open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cangkudu

**Cangkudu** atawa *Morinda Citrifolia* nyaéta ngaran tangkal perdu, buahna hampir sakeupeuleun leungeun, loba benjolan saperti kudis . Cangkudu kaasup jenis kopi-kopian. Cangkudu bisa hirup di dataran landeuh/rendah nepi ka dina palebah 1500 méter tina beungeut cai laut.

## Mangpaat Cangkudu
Sacara tradisional, sakumna bagian tangkal cangkudu bisa dimangpaatkeun keur ubar . Akarna pikeun ngubaran kejang-kejang sarta tetanus, nganormalkeun *tekanan darah*, ubar harééng, sarta ***tonikum***, jeung réa deui.

Di antara zat-zat gizi, kasebut aya zat antibakteri anu bisa maéhan *Pseudomonas aeruginosa, Protens morganii, Staphylococcus aureus, Bacillus subtilis, Escherichia coli* (cukang lantaran diare), *Salmonella montivideo, S. scotmuelleri, S. typhii* (cukang lantaran tifus), *Shigella dysenteriae, S. flexnerii, S. pradysenteriae*, sarta *Staphylococcus aureus*. Kadua kelenjar ieu miboga fungsi ngalawan infeksi sarta ngajaga kekebalan awak. Turunna fungsi kelenjar ieu bisa nyieun awak gampang katerap panyakit. Pamakéan cangkudu pikeun pengobatan kanker ahir-ahir ieu beuki populér kalayan beuki lobana panalungtikan ngeunaan mangpaat mengkudu pikeun kanker.

## Hasil Panalungtikan Ahli
Tim panalungtikan Universitas Hawaii anu dipingpin Annie Hirazumi manggihan yén jus cangkudu ngaronjatkeun gawé sistem kekebalan awak (utamana sél makrofag sarta limfosit) beurit bodas anu diinduksi jeung sél kanker paru Lewis bisa tahan hirup 50 poé leuwih. Padahal beurit anu henteu dibéré cangkudu ngan sanggup tahan hirup antara 9-12 poé waé. Annie ogé nalungtik yén jus cangkudu méré mangpaat pikeun nungkulan sarcoma.

Tim panalungtikan Universitas Negeri Lousiana, AS, anu dipingpin ku Conrad A. Hornick, Ph.D manggihan yén jus cangkudu dina kadar 10% bisa ngeureunkeun pembentukan pembuluh darah (anti angiogenesis) dina sél kanker payudara sarta ngarusak pembuluh darah kanker anu geus aya, ku kituna sél-sél kanker jadi paéh. Maria Gabriela Manuele saparakanca ngabuktikeun yén scopoletin bisa ngaktifkeun limfosit sakaligus maéhan sél kanker limfoma.

## Ngolah Cangkudu Pikeun Ubar
### Ubar Hipertensi
2 buah cangkudu dipiceun sikina, parud; hiji bonténg, parud sarta peureut. Campurkeun cai bonténg ka ramuan cangkudu, béré gula aren sarta 2 gelas cai panas, saring. Diinum 3 kali sapoé.

### Ubar Ngalancarkeun Kahampangan
2 buah cangkudu asak dikumbah, parud, béré sa sdm garam, peureut ku kaén. Pikeun diinum 3 kali sapoé.

### Ubar Batuk
2 buah cangkudu asak dikumbah, parud, peureut, béré gula batu sarta saeutik cai perasan cai jeruk nipis. Inum 3 kali sapoé.

### Ubar Diabetes
Sawatara daun cangkudu dikumbah, kulub nepi ka asak. Dahar minangka lalap.

## Rujukan
7. Manfaat Mengkudu
Batik

jmpl|180px| Batik Indonesia
**Batik** nyaéta salah sahiji produk budaya bangsa Indonesia . Batik mangrupa gambar rupa-rupa nu dijieun ku malam maké canting dina boéh atawa lawon . Aya karémbong batik, samping batik, sarung batik, taplak batik, jeung réa deui  Patalina jeung identitas budaya rahayat Indonésia sarta ngaliwatan harti simbolik ti kelir sarta désain, ngébréhkeun kréativitas sarta spiritualitas. Dina sawatara catetan, pamekaran batik loba dipigawé dina mangsa-mangsa karajaan Mataram, saterusna dina mangsa pagawéan Solo sarta Yogyakarta. Khasanah budaya bangsa Indonésia anu beunghar geus nyorong lahirna sagala rupa corak, sarta jenis batik tradisional kalayan ciri kahususanna sorangan. Umumna, ngaran ragam hias batik basisir kalér Jawa asalna ti ngaran barang, mitologi, do'a, harepan, sarta kajadian. Ngaran barang loba dipaké pikeun méré ciri ngaran wanda hias. Barang kasebut umumna aya di lingkungan kira-kira sarta geus akrab dina kahirupan maranéhanana. Ngaran wanda hias anu asalna tina pepelakan, contona *kembang kapas, kembang waluh, pacar cina, lung-lungan, sulur-suluran, sekar jagat, kawung, kembang seruni, kembang mawar, cempaka kantil, cau bali, ganggeng,* sarta sajabana.

Ngaran wanda hias anu asalna tina sato, contona *urang ayu, iwak etong, kotok alas, dara kipu, sawat gunting, gemek setekem, manuk branjangan,* jeung sajabana. Ngaran wanda hias anu asalna tina alam barang contona *mega mendung, wadasan sunyaragi, piring aji, kapal kandas*, sarta sajabana. Ngaran wanda hias anu asalna tina wangun géometris sarta nyarupakeun anyaman, contona, *banji, krompol, kijing doyong, nitik,* sarta sajabana. Ngaran wanda hias tina wangun manusa jarang dipaké pikeun wanda hias batik basisir jawa, iwal ti wayang.

