open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tri Mumpuni

**Tri Mumpuni Wiyatno** nyaéta saurang anu ngamumulé listrik anu geus nyumbang kana leuwih ti 60 lokasi terpencil di Indonésia.  Prestasina dina widang ieu diakuan ku Ashden Awards di taun 2012. Sajaba ti éta, manéhna mangrupakeun anggota Komite Inovasi Nasional sarta ayeuna aktif di Badan Risét sarta Inovasi Nasional.

## Mimiti kahirupan 
Tri Mumpuni dibabarkeun di Semarang tanggal 6 Agustus 1964, minangka putra ti Wiyatno jeung Gemiarsih.  Dididik ku kolotna pikeun mibanda sikep bageur jeung caringcing, Tri Mumpuni mimiti diajar ajén-inajén ieu ti leuleutik.  Malah ti kelas 4 SD, manéhna geus miluan indungna dina kagiatan ngubaran jalma anu kaserang budug di sagala rupa désa.  Pangalaman ieu masihan manéhna pamahaman yén hubungan manusa leuwih penting tibatan duit.

Waktu keur ngora, Tri Mumpuni geus biasa ningali jeung mantuan indungna anu aktif dina kagiatan sosial.  Sanajan manéhna ngimpi hayang jado dokter, ieu béda pisan jeung jalur karir atawa pakasaban anu ayeuna dilakonan.

## Hasil kontribusi 
Tri Mumpuni katelah tokoh anu ngawangun kamerdikaan masarakat di daérah terpencil ngaliwatan pangwangunan Pembangkit Listrik Tanaga Mikro Hidro (PLTMH), anu geus diaku boh di jero nagara boh di mancanagara.  Gagasan awal pikeun proyék ieu muncul nalika anjeunna sareng salakina, Iskandar Budisaroso Kuntoadji, sering ngumbara ka kampung-kampung sareng ningali poténsi sumber cai anu acan dipaké keur listrik.  Saméméh ngamimitian pangwangunan, maranéhna ngabahas jeung kepala desa satempat pikeun nimbangkeun ngawangun PLTMH ku cara ngamangpaatkeun aliran walungan jeung turbin pikeun ngahasilkeun listrik.

Léngkah satuluyna nyaéta ngumpulkeun data téknis, ngitung biaya anggaran, jeung néangan sumber dana.  Éta ogé ngirim tim sosial pikeun ngawangun hubungan anu hadé jeung masarakat satempat, hususna jeung tokoh agama atawa tokoh adat.  Masarakat saterusna ngawangun organisasi pikeun ngokolakeun PLTMH, diantarana milih pupuhu jeung operator anu dilatih pikeun ngoperasikeun jeung miara mesin.  Pikeun ngajaga pungsionalitas PLTMH, wewengkon resapan cai hulu kudu ditangtayungan ku cara ngalarang pengnutuhan leuweung jeung végétasi.

Nepi ka ayeuna, Tri Mumpuni jeung salakina enggeus nyayogikeun listrik di 65 lokasi ngagunakeun PLTMH.  Pikeun maranéhna, listrik téh lain waé tujuan utama, tapi ogé pikeun ngaberdayakeun désa sacara ékonomis jeung sosial.  Maranéhna miharep pikeun mantuan désa mikawanoh sarta ngamekarkeun poténsi sorangan.

Sanajan ditawaran abus kana politik di nagara éta, maranéhnana nolak kusabab ningali kurangna hormat anu dibikeun ka déwan ku masarakat.  Di luar negeri, kagiatanana ngembang, jeung proyék di Filipina, Rwanda jeung Kénya.  Ayeuna, maranéhna nampa pembiayaan ti jero jeung luar nagri pikeun proyék-proyékna.

## Référénsi
Déprési prénatal

**Déprési prénatal** nyaéta gangguan haté anu lumangsung nalika kakandungan jeung kajadian saenggeus ngalahirkeun.  Gejala bisa rupa-rupa ti hampang nepi ka parna, sarta dina kasus nu jarang dipake, gejala parna bisa ngancem kaséhatan sarta lumangsungna kahirupan indung jeung orok.

Sanajan kitu, déprési prénatal bisa diubaran.  Penting pikeun mikawanoh kana tanda jeung gejala, faktor résiko, jeung pilihan pangobatan anu sayogi.  Upama jalma resep ngalaman duprési prénatal, penting pikeun néangan bantuan médis jeung dukungan anu pas.

Salian ti éta anu ngalaman ieu déprési bisa ditanda ku kaayaan kasusah saré (sanajan orok geus saré), hudang isuk-isuk, atawa mindeng saré, ayana parobahan abnormal dina napsu atawa parobahan beurat anu teu karencana, nyeri atanapi nyeri fisik, nyeri sirah, keram, atawa masalah pencernaan anu henteu dipikanyaho sabab fisik jeung henteu dileungitkeun kalayan perawatan, kahéséan beungkeutan atawa ngabentuk kantétan émosional jeung orok, mamang konstan ngeunaan kamampuhan pikeun miara orok, pikiran ngeunaan maot atanapi ngarugikeun diri atanapi orok atanapi nyobian bunuh diri. Panaliti terus diajar pilihan perlakuan pikeun déprési prénatal. Panyadia kaséhatan bisa ngajelaskeun perlakuan anu béda jeung ngabantuan milih anu pang alusna dumasar kana gejala anu karasa. Diajar leuwih loba ngeunaan pendekatan pikeun ngubaran éprési prénatal anu kalakonan ayeuna.

## Référénsi
Acchedya Jagaddhita

**Acchedya Jagaddhita** babar12 Méi 1997, nyaéta atlét angkat besi ti Indonésia. Dina Olimpiade Pemuda Musim Panas 2014 di Nanjing, Cina, manéhna ngawakilan Indonésia. Manéhna bersaing di kelas 58 kg awéwé jeung junun ngahontal ka-4.

Dina Islamic Solidarity Games 2017 anu diayakeun di Baku, Azérbaijan, manéhna meunang medali pérak dina kelas 58 kg awéwé. Saterusna, dina Asian Indoor and Martial Arts Games 2017 di Ashgabat, Turkménistan, manéhna meunang medali perunggu dina katégori anu sarua.

Dina Asian Games 2018 di Jakarta, Indonésia, manéhna ngawakilan deui Indonésia dina kelas 58 kg awéwé jeung réngking ka-5. Nanging, dina taun 2019, manéhna kalibet dina skandal doping, dimana manéhna diuji positip pikeun métandienone. Hasilna, Féderasi Angkat Besi Internasional ngaluarkeun larangan pikeun anggotana pikeun bersaing nepi ka 2023.
Satyawati Suleiman

**Satyawati Suleiman** (07 Oktober 1920) mangrupakeun ahli Ikonografi (seni arca). Lian ti éta manéhna ogé miboga karep dina widang benda pusaka titinggal karuhun anu réa.

## Lalampahan Karier 
Satyawati Suleiman mimiti ancrub ka dunya anu patalina jeung hal purbakala nalika manéhna tamat sakola di Hogere Burgerschool di Prins Hendrik School taun 1940. Manéhna miharep sanggeus lulus bakal kuliah ka Fakultas Sastra di Recht Hogeshool disingkat janten RH,  anu ayeuna jadi Fakultas Hukum. Nalika baheula ngan aya dua paguron luhur di Betawi, nyaéta RH jeung *Geneeskundige Hogesgool, dan Technische Hogeschool* disingget jadi TH atawa ITB. Di taun 1940 Setyawati pindah ka *Fakulteit der Letteren en Wijsbegeerte* atawa *Fakultas Sastra dan Filsafat.* Di taun 1953 manéhna lulus nyangking gelar sarjana Ilmu Purbakala.

