open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tali korang

**Tali korang** disebut ogé **géwor** (*Commelina benghalensis*) nyaéta jukut/herba tina kulawarga *Commelinaceae*. Kaasup kana gulma ku lantaran ngaganggu tur nurunkeun hasil panen, biasana kapanggih dina galengan sawah, kebon, tambakan balong, sisi susukan sakapeung katempo ogé dina jajalaneun ka kebon atawa ka huma.

## Pedaran
Tali korang/géwor di saban daérah béda ngarana  saperti :   *pĕtungan* di Jawa; *rĕbha moksor* di Madura; *fangalu* di Minahasa; *rulonga loötili* Gorontalo. Dina basa Inggris, Tali korang/ géwor disebutna *Benghal dayflower, tropical spiderwort, wandering Jew,* .
Jukut ieu dianggap gulma pikeun pepelakan ku lantaran ieu tangkal bisa hirup subur utamana dina taneuh kebon *"nematoda Meloidogyne incognita"* di wewengkon Sahara Afrika, India, Sri Lanka, jeung sabagéan gedé Asia ieu jukut geus ngabalukarkeun turunna hasil tatanen utamana : sampeu, kopi, suuk, jeung sajabana.

## Ciri Mandiri
Hirup di daérah anu mibanda *iklim* tropis. Tangkalna buleud leutik sagedé puhu nyéré, nguyupuk luhureun taneuh panjangna kurang leuwih saméter nepi ka 2 méter, kelirna héjo tur mibanda buku jeung buluan, bukuna kalimpudan ku palapah daun anu kelirna semu héjo.

Daun anu ngora mibanda bulu anu lemes, kelirna héjo ngora semu konéng di mana geus ngolotan dauna mibanda kelir héjo bagedod. Daun beulah luhurna katémbong kawas guguratan ngagambarkeun tulang daun anu aya beulah handapna. Wujudna lonyod jiga endog tur méncos ka tungtungnakeun, sisi-sisi dauna rata tungtung dauna ngararingkel, 2.5-7.5&nbsp;cm panjang, 1.5–4&nbsp;cm lébar.

Akarna semu coklat serabut nyeceb kana taneuh tapi henteu jero kurang leuwih 20 centi, akarna anu geus kolot bakal ngaluarkeun beuti kelirna semu bodas, nyatina ieu beuti dinawaktuna bakal bijil sirung jeung akaran, saterusna hirup ngagedéan nepika jadi talikorang/gewor déwasa.

## Mangpaat
Mangrupa bahan tambahan pikeun  parab ingon-ingon kayaning domba, embé, sapi, kelenci jeung réa-réa deui, ieu jukut bisa dipanén deui dina mangsa genep minggu nepikeun ka 14 minggu ti saprak diarit atawa dibabad. Tali korang mibanda cukup nutrisi pikeun panambah *suplemen* parab..

Daun tali korang kacida hadéna pikeun ngubaran raheut, bisul, karinget buntet, jarawat. ku jalan ngarieus dauna nepi ka lembut tuluy waé ditaplokkeun dina tempat anu raheut atawa bisul tadi. Bisa ogé dipaké ngubaran galingging ku jalan ngagodog daun tali korang kurang leuwih 7 lambar dicampur maké pedes jeung siki jinten, sanggeus tiis tuluy diinum.

File:Commelina_benghalensis_L._(4783363530).jpg|Tangkal Tali korang/géwor
File:Commelina_benghalensis_Krish.jpg|Daun Tali korang/Géwor
File:Commelina_benghalensis_(tropical_spiderwort)_at_Madhurawada.JPG|Kembang keur mangkak
File:Commelina_benghalensis_L._(9074629297).jpg|Akar Tali korang
File:Commelina benghalensis inflorescence Layton 170 XTBG.JPG|Daun jeung kembang tali korang
File:Starr_030202-0011_Commelina_benghalensis.jpg|Dina sela-sela batu

## Tutumbu kaluar
*Tangkal Tali korang
*Buah Tali korang 
*Tali korang pikeun ubar

## Dicutat tina
Baskom

**Baskom** nyaéta jambangan tina séng diimailan. Baskom gunana pikeun wadah cai nu rék dipaké sibanyo leungeun jeung bangunna saperti pané bunder cekung.											

## Rujukan
Garu

**Garu** nyaéta parabot tukang tani anu siga wuluku maké papan malang nu di handapna dihuntuan ku kai, ditarikna ku munding. Garu gunana pikeun ngaratakeun leutak bari sakalian ngumpulkeun jukut di sawah nu beunang ngawuluku.
* cagak nyaéta panahan cacadan anu luhur, paranti diiuk tukang munding.
* Kokolécéran nyaéta kai nu dipaké mageuhan cacadan anu luhur.
* Cacadan nyaéta awi nu nyodor ka hareup, anu dipaké narik garu.
* Pamélét nyaéta awi paranti ngaratakeun taneuh lamun geus lembut.

## Rujukan
Pecut

**Pecut** nyaéta hiji alat anu dijieun tina rangrang kai, hoe, atawa iteuk nu disambung ku lantenan tali anu gunana pikeun ngagitik ingon-ingon sarupaning munding atawa sapi sangkan manut sakahayang anu ngurus.
Ratu Seonui ti Joseon

**Ratu Séonui** (1705 - 1730), nyaéta permaisuri Raja Gyéongjong ti Joséon, pangawasa ka-20 Dinasti Joséon. Nyonya Éo kawin jeung Putra Mahkota Yun (calon Raja Gyéongjong) saenggeus Putri Makota Danui pupus.

Taun 1720, saenggeus Raja Sukjong pupus, Putra Mahkota Yun jadi raja, sedengkeun Nyonya Éo jadi ratu na.

Taun 1724, Raja Gyéongjong pupus, sarta adi na, Raja Yéongjo jadi raja, sedengkeun Ratu Séonui jadi ibu suri nepi ka pupusna taun 1730.
Écéng

**Écéng**, ***Monochoria vaginalis*** nyaéta tangkal (*herba*) anu hirupna di cai mangrupa hama/gulma pikeun paré di pasawahan. Écéng mibanda ngaran béda di unggal wewengkon, Urang Batak nyebut kana tangkal écéng *Ikau lada* atawa *si korpuk* ; urang Batawi menyebutna *écéng padi*; urang Sunda nyebutna  “écéng “ atawa *écéng lembut*; urang Jawa nyebutna  *wéwéhan, wéwéyan, bĕngok*; urang Bali menyebutnya *wéwéhan, biah-biah*; urang Lombok nyebutna *mĕmadéng, mĕmaréng*, urang Makassar nyebutna  *balang-balang* jeung urang Bugis nyebutna *balĕmpalĕng*. Di Minahasa ngarana  *tumpĕng*.

## Pedaran
Écéng mimiti ditaluntik di *Sakrameto* dina taun 1948. Tangkal écéng anu mimiti kapanggih  kembangna bodas.

## Tempat hirup
Écéng utamana mindeng kapanggih dina taneuh leutak saperti rawa jeung sawah anu caian .Sakapeung ogé  kapanggih dina kamalir, sisi balong, leutak, sisi susukan anu taneuha baseuh. Di unggal nagara ngaran écéng mibanda ngaran séwang-séwangan, urang Bangladesh nyebut tangkal écéng  *Panee kachu*; Kamboja: *Chrach*; Jepang: *Konagi*, Korea: *Mooldalgebi*, Nepal: *Piralay*, Malaysia: *Chacha layar, keladi agas, kelayar*; Filipina: *Biga-bigaan, gabi-gabi*; Taiwan: *Ya-she-tsau*, Thailand: *Ka-kiad, Phak-khait*; Vietnam: *Rac mác lá thon*.

## Hama
Dina jumlah anu kawilang loba, écéng bisa waé ngaganggu kana bebenangan panén tatanén patani paré)  di Makassar jaman baheula écéng dimangpaatkeun pikeun sayur jeung lalab, di Bogor mah *écéng leutik* dimangpaatkeun pikeu kadaharan téh lamun geus di seupan heula saméméhna. Ekstrak *écéng-écéng* geus ditalungtik anu hasilnya dipikanyaho bisa ngalawan hama keong mas (*Pomaceae canaliculata* L.) anu mindeng ngaruksak kana pepelakan paré di sawah. Batang wewehan yang dikeringkan dapat dimanfaatkan untuk membuat berbagai macam kerajinan tangan.

