open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lisin

**Lisin** (lambangna **Lys** atawa **K**) nyaéta asam α-amino anu mangrupa prékursor rupa-rupa protéin. Ieu asam amino ngandung hiji gugus α-amino (dina wangun nambah-proton &minus;NH3+ dina kaayaan biologis), hiji gugus asam α-karboksilat (dina wangun kurang-proton &minus;COO− dina kaayaan biologis), jeung hiji ranté gigir lisil ((CH2)4NH2), digolongkeun kana basa, boga muatan (dina pH pisiologis), asam amino alipatik, dikode ku kodon AAA jeung AAG. Sarua jeung asam amino lianna, α-karbonna Kiralitas sarta bisa jadi énantiomér atawa campuran rasemat atawa duanana. Pikeun ieu artikel, lisin di dieu nujul ka énantiomér anu aktip sacara biologis L-lisin, anu α-karbonna dina konpigurasi S.

Awak manusa teu bisa nyintésis lisin, ku kituna kaasup asam amino ésénsial anu kudu meunang asupan tina dahareun. Dina organisme anu nyintésis lisin, aya dua jalur biosintésis, nyaéta jalur diaminopimelat jeung α-aminoadipat, anu maké énjim jeung substrat anu béda. Katabolisme lisin lumangsung ngaliwatan salasahiji ti sababaraha jalur, ngan anu galib mah jalur sakaropin.

Lisin loba pancénna dina awak manusa, utamana protéinogenesis, numbu silang popipéptida kolagén, nyerep giji mineral ésésial, jeung dina nyieun karnitin anu penting pisan dina métabolisme asam lemak. Lisin boga pancén ogé dina modipikasi histon, ku kituna, mangaruhan épigénom. Gugus ε-amino boga pancén ogé dina beungkeutan hidrogén sarta salaku basa umum dina katalisis. Gugus ε-amonium (NH3+) napel kana karbon kaopat ti α-carbon, anu napel kana gugus karboksil (C=OOH).

## Rujukan
Métionin

**Métionin** (lambangna **Met** atawa **M**) () nyaéta asam amino ésénsial pikeun manusa. Salaku prékursor asam amino sistéin jeung taurin, sanyawa multiguna sarupaning SAM-e, jeung antioksidan penting glutation, métionin mancén peran penting dina métabolisme jeung kaséhatan rupa-rupa spésiés.

Métionin ogé penting dina angiogenesis, tumuwuhna pembuluh getih. Supleméntasi métionin bisa natambaan anu karacunan tambaga. Sabalikna, asupan métionin anu kaleuleuwihi, donor gugus métil dina métilasi DNA, tumali jeung tumuwuhna kangker dina sababaraha panalungtikan. Métionin munggaran diisolasi taun 1921 ku John Howard Mueller.

## Watek biokimia
Métionin (lambangna **Met** atawa **M**; dikode ku kodon AUG) téh asam α-amino anu dipaké dina biosintésis protéin. Ieu ngandung gugus karboksil (dina wangun kurang proton −COO− dina kaayaan pH biologis), gugus amino (dina wangun leuwih proton −NH3+ dina kaayaan pH biologis) dina α-posisi ti gugus karboksil, sarta ranté gigir S-métil tioéter, kagolongkeun kana asam amino nonpolar alipatik.

Dina gén inti eukariot jeung Archaea, métionin nyandi pikeun kodon mitembeyan, hartina nandaan ngamimitian daérah koding jeung asam amino munggaran anu diproduksi dina polipéptida nalika translasi mRNA.

## Baca ogé 
* Allantoin
* Formilmétionin
* Oksidasi métionin
* Karacunan parasétamol 
* S-Métilsistéin

## Rujukan 
## Tutumbu kaluar 
*
Rerek

**Rerek** (***Sapindus rarak***) nyaéta hiji spésiés tutuwuhan ti kulawarga Sapindus pituin Asia ti kidul nepi ka wétan (ti India jeung Sri Langka nepi ka Cina kidul jeung Taiwan nepi ka Indonésia).

## Cicirén
Tangkal rerek jangkungna bisa ngahontal 42 m kalayan diaméter 1 m.

## Rujukan
Burundul

**Burundul**, **ki howé**, **srogol**, **corogol monyét**, atawa **tundun** (***Xerospermum noronhianum***) nyaéta spésiés tutuwuhan ilahar di Asia anu dipedar ku Carl Ludwig von Blume: spésiés tipe dina genusna sarta kaasup kulawarga Sapindaceae. Sacara morpologis, spésiésna loba, kapanggih di loba leuweung tropis, ilaharna sahandapeun 300 m, jarang di saluhureun 1000 m. Kaina sok dipaké kana wawangunan ku sabab teuas.

## Rujukan
Marco Veilleux

**Marco Veilleux** () nyaéta saurang pamaen ngojay Kanada. Anjeunna bersaing dina 100 méter gaya dada putra dina 1984 Summer Olympics.

## Referensi
Su:Marco Veilleux
Id:Marco Veilleux
En:Marco Veilleux
Arz:ماركو فيليو
Kasirun Situmorang

Mayor Jenderal TNI (Mar) **Kasirun Situmorang**, S.H. () nyaéta pajabat luhur TNI-AL anu ayeuna nyekel amanat salaku TA Reviewer Tawaran. Démografi Lemhannas. Kasirun, alumnus Akademi Angkatan Laut (AAL) angkatan XXXII/1987. Jabatan pamungkas jenderal bintang dua ieu nya éta TA Guru Besar Politik Lemhannas. 
## Atikan Militer 
* Akademi Angkatan Laut A-32 (1987) 
*Dik 
* Diksarcab Marinir 
* Diktaifib 
* PTAL 
* Dik Hunter (Satgas Rajawali) 
*Seskoal 
* Sesko TNI 
* Lemhannas RI
## Karir militér 
* Danyon Taifib-1 Mar (2000-2001) 
* Pasintel Brigif-1 Mar (2001-2004) 
* Panglima Denjaka (2004-2005) 
* Pasiops Brigif 2 Mar (2005) 
* Asops Casspar-1 
* Dan Brigif-1 Mar (2009-2010) 
* Staf Ahli Pangarmabar (2010-2012) 
* Asops Kaskormar (2012-2014) 
* Wadan Lantamal I/Medan (2014) * Panglima Marinir I (2014—2015) * Kapala Staf Korps Marinir (2016—2017) * Danlantamal VII/Kupang (2017-2019) * Reviewer Perantara TA pikeun Tawaran Pulitik Lemhannas (2019-2020) * Tawar Reviewer TA. Démografi Lemhannas (2020—Ayeuna) == Rujukan == 

Nia:Kasirun Situmorang
Id:Kasirun Situmorang
Bug:Kasirun Situmorang
Animator

**Animator** nyaéta jalma anu nyiptakeun rupa-rupa gambar anu bakal ngabentuk gambar gerak jeung hirup nu disebutna animasi. Animator mangrupakeun jalma anu boga kaahlian dina ngarancang animasi ngagunakeun komputer nu ngagambar skétsa, méré tékstur warna, jeung ngarakit adégan kalayan skétsa. Animator bisa nyieun animasi dina 2D, 3D, atawa 4D. Gambar bisa dijieun ku cara konvensional atawa digital. Hasil tina animasi ieu biasana sok aya dina pidéo anu sok urang tingali dina pilem, iklan, télévisi, jeung kaulinan pidéo. Dina métode ngagambar pikeun nyieun animasi, éta gumantung kana gaya artistik jeung widang animatorna. Salian kudu boga pangabisa artistik, animator ogé kudu boga kaahlian dina ngagunakeun parangkat lunak komputer jeung kudu kreatif. Sajaba ti éta, manéhna ogé kudu boga visualisasi nu alus.

# Animator tradisional, nyaéta animator nu bakal ngagambar dina loba kertas. Unggal kertas boga gerakan obyék nu saeutik. Jinis animasi ieu merlukeun pangabisa artistik ti panyipta, sabab unggal gambar kudu nyambung jeung gambar lianna;
# Animator 2D, nyaéta animator nu geus boga pangabisa animator tradisional. Biasana pangabisa khususna nyaéta ngagunakeun parangkat lunak, sanaos henteu dilakukeun dina sadaya prosés;
# Animator 3D, nyaéta animator nu boga pamahaman tingkat luhur ti tradisional jeung 2D. Biasana dimimitian ku pola, tuluy ditambahan deui ku pola séjénna sangkan animasina jadi tilu diménsi;
# Animator *motion graphic,* nyaéta animator nu khusus dina animasi gerak grafik nu nyieun gambar jadi hirup jeung gerak;
# Animator *stop motion,* nyaéta animator nu ngagunakeun métode ngamanipulasi objék nyata. Objék ieu bakal dipindahkeun saeutik-saeutik jeung dipoto hiji-hiji, unggal gerakan.

