open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Edukasi

* Istilah dalam Bahasa Indonesia nyaéta Atikan.
* TV Edukasi
* TV Edukasi 1
* TV Edukasi 2
* Radio Edukasi
* Suara Edukasi
* Eduka System
Biro MNC Jawa Timur

**Biro MNC Jawa Timur** nyaéta perusahaan Media lokal di Surabaya,Jawa Wetan.

## Alamat Biro MNC Jawa Timur
**Televisi**
* RCTI Network Jawa Timur
* MNCTV Jawa Timur
* GTV Surabaya
* iNews Surabaya
**Radio**
* MNC Trijaya FM Surabaya
**Koran Cetak**
* Koran Sindo Edisi Jawa Timur
## Tempo ogé
* Media Nusantara Citra
* Biro MNC Jawa Barat
## Referensi
INews Surabaya

**iNews Surabaya** nyaéta stasion televisi lokal di Surabaya,Jawa Wétan.

## acara
* iNews Jatim
* *iBreak*
* Pancet krecek

## Referensi
Banten TV

**Banten TV** (nama saméméhna **Baraya TV**) nyaéta stasion televisi lokal di Serang,Banten. Banten TV yang Berjaringan dengan JPM

## Tempo Oge
* Jawa Pos Multimedia
* JTV
* Jek TV
* Daptar stasion televisi di Banten
Karéta api Baturradén Éksprés

**Karéta api Baturradén Éksprés** nyaéta karéta api panumpang kelas éksekutip sareng bisnis nu ngalayanan ruteu Bandung-Purwokerto sarta ruteu sabalikna.
X (disambiguasi)

* X nyaéta Huruf Abjad ke-24.
* X (média sosial) (ngaran saméméhna Twitter) nyaéta jejaring média sosial.
* X Corp nyaéta perusahaan dari Twitter, Inc.
* X Japan
*X-Space
RBtv

*RBTV nyaeta stasion TV lokal di Yogyakarta.
*RBtv Bengkulu nyaeta stasion TV lokal di Bengkulu.
*Radio Brasil de Televisao
Mitsubishi Xforce

**Mitsubishi Xforce** (arternatipa dieja Xforce) nyaeta subcompat crossover SUV (B-segmen) anu diproduksi ku Mitsubishi Motors saprak 2023.
## Warna Mobil 

Gambar:2023 Mitsubishi Xforce Ultimate (Indonesia) front view 01.jpg|Hitam
Gambar:2023 Mitsubishi Xforce Ultimate (Indonesia) front view 02.jpg|Jingga

## Tempo Oge 
* Mitsubishi Xpander
* Mitsubishi Pajero Sport
* Mitsubishi
* Mitsubishi Motors
## Rujukan
Grup Antarpamaréntah di Indonésia

**Grup Antarpamaréntah di Indonésia** (IGGI) diadegkeun dina taun 1967 salaku konsorsium internasional donor resmi pikeun koordinasi panyadiaan bantuan asing ka Indonésia. IGGI mangrupikeun grup resmi donor utama ka Indonésia ti 1967 dugi ka awal 1992 nalika dileungitkeun sareng diganti ku Grup Konsultasi ngeunaan Indonésia (CGI). Pikeun 25 taun dugi ka 1992, IGGI mangrupikeun lembaga régional utama di Asia Tenggara. Eta mantuan nyadiakeun rojongan internasional kuat pikeun recovery ékonomi Indonésia sanggeus kasusah ékonomi di Indonésia salila periode kapersidenan Sukarno taun 1950-an jeung 1960-an.
## Rujukan
Patempuran Racławice

**Patempuran Racławice** lumangsung dina taun 4 April 1794 basa wayah pasukan Polandia-pasukan Rusia. Perang Révolusioner Polandia: Dina Pertempuran Racławice deukeut kampung Racławice (ayeuna aya di Miechów county, Propinsi Malopolskie), Tentara Kapala Tadeusz Kościuszko (pasukan Polandia) nyerang sarta hasil ngéléhkeun sagarnisun pasukan Mayor Jenderal Aleksander Tormasow (pasukan Rusia).

## Rujukan
Racławice (Miechów county)

**Racławice** mangrupa salah siji désa di Polandia, di Miechowska Upland, di Miechów county, di propinsi Malopolskie. Pangeusina aya 510 urang (2013). Nyaéta kampung dipikawanoh ti 1794 perangna basa wayah pasukan Polandia sarta pasukan Rusia.

## Rujukan 
## Tumbu kaluar
Asuka Saitō

Indungna ti Myanmar sareng bapana ti Jepang .  Saitō debut salaku aktris dina 2007 dina pilem *Sakur ,* maén protagonis salaku budak leutik. 

Dina 2011, didorong ku indungna,  manéhna hasil lulus audisi pikeun generasi kahiji grup idola Nogizaka46, debut salaku idola dina single kahiji grup urang " Guruguru Curtain " dina bulan Pebruari 2012.  Saitō jadi anggota puseur dina single Nogizaka46 ka-15, " Hadashi de Summer ", dina 2016. 

Saitō aktip salaku aktris sareng modél di luar Nogizaka46.   Anjeunna parantos maénkeun peran utama dina remake Jepang pilem Taiwan *You Are the Apple of My Eye* sareng drama horor NTV *Zambi* .   Dina 2015, Saitō janten modél ekslusif pikeun majalah busana *CUTiE* diterbitkeun ku Takarajimasha, anu ngeureunkeun publikasi dina taun anu sami.    Saitō teras janten modél biasa pikeun majalah fashion sanés ti penerbit anu sami, *sweet*, salaku modél bungsu majalah éta ti saprak terbitna. 

Dina 2017, Gentosha nyebarkeun buku poto munggaran Saitō.  Judulna *Shiosai*, buku poto dijual 58.215 éksemplar dina minggu kahiji.  Nepi ka Désémber 2018, buku poto parantos dijual langkung ti 200 rébu éksemplar. 

Saitō ngumumkeun wisuda ti Nogizaka46 dina 4 Nopémber 2022. Manehna bakal tetep di grup nepi ka ahir 2022 sarta ngarencanakeun konsér wisuda di 2023.   Manehna teh anggota generasi kahiji penultimate ninggalkeun grup.

## Diskografi 
### Jomblo jeung Nogizaka46 
### Albeum sareng Nogizaka46 
### Lagu-lagu anu sanésna 
## Filmografi 
### Pilem 
### Televisi 
## Bibliografi 
### Buku poto 
* *Kikan Nogizaka vol.3 Ryōshū* (4 Séptémber 2014, Kantor Berita Tokyo)  
* *Shiosai* (25 Januari 2017, Gentosha )  

## Rujukan 
## Tumbu éksternal 
* 
*
Haruka (train)

**Haruka** (はるか) nyaéta kareta limited express antara Kyoto jeung Kansai International Airport, Jepang, ngagunakeun bagéan ti Jalur Utama Tōkaidō, Osaka Loop Line, jeung Hanwa Line. Dioperasikeun ku West Japan Railway Company (JR West).

## Tumbu kaluar 
* Official website

## Rujukan
Perang Israél−Hamas 2023

Dina 7 Oktober 2023, grup militan Paléstina nu dipingpin ku Hamas ngaluncurkeun invasi jeung serangan masif ngalawan Israél ti Jalur Gaza, megatkeun ngaliwatan tembok wates Gaza-Israél jeung maksa jalan ngaliwatan pameuntasan wates Gaza, kana padumukan deukeut jeung militér Israél. pamasangan. Hamas dingaranan Operasi Badai Al-Aqsa. Ieu konflik langsung munggaran di wewengkon Israél saprak Perang Arab-Israél taun 1948. Kamusuhan dimimitian isuk-isuk kalayan serangan rokét ka Israél jeung asupna kandaraan ka wewengkon Israél, kalawan sababaraha serangan ka sipil Israél caket dieu jeung markas-markas militér Israél. Sababaraha pengamat nyebut acara ieu awal Intifada Paléstina katilu.

