open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Caah déngdéng

jmpl|Caah déngdéng di walungan Stillaguamish, Amérika Kalér
jmpl|Jalan ruksak tapak caah déngdéng
**Caah déngdéng** nyaéta cai nu datang ngadadak ngagulidag gedé kalawan henteu lumangsung lila. Caah déngdéng ilaharna dimimitian ku hujan gedé ti beulah girang, hujan nu ngagebrét ngabalukarkeun cai gedé ngagulidag ka susukan malidkeun naon baé nu kaliwatan.

Tempat-tempat nu kungsi katarajang caah déngdéng hadéna ulah dicicingan deui, kudu pindah néang tempat séjén nu sakira aman.

## Dicutat tina 
## Tutumbu kaluar 
* Scottish Flash Flood
* Decision tree to choose an uncertainty method for hydrological and hydraulic modelling 
* Flash Flood Alley 
* Flash Flood Safety 
* Great footage of flash floods
* Map
* Workshop Proceedings Flash Flood Management
* Workshop Proceedings Flash Flood Forecasting
Ardy Wiranata

**Ardy Bernardus Wiranata**, katelah ku ngaran Ardi B.W. lahir di Jakarta ping 10 Pébruari 1970. Manéhna téh pamaén badminton Indonésia dina taun 1990-an. Sabenerna, Ardy geus mimiti katingali di dunya badminton ti taun 1988 waktu ngéléhkeun pamaén-pamaén élit mangsa harita di Preston Inggris dina Carlsberg Classic. Manéhna tuluy éléh di final ti Morten Frost Hansen. Tapi taun 1989, manéhna masih can meunang di Indonésia Terbuka. Dina babak 16 besar, Ardy éléh ku Bambang Supriyanto, pamaén asal Solo anu préstasina naék turun. Taun 1990 éta, Ardy ngamimitian ku jadi finalis Taiwan Masters, éléh ti Eddy Kurniawan. Di Jepang Terbuka ogé manéhna éléh deui.

Waktu di Samarinda, Andi hudang deui. Taun 1991 peta kakuatan tunggal mimiti robah. Indonésia nambahan kuat ku makin asakna para pamaén anu ngarora kénéh sedengkeun China beuki ngurangan. Komo deui sanggeus pamaén maranéhna, Yang Yang jeung Xiong Guobao léngsér. Ardy jadi jawara Jepang Terbuka anu diulang deui di taun 1992 jeung 1994 kalawan ngéléhkeun Wu Wenkai. Ti dinya Ardy tuluy naék réngkingna jadi réngking kadua, sarua jeung posisi Susy Susanti.

Ardy jeung Susy ogé jadi jawara di Swedia Terbuka jeung All England. Tapi hanjakalna maranéhna henteu meunang di kajuaraan dunya di Copenhagen. Ardy éléh ti Zhao Jianhua di semifinal, kitu ogé Susy. Anu asup final nyaéta Alan Budikusuma jeung Sarwendah Kusumawardhani. Tapi duanana ogé gagal di final.

Ardy ngéléhkeun Joko Suprianto sedengkeun Susy ngéléhkeun Lee Heung-soon ti Koréa. Jawara piala dunya dibawa ku Ardy. Gelar jawara Indonésia Terbuka dimeunangkeun ku manéhna dina taun 1992 anu mangrupa taun katilu Ardy jadi jawara. Dua bulan saméméhna, Ardy gagal meunang medali emas di Olimpiade Barcelona, éléh ku Alan Budikusuma. Pertandingan di semifinal ngalawan Thomas Steue Lauridsen ti Denmark méakeun tanaga Ardy tepi ka Ardy teu walakaya waktu ngalawan Alan.

Sababaraha préstasi anu kungsi dihontal ku Ardy nyaéta rékor jawara Tunggal Putra turnamén Indonésia Open anu lobana genep kali tutuluyan, jawara dunya Tunggal Junior Bimantara 1987, jawara China Open 1993, medali pérak Olimpiade Barcelona 1992 (sanggeus éléh ti Alan Budikusuma di final), jawara Japan Open 1991, 1992, jeung 1994. Tuluy jadi jawara All-England 1991, jawara Piala Dunya 1991, anggota tim Piala Thomas 1988, 1990, 1992, jeung 1994, jawara Korea Open, jawara Taiwan, runner-up All England, runner up World Championship 1989, jawara China Open, semifinalis World Championship, jeung semifinalis All England.

Ayeuna, bapa ti Shawn Wiranata ieu jadi pupuhu palatih badminton nasional di Kanada. Hal ieu dumasar warta ti situs resmi Badminton Federation World (BWF). Ieu situs méré héadline anu kawilang fantastis nyaéta "Badminton Legend Now Canadian Coach" anu hartina Legenda Badminton nu Ayeuna Jadi Palatih Urang Kanada.

Setelah berhenti sebagai pemain bulu tangkis, Ardy memfokuskan diri menjadi pelatih bulu tangkis.

## Referensi
Teri cué

ka|jmpl|Ikan teri yang telah dikeringkan
ka|jmpl|Ikan teri goreng dengan sambal
**Teri cué** atawa **lauk teri** mangrupa salah sahiji jenis boga bahari nu guyub kapanggih di pasisian basisir samudra Atlantik, Hindia, jeung Pasifik, sarta dikategorikeun minangka lauk minyakan. Ari ukuran teri téh antara 2&nbsp;cm nepi ka 40&nbsp;cm gumantung spésiésna.

## Rujukan
Jawér kotok

**Jawér kotok**; *Plectranthus* nyaéta ngaran hiji pepelakan hias (papaés) asalna tina kulawarga *Labiate*, kalawan mibanda loba variétas aya kana 200 tisakuliah dunya.
di wewengkon séjén ieu tangkal disebut ogé iler (Jawa), adong-adong (Palembang), ati-ati (Bugis), serewung (Minahasa).

Jawér kotok asalna ti daérah Asia Tenggara, hirup kalawan subur palebah taneuh nu mibanda 1300 m tina beungeut cai laut (dpl). Ieu tangkal sagigireun dipelak pikeun papaés ogé dimangpaatkeun pikeun ubar saperti nyeri ceuli, ambéyen, nyeri beuteung alatan bunghak, *keputihan*, jeung sajabana.
Cara ngarekahkeunna kawilang gampang, bisa dipelakeun tina sikina ogé bisa nancebkeun tangkalna beunang nyeték atawa neukteuk.
Miara tangkal jawér kotok kawilang gampil, taneuhna henteu perlu baseuh tapi ogé ulah garing teuing. Tempatna negrak, cukup kasorot ku panon poé.

## Dicutat tina 
Kategori :Tutuwuhan
Tri Rismaharini

Hiji wanoja nu miboga sima sakaligus pangaruh luar biasa pikeun hiji bangsa. Wanoja nu jadi pamingpin di salah sahiji kota nu kasohor di Indonesia, Kota Surabaya.

## Daptar Rujukan
Ksatrian instituut

**Ksatrian** instituut nyaéta  ieu lembaga atikan téh terusna tina prianger instituut van de reeniging volksonderwijs, diadegkeun ku Dr. E.F.E. Douwes Deker alias Dr. danudirjo Setia Budi, nu kungsi mingpin *indische partij*. tujuan atikanna dipatalikeun jeung semangat perjuangan gerakan nasional. lulusana dipiharep bisa  wiraswasta tur ngepin  pausahaan. wawangunanna  diadegkeun nu luyu jeung kesehatan, muridna ogé ditalingakeun ku dokter, jeung padiakeun mumuluk nu nyomponan gizi.

murid di ieu sekola diatik sangkan jujur. supaya lulusana pari meunang pagawéan, **ksatrian instituut** ogé ngadegkeun pola dagang nu ngarana Moderene Middelbare Handeles school (MMHS), orientasi atikanna dumasar pangalaman di amerika serikat.

**Rujukan**
Prahasta

**Prahasta** nyaéta anak prabu Somali di Aléngka, adi ti Déwi Sukesih (Indungna Rahwana), Kumbakarna, Sarpakenaka, jeung Wibiksana.Prahasta diangkat jadi patih di Aléngka, waktu éta nagara dirajaan ku Rahwana.

