Kabupatén Bandung

**Kabupatén Bandung** (aksara Sunda: ᮊᮘᮥᮕᮒᮦᮔ᮪ ᮘᮔ᮪ᮓᮥᮀ) mangrupa hiji kabupatén di Propinsi Jawa Barat, Indonesia. Ibukotana nyaéta **Soréang**. Ieu kabupatén wawatesan jeung Kabupatén Sumedang di beulah kalér, Kabupatén Garut di beulah wétan kidul, Kota Bandung di beulah kulon kalér, sarta Kabupatén Bandung Kulon di beulah kulon. Kabupatén Bandung ngawengku 31 kacamatan, nu kabagi deui kana sababaraha désa jeung kalurahan. Puseur pamaréntahanana di Kacamatan Soréang.

## Sajarah 
### Jaman Karajaan Sunda - Pajajaran 
Saméméh Kabupatén Bandung nangtung, daérah Bandung dikenal ku sebutan "Tatar Ukur". Nurutkeun naskah Sadjarah Bandung, Tatar Ukur kaasup daérah Karajaan Timbanganten jeung ibu kota Tegalluar. Pamaréntahan éta aya di handapeun dominasi Karajaan Sunda-Pajajaran. Ti pertengahan abad ka-15, Karajaan Timbanganten diperintah sacara turun temurun ku Prabu Pandaan Ukur, Dipati Agung, jeung Dipati Ukur.

Dina jaman pamaréntahan Dipati Ukur, Tatar Ukur mangrupakeun hiji wilayah anu kacida lega, nagwincik sabahagian gedé wilayah Jawa Kulon, anau ngawincik salapan daérah amu disebut "Ukur Sasanga". Sanggeus Karajaan Sunda-Pajajaran runtuh (1579/1580) akibat gerakan Pasukan Banten dina usaha nyebarkeun agama Islam di daérah Jawa Kulon, Tatar Ukur jadi wilayah kakuasaan Karajaan Sumedang Larang, panerus Karajaan Pajajaran. Karajaan Sumedang Larang diadegkeun jeung diperéntah kahiji kali ku Prabu Geusan Ulun dina taun (1580-1608), jeung ibu kota di Kutamaya, hiji tempat anu perenahna di beulah kulon Kabupatén Sumedang ayeuna. Wewengkon kakuasaan karajaan éta ngawengku daérah anu saterusna disebut Priangan, iwal daérah Galuh (kiwari ngaranna Ciamis).

Saterusna kalungguhan Bupati Kabupatén Bandung ti R. Ardikusumah disérénkeun ka putrana R. Ardisuta anu diangkat taun 1704 sanggeus Pamaréntah Hindia Walanda ngayakeun pasamoan jeung para bupati sa-Priangan di Cirebon. R. Ardisuta (1704-1747) kakoncara kalawan wasta Tumenggung Anggadiredja I sanggeus wafat manéna osok disebut Dalem Gordah. Minangka gagantina diangkat putra pangkolotna Demang Hatapradja anu boga gelar Anggadiredja II (1707-1747).

### Misi 
Pikeun ngawujudkeun visi di luhur, perlu ditetepkeun hiji misi anu kudu diperhatikeun kalawan taliti, di mana pancén anu dilaksanakeun ku Pamaréntah Kabupatén Bandung nyaéta:

# Ningkatkeun profesionalisme birokrasi;
# Ngaronjatkeun kualitas SDM (atikan jeung kaséhatan) dumasar kana kaimanan jeung taqwa sarta ngamumulé budaya Sunda;
# Nguatkeun pangwangunan désa;
# Ningkatkeun kaamanan jeung katartiban régional;
# Ningkatkeun kasadiaan infrastruktur jeung integrasi tata rohang wilayah;
# Ngaronjatkeun ékonomi rayat anu kompétitif;
# Mulangkeun kasaimbangan lingkungan jeung ngalaksanakeun pangwangunan anu nuluy.
* H. M. Dadang Supriatna (2021 - ayeuna)

