Kabupatén Aceh Tengah

**Kabupatén Acéh Tengah** nyaéta salah sahiji Kabupatén di propinsi Acéh, Indonésia. Puseur dayeuhna aya di  Takengon, anu perenahna aya di lebak pagunungan Gayo di pagunungan Bukit Barisan anu manjang sapanjang pulo Sumatera. Dina ahir taun 2023, jumlah pangeusi Acéh Tengah lobana 227.168 jiwa.

## Géografi 
Kabupatén Acéh Tengah perenahna di wewengkon Dataran Luhur Gayo. Kabupatén lain anu aya  di ieu wewengkon tayalian Kabupatén Bener Meriah sarta  Kabupatén Gayo Lues. Tilu kota utamana nyaéta Takengon, Blang Kejeren, jeung Simpang Tiga Redelong. Jalan anu ngahubungkeun tilu kota ieu ngaliwatan daérah anu mibanda  kaéndahan alam anu pohara. Mangsa ka tukang daérah Gayo mangrupakeun wewengkon anu nenggang saméméh ayeuna aya pangwangunan  jalan ka palebah dinya.

Kabupatén Acéh Tengah mangrupikeun dataran luhur timimiti 200 – 2600 méter saluhureun beungeut cai laut kalawan lega wilayahna   4.454,50 km2.

### Wates wilayah 
## Sajarah 
### Mangsa Hindia Walanda 
Kadatangan kolonialis Hindia Walanda kira-kira taun 1904, teu bisa leupas tina poténsi perkebunan Tanah Gayo anu cocog pisan pikeun budidaya kopi arabika, bako jeung resin.  Dina mangsa éta wewengkon Kabupatén Acéh Tengah dijadikeun *Nordkus Atjeh* kalawan puseur dayeuh Sigli.  Dina mangsa kolonial Hindia Walanda di wewengkon Takengon diadegkeun pausahaan pangolahan kopi jeung résin.  Saprak harita wewengkon Takengon mimiti mekar jadi puseur balantik hasil tatanén ti *Dataran Tinggi* Gayo hususna sayuran jeung kopi.

### Mangsa Penjajahan Jepang 
Sebutan *Onder Afdeeling Takengon* nalika Hindia Walanda kumawasa, robah ngajadi  *Gun* nalika dijajah Jepang (1942-1945). Gun dipingpin ku *Gunco*.

### Mangsa Kamerdékaan
Sanggeus kamerdékaan Républik Indonésia diproklamirkeun dina 17 Agustus 1945, istilah éta robah jadi wilayah anu saterusna robah deui jadi kabupatén. Acéh Tengah diadegkeun salaku unit administratif tanggal 14 April 1948 dumasar kana Oendang-Oendang Nomer 10 Tahoen 1948 sarta dikukuh deui jadi kabupatén dina tanggal 24 Nopémber 1956 ngaliwatan Undang-Undang Nomor 7 (Daurat) Taun 1956. Wewengkonna ngawengku. tilu [ [kawedanan]], nyaéta Takengon Kawedanan, Gayo Lues Kawedanan, jeung [[Kabupatén Acéh Tenggara|Tanah Alas Kawedanan].

## Pamaréntahan 
### Bupati 
## Poténsi 
### Atikan 
Kabupatén Acéh Tengah miboga sababaraha paguron luhur negeri jeung swasta, diantarana, *Perguruan Agama Negeri Gajah Putih Takengon*, Univérsitas *Gajah Putih* Takengon, *Perguruan Tinggi Hukum Muhammadiyah (STIHMAD)*, Perguruan Tinggi Muhammadiyah, jeung Perguruan Tinggi Al-Wasliyah.

### Pariwisata, Adat, jeung Budaya 
Sawatara tempat wisata di Kabupatén Acéh Tengah nyaéta Danau Laut Tawar, Pantan Terong (Obyek Wisata), Taman Buru Linge Isak (paninggaran), Gua Loyang Koro, Loyang Pukes, Loyang Datu, Burni Klieten (*hiking*), Gayo Waterpark (Family Tourist Ride) jeung Krueng Peusangan Whitewater Rafting.

Didong mangrupa salah sahiji kasenian asli anu asalna ti wewengkon dataran luhur ieu. sakumpulan jalma diuk salib dina bunderan. Salah sahiji céh bakal nyanyi puisi dina basa Gayo sarta anggota lianna bakal marengan keprok leungeun jeung nepuk-nepuk bantal leutik dina wirahma harmonis.

Masarakat Acéh Tengah miboga tradisi taunan dina mangsa perayaan proklamasi Indonésia, nyaéta pacuan kuda tradisional. Anu unik ngeunaan balap kuda tradisional nyaéta joki ngora umurna antara 10-16 taun. Salian ti éta, joki ogé henteu maké pelana sarta dimimitian dina taun 2011, Pacuan Kuda dilaksanakeun dua kali dina sataun, nyaéta dina bulan Agustus dina mangsa ngarayakeun Proklamasi Kamerdékaan Indonésia, sarta dina bulan Pebruari pikeun miéling ulang taun kota Takengon anu tumiba dina poé. 17 Pébruari unggal taun.

Pariwisata di Acéh Tengah terus dikembangkeun. Prosés pangwangunan pariwisata di Kabupatén Acéh Tengah ngawengku nyiptakeun sarana pangrojong wisata, *promosi* ngaronjatkeun kualitas SDM ngaliwatan kalungguhan Kapala Dinas, pengadaan sarana jeung prasarana pikeun ngamangpaatkeun téknologi inpormasi. Faktor pendukungna diantarana *atraksi*, *transportasi*, prasarana, sarana jeung silaturahmi ti masarakat.

### Tatanén jeung Perkebunan 
Sabagéan ageung masarakat Kabupatén Acéh Tengah padamel jadi patani. Kabupatén Acéh Tengah ngahasilkeun salah sahiji jinis kopi arabika anu pang alusna di dunya kalayan legana 48.300 héktar, kalayan produksi rata-rata per héktar 720 kilogram. Komoditi anu penting salian ti kopi nyaéta tebu anu legana 8.000 héktar, ogé kakao legana 2.322 héktar, tuluy aya sayur sayuran jeung [[palawijja]. ]].

## Démografi 
Populasi Acéh Tengah nyaéta suku Gayo. Masyarakat Acéh Tengah agamana Islam. Sacara umum, masarakat Gayo kaceluk ku karakterna anu kuat ngalawan sagala rupa kolonialisme. Wewengkon ieu saméméhna katelah wewengkon anu nentang kuat kakawasaan kolonial Walanda. Seueur jalma di Gayo ngajaga kebo, janten aya anu nyebatkeun yén upami anjeun ningali seueur kebo di Acéh maka jalma éta aya di Gayo.

## Dicutat tina 
## Tutumbu ka luar 
*  
*  Takengon
*  Didong Gayo