di antarana eukariot (nu mibanda nukleus) saperti dina fungi jeung protists, jeung prokariot (nu henteu miboga nukleus) saperti baktéri jeung virus (sanajan ari virus mah henteu pasti digolongkeun minangka mahluk hirup).

Sanajan ayeuna geus loba anu dipikawanoh dina mikrobiologi, kamajuannana tetep dikembangkeun sacara régulér. Dina kanyatannana, pangiraan umum ningali yén urang kakara manggihan 1% tinu sakabéh mikroba dina sababaraha lingkungan. Ku sabab eta, sanajan paktana pamanggihan mikroba téh geus leuwih ti tilu ratus taun, cabang mikrobiologi kakara tuwuh sakedik dibandingkeun jeung disiplin élmu séjénna saperti zoologi, botani atawa éntomologi.

## Sajarah 
Baktéri munggaran ditalingakeun ku Anton van Leeuwenhoek dina 1676 ngagunakeun mikroskop lénsa tunggal rancangan anjeunna sorangan. Ngaran baktéri diwanohkeun sababaraha waktu satuluyna, ku Ehrenberg dina 1828, diturunkeun tina kecap Yunani βακτηριον nu ngandung harti "teteken leutik". Samentara Antony van Leeuwenhoek sering disebut-sebut minangka mikrobiologis pangmimitina, sedengkeun panalungtikan mikrobiologi mimiti nu karékam , dijieun dina 1665 ku Robert Hooke.
Patologi

**Patologi** (tina basa Yunani *pathos*, ngarasa, nyeri, *menderita*; jeung *logos*, élmu ngeunaan; tingali ogé -ologi) nyaéta studi ngeunaan prosés nu midasar panyakit jeung wangun séjén tinu gering, kahenteunormalan anu ngabahayakeun, atawa disfungsi. Dina biologi ogé aya cabang obat-obatan, anu husus ngalakukeun studi jeung diagnosa parobahan struktural jeung fungsional sél, jaringan jeung organ) nu midasar panyakit. Patologi minangka cabang élmu pangaweruh saterusna ngawangun dasar pamikiran élmu pangaweruh di satukangeun prakték médis.

## Scope of pathology 
The primary goal of pathology is the study of the four main aspects of a diséase:
* Etiology: what causes the diséase
* Pathogenesis: the mechanism by which a certain etiological factor causes diséase
* Morphologic changes: the structural changes induced in the cells, tissues and organs
* Clinical significance: the functional consequences of the morphologic changes
Baktéri

**Baktéri** nyaéta golongan panglobana di antara organisme. Istilah baktéri (**bacteria**) geus macem-macem dipaké keur sakabéh prokariot atawa lolobana golongannana, atawa disebut ogé **eubacteria**, gumantung kana pamikiran ngeunaan hubungannana. Di dieu, *bacteria* digunakeun hususna pikeun nunjuk kana *eubacteria*.  Golongan gedé baktéri séjénna nyaéta Archaea. Studi ngeunaan baktéri disebut ''*, bagian tina mikrobiologi.

Baktéri nyaéta mahluk anu kacida lobana di antara sakabéh organisme. Baktéri aya di mana-mana, dina taneuh, cai, jeung mangrupa pasangan simbiosis pikeun mahluk hirup séjénna. Loba patogén anu mangrupa baktéri. lolobanana mibanda ukuran pangpanjangna ukur 0.5-5.0 μm, sanajan baktéri gedé saperti *Thiomargarita namibiensis* jeung *Epulopiscium fishelsoni* bisa nambahan ukuran nepi ka 0.5&nbsp;mm oge.  Baktéri umumna miboga dinding sél, saperti tutuwuhan jeung sél fungi, tapi *dinding* sél baktéri normalna dijieun tina peptidoglycan tur lain sélulose (saperti dina tutuwuhan) atawa sitin (saperti dina fungi), jeung henteu homolog jeung *dinding* sél eukariotik. Lolobana gerak ngagunakeun flagella, anu béda strukturna dibandingkeun jeung flagella golongan séjén.

## Sajarah 
Baktéri munggaran ditalungtik ku Anton van Leeuwenhoek dina taun 1674 ngagunakeun mikroskop lensa tunggal hasil rancangan anjeunna sorangan.  Ngaran *bacterium* diwanohkeun ku Ehrenberg dina 1828, diturunkeun tina Basa Yunani  βακτηριον nu hartina "tongkat leutik".  Sabab susahna ngajelaskeun baktéri individual jeung pentingna pamanggih anjeunna pikeun widang tatamba, biokimia, jeung géokimia, sajarah baktériologi umumna dijelaskeun minangka sajarah mikrobiologi.