## Géograpis 
jmpl|Ranca Upas
Kabupatén Bandung sacara géograpis ayana dina koordinat 107o14'-107o56' Bujur Wétan sarta 6o49'-7o18' Lintang Kidul. Kabupatén Bandung mangrupa wewengkon dataran luhur anu lerengna antara 0-8%, 8-15% nepi ka luhur 45%.  Wates-wates Kabupatén Bandung nyaéta:

jmpl|Kebon setroberi
Sabagéan gedé lahan di Kabupatén Bandung dijadikeun lahan pikeun budidaya tatanén, nyaéta 53,22% tina legana. Jumlahna 176.238,67 Ha. Guna lahan séjénna, nyaéta kawasan lindung 33,83%, kawasan budidaya non pertanian 12,44%, sarta wewengkon séjén 0,51%. Hasil ieu nuduhkeun yén sabagéan gedé wewengkon Kabupatén Bandung masih aya dina wangun wewengkon ruang terbuka, dimana éta bisa nyerep limpasan hujan anu ngahontal 2.000-3.500 mm per taun. Dumasar wewengkon lahan terbuka di Kabupatén Bandung, boh mangrupa kawasan lindung boh wewengkon budidaya, lahan di Kabupatén Bandung miboga kamampuhan nyerep cai saloba 0,793-2,115 miliar méter kubik per taun. Poténsi wewengkon DAS Lamun dikokolakeun kalawan bener, ieu cai bisa dioptimalkeun minangka cara ngadalikeun banjir dina usum puncak usum hujan.
jmpl|Perkebunan entéh
Daérah seserepan cai di Kabupatén Bandung dibagi kana 5 katégori, nyaéta wewengkon DAS utama, DAS tambahan, wewengkon seserepan hartina, wewengkon ngaleupaskeun cai taneuh, sarta wewengkon *impermeabel*. Daérah utama di Kabupatén Bandung lokasina lolobana aya di beulah kidul, di antarana di Kacamatan Rancabali, Kacamatan Pasirjambu, jeung Kacamatan Ciwidey. Sedengkeun wewengkon kedap cai di Kabupatén Bandung aya di Kacamatan Kutawaringin. Daérah pembuangan cai taneuh di Kabupatén Bandung ayana di Kacamatan Margahayu, Kacamatan Katapang, Kacamatan Bojongsoang, Kacamatan Balééndah, Kacamatan Rancaékék, Kacamatan Solokanjeruk, jeung Kacamatan Majalaya. Ku alatan éta, dina usum hujan, wewengkon di kacamatan mindeng ngalaman masalah caah sabab mangrupa wewengkon pikeun ngaleupaskeun cai taneuh.
jmpl
Populasi kelompok umur produktip (15-64 taun) turun 2,25%, kitu ogé populasi kelompok umur produktif (65 taun ka luhur) turun 0,44%, sedengkeun populasi kelompok umur ngora (0-14 taun). robah jadi +2.69%. Tina populasi nu disebutkeun di luhur, aya rasio katergantungan 54,10%, hartina unggal 100 warga produktip kudu nanggung 54 warga anu teu produktip. Lamun dibandingkeun taun 2009, rasio dépéndénsi taun 2010 ngalaman paningkatan 5,15 poin, sedengkeun rasio dépéndénsi taun 2009 nyaéta 48,95%. Rasio katergantungan dipiharep bisa ngurangan dina taun-taun ka hareup, ku cara ngaronjatkeun daya saing jeung SDM masarakat Kabupatén Bandung.
## Agama 
Di handap ieu mangrupa jumlah panganut agama anu aya di Kabupatén Bandung taun 2020.

* **Islam** 1.731.636
* **Protéstan** 815.409
* **Katolik** 56.671
* **Hindu** 5.000
* **Budha** 18.612
* **Lainna** 1.528

## Kacamatan 
Di handap ieu daptar kacamatan anu aya di Kabupaten Bandung:

* **Rancabali**
jmpl|Kebon Enteh Rancabali
Alaméndah, Cipélah, Indragiri, Paténgan, Sukaresmi

* **Arjasari**

Ancolmekar, Arjasari, Baros, Batukarut, Lebakwangi, Mangunjaya, Mekarjaya, Patrolsari, Pinggirsari, Rancakolé, Wargaluyu

* **Balééndah**
jmpl
Andir, Balééndah, Jelekong, Manggahang, Wargamekar, Bojongmalaka, Malakasari, Rancamanyar

* **Ciparay**

Babakan, Bumiwangi, Ciheulang, Cikonéng, Ciparay, Gunungleutik, Manggungharja, Mekar, Laksana, Mekarsari, Pakutandang, Sarimahi, Serangmekar, Sigaracipta, Sumbersari