## Rujukan
Pangisi sora

**Pangisi sora** nyaéta jalma anu nyadiakeun sorana (sora) pikeun tokoh kartun, pikeun radio, televisi, drama sora, kaulinan, pagelaran wayang, jeung acara.

Aktor sora ogé katelah salaku voice over talent. Ayeuna para palaku sora lain ngan ukur ngeusian radio, televisi, drama radio, tapi ayeuna para palaku sora ogé ngeusian sababaraha proyék séjénna saperti profil perusahaan, iklan, iklan digital, jeung réa-réa deui.

Ngembangkeun gancang industri lakonan sora parantos ngajantenkeun padamelan aktor sora pikaresepeun pisan pikeun seueur jalma. Kacatet loba jalma di Indonésia anu geus ngadaptar jadi voice actor di digital voice agents, saperti Inavoice, jeung voices.com. Kusabab minat anu ageung, sareng henteuna standar pikeun industri voice-over di Indonesia, aya dilema anu ageung pikeun pamaén industri voice-over sorangan.
Ki tambaga

**Ki tambaga** (***Syzygium antisepticum***) nyaéta hiji spésiés tutuwuhan ti marga *Syzygium*, suku jajambuan *Myrtaceae* pituin Asia Tenggara Maritim, éndemik Sumatra, Jawa, jeung Kalimantan di Kapuloan Sunda Gedé. Ngaran 'tambaga' sigana dicokot tina kelir catangna anu beureum siga tambaga.

## Rujukan
Arsitek

**Arsiték** nyaéta jelema anu ahli di widang arsitéktur, ahli rancang wangunan. Arsiték asalna ti bahasa Yunani, nyaéta *architekton* (ahli ngawangun), *arkhi* (ketua) + *tekton* (pawangun, tukang kai). Arsiték biasana diajar bener-bener ngeunaan seni jeung élmu désain wangunan.
## Sajarah 
Taun 1850-an bijil gelar anyar nyaéta insinyur. Insinyur didieu salian ahli wangunan bisa ogé ngajieun wangunan-wangunan jangkung atawa *pencakar langit* jeung bisa ngajieun wangunan anu boga *struktur-struktur* anu panjang siga jambatan. Nepi aya istilah “*Form Follows Function“*  anu diungkabkeun ku Louis Sullivan dimana wangunan anu alus teu kudu geulis mung ‘bener‘ makna, fungsi jeung nu lainna.

Tuluy arsiték ngamangpaatkeun élmu anu dipikaboga ku insinyur. Jeung tungtungna arsitek leuwih *kreatif* jeung boga konsep pamikiran anu leuwih jero dibandingkeun insinyur, kusabab arsiték miboga élmu seni anu henteu dipikaboga ku insinyur anu miboga élmu teknik anu patén hungkul.

Mung harita teh arsiték kasohor siga Louis Sullivan henteu loba ngajieun wangunan kusabab wangunan-wangunan jieunan manéhna loba diturutan ku arsiték-arsiték lain di jamanna. Tapi Louis Sullivan tungtungna ngajarkeun élmuna ieu ka muridna anu tungtungna oge jadi arsitek kasohor nyaéta Frank Loyd Wright.
## Tanggung jawab arsiték 
Diantara anu jadi tanggung jawab arsiték nyaéta:
* Ngarancang anggaran jeung ngakoordinasikeun proyek pangwangunan
* Ngobrol jeung *klien* pikeun ngajieun wangunan anu saliyu dengan pangabutuh *klien*
* Gawe bareng *kontraktor* salila proyék pangwangunan lumangsung
## Sumber referensi
Novelis

**Novelis** nyaéta salah sahiji pagawéan jalma anu sok ngarang atawa nulis hiji karya sastra novel.

## Rujukan
Pamrogram

**Pangrogram komputer**, **pangrogram**, **developer software** atawa **ahli nataolah** nyaéta profési nu nulis program maké basa program saperti Perl, C++, Python, VB, Visual Basic .NET, PHP, jeung sajabana.
YouTuber

Youtuber nyaéta anu ngajieun video terus diunggah dina media sosial anu ngarana Youtube. Youtube dipakéna kudu aya jaringan internet. Biasana anu narieun video téh geus baroga sponsor. 

## Sejarah 
Youtube dijeun Jawed Karim pas anjeuna gawé di paypal. Jawed Youtuber anu kahiji  judul videona nyaéta *me at the zoo.* saenggeus videona loba nu nonton loba pisan anu ngajieun video sarupa bahkan leuwih alus. 

## Rujukan
Ficus

***Ficus*** ( atawa ) nyaéta hiji marga tutuwuhan anu ngawengku 850-an spésiés tangkal kai, rungkun, rambat, épipit, jeung hémiépipit dina suku Moraceae. Ieu marga pituin wewengkon tropis, ngan sababaraha spésiés anu bisa nepi ka wewengkon ugahari/sedeng. Conto spésiésna anu kawentar di antarana tin (*F. careca*) anu pituin Asia Kulon-ngidul jeung Méditerania (ti Apganistan nepi ka Portugal), dipelak ti mangsa bihari pikeun diala buahna.

Sababaraha spésiés *Ficus* anu dipikawanoh di Pasundan di antarana:

*Amis mata - *F. montana*
*Areuy warejit - *F. punctata*
*Beunying - *F. fistulosa*
*Caliling - *F. magnoliaefolia*
*Caringin - *F. benjamina*
*Darangdang - *F. melinocarpa*
*Hampelas - *F. ampelas*
*Hamberang - *F. padana*
*Kiara - *F. calophilla*

*Kiara wunuk/kiara gambir - *F. drupacea*
*Ki gember - *Ficus* sp.
*Ki walén - *F. ribes*
*Kondang - *F. variegata*
*Ki ciat - *F. septica*
*Loa - *F. racemosa*
*Pangsar - *F. callosa*
*Seuhang - *F. grossularioides*

## Rujukan 
## Rujukan umum 
* 
*
* 
* 
* 
* 
*  
*  Supporting Online Material
* 
* 
* 
* 
*  
*  Electronic appendices
*

## Tutumbu kaluar
* Figweb —Major reference site for the genus *Ficus*
* World checklist of Ficus species from the Catalogue of Life, 845 species supplied by M. Hassler's World Plants.
* Video: Interaction of figs and fig wasps—Multi-award-winning documentary
* Fruits of Warm Climates: Fig
* BBC: Fig fossil clue to early farming

**Pidéo**
* How the fig tree strangles other plants for survival in the rainforest
Ramathibodi I

**U-Thong** (Basa Thai: สมเด็จพระเจ้าอู่ทอง) atawa **Ramathibodi I** (Basa Thai: สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1) (1314–1369) nyaéta raja munggaran ti Karajaan Ayutthaya (kiwari kaasup kana Thailand) maréntah ti taun 1351 nepi ka taun 1369. Anjeunna kawéntar ogé minangka Pangéran U-Thong saméméh diistrénan dina 14 Maret 1351.
Areuy warejit

**Areuy warejit** (***Ficus punctata***) nyaéta hiji spésiés liana ti suku *Moraceae* nu kapanggih di Myanmar, Kapuloan Andaman jeung Nikobar, Thailand, Indocina, Malaysia, jeung Indonésia, kajojo kusabab boga ajén ornaméntal.

## Rujukan
Kiara wunuk

**Kiara wunuk** atawa **kiara gambir** (***Ficus drupacea***) nyaéta tutuwuhan tropis pituin Asia Tenggara jeung Australia Kalér-ngétan (disebarkeun ka wewengkon tropis séjénna, kaasup Puérto Riko). Kaasup ara meulit; mitembeyan daur hirup salaku épipit dina tangkal nu leuwih gedé anu lila-lila bakal 'kalegleg'. Cirina tumuwuh rapet, buahna konéng nepi ka beureum, kulit kaina bodas semu hawuk. It can reach heights of 10–30 meters (33–98&nbsp;ft).
* *Ficus drupacea* var. *auranticarpa* (Elmer) Corner
* *Ficus drupacea* var. *drupacea*
* *Ficus drupacea* var. *glabrata* Corner
* *Ficus drupacea* var. *pedicellata* Corner
* *Ficus drupacea* var. *pubescens* (Roth) Corner
* *Ficus drupacea* var. *subrepanda* (Wall. ex King) D. Basu

## Rujukan
Loa

**Loa** (***Ficus racemosa***) nyaéta hiji spésiés tutuwuhan ti suku *Moraceae* pituin Australia jeung Asia tropis. Tangkalna téréh gedé, daunna kasar baradag.
Buahna bisa didahar, jadi kabeuki beruk résus. Daunna kabeuki hileud kukupu (*Euploea sylvester*) di Australia.

