open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jajaruman

**Jajaruman**; walini (***Schoenoplectiella mucronata***, sin. *Scirpus mucronatus*) nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawargga *Cyperaceae*. Loba kapanggih hirup tur nyebar di wewengkon haneut (Eropa, Asia, Australia) ieu tutuwuhan mangrupa hama pikeun pepelakan, tapi sok remen dimangpaatkeun pikeun bahan anyaman. 

## Ngaran daérah
 ]]
Jajaruman mibanda ngaran daérah, saperti: *kumbuĕh, mansiro kumbuĕh, mansiro hitam* (Mink.); *kercut, mansiang agam* (Mly.); *méndongan* (Jw.); *pusu* (Minh.) ogé dipiwanoh  sebutanna ''ma'siang* (Sim.); *bubundelan* (Bant.); *walini, jajaruman* (Sd.); *maufles, ututu* (Tim.); jeung réa-réa deui.

Kembang  perenahna di gigir (*pseudolateral*); kawas pendul, mibanda 4-25 *spikelet* (aya ogé anu gagangan pondok, ipis), diaméter pendul nepika 4 cm; daun *pelindung* (salumpit)  katempo kawas sambungan tina tangkalna, sarua tilu siku, 1-10 cm, mimitina ajeg, aya ogé anu déngdék atawa ngeluk ka handap. *Spikelet* pajejel-jejel dina tempatna, buleud endog nepika wujud *gelendong*; sambungan heureut mencos, 10-20 × 4-6 mm, kalawan loba kembang anu ngentep padet, kelirna kawas jarami nepika semu coklat.

## Agihan dan ékologi 
Jukut jajaruman nyebar kalawan lega di wewengkon ugahari jeung tropis, mimiti ti  Éropa kidul nepi ka  Jepang, sarta ngaliwatan Asia kidul, Asia Tenggara jeung  Nusantara nepi ka  Australia. Jukut ieu langka katempo hirup di Afrika tropis. Di Indonesia, jajaruman kapanggih hirup di sakabéh Propinsi kajaba Maluku.

Jukut ieu hirup di lahan baseuh, rawa-rawa, susukan, balong, sisi situ; remen katempo rungkunna mayakpak, atawa bareng jeung *Leersia hexandra*. Sakapeung ogé di sawah-sawah Nu kakeueum, sawah landeuh, jeung  pasawahan *pasang-surut*, lamun seug diantepkeun ieu jukut aya poténsi jadi gulma, sanajan kagolongkeun gulma *minor*. Ditemukan pada elevasi 0 hingga lk. 2.100 m dpl.

## Mangpaatna
Tangkalna  sok dimangpaatekun pikeun bahan nyieun samak, karung béas jeung rupa-rupa karinjang. Pikeun ieu kabutuhan, di Minangkabau, jajarunan malah ngahaja dipelak di sawah-sawah jeung lahan anu kakeueum ku cai. Tangkalna engké dipanén mangsa geus umur 3-4 bulan, dipipitan tangkana, tuluy dipoé dinu negrak salila 1-2 hari kumaha cuacana. Mun geus garing, tuluy dijait ditunda heula sababaraha poé di imah anu iuh sangkan leumpeuh, tuluy waé ieu tangkal nu geus garing téh dirarata maké sapotong  awi sangkan  hérang tur gampang dipigawé.

Sagigireun ti éta, tangkalna  ogé dimangpaatekun  pikeun tali pameungkeut di warung-warung  jeung  pasar-pasar tradisional di Sumatra Barat, kiwari geus diganti ku tali rafia.

## Dicutat tina 
## Tutumbu kaluar
* Flora of North America: *Schoenoplectus mucronatus* (Linnaeus) Palla
* Nature-love-you: *Scirpus mucronatus''  (foto-foto)
* Kebun Raya Bogor: Koleksi Tanaman Air Kebun Raya Bogor
Pasirkuda, Cianjur

**Pasirkuda** nyaéta hiji kacamatan di Kabupatén Cianjur, Propinsi Jawa Kulon, Indonésia.

## Wates Wilayah 
## Geografis 
## Administratif 
## Transportasi
Ki tanduk

**Ki tanduk** (***Leptospermum javanicum***); *gelam bukit* atawa  *kayu papua*   Ki tanduk hirup ngarungkun di daérah atawa lahan anu teu pati subur, utamana di pigunungan. 

## Ngaran daérah 
Ki tanduk mibanda  garan-ngaran daérah, kayaning: *cantigi gunung*, *ki tanduk* (Sd.); *hulong, hurong* (Amb.); dan *lélél* (Seram selatan). Di sabudeureun Danau Toba, tutuwuhan ieu dipiwanoh ngarana *kayu sulim* atawa *silom*.

## Ciri mandiri 
jmpl|kiri|180px|Régang anu kembangan

Rungkun jangkungna nepika 9 m;

Daun-daun selang-seling, ngajéjér, lamun dirameus atawa dirieus kaambung seungit, hijau di atas dan keabu-abuan (daun muda dengan rambut balig keperakan) di bawah atau hampir sewarna, jorong sempit, 10-30 × 3-9 mm, ujungnya runcing atau menumpul. Bunga biasanya soliter, jarang berkumpul sampai 4 kuntum, muncul pada cabang samping yang pendek, bergaris tengah antara 15–20&nbsp;mm, bertangkai amat pendek 0–1&nbsp;mm; taju kelopak tumpul, dengan tepi berambut; mahkota putih; harum. Buah kering, keras berkayu, serupa kerucut terbalik, atasnya bentuk kubah menutup di atas mangkuk, beruang-5, 4-5 X 6–7&nbsp;mm; Sari pati daun *L. javanicum* ti Semenanjung Malaya dipercaya mibanda minyak-minyak ésénsial terpinen, pinen, sarta karyofilen dina komposisi anu loba variasina numutkeun tempat hirupna.

## Dicutat tina 
jmpl|kiri|180px|Tangkal, ki tanduk jangkung kurang leuwih  lk. 10 m

## Tutumbu ka luar 
* Tropicos: *Leptospermum javanicum* Blume
* Kew WCSP: *Leptospermum javanicum* Blume 
* JSTOR: *Leptospermum javanicum* Blume, foto-foto spesimen (herbarium) tipe
* IPNI: *Leptospermum javanicum* Blume
Locéng

, Polandia.]]
**Locéng**; ***Genta*** atawa ***Bel*** nyaéta hiji pakakas sederhana anu dipaké nyieun sora pikeun tanggara. Wujudna ilaharna kawas pipa anu muka rubak ka palebah tungtung. Ari disadakeunana kujalan ditakol maké babandul,  babandulna aya ngagantung di jero locéng aya ogé anu misah ngawujud panakol. Locéng mibanda harti sora pikeun isarat/tanggara kana maksud nu tangtu. Locéng-locéng anu ukuranna gedé dijieun tina logam ari  Locéng laleutik remen dijieun tina keramik atawa porselen.

## Tutumbu ka luar 
* Poerwadarminta, W.J.S.,1976. Kamus Umum Bahasa Indonesia. Jakarta: Balai Pustaka
* Mirabito, M.A.M & Morgenstern, B.L (2004). New Communication Technology : Application, policy, an Impact, Fifth Edition, Uk : Focal Press. Page 30,Chapter 12.
* Turkle, Sherry (1995). Life on The Screen : Identity in The Age of The Internet. New York : Touchstone.
* http://st-yohanesbosco.org/bosconian-detail.php?id=476&sub_id=158 
* http://www.kompas.com/readkotatua/xml/2009/03/28/15460063/lonceng.pengiring.kematian
* http://files.ictpamekasan.net/bse/BS-e%20SMP_MTs/072%20IPA%208%20Saiful%20Karim/014-Bab%2013.pdf

## Dicutat tina
Kategori:
Waru laut

**Waru laut** atawa **baru laut** ; (***Thespesia populnea***), nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawargga kapas-kapasan *(Malvaceae)* . Loba kapanggih hirup di basisir-basisir tropis, tangkalna leutik bisa disebut rungkun, ieu tangkal pituin  ti India. 

