open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Imam Ahmad bin Hanbal

**Ahmad bin Hanbal** (basa Arab: **أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَل**) atanapi nami lengkepna **Ahmad bin Muhammad bin Hanbal bin Hilal bin Asad al-Marwazi al-Baghdadi** (lahir 780 M – pupus 855 M) mangrupikeun saurang ulama agung, ahli *hadits*, sarta pangadeg Madhab Hanbali. Anjeunna katelah ku gelar ''Imam Ahlus Sunnah wal Jama'ah* kusabab kateguhanana dina mertahankeun akidah Islam dina mangsa fitnah *Khalqul Qur'an*.

## Biografi 
Imam Ahmad lahir di Baghdad dina kaayaan yatim. Anjeunna digedékeun ku ibuna, Safiya bint Maymuna, kalayan atikan anu kacida disiplinna. Ti mimiti rumaja, Ahmad bin Hanbal parantos ngumbara (*rihlah*) ka sababaraha nagri saperti Mekah, Madinah, Syam, sarta Yaman demi milari élmu hadits. Anjeunna katelah ku sipatna anu saderhana (*zuhud*), wara, sarta kacida wijaksana dina nyanghareupan cocoba hirup.

## Guru-guruna 
Imam Ahmad guguru ka seueur ulama ageung dina jamanna. Sababaraha guru anu paling utama nyaéta:
* *'Imam Asy-Syafi'i'*: Anu ngajarkeun anjeunna dasar-dasar fikih (*ushul fikih*).
* **Sufyan bin ‘Uyainah**: Ulama ahli hadits di Mekah.
* **Abu Yusuf**: Murid utama Imam Abu Hanifah.
* *'Yahya bin Ma'in'*: Sahabat sakaligus guru dina widang kritik hadits (*jarh wa ta'dil*).
* *'Abdurrazzaq Ash-Shan'ani**: Ahli hadits ti Yaman.

## Karya-karyana 
Sanaos anjeunna langkung resep ngumpulkeun hadits, Imam Ahmad ngantunkeun warisan tulisan anu kacida berhargana:
* ***Al-Musnad***: Kitab koleksi hadits anu kacida badagna, ngawengku langkung ti 27.000 hadits.
* ***Kitab az-Zuhd***: Ngabahas ngeunaan kasucian haté sarta kasederhanaan hirup.
* **''Ar-Radd 'alal Jahmiyyah''**: Kitab bantahan terhadap pamikiran aliran sesat dina widang akidah.

## Murid-muridna 
Élmu Imam Ahmad sumebar ka sakuliah dunya ngalangkungan murid-muridna anu janten ulama ageung, di antarana:
* **Imam Bukhari** sarta **Imam Muslim**: Panganggit kitab hadits pangshahéhna.
* **Abu Dawud**: Panganggit Sunan Abu Dawud.
* **Abdullah bin Ahmad**: Putrana sorangan anu neraskeun sarta nyusun kitab Musnad.
* **Abu Zur'ah ar-Razi** sarta **Abu Hatim ar-Razi**.

## Filosofi 
Filosofi hukum sarta pamikiran Imam Ahmad museur kana kateguhan nyepeng téks wahyu:
* **Prioritas Dalil:'* Anjeunna langkung ngutamakeun hadits tinimbang akal (*ra'yi'') upami mémang teu aya deui dalil séjén.
* **Mertahankeun Akidah:** Anjeunna dipenjara sarta disiksa dina jaman Khalifah Al-Ma'mun demi mertahankeun kayakinan yén Al-Qur'an téh *Kalamullah* (dawuhan Allah), sanés mahluk.

## Rujukan
Safa

***Safa*** mangrupa album studio katujuh Siti Nurhaliza. Album ieu dirilis dina 11 Januari 2001, pas ulang taun Siti anu ka-22.

## Daptar lagu 
# *Azimat Cinta* (Adnan Abu Hassan & Hazida)
# *Bicara Manis Menghiris Kalbu* (Aiman & Lukhman S.)
# *Jalinan Cinta* (Helen Yap & Siti Nurhalizah / Haslan)
# *Milikmu Teristimewa* (Azmeer & Habsah Hassan)
# *Indah Percintaan* (Nyzar & M. Zulkifli)
# *Kudus Sinarmu* (Pak Ngah & Ce'Kem)
# *Kau Ku Sayang* (Pot)
# *Percayalah* (Ajai & Siti Nurhalizah)
# *Lakaran Kehidupan* (Mat SW & Siti Nurhalizah)
# *Beradu di Khayalan* (Aubrey Suwito & Tisya)
2025 Cannes Film Festival

Festival pilem mangrupikeun bagian penting tina industri pilem global, janten platform pikeun apresiasi, promosi, sareng distribusi karya sinematik ti sababaraha nagara . Salah sahiji festival pilem anu paling bergengsi di dunya nyaéta Festival Film Cannes 2025, anu diayakeun di kota Cannes .

Festival ieu mimiti diayakeun dina taun 1946 sareng saprak harita janten pusat perhatian pilem internasional .

Dina taun 2025, festival ieu lebet kana édisi ka-78 na, anu lumangsung ti 13 dugi ka 24 Méi 2025 . Festival ieu nampilkeun rupa-rupa pilem ti sutradara kasohor sareng sutradara pilem anu muncul anu bersaing dina rupa-rupa kategori .

Sababaraha sutradara anu kasohor kalebet Wes Anderson, Joachim Trier, sareng Lynne Ramsay .

Panghargaan sanésna kalebet:

* Sutradara Pangsaéna: Kleber Mendonça Filho (The Secret Agent)
* Aktor Pangsaéna: Wagner Moura
* Aktris Pangsaéna: Nadia Melliti
* Skenario Pangsaéna: Dardenne Brothers

Panghargaan ieu ngagambarkeun kualitas luhur pilem anu dipidangkeun dina festival .

## Panghargaan sareng Pangajén Husus 
Dina taun 2025, dua panghargaan Palme d'Or kahormatan dileler ka Robert De Niro sareng Denzel Washington . Panghargaan ieu dibikeun salaku pangakuan kana kontribusina kana industri pilem global .

## Masalah Sosial dina Festival 
Festival Cannes 2025 ogé janten platform pikeun ngabahas masalah global . Salah sahiji masalah anu disorot nyaéta konflik di Gaza, anu narik perhatian para sutradara pilem . Langkung ti 350 tokoh industri pilem nandatangan surat terbuka ngeunaan masalah ieu . Ieu nunjukkeun yén festival pilem henteu ngan ukur janten hiburan tapi ogé janten rohangan pikeun diskusi sosial .

## Téknologi sareng Inovasi dina Festival 
Festival Cannes 2025 ogé nunjukkeun kamekaran téknologi dina industri pilem . Panggunaan téknologi digital dina produksi pilem ningkat . Salajengna, distribusi pilem ngalangkungan platform digital janten tren anu terus ningkat .

## Dampak Ékonomi 
Festival ieu ngagaduhan dampak ékonomi anu signifikan pikeun kota Cannes . Rébuan wisatawan sareng profesional industri pilem ngarumpul ka kota unggal taunna . Ieu ningkatkeun pendapatan tina séktor pariwisata, hotél, sareng réstoran .

## Dampak kana Industri Pilem 
Cannes ngagaduhan pangaruh anu signifikan dina netepkeun tren dina industri pilem global . Pilem anu diputer dina festival ieu sering janten pesaing anu kuat pikeun upacara panghargaan anu sanés, sapertos Oscar . Salajengna, festival ieu janten platform pikeun nyebarkeun pilem ka pasar internasional.

## Tangtangan di Cannes 2025 
Festival taun ieu nyanghareupan sababaraha tantangan, kalebet pareum listrik dina dinten panutupan. Sanaos kitu, acara éta lumangsung sakumaha anu direncanakeun sareng réngsé kalayan suksés .

## Peran Média sareng Publisitas 
Média maénkeun peran penting dina nyebarkeun inpormasi ngeunaan festival . Liputan média ngabantosan ningkatkeun popularitas pilem sareng aktor anu kalibet .