## Référénsi
Anastasia Muliana

**Anatasia Mulianan** atawa Anastasia Hanifah Muliana nyaéta insinyur mesin ti Indonésia jeung Amérika Serikat. Panalitianana museurkeun kana daérah mékanika padet jeung viscoelasticity, hususna anu aya hubunganana jeung aspal, laminasi, bahan pinter sareng bahan komposit anu sanés. Manéhna jadi profésor dina rékayasa mékanis di Texas A&M University. Di dinya, manéhna ogé jadi Proféssor Linda & Ralph Schmidt '68 dina bimbingan fakultas jeung kasuksésan dina rékayasa mékanis, ogé ombudsman fakultas pikeun sakola rékayasa.

## Pangatikan jeung pakasaban 
Muliana diajar téknik sipil di Institut Téknologi Bandung, sarta lulus taun 1997. Sanggeus éta, manéhna neruskeun studi pascasarjana di Géorgia Tech, dimana manéhna meunangkeun gelar master dina téknik sipil taun 1999. Tapi, manéhna saterusna pindah ka widang sipil rékayasa struktural jeung mékanika pikeun gelar doktorna dina taun 2004.

Dina 2004, Muliana ngagabung Texas A&M University salaku asistén dosén di jurusan rékayasa mékanis. Engké, manéhba diwanohkeun ka *associate professor* dina taun 2010. Kontribusina diakuan ku universitas jeung TEES Fakultas Fellow na Cain Fakultas Fellow panghargaan di 2016. Salaku tambahan, dina 2017, manéhna dingaranan G. Paul Pepper '54 Professor.

## Référénsi
Marsheilla Gischa Islami

**Marsheilla Gischa Islami** (Blitar, 25 Maret 1997) mangrupakeun atlét bulu tangkis ti Indonésia anu tanding dina katégori ganda putri jeung ganda campuran. Islami mangrupakeun atlét ti akademi PB Djarum mimiti aub di taun 2013.

## Préstasi 
Sababaraha préstasi anu kacangking ku Islami di antarana:

* Semifinalis BWF Tour Super 10 - Orleans Masters 2018 (ganda campuran)
* Juara Finnish Open International Challenge 2018 (ganda campuran)
* Semifinalis Indonesia International Challenge 2017 (ganda putri)
* Semifinalis Indonesia International Series 2017 (ganda campuran)

## Référénsi
Martha Gultom

**Martha Gultom** mangrupakeun atlét renang. Manéhna atlét munggaran wanoja asal Indonésia anu tampil di Olimpiade. Martha Gultom miboga pancén jadi wawakil Indonesia di taun 1956.

## Référénsi
Merisa Cindy Sahputri

**Merisa Cindy Sahputri** (Sragen, Jawa Tengah 29 Mei 1996) mangrupakeun atlet bulu tangkis Indonesia anu asup katégori ganda putri. Merisa gabung ti klub Suryanaga Mutiara Timur Surabaya, Jawa Timur. Di taun 2019 Merisa kudu gedé haté lantara kudu dégradasi ti Pelatihan Nasional PBSI. Ieu hal dilantarankeun aya sababaraha kuota atlét anu kudu dipangkas, lantaran Pelatihan Nasional keur fokus pikeun Olimpiade 2020 di Tokyo.

## Préstasi 
Merisa pernah jadi juara BWF International Polish Open di taun 2017. Lian ti éta pernah jadi jawara kadua di kompetisi USM Indonesia International 2016 jeung di kompetisi Vietnam International 2014.

## Référénsi
Melani Putri

**Melani Putri** (21 Juli 2000) mangrupakeun atlét dayung asal Indonésia. Manéhna jadi wawakil Indonésia dina kagiatan sculls ganda ringan putri di Olimpiade Tokyo taun 2020. Di kompetisi anu séjén manéhna ngahontal dua perak di SEA Games Hanoi taun 2021.

## Karier 
Melani mimiti wanoh jeung olahraga dayung di taun 2014. Saméméh ngawakilan Indonesia di Olimpiade Tokyo manéhna pernah ngilu sababaraha kompetisi di antarana: 

* Pekan Olahraga Pelajar tingkat Nasional (POPNAS) 2015.
* Pekan Olahraga Nasional (PON) Jabar 2016.Di ieu kompetisi manéhna ngahontal emas di kelas Quadruple jeung perunggu di kelas Single Scull.
* South East Asia Rowing Federation (SEARF) anu dilaksanakeun di Vietnam taun 2017. Hasilna, Melani ngahontal medali perunggu di kelas Double Scull jeung Single Scull.

## Référénsi
Krisda Putri Aprilia

**Krisda Putri Aprilia** (Ujung Pandang, 5 April 1999) nyaéta atlét karaté ti Sulawési Selatan anu ngahontal mendali emas di nomor *Kata Perorangan Putri* kagiatan PON XX Papua 2021. Saméméh jadi atlét PON, manéhna pernah jadi wawakil Makassar sarta ngahasilkeun mendali emas di kagiatan Pekan Olahraga Daerah (Porda) ka XVI Sulawesi Selatan anu lumangsung di Pintang 2019. Ngaran bapana Gasfar Rubak, sedengkeun ngaran indungna Balgis. Ti leuleutik Krisda miboga karep jeung préstasi di widang karaté.

## Préstasi 
Sababaraha préstasi anu kacangking ku Krisda di antarana:

* Medali Emas Sea Games 2019 

* Filipina Medali Emas Asean University Games 2022 
* Thailand Medali Emas Southeast Asian Championships 2022 
* Kamboja Medali Emas PON XX 2022 
* Papua Medali Perak Asian Championships 2021 
* Kazakhstan Medali Perunggu Islamic Solidarity Games 2021 
* Turki Medali Perunggu Sea Games 2021 
* Vietnam Medali Perunggu Sea Games 2023 Kamboja.

## Référénsi
Premana Wardayanti Premadi

**Premana Wardayanti Premadi**, lahir 13 Juli 1964, nyaéta saurang astronom ti Indonésia anu jadi guru besar di Institut Téknologi Bandung. Kusabab 2018, manéhna kungsi mancén kapala Observatorium Bosscha.

## Kahirupan 
Premadi dibabarkeun di Surabaya, Jawa Kulon tanggal 13 Juli 1964. Bapana, Premadi, saurang dokter bedah, sedengkeun indungna, Soewarni Premadi, digawé minangka perawat. Dina mangsa SD, manéhna kuliah di Palémbang saméméh nuluykeun kuliah di Jakarta. Inspirasi awalna pikeun diajar astronomi asalna tina guru SMA jueng alatan gambar anu dikirim ku Program Voyager.

## Référénsi
Walét sapi

jmpl|*Collocalia esculenta*

**Walét sapi** (***Collocalia esculenta***) nyaéta hiji manuk anu asalna tina  kulawarga *Apodidae*.

## Pedaran 
Walét sapi mibanda kelir hideung semu paul sarta katempo ngagurilap hérang. Walét sapi tayalian hiji walét anu pangawakanna pang leutikna, panjang awakna ngan 10 cm. sarta bulu palebah beuteungna semu bodas. Buntutna katempo rasa nyagak. Panonna coklat kolot, pamatuk bodas. Sorana tarik.

Di Indonésia, walét ieu loba kapanggih  di Jawa jeung Bali. Habitatna ngalimpudan dataran luhur, naha di tegalan anapon di leuweung.

Walét sapi mangsa hiber sok ngabring, sanajan henteu rapih. Walét ieu teu bisa hiber lila tur jauh. Ilaharna hiberna tara kungsi luhur ngalayang puputeran luhureun taneuh atawa susukan pikeun mandi jeung nginum. Mangsa néangan hakaneun, remen katempo hiber kukurilangan luhureun tangkal anu jangkung, bari nyiar hakaneun mangrupa gegeremet, nyiruan, jeung sajabana.

Sayangna naplok dina lalangit guha anu caang, anu dijieun tina lukut jeung jukut anu ditapelkeun maké cai ciduhna. Sayangna ogé remen kapanggih dina batu, juru wangunan atawa gedong. Mangsa ngendog ngan 2 siki, kelirna bodas wangunna lonyod. Walét sapi nyieun sayang henteu gumantung kana usum kawin, jadi bisa waé nyieun sayang sapanjang taun.

