Dalima

**Dalima** (*Punica granatum*) mangrupa tangkal leutik nu jangkungna 'ukur' 5–8&nbsp;m, asalna ti wewengkon Iran nepi ka Himalaya di India kalér, tapi geus dipelak di sakuliah tatar Méditerania ti jaman kuna. Kiwari, ieu tutuwuhan bisa dipanggihan nepi ka wilayah tropis Asia Tenggara jeung Afrika.

## Daun & buah 
[thumb|left|120px|Ilustrasi Dalima karya [Otto Wilhelm Thomé, 1885.]]
Daun dalima mah patonggong-tonggong atawa rada nyingsal, hérang, heureut (panjang 3–7&nbsp;cm, lébar 2&nbsp;cm). Kembangna beureum (rupa-rupa, ti kayas nepi ka burahay), diaméterna 3&nbsp;cm, diwangun ku lima makuta atawa leuwih. Bentuk buah Dalima buleud héksagonal, gedéna 7–12&nbsp;cm (diaméter). Cangkangna rada kandel, kelirna beureum (atawa leuwih ngora nepi ka semu héjo), ngabungkus 600-an siki. Bagian anu bisa didahar nyaéta daging nu ngabungkus sikina, nu matak ngirut ku sabab kelirna anu beureum.

Tangkal Dalima bisa tahan hirup dina usum halodo, sarta bisa tumuwuh di patempatan nu garing. Di patempatan nu leuwih baseuh, tangkal Dalima leuwih gampang ruksak alatan inféksi akar. Dina usum tiis, Dalima bisa tahan hirup nepi ka hawa kira −10&nbsp;°C.

Hiji-hijina spésiés séjén dina genus *Punica*, *Punica protopunica*, ukur aya di pulo Sokotra. Nu ieu mah kembangna kayas, sedengkeun buahna leuwih leutik jeung kurang amis.

## Étimologi 
Ngaran genus *Punica* dicokot ti bangsa Funisia nu boga jasa nyumebarkeun ieu tutuwuhan (pikeun alesan ageman), sedengkeun *granatum* dicokot tina ngaran buah ieu dina basa Prancis (kasebut dina catetan taun 1532.

Dina salah sahiji sumber, dalima disebut ogé dălima, tina angka lima nu nujul kana lima liang leutik nu ngabagina. Kecap ieu sacara harfiah ditarjamahkeun kana basa Jawa ngeunaan upacara, anu ogé katelah *gangsalan*.

## Melak & mangpaatna 
thumb|left|Daun & buah dalima
Di Géorgia jeung Armenia ka wétankeun nepi ka Laut Hideung, tangkal Dalima tumuwuh liar di sabudeureun padumukan kuna nu teu dipiara. Sésa-sésa nu kapanggih nunjukkeun yén ieu pepelakan téh geus aya 3000 taun ka tukang. Sumebarna ka Cina jeung Asia Tenggara sigana mah dibawa ngaliwatan Jalur Sutra atawa ngaliwatan laut.

### Katuangan 
thumb|left|Tangkal dalima
Nu diala tina buah Dalima téh daging nu ngabungkus sikina. Rasana biasana amis, tapi sok aya kesedna, alatan kandungan taninna. Di Timur Tengah jeung India, jus Dalima ilaharna dijus. Jus dalima nu geus diamisan dikentelkeun disebutna sirop grenadin, dipaké  dina rupa-rupa katuangan Pérsia, tapi ka dieunakeun mah kagusur ku tomat.

Di India, Pakistan, jeung Timur Tengah, siki Dalima liar sok ogé dipaké salaku bungbu, katelahna *anardana* (tina basa Pérsia: siki dalima). Dijieunna ku cara méré sihan siki tina dagingna, lajeng digaringkeun salila 10–15 poé. Ngarah teu nyelap dina huntu, sikina ieu kadang sok terus ditipungkeun. Di Azérbaijan jeung Armenia, dalima ogé dipaké keur nyieun arak.

### Pikeun kawarasan 
thumb|250px|Buah dalima beunang murak
Hiji buah Dalima (gumantung kana kualitasna) bisa nyukupan 40% pangabutuh vitamin C sapopoé manusa sawawa, ogé beunghar ku asam folat jeung antioksidan. Ieu buah euyeub ku polifénol, lolobana tanin nu bisa dihidrolisis, di antarana punikalagin, antioksidan nu bisa meungkeut radikal bébas.

thumb|250px|Siki dalima
Dina sababaraha uji klinis, jus Dalima kabuktikeun jitu pikeun ngurangan sababaraha faktor résiko jantung, kayaning oksidasi LDL, status oksidatif makrofag, jeung formasi sél budah, nu sadayana bisa ngabalukarkeun atérosklérosis jeung kasakit jantung http://www.nutritionhealthinfo.com/pomegranate/. Dalima bisa ngurangan tekenan getih sistolik ku cara nginhibisi énzim pangobah angioténsin (ACE, *angiotension converting enzyme*) dina sérum. Jus dalima ogé sigana mah bisa diinum pikeun merangan kangker prostat and ostéoarthritis.. Panalungtikan séjén di Universitas Wisconsin - Madison nunjukkeun yén jus dalima bisa ogé dipaké pikeun ngerém tumuwuhna kangker bayah
.

## Rujukan 
## Tumbu kaluar 
* Graham, S. A., J. Hall, K. Sytsma & S. Shi. 2005. Phylogenetic analysis of the Lythracéae based on four gene regions and morphology. *Int. J. Pl. Sci*. 166: 995–1017.
* Pomegranate Fruit Facts 
* Pomegranate in Dali's painting
* Pomegranates: Jewels in the Fruit Crown
* A small caution: Pomegranate Juice and Medication Can Be a Dangerous Mix 
* Pomegranate & Orange Blossom Syrup