## Masa Depan Festival Cannes 
Festival Cannes diperkirakeun bakal terus mekar, nuturkeun tren industri pilem . Panggunaan téknologi sareng rupa-rupa téma pilem bakal janten fokus konci .

## Rujukan
Oray pucuk

**Oray pucuk; ** *Ahaetulla prasina* (atanapi dipikawanoh ku ngaran **Oray Gadung** atawa **Oriental Whipsnake**) nyaéta spésiés oray tina kulawarga Colubridae anu hirupna lolobana dina tatangkalan (arboreal).

## Nami Lokal (Vernakular) 
Ieu oray miboga sababaraha nami:
* **Basa Sunda:** Oray gadung.
* **Basa Indonésia:** Ular gadung, ular pucuk.
* **Basa Jawa:** Ulo gadung.
* **Basa Inggris:** Oriental Whipsnake, Asian Vine Snake.

## Status Konservasi 
Dumasar kana daptar beureum IUCN, *Ahaetulla prasina* asup kana kategori **Least Concern (LC)** atanapi "Resiko Handap". Oray ieu kacida lobana kapanggih di sabudeureun kebon jeung leuweung Asia Tenggara.

## Référénsi
Oray bungka

**Oray bungka; ** *Trimeresurus albolabris* (atanapi dipikawanoh ku ngaran **Oray Bangka Laut** atawa **White-lipped Pit Viper**) nyaéta spésiés oray peurah tina kulawarga Viperidae. Ieu oray téh mindeng kapanggih di sabudeureun kebon sarta tatangkalan, hususna di wewengkon Asia Tenggara.

## Nami Lokal (Vernakular) 
Ieu oray miboga sababaraha nami:
* **Basa Sunda:** Oray bangka laut, oray héjo (ngaran umum pikeun sababaraha jenis Trimeresurus).
* **Basa Indonésia:** Ular bangkai laut, ular hijau bibir putih.
* **Basa Inggris:** White-lipped Pit Viper, White-lipped Tree Viper.

## Status Konservasi 
Dumasar kana daptar beureum IUCN, *Trimeresurus albolabris* asup kana kategori **Least Concern (LC)** atanapi "Resiko Handap". Sanajan kitu, oray ieu mindeng dipaéhan ku manusa sabab dianggap kacida bahayana upami asup ka padumukan.

## Référénsi
Oray linghas

**Oray lingas;** *Ptyas korros* (atanapi dipikawanoh ku ngaran **Oray Koros** atawa **Indo-Chinese Rat Snake**) nyaéta spésiés oray tina kulawarga Colubridae anu henteu miboga peurah (non-venomous). Ieu oray mangrupakeun salah sahiji oray anu pinter lumpat sarta mindeng kapanggih di sabudeureun padumukan jalma.

## Nami Lokal (Vernakular) 
Ieu oray miboga sababaraha nami:
* **Basa Sunda:** Oray koros; Oray lingas.
* **Basa Indonésia:** Ular koros, ular kayu.
* **Basa Jawa:** Ulo koros, ulo kayu.
* **Basa Inggris:** Indo-Chinese Rat Snake, Chinese Ratsnake.

## Status Konservasi 
Dumasar kana daptar beureum IUCN, *Ptyas korros* asup kana kategori **Least Concern (LC)** atanapi "Resiko Handap". Sanajan populasina masih loba, oray ieu mindeng diboro pikeun dicokot daging jeung kulitna di sababaraha nagara Asia Tenggara.

## Panyebaran 
Oray koros sumebar lega di wewengkon Asia Kidul-wétan jeung Asia Wétan, ngawengku India, Bangladesh, Myanmar, Thailand, Kamboja, Laos, Vietnam, Tiongkok bagian kidul, Taiwan, Malaysia, sarta Indonésia (hususna di Sumatera, Jawa, Kalimantan, sarta Bali).

## Ciri Fisik 
* **Warna:** Bagian tonggongna (dorsal) biasana warnana coklat zaitun, kulawu poék, atanapi semu coklat. Bagian buntutna mindeng némbongkeun sisik anu garis hideungna leuwih jelas.
* **Panon:** Miboga panon anu kawilang badag sarta pupil bunder, ciri khas sato diurnal (aktif ti beurang).
* **Ukuran:** Bisa tumuwuh panjang nepi ka 1.5 dugi ka 2 méter. Awakna ramping sarta lénjang, anu ngamungkinkeun manéhna lumpat gancang pisan dina taneuh atanapi naék tangkal.

## Sipat jeung Kadaharan 
Oray koros téh oray anu beurangan sarta bakal geuwat kabur upami ningali manusa. Upami kapepet, manéhna bisa mekarkeun beuheungna saeutik sarta nyogot, tapi sogotanana henteu picilakaeun sabab teu miboga peurah. Kadaharan utamana nyaéta beurit, bangkong, sarta kadal. Kusabab resep ngahakan beurit, oray ieu kacida gunana pikeun patani pikeun ngadalikeun hama alami.

## Référénsi
Walet asia

**Walét Sawah; Walét Asia** (ᮝᮜᮦᮒ᮪ ᮞᮝᮂ); *Hirundo rustica* atanapi dina basa Inggris dipikawanoh ku nami **Barn Swallow** nyaéta salah sahiji spésiés manuk tina kulawarga Hirundinidae anu miboga wewengkon panyebaran pang legana di dunya.

## Nami Lokal (Vernakular) 
Ieu manuk miboga sababaraha nami:
* **Basa Sunda:** Walét sawah, kapinis (sering pahili jeung kulawarga Apodidae).
* **Basa Indonésia:** Layang-layang api, burung walet sawah.
* **Basa Inggris:** Barn Swallow.

## Status Konservasi 
Dumasar kana daptar beureum IUCN, *Hirundo rustica* asup kana kategori **Least Concern (LC)** atanapi "Resiko Handap". Populasina kacida lobana sarta sumebar di sakuliah buana iwal Antartika.

## Panyebaran 
Walét sawah mangrupakeun manuk migrasi. Maranéhna baranahan di wewengkon Éropa, Asia bagian kalér, sarta Amérika Kalér. Nalika usum tiis di kalér datang, ieu manuk bakal migrasi ka wilayah kidul anu leuwih haneut saperti Asia Tenggara (kaasup Indonésia), Afrika, sarta Amérika Kidul.

## Ciri Fisik 
* **Warna:** Bagian luhur awakna (tonggong) warnana biru poék semu hinyay/métalik. Bagian tarang sarta tikorona warnana coklat beureum (ferruginous).
* **Buntut:** Miboga buntut anu panjang sarta nyagak pisan (*deeply forked tail*).
* **Ukuran:** Panjang awakna kira-kira 17-19 cm kaasup bulu buntutna anu panjang.

## Baranahan 
Ieu manuk biasana baranahan di wilayah kalér (Hémisfér Kalér). Maranéhna nyieun sayang tina campuran leutak, jukut garing, sarta bulu manuk anu napel dina témbok wangunan, handapeun sasak, atanapi dina gawir batu.
* **Endog:** Bikangna biasana neundeun 4 nepi ka 5 endog warna bodas kalayan bintik-bintik coklat.
* **Nyileungleum:** Endog dieruman salila 14-19 poé ku bikangna (sakapeung dibantuan ku jantanna).
* **Anakan:** Anak manuk bakal mimiti bisa hiber (*fledge*) saatos umur 18-23 poé. Walét sawah dipikawanoh saliku manuk anu satia ka pasanganna (monogami).

## Sipat jeung Kadaharan 
Walét sawah nyaéta manuk anu pinter hiber sarta néwak mangsana bari hiber (*aerial insectivore*). Kadaharan utamana nyaéta gogodog, laleur, nyiruan, sarta rupa-rupa gegeremet leutik séjénna anu aya di luhureun sawah atanapi cai.

