17+8 Tuntutan Rakyat

**17+8 Tuntutan Rakyat** nyaéta rupa-rupa aspirasi jeung desakan ti masarakat anu sumebar dina unjuk rasa jeung karusuhan di Indonesia dina bulan Agustus 2025 ngalangkungan média sosial. Tuntutan ieu diwangun ku 17 poin tuntutan jangka pondok jeung dalapan tuntutan jangka panjang anu ditujukeun ka pamaréntahan Présidén Indonesia, Prabowo Subianto.

Sajumlah pemengaruh anu ngunggah postingan éta di antarana Jerome Polin, Andovi da Lopez, Afutami, Cania Citta, Fathia Izzati, Salsa Erwina Hutagalung, jeung Abigail Limuria. Tuntutan éta ngarangkep desakan anu asalna ti 211 organisasi masarakat sipil anu ngahiji dina YLBHI, ogé siaran pers anu dikaluarkeun ku Pusat Studi Hukum jeung Kebijakan (PSHK).

* **Resistance Blue (Biru Perlawanan)** Diinspirasikeun tina warna utama gambar Peringatan Darurat anu dijadikeun ikon perlawanan anu dipaké ti saprak unjuk rasa RUU Pilkada 2024.
* **Brave Pink (Merah Muda Berani)** Diinspirasikeun tina warna hijab anu dipaké ku saurang ibu-ibu anu milu unjuk rasa dina 28 Agustus di Jakarta. Warna merah muda ogé ngalambangkeun kalembutan jeung feminisme para ibu jeung kaum awéwé.
* **Hero Green (Héjo Pahlawan)** Diinspirasikeun tina warna seragam khas para pangemudi ojek daring di Indonesia, minangka panghormatan ka Affan Kurniawan jeung Rusdamdiansyah.

Di média sosial, loba warganet ngaganti foto profil maranéhna ku kombinasi warna Brave Pink jeung Hero Green. Tren ieu dipikawanoh ku sebutan Brave Pink Hero Green.

## Tuntutan 
25 tuntutan ieu dibagi jadi 17 tuntutan jangka pondok anu kudu dipigawé saméméh 5 Séptémber 2025 jeung 8 tuntutan jangka panjang anu kudu kacumponan saméméh 31 Agustus 2026. Tuntutan jangka pondok nungtut léngkah gancang ti Présidén, Déwan Perwakilan Rakyat, partéy pulitik, kapolisian, angkatan bersenjata, jeung kementerian ékonomi, kaasup narik militér tina peran sipil, ngabatalkeun révisi UU TNI 2025 (anu pangesahanna micu gelombang protes dina Maret 2025), ngabébaskeun pangunjuk rasa anu ditahan, nunda tunjangan DPR, sarta mastikeun kaayaan gawé anu adil.

Sedengkeun tuntutan jangka panjang museur kana réformasi struktural anu leuwih lega, saperti audit jeung réformasi DPR, ngarévisi undang-undang perpajakan jeung anti-korupsi, désentralisasi fungsi kapolisian, ngahapus peran militér tina fungsi sipil, sarta nguatkeun lembaga hak asasi manusa.

Poin-poin tina tuntutan 17+8 ngawengku:

### Tuntutan Jangka Pondok 
* **Ka Présidén Prabowo:**
** Tarik TNI tina pangamanan sipil sarta pastikeun teu aya kriminalisasi ka demonstran.
** Wangun Tim Investigasi Independen pikeun kasus Affan Kurniawan, Umar Amarudin, jeung sakabéh korban kekerasan aparat salila demonstrasi 28–30 Agustus kalayan mandat anu jelas jeung transparan.

* **Ka Déwan Perwakilan Rakyat:**
** Bekukeun kanaékan gaji/tunjangan anggota DPR sarta batalkeun fasilitas anyar (kaasup pikeun pensiunan).
** Publikasikeun transparansi anggaran (gaji, tunjangan, imah, fasilitas DPR).
** Dorong Badan Kehormatan DPR pikeun mariksa anggota anu bermasalah (kaasup nalungtik ngaliwatan KPK).