Pikeun kahiji kalina saprak Perang Yom Kippur taun 1973, anu lumangsung ampir persis lima puluh taun saméméh serangan 2023, Israél sacara resmi nyatakeun perang. Operasi anu diluncurkeun ku Israél pikeun males dendam dingaranan Operasi Pedang Besi ku IDF.
**
Mimitina**

Sahenteuna 3,000 rokét ditembak ti Jalur Gaza nalika militan Hamas ngalanggar wates sareng asup ka Israél, nelasan sahenteuna 900 urang Israél sareng nyababkeun pamaréntah Israél nyatakeun kaayaan darurat. Perdana Mentri Israél Benjamin Netanyahu ngadéklarasikeun yén Israél "aya perang" dina alamat nasional na sanggeus mimiti ofensif nu. Boh média Paléstina jeung Israél ngalaporkeun yén prajurit Israél jeung warga sipil, kaasup barudak, geus disandera ku militan Paléstina; sababaraha hostages ieu dilaporkeun geus dibawa ka Jalur Gaza. Aya seueur kasus kekerasan ngalawan sipil Israél ti mimiti serangan Hamas, kalebet pangbantéan festival musik di Re'im anu nelasan sahenteuna 260 urang.

Israel ngabales invasi ku bombarding wangunan strategis jeung target militér, kalawan 20 dilaporkeun kasus shelling infrastruktur sipil, kaasup wangunan padumukan, masjid, rumah sakit jeung bank. Kamentrian Kaséhatan Paléstina anu dipingpin Hamas di Gaza ngalaporkeun yén Israél parantos maéhan sahenteuna 500 urang Paléstina dina tempur sareng serangan udara di Gaza sareng Israél, kalebet sipil, 78 murangkalih, sareng 41 awéwé; bari Angkatan Pertahanan Israel (IDF) ceuk eta maéhan "leuwih ti 400 teroris".
Kurikulum Merdéka

**Kurikulum Merdéka** nyaéta kmurikulum pangajaran intrakulikuler anu miboga rupa-rupa kontén leuwih optimal sangkan siswa miboga cukup waktu pikeun neuleuman konsép jeung ngaronjatkeun pangabisa (kompeténsi). Guru dibébaskeun pikeun milih pakakas bahan ajar anu disaluyukeun jeung kabutuhan diajar sarta minat siswa. Udaganana nyaéta bisa ngawujudkeun pangajaran anu *berbasis* projek sarta bisa ngahontal *Profil Pelajar Pancasila* anu keur dimekarkeun ku pamaréntah. Ieu projek teu diarahkeun pikeun ngahontal capaian hiji pangajaran hungkul, ku kitu ieu projek teu kawatesanan ku kontén hiji mata pelajaran hungkul.

## Karakteristik 
Kurikulum Merdéka miboga karakteristik:

# Fokus kana matéri ésénsial, tujuanana sangkan kagiatan pangajaran leuwih nyosok jero.
# Waktu pikeun mekarkeun kompeténsi jeung karakter ngaliwatan sistem kerja kelompok kontéks nyata (Projek Penguatan Profil Pelajar Pancasila).
# *Capaian Pembelajaran* diunggal fase sarta jam pangajaran fléksibel. Hal ieu disaluyukeun jeung kabutuhan para siswa jueng kaayaan sakola. 
# Guru dibébaskeun pikeun milih bahan ajar sarta matéri pelatihan. Ieu hal miboga udagan sangkan guru bisa mekarkeun kurikulum di sakola sarta ngalaksanakeun kagiatan diajar anu optimal.
# Sistem gotong royong sakabéh pihak anu aya di sakola ngarojong pikeun ngawujudkeun implementasi Kurikulum Merdéka.

## Prinsip 
##### Pangajaran Intrakulikulér 
Pangajaran intrakulikulér hartina pangajaran dilaksanakeun sacara *terdiferensiasi,* ku kituna siswa miboga cukup waktu pikeun neuleuman konsép jeung nguatkeun kompeténsi.

##### Pangajaran Kokurikulér 
Pangajaran kokurikuler mangrupa *Projek Penguatan Profil Pelajar Pancasila*.

##### Pangajaran Ekstrakurikuler 
Pangajaran ékstrakurikuler mangrupa pangajran anu dilaksanakeun saluyu jeung minat siswa jeung disaluyukeun jeung kaayaan sakola.

## Référénsi
Mustikarasa

jmpl|198x198px|Sampul hareup buku Mustikarasa
**Mustikarasa** mangrupakeun judul buku anu ngadokuméntasikeun resep-resep kuliner Indonésia anu disusun ku pamaréntah Indonésia. Ieu buku diprakarsai ku Sukarno sarta digarap kalayan dibantuan ku salah saurang istrina, Hartini, ti taun 1964. Hanjakalna, alatan gerakan 30 Séptémber, karya ieu buku diburu-buru. Buku masak ieu diterbitkeun taun 1967 ku Dinas Pertanian.

## Rujukan
Kabupatén Deli Serdang

Deli Serdang nyaéta salah sahiji Kabupatén di Propinsi Sumatra Kalér , Indonésia. Ibukota kacamatan ieu aya di Kacamatan Lubuk Pakam. Dumasar kana data Badan Pusat Statistik Deli Serdang 2021, jumlah penduduk kabupatén ieu aya 1.931.441 jiwa (2020), sarta panglobana pendudukna dumasar kabupatén di Propinsi Sumatra Kalér.

Kabupatén Deli Serdang nyaéta salah sahiji kabupatén/kota di Propinsi Sumatra Kalér. Kabupatén ieu miboga kaanekaragaman sumber daya alam anu réa jadi wewengkon anu miboga kasempetan investasi anu cukup alus. Salian ti miboga sumber daya alam anu gedé, Deli Serdang ogé miboga kaanekaragaman budaya anu diagung-agungkeun ku ampir kabéh suku di Nusantara. Etnis asli nu nyicingan Deli Serdang nyaéta etnis Malayu Deli jeung sababaraha etnis Melayu Serdang.Ngaran ieu kacamatan ogé dicokot ti dua kasultanan, nyaéta Kasultanan Deli jeung Kasultanan Serdang. Etnis Batak Karo ogé penduduk asli di sababaraha kacamatan di Kabupatén ieu, lolobana hirup di wewengkon/wewengkon hulu wates jeung Kabupatén Karo. Saterusna urang Batak Toba, Batak Simalungun jeung etnis Batak séjénna ditambah sababaraha suku imigran dominan saperti ti Jawa, Minangkabau, Nias, Cina, India jeung sajabana ogé nempatan kabupatén ieu.

Saméméhna, ieu wewengkon disebut Kabupatén Deli jeung Serdang, sarta pamaréntah puseurna di Kota Medan. Satemenna, dina sajarahna, samemeh Republik Indonesia merdika, ieu wewengkon diwangun ku dua pamaréntahan anu wangunna karajaan (kasultanan), nyaéta Kasultanan Deli anu puseurna di Kota Medan jeung Kasultanan Serdang anu puseurna di Perbaungan.

Bandara anyar Kota Medan anu ngagantikeun Bandara Polonia, nya éta Bandara Kualanamu, ayana di kacamatan ieu, tepatna di Kacamatan Beringin. Dina ahir taun 2015, sistem Rapid Transit Beus Trans Mebesar beroperasi di Kota Medan, Kota Binjai jeung Kabupaten Deli Serdang.

## Sejarah 
Saméméh Proklamasi Kamerdékaan RI tanggal 17 Agustus 1945, Kabupatén Deli Serdang dipikawanoh kiwari jadi dua pamaréntahan anu wangunna karajaan (kasultanan), nyaéta Kasultanan Deli anu puseurna di Kota Medan jeung Kasultanan Serdang anu puseurna di Perbaungan. . Kabupatén Deli jeung Serdang ditetepkeun jadi Daérah Otonom luyu jeung Undang-Undang Nomer 22 Taun 1984 ngeunaan Prinsip-Prinsip Undang-Undang Pamaréntahan Daérah jeung Undang-Undang Nomor 7 Darurat Taun 1965. Hari jadi Kabupatén Deli Serdang ditetepkeun tanggal 1 Juli 1946.