## Rujukan
terodri
## Tutumbu kaluar
*
Kiara gedé

**Kiara gedé** atawa **kiara jingkang** (***Ficus crassiramea***)

## Subspésiés 
* *F. c. Ficus crassiramea crassiramea*
* *F. c. Ficus crassiramea stupenda*

## Rujukan
Kopo laut

**Kopo laut** (***Syzygium glaucum***) nyaéta hiji spésiés tutuwuhan ti marga *Syzygium*, suku jajambuan *Myrtaceae*.

## Baca ogé
*Kopo
## Rujukan
Leusin

**Leusin** (lambang **Leu** atawa **L**) nyaéta asam amino ésénsial anu dipaké dina biosintésis protéin. Leusin téh asam α-amino, nu hartina ngandung gugus α-amino (anu dina wangun protonasi −NH3+ dina kaayaan biologis), gugus α-asam karboksilat (anu dina wangun deprotonasi −COO− dina kaayaan biologis), jeung hiji ranté gigir gugus isobutil, anu ngajadikeun ieu asam amino alipatik non-polar. Kode genetikna kodon UUA, UUG, CUU, CUC, CUA, jeung CUG.

## Rujukan
## Tutumbu kaluar 
*Leucine biosynthesis
Histidin

**Histidin** (lambang **His** atawa **H**) nyaéta asam α-amino ésénsial anu dipaké dina biosintésis protéin. Histidin ngandung gugus α-amino (wangun –NH3+ diprotonasi dina kaayaan biologis), gugus asam karboksilat (wangun –COO− deprotonasi dina kaayaan biologis), jeung ranté gigir imidazol (diprotonasi parsial), kaasup golongan asam amino muatan positip dina pH pisiologis. Mimitina dianggap ésénsial ukur keur orok, kadieunakeun kapanggih ésénsial ogé pikeun sawawa. Kode genetikna disandi ku kodon CAU jeung CAC.

Histidin munggaran diisolasi ku dokter Jérman Albrecht Kossel jeung Sven Gustaf Hedin taun 1896., mangrupakeun prékursor histamin, agén inflamatori pital dina réspon imun.

## Baca ogé 
*Karnosinémia
*Béta-Alanin
*Diptamida
*Réaksi Pauly

## Rujukan 
## Tutumbu kaluar 
*Histidine MS Spectrum
Arginin

**Arginin** nyaéta asam amino anu rumusna (H2N)(HN)CN(H)(CH2)3CH(NH2)CO2H. Molekulna boga gugus guanidino anu napel dina wangun baku asam amino. Dina pH pisiologis, asam karboksilat ngalaman deprotonasi (−CO2−), anapon gugus amino jeung guanidino diprotonasi, ngahasilkeun hiji kation. Ngan énantiomér -arginin (lambang **Arg** atawa **R**) anu kapanggih alami. Résidu Arg mangrupakeun komponén galib dina protéin, disandi ku kodon CGU, CGC, CGA, CGG, AGA, jeung AGG. Gugus guanidin dina arginin téh prékursor pikeun biosintésis oksida nitrat. Sakumaha galibna asam amino, padetanana bodas jeung leyur dina cai.

## Baca ogé
* Arginin glutamat
* AAKG
* Kanapanin jeung kanalin, analog toksik arginin jeung ornitin.

## Rujukan
* 

## Tutumbu kaluar 
* NIST Chemistry Webbook 
* https://www.mayoclinic.org/drugs-supplements-l-arginine/art-20364681
* National Institute of Health discussion of Arginine.
Basa Batawi Parung

**Basa Batawi Parung** mangrupakeun dialék ti basa Batawi. Dialék ieu kaasup kana cabang basa Batawi Pinggiran. Basa Batawi Parung loba kasaruaan kecap jeung cara nuturkeun ti basa Sunda Bogor. Malah basa Batawi Parung kacatet dina karya tulis, "*Bukan Jakarta. Tapi Parung, Madam. Orang Parung tidak persis Batawi, tapi seperti campuran antara Batawi dan Sunda, karena memang Parung terletak di tengah-tengah.*" (Fira Basuki (2004) dina novel *Rojak* halaman 44).

## Kekecapan
Kekecapan dina basa Batawi Parung dipangaruhan pisan ku basa Sunda Bogor lantaran ayana padeukeut tempat panuturan, dihandap ieu conto kekecapan basa Batawi Parung;

## Wewengkon panuturan
Basa Parung Batawi dipaké di wewengkon Kabupatén Bogor beulah kalér, umumna di wewengkon Parung jeung sabudeureunana. Di Kacamatan Parung, bahasa Batawi Parung dituturkeun ku mayoritas pendudukna kajaba dibeberapa desa anu dibatesan langsung ku Kacamatan Kemang jeung Kacamatan Ciseeng. Di Kacamatan Ciseeng, basa Batawi Parung umumna dituturkan di wilayah Désa Ciseeng jeung Désa Parigi Mekar sedengkeun di desa-desa sejen mayoritas pendudukna nyarita basa Sunda. Di Kacamatan Gunungsindur, basa Batawi Parung téh dipaké di sakumna désa, iwal di Désa Gunungsindur jeung Désa Jampang nu mayoritas pendudukna nyarita basa Sunda. Sedengkeun di Kacamatan Kemang, Basa Batawi Parung umumna ngan ukur diucapkeun di sababaraha désa nu wates jeung Kacamatan Parung sedengkeun désa lainna lolobana nyarita basa Sunda
## Rujukan
## Pranala luar
ᮘᮒᮛᮝᮜᮤ

{{mbox
| type  = notice
| image = 
| css = margin: 1px
| text  = Eusi ieu kaca keur **diédit** saheulaanan. Ngarah henteu pagedrug, salila ieu tangara aya kénéh mah ulah waka ngédit.
{{#if:{}|Ieu tangara geus dipasang salila {}.|}} Ieu kaca panungtungan dirobah jam  (UTC) (). Mangga hapus ieu citakan mun ieu kaca [ teu diédit] salila sababaraha jam.Mun anjeun anu nambahkeun ieu citakan, mangga hapus atawa ganti ku  lamun keur teu ngédit.
{{#ifeq:{}|no||}}
}}

