Kabupatén Sukabumi

**Kabupatén Sukabumi** nyaéta hiji Kabupatén di Propinsi Jawa Kulon, Indonésia. Ibukotana nyaéta Palabuhanratu. Kabupatén ieu kawates ku Kabupatén Bogor di kalér, Kabupatén Cianjur di wétan, Samudra Hindia di kidul, ogé Kabupatén Lebak di béh kulon. Kabupatén Sukabumi jadi kabupatén panglegana kadua di Pulo Jawa, sanggeus Kabupatén Banyuwangi di Jawa Wétan. Salah sahiji tempat wisata anu kawéntar di Kabupatén Sukabumi nyaéta Palabuhanratu, lian ti kaéndahan alamna ogé kawéntar ku carita dongéngna ngeunaan Nyi Roro Kidul.

Kabupatén Sukabumi ngadeg kaping 1 Oktober 1945. Hal ieu dumasar kana kajadian nalika seuweu-siwi nonoman Sukabumi suksés ngarebut kakawasaan Jepang, sanggeus éléh ti Sakutu. Nonoman Sukabumi berhasil ngabébaskeun tahanan pulitik, ngawasa sababaraha puseur tempat, kawas PLN, kantor telepon, tambang emas, nepi ka gudang sanjata. Ku kituna, tiap kaping 1 Oktober ditetepkeun jadi hari jadi Kabupatén Sukabumi. Hari lahir Kabupatén Sukabumi masih jadi sawala, lantaran nalika nyalusur dokumén sajarah di kaping 10 Séptémber taun 1870 aya dokumén surat anu eusina aya anu ngawanohkeun kecap "patih" atawa lamun ayeuna dihartikeun jadi Bupati Sukabumi, anu asli urang Sukabumi lain dipingpin ku bangsa deungeun (Walanda). Dumasar hasil sawala jeung ahli sajarah, di taun 2018 Bupati Sukabumi netepkeun dina Peraturan Daérah No. 14 taun 2018 ngeunaan hari jadi Kabupatén Sukabumi di 10 Séptember 1870.

## Visi jeung Misi 
jmpl|Wilayah Kabupatén Sukabumi
**Visi** pamaréntah Kabupatén Sukabumi nyaéta: "Ngalaksanakeun Kabupatén Sukabumi anu Religius jeung Mandiri"

**Misi** pamaréntah Kabupatén Sukabumi nyaéta:

Dina tanggal 13 Januari 1815, Kapatihan *Tjikolé* diganti ngaranna jadi Kapatihan *Soekaboemi*. Ngaran *Soekaboemi* diajengkeun ku Dr. Andries de Wilde, hiji ahli bedah anu mibanda usaha kebon kopi jeung entéh di wewengkon *Soekaboemi*. Asal ngaran "*Soekaboemi*" nyaéta tina Basa Sansekerta. Kecap *soeka*, miboga harti "karesep, kabagjaan, kadeudeuh". Sedengkeun kecap *bhoemi*,  miboga harti "marcapada, taneuh". Jadi "*Soekaboemi*" miboga harti "taneuh nu dipikaresep", atawa tempat nganjrek anu dipikaresep.

Nalika pamaréntahan Hindia-Walanda ngawasa kénéh Kabupatén Sukabumi, wilayah administratif Jawa Kulon dibagi jadi lima karésidénan nyaéta Banten, Batavia, Bogor, Cirebon, jeung Priangan. Kabupatén Sukabumi asup kana bagian Bogor, lantaran Kabupatén jeung Kota Sukabumi miboga kode kandaraan anu sarua nyaéta "F". Nanging sanggeus Hindia-Walanda éléh ku Jepang, wilayah administratif daérah ogé ngilu robah. Karésidénan Priangan robah jadi *Syukocan,* ngaran pupuhu daérahna disebut *Syukocanco.* Kabupatén disebut *Ken,* sedengkeun pupuhu daérahna disebut *Kenco. Kenco* mimiti Kabupatén Sukabumi jenenganana R. A. A. Soeriadanoeningrat, tuluy digantikeun ku R. Tirta Soeyatna.

