open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Freeview Playback

**Freeview Playback** nyaéta hiji merek konsumen nu dijieun di UK ku DTV Services Ltd (Freeview) gawe bareng jeung DTG Group pikeun "ngaronjatkeun kanyaho konsumen tur mromosikeun penjualan" pangrekam TV digital nu bisa Freeview nu katelah personal video recorder.  Pamuter nu cocog jeung kritéria kualitas katut fungsionalitas tinangtu bakal meunang maké logo Freeview Playback, sarta meunang kauntungan tina kapercayaan pasar jeung konsumen. Pamuter bermerek aya ti Mei 2007, tur diperkirakeun bakal "sadia leuwih loba deui" ti ahir 2007.

## Kasang tukang
Personal video recorders have been available for several yéars, and some brands (notably TiVo and Sky+) are well known to consumers.  Additionally, but less well known to consumers, is a wide range of PVRs which have inbuilt Freeview receivers (in some cases more than one).  Freeview will market those that meet the standard as Freeview Playback digital TV recorders.

:"*Research for the consortium that owns and markets the Freeview brand—now a joint venture between the BBC, National Grid Wireless, BSkyB, ITV and Channel 4—shows that while consumers show high interest in being able to record digital programmes there is little awareness of personal (otherwise known as digital) video recorders. Uptake of digital terrestrial PVRs has therefore been limited.*"

The aim of Freeview Playback is to raise awareness of digital TV recorders that receive the Freeview service and meet the required specification.

## Pabrik
:"*Freeview will not manufacture the units itself, but will award the Freeview Playback label to manufacturers that are able to meet a series of specifications that have been drawn up by the UK’s Digital TV Group. The devices will cost around £150, according to the specifications.*"

The following manufacturers have all announced that they will be incorporating Freeview Playback into their future Recordable DTT Equipment:-

*Alba
*Humax
*LG Electronics
*Sagem
*Sharp
*Sony
*Technika
*Topfield
*Tvonics

## Fitur
All Freeview Playback receivers are required to include the following féatures:-.

* At léast 8 Day Electronic Programme Guide (EPG)  
* Series Link (one timer to record whole series)
* Record split programmes as one programme 
* Offer to record related programme 
* Record alternative showing if there is a time conflict 
* Schedule changes updated in standby (e.g. scheduled recording starting éarly)
* Accurate recording (equivalent to PDC - programmes are recorded based on signals from the broadcaster rather than scheduled time)

## Tempo oge
*Digital switchover di United Kingdom
*Sky+
*V+

## Rujukan
*  
*
* 
*
*

## Tumbu luar
* 
*
Hatulistiwa

Dina géografi, **hatulistiwa** atawa **garis hatulistiwa** (tina basa Arab: خط الإستوا) nyaéta hiji garis rékaan anu digambar di tengah-tengah planét di antara dua kutubna sarta sajajar jeung sumbu puteran planét kasebut. Garis hatulistiwa ieu ngabagi Bumi jadi dua bagian nyaéta beulahan bumi kalér jeung beulahan bumi kidul. Garis musim hatulistiwa nyaéta 0°. Panjang garis hatulistiwa Bumi nyaéta kira-kira 40.070 km.

Di hatulistiwa, dina mangsa tengah poé, panonpoé persis aya di luhureun sirah. Di hatulistiwa ogé lila lumangsungna beurang sarua jeung lila lumangsungna peuting nyaéta kira-kira 12 jam.

Bagian bumi anu diliwatan garis hatulistiwa ieu lolobana mangrupa sagara. Sawatara tempat anu diliwatan hatulistiwa nyaéta:
thumb|175px|Tanda nu nunjukkeun hatulistiwa di kota Kana
* Brasil
* Ékuador
* Gabon
* Kapuloan Galapagos
* Pulo Gilbert
* Indonésia
** Bonjol, Sumatra Kulon
** Halmahéra sarta pulo-pulo leutik di sakurilingna
** Lingga sarta hiji pulo leutik séjén deukeut Sumatra
** Pini - pulo leutik deukeut Sumatra
** Pontianak, Kalimantan Kulon
** Sulawesi
* Kenia
* Kolombia
* Republik Kongo
* Republik Demokratik Kongo
* [[Kepu]uloan Line]]
* Maladéwa 
* Pulo Phoenix
* Sao Tome and Principe - ngaliwatan Pulo Ilhéu das Rolas
* Somalia
* Uganda
Garis datar

Dina géografi, **garis datar** atawa **garis lintang** nyaéta garis rékaan anu dipaké pikeun nangtukeun patempatan di muka Bumi nujul ka garis hatulistiwa (kalér atawa kidul). Posisi garis datar biasana dilambangkeun ku perlambang dina aksara Yunani φ. Garis-garis datar dingaranan luyu jeung sudut anu diwangunna nujul ka hatulistiwa. Garis datar di hatulistiwa ngabentuk sudut 0° ari garis-garis datar nu aya di kutub ngadeukeutan 90°. 

[thumb|300px|[Peta Bumi anu némbongkeun garis datar anu dina gambar ieu lempeng datar (horizontal), tapi sabenerna mah buleud ngurilingan bumi kalayan jari-jari nu béda-béda.]]

## Garis datar anu penting 
Garis datar anu cukup penting nyaéta Tropik Cancer (23°27′ DKa), Tropik Capricorn (23°27′ DKi), Bunderan Arktik (66°33′ DKa), sarta Bunderan Antarktik (66°33′ DKi).

## Tempo ogé 
* navigasi langit
* dead reckoning
* garis nangtung
* sistem koordinat géografi
* navigasi
* sekstant
* zona waktu
* jarak bunderan badag ngécéskeun cara nangtukeun jarak di muka Bumi lamun dua lokasi dipikanyaho garis nangtung jeung garis datarna.
* sistem géodesik
Élmu lingkungan

**Élmu lingkungan** (*environmental science*) nyaéta ulikan ngeunaan interaksi antara komponén-komponén fisik, kimia, jeung biologi nu aya di lingkungan. Élmu lingkungan moncorong kualitas lingkungan, napsirkeun balukar polah manusa ka ékosistem darat jeung cai, sarta ngembangkeun strategi pikeun ngariksa jeung mulasara ékosistem. Para élmuwan lingkungan bisa mantuan dina perencanaan ngawangun gedong, koridor angkutan, sarta unak-anik lianna, sahingga lemah bisa dipaké sacara éfisien bari tetep miara sumberdaya cai.  ku sabab élmu lingkungan mah watekna interdisiplinér, para profésional biasana rampak gawe nalungtik sangkan ngahasilkeun Amdal, luyu jeung aturan Undang-undang.

Élmu lingkungan ngawengku isu-isu parobahan iklim, konservasi, biodiversitas, mutu cai, kontaminasi cai taneuh jeung taneuh, mangpaat sumberdaya alam, manajemén runtah, sarta polusi udara jeung sora.

## Sub-kategori
**Élmu atmosfir** nguji fénoména-fénoména anyar dina lapisan gas luareun Marcapada tumali jeung sistem lianna. Contona masalah jagat nyongkab, para fisikawan nyieun modél komputer sirkulasi atmosfir jeung transmisi radiasi infra-beureum, para kimiawan nguji kandungan kimia atmosfir katut réaksi-réaksina, para biolog nganalisis aliran karbon dioksida nu disumbang ku sato jeung tutuwuhan, sedengkeun para ahli météorologi jeung oséanografi ngémbohan ti jihat dinamika atmosfir.