**ᮘᮒᮛᮝᮜᮤ** ᮑᮆᮒ ᮒᮥᮒᮥᮝᮥᮠᮔ᮪ ᮒᮢᮓᮤᮞᮤᮇᮔᮜ᮪ ᮃᮔᮥ ᮌᮩᮞ᮪ ᮓᮤᮙᮀᮕᮃᮒ᮪ᮊᮩᮔ᮪ ᮞᮜᮤᮜ ᮙᮀᮒᮅᮔ᮪-ᮒᮅᮔ᮪. ᮘᮒᮛᮝᮜᮤ ᮊᮃᮞᮥᮕ᮪ ᮊᮔ ᮒᮥᮒᮥᮝᮥᮠᮔ᮪ ᮇᮘᮒ᮪ ᮊᮥᮜᮝᮁᮌ ᮔᮥ ᮙᮤᮘᮧᮌ ᮍᮛᮔ᮪ ᮜᮒᮦᮔ᮪ ᮒᮤᮔᮧᮞ᮪ᮕᮧᮛ ᮊᮢᮤᮞ᮪ᮕ (*Tinospora crispa),* ᮠᮤᮛᮥᮕ ᮓᮤ ᮝᮨᮝᮨᮀᮊᮧᮔ᮪ ᮒᮢᮧᮕᮤᮞ᮪, ᮞᮁᮒ ᮜᮧᮘ ᮊᮕᮀᮌᮤᮂ ᮓᮤ ᮝᮨᮝᮨᮀᮊᮧᮔ᮪ ᮃᮞᮤᮃ ᮒᮨᮀᮌᮛ, ᮄᮔ᮪ᮓᮤᮃ ᮘᮌᮤᮃᮔ᮪ ᮒᮤᮙᮥᮁ ᮜᮅᮒ᮪ ᮊᮃᮞᮥᮕ᮪ ᮓᮤ ᮄᮔ᮪ᮓᮧᮔᮦᮞᮤᮃ. ᮘᮒᮛᮝᮜᮤ ᮙᮀᮛᮥᮕ ᮒᮥᮒᮥᮝᮥᮠᮔ᮪ ᮃᮔᮥ ᮍᮛᮩᮚ᮪ ᮏᮩᮀ ᮍᮛᮥᮀᮊᮥᮔ᮪. ᮘᮤᮞ ᮓᮤᮕᮤᮊᮝᮔᮧᮂ ᮍᮜᮤᮝᮒᮔ᮪ ᮓᮅᮔ᮪ᮐ ᮔᮥ ᮙᮤᮛᮥᮕ ᮝᮍᮥᮔ᮪ ᮠᮒᮦ (ᮝᮍᮥᮔ᮪ ᮆᮎᮦᮀ) ᮏᮩᮀ ᮌᮌᮀᮔ ᮙᮤᮘᮧᮌ ᮒᮧᮔ᮪ᮏᮧᮜᮔ᮪-ᮒᮧᮔ᮪ᮏᮧᮜᮔ᮪ ᮜᮜᮩᮒᮤᮊ᮪. ᮒᮂ ᮘᮌᮤᮃᮔ᮪ ᮌᮌᮀ ᮆᮒ ᮔᮥ ᮅᮙᮥᮙ᮪ ᮓᮤᮙᮀᮕᮃᮒ᮪ᮊᮩᮔ᮪ ᮞᮜᮊᮥ  ᮅᮘᮁ ᮒᮢᮓᮤᮞᮤᮇᮔᮜ᮪. ᮒᮕᮤ ᮒᮩ ᮅᮊᮥᮁ ᮌᮌᮀᮔ, ᮓᮅᮔ᮪ᮔ ᮇᮌᮦ ᮘᮤᮞ ᮓᮤᮙᮀᮕᮃᮒ᮪ᮊᮩᮔ᮪ ᮏᮏᮤ ᮅᮘᮁ.  
jmpl|ᮌᮙ᮪ᮘᮁ: ᮘᮒᮛᮝᮜᮤ

## ᮙᮀᮕᮃᮒ᮪ ᮏᮩᮀ ᮊᮔ᮪ᮓᮥᮍᮔ᮪ ᮘᮒᮛᮝᮜᮤ 
ᮘᮒᮛᮝᮜᮤ ᮍᮔ᮪ᮓᮥᮀ ᮛᮥᮕ-ᮛᮥᮕ ᮔᮥᮒᮢᮤᮞᮤ ᮔᮥ ᮃᮜᮥᮞ᮪ ᮕᮤᮊᮩᮔ᮪ ᮊᮞᮦᮠᮒᮔ᮪ ᮃᮝᮊ᮪. ᮅᮕᮙᮔ ᮃᮚ ᮊᮔ᮪ᮓᮥᮍᮔ᮪ ᮊᮁᮘᮧᮠᮤᮓᮢᮒ᮪, ᮕᮢᮧᮒᮦᮄᮔ᮪, ᮜᮨᮙᮊ᮪, ᮗᮤᮒᮙᮤᮔ᮪ ᮎ᮪, ᮞᮁᮒ ᮛᮥᮕ-ᮛᮥᮕ ᮙᮤᮔᮨᮛᮜ᮪, ᮞᮕᮨᮁᮒᮤ ᮕᮧᮞᮕᮧᮁ, ᮊᮜᮤᮥᮙ᮪, ᮙᮍᮔ᮪, ᮊᮜ᮪ᮞᮤᮅᮙ᮪, ᮐᮤᮀ, ᮐᮒ᮪ ᮘᮩᮞᮤ, ᮏᮨ ᮒᮙ᮪ᮘᮌ. 

ᮞᮏᮘ ᮒᮤ ᮆᮒ, ᮘᮒᮛᮝᮜᮤ ᮇᮌᮦ ᮍᮔ᮪ᮓᮥᮀ ᮃᮔ᮪ᮒᮤᮇᮊ᮪ᮞᮤᮓᮔ᮪, ᮖᮣᮗᮤᮔᮧᮄᮓ᮪, ᮏᮩᮀ ᮛᮥᮕ-ᮛᮥᮕ ᮐᮒ᮪ ᮞᮦᮏᮦᮔ᮪ᮔ, ᮊᮃᮞᮥᮕ᮪ ᮃᮜ᮪ᮊᮜᮧᮄᮓ᮪, ᮌᮣᮤᮊᮧᮞᮤᮓ, ᮒᮔᮤᮔ᮪, ᮏᮩᮀ ᮞ᮪ᮒᮦᮛᮧᮄᮓ᮪ ᮃᮔᮥ ᮌᮓᮦ ᮙᮀᮕᮃᮒ᮪ᮔ ᮕᮤᮊᮩᮔ᮪ ᮊᮞᮦᮠᮒᮔ᮪ ᮃᮝᮊ᮪. 

## ᮛᮥᮏᮥᮊᮔ᮪
Batu kambang

**Batu kambang**; *Pumice*  ; *batu apung*  nyaéta hiji batu anu dihasilkeun tina ngabagelna lava/lahar gunung bitu anu ngandung gas. 
Ku kituna ieu batu loba kapanggih di sabudeureun gunung bitu, di Indonésia gunung bitu anu ngahasilkeun batu apung anu pohara loba tayalian gunung Krakatau. 

## Guna jeung mangpaat 
Batu kambang sok dimangpaatekun pikeun:
*Bahan campuran nyieun hampelas
*Batu bata anu tahan ku panas
*Asahan 
*Cét 
*Bahan insulasi 
*Sabun, jeung sajabana 

## Dicutat tina
Kategori :Bahan 
Kategori :Bahan wangunan 
Kategori : Géologi
Kategori :Mineral
Kategori :Mineralogi
Helmy Faishal Zaini

**Helmy Faishal Zaini** (gumelar di Cirebon, Jawa Kulon taun 1 Agustus 1972) nyaéta téh mangrupa salah sahiji inohong di widang pulitik. Manéhna kungsi ngajabat jadi Menteri Pembangunan Desa Tertinggal di Kabinet Indonesia Bersatu II nyaéta di taun 2009- 2014. Sabérésna éta, manéhna ogé kungsi diuk kursi Dewan Pangwakil Rahayat Republik Indonesia  dina periode 2014- 2019.

## Biografi 
Helmy Faishal Zaini téh mangrupa aktivis di widang pulitik. Di masa leutikna, manéhna lebih sering di Babakan, Cirebon, ti mulai sakola dasar nepi ka sakola menengah atas. saentosna ti dinya, manéhna nuluykeun atikan sarjana ka Jombang nayeta di Universitas Darul Ulum. Manéhna ogé nuluykeun atikan tuluyna (magister) di Universitas Paramadina Jakarta.

Helmy Faishal kungsi ngajabat jadi Menteri Pembangunan Desa Tertinggal di Kabinet Indonesia Bersatu II (2009- 2014), Dewan Pangwakil Rahayat Republik Indonesia (2014- 2019). Salian di widang pulitik, manéhna ogé aktif di widang kaagamaan kabukti bahwa manéhna téh mangrupa Sekertaris Jenderal Nahdlatul Ulama masa khidmah 2015- 2021.

## Rujukan 
.
Leea indica

***Leea indica*** anu katelah **sulangkar** nyaéta hiji spésiés tutuwuhan ti suku *Vitaceae*, sumebar di Indomalaya, Indocina, Australia, jeung Kapuloan Pasipik nepi ka India.

## Rujukan
## Baca ogé
*golok sulangkar

## Tutumbu kaluar
* 
*
Monumén Norodom Sihanouk

**Monumén Norodom Sihanouk** anu disebut ogé Patung Raja Bapa Norodom Sihanouk nya éta monumén pikeun ngémutan tilas Raja Norodom Sihanouk anu aya di Phnom Penh, Kamboja. Patung perunggu ieu jangkungna 4,5 méter sarta disimpen dina stupa anu jangkungna 27 méter di Monumén Kemerdekaan sebelah wétan. Prosés nyieun monumén ieu ngabeakeun anggaran sakitar US$ 1,2 juta jeung memerlukeun waktu sakitar dalapan sasih kanggo ngaréngsékeuna. Dina Oktober 2013 nalika monumen ieu diresmikeun, aksés masarakat kana monumén diawaskeun sacara ketat ku polisi militér. Norodom Sihanouk maot dina 15 Oktober 2012 di Beijing, Républik Rahayat Tiongkok. Monumén ieu didedikasikeun pikeun prestasi Sihanouk dina ngabébaskeun nagara dina 9 Nopémber 1953 tina kakawasaan kolonial Prancis.

