open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jeruk

**Jeruk** nyaéta salah sahiji ngaran bungbuahan anu eusina ngan sababaraha pasi.
Jeruk numutkeun sajarahna tumuwuh mimiti di Asia nyaéta Cina
dipercaya minangka tempat mimiti jeruk tumuwuh.
Saprak ratusan warsih, jeruk geus tumuwuh di Indonésia boh sacara alami boh dibudidayakeun. 
Pepelakan jeruk anu aya di Indonésia nyaéta titilar urang Walanda anu ngadatangkeun
jeruk amis sarta keprok ti Amérika sarta Italia. 
## Jenis Jeruk 
*Jeruk Bali nyaéta jeruk sagedé hulu eusina bodas, mindeng pisan urang ngadahar jeruk bali sabab waktu dipesek papait cangkangna sok nyerep ka jero, sangkan leungit paitna sanggeus dipesek saméméh didahar kudu dipoé heula salila 3 jam.
*Jeruk Garut nyaéta jeruk sagedé peureup kaluaran Garut, cangkangna ti luar rada karadak.
*Jeruk lémon nyaéta sabangsa jerul mipis sagedé kaléci sok dipaké ngahaseuman bungbu saté.
*Jeruk mipis nyaéta jeruk haseum pisan sagedé indung suku, sangkan teu térh péot jeruk mipis kudu mindeng dikeueum dina cai.
*Jeruk pandan nyaéta sabangsa Jeruk Bali anu eusina beureum.
*Jeruk siem nyaéta jeruk anu hésé dipesékna lamun rék didahar dibeulah dua heula, diarah caina wungkul.
*Jeruk purut nyaéta sabangsa jeruk haseum leutik, cangkangna leutik sok dipaké bungbu saté.
*Jeruk Cikonéng nyaéta Jeruk Pandan anu eusina aya nu beureum jeung konéng.
## Mangpaat Jeruk 
Mangpaat pepelakan jeruk minangka kadaharan buah seger atawa kadaharan olahan anu miboga vitamin anu hadé pikeun kasehatan, salah sahijina ngubaran barusuh.
Di sawatara nagara geus diproduksi minyak tina kulit sarta siki jeruk, gula tétés, alkohol sarta pektin tina buah jeruk anu di piceun. Minyak kulit jeruk dipaké pikeun nyieun minyak seungit, sabun seungit, inuman sarta pikeun campuran kuéh.
Sawatara jenis jeruk kawas Jeruk mipis dimangpaatkeun minangka ubar tradisional nurunkeun panas, sarta ngubaran radang dina mata. 

## Galeri 

Gambar:Citrus limon (Rutaceae).jpg|Jeruk lemon
Gambar:Mandarin Oranges (Citrus Reticulata).jpg|Jeruk Mandarin
Gambar:Jeruk Purut (Citrus hystrix).jpg|Jeruk Purut
Gambar:Jeruk manis ijo.jpg|Jeruk manis

## Rujukan
Polandia

**Polandia** (dina basa Polski: ***Polska***) mangrupa hiji négara républik di Éropa Tengah nu tepung wates jeung Jérman di kulon, Céko jeung Slovakia di kidul, Rusia (Kaliningrad), Lithuania di wétan-kalér, jeung Bélarus sareng Ukraina di wétan (Garis Curzon).

## Babagian administratif 
Polandia sacara administratif dibagi kana 16 propinsi (Inggris: *voivodship*; Polandia: *Województwo*). Saban propinsi dibagi kana sababaraha *Powiat* (sarupa kabupatén, jeung saban *Powiat* dibagi kana sababaraha *Gmina* (sarupa kacamatan).

### Daptar provinsi Polandia 
thumb|250px|Peta Polandia nu nunjukkeun babagian propinsi Polandia
* Propinsi Dolnoslaskie
* Propinsi Kujawsko-Pomorskie
* Propinsi Lubelskie
* Propinsi Lubuskie
* Propinsi Lodzkie
* Propinsi Malopolskie
* Propinsi Mazowieckie
* Propinsi Opolskie
* Propinsi Podkarpackie
* Propinsi Podlaskie
* Propinsi Pomorskie
* Propinsi Slaskie
* Propinsi Swietokrzyskie
* Propinsi Warminsko-Mazurskie
* Propinsi Wielkopolskie
* Propinsi Zachodniopomorskie

### Dayeuh-dayeuh gedé Polandia 
* Warsawa
* Łódź
* Krakow 
* Wroclaw 
* Poznan
* Gdansk
* Szczecin 
* Bydgoszcz 
* Lublin
* Katowice
* Bielsko-Biała
* Bialystok
* Rzeszów

## Basa 
Méh sadaya wargi Polandia maké basa Polandia salaku basa asli aranjeunna.

## Tempo ogé 
* Daptar kota di Polandia
* Daptar nagara

## Tumbu kaluar 
### Loka pamaréntah 
* polska.pl
* poland-tourism.pl
* polisgworld.com 
* kprm.gov.pl
* sejm.gov.pl
* sn.pl
* trybunal.gov.pl
* europolityka.pl

### Loka pariwisata 
* Tourist information portal
* Tourist information

## Galeri poto 

Image:Warszawa, ul. Nowy Świat 72-74 20170517 004.jpg|Warszawa
Image:Piazza_del_Mercato_di_Cracovia.JPG|Kraków
Image:Bielsko-Biała Town Hall.jpg|Bielsko-Biała
Muzeum Slaskie w Katowicach.jpg|Katowice
Image:Stare_Miasto_w_Lublinie_-_kaplica_św._Trójcy_i_donżon_na_zamku.jpg|Lublin
Image:Pałac Izraela Poznańskiego Łódź front.JPG|Łódź
Image:Rynek_Starego_Miasta_We_Wroclawiu_(152991773).jpeg|Wrocław

## Rujukan
Tukang (profési)

300px|thumb|right
**Tukang** nyaéta jelema anu miboga kaparigelan dina hiji pakasaban leungeun, digawena ku pakakas atawa bahan anu tangtu contona batu, beusi, kai.

## Ngaran patukangan
#Anjun: tukang nyieun parabot tina taneuh
#Bujangga: tukang nyieun/nulis carita
#Candoli: tukang ngajaga pabéasan di nu kariaan (biasana awéwé)
#Gending: tukang nyieun parabot tina kuningan
#Kabayan: tukang dititah ka ditu ka dieu
#Kajineman: 1) mandor sakitan 2) tukang ngajaga jinem (nu dihukum)
#Kamasan: tukang nyirun parabot tina emas atawa pérak
#Kabojengkeng: tukang ngagsur padati
#Kulaer: kusir anu tumpakna dina kuda karéta pangagung
#Kuncen: tukang ngurus kuburan
#Legig: tukang ngasruk dina pamoroan
#Malim: tukang nalukkeun sasatoan
#Maranggi: tukang nyieun ladéan jeung sarangka keris
#Marebot: tukang nakol bedug
#Nyarawedi: tukang ngagosok permata
#Pakacar: tukang juru laden
#Palatuk: iber anu tumpak kuda saheulaeun pangagung
#Paledang: tukang nyieun parabot tina tambaga
#Palika: tukang teuleum (ngala lauk)
#Pamatang: tukang moro (nu sok ngagunakeun tumbak)
#Pamayang: tukang ngala lauk dina laut
#Panday: tukang nyriun parabot tina beusi
#Paneresan: tukang nyadap
#Paniggaran: tukang moro ngagunakeun bedil
#Reno: selebgram
#Sarati: tukang ngusir gajah

## Rujukan
Jeruk Bali

jmpl|Jeruk bali
**Jeruk Bali**; *Citrus maxi numa* nyaéta jeruk anu asalna tina kulawarga *Rutaceae*. Ukuranna paling gedé ti batan jeruk séjénna. Katilu varietas mibanda séntra pelak di Magetan. 