**Ékologi** sacara husus nganalisis dinamika populasi katut lingkunganana. Ulikan ieu bisa nuduhkeun ayana spésiés nu kaancam punah, interaksi mangsa-pamangsa, integritas habitat, pangaruh kontaminasi lingkungan ka populasi, atawa analisis balukar (*impact analysis*) kana proposal pangwangunan.

**Kimia lingkungan** ngulik peran/balukar zat-zat kimia di lingkungan, utamana ngeunaan kontaminasi taneuh jeung polusi cai. Jejerna ngawengku analisis dégradasi kimia di lingkungan, aliran kontaminasina, sarta balukarna ka biota.

**Géosains** ngawengku géologi lingkungan, hidrologi, géografi fisik, klimatologi, géomorfologi, malah ngambah oséanografi jeung séjénna nu tumali.

**Mikrobiologi lingkungan** ngulik komposisi jeung fisiologi komunitas mikroba di lingkungan: taneuh, cai, udara, jeung sédimén nu nutupan planét. Mikrobiologi lingkungan ogé ngawengku ulik mikroorganismeu nu aya di lingkungan buatan modél bioréaktor.

## Terminologi 
"Élmu lingkungan" jeung "ékologi" ngulik hal nu béda, najan aya tumpang tindihna. Ékologi ngulik hubungan antara organismeu hirup, boh dina hambalan populasi, komunitas, atawa ékosistem. Élmu lingkungan ambahanana lega, ti géologi, agronomi, météorologi, kimia atmosfir, kimia taneuh, kimia cai, modél lingkungan, modél sistem, sarta réspon biologis alatan kagiatan manusa.

## Jejer tumali 
* Biogéokimia
* Mikrobiologi lingkungan
* Perencanaan lingkungan

## Rujukan
Garis Nangtung

[thumb|450px|[Peta Bumi, nempokeun garis-garis nangtung, anu kaciri melengkung sarta nangtung (vértikal) dina proyéksi ieu, tapi sabenerna mah garis-garis nangtung kasebut mangrupa satengah bunderan bumi.]]

**Garis nangtung** nu kadangkala dilambangkeun ku aksara Yunani λ, nyaéta garis nu ngagambarkeun lokasi hiji patempatan di wétan atawa kulon Bumi nujul kana hiji garis rujukan anu disebut Méridian Utama. Lokasi hiji garis nangtung ditangtukeun dumasar kana sudut anu diwangunna nujul kana Méridian Utama ti 0° di Meridian Utama nepi ka +180° arah wétan sarta −180° arah kulon. Sanajan kartografer Britania Raya geus lila ngagunakeun méridian Observatorium Greenwich di London, rujukan séjénna ogé dipaké di tempat anu béda, kaasup Ferro, Roma, Kopenhagen, Yerusalem, Saint Petersburg, Pisa, Paris, Philadelphia, sarta Washington, D.C.. Dina taun 1884, Konférénsi Méridian Internasional ngagunakeun méridian Greenwich salaku **Méridian utama universal** atawa *titik enol pikeun garis nangtung*.

## Tempo ogé 
*navigasi langit
*dead reckoning
*garis datar
*sistem koordinat géografi
*navigasi
*sekstant
*zona waktu
*jarak bunderan badag ngécéskeun cara nangtukeun jarak di muka Bumi lamun dua lokasi dipikanyaho garis nangtung jeung garis datarna.
*sistem géodesik

## Tumbu kaluar 
*Look-up Latitude and Longitude
*Resources for determining your latitude and longitude 
*PBS Nova Online: *Lost at Sea, the Search for Longitude*
*IAU/IAG Working Group On Cartographic Coordinates and Rotational Elements of the Planets and Satellites
Radio satelit

**Radio satelit** atawa **radio langganan** nyaéta radio digital anu nampa sinyal nu disiarkeun ku satelit telekomunikasi, anu ngawengku wilayah géografis anu leuwih lega ti sinyal radio umumna.

Radio satelit bisa mangfaat di patempatan nu boga line of sight (garis lempeng) antara anteneu jeung satelit, sarta euweuh hahalang badag, kawas torowongan atawa gedong.

Alatan téknologi ieu merlukeun aksés ka satelit komérsial pikeun sumebarna sinyal, jasa radio satelit mangrupa bisnis komérsial (anu nawarkeun pakét saluran salaku bagian tina jasa nu ditawarkeun ku maranéhanana) nyaratkeun yén urang kudu langganan lamun hayang narima jasa siaranana.

Kiwari, nu jadi panyadia radio satelit nu utama nyaéta Worldspace (Intl.), XM Radio & Sirius (A.S.). Maranéhanana nawarkeun saluran warta, cuaca, olah raga, sarta musik. Alatan sinyalna mibanda hak cipta sarta henteu bisa sambarangan ditarima ku urang, mangka langganan merlukeun pakakas husus pikeun decoding.

## Asia, Afrika sarta sabagian gedé Éropah 
Worldspace mibanda satelit sorangan nu ngawengku Éropah, Asia, sarta Afrika. Sinyal ieu bisa ditarima ku jalan pakakas panarima Worldspace. Program-programna ngan sadia pikeun langganan.

## Tumbu kaluar 
* Orbitcast.com A blog about all things Satellite Radio
* Satellite Radio Reviews A resource for Satellite Radio Reviews and news. Follow developments in the Satellite Radio Industry 
* Digital Insurrection Satellite Radio Info 
* Livesatelliteradio.com  Blog on Satellite Radio news and events 
* Getting Satellite Radio  One subscribers éasy how-to guide

### Amérika Sarikat sarta Kanada 
* XM Satellite Radio  XM Satellite Radio Company
* Sirius Satellite Radio  Sirius Satellite Radio Company

### Asia, Afrika sarta Éropa 
* Worldspace Satellite Radio  Worldspace Satellite Radio Company
Warung Telekomunikasi

thumb|Wartel
**Warung télékomunikasi** atawa **wartel** nyaéta tempat anu disadiakeun pikeun nyadiakeun jasa telekomunikasi pikeun umum anu ditungguan sarta mangrupa bagian tina telepon umum. Panunggu wartel nyaéta jelema anu digawé dina jero wangunan wartel anu bisa boga sipat tetep atawa pipindahan (wartel nu maké mobil boks).

Dina jero wartel aya kamar telepon umum atawa dina basa Indonésia disebut Kamar Bicara Umum (KBU) nu eusina mangrupa terminal telepon pikeun dipaké ku pamaké jasa. Telepon dina jero KBU bisa dipaké pikeun telepon lokal, antarwilayah interlokal (SLJJ), atawa sambungan langsung internasional. Waragad pamakéan jasa télékomunikasi dibayarkeun langsung ku konsumén di wartel luyu jeung tarif pulsa anu lumaku ditambah tarif jasa wartel.

Panyadia jasa wartel saeutikna ngagunakeun dua sambungan télékomunikasi. Nu boga wartel nyaéta pribadi, badan usaha milik daérah (BUMD), badan usaha milik swasta, atawa koperasi. Nu boga wartel ngagabung dina Asosiasi Pangusaha Wartel Indonésia (APWI) anu ngadeg dina tanggal 8 Januari 1992.