## Ciri mandiri
Tangkal leutik, jangkungna 2–10 m. Hirup di wewengkon  basisir aya ogé di tukangeun leuweung babakoan  *(mangrove)* anu henteu aya rawana. Daun cupatna  panjang, buleud endog aya ogé kawas jantung sisi daun rata, 7–24 × 5–16 cm; kawas kulit; tulangna ngaramo, mibanda kelenjar kulit laleutik di palebah puhu tulang daun utama di sisi handap daun. Daun ngorana mibanda bulu coklat rapet.

Kembang nunggal, bijil dina handapeun cupat daun, mimiti bijil jocong lila kalilaan jadi tungkul, cupatna panjang kalawan mibanda sisit. Daun kelopak daun tambahan aya 3, leutik pisan kalawan gancang lésot, panjang 12–14 mm. Mahkota wujudna kawas locéng, 6–7&nbsp;cm, konéng ngora anu engkéna robah jadi beureum, kalayan aya titik (bercak) wungu dina puhuna. Geutah na konéng. Buah kotak aya anu gepéng aya ogé anu buleud endog, diaméter 2,5–4,5&nbsp;cm, henteu muka atawa mukana lila. Sikina baruluan.

## Kagunaan
Kaina *(Kayu teras)* kelirna coklat guguratan hideung, éndah katempona, hampang, tur teu pati teuas. Kaina alusna dimangpaatkeun pikeun bahan nyieun délman atawa padati dina mangsa baheula, gagang (pohpor) bedil, peti, jeung sajabana. Kai teras ieu bisa ogé dimangpaatkun pikeun ubar; kayaning ubar galingging, *radang selaput dada (pleuritis)*, koléra, jeung  mules alatan kolik. Tina kulit tangkal ogé diarah harambay pikeun bahan nyieun tali, meski jarang digunakan..

## Dicutat tina
## Tutumbu ka luar 
* 
* 
* *Thespesia populnea * at website: Australian native hibiscus and hibiscus-like species.
Terna

**Terna** nyaéta tutuwuhan anu tangkalna hipu alatan henteu ngawujud kai.
Tutuwuhan terna ilaharna hirup sausum tapi aya ogé anu nahun, terna nunjul kana tutuwuhan anu mibanda pembuluh  (*tracheophyta*). Ilaharna sebutan ieu pikeun tutuwuhan leutik tur henteu mibanda kai dina tangkalna, sedengkeun tutuwuhan ngarambat digolongkeunna kana tutuwuhan rambat baé. 

Di daérah tropika loba kapanggih terna anu nahun, ari di daérah anu iklim sedeng, terna ilaharna hirup sausum: bagian *aerial* (anu bijil di luhur taneuh) bakal layu tuluyna paéh  dina usum anu teu merenah  (usum hujan/halodo) engkéna  hirup deui upama usumna geus merenah atawa manjing.

Sakapeung, terna ogé ngahasilkeun *jaringan* kawas kai *(terlignifikasi)* dina bagéan puhu tangkal utamana.

Istilah terna dina botani terna dimaksudkeun kana "herba", tapi dina widang farmasi herba téh bagéan tina tutuwuhan anu masih seger atawa mibanda kandungan cai loba pikeun ubar atawa diarah minyakna. 

## Conto tutuwuhan terna
* Honjé 
* Babadotan 
* Pulus, jeung sajabana

## Dicutat tina
## Tutumbu ka luar 
* http://www.dherba.com.my 
* http://www.myherbs-farm.com 
*  http://www.hpa.com.my/main/sihat/herba/main_herba.php 
*  Direktori ramuan tradisional / herbal 

Kategori :Botani
Darmaga

**Darmaga**; deremaga; dramaga nyaéta tambakan  anu nyolongodor ka cai sangkan ulah kalimpasan mangsa cai caah. Darmaga nunjul ogé kana harti hiji tempat sisi laut anu ngahaja dijieun/ditémbok nyolongodor katengah pikeun nurunkeun jeung naékeun babawaan jeung panumpang kana kapal laut.
Di darmaga ogé kapal laut bisa ngeusian *bahan bakar*, Cai bersih, miceun cai kotor/limbah kana tempat anu geus disayagikeun.

## Rupa-rupa darmaga
#   Darmaga *barang umum*: darmaga anu dipaké pikeun  bongkar-muat barang umum/general *cargo* kana kapal.
#   Darmaga *peti kemas*: darmaga yang husus dipaké pikeun  bongkar muat *peti kemas* anu ilaharna maké alat bongkar *(crane)*
#   Darmaga *curah*: darmaga anu husus dipaké pikeun  bongkar-muat barang-barang curah, ilaharna ngagunakeun alat anu disebut *(conveyor belt)*
#   Darmaga husus: darmaga anu husus dipaké kapal-kapal anu ngunjal barang-barang anu husus *(mudah terbakar)*, BBM, BBG, Kimia, jeung sajabana.
#   Darmaga *marina*: darmaga anu dipaké ku kapal-kapal pesiar, jeung kapal *cepat (speed boat)* 
#   Darmaga *kapal ikan*: darmaga anu dipaké pikeun kapal-kapal pamayang

## Dicutat tina
Kabupatén Asahan

**Kabupatén Asahan** nyaéta salah sahiji kabupatén di Propinsi Sumatra Kalér. Ibukotana nyaéta Kisaran.
Walungan Citanduy

**Walungan Citanduy** nyaéta hiji walungan anu aya di pulo Jawa, Indonésia. Pas dék ka muhara, ieu walungan jadi wates antara Propinsi Jawa Kulon jeung Propinsi Jawa Tengah. Ieu walungan aya di 270 km beulah kidul-wétaneun Jakarta, sarta jadi batas pikeun tilu kabupatén, nyaéta Kabupatén Ciamis, Kabupatén Tasikmalaya, sarta Kabupatén Cilacap. Sawaréh walungan ieu jadi wates wewengkon alami antara Jawa Kulon jeung Jawa Tengah. Sirah caina aya di antara Gunung Sawal sarta kompléks Gunung Galunggung, Gunung Talaga Bodas, Gunung Cakrabuana jeung Gunung Sadakeling. Muarana aya di deukeut kota Cilacap ka Samudra Hindia ngabentuk hiji délta anu disebut "Muara Citanduy."

## Titinggal sajarah 
Di deukeut walungan Citanduy di sabudeureun aréal pangwangunan Bendungan Leuwikeris di daérah Kaluruhan Benteng, Kacamatan Ciamis, Kabupatén Ciamis kapanggih hiji batu anu mirip jeung tapak suku jelema. Diduga éta batu aya patalina jeung titinggal karajaan Bojong Galuh nepi ka karajaan Galuh di jaman kuna anu ngadeg sapanjang ieu walungan.

Hiji tank baja titinggal tentara Walanda kapanggih kakubur keusik salila 70 taun di Walungan Citanduy, pasna di Lingkungan Parungsari, Kalurahan/Kacamatan Purwaharja, Kota Banjar, katingali nalika cai walungan eukeur surut. Diduga kandaraan tempur ieu kajebak dina pertempuran nalika rék ka Yogyakarta waktu perang kemerdékaan 1945-1949. Di taun 2012, aya tarékah pikeun ngangkat tank éta tina jero keusik jeung tumpukann batu, tapi gagal ku lantaran hujan gedé anu matak cai Citanduy naék deui.

## Tingali ogé 
Walungan

## Rujukan
Jotang leutik

**Jotang leutik** (*Acmella uliginosa*) nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawarga *Asteraceae*. 
Kasebut tutuwuhan  terna tina marga *acmella* lianna, kembang jeung daun jotang leutik dimangpaatkeun pikeun ubar nyeri huntu. Dipiwanoh ogé ngaranna  *jotang* atawa* jocong  leutik*.