## Rujukan
Bank sentral

**Bank séntral** atawa **bank pusat** di hiji negara, umumna nyaéta instansi nu tanggung jawab dina kabijakan monétér di wilayah hiji negara. Bank Séntral fungsina pikeun ngajaga stabilitas nilai mata uang, stabilitas séktor perbankan, jeung sistem finansial sacara kasaluruhan.Di Indonesia, fungsi bank séntral diselenggarakan ku Bank Indonesia.

Bank Sntral ngajaga pikeun tingkat inflasi ka kendali jeung mastikeun nilai dina posisi nu optimal pikeun perékonomian (*low/zero inflation*), ku cara ngontrol kasaimbangan jumlah duit jeung barang. Lamun jumlah duit nu berédar loba teuing fungsi bank séntral ngatur maké instrumén jeung otoritas nu jadi hakna.
Woolpit

**Woolpit** téh hiji désa di *county* Suffolk di inggris, heuleutaneun dayeuh Bury St. Edmunds jeung Stowmarket. Pas keur taun 2007, anu darumuk jumlahna nepi kana 2030 orang. Ieu tempat kasohor ku légénda ngeunaan dengan legenda mengenai Barudak Héjo ti Woolpit jeung galéjra parokina, anu eusina aya hiji karya kai ti abad tengah anu alus. Ditéjo tina administratifna mah, Woolpit téh paroki sipil, kaasup kana distrik Mid Suffolk.

## Sumber 
* Jenkins, Simon, ''England's Thousand Best Churches*, 1999, Allen Lane, ISBN 0-7139-9281-6
* John Julius Norwich, *The Architecture of Southern England'', Macmillan, London, 1985, ISBN 03333220374
* Suffolk Churches Illustrated details about the parish church

## Tutumbu kaluar 
*  Ramatloka resmi
*  Lady Well spring
Suffolk

**Sufolk** téh salah sahiji *county* di Inggris anu rubakna 3.801 km² jeung nu darumuk 692.100 jelema (2005). Puser dayeuhna téh di Ipswich.

## Tutumbu kaluar 
* Situs resmi
Danowati

**Danowati**, **Danuwati** atawa **Danumati** nyaéta tokoh dina Mahabharata, anu mangrupa ratu kaopat ti Dréstajumena. Indonesian folklor ngajelaskeun Dhanumati, sarta ngaganti ngaran karakter ieu jadi "Danowati". "Danumati" kapanggih dina carita India Selatann nu ngagambarkeun manehna muterkeun tari Gujarati kalawan Drestadyumna. Manéhna téh adina Déwi Banowati jeung Déwi Sudisinawati, putri ti Prabu Salya jeung Déwi Pujawati.

## Vérsi Indonésia
Saméméhna, dina carita rahayat India, manéhna téh putri Bhagadatta, tapi dina carita ieu, Sunda jeung Jawa jeung Indonesia, némbongkeun Danowati salaku putri Prabu Salya. Banowati téh lanceukna. Manéhna kawin paksa jeung Prabu Duryudana, sarta nikah ka Putri Trilokapura ngaranna Déwi Mayuriwati, anu ogé dipintonkeun salaku putri Prabu Salya. Saswati, adina ti marga Pandawa nyaéta kaponakan awewe Salya. Hanjakal, carita rahayat Jawa jeung Indonésia nyebutkeun Duryudana hayang pamajikan sejen, nu bisa jadi ratu katilu. Anjeunna nyuhunkeun Madrim sareng kaponakan awewe Pandhu pikeun nikah ka anjeunna, nyaéta Saswati tapi anjeunna nolak sareng ditolak. Anjeunna, teras nyobian nyulik Shashirekha, adina Prabu Jarasandha, ogé katelah *Wrehadrataputri*. Danowati sadar nyulik adina sarta nikah jeung Duryudana sarta ogé kalawan putri sejen, manehna nulis kalawan cimata dina panon na. Dréstajumena ngahontal karajaan Salya (padumukan) sarta nyulik putrina. 

## Vérsi Tamil 
### Tamil
#### தனுமதி (Dhanumathi)
Dina dongéng Tamil Mahabharata, caritana tetep sarua jeung moal robah tapi dina Mahabarata Tamil, manéhna mucunghul tilu kali dina epik jeung complexion nya, pedaran nya, sadaya Abdi disebutkeun tilu kali. Mahabarata Tamil nyebutkeun Banowati jeung Danowati (dua sadulur kembar ti Mahabharata) anu digambarkeun ku hiji pot di leungeun maranéhna sarta néangan cai. Sabot keur omong-omong, ujug-ujug datang dina Perang Kurukshetra nu Duryodana terpesona ku kageulisanana duanana. Éta sababna Danowati nolak Duryodhana pikeun nikah ka putri sejen (Mayuriwati) jeung adi kembar kolotna (Banowati), tanpa alesan. Manéhna digambarkeun maén garbha jeung dandiya Dréstajumena.

## Rujukan
Mackenyu

, katelah sacara profésional salaku  atanapi ngan saukur **Mackenyu**, nyaéta aktor Jepang. Anjeunna putra Sonny Chiba sareng Tamami Chiba.

## Filmografi 
### Pilem 
### Televisi
## Rujukan 
## Tumbu luar 
.
*mackenfamily.jp
*Mackenyu - IMDb
*Mackenyu - Instagram
*Mackenyu - Twitter
DENIS

**DENIS** nyaéta bank anu diwangun di zaman Walanda anu mimiti ngagunakeun sistem hipotek di kota Bandung. DENIS ogé baheula nyayogikeun sagala rupi jasa asuransi salian ti jasa perbankan. DENIS nyaéta singkatan ti N.V (Naamloze Venootshap) De Eerste Nederlandsch-Indische Spaarkas, mun diterjemahkeun nyaeta PT. Bank Tabungan Hindia Belanda Kahiji. Salah sahiji anu ngadirikeun bank DENIS nyaéta Ru Bosscha, pengusaha kebon teh anu dipihormat ku wargi kota Bandung.

jmpl|Baheula Bank DENIS, ayeuna bank BJB

## Rancangan gedong 
Arsiték wangunan ieu nyaéta A.F. Aalbers jeung Rijk de Wall. Aalbers ngadamel rancangan jeung ngawangun gedong dina taun 1935. Nu matak jantén ciri khas wangunan rancanganana nyaéta aya pola garis-garis panjang anu ngalingker dina gedongnya, istilahna nyaéta *steamline art-deco*. Anu nempatkeun batu pertamana nyaéta MEJ WBAN Googland dina kaping 26 Juni 1936.

Aya menara di gedong DENIS pikeun ngibarkeun bandéra 'Beureum-Bodas-Biru' atanapi bandéra Walanda. Nepi ka mimiti Oktober taun 1945, bandéra masih aya keneh nu matak jantén insiden kusabab masih aya keneh pangaruh ti Walanda. Perkawis éta téh jantén mimiti ti runtuyan perjuangan révolusioér pemuda pribumi saméméh kajadian Bandung Lautan Api dina 24 Maret 1946. Bandéra Walanda disobek ku Endang Karmas jeung Mulyono anu bagian biruna jantén sarupa jeung bandéra nagara urang.

Dina taun 1960-an, Pamaréntah Indonesia ngambil alih gedong ieu. Teras gedong DENIS difungsikeun pikeun kantor Bank Pembangunan Daerah Jawa Barat. Ayeuna dirobah ngaran gedongna janten Bank Jabar Banten anu diresmikeun kaping 20 Mei 1961. Saméméh ieu, ngaran gedongnya nyaéta Bank Jabar.