## Dicutat tina 
## Tutumbu ka luar 
* Berkas di Google.
Rose Amal

**Rose Amal** (dilahirkeun taun 1965) nyaéta inohong awéwé inspiratif dina widang élmu.  Ayeuna, manéhna ngajabat salaku profesor élmu di Universitas New South Wales, Australia, jeung geus diakuan salaku Australian Laureate Fellow.  Dina 11 Juni 2018, Rose Amal nampi Companion of the Order of Australia (AC), panghargaan pangluhurna dina rékayasa kimia.  Manéhna ogé profésor di Fakultas Téknik Kimia UNSW, anu mangrupakeun salah sahiji dalapan universitas riset terkemuka di Australia.

Jalan kasuksesan Rose Amal dimimitian nalika manéhna dicalonkeun pikeun nampa Companion of the Order of Australia (AC) ku urut réktor.  Manéhna apal ngeunaan nominasi ieu ngan ukur sababaraha poé saméméh dibéwarakeun sacara resmi.  Salaku panalungtik rékayasa kimia terkemuka, Rose geus nyebarkeun leuwih ti 450 publikasi jeung dicutat 11,700 kali dina bulan Pebruari 2017, kalayan indéks H-61.  Salian ti mangrupa panalungtik pinunjul, Rose ogé dipikawanoh minangka pembimbing anu boga pangaruh jeung sumber inspirasi, hususna pikeun wanoja anu mikaresep kana dunya élmu.

Dina 2003, Rose kapilih salaku panalungtik pangalusna di UNSW sarta geus jadi Proféssor Scientia saprak 2009. Manéhna ogé kaasup dina daptar Top 100 Insinyur Paling Berpengaruh Australia salila tilu taun berturut (2012-2015) jeung narima Judy Raper Women in Engineering. Ajenan Kapamingpinan di 2012. Rose oge insinyur awéwé munggaran ngaku ka Australia Akademi Élmu (FAA), hiji anggota Australia Akademi Élmu Téhnologi sarta Téknik (FTSE), sarta anggota *honorary of Insinyur Australia.*

## Pangatikan 
Rose Amal, wanoja anu lahir di Médan, Indonésia, atikan nepi ka tingkat SMA di Indonésia.  Dina 1983, manéhna pindah ka Australia sarta nuluykeun atikan sarjana di Universitas New South Wales, Australia.  Dina 1988, manéhna junun meunangkeun B.E.  (Sarjana Téknik) dina rékayasa kimia.

## Panalungtikan 
Di Universitas New South Wales (UNSW), Rose Amal geus nyusun rencana pikeun sistem katalis anu leuwih éfisién ngagunakeun tanaga surya.  Énergi ieu dikumpulkeun ngaliwatan panels surya dipasang dina hateup Gedong Téhnologi Tyree, dimana Rose Amal gawéna.  Tujuan utama proyék ieu nyaéta pikeun ngarobah cai jeung karbon dioksida jadi sumber bahan bakar anu biasa dianyari.  Dina prosésna, tanaga surya ngaktifkeun katalis anu ngamungkinkeun cai robah jadi oksigén jeung hidrogén.  Hidrogén tuluy ngaréaksikeun jeung karbon dioksida, ngahasilkeun bahan bakar anu ramah lingkungan.  Hasil panalungtikan Rose nya éta ngembangkeun sistem katalis leuwih affordable, ngurangan *reliance on platinum* nu ilaharna dipaké pikeun meulah cai jadi hidrogén.  Gantina, Rose harnesses tanaga surya pikeun ngarecah karbon dioksida, ngahasilkeun suluh anu éfisién.
Témbok pamisah Israél

[jmpl|Témbok pamisah Israél (garis [beureum)]]
**Témbok pamisah Israél** nyaéta struktur pamisahan anu diwangun antara wilayah Israél anu bener jeung daérah Paléstina. Tujuan pangwangunanana nyaéta pikeun ngungkulan ancaman bom bunuh diri ti daérah Paléstina. Sanajan kitu, témbok ieu geus narima loba kritik internasional sabab dianggap ngaganggu kahirupan masarakat Paléstina sarta dituduh maok daérah nu statusna teu jelas.

Masarakat internasional dina dasarna euweuh bantahan kana pangwangunan ieu témbok, salila éta luyu jeung wates anu ditetepkeun dina garis gencatan senjata taun 1949. Panggihan lengkep, total panjang témbok ieu ngahontal kira-kira 700 kilométer (430 mil). Lolobana struktur ieu diwangun ku pager maké cucuk kawat jeung daérah pangaluaran anu lega rata-rata 60 méter (200 ft), sedengkeun sésana 10% dijieun tina témbok beton nepi ka jangkungna 8 méter (26 ft). Nepi ka taun 2012, kira-kira 62,1% tina témbok ieu geus anggeus, 8% dina konstruksi, jeung 29,9% masih aya tapi acan ngamimitian pangwangunan.

Témbok sabagéan gedé diwangun di sapanjang Sisi Kulon jeung nuturkeun bagian tina garis wates tina Perjangjian Gencatan Senjata 1949, atawa katelah "Garis Héjo" antara wilayah Israél jeung Paléstina. Numutkeun organisasi hak asasi manusa Israél B'Tselem, kira-kira 8,5% ti Tepi Kulon aya di sisi témbok Israél, sedengkeun 3,4% aya di sisi séjén, tapi sakapeung dikurilingan ku struktur éta.

## Référénsi
Patelak Drake-Kendrick Lamar

Ti mimiti dékade 2010an, Rapper asal Kanada Drake sareng rapper asal Amérika Kendrick Lamar parantos kalibet dina patelak rap. Sanajan kungsi ngandeg ti taun 2015,  duanana balik deui paséa pas ahir sasih Maret 2024 saatos perdana lagu "Like That" karya Future, Metro Boomin sareng Lamar.

Taun 2011, maranéhanana ngayakeun kolaborasi dina album Drake, *Take Care*, sareng sataun saterusna dina albumna Lamar, *Good Kid, M.A.A.D. City*. Dina taun 2013, Lamar nyindiran sababaraha rapper kaasup Drake dina lagu "Control" karya Big Sean. Anjeunna nétélakeun yén lirikna dimaksudkeun pikeun ditempo salaku "persaingan ramah".

Dina sasih Oktober 2023, J. Cole nyebutkeun dina lagu "First Person Shooter" tina albumna Drake *For All the Dogs* yén anjeunna, Drake, sareng Lamar téh 'tilu besarna genre hip hop' (Big Three). Dina Maret 2024, konplik ngahaneutan deui nalika Lamar nolak ayana istilah "Big Three" sakaligus nga-*diss* duanana dina lagu "Like That". Cole tuluy ngabales Lamar dina lagu diss "7 Minute Drill". Tapi, Cole nuhunkeun hampura sareng ngahapus lagu éta tina jasa streaming.

Drake teras ngarilis lagu "Push Ups" sareng "Taylor Made Freestyle" dina sasih April. "Taylor Made Freestyle" téh ngandung vokal Tupac Shakur sareng Snoop Dogg anu dijieun ku kecerdasan buatan (AI). Pihakna Tupac teu sapuk ku pamakéan sorana Tupac dina laguna jeung ngacem Drake bakal dibawa ka méja héjo. Kumargi éta, lagu ieu dipupus ti média sosial. Salaku réspon keur Drake, Lamar ngarilis lagu "Euphoria" dina 30 April sareng "6:16 di LA" dina 3 Mei.