## Rujukan
Anjani

jmpl|Tokoh Pawayangan
**Anjani** nyaéta anak Resi Gautama ti patapaan Grastian jeung widadari ti Kaindran, Déwi Indradi. Anjani miadi ka Sobali jeung Sugriwa. Anjani mibanda jimat "Cupu Manik Astagina" paméré ti indungna, Déwi Indradi. Dina hiji poé, waktu Indradi keur nyonyoo cupu, dipénta ku adina, Sobali. Ku anjani teu dibikeun. Duanana pakeukeuh-keukeuh tepi ka der paséa, sarta antukna garelut ragot pisan. Keur garelut kitu kapanggih ku Resi Gautama, duanana tuluy ditalék. Sobali ngomong saujratna yén dirina hayang mibanda cupu. Anjani digero ku Resi Gautama, terus ditanya ti mana meunang éta cupu. Anjani nembrakkeun éta cupu téh paméré indungna, Déwi Indradi. Resi nalék ka Déwi Indradi, tapi nu ditalékna teu balaka. Ku lantaran kitu, Resi Gautama ngaluarkeun supata. Alatan ngabetem baé, ku Resi Gautama kalawan saciduh metu Déwi Indradi disupata jadi "tugu". Sanggeus kitu, Resi Gautama ngabalangkeun Déwi Indradi kacida jauhna, nepi ka ragrag di tapel wates nagara Aléngka. Engkéna éta tugu téh baris pindah rupa deui sabihari ku Anila dina perang jeung Patih Prahasta. Déwi Indradi anu geus jadi tugu dipaké narok sirah Patih Prahasta nepi ka ancur. Alatan kitu, Déwi Indradi lahir deui, anu ahirna bisa mulang ka nagara Kaindran. Cupu nu aya dina cangkingan Resi Gautama, dialungkeun jauh kacida. Tutupna ragrag ka Talaga Sumala, wadahna murag ka Talaga Nirmala. Tilu urang anak Déwi Indradi, paheula-heula néangan, di mana ragragna cupu manik astagina, bari diaping ku pangapingna séwang-séwangan. Sobali diaping ku Jembawan, Sugriwa ku Kapi Menda, tur Anjani ku Endang Sutaun. Sobali jeung Sugriwa, waktu nempo ka Talaga Sumala, tuluy ancrub ka jero Talaga. Reuwas kacida basa di hareupeun manéhna aya monyét ngajega. Der perang tanding, bari duanana teu saladar yén maranéhna geus saralin jinis jadi monyét. Sobali jeung Sugriwa kakara sadar yén maranéhna geus salin jinis kitu téh sanggeus dibéjaan ku para pangapingna, Jembawan jeung Kapimenda anu duanana ogé sarua geus salin jinis jaradi monyét.

Tilu urang anak Resi Gautama katut para pangapingna tuluy careurik balilihan, bari madep ka Resi Gautama ménta pangampunna sangkan meunang ruwat, kawas sabihara-bihari. Sang Resi nyebutkeun yén sagalan geus diguratkeun ku Déwata. Ku kituna, Sobali kiwari kudu tapa "ngalong", nyaéta tapa bari ngagantung dina tatangkalan, kawas lalay. Sugriwa kudu tapa "ngidang", nyaéta kudu niron lampah kidang, dahar jukut saayana. Sedeng Anjani kudu tapa "nyantoka", nyaéta tapa sakumaha laku lampahna bangkong, nyantok naon baé sakur aya nu asup kana sungutna. 

## Rujukan
Suyudana

**Suyudana** nyaéta Anak Prabu Drestarasta ti Déwi Anggandari.  Suyudana téh salah saurang  Sata Kurawa, nyaéta anak panggedéna Kurawa nu saratus téa. Boga prameswari ka Déwi Banuwati, anak Prabu Salya. Boga anak ngaranna Lasmana Sobra Lambangan. Suyudana diangkat jadi pejabat raja di Astina ku Prabu Drstarasta, pikeun nyuluran putra Pandu nu laleutik kénéh. Demi Pandu té nyaéta calon raja di Astin, nu teu tinekanan lantaran kaburuu maot. Basa putra Pandu  geus manjing déwasa, kalungguhan raja téh ku Suyudana henteu dipasrahkeun.

## Rujukan
Surata

**Surata**,Anak Jayajrata.Sok disebut Secamuka,nu jadi sénapati di Astina waktu éta nagara dirajaan ku Prabu Parikesit. Dina hiji mangsa,Surata téh pirajeunan ngalanglang ngilikan 'Arca Sewu',hiji musieum perjoangan nu midangkeun sarébu arca ti para tokoh nu kungsi bégalanpati di palangan kurusétra. Ti dinya Surata manggihan hiji arca nu taya sirahan.Meunang katerangan ti nu ngajaga arca s

## Rujukan
Rajabasa

**Rajabasa** hiji terasing 1281-m-luhur conical gunung sapanjang Selat Sunda nu aya di paling Kidul-Wétan point of Sumatra. 
Geus well-dilestarikan 500 x 700 m gempungan kawah jeung swampy lantai. Gunung papandayan téh ditutupan ku vegetasi. Sanajan fumarolic aktivitas lumangsung dina suku jeung flanks gunung jeung ngaronjat aktivitas ieu dilaporkeun dina April 1863 sarta Bisa 1892, éta mah teu dipikawanoh nalika panungtungan bitu.

## Tempo ogé 
* Daptar gunung seuneuan di Indonesia

## Rujukan
Caruluk

**Caruluk** atawa *kolang-kaling* (buah kawung) nyaéta ngaran camilan geunyal wangunna lonyod anu boga warna bodas *transparan* sarta ngabogaan rasa anu matak seger. Caruluk anu dina basa Walanda biasa disebut *glibbertjes* anu sacara harafiah hartina " barang-barang leueur tur leutik " ieu dijieun tina siki tangkal kawung *(Arenga pinnata)* anu wangunna gepéng sarta geutahan. Pikeun ngajieun caruluk atawa *kolang-kaling*, para pangusaha caruluk biasana ngaduruk buah kawung nepika cangkangna tutung, saterusna dibeulah geusan dicokot siki na anu engkéna dikulub heula salila sababaraha waktu. Siki anu geus dikulub éta saterusna dikeueuman maké cai apu salila sababaraha poé nepi kapermentasikeun.

## Kandungan
Caruluk atawa *kolang-kaling* ngandung cai loba pisan, nepi ngahontal 93,8% dina unggal 100 gram-na. Ogé ngandung 0,69 gram protéin, 4 gram karbohidrat, sarta kadar lebu kira-kira sa-gram sarta *serat* dugal 0,95 gram. Salian ngabogaan rasa anu matak seger, ngadahar caruluk ogé ngabantuan ngalancarkeun gawéna saluran cerna jalma. Caruluk mangrupa salah sahiji buah has dina bulan Ramadan anu disuguhkeun dina wangun kolek sarta és buah.
Kandungan karbohidrat anu aya dina caruluk bisa méré rasa wareg pikeun jalma anu ngadaharna, sajaba ti éta ogé ngeureunkeun napsu dahar sarta ngabalukarkeun barang dahar jadi ngurangan, ku kituna cocog di dahar minangka kadaharan diét. Caruluk ogé méré mangpaat pikeun ngubaran nyeri ugel - ugelan atawa sendi sarta ngandung kalsium nyaruaan tulang sapi. Kandungan mineral saperti protasium, iron, kalsium sangggup matak nyegerkeun awak sarta ngalancarkeun prosés metabolisme dina awak.

## Babak-babak ngajieun
#Milihan buah anu alus kualitasna : Milihan buah perlu pisan dina nangtukeun kualitas hasil éngkéna. Siki caruluk teu meunang kolot teuing atawa ngora teuing. 
#Ngagodog Buah Sanggeus milihan buah dituluykeun kana prosés ngagodog, Ngagodog gunana pikeun ngaleungitkeun geutah dina buah, anu dipikawanoh ateul pisan sarta *korosif*
#Mesékan buah Pikeun nyokot siki migawéna dipesékan ngagunakeun péso leutik
#Ngagépéngkeun sarta mangsa fermentasi caruluk Siki caruluk arék digépéngkeun atawa sina gépéng ngagunakeun pakakas nu tangtu, sarta saterusna dikeueum ngagunakeun apu seureuh sarta cai beresih pikeun mitembeyan prosés *ferméntasi*.