Mitologi dianggap minangka hiji carita anu narik ati, ku kituna mindeng diomongkeun. Ngaran wanda hias anu asalna tina mitologi ti antarana *naga seba, paksi naga liman, burak, gua sunyaragi, sangkuriang,* jeung sajabana. Doa mangrupa harepan anu dipanjatkeun ka pangéran anu maha kawasa. Sacara simbolik, pamaké sandang anu bersangkutan nampa panangtayungan ti pangéran. Ieu kawas harepan masarakat pikeun nyatujuan ngaran lawon batik, contona, *sidamukti, sidamulya, sidaluhur, nurlaila,* jeung sajabana. Hiji kajadian dianggap mibanda ajén memori anu dina ku kituna pikeun diabadikeun jadi ngaran lawon batik, contona *granat muncrat, usdek,* jeung sajabana.

## Rujukan
Vokal

**Vokal** atawa swaara nyaéta sora basa nu di wangun ku hawa nu kaluar tina bayah sarta waktu ngaliwatan tikoro ngaliwatan teu menang hahalang. Dina ngawangun vokal aya tilu perkara anu mangaruhan ajén atawa kualitasna, nyaéta buleud-gépéngna wangun biwir, maju-mundurna létah, jeung luhur-handapna létah. Ari vokal dina basa Sunda jumlahna aya tujuh siki saperti dilambangkeun dina tabél ieu di handap.
### **Tabél : Lambang Vokal**
Arya Kamuning

## Arya Kamuning
Tokoh historis jeung legéndaris di wewengkon kabupatén Kuningan ti jaman peralihan antara pangaruh Hindu ka Islam.  Kisahna dipakaitkeun jeung Sunan Gunung Jati, salah sahiji wali nu jadi tokoh utama nu nyebarkeun agama Islam di Cirebon. anjeunna nu mimiti asup Islam sarta anjeunna deukeut jeung Sinuhun Gununng Jati. anjeunna boga anak anu ngarana Amung Gegetuning Ati nu engkéna jadi Pangeran Aria Kamuning. Ki gedéng Kuningan pupus, tuluy layonna jadi kembang malati nu seungit pisan. Sangges Pangéran Adipati Ewangga dinobatkeun jadi Adapati Kuningan, Pangeran Aria Kamuning lain baé ngaping diwidang pamaréntahan, tapi di medan tempur ogé manéhna maturan. Sangges wafat Aria Kamuning di Cipicung, komplék Makam Gede di kalurahan Kuningan kacamatan Kuningan. Unggal poé jadi Kuningan diayakeun jiarah akbar di makamna. Ngaran Aria Kamuning diabadikeun ogé ku Batalyon Infantri 203/Arya Kamuning BrigifI/Jaya Skti Kodam Jaya.

## Rujukan
Klan Uchiha (Naruto)

Di Konoha, **Klan Uchiha** nyaéta klan élit anu loba ngalahirkeun ninja-ninja jénius tur hébat. ku sabab réputasina éta, klan Uchiha dijadikeun pasukan polisi / kaamanan Konoha. Jaman baheula aya hiji awéwé ti klan Hyuga anu bogoh ka hiji lalaki asing (Sojobo), nepi ka ahirna awéwé éta nikah jeung lalaki asing éta, nu sabenerna lalaki éta téh lain jelema biasa, malah lain jelema tapi Raja Téngu.

Teu lumangsung lila, sanggeus Madara gedé udagan Sojobo mulai katempo, Sojobo ngawinan awéwé ti klan Hyuga lain ku sabab bogoh, tapi ku sabab manéhna hayang miboga awak nu sampurna pikeun wadah nu engkéna bakal nambahan kakuatanna.

Tuluy, Madara indit ti Konoha sabada nyokot panon adina sorangan, tina kajadian éta ngakibatkeun Hashirama jeung Madara gelut deui di Lembah ahir atawa *Valley of The End*, nu ahirna di meunangkeun ku Hashirama.
#Itachi nyahoeun, yén munculna Kyubi pas Minato ngajabat jadi Hokagé kaopat nyaéta rencana Madara, nu ahirna pamaréntah Konoha nitah Itachi sangkan maéhan kabéh anggota klan Uchiha.

## Jurus Has Klan Uchiha
Jurus istimewa nu dikawasaan ku klan Uchiha nyaéta jurus élemén seuneu, sapertos Goukakyuu no Jutsu, jurus ieu pikeun ngetés kamampuh anggota klan.
Klan Uchiha ogé miboga kamampuh ngamanipulasi jurus panon/doujutsu jeung jurus sharingan anu ngan dikawasaan ku klan Uchiha. Kamampuan utama nu kasohor tina sharingan nyaéta pikeun nurutan tehnik atawa jurus nu pernah ditingali langsung ku sharingan. Salian nurutan téhnik musuh, sharingan ogé bisa dipaké pikeun ngahipnotis.

Sharingan teu kaluar di anggota klan Uchiha ti mimiti gumelar, tapi biasana sharingan kaluar pas dina kaayaan pamakéna keur kaancam, di mana sharingan bisa nyalamatkeun pamakéna. kakuatan sharingan bisa ditingali tina lobana *tomoé* nu aya dina panonna, nu disebut *ségel tomoé*. Sharingan Sasuké nu mimitina ngan aya 1 tomoé dina panonna, tuluy nambahan jadi 2 tomoé, nu ahirna basa gelut jeung naruto tomoéna jadi 3 atawa sampurna.