Drake ngabales ku lagu "Family Matters" dina dinten éta. Dina laguna, Drake nuduh Lamar yén Lamar teh palaku KDRT sareng nyatakeun yén salah sahiji budakna Lamar téh sabenerna budak manajerna Dave Free. Dua puluh menit sanggeus eta, Lamar ngarilis "Meet the Grahams", nuduh Drake salaku prédator séksual, perdagangan séks, sareng gaduh budak rusiah. Lamar teras ngaluarkeun lagu "Not Like Us" pas sontenna, tuluy nuduh Drake téh saurang pédofil sareng ngabohong ngeunaan kulawarga Lamar. Dina 5 Méi, Drake ngabales ku laguna "The Heart Part 6", nolak tuduhan Lamar sarta ngaku timnya masihan Lamar informasi palsu ngeunaan anak rusiah éta.
Obsérvatorium Sierra Nevada

**Obsérvatorium Sierra Nevada** (basa Spanyol: **Observatorio de Sierra Nevada**; **OSN**; kode: J86) perenahna aya di Loma de Dilar (2896 m di luhur beungeut laut) di pagunungan Sierra Nevada, di Provinsi Granada, Spanyol; mimiti ditangtungkeun taun 1981. Ieu obsérvatorium téh dijalankeun jeung dikokolakeun ku Instituto de Astrofísica de Andalucía (Institut Astrofisika Andalusia - IAA) nu boga dua téléskop Nasmyth nu liangna 1,5 jeung 0,9 méter.

## Galéri 

File:SierraNevadaObservatoryOpticalTelescope.JPG|Téléksop optikal modérn IAA
File:SierraNevadaObservatoryRadioTelescope.JPG|Radio téléskop nu dikokolakeun ku Institut_de_Radio_Astronomie_Millimétrique (IRAM)
File:Sierra Nevada Observatory Radio Telescope Closeup.jpg|Pidangan jarak deukeut téléskop radio IRAM
Observatorio Mojon del Trigo 2014-08-07.jpg|Obsérvatorium heubeul Mojón del Trigo, perenahna dina 37°05′27″LU 3°22′55″W
File:OSN - Observatorio de Sierra Nevada - IAA -Telescope 1.5m.jpg|Téléskop 1.5 méter OSN

## Tempo ogé 
* Béréndélan téléskop pamantul optik panggedéna

## Tutumbu kaluar 
* Ramatloka resmi
Pangsi

**Pangsi** mangrupa salasahiji raksukan tradisional ti Jawa Barat sarta Banten, Indonésia. Ieu raksukan umumna dipaké ku urang Sunda sarta urang Betawi. 

Pangsi téh mangrupa sasetél baju atasan (biasana disebut salontré) sarta calana komprang polos anu panjangna teu ngaleuwihan indung suku. Ieu raksukan ilaharna dipaké ku pameget, jawara, pamaén Maén Po, nepi ka pamuka masarakat. Raksukan pangsi geus dipaké ku karuhun jaman baheula sarta jadi warisan budaya anu turun-tumurun nepi ka ayeuna.

## Filosofi 
Pangsi téh ngaran raksukan anu miboga singketanna, nya éta " Pangeusi numpang ka sisi" anu hartina raksukan anu nutupan awak, makéna ku cara dibeulitkeun siga maké sarung.

Raksukan pangsi teu sagayawah dipaké, pangsi ogé miboga filosofi atawa ma'na, nya éta " Tangtung, Nangtung, Samping"

**Tangtung**

Tangtung mangrupa singketan tina " Tangtungan Ki Sunda Nyuwu kana Suja" anu hartina miboga jati diri anu kuat tur alus pamadegan.

## Runtuyan Maké Pangsi 
Dina maké raksukan Pangsi tangtu kudu saluyu jeung runtuyan maké na sangkan katingali merenah tur alus nalika maké na, aya sasabaraha runtuyan dina maké Pangsi, nya éta:

# Dimimitian ti calana heula, tuluy pageuhan ku meulitkeun tali kana calana,
# Paké Salontréng saperti kaméja biasa,
# Gunakeun ikét sirah tina kaén sacara ngalintang nepi ka jadi segitiga, tuluy tileup kaén lalaunan tina bagéan anu ngalintang panjang,tileup na cukup tilu nepi ka lima séntiméter. 

## Kaonjoyan jeung kahéngkéran 
Dilitik leuwih jero, raksukan Pangsi ogé miboga kaonjoyan jeung kahéngkéranna sorangan, saperti:

**Kaonjoyan:**

# Miboga kabudayaan dina wewengkon saperti dina warna jeung désain anu alus tur unik anu bisa melongkeun kaéndahan di hiiji wewengkon.
# Némbongkeun idéntitas wewengkon anu penting sabab bisa némbongkeun idéntitas jeung kareueus hiji jalma ka wewengkonna.
# Bisa dimekarkeun, najan raksukan pangsi téh mangrupa raksukan adat anu aya ti baheula, teu satuluyna teu bisa dimekarkeun. Loba ogé anu nyieun baju maké modél baju anu modéren kana baju pangsi nepikeun bisa katempo *stylish* jeung bisa dipaké di sababaraha kasempetan kagiatan atawa acara.
# Ngamumulé Budaya. Ku urang ngajaga jeung ngamumulé pakéan salaku warisan karuhun, éta geus némbongkeun yén kabengharan budaya wewengkon téh kajaga.
# Bisa dipaké salau baju pangantén, anu bakal katempo leuwih elegan.

## Référénsi:
Kendrick Lamar

**Kendrick Lamar Duckworth** (gumelar di Compton, California, 17 Juni 1987) dikenal ogé **Kendrick Lamar** atawa **K.dot** nyaéta salah sahiji *rapper* sareng panulis lagu ti Amérika Sarikat. Kendrick kawéntar salaku salah sahiji inohong paling berpengaruh dina génrena, ku lantaran manéhna ngasupkeun pesen-pesen mangrupa koméntar sosial jeung kritik dina lirik laguna. 
Dina taun 2018, Kendrick Lamar jadi artis kahiji nu meunangkeun Hadiah Pulitzer dina widang musik salian musisi klasik atawa jazz pikeun albeumna, “*Damn*”.

## Diskografi 
### Albeum studio 
* *Section.80* (Juli 2011)
* *good kid, m.A.A.d. city* (Oktober 2012)
* *To Pimp a Butterfly* (Maret 2015)
* *Damn* (2017)
* *Mr. Morale & the Big Steppers* (2022)
* *GNX* (2024)

### Album kompilasi 
**Untitled Unmastered* (Maret 2016)

### Album soundtrack 
* *Black Panther: The Album* (9 Fébruari 2018, )

### EP 
* *Kendrick Lamar EP* (2009)

### Mixtape 
* *Y.H.N.I.C. (Hub City Threat: Minorof the Year)* (2004, ) 
* *Training Day* (2005, ) 
* ''No Sleep 'Til NYC* (2007, )
* *C4* (2009, )
**Overly Dedicated'' (2010) 

### Singel 
* "HiiiPower"
* "My People"
* "The Recipe"
* "Swimming Pools (Drank)"
* "Backseat Freestyle"
* "Poetic Justice"
* "Bitch, Don't Kill My Vibe"
* "I"
* "The Blacker the Berry"
* "King Kunta"
* "Alright"
* "These Walls"
* "Untitld 07 | levitate"
* "Humble"
* "Loyalty"
* "Love"
* "All the Stars"
* "King's Dead"
* "Pray For Me"
* "N95"
* "Silent Hill"
* "Die Hard"
* "The Hillbillies"
* "Like That"
* "Euphoria"
* "6:16 in LA"
* "Meet The Grahams"
* "Not Like Us"

## Tingali ogé 
* Patelak Drake-Kendrick Lamar

## Referensi
Michael E. Brown

**Michael E. Brown** (gumelar 5 Juni 1965) téh astronom Amérika, nu kungsi jadi profésor astronomi kaplanétan di Institut Téhnologi California (Caltech) ti keur taun 2003. Tim-na manggih loba objék trans-Neptunian, kaasup planét katé Eris, nu mimitina mah disangka leuwih badag tibatan Pluto, ngabalukarkeun sawala ngeunaan wangenan planét.

## Rujukan
Venevisión

**Venevisión** nyaéta jaringan televisi Vénézuéla milik Grupo Cisneros. Stasion ieu diadegkeun dina taun 1961 ku Diego Cisneros. Kantor pusatna di Caracas.