## Pamaréntahan 
### Pagawé Nagari Sipil (PNS) 
Perséntaseu PNS di pamaréntah Kabupatén Sukabumi anu lalaki jeung awéwé nyaéta 55,93% jeung 44,07%. Pangatikan PNS Kabupatén Sukabumi taun 2022 lolobana lulusan sarjana/ pascasarjana nyaéta 74,10%, lulusan diploma lobana 12,04%, lulusan SMA/sadarajat 12,21%, jeung lulusan SMP ka handap lobana 1,66%. Lolobana PNS Kabupatén Sukabumi aya di golongan III anu jumlahna 5.297 urang atawa 50,99%. PNS golongan IV jadi anu panglobana kadua nyaéta 3.426 urang atawa 32,98%. PNS golongan II jumlahna 1.569 urang atawa 15,10%. PNS golongan I ngan ukur aya 115 urang atawa 1,11%.

### Satuan Kerja Perangkat Daérah (SKPD) 
Di handap ieu daptar SKPD anu aya di pamaréntah Kabupatén Sukabumi:

# Sékretariat Daérah Kabupatén Sukabumi
# Inspéktorat Daérah Kabupatén Sukabumi
# Satuan Polisi Pamong Praja (Satpol PP)
# Badan Kesatuan Bangsa jeung Pulitik
# Badan Penanggulangan Bencana Daérah
# Badan Perencanaan Pembangunan Daérah
# Badan Kepegawaian jeung Pengembangan Sumber Daya Manusia
# Bada Pendapatan Daérah
# Badan Pengelola Keuangan jeung Asét Daérah
# Dinas Pendidikan
# Dinas Perhubungan
# Dinas Ketahanan Pangan
# Dinas Kapendudukan dan Pencatatan Sipil
# Dinas Kaséhatan
# Dinas Sosial
# Dinas Penanaman Modal dan Perizinan Terpadu Hiji Panto
# Dinas Perdagangan, Koperasi, Usaha Leutik jeung Menengah
# Dinas Perumahan jeung Kawasan Permukiman
# Dinas Tanaga Kerja jeung Transmigrasi
# Dinas Pertanian
# Dinas Pekerjaan Umum
# Dinas Komunikasi, Informatika dan Persandian
# Dinas Lingkungan Hirup
# Dinas Pemberdayaan Masyarakat jeung Désa
# Dinas Pengendalian Penduduk jeung Keluarga Berencana
# Dinas Kelautan Dan Perikanan
# Dinas Peternakan
# Dinas Pertanahan dan Tata Ruang
# Dinas Kearsipan dan Perpustakaan
# Dinas Pemberdayaan Awéwé jeung Perlindungan Budak
# Dinas Pariwisata
# Dinas Pemadam Kahuruan
# Dinas Perindustrian jeung énérgi Sumber Daya Mineral
# Dinas Kabudayaan, Kapemudaan jeung olahraga

#### Daptar Badan Usaha Milik Daérah (BUMND) Pamaréntah Kabupatén Sukabumi 
# Bank Perkreditan Rakyat (BPR) Kabupatén Sukabumi
# Pangusahaan Daérah Pesona Pariwisata (PDPP)
# Pangusahaan Daérah Anéka Tambang dan Energi (PDATE)
# Pangusahaan Daérah Air Minum (PDAM) Tirta Jaya Mandiri Kabupatén Sukabumi

#### Daptar Lembaga di Kabupatén Sukabumi 
# Majelis Ulama Indonésia (MUI) Kabupatén Sukabumi
# Badan Amil Zakat Nasional (BAZNAS) Kabupatén Sukabumi
# Badan Narkotika Nasional (BNN) Kabupatén Sukabumi
# Unit Layanan Pengadaan (ULP)  

### Déwan Perwakilan Rahayat Daérah (DPRD) 
Korsi anggota DPRD Kabupatén Sukabumi dikawasa ku Partéi Gerindra, disusul ku Partéi Keadilan Sejahtera (PKS) jeung Partéi Golkar. Di handap ieu jumlah korsi jeung persentasé korsi anggota déwan di Kabupatén Sukabumi.

