Naha

nyaéta puseur dayeuh Préféktur Okinawa, Jepang. Di jaman modérn, kota ieu sacara resmi dibentuk tanggal 20 Méi 1921. Saacanna, Kota Naha salila mangabad-abad geus jadi kota anu penting sarta anu pangeusina panglobana di Kapuloan Ryukyu.

Kota Naha perenahna di basisir kulon bagian kidul Pulo Okinawa anu nyanghareup ka Laut Cina Wétan. Sanajan kitu, Naha ngan boga hiji basisir buatan (Basisir Naminoue) ku lantaran basisir digunakeun pikeun Bandar Udara Naha jeung Palabuan Naha.

Naha mangrupa puseur kagiatan ékonomi, atikan, jeung pamaréntahan Kapuloan Okinawa. Salila abad patengahan jeung awal jaman modérn,, Naha mangrupa kota padagangan Karajaan Ryukyu.

Naha mangrupa tujuan wisata anu kasohor di Jepang. Di pasir kuloneun kota, aya Istana Shuri, nyaéta salah sahiji *gusuku* (sebutan pikeun istana-istana di Kapuloan Ryukyu). Di kaléreun kota anu diwangun deui jadi puseur kota Naha anu anyar, aya toko bébas béa DFS Galleria Okinawa anu lega.

## Puseur kota 
Puseur kota Naha aya di jalan utama anu ngaranna . Di sapanjang jalan ieu aya puseur balanja Palette Kumoji, Kantor Préféktur Okinawa, Balé Kota Naha, jeung réa wangunan bank jeung pausahaan anu gedé. Kokusai-dōri ogé loba ku toko-toko, réstoran, jeung bar. Di tungtung jalan ieu, aya terminal beus utama di Okinawa. Terminal beus ieu bisa diaksés ti stasion-stasion monorél anu dilayanan ku Okinawa Monorail. Salian ti monorél di Naha, Préféktur Okinawa nyaéta hiji-hijina préféktur di Jepang anu teu boga jalur karéta api.

Di deukeut Kokusai-dōri aya Pusat Balanja Heiwa-dōri Shōtengai jeung Pasar Makishi anu dipikawanoh minangka pasar sayur, buah, daging, jeung lauk. Di dinya ogé bisa manggih *rumah makan*, toko oléh-oléh, jeung toko *minuman keras*. Teu jauh ti kawasan pasar, aya puseur keramik Tsuboya anu baheulana kungsi jadi puseur produksi keramik Tsuboya-yaki.

Di beulah wétan-kalér Kokusai-dōri aya distrik padagangan anyar anu ngaranna . Distrik ieu baheulana mangrupa urut padumukan militér Amerika Serikat anu dibalikkeun deui ka Préféktur Okinawa di taun 1987, ngan pangwangunanana kakara dimimitian pas patengahan taun 1990-an. Stasion Omoromachi matali langsung jeung hiji puseur balanja anu méwah. Mal Naha Main Place anu padeukeut dieusian ku toko-toko jeung butik raksukan anu kasohor ti Kulon jeung réstoran. Di Shintoshin ogé aya toko éléktronik Best Denki, Toys R Us, réstoran, jeung bioskop anu antukna kawasan ieu sok dijadikeun tempat ngariung pikeun rumaja. Museum Préféktur Okinawa anu aya di hareupeun Taman Shintoshin dibuka di bulan Nopémber 2007. muséum ieu madukeun sajarah alam jeung seni Kapuloan Ryukyu.

## Sajarah 
Numutkeun legénda *Irosetsuden*, ngaran *Naha* asalna tina kecap *Naba*, sebutan pikeun batu gedé anu bentukna siga suung anu aya di kota ieu. Batu éta lila-lila ngaleutikan sarta kapendem di jero taneuh sairing jeung parobahan cara ngucapkeun *Naba* jadi *Naha*, jeung ngaganti cara nulisna maké aksara kanji.