File:Monochoria_vaginalis_%3F_01250.jpg|Tangkal écéng hirup di cai.
File:Monochoria_vaginalis_(Burm.f)Presl._-_Flickr_-_lalithamba.jpg|Écéng kembangan.
File:Monochoria_vaginalis_at_Kadavoor.jpg|Tangkal écéng .
File:Monochoria_vaginalis_01.JPG|Écéng Rawa.
File:Emergency_food_plants_and_poisonous_plants_of_the_islands_of_the_Pacific_(1943)_(21101684049).jpg|Gambar tangkal écéng.

## Dicutat tina
## Tutumbu kaluar
* ITIS: *Monochoria vaginalis* (Burm.f.) C.Presl
* USDA Plants Profile: *Monochoria vaginalis* 
* Pacific Island Ecosystems at Risk: *Monochoria vaginalis* 
* FAO: *Monochoria vaginalis*
* Flora of North America: *Monochoria vaginalis*
* Jepson Manual Treatment
* Photo gallery
Sadagori

**Sadagori** (*Sida rhombifolia*), (Sangsakerta : *atibalā* अतिबला ) nyaéta tangkal liar anu hirupna nahun tina kulawarga *Malvaceae*, mindeng kapanggih di sisi jalan, tegalan, leuweung, sisi kebon, galengan sawah, jeung tempat séjén anu cukup kasorot cahaya panonpoé. Urang Jawa tengah nyebut kana sadagori: sidaguri, otok-otok, urang Madura nyebutna taghuri, kahiindu di Sumba, hutu gamo sebutan urang Halmahera, jeung digo; bitimu; sosapu sebutan ceuk urang ternate.

## Pedaran
Tangkal sadagori geus loba dimangpaatkeun pikeun ubar luar jeung jeroeun awak. ku lantaran kandungan kimia anu dipibanda ku ieu tangkal.
Dauna mibanda kimia *Alkaloid*, *kalsium oksalat, tannin, saponin, fenol, asam amino* jeung minyak *astiri*.Tangkalna miband kandungan *kalsium oksalat* jeung *tannin*, Akarna mibanda *alkaloid, steroid* jeung kandungan *ephedrine*. Akarna *serabut* nanceb kana taneuh kurang leuwih nepika 30 centi, hésé di cabutna. Ku lantaran ieu tangkal sadagori anu aya dina tegalan paragi ngangon domba sok dipaké pikeun nyangcang domba, ku jalan nyangreudkeun talina dina tangkal sadagori 

## Ciri mandiri
Tangkalna ngarungkun jangkungna kurang leuwih nepika 2 méter, kelirna beureum ati, nyagak, jeung mibanda bulu-bulu anu lemes kelirna héjo ngora.
Daunna salambar kelirna héjo kolot daun  ngorana kelirna héjo ngora, pahareup-hareup, lonyod méncos ka tungtungnakeun sisi daun rérégéan tur buluan lemes kelirna semu hawuk, daunna anu beulah luhur henteu rata ngangambar keun tulang daun anu aya beulah handapna.

Kembangna hiji mibanda lima palapah kembang anu kelirna semu konéng nepikeun ka konéng. Beulah tengah kembang kelirna konéng tur mibanda lima bagéan mahkota kembang anu mangrupa pibuaheun.
Buahna mibanda cangkang anu di jerona aya siki kurang leuwih 8-10, ngentép kalawan tiluarna ngawujud segi lima kelirna héjo, tuluy robah kelir jadi semu coklat  dina mangsa geus kolot.	

## Mangpaat
Sadagori dimangpaatkeun pikeun ngubaran reumatik, gering konéng, cacingeun, ku jalan ngagodog tangkal jeung akar sadagori anu geus dibérésihan saméméhna, kurang lewih ku saleter cai. Digodong nepikeun ka nyesa satengahna. Saenggeus tiis tuluy diinum.
Ngubaran kasakit di saluareun awak, ku jalan ngarieus daun sadagori nepikeun ka lembut, bisa ngubaran raheut, arateul, nyeuri huntu, diseureud nyiruan, bisul, jeung sajabana. Ku jalan dioléskeun atawa di popokeun kana bagéan awak anu raheut/nyeri.

File:Sida_sp_Blanco2.248.png|Gambar Tangkal Sandagori meunang Blanco
File:Sida rhombifolia in Kadavoor.jpg|Kembang Sandagori meujeuhna ligar
File:Sida_rhombifolia_fruit2_(15957653047).jpg|Buah sandagori
File:Sida_rhombifolia_plant8_(15957328909).jpg|Tangkal sandagori ngora kénéh
File:Starr_090121-1015_Sida_rhombifolia.jpg|buah sandagori di mana geus kolot
File:Sida_Rhombifolia_-_%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%B1%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B5%8B%E0%B4%9F%E0%B5%8D%E0%B4%9F%E0%B4%BF_02.JPG|Akar tangkal sandagori

## Dicutat tina
## Tutumbu Kaluar
* Sidaguri dina Plantamor.
* Jepson Manual Treatment
* USDA Plants Profile
* Virginia Tech Weed Identification Guide 
* Photo gallery

Kategori :Malvaceae
Kanéron

**Kanéron** nyaéta kantong anu dijieun tina anyaman hoé. Aya ogé anu dijieun tina anyaman daun kalapa atawa daun kirai ngarana salipi
Jukut pendul

**Jukut Pendul** (*Cyperus brevifolia*) nyaéta jukut liar anu hirupna dina taneuh baseuh atawa cai anu déét utamana kapanggih di sawah jeung rawa-rawa, hirupna nahun sanajan henteu pati ngaganggu kana pepelakan, jukut ieu kagolongkeun kana gulma anu mibanda daun leutik. Spesiesna dipiwanoh ku sababaraha ngaran kasup kana  *flatsedge* kembangna laleutik. Jukut pendul asal muasalna ti Eropa kidul, Afrika, Asia, jeung Australia, tuluy nyebar ka unggal nagara nepi ka Amerika.

## Pedaran
Jukut pendul tangkalna mangrupa dapuran, paling mindeng kapanggih di sawah jeung rawa-rawa,  tapi teu saeutik ogé kapanggih di tambakan balong, galengan sawah, kebon jeung tempat séjéna anu mibanda cukup cai jeung taneuhna baseuh, *Cyperus brevifolia* mangrupa gulma atawa hama utamana pikeun paré di pasawahan, di kebon tiwu, di kebon coklat utamana harirup minuhan kamalir irigasi ngahalangan cai pikeun nyebor..

Tangkalna nyiku tilu tur pejel mibanda daun aya beulah puhuna kurang leuwih 2-4 lambar, daunna leuir 3–10&nbsp;cm kelirna héjo kolot, rada kasar umpama diusap jeung ngaluarkeun bau anu mandiri lamun digesek. Kembangna mangrupa pendul ukurana kurang leuwih 4–8&nbsp;mm kelirna héjo ngora, buahna lonyod tur gepéng mibanda kelir coklat ngora.. Sikina laleutik panjangna kurang ti 1&nbsp;mm, akarna semu beureum

## Mangpaat
Herba ieu mibanda rasa semu lada, sipatna *nertal*. mibanda hasiat pikeun nurunkeun panas (*antipiretik*), ngubaran raheut, ngalancarkeun kahampangan (*diuretik*), ngalancarkeun datang bulan (*emenagog*), ngubaran kasakit batuk (*antitusif*) jeung ngéncérkeun reuhak.
Sakabéh bagéan tina ieu *herba*/ tangkal bisa dimangpatkeun pikeun ubar, jukut pendul ogé mibanda kimia minyak *astiri*.