## Ciri mandiri 
Kagolongkeun tutuwuhan terna sausum, tangkalna nangtung ka luhur sakapeung ogé aya anu nguyupuk tina palebah puhu tangkalna, jangkung nepika 1 m. Tangkalna buleud, baruluan. Daun-daun bijil pasingareup-singareup, panjang cupat daunna 2&nbsp;cm. Lambaran daun wujudna lonyod, jarang katempo buleud endog, 1–10 × 0,5–6 cm.

## Ékologi jeung sebaranna 
Tutuwuhan ieu kagolongkeun kana gulma mikaresep daérah jemlek jeung baseuh, sanajan kitu bisa waé hirup dina taneuh anu garing. Di pasawahan, sisi susukan, kebon anu jemlék taneuhna, tegalan berawa-rawa. Kapanggih hirup nepi ka daérah tonggoh anu perenahna dina 3.100 mdpl.. Kiwari kapanggih hirup di sakuliah Nusantara, kajaba di Papua

## Dicutat tina 
## Tutumbu ka luar 
* ITIS: *Acmella uliginosa* (Sw.) Cass.
* USDA PLANTS Profile: *Acmella uliginosa* (Sw.) Cass. 
* PIER: *Acmella uliginosa* (Sw.) Cass. 
* Linnean Herbarium: foto herbarium

Kategori :Lalab
Walungan Cilutung

**Walungan Cilutung** nyaéta hiji walungan nu panjangna 416.20 m, nu ayana di Désa Cikidang, Kecamatan Bantarujeg, Majaléngka, Jawa Barat.  Walungan Cilutung atawa DAS (D*aérah Aliran Sungai*) Cilutung mangrupa salah sahiji anak walungan Cimanuk, sedengkeun Walungan Cimanuk boga tilu anak walungan nyaéta Cilutung, Cipelas jeung Cikeruh. Hulu cai walungan Cilutung téh aya di Kabupatén Kuningan, di tutugan gunung Ciremai. 

## Rujukan
Walungan Cimandiri

**Walungan Cimandiri** nyaéta salah sahiji walungan anu aya di Sukabumi. Ieu walungan ngabogaan ciri has lamun ditingali tina jenis caina. Walungan Cimandiri mangrupa habitat kangge rupa-rupa lauk jeung udang. Sabab ieu walungan caina hasil campuran tina cai walungan anu tawar jeung cai laut anu asin. Hasil campuran caina ngabogaan gaya hidrolik cai walungan jeung pasang surut cai laut.

Lamun diteliti deui, rupa-rupa lauk jeung udang anu aya dinu ieu walungan beda-beda unggal usumna sabab boh laukna ogé udangna aya anu musiman, aya ogé anu netep. Cai Walungan Cimandiri ngabogaan karakteristik anu beda tina walungan biasa tina hasil pacampuran cai laut tadi, ku kituna kahirupan sosial, ekonomi, jeung budaya warga sabudureun walungan milu kapangaruhan. Walungan Cimandiri ngaliwatan Kelurahan Cikundul, Kecataman Lembursitu, Sukabumi. Dina liwatan walungan eta, warga boga acara anu disebut Ngubeuk Lauk.https://www.pikiran-rakyat.com/jawa-barat/pr-01283528/ruang-ekspresi-dan-kreativitas-di-tepi-sungai-cimandiri-405871

## Kreatipitas jeung Tradisi Budaya 
Ngubeuk Lauk nyaéta salah sahiji acara anu rutin diayakeun ku warga sabudureun walungan. Warga neangan lauk anu disebar ka walungan rereongan. Ieu acara didukung ogé ku pamarentah sangkan potensi wisata Walungan Cimandiri kajaga.
Néktar

jmpl|250px|Nektar kembang Camelia
**Néktar** atawa  **sari kembang** Nyaéta *cairan* anu rasana amis kareueut  tina di jero kembang  mangsa keur mangkak ligar.  Néktar mangrupa bahan pimadueun loba mibanda gula anu dipikaresep pisan ku rupa-rupa gegeremet, ieu néktar dihasilkeun ku kelenjar nektar anu perenahna di dasar mahkota kembang (*perianthium*). Daék teu daék ieu gegeremet ngarayap ka jero pikeun nyeuseup nektar, dina waktu anu sarua awakna pagiling fisik jeung  *putik sari* (*anthera*) ogé *pistil* .

Néktar mangrupa sumber kadaharan pikeun gegeremet  jeung manuk, dina tatanén nektar kacida penting tur loba mangpaatna. Lambaran mahkota anu katempo ku panon manusa ngan sakelir, sabenerna lamun di potrét ku *film* anu sénsitif kana cahaya UV bakal katempo mibanda gurat - gurat anu nuju ka dasar kembang ieu mangrupa cicirén ayana nektar di jero.  Ieu jadi pituduh pikeun gegeremet ayana néktar, sababaraha kembang ogé dipikaresep ku lalay jeung manuk. Sabalikna ogé, kembang anu kermangkak ogé butuh bantuan pikeun lumangsungna *penyerbukan* *(polinasi abiotik)*.

## Rupa-rupa néktar
Néktar aya dua rupa: néktar *floral* jeung nektar ékstra *floral*. Néktar *floral* dihasilkeunana tina *kelenjar* néktar, sedangkeun néktar ékstra *floral* dihasilkan tina tutuwuhan salian ti kembang. Néktar ékstra floral dipikaresep ku sireum dina waktu sarua sireum-sireum ieu ogé ngakanan gegeremet anu ngaruksak éta tutuwuhan.

## Tutumbu ka luar 
* [Polinasi: Tipe Polinasi (2)](http://www.beritaiptek.com/zberita-beritaiptek-2006-09-11-Polinasi-:-Tipe-Polinasi-(2).shtml) 

## Dicutat tina
Veve Zulfikar

**Syarifah Veryal Eisha Aqila Zulfikar Basyaiban** langkung dikenal salaku **Veve Zulfikar** (; ) nyaéta saurang penyanyi, aktris, qari'ah, dan hafizah Indonésia.

## Rujukan 
*
Kacang parang

jmpl|*Canavalia ensiformis*

**Kacang parang**; *k. prasman* (*Canavalia ensiformis*) nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawarga Fabaceae
. Kaasup kana jinis polong-polongan anu dipelak pikeun kaperluan dahareun  sapopoé pangan. Sikina loba mibanda protéin , tapi masih kénéh sahandapeun kadelé.

## Ngaran séjén 
Di Indonésia, kacang parang dipikawanoh ngarana *kara kaji* (Indonésia),

## Ciri mandiri 
Kacang parang tangkalna ngarungkun, ngarambat panjangna nepi ka 10 m. Bengkulu ogé aya poténsi pikeun usaha budi daya ieu Tutuwuhan, lantaran aya dina palebah  cuaca jeung iklim anu merenah sarta nonggoh tempatna dina 2.500 méter tina beungeut cai laut kalayan suhu 26,3 darajat Celcius. Kacang parang tumbuh di dua hemisfer. Tapi sanajan kitu, Karel Heyne ngutip kana Backer anu nyebutkeun yén kacang parang hirup di palebah 2000 mdpl. Remen ngahaja dipelakeun aya ogé anu hirup liar, ceuk Backer sakumaha anu  dikutip Heyne.
 
## Dicutat tina
Tasikmadu, Karanganyar

**Tasikmadu** nyaéta salah sahiji kacamatan di Kabupatén Karanganyar, Propinsi Jawa Tengah , Indonésia.
Ampék Nagari, Agam

**Ampék Nagari** nyaéta salah sahiji kacamatan di Kabupatén Agam, Propinsi Sumatra Kulon, Indonésia.
Walungan Ciujung

**Walungan Ciujung** nyaéta salah sahiji walungan anu aya di Provinsi Banten, tepatna di Kampung Muara Ciujung Kota Rangkasbitung Kacamatan lebak.  Walungan Ciujung, asalna dimangpaatkeun pikeun kahirupan warga Desa Tengkurak, Kacamatan Tirtayasa, Kabupatén Sérang. Ti mimiti mandi, nyeuseuhan, ngingu lauk, nyaian sawah jeung sajabana. Hanjakal, kiwari mah sigana hal anu pamohalan sabab warna cai walunganna ogé geus hideung sarta ngaluarkeun bau anu kacida sukeutna. 