## Struktur Sél 
[thumb|320px|left|Struktur sél [prokariot]]

Minangka prokariot (organisme tanpa nukleus sél) sakabéh baktéri miboga struktur sél anu sederhana tanpa nukleus sél jeung organél saperti mitokondria jeung kloroplas. 

## Bacaan salajengna 
* Alcamo, I. Edward. *Fundamentals of Microbiology*. 5th ed.  Menlo Park, California: Benjamin Cumming, 1997.
* Atlas, Ronald M. *Principles of Microbiology''.  St. Louis, Missouri: Mosby, 1995.
* Holt, John.G. Bergey's *Manual of Determinative Bacteriology*. 9th ed. Baltimore, Maryland: Williams and Wilkins, 1994.
* 
* 
* Stanier, R.Y., J. L. Ingraham, M. L. Wheelis, and P. R. Painter. *General Microbiology*. 5th ed.  Upper Saddle River, New Jersey: Prentice Hall, 1986.

## Tumbu Luar 
* Bacterial Nomenclature Up-To-Date from DSMZ 
* Bacterial Growth and Cell Wall (Ger)
* Microminds 
* The largest bacteria 
* Tree of Life 
* Videos  of bacteria swimming and tumbling, use of optical tweezers and other fine vidéos.
* Planet of the Bacteria by Stephen Jay Gould
* Major Groups of Prokaryotes 
* Bitter Resistance by Bruce Sterling
* On-line text book on bacteriology
Nun Ama di Sawarga

**Nun Ama** (sakapeung sok dipikawanoh dina basa Latin minangka **Pater Noster**, basa Yunanina **Πάτερ ἡμῶν**, nyaéta doa nu pangkasohorna dina ageman Kristen.

## Doana 
:*Nun Ama di sawarga.*
:*Mugi jenengan Ama nu suci dimulyakeun.*
:*Karajaan Ama mugi rawuh.*
:*Pangersa Ama mugi*
:*laksana di dunya, sapertos di sawarga.*
:*Mugi abdi dinten ieu dipaparin tedaeun nu picekapeun.*
:*Jeung hapunten kalelepatan abdi, sakumaha abdi ogé geus ngahapunten ka nu mibanda kalelepatan ka abdi.*
:*Mugi abdi ulah diterapan cocoba anu abot,*
:*sawangsulna mugi di salametkeun ti panggoda Iblis.*
:*[Wirehi nya Ama nu jumeneng Raja, kawasa jeung mulya, salalanggengna.*
:*Amin.]*

### Vérsi séjén Basa Sunda 
: *Kanjeng Rama nu jumeneng di sawarga*
: *mugi dimulyakeun jenengan Gusti*
: *mugi sumping karajaan Gusti*
: *mugi kalaksanakeun pangersa Gusti*
: *di dunya sapertos di sawarga*
: *Mugi Gusti maparin rejeki ka abdi sakabéh dina dinten ieu*
: *jeung mugi Gusti ngahapunten kalepatan abdi sakabéh sapertos abdi sakabéh ogé ngahapunten ka nu garaduh kalepatan ka abdi sakabéh*
: *jeung mugi Gusti Ulan ngalebetkeun abdi sakabéh kana panggoda*
: *hanging mugi Gusti ngaleupaskeun abdi sakabéh tina kaawonan*
: *[Margi Gusti téh Raja anu mulya jeung kawasa kanggo salalamina langgeng*
: *Amin.]*

### Tarjamahan bébas Basa Sunda Loma 
:*Duh Bapa di sawarga.*
:*Moga ngaran Bapa nu suci dimulyakeun.*
:*Karajaan Bapa moga datang.*
:*Kamulyaan Bapa moga*
:*laksana di dunya, kawas di sawarga.*
:*Moga kuring poé ieu dibéré hakaneun nu picukupeun.*
:*Jeung hampura kasasalahan kuring, sakumaha kuring ogé anggeus ngahampura ka nu boga kasasalahan ka kuring.*
:*Moga kuring ulah diterapan dodoja anu beurat,*
:*sabalikna moga di salametkeun ti panggoda Iblis.*
:*[Lantaran nya Bapa nu hirup Raja, kawasa tur mulya, salilana.*
:*Amin.]*

### Basa Indonesia 
(terjemahan misionaris di Tanjungpinang Riau sarta di Melaka, disesuaikan ejaan umum)

:BAPA kami: yang ada di-surga :
:dimuliakanlah ngaran-Mu ;
:datanglah: kerajaan-Mu;
:jadilah kehendak-Mu diatas bumi: seperti di dalam surga,
:berilah kami rezeki pada hari ini.

:dan Ampunilah kesalahan kami,
:seperti kami pun mengampuni orang yang bersalah kepada kami ;
:dan janganlah masukkan kami ke dalam pencobaan,
:tetapi bebaskanlah kami dari yang jahat.