## Rujukan
Revolusi Héjo

**Revolusi Héjo**, atawa **Revolusi Pertanian Katilu**, nya éta periode prakarsa alih téhnologi anu ngahasilkeun kanaékan signifikan dina produksi hasil tatanén. Parobihan téhnologi tatanén ieu dimimitian di nagara-nagara maju dina awal abad ka-20 tuluy sumebar sacara global dugi ka ahir taun 1980-an. Dina ahir taun 1960-an, para patani mimiti ngagunakeun téhnologi anyar saperti variétas séréal unggul, utamana gandum jeung béas, sarta pamakéan pupuk kimia (pikeun ngahasilkeun luhur maranéhanana, kusabab binih anyar merlukeun pupuk anu jauh leuwih loba tibatan variétas tradisional), péstisida, sareng irigasi anu dikontrol.

Dina waktos anu sami, metode budidaya anu langkung énggal, kaasup mekanisasi, diadopsi, sering janten prakték pikeun ngagentos téknologi tatanén tradisional. Ieu sering dibarengan ku pinjaman anu sarat kana parobahan kawijakan anu dilakukeun ku nagara-nagara berkembang anu ngadopsina, sapertos privatisasi pabrik sareng distribusi pupuk. 

Yayasan Ford jeung Yayasan Rockefeller loba aub dina pangwangunan awal di Méksiko. Pamingpin utama ieu révolusi nyaéta élmuwan Norman Borlaug, "Bapak Révolusi Héjo", anu narima Hadiah Nobel dina taun 1970. Anjeunna dipuji sangkan nyalametkeun jutaan jelema tina kalaparan. Inohong ilmiah séjénna nyaéta Yuan Longping, anu naliti varietas béas hibrida, ogé meunang pujian sangkan nyalametkeun hirup jalma sarua lobana. Pendekatan dasar anu dipaké nyaéta pengembangan séréal variétas unggul, panglegaan infrastruktur irigasi, modernisasi téknik manajemen, pupuk sintétis, jeung péstisida jang patani. Nalika hasil tatanén geus ngahontal hasil maksimum ngaliwatan pembibitan séléktif, modifikasi genetik dikembangkeun sangkan bisa ngarojong usaha anu tuluy lumangsung.
## Rujukan
SMA Negeri 1 Panumbangan

**SMA Negeri (SMAN) 1 Panumbangan** nyaéta Sakola Menengah Atas Negeri anu aya di Kabupatén Ciamis. Alamat lengkepna di Dusun Cibulakan, RT. 001 RW.004, Désa Buanamekar, Kacamatan Panumbangan, Kabupatén Ciamis, Jawa Kulon kalawan nomor NPSN 70013944.
Braga Permai

**Braga Permai** nyaéta salah sahiji kafé-réstoran titinggal jaman Walanda anu ngaran baheulana nyaéta Maison Bogerijen, sarta wangunanana mirip imah tradisional Éropa. Dina basa Prancis, *maison* téh hartina imah, jeung *bogerijen* téh ngaran nu miboga imah. Lokasi mimiti Maison Bogerijen aya di simpang belah Wétan di antara Bragawég (Jalan Braga) jeung Oude Hospitalwég (ayeuna simpang jalan Braga-jalan Lembong).

## Sajarah 
Mimiti nu miboga Kafé Hollandais nyaéta W.A. van Rooy, teras L. van Bogerijen. Perkara ieu diwartakeun dina koran De Preanger Bode ping 19 Agustus 1918. Wali Kota Bandung nu ngarana Bértus Coops ngumumken yén nu miboga kafé Hollandais ayeuna téh L. van Bogerijen, sarta lokasi kaféna aya di Bragawég (Jalan Braga ayeuna) 64. Satuluyna kaféna robah ngaran jadi Maison Bogerijen. Dina ping 6 Séptémber 1918, koran De Préanger Bode ngawartakeun deui yén Maison Bogerijen rék dibuka dina poé Saptu ping 7 Séptémber 1918 jam lima soré. Acarana diramékeun ku orkestra ti Batalyon ka-15.

Harita, wangunanana saperti imah, anu dapur jeung rohangan tuangna nepi ka téras hareupeun imah sarupaning taman.

Maison Bogerijen téh kasohor salaku réstoran nu paling élit di Bandung anu nyadiakeun kadahran has karajaan Walanda saperti  *Koningin Emma Taart* jeung *Wilhelmina Taart*. Gubernur Jenderal Hindia Belanda mindeng datang ka ieu tempat.

Ti mimiti diadegkeun ogé réstoran ieu téh geus karasa éksklusif ku sabab ngabogaan hak pikeun nyieun menu has karajaan Walanda.

Dina poé raya Natal, sok aya Sinterklaas nu sok ngabagi-bagikeun roti ka barudak. Roti leutik anu dibungkus dina kantong anu dijieun tina kertas minyak. Eusi sakantongna aya 20 roti leutik.

Dina taun 1920, dilaksanakeun pangwangunan nu kahiji di Jalan Braga No. 58 anu ayeuna jadi Braga Permai. Réstoran anu anyar éta mimiti buka dina bulan Nopémber 1923.

## Parobahan gedong 
Dina taun 1960-an, Maison Bogerijen dipugar total kusabab aya paham antikolonial anu dianut ku Soekarno. Ngaran Maison Bogerijen dirobah janten Braga Permai.

Sanajan nuansa wangunan has Walanda geus teu aya deui, menu kadaharan has Walanda masih tetep aya, upamana *ompoesjes, ananas gebak, speculaas almond, ontbijkoek, booterstaf.*

Sanajan kiwari wujud wangunan Braga Permai tos teu kawas jaman baheula, tapi aya sababaraha bagéan wangunan anu nyirikeun wangunan jaman Walanda. Ku sabab éta, réstoran ieu kaasup Wangunan Cagar Budaya dumasar kana Pérda Kota Bandung No. taun 2018.

## Rujukan
Masjid Al-Jabbar

**Masjid Al-Jabbar** mangrupakeun salah sahiji wangunan masjid anu aya di Jawa Kulon, Indonésia. Adegna ieu masjid di daérah Gedébagé, Kota Bandung, tepatna di Jl. Cimincrang No. 14. Pangwangunan masjid ieu kurang leuwih ngabéakeun dana sakitar 1 triluan rupiah anu sumberna ti dana APBN. Mimiti ngawanung ieu masjid diilakonan ti taun 2017, tuluy anggeusna ieu masjid di taun 2020, tur diresmikeun dina taun 2022.
jmpl|Masjid Al-Jabbar

## Sajarah 
Pangwangunan masjid ieu diprakarsa ku Ahmad Héryawan salaku Gubernur Jawa Kulon harita. Masjid Al-Jabbar dirarancang taun 2015 ku Ridwan Kamil salaku Masjid Agung di tingkat Pamaréntah Propinsi. Wangunan utama dirancang kalayan legana 99 x 99m2 nurutkeun nomer Asmaul Husna.

Teu lila ti harita, kabentuk kacamatan, nu saterusna dimekarkeun jadi Kabupatén Bandung tuluy jadi Kota Bandung dina taun 2006. Dampak tina ékspansi ieu nyaéta rupa-rupa pangwangunan perumahan anyar anu mimiti diadegkeun di daérah éta. Kulantaran kapadetan perumahan anu aya, Pamaréntah Propinsi Jawa Kulon ngabogaan inisiatif ngawangun masjid anu leuwih badag batan Masjid Raya Bandung. Diusulkeun pangwangunan Masjid Al-Jabbar dimimitian dina tanggal 29 Désémber 2017, ditandaan ku upacara peletakan batu pertama ku urut Gubernur Jawa Kulon Ahmad Heryawan. Prosés pangwangunan Masjid Al-Jabbar lumangsung kira-kira opat taun, saméméh ahirna diresmikeun tanggal 30 Désémber 2022 ku Gubernur Ridwan Kamil.

Tilu sisi wangunan masjid dikurilingan ku hiji walungan gedé, kawas eunteung, ngagambarkeun masjid jadi buleud lengkep. Peuting-peuting, lampu buricak-burinong nambahan kaéndahan masjid. Salian ti kaéndahan, walungan boga fungsi penting séjén, salaku seserepan cai. Sakabéh ieu direncanakeun pisan ku arsiték, Ridwan Kamil.
Pangwangunan Masjid Al-Jabbar geus muka kasempetan pagawean anu lain ngan ngalibetkeun rébuan tukang nu geus ngalaman, tapi ogé ratusan leungeun terampil pengrajin lokal anu geus ngaéndahkeun Masjid Al-Jabbar.