 
Gambar:Sharingan simple.svg|Sharingan 1 tomoé
Gambar:Sharingan double.svg|Sharingan 2 tomoé
Gambar:Sharingan triple.svg|Sharingan sampurna

### Mangénkyou Sharingan
**Mangénkyou sharingan** nyaéta tingkatan pangluhurna ti sharingan, mangénkyou sharingan boga panampilan nu béda ti sharingan, jeung deui béda ti pamaké mangénkyou sharingan nu lianna, contona mangénkyou sharingan Sasuké béda jeung mangénkyou sharinganna Itachi. Piekun meunangkeun mangenkyou sharingan, diperlukeun pangorbanan nu gedé, nyaéta kudu maéhan sobat dalitna.

Gambar:Mangekyou Sharingan Itachi.svg|Mangénkyou Sharingan Itachi
Gambar:Mangekyou Sharingan Izuna.svg|Mangénkyou Sharingan Izuna
Gambar:Mangekyou Sharingan Sasuke.svg|Mangénkyou Sharingan Sasuké 
Gambar:Mangekyou Sharingan Kakashi.svg|Mangénkyou Sharingan Kakashi
Gambar:Mangekyou Sharingan Madara.svg|Mangénkyou Sharingan Madara

## Rujukan
Jatayu

[thumb|200px|Jatayu dina wanda [Wayang Kulit]]

**Jatayu** atawa biasa disebut Jetayu nyaéta salah sahiji tokoh anu kalintang penting dina wiracarita Ramayana, Jatayu nyaéta putra bungsu Garuda Brihawan, Manuk raksasa tutumpakan Déwa Wisnu ieu téh boga dulur ngaranna Garuda Sempati. Jatayu gugur nalika merangan Rahwana anu nyulik Sinta. Nalika masih ngawujud endog, Jatayu diangkat anak ku Dewi Ngruna, istrina Batara Surya. Dina carita versi India, dicaritakeun yén Jatayu ngancukeun karéta perang Rahwana nepi ka Raja Aléngka téh labuh ka darat. Di dinya maranéhna manggihan Jatayu anu sakarat, Rama nyangka yén anu nyulik Sinta téh Jatayu, malah mah Jatayu rék dipaéhan, tapi ditahan ku Lesmana.
Saencan paéh, Jatayu sempet méré nyaho Rama yén anu nyulik Sinta téh nyaéta Dasamuka. Ti Jatayu ogé Rama apaleun yén Sinta diculik ka Aléngka. Jatayu ahirna moksa terus paéh sacara sampurna lantaran dibantuan ku Rama.

## Referensi
Sutan Takdir Alisjahbana

**Sutan Takdir Alisjahbana** dibabarkeun di Natal, Tapanuli, 11 Pébruari 1908.
Saréngséna H.K.S. di Bandung taun 1928 langsung ditempatkeun di Palémbang janten guru Schakelschool (Sakola Sambungan). Taun 1930 pindah gawé jadi pupuhu redaktur di Balai Pustaka. Bari sambian digawé, ogé ngiringan kuliah-kuliah di Sekolah Hakim Tinggi,tamat taun 1942.

## Referensi
Campaka (majalah)

**Campaka**, aslina mah ditulis maké ejahan heubeul **Tjampaka**, ngaran salah sahiji majalah basa Sunda anu medal di Bandung taun 1965.

## Profil Majalah
Dina awal penerbitanana, mimitina mah bulanan,ka behdieunakeun medal sabulan dua kali atawa tengah bulanan,diterbitkeun ku Yayasan Campaka.

## Rengrengan Redaksi 
**A. Taun 1965 (Awal)**
***Panasehat**: Abdur Rauf, SH
***Direksi**: Mursan Sutjarma
***Pingpinan Redaksi/Pananggung jawab**: Sukandi A Warsoma
***Staf Redaksi**: Soebechi, G. Makboel, Min Resmana, A. Abidin, Rina Tjampaka, Surachman R.M
***Sekretaris Redaksi**: Sunarja P.K.
***Tata Usaha: Rachmat Hady
***Juru Tekin**: Didin D Basoeni, Teddy Sam
***Foto Press**: Permai/Aras

**B. Taun 1967 (Ahir)**
***Dewan Redaksi** : Sunarja P.K, Iskandarwassid BA, Odji Setiadji AR, jeung Annie Hamid.
***Tata Usaha**: Dewi Parwati
***Poto Press**: Eddy James. 
***Alamat redaksi**: Jl. Jambatanbaru 17 E Bandung
***Oplah''': Teu kacatet sabaraha eksemplar oplah unggal bulanna.

## Rubrikasi
#Ti Redaksi
#Carita Pondok
#Seni Budaya
#Ringkang-ringkang Katukang
#Guguyon
#Ki Ha’en
#Carpon Tarjamahan
#Carita Nyambung
#Warna-warni
#Campaka Mekar
#Sajak
#Agama
#Dangding
#Wanita Binekas
#Carita Gambar
#Mang Semprot (karikatur)
#Pedaran Kasehatan
#Kalimah Hikmah
#Anekdot.