## Rujukan 
*Aturan Mantri Komunikasi jeung Informatika Nomer: 05/PER/M.KOMINFO/I/2006 Ngeunaan Panyadiaan Warung Telekomunikasi

## Tempo ogé 
* Warung Internét

## Tumbu kaluar 
* Kawijakan tarif telekomunikasi pikeun iklim usaha wartel di Indonésia ku Asosiasi Pangusaha Wartel Indonésia
* Info
Indonesia Internet Exchange

**Indonésia Internet Exchange** (IIX) mangrupa tempat nyambungna sagala rupa Internet Services Provider (ISP), panyadia jasa internet di Indonésia, upamana waé CBN, 3G-net, Indosat M2, Telkomnet Instant sarta nu lian-lianna. Sacara harfiah exchange hartina tutukeuran ari internet nyaéta kapondokan tina *Interconnection Networking.* Ku ayana IIX, sambungan internet anu aya di Indonésia henteu kudu putar-puter ku jalan jalan anu aya di luar nagri heula tuluy kakara balik deui ka Indonésia. Konsép IIX, nu ngagabungkeun jalan rupa-rupa ISP kana hiji wadah, mangrupa konsép anu munggaran di dunya

IIX dijieun ku Asosiasi Pengusaha Jasa Internet Indonésia (APJII). Tujuan IIX nyaéta nyieun jaringan interkonéksi nasional anu mibanda pangabisa sarta fasilitas anu luyu jeung kaperluan nu aya, pikeun dipaké ku saban ISP anu mibanda idin di Indonésia. ISP anu nyambung ka IIX tanpa dipénta bayaran pikeun rubakpita, ngan dipénta waragad pikeun sambungan fisik sepeti serat optik atawa leased line. Waragad ieu cukup murah pikeun ISP anu aya di Jakarta tapi hanjakal mahal pikeun ISP anu aya di luar Jakarta, sumawona di luar Jawa, alatan waragad sambungan fisikna waé jauh leuwih mahal batan sambungan internasional kaasup kapasitas rubakpita nu langsung ku jalan satelit ka luar nagri.

IIX jadi hiji jawaban pikeun pasualan kurangna infrastruktur pikeun muatan lokal. Ku ayana IIX mangka sambungan internét di Indonésia jadi leuwih murah. Indonésia Internet Exchange ngantor di Gedong Cyber Lanté 11, Jl. Kuningan Barat 8, Jakarta 12710.

## Tempo ogé 
* Telekomunikasi

## Tumbu kaluar 
* APJII

## Rujukan 
* Artikel di loka Yulian 
* Loka resmi
* Loka kamus TI
Daptar Satelit Indonésia

Di handap ieu nyaéta **daptar satelit-satelit milik Indonésia** anu geus atawa baris diapungkeun.

## Milik Telkom 
Telkom geus ngapungkeun satelitna saprak taun 1968.

#Palapa A1
#Palapa A2
#Palapa B1
#Palapa B2
#Palapa B2p (diapungkeun dina tanggal 29 Maret 1987)
#Palapa B2r (diapungkeun dina tanggal 13 April 1990)
#Palapa B4 (diapungkeun ku Bungin 2 dina tanggal 14 Méi 1992; lekasan dina bulan Méi 2003)
#Telkom-1 (diapungkeun ku Ariane V118 dina tanggal 12 Agustus 1999)
#Telkom-2

## Milik Satelindo 
*Palapa C2

## Nu séjénna 
*Palapa C1
*INASAT-1 - satelit munggaran jieunan Indonésia, diapungkeun dina taun 2006)
*LAPAN-TUBSAT - satelit mikro munggaran boga Indonésia, diapungkeun dina taun 2007

## Tumbu kaluar 
* TSE: Program Palapa
* Palapa and Future Indonesian Communication Satellite Systems
ADSL

**Asymmetric Digital Subscriber Line**, nu disingket **ADSL**, nyaéta salah sahiji wangun Digital Subscriber Line, téknologi komunikasi data anu bisa ngirimkeun data ku jalan kabel tambaga dina telepon publik nu leuwih gancang batan modem konvénsional anu aya.

Sipat anu ngabédakeun ADSL ti xdsl nyaéta kapasitas aliran data ADSL dina sahiji arah leuwih gedé batan arah nu séjénna atawa disebut ogé asimétris. Para panyadia jasa telekomunikasi biasana masarkeun ADSL pikeun langganan nu nyambung kana Internet pikeun tujuan ngunduh (download) ti Internet sarta henteu pati merlukeun pikeun ngirim data atawa pikeun ngajalankeun server anu tangtu waé kacida merlukeun rubakpita anu lega ti sagala arah.

Pikeun ADSL konvénsional, rata-rata laju downstréam dimimitian tina 256 kbit/s sarta umumna bisa ngahontal 8 Mbit/s dina jarak 1,5&nbsp;km ti kantor tempat séntral telepon anu dilengkepan DSLAM atawa remote terminal. Rata-rata laju upstream dimimitian tina 64 kbit/s sarta umumna bisa ngahontal 256 kbit/s sarta sakapeung bisa ogé ngaronjat nepi ka 1024 kbit/s. Ngaran ADSL Lite biasana dipaké pikeun ADSL vérsi anu leuwih laun.

## Tumbu kaluar 
*  The UNH-IOL DSL Knowledge Base
*  DSL Forum
*  ADSL, ADSL2 and ADSL2+ Speeds and Reach Compared 
*  ADSL installation
*  ADSL Research Report
XDSL

**xdsl** nyaéta istilah pikeun nyebutkeun kabéh wanda téknologi digital subscriber lines. Dua wanda nu utama nyaéta ADSL jeung SDSL. Dua wanda séjénna nyaéta High-data-rate DSL (HDSL) jeung Very high DSL (VDSL). Téknologi xdsl kaasup téknologi Voice over Internet Protocol (VoIP) anu kiwari keur jadi *trénd* pikeun dimekarkeun.

Awalna, tujuan pamakéan téknologi xdsl nyaéta pikeun *Vidéo on demand* (VoD) sarta TV interaktif (ITV). Ku hadirna *world wide web* (www), kabutuh kana rubakpita pikeun meunangkeun aksés ka internét kiwari dirasakeun minangka salah sahiji kabutuhan utama pikeun ngagunakeun téknologi xdsl. Poténsi pamak**xdsl** nyaéta istilah pikeun nyebutkeun kabéh wanda téknologi digital subscriber lines. Dua wanda nu utama nyaéta ADSL jeung SDSL. Dua wanda séjénna nyaéta High-data-rate DSL (HDSL) jeung Very high DSL (VDSL). Téknologi xdsl kaasup téknologi Voice over Internet Protocol (VoIP) anu kiwari keur jadi trend pikeun dimekarkeun.

Awalna, tujuan pamakéan téknologi xdsl nyaéta pikeun Vidéo on demand (VoD) sarta TV interaktif (ITV). Ku hadirna world wide web, kabutuh kana rubakpita pikeun meunangkeun aksés ka internet kiwari dirasakeun minangka salah sahiji kabutuhan utama pikeun ngagunakeun téknologi xdsl. Poténsi aplikasi pamakéan pita rubak pikeun nyumponan kabutuh di padumukan-padumukan geus karasa, nyaéta kaasup: vidéo on demand; *near vidéo on demand*; *delayed* broadcast; internet access; broadcast vidéo; teleshopping; telework; games; karaoke on demand.

Téknologi DSL ngagunakeun téknik modulasi pikeun madetkeun (komprési) data dina kabel tambaga dawam. Remen ogé disebut minangka téknologi *last mile* anu nyambungkeun setasiun switching telepon langsung ka imah atawa kantor (pamaké ahir), jarang dipaké minangka saluran tulangtonggong antar setasiun switching.
 
xdsl sarua jeung ISDN sabab dijalankeunana dina kabel telepon tambaga dawam / (POTS) sarta ogé dijalankeun dina jarak deukeut (kira-kira 20,000 suku). Tapi, xdsl nawarkeun kapasitas anu leuwih gedé, nepi ka 32 Mbps pikeun trafik downstréam sarta ti 32 Kbps nepi ka leuwih 1 Mbps pikeun trafik upstréam.

