Konéng gedé

**Konéng gedé**; *Temu lawak*; *(Curcuma zanthorrhiza*) nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawarga  (Zingiberaceae). Ieu tutuwuhan pituin ti Indonésia, hususna ti Pulo Jawa, tuluy ngarékahan tur nyebar nepi ka ka sababaraha tempat di wewengkon wewengkon Malaysia. Kiwari, ieu tutuwuhan loba dipiara jeung di budidayakeun di : Indonésia, Malaysia, Thailand, jeung Filipina sagigireun di Asia Tenggara ieu tutuwuhan kapanggih hirup ogé di China, Indochina, Barbados, India, Jepang, Koréa, Amerika Serikat katut  sababaraha nagara di Éropa.

Konéng gedé di Madura disebut **temu labak**..

## Ciri Mandiri 
Terna tangkal palsu jangkungna bisa nepi ka saméter, henteu ari nepi ka dua méter mah. Anu sok disebukeun tangkal sabenerna palapah daun anu ajeg ka luhur kalayan bijil rekep ngentep. , kelirna héjo semu coklat. Beuti/rimpang ukuran kawilang gedé, ngarangkadak, kelir coklat semu beureum, konéng kolot aya ogé anu héjo kolot. Daun bijil 2 – 9 lambar tina unggal beutina  wujudna buleud aya ogé anu lonyod, kelirna héjo sakapeung aya anu bungur caang nepika bungur poék, panjang daun 31 – 84 cm sarta rubak 10 – 18 cm, panjang palapah jeung daunna  daun termasuk helaian 43 – 80 cm, pada 

## Mangpaat Jeung Kagunaan 
Konéng gedé geus lila dipiwanoh salaku ubar jeung bahan nyieun jajamu, sababaraha hasiat temulawak anu geus dipikanyaho : Ubar suda kana barang dahar, kencing batu, panyakit konéng, ambien, diaré, jeung sajabana. 

## Hama jeung panyakit 
### Hama 
Hama tutuwuhan konéng gedé:
* Hileud jeungkal (*Chrysodeixis chalcites* Esp),
* Hileud taneuh (*Agrotis ypsilon* Hufn) jeung 
* hileud beuti (*Mimegrala coerulenfrons* Macquart) Cara ngabasmi cukup disemprot maké insektisida Kiltop 500 EC tawa Dimilin 25 WP kalawan takaranna 0,1 − 0,2%.

### Penyakit 
* Supa *Fusarium* tayalian supa oxysporum Schlecht jeung Phytium sp kitu deui bakteri Pseudomonas sp anu nyerang kana akar pibeutieun timimiti di jero taneuh/mangsa dipelak nepika sabada dipanén. Katempon beutina buruk sarta daun jadi konéng, layu, pucuk garing jeung lalaunan tutuwuhan paéh. 
Cara ngabasmi a kujalan maké  dimazeb 80 WP tawa Dithane M-45 80 WP kalayan takara  0,1 − 0,2%.

* Panyakit layu dibalukarkeun ku  Pseudomonas sp, katempo daun jadi konéng ti palebah puhuna, di mana dikeureut baris ngaluarkeun cai. Cat ra ngabasmi kujalan disemprot Agrimycin 15/1.5 WP tawa  grept 20 WP anu takaranna  0,1 − 0,2%

## Ékologi sarta Budidaya 
Konéng gedé tumuwuh kalayan saé dina taneuh anu gembur sarta miboga drainase anu hadé. Ieu tutuwuhan bisa hirup di dataran handap nepi ka jangkungna 1.500 méter di luhur permukaan laut. Budidayana ilaharna maké potongan rimpang anu geus miboga tunas.

## Bacaeun salajengna 
* Dalimartha, Setiawan. (2000). *Atlas Tumbuhan Obat Indonesia Jilid 2*. Jakarta: Trubus Agriwidya.
* Heyne, K. (1913). *De nuttige planten van Nederlandsch-Indië*. Batavia: Ruygrok & Co.

## Tutumbu ka luar 
* Curcuma zanthorrhiza di Plants of the World Online (Kew Science)
* Informasi Spesies di Plantamor

## Dicutat tina 
## Pustaka 
* M. Mateblowski (1991), **Curcuma xanthorrhiza Roxb**, penerbit PMI Verlag, ISBN 3-89119-173-1, ISBN 978-3-89119-173-6, halaman 36
*Manfaat Temulawak