File:Mullumbimby couch (3124225243).jpg|Tangkal Jukut Pendul
Mullumbimby couch twice at Mullumbimby (3236377122).jpg|Kembang jeung buah
Killinga brevifolia var. leiolepis fruits.JPG|Siki Jukut pendul
Kyllinga brevifolia(ヒメクグ).jpg|Dapuran Jukut Pendul

## Tutumbu kaluar
*Jukut Pendul
*Saliwat ngeunaan Gulma 
## Dicutat tina
Panon munding

**Panon munding** (*Fimbristylis dichotoma*)  nyaéta jukut liar anu asalna tina kulawarga *Cyperaceae*. Tangkalna leutik ngajalantir, wujudna rada nyiku,  ajeg ka luhur jangkungna kurang leuwih 10–80&nbsp;cm, buahna tina tungtung tangkal mibanda kelir coklat. daunna kaluar tina dapuran tangkalna, leuleus mencos ka tungtungnakeun jeun leuwih pendék ti batan tangkalna  di daérah Jawa panon munding disebuta *tumbaran*, di Aceh disebutna *cikukok*.
## Pedaran
Unggal nagara mibanda ngaran séwang-séwangan pikeun nyebut jukut panon munding umpamana: di Brazil disebutna *falso alecrim da praia*, Colombia: *arrocillo; cortadera; coyolillo; namu*, Jerman: *Einjährige Fransenbinse*, di Hawaii: *futaba tentsuki; futaba-tentsuki; futabo-tentuki*, di Jepan: *tentsuki*, di Malaysia: *rumput kepala lalat; rumput para-para; rumput purun batu* di Taiwan: *pyau-fo-tsau*.
  
## Ciri mandiri
Daunna laleutik panjang kawas pita kurang leuwih 4 nepika 10 lambar tungtungna marencos, tulang daun sajajar jeung daun utamana, kaluar tina sela-sela gagang buah mangrupa éntépan anu nyusun ngawujud tangkal pondok anu ka handapna katuruban taneuh jeung deukeut kana akar, saliwatan kawas beuti.
Akarna kasebut akar *serabut* nyebar ka jero  taneuh kurang leuwih aya kana 10&nbsp;cm.

File:Fimbristylis_dichotoma_var_tentsuki_tentuki01.jpg|Kembang Panon munding
File:Starr_030807-8004_Fimbristylis_dichotoma.jpg|Tangkal Panon munding
File:Fimbristylis_dichotoma_(5187418859).jpg|Dapuran panon munding sisi cai
File:Fimbristylis_dichotoma_flowers.jpg|Buah panon munding

## Tutumbu Kaluar
*Fimbristylis dichotoms (Panon munding)
*Rupa-rupa hama 
*Ngaran panon munding di unggal wewengkon 

## Dicutat tina
Bawang bombay

jmpl|Bawang bombay
**Bawang bombay** (*Allium cepa L.*) nyaéta salah sahiji tutuwuhan nu aya dina kulawarga bawang-bawangan (*Alliaceae*). Dina silsilahna, bawang bombay nu disebut ogé bawang wétan aya dina hiji garis katurunan jeung bawang beureum kalawan ngawan ilmiah *Allium cepa L.* Bédana antara bawang bombay jeung beureum teu pati jelas, iwal wanguna nu jelas katingali béda jeung bau atawa aromana.		

## Referensi
Kakasangan

**Kakasangan** (*Themeda arguens*) atawa **kasang beureum**, **ramo kasang,**  nyaéta jukut liar  anu hirupna di daérah anu mibanda iklim tropis tina kulawarga *Poaceae*, ieu jukut kawilang jangkung, loba kapangih di wewengkon Asia, Australasia, Pasifik, jeung Amerika kidul. Di Indonésia hususna ieu jukut mibanda ngaran daérah, saperti: di Jawa disebutna *sukĕt mĕrak-mĕrakan*, *sukĕt mĕrakan*; *rumpuik suntiĕng putiĕh* di Minang kabau; di Madura disebutna *rĕbha bhajhang-bhajhang, rĕbha jhang-bhajhang, rĕbha jhang pélé, rĕbha lampéjhang; curungceung* Kagean; *rumput genung* dina basa sasak; *tebuna manék*  di Timor; *tĕgalngana* Ternate; dina basa Inggris   *Christmas grass* , atawa  *lesser tasselgrass*.

## Pedaran
Jukut kakasangan mikaresep tempat anu negrak henteu kahieuman, jeung cukup katojo ku cahaya panonpoé ogé taneuhna garing saperti tegalan, sisi jalan, kebon, huma jeung sajabana. Bisa hirup sanajan kakurangan cai, katempona di sabaraha pulo di  nagara Indonésia unu mibanda hujan leuwih saeutik, ieu jukut masih bisa hirup saperti di: Pulo  Madura, Nusa Tenggara Timur  jeung  Pulau Komodo, Mangsana keur ligar kembangna mangkak kawas buntut merak, ku alatan ieu pisan jukut kakasangan di wewengkon Jawa katelah *rumput* *merakan*.

Jukut kakasangan jangkungna kurang leuwih 20 nepika 120 céntiméter, daunna aripis méncos ka tungtungnakeun panjangna 5 nepika 10 céntiméter lebarna 4 nepika 7 mili méter , tangkalna bubukuan, leutik tur gepéng, kelirna semu beureum sakapeung semu konéng jero tangkal pejel  henteu molongo.
Kembangna ngarantuy bijil dina cupatna  (*fasciculate*) , cupatna bijil tina sela-sela puhu daun jeung tangkal lebah bukuna, (*dwiseksual*) nyaéta mibanda alat pikeun baranahan jalu jeung bikang aya dina hiji kembang. Unggal kembang mibanda tilu *benang sari* jeung dua *kepala putik*, Buahna (spikelet) eliptis panjang 8-10 miliméter, dina mangsana murang, bakal murag jeung cupatna.
## Tempat hirup
Jukut kakasangan hirup nyebar ka wewengkon Asia Tropis, India, Indo china, Malaysia, jeung Papua, kabeulah wétan Australia, jeung Pasifik, aya ogé di daérah Karibia di Amerika Tengah. .

Themed argue 140612-1695 tdp.JPG|Dapuran jukut kakasangan
Themed argue 140612-1803 tdp.JPG|Tangkal jeung daun jukut kakasangan
Flora Atlantica, sive, Historia plantarum quae in Atlante, agro Tunetano et Algeriensi crescunt (Plate 254) (9301036594).jpg|Gambaran jukut kakasangan

## Tutumbu kaluar
*Morfologi dan Jalan Tabel
*Informasi spesies
*Habitat jukut kakasangan

## Dicutat tina
Abdul Halim Syatari

: *Pikeun mantan Perdana Menteri Indonesia kalayan ngaran nu sarua, tingali: Abdul Halim.*
**Abdul Halim** atawa **K.H. Abdul Halim**, atawa kakoncara **K.H. Abdul Halim Majaléngka** () ngarupikeun Pahlawan Nasional dumasar Kaputusan présidén Republik Indonesia, Susilo Bambang Yudoyono Nomor: 041/TK/taun 2008 tanggal 6 November 2008.. Saurang tokoh pergerakan nasional, tokoh organisasi Islam, jeung ulama anu kasohor toléran dina nyanghareupan beda paham/ pamadegan antara ulama tradisional jeung ulama modérnis..

## Biografi 
Kiai Abdul Halim putrana K.H. Muhammad Iskandar, lahir dinamian Otong Syatori. Ia téh mangrupa anak terakhir dari delapan bersaudara dari pasangan K.H. Muhammad Iskandar dan Hj. Siti Mutmainah., BMOIWI (Badan Musyawarah Organisasi Islam Wanita Indonésia), GUPPI (Gerakan Usaha Pembaharuan Atikan Islam), miwah Wanita PUI nyaéta Dra. Hj. Dadah Cholidah, M.Pd.I. Presidium BMOIWI (2015-2016).