## Référénsi
Cerecet

**Cerecet; Wérégan Kerdil**; *Psaltria exilis*;  (ᮝᮦᮛᮦᮌᮔ᮪ ᮊᮨᮁᮓᮤᮜ᮪) atanapi dina basa Inggris dipikawanoh ku nami **Pygmy Bushtit** nyaéta salah sahiji spésiés manuk éndemik ti Pulo Jawa, Indonésia. Ieu manuk téh unik pisan sabab mangrupakeun hiji-hijina anggota ti genus *Psaltria* sarta mangrupakeun manuk pangleutikna anu aya di Pulo Jawa.

## Nami Lokal (Vernakular) 
Ieu manuk miboga sababaraha nami:
* **Basa Sunda:** Wérégan kerdil, manuk cilik.
* **Basa Indonésia:** Wergan kerdil, bushtit kerdil.
* **Basa Inggris:** Pygmy Bushtit, Pygmy Tit.

## Status Konservasi 
Dumasar kana daptar beureum IUCN, *Psaltria exilis* asup kana kategori **Least Concern (LC)** atanapi "Resiko Handap". Sanajan wilayah panyebaranna kawates (éndemik), populasina di leuweung-leuweung pagunungan masih kénéh kawilang aman.

## Panyebaran 
Wérégan kerdil mangrupakeun manuk éndemik anu ngan bisa kapanggih di pagunungan Pulo Jawa, hususna di Jawa bagian kulon sarta tengah. Habitatna aya di leuweung-leuweung luhur (montane forest) sarta sub-pagunungan, ti mimiti luhurna 1.000 méter nepi ka 3.000 méter di luhur permukaan laut (mdpl).

## Ciri Fisik 
* **Ukuran:** Kacida leutikna, panjang awakna ngan kira-kira 8 nepi ka 8,5 cm, ngajadikeunana manuk pangleutikna di wilayahna.
* **Warna:** Awak bagian luhur warnana kulawu coklat, sedengkeun bagian handapna leuwih caang semu bodas kulawu.
* **Paruh:** Miboga paruh anu pondok pisan sarta kuat, warna hideung.
* **Panon:** Iris panonna warnana bodas atanapi semu konéng caang, anu némbongkeun kontras jeung warna bulu sirahna.

## Baranahan 
Wérégan kerdil dipikawanoh salaku manuk anu *sosialis* pisan sarta sering kapanggih hirup dina kelompok leutik.
* **Sayang:** Maranéhna nyieun sayang anu bentukna kawas kantong leutik (*pouch-shaped*) anu ngagantung dina dahan tangkal anu luhur. Sayangna dijieun tina campuran lukut, jaring lancah, sarta serat tutuwuhan.
* **Endog:** Biasana neundeun 2 nepi ka 3 endog warna bodas bersih.
* **Sipat:** Ieu manuk sering néangan kadaharan bari luncat gancang dina pucuk tatangkalan (*canopy*) bareng jeung kelompokna.

## Sipat jeung Kadaharan 
Kadaharan utamana nyaéta gegeremet leutik sarta hileud anu aya dina sela-sela dangdaunan sarta dahan tatangkalan leuweung. Sangkan awakna tetep haneut dina suhu gunung anu tiis, maranéhna mindeng eunteup barengan (*huddling*) dina hiji dahan.

## Référénsi 
Kategoti:Aves
Cinénén padi

**Cinénén Padi**; *Cisticola juncidis* (ᮎᮤᮔᮦᮔᮦᮔ᮪ ᮕᮓᮤ) atanapi dina basa Inggris dipikawanoh ku nami **Zitting Cisticola** nyaéta salah sahiji spésiés manuk leutik tina kulawarga Cisticolidae. Ieu manuk dipikawanoh ku sora hiberna anu unik "zit-zit-zit" bari hiber luncat-luncatan di luhureun sawah atanapi tegalan.

## Nami Lokal (Vernakular) 
Ieu manuk miboga sababaraha nami:
* **Basa Sunda:** Cinénén padi, manuk sawah.
* **Basa Indonésia:** Cici padi.
* **Basa Inggris:** Zitting Cisticola, Fan-tailed Warbler.

## Status Konservasi 
Dumasar kana daptar beureum IUCN, *Cisticola juncidis* asup kana kategori **Least Concern (LC)** atanapi "Resiko Handap". Populasina kacida lobana sarta panyebaranna lega pisan di sakuliah dunya.

## Panyebaran 
Cinénén padi miboga wewengkon panyebaran anu lega, ngawengku bagian kidul Éropa, Afrika (iwal gurun Sahara), sarta bagian kidul Asia nepi ka Indonésia jeung Australia kalér. Di Indonésia, ieu manuk kapanggih di sakuliah pulo-pulo badag saperti Sumatera, Jawa, Bali, Kalimantan, sarta Sulawesi.

## Ciri Fisik 
* **Ukuran:** Leutik, panjang awakna kira-kira 10 nepi ka 12 cm.
* **Warna:** Awak bagian luhurna warnana coklat kalayan pola loreng-loreng (striated) hideung. Bagian handapna warnana semu bodas atawa buff.
* **Buntut:** Buntutna pondok sarta miboga pola bintik bodas dina tungtung bulu buntutna anu bakal katingali nalika manuk ieu meberkeun buntutna.

## Baranahan 
Cinénén padi biasana baranahan dina usum ngijih atawa nalika jukut-jukut keur meujeuhna jangkung.
* **Sayang:** Jaluna nyieun rangka sayang tina jukut-jukut hirup anu ditalian ku rambat lancah nepi ka bentukna kawas botol atanapi dompét leutik anu nyumput dina jero rungkun jukut.
* **Endog:** Biasana neundeun 3 nepi ka 6 endog warna bodas atanapi semu biru kalayan bintik coklat.
* **Sipat:** Manuk jaluna dipikawanoh ku pola hiber "display" anu luhur bari ngaluarkeun sora ritmis pikeun narik perhatian bikangna.

## Sipat jeung Kadaharan 
Kadaharan utamana nyaéta rupa-rupa gegeremet leutik saperti simeut, laleur, sarta lancah leutik anu aya dina sela-sela jukut atanapi tatangkalan paré.

## Référénsi
Gelombang Protés Gén Z 2025

**Gelombang Protés Gén Z** mangrupakeun rarangkén aksi protés anu dilakukeun ku nonoman, generasi ngora, kaasup mahasiswa di lintas buana, anu dibalukarkeun ku basilat, séngséléké, jeung kateuadilan pamaréntah. Protés kalangan generasi Z anu dimimitian ti dunya maya ieu tuluy berkembang jadi pola global di dunya nyata anu ngarobah pamaréntahan di sababaraha nagara, jeung ngagoncang institusi pamaréntahan di nagara séjénna.

Salila 2025, gelombang protés ieu lumangsung di Népal, Indonésia, Maroko, Togo, Kénya, Filipina, jeung nagara-nagara séjénna, di buana Asia, Amérika Latin, jeung Afrika.

## Kasang tukang 
Gelombang protés anu lumangsung di 2025 dimimitian di Népal, anu dibalukarkeun ku pelarangan pamakéan média sosial ku Kamenterian Komunikasi jeung Téknologi Informasi Népal. Mahkamah Agung ngaluarkeun aturan yén kabéh sosial media kudu ngadaptar heula saacan bisa dioperasikeun sangkan pamaréntah bisa nénjo kabéh kontén nu aya.

## Rujukan
Oray cai

**Oray cai**; *Malayopython reticulatus* (atanapi dipikawanoh ku ngaran **Sanca Kembang** atawa **Reticulated Python**) nyaéta spésiés oray badag tina kulawarga Pythonidae anu asalna tina wilayah Asia Tenggara. Ieu oray dipikawanoh salaku oray pangpanjangna sarta salah sahiji réptil pangbeuratna di dunya.

## Nami Lokal (Vernakular) 
Ieu oray miboga sababaraha nami:
* **Basa Sunda:** Oray sanca, sanca kembang, sanca manuk.
* **Basa Indonésia:** Sanca kembang, ular piton, sanca batik.
* **Basa Jawa:** Ulo sowo, ulo kembang.
* **Basa Inggris:** Reticulated Python.