## Morfologi 
Jéruk bali téh boga morfologi has bentukna batang kaina tegak anu jangkungna tiasa ngahontal 5-15 méter, boga seueur dahan siga makuta anu lega sareng daun tunggal ngawangun wujud endog, warnana héjo herang, sareng jangjang petiolena lega. Kembangna bodas semu konéng, bauna seungit, sareng tumuwuh ngariung dina kélék daun. Buahna kacida gedéna, buleud nepi ka rada datar, kulitna kandel warna hejo semu konéng lamun geus asak, dagingna ngaruas-ruas, warnana bodas koneng atawa jambon gumantung kana macamna, caian jeung rasana amis nepi ka rada haseum, jeung siki kawilang saeutik atawa kalah teu aya dina sababaraha macam. 

## Rujukan
Makam Godog

**Makam Godog** nyaéta makam nu aya di daérah Gunung Karacak perenahna di Désa Lebak Agung, Kacamatan Karangpawitan Garut.  
Ieu makam dipercaya minangka makam Prabu Kéan Santang, putra Prabu Siliwangi ti Karajaan Pajajaran. Numutkeun folklor lianna nu mekar di daérah Garut, nalika Kéan Santang balik ti Mekkah, anjeunna mawa taneuh nu disebarkeun di daérah-daérah di Indonésia. Dina tiap taneuh éta murag mangrupa tempat lahirna wali songo. Nalika rék asup ka Gunung Suci, taneuh nu dibawana godeg. Lantaran éta ngaran Godog lahir, nepi ka Kéan Santang kasohor jadi Sunan Godog.  
Loba mitos nu nyaritakeun hal ieu. di antarana aya nu nyebutkeun yén Kéan Santang kungsi paséa jeung bapana Prabu Siliwangi alatan Prabu Siliwangi nolak pikeun disunatan tur embung ngagem agama Islam sakumaha nu dipikahayang ku Kéan Santang. Tapi Kéan Santang teu peunggas harepan, nepi ka tuluy ngungudag bapana sangkan sadia jadi muslim. Tepi ka ahirna  mah Prabu Siliwangi téh ngahiang.  
Makam Godog jumlahna aya 9 makam nu ngawengku 1 makam Sunan Godog sarta 8 makam para ponggawana. Ieu makam ngajajar ti mimiti ponggawa nu kahiji nepi ka nu kadalapan, tuluy makam Sunan Godog aya di luhureun gunung. Ukuran makam ampir sarua kurang leuwih 2m x 1m. Makam Sunan Godog aya di jero wangunan pasagi panjang. 
Unggal bulan Mulud sok diayakeun upacara ngalungsar atawa turun jimat. Upacara ieu dilaksanakeun unggal tanggal 14 Mulud minangka ébréhan rasa panghormat ti masarakat ka Sunan Godog alatan jasana dina nyebarkeun agama Islam. Ébréhan panghormat ieu dilaksanakeun ku cara ngamumulé barang pusaka saperti rupa-rupa keris, kitab, Al-Quran, Cis, Skin, jeung sajabana. Barang-barang ieu diturunkeun tina jero peti tuluy diteundeun di luhureun makam, tuluy dikumbah hiji-hiji maké cikembang jeung digosok maké minyak seungit sangkan teu babari karahaan, nu dilaksanakeun ku kuncénna.  
Kiwari, makam Godog loba didatangan ku nu jarah. Ku sabagéan masarakat, makam ieu dianggap karamat lantaran Kéan Santang kalungguhanana sajajar jeung para wali nu gedé jasana dina nyebarkeun agama Islam di pulo Jawa. Nu daratang ka ieu makam, henteu ti daérah Jawa wungkul, tapi loba ogé ti luar Jawa.

## Referensi
Jeruk lémon

**Jeruk Lémon** nyaéta sarupaning jeruk nu rasana haseum biasana dipaké pikeun bungbu masak.
## Mangpaat
Mangpaat jeruk lemon pikeun kaséhatan geus dipikawanoh salila mangtaun-taun lilana. 

## Rujukan
Songkét

thumb|300px|right
**Songkét** nyaéta tinun anu disulam ku benang  benang emas (pérak), biasana dipakéna ku kaom wanoja. Tinun songkét mangrupa salah sahiji warisan budaya Karajaan Sriwijaya, anu nepi ka kiwari terus mekar sarta jadi kabanggaan masarakat Sumatera Kidul (Sumsel). Sajarah nyatet saprak diwanohkeun ku padagang Cina sarta India dina Abad VIII, ngan pengrajin Sriwijaya anu bisa nyampurnakeun téknik tinun songket ku kituna ciri motif sarta kualitas songkét warisan budaya Sriwijaya ieu ajén senina téh luhur. Tahap kahiji nyaéta ninun lawon dasar kalayan kontruksi tinunan rata atawa polos. Carana benang-benang anu baris dijadikeun lawon dasar (ditinun) disambungkeun ka paso. Posisi benang anu budeur ieu ku masarakat Pandai Sikek disebut "benang tagak". Sanggeus éta, benang-benang kasebut direnggangkeun jeung pakakas anu disebut palapah. Dina waktu ngasupkeun benang-benang anu arahna malang, benang tagak dipantengkeun jeung pakakas anu disebut palapah. Ngasupkeun benang-benang arahna malang ieu rélatif gampang alatan masih dibantuan kalayan pancukia kalayan itungan nu tangtu nurutkeun motif anu baris dijieun. Sanggeus éta, pengrajin ngagerakkeun karok ku cara nincak salah sahiji tijak-panta pikeun misahkeun benang sakitu rupa, ku kituna saprak ngasupkeunna kalayan gampang, boh ti arah kénca ka katuhu (ngaliwatan sakumna widang karok) boh ti katuhu ka kénca (sacara gunta-ganti). Benang anu posisina malang éta sabot dirapetkeun kalayan karok anu bersuri baris nyieun lawon dasar. Tahap kadua nyaéta nyieun wanda hias kalayan benang emas. Carana rada hésé alatan pikeun ngasupkeunana ka lawon dasar kudu ngaliwatan itungan anu tarapti. Dina hal ieu bagian-bbagian anu ngagunakeun benang lusi ditangtukeun jeung pakakas anu disebut pancukie anu dijieun ti awi. Cenah pakasaban ieu méakkeun waktu anu cukup lila alatan benang lusi/lungsin éta kudu diitung hiji-hiji ti sisi katuhu lawon nepi ka sisi kénca lawon nurutkeun itungan nu tangtu luyu jeung conto motif anu baris dijieun. Sanggeus jalur benang emas éta dijieun kalayan pancukie, mangka rohang pikeun nyimpen turak éta digedéan jeung pakakas anu disebut palapah. Saterusna, benang mas kasebut dirapetkeun hiji-hiji , ku kituna nyieun wanda hias anu dipikahayang. Minangka catetan, lawon songkét teu kaci dilipet kudu digulung kalayan kai buleud anu diameterna 5&nbsp;cm. Hal ieu perlu dipigawé pikeun ngajaga sangkan wangun motifna tetep alus sarta benang mas-na henteu pegat, ku kituna songkétnya tetep dina kaayaan alus sarta rapih.
## Rujukan
Parebut sééng

**Parebut sééng** nyaéta kasenian has Cimandé,  Kacamatan Caringin, anu baheulana sering ditampilkeun dina acara kawinan. Dina éta kasenian, para jawara silat Cimandé ti pihak lalaki nyobaan ngarebut sééng nu aya di pihak awéwé.

Seni parebut sééng mangrupa pidangan anu sipatna éstétis. Idé garapanana dikasangtukangan ku ayana upacara adat parebut sééng anu sipatna ritual. Sanggeus témpas sindir, aleutan pangantén lalaki mawa seserahan mangrupa saniskara hasil panén anu digotong dina dongdang sarta domba pikeun dipasrahkeun ka kolot calon pangantén awéwé.

Teu lila, sanggeus masrahkeun seserahan, srog jawara-jawara burey maju ka tengah alun-alun. Kalawan parigel, jawara-jawara anu barurey kénéh téh mimiti ijén marebutkeun sééng, parabot pikeun nyangu anu ditalikeun dina tonggong jawara séjénna.