## Silsilah K.H. Abdul Halim 
* K.H. Abdul Halim/ Otong Syatori Iskandar bin
* Abdullah Iskandar bin
* Abdullah Qomar bin
* Tubagus Nursalim bin
* Sultan Muhammad Arif Zainal Asiqin bin
* Sultan Muhammad Waasi' Zainal Alimin bin
* Sultan Syarifudin Ratu Syarifa bin
* Sultan Muhammad Syifa Zainal Arifin bin
* Sultan Abul Mahasin Zainul Abidin bin
* Sultan Abdul Fadl bin
* Sultan Abun-Nashor Abdul Qohar bin
* Sultan Ageng Tirtoyoso (Abdul Fatah) (1651) bin
* Sultan Abdul Mufahir Mahmud Abdul Qodir bin
* Maulana Muhammad bin
* Maulana Yusuf bin
* Maulana Hasanudin (Pangéran Sabakingkin) bin
* Sunan Gunung Djati/ Syarif Hidayatulloh (1458-1578 M)

## Masantrén 
Ti leuleutik Kiai Halim kaasup murangkalih anu resep nyiar élmu..
* Jeung terakhir K.H. Abdul Halim guguru ka K.H. Agus, Kedungwangi, Kenayangan, Pekalongan, nu akhirna balik deui neuleuman élmu di Pasantrén Ciwedus, Cilimus, Kuningan, kabupatén Kuningan.
Di sela-sela sibukna masantren, Kiai Halim ogé dagang. Salila nyiar  élmu di Mekkah, Kiai Halim saangkatan jeung K.H. Mas Mansur engkéna jadi Ketua Umum PP Muhammadiyah jeung K.H. Abdul Wahab Hasbulloh salah saurang anu ngadegkeun Nahdlotul 'Ulama jeung Rois 'Am Syuriyah (Ketua Umum Dewan Syuro) PBNU organisasi kasebut sabada Kiai Hasjim Asy'ari pupus dina taun 1947., Ahmadie Thoha nyaur, modél pangatikan Santri Asromo anu ngajarkeun santri entrepreneurship maju ngaheulaan zamanna. “Mangsa harita aya mesin jait jeung percétakan. Jadi bisa dibayangkeun mangsa harita geus modern”, ceuk Kang Ahmadie.

## Perserikatan Ulama Indonesia/ Persatuan Umat Islam 
Sabada tilu taun nyiar élmu di Mekkah, Kiai Halim mulih ka Indonesia.  Dina 1911, sajolna ti Mekah anjeunna ngadegkeun *Majlis Ilmi* (Lembaga Pangatikan) di Majalengka pikeun ngadidik santri di daérah kasebut.

## Pahlawan Nasional Ti Majaléngka 
Ku jasa-jasa anjeunna, Pamaréntah Républik Indonésia, Présidén Susilo Bambang Yudoyono nganugrahkeun Gelar Pahlawan Nasional dumasar Kaputusan Présidén Républik Indonésia Nomor : 041/TK/taun 2008 tanggal 6 November 2008.

## Referensi
Bayongbong

**Bayongbong** disebut ogé **gayonggong, kasongkét** (*Phragmites karka*) nyaéta jukut jangkung tina kulawarga *Poaceae*. Hirupna nahun, mindeng kapanggih  mangrupa dapuran di sisi susukan, sisi situ, jeung tempat séjéna di mana  taneuhna beyé jeung cukup cai,  ieu jukut nyebar  di wilayah  *tropika*. Bayongbong mibanda ngaran jeung sebutan béda-béda  di unggal wewengkon, saperti: di  Jawa disebut prumpung, plumpung, glagah asu ; di Madura disebutna  parongpong; di Bali parungpung ; di Minahasa atowong, gumulongo; di Maluku tatepal, tatupele, tuyu, kasim, biet, céo-céo, lolo dowongi ..

## Pedaran
Tangkalna mangrupa dapuran anu diwangun ku sabaraha tangkal dina sadapur, tangkalna ajeg kaluhur, leuir nepika 10 méter. Hirupna nahun, Daunna kawas pita, panjang kurang leuwih 30–80&nbsp;cm jeung  lebar 12–40&nbsp;mm méncos ka tungtung. mibanda bulu-bulu anu lemes  tur karasa heusrak mangsa dirampa. Kembangna curiwis ngumpul dina gagang kembang  panjangna kurang leuwih 30–50&nbsp;cm × 10–20&nbsp;cm, gagang kembang buleud kaluar tina tungtung tangkal anu geus déwasa  (*spikelet*) panjangna 9–12&nbsp;mm .

## Mangpaat
Tangkal jeung daun bayongbong hususna di daérah Jawa loba dimangpaatkeun, daunna meunang ngararad tina tangkalna tuluy diéntépkeun dipaké nyieun hateup saung, tangkalna   dimangpaat keun bahan nyieun kandang manuk, karajinan, pager, turus kacang, suluh  jeung sajabana.

Di India tengah geus ngayakeun panalungtikan ngeunaan ngamangpaatkeun tangkal bayongbong pikeun ngurangan *polusi* lingkungan ku jalan melak tangkal bayongbong dina hiji palataran ukurana kurang leuwih 42 méter pasagi anu mana éta tempat mangrupa pamiceunan kokotor ti salah sahiji kampung, hasilna geus dilaporkeun ti saprak dipelakan ku tangkal bayongbong geus ngabalukarkeun ngorotan/nurunkeun *amonium-N, nitrat-N* jeung *organik-N* ngurangan masing-masing 59%, 40%, 21% jeung 86%, dumasar kana panalungtikan leuwih jero orotna kandungan *amonia* ku lantaran ogé *volatilization* atawa ngagaringan ku lantaran panas tina keusik  anu aya dina éta tempat utamana mangsa usum halodo  nepikeun ka (56-62० C) 

Mangpaat séjéna bayongbong utamana daun ngora dipaké  parab ingon-ingon kayaning Sapi, domba, embé, jeung réa-réa deui, ogé bisa dipelak pikeun panutup taneuh sangkan henteu orot lantaran hujan atawa nyingkahan sangkan henteu rempag (longsor)

## Tempat hirup
Ampir di sapanjang sisi susukan Memberamo tangkal bayongbong loba kapangih, utamana beulah kidulna susukan anu ngalir ka kaler  engkena nepi ka muara di laut Arafura, leuweung diieu wewengkon mindeng pisan kakeueum ku alatan caah anu antukna leuweung mibanda rawa-rawa anu mangrupa tempat anu dipikaresep ku tangkal bayongbong, ku lantaran ieu loba pisan kapanggih dapuran tangkal bayongbong

## Tutumbu Kaluar
*Mangpaat tangkal bayongbong
*Bayongbong pikeun nyaring kokotor
*Bayongbong jeung mangpaatna 
 
## Tempo Ogé
#Manjah
#Kakasangan
#Jagong
#kaso

## Dicutat tina
Asiwung raja mantri

**Asiwung raja mantri** (*Typha angustifolia L.*) atawa **wawalinian**  nyaéta tangkal anu asalna tina kulawarga *typhaceae*.
Hirup dina rawa-rawa, sisi situ atawa balong gedé, daérah anu deukeut ka basisir, nepika daérah pagunungan ogé bisa manggihan ieu tangkal. Asiwung raja mantri tangkal/herba tina genus *Typha*. Ngaran daérah séjén pikeun ieu tangkal asiwung raja mantri di antarana: *ampét* (Madura), *embét* (Jawa), *lembang* (Betawi), *takténas* (Timor), *bak da*h atawa *batang* *obor* (Aceh), dina basa Inggris ieu tangkal disebut  *lesser bulrush, narrowleaf cattail*, atawa *lesser reedmace* .

## Pedaran
Tangkal asiwung raja mantri nyebar di daérah tropika, di Asia ieu tangkal loba kapanggih di Burma, Thailand, Kamboja, Malaysia, Brunei, Indonesia, Papua Nugini, di Indonesia sorangan tangkal asiwung raja mantri  loba kapanggih di pulo Sumatera, Jawa, Karimunjawa, Bawean, Madura, Kagean jeung Papua.
Hirup di cai anta di daérah deukeut basisir, ogé di rawa-rawa biasana tangkalna ngariung mangrupa dapuran anu diwangun ku sababaraha tangkal. Hirupna nahun tangkal jeung daunna ajeg tur leceng ka luhur jangkungna kurangleuwih 1,5 - 3 méter, tangkalna buleud, daunna ipis lébarna kurang leuwih 8 – 16&nbsp;mm, dina mangsa geus manjing baris kaluar kembang wujudna kawas surutu panjang nepika 12&nbsp;cm napel kana gagangna, dina kembangna kaluar bulu-bulu paranjang, kembang jaluna sarua panjang jeung kembang bikangna ngan bédana leuwih leutik wungkul.