## Rujukan 
## Tumbu éksternal 
*
Hidrosefalus

**Hidrosefalus** nyaeta panyakit anu disebabkeun ku gangguan aliran cai dina jero otak, biasana dina bagean ventrikel serebral, ruang subarachnoid, atawa ruang subdural. Kusabab ieu gangguan, cairan dina jero otak jadi ngalobaan nu saterusna bakal ngahalangan jaringan otak disakitarna, utamana pusat-pusat vital saraf. jeung jumlahna bisa leuwih badag lamun di negara-negara berkembang. Dina tekanan normal, sakurang-kurangna aya lima jalma anu kakeunaan ieu panyakit dina unggal 100.000 populasi. Ku kitu oge, faktor umur jadi salah sahiji panyabab nambahna penderita ieu panyakit.

Ningali dina sajarahna, asal kecap hidrosefalus nyaeta tina basa Yunani: ὕδωρ, *hydōr*, artina cai, jeung κεφαλή, *kephalē*, artina sirah.

## Rujukan
Kini-kini

**Kini-kini** nyaéta sato anu megar tina endog papatong. Kini-kini hirupna dina cai ti endog nepi ka
megar, sanggeus éta ngaliwatan métamorfosis jadi
nimfa lajeng ganti kulitna (*karapas*) jadi papatong.

## Habitat
Kini-kini loloba kapanggih hirup di wewengkon tropis jeung subtropis, méakeun hirupna di jero cai. Katempo hirup ditempat kayaning sawah, solokan, bendungan, situ, rawa, jeung balong.

## Dicutat Tina
Gabus

**Gabus**; *Channa striatus* nyaéta hiji lauk anu asalna tina kulawarga *channidae*.

*Channa striatus* loba kapanggih hirup di susukan atawa situ di  Sulawesi, Kapuloan Sunda, Maluku. Saméméhna teu dipikanyaho ti Irian Jaya, Nugini, tapi dikumpulkeun dina aliran deukeut Bintuni di Semenanjung Vogelkop.

## Ciri mandiri
Awakna manjang semu buleud; huluna gepéng (kawas oray); cécépét buntutna buleud. Kelir tonggong jeng awakna  poék sarta borontok kombinasi kelir hideung nepi ka semu konéng, palebah beuteungna bodas; sungutna rubak bisa calawak kalayan huntuna rangéténg.

## Mangpaat ubar
Sagigireun dimangpaatkeun pikeun *lauk pauk*, lauk gabus geus ditalungtik ku dababaraha nagara pikeun ubar. Hiji *formulasi* tina ékstrak lauk gabus anu kabuktian mujarab
pikeun nurunkeun kadar gula getih ku cara ngahijikeun sareng ékstrak
lauk gabus *(Channa striata)* anu ngagaduhan kagiatan
nyageurkeun tatu *gangren* dina pasén diabétes sareng tatu saatos
operasi, dipiharep janten hiji antidiabétik. 
Kabuktian ékstrak lauk gabus ieu bisa ngurangan kadar gula getih nepika 86,00%, leuwih gedé
ti *glibenclamide* ku 76% nu dipaké salaku kontrol positif.
Kandungan albumin dina lauk gabus mibanda kagunaan pikeun nyingkahan sitokin proinflamasi tayalian TNFα dan IFNγ, bisa ngubaran hipoalbumin utama ka jalma anu ngarandapan *inflamasi* panyakit nahun (*kronis*) kayaning gagal ginjal sarta kurang asupan protéin.

## Dicutat tina
Ancak

**Ancak**; *Ficus rumphii Bl. * katelah ogé waringin jawa nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina genus Ficus kulawargana Ara, *Moraceae*. Ngaran Ficus rumphii dicokot tina ngaran saurang ahli botani asal Jerman, tayalian Georg Eberhard Rumphius.

## Ciri mandiri 
Ficus rumphii téh jangkungna bisa ngahontal 20 méter, ieu tutuwuhan bisa kapanggih hirup salaku epifit mun kaparengan sikina murag dina sela-sela dahan tangka séjén. Kaina mibanda kelir bodas semu kulawu. Daunna buleud endog kalawan méncos ka tung-tungnakeun kelirna semu beureum nalika masih kénéh ngora saterusna robah jadi héjo kolot mangsa geus ngolotan. Tulang daun katempo écés. Kawas  *spésiés* Ficus anu séjéna, geutahna tangkal acak mibanda kelir bodas. Kembangna *diserbuki* ku  nyiruan. Ficus rumphii kagolongkeun tutuwuhan anu mibanda dua tempat hartina anu hirup dina hiji tempat mubanda kembang lalaki wungkul anu hirup di tempat séjén mibanda kembang awéwé wungkul. Kembangna anu di *serbuki* ku nyiruan, éngkena baris jadi buah. Buah Ficus rumphii kelirna hideung, wujusna buleud, loba mibanda siki tur rasana amis. Ieu buah dipikaresep ku manuk jeung lalay anu sakalian ogé ngabantu dina prakna *penyerbukan*.

## Kagunaan
Tangkal ieu sok dimangpaatkeun pikeun pangiuhan, anu remen katempo ogé ieu tangkal dimangpaatkeun salaku Bonsai.

## Sebaran 
Ieu tangkal loba kapanggih hirup di India, Cina kidul, Indochina, jeung Malaysia. di Myanmar, ieu tangkal sok disebut  *nyaung-phyu*, di China disebutna  *Xin ye  rong*. Di Indonésia, ieu tangkal disebut Ancak (Bl), Waringin Jawa (Jw). Dina basa Inggris ieu tangkal ngarana  Rumphf's Fig. Ieu tangkal dok kapanggih hirup di sisi susukan, sela-sela batu jeung dahan tatangkalan. 

## Dicutat tina
Cantigi wangi

**Cantigi wangi**; Gandapura; *Poerwa djamboe* (Jawa); *Gaultheria fragrantissima*, nyaéta hiji spésiés tutuwuhan kembangan anu pituin ti Asia kidul jeung Asia tenggara tina genus Gaultheria.
Tutuwuhan ieu aya di Assam, di Nilgiris, sareng di pasir caket Toungoo, di Burma, tapi dugi ka ayeuna tétéla teu aya usaha anu soson-soson pikeun ngamangpaatkeunana salaku daun anu ngahasilkeun minyak *wintergreen* (ngaran komérsial pikeun métil salisilat).

## Ciri mandiri
Tangkal cantigi wangi téh  kagolongkeun tangkal leutik anu ngarungkun, usum kembangan mimiti bulan April nepi ka bulan Méi.

Wujud tangkal, ukuranna sarta daunna tiasa bénten pisan dumasar kana habitatna, dina leuweung anu iuh tur jemlék taneuhna tangkal cantigi wangi ilaharna mangrupa rungkun badag atawa tangkal leutik jeung daun badag. Dina kaayaan anu langkung garing sareng negrak katojo panon poé sapertos di lamping gunung, tangkal éta mangrupikeun rungkun leutik anu daunna laleutik.

Minyak tina daun *Gaultheria fragrantissima* mibanda hasiat séjén salaku ubar asup angin, pikeun asup angin dipaké ± 2 ml minyak *Gaultheria
fragrantissima*. Digosok kana dada jeung beuteung.

Digunakeun sacara topikal pikeun ngubaran rematik, scabies, sareng neuralgia,  dicandak sacara internal pikeun ngubaran cacingan.

## Komposisi kandungan kimia
Daun jeung tangkal 7,6 cc M. minyak tina s.g. tina 1,175, jadi 0,89%, ampir 98% diwangun ku métil salisilat.