## Rujukan 
*  " Kolang Kaling,Sajian Has Ramadan " . [Republika]. 2015-07-08. Diakses ping 2016-01-31. 
*  " Khasiat Kolang-kaling kanggo Kasehatan " . [Dream]. 2014-08-01. Diakses ping 2016-01-31. 
*  " Kanggo Manisan Kolang Kaling Praktis kanggo Kolek sarta Es Buah " . [Detik]. 2015-06-16. Diakses ping 2016-01-31. 
*  " Intip 5 Leeutan Damang Awit Betawi " . [Liputan 6]. 2015-06-23. Diakses ping 2016-01-31. 
*  " Rusiah Demit Dina Kolang Kaling " . [Bentaran]. 2016-01-29. Diakses ping 2016-01-31.

Katefori:Bungbuahan
Nirbita

**Nirbita** nyaéta ngaran Prabu Niwatakawaca mangsa keur ngora. Inyana téh hiji raja raksasa nu ukur mibanda panon hiji, sabab nu hijina deui mah diganti ku kaca.  Kacida sakitna.  Dina hiji mangsa manéhna ngajorag kaindraan, pikeun mileuleuheungkeun Déwi Supraba.  Batara Indra tuluy ngadatangkeun Arjuna nu keur tatapa kalawan maké ngaran Cipta Ning.  Niwatakawaca perlaya ku Arjuna ku panah pasopati. Ti inya Arjuna dikawinkeun ka Déwi Supraba minangka anugrah ti déwa. Éta téh kabandungan dina carita 'Mintaraga', atawa 'Arjuna Wiwaha'.  Arjuna dibéré gelar Prabu Klitik Umbang Ali-ali atawa sok disebut Prabu Kiriti. 

## Rujukan
Ki ciat

**Ki ciyat** atawa **ki ciat** (***Ficus septica***) nyaéta tutuwuhan nu asalna tina kulawarga Moraceae, kalawan masih kénéh barayana tangkal caringin.	

Ki ciyat sok disebut ogé kuciat mibanda ngaran daérah nubéda, saperti: urang Jawa nyebutna  *awar-awar*, di Bali disebutna tangkal *bar-abar*, urang Ambon nyebutna *sirih popar*, urang Bugis nyebutna *dausalo*, di Makasar disebut *tobo-tobo*, Urang Ternaté, minahasa nyebutna *tagalolo*.

## Ciri mandiri 
jmpl|kiri|180px|Pucuk daun ki ciyat
Tangkalna ngarungkun, ajeg, jangkungna 1-5 m. Regang jeung tangkalna buleud, kelirna héjo, di jero  aya haténa (bagéan nu kosong) utamana numasih kénéh ngora kawas tangkal kaliki.

Dauna rubak gedéna 9-30 × 9–16 cm semu buleud, mencos ka tungtungna. Sakapeung katembong hirup sisi jalan, sisi susukan, tegalan . sarta dua spesies di Filipina.

Sagigireun dieunteupan nyiruan, buah ki ciyat ogé jadi kadaharan pikeun  22 spesies sato, 14 spesiesna tayalian ti  lalay. Lalay nu sok ngakan bungbuahan atawa codot (*Megachiroptera*) ogé mangrupa *vektor* pikeun nyebarna siki tangkal Ki ciyat ka tempat séjén nu leuwih jauh.

Spesies lalay nu sok ngakan buah ki ciyat, tayalian:

* *Cyclopsitta diophthalma* 
* *Ptilinopus* 
* *Oriolus chinensis* 
* *Phalanger orientalis* 
* *Phalanger vestitus* 
* *Spilocuscus maculatus* 
* *Colobus guereza* 
* *Rattus rattus* 
* *Cynopterus brachyotis* 
* *Cynopterus horsfieldii* 
* *Cynopterus sphinx* 
* *Cynopterus titthaecheilus* 
* *Dobsonia moluccense* 
* *Dobsonia minor* 
* *Macroglossus minimus* 
* *Macroglossus sobrinus* 
* *Nyctimene aello* 
* *Nyctimene albiventer* 
* *Ptenochirus jagori* 
* *Rousettus amplexicaudatus* 
* *Syconycteris australis* 

## Mangpaat 
Geutahna, dipercaya mibanda hasiat pikeun ngubaran rupa-rupa kasakit.

Akarna sok dipaké naplokan palebah nu raheut atawa ngubaran kulit nu kabeuleum, kitu deui cai pangulubanna dimangpaatkeun pikeun ngubaran hésé kahampangan (*diuretika*).

## Dicutat tina 
## Tutumbu kaluar 
* Australian Trop. RF. Plants: *Ficus septica*  (identifikasi)
* CCRC UGM: Awar-awar (*Ficus septica*)  (sifat kimia dan khasiat)
Kakeyi

**Kakeyi** nyaéta salah sahiji pamajikan Prabu Dasarata, indung ti Barata, Satrugna, jeung Déwi Kanwaka. Nya Déwi Kakeyi pisan nu ngalantarankeun Batara Rama dibuang katengah leuweung. Demi riwayatna nyaéta, waktu Prabu Dasarata gering, Déwi kakeyi ngarawat kalawan pinuh kaasih ,tepi ka sang raja téh ngedalkeun boh bisi Déwi Kakeyi aya paménta, kalawan sarat pamentana ulah leuwih ti tilu paménta. Hanjakalna, danget harita ku déwi Kakeyi tacan kacipta nanaon ngeunaan pamenta. Tapi dina hiji mangsa waktu sang prabu rek ngajenengkeung Batara Rama jadi Raja, Déwi Kakeyi téh kakara ngédalkeun paménta nu tilu téa, kitu ogé bari jeung didongsokan ku para inangna. Demi paménta nu tilu téh nyaéta Batara Rama ulah jadi dijenengkeun raja, Batara sangkan diangkat jadi raja di Ayodya, Batara Rama kudu dibuang ka leuweung salila 14 taun. Saharita, Prabu Dasarata teu kinten ngaranjugna.

## Referensi
Gerakan Haji Prawata Sari

**Gerakan Haji Prawata Sari** téh mangrupa perlawanan rakyat dilantarkeun ku ayanan sistem tanam paksa tarum VOC. Gerakan ngalawan kumpeni dimimitian di Jampang, dipingpin ku  Haji Prawata Sari, dina bulan Maret 1703 nepi ka 12 Juli 1707. Haji Prawata Sari ngaran sejenna Raden Alit, mampuh ngumpulkeun pasukan lobana 3000 urang. Kumpeni ngayonanana ku cara mindahkeun penduduk Jampang ka Bayabang, sisi Citarum, ngaliwatan Cianjur. Lobana 1.354 urang. Sapanjang jalan loba nu maot, nu tepi mah ngan sawareh. Haji Prawata Sari tuluy ngayakeun perang gerilya. Dina bulan April-Juni 1704, basa diserang ku pasukan Kompeni, nagen di muara Citanduy. Dina bulan Oktober 1074 ngariweyhkeun Kompeni di Galuh, Imbanagara, jeung Kawasen. Teul lila aya di Jampang, tuluy ka Batavia, sarta dina bulan Januari 1705 aya di sabudeureun Bogor. Kompeni menta bantuan ka rahayat tapi aya nu daek. Akibatna tilu urang panghulu di Kampung Baru (Bogor) ditewak ku Kumpeni sarta ditelasan kalayan kejem (Jagoswara, 1991: 2). Dina bulan Maret 1075 Prawata Sari baruntak di kiduleun Bandung. Bulan Agustusna tilu kali ngancurkeun pasukan Kumpeni nu ngungudagna. Hal ieu téh matak pusing ka Kumpeni, lantaran taya nu daek mantuan sanajan dibere haiah 3000 ringgit lamun bisa maehan Prawata Sari.