## Rujukan
Kubus oray

jmpl|Teka-teki kubus oray tina 27 kubus (Cubra Bafflin' Blue)
**Kubus oray** nyaéta teka-teki mékanis anu diwangun ku ranté sajumlah 27 atawa 64 kubus, dihubungkeun ku pita karét anu ngalangkunganana. Kubus ieu bisa muter, jeung tujuan tina teka-teki kubusna nyaéta pikeun ngatur ranté supaya ngabentuk kubus ukuran 3x3x3 atawa 4x4x4.

Gambar:Snakecube 1.jpg|alt=Kubus yang belum terpecahkan (membentuk ular)|Kubus anu teu acan dipecahkeun (ngabentuk siga oray)
Gambar:Snakecube 2.jpg|alt=kubus yang terpecahkan|Kubus anu geus diselesaikeun

## Variasi 
Variasi tina teka-teki ieu nyaéta Kibble Cube, anu lain ngan ukur runtuyan kubus tapi oge boga slot dina kubus. Aya loba jinis kubus. Sababaraha dijieun tina kai atawa plastik jeung aya dina rupa-rupa warna, bahan, jeung ukuran.

## Rujukan
Asparagin

**Asparagin** (lambangna **Asn** atawa **N**) nyaéta asam α-amino anu anu dipaké dina biosintésis protéin. Ieu asam amino ngandung hiji gugus α-amino (wangun kaprotonan −NH dina kaayaan biologis), hiji gugus asam α-karboksilat (wangun deprotonasi −COO− dina kaayaan biologis), jeung hiji ranté gigir karboksamida, ku kituna kaasup asam amino polar (dina pH pisiologis) alipatik. Pikeun manusa, ieu asam amino henteu ésénsial, kusabab bisa disintésis di jero awak, dikode ku kodon AAU jeung AAC.

## Rujukan 
## Tutumbu kaluar 
*GMD MS Spectrum
Kopo

**Kopo** atawa **ki sireum** (***Syzygium cymosum***)

## Baca ogé
*Kopo badak
*Kopo laut
*Kopo lalay
## Rujukan 

Kategoro:Tutuwuhan tropis
Triptopan

**Triptopan** (lambangna **Trp** atawa **W**) nyaéta asam α-amino anu dipaké dina biosintésis protéin. Triptopan ngandung hiji gugus α-amino, hiji gugus asam α-karboksilat, jeung hiji ranté gigir indol, ku kituna jadi molekul polar anu boga substituén karbon béta aromatik non-polar. Triptopan kaasup ésénsial pikeun manusa, anu hartina teu bisa disintésis/dijieun ku awak sorangan, kudu diala tina dahareun. Triptopan ogé mangrupa prékursor neurotransmiter serotonin, hormon mélatonin, jeung vitamin B3. Triptopan dikode ku kodon UGG.

Sakumaha asam amino lianna, triptopan ogé zwitterion dina pH pisiologis anu gugus aminona kaprotonan (–; pKa = 9,39), anapon asam karboksilatna henteu ( –COO−; pKa = 2,38).

## Baca ogé 
* 5-Hidroksitriptopan (5-HTP)
* Réaksi Acree–Rosenheim
* Réaksi Adamkiewicz
* Attenuator (genetik)
* *N*,*N*-Dimétiltriptamin
* Réaksi Hopkins–Cole
* Serotonin
* Triptamin

## Rujukan 
## Bacaan salajengna 
* 

## Tutumbu kaluar 
* 
* 
* 
*
Isoleusin

**Isoleusin** atawa **isoleusina** (lambangna **Ile** atawa **I**) nyaéta asam α-amino anu dipaké dina biosintésis protéin. Isoleusin ngandung hiji gugus α-amino (wangun kaprotonan −NH dina kaayaan biologis), hiji gugus asam α-karboxilat (wangun deprotonasi −COO dina kaayaan biologis), jeung hiji ranté gigir hidrokarbon cagak (hiji atom karbon ngabeungkeut tilu atom karbon séjénna). Isoleusin kagolongkeun asam amino non-polar, tanpa muatan (dina pH pisiologis), ranté cagak, alipatik. Di manusa kaasup ésénsial, kusabab teu bisa disintésis di jero awak sorangan. Isoleusin disintésis tina pirupat maké énzim biosintésis leusin di séjén organisme. Isoleusin dikode ku kodon AUU, AUC, jeung AUA.

## Rujukan 
## Tutumbu kaluar 
* Isoleucine and valine biosynthesis
Tréonin

**Tréonin** atawa **tréonina** (lambang **Thr** atawa **T**) nyaéta asam amino anu dipaké dina biosintésis protéin, ngandung hiji gugus α-amino (wangun kaprotonan −NH dina kaayaan biologis), hiji gugus karboxil (wangun deprotonasi −COO− dina kaayaan biologis), jeung hiji gugus gigir anu ngandung hiji gugus hidroxil, ku kituna jadi asam amino polar tanpa muatan. Tréonin kaasup asam amino ésénsial pikeun manusa, kusabab teu bisa disintésis di jero awak sorangan: kudu nyokot tina dahareun. Tréonin disintésis tina aspartat dina baktéri sarupaning *E. coli*. Tréonin dikode ku sakabéh kodon anu dimimitian ku AC (ACU, ACC, ACA, jeung ACG).

## Rujukan
## Tutumbu kaluar
*Threonine biosynthesis
*CID 205
*CID 6288
Serin

**Serin** atawa **serina** (lambang **Ser** atawa **S**) nyaéta asam α-amino anu dipaké dina biosintésis protéin anu ngandung hiji gugus α-amino (wangun kaprotonan − dina kaayaan biologis), hiji gugus karboxil (wangun deprotonasi − dina kaayaan biologis), jeung hiji ranté gigir gugus hidroximétil, ku kituna kagolong asam amino polar. Serin bisa disintésis sacara pisiologis, jadi kaasup asam amino non-ésénsial. Serin dikode ku kodon UCU, UCC, UCA, UCG, AGU, jeung AGC.

## Baca ogé 
* Isoserin
* Homoserin (isotréonin)
* Klaster oktamér serin

## Rujukan 
## Tutumbu kaluar 
* Serine MS Spectrum
Pirolisin

{{chembox
| Verifiedfields = changed
| Watchedfields  = changed
| verifiedrevid  = 464378022
| ImageFile1     = Pyrrolysine.svg
| ImageSize1     = 240px
| ImageFile2     = Pyrrolysine-from-PDB-3D-bs-17.png
| ImageSize2     = 240px
| IUPACName      = *N*6-{[(2*R*,3*R*)-3-methyl-3,4-dihydro-2*H*-pyrrol-2-yl]carbonyl}-L-lysine
| OtherNames     = L-Pyrrolysine
| SystematicName = (2*S*)-2-amino-6-{[(2*R*,3*R*)-3-methyl-3,4-dihydro-2*H*-pyrrole-2-carbonyl]-amino}-hexanoic acid
| Section1       = 
| Section2       = 
}}
**Pirolisin** (lambang **Pyl** atawa **O**; anu dikode ku stop kodon **UAG**) nyaéta asam α-amino anu dipaké dina biosintésis protéin dina sababaraha *archaea* jeung baktéri métanogenik; teu aya di manusa. Pirolisin ngandung hiji gugus α-amino (wangun kaprotonan – dina kaayaan biologis), hiji gugus asam karboxilat (wangun deprotonasi –COO− dina kaayaan biologis). Ranté gigir pirrolin-na sarupa jeung dina lisin, watekna basa jeung boga muatan positip dina pH nétral.