Curah hujan panggedéna di taun 2021 ngahontal di bulan Nopember nyaéta 878,5 mm, kalawan poé hujan salilana 19 poé. Sedengkeun curah hujan panghandapna ngahontal di bulan Agustus nyaéta 22 mm kalawan poé hujan 6 poé. Rata-rata curah hujan taun 2021 nyaéta 288,71 mm kalawan poé hujan salila 12 poé. Sésana nyaéta 90 balikan caah, kahuruan 73 balikan, lini 54 kali, jeung taneuh ngagésér 50 balikan. Akibat musibah ieu, ti bulan Januari nepi ka Désémber 2022, aya kurang leuwih 1.386 kapala kulawarga jeung 3.398 urang anu katarajang jeung ngalaman kasangsaraan.Tina data ieu, 802 kapala kulawarga jeung 2.456 di antarana ngungsi ka wewengkon séjén, sarta 56 urang anu tatu jeung 11 urang maot.

karugian akibat bencana alam lumayan ageung, nepi ngabeakkeun sakitar 8.705.855.000 miliar rupiah. Karugian ieu ngawengku 2.192 imah ruksak, 770 imah ampir ruksak (kaancam) sarta 398 fasilitas umum jeung fasilitas lianna ogé ruksak. Biasana bencana alam mindeng lumangsung di wewengkon deukeut walungan atawa gawir luhur nu euweuh pisan tatangkalan didinya.

### Kacamatan 
Kabupatén Sukabumi miboga 47 kacamatan, kalawan 381 désa jeung lima kalurahan. 120 désa kaasup désa perkotaan, sedengkeun 266 desa kaasup kategori désa padesaan. :

## Penduduk 
Komposisi umur penduduk di Kabupatén Sukabumi di taun 2021, didominasi ku penduduk anu yuswana anom. Rata-rata laju kamekaran penduduk diperiode taun 2020-2021 nyaéta 1,32%. Di taun 2021, jumlah penduduk Kabupatén Sukabumi 2.761.476 urang, kalayan jumlah penduduk lalaki 1.403.368 urang jeung jumlah penduduk awéwé 1.358.108 urang. Dumasar data, ti taun 2020 nepi ka taun 2021, jumlah penduduk lalaki leuwih loba dibandingkeun jeung jumlah penduduk awéwé. Miboga luas wilayah 4.145 km2, dicindekkeun yén rata-rata tingkat kepadatan penduduk saloba 666 jiwa per km2.

Jumlah penduduk anu kaasup kana angkatan gawé taun 2021 aya 1.222.156 jalma, ningkat 6,57% dibandingkeun taun 2020. Anu dimaksud angkatan gawé nyaéta jalma anu umurna 15 taun ka handap, lolobana masih sakola, ngurus rumah tangga jeung sajabana. Calon pagawé Indonésia/pagawé awéwé ka luar nagari taun 2013-2021 nurun jadi 161 urang tina asalna leuwih ti 5.000 urang. 

## Fasilitas Kaséhatan 
Fasilitas kaséhatan anu disadiakeun ku Pamaréntah Kabupatén Sukabumi di antarana aya *Puskésmas Pembantu* anu lobana 179 unit jeung puskésmas anu lobana 60 unit (data taun 2021). Éta fasilitas ampir aya diunggal kacamatan. Ieu hal nuduhkeun yén Pamaréntah Kabupatén Sukabumi miboga tarékah pikeun nyadiakeun fasilitas nu hadé keur masarakat, hususna diwidang kaséhatan.