Dina mangsa nu bakal datang, sagalana geus diwangun di Masjid Al-Jabbar; Saperti musieum, walungan, alun-alun jeung taman, baris ngajadikeun ieu masjid lain ngan ukur miboga pungsi ibadah, tapi ogé mangrupa pungsi atikan sarta boga poténsi pikeun dijadikeun puseur wisata réligi di Jawa Kulon. Dua pungsi pamungkas ieu kabuka pikeun sakumna lapisan masarakat anu hayang diajar tur mikaresep wisata réligi. Salian ti éta, dipiharep ieu pancén téh bisa méré pangaruh positip pikeun ngaronjatkeun ékonomi masarakat satempat ogé ngamajukeun Masjid Al Jabbar sorangan.
Aksara Ragajati

**Aksara Ragajati** () nyaéta mangrupakeun aksara anu dijieun jeung dimekarkeun ku Ki Jagaraga (sesebutan nu nyieun aksara Ragajati; ngaranna dicokot tina kecap "jaga" anu hartina 'ngajaga' jeung "raga" anu hartina 'awak'). Ieu aksara lolobana diwangun ku aksara dina aksara Sunda Baku jeung sawatara aksara nu ngan aya dina ieu aksara, ku cara ngagabungkeun sistem tulisan Abugida jeung Alfabét. Aksara Ragajati sorangan dijieun taun 2023 jeung dibagi jadi tilu, nyaéta aksara Sawara (katelah aksara Swara dina aksara Sunda), aksara Ngalagéna, jeung aksara Kalam (kecap "Kalam" singgetan tina basa Sunda "ka alam").

## Ngaran
Ngaran Ragajati sorangan asalna tina kecap "raga" anu hartina 'awak' sarta "jati" anu hartina 'asli', 'murni', atawa 'bener'. Ragajati sorangan ogé bisa dihartikeun salaku raga dina basa anu dihartikeun salaku jiwa. Hartina, aksara tanpa basa nyaéta raga tanpa jiwa jeung sabalikna.

## Pambagéan jeung hurup
Aksara Ragajati diwangun ku 3 bagian;
*Aksara Sawara (diwangun ku 7 hurup)
*Aksara Ngalagena (diwangun ku 18 hurup)
*Aksara Kalam (diwangun ku 4 hurup)

Dina aksara Ragajati ogé aya lambang bilangan husus anu diilhaman ku bilangan Romawi.

Dina aksara Ragajati ogé aya tanda "taca" ("taca" singgetan tina kecap basa Sunda "teu dibaca" anu hartina henteu dibaca), nyaéta lambang husus dina wangun (x) anu fungsina salaku kecap panutup panutup. Contona, kecap "batu" ngandung hurup "ba" jeung "ta". Tapi kusabab hurupna ditungtungan ku "ta", nyaéta hurup (x) leutik dianggo di luhur hurup "ta" teras janten dibaca "t" teras ditambihan ku aksara Sawara "u" tuluy jadi "tu", "ba"+"ta"-"a"+"u" = "batu".

## Rujukan
### Catetan suku
### Daptar pustaka
* 
## Tumbu luar
*Aksara Ragajati (Ragajati Development and Preservation)
Menyan

]]
**Menyan** nyaét hiji tangkal anu ngahasilkeu bahan pikeun  seuseungitan ilaharna ku jalan dibeuleum dina ruhak areng.
Menyan dihasilkeun tina tangkal menyan kujalan diturih tangkalna sangkan kaluar geutahna, menyan sok disebut ogé olibanum salaku bahan keur nyieun dupa.
Aya sababaraha jinis tangkal menyan, tapi anu mibanda niléy ékonomi anu luhur ngam opat rupa :
# Menyan durame (Styrax benzoini dryand) 
# Menyan bulu (Styrax benzoini dryenhiliferum) 
# Menyan toba (Styrax Sumatra) 
# Menyan siam ( Styrax tokinensis) 

Daérah Palembang ogé dipiwanoh salaku daérah panghasil menyan anu penting, malahan geus ti jaman karajaan Sriwijaya kénéh nalika abad ka 12 menyan jasi salah sahiji komoditas ékspor. 

Di provinsi Jambi jeung Riau masih kénéh ngahasilkeun menyan anu dijual dipasar doméstik sanajan jumlahna beuki ngorotan, lantaran tangkalna beuki ngirangan ka silih ku tangkal karét.  

## Nyadap Tangkal Menyan 
Tangkal  menyan mimiti diturih  tina tangkal panghandapna, jarak tempat turihan kana taneuh kurang leuwih dua méter.  Dina turihan  mimiti ieu, tilu nepika lima tempat anu paanggang bisa diturih kénca, katuhu, tukang, hareup.  

Taun hareupna, turihan dijieun kawas turihan ka hiji jarakna dua méter tina turihan saméméhna. Kitu satuluyna nepika tungtung tangkal anu bisa disadap.  

Lamun geus luhur tangkal jeung turihanna, tukang nyadap kudu naék kaluhur maké bantuan tali anu meungkeut awakna jeung tangkal menyan. Ieu tali teu sagawayah, teu bisa maké tali tina tambang plastik alatan leueur, tali anu hadé dijieun tina injuk beunang nga gintir anu katelah  (tali polang).  

## Mamgpaat
Menyan geus rebuan taun dimangpaatkun  salaku 

## Dicutat tina
Kategori :Tutuwuhan tropis 
Kategori :Tutuwuhan Industri 
Kategori :Tutuwuhan Ubar
Kategori :Tutuwuhan
Prasasti Plumpungan

**Prasasti Plumpungan;** Prasasti Hamparan nyaéta hiji prasasti anu perenahna di dukuh Plumpungan, Desa kauman kidul, kacamatan Sidorejo.  

Prasasti ditulis dina batu gedé tina jinis andésit,  panjang 170cm rubak 160cm kalayan buleudan 5m. 

## Dicutat tina
Kategori : Prasasti
Basa Melayu Cocos

**Basa Melayu Cocos** (Inggris: *Cocos Islands Malay*, Melayu Cocos: *Basa Pulu Cocos*) atawa **Cocos Malay** mangrupa dialék tina Melayu diucapkeun ku Melayu, seuseueurna anu hirup di Kapuloan Cocos (Keeling) jeung Pulo Natal anu mangrupa bagian/wilayah. nagara Australia. Salian ti Australia, basa ieu ogé diucapkeun ku diaspora Melayu Cocos di Sabah, Malaysia. Jumlah panyatur basa ieu sakitar 5.100 urang kalawan 1.100 panyatur dina taun 1987 di Australia, hususna di Kapuloan Cocos & Pulo Natal/Pulo Natal, sedengkeun di Sabah, Malaysia jumlah panyatur basa ieu aya 4.000 urang. dina taun 2000
Jalan Asia Afrika

**Jalan Asia Afrika** nyaéta salah sahiji jalan di Bandung anu ngaran baheulana nyaéta *Groote Postweg* atawa Jalan Raya Pos. Jalan Asia Afrika di Bandung aya patalina jeung pangwangunan kota Bandung. Basa éta, Gubernur Jénderal Herman Willem Daendels ti Walanda nancepkeun tongkatna, teras tempat éta téh diabadikeun janten tugu Bandung Nol Kilometer.

jmpl|Cutatan ti Brouwer

## Sajarah 
Saméméh KAA (Konferénsi Asia Afrika) dilaksanakeun, ngaran jalannya téh *Groote Postweg* atawa Jalan Raya Pos, mangrupa ruas jalan nu diwangun ku Daendels. Lébar jalan éta téh ti Anyer nepi ka Panarukan anu panjangna nepi ka 1.000 km. Dina pangwangunan jalan, aya korban 30.000 jelema anu dipigawe dina proyék pangwangunan jalan.