## Rujukan
Anggandara

jmpl|Pawayangan Anggandara
**Anggandara** nyaéta adi Déwi Anggandari, praméswari Prabu Déstarata, wakil raja di Astina. Disebut ogé Patih Sangkuning. Diangkat jadi Maha Patih di Astina ku Prabu Jakapitana (Duryudana) waktu diangkat jadi pejabat raja di Astina, pikeun ngawakilan Déstarata. Anggandara jadi bibit buit kakacowan jeung riributan antara Kurawa jeung Pandawa ku cara ngahasut jeung mitenah kalawan paréntah ti Déwi Anggandari (lanceukna) lantaran ngarasa nyeri haté ku kalakuan Pandu dina waktu nu geus kaliwat. Tina piténah Anggandara, jadi perang Baratayudha.

## Rujukan
OSVIA

jmpl|Sakola Walanda
**OSVIA** atawa **sakola ménak (Hoofdenschool)** nyaéta nu diadegkeun di Bandung taun 1878 M téh.dina taun 1900 M mah dirobah jadi OSVIA. Ieu sakola téh tujuannana pikeun calon pagawé ti pribumi tur diajarkeun tatakrama Kulon. Jadi kabiasaan nyembah heula saméméh nyarita téh dileungitkeun.

Dina taun 1927 OSVIA dirobah jadi MOSVIA {M téh singkatan tina Middlebare,hartina menengah}. Lila diajarna tujuh taun,kelas persiapan (*Voorbereide Afdeelingen*) lilana dua taun,kelas vak A (*Vakschool Afdeelingen*) lilana tilu taun,jeung Vak B (*Vakschool Afdeelingen* B) lilana dua taun.

## Rujukan
Daptar Raja Tarumanagara

Runtuyan raja-raja Tarumanagara téh kaunggel dina naskah Wangsakerta. Anapon runtuyan lengkepna didadarkeun ieu di handap.

# Jayasingawarman (358-382 M)
# Darmayawarman (382-395 M)
# Purnawarman (395-434 M)
# Wisnuwarman (434-455 M)
# Indrawarman (455-515 M)
# Candrawarman (515-535 M)
# Suryawarman (535-561 M)
# Kertawarman (561-628 M)
# Sudawarman (628-639 M)
# Dewamurti (639-640 M)
# Nagajayawarman (640-666 M)
# Linggawarman (666-669 M) 

## Rujukan
Volkschool

**Volkschool** atawa sakola désa, disebut ogé Sakola Rakyat mimiti diadegkeung taun 1907 M, disadiakeun pikeun rahayat biasa nu cicing di lembur. Pelajaranana maca, nulis, jeung ngitung. Di Jawa Barat ayana di Kota Bandung, Cirebon, jeung Ciamis. Di Batavia diadegkeun taun 1921 M.

#*Vervolgschool*, ieu sakola téh diadegkeun taun 1914 M, terusan tina sakola rakyat, lila diajarna tilu taun.
# Schakelschool, ieu sakola mimiti diadegkeun di Bandung taun 1921 M, ari di Jakarta mah taun 1924 M. Murid *Volkschool* anu pinunjul bisa neruskeun ka *vervolgschool* atawa ka *schakelschool*.

## Rujukan
Bagus Rangin

**Bagus Rangin** nyaéta tokoh ti Bantarjati, Majalengka. Bagus Rangin diperkirakeun gumelar kira taun 1761. Mangrupa tokoh sajarah jeung pahlawan nu nengtang jeung mingpin palawanan ka Walanda dina Perang Cirebon taun 1805-1812. Ieu Bagus Rangin téh asalna ti Demak, turunan Embah Buyut Sambéng. Lanceukna ngaranna Bagus Rangin, ari adina Buyut Salimar jeung Ki Bagus Serit. Bagus Rangin sadudulur guguru agama ka Sentayem jeung Ama Banten. Bagus Rangin jadi lébér wawanén dina nanjeurkeun bebeneran, nepi ka ku Sultan Cirebon dipercaya jadi kepala daérah (kabagusan) di Jatitujuh tur meunang pangkat Sénapati.

Lantaran nempo rahayat Palimanan katalangsara alatan kapala daérah jeung urang Cina, Bagus Rangin dibaturan ku Bagus Serit, mingpin rahayat Palimanan pikeun baruntak. Kurang leuwih 300 urang rahayat dilatih perang nepi ka bisa niwaskeun Asistén Residén Cirebon dina taun 1806. Gerakan Bagus Rangin dirojong jeung dibarantuan ku sawatara kapala daérah, nyaéta ti Jatitujuh, Rajagaluh, Baruang Kulon, Baruang Wétan, Sumber, Bantarjati, Cikao, Kandanghaur, Kuningan, Linggajati, Luragung, Maja, Sumedang, Karawang, jeung Subang. Gubernur Jénderal Kumpeni A.J. Wiese nugaskeun Nicolaes Engelhard pikeun mingpin pasukan Kumpeni numpes Bagus Rangin sabalad-balad.
Narayana

al=Tempel of Narayana|jmpl|Tempel of Narayana**Narayana** nyaéta anak Prabu Basudéwa nu disebut kembar selasih, nu hiji hideung nu hiji deui bodas. Nu hideung diaranan Narayana, ari nu bodas diaranan Krakaksana. Saenyana Narayana téh jirim titisan Batara Wisnu, sarta krakaksana minangka titisan Batara Basuki. Saengges jadi raja di Meralaya ngarana ditambahan ku gelar 'Prabu'. 

Narayana sok disebut Batara Kresna, Prabu Harimurti, Prabu Padmanaba, Prabu Wisnumurti, Prabu Kesawa, Prabu Dwarawati. Boga opat prameswari, nyaéta Déwi Jembawati, Déwi rukmini, Déwi Setyaboma, jeung Déwi Pratiwi.

Tibubudak, Narayana geus némbongkeun kasaktianana. Bisa ngapung, bisa ngaleungit, bisa jadi naon baé sakarep dirina, bisa tri wikrama. Narayana gé boga uteuk nu calakan, loma ka sasaha, nyaritana ngandung ajén sarta bisa ngajénan ka sasama, wijaksana. Salilana ngaping ngajaring ka Arjuna dina sagala widang. Réa wejanganana tepi ka Arjuna jadi hiji sinatria utama dina perang Bratayudha.

## Rujukan
Kultuurstelsel

**Kultuurstelsel**. Pikeun nyumponan pangabutuh pasar dunya nu mangrupa kopi, gula, nila, jeung kapas, para patani diaping pikeun melakna. Ngaranna cultuurstelsel, nu mangrupa terusan tina Preangerstelsel.  Caranamah teu béda, nyaéta:

1.      Landrent atawa séwa tanah mangrupa duit atawa hasil tatanén: atawa

2.      Ngagarap 1/5 taneuhna pikeun melak nu dipénta ku pamaréntah, kaasup ogé ngakutanana.

Ceuk Van den Bosch, unggal cacah nu melak kopi  bakal menang duit 7 gulden jeung pamaréntah 5 gulden. Jadi patani téh kacumponan pangabutuh hirupna. Lamun jumlah cacahna 800.000 pamaréntah bakal meunang 800.000 x 5 gulden, jumlahna fl 4.000.000,00. Upama hasilna leuwih para pengawas jeung pembinana bakal meunang duit prémi.

Salian ti Préangerstelsel, daérah séjén di Jawa Barat anu keuna aturan culturstelsel nyaéta Cirebon, Banten, Karawang sarta Ciasem. Wilayah Jawa Barat anu teu ngahasilkeun kopi, nyaéta Jampang, pagunungan di daérah  Sumedang jeung Bandung, dipelakan nila. Dina taun 1834, 1836, 1839, jeung  1845, di Banten timbul pemberontakan lantaran dititah pepelakan nu teu dipikawanoh, nyaéta kopi, nila, entéh jeung bako. Biasana maranéhna melak paré jeung pedes. Pemberontakan nu pangrongkahna nyaéta  nu dipimpin ku Radén Bagus Jayakarta dina taun 1849-1850 M, tapi bisa ditumpes.