## Rujukan
## Tingali
*Majalah basa Sunda
Longsér

**Longsér** nyaéta salah sahiji kasenian nu méntaskeun carita nu miboga nilai-nilai luhur nu raket jeung kahirupan masarakat. Nilai-nilai nu aya dina carita longsér téh bakal dipangaruhan ku jejer nu geus ditangtukeun. Salian ti éta, pagelaran longsér ilaharna mineng dipidangkeun peuting-peuting. Longsér mangrupa salah sahiji téater rahayat Tatar Sunda nu hirup di daérah Priangan, pernahna di Bandung Kidul Daérah Ranca Manyar Kacamatan Pameungpeuk. 

Pakakas pikeun nyaanganana disebut oncor nu miboga sumbu tilu atawa lima. Disimpen di tengah-tangah, sedengkeun gamelan disimpen di tukang sakalian pikeun tempat para anggota rombongan ngaganti raksukanana. 

## Raksukan Awéwé jeung Lalaki 
Para pamaén nu awéwé disebut Ronggéng anu salah sahijina disebut Sripanggung. Raksukan Ronggéng ilaharna nyaéta dikabaya, dikarémbong (*selendang),* disanggul anu dipakékeun manglé, tuluy maké hiasan saperti subang, kalung, gelang, cincin, jeung bros. Sedengkeun pamaén lalaki ngagunakeun raksukan jawara saperti sarung, kamprét, iket barangbangsémpak bari mawa golok anu diselipkeun kana sabuk kulit anu lébar, mamaké gelang akar bahar, batu ali nu gararedé. 

## Prak-Prakan Pintonan 
Biasana dina prak-prakan pagelan longsér téh sok dimimitian ku wawayangan atawa mamarung, para ronggéng ngibing bari hahaleuangan pikeun ngirut ati panongton. Biasana éta ronggéng-ronggéng téh sok maké ngaran-ngaran lauk saperti Si Jelér, Si Tawés, Si Sepat, Si Kumpay, jsb. Para panongton anu bisa makékeun sarung, kopéah, arloji, kacamata, saputangan, jsb ka ronggéng anu dipilihna. Saréngséna ngibing, éta barang-barang téh dibalikeun deui ka nu bogana tur dibarengan ku tebusan duit. Ti dinya, kakara wéh muncul banyolna, anu dipingpin ku éta rombongan nu ngucapkeun hatur nuhun ka para panongton bari ngawanohkeun rombongan jeung Sripanggung sarta ronggéng-ronggéng bari ngabanyol. Acara dituluykeun  ku ngibing sacara papasangan antara sripanggung jeung jawara, tuluy diturantan ku para ronggéng.

## Struktur Longsér
#Tatalu jeung lagu Gonjing, minangka béwara yén pintonan Longsér dimimitian.
#Kidung, minangka bubuka anu dianggap mibanda kakuatan magis pikeun usaha pintonan lancar ogé dipaké lagu persembahan dina arwah karuhun, kidung biasana dinyanyikan ku ronggéng anu dina kamekaranna dinyanyikan ku Sindén.
#Ronggéng anu dimimitian ku wawayangan.( kalayan ngawanohkeun para ronggéng maké landian kawas si Batrési Oray, Si Asoy,si Géboy. Tari anu dibawakeun nyaéta ketuk tilu / Cikeruhan).
#Bobodoran jeung musik sarta tarian, biasana bodor nurutan tarian ronggéng.
#Penclut pintonan Longsér mintonkeun hiji lakon anu dicokot tina kahirupan sapopoé.

## Referensi
Kiwari (majalah)

**Kiwari**  téh ngaran majalah bulanan basa Sunda anu diterbitkeun di Jakarta taun 1957.

## Profil Majalah
**Kiwari** digelarkeun ku R.B. Ardiwisastra jeung Rukasah S Wirasasmita. Tujuan diterbitkeunana ieu majalah nyaéta pikeun nyumponan katineung urangSunda nu hayang nenjo Sunda komaraan deui. Diterbitkeun ku hiji pakumpulan (studie club) nu disebut Badan Pangulik Budaya (BPB) Kiwari. éta pakumpulan seniman budayawan Sunda téh nerbitkeun majalah kalawan daria turta estuning hiji-hijina majalah budaya Sunda anu munggaran ngahususkeun diri udaganana daria. Eusina ngamuat tulisan-tulisan perkara seni budaya Sunda, saperti kasusastran, filsafat, kasenian, basa, jeung budaya umum. Girang rumpakana dicepeng ku Rukasah SW. Demi anu jadi kontributor tulisan nyaéta para seniman budayawan nggota BPB Kiwari, saperti Olla S Sumarnaputra, Ajip Rosidi, Achdiat K Mihardja, Moh. Amir Sutaarga, Dodong Djiwapradja, Ramadhan K.H.,Tatang Sastrawiria, Boeyoeng Saleh Poeradisastra, Utuy T Sontani, Ismail Wiriadinata, Rusman Sutiasumarga, Mh. Rustandi Kartakusumah, jsb. Dina salah sahiji tulisan panjang beunang Dodong Djiwapradja, ditembrakkeun konsép kumaha kalungguhan jeung fungsi budaya daerah dina lingkungan budaya Indonésia katut kumaha cara mekarkeunana. éta tulisan nu judulna “Dasar Pamadegan BPB Kiwari” téh dimuat kalawan gembleng dina hiji penerbitan husus, dina majalah Kiwari nomer 7/8 Taun I, tanggal 6 Desember 1957 – Januari 1958. Nomer-nomer munggaran mah terbitna the mayeng unggal bulan, tapi ka behdieunakeun beuki henteu puguh, kalan-kalan terbit dua nomereun disakalikeun, malah nepi ka eureunna dina taun 1958. Jadi umurna the estuning pondok pisan,ngan kuat sataun (1957 – 1958). Alamat Direksi/Redaksi/Administrasi di Jl.Kubis IV No 131 Blok A II Kebayoran Baru Jakarta.