### Daptar Rumah Sakit Umum Daérah (RSUD) di Kabupatén Sukabumi 
# RSUD PalabuhanRatu 
# RSUD Sekarwangi

Di handap ieu ngaran puskésmas, kode puskésmas, jenis puskésmas, jeung alamat puskésmas anu aya di Kabupatén Sukabumi:

## Tatanén 
jmpl|Hasil tatanén Sukabumi: Cau
Hasil tatanén jenis bungbuahan anu palobana nyaéta jenis cau, Jumlah produksina nepi ka 1.707.806 ton, anu aya di Kacamatan Bantargadung, Cikakak, jeung Gegerbitung. Lian ti cau, komoditas anu panglobana nyaéta kalapa. Di taun 2021, hasil produksina nepi ka 85.195 ton. Kacamatan anu pangréana ngahasilkeun kalapa nyaéta Kacamatan Caringin. Aya ogé komoditas kawung, anu jumlah produksina nepi ka 5.795 ton. Kacamatan anu panglobana ngahasilkeun kawung aya di Kacamatan Jampang Tengah.

* Terminal Jubleg Sukabumi, lokasina di sasagaran, Kacamatan Kebonpedes, Kabupatén Sukabumi, Jawa Kulon.
* Terminal Cikembang, aya di Cikembang Jalan Pelabuhan, Cimanggu, Kacamatan Cikembar, Kabupaten Sukabumi, Jawa Kulon
* Terminal Cibadak di Cibadak,Sukabumi,Jawa Kulon
* Terminal Sukaraja

### Stasion Karéta Api 
Karéta api nu ngaliwatan wilayah Kabupatén Sukabumi nyaéta:

* Karéta Api Siliwangi, jurusan Sukabumi-Cipatat
* Karéta Api Pangrango, jurusan Sukabum-Bogor

Stasiun karéta api nu aya di Kabupatén Sukabumi, di antarana:

* Stasion Cibadak
* Stasion Cicurug
* Stasion Cireunghas
* Stasion Cisaat
* Stasion Gandasoli Cipurut, Cireunghas
* Stasion Karang Tengah
* Stasion Parungkuda.

## Ekonomi 
Séktor konstruksi nyumbang nilai leuwih kana perékonomian Kabupatén Sukabumi gedéna Rp8,644 triliun atawa 12,22 persén tina total perékonomian Kabupatén Sukabumi tur nempatan ranking kaopat. Taun 2020, séktor konstruksi nyumbang 11,74% tina total perékonomian. 

### *G**é**opark* Ciletuh 
jmpl|Gambar curug di *Geopark* Ciletuh
Wilayah *Géopark* Ciletuh geus meunang pangakuan ti UNESCO Global *G**é**opark* ngaliwatan sidang eksekutif pamimpin UNESCO ka-204. Lega kawasan *Géopark* Ciletuh ngawengku dalapan désa di Kacamatan Ciemas jeung Ujung Genténg. Kaéndahan daerah ieu katenjo tina lobana curug, taman purba, pasir Panénjoan jeung sajabana anu jumlahna aya 64 poténsi wisata. Aya Curug Cimarinjung, Puncak Darma jeung tempat panangkaran tukik. Wisata *Géopark* Ciletuh kaasup kana wisata gunung, batu, jeung basisir. Pamekaran kawasan pariwisata di Geopark Ciletuh geus dirojong ku  pamaréntah ngaliwatan asup kana Rencana Pangwangunan Jangka Menengah Nasional taun 2020-2024. jmpl|Basisir Palabuhan Ratu, Sukabumi

### Basisir Palabuhanratu 
Basisir Palabuhanratu lokasina 60 km ti kidul Kota Sukabumi. Wates ieu basisir jeung Samudera Hindia, beulah kidul Jawa Kulon. Di taun 2016, Palabuhanratu dilélér jadi *Warisan Budaya Tak Benda* katégori Tradisi jeung Éksprési Lisan.