## Rujukan
Pancadarma

**Pancadrama** nyaéta lima sila anu dipaké ku para satria.Éta sila nu lima téh nyaéta:

* satia, panceg pamadegan sarta henteu kagoda ku hiji hal nu matak nyasarkeun lampah.
* jujur, moal bisa diangsona ku deungeun atawa nyéléwérkeun tina pancén nu diamanatkeun ka dirina.
* tutulung ka sing saha waé nu butuheun ku pitulung.
* nepikeun sagala rupa amanat ka nu dituju.
* tara udar jangji, sok sanajan éta jangji téh kacida pisan énténg katut leutik pisan.

Salian ti satria, ieu pancadrama téh sok dilarapkeun ku para resi keur padoman hirup kumbuh sapopoéna.

## Rujukan
Palgunadi

jmpl|Palgunadi
**Palgunadi** nyaéta ngaran Prabu Ekalaya ti nagara Ekacakra atawa Parang Garuda atawa Nisada. Boga pamajikan ka widadari, Déwi Anggraéni. Palgunadi téh salah sahiji nu kacida mujana ka Resi Druna, Palgunadi téh nyieun patung Resi Druna di tempat sekar pamelangan di jero leweung, Pangan nyieun éta patung téh duméh Bambang Ekalaya henteu meunang guguru ka Resi Druna nu kacida sohorna lebah mentangkeun jamparing. Demi Resi Druna, pangna henteu ngagugurukeun ka Bambang Ekalaya téh duméh geus keuna ku kayid kudu ngajar rupaning élmuning perang ka turunan Kuru nyaéta Kurawa jeung Pandawa. Resi Druna lila-lila ngadéngé yén di leuweung aya hiji satria, ngaranna Bambang Ekalaya, nu tapis mentangkeun jamparing bari tepi ka kiwari tacan aya tandingana. Ku kitu téh, Resi Druna léah dijadikeun guru kalawan sarat jempol leungeun Bambang Ekalaya diteukteuk. Bambang Ekalaya nurut tanda mihormat. Bet padahal, sagala rupa nu di kedalkeun ku resi Druna téh taya lian sangkan Bambang Ekalaya henteu bisaeun deui mentang jamparing sabab bisi ngaleuwihan élmu para Kuru. Tepi ka moksana ka kahyangan, Bambang Ekalaya téh anteng miguru ka Resi Druna 

## Rujukan
DW-TV

**DW-TV** is a set of television channels provided by. The channels concentrate on news and information and first started broadcasting 1 April 1992. They are broadcast on satellite Jakarta and produced in Indonesia.

## Media di DW 
* DW Jakarta
* DW Bandung
* DW Lampung
* DW Palu
* DW Surabaya
* DW Kendari
Ceurik

**Ceurik** nyaéta hiji réaksi awak (*fisik*) mangsa hiji jalma nyanghareupan kaayaan atawa kajadian nu ngusik *perasaan*, ceurik ilaharna dibarung ku teu kawawa merebeyna cimata ku alatan éta kaayaan. Ceurik ogé dirandapan mangsa nandangan kanyeri atawa kasedih nupohara, bisa ogé ceurik mangsa pinanggih jeung kagumbiraan. Ceurik sok dirandapak ku orok atawa budak mah hiji kawajaran atawa galib, mangrupa bagian tina prosés ngagédéan éta orok.
Ceurik orok ogé hiji cara pikeun nepikeun hiji kaayaan nu dirandapan, bisa ceurik alatan lapar, hanaang,  kareunang, ngambek, nyeri, jeung sajabana sangkan geuwat meunang perhatian ti kolotna.

Ceurik anu aya maknaan ogé bisa ningkatkeun kasadaran diri dina réligiusitas,  ku sabab kitu disarankeun lamun ceurik kudu aya makna sangkan lain ngemplong wungkul, tapi ogé bisa numbuhkeun kasadaran dina jéro manah kanggo ngabénérken kasalahan-kasalahan anu atos di lakukeun jeung usaha diri kanggo jadi jalma anu leuwih alus.

## Dicutat tina
Abiansemal, Badung

Ari **Abiansemal** nyaéta hiji Kacamatan nu aya di Kabupatén Badung, Propinsi Bali.

## Tutumbu luar 
* *Profil Lengkap Tentang Seluruh Kecamatan di Indonesia*
Saur

**Saur** atawa **sahur** (), sok disebut ogé **suhur**, **sehur**, **sehri**, **sahari** jeung **suhoor** dina séjén basa), nyaéta hiji istilah Islam nu nujul kana kagiatan dahar nu dilakonan umat Islam di waktu janari pikeun nu rék ngajalankeun ibadah puasa di bulan Romadon. Saur minangkana mah dahar isuk, cocog jeung Iftor minangka dahar peuting, salila Romadon, ngagantikeun dahar tilu kali sapoé (mumuluk, ngawadang jeung dahar peuting), sok sanajan di sawatara tempat mah dahar peuting ogé dikonsumsi sanggeus Iftor terus dina peutingna.

Saur éta sunah, mung kacida dianjurkeun kangge umat Islam anu bade ngajalankeun ibadah puasa. Upami aya nu nyarios yen jalma anu teu saur kuat puasa nepi ka magrib éta nu pang kuatna, dina Islam mah sanes kitu anu saé teh. Dina Islam mah, jalma anu saur kangge nyiapkeun awak puasa sapopoe téh éta nu leres. Sakumaha Baginda Rosul, Nabi Muhammad SAW ngandika, 

عن أنس رضي الله عنه قال صلى الله عليه و سلم: "تسحروا فإن في السحور بركة" (رواه الشيخان)

Nyaeta, diriwayatkeun ti Anas ra, yen Rosululloh SAW ngadawuh, "Sahur aranjeun sadayana, saenyana dina sahur éta ngandung berkah". (HR. Syaikhani)

Rosululloh ngawartosan ka sadaya umatna nyaéta kedah saur samemeh puasa. Ieu kusabab bulan Romadon téh seueur kasempatan kangge ibadah. Ulah nepi ka gara-gara teu saur janten teu tiasa damel, teu tiasa ngajalankeun kagiatan sapopoe, teu tiasa kukumaha kusabab lemes teu aya tanaga. Saur iyeu kanyaah pikeun urang Islam anu bade ngajalankeun ibadah puasa.

Dina ngalakonana, saur leuwih saé dilakukeun caket kana waktos imsak atawa saméméh subuh. Aya ogé nu nyarios nyaéta saur saé dilakukeun dina sapertilu wengi. Saatosna saur sareng ngantosan waktos kana subuh, umat Islam téh dinyanggakeun solat, ngaji, sareng jikir. Saur janten pangbeda antara urang Islam sareng ahli kitab sanesna, sapertos urang Yahudi sareng urang Kristen. 

Saur pikeun puasa Romadon iyeu kedah diniyatan, dikecapkeun saatos solat witir atanapi samemeh subuh. 

## Rujukan
Agrési

Dina psikologi sarta ilmu sosial lianna, hartina  '  '  ' nyerang '  '  '  ngarujuk dina laku-lampah anu dimaksudkeun pikeun migawé objekna  ngalaman bahya atawa kaleleban. Nyerang bisa dipigawé ku cara lisan atawa pisik. Laku-lampah anu sacara henteu ngahaja nyababkeun bahya atawa gering lain mangrupa nyerang. Ngaruksakeun barang sarta laku-lampah déstruktif lianna ogé kaasup dina définisi nyerang. Nyerang henteu sarua jeung kategasan.

## Nyerang dina jalma 
Sanajan manusa jiga sato dina sababaraha aspek dina nyerang,tapu aya bédana dina kompleksitas dina nyerang na alatan faktor kabudayaan,moral,sarta situasi sosial. Sajumlah panalungtikan geus dipigawé dina widang ieu. Alkohol,ubar,rasa nyeri sarta rasa henteu tumaninah,frustrasi,sarta omongan dina media massa saukur sabagian faktor anu boga pangaruh ka nyerang dina jalma.