Pamakéan xdsl bisa jadi salah sahiji alternatif téknologi aksés pikeun nyumponan kabutuh rubakpita. Téknologi ieu mangrupa téknologi modém anu ngagunakeun sambungan telepon (*twisted-pair*) nu aya kiwari pikeun ngirimkeun data nu rubakpitana gedé, kawas multimédia sarta vidéo, ka langganan. Téknologi ieu meunang perhatian nu gedé ti para panyadia jasa alatan bisa ngirimkeun data nu rubakpitana gedé ka lokasi nu sumebar sarta merlukeun parobahan anu relatif leutik dina infrastruktur nu geus aya.
Kauangan publik

**Kauangan publik** tumali jeung panalungtikan kaduitan pamaréntah. Kaasup ngeunaan pangaluaran dina badan umum, pamajegan, panghasilan ti milik pamaréntah, sarta dana tina sambetan/injeuman.

Kauangan publik mangrupa bagéan/sub industri investasi perbankan nu fokus kana bantuan nasehat jeung néangan dana/duit pikeun badan/lembaga umum saperti pamaréntahan daera jeung puseur. Kauangan publik kaasup nawarkeun sambetan pikeun néangan dana keur pamaréntah.

## Cutatan 
Webster's New World Finance and Investment Dictionary

## Tempo Oge 
* Pajeg
Transformasi Fourier Diskrit

**Transformasi Fourier Diskrit** (TFD) nyaéta salah sahiji wangunan transformasi Fourier nu maké pajumlahan sabagé gaganti integral. Dina matematika mindeng ogé disebut sabagé **transformasi Fourier kahingga** (*finite Fourier transform*), nyaéta transformasi Fourier anu réa dilarapkeun dina pamrosesan sinyal digital sarta widang-widang nu patali pikeun nganalisa frékuensi-frékuensi anu dikandung ku hiji sinyal atawa isarat, pikeun ngabéréskeun persamaan diferensial parsial, sarta pikeun ngalakonan sajumlah operasi, contona waé operasi-operasi konvolusi. TFD ieu bisa diitung sacara éfisien ngagunakeun algoritma transformasi Fourier gancang (TFC).

LAntaran TFC umumna dipaké pikeun ngitung TFD, dua istilah ieu mindeng silih dipatukeurkeun dina pamakéanana, sanajan aya béda anu écés antara duanana: "TFD" ngarujuk kana hiji transformasi matematik bébas atawa henteu gumantung kumaha transformasi kasebut diitung, sedengkeun "TFC" ngarujuk kana hiji atawa sawatara algoritma nu éfesien pikeun ngitung TFD.

## Tumbu kaluar 
* Nein Arimasen, "Indéks Transformasi Fourier Diskrit", Fisika Éta Hésé, 2007-04-12
Protokol Internet

**Protokol Internet** (Inggris *Internet Protocol* sarta disingket IP) nyaéta protokol lapisan jaringan (*network layer* dina *OSI Reference Modél*) atawa protokol lapisan *internetwork* (*internetwork layer* dina *DARPA Reference Modél*) anu dipaké ku protokol TCP/IP pikeun ngalakonan pengalamatan sarta *routing* paket data antar *host-host* dina jaringan komputer nu dumasar kana TCP/IP. Vérsi IP anu réa dipaké nyaéta IP vérsi 4 (IPV4) anu didefinisikeun dina RFC 791 sarta dipublikasikeun dina taun 1981, tapi baris digantikeun ku IP vérsi 6 dina sawatara waktu anu baris datang.

## Tempo ogé 
* Alamat IP (mindeng disebut "IP")
Aérosol

[thumb|260px|right|Kontaminasi aérosol di [India-Kalér jeung Bangladés.]]
Sacara téhnis, **aérosol** téh hartina suspénsi tipung padetan atawa titik-titik cairan dina gas (béda ti haseup nu mangrupa suspénsi partikel padet dina gas). Dina jihat awam, aérosol biasana nujul ka panyemprot atawa semprotan ti botol nu ngandung aérosol.

Istilah 'aérosol' diturunkeun tina kanyataan yén zat nu ngambang dina hawa téh suspénsi (campuran partikel padet atawa cair atawa campuran duanana dina fluida). Lian ti panyemprot, aérosol sacara alami dihasilkeun ku gunung api aktif.
## Nu tumali 
* Bioaérosol
* Partikulat, kaayaan zat faseu-campuran
* Polusi

## Tumbu kaluar 
*American Association for Aerosol Research
Transformasi Laplace

**Transformasi Laplace** nyaéta hiji téknik pikeun nyederhanakeun masalah dina hiji sistem anu ngandung asupan (input) sarta kaluaran (output), kalayan ngalakonan transformasi ti hiji domain ka domain séjénna.

Dina matematika wanda transformasi ieu mangrupa hiji konsép anu penting minangka bagian tina analisis fungsional, anu bisa mantuan dina ngalakonan analisa sistem *invarian-waktu* *linier*, kawas rangkéan éléktronik, osilator harmonik, pakakas optik sarta sistem-sistem mékanik. Ku cara nganyahokeun gambaran (déksripsi) matematika atawa fungsional basajan ti input atawa output hiji sistem, transformasi Laplace bisa méré  déeskripsi funsional alternatif anu sakapeung bisa nyederhanakan prosés analisis.

Dina sistem fisik sabenerna transformasi Laplace mindeng dianggap minangka hiji transformasi ti domain-waktu (di mana input sarta output dipikaharti salku fungsi tina waktu) ka domain-frékuénsi (di mana input sarta kaluaran kasebut ditempo salaku fungsi tina frékuénsi sudut kompléks, atawa radian pér hijian waktu. Transformasi ieu henteu ngan nyadiakeun cara dasar séjén pikeun mikaharti gawéna hiji sistem, tapi ogé sacara drastis ngurangan karumit itungan matematika anu diperlukeun dina nganalisis hiji sistem.

Transformasi Laplace ngabogaan peran penting dina aplikasi-aplikasi dina widang fisika, optik, rékayasa listrik, rékayasa kadali, pamrosésan sinyal.

Ngaran transformasi ieu dicokot tina ngaran Pierre-simon Laplace, saurang ahli matematika jeung astronomi anu ngagunakeun téknik transformasi ieu dina hasil karyanya. Sabenerna téknik ieu kapanggih saméméhna ku Leonhard Euler, saurang ahli matematika *prolific* Swiss dina abad kedelapanbelas.

## Définisi formal 
Transformasi Laplace ti hiji fungsi *f*(*t*), anu ditetepkeun pikeun kabéh niléy *t* riil kalayan *t* ≥ 0, nyaéta fungsi *F*(*s*), anu ditetepkeun sabagé:

: F(s) = \mathcal{L} \left\{f(t)\right\} =\int_{0^-}^\infty e^{-st} f(t)\,dt.

Wates handap 0^- nyaéta kapondokan tina \lim_{\epsilon \rightarrow +0} -\epsilon \ sarta mastikeun inklusi ti sakabéh fungsi bungin Dirac \delta (t) \ dina 0 lamun aya hiji impuls dina *f*(*t*) dina 0.

Sacara umum paraméter *s* boga ajén kompléks:

:s = \sigma + i \omega \,

Wanda transformasi integral ieu ngabogaan sajumlah sipat anu ngajadikeun ieu transformasi kacida kapaké pikeun analisis sistem dinamik liniér. Kapinunjulan utama tina cara ieu téh nyaéta ngarobah prosés diferensiasi jadi pakalian sarta integrasi jadi babagian, kalawan ayana *s* (Hal ieu jiga fungsi logaritma anu ngarobah operasi pakalian sarta babagian jadi pajumlahan jeung kukurangan). Parobahan *persamaan* integral sarta diferensial jadi wangun polinomial nyederhanakan prosés ditimukeunana jawaban masalah.
Daniel Craig

thumb|200px|right|Daniel Craig.
**Daniel Wroughton Craig** (leuwih dipikawanoh ku ngaran **Daniel Craig**) () nyaéta salah saurang béntang pilem TV jeung bioskop anu asalna ti Inggris. 