## Status Konservasi sarta Kapunahan 
Dumasar kana daptar beureum IUCN, *Malayopython reticulatus* asup kana kategori **Least Concern (LC)** atanapi "Resiko Handap". Sanajan kitu, spésiés ieu asup kana daptar **CITES Appendix II**, anu hartosna perdaganganna kedah dikontrol sacara ketat.
Aya sababaraha ancaman anu bisa nyababkeun kapunahan lokal, di antarana:
* **Eksploitasi Kulit:** Sanca kembang mangrupakeun oray anu paling loba diboro pikeun dicokot kulitna sarta dijadikeun bahan industri *fashion* (tas, sapatu, sabuk).
* **Konflik jeung Manusa:** Alatan leungitna habitat, oray ieu mindeng asup ka padumukan jalma sarta dipaéhan sabab dianggap bahaya.
* **Konsumsi:** Di sababaraha wilayah, oray ieu ogé diboro pikeun dicokot dagingna atanapi dijadikeun ubar tradisional.

## Panyebaran 
Oray sanca kembang sumebar lega di sakuliah Asia Tenggara, ti mimiti India bagian wétan, Bangladesh, Myanmar, Thailand, Malaysia, dugi ka sakuliah pulo di Indonésia (ngawengku Sumatera, Jawa, Kalimantan, Sulawesi, sarta kapuloan Nusa Tenggara).

## Ciri Fisik 
* **Ukuran:** Bisa tumuwuh panjang rata-rata 3 nepi ka 6 méter, kalayan rékor anu kantos kacatet nepi ka langkung ti 7 méter.
* **Corak:** Pola "reticulated" (jala) dina awakna mangrupakeun kombinasi warna coklat, hideung, semu konéng, sarta kulawu anu fungsina salaku kamuflase sampurna di leuweung.
* **Sirah:** Miboga garis hideung tipis dina bagian tengah sirah sarta liang sénsor panas (*heat-sensing pits*) dina biwir luhurna.

## Sipat jeung Kadaharan 
Sanca kembang nyaéta oray anu henteu miboga peurah sarta maéhan mangsana ku cara meulit (*constriction*). Kadaharan utamana nyaéta mamalia leutik dugi ka badag saperti beurit, monyét, babi leuweung, sarta sakapeung ingon-ingon jalma.

## Référénsi
Berencét wergan

**Berencét Werengan; Wérégan Jawa**; *Alcippe pyrrhoptera,* (ᮝᮦᮛᮦᮌᮔ᮪ ᮏᮝ) atanapi dina basa Inggris dipikawanoh ku nami **Javan Fulvetta** nyaéta salah sahiji spésiés manuk éndemik (asli) ti Pulo Jawa, Indonésia. Ieu manuk kaasup kana kulawarga Alcippeidae.

## Nami Lokal (Vernakular) 
Ieu manuk miboga sababaraha nami:
* **Basa Sunda:** Wérégan jawa; pepeuyuhan;
* **Basa Indonésia:** Wergan jawa.
* **Basa Inggris:** Javan Fulvetta.

## Status Konservasi 
Dumasar kana daptar beureum IUCN, *Alcippe pyrrhoptera* asup kana kategori **Least Concern (LC)** atanapi "Resiko Handap". Sanajan populasina masih kawilang stabil di wewengkon pagunungan, karuksakan habitat leuweung tetep janten ancaman jangka panjang.

## Panyebaran 
Wérégan jawa mangrupakeun manuk éndemik anu ngan saukur kapanggih di Pulo Jawa. Habitat aslina nyaéta leuweung tropis sarta sub-tropis di wewengkon pagunungan, ti mimiti luhurna 800 nepi ka 2.500 méter di luhur permukaan laut (mdpl).

## Ciri Fisik 
* **Warna:** Awak bagian luhurna didominasi ku warna coklat zaitun atanapi coklat semu beureum. Bagian handapna (dada jeung beuteung) warnana leuwih caang, semu kulawu atanapi buff.
* **Sirah:** Sirahna warnana kulawu coklat tanpa aya garis alis anu jelas saperti jenis wérégan séjénna.
* **Ukuran:** Awakna leutik sarta ramping, panjangna kira-kira 14 cm.

## Baranahan 
Wérégan jawa biasana baranahan sapanjang taun, kalayan puncakna dina bulan Januari nepi ka Juni. 
* **Sayang:** Maranéhna nyieun sayang anu bentukna kawas cangkir nangkarak (*cup-shaped*) tina bahan jukut, akar-akaran leutik, sarta lukut anu disimpen dina dahan tangkal anu pendék atawa rungkun.
* **Endog:** Biasana neundeun 2 endog warna bodas semu *jambon* kalayan totol coklat poék.
* **Sipat:** Ieu manuk mindeng kapanggih hirup dina kelompok leutik/ngabubuhan atanapi campur jeung jenis manuk leutik séjénna (*mixed-species feeding flocks*).

## Sipat jeung Kadaharan 
Manuk ieu kacida tanginasna néangan kadaharan di bagian tengah nepi ka handap tatangkalan (*understory*). Kadaharan utamana nyaéta gegeremet leutik, hileud, sarta sakapeung bungbuahan leutik (béri).

## Référénsi
Oray sanca manuk

**Oray sanca manuk;** *Boiga cynodon* (atanapi dipikawanoh ku ngaran **Oray Gadung Kayu** atawa **Dog-toothed Cat Snake**) nyaéta spésiés oray tina kulawarga Colubridae anu hirupna lolobana dina tangkal (arboreal).

## Nami Lokal (Vernakular) 
Ieu oray miboga sababaraha nami:
* **Basa Sunda:** Oray gadung kayu, oray cingcin (sakapeung pahili).
* **Basa Indonésia:** Ular gadung coklat, ular taring anjing.
* **Basa Inggris:** Dog-toothed Cat Snake.

## Status Konservasi 
Dumasar kana daptar beureum IUCN, *Boiga cynodon* asup kana kategori **Least Concern (LC)** atanapi "Resiko Handap". Populasi oray ieu dianggap masih stabil sarta sumebar lega di wewengkon Asia Tenggara.

## Référénsi
Pembunuhan Affan Kurniawan

**Pembunuhan Affan Kurniawan** lumangsung dina mangsa unjuk rasa di sakuriling Gedong DPR/MPR RI, Jakarta Pusat, dina 28 Agustus 2025, ku cara ditabrak jeung dilindes ku kendaraan taktis Rimueng milik Satuan Brigade Mobil (Brimob) Kepolisian Daerah Metro Jaya. Kajadian ieu micu unjuk rasa anu leuwih gedé di rupa-rupa tempat di Indonesia, sakaligus narik perhatian husus ti pamaréntah jeung masarakat.

## Latar tukang 
Ti saprak 25 Agustus 2025, unjuk rasa dibarengan ku karusuhan lumangsung di rupa-rupa wewengkon di Indonésia. Unjuk rasa ieu awalna dipicu ku protes kana ayana tunjangan anyar pikeun anggota Déwan Perwakilan Rakyat Republik Indonesia, nyaéta tunjangan perumahan. Sajaba ti éta, ogé didorong ku kanaékan pajeg bumi jeung bangunan anu kajadian di sababaraha daérah, sarta kakeuheul masarakat kana kinerja pamaréntah dina ngungkulan kasenjangan ékonomi jeung kanaékan biaya hirup.

## Korban 
Affan Kurniawan (18 Juli 2004 – 28 Agustus 2025) nyaéta saurang pangemudi ojek daring Gojek asal Indonésia. Affan cicing babarengan jeung kulawargana di imah kontrakan di Jalan Tayu, Ménténg, Jakarta Pusat. Di kontrakan éta, manéhna hirup jeung tujuh anggota kulawarga, kaasup kolotna, adina awéwé nu ngaranna Wulantika Ramadhanti, jeung lanceuk lalaki ngaranna Adam Al Rasyid anu ogé pangemudi ojek daring. Saméméh digawé jadi pangemudi ojek daring dina 2022, manéhna kungsi digawé jadi satpam di kawasan Menteng.