Sanggeus réngsé ijén antarjawara burey, dituluykeun ku sapasang jawara déwasa maké pirigan gendang penca ngamimitian ijén adu jurus, satékah polah ngarebut jeung mertahankeun sééng.

Dina ijén patutunggulanana, maranéhna silihteunggeul jeung silihtajong pikeun ngalumpuhkeun lawan supaya bisa ngarebut sééng ti jawara anu mawana. Waktuna lima menit pikeun ngarebut jeung mertahankeun sééng.

Dina éta ijén, anu dipeunteun téh opat rupa nyaéta wiraga (gerakan silat), wirasa (Neleban, ngalenyepan), wirahma (gerakan saluyu jeung pirigan gendang penca), wira cipta (kréasi ngarebut sééng).

## Rujukan
Dian Sastrowardoyo

**Diandra Paramitha Sastro Wardoyo**, atawa leuwih dipikawanoh Dian Sastro lahir di Jakarta, 16 Maret 1982. Alumnus Fakultas Filsafat Universitas Indonésia angkatan 2001 ieu lulus skripsi taun 2007. Nyokot judul 'Béauty Industrial Complex', Dian Sastro lulus dina peunteunna 8,57 (A), sarta IPK pamungkas 3,2. Ngaran Dian Sastrowardoyo dipikawanoh minangka aktris parigel ieu ngamimitian popularitasna liwat peranna dina film Ada *Apa dengan Cinta* (2002). 
## Filmografi
* BINTANG JATUH (2000)
* PASIR BERBISIK (2001)
* ADA APA DENGAN CINTA (2002)
* PUTRI GUNUNG LEDANG (2004)
* BANYU BIRU (2005)
* UNGU VIOLET (2005)
* BELAHAN JIWA (2005)
* DUNIA TANPA KOMA (2006)
* BUKAN KESEMPATAN YANG TERLEWAT (2006)
* 3 DOA 3 CINTA (2008)
* DRUPADI (2009)
* PENGANTIN CINTA (2010)
## Pangajen
* 1996: Pinunjul 1 GADIS Sampul 1996 Majalah Gadis
* 2002: Bintang Lux 2002 ti JWT AdForce-Unilever
* 2002: Aktris Panghadéna dina Féstival Film Asia Deauville, Perancis, dina film Pasir Berbisik
* 2002: Aktris Panghadéna dina Féstival Film Internasional Singapura ka 15 dina film Pasir Berbisik
* 2002: Aktris Terpuji dina Féstival Film Bandung dina film Ada Apa dengan Cinta?
* 2004: Pemeran Utama Awéwé Panghadéna Festival Film Indonesia 2004, dina film Ada Apa dengan Cinta?
* 2005: Aktris Berbakat dina Féstival Film Asia Pasifik, Kuala Lumpur, Malaysia.

## Rujukan
Sajarah Balubur Limbangan

**Balubur Limbangan** nyaéta ngaran hiji kacamatan di Kabupatén Garut. Ieu tempat miboga sajarah nu kalintang gedéna, lantaran Balubur Limbangan kungsi dijadikeun ibukota kabupatén Garut dina mangsa nu kaitung lilana. Pangawasana kasohor ku sebutan Sunan Rumenggong. Sanggeus karajaan Sunda runtag, daérah ieu dikawasa ku Sumedang Larang. 
Tanggal 24 Maret 1706, Limbangan nu asalna ngan mangrupa distrik di handapeun Kabupatén Sumedang, ku VOC (Verenigde Oost Indiche Compagne-Kongsi Dagang Walanda) statusna dirobah deui jadi kabupatén nu mandeg mandiri kalawan Rangga Mertasinga salaku bupatina. Ampir saabad lilana Limbangan jadi kabupatén, nepi ka tanggal 2 Maret 1811, Gubernur Jenderal Daendels ngabubarkeun Kabupatén Limbangan lantaran sawatara alesan. 
Nalika Inggris ngawasa, Gubernur Jendral Raffles nu ngawakilan kakawasaan Inggris malikkeun deui status Limbangan jadi kabupatén di Karesidénan Priangan dina tanggal 16 Pebruari 1813 kalawan Tumenggung Adiwidjaja salaku bupatina. Tapi ibukota kabupatén nu awalna di Balubur Limbangan dipindahkeun ka Distrik Suci tuluy dipindahkeun deui ka kota Garut nu ayeuna nepi ka kiwari.

## Referensi
Justin Bieber

**Justin Drew Bieber** atawa leuwih dipikanyaho Justin Bieber, nyaéta penyanyi rumaja asal Kanada, lahir di Strartford, Ontario,Kanada, 1 Maret 1994. Bieber mangrupa budak rumaja anu boga kaparigelan otodidak (drum, gitar, piano sarta tarompét) dina umur 15 taun, manéhna geus jadi fénomena di Youtube ngaliwatan pintonanna dina tembang-tembang ti artis-artis kawas Usher, Ne-yo sarta Stevie Wonder
Justin mangrupa budak ti pasangan Pattie Mallette sarta Jeremy Bieber nu nikah di umur nu ngora kénéh, tapi ahirna papisah pas Justin umur 2 taun.
## Karir
Dina umur 12 taun, Justin miluan pasanggiri nembang di dayeuhna, Stratford, sarta meunang jawara kadua. Teu lila, Usher sapuk ngorbitkeun Justien ngaliwatan label rékaman Island Record dina Oktober 2008. Pikeun leuwih alus karir musikna Bieber sarta indungna pindah ka Atlanta. Albeum kahiji Bieber anu dirilis dina bulan Juli 2009, MY WORLD, meunang pangbagéa cukup hadé. Hit single kahijina, ONE TIME, anu mintonkeun Usher minangka vocal guest nu nyicingan peringkat 20 dina daptar runtuyan tembang di Kanada sarta Amérika. Single-single anu dirilis saterusna meunang pangbagéa teu éléh sohorna. ONE LESS LONELY GIRL, LOVE ME, sarta FAVORITE GIRL, nyicingan peringkat 40 Hot Bilboard. MY WORLD ogé meunang Platinum sarta Golden di Amérika sarta Kanada. Pikeun ngapromosikeun albeumna, Bieber ngalakonan sauntuyan pintonan penting. Waktu Natal 2009, Bieber aya di Gedong Bodas di hareupeun Présidén Barrack Obama sarta pamajikanana. Bieber ogé aya di MTV sarta sawatara acara langsung séjén kawas Saturday Night Live sarta Kids Choice Awards. Sajaba nembang, Bieber ogé kungsi jadi présenter pikeun Grammy Awards ka-52. Prestasina dina dunya musik nyieun manéhna jadi penyanyi pop solo pangngorana anu sanggup mingpin musik jaman ayeuna. Populéritas Justin sarta umurna anu masih rumaja nyieun Justien jadi béntang pariwara produk anti jerawat. Produk ieu sorangan nyaéta produk anu cukup sohor di Amérika Sarikat, nyaéta Proactiv. Sawatara béntang kahot kawas Kate Perry sarta Jessica Simpson nu kungsi jadi béntang pariwara saméméh Justin. Dina MTV VMA 2010, Justin meunangkeun nominasi The Best New Artist ngalawan Kesha. Sajaba ti éta, dirina ogé baris ngeusian acara akbar ieu kalayan kolaborasi babarengan B.o.B. Justin ogé dikabarkan baris duét jeung Kanye West alatan kolaborasi anu maranéhanana  dina lagu West anu dijudulan Runaway Love. Dina ajang nu kasohor MTV VIDÉO MUSIC AWARDS 2010 anu diayakeun dina 12 Séptember 2010, Justin ngahontal pangajén minangka Best New Artist kalayan tembang babarenganna jeung Ludacris anu dijudulan Baby.

## Rujukan
Baluntas

**Baluntas** nyaéta ngaran tutuwuhan anu  biasa dimangpaatkeun pikeun ubar. Tangkalna ajeg, jangkungna 2 m atawa leuwih.
 Baluntas ngandung alkaloid, flavonoida, tanin, minyak atsiri, asam chlorogenik, natrium, kalium, aluminium, kalsium, magnesium, jeung fosfor. Lian ti éta ogé kamampuhna minangka *radical scavenging activity* bisa dipaké pikeun sanyawa antioksidan ogé dipaké minangka ubar radang (*inflamasi*) sarta ubar ngising waé alatan pangabisana pikeun menghambat tumuwuhna baktéri *S. aureus* sarta *E. coli*.											