### Profil 
Craig mangrupa kagenep anu merankeuné agen rahasia James Bond 007 salian Sean Connery, George Lazenby, Roger Moore, Timothy Dalton, jeung Pierce Brosnan. Film munggaran Craig salaku James Bond nyaéta Casino Royale anu diputer ahir 2006 ti heula. Salian ti James Bond, Craig ogé ngabintangi film-film saperti Lara Croft: Tomb Raider jeung The Golden Compass.

Craig kungsi nikah taun 1992 jeung Fiona Loudon, tapi malah cerai di taun 1994. 

Daniel Craig ogé salah saurang bobotoh ti tim maenball Liverpool FC. Dirina leuwih milih matuh di London dibanding di Los Angeles. Tanggal 3 April, Craig dinobatkeun salaku selebritis Inggris anu  acuk paling rapih sapanjang taun 2007.

### Kaca Kaluar 
* Daniel Craig di IMDB
* Biografi kumplit Daniel Craig
Robert Kubica

thumb|200px|right|Robert Kubica di Warsawa, Polandia taun 2006.
**Robert Józef Kubica** (pangecapan **Ku-bit-sa** dina IPA) (babar 7 Desember 1984 di Krakow, Polandia) nyaéta saurang tukang balap Formula 1 anu asalna ti Polandia. Dirina mangrupa tukang balap Polandia munggaran tur hiji-hijina di Formula 1 nepi ka ayeuna.

## Profil 
Dirina ngamimitian debut Formula 1 di balapan GP Hungaria 2006 ngagentos tukang balap senior Jacques Villeneuve di tim BMW-Sauber. Lajeng ti dinya, Kubica meunang posisi podium di GP Italia, di mana dirina finish ka-3 di tukangeun si legenda hirup Michael Schumacher sareng Kimi Raikkonen.

Dina taun 2007, Kubica dipercanten ku tim BMW janten tukang balap utama tim sareng Nick Heidfeld. Salami musim 2007 lumangsung, Kubica konsisten finish jeung ngahasilkeun poin pikeun tim.

Dina taun 2008 ieu, Kubica nyatet sajarah, janten tukang balap Polandia munggaran anu kenging pole position di balapan GP Bahrain. Salian ti dinya, Kubica ogé finish runner-up di GP Malaysia.

## Data diri 
* Nami: Robert Kubica
* Tempat, Tanggal Babar: Krakow, Polandia, 7 Désémber 1984
* Status: Bujangan
* Luhur: 184&nbsp;cm
* Beurat: 73&nbsp;kg
* Mimiti Balapan: Hungaria 2006 (sareng BMW-Sauber)

## Statistik 
* 2005, Renault F1 – pembalap panguji
* 2006, BMW-Sauber – Pembalap, finish ka tilu di GP Italia 2006
* 2007, BMW-Sauber
* 2008, BMW-Sauber, posisi ka-3.
* 2009, BMW-Sauber
* 2010, Renault.

## Referensi 
## Tumbu kaluar 
* Situs resmi
Felipe Massa

**Felipe Massa** (lahir 25 April 1981) nyaéta tukang balap Formula 1 anu asalna ti Brazil. Anjeunna kiwari ngahiji jeung tim Ferrari bareng jeung batur satimna asal Finlandia anu janten juara dunia 2007, Kimi Raikkonen.

## Profil 
Felipe tos ngenal dunia kebut-kebutan ti yuswa 7 taun kénéh. Awalna, Felipe ngan janten saorang loper pizza ka balapan GP Brazil di Interlagos. Ti dinya, Felipe mulai katarik pikeun turun di dunya balap.

Felipe ngawitan debut di F1 taun 2002 pas GP Australia. Dirina bergabung jeung tim Sauber sareng Nick Heidfeld. Di taun 2003, Felipe ngalih janten pembalap tester di Ferrari.

Taun 2004, Felipe balik deui ka tim Sauber salama dua musim. Di 2004, dirina bertandem jeung Giancarlo Fisichella. Dan di 2005, Felipe bertandem sareng tilas juara dunia F1 1997, Jacques Villeneuve.

Akhir 2005, Felipe resmi ngalih ka tim Ferrari ngagentoskeun pembalap Brazil anu sanesna, Rubens Barrichello. Salama musim 2006, Felipe meunang di GP Turki sareng GP Brazil. Dirina kacatet sabagai pembalap Brazil pertama anu tiasa meunang di kandang sejak almarhum Ayrton Senna di taun 1993.

Di musim 2007, Felipe kungsi abus kandidat juara dunia, tapi gagal di pertengahan musim. Salama 2007, Felipe meunang di GP Bahrain, Spanyol, sareng Turki. Felipe gaduh tekad taun 2008 ieu, dirina tiasa janten juara dunia F1.

## Biodata 
* Nami lengkep: Felipe Massa
* Tempat, tanggal babar: Sao Paulo, 25 April 1981
* Status: Nikah sareng Rafaela
* Luhur: 166&nbsp;cm
* Beurat: 59&nbsp;kg
* Debut F1: Australia 2002

## Kaca kaluar 
* Situs resmi
Michael Schumacher

**Michael S. Schumacher** (alias **Michael Schumacher**, lahir 3 Januari 1969) nyaéta saurang manten pembalap Formula 1 anu asalna ti kota Hurth-Hermulheim, Jerman. Dirina mangrupa salah sahiji legenda hirup Formula 1 éra modérn. Dirina kungsi janten juara dunia taun 1994, 1995, 2000, 2001, 2002, 2003, jeung 2004.

## Profil 
Schumi mimiti asup ka F1 taun 1991 dina tim Jordan. Tapi ngan tahan sabalapan saméméh ahirna dirina pindah ka Benetton.

Di Benetton, Schumi meunang munggarannana taun 1992 di GP Belgia. Teras pas taun 1994, Schumi ngaraih gelar dunia pertamana. Di 1995, Schumi mertahankeun gelarna masih babarengan jeung tim Benetton.

Taun 1996, Schumi ngalih ka tim Ferrari. Dirina tuluy janten juara dunia ti taun 2000 tepi ka 2004. Schumi pangsiun ti F1 ahir 2006. Ayeuna Schumi masih aktif di Ferrari tapi ngan saukur janten manajer jeung mentor pikeun dua pembalap Ferrari ayeuna, Felipe Massa sareng Kimi Raikkonen.