## Évolusi nyerang 
Saperti lolobana laku-lampah lianna,nyerang bisa ditingali minangka pangabisa anu bisa ngabantuan sato pikeun ngalumangsungkeun hirup sarta katurunan. Sato ngagunakeun nyerang pikeun ngalegaan sarta ngabéla teritorial,kaasup sagala rupa asal kahirupan lianna seperti inumeun,cai,sarta pasangan hirup. panalungtik geus maké téori yén nyerang sarta pangabisa maéhan nyaéta meunang ti évolusi urang dina mangsa baheula.

## Jenis serangan 
Nyerang nyaéta fénoména kompléks anu diwangun ti sajumlah laku-lampah ti rupa anu leuwih husus. 
 
Moyer (1968) nyadiakeun klasifikasi mimiti mangrupa sababaraha wangun nyerang,ti panempo biologis sarta évolusi. 
 
# Nyerang pamangsa: serangan ka mangsa ku pamangsa.
# Nyerang antara jalu: kompetisi antara jalu ti spesies anu sarua ngeunaan akses ka asal nu tangtu saperti bikang,dominansi,status,jsb. 
# Nyerang alatan sieun: nyerang anu dihubungkeun kalawan usaha nyingkahan ancaman. 
# Nyerang téritorial: ngabéla hiji wewengkon téritorial ti para penyusup
# Nyerang maternal: nyerangna bikang pikeun nangtayungan anakna tina ancaman. Aya ogé nyerang paternal. 
# Nyerang instruméntal: Nyerang anu ditujukeun pikeun ngahontal hiji tujuan. Nyerang ieu dianggap minangka réspon anu diajarkeun ka hiji kaayaan. 

## Klasifikasi kiwari 
Kiwari,aya konsénsus dina komunitas ilmiah pikeun sahenteuna dua katégori badag tina nyerang,dipikawanoh minangka nyerang aféktif sarta nyerang instruméntal. Panalungtikan empiris ngaindikasikeun yén klasifikasi ieu téh béda kaperluan, kusacara psikologis atawa fisiologis. Sababaraha panalungtikan némbongkeun yén jalma anu condong ngalakukeun nyerang aféktif ngabogaan IQ anu leuwih hina dibandingkeun anu condong ngalakukeun nyerang instrumental.

## Rujukan
Bamboo Airways

** Bamboo Airways ** mangrupa ngaran salah sahiji pausahaan panerbangan di Viétnam. Jetstar ngalayanan rute panerbangan domestik jeung internasional.
## Armada
Bamboo Airways ngagaduhan armada pesawatna nyaéta :
Airbus A320, Boeing 787.
Olimpiadeu Sains Nasional

**Olimpiadeu Sains Nasional** nyaéta ajang anu diayakeun di Indonésia tiap taun, nu diauban ku siswa SD, SMP, jeung SMA. Siswa anu lolos téh siswa nu dianggap pangalusna di provinsi jeung perwakilan daerah na séwang-séwangan.

Rarangkén ieu nyaéta langkah anu tepat Jang ngawakilkeun ieu taneuh cairan ka tingkat kancah dunya internasional.

Bidang-bidang Nana :
Sakola Dasar (SD) : Elmu Hitung, Elmu Alam, Elmu Sosial.
Sakola Tingkat Kahiji (SMP) : Elmu Hitung, Elmu Alam, Elmu Sosial (Elmu pisika téh Jeung Elmu hayat  dihijikeun jadi Elmu alam, IPA).
Sakola Tingkat Akhir (SMA) : Elmu Hitung, Biologi (Elmu Hayat), Pisika (Elmu Pasti;Hitung Sains), Kimya (Elmu zat kimia), Astronomi (Elmu Angkasa), Elmu Géograpi (Elmu Hayat kang IPS), Elmu Kabumian, Elmu Ékonomi, Jeung Elmu Informatika/Komputer.

Juara umumna :
DKI Jakarta, Jawa Tengah, Jeung Jawa Timur
Twice

**Twice** (Hangul: 트와이스: *Teuwaiseu*), disingget jadi **Twice**, nyaéta grup musik K-pop ti mancanagara nu dibentuk ku JYP Entertainment ti acara realitas 16 basa taun 2015. Twice téh anggotana aya salapan urang awéwé, nyaéta: Nayeon, Jeongyeon, Momo, Sana, Jihyo, Mina, Dahyun, Chaeyoung, jeung Tzuyu. Maranéhannana debut tanggal 20 Oktober 2015, kalawan dirilisna album mini *The Story Begins*.

Twice munggaran kakoncara taun 2016 ku lagu "*Cheer Up*" nu suksés meunangkeun paringkat 1 di Gaon Digital Chart, ogé éta lagu mangrupa singel kalawan pangajualan pangpayuna dina taun anu sarua. Lagu ieu ogé meunangkeun gelar *Song of the Year* di acara pangajénan musik utama kayaning *Melon Music Awards* jeung Mnet Asian Music Awards. Lagu anu séjénna, "TT" ti album mini katilu maranéhannana *Twicecoaster: Lane 1*, meunangkeun réngking hiji dina tangga lagu salila opat minggu ka hareupna. Ieu albeum téh mangrupa albeum ti grup musik awéwé panghadéna pikeun taun 2016, kacatet, kajual saloba 350,852 kopi nepi ka ahir tahun. Ngan ukur 19 bulan sanggeus debut, Twice geus ngajual leuwih ti 1.2 juta kopi, di antarana opat album mini jeung hiji album spésial.

## Anggota 
* Nayeon (나연) – vokalis, pangigel
* Jeongyeon (정연) – vokalis
* Momo (모모) – pangigel, vokalis, réper
* Sana (사나) – vokalis
* Jihyo (지효) – pamingpin, vokalis
* Mina (미나) – pangigel, vokalis
* Dahyun (다현) – réper, vokalis
* Chaeyoung (채영) – réper, vokalis
* Tzuyu (쯔위) – pangigel, vokalis

## Rujukan 
## Tumbu luar 
* 
*
Basa Éspéranto

Basa Éspéranto téh nyaéta basa jieunan nu dijieun ku L. L. Zaménhof dina taun 1887. Ayeuna basa Éspéranto téh basa jieunan nu miboga panutur panglobana. Ari ngaran "Éspéranto" téh nyaéta ngaran samaranna Zaménhof basa anjeunna medalkeun buku kahiji ngeunaan basa ieu, nu ku anjeunna diaranan *Lingvo Internacia* (Basa Internasional). Tapi ka dieukeunna, panutur basa ieu leuwih resep ka ngaran "Éspéranto" nu hartina "jelema nu miharep". Diaranan kitu sotéh da Zaménhof ngarepkeun yén basa Éspéranto téh bisa jadi basa internasional anu sipatna nétral, nyaéta lain nu sasaha, tapi milik sakumna manusa. Anjeunna ogé nyieun tata basa nu basajan tur teu hésé diapalkeun, ambéh saha waé nu diajarna ngarasa gampang, naon baé basa indungna.

Di Indonésia sorangan, basa Éspéranto kacutat geus aya ti taun 1902. Taun 1950an, basa Éspéranto di Indonésia kaitung maju, ku ayana Asosiasi Éspéranto Indonésia nu harita diasuh ku panutur basa Éspéranto asal Minang, Rangkajo Chailan Sjamsoe Datoe Toemenggoeng. Hanjakalna, taun 1965, ku kaayaan pulitik Indonésia, Éspéranto lir leungit teu tapakan deui. Sanggeus Datoe Toemenggoeng tilar dunya, Asosiasi Éspéranto Indonésia teu aktip deui, tur teu aya deui kontak panutur basa Éspéranto di Indonésia. Tungtungna, dina taun 2009, panutur basa Éspéranto ti Bélgia, Heidi Goes ngawanohkeun deui basa Éspéranto di sababaraha kota di Indonésia. Usahana aya hasilna ogé, da tungtungna taun 2013, digelar Kongrés Basa Éspéranto nu kahiji di Indonésia. Di kongrés éta, dijieun deui Asosiasi Éspéranto Indonésia nu aktip tepi ka ayeuna.
Pakakas Tatanén Tradisional

**Pakakas Tatanén Tradisional** nyaéta alat anu digunakeun dina ngalaksanakeun kagiatan tatanén. Dina prakna baranggawé, patani tangtu ngabutuhkeun alat-alat nu dipaké pikeun ngaringankeun rupa-rupa pagawéanana. Alat-alat éta ilaharna disebut pakakas patani.

