Jaat

**Jaat** (***Psophocarpus tetragonolobus*** (L.) D.C.) nyaéta salah sahiji tangkal anu ngarambat anggota tina kulawarga Fabaceae (Leguminosae). Pucuk jeung buah ngorana (polong) dimangpaatkeun pikeun sayuran ogé lalab.  Di Sumatera jaat téh ngarana *kacang botol* atawa *kacang belingbing* (Sumatera beulah kulon, jeung Minangkabau), *kacang embing* sebutan urang (Palembang), Unggal daérah béda-béda nyebutkeun ieu jaat di antarana waé ;  *cipir, cicipir, kěcipir* (basa Jawa);  *kělongkang* (basa Bali), jeung  *biraro* (Manado, Ternate); *kacang botor*, *k. botol*, jeung *k. kumbotor* (Basa Melayu Pontianak).  Dina basa Inggris katelah  *Winged bean*, *Winged pea*, *Four-angled bean* (ieu dumasar kana wujudna);  aya ogé dingaranan  *Goa bean* jeung *Asparagus pea*.

## Ciri mandiri
Tutuwuhan ieu hirupna ngarambat, meulit kana turus, wujudna ngarungkun. Dina budidaya atawa ngahaja melak sok dipaké turus pikeun ngarambat, Tapi umpamana diantepkeun ngampar bisa nguyupuk  nutupan taneuh atawa lahan mangpaatna bisa waé pikeun ngahalangan jukut atawa hama supaya henteu bisa ngarekahan. Tangkalna buleud, aya bukuan (ruasan), hampos henteu jadi kai, Panjangna bisa nepikeun ka  4 m. Akarna loba, ngapar handapeun taneuh ieu akar ogé sakapeung ngagedéan mangrupa beuti (umbi).

Daun-daun selang seling dina sagagang ngajéjér  tilu lambar;  gagang  daun 3–12&nbsp;cm, rakis 1,5–5,5&nbsp;cm.  Anak-anak daun lonyod  rada tirus mangrupa segitilu, 4–15&nbsp;cm × 3.5–12&nbsp;cm, sakapeung aya ogé anu rada buleud, méncos ka tungtungnakeun;  kelirna héjo. kembang jiga kukupu, dina sagagang kembang eusina 2–10 kembang anu bijil tina sela-sela gagang daun jeung tangkal, Kembangna anu ngaranggeuy dina gagang panjangna  kurang leuwih 5–15&nbsp;cm, rakisna 1–10&nbsp;cm, aya buluan saeutik.  Kembangna (klaminan) dua, gagang kembang panjangna 5 mm;  Palapah kembang jiga pipa panjangna  4–6&nbsp;mm, wujuda henteu rampak (sarua), antara  2&nbsp;mm, héjo nepika beureum -bungur kolot;  mahkota biru, biru pias, krém, atawa rada beureum, benang sari 10, dina dua tukal (9 + 1);  pibuaheuna nongtot.  Buah polong guguratan manjang sakapeung lonyod, wujudna segi opat kalawan unggal juruna mibanda samodél jang-jang anu rérégéan, 6–40&nbsp;cm × 2–3,5&nbsp;cm, kelirna héjo dina mangsa ngora tuluy robah jadi hideung jeung ngagaringan dina mangsa geus kolot, sikina aya  5–21 siki. Ku lantaran buahna aya samodél jangjangan  jeung rérégéan tungtungna, sakapeung ieu buah jaat sarimbagan jeung buah balingbing, malahan di  Sumatera mah ieu buah  dipiwanoh ngarana ku  *kacang bělingbing* (Basa Minangkabau). Numutkeun Rumphius, beuti (umbi) tina akar jaat bisa di dahar tapi saméméhna kudu dikulub heula, jeung ieu beti jaat téh kudu diala saméméh buahna karolot  Tangkal jaat ogé mibanda  karbohidrat, vitamin C, tur  tocopherol mangrupa  antioksidan anu mangaruhan kana awak leuwih loba nyerep  vitamin A anu alus pikeun kaséhatan panon.

## Asal muasalna
.]]
Para ahli tacan méré kacindekan anu buleud ngeunaan asal muasal ieu tangkal jaat; utamana tacan dipanggihan/kapangging tangkal jaat anu hirupna liar, kabéh anu kapanggih  mangrupa hasil tina budidaya. Panglobana ruma tangkal jaat  Indonésia ayana diPapua, diwilayah pagunungan wetan nagara  India, ogé wilayah  Burma anu mangrupa tatanggana;  ku lantaran ieu ogé para élmuwan boga panyangka yén wilayah-wilayah éta pisan mangrupa puseur *domestikasina*. Tapi numutkeun  Setijati Sastrapradja, Jaat téh asalmuasalna ti  Indonesia jeung Papua Nugini. Kecipir loba kapanggih dibudidayakeun di Asia Tenggara Salian taneuhna subur ogé cukup cahaya panon poe. Tangkal Jaat bisa alus dipelakeun dina  1000 mdpl. Dina taun '80-an di Indonesia, jaat ieu dipaké pepelakan sela tanaman sela di antara pepelakan di pakarangan. Patani-patani geus apal kana harga  jaat anu alus, Hanjakal dina témpo ngajual henteu ramé jiga engkol atawa kangkung, antukna tangkal jaat ieu henteu penah dipelak dina ukuran loba jeung lega. Sawaréh para ahli boga kayakina anu mana ieu tangkal jaat kaasup kana kulawarga *Psophocarpus* snu lisn ti Afrika, aya deui anu nyebutkeun jaat dina mangsa liarna aya di Asia tapi kiwari geus tumpur.

## Referensi
## Tutumbu Kaluar 
*  Prohati:  Kecipir .
*  IPTEK:  Kecipir .
*  PFAF:  *Psophocarpus tetragonolobus* 
*  Floridata:  *Psophocarpus tetragonolobus*