* **Cicaléngka**
jmpl
Babakanpeuteuy, Cicaléngka Kulon, Cicaléngka Wétan, Cikuya, Dampit, Margaasih, Nagrog, Narawita, Panenjoan, Tanjungwangi, Ténjolaya, Waluya

* **Cangkuang**

Bandasari, Cangkuang, Ciluncat, Jatisari, Nagrak, Pananjung, Tanjungsari

* **Banjaran**
jmpl
Banjaran, Wétan, Banjaran, Ciapus, Kamasan, Kiangroké, Margahurip, Mekarjaya, Néglasari, Pasirmulya, Sindangpanon, Tarajusari

* **Pangaléngan**
jmpl
Banjarsari, Lamajang, Margaluyu, Margamekar, Margamukti, Margamulya, Pangaléngan, Pulosari, Sukaluyu, Sukamanah, Tribaktimulya, Wanasuka, Warnasari

* **Katapang**

Banyusari, Cilampeni, Gandasari, Katapang, Pangauban, Sangkanhurip, Sukamukti

* **Majalaya**
jmpl|Terminal Majalaya
Biru, Bojong, Majakerta, Majalaya, Majasetra, Néglasari, Padamulya, Padaulun, Sukamaju, Sukamukti, Wangisagara

* **Nagrég**

Bojong, Ciaro, Cihérang, Citaman, Ganjarsabar, Mandalawangi, Nagrég, Kendan

* **Solokan Jeruk**

Bojongemas, Cibodas, Langensari, Padamukti, Panyadap, Rancakasumba, Solokan, Jeruk

* **Pameungpeuk**

Bojongkunci, Bojongmanggu, Langonsari, Rancamulya, Rancatungku, Sukasari

* **Rancaékék**

Bojongloa, Bojongsalam, Cangkuang, Haurpugur, Jelegong, Linggar, Nanjungmekar, Rancaékék Kulon, Rancaékék Wétan, Sangiang, Sukamanah, Sukamulya, Tegalsumedang, Rancaekek Kencana

* **Bojongsoang**

Bojongsari, Bojongsoang, Buahbatu, Cipagalo, Lengkong, Tegalluar

* **Kutawaringin**

Buninagara, Cibodas, Cilame, Gajahmekar, Jatisari, Jelegong, Kopo, Kutawaringin, Padasuka, Pameuntasan, Sukamulya

* **Cimaung**

Campakamulya, Cikalong, Cimaung, Cipinang, Jagabaya, Malasari, Mekarsari, Pasirhuni, Sukamaju, Warjabakti

* **Dayeuhkolot**
jmpl
Cangkuang Kulon, Cangkuang Wetan, Citeureup, Dayeuhkolot, Sukapura, Pasawahan

* **Ibun**

Cibéét, Dukuh, Ibun, Karyalaksana, Laksana, Lampegan, Mekarwangi, Neglasari, Pangguh, Sudi, Talun, Tanggulun

* **Cimenyan**

Cibeunying, Padasuka, Ciburial, Cikadut, Cimenyan, Mandalamekar, Mekarmanik, Mekarsaluyu, Sindanglaya

* **Kertasari**

Cibeureum, Cihawuk, Cikembang, Neglawangi, Resmi, Tingal, Santosa, Sukapura, Tarumajaya

* **Cileunyi**

Cibiru Hilir, Cibiru Wetan, Cileunyi Kulon, Cileunyi, Wetan, Cimekar, Cinunuk

* **Pasirjambu**
jmpl
Cibodas, Cikoneng, Cisondari, Cukanggenteng, Margamulya, Mekarmaju, Mekarsari, Pasirjambu, Sugihmukti, Tenjolaya

* **Paséh**

Cigentur, Cipaku, Cipedes, Drawati, Karangtunggal, Loa, Mekarpawitan, Sindangsari, Sukamanah, Sukamantri, Tangsimekar

* **Margaasih**

Cigondewah Hilir, Lagadar, Margaasih, Mekar Rahayu, Nanjung, Rahayu

* **Cikancung**

Cihanyir, Cikancung, Cikasungka, Ciluluk, Hegarmanah, Mandalasari, Mekarlaksana, Srirahayu, Tanjunglaya

* **Pacét**

Cikawao, Cikitu, Cinanggela, Cipeujeuh, Girimulya, Mandalahaji, Maruyung, Mekarjaya, Mekarsari, Nagrak, Pangauban, Sukarame, Tanjungwangi