## Rujukan
## Bacaan salajengna
* 
* 

## Tutumbu kaluar
*
Asam aspartat

**Asam aspartat** (lambang **Asp** atawa **D**; wangun ionikna katelah **aspartat**), nyaéta asam α-amino anu dipaké dina biosintésis protéin. Sarua jeung asam amino lianna, asam aspartat ngandung hiji gugus amino jeung hiji asam karboksilat. Gugus α-amino-na dina wangun kaprotonan –NH dina kaayaan pisiologis, anapon gugus asam α-karboxilatna deprotonasi −COO−dina kaayaan pisiologis. Asam aspartat boga ranté gigir asam (CH2COOH) anu beréaksi jeung asam amino lianna, énjim, jeung protéin di jero awak. Dina kaayaan pisiologis (pH 7,4) dina protéin ranté gigirna biasana aspartat dina wangun muatan négatip, −COO−. Asam aspartat lain asam amino ésénsial pikeun manusa, kusabab bisa nyintésis sorangan upama butuh, anu dikode ku kodon GAU jeung GAC.

D-Aspartat minangka salasahiji asam D-amino anu kapanggih di mamalia.[[Aspartic acid#cite note-3|[3]]]

Dina protéin, ranté gigir aspartat osok kabeungkeut hidrogén ngabentuk péngkolan asx atawa motip asx, anu mindeng kajadian dina tungtung-N hélix alpa.

L-isomér Asp mangrupa salasahiji ti 22 asam amino protéinogenik, nyaéta bata anu ngawangun protéin. Asam aspartat, siga asam glutamat, kagolongkeun asam amino asam anu pKa-na 3,9, tapi dina péptida mah gumantung ogé kana lingkungan lokal, bisa nepi ka 14. Asp téh perpasip dina biosintésis.

## Baca ogé 
* Transaminase aspartat
* Asam poliaspartat
* Natrium poliaspartat, poliamida sintétik

## Rujukan 
## Tutumbu kaluar 
*GMD MS Spectrum
*
Linimasa prasasti Nusantara

Béréndélan prasasti/batutulis di Nusantara

## Milénium kahiji
*Prasasti Ciaruteun
*Prasasti Kebonkopi I
*Prasasti Muara Cianten
*Prasasti Tugu
*Prasasti Jambu
*683 M/605 Saka - Prasasti Kedukan Bukit
*906 M - Prasasti Palĕpangan
*932 M/854 Saka - Prasasti Kebonkopi II
*933 M - Prasasti Tengaran

## Milénium kadua
*1111 M/1033 Saka - Prasasti Rumatak
*1229 M/1151 Saka - Prasasti Sadapaingan
*Prasasti Kawali
*1533 M/1455 Saka - Prasasti Batutulis
*Prasasti Huludayeuh
*Piteket Kebantenan
Perang Iznalloz

**Perang Iznalloz** nyaeta perang Reconquista Spanyol nu lumangsung dina taun 1295 di Provinsi Granada, caket kota Iznalloz. Perang ie mimilukeun antara pasukan Emirat Granada nu dipingpin ku Sultan Muhammad II jeng jelma-jelma ti Karajaan Kastila nu dipingpin ku Grand Master Ordo Calatrava, Ruy Pérez Ponce de León. Perang ieu nyababkeun kekalahan badag pikeun Kastilia jeung Ordo Calatrava, anu Grand Masterna maot tina tatu anu diderita dina perang.

## Rujukan
Sistéin

**Sistéina** atawa **sistéin** (lambang **Cys** atawa **C**; ) nyaéta asam amino protéinogenik semiésénsial anu rumusna HOOC-CH-(NH2)-CH2-SH. Ranté gigir tiol dina sistéin osok kapaké dina réaksi énzimatik salaku nukléopil.

Nalika aya salaku résidu katalitik deprotonasi, kadang simbol **Cyz** dipaké. Wangun deprotonasi umumna bisa maké simbol **Cym** ogé. Ieu tiol babari kaoksidasi jadi turunan disulpida sistin, anu boga pancén struktural penting dina protéin. Dina ieu kasus, simbol **Cyx** kadang dipaké.

## Baca ogé
* Métabolisme sistéin
* Sistinuria
* Réaksi Saville
* Réaksi Sullivan

## Rujukan
## Bacaan salajengna
* 

## Tutumbu kaluar
* Cysteine MS Spectrum
* International Kidney Stone Institute 
* http://www.chemie.fu-berlin.de/chemistry/bio/aminoacid/cystein en.html 
* 952-10-3056-9 Interaction of alcohol and smoking in the pathogenesis of upper digestive tract cancers - possible chemoprevention with cysteine
* Cystine Kidney Stones
* Kosher View of L-Cysteine
Tin

**Tin** nyaéta buah dahareun tina ***Ficus carica***, spésiés tangkal leutik kembangan ti suku Moraceae, pituin Méditerania jeung Asia kulon, dipelak ti jaman kuna nepi ka kiwari sumebar ka sakuliah dunya pikeun diala buahna atawa papaés. *Ficus carica* téh spésiés tipe marga *Ficus*, ngawengku leuwih ti 800 spésiés tatangkalan tropis jeung sobtropis.

Tangkal tin leutik atawa ngarungkun, jangkungna nepi ka , kulit kaina bodas lemes. Daunna rubak ngaramo tilu atawa lima. Panjang buahna  kelir héjo nepi ka bungur atawa coklat, daging buahna beureum amis sikian leutik rangu.

Tin bisa didahar langsung atawa digaringkeun, atawa dijieun salé jeung rupa-rupa olahan bungbuahan. Ngan kusabab segerna teu awét, lolobana dipasarkeun garing atawa olahan.

Taun 2018, produksi sajagat ngahontal 1,14 yuta ton, lolobana ti Turkiyé Jeung nagara-nagara Aprika Kalér (Mesir, Maroko, jeung Aljazair).

## Baca ogé
**Ficus racemosa* (loa), spésiés pituin Australia, Malésia, Asia Tenggara, jeung sub-buana India
**Ficus sycomorus*, spésiés pituin Aprika jeung Libanon

## Rujukan
Pénilalanin

**Pénilalanin** (lambang **Phe** atawa **F**) nyaéta asam amino ésénsial anu boga rumus kimia . Ieu molekul bisa dianggap hiji gugus bénzil diganti gugus métil dina alanin, atawa hiji gugus pénil ngaganti tungtung hidrogén terminal dina alanin. Ieu asam amino ésénsial kaasup nétral jeung nonpolar kusabab watek inert jeung hidropobik ranté gigir gugus bénzil. L-isomér dipaké pikeun ngabentuk sacara biokimiawi protéin anu dikode ku DNA. Pénilalanin téh prékursor tirosin, monoamin neurotransmitter dopamin, norépinéprin (noradrénalin), épinéprin (adrénalin), jeung pigmén kulit mélanin. Pénilalanin dikode ku kodon UUU jeung UUC.

Pénilalanin aya dina susu mamalia, dipaké dina manupaktur produk dahareun jeung inumeun sarta dijual salaku suplemén giji kusabab boga pangaruh analgesik jeung antidéprésan. Ieu molekul téh prékursor langsung neuromodulator pénétilamin, suplemén diet. Salaku asam amino ésénsial, pénilalanin teu disintésis de novo di manusa atawa sato lianna, ku kituna kudu nyokot tina sumber-sumber prot inwanu ngandung pénilalanin.

## Rujukan 
## Tutumbu kaluar 
*Phenylalanine mass spectrum
*Phenylalanine at ChemSynthesis
Kode genetik

**Kode genetik** nyaéta sakumpulan aturan anu dipaké ku sél pikeun marjamahkeun émbaran anu dikode dina materi genetik (runtuyan triplét nukléotida DNA atawa RNA anu katelah **kodon**) jadi protéin. Translasi dipigawé ku ribosom, anu numbu-numbukeun asam amino protéinogenik dina runtuyan anu ditangtukeun ku mRNA, maké molekul tRNA ) pikeun mawa asam amino sarta maca tilu nukléotida mRNA sakaligus. Kode genetik méh sarua di sakabéh organisme sarta bisa dipidangkeun dina wangun tabel basajan 64 éntri.

. Nukléotida ditingkes jadi hurup A, U, G jeung C. Ieu molekul mRNA bakal nitah ribosom pikeun nyintésis protéin luyu jeung ieu kode.]]
Kodon nangtukeun asam amino naon anu bakal ditambahkeun nalika sintésis protéin. Iwal ti sababaraha, hiji kodon tilu nukléotida dina runtuyan asam nukléat nangtukeun hiji asam amino. Ampir kabéh gén  dikode ku skéma tunggal (baca tabel kodon RNA). Anapon kitu, aya sababaraha anu teu akur jeung ieu skéma, di antarana baé génom mitokondria).