Salian ti kapanggihna artéfak ti Jaman Batu, di Naha ogé kapanggih tumpukan kulit kerang (*kaizuka*) ti jaman Jomon, sarta duit logam Cina. Tembikar nu kapanggih ku ahli arkéologi nuduhkeun yén wewengkon anu kiwari disebut Kota Naha téh geus mangrupa pusat padagangan anu ramé di kapuloan Jepang jeung Semenanjung Koréa sahenteuna ti abad ka-11 Maséhi. Sanajan taun diadegkeunna ieu kota minangka kota palabuan teu dipikanyaho pastina, ngan kota Naha kira-kira geus jadi kota pelabuan nu ramé ti saprak ngahijna Karajaan Ryukyu di awal abad ka-15..

Baheulana, Naha mangrupa kota leutik anu awalna ti kota palabuan di muhara Walungan Kokuba jeung Palabuan Tomari di muhara Walungan Asato. Puseur dayeuh kerajaan baheulana aya di Shuri. Naha ti baréto geus jadi puseur padagangan anu ramé kalawan Asia Wétan jeung Asia Tenggara. Ayeuna, ieu kota beuki ngalegaan sanggeus digabung jeung kota sarta désa anu aya di sakurilingna, kaasup urut puseur dayeuh Shuri, jeung kota puseur studi Cina Kumemura.

Di abad patengahan, wewengkon kota Naha ngan ngawengku pulo leutik anu ngaranna Ukishima anu aya di muhara Walungan Kokuba jeung Walungan Asato. Pangwangunan Ukishima dimimitian ku raja nu kahiji Karajaan Ryukyu anu ngaranna Shō Hashi (Shang Bazhi). Anakna, Raja Shō Kinpuku ngawangun tanggul nu panjangna 1&nbsp;km pikeun dijadikeun jalan ti Ukishima ka puseur dayeuh Shuri di daratan Pulo Okinawa. Jalan éta diaranan . Pangwangunanna dimaksudkeun pikeun nyambut kadatangan utusan ti Dinasti Ming. Sanggeus lalu lintas antara Ukishima jeung Shuri jadi lancar, palabuan beuki mekar tuluy jadi hiji kota.

Salaku wewengkon palabuan utama pikeun padagangan antarbangsa, Naha dibagi jadi distrik wétan jeung distrik kulon anu duanana aya di beulah kidul-kulon Ukishima. Pasar langit terbuka anu ramé baheulana aya di haureupeun Puseur Padagangan Oyamise anu dipiboga ku pamaréntah Karajaan Ryukyu. Babaraha kuil Shinto jeung kuil Buddha ogé diwangun bareng jeung pangwangunan imah pajabat jeung kadutaan. Wangunan Tenshikan mangrupa tempat pikeun para pejabat Cina anu keur namu di Okinawa.

Dua bénténg (Mie Gusuku jeung Yarazamori Gusuku) diwangun pikeun mertahankeun palabuan ti serangan wokou (wakō). Hiji pulo leutik anu aya di basisir palabuan dijadikeun Omono Gusuku anu dipaké jadi gudang piekun barang-barang dagangeun. Kumemura sacara turun tumurun dipercaya minangka kota yang diadengkeun ku 36 kulawarga bangsa Min anu dikirim ka Ryukyu ku Istana Kakaisaran Ming. Katurunan maranéhna jadi wawakil vasal, panarjamah, jeung anu nyieun kapal. Numutkeun sajarawan Uezato Takashi, Kumemura sacara eksklusif ngan dicicingan ku katurunan kulawarga bangsa Min. Nagn ti saprak Naha mekar jadi palabuan laut anu penting dina padagangan internasional, urang Cina séjénna anu utamana ti Fujian jeung wewengkon padagangan sapanjang basisir Cina kidul ogé ngilu cicing di Kumemura.. Di antara paninggalan utama budaya Cina di Kumemura nyaéta kuil Tao Tensonbyō di deukeut tungtung kalér Kume-Ōdōri. Dua kuil anu disebut Tenpigū Luhur jeung Tenpigū Handap muja déwa laut Tao anu ngaranna Tenpi, ngaran séjén: Matsu. Sanggeus ancur akibat Perang Dunia II, Meirindō, kuil Konghucu, jeung kuil Tenpigū diwangun deui dina urut lokasi Tensonbyō di Kume kalér, anu ayeuna disebut kuil Konfusius Shiseibyō.