## Rubrikasi
#Panganteur 
#Esey Seni
#Esey Budaya
#Esey Sastra
#Sajak
#Carita Pondok
#Carita Nyambung 
*Bogoh Munggaran (Iwan Toergenyew/tarjamahan Rusman Sutiasumarga)
*Pantun Lutung Kasarung

## Rujukan
## Tingali
*Majalah Basa Sunda
Kutawaringin (majalah)

**Kutawaringin** téh ngaran majalah bulanan basa Sunda anu dierbitkeun di Subang dina taun 1966.

## Profil Majalah
Majalah **Kutawaringin** diterbitkeun ku Yayasan Kutawaringin Subang. Panangkes  dicepeng ku AHS Armin Asdi, ari girang rumpaka dicepeng ku Agus Sur. Ngaran Kutawaringin dicokot tina kasang tukang sajarah di dinya. Di wewengkon Cimerta Subang, kungsi ngadeg karajaan leutik Kutawaringin Subanganten atawa Kutawaringin Subanglarang. Lamun nilik eusina, ieu majalah kaasup kana golongan majalah umum, sabab eusina sifatna umum. Dina awal terbit, dimuat carita pondok, carita nyambung (novel), sajak, artikel kaagamaan, artikel seni jeung budaya, katut pangaweruh umum liana. Hanjakal umur ieu majalah henteu lana, da ukur terbit sawatara nomer bae, teu nepi ka sataun-sataun acan.

## Rengrengan Redaksi
***Pupuhu**: Otje Djundjunan Setiakusuma
***Wakil Pupuhu**: Aang A Widjaja
***Panangkes**: AHS Armin Asdi
***Girang Rumpaka**: Agus Sur
***Girang Serat**: Winarja Artadinata
***Rumpaka**: Idit S Madiana, Atju Sjamsudin, S. Susilo, R.H. Abdullah, Mahfud Prawirasudardjat, Narwan Sutarmas M
***Juru Pair**: Tjutjup Suwitatunggara, Friatna Nugraha
***Juru Titen**: Oja Sukarna
***Juru Tekin**: Adang T
***Juru Potret/Juru Warta**: Iskandar, Friatna Nugraha
***Alamat Redaksi**: Jl. Jend. Ahmad Yani No 66 Subang
***Oplah**: Taya katerangan sabara-sabarahan unggal sakali medal

## Rubrikasi
#Sala Manggung (ti Redaksi)
#Reportase
#Carita Pondok
#Cahaya Sumirat (rubric Agama Islam)
#Esey Seni Budaya
#Nyingraykeun Lalangse (Féatures)
#Kandaga Seni Daerah
#Sajak
#Lulucon
#Leuwi Panenggahan
#Puri Kutawaringin
#Pangaweruh
#Tunjung Balebat (Rohangan Rumaja)
#Dangding
#Carita Nyambung
#Galura Suara (rubrik seni)
#Mopole
#Gembyung Subang (Sketsa Masarakat)
#Berita Foto.

## Rujukan
## Tingali
*Majalah Basa Sunda
Candra (majalah)

**Candra**, aslina mah ditulis maké ejahan heubeul **Tjandra**, nyaéta salah sahiji majalah bulanan anu terbit di Bogor dina taun 1954.

## Sajarahna
Nomer nu munggaran maké titimangsa bulan Méi 1954. Di handapeun ngaran majalah diembohan ku katerangan *Majalah Bulanan Roman Sunda Populer*. Kecap roman dina katerangan jilid henteu nuduhkeun roman nu mangrupa carita panjang sabangsa novel, tapi leuwih deukeut kana maksud carita pondok. Pingpinan umum atawa istilahna *Pangasuh* dicepeng ku S. Eeng Natadipura, ari redaksina diaping ku M.A. Salmun. Dina nomer edisi munggaran,pingpinan umum nembrakkeun yén eusi majalah moal pipilueun kana masala-masalah atawa urusan pulitik, tapi ngan wungkul seja ngalilipur nu maca ku mangrupa bacaan *carios-carios pondok roman* nu luyu jeung kaayaan jaman harita. Lian ti eta, dimuat ogé carita wayang, lulucon-lulucon pondok, anu maksudna estuning ngan keur panglipur wungkul. Tapi enggoning kitu lain hartina henteu merhatikeun ajen-inajen carita, tetep éta ogé diperhatikeun dina raraga ngamumulé basa, sastra,katut budaya Sunda. M.A. Salmun salaku pangaping redaksi nembrakkeun yén dipakéna ngaran *Candra* téh ngandung ma’na perlambang pikeun nyaangan kahirupan, lain rek nambah-nambah kaayaan harengheng, balukar tina kaayaan pulitik jaman harita. Demi karangan-karangan anu dimuatna umumna mangrupa karya kréatif (*carios*) sanes bahasan-bahasan atawa artikel paelmuan. Dina nomer-nomer ka hareupna,lian ti ngamuat carita pondok jeung carita nyambung téh ogé dimuat sajak, guguritan, jeung carita drama. Dina mangsa-mangsa awal terbit, ieu majalah kungsi ngayakeun pasanggiri nulis carita pondok, tapi kurang meunang pangbagéa ti para pangarang, utamana mah réa  karangan anu kurang nyumponan sarat, nepi ka kudu diperpanjang waktu daftarna.