Affan ogé dipikanyaho geus digawé lepas ti saprak 2015 sanggeus henteu neruskeun atikan ka tingkat sakola menengah pertama. Anjeunna dipikanyaho masih ngalaksanakeun pagawéanana salaku pangojek daring dina poé unjuk rasa. Tina bukti pesenan anu ditarima dina poé éta, Affan henteu boga niat pikeun ilubiung langsung dina aksi demonstrasi.

## Rujukan
KaburAjaDulu

**#KaburAjaDulu** nyaéta hiji tagar anu jadi fenomena sosial sarta viral di média sosial Indonesia dina bulan Pébruari 2025, utamana di platform X. Tagar ieu dipaké ku warganét Indonésia pikeun ngébréhkeun kahayang ninggalkeun Indonésia demi néangan kasempetan pagawean, atikan, atawa kahirupan anu leuwih hadé di luar nagri. Fenomena ieu ngagambarkeun kahariwang kana kaayaan sosial jeung ékonomi di jero nagri, saperti mahalna biaya atikan, kurangna lapangan pagawean, sarta gaji anu dianggap leutik. Ngaliwatan #KaburAjaDulu, loba pamaké ngabagi informasi ngeunaan lowongan pagawean, béasiswa, jeung kasempetan karir di luar nagri. 

Salian ti éta, #KaburAjaDulu ogé jadi wadah diskusi ngeunaan tekanan sosial jeung ékonomi, kaasup lingkungan pagawean anu teu kondusif jeung hubungan pribadi anu teu séhat. Sababaraha warganet nganggap “kabur” minangka solusi pikeun néangan kahirupan anu leuwih hadé, sedengkeun nu séjén ngadebatkeun dampakna kana nasionalisme jeung kasatiaan ka nagara. Tokoh publik saperti Anies Baswédan boga pamadegan yén néangan kasempetan di luar nagri lain hartina kaleungitan rasa nasionalisme, tapi malah bisa jadi cara pikeun ningkatkeun kualitas hirup sarta méré kontribusi anu leuwih hadé pikeun bangsa.

## Rujukan
Walet ageung

**Walét ageung; Walét Keléng**; *Cecropis daurica*; (ᮝᮜᮦᮒ᮪ ᮊᮨᮜᮦᮀ) atanapi dina basa Inggris dipikawanoh ku nami **Red-rumped Swallow** nyaéta spésiés manuk tina kulawarga Hirundinidae anu miboga ciri khas mangrupa warna semu beureum dina bagian tonggong handapna.

## Nami Lokal (Vernakular) 
Ieu manuk miboga sababaraha nami:
* **Basa Sunda:** Walét keléng, walét tunggir beureum.
* **Basa Indonésia:** Layang-layang loreng, layang-layang goa.
* **Basa Inggris:** Red-rumped Swallow.

## Status Konservasi 
Dumasar kana daptar beureum IUCN, *Cecropis daurica* asup kana kategori **Least Concern (LC)** atanapi "Resiko Handap". Populasina sumebar lega sarta kawilang stabil di sakuliah dunya.

## Panyebaran 
Walét keléng miboga wewengkon panyebaran anu lega pisan, ti mimiti kidul Éropa, Afrika, Asia Tengah, dugi ka Asia Tenggara. Di Indonésia, ieu manuk mindeng kapanggih di pulo Sumatera, Jawa, Bali, sarta Nusa Tenggara. Sabagian populasi di wilayah kalér mangrupakeun manuk migrasi anu pindah ka wilayah tropis nalika usum tiis.

## Ciri Fisik 
* **Warna:** Bagian luhur awakna (mahkota jeung tonggong) warnana biru poék métalik. Bagian tukang beuheung sarta tunggir (rump) warnana coklat semu beureum (*rufous*).
* **Bagian Handap:** Dada sarta beuteungna warnana bodas semu coklat kalayan garis-garis hideung leutik (*streaking*).
* **Buntut:** Panjang sarta nyagak pisan kawas gunting, mirip jeung Walét Sawah tapi leuwih kaku.

## Baranahan 
Walét keléng dipikawanoh ku kapinteranana nyieun sayang tina leutak anu wangunna unik pisan.
* **Sayang:** Bentukna kawas kendi atanapi torowongan anu miboga liang panto asup panjang (*tunnel entrance*). Sayangna napel dina lalangit guha, handapeun sasak, atanapi dina bagian wangunan anu haneut.
* **Endog:** Biasana neundeun 3 nepi ka 6 endog warna bodas bersih.
* **Sipat:** Ieu manuk mindeng sayangna dipaké deui dina taun-taun saterusna sarta hirup dina kelompok leutik.

## Sipat jeung Kadaharan 
Kadaharan utamana nyaéta gegeremet hiber (*aerial insects*) saperti laleur, simeut leutik, sarta rupa-rupa gegeremet sawah séjénna. Cara hiberna leuwih antaré sarta leuwih loba ngalayang (*gliding*) batan Walét Sawah.

## Référénsi
Tulung tumpuk

**Tulung tumpuk; Tohtor**; *Psilopogon javensis* (ᮒᮧᮂᮒᮧᮁ) atanapi dina basa Inggris dipikawanoh ku nami **Black-banded Barbet** nyaéta salah sahiji spésiés manuk éndemik (asli) ti Pulo Jawa, Indonésia. Ieu manuk kaasup kana kulawarga Megalaimidae sarta dipikawanoh ku sora "tohtor-tohtor" anu ritmis sarta tarik.

## Nami Lokal (Vernakular) 
Ieu manuk miboga sababaraha nami:
* **Basa Sunda:** Tohtor, ulung-ulung.
* **Basa Indonésia:** Takur tulung-tumpuk.
* **Basa Inggris:** Black-banded Barbet, Javan Barbet.

## Status Konservasi 
Dumasar kana daptar beureum IUCN, *Psilopogon javensis* asup kana kategori **Near Threatened (NT)** atanapi "Hampir Terancam". Hal ieu lantaran habitat leuweung di dataran handap Jawa beuki loba anu ruksak sarta leungit.

## Panyebaran 
Tohtor mangrupakeun manuk éndemik anu ngan saukur kapanggih di Pulo Jawa. Habitat aslina nyaéta leuweung tropis dataran handap nepi ka wewengkon pasir (sub-montane), ti luhurna 0 nepi ka 1.500 méter di luhur permukaan laut (mdpl).

## Ciri Fisik 
* **Warna:** Awakna didominasi ku warna héjo caang.
* **Sirah:** Sirahna miboga kombinasi warna anu éndah; tarang sarta pipina warnana konéng, sedengkeun bagian beuheungna miboga garis hideung anu kandel (band) anu janten ciri utama spésiés ieu.
* **Pamatuk:** Miboga paruh anu badag sarta kuat kalayan rupa-rupa rambut (*bristles*) dina sabudeureun pangkal paruhna.

## Baranahan 
Manuk tohtor dipikawanoh ku kamampuhna nyieun liang dina tatangkalan pikeun sayangna.
* **Sayang:** Maranéhna nyieun liang dina dahan tangkal anu parantos paéh atanapi hipu. Liangna dijieun buleud sampurna ngagunakeun paruhna anu kuat.
* **Endog:** Biasana neundeun 2 nepi ka 3 endog warna bodas bersih.
* **Sipat:** Ieu manuk téh sato anu *soliter* (nyalira) atanapi hirup bareng jeung pasanganna. Maranéhna kacida jaga wewengkonna (*territorial*).

## Sipat jeung Kadaharan 
Kadaharan utamana nyaéta rupa-rupa bungbuahan leutik, hususna buah kiara (*Ficus*). Sajaba ti éta, tohtor ogé sok ngadahar gegeremet leutik sarta hileud pikeun nambihan protéinna.