### Basisir Cimaja 
Basisir Cimaja kawéntar ku alus ombakna jang olahraga selancar atawa *surfing.* Basisir Cimaja aya di Désa Cimaja, Kacamatan Cikakak, Kabupatén Sukabumi, belah wétan Palabuhan Ratu. Poténsi ombak basisir Cimaja geus dimangpaatkeun jang pasanggiri selancar internasional tur jadi tempat latihan peselancar lokal jeung mancanagara. 

### **Basisir Ujung Genténg** 
jmpl|Basisir Ujung Gent**é**ng
Basisir Ujung Genténg pernahna aya di Désa Gunung Batu, Kacamatan Ciracap, Kabupatén Sukabumi. Di basisir Ujung Genténg, bisa ngalakukeun kagiatan ngala lobster jeung ngabudidayakeun penyu sacara langsung. Basisir anu deukuet lokasina jeung Ujung Genténg aya Basisir Amanda Ratu, Basisir Ténda Biru, Basisir Ombak Tujuh, Basisir Pangumbahan, jeung Basisir Cipanarikan.

### Taman Nasional Gunung Halimun Salak 
jmpl|Logo Taman Nasonal Gunung Halimun-Salak
Taman Nasional Gunung Halimun Salak nyaéta lokasi konsérvasi alam di Propinsi Jawa Kulon, anu pernahna aya di tengah kawasan Gunung Halimun jeung Gunung Salak. Di taun 2003 Taman Nasional Gunung Halimun Salak  ditetepkeun jadi taman nasional. Legana 113.357 Ha. Sajarah singget ngeunaan Taman Nasional Gunung Halimun Salak, lalampahanana dikawitan ti taun 1924 nalika Gunung Halimun ditetepkeun jadi *hutan lindung.*  Harita legana leuweung di Gunung Halimun 39.941 Ha. Ti status "*hutan lindung*", éta status dirobah jadi Cagar Alam Gunung Halimun ditaun 1935. Di taun 1992, status cagar alam dirobah deui jadi Taman Nasional Gunung Halimun, anu legana 40.000 Ha. Sanajan statusna geus jadi "taman nasional", tapi anu ngajaga éta kawasan masih kénéh ngahiji jeung Taman Nasional Gunung Gedé Pangrango. Kawasan Gunung Gedé mah geus mandiri sistem kelolana ti taun 1997. Di taun 2003, pamaréntah netepkeun jeung nambahkeun Taman Nasional Gunung Halimun jeung kawasan Gunung Salak. Nepi ka ayeuna kawéntarna jadi Taman Nasional Gunung Halimun Salak, anu legana 113.357 Ha.
jmpl|Kawah Ratu di Taman Nasional Gunung Halimun-Salak
Taman Nasional Gunung Halimun Salak bisa jadi tempat pikeun panalungtikan jeung tempat wisata. Tempat wisata di ieu tempat loba pisan jenisna, contona aya curug, puncak gunung, kawah, nepi ka candi. Curug anu aya di ieu tempat di antarana aya Curug Citamanja, Cipumulan, Cihanjawar, Citangkolo, Cibelang, Curug Cidahu, Curug Cibeureum, jeung réa-réa deui. Gunung anu aya di Taman Nasional Gunung Halimun Salak di antarana aya Gunung Halimun (1.929 mdpl), Gunung Botol (1.720 mdpl), Gunung Salak (2.211 mdpl), Gunung Salak II (2.190 mdpl). Lian ti éta, aya ogé Kawah Ratu di Gunug Salak, anu pernahna di sisi léréng belah kidul Gunung Salak, anu sacara administratif posisina aya di wates Désa Cidahu, Kacamatan Cicurug, Kabupatén Sukabumi.
jmpl|Leuit di Kampung Adat Ciptagelar