* **Ciléngkrang**

Cilengkrang, Cipanjalu, Ciporeat, Girimekar, Jatiendah, Melatiwangi

* **Soréang**
jmpl|Kaayan Soréang
Cingcin, Karamatmulya, Pamekaran, Panyirapan, Parungserab, Sadu, Sekarwangi, Soreang, Sukajadi, Sukanagara

* **Ciwidéy**
jmpl|Terminal Ciwidéy
Ciwidey, Lebakmuncang, Nengkelan, Panundaan, Panyocokan, Rawabogo, Sukawening

* **Margahayu**

Margahayu Kidul, Margahayu Tengah, Sayati, Sukamenak, Sulaéman

## Pamaréntahan 
PNS Daérah Pamaréntah Daérah Kabupatén Bandung Taun 2020 jumlahna 16.474 urang. Angka ieu teu robah ti taun 2019. Beda jeung tilu taun ka tukang jumlah PNS terus turun. Dina taun 2018 jumlah PNS pikeun Kabupatén Bandung ngahontal 16.796 urang sedengkeun dina taun 2017 aya 17.748 urang. Komposisi PNS Pangluhurna aya di Dinas Pendidikan jeung Kabudayaan, sedengkeun Badan Kesatuan jeung Politik Nasional sarta Badan Penanggulangan Bencana Daérah paling saeutik jumlah PNS di Kabupatén Bandung. Désa Alaméndah aya di Kabupatén Bandung, Jawa Kulon. Diadegkeun salaku Désa Pariwisata ngaliwatan SK Bupati Bandung No. 556.42/kep.71-DISBUDPAR/2011 kaping 2 Pébruari 2011. Dina awalna, Désa Wisata Alamendah (DWA) can boga produk jeung pakét wisata anu bisa ditawarkeun ka para calon wisatawan. Hasilna, dina dalapan taun kahiji, DWA ngan ukur nampi sababaraha kunjungan wisatawan.

Dina awal taun 2019, tim manajemen DWA mimiti pokus dina ngamekarkeun Inovasi Produk jeung Paket Wisata ku cara ngamangpaatkeun poténsi anu aya di kampung urang. Pakét kagiatan anu ditawarkeun rupa-rupa ti tatanén, nyieun olahan kadaharan jeung oleh-oleh UMKM, latihan Pencak Silat, nongton pintonan kasenian Karinding, susu sapi, diajar ngolah kopi, nepi ka ngurilingan kampung. Usaha ieu membuahkan hasil. Pencegahan jeung kontrol polusi kusabab pamiceunan cai limbah industri tékstil kana awak cai nampi, direncanakeun pangwangunan jeung operasi Pabrik Pangkolaan Cai Warirang (WWTP) terpadu pikeun industri tékstil dina ngolah cai runtah kalawan waragad leuwih ékonomis.

# Désa Alaméndah, Kacamatan Rancabali, kalayan produk unggulan rupa-rupa kadaharan olahan setroberi, karajinan, tatanén jeung perkebunan.
# Désa Gambung, Kacamatan Pasirjambu, mibanda kaunggulan rupa-rupa kadaharan olahan strawberry, karajinan, peternakan, perikanan, tatanén jeung seni budaya.
# Désa Panundaan, Kacamatan Ciwidéy, mibanda kebon kelenci, tatanén, perikanan jeung karajinan.
# Désa Lebakmuncang, Kacamatan Ciwidéy, kalayan karajinan.
# Désa Lamajang, Kacamatan Pangaléngan, mibanda seni budaya, arung jeram, *homestay*, kulinér, tatanén jeung peternakan.
# Désa Jelekong, Kacamatan Balééndah, mibanda seni budaya, seni lukis jeung seni kuliner tradisional.
# Désa Ciburial, Kacamatan Cimenyan, mibanda seni budaya jeung peternakan.
# Désa Cinunuk, Kacamatan Cileunyi, kalayan désa seni, kuliner tradisional.
# Désa Laksana, Kacamatan Ibun, kalayan kawah Kamojang, seni budaya, kulinér tradisional, peternakan, tatanén jeung perkebunan.
# Désa Rawabogo, Kacamatan Ciwidéy, mibanda seni budaya, kuliner tradisional, tatanén jeung perkebunan.