## Karir 
* Debut GP: Belgia 1991
* Tampil: 250 kali
* Start GP: 249 kali (gagal start di GP Prancis 1996)
* Meunang: 91 kali
* Pole: 68 kali
* Total poin: 1369 (termasuk anu didiskualifikasi taun 1997)
* Juara dunia: 7 kali

## Musim ka Musim 
* 1984 - Juara Junior Kart Jerman
* 1985 - Juara Junior Kart Jerman, Gabung di kejuaraan dunia
* 1986 - Karting Jerman, ka-3 / Karting Eropa, ka-3
* 1987 - Juara Karting Jerman jeung Eropa
* 1988 - Juara Formula Koenig / FF1600 Eropa, ka-2 / FF1600 Jerman, ka-6
* 1989 - Formula 3 Jerman, ka-3
* 1990 - Prototypes, ka-5 (21 poin) / Juara F3 Jerman
* 1991 - Prototypes, ka-9 (43 poin) / Jordan (1 balapan) jeung tim Benetton, ka-12 (4 poin)
* 1992 - Formula 1 (Benetton), ka-3 (53 poin)
* 1993 - Formula 1 (Benetton), ka-4 (52 poin)
* 1994 - Formula 1 (Benetton), Juara Dunia (92 poin)
* 1995 - Formula 1 (Benetton), Juara Dunia (102 poin)
* 1996 - Formula 1 (Ferrari), ka-3 (59 poin)
* 1997 - Formula 1 (Ferrari), ka-2 (78 poin), didiskualifikasi ku sabab insiden Jerez
* 1998 - Formula 1 (Ferrari), ka-2 (86 poin)
* 1999 - Formula 1 (Ferrari), ka-5 (44 poin)
* 2000 - Formula 1 (Ferrari), Juara Dunia (108 poin)
* 2001 - Formula 1 (Ferrari), Juara Dunia (123 poin)
* 2002 - Formula 1 (Ferrari), Juara Dunia (144 poin)
* 2003 - Formula 1 (Ferrari), Juara Dunia (93 poin)
* 2004 - Formula 1 (Ferrari), Juara Dunia (148 poin)
* 2005 - Formula 1 (Ferrari), ka-3 (62 poin)
* 2006 - Formula 1 (Ferrari), ka-2 (121 poin)
* 2007 - Ferrari (Staff)
* 2008 - Ferrari (Staff)
* 2009 - Ferrari (Staff)
* 2010 - Formula 1 (Mercedes GP)

## Kaca Kaluar 
* Situs resmi
* Situs resmi Ferrari
* Situs Ferrari F1 ku Shell
Suluh fosil

**Suluh fosil** (*fossil fuels*) atawa **suluh mineral** nyaéta suluh nu asalna tina fosil: hidrokarbon nu aya dina lapisan luhur kulit Bumi. Jenisna aya rupa-rupa, ti nu volatil pisan nu nisbah karbon:hidrogénna handap samodél métana, pétroleum nu cair, nepi ka nu nonvolatil nu diwangun ku ampir sagemblengna karbon samodél areng antrasit. Métana bisa kapanggih di pertambangan hidrokarbon sacara misah, ngahiji jeung minyak, atawa dina bentuk métana klatrat. Sacara umum masarakat yakin yén ieu suluh téh dibentuk tina fosil tutuwuhan jeung sasatoan nu terus-terusan kapanasan jeung kateken di jero kulit Bumi salila ratusan juta taun. Nu ieu katelahna téori biogenik. Ieu jenis suluh munggaran diwanohkeun ku Mikhail Lomonosov taun 1757. Lian ti kayakinan umum, aya ogé nu percaya yén hidrokarbon nu leuwih volatil, utamana gas alam, dibentuk ku prosés abiogénik, nu hartina teu dihasilkeun tina mahluk hirup.

Taun 2005, kira-kira 86% énérgi dihasilkeun tina ngaduruk suluh fosil, sedengkeun sésana disumbang ku hidrolistrik (6,3%), nuklir (6,0%), jeung nu lianna (géotermal, surya, angin, kai, jeung runtah, 0,9%).

Suluh fosil mangrupa sumberdaya alam nu teu bisa dipulihkeun, sabab prosésna merlukeun waktu jutaan taun. Parebut suluh fosil ngabalukarkeun konflik régional jeung global, sedengkeun produksi jeung makéna ngadatangkeun masalah lingkungan.  Ku kituna, kiwari masarakat geus nyobaan ngagunakeunénérgi nu bisa dipulihkeun.

Durukan suluh fosil ngahasilkeun kira 21,3 milyar ton (= 21,3 gigaton) karbon dioksida per taun, padahal prosés alam ukur bisa nyerep satengahna, antukna jumlah karbon dioksida atmosfir nambahan 10,65 milyar ton per taunna (saton karbon atmosfir sarua jeung 44/12 atawa 3,7 ton karbon dioksida). Karbon dioksida téh salah sahiji gas rumah kaca nu ngabalukarkeun jagat nyongkab.

## Rujukan 
## Tumbu kaluar 
* "EPA defines fossil fuel" 
* "The Coming Energy Crisis?"  - éséy James L. Williams ti WTRG Economics jeung A. F. Alhajji ti Ohio Northern University
* "Powering the Future" - Michael Parfit (*National Geographic*)
* "Will We Run Out of Energy ?"  - artikel Mark Bradley
* "Federal Fossil Fuel Subsidies and Greenhouse Gas Emissions"
* Fossil Fuel Subsidies in Europe
* US Fossil Fuel Subsidies 
* 2003 Congressional briefing on fossil fuel subsidies 
**Hoghag**
* The Origin of Methane (and Oil) in the Crust of the Earth - Thomas Gold (arsip Internét)
Kimi Räikkönen

thumb|right|Kimi Räikkönen
**Kimi Matias Räikkönen** (leuwih dikenal ku ngaran **Kimi Räikkönen**) (babar di Espoo, Finlandia, 17 Oktober 1979) adalah saorang pembalap Formula 1 anu asalna ti Finlandia. Kimi Räikkönen saat ieu ngagenggam titel juara dunia Formula 1 anu direbutna di GP Brazil taun 2007. Ayeuna teh, Kimi ngabela tim Citroen di WRC.

## Profil 
Sateuacan Kimi masuk ka F1, dirina ngan gaduh modal 23 kali balapan professional, jeung dianggap can layak asup ka F1. Tapi bos tim Sauber, Peter Sauber ngawaniankeun ngabela Kimi di kantor FIA demi surat SIM super license.

Kimi ngamulai debut F1-na di taun 2001. Salama sapanjang musim, Kimi tampil konsisten, jeung turut nganteurkeun Sauber ngaraih rengking 4 di klasemen konstruktor 2001.

taun 2002, Kimi ngalih ka tim McLaren nepi ka taun 2006. Salama di McLaren, Kimi lumayan alus. Dirina ngaraih kemenangan pertama di GP Malaysia 2003. Tapi Kimi sok gagal waé di perebutan gelar dunia, ku sabab katahanan mobil McLaren awon. Dan akhirna di akhir 2006, Kimi mutuskeun ngalih ka tim Ferrari ngagentoskeun Michael Schumacher.

Di Ferrari Kimi ngawitan musim 2007 dengan baik. Dirina meunang di Australia. Tapi saatos GP Malaysia, Kimi balik deui ka performa biasa. Kimi tiasa meunang deui di GP Prancis, dan dirina akhirna konsisten meunang ditambihan ku kaberuntungan. Pas abus GP Brazil, Kimi merupakan salah sahiji kandidat juara dunia.

Kimi akhirna mampu janten juara dunia setelah meunang di Brazil ditambihan ku sainganna, Lewis Hamilton ngan mampu finish di posisi tujuh.

## Biodata 
* Nami Lengkap: Kimi Matias Räikkönen
* Tempat, Tanggal Babar: Espoo, Finlandia, 17 Oktober 1979
* Status: Nikah sareng Jenni
* Luhur: 175&nbsp;cm
* Beurat: 62&nbsp;kg
* Debut F1: Australia 2001

## Kaca Kaluar 
* Situs resmi
* Situs tim Ferrari F1
* Situs pernak-pernik soal Kimi
Prasasti Cidanghiyang

**Prasasti Cidanghiyang** nyaéta salah sahiji prasasti anu asalna ti karajaan Tarumanagara sarta perenahna di wewengkon Pandéglang.