## Référénsi
Miss Universe 2025

**Miss Universe 2025** mangrupa édisi ka-74 tina kontés Miss Universe anu dilaksanakeun di IMPACT Challenger Hall, Muang Thong Thani, Ban Mai, Nonthaburi, Thailand dina tanggal 21 Nopémber 2025. Dina ahir acara, Victoria Kjær Theilvig, Miss Universe 2024 ti Denmark, masrahkeun makuta ka Fátima Bosch ti Méksiko minangka panerusna.

Dilaksanakeun di tengah masa berkabung sanggeus pupusna ibu suri Thailand, Ratu Sirikit, sababaraha runtuyan acara kontés geus disaluyukeun minangka bentuk simpati. Sanajan kitu, rupa-rupa kontroversi ogé ngiringan jalanna kontés, ti mimiti paripolah ketua panyelenggara kompetisi, sengketa hukum anu disanghareupan ku nu boga kontés, mundurna juri, nepi ka tuduhan kecurangan dina nangtukeun juara.

Wakil Indonésia, Sanly Liu, Miss Universe Indonesia 2025, teu hasil asup kana 30 besar, tapi hasil meunang pangajén Best Skin.

## Rujukan
Srigunting abu-abu

**Srigunting abu-abu; Saéran Kulawu**; *Dicrurus leucophaeus*;  (ᮞᮦᮛᮔ᮪ ᮊᮥᮜᮝᮥ) atanapi dina basa Inggris dipikawanoh ku nami **Ashy Drongo** nyaéta salah sahiji spésiés manuk tina kulawarga Dicruridae. Ieu manuk dipikawanoh ku warna awakna anu kulawu poék sarta sipatna anu agrésif nalika ngajaga wilayahna.

## Nami Lokal (Vernakular) 
Ieu manuk miboga sababaraha nami:
* **Basa Sunda:** Saéran kulawu, saéran awu.
* **Basa Indonésia:** Srigunting kelabu.
* **Basa Inggris:** Ashy Drongo.

## Status Konservasi 
Dumasar kana daptar beureum IUCN, *Dicrurus leucophaeus* asup kana kategori **Least Concern (LC)** atanapi "Resiko Handap". Populasina kacida lobana sarta panyebaranna lega pisan di sakuliah Asia.

## Panyebaran 
Saéran kulawu sumebar lega ti mimiti India bagian wétan, Tiongkok, dugi ka Asia Tenggara kaasup Indonésia. Di Indonésia, ieu manuk kapanggih di pulo Sumatera, Jawa, Bali, Kalimantan, sarta Lombok. Sabagian populasi ti wilayah kalér mangrupakeun manuk migrasi anu pindah ka wilayah kidul nalika usum tiis.

## Ciri Fisik 
* **Warna:** Sakujur awakna didominasi ku warna kulawu poék (ashy gray). Bagian handapna sakapeung leuwih caang.
* **Panon:** Iris panonna warnana beureum caang, némbongkeun kontras anu jelas jeung warna bulu sirahna.
* **Buntut:** Panjang sarta nyagak pisan (*forked tail*) kawas gunting, mangrupakeun ciri khas kulawarga saéran.

## Baranahan 
Ieu manuk nyieun sayang dina dahan tatangkalan anu luhur sarta rada jauh tina batang utama.
* **Sayang:** Bentukna kawas cangkir anu deet sarta ramping, dijieun tina serat tatangkalan sarta jaring lancah supados kuat napel dina dahan.
* **Endog:** Biasana neundeun 2 nepi ka 4 endog warna bodas semu jambon kalayan bintik-bintik coklat.
* **Sipat:** Saéran kulawu kacida wanianna; maranéhna moal asa-asa narjang manuk anu leuwih badag saperti Heulang upami ngadeukeutan sayangna.

## Sipat jeung Kadaharan 
Kadaharan utamana nyaéta rupa-rupa gegeremet saperti simeut, papanting, sarta laleur. Maranéhna pinter néwak mangsa bari hiber (*hawking*). Sajaba ti éta, manuk ieu ogé dipikawanoh pinter niron-niron sora manuk sanés (*mimicry*) pikeun ngabobodo mangsa atanapi musuhna.

## Référénsi
Sikatan

**Sikatan; Kacer Pulo**; *Rhipidura leucophrys*;  (ᮊᮎᮨᮁ ᮕᮥᮜᮧ) atanapi dina basa Inggris dipikawanoh ku nami **Willie Wagtail** nyaéta salah sahiji spésiés manuk tina kulawarga Rhipiduridae. Ieu manuk dipikawanoh ku sipatna anu wanian sarta kabiasaanana anu sok ngoyag-ngoyagkeun buntutna ka kenca-katuhu nalika néangan mangsa di taneuh.

## Nami Lokal (Vernakular) 
Ieu manuk miboga sababaraha nami:
* **Basa Sunda:** Kacer pulo, manuk kipas hideung bodas.
* **Basa Indonésia:** Srigunting kelapa (sering salah harti), kipasan kebun.
* **Basa Inggris:** Willie Wagtail.

## Status Konservasi 
Dumasar kana daptar beureum IUCN, *Rhipidura leucophrys* asup kana kategori **Least Concern (LC)** atanapi "Resiko Handap". Populasina kacida stabilna sarta gampang adaptasi jeung lingkungan manusa saperti taman kota sarta perkebunan.

## Panyebaran 
Kacer pulo sumebar lega di wewengkon Australia, Papua Nugini, Kapuloan Solomon, sarta sabagian wilayah Indonésia (hususna di Maluku sarta Papua). Ieu manuk resep cicing di tempat anu kabuka, deukeut cai, atanapi di wewengkon padumukan.

## Ciri Fisik 
* **Warna:** Sakujur awakna bagian luhur, sirah, sarta dada warnana hideung pekat. Bagian handapna (beuteung) warnana bodas bersih.
* **Alis:** Miboga garis bodas ipis di luhureun panonna anu katingali saperti alis.
* **Buntut:** Panjang sarta mindeng dimeberkeun kawas kipas (ciri khas genus Rhipidura).

## Baranahan 
Kacer pulo dipikawanoh salaku manuk anu kacida ngajagana ka sayangna, sanajan ka sato anu leuwih badag saperti anjing atanapi ucing.
* **Sayang:** Wangunna kawas cangkir anu rapih pisan, dijieun tina jukut garing sarta ditalian ku jaring lancah anu kacida kuatna.
* **Endog:** Biasana neundeun 2 nepi ka 4 endog warna krem kalayan bintik-bintik abu-abu atanapi coklat.
* **Sipat:** Ieu manuk mindeng nyieun sayang deukeut jeung sayang manuk Grallina cyanoleuca (Magpie-lark) pikeun saling ngajaga tina prédator.

## Sipat jeung Kadaharan 
Kadaharan utamana nyaéta rupa-rupa gegeremet saperti laleur, papanting, sarta simeut. Maranéhna néangan mangsa bari luncat di taneuh atawa bari hiber pondok. Sora hiberana ogeé kacida halimpu sarta *ritmis*, mindeng kadéngé nepika peuting nalika bulan caang.

## Référénsi
Sepah gunung

**Sepah gunung; Sepah Leutik**; *Pericrocotus cinnamomeus*; (ᮞᮨᮕᮂ ᮜᮩᮒᮤᮊ᮪) atanapi dina basa Inggris dipikawanoh ku nami **Small Minivet** nyaéta salah sahiji spésiés manuk leutik tina kulawarga Campephagidae. Ieu manuk dipikawanoh ku warna awakna anu hurung sarta kabiasaanana anu sok hirup ngabubuhan dina pucuk tatangkalan.

## Nami Lokal (Vernakular) 
Ieu manuk miboga sababaraha nami:
* **Basa Sunda:** Sepah leutik, manuk sepah.
* **Basa Indonésia:** Sepah kecil.
* **Basa Inggris:** Small Minivet.

## Status Konservasi 
Dumasar kana daptar beureum IUCN, *Pericrocotus cinnamomeus* asup kana kategori **Least Concern (LC)** atanapi "Resiko Handap". Populasina kawilang stabil sarta sumebar lega di wewengkon tropis Asia.