File:Cúc tần -Pluchea indica.JPG|Pucuk baluntas
File:Starr 010206-0237 Pluchea indica.jpg|Kembang baluntas
File:Starr 010817-0008 Pluchea indica.jpg|Rungkun baluntas
File:Starr 050427-0841 Pluchea indica.jpg|Daun baluntas digaringkeun

## Referensi 
## Tutumbu Kaluar
*
Portugal

**Républik Portugal** mangrupa hiji nagara di Éropa bagian barat daya. Nagara ieu tepung wates jeung Spanyol di beulah kalér jeung wétan. Di beulah kulon tepung wates jeung Samudra Atlantik. Salian ti éta, Portugal ogé miboga wewengkon di Madeira, Asores, jeung Kapuloan Selvagens. Portugal ngaklaim hiji wewengkon leutik nu ngaranna Olivença nu dikawasaan Spanyol ti Kongrés Wina. Ngaran lami atawa latin ti nagara ieu nyaéta **Lusitania**.

Kecap **Portugis** mindeng dipaké pikeun nyebutkeun padumuk atawa urang nu asalna ti Portugal. Kecap ieu ogé sesebutan pikeun basa nu dipaké ku bangsa ieu. Nagara-nagara nu maké basa Portugis sok disebut minangka nagara-nagara *Lusophone*.
[thumb|Wewengkon jajahan Portugis dina puncak kajayaanna, ti [Brasil nepi ka Timor Lésté.]]

Portugal téh nagara maju jeung kaasup nagara anggota Uni Éropa, ngagabung dina taun 1986.

## Politik 
Portugal mangrupa nagara républik kalawan Lisbon minangka ibu kota nagara. Opat komponén utama dina pamaréntahan Portugal nyaéta: Présidén minangka pupuhu nagara, Parlemén, Perdana Menteri minangka pupuhu pamaréntahan jeung mahkamah luhur. Konstitusi ngabagi kakawasaan éta jadi éksekutif, législatif, jeung yudikatif. Présidén dipilih saban lima taun, samentara Perdana Menteri dipilih langsung ku présidén jeung umumna mangrupa pamingpin ti partéy nu meunang pamilu. Institusi législatif diwangun ti 230 urang députi nu bakal ngajabat 4 taun. Ari mahkamah diwangun ti yudisial, administratif, jeung fiskal.

## Babagian administratif 
Portugal miboga 18 distrik jeung 308 munisipalitas.
 

## Réferénsi 
## Tempo ogé 
* Daptar nagara
* Jogo do pau

## Tumbu kaluar 
*  Portal resmi
*  Situs resmi pariwisata
*  Portugal.org 
*  Previsão do Tempo
Komunitas Nagara-nagara Pamaké Basa Portugis

**Comunidade dos Países de Língua Portuguesa** (***Komunitas Nagara-nagara Pamaké Basa Portugis***, disingket **CPLP**) mangrupa hiji organisasi nu boga anggota nagara-nagara nu boga basa Portugis minangka basa resmina.
**CPLP** resmina diwangun dina kaping 17 Juli 1996 jeung aya di Lisbon, Portugal.

### Anggota CPLP 
Ayeuna CPLP boga anggota dalapan nagara daulat nyaéta:
*  Portugal
*  Brasil
*  Angola
*  Guinea Bissau / (Guiné-Bissau)
*  Mozambik / (Moçambique)
*  Sao Tome dan Principe / (São Tomé e Príncipe)
*  Tanjung Verde / (Cabo-Verde) dan 
*  Timor-Leste

### Nagara panénjo 
Ayeuna aya tilu nagara nu boga status minangka panénjo (*observer*) saenggeus diayakeun Konferénsi Tingkat Luhur CPLP VII di Lisbon dina 2008, nyaéta:
*  Guinéa Khatulistiwa
*  Mauritius
*  Sénégal
Ebiet G Adé

**Ebiet G. Adé** () nyaéta saurang penyanyi sarta panyipta lagu anu geus ngalégenda. Ngaran Ébiet G Adé nyaéta modifikasi ti Abid Ghoffar AD (Aboe Dja'far) sarta AD-na dimamanis ku sorangan jadi Adé.

## Karir
Ebiet G. Ade muka karir musikna dina taun 1975, waktos umurna anyar 20 taunan. Lalaki anu leuwih resep disebut minangka penyair éta, mimitina ngan nembang ngan ukur konsér di Jawa Tengah sarta DIY, ngamusikalisasikeun puisi-puisi sarta ngan nganggap hal éta minangka hobi wungkul. Tapi alatan dorongan sobatna Ebiet daék ogé maju ka dunya musik Nusantara. Ebiet salila lima taun kungsi laér tina édaran sarta anyar deui dina 1995, dirina ngaluarkeun albeum KUPU-KUPU KERTAS (dirojong ku Ian Antono, Billy J. Budiardjo, Purwacaraka, sarta Erwin Gutawa) sarta CINTA SEBENING EMBUN - PUISI-PUISI CINTA. Dina 1996 Ebiet ngaluarkeun albeum AKU INGIN PULANG - 15 Hits Pangpopulérna. Dua taun saterusna manéhna ngaluarkeun albeum GAMELAN anu ngasupkeun lima lagu heubeul anu diaransemen deui jeung musik gamelan.

## Diskografi
Henteu sakumna albeum anu dikaluarkeun Ebiet G. Ade ngeusi lagu anyar. Dina taun-taun pamungkas, Ebiet mindeng ngaluarkeun deui tembang-tembang hebeulna, boh kalayan aransemen nu pituin boh kalayan aransemen deui. Sarta dina taun-taun pamungkas Ebiet loba milih kolaborasi kalayan musisi-musisi nu parigel. Jumlah albeum kompilasina anu dikaluarkeun ngaleuwihan albeum studiona. Sajauh ieu aya saeutikna 25 albeum kompilasi anu dipedar ku sagala rupa pausahaan rekaman.

*ALBUM STUDIO
#CAMELLIA I (1979)
#CAMELLIA II (1979)
#CAMELLIA III (1980)
#CAMELLIA 4 (1980)
#LANGKAH BERIKUTNYA (1982)
#TOKOH-TOKOH (1982)
#ZAMAN (1985)
#ISYU! (1986)
#MENJARING MATAHARI (1987)
#SKETSA REMBULAN EMAS (1988)
#SERAUT WAJAH (1990)
#KUPU-KUPU KERTAS (1995)
#CINTA SEBENING EMBUN (1995)
#AKU INGIN PULANG (1995)
#GAMELAN (1998)
#BALADA SINETRON CINTA (2000)
#BAHASA LANGIT (2001)
#IN LOVE: 25TH ANNIVERSARY (2007)
#MASIH ADA WAKTU (2008)
#TEMBANG COUNTRY 2 (2009)

*Lagu ti Albeum Séjén
#UNTUK ANAKKU TERCINTA (1983) 
#SURAT DARI DESA (1987) Dalam Album Lomba Cipta Lagu Pemwangunan 1987.
#BERITA KEPADA KAWAN (1995) (versi duet dengan M. Nasir)
#MENGARUNGI KEBERKAHAN TUHAN (2007)(Ditulis Bersama présidén Susilo Bambang Yudhoyono)

*Pangajén
#18 Golden dan Platinum Record dari Jackson Record tina albeum Camellia I nepi ka Isyu!
#Biduan Pop Kesayangan PUSPEN ABRI (1979-1984)
#Pencipta Lagu Kesayangan Angket Musica Indonésia (1980-1985)
#Pangajén Diskotek Indonesia (1981)
#10 Tembang Panghadéna ASIRI (1980-1981)
#Pangajén Pasanggiri Cipta Lagu Pemwangunan (1987)
#Penyanyi kesayangan Siaran Radio ABRI (1989-1992)
#BASF Awards (1984 - 1988)
#Penyanyi solo sarta balada panghadéna Anugerah Musik Indonésia (1997)
#Tembang panghadéna AMI Sharp Award (2000)
#Planet Muzik Awards ti Singapura (2002)
#Pangajén Lingkungan Hirup (2005)
#Duta Lingkungan Hirup (2006)
#Pangajén Peduli Award Forum Indonésia Muda (2006)
#Sawatara pangajén ti sababaraha Lembaga Independen