## Perenah
Prasasti Cidanghiyang perenahna di sisii (walungan) Cidanghiyang di désa Lebak, kacamatan Munjul, kabupatén Pandéglang. Koordinat patempatan prasasti ieu téh 0°55’40,54” BB (ti Jakarta) sarta 6°38,27’57”

## Panimuan
Prasasti Cidanghiyang dilaporkeun munggaran ku Toebagus Roesjan ka Dines Purbakala taun 1947 (OV 1949:10), tapi ditalungtik munggaran dina taun 1954.

## Rupa bahan
Prasasti Cidanghiyang dipahatkan dina batu alam (3 x 2 x 2 méter).

## Eusi
Prasasti Cidanghiyang ditulis maké aksara Pallawa anu disusun dina wangun siloka basa Sansakerta kalayan métrum Anustubh (wangun aksarana nu sarupa jeung anu digoréskan dina Prasasti Tugu ti mangsa nu sarua).

Tulisan:
Vikranto ‘yam vanipateh/prabhuh satya parakramah 
narendra ddhvajabhutena/ srimatah purnnawvarmanah

Tarjamahan:
“Ieu nyaéta tanda kaperwiraan, kaagungan, sarta wawanén anu saéstuna ti raja dunya, anu Mulia Purnnawarmman anu jadi panji sakabéh raja”.

## Tumbu kaluar
* Dadaran atmoon ngeunaan prasasti di Sunda 

## Tempo ogé
*Prasasti di Tatar Sunda
*Prasasti Tugu

## Rujukan
#Richadiana Kartakusuma (1991), Anekaragam Bahasa Prasastidi Jawa Barat Pada Abad Ke-5 Masehi sampai Ke-16 Masehi: Suatu Kajian Tentang Munculnya Bahasa Sunda. Tesis (nu diajéngkeun salaku sarat pikeun meunangkeun gelar Magister dina widang Arkéologi). Fakultas Pasca Sarjana Universitas Indonésia. 
#OV (Oudheidkundige Verslag) 1949; 1950:20 
#Laporan Tahunan Dinas Purbakala taun 1954; l962: 5-6
#Bambang Soemadio (editor), Sejarah Nasional Indonésia II, Jaman Kuna. Jakarta: Departemen Pendidikan dan Kebudayaan l975:42-43: l984:42
#Saleh Danasasmita et.al. Rintisan Penelusuran Masa Silam: Sejarah Jawa Barat, II. Bandung l984:1
#Peta Topografi: HIND 1090, Sheet 34/XXXIII-C, l945
Prasasti Pasir Awi

**Prasasti Pasir Awi** atawa Prasasti Ciampéa nyaéta salah sahiji prasasti titilar karajaan Tarumanagara

## Perenah
Prasasti Pasir Awi perenahna di lamping kidul Pasir Awi (± 559m lbl) di wewengkon leuweung pagunungan Cipamingkis, désa Sukamakmur, kacamatan Jonggol, kabupatén Bogor persisna dina koordinat 0°10’37,29” BB (ti Jakarta) sarta 6°32’27,57”

## Rupa bahan
Prasasti Pasir Awi geus dipikanyaho saprak taun 1867 sarta dilaporkeun minangka prasasti Ciampéa. Titilar sajarah ieu dipahat dina batu alam.

## Eusi
jmpl|center|500px|Rupa gambar dahan jeung régang dina prasasti

Prasasti Pasir Awi ngandung gambar dahan jeung régang sarta dangdaunnan jeung bungbuahan (lain aksara) ogé ngandung gambar sapasang tapak suku.

## Panimuan
Prasasti ieu munggaran kapanggih ku N.W.Hoepermans dina taun 1864.

## Galeri 

Gambar:Pasir Awi Inscription house, stairs, and a little gate.jpg|Cungkup Prasasti Pasir Awi
Gambar:Footprints and inscription at Pasir Awi.jpg|Tanda tapak suku jeung rupa régang jeung dahan
Gambar:Footprints of Pasir Awi Inscription with scales.jpg|Tapak suku diukur mistar 30 cm
Gambar:Pasir Awi Inscription with scales.jpg|Rupa dahan diukur mistar 30 cm

## Tempo ogé
* Tarumanagara

## Tumbu kaluar
* Dadaran atmoon ngeunaan prasasti di Sunda 

## Rujukan
# Richadiana Kartakusuma (1991), Anekaragam Bahasa Prasastidi Jawa Kulon Pada Abad Ke-5 Masehi sampai Ke-16 Masehi: Suatu Kajian Tentang Munculnya Bahasa Sunda. Tesis (nu diajéngkeun salaku sarat pikeun meunangkeun gelar Magister dina widang  Arkéologi). Fakultas Pasca Sarjana Universitas Indonésia.
#N.J.Krom “Inventaris der Hindoe-oudheden” ROD. 1914, l915:28-29 (dina jero katerangan atawa cutatan nomer 69)
#R.D.M.Verbeek “Oudheden van Java” VBG. XLVI. 1891:30-31.
Prasasti Mandiwunga

**Prasasti Mandiwunga** nyaéta salah sahiji prasasti titilar Galuh.

## Perenah
Prasasti Mandiwunga dituliskeun dina hiji batu sarta kapanggih dina taun 1985 di désa Cipadung, Kacamatan Cisaga, Ciamis. Kiwari prasasti ieu ditunda di musieum nagri Sri Baduga , di Bandung, Jawa Kulon.

## Rupa bahan
Prasasti Mandiwunga dijieun tina batu alam. Bagian luhur prasasti ieu pites sarta ukuran anu aya ayeuna (sanggeus pites) nyaéta luhur 70&nbsp;cm x rubak 14–26&nbsp;cm sarta kandel antara 4-5-10&nbsp;cm.

## Panimuan
Prasasti Mandiwungan munggaran disalabarkeun ku Dirman Surachmat dina forum Seminar Sajarah Nasional IV di Yogyakarta dina taun 1985. Tapi transkripsi sarta pedaranana tacan sampurna. Satuluyna prasasti ieu ditranskripsi deui ku Richadiana Kartakusuma dina taun 1991. Hasil transkripsina ditepikeun langsung ka pihak musieum satempat.

## Eusi
Prasasti Mandiwungan ngandung lima jajar tulisan dina aksara sarta bahasa Sunda Buhun kalawan transkripsi saperti kieu:

mangsa krsna paksa
nawami haryang
pon wrehaspati wa
ra tatkala sima ri
mandiwunga……….

Tarjamahan tina tulisan kasebut nyaéta:

Bulan paro poék tanggal 9,
(sadwara:paringkela n) Haryang
(pancawara/pasaran) Pon, (saptawara) Kemis
Mangsa harita pisan wewengkon sima (perdikan) di
Mandiwunga………………..

## Tempo ogé
*Karajaan Sunda Galuh

## Rujukan
#Richadiana Kartakusuma (1991), Anekaragam Bahasa Prasastidi Jawa Kulon Pada Abad Ke-5 Masehi sampai Ke-16 Masehi: Suatu Kajian Tentang Munculnya Bahasa Sunda. Tesis (nu diajéngkeun salaku sarat pikeun meunangkeun gelar Magister dina widang Arkéologi). Fakultas Pasca Sarjana Universitas Indonesia.
Prasasti Pasir Datar

**Prasasti Pasir Datar** nyaéta salah sahiji prasasti titilar Karajaan Sunda.

## Perenah 
Prasasti Pasir Datar katimu dipakébonan Kopi di Pasir Datar, Cisandé, Sukabumi dina taun 1872 (NBG 1872, al 165; 1873, kaca 60 sarta 94). Nurutkeun N.J.Krom, prasasti ieu ditunda di Musieum Nasional Jakarta (l914:60).