## Pasilitas Pangatikan 
### Paguron Luhur 
* Universita Balé Bandung (UNIBA)
* Universitas Télkom Indonésia
* Sekolah Tinggi Agama Islam YAMISA Soréang
* Sekolah Tinggi Ilmu Ekonomi Tridarma
* Sekolah Tinggi Agama Islam Bhakti Persada Majalaya
* Sekolah Tinggi Agama Islam Baitul Arqom Al-Islami Ciparay Bandung
* Akademi Kebidana Dewi Sartika Bandung

## Pasilitas Kaséhatan 
### Puskésmas 
* Puskésmas Arjasari
* Puskésmas Balééndah
* Puskésmas Banjaran
* Puskésmas Banjaran Nambo DTP
* Puskésmas Bihbul
* Puskésmas Bojongsoang
* Puskésmas Cangkuang
* Puskésmas Cibeunying
* Puskésmas Cibiru Hilir
* Puskésmas Cicaléngka DTP
* Puskésmas Cikalong
* Puskésmas Cikancung
* Puskésmas Cikaro
* Puskésmas Ciléngkrang
* Puskésmas Cileunyi
* Puskésmas Ciluluk
* Puskésmas Cimaung
* Puskésmas Cimenyan
* Puskésmas Cinunuk
* Puskésmas Ciparay DTP
* Puskésmas Cipedes
* Puskésmas Ciwidéy
* Puskésmas Dayeuhkolot
* Puskésmas Ibun
* Puskésmas Jelekong
* Puskésmas Katapang
* Puskésmas Kertasari
* Puskésmas Kiangroké
* Puskésmas Kopo
* Puskésmas Kutawaringin
* Puskésmas Linggar
* Puskésmas Majalaya
* Puskésmas Margaasih
* Puskésmas Margahayu Kidul
* Puskésmas Nagrak
* Puskésmas Nagrék
* Puskésmas Nanjungmekar
* Puskésmas Pacét
* Puskésmas Padamukti
* Puskésmas Pakutandang
* Puskésmas Pameungpeuk
* Puskésmas Panca
* Puskésmas Pangaléngan DTP
* Puskésmas Paséh
* Puskésmas Pasirjambu
* Puskésmas Rahayu
* Puskésmas Rancabali
* Puskésmas Rancaékék
* Puskésmas Rancamanyar
* Puskésmas Rawabogo
* Puskésmas Sangkanhurip
* Puskésmas Santosa
* Puskésmas Sawahlega
* Puskésmas Solokanjeruk
* Puskésmas Sorèang
* Puskésmas Sudi
* Puskésmas Sugihmukti
* Puskésmas Sukajadi
* Puskésmas Sukamanah
* Puskésmas Sumbersari
* Puskésmas Wangisagara
* Puskésmas Warnasari

### Rumah Sakit 
* Rumah Sakit Umum Daérah Majalaya (Jl. Cipaku No.87 Majalaya)
* Rumah Sakit Umum Daérah Oto Iskandar Di Nata Soréang (Jl. Alun-alun Utara No. 1 Soréang)
* Rumah Sakit Umum Daérah Cicaléngka (Jl. H. Darham - Cikopo Désa Ténjolaya Cicaléngka)
* Rumah Sakit Al-Ihsan  (Jl. Kiastramanggala Balééndah)
* Rumah Sakit Bina Séhat (Jl. Raya Dayeuhkolot)
* Rumah Sakit Pasir Yunghun (Jl. Sindangsirna No. 4 Bandung (kantor) Perkebunan Teh Pangaléngan)
* Rumah Sakit TNI Sulaéman (Lanud Sulaéman Margahayu)
* AMC Hospital (Jl. Raya Cileunyi)
* Rumah Sakit Hermina Soreang
* Rumah Sakit Unggul Karsa Medika (Taman Kopo Indah III Blok H-1)

## Transportasi 
Dina widang transportasi, Kabupatén Bandung teu mibanda wilayah perairan sahingga angkutan darat jadi alat transportasi utama di Kabupatén Bandung, hususna anu dumasar kana kandaraan bermotor saperti beus jeung angkutan kota ogé angkutan berbasis karéta api. Di Kabupatén Bandung aya 9 terminal kaasup lima terminal tipe B, nya éta terminal Cileunyi, Majalaya, Pangaléngan, Balééndah, jeung Ciwidéy, sarta opat terminal tipe C, nyaéta terminal Banjaran, Soréang, Cicaléngka jeung Ciparay.