## Rujukan
Rosella

thumb|300px
**Rosélla** téh ngaran tutuwuhan nu asalna ti India, tapi aya ogé nu nyebutkeun asalna ti Afrika Kulon. Ngran latinna *Hibiscus sabdariffa*.
## Rupa Rosella
Tangkalna téh jangkungna 2 meteran, warnana coklat semu beureum. Watangna ngarancabang loba pisan. Ari daunna, paranjang rada lencop kacongonakeun. Kembangna tumuwuh handapeun puhu daun, napel dina watang. Bagéan anu bisa dimangpaatkeun nyaéta kongkolak kembangna. Warna beureum, wangunna kawas mahkuta raja. Katempona kandel jeung heuras. Sedengkeun daun jeung dahan ngorana bisa dijadikeun lalab.
## Mangpaat
Rosella téh sohor pisan di Malaysia. Sanajan kitu, di Indonésia gé geus dibudidayakeun saperti di Siduarjo Jawa Timur sarta di Kulonprogo Yogyakarta. Ieu tutuwuhan téh bisa dimangpaatkeun ogé pikeun ngubaran panyakit. Hasil panalungtikan para ahli, Rosella téh ngandung 214,68&nbsp;mg vitamin C tina 100gr kongkolak kembang. Sedengkeun vitamin C téh gunana pikeun ngundakkeun daya tahan awak urang tina panyakit. Di antara rupa-rupa produk Rosella, saperti anu ditataan di luhur , sirop sari kembang Rosella kaitung pangsohorna. Ieu sirop lain ukur inuman wungkul, tapi ngandung hasiat pikeun ngubaran darah tinggi. Nurutkeun para ahli, zat anu dikandung ku sari Rosella téh saperti asam organik, polisakarida, jeung flavonoid bisa ngabantu ngalancarkeun aliran getih ku cara ngurangan darajat kentelna getih. Ku cara kitu, gawé jantung mompa aliran getih leuwih énténg. Hasiat séjénna, sari kongkolak kembang Rosella téh bisa ngubaran kasakit kanker, TBC, katarak atawa osteoporosis. 
## Rujukan
Kumis ucing

**Kumis ucing**  atawa ***Orthosiphon aristatus*** kaasup tuwuhan ti kulawarga Lamiaceae/Labiatae. Kumis ucing téh ngaran tutuwuhan anu kembangna siga kumis ucing. Ieu tutuwuhan téh tumuwuh ajeg, watangna pasagi, dina buku-bukuna aya akaran tapi teu siga akar nu di jero taneuh, tangkal kumis ucing téh jangkungna biasana nepi ka 2m. Wangun daunna lonjong, tungtungna léncop, ukuranana ti 1 nepi ka 10&nbsp;cm. Kumis ucing ngandung zat samak, minyak asiri, *ortholiphonglikosida*, minyak lemak, *saponin*, *sapofonin*, uyah kalium, jeung *myoinositol*.  Watangna segi opat aya buluan parondok atawa gundul.:
* asia-Iklim subtropis
# Cina: Cina - Fujian, Guangxi, Hainan, Yunnan
# Asia Timur: Taiwan
* asia-Iklim Tropis
# Indo-Cina: Kamboja; Laos; Myanmar; Thailand; Vietnam
# Malesia: Indonesia; Malaysia; Papua Nugini; Filipina
* AUSTRALASIA: Australia: Australia - Queensland

## Kagunaan sacara émpiris 
Daun kumis ucing nu baseuh atawa garing digunakeun pikeun ngubaran rupa-rupa panyakit. Di Indonesia daun nu garing dipaké keur ubar ngalancarkeun saluran kemih (diuretik), di India mah dipaké pikeun ngubaran rematik. Masarakat ngamangpaatkeun kumis ucing jadi ubar tradisional pikeun panyakit batuk, éncok, abus angin, jsb. Salian ti éta daun kumis ucing ogé miboga mangpaat pikeun ngubaran radang ginjal, batu ginjal, kencing manis, albuminuria, syphilis, reumatik jeung nurunkeun kadar glukosa dina getih.

## Tumuwuhna 
Kumis ucing ijeu téh biasana tumuwuh di daérah nu:

### Iklim 
* 1) Curah hujan  nu alus keur tumuwuhna kumis ucing nyaéta di daérah nu leuwih ti  3.000&nbsp;mm/tahun.
* 2) Di tempat nu kasorot ku panon poé.
* 3) Kaayaan hawa nu alus pikeun tumuwuhan kumis ucing  nyaéta di nu panas nepi ka sedeng. 

### Tempat Tuwuhna 
* 1) Tuwuhan ieu bisa tumuwuh di kebon nu miboga taneuh nu subur tur gembur.
* 2) Taneuh *Andosol* jeung *Latosol* alus pisan pikeun budidaya kumis ucing.
Tempat tuwuh nu alus pikeun ieu tuwuhan, ditempat nu jangkungna 500 - 1.200 m dpl.

## Hama jeung panyakit 
### Hama 
Salila ieu acan aya hama nu bener-bener ngarusak tuwuhan ieu salian ti kutu daun jeung hileud daun.

### Panyakit 
Panyakit nu biasana narajang kumis ucing, biasana diakibatkeun ku jamur upas (*Upsia salmonicolor* atawa Corticium salmonicolor). Jamur ieu ngakibatkun watang jeung dahan tuwuhan ieu teuas kawas kai.

## Rujukan
Insomnia

**Insomnia** nyaéta gangguan anu bisa nyieun hésé pikeun sare, hésé pikeun tetep saré, atawa duanana. Kalayan insomnia, manusa biasana dina hudang ngarasa teu seger, anu nyokot kabéh dina pangabisa manusa pikeun boga fungsi di aktu beurang.
*Insomnia jangka pondok didefinisikan minangka 1-6 bulan lilana. Hal ieu biasana nyambung kalayan faktor stres leuwih, anu meureun situasional (contona, pati atawa panyakit) atawa lingkungan (contona, gandéng).
*Insomnia kronis nyaéta saban insomnia anu lumangsung leuwih ti 6 bulan. Hal ieu bisa dikaitkeun kalayan sagala rupa kaayaan médis sarta psikiatris, sarta biasana ngalibatkeun kasulitan saré, tapi dipercaya lumangsung utamana dina pasién kalayan predisposisi anu dumasarna insomnia.
## Gejala insomnia
*Hese saré peuting
*Kahudangkeun waktu peuting
*Hudang lain waktuna
*Henteu ngarasa cukup istirahat sanggeus saré peuting
*ngarasa capé atawa tunduh beurang poé
*Gampang ambek, depresi atawa kahariwang
*Hese fokus dina pancén-pancén
*Ngabalukarkeun kasalahan atawa kacilakaan
*Kategangan nyeri sirah
*Gejala gastrointestinal
*Keur lumangsung kahariwangan ngeunaan saré
## Rujukan
Hurang

**Hurang** nyaéta sato anu hirup di cai hususna walungan, sagara, atawa dano.

Hurang bisa kapanggih di ampir kabéh "kuyumbang" cai anu ukuranana gedé boh cai tawar, cai payau, boh cai asin dina jejero variatif, ti deukeut pabeungeutan nepi ka sawatara rébu méter di handapeun pabeungeutan.
Kolesterol anu aya dina hurang alus pikeun jelma anu sok olahraga utamana olahraga angkat beusi.
Hurang miboga antioksidan pikeun nyingkahan panyakit kanker, rontok nepi ka botak, jeung *obesitas*.
Sakabéh ieu sabab hurang miboga vitamin anu gedé nyaéta vitamin B12 jeung vitamin D.
Pamungkas hurang miboga asam lemak omega3 pikeun ngajadikeun awét ngora, ngajagaan tembok *dinding pembuluh darah* tina *radikal bebas*, nyingkahan panyakit jantung.