## Rujukan
Bawang batak

**Bawang batak** (*allium schoenoprasum*; ) nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawarga  *amaryllidaceae*. 

## Kagunaan 
Bawang batak remen dimangpaatkeun pikeun bahan campuran asinan, sambel jeung réa-réa deui. Ieu sayur sok disebut  lokio, tapi aya ogé anu nyebutkeun sayur  bawang batak. Bawang ieu disebut  bawang batak alatan loba  kapanggih dipaké dina olahan-olahan has Batak, contona *arsik*. 

## Spésiés
Daun bawang ieu mangrupi hiji-hijina spésiés * Allium * anu asli tina Anyar sareng Dunya buhun.  Sakapeung, tutuwuhan anu aya di Amérika Kalér digolongkeun kana  * A.  schoenoprasum * var. * sibiricum *, sanaos ieu dibantah.  Bedana spésimén penting.  Hiji conto kapanggih di beulah kalér Maine anu tuwuh nyalira, ogé nunjukkeun kembang kulawu anu surem. 

## Hama
Daun bawang batak arang langka kaserang ku hama alatan ngahasilkeun sanyawa walirang anu teu dipikaresep ku hama,  tapi kembangna dipikaresep ku nyiruan, ku kitunaieu tutuwuhan remen ngahaja dipiara pikeun nyayagikeun néktar pikeun nyiruan piaraan atawa gegeremet séjéna. 

 FILE:Chive flower close-up.jpg
 FILE:Allium schoenoprasum W.jpg
 File:Allium schoenoprasum(01).jpg
 File:Wikibooks planting-chives seed.jpg|Siki
  
  

## Tempo ogé 
* Bawang kucai (*allium tuberosum*)
* Bawang

## Dicutat tina 
* *(tidak lagi berfungsi)* Lokio on Detik.com
* Bawang lokio

Karegori:amaryllidaceae
Kategoti:Tutuwuhan
Kolampis

**Kolampis** (***Acacia tomentosa***) nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawarga *fabaceae*. Kolampis hirup di daérah garing atawa rada garing, buahna ngawujud (Leguminosae, polong-polongan) hirup di tegalan, leuweung jati aya ogé di leuwueng anu garing. Tangkal kawilang  leutik ieu kapanggih nyebar mimiti ti India, Asia Tenggara, nepika  Indonesia.

## Ngaran séjén 
Kolampis mibanda ngaran séjén kayaning : *klampis* (Jw.); *kolampis* (Sd.); *klampés, longghay* (Md.); *ai kendara, ai kĕndarĕ, manggalawa* (Sumba). Sedengkeun di nagara-nagara lian dipikawanoh ngarana: *krathin-phiman, khaya, nam khao* (Thai), *böröbu* (Vietnam), jeung sajabana

## Ciri mandiri 
Tangkal leutik nepika sedeng, jangkungna 5–10(–18) m, buleudan tangkalna nepi ka 50 cm; daunna ngarangrangan. *Tajuk* kawas payung; régang - régang ngorana buluan  konéng , rapet; carucukan paranjang (*Acacia*: cucukan, *tomentosa*: *uluna* rekep). Kulit tangkal/Pepagan coklat poék , rarengat/rorombéheun.

Kembang majemuk wujudna bongkol-bongkol cupatna lk 2,5&nbsp;cm, 1–7 pendul/bongkol ngumpul dina kélék daun deukeut tungtung  regangna . Kembang naplok, bodas atawa bodas semu konéng, bilangan–4 atawa –5. *Kelopak* lk 0,9–1,2&nbsp;mm, *tabungna* gundul kajaba palebah tungtung dina anu rérégéan buluan. 
Benang sari loba, panjang lk 5&nbsp;mm; bakal buah gundul, 0,8–1&nbsp;mm, duduk. Buah polong coklat poék, ipis rata, rada ngajendul dina siki , aya anu lempeng aya ogé anu bengkung, 9–18&nbsp;cm × 0,8–1&nbsp;cm. Siki ipis, lonyod, 6,5–9 × 4–5,5&nbsp;mm..

Kulit tangkalna pait tur ka angseu teu pikaresepeun, dimangpaatkeun pikeun ngubaran  kuda. Harambay atawa rambat tina Kulitna dimangpaatkun pikeun nyieun tali atawa tambang, atuh geutah na dimangpaatkun pikeun nyieun mangsi /tinta.

Pucuk jeung daun ngorana dipikaresep ku ingon-ingon, sanajan carucukan ogé. 
. Sagigireun ti éta, daun ieu bisa dimangpaatkun pikeun gemuk sangkan tutuwuhan subur. .

## Dicutat tina
## Tutumbu ka luar 
*  BHL: *Acacia tomentosa* Willd. @ K. Heyne. *De Nuttige Planten van Ned. Indie*, **II**: 221 (1916)
*  FOBI: *Acacia tomentosa* (foto bunga)
Ménak

jeung garwana (Ménak baheula) ]] 
**Ménak** nyaéta sebutan pikeun jalma anu pangkatna luhur, anu boga gelar paling handapna Radén di jaman Walanda.

Menak ogé sebutan ka sékésélér Bupati-bupati Sunda anu medal sabada Karajaan Sunda bubar, ieu Bupati-bupati téh lain Raja sanyatana sanajan kitu dina konsép pribumi kalungguhanna disaruakeun jeung Raja.

## Turunan ménak
Sababaraha mentri jeung urut mentri kabinét anu sekeselerna terah menak : Prof. Dr. Mochtar Kusumaatmaja, S.H., L.L.M. (mantan Menlu RI), Ir. Sarwono Kusumaatmaja (Mentri Negara Lingkungan Hidup RI) anu tayalian raina Mochtar Kusumaatmaja, sekeselerna ti menak Sukapura; Prof. Dr. Ir Ginanjar Kartasamita *(Mentri Negara Perencanaan Pembangunan Nasional)*. Jeung réa - réa deui

## Dicutat tina
Kabupatén Simalungun

**Kabupatén Simalungun** nyaéta kabupatén nu aya di Sumatera Kalér, katelahna kabupatén pangluasna katilu sanggeus Kabupatén Mandailing Natal jeung Kabupatén Langkat. Luas wewengkon Kabupatén Simalungun nyaéta 4.372,5 km2.

## Géografi 
Kabupatén Simalungun kawilang wewengkon nu kacida stratégisna sarta aya di kawasan wisata Danau Toba - Parapat.

### Lambang 
Dumasar kana Peraturan Daérah Kabupatén Simalungun Nomor 5 Tahun 1960, lambang Kabupatén Simalungun kawengku ku sababaraha simbol nyaéta:

## Sumber
Pendopo

**Pendopo** nyaéta hiji wangunan tambahan tina wangunan utama anu maké hateup tapi  teu maké pipinding jadi atra katempo tihang-tihang panunjelna.  Di sababaraha tempat, malah Pendopo téh bisa dieusian ku tamu anu jumlahna rébuan. 

Dina basa Madura pendopo disebut *mandapa* asal tina kecap *mandap* anu hartina handap, jadi pimaksudeunna kana saurang pamingpin kudu mibanda sikep handap asor sarta deukeut ka rahayatna. 
Pendopo mibanda rupa-rupa kagunaan utamana anu aya patula patalina jeung pangbagéa ka sémah, ku kituna diwangun dipapantes boh tina hateup, tihang kitu deui jeung bahan séjén anu aralus. 
## Dicutat tina
Stasion Parungpanjang

**Stasion Parungpanjang** nyaéta stasion nu lokasina di Parung panjang, Kabupatén Bogor. Dina rohang pagawéana Stasion Parungpanjang ayana di km 41+463.