:Amin.
:[**Doksologi**: Sebab Tuhanlah Raja yang mulia dan berkuasa untuk selama-lamanya.]

## Tutumbu kaluar 
* https://alkitab.mobi/sunda/Luk/11/
*https://id.wikisource.org/wiki/Doa_Bapa_Kami_dalam_berbagai_bahasa
* Catholic Encyclopedia Reference to the Lord's Prayer
* The Lord's Prayer in Hebrew (with audio)
* The Lord's Prayer in 1,310 languages
* The Lord's Prayer in Aramaic including sound clip
Voltase

internasional-.]]
**Tegangan listrik** (disingket tegangan) atawa **voltase** nyaéta bédaan poténsial listrik antara dua titik dina jaringan listrik, dilambangkeun ku hijian volt .  Tegangan nyaéta ukuran kapasitas médan listrik nu nyababkeun arus listrik dina konduktor listrik. Tegangan ogé didéfinisikeun minangka énérgi per hijian muatan listrik. Sacara matématis ditulis:

v = dw/dq

v = voltase (Volt, V)
w = énérgi (Joule, J)
q = muatan listrik (Coulomb, C)

## Tumbu ka luar
* Elementary explanation of voltage at NDT Resource Center 

## Rujukan
Archimedes

**Archimedes** (Basa Yunani: Αρχιμήδης ) (*c*. 287 BC – 212 BC) salah saurang ahli matematika, fisika, rékayasa, astronomi, sarta filsuf Yunani lahir di koloni palabuan Syracuse, Sisilia. Archimides ku sababaraha ahli sajarah matematika dianggap salaku saurang ahli matematika nu luar biasa dina mangsa baheula; Carl Friedrich Gauss nganggap Archimides dua urang nu luar salilana (nu séjénna Isaac Newton).

## Penemuan jeung karya 
Archimedes jadi kawentar ku hasil usahana dina "mempertahankeun" Syracuse tina serangan tentara Roma dina Perang Punic Kadua. Archimides dianggap ngusir Romawi di basisir maké mesin perang jieunan sorangan, nu mampu mindahkeun kapal tur babawaanna ku cara ngadorong tali http://www.smith.edu/hsc/museum/ancient_inventions/shipshaker2.html , sarta manggihkeun prinsip densitas jeung gaya apung, nu disebut ogé prinsip Archimedes, waktu keur mandi. Dina sajarahna, Archimides terus lumpat ka jalan, bakat ku bungah kana pamanggih lumpat bari teu dibaju, bari ngagorowok "Eureka!" ("Kuring geus manggihkeun!"). Archimides diaku ogé nu manggihkeun odometer dina Perang Punic Kahiji. Pamanggihna dipaké keur pertahanan militer Syracuse ngalawan invasi Roma disebut cakar Archimides.
Pitopatologi

**Pitopatologi** atawa **patologi tutuwuhan** nyaéta sain pikeun diagnosa jeung ngatur panyakit tutuwuhan. Nyakup sakabéh panyabab inféksi nu nyerang tutuwuhan jeung that attack plants and panyakit abiotik, tapi teu kaasup hérbivora ku insékta, mamalia, jeung sajabana. Ampir sapuluh persén produksi *pangan* di dunya rugi ku sabab panyakit ieu.

## Tempo ogé
* Stunt
* Péstisida
* Strobilurin
* QoI
* Mikologi
* Publikasi penting dina pitopatologi

## Tumbu luar
* http://www.apsnet.org(http://www.apsnet.org)
Insulin

**Insulin** (tina basa Latin *insula*, "pulo", sabab dihasilkeun dina Pulo Langerhans, pangkréas) mangrupa hormon polipéptida nu ngatur métabolisme karbohidrat. Lian ti pancénna salaku éféktor utama homéostasis karbohidrat, insulin ogé mangaruhan métabolisme lemak: bisa ngarobah kamampuh ati pikeun ngaleupaskeun simpenan lemak. Kadar insulin boga pangaruh gedé pisan pikeun sakabéh awak.

Insulin dipaké sacara médis pikeun natambaan sababaraha bentuk diabetes mellitus. Pasén diabetes mellitus tipe 1 gumantung pisan ka insulin ti luar (biasana disuntikkeun subkutan) sabab awakna sorangan teu bisa ngahasilkeun hormon ieu; kitu ogé pasén diabetes mellitus tipe 2 nu produksi insulinna teu cukup atawa résistén insulin, perlu asupna insulin pikeun ngatur kadar glukosa getihna.

Ukuran insulin téh 5,808 kDa, kalawan rumus émpiris C257 H383 N65 O77 S6. Mun dibandingkeun antarspésiés sato, strukturna béda-béda saeutik. Kakuatanana dina ngatur métabolisme karbohidrat ogé teu sarua. Nu paling mirip jeung insulin manusa téh nyaéta insulin babi.