Dina mangsana dewasa ieu kembang bakan ngahasilkeun siki anu mangrupa pibiniheun ieu tangkal, biasana murag sorangan ka handapeun tangkal tuluy kabawa kucai atawa katiup ku angin, anu matak tangkal asiwung raja mantri bisa ngarekahan dina dapuran anu leuwih loba.

## Mangpaat
Henteu saeutik ieu tangkal dimangpaatkeun pikeun kahirupan sapopoé di antarana: dipelak pikeun papaés di buruan imah atawa kantor, di daérah Acéh dimangpaatkeun pikeun nyieun hihid, di Pekalongan ieu tangkal dipaké bahan nyieun karajinan samak, dudukuy, kantong, jeung sajabana

File:Typha_angustifolia_Nyvky.JPG|Dapuran tangkal asiwung raja mantri
File:Typha angustifolia, Corsica, France - 20100806.jpg|Kembang asiwung raja mantri
File:Typha angustifolia (habitus) 1.jpg|Hirup di rawa-rawa
File:Typh angus 081006-3395 jtg.jpg|Paselang jeung Écéng gondok

## Tutumbu kaluar
* USDA Forest Service: *Typha angustifolia* 
* Invasive Plants in Pennsylvania: *Typha angustifolia*
* *Cattail comparison*
* University of Minnesota: *Typha angustifolia* Management
* ISSG Database: *Typha* ecology 

## Dicutat tina
Kucay

**Kucay**; bawang kucay(*Allium tuberosum*) nyaéta salah sahiji tutuwuhan nu aya dina kulawarga bawang-bawangan (Liliaceae). Kucay mangrupa tutuwuhan hérba nu ngarumpun nu panjang daunna bisa nepi ka 20–40&nbsp;cm. Wangun bawang tina kucai teu pati jelas, teu kawas bawang beureum atawa bawang bodas. Kelompok bawang daun ieu aya nu nyebutna chives jeung aya ogé nu nyebutna bawang prei cina.

## Dicutat tina
Paron

]]

**Paron** nyaéta *balok* beusi anu kuat paranti panahan/*talenan* dina mangsa ngolah bahan tina beusi sangkan bisa dijieun wangun anu geus ditangtukeun. Beusi beunang manaskeun neupika beureum tuluy dipeupeuh maké palu dina luhureun paron. Nempo kana pakakas gosali anu séjén paron mibanda wangunna anu leuwih sederhana tayalian ti beusi gedé anu teuas. Biasana ditempatkeun kalawan merenah dina tangkal kai atawa tunggulna ngarah leuwih kuat, sangkan merenah mangsana dipaké jeung kuat mangsana narima pameupeuh palu.

## Pedaran
 panas luhureun paron]]
Kiwari, Paron anu loba dipaké kupagawé di gosali jeung béngkél geus ngalaman parobahan anu tadina ngan saukur beusi datar kiwari geus ditambahan rarangken kagigir kawas tanduk anu mangpaatna pikeun nilepkeun, atawa ngaréka-réka  beusi sangkan leuwih gampang
Merenahkeun paron dina tempatna kudu bener-bener jadi paniténan, sabab paron baris narima pameupeuh tina palu anu kacida kuatna jeung dina waktu anu cukup lila, bisa waé paron logor malahan nepi ka lesot tina tempatna tangtu ieu bisa ngabalukarkeun kacilakaan. Biasana paron diperenahkeun dina catang kai, atawa beton dipageuhan maké ranté atawa paseuk mangsa kiwari pabrik-pabrik anu nyieun paron nyadiakeun ogé tempat paneundeunan paron anu leuwih tarapti, bisa dibabawa jeung leuwih kuat.

Paron beusi anu digunakeun kiwari di gosali jeung béngkél-béngkél baheulana dijieun tina batu, mangsana zaman *megalitikum* kénéh, barang-barang anu mangrupa paron jeung palu geus dijieun tina batu sahenteuna kapanggih di sabaraha daérah di Indonésia.

File:Blacksmithingtools.jpg|Paron jeung palu
File:Acampamento Farroupilha, Parque da Harmonia, Porto Alegre, Brasil 2015 8.JPG|Nyieun talapok kuda luheureun paron
File:Blacksmith-2009-Dhaka.jpg|Paron dijieun tina potongan rél karéta
File:Mucklestone Anvil.jpg|Paron anu dipaké tugu

## Tempo ogé
#Piruruhan
#Ububan
#Capit
#Cangkorah
#Gosali
#Amléng

## Tutumbu kaluar
*Gosali mangsa katukang
*Pakakas gosali
*Sajarah gosali 
*Gosali jeung parabotna
## Dicutat tina
Dragan Đokanović

**Dragan Đokanović** (Serbia Sirilik: Драган Ђокановић) nyaéta pulitikus Serb (Partéi Démokratik Federalists), dokter, olahragawan jeung salah sahiji lalaki nu pang populerna di sajarah Bosnia jeung Hérzégovina ku panalungtikan The Massachusetts Institute of Technology.

## Réferénsi
Pusat Bisnis Internasional Moskow

**Moscow International Business Center** (Basa Rusia: Московский международный деловой центр; ММДЦ), nyaéta hiji kacamatan komérsial di puseur Moscow, Rusia.
Cangkorah

**Cangkorah** nyaéta wadah cai paranti nyipuh atawa nyéos beusi beunang meuleum sangkan leuwih teuas jeung seukeut, awét dipakéna henteu gampang mintul atawa miley, wangunna kawas lisung aya ogé anu buleud kawas émbér.

## Pedaran
Cangkorah jeung gosali geus dipiwanoh dina mangsa anu kacida heubeulna tisaméméh abad ka-9 mibanda tempat anu penting pikeun nyieun pakakas jeung parabot anu dipikabutuh sapopoé saperti : Pager, péso, pakarang, pakakas tatanén umpamana: arit, parang, pacul, koréd, jeung loba deui pakakas atawa parabot anu dijieun atawa anu dihasilkeun tina bahan beusi .

File:Hard at work (8028708713).jpg|Cangkorah dieusi ku cai
File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Het ciseleren van edelmetaal door een smid Nederlands-Indië TMnr 60046735.jpg|Gosali jaman baheula
File:Black smith working2.JPG|Keur nyipuh beusi dina cangkorah

## Tempo ogé
#Piruruhan
#Ububan
#Paron
#Capit
 
## Dicutat tina
## Tutumbu kaluar
*Gosali mangsa katukang
*Pakakas gosali
*Sajarah gosali
*Gosali jeung parabotna
Capit

**Capit** nyaéta hiji alat pikeun nyepeng, ngadempét, nyabut, atawa mindahkeun hiji barang sangkan henteu lesot mangsa keur dicokot atawa keur  dipigawé. Capit ngabantu méré tanaga leuwih kuat mangsa keur nyepeng/nyapit  tur ngurangan pangaruh tina barang anu dicapit, naha pangaruh panas, tiis, pibahayaeun, jeung sajabana.

## Pedaran
Capit biasana diwangun ku sapasang gagang jeung pamatukna, anu dihijikeun maké éngsél, témpona dipaké capit kawas pamatuk manuk. Umpamana gagangna dianggangkeun tungtung capit bakal calawak, mangsana calawak ieu tuluy disogrogkeun kana barang anu rék dipindahkeun atawa dipikabutuh, saengeus méré nah, gagang capit di raketkeun deui, antukna pamatuk capit bakal nutup jeung nyepét barang anu dimaksud tadi. 
Capit dijieun pikeun ngabantu hiji pagawéan ku kituna wangun capit diloyogkeun jeung pagawéan anu dilaksanakeun. ku lantaran ieu  ukuran jeung wangun capit béda-béda gumantung kana kabutuhan, bisa waé capit gedé kacida atawa leutik.