## Sajarah 
jmpl|Papan nu ngajelaskeun yén stasion aya di luhur +54 méter.
Dina mangsa bangsa Indonésia masih diéréh ku bangsa Walanda, stasion ieu dijieun minangka stasion pikeun ngangkut pibekeleun sabab harita aya di tengah antara Mérak jeung Batavia atawa Jakarta mangsa kiwari. Mangsa harita stasion ieu stasion gedé leuwih gedé tibatan Stasion Tanahabang. Stasion ieu geus teu jadi titik pamungkas stasion nu geus diéléktrisasi sabab ruteuna geus dipanjangkeun nepi ka Stasion Maja. Stasion ieu aya di hareupeun Pasar Parung Panjang. Ruteu jalana teu jauh ti jalan gedé Curug - Parung Panjang - Lebakwangi, hal ieu nu ngalantarankeun loba panumpang nu asalna ti Curug turun di stasion ieu.

## Layanan Karéta Api 
## Sumber
Dasasila Bandung

**Dasasila** atawa **Dasasila Bandung** nyaéta 10 poin hasil ti Konperénsi Asia-Afrika (KAA) nu dilaksanakeun ti kaping 18 nepi ka 24 April taun 1955. 10 poin éta ngawengku prinsip - prinsip dasar nu dijadikeun pituduh jeung acuan pikeun hubungan antar bangsa.

## Sajarah 
jmpl|Lokasi diayakeuna Konperensi Asia Afrika 1955
Sumanget Bandung anu kawéntar di luar nagri dipikawanoh ku istilah "Bandung Spirit" nyaéta kumpulna bangsa-bangsa nu ahirna ngarumuskeun Dasasila Bandung kalawan Indonésia salaku panata calagarana.
jmpl|489x489px|29 nagara nu ngaluuhan KAA ka-I 1955
Dina pelaksanaanana, KAA ka-I diluuhan ku 29 nagara Asia-Afrika sakumaha list di handap:

Dina KAA ka-I diulem 30 wawakil nagara di Asia-Afrika. Ti jumlah éta, ngan Rhodesia (kiwari disebutna Zimbabé) nu teu bisa ngaluuhan éta uleman. Sabab harita Rhodesia masih diéréh ku Perancis.

## Eusi Dasasila Bandung 
Sumanget nu dikedalkeun di KAA ka-1 nyiptakeun 10 poin sakumaha list di handap:

# Ngahormatan hak-hak dasar manusa jeung tujuan sarta asas nu kawengku dina Piagam PBB.
# Ngahormatan kadaulatan keung ngahijina wewengkon di sakuliah nagara.
# Ngaku kasamaan darajat sakabéh ras jeung kasamaan sakabéh bangsa gedé atawa leutik.
# Teu ngalakukeun intervénsi atawa ilubiung dina pasualan di nagara séjén.
# Ngahormatan hak unggal nagara pikeun mertahankeun disi sacara individu atawa koléktif saluyu jeung Piagam PBB.
# a. Teu ngagunakeun pangaturan-pangaturan pertahanan koléktif pikeun ngalayanan kapentingan khusus ti nagara gedé mana waé ogé. b. Teu neken ka nagara séjén.
# Nahan diri ti unggal tindakan atawa anceman agrési atawa ngagunakeun adu fisik pikeun ngahijikeun wewengkon atawa kamerdékaan politik hiji nagara.
# Ngabéréskeun pasalingsingan internasional kalawan jalan damai, saluyu jeung katangtuan nu aya di Piagam PBB.
# Ngamajukeun kapentingan balaréa jeung kerjasama.
# Ngahormatan kaadilan jeung kawajiban-kawajiban internasional.

## Sumber
Kabupatén Pidie

**Kabupatén Pidie** nyaéta kabupatén nu asup ka wewengkon propinsi Acéh. Puseur dayeuh Kabupatén Pidie nyaéta Sigli. Karajaan ieu digambarkeun minangka dataran handap nu luas kalawan taneuhna nu subur, nepi ka kahirupan di sakuliah nagara makmur. Disebutkeun ogé nagara ieu subur dibuktikeun ku tumuwuhna tangkal kayu nu héjo.

### Kacamatan 
Kacamatan di Kabupatén Pidie nyaéta 23 kacamatan kalawan daptarna sakumaha ieu di handap:

## Sumber
Jukut gendreng

**Jukut gendreng**; (*Synedrella nodiflora*) nyaéta jukut anu asalna tina kulawarga  *asteraceae*.

## Guna jeung mangpaat
Sakapeung daun anu ngorana dimangpaatkeun pikeunlalab. Dauna direndos jeung daun babadotan (*Ageratum conyzoides*), daun saliara (*Lantana camara*), ditambahkeun apu paragi nyeupah, dioleskeun pikeun ngahaneut-haneut beuteung anu nyeri. Tutuwuhan ieu bisa ogé dimangpaatkeun pikeun ubar gosok pikeun ngurangan nyeri alatan reumatik .

File:Syned nodif 100211-0867 ipb.jpg
File:Synedrella (2952317268).jpg
File:Synedrella nodiflora in Hyderabad, AP W IMG 0441.jpg
File:Synedrella nodiflora (6213834710).jpg

## Dicutat tina
## Tutumbu ka luar 
* USDA Plants profile: *Synedrella nodiflora*
* Warintek: Tanaman obat *Synedrella nodiflora*
Jampang pait

**Jampang pait**;  *Axonopus compressus* nyaéta tutuwuhan anu asalna tina kulawarga  *poaceae*. 

## Ciri mandiri 
Jampang loba kapanggih hirup liar di wewengkon Asia, Méksiko, Amérika Tengah,  Amérika tropis Kidul sareng kapuloan Karibia (Hindia Kulon).

## Ngaran séjén 
Jampang pait dina basa Inggris disebut : *carpet grass*, basa Indonésia disebut *rumput gajah*.  (sinonim: *Axonopus compressus* (Sw.) P.Beauv. var. *australis* G.A.Black, *Milium compressum* Sw., *Paspalum compressum* (Sw.) Nees, *Paspalum platycaule* Willd. ex Steud., *Paspalum platycaulon* Poir.).

## Dicutat tina
## Tempo ogé
*  **carpet-grass**, 
* Animal Feed Resources Information System: *Axonopus compressus*

File:Axonopus compressus stolon1 (6920095453) (2).jpg
File:Axonopus compressus habit3 (6773980686) (3).jpg
File:Axonopus compressus stolon3 (6805166532) (2).jpg
File:Axonopus compressus flowerhead2 (6951279507) (2).jpg
File:Axonopus compressus node1 (6805168924) (2).jpg
File:Starr 090210-2396 Axonopus compressus.jpg
File:Starr 090210-2398 Axonopus compressus.jpg
File:Starr 080429-8865 Axonopus compressus.jpg

Kategori :Poaceae
Kategori : Gulma 
Kategori : jukut
Sagu

**Sagu** nyaéta tipung anu dipibanda tina hasil olahan tangkal kirai (*Metroxylon sagu* Rottb.). Tipung sagu ngagaduhan ciri *fisik* mirip sareng tipung tapioka. Dina resep masak, tipung sagu kawilang hésé diala, jadi sering digentoskeun ku tipung tapioka sahingga namina sering patukeur, sanaos dua tipung ieu saleresna béda-béda.

Sagu mangrupikeun kadaharan pokok pikeun masarakat di Maluku sareng Papua utamina anu nganjrek di basisir. Sagu didahar dina wujud papeda, mangrupi bubur, atanapi dina olahan anu sanés. Sagu sorangan dijual salaku tipung ageung atanapi dikomprés sareng dibungkus ku daun cau.  Salaku tambahan, ayeuna sagu ogé diolah janten mi.

Salaku sumber karbohidrat, Sagu unik sabab dihasilkeun di rawa-rawa (habitat alami tina kirai). Kaayaan ieu ngagaduhan kaunggulan ékologis nyalira, sanaos henteu nguntungkeun sacara ékonomis (ngajantenkeun sebaran sesah).