## Tumbu kaluar 
* Insulin: entry from protein databank 
* The History of Insulin 
* INS Insulin katut patalina jeung ngolotan ti basis data GenAge.
* Insulin Lispro 
* CBC Digital Archives - Banting, Best, Macleod, Collip: Chasing a Cure for Diabetes
Hukum Kadokteran

***Hukum Kadokteran*** (judul asli dina basa Arab: "*al-Qanun Fittibb*") mangrupa buku karya élmuwan Pérsia Ibnu Sina abad ka-10, nu dianggap buku paling penting dina sajarah kadokteran. *Hukum Kadokteran* dipercaya salaku buku rujukan kadokteran salila sababaraha abad, kaasup di Éropah, nu ngajadikeun Ibnu Sina salaku "Bapa Kadokteran Modéren". Sapuluh abad ka tukang, Ibnu Sina medarkeun dasar-dasar kadokteran dina buku ieu, sarta kiwari masih diajarkeun di UCLA jeung Universitas Yale, salaku bagian tina sajarah kadokteran.

Kamus pangaweruh kadokteran Ibnu Sina ieu nungtun pangajaran klinis dumasar kana karya Galen, tapi diadumaniskeun jeung pangaweruh kadokteran Arab jeung pangalaman pribadi. Buku ieu medarkeun nu jadi sabab séhat jeung gering, sarta ngayakinkeun yén awak manusa moal bisa walagri deui iwal mun geus kanyahoan nu jadi sabab musabab séhat jeung gering.

Ibnu Sina nandeskeun yén kadokteran (*tibb*), *medicine*, atawa "tatamba" téh élmu nu ngulik rupa-rupa kaayaan awak manusa nalika keur séhat atawa nalika keur teu séhat, kumaha bisa leungit séhatna, jeung kumaha malikkeun kaséhatanana. Cohagna mah, tatamba téh élmu mulasara jeung mulihkeun kaséhatan..

Ibnu Sina nganggap nu jadi sabab séhat jeung gering téh, nyaéta:
# Sabab Materil.
# Unsur.
# Humor.
# Rupa-rupa Humor.
# Temperamén.
# Babagian Awak.
# Gaya Vital.
# Organ.
# Sabab Éfisién.
# Sabab Formal.
# Babagian Vital.
# Sabab Pamungkas.

(Aya sababaraha sumber séjénna nu medar pamikiran anjeunna nu bisa dibuka ti sakuliah dunya, utamana dina loka-loka kadokteran jeung islami)

## Baca ogé 
* *Pustaka Tatamba*

## Tumbu kaluar 
* Biography of Avicenna
* A scanned copy of "Kitab alQanun fi alTibb" (Book {of} the Canon of Medicine)
* Aga Khan Museum Project (to include oldest known copy of the Canon of Medicine) 
* Aga Khan Museum Project Press Release
Téstis

thumb|250px|Anatomi organ baranahan lalaki
jmpl|250x250px|Anatomi organ baranahan lalaki
**Téstis** atawa **siki kanjut** mangrupa kelenjar generatif jalu dina sasatoan. Mamalia jalu boga dua téstis nu biasana diwadahan dina lombér abdomén nu disebut kanjut.

Dina mamalia darat, téstis téh ayana di luareun awak, dina kanjut nu disambungkeun ku urat spérmatik. Ieu téh aya maksudna, nyaéta pikeun ngatur suhu dina téstis sangkan spérmatogenesisna subur (perlu suhu leuwih tiis batan suhu awak; misalna manusa nu suhu awakna 37°C). Otot kremasterik, nu mangrupa bagian ti urat spérmatik, pancénna metot-ngulur kanjut, antukna suhu dina kanjut luyu jeung nu dipiharep (pénoména ieu disebut réfléks kremasterik). Réfléks ieu ogé lumangsung nalika dina kaayaan nu tangtu, misalna pikeun ngajaga nalika keur tarung. 

## Baca ogé 
* Anorchia
* cryptorchidism (cryptorchismus)
* Polyorchidism
* infértilitas
* Daptar homolog sistim baranahan manusa
* orchidometer
* spérmatogenesis
* stérilisasi (prosedur bedah), vaséktomi
* Épididimis
* Urat spérmatik
* Sirit
* Ovarium
Jawa Tengah

**Jawa Tengah** (basa Jawa: *Jawi Madya*, aksara Jawa: ꦗꦮꦠꦼꦔꦃ) kiwari mangrupa ngaran hiji propinsi di Indonésia nu ayana di Pulo Jawa.

## Pamaréntahan 
Daérah tingkat dua:

## Tumbu kaluar 
* Loka resmi Propinsi Jawa Tengah