## Lainna
Babakan diserep ogé sanggeus aplikasi rapih, sarta henteu dianjurkeun alatan poténsi *sensitizing* kuat. *Métil salisilat*, kapanggih dina *Sweet Birch* *(Betula lenta)* jeung *Wintergreen* (Gaultheria fragrantissima atanapi procumbens), kaserep pisan kalawan bébas, utamana dina ayana cai; Ku alatan éta, *Cautious*, kacida éncér, pamakéan lokal wungkul *imperatif* kalawan aplikasi tina minyak ieu.

## Subspésiés
Aya tilu subspésiés anu dipikanyaho:
* '''*Gaultheria fragrantissima* var. *obovata*** S.Panda & Sanjappa – south Western Ghats di Tamil [[Nadu] di India kalér.
* ***Gaultheria fragrantissima* subsp. *punctata*'* (Blume) Steenis – Sumatra, Java, jeung Bali. *Gaultheria punctata* Blume ieu mangrupa *sinonim''.

## Dicutat tina
## Tutumbu ka luar 
*jstor.org
*Pollen morphology or some selected plants from Horton Plains

Kategori :Tutuwuhan ubar
Bangku

**Bangku**; *Bench ; Banco; lincak* nyaéta parabot paragi diuk anu ukuranna leuwih panjang batan korsi. Alatan panjang, bangku bisa didiukan ku sababaraha urang dina waktu anu sarua. Bangku ilaharna dijieun tina bahan kai, logam, plastik, batu jeung sajabana.
Ditempo dina wujudna bangku aya anu makéq panyarandéan aya ogé anu henteu maké, ilaharna bangkumah di tempatkeun diluar rohangan kayaning di taman, diburuan, atawa tempat séjén anu remen kadatangan jalma réa saperti di warung, kantor, greja  jeung réa-réa deui.

## Bangku dumasar kana tempatna
#  Bangku taman disayagikeun  salaku tempat linggih dina taman umum, sangkan anu ngajugjug ka taman bisa ngaso di heula.
#  Bangku piknik, atawa bangku parasmanan catering, ieu mah bangkuna mibanda suku anu bisa ditilepkeun, supados ngagancangkeun transportasi jeung neundeun.
#  Bangku kantor, bangku sakola, Jeung Rea-rea deui 

File:Birds on a bench, Monaghan - geograph.org.uk - 2696761.jpg
File:Marktkirche, Wiesbaden, Nave view 20200613 1.jpg
File:Área Recreativa de Arenas Negras 01.jpg
File:Public bench in Goyave (Guadeloupe).jpg

## Dicutat tina
Bincurang

Bincurang (Basa Indonésia: tulang kering; Basa Inggris: tibia) nyaéta salasahiji tulang bitis anu panggedéna sarta pangkuatna. Ieu tulang perenahna aya di handapeun tuur sarta luhureun mumuncangan.

Dina anatomi manusa, bincurang téh mangrupa tulang kadua panggedéna saatos tulang pingping (fémur), sarta miboga pancén utama pikeun nyangga beurat awak.

## Struktur jeung Fungsi 
Bincurang perenahna di bagian sisi *médial* (jero) bitis sarta bisa karaba langsung dina handapeun kulit sajajar jeung tulang Ciséké (*fibula*). Ieu tulang miboga tilu bagian utama:
* **Epifisis proksimal**: Bagian luhur anu nyambung jeung tulang pingping (fémur) sarta ngawangun sendi tuur.
* **Diafisis**: Bagian tengah atawa tangkal tulang anu bentukna prismatik sanyidat (segitiga). Bagian hareupna miboga sisi anu seukeut, anu dina basa sapopoé sok disebut "tulang kering" sabab perenahna langsung di handapeun kulit.
* **Epifisis distal**: Bagian handap anu ngawangun sendi mumuncangan, di mana aya tonjolan anu disebut *malleolus médial*.

Fungsi utama bincurang di antarana:
* Panunjel beurat awak: Bincurang nyaéta tulang utama anu nanggung beban nalika manusa leumpang, lumpat, atawa nangtung.
* Panghubung sandi: Ngabentuk bagian tina sandi tuur (di luhur) sarta sandi mumuncangan (di handap).
* Sinyal kasaimbangan: Babarengan jeung tulang ciséké (fibula), bincurang mantuan ngajaga stabilitas sandi mumuncangan.

## Dicutat tina
Wuwung

**Wuwung**; bubungan  téh nyaéta bagian tina hateup imah anu pang luhurna. Wuwung mangrupakeun lolongkrang tina sambungan hateup kénca jeung katuhu; tukang jeung hareup. Dina kapercayaan Jawa, wuwung téh jadi hiji perlambang punclut gunung suci anu mangrupa tempat suci pang luhurna.
Wuwung aya anu dijieun tina taneuh liat, kramik, séng, semén malah kiwari aya anu dijieun tina asbés, jeung réa-réa deui sarta rupa-rupa papaésna.

## Dicutat tina
Dono (tukang lawak)

**Wahjoe Sardono** (30 Séptémber 1951 – 30 Desémber 2001), leuwih diwangun ku mononim **Dono**, nyaéta hiji aktor, komika, jeung dosen asal Indonésia. Anjeuna mangrupakeun salasahiji tina anggota grup komedi Warkop. Lahir di Delanggu, Klaten, karier Dono dirintis nalika masih kuliah di Universitas Indonesia (UI) ku janten karikaturis jeung aktivis sosial. Anjeuna teras dipilih janten asisten dosen ku guru besar sosialologi UI, Selo Soemardjan, jeung mulai ngajerkeun sababaraha kuliah umum sareng kuliah kelompok sareng Paulus Wirutomo.

Sangkan lulus kuliah, Dono mulai ngabangun popularitas sareng grup Warkop anu teras nglakoni 34 judul film komedi ti taun 1980 nepi ka taun 1995. Sanajan éta, Dono ogé aktif nulis sababaraha novel sareng tulisan-tulisan sosial di média massa nepi ka akhir hayatna. Anjeunna tilar dunya di akhir taun 2001 akibat panyakit kanker paru-paru.

## Referensi
Kakeristenan di Éropa

jmpl|Kakeristenan di Éropa (2010): =  = 1%-2% = 4%-5% = 5%-10% = 10–20% = 20–30% = 30–40% = 40–50% = 50–60% = 60–70% = 70–80% = 80–90% = 90–95% = >95%
**Kakeristenan di Éropa** mangrupa agama kalawan jumlah panganut panglobana di Éropa. Agama ieu dipraktékkeun di Éropa ti abad kahiji, sarta sababaraha Surat Paulus ditujukeun ka urang Kristen nu hirup di Yunani jeung Kakaisaran Romawi.

Numutkeun kana ulikan 2010 ku Pew Research Center, 76,2% tina populasi Éropa ngaidentipikasi Kristen. Dina 2010, Katolik éta grup Kristen panggedena di Éropa, akuntansi pikeun leuwih ti 48% Kristen buana urang. Grup kadua panggedéna nyaéta Ortodoks, anu nyababkeun 32% urang Kristen Éropa. Sanajan Reformasi Protestan dimimitian di Éropa, ngan ngeunaan 19% Kristen Éropa nuturkeun tradisi Protestan. Rusia boga populasi Kristen panglobana di Éropa, dituturkeun ku Jérman jeung Italia.

Pikeun sahenteuna milénium, Éropa ampir sinonim jeung budaya Kristen, sanajan agama asalna di Wétan Tengah. Budaya Kristen maénkeun peran utama dina peradaban Kulon, mangaruhan kamekaran filsafat, seni, sareng sains. Éropa boga warisan budaya Kristen euyeub, kalawan loba wali, syahid jeung paus hailing ti buana. Sadaya paus ti 741 dugi ka 2013 ti Éropa. Éropa ogé imah loba puseur agama Kristen, titilar jeung situs suci.
Pangdagangan budak Atlantik

**Perdagangan budak Atlantik** ogé katelah perdagangan budak trans-Atlantik atanapi perdagangan budak transatlantik, lumangsung sapanjang Samudra Atlantik ti abad ka-15 nepi ka abad ka-19. Mayoritas jalma enslaved sarta dibawa ka Dunya Anyar, via rute padagangan triangular jeung Passage Tengah, sumping ti tengah jeung kulon Afrika Kulon. Aranjeunna dijual ku Afrika kulon ka padagang budak Éropa barat, sedengkeun sajumlah leutik direbut langsung ku padagang budak dina razia basisir, teras dibawa ka buana Amérika.