## Rujukan
Pelet (majalah)

**Pelet**, nyaéta salah sahiji majalah basa Sunda, anu husus ngamuat carita pondok, terbit di Bandung taun 1966.

## Profil Majalah
## Rujukan
Sari (majalah)

**Sari** téh majalah bulanan basa Sunda anu diterbitkeun ku Bale Kasenian Sunda ti mimiti bulan Nopember 1962. Sesepuh jeung pananggungjawabna R.Ondo Kartadinata. Rengrengan redaksi ieu majalah téh nyaéta: Tb.O. Martakusuma, M.A. Salmun, R. Supyan Iskandar, R. Muh. Affandi, D. Rachman Sainan, Koko Koswara, S. Aditirta, R.A. Affandie (RAF), Pepe Sjafei R.A.Eddi Koswara, Apung S. Wiratmadja jeung Yaya Sunarya. Karya-karya M.A. Salmun saliana midang dina unggal nomer kalawan maké rupa-rupa sandiasma saperti Hajati, Dulacis,Narayana, Abracadabra, jeung inisial M.A.S. Ieu majalah terbit nepi ka taun 1967.

## Rujukan
Turus (majalah)

**Turus** nyaéta salasahiji subbidang nu ngawadahan minat jeung bakat mahasiswa Sunda hususna dina widang kasusastraan ogé Jurnalistik. Tangtuna waé kagiatan maca, jeung nulis, raket patalina jeung Subbidang Turus. Miboga buletin salaku majalah nu medal taunan, Turus ngawadahan karya-karya mahasiswa Pendidikan Bahasa Sunda dina widang jurnalistik jeung sastra. Buletin aya nu medal sacara *online*, aya ogé nu sacara citak.
Sharingan

thumb|200px| right|Panon sharingan
**Sharingan**(万華鏡) nyaéta jurus panon nu dikawasaan ku klan uchiha, ieu jurus nyaéta salah sahiji tina tilu doujutsu nu hadé (diantawisna byakugan jeung rinnegan).

## Rujukan
Panghégar (majalah)

**Panghegar** téh ngaran rubrik maneuh basa Sunda,mangrupa implik-implik atawa suplemen tina koran basa Indonésia Pikiran Rakyat, terbit munggaran taun 1952. Ka behdieunakeun robah format jadi koran mingguan dina taun 1955, tapi ngan kuat sataun. Dina taun 1956 ieu koran mingguan Sunda téh ngeureunan penerbitanana. Eusina lian ti ngamuat carita pondok, sajak jeung artikel seni budaya, ogé ngamuat artikel-artikel umum bacaeun balaréa.

## Rujukan
Langensari (majalah)

**Langensari** nyaéta majalah bulanan, anu ka béhdieunakeun robah jadi tengah bulanan, diterbitkeun ku CV Langensari, Bandung. Lantaran kaasup kana majalah umum, majalah Langensari réa ngamuat carita-carita panglipur mangrupa carita pondok jeung carita nyambung, kitu deui dangding jeung sajak.Caraka réa ngamuat karya-karya mangrupa carita pondok jeung carita nyambung dina ieu majalah, di antarana nyaéta anu ka behdieunakeun medal mangrupa buku judulna Sripanggung jeung Menak Baheula. Ari Min Resmana,pangarang golongan muda, réa ngamuat carita pondok jeung carita serial Si Kabayan nu medal unggal nomer, anu eusina réa nyindiran kana kahirupan masarakat mangsa harita, anu sawareh mah dipilih jeung dikumpulkeun jadi buku judulna Si Kabayan Tapa.

## Rujukan
Karawitan

**Karawitan** numutkeun ahli karawitan saperti Raden Mahyar Angga Kusumah Dinata jeung Atik S,S.Karawitan, asalna tina kecap *Ra* jeung *Wit* ; **Ra** hartina nyaéta cahya panonpoé (seni), sedengkeun **Wit** hartina nyaéta pangaweruh. 
Numutkeun Bapa Atik, **ra** jeung **wit** disawang tina paham animisme jeung dinamisme ra nyaéta ngahormat atawa munjung jeung wit nyaéta karuhun. Umpama numutkeun Enslikopedi sacara umum karawitan sarua jeung  musik atawa seni sora 

## Sajarah Karawitan
Jalma-jalma baheula nalika réngsé moro jeung nalika rinéh teu dihaja ngésétan jamparing atawa gondéwana nepika aya sora. sedengkeun  sekar irama merdika atawa nu dipikawanoh minangka tembang nyaéta seni sora anu teu kauger ku wiletan tapi kauger ku aturan-aturan pupuh atawa syair lianna. 
# Karawitan Campuran nyaéta gabungan atawa kolaborasi antara sekar jeung gending atawa antara lagu jeung waditra (gamelan, kacapi, atawa waditra lianna).

## Kagunaan Karawitan
Kagunaan karawitan di antarana; 
# minangka média atikan pikeun nambahan pangaweruh, kaparigelan, ajén inajen, sikep kana seni karawitan, kaasup kana sastra anu aya sajerohing dina rumpaka (syair) atawa guguritan. 
# Minangka pepeling; piwuruk, paréntah, jeung wejangan bisa ngaliwatan seni karawitan. 
# Minangka hiburan; ngaliwatan seni karawitan bisa digabungkeun jeung wangun-wangun kasenian lainna saperti tari, bela diri jeung drama.
# Minangka pamirig lagu. 
# Minangka pamirig tari. 
# Minangka ébréhan rasa. 
# Ngagambarkeun jiwa. 
# Minangka media sosial; dipaké dina upacara-upacara adat. 
# Bisa dipaké pangupah jiwa.