Dina widang transportasi darat, jalan mangrupa sarana utama anu mutlak aya. Di Kabupatén Bandung aya 1.160.293 km jalan anu dikokolakeun ku pamaréntah Kabupatén Bandung kalawan 363.756 km diantarana jalan diaspal. Sedengkeun dina widang karéta api, Kabupatén Bandung miboga 3 stasion karéta api diantarana stasion Cicaléngka anu aya di Désa Panénjoan, stasion Nagrég anu aya di jalan Bandung-Garut jeung stasion Rancaékék anu aya di Désa Rancaékék Wétan. Dina taun 2020 dua stasion kareta api ieu junun mangkat 1.660.820 panumpang kalayan rincian 594.320 panumpang ti stasion Rancaékék jeung 1.066.500 panumpang ti stasion Cicaléngka.

## Ékonomi 
### Harga bahan pokok 
jmpl
Kabutuhan dasar masarakat kacida pentingna boh dina nyumponan pangabutuhna boh kasadiaanana di masarakat. Dina kahirupan sapopoé, jalma kudu méakeun kabutuhan dasar pikeun nyumponan asupan gizi pikeun awak, kayaning protéin, karbohidrat, mineral, jeung kalsium. Béas salaku bahan pangan utama masarakat dina taun 2020 ngabogaan harga anu cukup stabil kalayan rata-rata harga per taun 10.946 rupiah kalawan harga pangluhurna lumangsung dina bulan Pébruari anu ngahontal 11.036 rupiah jeung harga panghandapna lumangsung dina bulan Nopémber anu ngahontal 10.840 rupiah. Harga minyak goreng ogé katinggali stabil kalayan rata-rata taunan 13.713 rupiah kalayan harga pangluhurna lumangsung dina bulan Pebruari ngahontal 14.813 rupiah sareng harga panghandapna dina bulan Juli ngahontal 12.571 rupiah. Samentara éta, harga cabé katinggali turun naék salila 2020. Rata-rata harga cabé per taun nyaéta 36.921 rupiah, kalawan harga pangluhurna lumangsung dina bulan Pebruari, anu ngahontal 54.099 rupiah, sarta harga panghandapna lumangsung dina Juni, nu ngahontal 24.253 rupiah 2020 katinggali jadi stabil.

### Pangaluaran masarakat 
Rata-rata pengaluaran bulanan per kapita masarakat Kabupaten Bandung dina taun 2020 nyaéta 1.184.542 rupiah kalawan komposisi 48,01 persén keur kaperluan pangan jeung 51,99 persén keur kaperluan non-pangan. Kaayaan ieu tibalik sabanding jeung dina 2019 dimana belanja pangan leuwih gedé dibandingkeun belanja non-pangan (pangan = 53,45%, non-pangan = 46,55%).

Pangan jeung inuman olahan mangrupa pengeluaran panglobana pikeun kelompok pangan dina taun 2020, rata-rata pengeluaran per kapita pikeun kadaharan olahan ngahontal 202.089 rupiah, leuwih handap tina taun 2019 anu ngahontal 209.003 rupiah. Sedengkeun pikeun kelompok non-pangan, pengeluaran per kapita bulanan pangluhurna nyaéta pikeun kaperluan perumahan jeung kabutuhan rumah tangga anu ngahontal 289.586 rupiah, leuwih luhur batan taun 2019 anu ngahontal 255.649 rupiah. Belanja pikeun roko leuwih gedé. Sacara umum, rata-rata pengeluaran bulanan per kapita warga Kabupaten Bandung dina taun 2020 naék 8 persén ti taun 2019 pikeun kaperluan pangan turun 3 persén bari belanja pikeun kaperluan non-pangan ngaronjat 20 persén ti 2019.

### Kaayaan Pasar 
jmpl
Pikeun ngarojong kagiatan dagang di masarakat, pasar mangrupa sarana utama kagiatan ieu. Pasar di Kabupatén Bandung bisa dibédakeun dumasar kana pangalolaanana, nya éta pasar anu dikokolakeun ku pamaréntah daérah, pasar anu dikokolakeun ku swasta jeung pasar anu dikokolakeun ku masarakat. Aya 9 unit anu dikokolakeun ku pamaréntah daérah pikeun pasar, sedengkeun 7 unit dikokolakeun ku swasta dikokolakeun ku masarakat saloba 4 unit. Sarana dagang séjénna anu aya di Kabupatén Bandung nyaéta 500 unit supermarkét/toko/supermarkét jeung 475 unit mini markét.