## Kaayaan Pakakas Tradisional Mangsa Kiwari 
Kiwari pakakas tradisional geus jarang digunakeun, sabab dianggap riweuh jeung teu praktis, sarta geus loba ngagunakeun mesin Sajaba ti kitu, pakakas tradisional hususna tatanén dianggap leuwih hésé jeung ribet, ku kituna loba nu pindah ngagunakeun mesin, upamana lamun baheula ngagunakeun munding atawa sapi, kiwari mah masarakat leuwih milih traktor pikeun ngolah lahan sawah téh. Sajaba dianggap leuwih téréh, ogé teu pati capé migawéna, Antukna, pakakas tradisional geus beuki langka jeung teu nutup kamungkinan anak incu generasi ka hareupna moal apal ngeunaan alat-alat tradisional Sunda.  

## Rupa-rupa Alat Tatanén Tradisional 
Anapon pakakas tradisional patani éta di antarana nyaéta:

### Arit
Arit gunana pikeun ngarit atawa motong jukut, meresihan galengan, ngababad jarami.

## Rujukan
Dampal suku

**Dampal suku** atawa **talapak suku** nyaéta kulit suku bagéan panghandapna nu sok dipaké tuncak-tincak. Ieu bagéan dampal suku anu langsung antel kana sendal, sapatu atawa panincakan séjénna, atawa mun nyékér mah langsung antel kana lanté. Dina jelema mah dampal suku téh sacara anatomis disebut minangka aspek plantar.
Loténg

**Loténg** atawa **tingkat** nyaéta hiji wangunan  anu leuwih ti saundak rohanna. Biasana mah imah loténg atawa imah tingkat sok maké tangga atawa tarajé sangkan bisa ka rohangan luhurna. Dadasaran rohangan teu ngan saukur di dasar lempengan taneuh hungkul, lolobana mah aya rohangan handap taneuh. Sebutan pikeun tingkatan séwang-séwanganana téh sok disebut lanté.

## Panomoran 
[jmpl|Tumbul-tumbul dina [lift nu némbongkeun angka-angka lanté]]
Panomoran lanté téh mangrupa hiji pola nu dipaké pijeun méré susunan di hiji wangunan dumasar undakan "lanté hiji" jeung dina ngaran nu diwuwuhkeun pikeun undak handap taneuh. Wilangan rohangan biasana mah dimimitian ku wilangan lanté; biasana angka munggaran kaadeg tina huruf nu ngagambarkeun lanté. Dina wangunan badag aya 2 aturan umum panomoran lanté:

* Wilangan ganjil dipaké pikeun sasisi wangunan sarta ogé nu lianna.
*Dijit kadua dina wilangan rohangan nyirikeun blok atawa jangjang spésifik ti hiji wangunan.

## Lanté hiji 
Aya sababaraha sistem pangaranan ngeunaan lanté hiji. Di Amérika Kalér jeung Rusia, lanté dasar disebut lanté hiji, sedengkeun lanté di luhurna disebut minangka lanté dua. Ari di Éropah, istilah lanté hiji dipaké pikeun lanté nu aya di luhureun lanté dasar. Di Jepang jeung Koréa, lanté dasar biasana mah disebut lanté hiji, tapi sakapeung mah sok disebut ogé lanté dua.
Sisidueun

**Sisidueun** nyaéta kontraksi ujug-ujug anu teu dihaja dina diafragma, sarta umumna lumangsung terus-terusan saban menit na. Hawa anu ujug-ujug liwat ka jero paru-paru nyababkeun glottis (rohang antawis pita sora) nutupan, sarta nyababkeun lumangsung na sora hik. Sisidueun umumna bakal eureun ku sorangan, sanajan aya sababaraha pangobatan laki-rabi (home remedy) pikeun ngagancangkeun nyageurkeun sisidueun, sarta aya sababaraha pangobatan anu diperlukeun. Istilah médis kanggo sisidueun nyaéta singultus.

## Cukang lantaran 
# Dahar sarta nginum gancang teuing.
# Dahar sarta nginum loba teuing.
# Émosional pisan. 
# Langsung nginum citiis sanggeus ngadahar dahareun anu panas atawa lada. 
# Seuri tarik teuing. 
# Batuk tarik teuing.
# Tekenan Saraf Frénik ku struktur anatomi anu séjén. 
# Panyakit ginjal.
# Laku-lampah goréng. 
# Kasaimbangan éléktrolit henteu nyukupan. 
# Ayana barang séjén dina ceuli. 
# Iritasi dina saraf frégus sarta frénikus. 
# Alatan hawa tiis dina awak urang, bisa disababkeun lantaran AC (cai conditioner) atawa kipas.

## Ngubaran 
Pikeun ngeureunkeun sisidueun bisa dipigawe léngkah-léngkah: 
1. Nahan ambekan, sabab ku cara nahan ambekan mangka takeran karbondioksida di jero getih naék, ku kituna sisidueun eureun. 
2. Ngambekan di jero kantong kertas. 
3. Nginum sagelas citiis kalawan lalaunan saeutik-saeutik. 
4. Ngagayem roti garing atawa es batu anu diserut. 
5. Metot léah ku leungeun. 
6. Ngosok bal panon sacara lalaunan. 
7. Ngabalikeun posisi awak ku cara nyimpen sirah di handap suku di luhur  
8. Saré ngedéng kalawan tuur duanana dilipet kana beuteung. 
9. Neleg gula bodas garing saséndok entéh. 
10. Mandi sarta saangir ku cai anu maké és batu. 
11. Ngojay dina citiis kalawan suhu 20-25 derajat sakeudeungna 20 menit.
12. Ngambekan kalawan tenang.

Upama sisidueun teu daék leungit sanajan geus ngalakukeun prakték di luhur, buru-buru bawa ka dokter pangdeukeutna sarta dipercaya.

## Rékor dunya 
The Guinness World Récords nyatet rékor sisidueun panglilana (1922-1990) dicepeng ku Charles Osborne (1894-1991) ti Anthon,Iowa (Amerika Sarikat). Sisidueun éta dimimitian ti taun1922 kalawan frékuénsi 40 kali per menit, ngendoran jadi 20 kali, sarta ahirna eureun dina bulan Pebruari 1990, kalawan total wanci salila 68 warsih.
Danielle Kirkland, wanoja kawit London anu sisidueun salila 8 warsih.
Eusi hékter

**Eusi hékter** atawa **eusi dreuk** nyaéta alat paranti mageuhan dua arah, biasana mah dijieun tina métal sarta wangunna kawas U anu dipaké pikeun ngahijikeun dua atawa sawatara matérial. Eusi dreuk nu ukuranna badag bisa dipaké bareng jeung palu atawa *dreuk péstol* pikeun ngahijikeun suhunan, kai, kardus jeung kagunaan kelas beurat lianna. Eusi dreuk nu leuwih leuwik biasana mah dipasangkeun jeung hékter pikeun ngahijikeun lambaran-lambaran kertas. Teu jiga Panyapit kertas, kertas nu dihijikeun ku hékter mah leuwih kuat jeung permanén.

## Kauntungan 
* Lolobana eusi hékter leuwih gampang pikeun diproduksi tinimbang paku jeung sekrup.
* Mahkuta (Crown) tina eusi hékter bisa jadi jambatan pikeun ngagabungkeun matérial.
* Mahkuta eusi hékter bisa ngagabungkeun tanpa kudu aya tekenan ti sisi nu séjén.
* Mahkuta eusi hékter nyayagakeun lega pamukaan leuwih badag batan pamageuh lian, ieu kacida mangpaatna pikeun matérial nu leuwih ipis.

## Rujukan 
## Tempo ogé 
* Hékter
* Snélhékter

## Tutumbu luar 
* Office Museum  - History of the Stapler
* ASTM F1667 abstract 
* 1911 Britannica article discussing many uses of the word
Hékter

**Hékter** atawa **dreuk** nyaéta pakakas pikeun ngahijikeun sawatara kertas ku cara ngasupkeun eusi hékter nu wangunna kawas hurup "U" nu nilep di bagian handap kertas mun panjang kadua tungtungna ngaleuwihan kandel kertas.