### Situ Gunung 
Situ gunung nyaéta situ anu aya di lingkup Taman Wisata Situ Gunung anu asup kana wilayah Taman Nasional Gunung Gede Pangrango. Di dieu turis bisa nempo kaéndahan situ, kemping, ngaliwatan rawayan gantung pangpanjangna sa-Asia Tenggara, atawa leumpang nempo curug jeung walungan. Udarana masih seger sabab loba keneh tatangkalan, aya di taneuh anu luhurna kurang leuwih 850 metér.  Fasilitasna ogé lengkep, aya musola, jamban, jeung tempat parkir. Karcis asup ka kawasan Situ Gunung hargana Rp16.000 di poé Senén nepika Kemis, jeung Rp18.500 mun asup poé Saptu jeung Minggu. Turis kudu mayar deui lamu hayang ngaliwatan rawayan kalawan mayar karcis Rp50.000 nepika Rp75.000 gumantung kana poé gawé atawa poé libur. Jambatan atawa rawayan gantung di Situ Gunung dijieun mangsa taun 2017 salila kurang ti 4 bulan. Salian situ, turis ogé bisa ulin ka Curug Sawér anu masih asup ka Taman Wisata Situ Gunung.

### Selabintana 
jmpl|Jalan di Hotél Selabintana taun 1925
Salian ti Situ Gunung, tempat wisata séjén di suku gunung Gede Pangrango di Sukabumi nyaéta Wisata Selabintana anu aya di Jalan Selabintana KM.7, Sudajaya Girang, Kacamatan Sukabumi, Kabupatén Sukabumi, belah kalér Kota Sukabumi. Harga karcis asup ka Selabintana numutkeun kana jenis kendaraan. Lamun motor karcisna Rp15.000, mobil sedeng Rp32.000, minibus Rp38.000, mikro beus Rp190.000, jeung beus gedé Rp290.000. Wisata Selabintana buka ti jam 7 isuk nepika jam 6 soré.  Di jero kawasan wisata Selabintana nyadiakeun kulah paranti ngojay, taman kaulinan, jeung hotél titinggal Walanda anu dijieun mangsa taun 1900-an. Daérah Selabitana kapanggih ku urang Walanda AAE Lenne (1853-1916) tuluy dijieun panginepan jang pajabat perkebunan basa harita.

### Kampung Adat Ciptagelar 
Kampung Adat Ciptagelar, pernahna aya di Désa Sirnaresmi, Kecamatan Cisolok, Kabupatén Sukabumi, Jawa Kulon. Ieu kampung adat kawéntar ku tradisi tatanénna, ogé geus bisa ngamangpaatkeun téhnologi pikeun média literasi masarakatna. Sajarah ngeunaan Kampung Adat Ciptagelar dikawitan ti taun 1368, pernahna di Cipatat Bogor. Tuluy, di taun 1983, ngalih ka Linggar Jati, pupuh masarakatna diganti ku Encu Sucipta. Di taun 2000, pupuhu jeung anggota masarakatna ngalih lokasi deui ka Ciptagelar. Ngaran Ciptagelar dicokot tina ngaran Sesepuhna nyaéta Encu Sucipta.
jmpl|Produksi Blok Gutta Percha Tjipetir Sukabumi