## Baca ogé
* Tabel kodon

## Rujukan
## Bacaan saterusna
* 
* 
* 
* 

## Tutumbu kaluar
* The Genetic Codes: Genetic Code Tables
* The Codon Usage Database — Codon frequency tables for many organisms
* History of deciphering the genetic code
Perdagangan

* Perdagangan I, Bandar, Simalungun
* Perdagangan II, Bandar, Simalungun
* Perdagangan III, Bandar, Simalungun
Samanhudi

**Samanhudi** atawa sok disebut **Kyai Haji Samanhudi** (Surakarta, 1868 - Klaten, 28 Desember 1956) nyaéta pangadeg Sarekat Dagang Islam, hiji organisasi massa di Indonésia nu saméméhna mangrupakeun paguyuban para padagang batik di Surakarta, tuluy ngalegaan wengkuan kana isu-isu politik nasional.

Samanhudi keur leutikna dibere ngaran nyaeta Soedarno Nadi. Anjeunna boga aksés ka atikan kawates, sarta ngan sakola di Sekolah Rakyat tapi teu nepi lulus. Sanggeus kaluar ti sakola, Samanhudi neruskeun profesi anyarna salaku pengusaha batik, neruskeun usaha kolotna. Samanhudi ngarasakeun ayana perbedaan perlakuan para pangawasa Hindia Walanda antara padagang pribumi anu mayoritasna padagang muslim jeung padagang Tionghoa. Samanhudi tuluy berinisiatif ngadegkeun organisasi pikeun para padagang pribumi nyaeta Sarekat Dagang Islam (SDI) minangka respon kana usaha imperialisme modern sangkan Indonésia jadi pasar jeung sumber bahan baku pikeun industri kolonial barat.

Samanhudi maot di Klaten jeung dimakamkeun di Solo. Dumasar kana Keppres No. 590 taun 1961, kaping 9 Nopémber 1961, KH. Samanhudi sacara resmi dilélér gelar Pahlawan Indonésia.

## Sarekat Islam 
Samanhudi katelah tokoh pendiri Sarekat Islam atawa Sarekat Dagang Islam (SDI) anu diadegkeun dina 16 Oktober 1905/16 Syaban 1323 H. Saterusna dituluykeun ku H.O.S. Tjokroaminoto dina raraga meunangkeun pangakuan salaku badan hukum tanggal 10 September 1912/27 Ramadhan 1330 H. Usaha hukum ieu dilaksanakeun ku anjeuna sangkan dina mangsa nu bakal datang SDI meunangkeun legalitas kagiatan. Vérsi séjén nyebutkeun, nurutkeun tulisan H. Colijn dina *Koloniale Vraagstukken Heden en Morgen* taun 1928, SDI diadegkeun dina 1911 sarta meunang hiji badan légal dina 1912.

## Rujukan 
## Daptar Pustaka 
* 

*
Glutamin

**Glutamin** atawa **glutamina** (lambangna **Gln** atawa **Q**) nyaéta asam α-amino anu dipaké dina biosintésis protéin. Ranté gigirna  sarupa jeung asam glutamat, iwal gugus karboksilatna diganti ku hiji amida. Ieu asam amino kaasup polar, tanpa muatan, teu ésénsial kusabab galibna bisa disintésis di jero awak, ngan kalan-kalan butuh tambahan asupan tina dahareun. Glutamina dikode ku kodon CAA jeung CAG.

Dina getih manusa, glutamina téh asam amino bébas pangceuyahna. Asupan glutamin bisa diala tina kadaharan anu euyeub protéin, kayaning daging sapi, daging hayam, lauk, susu jeung produk olahanana, endog, ogé tina sayuran kayaning buncis, bit, bayem, wortel, peterseli, gedang, jeung kadaharan permentasi kawas miso.

## Baca ogé 
* Isoglutamina

## Rujukan 
## Tutumbu kaluar 
* Glutamine spectra acquired through mass spectroscopy
*
Kokontolan

**Kokontolan** nujul ka ngaran pikeun sababaraha spésiés tutuwuhan:
**Helicteres hirsuta*
**Helicteres isora*
**Helicteres viscida*
**Kigelia africana*
Koka

**Koka** ngawengku opat pepelakan ti family Erythroxylaceae, pituin Amérika Kidul beulah kulon. Koka katelah ku kandungan alkaloid psikoaktip: kokain.

## Rujukan 
* Turner C. E., Elsohly M. A., Hanuš L., Elsohly H. N. Isolation of dihydrocuscohygrine from Peruvian coca leaves. *Phytochemistry* 20 (6), 1403–1405 (1981)
* *History of Coca. The Divine Plant of the Incas* by W. Golden Mortimer, M.D. 576 pp. And/Or Press San Francisco, 1974. This title has no ISBN.
* [A] [https://web.archive.org/web/20170513140748/http://tairona.myzen.co.uk/index.php/culture/the_use_of_coca_in_south_america ]

## Tutumbu kaluar 
* Shared Responsibility
* Coca leaf: Myths and Reality Transnational Institute (TNI)
* Unscheduling the coca leaf, Transnational Institute (TNI)
* Coca leaf news page
Yamaha Byson

**Yamaha Byson** (ogé katelah **Yamaha FZ16** atanapi biasa katelah **Si Kebo** ) nyaéta motor sport anu diproduksi ku Yamaha Motor Company . Motor ieu mimiti diluncurkeun di Indonésia dina tanggal 21-22 Séptémber 2010 di sabana Gunung Bromo, Jawa Wétan.

## Panjualan 
Ti mimiti dipasarkeun di Indonésia, Yamaha Byson geus kajual leuwih ti 146.145 unit. Dina awal mecenghulna taun 2010, Yamaha Byson kungsi dijual 23.265 unit ti Séptémber nepi ka Désémber 2010. Taun 2011, penjualan ngahontal 53.704 unit. Taun 2012, PT Yamaha Indonesia Motor Manufacturing (YIMM) ngaronjat kapasitas produksina, unggal bulan bisa ngahasilkeun nepi ka 15 rébu unit. Ti Januari nepi ka Juli 2012, 69.176 unit Yamaha Byson dijual di pasar.

## Warna 
Yamaha Byson geus sababaraha parobahan minor dina cet na striping design, bari mesin sarta spésifikasi teknis lianna teu robah. Opat période parobahan minor Yamaha Byson kalebet ieu:

### Periode kahiji 
Dina awal munculna di Indonésia taun 2010, diwanohkeun di Gunung Bromo, Jawa Wétan. Yamaha Byson diproduksi di Thailand. Dina mangsa ieu, Yamaha Byson diwangun ku opat varian warna.

* hawuk
* Beureum
* Bodas
* Biru

### Periode kadua 
Taun 2011, Yamaha Byson parantos diproduksi di Indonésia kalayan 4 varian warna. Taun 2012, ditambah hiji varian warna Emas Mewah. Yamaha Byson dina mangsa ieu leuwih herang tibatan produksi dina période saméméhna.

* Hideung Padet
* Biru Perkasa
* Beureum Wani
* Bodas Modern
* Emas méwah

### période katilu 
Taun 2012, Yamaha Byson diproduksi kalayan desain anu langkung poék kalayan warna anu dominan hideung.

* Jero Beureum Metallic
* Hideung Metallic X
* Metalik Bodas 6
* Koktail Biru Ungu Herang 5

### Periode kaopat 
Taun 2013, Yamaha Byson diproduksi deui kalayan tampilan anu langkung seger sareng langkung terang bari ngajaga desain anu biasana poék.

* Biru Tangguh
* Beureum gagah
* Hideung Armor
* Bodas Kandel

## Rujukan 
## Pranala luar 
*  Yamaha Byson di situs web Yamaha Motor Indonesia  Diarsipkan 2012-09-20 di Wayback Machine.
*  Total penjualan Yamaha Byson di situs web Motorplus  Diarsipkan 2012-09-14 di Wayback Machine.
*  Warna dan striping baru Yamaha Byson  Diarsipkan 2012-09-20 di Wayback Machine.
*  Komposisi warna Yamaha Byson periode pertama dan kedua
*  Berita mengenai Yamaha Byson di situs web Kompas
*  Yamaha Byson dari Thailand banyak yang tidak lolos standar
*  Pilihan warna Yamaha Byson produksi awal  Diarsipkan 2012-09-24 di Wayback Machine.
Kodam III/Siliwangi

**Komando Daerah Militér III/Siliwangi** (disingkat **Kodam III/SLW**) (Aksara Sunda Baku: , *Komando Daérah Militer III/Siliwangi*), nyaéta Komando Pertahanan Daérah anu ngawengku propinsi Banten jeung Jawa Kulon. Markas Komando nyaéta di Jl. Acéh No. 69 Kota Bandung, Jawa Barat.