## Panén sagu 
Sagu anu dipanén diolah kujalan:
# Tangkal sagu dibongkar sareng diteukteuk dugi ka ukur batangna gampil direcah.
# Tangkal dibagi panjang dugi ka sami.
# Téras gagangna dicacag sareng dicandakan.
# Teras diparud atanapi di wejek dugi ka kaluar acina, sareng disaring.
# Produk saringan dikumbah sareng acina dicandak.
# Aci diolah pikeun ngadamel tipung atanapi dibungkus ku daun cau (disebat "basong" dina Kendari).

Tangkal sagu tiasa hirup dugi ka jangkungna 20 méter, malahan aya anu 30 m. Tina sa tangkal tiasa ngahasilkeun 150 dugi ka  300&nbsp;kg pati. Aya survei di Kabupatén Kendari nunjukkeun yén pikeun ngolah dua tangkal sagu diperlukeun 4 urang anu midamel ngokolakeun salami 6 dinten.
Tutuwuhan sagu tiasa janten panyalindungan lingkungan sabab tiasa nyerep émisi gas karbon dioksida tina rawa sareng lahan gambut kana hawa. (Bintoro, 2008).

## Kandungan gizi 
Tepung sagu beunghar karbohidrat (pati) tapi miskin pisan dina nutrisi anu sanés. Ieu lumangsung kusabab kandungan aci anu tinggi dina teras taneuh sareng prosés panén.

Saratus gram sagu garing sami sareng   355 kalori. Di jerona rata-rata mibanda  94 gram karbohidrat, 0,2 gram protéin, 0,5 gram serat, 10&nbsp;mg kalsium, 1,2&nbsp;mg besi, dan lemak, karoten, tiamin, dan asam askorbat dalam jumlah sangat kecil.

## Galeri, ngékstrak/ngaci sagu 

File:Sagu-02 081119-3849 sim.JPG|Empulur sagu (*Metroxylon sagu*) tina tangkal kenging nyacag.
File:Sagu-01 081119-3840 sim.JPG|Diparud nganggo mesin. Simeulue.
File:Sagu-04 081119-3865 sim.JPG|Aci a diwadahan.
File:Sagu-05 081119-3856 sim.JPG|iwejek sangkan kaluar acina. 
File:Sagu-06 081122-4153 sim.JPG|Aci sagu anu garing, tos siap diolah. 
File:Sagu-06 081122-4150 sim.JPG|'Sangu' tina sagu, isayagikeunbjeung beuleum lauk. Teupah Selatan, Simeulue.

## Dicutat tina 
:2. Flach, M. and F. Rumawas, eds. (1996). Plant Resources of South-East Asia (PROSEA) No. 9: Plants Yielding Non-Seed Carbohydrates. Leiden: Blackhuys.
Tipung

**Tipung** nyaéta bubuk leutik tur lemes anu dihasilkeun tina olahan sisikian, beubeutian pon kitu deui sasatoan.
Badag jeung lembutna tipung gumantung kana mangsa nutuan atawa ngagilingna, tipung ilaharna dimangpaatkeun pikeun kabutuhan rumah tangga, bahan baku industri, panalungtikan, jeung réa-réa deui.

## Dicutat tina
Padaringan

**Padaringan**; pabéasan nyaéta wadah anu dimangpaatkeun pikeun nunda béas anu rék diasakan. Padaringan kebek ku béas sok dilarapkeun kana kaayaan anu moal kakurangan ku béas atawa dina kaayaan hirup keur subur. Padaringan sok diperenahkeun di jero goah, anu mana teu meunang sagawayah jalma asup ka goah kajaba kaum awéwé, lalaki mah teu meunang asup. 

## Dicutat tina
Poksay kuda

**Poksay kuda** () nyaéta manuk anu asalna tina kulawarga  Timaliidae tina genus Garrulax.
Manuk ieu mangrupikeun salah sahiji jenis anu sok tuang  buah leutik, bangbung, gegeremet jeung gaduh habitat di leuweung gunung sumebar di daérah luhurna 1.000-2.400 m dpl.
Spésiés ieu mangrupikeun spésiés manu éndemik di Indonesia.

## Sebaran 
* Jawa Barat, Jawa Tengah.

## Dicutat tina 
## Tutumbu Ka Luar
* bio.undip.ac.id 
* BirdLife International 2004. Garrulax rufifrons. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded on 25 July 2007.
Rasamala

kiri|jmpl|Tangkal ***Liquidambar excelsa*** koléksi Kebon Raya Cibodas, Cianjur.
**Rasamala** (basa Latin: *Altingia excelsa*) nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawarga Altingiaceae. Tangkal ieu asli ti Bhutan, China, India, Malaysia, Myanmar, Thailand jeung Indonésia. Di Indonésia tangkal ieu tumuwuh di sababaraha wilayah di Jawa, Bali, jeung Sumatra dina élévasi antara 500-1700 m.  Ieu tutuwuhan leuweung, hirup di alam liar jangkungna bisa 40 nepi ka 60 méter.  Geutah pait anu disebut *storax* anu asalna tina kulit kai nu dipotong ieu digunakeun keur sababaraha pangobatan saperti bisa nurunkeun panas, ningkatkeun gairah, sarta ngubaran leukoderma, bronkitis, panyakit empedu, batu kandung kemih, jeung arateul. Sedengkeun dina prakték Unani, geutah ieu dianggap mibanda hasiat minangka tonik, ngurangan gas dina pencernaan, ngaleungitkeun dahak, sarta ngubaran nyeri tikoro.

## Habitat jeung Sumebarna 
Rasamala ilaharna hirup di wewengkon pagunungan lembab kalawan luhur 500 nepi ka 1.500 méter di luhur beungeut laut (mdpl). Sacara alami sumebar di wilayah Asia Tenggara, ti mimiti India wétan, Myanmar, Thailand, semenanjung Malaya, nepi ka Sumatra sarta Jawa Kulon.

file:COLLECTIE TROPENMUSEUM 'Rasamalastam in stukken gezaagd Ondern. 'Malabar' te Pengalengan' TMnr 10013068.jpg|Wangun batang
File:Sedgwickia cerasifolia Griffith 1836.jpg|Wangun daun

## Dicutat tina
Paninggaran

**Paninggaran**; tukang moro nyaéta hiji pakasaban atawa profési kana moro sasatoan liar maké pakarang bedil atawa panah . 
Sato anu diborona tayalian sato liar di leuweung kayaning manuk, uncal, mencek, jeung réa-réa deui. 

## Dicutat tina 
Kategori :Pagawéan
Bajing taneuh

**Bajing taneuh**; *Lariscus hosei*; *Bajing tanah bergaris empat*  nyaéta hiji sato  endemis Kalimantan anu asalna tina kulawarga *Sciuridae* . Bajing taneuh kagolongkeun kana *Mammalia* atawa sato anu ngalahirkeun anak. Dimana tempat hirupna/habitat ruksak, populasi bajing ieu pasti bakal tumpur.

Bajing taneuh kagolongkeun sato anu diriksa kalumangsungan hirupna/*dilindungi*, alatan geus kawilang langka . Kelir buluna coklat dina palebah beuteungna rada oranye. Bajing taneuh jangkungna  189 mm sedengkeun anu jaluna  181 mm. Beurat  rata-rata bajing taneuh kurang leuwih  215 gram.

## Rujukan
Kokolécéran

**Kokolécéran** ;  * Vatica bantamensis* nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawargga *Dipterocarpaceae*.  Kokolécéran pituin ti daérah Banten malahan dipercaya ngan hirup di  Taman Nasional Ujung Kulon.  
Tangkal kokolécéran geus langka kapanggih malahan deukeut ka tumpur, nya ku alaatan kitu ieu tangkal dijieun lambang/maskot provinsi Banten. 

## Ciri mandiri 
Daun panjang lonyod, cupat daun panjang nepika 2.2&nbsp;cm. Kembangna ogé panjang nepika  7&nbsp;cm, buah rada buleud mibanda cupat pondok kurang leuwih 5&nbsp;mm.	