## Wangunan Bersejarah 
### Pabrik *Gutta Percha* *Tjipetir,* Cikidang 
Situs bersejarah titinggal jaman Walanda aya di Kampung Cipetir, Désa Cicarueh, Cikidang, Kabupatén Sukabumi, nyaéta mangrupa urut wangunan pabrik *Gutta Percha* *Tjipetir*. Pabrik ieu baheula ngolah karét anu dipelak di daérah ieu. Lamun ti pusat kota Sukabumi, pabrik ieu jarakna 50 Km. Di jero pabrik *Gutta Percha* Tjipetir ieu aya laboratorium, pakakas ngolah bahan karét, masjid, tempat timbangan, jeung mesin produksi.
jmpl|Pabrik *Gutta Percha Tjipetir* mangsa 1920-1930
Blok geutah *gutta percha* buatan *Tjipetir* ieu pernah jadi omongan balaréa bangsa Eropa taun 2012 sabab kapanggih di basisir di sababaraha nagara saperti Inggris, Spanyol, Perancis, Walanda, Jérman, Norwégia, Swédia jeung Denmark. Sabab blok ieu nepi ka Eropa sabab baheula pamaréntah Walanda pernah ngirim ka 16 juta blok produksi geutah *Gutta Percha* ka Inggris mangsa tungtung abad ka-19 dumasar kana jurnal anu judulna “*A Victorian Ecological Disaster: Imperialism, the Telegraph, and Gutta Percha*” jieunan John Tully ti University of Hawaii Press. Blok produksi geutah *Gutta Percha* sok dipaké jang bahan tambalan huntu, bal golf, jeung kabel di disimpen di handapeun cai/laut.  

Tangkal Gutta Percha ieu loba dipelak di daérah deukeut pabrik, di Cikidang, Kabupatén Sukabumi. Tangkal ieu loba dipelak ku pamaréntah Walanda mangsa taun 1885. Ayeuna wangunan pabrik ieu asup kana wilayah operasional PTPN VIII Sukamaju. Sésa lahan anu geus dipelakan tangkal *Gutta Percha* ayeuna aya 333 hektar.

## Puseur Pangbalanjaan 
## Kasenian 
##### Ngagondang 
Di kacamatan Waluran aya salasahiji kasenian anu ngirut tur dimumulé ku masarakatna, nyaéta tradisi ngagondang. Seni gondang mangrupakeun hiji tradisi anu mintonkeun prosés ngolah paré jadi béas anu ngagunakeun pakakas halu jeung lisung. Lisung nyaéta pakakas pikeun ngolah paré anu wangunna kawas parahu. Kawitna seni gondang miboga udagan pikeun upacara ngabagéakeun Nyi Pohaci Sanghyang Sri atawa Déwi Paré. Kiwari, tradisi ngagondang lain saukur dipintonkeun nalika musim panén, tapi jadi modal pikeun ngirut anu datang ka Waluran, hususna anu datang ka Ciletuh Géopark.

##### Jipéng 
Jipéng mangrupakeun salasahiji seni tradisional ti Propinsi Jawa Kulon, anu miboga tilu unsur kasenian di jerona nyaéta tanjidor, ketuk tilu, jeung topéng. Taun 1923 mangrupakeun awal kasenian Jipéng diwanohkeun. Mimitina, Jipéng téh tina seni tanjidor anu sok dipintonkeun di Kasepuhan Ciptagelar. Ieu kasenian mangrupakeun bagéan tina kagiatan anu mindeng dilakukeun di huma jeung sawah. Lian ti éta ogé miboga fungsi pikeun hiburan keur masarakatna. Ritual tanji miboga udagan pikeun ngusir sato anu sok ngaganggu masarakat nalika ngalakukeun prosés kagiatan di huma jeung sawah. Lian ti kagiatan di huma jeung sawah, tanji ogé dipintonkeun dina acara adat anu dilaksanakeun ku Kasepuhan Ciptagelar. Salasahijina dipintonkeun dina kagiatan *opatbelasan.* Pintonanana mangrupa musik tanji, teu maké lagu jeung tari. Lantaran durasina panjang, jeung pintonanana kitu-kitu waé, ahirna para seniman di Kasepuhan Ciptagelar nambahkeun seni ketuk tilu jeung Sandiwara Sunda (topéng) dina pintonanana. Ti saprak digubah, seni tanjidor anu dikolaborasikeun jeung ketuk tilu sarta topéng téh dingaranan Jipéng.