Di beulah kulon-kalér Ukishima aya padumukan  anu cenah baheulana diwangun ku nu parindah ti Jepang. Blok padumukan urang Jepang ieu aya di deukeut jalan raya Wakasamachi-Ōdōri anu motong jalan Kume-Ōdōri, sarta ngahubungkeun Wakasamachi jeung Palabuan Tomari di daratan Okinawa. Di Wakasamachi aya sawatara kuil Buddha jeung Shinto, kaasup di antarana Kuil Naminoue, jeung kuil Zen Kōganji, sarta kuil-kuil anu muja Ebisu jeung Jizō. Di Wakasamachi ogé aya pamondokan anu baheulana husus dipaké ku padagang jeung wisatawan ti Kapuloan Tokara

## Atikan 
Di Naha aya opat universitas, dua di antarana dikokolakeun ku pamaréntah Préféktur Okinawa, sarta nu lianna nyaéta universitas swasta. Universitas Ryukyu nyaéta hiji-hijina universitas negeri di Préféktur Okinawa. Universitas Ryukyu diadegkeun dina urut lokasi Istana Shuri di tanggal 22 Méi 1950. Saacan réstorasi Istana Shuri lumangsung, Universitas Ryukyu dipindahkeun ka kota Nishihara anu perenahna di wétaneun laut Naha.

Sakola dasar jeung manengah pertama Naha dikokolakeun Déwan Atikan Kota Naha http://www.edu.city.naha.okinawa.jp/gakkyou/00-file/school.htm . Sedengkeun sakola menengah atas negeri di Naha diurus ku Déwan Atikan Préféktur Okinawa.

## Seni béla diri 
Sajarawan seni béla diri ngira-ngira, sahenteuna di abad ka-17 geus aya hiji wangun bela diri leungeun kosong di Okinawa. Seni béla diri ieu disebut *ti* atawa *te* (harti harfiah: *leungeun*) anu mekar jadi tilu aliran lokal karate. Séwang-séwangna némbongkeun ciri has anu unik sarta dibéré ngaran dumasar tempat asalna: *Naha-te* (leungeun Naha) ti Naha, Shuri-te ti Shuri, sarta Tomari-te ti Palabuan Tomari. Tiluanana mangrupa dasar pikeun *Okinawa-te* anu mangrupa séké-sélér karaté modérn.

## Pariwisata 
* Istana Shuri urut istana Karajaan Ryukyu
:Sanggeus bérés diréstorasi jeung diwangun deui, istana ieu mangrupa salah sahiji conto *gusuku* panghadéna di Okinawa, sakaligus salah sahiji situs sajarah pangpentingna di Naha. Istana Gusuku jeung rangkéan torowongan anu aya di handapna dipaké pikeun markas komando utama ku militér Kakaisaran Jepang salila Perang Dunya II. Sanggeus perang, urut situs Istana Shuri dijadikeun kampus Universitas Ryukyu. Di taun 2000, UNESCO netepkeun Istana Shuri, gerbang utama Shureimon, sarta babaraha *gusuku* jeung situs-situs suci anu boga ajén sajarah di Okinawa minangka Situs Warisan Dunia.
:* Danau Man 
:Situ ieu perenahna di pasisian kota Naha anu boga wates jeung Tomigusuku. Situ anu boga leuweung bakau anu lega ieu kaasup daptar lahan baseuh Konvénsi Ramsar.

* Taman Shikina
* Tamaudun
* Sonohyan-utaki

## Féstival tradisional 
* Naha Hari (féstival Perahu Naga)
* Naha Matsuri

## Transportasi 
Bandar Udara Naha jeung Palabuan Naha mangrupa lawang asup Préféktur Okinawa. Bandar Udara Naha ogé sakaligus mangrupa hub pikeun bandara lianna di Kapuloan Ryukyu.

Okinawa Monorail anu kasohor minangka Yui Rail nagngkut panumpang ti Stasion Bandara Naha ka puseur kota Naha, Kokusai-dōri, Shintoshin, nepi ka terminal di Stasion Shuri anu deuekut jeung Istana Shuri.

## Kota kembar 
jmpl|ka|Shureimon di Naha

Kota-kota ieu boga hubungan kota kembar jeung Naha:

## Rujukan 
* Ooshiro, Sally. *Irosetsuden*, thesis translation of ancient Ryūkyū record compilation. University of Hawaii, 1964.

## Tumbu kaluar 
*  }