## Spésiés anu dekeut
Tangkal anu paling caket ieu tayalian *Vatica Bantamensis, Benth*;  tapi éta ngagaduhan daun anu langkung ageung sareng langkung jegjreg (*coriaceous*), teuaya buluan atawa lemes (*labrous*);  kembang anu langkung ageung sareng  éksternal kelopak calik kitu deui *perbungaan* anu disimutan ku tipung bodas  (*scurfy*);  komo deui sakabeh *calyx-lobus accrescent* langkung seueur *coriaceon* *sareng lobus minor* anu *blunter*.
Spésiés anu deukeut 
# Vatica Perakensis
# Vatica LowIt, King, n.  sp.
# Vatica Reticulata, King, n.  sp.
# Vatica Dyeri, King , n.  sp.
# Vatica Faginea, Dyer
# Vatica Curtisii, King, n.  sp.  
# Vatica Maingayi, King, n.  sp.  
# Vatica Cinnera, King, n.  sp.  4.
# Vatica Nitens, King 	 Numutkeun ka Ashton (1996) dugi ka ayeuna téhnik budidaya pepelakan kokolécéran dipikaterang ngan ukur ku budidaya *generatif*, tayalian  melakeun binihtina sikina, sedengkeun budidaya nganggo siki peryogi waktos nu lami. Janten téhnik ngarintahkeun anu paling dimungkinkeun nyaéta nganggo *in vitro*. (hanca)							

File:Vatica chinensis-2.JPG|Vatica chinensis
File:Gardenology.org-IMG 7524 qsbg11mar.jpg|Vatica diospyroides
File:Resak rawa-vatica pauciflora (9).jpg|Vatica pauciflora

## Dicutat tina 
Kategori :Dipterocarpaceae 
Kategori :Tutuwuhan ubar
Lancah maung

ka|275px|jmpl|Gambar tarantula ku Sybille Merian dina taun 1705 keur ngahakan manuk

**Lancah maung**; *Tarantula*. ; *Theraphosidae*  nyaéta lancah anu asalna tina kulawarga *theraphosidae*.
Sahenteuna aya kana kurang leuwih  800 spésiés anu geus dipikanyaho. Lancah maung sok ngégél, sabab lancah maung mibanda sihung sarua jeung lancah dina kalolobaanana. Sarta geus pada mikanyaho nyerina tur nyanysutan digégél lancah maung leuwih nyeri tibatan diseureud nyiruan, sok sanajan peurahna henteu matih kawas  nyiruan. Umur hirupna : anu jalu 5-7 taun;  bikangna: dugi ka 30 taun .

## Ciri mandiri 
Ilaharna sakujur awak lancah maung buluan malah nepika dampal sukuna ogé buluan.

Ukuran rata-rata: Tina antara dua sukuna  aya genep inchi (5–15&nbsp;cm); beurat rata-rata: Hiji dugi ka tilu ons (28-100 g). Kelirna : remen coklat atanapi hideung, tapi tiasa bénten-bénten gumantung spésiésna ;  sababaraha anu warnaana rata-rata; Umur rata-rata: Jalu biasana hirup kirang ti tujuh taun, gumantung kana spésiésna;  bikang hirup dugi ka 30 taun, gumantung kana spésiés 
Mangsa/kahakanan: gegeremet, lancah sanésna, oray alit sareng kadal, beurit leutik, sareng manuk alit.
Lancah maung cicing di unggal buana kajaba Antartika, panglobana hirup sapanjang garis katulistiwa.  Daérah ieu kaasup sagala rupa ti daérah tropis dugi ka daérah garing, lancah maung aya dina sababaraha jinis habitat. Lancah maung pirang ti Méksiko hirup di gurun garing di Amérika Serikat sareng Mexico .  Spésiés sanésna, sapertos lancah babon Afrika Wétan tanduk, cicing di leuweung hujan Afrika .

## Dikukut/diingu
Umumna spésiés lancah henteu ngabahayakeun ka manusa, malahan sababaraha spésiés janten kasohor kusabab ngahaja didagangkeun pikeun diingu * hewan peliharaaan eksotik* .
Kapanggih ogé di leuweung hujan, tegalan jeung gurun, sarta habitat séjénna.

## Jadi kadaharan
Di sababaraha nagara lancah maung téh dijadikeun tukangeun, di Kamboja mimiti tuang lancah maung dina jumlah anu seueur dina taun 1970an.  Salami waktos éta aya kakurangan pangan anu nyababkeun jalma-jalma moro lancah salaku sumber kadaharan.  Lancahmaung ieu digoréng sareng bawang bodas tambih uyah malahan sering dijual di sisi jalan.  Di Vénézuéla, lancah maung dibungkus ku daun, disamaraan, sareng dipanggang dina seuneu.  Atuh sihung a sok  dijantenkeun salaku panyeuhil.

## Kudu dijaga habitatna
Penting urang kedah ngajaga habitat kahirupan lancah maung, éta mangrupikeun prédator anu ngabantosan ngandalikeun populasi gegeremet.  Élmuwan ogé mendakan panggunaan ubar tina lancah maung.  Salaku conto, bahan kimia dina lancah maung tiasa ngabantosan ngubaran kabotakan.

## Dicutat tina 
## Tutumbu ka luar
* TarantulaForum.com
* 
* Tarantulas US Forum 
* Word of the Day: Tarantula and Tarantella, etymology and folklore
* Overview of Species Information for All Named Theraphosidae Divided by Subfamily
* Listing of all currently named Theraphosidae
* American Tarantula Society Headquarters
* Amazing Tarantulas
* 
* Watch Tarantula (Theraphosidae) video clips from the BBC archive on Wildlife Finder
Hunyur

**Hunyur**; *anthill* nyaéta sayang sireum di jero taneuh anu taneuhna nyurungkuy ka luhur ngagunduk leuwih luhur ti sagigireuna.
Hunyur dijieun ku sakumpulan sireum pikeun nyayang jeung baranahan, sireum mibanda sifat *eusosial*, *komunal*, kalayan *terorganisir* kujalan anu efisién dina ngajaga kalumangsungan hirup. Dina sahunyur sakumpulan sireum ieu diwangun ku hiji atawa leuwih sireum Ratu, anu séjéna mangrupa sireum tentara jeung pagawé anu ngawangun hunyuran pikeun sayang.

## Paribasa
Hunyur mandéan gunung hartina: hayang nyaruaan ka saluhureun, boh pangkat boh harta kalawan pamohalan.

## Dicutat tina
Damaskus

**Damaskus** (basa arab: **دمشق**, basa ibrani: דמֶשֶׂק) nyaéta puseur dayeuh Suriah ti taun 538 SM nalika Kaisar Pérsia Cyrus Agung ngabébaskeun Damaskus jeung wilayah Suriah jeung Paléstina ti bangsa Babilonia. **Permata Timur** nyaéta ngaran sebutan keur Damaskus nalika jaman Umar bin Khattab. Dina sajarah mesir, disebatkeun yén Damaskus mangsa harita boga ngaran **ta-ms-qu**, ieu diébréhkeun ku cutatan lalampahan Pharaoh Thutmose III nalika lalampahan ka kalér ti Paléstina pikeun perang jeung Mitanni (dina mangsa kuartal katilu abad ka 15 SM). Lalampahanna ka kalér ngaliwatan désa **ta-ms-qu**. Ti seratan éta mimiti Damaskus disebut dayeuh.

## Sumber
Liza Hanim

**Haliza Hanim binti Abdul Halim** langkung dikenal salaku **Liza Hanim** () nyaéta saurang panyanyi sareng aktris Malaysia.

## Diskografi 
* *Epilog* (1997)
* *Di Mana Kan Ku Cari Ganti* (1998)
* *Puteri Jelmaan* (1999)
* *Istimewa* (2000)
* *Isyarat Jiwa* (2001)
* *Ku Teruskan* (2003)
* *Imagin* (2007)

## Pilem 
* *KL Menjerit* (2002)
* *Laila Isabella* (2003)

## Rujukan 
*
Kéong emas

Kéong emas; *Siput murba*; *(Pomacea canaliculata L.)* nyaéta sato cai kawas tutut anu asalna tina kulawarga *ampullariidae*. 