## Galeri
200px|
200px|
200px|Nyuling
200px|
200px
200px

## Sumber
Baranangsiang (majalah)

**Baranangsiang** nyaéta salah sahiji majalah basa Sunda anu medal di Bogor dina taun 1964.

## Profil
Majalah **Baranangsiang** dipedalkeun ku Yayasan Kabudayaan Baranangsiang, mimiti medal 3 bulan sakali, saterusna jadi majalah bulanan. Panangkes ieu majalah nyaéta R.Oeton Moechtar, girang rumpakana ku M. Saleh Danasasmita, ari Dewan Redaksina nyaéta Surya Saputra (Pa Sursa), Moechtar Kala (Rakéan Minda Kalangan), M. Kurdi Djunaedi, jeung Wahyu Wibisana. Lian ti midangkeun rubrik-rubrik maneuh saperti rohangan agama, carita wayang, kawih Sunda, guguritan, jsb. ka béhdieunakeun mah ditambahan ku rubrik carita pondok katut karangan-karangan basan paelmuan, basa, sastra,katut budaya Sunda liana. Keur meujeuhna nanjung mah, oplah ieu majalah kungsi ngalaman nyitak nepi ka 10.000 eksemplar,kawilang oplah nu rongkah keur ukuran majalah jaman harita mah. Nincak taun ka-II rengrengan redaksi robah deui, Ir. Sukanda Kartasasmita henteu kalebet,diganti ku nu séjén.

## Réngréngan Rédaksi
***Pupuhu**: Ny. E. Rochamina Sudarmika
***Pangaping**: R.Oeton Moechtar sareng Samsa Sasmitadimadja,SH.
***Panangkes**: Saleh Danasasmita
***Girang Rumpaka**: Drs. Yus Rusyana
***Jurupair**: Tjandrahajat, S.A. Hikmat, sareng Rakean Minda Kalangan
***Juru Gambar**: Onong Nugraha sareng Hery S
***Candoli**: Moh. Sidik sareng H. Hamzah.
***Alamat redaksi**: Jl. Buahbatu 45 Bandung sareng di Jl. Dewi Sartika 64 Bogor.
***Format**: majalah,ukuran 26,5 x 19&nbsp;cm
***Katerangan**: di handapeun ngaran ***Baranangsiang*** dina jilidna maké tambahan moto *Kaweruhing Rasa Kusumaning Budi*.
***Oplah**: 15.000 eksemplr.

## Rubrikasi
#Pangjajap
#Reportase
#Artikel Seni Budaya
#Elmu Pangaweruh
#Carita Pondok
#Carita Pondok Tarjamahan
#Sajak
#Juru Dapur
#Dangding
#Artikel Tatanen
#Carita Wayang
#Rohangan Wanoja
#Pawayangan
#Kapiasem (Pangalaman Pikalucueun)
#Carita Nyambung 
#Carita Tareh Nabi
#Rohangan Agama
#Fotografi

## Rujukan
## Tingali
*Majalah basa Sunda
Jimat

thumb|200px|right|Keris sok dipaké jimat
thumb|200px|right|Kongkorong sok dipaké jimat
**Jimat**

Jimat nyaéta barang anu hasiatna bisa ngadatangkeun kauntungan atawa ngajaga ngajaring ka nu bogana supaya luput tina sagala pancabaya; mula-mula jalma timbul kapercayaan kana jimat yén dunya téh dieusi kakuatan gaib anu ngalantarankeun ayana hayat anu disebut mana Jimat dianggap barang anu aya maunatna. Jimat disimpenna dipusti-pusti lantaran éta kecap jimat sok dilarapkeun ka kabogoh anu jadi pupustén ati. Ngajimatan hartina méré jimat atawa méré naon-naon pikeun jimat. Ngabérésihan barang jimat disebut kokolo, upamana pedang, keris, jsb, dilaksanakeun dina bulan Mulud. Jimat paripih/ parépéh nyaéta jimat pikeun nolak sangkan jurig ngajauhan, ulah nyiliwuri atawa ngagoda.(Danadibrata) Jimat asalna tina basa Arab azimat, barang anéh nu sok dipiara hadé-hadé, sabab disangka aya pangaruhna. Jelema anu jadi kakasih sok rajeun disebut jimat.(Satjadibrata)

Geus jadi kabiasaan nu ngaranna jimat bakal ngahasilkeun naon-naon anu dimaksud jeung nulak kacilakaan. Jimat arang barangna. Wangunna aya nu mangrupa kalimah-kalimah nu kekecapanana tina kitab suci, nu hartina méré salamet nulak cilaka, samalah mangsina gé biasana mah maké sarat. Maké madu atawa minyak kasturi, gumantung kana aturan panditana. (R.H.Hasan Mustapa)
Anting Perak

**Anting Perak** téh buku antologi nu ngamuat carita pondok ti sawatara pangarang, boh pangarang Sunda, boh pangarang deungeun anu karyana geus ditarjamahkeun kana basa Sunda.

## Deskripsi Buku
Mimiti medal dina taun 1966,ku Penerbit Sargani & Co, kandelna 116 kaca, sarta ngamuat 6 carita pondok asli jeung 3 carita pondok tarjamahan. Dina milihna téh estuning maké ukuran pangaresep bae,demi carita pondok nu dipilih asalna kungsi dimuat dina sawatara majalah basa Sunda saperti majalah Mangle, Majalah Sunda,jeung sajabana.

## Eusina
#Tamu ti Birma karya Saini KM
#Kiai Moderen karya S.A. Hikmat
#Balebat Harepan karya AHS Armin Asdi
#Anting Perak karya Naneng Daningsih
#Kumbakarna karya Saleh Danasasmita
#Dehem karya Wahyu Wibisana.