Bagéan kahiji nalika mintonkeun jipéng dikawitan ku musik tanji. Béda jeung seni tanji biasana anu mangrupakeun musik instruméntal, dina pintonan Jipéng mah musik tanji mangrupakeun iringan pikeun anu rék ngahaleuang. Sanggeus musik tanji, dituluykeun kana ketuk tilu, anu mangrupakeun pintonan musik jeung tari. Ieu bagéan mantak ngirut panongton pikeun ngilu jogéd jeung panari. Bagéan kadua nyaéta jaipongan anu dipintokeun jeung musik tanjidor. Ieu kolaborasi ngahasilkeun seni anyar anu disebut Tari Jipéng. Kiwari tari Jipéng jadi ciri has anyar di Kabupatén Sukabumi. Mindeng dipintonkeun dina pagelaran individu atawa kolosal. Bagéan katilu nyaéta dituluykeun kana bagéan Sandiwara Sunda atawa sok disebut topéng. Mantak ngirut anu nongton lantaran aya dialog jeung adegan anu mantak seuri. Adegan sandiwara di ieu bagéan dipirig ku musik kliningan.

##### Parebut Sééng 
Tradisi parebut sééng nyaéta tradisi anu mimitina mekar di Kabupatén Bogor hungkul, nanging lantaran minat kana silat Cimandé anu réa ieu tradisi parebut sééng nepi ogé ka Kacamatan Cicurug Kabupatén Sukabumi. Ieu tradisi dipintonkeun nalika acara adat jatukrami. Tradisi parebut sééng dilaksanakeun saméméh acara akad. Tradisi parebut sééng dilakukeun ku dua lalaki sarta dipirig ku musik anu basajan (kendang penca) sarta ngagunakeun raksukan anu basajan ogé kawas pangsi, kamprét, dodot, jeung iket. Sééng miboga simbol hiji kahormatan hiji awéwé anu teu bisa disamanéakeun ku lalaki, ogé teu gampang dipimilik ku lalaki. Pangantén lalaki karak bisa ditarima ku awéwé lamun bisa ngarebut éta sééng ti pihak awéwé, kalawan ngadu silat.

##### Gékbreng 
Téater has Sukabumi nyaéta Gékbreng. Gékbreng mangrupakeun drama tari anu sifatna banyol, anu eusi caritana mangrupakeun carita kahirupan sapopoé. Istilah gékbreng mangrupakeun gabungan tina dua kecap nyaéta "gék" jeung "breng" anu miboga harti diuk babarengan. Kasenian gékbreng diciptakeun ku Abah Ba'i ditaun 1918. Ieu kasenian mangrupakeun bentuk éksprési ngeunaan teu adilna pangusaha di jaman harita. Abah Ba'i ngaragum sakabéh éta hal jadi hiji seni drama tari anu pinuh ku banyol tur dingarangan "gékbreng". Jadi, baheula mah gékbreng mangrupakeun sindiran-sindiran anu didugikeun ku cara banyol sangkan para pangusaha teu samanéa ku pangawasana.

Gékbreng dipirig ku gamelan ngagunakeun laras saléndro. Gékreng biasana dipintonkeun di panggung *terbuka,* contona kawas pendopo jeung buruan imah. Panongtonna diuk nguliling ngawangun huruf "U". Dékorasina basajan. Raksukan anu dipikabutuh ku pamaén dibagi jadi dua bagéan, nyaéta raksukan pikeun panari keplok céndol jeung raksukan pikeun panari ketuk tilu. Panari keplok céndol ngagunakeun raksukan kabaya pondok, batik, jeung seléndang. Sedengkeun panari ketuk tilu ngagunakeun raksukan kabaya, batik, calana pangsi, jeung saléndang. Pamaén séjénna umumna ngagunakeun raksukan anu biasa digunakeun di kahirupan sapopoé kawas kaos jeung calana panjang.

breng biasa dipintonkeun nalika siang atawa peuting. Nalika peuting biasana mikabutuh obor atawa oncor pikeun cahaya. k
## Rujukan