Jumlah pangbadagna Afrika dibawa ngaliwatan perdagangan budak pikeun jadi imigran Dunya Kuna lumangsung di Amérika Kalér jeung Kidul saméméh ahir abad ka-18. Langkung seueur budak anu dibawa ka Amérika Kidul tibatan ka Kalér. Sistem ékonomi di Atlantik Kidul jeung Karibia dipuseurkeun kana produksi palawija komoditi jeung barang dijual di Éropa, nu ngarah ka kanaékan jumlah budak Afrika dibawa ka Dunya Anyar. Kajadian ieu penting pisan pikeun nagara-nagara Éropa barat anu, dina ahir abad ka-17 sareng ka-18, mimiti ngawangun kakaisaran luar negeri.

Portugis anu kahiji kalibet dina perdagangan budak Dunya Anyar dina abad ka-16. Antara 1418 jeung 1470, maranéhna ngalakukeun runtuyan ékspédisi éksplorasi nu ulang dipetakeun sagara kiduleun Portugal, manggihan wewengkon anyar nu salah ngajajah disebut "sagara nu teu acan kungsi dijajah saméméhna." Dina 1526, Portugis réngsé lalampahan budak trans-Atlantik munggaran ti Afrika ka Amérika, dituturkeun ku nagara séjén afterward. Pamilik kapal nganggap budak salaku kargo anu gancang sareng gampang dijual pikeun padamelan di sagala rupa séktor ékonomi, sapertos ngokolakeun rupa-rupa palawija komoditi, pertambangan, industri wangunan, sareng janten PRT.
Wayback Machine

**Mesin Wayback** nyaéta arsip *digital Waring Wera Wanua* sareng inpormasi sanésna tina Internét anu diciptakeun ku *Internet Archive*, ieu organisasi *nirlaba* anu matuhna di San Fransisco, California.

Ngaran Wayback Machine sorangan dipilih tina hiji pakakas dina séri kartun animasi, The Rocky jeung  Bullwinkle Show. Dina salah sahiji bagéan kartun animasi, Peabody's *Improbable History*, tokoh utama Mr. Peabody sareng Sherman rutin ngagunakeun mesin waktos anu disebut "mesin WABAC" (dibaca "Wayback") pikeun nyaksian, ilubiung, sareng,  remen. Ngarobah hiji kajadian anu  kawentar dina sajarah.

## Dicutat tina
Kategori :Internét
Kategori :Komunikasi
Kategori :Jaringan komputer
Daptar kota di Azerbaijan

Kaca ieu eusina **daptar kota di Azerbaijan**:

* Agdam
* Agdash
* Agjabadi
* Agstafa
* Agsu
* Astara
* Babek
* Baku
* Balakan
* Barda
* Beylagan
* Bilasuvar
* Dashkasan
* Davachi
* Fizuli
* Gadabay
* Ganja
* Goranboy
* Goychay
* Goygol
* Hajigabul
* Imishli
* Ismailli
* Jabrayil
* Jalilabad
* Julfa
* Kalbajar
* Khachmaz
* Khojali
* Khojavend
* Khyrdalan
* Kurdamir
* Lachin
* Lankaran

* Lerik
* Masally
* Mingacevir
* Nakhchivan
* Naftalan
* Neftchala
* Oguz
* Ordubad
* Qabala
* Qakh
* Qazakh
* Quba
* Qubadli
* Qusar
* Saatly
* Sabirabad
* Salyan
* Shahbuz
* Shaki
* Shamakhi
* Shamkir
* Sharur
* Shirvan
* Shusha
* Siazan
* Sumqayit
* Tartar
* Tovuz
* Ujar
* Yardymli
* Yevlakh
* Zangilan
* Zaqatala
* Zardab

## Rujukan
Cangkéng

**Cangkéng** nyaéta bagian awak manusa anu perenahna di antara beuteung jeung panggul. Mangrupakeun bagian pangsempitna di awak dina jalma-jalma anu proporsional.

Garis cangkéng nuduhkeun garis horizontal dimana garis cangkéng éta anu pangsempitna, atawa kana penampilan umum cangkéng. Jalma-jalma anu ngalakonan diet mindeng disebut nyobian "ngaropéa" garis pingpingna.

Ukuran cangkéng atawa jéngel cangkéng hiji jalma nandakeun kegendutan hiji jalma. Lemak beuteung kaleuwihan nyaéta faktor résiko ngembangna panyakit jantung jeung panyakit patali kagendutan séjénna. *National, Heart, Lung and Blood Institute* (NHLBI) ngagolongkeun résiko panyakit patali kagendutan luhur lamun hiji jalma miboga jéngel pingping leuwih ti 102 cm (40 in), jeung awewe miboga jéngel cangkéngleuwih ti 88 cm (35 in).

Hiji studi anu diterbitkeun dina *The European Heart Journal* dina bulan April 2007 nunjukkeun yén jéngel pingping jeung rasio cangkéng-panggul nyaéta prédiktor kajadian kardiovaskular.
Ganyong

**Ganyong** (*Canna discolor* L. syn. *C. edulis*) nyaéta salah sahiji tatangkalan anu ngahasilkeun umbi anu loba mangpaatna. Ganyong asalna ti Amérika Kidul, tapi ayeuna geus nyebar ka sababaraha nagara, kaasup Indonésia. Dina basa séjén, ganyong katelah ogé ku sababaraha ngaran sapertos buah tasbih, ubi pikul, ganyal, ganyol, jeung sinetra. Di mancanagara, ganyong disebut *Queensland Arrowroot*.

### Kandungan Gizi Ganyong
Ganyong ngandung gizi anu penting pikeun kaséhatan awak urang. Dina unggal 100 gram umbi ganyong, aya kandungan gizi saperti kieu:
- Kalori: 95 kal
- Protein: 1,00 g
- Lemak: 0,11 g
- Karbohidrat: 22,60 g
- Kalsium: 21,00 g
- Fosfor: 70,00 g
- Beusi: 1,90 mg
- Vitamin B1: 0,10 mg
- Vitamin C: 10,00 mg
- Cai: 75,00 g

### Mangpaat Ganyong
## Pikeun Tumuwuhna Balita
Umbi ganyong kacida hadéna pikeun tumuwuhna barudak balita. Ieu téh lantaran ganyong ngandung fosfor, beusi, jeung kalsium anu luhur. Nutrisi ieu penting pikeun ngawangun jeung nguatkeun tulang barudak.

## Khasiat Ubar
Ganyong ogé mibanda khasiat ubar. Umbi ganyong bisa dipaké minangka ubar antipiretik jeung diuretik. Salian ti éta, ganyong ogé hadé pikeun ngubaran diare, hepatitis akut, hipertensi, radang saluran kencing, jeung panas jero. Contona:
- **Panas jero**: Umbi ganyong 30 g, rimpang temu lawak 30 g, cai 700 ml. Sadayana bahan direbus nepi ka ngagolak salila 15 menit. Inuman ieu bisa diinum nalika haneut dua kali sapoé.
- **Radang saluran kencing**: Umbi ganyong 40 g, daun kumis ucing 30 g, akar alang-alang 20 g, cai 600 ml. Sadayana bahan direbus nepi ka ngagolak salila 15 menit. Inuman ieu bisa diinum nalika haneut isuk jeung sore.

## Hadé Pikeun Tulang
Kalsium anu aya dina ganyong hadé pikeun ngawangun jeung ngalereskeun tulang. Dina unggal 100 gram ganyong, aya 21 gram kalsium. Ganyong ogé gampang dicerna, janten hadé pikeun kaséhatan usus urang.