## Rupa-rupa capit
* Capit gosali  gagang dijieun  leuwih panjang bahana tina beusi anu kawilang kuat tur badag.
* Capit kuéh, biasana dijieun tina almaniem leuwih ipis jeung tungtung capit biasana leuwih kembu.
* Capit Wadah, wangunna tina kawat buleud, jeung tungtungna paparingkelan, milu kana wujud wadah anu baris dicapit/pindahkeun.
* Jeung réa-réa deui.

Outils forgeron.jpg|Rupa-rupa capit gosali
File:BLW Nappy Tongs.jpg|Capit paragi maraban anak manuk anu karék megar
Tongs3.JPG|Capit paragi nyokot wadah
Making Blueberry Jam 7.jpg|Capit gelas
Tenaille forge.JPG|Capit paragi coran/ngecor
File:Bundesarchiv Bild 183-89069-0002, Taucha, Schmied beim Richten einer Pflugschar.jpg|Urang Jerman keur maké dua capit di béngkélna

## Tempo ogé
#Piruruhan
#Ububan
#Paron
#Cangkorah

## Tutumbu kaluar
#Rupa rupa capit jeung kagunaana
#Pakakas Gosali jeung kagunaana
#Capit kueh jeung asakan

## Dicutat tina
Porog

**Porog** nyaéta hiji alat/parabot anu dijieun pikeun néwak sasatoan liar, utamana sasatoan anu matak ngaruksak kana tatanén jeung ingon-ingon  ku lantaran bisa ngabalukarkeun karugian. Porog dina wangunna bisa mangrupa kandang, jaring, lém/geutah leugeut jeung alat séjén anu dijieun kalawan maksud pikeun néwak, nyangkalak, nyerek sato anu digolongkeun kana hama.

## Pedaran
Porog ngahaja dijieun pikeun newak sasatoan utamana anu matak ngaganggu kana  pepelakan leuwih jauh katengtreman hirup, Dina kanyataan porog pikeun sasatoan geus dijieun ku alatan loba pamaksudan, mimiti ngusir hama, ngahaja arék diarah daging jeung buluna, hasilna bisa waé pikeun dijual hirup-hirup atawa dina kaayaan paéh. Neupi kapalebah dieu porog dijieun pikeun maksud néang kauntungan.

Aya ogé porog anu dijieun pikeun ngurangan jumlah hama tur ngajaga ulah ngaranjah kana leuit tempat nyimpen hasil panén, pepelakan jeung ingon-ingon saperti : beurit, careuh, bagong, manuk, bayawak, jeung réa-réa deui. 
kauntungan séjén tina porog nyaéta pikeun ngariksa sasatoan hama sangkan ulah loba teung jumlahna ku alatan ieu bisa ngurangan karuksakan anu bisa waé dibalukarkeun ku ieu hama, utamana pikeun sasatoan anu *dilindungi* ku alatan jumlahna anu ngan saeutik deui, porog bisa dipaké pikeun ngajaga, nyingkahkeun, atawa ngurangan sato-sato anu sok ngaganggu (*predator*)

File:Trap for wild boar 01.jpg|Porog keur néwak bagong
File:Vermin trap across the Snar Water - geograph.org.uk - 191042.jpg|Porog paragi néwak beurit, buut, jeung sato leutik séjén anu ngadon meuntas
File:Limba hunters trap in rock shelter south of Kamabai, Sierra Leone (West Africa) in the 1960s (411553749).jpg|salah sahiji porog  anu dipaké di Sierra Léone
File:Harstock.jpg| Porog sederhana Paragi néwak kelenci
File:Siida traps Wolf stall Sudenhuone 2.JPG|Porog pikeun néwak ajag atawa bagong
File:Baitedtrap.jpg|Porog manuk

## Dicutat tina
## Tutumbu kaluar
*Porog pikeun nyangkalak bagong
*[*Kagiatan* moro bagong(https://su.wikipedia.org/wiki/bagong) ngagunakeun porog]
*Porog manuk
*[Porog keur nyangkalak monyét(https://su.wikipedia.org/wiki/mony%C3%A9t)]
*Monyet Jeung Babi dicangkalak make Porog
*[Porog dipaké néwak manuk(https://su.wikipedia.org/wiki/manuk) piit]
Pago

**Pago** nyaéta tempat anu wangunna kawas lomari paranti neundeun dahareun, masakan, jeung parabot anu dipernahkeunna di dapur. Maksudna sangkan henteu kakebulan atawa keuna kukokotor utamana tina gangguan saperti: Cucunguk, cakcak, beurit, ucing jeung sajabana anu aya di imah. Dijieun maké bahan tina kai jangkung kurang leuwih saméter nepi ka saméter satengah wangunna pasagi.

## Pedaran
Pago mangrupa lomari umumna djieun tina kai, ngahaja dijieun pikeun neundeun dahareun atawa asakan séjéna sangkan leuwih rikip, henteu kakotoran jeung diganggu ku beurit atawa ucing, sanajan diteundeun di dapur nyieun pago henteu sagawayah sababaraha hal kudu  ditalingakeun upamana bahan kai jeung cét anu dipaké nyieun pago ulah ngabalukarkeun dahareun anu diteundeun di jeroeuna neupika bau sumawona gancang haseum.

Sangkan henteu bau hapeuk, pago kudu dirawat jeung dibérésihan, ku lantaran bahan anu dipaké nyieun pago  tina kai  méré sihana cukup dielap maké cai haneut anu geus dicampuran maké cai jeruk nipis, elap beulah jero jeung luarna, sangeus bérésih antep keun heula nepi ka garing bari jeung dibukakeun pantona. Mangsana geus garing ieu pago bisa dipaké deui.

Kiwari pago geus ngalaman parobahan jeung kamotékaran, didapur pago kiwari geus silih pakait dina wangun anu leuwih gedé jeung, lomari es, paragi ngumbah wadah, oven jeung sajabana ngahiji jadi hiji wangun lomari anu leuwih gedé, utamana didapur-dapur moderen/kimari.

File:Cupboard for priest's vestments at Mission Santa Barbara, ca.1905 (CHS-4437).jpg|Pago anu dipaké Santa Barbara taun 1905
File:Cupboard, Booga County, Arkansas (7041002429).jpg|Gambaran pago anu dipaké ku urang Arkansas
File:Cupboard by Émile Bernard, Norton Simon Museum.JPG|Pago anu aya di muséum File:Cupboard by Émile Bernard, Norton Simon Museum.JPG
File:Confiturier étroit.JPG|Wangun pago mangsa baheula

## Dicutat tina
## Tutumbu kaluar
#Merenahkeun barang dina lomari
#[Barang-barang tina kai(https://su.wikipedia.org/wiki/kai) andelan Indonésia]
Putat

**Putat** (***Planchonia valida***) nyaéta tangkal bungbuahan tina kulawarga *Lecythidaceae*, hirupna liar dileuweung atawa tegalan, jangkungna bisa nepikeun ka 50 méter jeung buleudan tangkalna nepikeun 200 centi méter, daunna ngemploh héjo mangsa datang usum halodo daunna marurag/ngarangrangan ciciren datang mangsa ngarangrangan kelir daun robah anu tadina héjo bagedod jadi beureum, kulit tangkalna ogé karadak jeung malelekat satuluyna marékplékan.

## Pedaran
Tangkal putat kasebut tangkal kai gedé, mangsa geus kolot ieu tangkal bisa waé nepikeun ka 50 méter jangkungna jeung buleud tangkalna nepikeun ka 200 centi méter. Mikaresep tempat anu subur jeung cukup cai, sanajan henteu saeutik ogé anu kapanggih hirup dina taneuh cadas. Ieu tangkal kembangan sapanjang taun atawa henteu usum-usuman. Ngan aya waktu anu hadé dina mangsa buahan nyaéta bulan Séptémber nepikeun ka Oktober.