Di Kabupatén Bandung, kagiatan PKL mangrupa salasahiji pangrojong dina kagiatan dagang. Jumlah palaku usaha ieu dina taun 2020 ngahontal 2.653 unit/jalma, anu 99 unit/jalma geus dibéré bimbingan sarta dinyatakeun ngalaman paningkatan kompeténsi. Dina séktor perdagangan grosir, volume ékspor komoditas industri ti Kabupatén Bandung ngahontal 16.443.804,97 ton. Sedengkeun pikeun jumlah 30 unit usaha produk ékspor unggul geus dimekarkeun di Kabupatén Bandung, sumebar di sapuluh kacamatan kalayan 11 unit usaha kaasup di kacamatan Paséh.

### Sistim kasaimbangan régional 
Di tengah kaayaan pertumbuhan ékonomi Indonésia anu tumuwuh kira-kira 5%, ékonomi Kabupatén Bandung periode 2015-2019 bisa terus tumuwuh di luhur 5%, nyaéta 5,89% (2015), 6,34% (2016), 6,15% (2017). ), 6,26% (2018), jeung 6,09% (2019). Paningkatan dina volume ékonomi ieu aya parobahan duanana ti sisi produksi (sisi suplai) jeung sisi paménta ahir (sisi paménta). Dina 2019, pertumbuhan ékonomi pangluhurna ti sisi produksi dirojong ku pertumbuhan dina Katégori Inpormasi jeung Komunikasi anu tumuwuh di luhur 10%.

Samentara éta, tina sisi paménta ahir, pertumbuhan ékonomi pangluhurna lumangsung dina komponén Balanja Konsumsi Pamaréntah anu tumuwuh 5,22% miliar Rupiah (2016), 102.866 miliar Rupiah (2017), 113.128 miliar Rupiah (2018), jeung 124.001 miliar Rupiah (2018). 2019). Kanaékan ieu dipangaruhan ku parobahan harga jeung parobahan volume. Paningkatan GRDP dina sisi produksi dituturkeun ku paningkatan GRDP tina sisi paménta ahir atanapi GRDP tina biaya.

## Katuangan jeung Inuman Has 
* Borondong Majalaya
* Kaluwa Jeruk
* Bandrék Abah
* Dodol Setroberi
* Sambel Setroberi
* Kurupuk Setroberi
* Kurupuk Jati
* Kaluwa Suuk

## Perbandingan jeung Daérah Lain 
Pikeun ningali préstasi daérah dina ngalaksanakeun pangwangunan, bisa dilakukeun ku cara ngabandingkeun sababaraha indikator makro. Dumasar kana hasil Sénsus Penduduk 2020 (SP2020), Kacamatan/Kota anu panglobana pendudukna di Jawa Barat nyaéta Kabupatén Bogor anu jumlah pendudukna 5.427.068 jiwa sedengkeun Kabupatén Bandung aya di tempat kadua kalayan jumlah penduduk 3.623.790 jiwa. Angka ieu ogé negeskeun dua daérah ieu minangka dua kacamatan anu panglobana pendudukna di Indonésia. Sedengkeun Kabupatén/Kota anu pangleutikna pendudukna nyaéta Kota Banjar anu jumlah pendudukna 200.973 jiwa. Samentara éta, jumlah penduduk miskin panglobana aya di Kota Tasiknmalaya kalawan 12,97 persén, sedengkeun Kabupatén/Kota anu jumlahna penduduk miskin pangleutikna di Jawa Kulon nya éta Kota Dépok kalawan perséntase 2,43 persén. Indéks Pembangunan Manusia (IPM). Sabagé ukuran keberhasilan pangwangunan non-fisik jadi indikator utama pamaréntah daérah dina ngukur kinerja pangwangunan. IPM pangluhurna di Jawa Kulon masih dicekel ku Kota Bandung kalayan nilai 81,51. Niléy ieu saluhureun IPM Jawa Kulon nyaéta 72,09. Sedengkeun HDI panghandapna di Jawa Kulon dipiboga ku Kabupatén Cianjur.

## Galéri Kabupatén Bandung 
jmpl|Situ Patengan
jmpl|Stasion Ciwidéy
jmpl|Glamping Lake Side