## Alternatif Panganti Béas
Dina mangsa paceklik, ganyong bisa dijadikeun alternatif pangganti béas anu lezat. Ganyong ngandung karbohidrat jeung kalori anu luhur. Karbohidrat teu ngan saukur ngeunahkeun, tapi ogé sumber énergi pikeun awak urang.

### Kacindekan
Ganyong nyaéta tatangkalan anu mangpaat pikeun kahirupan sapopoé. Ti mimiti pikeun kadaharan, kaséhatan, nepi ka ubar, ganyong mangrupa sumber daya anu penting anu perlu dijaga jeung dimekarkeun. 

### Referensi
- Situs web: [Ganyong Tumbuhan Pengganti Beras dan Juga Obat](https://dkp3.tasikmalayakota.go.id/ganyong-tumbuhan-pengganti-beras-dan-juga-obat/ )
Ingklinasi

]]
**Ingklinasi** nyaéta juru antara widang nu jadi acuan jeung widang nu diukur kadéngdékanana. Jadi ingklinasi ieu juru anu diwangun ku jarum kompas jeung widang datar. Dina mikroskop ingklinasi ieu dimaksudkeun pikeun ngatur déngdékna mikroskop pikeun nalungtik biji objék.

Ingklinasi umumna dipaké dina widang astronomi nu jadi hiji ti genep paramétér orbit dina elemén Képler nyaéta ékséntrisitas, aksis semimayor, ingklinasi, jsté., nu kasakumna ngagambarkeun wangun jeung oriéntasi orbit banda langit. Ingklinasi bisa disebut minangka jarak anguler antara widang orbit planét kana widang nu jadi acuan (umumna ékuator marcapada, panonpoé, atawa mah Yupiter) nu diébréhkeun ku darajat. widang nu jadi acuan umumna nyaéta ékuator marcapada nu mana paniténan leuwih loba dipilampah di marcapada.

Kalolobaan  orbit planet-planet jero di lingkungan  tata surya mibanda  ingklinasi anu kawilang leutik kana  ékuator panon poé alatan tina kajadian gumelarna tata surya ieu jeung ayana hubungan séjénna anu pakait. Kajama tina  asteroid Eris (44 darajat inglinasi kana ékuator panon poé) sarta  Pallas (34 darajat inglinasi) sarta Pluto (17 darajat inglinasi).

Inglinasi satelit alami  kitu deui  satelit jieunan diukur dumasar kana benda langit anu dikurilinganna. Pikeun benda langit anu widagng ékuatorna hésé di pikanyaho, inglinasi satelitna baris  ditengtukeun dumasar kana ékuator sistemna (conto, umpama tumiba kana marcapada, maka ékuator bulan baris ditangtukeun dumasar kana  ekliptika sistem tata surya).

## Rujukan 
* Chobotov, Vladimir A. (2002). *Orbital Mechanics* (3rd ed.). AIAA.
* McBride, Neil; Bland, Philip A.; Gilmour, Iain (2004). *An Introduction to the Solar System*. Cambridge University Press.
* Bidang invariabel

## Dicutat tina
ISO 639-1

**ISO 639-1:2002**, Nyaéta Kodeu pikeun ngagambarkeun ngaran basa - Bagian 1: Kodeu alfa-2, mangrupa bagian kahiji tina ISO 639 runtuyan tina *International Organization for Standardization* pikeun  kodeu-kodeu  basa. Bagian 1 ngawengku daptar tina  "set 1" kodeu dua hurup. Tayalian  183 kodeu dua hurup didaptarkeun dina Juni 2021. Kodeu anu kadaptar ngawengku basa-basa utama di dunya.

Kodeu-kodeu iéu mangrupa singketan internasional tur resmi digunana pikeun nunjukeun basa.

Réa situs wéb multibasa nganggo kode ieu pikeun awalan *URL* vérsi basa husus tina situs wéb maranéhanana, salaku conto, "ru." sateuacan nami halaman wéb mangrupa vérsi Rusia tina halaman wéb éta. Tempo ogé IETF. (Dua-hurup nagara-spésifik domain-luhur-tingkatsufiks kode sering béda ti awalan tag basa ieu.)

ISO 639, standar asli pikeun kodeu basa, geus disatujuan dina taun 1967. Ieu dibeulah jadi bagian, jeung di 2002 ISO 639-1 jadi révisi anyar tina standar aslina. Kode panungtungan ditambahkeun éta `ht`, ngawakilan basa karéol/Haitian Creole taun  2003-02-26. Pamakéan standar ieu wanti ku  IETF language tag, diwanohkeun dina RFC 1766 Maret taun 1995, sarta dituluykeun ku RFC 3066 ti Januari 2001 jeung RFC 4646 ti Séptémber 2006.  Versi ayeuna nyaéta RFC&nbsp;5646 ti Séptémber 2009. *Infoterm* *(International Information Center for Terminology)* nyaéta otoritas pendaptaran pikeun kodeu ISO 639-1.

Kode ISO 639-1 anyar teu ditambahkeun lamun hiji ISO 639-2 "sét 2" kodeu tilu-hurup aya, jadi sistem nu maké ISO 639-1 jeung 639-2 kodeu, jeung 639-1 Konci pikaresep, teu kudu ngarobah kodeu aya.

Upami kodeu ISO 639-2 anu nyertakeun sakelompok basa dipaké, éta bisa jadi overridden pikeun sababaraha basa husus ku kodeu ISO 639-1 anyar.

Bagian 3 (2007) tina standar, ISO 639-3, Tujuanana pikeun nutupan sakabéh basa alam anu dipikanyaho, lolobana ngagantikeun standar kode tilu-hurup ISO 639-2..

Henteu aya spésifikasi dina  basa makro (tempo ISO 639-3).

## Tempo Ogé
* List of ISO 639 codes
* ISO 3166-1 alpha-2, sét béda tina kode dua-hurup dipaké pikeun nagara

## Dicutat tina
## Tutumbu ka luar
* ISO 639
* ISO 639-1/RA
* ISO 639-2 Registration Authority FAQ
Fransium

**Fransium** mangrupa unsur kimiawi miboga lambang Fr jeung nomer atom 87. Ieu kacida radioaktif; Isotopna anu paling stabil, fransium-223 (asalna disebut *actinium K* tina ranté buruk alam dimana éta lumangsung), ngan ukur satengah hirupna 22 menit. Ieu unsur paling éléktropositip kadua, sanggeus sesium, jeung unsur alam kadua langka (sanggeus astatin). Isotop Fransium luruh gancang jadi astatin, radium, jeung radon. Struktur éléktronik atom fransium nyaéta [Rn] 7s1, ku kituna digolongkeun kana logam alkali.

Fransium henteu kantos katingal dina jumlah loba. Alatan penampilan umum elemen séjén dina kolom tabel periodik na, francium dianggap logam kacida réaktif, lamun cekap dikumpulkeun babarengan pikeun ditempo salaku padet atawa cair. Kéngingkeun conto sapertos kitu henteu mungkin, sabab panas buruk anu ekstrim akibat tina satengah umur pondokna bakal langsung nguapkeun jumlah francium anu katingali.

Fransium kapanggih ku Marguerite Perey di Perancis (ti mana éta unsur meunang ngaranna) dina 1939. Saméméh kapanggihna, ieu disebut salaku eka-sesium atawa ecasesium alatan disangka ayana handap sesium dina tabél périodik. Ieu unsur panungtungan nu munggaran kapanggih di alam, teu ngaliwatan sintésis. Di luar laboratorium, fransium langka pisan, kalawan jumlah renik kapanggih dina bijih uranium, dimana isotop fransium-223 (dina kulawarga uranium-235) terus-terusan ngabentuk jeung buruk. Saeutikna 200–500 g aya iraha wae sapanjang kerak Bumi; sajaba ti fransium-223 jeung fransium-221, isotop séjén sagemblengna sintétik. Jumlah panggedena fransium dihasilkeun di laboratorium mangrupa grup fransium kalawan leuwih ti 300.000 atom.

## Rujukan