## Rujukan
Basisir Palabuhanratu

**Basisir Palabuhanratu** atanapi langkung kasohor **Basisir Pelabuhan Ratu** nyaéta mangrupa salah sawiosna tempat pelesir nu aya di kabupatén Sukabumi.
thumb|200px|Orang Eropa di basisir Palabuhanratu taun 1929
Kasohor ku alamna nu éndah, hawana nu seger tur amparan basisir nu kacida legana. 
Sedengkeun hajat laut nu mangrupa ritual rutin, aya patalina ogé jeung Nyi Roro Kidul. Hajat laut nyaéta ngalungkeun hulu munding jeung sasajén lianna ka tengah laut minangka ucapan sukur masarakat ka Nyi Roro Kidul réhna geus dipaparin kalancaran nalika ngala lauk di laut. Ieu tradisi dilaksanakeun sataun sakali unggal tanggal 5 April.  Biasana ieu hajat dibarengan ku acara baksos, pasanggiri-pasanggiri, pintonan hiburan (wayang, dangdut, *drumband*, ibing, jeung sajabana). 
Salian ti hajat laut, aya ogé tradisi séjén nu disebut ngabungbang. Kecap ngabungbang asalna tina “Nga” nu hartina ngahijikeun jeung “bungbang” nu hartina miceun atawa ngabérésihan. Jadi, sacara umum ieu ritual miboga harti mandi suci pikeun ngaleungitkeun hal-hal nu goréng atawa miceun sial. Ieu ritual ogé minangka sarana dina ngadu’a kanu Kawasa. Dimimitian ti jam 12 peuting tanggal 14 Mulud nu tempatna di walungan Cisukawayana, Basisir Palabuhanratu.
Numutkeun masarakat satempat, ieu tradisi diciptakeun ku Raja Hyang Brahma ti Karajaan Medang Gali (Galuh) dina taun 175 M-205 M nu dituluykeun ku Prabu Siliwangi ti Karajaan Pajajaran tur mekar nepi ka kiwari.

## Referensi
Prosa

**Prosa** nyaéta karangan dina rakitan basa sapopoé; lancaran, tanpa ngolah atawa ngatur intonasi anu matok.
Wanda prosa aya nu heubeul jeung aya nu anyar.
padahal di Barat mah éta kaasupna *short short story* ( carita pondok pisan ).
Upama maké standar Manglé nu disebut carita tilu bagian téh ilaharna 10-15 kaca, carita dua bagian téh biasana 7-10 kaca.
Carita dua bagian ieu nu meujeuhna disebut *short story*di Barat, sedengkeun Cartibag éta leuwih méré nah disebut *long short story* ( malah di leuwih ti 15 kaca, meureun nepi ka 20 kaca ).
Kitu deui novél tangtu baé panjang pisan.
Novél-novél aripis dina karya sastra Sunda nu umumna 60-100 kaca, éta méré nah disebut *Novellet*,novél-novél pondok.
Wangenan novél jeung Roman,ku Wellek jeung Warren dibédakeun hartina dumasar kana pamanggih Clara Reeve.
Novél mah réalistis, Roman mah puitis jeung epis sipatna leuwih mitos.

## Rujukan
Puisi sunda

**Puisi** nyaéta karangan anu basana dirakit pinuh ku wirahma, kauger ku wangun jeung diksi, ungkara kalimahna henteu lancaran atawa cara basa sapopoé.

## Ugeran 
Puisi téh kauger ku wangunna jeung ku diksina; lain dina ungkara kalimah cara dina basa sapopoé atawa cara wangun prosa. Lamun ngutamakeun diksi, aya istilah diksi puisi anu ngandung harti yén puisi téh ngagunakeun basa anu has, ngurung pilihan kecap, frasa, babandingan anu tara kapanggih dina basa paguneman (sapopoé), ngagedékeun konotasi, nyipta gabungan-gabungan (frasa) anyar, irit ku kecap, ukur déskripsi (dina sajak) nepi ka mindeng ngalantarankeun samar. Ku lantaran carita drama ogé pagunemanana téh aya anu dirakit dina wangun puisi, timbul istilah drama puisi. Lian ti éta, timbul istilah *licencia poetika* anu ngagambarkeun yén dina makéna wangun kecap téh keur panyajak mah diwenangkeun "ngarempak" anu ilahar. Kabeungharan puisi Sunda réa rupana, aya anu kagolong puisi heubeul (buhun, tradisional) jeung aya anu kagolong kana puisi anyar. Puisi heubeul aya anu ngawujud carita, naratif (carita pantun, wawacan). Aya anu henteu ngawujud carita: rupa-rupa puisi mantra (jangjawokan, singlar, jampé, asihan), sisindiran (rarakitan, paparikan, wawangsalan), kakawihan (barudak), sa’ir (pupujian, sawér, jsté.), pupuh (dangding, guguritan). Nu kaasup puisi anyar  sajak (kiwari pangproduktipna). 

## Conto
Ieu di handap salah sahiji puisi Sunda karyana Chye Retty Isnendes.
:ngudag-ngudag mangsa jeung rasa
:Hirup téh tunggara
:upama tresna kalid sulaya
:Hirup téh seuneu

:nu ngaduruk lulurung sukma
:Hirup téh ibadah
:rela ihlas ngumawula
:Hirup téh aci-acining:
:Bagja!

Conto lianna: 
:hiji lalaki nyangcang parahu di basisir bulan
:Geus jauh lalakonna
:Manéhna pamayang terahing bumi

:Hiji lalaki nincak latar emas tanah bulan
:Geus panceg haténa
:Demi asih nu sumirat ka bumi

:Ku manéhna baris ditigas singsakur gulang-guling
:Nu ngajagang ngahalangan jalan
:Demi asih urang ka bumi

:Nini Antéh
:Hamo teurak sagala supata
:Urang sorot bumi jeung bulan ku Sajatining Cahaya
:Keur ngaberesihan reueuk-reueuk wasangka

:Nu nyangcang parahu di basisir
:Lain nu musapir
:Moal nyingkir ku pangusir

## Tingal ogé
*Wawacan
*Pupuh
*Dangding
*Pantun
*Sisindiran
*Rarakitan
*Paparikan
*Wawangsalan
*Guguritan
*Kakawihan
*Pupujian
*Jangjawokan

## Rujukan
Mew

thumb|300px|2018
**Mew** nyaéta salah sahiji grup musik *rock progresive* anu dibentuk ku Jonas Bjerre (vokal, gitar), Bo Madsen (gitar), Silas Utke Graae Jørgensen (drum), Johan Wohlert (bass) di Hellrub, Copenhagen, Denmark taun 1994. Personil Mew mulai maén musik babarengan taun ti 1995. Ayana Mew méré dampak anu kacida gedéna pikeun grup musik indie séjénna di Denmark saperti Carpark North, Swan Lee, jeung Saybia. Tur pertama Mew dimulai di Amérika Serikat tanggal 14 Maret 2007. 1 April 2006, Wohlert kaluar ti grup sabab hayng ngabéakkeun waktuna jeung kabogohna (personil Rosendah anu basa éta keur kakandungan), terus Wohler jeung kabogohna nyieun grup dua The Storm.

## Diskografi
Album pertama Mew nyaéta *A TRIUMPH FOR A MAN* anu dirilis taun 1997 anu dirilis ulang taun 2006. Taun 2000, Mew ngarilis album *HALF THE WORLD IS WATCHING ME* ANU DIRILIS ULANG aGUSTUS 2007. Mew mulai kasohor nalika album katiluna *FRANGERS* dirilis (2003). Diteruskeun ku album *AND THE GLASS HANDED KITES* anu dirilis di Denmark 19 Séptember 2005. Sabada ngiluan tur Eropa jeung REM, ngaran Mew leuwih kasohor batan saacanna, malah mah nepi ka ngaborong opat panglélér di Acara *Danish Music Awards* taun 2006. 17 Agustus 2009, Mew ngarilis album *NO MORE STORIES* anu dirilis di Tilu nagara dina kurun waktu anu béda. Album kompilasi Mew *EGGS ARE FUNNY* dirilis taun 2010, eusina aya 14 lagu ti album-album saméméhna jeung lagu-lagu anyar.