## Parobahan ngaran jalan 
Dina taun 1955, jalanna dirobah ngaranna janten Jalan Asia Afrika kusabab badé dilaksanakeun Konferénsi Asia Afrika anu dilaksanakeun mimiti kaping 18 April nepi ka 24 April 1955. Nepi ka ayeuna Jalan éta kasohor kusabab aya sajarahna ka tukang. Sanajan Perang Dunia kadua tos réngsé, suasana tentrem jeung makmur teu acan kahontal. Dunya janten kabagi dina dua kubu nyaéta Blok Barat anu diwangun ku negara-negara anu pahamna liberal jeung Blok Timur anu diwangun ku negara-negara anu pahamna komunis. Kadua blok éta téh milarian negara-negara sekutu pikeun ngaluaskeun pangaruh pahamna. Sementawis éta, aya sababaraha negara dina Benua Asia jeung Afrika anu can kungsi merdéka ku sabab aya paham kolonialisme jeung imperialisme. Indonésia badé ngawujudkeun kaayaan dunya kanten leuwih sejahtera, makmur sentosa. Ku sabab éta, kudu dilaksanakeun KAA (Konferénsi Asia Afrika) pikeun ngusahakeun kamerdékaan negara-negara anu masih keneh dikuasai ku penjajah. Kegiatan KAA dilaksanakeun di Gedong Merdéka Bandung anu diketuai ku Perdana Menteri Ali Sastroamidjojo sarta dikawitan ku Presiden Soekarno. Aya 30 negara ti kawasan Asia Afrika, namung ngan 29 negara anu hadir ku sabab kondisi politik Afrika Tengah teu acan stabil.

Parobahan ngaran janten Jalan Asia Afrika téh idena Presiden Soekarno anu disambut ku anggota Dewan Kota Bandung. Rapat éta dilaksanakeun di Balai Kota, dipingpin ku E.Z. Muttaqien. Dina rapat éta diputuskeun yén anu kaasup Jalan Asia Afrika téh ujungna dina simpang Jalan Otto Iskandar Dinata nepi ka simpang lima Jalan Ahmad Yani ayeuna. Gedong Schouwburg Concordia dirobah ngaranna janten Gedong Merdéka. Jalan Alun-Alun Barat dirobah ogé ngaranna janten Jalan Mesjid Agung.

## Wangunan di Jalan Asia Afrika 
Di Jalan Asia Afrika, Bupati basa éta ngawangun pendopo sarta alun-alun. Para saudagar ngawangun hotel anu ayeuna kasohor ku masarakat nyaéta Hotel Savoy Homann jeung Grand Hotel Preanger. Aya deui toko kelontong De Vries di seberang Jalan Braga.

## Rujukan
Panjara Banceuy

**Panjara Banceuy** nyaéta salah sahiji panjara Di Bandung anu miboga nilai sajarah. Aya sababaraha inohong anu kungsi aya dina penjara nyaéta Soekarno, Maskoen jeung R. Gatot Mangkupradja, aranjeunna aktip dina Partai Nasional Indonesia (PNI).

Dina ahir Désémber 1929, Soekarno salaku Ketua PNI (Partai Nasional Indonesia) diasupkeun ka panjara jeung babaturan organisasina, R. Gatot Mangkoepradja.

Soekarno aya di panjara salila dalapan sasih ku sabab dituduh pemberontak. Anjeunna dijebak ku pasal-pasal karét. Dina taun 1980, wangunan panjara téh dibongkar, iwal rohangan anu geus dipaké ku Bung Karno, masih kénéh aya jeung hiji menara anu letakna dina sisi kompleks panjara. Wangunan teu dibongkar supados janten musieum sajarah. Jalan Banceuy dina zaman kiwari janten pusat dagang.

Dina kaping 29 Desember taun 1929, Soekarno jeung tilu babaturanana ti PNI nyaéta Maskoen, Soepriadinata, jeung Gatot Mangkoepraja ditangkep di Yogyakarta teras diasupkeun ka panjara Banceuy salila kirang leuwih dalamapn bulan. Pikeun ngabelaan diri sorangan, Soekarno nyieun pleidoi anu kasohor pisan anu dibéré judul Indonesia Menggugat. Pleidoi ieu dibacakeun dina sidang pengadilan anu dilaksanakeun di Gedong *Landraad*, ayeuna gedong éta dingaranan Gedong Indonesia Menggugat di Jalan Perintis Kemerdekaan (baheula ngaranna Jalan Gereja). Saméméhna, gedong éta téh janten kantor Badan Metrologi.

Sidangna dilaksanakeun dina 18 Agustus 1930, Pleidoi anu judulna *Indonesie Klaagt Aan* dibacakeun dina kaping 1 nepi ka 2 Désémber 1930. Dina 22 Désémber 1930, vonis diputuskeun, Tungtungna, Soekarno diasupkeun kana panjara salila 4 tahun, Gatot Mangkoepradja salila 2 taun, Soepriadinata salila 1 taun tilu sasih, Maskoen salila sataun dalapan sasih. Dina kaping 31 Désémber 1931, Bung Karno dibébaskeun ku sabab aya potongan hukuman, waktosna pas jeung ahir pamaréntahan Gubernur Jenderal de Graff.

## Wangunan 
Panjara Banceuy diwangun ku arsiték dina taun 1877, tempatna di Jalan Banceuy No. 8 Bandung. Dina panjara ieu, aya dua rupi sel. Sel nu kahiji pikeun tahanan politik anu tempatna aya di luhur, sementawis éta, sel anu hiji deui pikeun tahanan rakyat anu aya di lantai handap. Soekarno nempatkeun sel nomor lima, rohangan éta ngan saukur 2,5 x 1,5 meter, aya kasur lipat jeung jamban.

Dina taun 1983, panjara Banceuy ngalih ka Jalan Soekarno Hatta, wangunan anu saméméhna dibongkar pikeun pertokoan. Ngan aya wangunan anu teu dibongkar nyaéta hiji sél anu janten tempat Soekarno basa harita ditahan jeung menara panjaga anu aya di luar sél. Sél jeung menara éta ayeuna aya di belah kalér Jalan ABC janten situs anu miboga nilai sajarah.

Dina taun 1985, dumasar kana kaputusan Kalapas Banceuy (RA Basarah), sadaya anu ngahuni panjara dialihkeun ka panjara Kebonwaru di Jalan Jakarta Nomor 29. 

Dumasar kana Surat Menteri Kehakiman RI No. W8.UM.01.06.245 A ping 30 September taun 1999, Panjara Kelas II A Banceuy Jalan Soekarno Hatta No. 187A Bandung ieu husus pikeun nampung narapidana anu boga kasus narkotika ti Kantor Wilayah Departemen Kehakiman DKI Jakarta jeung Jawa Barat.

## Rujukan
Jalan Lémbong

**Jalan Lémbong** nyaéta salah sahiji jalan nu aya di Bandung pikeun ngabadikeun ngaran Adolf Gustaaf Lémbong. Jalan éta ngaran baheulana *Oudhospital Weg* anu hartina Jalan Rumah Sakit Lama. 

## Adolf Gustaaf Lémbong 
Lamun Kuba jeung Argentina reueus ka Che Guévara ku sabab anjeunna gerilya di dua negara, Indonésia ogé reueus ka Adolf Gustaaf Lémbong anu kasohor salaku gerilyawan dina pemberontakan Angkatan Perang Ratu Adil (APRA) anu dipingpin ku Kapten Westerling di Bandung. Anjeunna gerilya teu saukur di Indonésia waé, tapi ogé di Pilipina. Anjeunna mindeng nyamar salaku wargi satempat ku sabab loba tentara Jepang. Dina waktos nu sanés, anjeunna ogé  nyamar salaku kondektur karéta api. Basa keur di Pilipina, anjeunna nyerat kagiatanana ti mimiti Agustus 1943 nepi ka April 1945 dina basa Inggris. Laporan éta diarsipkeun ku intél Walanda, *Netherland Forces Intelligence Service* (NEFIS), anu setarasna disimpen di Arsip Nasional Walanda anu aya di Amsterdam.