## Panyebaran 
Sepah leutik sumebar di sakuliah Asia Kidul dugi ka Asia Tenggara, ngawengku nagara India, Sri Lanka, Myanmar, Thailand, Laos, Vietnam, Kamboja, sarta Indonésia. Di Indonésia, ieu manuk kapanggih di pulo Sumatera, Jawa, sarta Bali. Habitatna nyaéta leuweung haneut, kebon, sarta wewengkon rungkun terbuka.

## Ciri Fisik 
* **Jantan:** Miboga sirah sarta tonggong warna kulawu poék semu hideung. Bagian dada, beuteung, sarta sisi buntutna warnana oranyeu hurung atawa semu beureum.
* **Bikang:** Warnana leuwih kusam, didominasi ku warna kulawu dina bagian luhur sarta warna konéng pias dina bagian handapna.
* **Ukuran:** Awakna ramping, panjangna kira-kira 15 cm.

## Baranahan 
Sepah leutik nyieun sayang anu kacida rapihna sarta hésé katingali lantaran kamuflasena anu sampurna.
* **Sayang:** Bentukna kawas cangkir leutik anu déét, dijieun tina harambay tatangkalan sarta rambat lancah, sarta dihias ku lukut atanapi kulit kai supados mirip jeung dahan tangkal.
* **Endog:** Biasana neundeun 2 nepi ka 3 endog warna héjo pias kalayan bintik-bintik coklat.
* **Sipat:** Ieu manuk téh sato sosial anu mindeng néangan kadaharan dina kelompok leutik (4-10 buntut) bari terus disada téréptépan.

## Sipat jeung Kadaharan 
Kadaharan utamana nyaéta rupa-rupa gegeremet leutik sarta hileud. Maranéhna pinter néwak mangsa dina sela-sela dangdaunan (*gleaning*) atanapi néwak bari hiber pondok (*sallying*).

## Référénsi
Oray sanca bodo

**Oray sanca**; *Python molurus* (atanapi dipikawanoh ku ngaran **Sanca India** atawa **Indian Rock Python**) nyaéta spésiés oray badag anu henteu miboga peurah (non-venomous) tina kulawarga Pythonidae.

## Nami Lokal (Vernakular) 
Ieu oray miboga sababaraha nami di antarana:
* **Basa Sunda:** Oray sanca, sanca India.
* **Basa Indonésia:** Sanca India, piton India.
* **Basa Inggris:** Indian Rock Python, Black-tailed Python.

## Status Konservasi 
Dumasar kana daptar beureum IUCN, *Python molurus* asup kana kategori **Near Threatened (NT)** atanapi "Hampir Kaancam". Lian ti éta, spésiés ieu ogé didaptarkeun dina **CITES Appendix I**, anu hartosna aya larangan ketat dina perdagangan internasionalna lantaran populasina anu beuki ngurangan.

## Panyebaran 
Ieu oray sumebar di wewengkon Asia Kidul sarta sabagian Asia Tenggara, ngawengku nagara India, Pakistan, Sri Lanka, Nepal, Bhutan, Bangladesh, sarta bagian kalér Myanmar. Sanca India resep cicing di habitat anu deukeut ka cai, saperti rawa, leuweung tropis, sarta tegala jukut anu hieum.

## Ciri Fisik 
* **Ukuran:** Bisa tumuwuh panjang rata-rata 3 méter, tapi aya ogé anu kacatet nepi ka 6 méter kalayan beurat awak anu kacida badagna.
* **Warna:** Warna dasarna semu konéng atanapi kulawu kalayan corak kotak-kotak coklat poék anu henteu rata sapanjang awakna.
* **Sirah:** Miboga bentuk sirah segitiga sarta gaduh sénsor panas (*heat-sensing pits*) dina biwir luhurna pikeun ngadetéksi mangsa dina kaayaan poék.

## Sipat jeung Kadaharan 
Sanca India téh sato anu gerakna laun tapi kacida kuatna. Manéhna maéhan mangsana ku cara meulit (*constriction*) nepi ka mangsana teu bisa ngambekan. Kadaharan utamana nyaéta mamalia leutik dugi ka sedeng, manuk, sarta reptilia séjénna.

## Référénsi
Cingcoang

**Cingcoang; Anis Biru**; *Myiomela diana*; (ᮃᮔᮤᮞ᮪ ᮘᮤᮛᮥ) atanapi dina basa Inggris dipikawanoh ku nami **Sunda Robin** nyaéta salah sahiji spésiés manuk éndemik tina kulawarga Muscicapidae (kulawarga sikatan). Ieu manuk dipikawanoh salaku pangeusi leuweung pagunungan luhur anu isinan sarta mindeng cicing dina sela-sela rungkun anu poék.

## Nami Lokal (Vérnakular) 
Ieu manuk miboga sababaraha nami:
* **Basa Sunda:** Anis biru, cingcoang biru.
* **Basa Indonésia:** Cingcoang biru.
* **Basa Inggris:** Sunda Robin, Javan Blue Robin.

## Status Konservasi 
Dumasar kana daptar beureum IUCN, *Myiomela diana* asup kana kategori **Least Concern (LC)** atanapi "Resiko Handap". Sanajan wilayah panyebaranna kawates (éndemik), populasina di taman nasional saperti Gunung Gédé Pangrango masih kawilang stabil.

## Panyebaran 
Anis biru mangrupakeun manuk éndemik di Pulo Jawa sarta Sumatera. Habitat aslina nyaéta leuweung tropis pagunungan (*montane forest*) anu jemlék sarta loba lukutna, biasana dina luhurna 1.000 nepi ka 3.000 méter di luhur permukaan laut (mdpl).

## Ciri Fisik 
* **Jalu:** Sakujur awakna didominasi ku warna biru poék semu hideung (indigo). Ciri khasna nyaéta bagian tarang sarta luhureun panonna miboga kelir biru caang anu hurung (*iridescent*).
* **Bikang:** Warnana béda pisan jeung jalu, didominasi ku warna coklat zaitun sarta beureum bata (rufous) dina bagian buntut sarta jangjangna.
* **Ukuran:** Awakna leutik, panjangna kira-kira 15 cm.

## Baranahan 
Ieu manuk nyieun sayang dina sela-sela dahan tatangkalan anu pendék atanapi dina sela-sela gawir anu ka tutup ku lukut.
* **Sayang:** Bentukna kawas cangkir anu déét, dijieun tina lukut, rambat halus, sarta akar-akaran leutik.
* **Endog:** Biasana neundeun 2 endog warna bodas semu jambon kalayan totol-totol coklat beureum.
* **Sipat:** Anis biru téh sato anu isinan sarta miboga sora anu kacida halimpu sarta mélankolis, mindeng kadéngé nalika subuh atanapi burit.

## Sipat jeung Kadaharan 
Kadaharan utamana nyaéta rupa-rupa gegeremet leutik, hileud, sarta  kéong leuweung. Maranéhna néangan mangsa bari luluncatan dina handapeun tatangkalan (*undergrowth*) sarta jarang hiber luhur.

## Référénsi
Tiung nungkal

**Tiung nungkal; Cochoa Ungu**; Cochoa purpurea;  (ᮎᮧᮎᮧᮃ ᮥᮍᮥ) atanapi dina basa Inggris dipikawanoh ku nami **Purple Cochoa** nyaéta spésiés manuk tina kulawarga Turdidae (kulawarga anis atanapi manuk cacing). Ieu manuk dipikawanoh ku warna awakna anu unik sarta sipatna anu kacida isinan (dusun) di jero leuweung.

## Nami Lokal (Vernakular) 
Ieu manuk miboga sababaraha nami:
* **Basa Sunda:** Cochoa ungu.
* **Basa Indonésia:** Cochoa ungu.
* **Basa Inggris:** Purple Cochoa.

## Status Konservasi 
Dumasar kana daptar beureum IUCN, *Cochoa purpurea* asup kana kategori **Least Concern (LC)** atanapi "Resiko Handap". Sanajan kitu, manuk ieu kawilang jarang kapanggih (uncommon) sarta populasina gumantung pisan kana kalestarian leuweung primér.