## Référénsi
bb
Kawah Kamojang

thumb|Kawah Kamojang

**Kawah Kamojang** perenahna di wilayah Kabupatén Garut, sabelah timur-kidul Kota Bandung, tapel wates Majalaya-Kabupatén Garut. Kawah kamojang aya dina *ketinggian* 1000m di luhur permukaan laut.

## Gambaran
Di lokasi Kawah Kamojang dijadikeun Pembangkit Listrik Tenaga Panas Bumi anu dikelola ku PT. Pertamina dan PT. Indonésia Power, di mana di lokasi kasebut jadi nu munggaran énérgi panas bumi dimangpaatkeun ti masa kolonial Walanda. 
# kawah stik gas.

Di bagian tukang kawah aya guha. Anu baheulana guha éta mangrupa panto ka kerajaan Demak.

## catetan
Cabé beureum

**Cabé beureum** nyaéta pepelakan anu kaasup ka dina kulawarga pepelakan Solanacéae.
Pepelakan anu buahna lada ieu dipaké sacara lega minangka samara masakan di sakumna dunya.

## Rujukan
Kardinan.
Korsi roda

thumb|240px|Korsi Roda di tempat theater
**Korsi roda**, nyaéta alat bantu  anu dipaké ku jalma anu teu bisa leumpang. Rupa-rupa korsi roda :
# Korsi roda manual, nyaéta korsi roda anu dipajukeuna ku leungeun  anu maké korsi roda, bisa dipaké pikeun sagala kagiatan, beuratna kira-kira  21–24&nbsp;kg.
# Korsi roda reclining, korsi roda ieu osok disebut korsi **roda rebah**. Korsi ieu bisa disarandéan kalawan nyalsé ku sabab bisa di atur panyarandéanana kira-kira *kemiringan* ± 145°-180° saluyu jeung kabutuhan pasén. Salain ti éta paranti paninjekan suku ogé bisa di atur, bisa di naékeun atwa di turunkeun. korsi ieu biasana dipaké ku pasén annu boga panyakit stroke atawa pasén anu miboga masalah din tonggong.  Ku sabab korsi ieu aya bagian-bagian anu bisa diatur, lantaran kitu osok dipaké pikeun pasén anu keur *therapy* di luhur korsi roda ieu.
# Korsi roda pikeun iinditan, korsi roda anu  didésain *simple* beuratna kira-kira  12–15&nbsp;kg. modél korsi roda ieu leuwih *trendy* jeung loba jinisna, saperti rodana leutik saperti roda stroller, materialna dijieun tina bahan pilihan jeung warnana ogé matak ngirut. Korsi roda (*Wheelchair*) mangrupa alat bantu médis pikeun mobilitas pasén, boh kagiatan di jero rohangan atawa di luar.
# Korsi roda listrik nyaéta korsi roda anu dipajukeuna ku motor listrik anu biasana dipaké lalampahan jauh ku pasén. Ilaharna ieu korsi téh sok dipaké ku pasén anu cacat atawa  cacat ganda nepi ka teu bisa majukeun korsi ku sorangan. Cara majukeuna ngan saukur majukeun tuas saperti joystick. Biasana ieu korsi téh aya alat pikeun ngeusi ulang batré  anu bisa langsung diasupkeun dina stop kontak di imah.
# Korsi roda olahraga, nyaéta korsi anu dipaké pikeun olahraga, kapasitasna nyaéta 1 roda di hareup saperti *trike* (sapeda roda tilu). Mangrupa perangkat anu umum dipanggihan dina acara pekan olah raga atawa *Olimpiade* pikeun anu cacat.

## catetan
Kurikulum Tingkat Satuan Pendidikan

thumb|300px|right|Babandingan Kurikulum 2004 jeung KTSP, kurikulum di Indonésia

**KTSP**, wancahan tina Kurikulum Tingkat Satuan Pendidikan nyaéta kurikulum operasional anu disusun jeung dilaksanakeun di masing-masing satuan pendidikan. KTSP mangrupa salah sahiji wangun réalisasi kawijakan déséntralisasi dina widang atikan sangkan kurikulum bener-bener saluyu jeung kabutuh kamekaran poténsi peserta didik di sakola kalawan merhatikeun kapentingan lokal, nasional, jeung pamérédih global kalawan sumanget Manajemen Berbasis Sekolah.

## Sumanget MBS (Manajemen Berbasis Sekolah) 
# MBS minangka wangun otonomi sakola ngajurung ka guru sangkan ngarobah paradigma anu asalna minangka *curriculum user* (anu ngagunakeun kurikulum) kana *curriculum developer* (anu ngamekarkeun kurikulum)
# Guru mampuh kaluar tina kabiasaan digawé anu konvénsional kana kabiasaan digawé kontémporér anu dinamis.
# Guru mampuh nyekel peran minangka *agent of change* (agén parobahan)

Nyusun kurikulum dina tingkat satuan pendidikan tahap pendidikan dasar jeung menengah madom kana panduan anu disusun ku BSNP (Badan Standar Nasional Pendidikan).
Kurikulum Tingkat Satuan Pendidikan Tinggi wajib ngayakeun mata kuliah Pendidikan Agama, Pendidikan Kawarganagaraan, Basa Indonésia , jeung Basa Inggris. Kurikulum Tingkat Satuan Pendidikan Tinggi program sarjana jeung diploma wajib ngayakeun mata kuliah ngeunaan kapribadian, kabudayaan, sarta mata kuliah statistika jeung/ atawa matématika.

## Acuan Operasional KTSP 
# Ngaronjatkeun kaimanan jeung katakwaan sarta ahlak anu mulya.
# Ngaronjatkeun tingkat poténsi, kacerdasan, jeung minat saluyu jeung tingkat kamekaran jeung kamampuh peserta didik.
# Merhatikeun béda-bédana poténsi jeung karakteristik daérah jeung lingkungan.
# Merhatikeun pamérédih pamekaran daérah jeung nasional.
# pamérédih lahan gawé.
# Kamekaran élmu pangaweruh, téknologi, jeung seni.
# Agama
# Dinamika kamekaran global.
# Beungkeutan (persatuan) nasional jeung ajén-ajén kabangsaan.
# Kondisi sosial budaya masarakat satempat.
# Kasatataan jénder.
# Karakteristik satuan pendidikan.

## Rujukan
Raja Ampat

thumb|250px|Right| Raja Ampat

**Raja Ampat** nyaéta salah sahiji tempat wisata anu pohara didatangan ku para turis. Tempat ieu bener-bener miboga daya irut nu hadé. Kabupatén anu miboga jumlah masarakat kira-kira 31.000 jalma ieu mibanda 610 pulau (ngan 35 pulau anu dicicingan), luas daérah na kira-kira 46.000&nbsp;km², 6.000&nbsp;km² daratan, 40.000&nbsp;km² deui lautan.

Daérah ieu sempet jadi incaran para pemburu lauk ku cara ngebom jeung nyebarkeun racun sianida. Tapi, loba kénéh nu nyicingan, anu narékahan, nangtayungan daérah ieu, ku kituna kakayaan lautna masih bisa disalametkeun.  Terumbu karang di laut Raja Ampat panglengkepna di dunya.  Ti 537 jenis karang, 75 persénna aya di daérah ieu.  Kapanggih ogé 1.104 jenis lauk, 669 jenis moluska (sato beyé), sarta 537 jenis sato karang.