Dina tanggal 22 Agustus 1945 atawa lima poé sanggeus Proklamasi Kamerdékaan Indonésia, pamaréntah ngadegkeun Badan Kaamanan Rakyat (BKR) sebagai salah sahiji antisipasi ngalawan ancaman nu beuki nambahan. Salajeungna tanggal 5 Oktober 1945, BKR diganti ngaran jadi Tentara Kaamanan Rakyat (TKR).

Jawa Kulon meunang ngabentuk Komandemen-I TKR anu ngawasa 3 divisi. Divisi-I ngawengku Karesidenan Banten jeung Bogor (kantor pusatna di Serang), Divisi-II ngawengku Karesidenan Jakarta jeung Cirebon (kantor pusatna di Linggarjati), sarta Divisi-III ngawengku Karesidenan Priangan (kantor pusatna di Bandung).

Dina tanggal 20 Méi 1946, tilu divisi éta dihijikeun jadi "Divisi Siliwangi" jeung kantor pusatna di Tasikmalaya. Ngaran Siliwangi terus dipertahankeun, sanajan ngaran unitna robah jadi Tentara & Wilayah (T&T) III Siliwangi, 24 Juli 1950. Saterusna dina 24 Oktober 1959 jadi Kodam VI/Siliwangi, tuluy robah deui jadi Kodam III/Siliwangi dina 2 Pébruari 1985.

Keur jaman kolonial Walanda, hiji tempat ieu dingaranan *Paleis van den Legercommandant* atawa Padumukan Panglima Tentara Walanda, nu lokasina gigireun *Departement van Oorlog* (ayeuna jadi Gedung Kologdam).

## Rujukan 
## Tumbu kaluar 
*
Péptida

[pra=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/08/Tetrapeptide_structural_formulae_v.1.png/300px-Tetrapeptide_structural_formulae_v.1.png|jmpl|300x300px| Hiji tetrapeptida (conto Val - [Glisin|Gly - Ser - Ala). Kelir **héjo** nandakeun tungtung amino (  ), anapon tungtung karboksil ditandaan **biru** ( **L-alanin** ).]]
**Péptida** (tina Yunani kuna πεπτός, ti πέσσειν) nyaéta ranté pondok asam amino anu disambungkeun ku beungkeut péptida .   Ranté anu kurang ti dua puluh asam amino disebut oligopéptida, sarta ngawengku dipéptida, tripéptida, jeung tetrapéptida.

**Polipéptida** nyaéta ranté péptida anu leuwih panjang, sinambung, tanpa cagak. Ku lantaran kitu, péptida kaasup kana kelas polimér biologis jeung oligomér, sarupa jeung asam nukléat, oligosakarida, polisakarida, jeung sajabana.

Polipéptida anu ngandung leuwih ti 50 asam amino katelah protéin .  Protéin diwangun ku hiji atawa leuwih polipéptida nu disusun dina cara biologis pungsional, osok kabeungkeut ligan kayaning koénzim jeung kopaktor, atawa protéin séjén atawa makromolekul séjén kayaning DNA atawa RNA, atawa rakitan makromolekul anu pajeujeut. 

Asam amino nu geus diasupkeun kana péptida disebut résidu. Molekul cai dileupaskeun nalika formasi unggal beungkeut amida. Kabéh péptida iwal péptida siklik boga N-terminal (gugus amina) jeung C-terminal (gugus karboksil) résidu dina tungtung péptida (sakumaha ditémbongkeun keur tétrapéptida dina gambar).

## Kelas 
Aya sababaraha jinis péptida anu digolongkeun dumasar kana sumber jeung pungsina. Kelompok péptida ngawengku péptida tutuwuhan, péptida baktéri/antibiotik, péptida supa, péptida invertebrata, péptida ampibi/kulit, péptida peurah, péptida kangker/antikangker, péptida paksin, péptida imun/radang, péptida otak, péptida éndokrin, péptida ingestif, péptida cerna, péptida kardiovaskular, péptida ginjal, péptida pernapasan, péptida opiat, péptida neurotropik, jeung péptida getih-otak. 

Sababaraha péptida ribosom bakal ngalaman proteolisis. Ieu fungsi, ilaharna dina organisme luhur, salaku hormon jeung molekul signaling. Sababaraha mikroba ngahasilkeun péptida salaku antibiotik, sarupaning mikrosin jeung baktériosin. 

## Sintésis kimia 
[pra=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c2/Peptide_Synthesis.svg/660px-Peptide_Synthesis.svg.png|al=Table of amino acids|pus|jmpl| Sintésis péptida fase padet dina résin amida maké [asam amino anu dikilungan Fmoc -α- amina.]]
Péptida ribosomal

### Péptida antimikrobial 
* Kulawarga magainin
* kulawarga sékropin
* kulawarga katélisidin
* kulawarga defénsin

### Péptida Tahikinin 
* Bahan P
* Kassinin
* Neurokinin A
* Élédoisin
* Neurokinin B

### Péptida peujit vasoaktif 
* VIP (PHM27)
* PACAP
* Péptida PHI 27
* GHRH 1-24
* glukagon
* Sekrétin

### Péptida polipéptida pankréas 
* NPY
* PYY
* APP
* PPY

### Péptida opioid 
* Péptida proopiomélanokortin (POMC)
* Pentapéptida énkepalin 
* Péptida prodinorpin 

### Péptida kalsitonin 
* Kalsitonin
* Amilin
* AGG01

## Rujukan
Bubur beureum

**Bubur beureum** nyaéta jenis bubur anu dijieun tina béas jeung gula beureum, umumna disajikeun baréng jeung bubur bodas. Bubur beureum jeung bubur bodas geus jadi tradisi dina budaya Indonésia.

## Cara nyieun 
Bubur beureum dijieun tina béas, cipati, daun pandan, jeung uyah anu direbus bareng. Bubur beureum disajikeun bareng jeung bubur bodas dina hiji wadah.

## Dina kabudayaan Indonésia 
### Budaya Jawa 
Dina budaya Jawa, bubur beureum bareng jeung bubur bodas dijieun dina syukuran babaran jeung méré ngaran budak. Bubur beureum nyimbolkeun tina harepan kolotna méh jadi budak anu boga kawani keur hirup dina kasucian jeung kabeneran. Di samping éta, bubur beureum jeung bubur bodas masing-masing ngalambangkeun sél spérma jeung sél telur anu panggih jeung ngababarkeun hiji manusa di alam dunya.

Di wewengkon sanés, hususna di Garut, Tasikmalaya, jeung Cirebon, bubur beureum umumna disajikeun dina perayaan Poé Asyura unggal 10 Muharram.

## Rujukan
Gedung Kologdam

jmpl|tetempoan hareup Gedung Kologdam
**Gedung Kologdam** nyaéta wangunan kolonial di Bandung. Dina taun 1920-an, Gedung Kologdam dijadikeun ajang Jaarbeurs de Bandung (pameran dagang taunan). Komplek wangunan ieu katut pendopona ayeuna geus dirobah jadi Markas Komando Pendidikan dan Pelatihan Komando Daerah Militer III/Siliwangi.

Wangunan jeung komplek sakurilingna dirancang ku Wolff Schoemaker, arsiték anu kasohor di Hindia Walanda. Wangunan ieu diwangun taun 1920 sarta dijadikeun lokasi utama kanggo acara Jaarbeurs de Bandung. Pameran dagang munggaran dilaksanakeun ti 20 Méi nepi ka 3 Juni 1920, satuluyna unggal bulan Juni jeung Juli. Rupa-rupa konférénsi jeung paméran ti rupa-rupa industri di Priangan jeung sabudeureunana diayakeun di ieu kompleks.

## Arsitéktur 
Dina taun 1919, arsiték Wolff Schoemaker ngararancang Pusat Pameran Dagang (Jaarbeurs) sanggeus studi banding di Amérika Serikat. Wangunan ieu mangrupikeun desain manehna anu dijiéun pang mimitina sanggeus balik ti Amérika Serikat. Dirarancang dina gaya Art Deco sarta dipangaruhan ku gaya arsiték Frank Lloyd Wright, Dina jaman kolonial Walanda, wangunan ieu dijadikeun puseur *Departement van Oorlog* atawa Departemen Perang ku pamaréntah Hindia Walanda.

## Rujukan