## Panyebaran 
Cochoa ungu sumebar di wewengkon Asia Kidul dugi ka Asia Tenggara, ngawengku nagara-nagara saperti India, Nepal, Bhutan, Myanmar, Thailand, Tiongkok, Laos, sarta Viétnam. Habitat aslina nyaéta leuweung tropis sarta sub-tropis anu luhur sarta jemlék (leuweung lumut), biasana dina luhurna 1.000 nepi ka 3.000 mdpl.

## Ciri Fisik 
* **Warna:** Jaluna miboga warna ungu poék semu hideung kalayan pola biru caang (lavénder) dina bagian sirah, jangjang, sarta buntutna. Bikangna warnana leuwih kusam, didominasi ku warna coklat semu beureum.
* **Paruh:** Miboga paruh anu kandel sarta kuat warna hideung.
* **Ukuran:** Ukuran awakna kawilang sedeng, panjangna kira-kira 25 nepi ka 28 cm.

## Baranahan 
Manuk ieu nyieun sayang dina sela-sela dahan tatangkalan anu luhur sarta rindang.
* **Sayang:** Bentukna kawas cangkir anu dijieun tina harambay tatangkalan, lukut, sarta akar leutik.
* **Endog:** Biasana neundeun 2 nepi ka 3 endog warna bodas semu héjo kalayan bintik-bintik coklat.
* **Sipat:** Ieu manuk mindeng cicing dina dahan anu luhur bari teu loba gerak (pasif), ngajadikeunana hésé pisan pikeun ditalungtik di alam liar.

## Sipat jeung Kadaharan 
Kadaharan utamana nyaéta rupa-rupa bungbuahan leuweung (béri). Sajaba ti éta, manuk ieu ogé sok ngadahar gegeremet leutik sarta kéong anu kapanggih dina tatangkalan.

## Référénsi
Heulang borontok

**Heulang Brontok** (*Nisaetus cirrhatus*) nyaéta salah sahiji jinis manuk prédator tina kulawarga Accipitridae. Ieu sato kawéntar salaku *pemburu* anu ulung di leuweung-leuweung Asia Kidul dugi ka Asia Tenggara, kalebet di Pulo Jawa. Dina basa Inggris, ieu manuk disebut *Changeable Hawk-Eagle* kusabab variasi warna buluna anu kacida lobana.

## Morfologi 
Heulang brontok miboga ciri fisik anu unik tur *variatif* dumasar kana fase warnana:
* **Ukuran:** Kaasup heulang ukuran sedeng dugi ka ageung, panjang awakna sakitar 60-72 cm kalayan kebat jangjang 127-138 cm.
* **Polimorfisme:** Ieu spésiés miboga sipat *polimorfisme* (rupa-rupa wangun). Aya fase poék (*dark morph*) anu warnana hideung sagemblengna, sarta fase caang (*pale morph*) anu miboga warna coklat di bagian luhur sarta bodas kalayan garis-garis hideung di bagian handap.
* **Jambul:** Sub-spésiés *N. c. limnaeetus* anu aya di Jawa ilaharna teu miboga jambul (*crestless*) atanapi jambuna pondok pisan, béda sareng ras ti India anu jambuna panjang.

## Habitat sarta Paripolah 
* **Habitat:** Hirup di sisi leuweung, leuweung sekunder, sabana, sarta daérah tatanén anu deukeut ka leuweung. Maranéhna sering katingal nangkring (*perching*) dina dahan luhur bari ngawaskeun mangsa.
* **Kadaharan:** Salaku sato *karnivora*, heulang brontok moro mamalia leutik saperti bajing sarta beurit, ogé rupa-rupa reptil saperti kadal, sarta manuk sanésna.
* **Baranahan:** Sayangna dijieun tina tumpukan rangrang kai (*stick nest*) anu diéntépkeun luhureun tangtangkal jangkung. Samangsa nyayangna, manuk bikangna biasana ngan ngaluarkeun endog sasiki.

## Status Konservasi 
Dumasar kana daptar *IUCN Red List*, heulang brontok miboga status **Resiko Handap** (*Least Concern*). Nanging, di Indonésia, sakabéh jenis heulang kaasup sato anu *ditangtayungan* ku undang-undang (P.106/MENLHK/2018) margi peranna salaku prédator puncak (*apex predator*) penting pisan pikeun ngajaga kasaimbangan ékosistem.

## Référénsi
Nectariniidae

**Nectariniidae** nyaéta hiji kulawarga manuk leutik tina ordo Passeriformes. Di Indonésia sarta Tatar Sunda, ieu kelompok manuk leuwih kawéntar ku sebutan **Manuk Madu** atanapi **Sépah Raja**. Kulawarga ieu diwangun ku sakitar 145 spésiés anu sumebar di sakuliah Afrika, Asia, dugi ka Australia.

## Karakteristik Biologis 
Manuk dina kulawarga Nectariniidae miboga adaptasi *fisik* anu luyu pisan jeung cara hirupna anu sok nyeuseup sari kembang:
* **Pamatuk:** Pamatukna husus, panjang sarta melengkung ka handap (*decurved*). Ieu gunana pikeun ngahontal néktar dina dasar *tabung* kembang.
* **Lilsah:** Lilsahna bisa dipanjangkeun sarta miboga saluran leutik *(tubular)* di tungtungna pikeun nyeuseup cairan amis ku cara *kapilér*.
* **Ukuran:** Kalolobaanana mangrupakeun manuk leutik, panjangna antara 8 cm dugi ka 22 cm gumantung kana spésiésna.

## Émisi Warna (Iridescence) 
Salah sahiji ciri anu paling onjoy tina Nectariniidae nyaéta warna buluna anu hérang:
* Warna metalik (sapertos bulao, bungur, atanapi héjo) dina manuk jalu sabenerna asalna tina **struktur mikroskopis** bulu anu mantulkeun cahaya.
* Éta sababna warna manuk madu sok katingal robah-robah gumantung kana arah datangna cahaya panonpoé (iridescence). Manuk bikangna mah biasana warna leuwih kusem saperti héjo zaitun.

## Peran Ékologis: Polinasi 
Nectariniidae miboga peran penting dina ékosistem salaku agén ''polinasi'$ *(penyerbukan)*:
* Nalika manuk nyeuseup nektar, sirahna bakal antel kana serbuk sari (*pollen*). Nalika pindah ka kembang séjén, éta serbuk sari bakal kabawa sarta lumangsung prosés penyerbukan.
* Aya sababaraha jenis kembang anu mémang husus diserbuk ku manuk (*ornitofili*), biasana kembangna warna beureum atanapi oranyeu caang.

## Béda sareng Kolibri (Hummingbird) 
Sanajan mindeng disebut "kolibri" ku masarakat awam, Nectariniidae béda kacida jeung kolibri asli (Trochilidae) ti Amérika:
* **Cara Barangtuang:** Manuk madu biasana nyéngclé dina dahan bari nyeuseup nektar, sedengkeun kolibri asli mah bari hiber ngalayang (*hovering*).
* **Suku:** Suku manuk madu leuwih kiat pikeun nangkring, sedengkeun suku kolibri asli mah leutik pisan sarta lemah.
* **Wilayah:** Nectariniidae hirup di Dunya Heubeul (Asia, Afrika, Australia), sedengkeun Kolibri asli ngan aya di Dunya Anyar (Amérika).

## Klasifikasi di Indonésia 
Di Indonésia, aya sababaraha génus anu kawéntar tina kulawarga ieu, di antarana:
* **Cinnyris**: Contona Sépah Raja (*C. jugularis*).
* **Aethopyga**: Contona Sépah Raja Gunung (*A. eximia*) anu éndémik di Jawa.
* **Anthreptes**: Contona Manuk Madu Kalapa (*A. malacensis*).
* **Leptocoma**: Contona Manuk Madu Pengantin (*L. sperata*).

## Référénsi