Ngaran Lémbong kasohor salaku salah sahiji ngaran jalan di Bandung aya caket ti Jalan Braga. Ngaran Lémbong diabadikeun pikeun ngaran jalan. Saméméh janten tahanan dina zaman Jepang, anjeunna kungsi janten operator radio KNIL (nomor daptarna 41642). Jeung babaturanana, Lémbong dijadikeun *heiho* (pembantu tentara).

## Rujukan
Masjid Pusat Dakwah Islam

**Masjid Pusat Dakwah Islam** (Pusdai) Jawa Kulon mangrupa salasahiji masjid milik nagara anu jadi puseur kagiatan mekarkeun kagaamaan Islam. Masjid Pusdai Jawa Kulon ogé katelah Pusat Islam Jawa Kulon. Masjid Pusdai Jawa Kulon teu make ngaran *Islamic Center*. Dina waktu harita, kecap *Islamic Center* henteu loba dipake nalika ideu ngadegkeun Masjid Pusdai.

Masjid Pusdai sorangan diresmikeun dina taun 1997, tapi ideu jeung gagasan pikeun ngadegkeun masjid geus dilaksanakeun dua puluh taun saméméh diresmikeun. Pangwangunan Masjid Pusdai Jawa Kulon geus ngaliwatan lalampahan anu panjang.

## Fasilitas 
Masjid Pusat Dakwah Islam Jawa Kulon mibioga rupa-rupa fasilitas anu aya di Masjid Pusdai, diantarana ruang seminar, Gedong Balé Asri anu biasa dipaké pikeun acara kawinan jeung kagiatan séjénna anu kapasitasna nepi ka dua rébu urang, ruang pameran mushaf Sunda, kantor, perpustakaan, lembaga basa jeung klinik.
Jalan Ir. H. Juanda

**Jalan Ir. H. Juanda** nyaéta salah sahiji ngaran jalan nu aya di Kota Bandung anu baheulana dingaranan *Dagostraat*. Saprak taun 1970, ngaran jalanna dirobah. Dago nyaéta salah sahiji kelurahan anu lokasina dina Kecamatan Coblong, Kota Bandung. Luasna kirang leuwih 6000 hektar.

## Sajarah 
Dina taun 1910, pamaréntah kota Bandung basa éta aya niat pikeun ngaluaskeun wilayah administrasi ka belah kalér, ngawangun jalan Dago jeung Cipaganti di Bandung Kalér. Pangwangunan Jalan Dago nepi ka hutan pakar babarengan jeung pangwangunan air minum di Bukit Dago. Pikeun ngawangun wilayah Dago, pamaréntah kudu ngabebaskeun lahan masarakat anu ongkosna 3.500 gulden tina kas *Gementee* (pamaréntah kota) Bandung.

Ngaran Dago téh mimitina ti basa Sunda anu hartina ngantosan atawa ngadagoan. Lokasi éta téh janten tempat jangjian wari Bandung anu badé papanggih. Jalan Dago téh mimitina sepi saméméh diwangun imah-imah gedongan jeung kantor-kantor pamaréntah.

Pangwangunan di Jalan Dago mimitina dilaksanakeun dina taun 1905 ku Andre van der Brun. Di wilayah éta ogé diwangun *Dago Thee Huis (basa Walanda)* atawa *Dago Tea House* (basa Inggris). Dina taun 1920 nepi ka 1940, pamaréntah Hindia Walanda beuki getol ngawangun kawasan Dago, sakola *Techniche Hoogeschool te Bandoeng* (ayeuna Institut Teknologi Bandung) diwangun dina kaping 3 Juli 1920, jeung janten sakola teknik anu kahiji di Hindia Walanda.

## Parobahan ngaran 
Dina taun 1950-an ngaran jalan *Dagostraat* dirobah janten Jalan Dago, teras dina taun 1970 dirobah deui ngaran jalanna janten Jalan Ir. H. Juanda. Dina taun 1970-an, jalan éta kaasup salah sahiji wilayah anu komersial anu kagiatan ékonomina berkembang pesat.jmpl

## Taman Hutan Raya 
Bandung belah kalér baheulana teh sepi pisan, loba binatang buas di hutan, loba perampok. Ku sabab éta, mun badé ka pasar, masarakat baheula téh sok ngabring meh rada aman.

## Dago ayeuna 
jmpl|Dago kiwari
Dina taun 2015, pamaréntah Kota Bandung ngarombak Pasar Simpang Dago anu tujuanana pikeun masarakat : supados nyaman mun keur balanja di pasar, jeung supados masarakat teu kajebak macét mun keur liwat pasar éta.

Kawasan Dago dilengkepan ku fasilitas trotoar, suasana éta diresmikeun dina 19 Februari 2017. Ayeuna ti Simpang Dago teras ka handap ka Jalan Merdeka loba jalan nu tiasa dipaké ku pejalan kaki. Trotoar janten leuwih lega jeung aya pepelakan dina sisi jalan, aya bangku keur diuk, jeung aya ogé parkir sapeda. Salian ti éta, aya oge panunjuk jalan ku sabab Bandung téh salah sahiji kota wisata. Dina trotoar, aya bola raksasa meh nu numpak mobil teu sangeunahna waé parkir.

## Rujukan
Jalan Otto Iskandar Dinata (Otista)

**Jalan Otto Iskandar Dinata (Otista)** nyaéta salah sahiji ngaran jalan di Bandung pikeun ngabadikeun ngaran Otto Iskandar Dinata.

## Sajarah 
Basa révolusi tos ngagema, pasukan sekutu masih kénéh aya di kota Bandung. Wargi Bandung geus puguh nyeri haté jeung badé ngusir tentara Walanda. Anu sok dagang di Pasar Baru teu hayang ngajual daganganana ka Walanda anu ambek ku sabab teu dilayanan. Tungtungna, Otto Iskandar Dinata, salah saurang bangsawan Sunda anu janten perantara di antawis Walanda jeung pribumi pedagang. Anjeunna ngabujuk para pedagang, sementawis éta di sisi nu sanés, Otto Iskandar Dinata ngarempugkeun masalah ieu ka Walanda. Ku sabab jasa Otto Iskandar Dinata dina ngabéréskeun perkawis ieu, Jalan Pasar Baru dirobah ngaran janten Jalan Otista (singgetan ti ngaran anjeunna).

Otto Iskandar Dinata kapilih janten anggota Déwan Rakyat (*Volksraad)* dina kaping 15 taun 1931. Anjeunna wani pisan nyanghareupan pamaréntah kolonial atawa pengusaha asing pikeun ngabela rakyat leutik.

## Sajarah Pasar Baru 
Pasar Baru di Bandung tos aya ti mimiti abad ka-19 didirikeun ku étnis Tionghoa ku sabab di Bandung teu aya pasar induk atawa pasar badag basa éta. Aranjeunna asa manggih kasempetan pikeun ngajual dagangan. Baheula ngarannya Pasar Ciguriang anu didirikeun dina taun 1906. Dina taun 1926, pasarna diwangun janten leuwih alus, wangunan dijieun permanen. Daérah éta kasohor disebat kawasan Pasar Baroeweg. Wangunan Pasar Baru dina taun 2003 diresmikeun ku Walikota Bandung basa éta nyaéta jeung dingaranan Pasar Baru Trade Center.

## Rujukan
Kantor Pusat Bala Keselamatan

**Kantor Pusat Bala Keselamatan** nyaéta kantor palayanan sosial ti gereja Protestan anu pusatna aya di kota London dumasar kana prakarsa ti William Booth.Kantor ieu lokasina aya di Jalan Jawa Nomor 18-20, Kota Bandung, dina perempatan Jalan Sumatera jeung Jalan Jawa.
jmpl|Kantor Bala Keselamatan nu aya di Bandung

## Sajarah 
Bala Keselamatan ngamimitian palayanan sosial di Indonésia dina taun 1894. Teras mekar ka Ambon, Bali, Kalimantan Timur, Sulawesi, Sumatera, Nusa Tenggara Timur, jeung Papua.

