Tabél periodik

**Tabel periodik unsur kimiawi** nyaéta pintonan tabular unsur kimiawi nu dipikanyaho. Unsur-unsur disusun dumasar struktur éléktron antukna rupa-rupa sipat kimiawina puguh susunanana sapanjang tabelna. Nu ditémbongkeun utamana nomer atom sarta lambang kimiawina.

Tabel baku nyadiakeun dasar-dasar nu perlu. Aya ogé Métode séjén pikeun mintonkeun unsur-unsur kimiawi pikeun leuwih rinci atawa sawangan séjénna.

## Golongan 
Golongan mangrupa kolom vértikal dina tabel periodik. Aya 18 golongan dina tabel periodik baku. Unsur-unsur nu sagolongan mibanda konfigurasi éléktron valénsi nu sarua/mirip, nepi ka sipat-sipatna ogé mirip.

### Nomer golongan 
Aya tilu sistim nomer golongan; hiji maké wilangan Arab, sedengkeun nu séjénna wilangan Romawi. Ngaran wilangan Romawi mangrupa ngaran tradisional asli golongan; ngaran wilangan Arab mangrupa skéma nu leuwih anyar nu dirékoméndasikeun ku IUPAC. Ieu skéma dijieun pikeun ngaganti dua sistim wilangan Romawi nu heubeul sabab ngalieurkeun ku ayana ngaran nu sarua pikeun maksud nu béda.

## Tabél periodik baku 

**Golongan**&nbsp;→
**1**
**2**
 
**3**
**4**
**5**
**6**
**7**
**8**
**9**
**10**
**11**
**12**
**13**
**14**
**15**
**16**
**17**
**18**

**Periode**&nbsp;↓
 

**1**
1H
 
2He

**2**
3Li
4Be
 
 
5B
6C
7N
8O
9F
10Ne

**3**
11Na
12Mg
 
 
13Al
14Si
15P
16S
17Cl
18Ar

**4**
19K
20Ca
 
21Sc
22Ti
23V
24Cr
25Mn
26Fe
27Co
28Ni
29Cu
30Zn
31Ga
32Ge
33As
34Se
35Br
36Kr

**5**
37Rb
38Sr
 
39Y
40Zr
41Nb
42Mo
43Tc
44Ru
45Rh
46Pd
47Ag
48Cd
49In
50Sn
51Sb
52Te
53I
54Xe

**6**
55Cs
56Ba
*
71Lu
72Hf
73Ta
74W
75Re
76Os
77Ir
78Pt
79Au
80Hg
81Tl
82Pb
83Bi
84Po
85At
86Rn

**7**
87&nbsp;Fr&nbsp;
88Ra
**
103Lr
104Rf
105Db
106Sg
107Bh
108Hs
109Mt
110Ds
111Rg
112Uub
113Uut
114Uuq
115Uup
116Uuh
117Uus
118Uuo

 

* **Lantanida**
57La
58Ce
59Pr
60Nd
61Pm
62Sm
63Eu
64Gd
65Tb
66Dy
67Ho
68Er
69Tm
70Yb

** **Aktinida**
89Ac
90Th
91Pa
92U
93Np
94Pu
95Am
96Cm
97Bk
98Cf
99Es
100Fm
101Md
102No

Dérét Kimia Tabel Periodik

Logam alkali
Logam alkali taneuh
Lantanida
Aktinida
Logam transisi

Poor metal
Métaloid
Nonlogam
Halogén
Gas mulya

Sandi warna pikeun wilangan atom:
* Unsur nu wilanganana **biru** mangrupa cair na suhu jeung tekenan baku (standard temperature and pressure, STP);
* nu **héjo** mangrupa gas na STP;
* nu **hideung** mangrupa padet na STP;
* nu **beureum** mangrupa sintétik (sadayana padet na STP).
* nu **abu-abu** can kapanggih.

## Cara séjén ngabéréndélkeun unsur-unsur kimia 
* Tabel baku (sarua jeung di luhur) nyadiakeun dasar.
* Konfigurasi Éléktron
* Logam jeung Nonlogam
* Tabel periodik eusi balok
* Daptar unsur dumasar ngaran
* Daptar unsur dumasar lambang
* Daptar unsur dumasar wilangan atomik 
* Daptar unsur dumasar titik golak
* Daptar unsur dumasar titik lééh
* Daptar unsur dumasar dénsitas
* Daptar unsur dumasar beurat atom

## Dadaran ngeunaan struktur tabel periodik 
Jumlah cangkang éléktron hiji atom nangtukeun kaasup périodeu sabaraha. Unggal cangkang kabagi kana subcangkang nu béda-béda, di mana nambahna wilangan atom ngeusian nuturkeun urutan nu sacara kasar kawas kieu:

 1s
 2s           2p
 3s           3p
 4s        3d 4p
 5s        4d 5p
 6s     4f 5d 6p
 7s     5f 6d 7p
 8s  5g 6f 7d 8p
 ...

ku sabab éléktron pangluarna nangtukeun pasipatan kimiana, unsur-unsur nu sagolongan téh mibanda pasipatan nu mirip. Unsur-unsur sagolongan nu natangga mibanda pasipatan fisika nu sarupa, najan massana mah béda jauh. Unsur-unsur nu natangga dina hiji périodeu mibanda massa nu ampir sarua, tapi pasitapanana béda.