Kaina kasebut awét agolongkeun kai dina kelas  II-III , Kelas I-II dina palebah gampang dipigawé ngan hanjakal sakapeung melengkung di mana kurang tarapti mangsa ngagaringkeun. Dimangpaatkeun pikeun nyieun imah, parabot, kapal laut, panél, karoseri, jeung loba deui anuséjéna. Loba kapanggih hirup di daérah saperti :  Malaysia, Sumatra, Kalimantan, Jawa, Sulawesi, Bali, Lombok jeung Timor.

Kembangna ngarantuy, mangsana ligar benang sari mangkak kawas bulu sikat kelirna bodas tur semu beureum dibeulah jerona (deukeut kana cupat), buahna ngorana lalonyod héjo dina sarantuy aya kana genep siki, nicak mangsana geus asak  kulit buah robah kelirna tadina héjo jadi semu beureum. daunna ngora atawa pucukna dimangpaatkeun pikeun lalab, bisa ogé disayur atawa dicampurkeun jeung sayuran séjéna pikeun panyeungit. Buahna ogé bisa ngubaran ararateul jeung panyakit kulit séjéna.

File:Planchonia careya flower.jpg|Kembang putat mangsana ligar
File:YosriBuahPutat2.jpg|Buah putat meunang ngala
File:Planchonia careya foliage.jpg|Kelir daun mangsana ngarangrangan
File:Plachonia careya.jpg|Tangkal putat anu jadi di sisi leuweung
File:Sea Putat Flower Barringtonia asiatica (7895253554).jpg|Kembang anu murag

## Tutumbu kaluar
#Mangpaat tangkal putat
#Putat ngaran hiji daerah di Jakarta 
#Carita ngeunaan tangkal putat
#*Klasifikasi* tangkal putat
## Rujukan
Sugu

**Sugu** nyaéta pakakas  anu dipaké pikeun ngaratakeun kai sangkan leuwih lemes, hadé katempona, tur masekon. Biasana kai anu kudu disugu heula saperti beunang ngaragaji, kai korodok, séké kai, kandel teuing, sambungan  jeung sajabana éta kudu disugu heula saméméh dipaké sangkan leuwih rapih tur seseg.

## Sajarah
Sugu mangrupa hiji pakakas anu geus dipiwanoh rébuan taun katukang. Sugu baheula dijieun tina kai dipolongoan masékon tengah-tengahna  paranti nyelapkeun péso/pahat anu dipageuhan ku paseuk nyaéta dipaké pikeun ngaratakeun kai. Déét jeung jerona  péso ngerok kana kai  gumantung kana jero jeung henteuna mangsa masang péso sugu, ngarobah péso sugu ku jalan di takol lalauna tuluy dipasek deui. Sugu kawas kieu geus kapanggih dina situs  anu dikali jeung aya gambaran di *woodworking* ti Eropa jeung Asia dina abad pertengahan. Pikeun conto sugu anu munggaran dijieun disebutna *woodworking* kapanggih dina situs galian *Pompeii* sanajan  mangsa harita urang Romawi geus kapanggih di Inggris jeung Jerman, suguna leuwih modérn bahanna dijieun tina parunggu anu mungkus bahan kaina. Ieu kacida pentingna bahan sugu anu tina kai disimbutan maké parunggu tur pamageuh peso mangrupa paseuk  tina parunggu. Aya deui sugu anu kapanggih ti *Cologne*  di dieu mah kabéh bagian sugu dijieun tina parunggu henteu maké deui kai.

Kiwari sugu anu tadina maké tanaga leungeun geus leuwih modérn nyaéta maké tanaga listrik, sahenteuna ieu pamanggih geus dimekarkeun ti mimiti taun 1918 dina mangsa perang dunya ka hiji, pikeun ngurangan tanaga anu garawé di tempat nyieun kapal. Tayalian ti ngarobah wangun jeung cara gawé mesin sugu, ngagunakeun tanaga angin anu muterkeun péso sugu, lelet muterna éta péso bisa nepikeun ka 8000-15000 *rpm*, ku alatan ieu pamanggih geus bisa ngaronjatkeu hasil pagawéan tapi ogé ngurangan tanaga anu digarawé. ku lantaran saurang pagawé anu maké sugu mesin, hasilna sarua jeung lima belas urangeun pagawé anu maké sugu tanaga leungeun.

File:Carpentry tools Cathedral Museum Mdina Malta 2014.jpg|Rupa-rupa sugu anu aya di muséum Mdina Malta
File:Oxhyvel.jpg|Dua sugu anu maké panyepengan
File:Was soll ich werden 27.jpg|Gambaran tukang kai  keur nyugu
File:Reischaaf staal.jpg|Sugu anu dijieun tina beusi
File:Spokeshave with swarf.jpeg|Sugu leutik
File:Ostrze struga.jpg|Péso sugu ditempo tiluhur
File:Ostrza strugow 01.jpg|Rupa-rupa péso sugu 
File:Kanna2.gif|frame|Sugu anu dipaké ku urang Jepang

## Tutumbu kaluar
#Katangtuan maké sugu
#Ngamangpaatken sésa panyuguan
#[Dimangpaatkeun pikeun melak supa(https://su.wikipedia.org/wiki/supa)/suung]
#Katangtuan mesin sugu listrik

## Dicutat tina
Akuarium

jmpl|Akuarium badag di Okinawa
**Akuarium** nyaéta ruangan/tangki cai nu dipaké pikeun ngingon lauk hias anu sabagian atawa sakabéhna dijieun tina kaca. Akuarium biasana dipaké salaku hobi atawa usaha, boh skala leutik atawa ageung. Ku sabab akuarium makhluk hirup aquatik, pengontrolan paraméter cai siga oxygén terlarut, kadar garam, jeung darajat keasaman (pH) kudu dilakukeun rutin sapopoe pikeun ngajaga kayaan cai optimal.

Alat-alat anu dipaké pikeun ngontrol parameter cai gumantung jeung parameter na, conto na dissolved oxygen meter, salinity meter, jeung pH meter portable pikeun aquarium. Upami lauk nu biasa na dipelihara di akuarium contona:

* Lauk koki
* Lauk louhan
* Lauk discus
* Lauk tetra
* Lauk molly

## Referensi
Adaptasi

**Adaptasi** (*Adaptation*:ing) nyaéta panyaruaan diri hiji organisme kana kaayaan lingkunganana, saperti iklim, cahya panon poé, suhu, kalembapan hawa, jsb.

## Referensi
Adventif

**Adventif** nyaéta mahluk nu dipindahkeun tina habitat asalna kana habitat anyar, boh ku cara alamiah atawa ku usaha manusa. Adventif dihartikeun ogé salaku organ tutuwuhan nu tumuwuh lain dina tempatna, misalna pucuk adventif tumuwuh dina daun tina tutuwuhan buntiris.

## Referensi
AIDS

**AIDS** (*acquired immune deficiency syndrome*) nyaéta hiji kaayaan nu disababkeun ku virus nu ngalemahkeun réspon imunitas awak; Kaayaan ieu ngaakibatkeun turuna daya tahan awak kana panyakit-saperti pneumonia-antukna bisa nyababkeun maot. Virus asup kana awak salaku akibat pamakéan jarum nu kacemar, atawa ngaliwatan hubungan seksual jeung jalma nu kainfeksi.

## Referensi
Ajir

diajiran.]] 
**Ajir** nyaéta sapotong awi nu dipaké salaku tanda jarak pelak saacan ngalakona melak, *nopang*, atawa tempat rambatan tutuwuhan.
Ajir dimangpaatkeun pikeun ciri sawatara waktu nu ditancebkeun dina taneuh, sangka ulah kaheureutan teuing atawa kapanjangan teuing.

## Referensi
Angin

satelit]]

**Angin** nyaéta pindahna hawa dina luar bumi nu ngésér ti daérah nu miboga témperatur handap ka daérah nu miboga témperatur luhur. 