## Mangpaat 
Sanajan dianggap hama utamana kana pelak paré, kéong emas geus ditanuntik pamangpaatanna pikeu parab ingon-ingon (meri , éntog, Lélé, patin,  jeung sajabana). 
Ngamangpaatkeun daging kéong ieu ogé mangrupa hiji usaha pikeun nyengker jumlah kéong emas sangkan henteu ngalobaan, ogé ngabantu patani dina nyadiakeun tambahan  pakan pikeun ingon-ingon.	
## Kandungan kimia
Panalungtikan anu dilakukeun kana tipung kéong emas pikeun *fortifikasi tipung ikan (pakan)*:

File:Pomacea canaliculata with siphonout.JPG|Keur ngarayap
File:Pomacea canaliculata siphonout.jpg|Nyokot hawa ka luar
File:Golden apple snail eggs.jpg| Endogna ngumpul dina satempat
File:Pomacea canaliculata-Tam Coc (1).jpg|Hirup dina écéng gondok

## Dicutat tina
Heulang bondol

**Heulang bondol** (*Haliastur indus*) nyaéta hiji manuk prédator anu asalna tina kulawarga *Accipitridae*.

## Ciri mandiri
Heulang bondol pangawakanna sedeng (43-51 cm), mibanda jangjang anu  rubak tapi buntutna pondok katempo bulenek tungtungna mangsa keur mébér. Palebah hulu, beuheung jeung dada kelirna bodas, sésana kelirna beureum bata rada pias, palebah tungtung bulu primér kelirna hideung, jeung tungkai kelirna konéng. Dina individu anak sakabéh buluna mibanda kelir coklat kolot, dina sababaraha bagéan gugurata bodas ngagurilap.

## Sebaran 
Heulang bondol katiténan habitatna di India, China kidul , Asia Tenggara , Indonésia , Australia. Di Indonésia sorangan, heulang bondol kapanggih aya di leuweung Sumatra, Kalimantan, Jawa, Bali, Sulawesi, Nusa Tenggara, Maluku, Papua. . Di Kalimantan hususna, heulang bondol kapanggih hirup di hulu Kapuas, Kalimantan Kulon . Didieu  heulang bondol loba kapanggih hirup. 

## Kabiasaan hirup
Heulang bondol leuwih mirip manuk anu sok  ngahakan bangké tibatan manuk prédator, tapi sanajan kitu ieu manuk sok ngamangsa lauk, kapiting, haremis, bangkong, beurit, réptil, nepi ka gegeremet. Heulang bondol nyiar mangsa di luhureun taneuh jeung luhureun cai , ieu manuk kakalayangan luhurna kurang leuwih 20 - 50 méter di luhureun taneuh. 

Heulang bondol néwak mangsa anu aya di luhureun cai kujalan nyamber bari ngarameus maké kukuna anu sareukeut,  henteu teuleum ka jero cai. Heulang bondol ogé ngahakan bangké tina lauk  sésa-sésa pabrik pangolahan lauk. Sanajan heulang bondol remen ngahakan bangké, Tapi ieu heulang tetep néang mangsa anu hirup ogé.  Remen heulang bondol nyamber manuk-manuk anu aya di daérah basisir, bari hiber alak ilik nempo nempoan manuk  séjén anu balangah. Malah heulang bondol gedé wawanén, wani nyerang manuk séjén anu ukuranna leuwih gedé saperti heulang laut anu dadana bodas jadi mangsana. Heulang bondol ngahakan mangsana bari hiber, kituna téh pikeun nyingkahan musuh anu arék ngarebut mangsana.  Katempo di wewengkon Cempaka Putih. Di étatempat aya hiji patung anu anegléng, tayalian patung "manuk heulang bondol keur ngaranggeum salak condét".

## Dicutat tina 
### Tempo ogé 
* 

## Tutumbu ka luar 
* Video of re-introduction of Brahminy Kites in their natural habitat in Indonesia from BBC Sci-Tech
* BirdLife Species Factsheet
Saung ranggon

**Saung ranggon**; *dangau* nyaéta saung anu perenahna rada jangkung paranti nungguan huma, kebon, atawa sawah.

## Di sawah
Saung ranggon anu perenahna di sawah ngahaja dijieun pikeun nungguan paré sangkan teu diganggu ku hama, kayaning manuk, beurit, bagong, careuh, jeung sajabana. 
Saung ranggon anu aya di sawah sok katempo tikajauhan kénéh ogé, keur mah nénggang katurug-turug kaayaan leuwih jangkung ti sabudeureunna.
Saung ranggon wangunan basajan, tihang dijieun tina awi leunjeuran atawa kai leutik, hateupa tina jarami, eurih atawa injuk.

## Dongéng
Dina dongéng perang bubat ogé ka kocap cenah, "Dayang Sumbi keur ninun di saung ranggon, tuluy aya nu ragrag pakakas tinuna". 

## Dicutat tina 
Kategori :wangunan 
Kategori :Arsitéktur
Wereng coklat

**Wereng coklat** (*Nilaparvata lugens*) nyaéta gegeremet anu asalna tina kulawarga *Delphacidae*. Wereng coklat kagolongkeun kana hama utamana kana tangkal  paré, ieu hama anu paling bahaya alatan nimbulkeun  karugian anu lain saeutik. Karugian anu dibalukarkeun ku hama wereng coklat bisa nepika 60% tina beubeunangan anu sakuduna, Wereng ieu nyebar di wewengkon Australia , Bangladés , Bhutan , Burma (Myanmar ), Kamboja, Cina, Fiji, India,  Indonésia, Jepang, Koréa Kalér sareng Kidul, Laos, Malaysia, India, Nepal, Pakistan, Papua Nugini, Pilipina, Sri Lanka, Taiwan, Thailand, sareng Viétnam. Tutuwuhan alternatif aranjeunna sagigireun paré tayalian jukut * banto* *(Leersia hexandra).
*
## Ciri mandiri 
Wereng coklat nyaéta *dimorphic*tayalian mibanda wujud anu katempo beda bikang jeung jaluna, kalayan wujudna  'macropterous' ogé 'brachypterous' jangjangna purek *truncate*. Wujudna  *macropterous* ieu bisa hiber pindah ka tempat séjén (*migrasi*), tangtuna baris nimbulkeun karuksakan anyar ditempat anu dieuntreupanna. Dimana geus  netep dina tangkal paré, wereng coklat mimiti baranahan (endogan). Ilaharna anu bikangna   salaku *brachirger* sareng jaluna salaku *makroprop*. 
Wereng coklat  biasana kawin isuk-isuk, sapoé ti harita  bikangna  mimiti ngendog. Sakali endogan *brachypterous* aya 300 dugi ka  350 siki, sedengkeun bikang *macropterous*  endog langkung seueur. Endogna ngawangun garis/gurat lempeng ilaharna manjang dina tengah-tengah daun. Heuleut sa minggu nepika salapan poé, endogna mimiti megar. Nimfa anu nembé megar  hatched katempo bararodas, dina waktu sajam  janten robah coklat wungu. Maranéhna ngahakan geutah tutuwuhan, Aranjeunna nembus lima u dakan/instars sateuacan janten déwasa.

## Karuksakan
Wereng coklat nginféksi pepelakan paré di sadaya tahapan, ti kawit tandur dugi ka bijil paré. Kusabab tuangeun boh lava kitu deui déwasa dina tutuwuhan palawija, ngabalukarkeun pepelakan konéng sareng gancang garing. Salila mimiti kaserang, tambalan konéng buleud nembongan, anu teu lami janten coklat terus tutuwuhan jadi garing. Kaayaan ieu disebut **hopper burn**. Suhu mangrupikeun faktor kritis anu mangaruhan kana kagiatan kahirupan ieu gegermet. Lobana endog anu megar tur hirup dina suhu 25 ° C. Endogna sénsitip pisan kana *desiccation* sareng henteu lami deui ngaleutikan nalika pepelakan anu dieunteupanna mimiti layu.  

## Dicutat tina 
## Tutumbu kaluar 
* Gambar di laman csiro