Ibukota Pamaréntah Hindia Walanda basa éta rek dialihkeun ka Bandung ti Semarang. Ku kituna, Kantor Pusat Téritorial Bala Keselamatan ogé dialihkeun. Perkawis ieu diputuskeun ku Letnan Kolonel J.W. de Groot salaku Komandan Téritorial Bala Keselamatan di Hindia Walanda supados koordinasi jeung pamaréntah janten leuwih alus, teras palayanan sosial ka wargi leuwih hadé deui. Supados ngaran William Booth tuluy diinget ku masarakat umum, Kolonel de Groot ngupayakeun wangunan Bala Keselamatan, anjeunna ngajukaen nyuhunkeun izin ka pamaréntah. Dina 24 Agustus 1915, lapangan maén bal dijadikeun lahan keur ngawangun Kantor Bala Keselamatan jeung panti asuhan.

Walikota Bandung basa éta, Tuan Coops jeung putrana nu awéwé nempatkeun batu kahiji dina upacara. Salian ti batu kahiji, aya deui buku jeung undang-undang nu disimpen dina jero taneuh nyaéta buku Doktrin Bala Keselamatan di Indonesia karya Letnan Kolonel Melattie M. Brouwer, Undang-Undang perkawis perang sarta majalah Bala Keselamatan anu pamungkas. Gedong diresmikeun dina kaping 24 September 1917. Letnan Kolonel J.W de Groot teu tiasa ningal peresmianana ku sabab anjeuna tos ngalih ka Teritori Jepang dina taun 1916. Tungtungna, gedong ieu diresmikeun ku Gubernur Jendéral Count John Paul van Limburg Stirum anu mukakeun panto kantor pusat teritorial, sementawis éta, pamajikan anjeunna mukakeun panto panti asuhan pikeun murangkalih anu aya di samping kantor pusat. Basa Jepang berkuasa di Indonésia, kantor pusat diambil alih dina kaping 13 Maret 1942. Gedong Bala Keselamatan dijadikeun markas ku tentara Jepang, Lain kantor nu di Bandung waé nu dikuasai, kantor di kota-kota di Indonesia ogé direbut ku Jepang. Dina sasih September 1945 saangeus kamerdékaan Indonésia, Kantor Pusat Bala Keselamatan teu acan ngalih ka Indonésia. Sanajan kitu, dina kaping 31 Mé1 1947, Kantor jeung panti asuhan balik deui ka asal saméméh direbut ku Jepang. Ongkos pikeun ngawangun gedong ieu nyaéta 117.022 gulden, ongkos éta asalna tina sumbangan unggal jalmi jeung jaringan Kantor Pusat Bala Keselamatan internasional, sarta para simpatisan anu tinggalna di Walanda.

Kantor Pusat Bala Keselamatan meunang penghargaan Anugerah Cagar Budaya ti pamaréntah kota Bandung pikeun usahana ngalestarikeun cagar budaya di Bandung.

## Rujukan
Monumén Laskar Wanita Indonésia

**Monumén Laskar Wanita Indonésia** kakoncara ku sebutan LASWI diadegkeun di Bandung tanggal 12 Oktober 1945 atas prakarsa Ny. Sumarsih Yati Arudji Kartawinata. Tugu ieu ayana di Jalan Perintis Kemerdékaan, Babakan Ciamis, Kacamatan Sumur Bandung, Kota Bandung, Jawa Kulon. LASWI mangrupa hasil gabungan Barisan Srikandi jeung Pemuda Putri (PPI), anggotana asalna ti rupa-rupa lapisan masarakat, diantarana mojang, ibu rumah tangga jeung randa, anu umurna umumna kira-kira 18 taun. Tujuan dibentukna Laskar Wanita nyaéta pikeun méré pangrojong kana gerakan pajoang ngalawan sekutu. Peran LASWI dina waktos éta kalebet partisipasi dina tempur jeung pejuang lalaki, ngalaksanakeun kagiatan sosial, jeung sakapeung mancén intelijen.

## Sajarah 
Diimimitian ku kahariwang ngeunaan kaayaan vakumna kakawasaan di Indonésia sabulan saenggeus Proklamasi dibacakeun ku Sukarno 75 taun ka tukang. Kahariwang ieu nimbulkeun perlawanan ti masarakat Bandung, anu dipicu ku datangna pasukan Inggris anu bersekutu jeung Administrasi Sipil Hindia Walanda (NICA).

Dina suasana skeptisisme ka sekutu, para nonoman di Bandung ngahiji sacara spontan ngawangun gerakan perlawanan. Sanggeus datangna sekutu, rupa-rupa konflik jeung battles bitu di sagala rupa tempat. Propaganda jeung kahayang Walanda pikeun ngawasa deui Indonésia dilawan ku résistansi anu keras ku masarakat anu teu hayang kamerdékaan Indonésia dileungitkeun. Dina respon kana kaayaan ieu, LASWI kabentuk sarta mimiti ngabarantas kahariwangan ieu.

Anggota LASWI miboga kasang tukang anu rupa-rupa, kalebet budak awéwé, ibu rumah tangga, sareng randa kalayan umur rata-rata sakitar 18 taun. Tujuan dibentukna LASWI nyaéta pikeun ngarojong gerakan pajoang ngalawan sekutu. Peranna dina waktos éta kalebet tarung sareng prajurit lalaki, kagiatan sosial, sareng kadang tugas intelijen.

Ku tekad anu kuat, anggota LASWI awéwé gancang ngawasa pakarang, diantarana tumbak awi, bedil, péstol jeung keris. Aranjeunna dilatih janten prajurit anu siap sareng terampil. Adaptasi maranéhanana dicerminkeun dina kamampuan pikeun ngalegaan gerakanna ka daérah anu butuh kontribusi pejuang. Ku cara kitu, LASWI lain ngan ukur boga peran di lini hareup, tapi ogé bisa méré kontribusi anu signifikan dina rupa-rupa front, luyu jeung kabutuhan kondisi anu disanghareupan.
Hotél Savoy Homann

jmpl|Hotél Savoy Homann
**Hotél Savoy Homan** mangrupakeun salah sahiji wangunan hotél anu ngabogaan unsur sajarah di Kota Bandung. Savoy Homann mangrupa Gedong Warisan Budaya diwangun dina taun 1880. Hotél ieu diwangun sarta dipiboga ku warga Jérman ngaranna A. Homann. Saméméhna dingaranan Savoy Homann, hotél ieu dingaranan Hotél Pos Road. Gaya wangunan Hotél Jalan Pos harita mah gaya Baroq. Dina 1883 gaya wangunan dirobah jadi gaya arsitéktur *art nouveau*.

## Sajarah 
jmpl|Gedong Hotél Savoy Homann
Dina taun 1910, hotél heubeul ieu dibongkar sarta hotél anyar diwangun ku gaya arsitéktur *gothic revival*. Taun 1938 wangunan hotél ieu dibongkar deui jeung diganti ku hotél anyar kalawan gaya internasional modern *(nieuw bouwen).* Pangwangunan ieu dilaksanakeun ku arsiték A.F. Aalbers. Aalbers nyiptakeun wangunan anyar anu leuwih modéren luyu jeung kahayang DPRD Kota Bandung harita. Wangunan anyar Hotél Savoy Homann mangrupa puncak karya arsiték modérn A.F. Aalbers anu jadi ikon gerakan arsitéktur anu dipaké di Hindia Walanda saméméh Perang Dunya II.

Hotél Savoy Homann ogé fungsina salaku wisma Jepang (1942-1945) jeung wisma PMI (1945-1948). Taun 1949 fungsina dibalikeun salaku hotél ka fungsi aslina. Dina waktu Konférénsi Asia Afrika taun 1955, Hotél Savoy Homann dijadikeun tempat pamondokan para kapala nagara saperti Gamal Abdul Nasser, Chuo En Lai, Jawaharlal Nehru, Soekarno, Sir John Kotelawala jeung sajabana. Dina waktu éta, Hotél Savoy Homann dikokolakeun ku Fr. J. van Es anu pernah ngokolakeun Hotél Des Indes di Jakarta.