Angin téh  tina ayana béda suhu di sababaraha tempat  nu  ngabalukarkeun robahna tekenan hawa disababaraha tempat ogé.
Tekenan hawa bakal naék mangsa suhu keur panas jeung bakal turun deui mangsa suhuna niisan, niupna hawa ti tempat panas ka tempat anu leuwih tiis disebut angin.
Dina météorologi, angin nu mindeng disebut dumasar kana kakuatanna,sarta ti mana angin téh niupna. Angin ogé dimangpaatkeun pikeun pamayang indit katengah laut, kaperluan panalungtikan, olah raga, jeung réa-réa deui. 

## Dicutat tina
Musieum Nasional Indonésia

[thumb|Museum Royal Batavian Society of Arts and Sciences Batavia (ayeuna Museum Nasional) dina taun [1900-an]]
**Muséum Nasional Républik Indonésia** atawa **Muséum Gajah**, mangrupa hiji museum anu lokasina di Jakarta Pusat persisna di Jalan Merdéka Barat 12. Muséum ieu mangrupa muséum mimiti jeung panggedéna di Asia Tenggara.

## Sajarah Museum Nasional 
Cikal bakalna ieu museum  ngadeg taun 1778, pasna tanggal 24 April, bareng jeung ngadegna Bataviaasch Genootschap van Kunsten en Wetenschappen. J.C.M. Radermacher, kokojo pagempungan, nyumbang hiji gedong  anu tempatna di Jalan Kalibesar  kalayan  koléksi buku jeung barang-barang budaya.

Dina mangsa  pamaréntahan Inggris (1811-1816),   Sir Thomas Stamford Raffles anu ogé mangrupa diréktur di Bataviaasch Genootschap van Kunsten en Wetenschappen maréntahkeun ngawangun geduog anyar  di Jalan Majapahit No. 3.

Sabada kamerdékaan Indonésia, Lembaga Kebudayaan Indonésia  anu ngurus   muséum kasebut dipasrahkeun ka pamaréntah Républik Indonésia, tanggal 17 Septémber 1962. Ti mimiti harita muséum diurus ku Diréktorat Jéndéral Kabudayaan,  Kamenterian Pendidikan jeung Kebudayaan. Taun 2005, Muséum Nasional diurus ku Kamenterian Kabudayaan jeung Pariwisata.

Muséum Nasional kawentar kasebut Muséum Gajah karana meunang hadiah patung gajah bahan parunggu ti Raja Chulalongkorn  Thailand  taun 1871  anu tuluy dipasang di hareupeun muséum. Sanajan kitu, mimiti  28 Mei 1979, ngaran resmi lembaga ieu Muséum Nasional Républik Indonésia.

## Tempo ogé 
* Pariwisata

## Referensi 
## Pranala luar 
* www.museumnasional.or.id/
Caplak

**Caplak** nyaéta pakakas anu dipaké di sawah mangsa keur tandur pikeun ngaguratan leutak sawah sangkan awahan/jarak melakeun binih paré leuwih rata luyu jeung katangtuan. Sagigireun dipaké disawah, aya ogé caplak dipaké pikeun ngaguratan taneuh mangsana melak paré di huma, ukuran jeung wangun leuwih leutik tur seseg ti batan caplak sawah.

## Pedaran
Saméméh di caplak, sawah meunang macul/ngawuluku tuluy di garu heula atawa nganglér nyaéta ngalembutkeun guruntulan taneuh beunang macul/wuluku sangkan jadi léutak,  rupa-rupa cara nganglér bisa maké papan, pipah, mesin (anya nu nyebut ogé ngaléktor/ngamesin). Saméméh dicaplak sawah kudu disaatan heula sapeuting sangkan leutakna henteu beyé teuing maksudna tapak guratan caplak bakal leuwih écés katémbong dina luhureun leutak ogé gampang nyecebkeun binih paré 

## Mangpaat caplak
#Jajaran tangkal paré leuwih rapih.
#Gampang dina miara jeung ngarambét. Lalandak dipaké mangsana usum ngarambét
#Cahaya panon poé henteu kahieuman. 
#Hasil leuwih mundel 

File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Een span karbouwen trekt een ploeg door een nat rijstveld op Java TMnr 60009702.jpg|Ngawuluku saméméh digaru
File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Het beploegen van de sawah Sumatra TMnr 10011104.jpg|Ngagaru sawah sangkan leutak leuwih rata (nganglér)
File:Bali, paddy field 9.jpg|Ngalektor (ngagaru sawah maké mesin *traktor*)
File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Het met de hand planten van rijstplantjes op de sawah's TMnr 60022068.jpg|Melak paré atawa tandur
File:Naathu Naduthal.jpg|Di India tandur maké tali anu dibaték sangkan lempeng
File:Rice-planting-machine,katori-city,japan.JPG|Urang Jepang tandur maké mesin

## Dicutat tina
## Tutumbu kaluar
#Katangtuan dina ngolah sawah
#Nyieun caplak tina beusi
#Melak paré maké caplak roda
#Cara anyar caplak awahan legowo 2
#[Video keur nyaplak sawah(https://su.wikipedia.org/wiki/sawah)]
Kaliki

**Kaliki** (*Ricinus communis*) nyaéta tangkal anu hirupna nahun, kembangan, buahna ngaranggeuy tur baruluan, daunna ngan hiji dina sagagang ngarangkadak kawas ramo jumlahna aya 7 nepika 9 ramo, mangrupa hiji-hijana *spesies* dina genus *monotypic*, *Recininae*, Tangkalna ngarungkun, Tangkal kaliki mibanda ngaran daérah anu béda-béda, di Jawa disebut jarak, balacai ternate, paku penuai timor, di Sumatra tangkal kalili disebut  Dulang aya ogé anu nyebut Gloah, di Madura disebut Kalek. Mangsa dewasa tangkal kaliki buleudan tangkalna bisa nepikeun ka 10–40&nbsp;cm, ku bantuan alat-alat moderen tangkal kaliki kiwari keur ditaluntik ngeunaan *evolusi* tur patula patalina jeung *spesies* séjén.

## Pedaran
*Communis ricinus* atawa kaliki  mibanda loba *varietas* anu mibanda ciri mandiri séwang-séwangan  naha dina kabiasaan hirup atawa dina katempona (variabilitas). Kaliki geus dipelak kalawan dina jumlah anu loba pikeun diala sikina anumangrupa bahan piminyakeun/diolah pikeun diarah minyakna
, dina tumuwuhna tangkal  kaliki gancang pisan mangrupa rungkun anu nahun tangkalna bisa waé nepika 12 méter hanjakal tangkal kaliki henteu bisa tumuwuh di wewengkon anu tiis.

## Sajarah
Siki kaliki geus  kapanggih dina kuburan-kuburan di Mesir, minyakna lila hurung loba dimangpaatkeu pikeun cempor, obor, jeung lampu paragi nyaangan anu séjéna. di Yunani dipaké ogé pikeun ubar gosok, ubar nyeri beuteung,  jeung paragi nyuburkeun buuk. *The Ebers Papyrus* nyaéta catetan ubar-ubar  jaman Mesir.

## Mangpaat  kaliki
Anu ilahar dimangpaatkeun tina tangkal kaliki nyaéta: 
#Daun kaliki mibanda mangpaat pikeun ngubaran bunghak beuteung alatan asup angin ogé nyeuri beuteung alatan hésé miceun
#Gagang daun kaliki bisa dipaké ngubaran nyeri ceuli
#Geutahna bisa dimangpaatkeun pikeun ngubaran raheut, jeung kulit bolédéh ku sabab sariawan, atawa raheut séjéna
#Sikina diarah minyakna pikeun loba kabutuhan

Ricinus communis at Venezuela.JPG|Tangkal kaliki
Starr 080609-8055 Ricinus communis.jpg|Daun kaliki
Ricinus communis, blossom.jpg|Kembang
Starr 070308-5267 Ricinus communis.jpg|Buah kaliki saranggeuy
Castor beans1.jpg|Siki buah kaliki mangsa geus kolot
Arabia Steamboat Museum - Kansas City, MO - DSC07290.JPG|Kaliki anu sikina diolah jadi minyak

## Tutumbu kaluar
*Ngaran jalan maké kecap kaliki 
*Sisindiran anu maké kecap kaliki
*Ngaran boga lalakon maké kecap kaliki

## Dicutat tina