Lembaga lingkungan global netepkeun Raja Ampat minangka salah sahiji daérah di Indonésia anu meunang bantuan **Coral Reef Rehabilitation and Management Program (Coremap)** II, saprak 2005. Di Raja Ampat, program ieu ngawengku 17 kampung sarta ngalibatkeun masarakatna.  Pamayang ogé dilatih ngabudidayakeun lauk kerapu sarta rumput lautna 

## Rujukan
Nyi Roro Kidul

**Nyi Roro Kidul**, atawa **Kangjeng Ratu Kidul** nyaéta hiji tokoh mitos nu dipercaya ngawasa Laut Kidul. Ieu kapercayaan dipimilik ku masarakat pulo Jawa jeung Bali. Alatan kageulisanana, manéhna disebut Déwi Srangéngé. Déwi Srangéngé téh anak ti Raja Munding Wangi Sanajan miboga putri nu kacida geulisna, Sang Raja tetep sedih lantaran manéhna mah mikahayang budak lalaki. Lantaran kitu, raja téh nikah deui ka Déwi Mutiara nepi ka boga budak lalaki.
Déwi Mutiara hayang anakna jadi raja, nepi ka manéhna narékahan sagala rupa sangkan hal éta bisa tinekanan. Tuluy Déwi Mutiara ngadatangan raja sarta méré dih sangkan raja nitah Déwi Srangéngé indit ti istana. Tapi raja nolak kana paménta Déwi Mutiara. Teu nepi ka dinya waé tarékah Déwi Mutiara téh, isukna manéhna nitah abidna  indit ka dukun sangkan ngaguna-guna putri Kadita. Peutingna awak Kadita geus pinuh ku bisul sarta borok. Nalika hudang, manéhna kacida reuwaseunana alatan awakna bau tur pinuh ku borok.
Nalika raja apaleun ngeunaan kaayaan anakna nu kitu, manéhna kacida sedihna nepi ka ngadatangkeun kabéh tabib pikeun ngubaran panyakit anakna. Tapi éta panyakit téh teu cageur waé, antukna raja nitah Kadita indit ti istana alatan manéhna embung Kadita jadi bahan omongan di sakuliah negeri.
Putri Kadita indit bari ceurik. Teu nyaho kudu ka mana pilampaheunana. Ampir tujuh poé tujuh peuting lalampahan manéhna nepi di Laut Kidul. Tuluy manéhna ngajleng ka jero laut. Éta cai laut nyageurkeun panyakit Kadita nepi ka antukna mah Kadita jadi pangawasa laut kidul tur meunang jujuluk Nyi Roro Kidul.

## Makam Roro Kidul
Di Pelabuhan Ratu aya makam nu dipercaya jadi makam Nyi Roro Kidul. Perenahna 20&nbsp;km ti Pelabuhan Ratu, nyaéta di basisir Karang Hawu. Di ieu makam ogé aya rohangan husus nu didominasi ku warna beureum, tur aya lukisan gedé nu ngagambarkeun Nyi Roro Kidul. salian ti éta di gigireun makam Nyi Roro Kidul aya ogé makam Eyang Jalah Mata, Eyang Sanca Manggala jeung  Eyang Syeh Husni Ali.

## Hajat Laut
Masyarakat pamayang di basisir beulah kidul biasana ngalaksanakeun hajat laut minangka ébréhan rasa sukur tur nganuhunkeun ka Nyi Roro Kidul réhna geus ngabantuan ngaronjatkeun panghasilan. Ieu upacara biasana dilakukeun di Pelabuhan Ratu, Ujung Genteng, Pangandaran, Cilacap, jeung Sukawayana.

## Referensi
Basisir Pangandaran

**Basisir Pangandaran** mangrupa salah sahiji objék wisata nu aya di Jawa Kulon. Perenahna di Désa Pananjung jeung Désa Pangandaran, Kacamatan Pangandaran, Kabupatén Pangandaran, kurang leuwih 92&nbsp;km ti kota Ciamis.
* Hotél, réstoran, pondok wisata kalawan tarif nu béda-béda.
* Pos, jeung *money changer*.
* Bioskop jeung diskotik.
* Pramuwisata jeung puseur informasi pariwisata.
* Tempat kémping.
* Sapédah jeung ban paranti ngojay.
* Parasailing jeung jétski.

## Hotél di Pangandaran
# Hotél Laut Biru.
# Pantai Indah Resort & Hotel Pangandaran.
# Sunrise Béach Pangandaran Hotel.
# Surya Pesona Béach Hotel Pangandaran.
# PURI RENGGANIS.
# Mustika Ratu Hotel.

## Rujukan
Basisir Santolo

**Basisir Santolo** mangrupa salah sahiji basisir atawa pantai nu kasohor di kabupatén Garut . Lian ti éta pantai Santolo sok dipaké jadi tempat upacara anu aya patalina jeung laut saperti tasakuran pamayang jeung hajat laut pakidulan.
Basisir atawa pantai Santolo cukup lega, jenis keusikna nyaéta keusik bodas tur lembut.

## Pulo Santolo 
Di daérah basisir ieu aya pulo leutik anu ngaranna pulo Santolo. Saméméh urang ka pulo santolo kudu naék heula parahu meuntasan muhara leutik anu misahkeun pulo jeung daratan. Satepina di pulo Santolo bakal kasampak lawang cai  jaman Walanda. Pantai Santolo wangunna jiga teluk. Ka unikanna nyaéta pantai beulah kidul leuwih luhur dibandingkeun pantai beulah wétan, balukarna bentukna saperti curugan. Aya tradisi di pantai Santolo nyaéta néangan lauk héjo tonggong.  Ngala lauk ieu teu sagawayah ku sabab lauk ieu ayana nalika usum halodo. Lauk héjo tarogong mangrupa salah sahiji jinis lauk anu leutik anu ukurana kurang leuwih sagedé curuk budak gedé.

## Lokasi 
Pantai Santolo asup ka wilayah kacamatan Cikelét, tapi leuwih deukeut ka pusat kota kacamatan Pameungpeuk. Ti puseur kota Garut jarakna kurang leuwih 88&nbsp;km. Transportasi ka Pantai Santolo bisa ngagunakeun angkutan umum élf ti puseur kota Garut atawa ti Bandung. Jalan ka Pantai Santolo geus mulus dihotmix, tapi diselang-selang ku kaayaan jalan anu masih kéneh ruksak di minangkaan tempat.

## Aksés Lokasi 
Kanggo ka pantai Santolo, tiasa ngagunakan sababaraha jalur nyaéta ;
* Jalan Garut - Cikajang - Pameungpeuk - Santolo. 
* Jalan Bandung - Pangaléngan - Rancabuaya - Santolo .
* Jalan Cianjur - Cidaun - Rancabuaya - Santolo

## Fasilitas 
Pantai Santolo mangrupa objék wisata anu tos kasohor. Di daérah pantai Santolo tos aya panginepan, losmén, sareng hotél kanggo pengunjung. Fasilitas lianna saperti masjid, rumah makan, toilét umum, sareng tempat parkir ogé tos aya.

## Référénsi 
Pantai santolo garut

## Catetan
Pandan wangi

Pandan wangi mangrupa tuwuhan anu alusna dipelak di iklim tropis.

## Mangpaat
Salain jadi gincu jeung panyeungitan boh kadahareun boh dina gelung, pandan ogé miboga mangpaat pikeun kecantikan nyaéta paranti ngahideungkeun buuk jeung ngaleunitkeun kotombé.

## Cara Ngahideungkeun buuk
Sadiakeun 7 lembar daun pandan, tuluy dikeureutan terus dikulub ku saliter cai nepi ka warnana jadi héjo.  Antepkeun salila sapeuting. Isukna, campurkeun cai pandan nu meunang ngulub téh jeung 3 cangkudu anu asak.  Saterusna usapkeun kana buuk.

## Cara Ngaleungitkeun Ketombé
Sadiakeun 7 lembar daun pandan, tuluy di rendos nepi ka lemes. Tambahkeun 1/2 cangkir cai bersih bari di campurkeun nepi ka rata.  Peres tuluy disaring.  Sanggeus kitu usapkeun cai éta kana kulit anu aya ketombéan.  Antepkeun nepi ka tuus jeung garing. Kira-kira 1/2 - 1 jam tuluy kuramas nepi ka bersih.

## catetan