* **Ka Ketua Umum Partéy Pulitik:**
** Pecat atawa pasihan sanksi tegas ka kader DPR anu teu étis sarta micu amarah publik.
** Umumkeun komitmen partéy pikeun berpihak ka rahayat di tengah krisis.
** Libatkeun kader dina rohangan dialog publik babarengan mahasiswa jeung masarakat sipil.

* **Ka Kepolisian Republik Indonesia:**
** Bébaskeun sakabéh demonstran anu ditahan.
** Eureunkeun tindakan kekerasan pulisi sarta taati SOP pangendalian massa anu geus aya.
** Tangkap sarta prosés sacara hukum kalayan transparan anggota jeung komandan anu ngalakukeun atawa maréntahkeun kekerasan sarta ngalanggar HAM.

* **Ka TNI (Tentara Nasional Indonesia):**
** Geura balik ka barak, eureunkeun keterlibatan dina pangamanan sipil.
** Tegakkan disiplin internal sangkan anggota TNI teu nyokot alih fungsi Polri.
** Nyatakeun komitmen publik pikeun teu asup kana ranah sipil salila krisis démokrasi.

* **Ka Kamenterian Sektor Ékonomi:**
** Pastikeun upah anu layak pikeun sakabéh tenaga kerja (kaasup guru, buruh, tenaga kasehatan, jeung mitra ojol) di sakuliah Indonesia.
** Candak léngkah darurat pikeun nyegah PHK massal sarta ngajaga buruh kontrak.
** Buka dialog jeung serikat buruh pikeun solusi upah minimum jeung outsourcing.

### Tuntutan Jangka Panjang 
* **Beresihan jeung Réformasi DPR sacara Gedé-gedéan**
** Laksanakeun audit independen anu diumumkeun ka publik.
** Ningkatkeun standar syarat anggota DPR (nolak mantan koruptor) sarta netepkeun KPI pikeun évaluasi kinerja.
** Hapus perlakuan istiméwa: pensiun saumur hirup, transportasi jeung pangawalan husus, sarta pajeg ditanggung APBN.

* **Réformasi Partéy Pulitik jeung Ngawasa Pengawasan Eksekutif**
** Partéy pulitik kudu mempublikasikeun laporan kauangan kahiji dina taun ieu.
** DPR kudu mastikeun oposisi jalan sakumaha kuduna.

* **Nyusun Rencana Réformasi Perpajakan anu Leuwih Adil**
** Tinjau deui kasaimbangan transfer APBN ti pusat ka daérah.
** Batalkeun rencana kanaékan pajeg anu ngabébanan rahayat.
** Susun réformasi perpajakan anu leuwih adil.

* **Sahkan jeung Tegakkan UU Perampasan Aset Koruptor**
** DPR kudu gancang ngesahkeun RUU Perampasan Aset dina masa sidang taun ieu.
** Barengan jeung nguatkeun independensi KPK jeung UU Tipikor.

* **Réformasi Kapamingpinan jeung Sistem di Kepolisian sangkan Profesional jeung Humanis**
** DPR kudu ngarévisi UU Kepolisian.
** Laksanakeun désentralisasi fungsi pulisi: katertiban umum, kaamanan, jeung lalu lintas dina 12 bulan minangka léngkah awal.

* **TNI Balik ka Barak, Tanpa Pangecualian**
** Pamaréntah kudu nyabut mandat TNI tina proyék sipil saperti food estate taun ieu.
** DPR kudu ngamimitian révisi UU TNI.

* **Ngawasa Komnas HAM jeung Lembaga Pangawas Independen**
** DPR kudu ngarévisi UU Komnas HAM pikeun ngalegaan kawenangan dina kabébasan ékspresi.
** Présidén kudu nguatkeun Ombudsman jeung Kompolnas.

* **Ninjau Ulang Kabijakan Sektor Ékonomi jeung Ketenagakerjaan**
** Tinjau serius kabijakan PSN jeung prioritas ékonomi kalayan ngajaga hak masarakat adat jeung lingkungan.
** Evaluasi UU Cipta Kerja anu ngabébanan rahayat, utamana buruh.
** Evaluasi audit tata kelola Danantara jeung BUMN.

## Rujukan