Hékter gampang pisan kapanggihna lantaran loba sayaga di kantor, sakola, fotokopian, imah, nikakeun di warung sangu sarta nu sok jualan kadaharan. Hékter kasohor pisan nikakeun loba pisan ngaran sebutanana, basa Indonésia: *pengokot*, basa Jawa: jekrékan, atawa sebutan séjén kawas jeprétan, atawa cekrékan. Hékter sok dipaké pikeun mungkus kadaharan. Palastik dilipet hambéh eusina teu kaluar sarta dipungkas ku dreukan hékter.

## Étimologi 
### Hékter 
Kecap hékter asalna tina basa Jérman tina kecap hefter nu hartina jeprétan. Ieu kecap hefter diinjeum ku urang Walanda pikeun nyebut ieu alat, sarta ieu alat kawilang gedé pisan mangpaat jeung fungsina nalika Walanda mikawasa di Hindia Walanda. Nika kiwari, kecap hékter masih dipaké sarta hirup di lingkungan masarakat nu ngagunakeun ieu istilah.

### Dreuk 
Lian ti istilah hékter nu mangrupa kecap serepan ti basa Jérman, aya ogé istilah nu bijil pituin ti masarakat Sunda. Nyaéta kecap dreuk, nu mana ieu kecap téh bijil tina sora nu dihasilkeun ku ieu alat nalika dipaké. Mun dipaké, tina ieu alat téh kaluar sora "dreuk", nika nelah disebutna ieu alat téh jadi dreuk.

## Ukuran 
Hékter ngawengku sawatara ukuran nu maké eusi nu rupa-rupa:
* Ukuran leutik, maké eusi ukuran No.10 (standar JIS) atawa No.23 (standar Eropa-Amerika), bisa ngajilid kertas fotokopi nika 20 lambar.
* Ukuran sedeng, maké eusi ukuran No.3 atawa No.35, ngajilid kertas fotokopi 30 nika 75 lambar gumantung kana panjang eusi atawa pérah.
* Ukuran badag, maké eusi ukuran No.1 atawa No.12, bisa ngajilid kertas fotokopi ti 50 nepi ka kurang leuwih 250 lambar gumantung kana panjang eusi. Teu bisa dipaké pikeun ngajilid kertas nu saeutik, lantaran bagéan eusi nu kaluar tina kertasna bakal panjang teuing.

## Rujukan
Kulincir

**Kulincir** nyaéta gumplukan buuk anu tumuwuh sangkan katémbongna puhu buuk téh kawas museur. Kulincir aya di sakumna sirah jalma sarta di lolobana sato buluan. Aya kulincir anu saarah jarum jam aya ogé anu lawan arah jarum jam.
## Jalma
Kulincir dina sirah jelema geus ditalungtik ku sawatara ahli. Lolobana mah jalma téh miboga kulincir nu saarah jarum jam. Dina jelema nu mibanda pola kulit sirah normal mah bisa waé kulincirna hiij atawa dua. Kasus kulincir tilu siki mah leuwih jarang jeung deuih henteu nandakeun mangrupa kalainan.

Amar JS Klar ngayakeun panalungtikan pikeun nénjo aya henteuna patali antara génétik jeung arah kulincir. Kanyahoan yén 8,4% ti unggal jalma nu maké leuneun katuhu jeung 45% jalma kénca mibanda buuk nu lawan arah jarum jam. Panalungtikanna némbongkeun yén gén tunggal bisa ngadalikeun boh jumlah kulincir boh arahna. Ngan, métodologi panalungtikan Klar dina ieu perkara jeung panalungtikan séjénna pada nyangcayaan.

## Rujukan
Misalah

**Misalah** atawa disebut **salah urat** nyaéta karuksakan dina salah sahiji atawa leuwih ligamén di sandi, sok disababkeun ku tatu atawa kaleuleuwihina sandi dibetot ti luar kancengan obah fungsionalna. Tingkat parahna cidera aya tina cidera ringen nu gampang cageur dina sawatara poé nepikakeun bituna ligamén atawa nu leuwih merlukeun fiksasi bedah jeung periodeu imobilisasi. Tipalitek bisa kajadian dina sandi mana waé ngan nu mimindengna mah dina sandi suku jeung sandi pigeulang leungeun.
Pigeulang suku

**Pigeulang suku** nyaéta daérah patepungna antara suku jeung bitis. Pigeulang suku téh kaasup tilu sandi. Obahan nu dihasilkeun ku ieu sandi mangrupa dorsofleksi jeung plantarfleksi suku. Dina pamakéan umum, istilah pigeulang suku nujul sacara éksklusif ka wewengkon puhu suku. Dalam istilah médis, "pigeulang suku" bisa nujul sacara lega ka éta wewengkon atawa sacara husus ka sandi talocrural.

Ari tulang utama di wewengkon pigeulang suku nyaéta talus (dina suku), jeung tibia sarta fibula (dina bitis). Sandi talocrural mangrupa sandi éngsél sinovial nu nepungkeun tungtung distal tibia jeung fibula di ékstrimitas handap jeung tungtung proksimal talus. Artikulasi antara tibia jeung talus leuwih beurat tinimbang antara fibula anu leuwih leutik jeung talus.

## Rujukan
Urug

**Urug** nyaéta hiji kajadian géologi nu disababkeun ku obahna masa babatuan atawa taneuh kalawan mangrupa-rupa tipeu jeung jenis kayaningn maruragna batu atawa gundukan badag taneuh. Sacara umum kajadian urug disababkeun ku dua faktor nyaéta faktor padorong jeung faktor pamicu. Faktor padorong mangrupa faktor-faktor nu mangaruhan kondisi matérialna sorangan, sedengkeun faktor pamicu mangrupa faktor nu nyumebabkeun obahna éta matérial. Sanajan panyabab utama ieu kajadian téh nyaéta gravitasi nu mangaruhan hiji gawir anu jungkrang, ngan aya ogé faktor-faktor séjén nu milu mangaruhan:
*érosi nu disababkeun kokocoran beungeut cai atawa cihujan, walungan atawa gelombang laut nu ngagerus tutugan gawir jadi mingkin jungkrang
*gawir tina babatuan jeung taneuh mingkin dipilemah liwat saturasi nu dibalukarkeun hujan ngagebrét
*lini marcapada nyumebabkeun geteran, tekenan dina partikel-partikel mineral jeung widang lemah dina massa batuan jeung taneuh anu ngabalukarkeun urugna éta gawir
*gunung marapi nyiptakeun simpenan kekebul nu coréngcang, hujan ngagebrét jeung aliran kekebul
*geteran tina mesin, lalu lintas, pamakéan bahan-bahan paledak, jeung petir
* beurat nu kaleuleuwihi, misalna tina gundukan hujan atawa salju.
Bulu kumuut

**Bulu kumuut** nyaéta bulu lemes sarta ipis nu nutupan saawak-awak. Bulu kumuut mah parondok, ipis, sarta warnana koléas, sakapeung mah kawas huis, malah saliwatan mah siga nu teu manjangan di sakuliah awak nu umurna budak kénéh mah. Dina anggota awak anu teu kapanggih bulu kumuut té nyaéta dina biwir, tukangeun daun ceuli, dampal leungeun, dampal suku jeung sawaréh daérah génital éksternal, kawas bujal, jeung jaringan parut. Mundelna bulu - jumlah folikel bulu per aréa kulit - rupa-rupa di unggal jalma téh. Mangpirang lambar bulu kumuut biasana mah panjangna kurang ti 2 mm (1/13 inci) sarta folikel teu nyambung kana kelenjar *sebaceous*.

Bulu kumuut nu panggampangna ditelek-telek nyaéta dina kulit budak jeung awéwé déwasa, nu ilaharna mah mibanda leuwih saeutik bulu nu nyarukeunna. Bulu kumuut mah lain buuk atawa bulu awak anu katara pisan, jeung deuih bulu awak mah bijilna saanggeus begér, dialamanna ku lalaki atawa awéwé anu geus baralég.

## Rujukan