## Rupa bahan 
Prasasti Pasir Datar dijieun tina batu alam.

## Eusi 
Prasasti Pasir Datar tacan ditranskripsi antukna tacan dipikanyaho eusina.

## Tempo ogé
*Karajaan Sunda

## Rujukan
#Richadiana Kartakusuma (1991), Anekaragam Bahasa Prasasti di Jawa Barat Pada Abad Ke-5 Masehi sampai Ke-16 Masehi: Suatu Kajian Tentang Munculnya Bahasa Sunda. Tesis (nu diajéngkeun salaku sarat pikeun meunangkeun gelar Magister dina widang Arkéologi). Fakultas Pasca Sarjana Universitas Indonesia.
Prasasti Cikajang

**Prasasti Cikajang** nyaéta salah sahiji prasasti titilar Galuh.

## Perenah 
Prasasti Cikajang kapanggih di wewengkon Pakebonan Entéh di Cikajang, di lamping *kulon ngidul* Gunung Cikuray.

## Rupa bahan 
Prasasti Cikajang dipahat dina batu alam nu ukuranana 1,5 x 1,5 m2.

## Eusi 
Prasasti Cikajang eusina tilu jajar tulisan nu maké aksara sarta basa Sunda Kuna, kawas aksara dina prasasti Kawali (Noorduyn l988).

Transkripsi tina tulisan kasebut nyaéta kieu:

#Bhagi bhagya 
#ka 
#nu ngaliwat

J.Noorduyn (Ahli Sunda urang Walanda) nyangsikeun kaaslian prasasti ieu; ceuk manéhna “kamungkinan” prasasti ieu dijieun ku K.F.Holle dina raraga ngabagéakeun kadatangan sémahna waktu harita, nyaéta H.N.van der Tuuk, anu nganjang ka Pakebonan Entéh milik K.F.Holle di wewengkon Waspada (Garut) dina taun 1870-an (Noorduyn 1988:308-311)

## Tempo ogé 
*Karajaan Galuh

## Tempo ogé
*Karajaan Galuh

## Rujukan
#Richadiana Kartakusuma (1991), Anekaragam Bahasa Prasastidi Jawa Barat Pada Abad Ke-5 Masehi sampai Ke-16 Masehi: Suatu Kajian Tentang Munculnya Bahasa Sunda. Tesis (nu diajéngkeun salaku sarat pikeun meunangkeun gelar Magister dina widang Arkéologi). Fakultas Pasca Sarjana Universitas Indonesia.
Prasasti Huludayeuh

**Prasasti Huludayeuh** nyaéta salah sahiji prasasti anu dikaluarkeun ku Jayadéwata, Raja Sunda, maké aksara Sunda Kuna anu sarupa jeung prasasti Batutulis.

## Perenah
Prasasti Huludayeuh aya di tengah pasawahan di kampung Huludayeuh, Désa Cikalahang, Sumber – Cirebon.

## Panimuan
Prasasti Huludayeuh geus lila dipikanyaho ku nu nyicingan patempatan sabudeureun ieu prasasti tapi pikeun golongan ahli sajarah sarta arkéologi kakara dipikanyaho dina bulan Séptember taun 1991. Prasasti ieu disalabarkeun dina média citak Koran  Pikiran Rakyat dina tanggal 11 Séptémber 1991 sarta Koran Kompas dina tanggal 12 Séptémber 1991.

## Rupa bahan
Prasasti Huludayeuh dipahatkeun dina batu alam. Batu prasasti anu aya ayeuna ukuranana nyaéta luhur 75&nbsp;cm x rubak 36&nbsp;cm x kandel 20&nbsp;cm.

## Eusi
Prasasti Huludayeuh eusina 11 jajar tulisan nu maké aksara sarta basa Sunda Kuna, tapi hanjakal batu prasasti kasebut mangsa munggaran kapanggih geus henteu gembleng deui alatan sawatara batuna peupeus antukna aksarana milu leungit. Kitu ogé  beungeut batuna geus pohara garah sarta tulisanana réa anu milu laas antukna lolobana eusina henteu bisa dipikanyaho. Pikeun hasil samentara, transkripsi anu dipigawé nyaéta kieu:

…………..tra….na….
………..sri mahharaja ratu 
haji di pkwan sya sang ratu
dewata ogé/ mangsa sya……..
……..ngretakeun bumi ngaha……
….....lipukkeun/ bumi ngaha……
..ngarah sang di susuk/ lampu…
…….i ngareubhkeun/ ikang….ka…
susi padakah. Ngalasan…
na udugbasu. mipataka…….
is/nikang basa ogé….

Fragmén prasasti kasebut sacara gurat badag nyaritakeun ngeunaan Sri Maharaja Ratu Haji di Pakwan Sya Sang Ratu Déwata anu patali jeung usaha-usahana ngamakmurkeun nagarana.

## Tempo ogé
*Karajaan Sunda

## Bacaeun
*Richadiana Kartakusuma. 1991. *Anekaragam Bahasa Prasasti di Jawa Barat pada Abad ke-5 Masehi sampai ke-16 Masehi: Suatu Kajian Tentang Munculnya Bahasa Sunda*. Tésis S-2. Fakultas Pasca Sarjana Universitas Indonesia, Jakarta.

## Rujukan
Kategori :Prasasti
Kélor

***Kélor***, atawa *Moringa oleifera* nyaéta varietas tina genus *moringa* anu paling loba dipelak. Ieu tutuwuhan mangrupa kulawarga *moringaceae*. Tutuwuhan ieu mangrupa tangkal sayur nu loba ngandung gizi nu loba mangfaatna.	

## Déskripsi
Kélor (*Moringa oleivera*) tumuwuh dina wangun tangkal, umur panjang (*perenia*) nu jangkungna 7–12 m. Batang kai 
(*lignosus*), tegak, warna bodas kotor, kulit ipis, luarna kasar.
#Daun kélor dipikaweruh ngandung Potasium tilu kali ti batan cau.

## Referensi
Prasasti Galuh

**Prasasti Galuh** nyaéta salah sahiji prasasti titilar Galuh.

## Perenah 
Prasasti Galuh disimpen di Musieum Nasional kalayan nomer inventaris D.29.

## Rupa bahan 
Prasasti Galuh dipahatkan dina batu walungan kalayan wangunan alami nu ukuranana (±) luhur 51 x rubak 33 x kandel 4–19&nbsp;cm.

## Eusi 
Prasasti Galuh diwangun ku tilu jajar tulisan nu maké aksara sarta bahasa Sunda Buhun tanpa pananggalan. Tapi, tina wanda sarta wangunan aksarana, prasasti ieu ditorah asalna ti abad 14-15 Masehi (W.P.Groeneveldt 1887:383; G.P.Rouffaer l909: LXXXIX: N.J.Krom l914: 98-99). Batu dina bagian anu mangrupa awal tulisan pites antukna sabagian aksarana leungit. Transkripsi ringkes tina prasasti ieu dipigawé ku J.L.A.Brandes (l887: 383; 1913: 264). Eusina kacida ringkes sarta mangrupa candrasangkala (pananggalan anu disusun ku kalimah anu ngandung angka nu tangtu), nyaéta:

[wa]ra lolong
Mahisa
hire

## Tempo ogé
*Karajaan Galuh

## Rujukan
#Richadiana Kartakusuma (1991), Anekaragam Bahasa Prasastidi Jawa Barat Pada Abad Ke-5 Masehi sampai Ke-16 Masehi: Suatu Kajian Tentang Munculnya Bahasa Sunda. Tesis (nu diajéngkeun salaku sarat pikeun meunangkeun gelar Magister dina widang Arkéologi). Fakultas Pasca Sarjana Universitas Indonesia.