Pikeun conto, unsur tatangga nitrogén (N) dina périodeu kadua dina tabel nyaéta karbon (C) jeung oksigén (O). Najan massana ampir sarua (ukur sababaraha unit massa atom), pasipatanana mah béda pisan, sakumaha nu katempo dina alotropna: oksigén diatomik gas nu ngarojong durukan, sedengkeun nitrogén diatomik teu ngarojong durukan, sarta karbon mah mangrupa padetan nu teu bisa diduruk.

Nu di luhur kontras pisan jeung kasus klorin (Cl) nu natangga jeung halogén séjén (golongan halogén), nyaéta florin (F) jeung bromin (Br). Najan massana béda pajauh, sipat alotropna mah sarupa pisan: kabéhanana korosif (nu ngandung harti gampang ngagabung jeung logam jadi uyah halida logam); klorin jeung florin mangrupa gas, sedengkeun bromin cair.

## Sajarah 
*Artikel utama: Sajarah tabel periodik*

Tabel asli dijieunna tanpa pangaweruh ngeunaan struktur jero atom: mun urang nyusun unsur-unsur dumasar massa atom, lajeng ngaplot salah sahiji sipat séjénna kana massa atomna, one sees an undulation or *periodicity* to these properties as a function of atomic mass. Nu munggaran nengetan pola ieu nyaéta kimiawan Jérman Johann Wolfgang Döbereiner, nu taun 1829, ngiberkeun sababaraha *triad* unsur-unsur nu sarupa:

Sababaraha triad

Unsur
Massa atomik
Dénsitas

klorin
35.5
0.00156 g/cm3

bromin
79.9
0.00312 g/cm3

iodin
126.9
0.00495 g/cm3

&nbsp;
kalsium
40.1
1.55 g/cm3

strontium
87.6
2.6 g/cm3

barium
137
3.5 g/cm3

Ieu tuluy dituturkeun ku kimiawan Inggris John Alexander Reina Newlands, nu taun 1865 ngémbarkeun yén unsur-unsur nu tipena sarua kaulang unggal selang dalapan unsur, nu ceuk manéhna bet mirip oktaf musik, najan *hukum oktaf*na diseungseurikeun ku batur-baturna. Tungtungna, taun 1869 kimiawan Jérman Lothar Meyer jeung Rusia Dmitry Ivanovich Mendeleev ampir bareng ngembangkeun tabel periodik munggaran, nyusun unsur-unsur dumasar massa. Ngan, Mendeleev nempatkeun sababaraha unsur di luareun runtuyan massa nu geus maneuh sangkan papasanganana leuwih cocog pasipatanana antartatangga satabel, menerkeun kasalahan sababaraha massa atom, sarta ngaduga unsur-unsur séjén nu can kapanggih nu posisina aya dina sél-sél nu kosong kénéh. Mendeleev lajeng dihargaan ku papanggihanana ngeunaan struktur éléktronik unsur dina ahir abad ka-19 jeung awal abad ka-20.

## Sumberdaya séjén 
* Mazurs, E.G., "*Graphical Representations of the Periodic System During One Hundred Years*". University of Alabama Press, Alabama. 1974.
* Bouma, J., "*An Application-Oriented Periodic Table of the Elements*". J. Chem. Ed., 66 741 (1989).

## Baca ogé 
* Golongan tabel periodik
* Periode tabel periodik
* Dérét kimiawi
* Blok tabel periodik
* Tabel isotop
* Papanggihan unsur kimia
* Unsur kimia di alam
* Ngaran unsur sistimatik IUPAC
* Tabel Periodik Unsur Kosmokimia dina Surya Mandala

## Tumbu kaluar 
* "*Presentation forms of the periodic table *". Western Oregon University.
* "*A Brief History of the Development of Periodic Table *". Western Oregon University.
* "*Visual Periodic Table*". ChemSoc.org.
* Barbalace, Kenneth L., "*Biochemical Periodic Tables*". KLBProductions.com.
* "*Periodic table (professional edition)*". WebElements.
* Counterman, Craig, "*Periodic Table of the Elements : Atomic Number *". MIT Course 3.091.
* Holler, F. James, and John P. Selegue, "*Periodic Table of Comic Books*". Department of Chemistry, University of Kentucky. 1996-2002.
* Heilman, Chris, "*The Pictorial Periodic Table *". (Includes alternate styles: Stowe, Benfey, Zmaczynski, Giguere, Tarantola, Filling, Mendeleev)
* "*Periodic table *". Los Alamos National Laboratory's Chemistry Division. 
* "*Periodic Table of the Fermi Surfaces of Elemental Solids*". The Fermi Surface Database
* "*Interactive NMR Frequency Map*". Texas A&M.
* "*Periodic Table Elements*". Israel Science and Technology Directory. 1999-2004. (sorted by physical characteristics)
* Barthelmy, David, "*Periodic table"* Mineralogy Database. (mineral emphasis)
* Gray, Théodore, "*Wooden Periodic Table Table*" (with samples)
* "*Periodic table applet *". Dartmouth College. (Java)
* Jacobs, Bob, "*Periodic Tables (in case you were thinking that the Internet needed one more)*". The Chemistry Coach.
* "*Periodic Table.Com*".