## Rujukan
Karya Ilmiah

**Karya ilmiah** (basa Inggris : *scientific paper*) nyaéta laporan tinulis jeung dimedalkeun anu maparkeun hasil panalungtikan atawa kajian anu geus dilakukeun ku hiji jalma atawa hiji tim salawan saluyu jeung kaédah sarta étika kaélmuan anu dipageuhkeun sarta ditaatan ku masarakat kaélmuan.

Aya sababaraha rupa karya ilmah, nyaéta laporan panalungtikan, makalah seminar atawa simposium, jeung artikel jurnal nu dasarna mangrupa produk ti kagiatan ilmuwan. Panyusunan laporan praktikum dipancénkeun ka mahasiswa salaku wahana pikeun ngamekarkeun kamampuh nyusun laporan panalungtikan.

## Mangpaat Karya Ilmiah 
Mangaat nyusun karya ilmiah keur panulis nyaéta:
* Ngalatih ngamekarkeun kaparigelan maca nu éféktif;
* Ngalatih ngagabungkeun hasil bacaan ti sababaraha sumber;
* Ngawanohkeun jeung kagiatan kapustakaan;
* Ngaronjatkeun kaorganisasian fakta/data sacara jelas jeung sistemastis.;
* Ngarasa kapuasan intelektual;
* Ngajembarkeun cakrawala élmu pangaweruh.

### Bagéan Eusi 
#### Bubuka 
* Kasang tukang masalah.
* Rumusan masalah.
* Tujuan penelitian.
* Mangpaat penelitian.
 
#### Kajian teori atawa tinjauan kapustakaan 
* Pedaran téori
* Rangka pamikiran jeung argumentasi kaélmuan
* Ajuan hipotésis.

#### Metodologi panalungtikan
* Waktu jeung tempat panalungtikan.
*métodeujeung rarancang panalungtikan.
* Populasi jeung sampel.
* Instrumen panalungtikan.
* Ngumpulkeun data jeung analisis data.
 
#### Hasil Panalungtikan
* Jabaran varibel Panalungtikan.
* Hasil panalungtikan.
* Ajuan hipotesis.
* Diskusi panalungtikan, ngungkapkeun sawangan téoritis ngeunaan hasil nu dibeunangkeun.
* Saran.

### Bagéan Pangrojong 
* Daptar pustaka.
* Timpahan-timpahan.

right|thumb|300px|Conto Skripsi

## Catetan
Demi Pasukan (carpon)

**Demi Pasukan** nyaéta buku antologi nu ngamuat carita pondok ti sawatara pangarang, boh pangarang Sunda, boh pangarang deungeun anu karyana geus ditarjamahkeun kana basa Sunda. 
Kumpulan carita pondok nu aya dina ieu antologi mangrupa pilihan redaksi SES anu kadua tina tilu buku nu diterbitkeun, nyaéta anu kahijina Anting Perak ari anu katiluna Carecet Sulam. Gambar jilid jeung ilustrasi di jero digambaran ku Dedy Suardi jeung Sukmara W.N. Ngeunaan judul **Demi Pasukan**, taya katerangan nu ngajéntrékeun naha maké éta judul, sabab lain salah sahiji judul tina genep judul carpon anu dimuat. Dina jilid luar maké sub judul ‘genep carita pondok pilihan’, tapi ari dina bagian jero mah maké sub judul ‘Kumpulan carita pondok pilihan’.

## Eusina 
# Pangjajap (Redaksi)
# Kaasih Indung (Premchand/tarjamahan Noh Atmadibrata)
# Disaksian ku Bangawan (Nugroho Notosusanto/tarjamahan AHS Armin Asdi)
# Si Kabayan (Min Resmana)
# Pesta Maut (Cevdet Kudret/euweuh katerangan,gedé kamungkinan éta tarjamahan Saini KM) 
# Bangsat (Sanaya)
# Kasambet (Ahmad Bakri).

## Rujukan
Warung

thumb|200px|right| Warung di Indihiang Jaman Baheula

**Warung** nyaéta usaha leutik milik kulawarga anu wangunn mangrupa kios/ toko leutik atawa réstoran basajan.

## Barang anu dijual di warung
Rupa-rupa warung, umumna wangunna toko leutik saperti roda anu maké suhunan, ngajual inuman, és bon-bon, roko, kurupuk jeung rupaning kaperluan sapopoé.

**Rupa-rupa warung**:
# Warung nasi, warung nu ngajual sangu jeung deungeunna samodél restoran leutik.
# Warung kopi, warung nu ngajual kopi jeungkuéh-kuéh saperti goréngan, pisang goréng, atawa buah-   buah seger. 
# Warung roko, warung anu ngajual roko, permén, minuman ringan, kurupuk jeung dahareun séjénna, sarta kabutuhan sapopoe.
# Warung Tegal, warung nasi has Tegal
# Warung Internet, warung anu nyéwakeun komputer sangkan nyambung kana internet
# Warung télékomunikasi, warung anu nyéwakeun sambungan telepon

## Dicutat tina
Rambutan

**Rambutan** (*Nephellium lapaceum*) nyaéta salah sahiji wanda bungbuahan anu kaasup kana jenis tatangkalan *tropis*. Rambutan asalna ti wewengkon Kepuloan di Asia Tenggara. Kecap **rambutan** asalna dicokot tina wangun buahna anu miboga kulit sarupa jeung buuk atawa *rambut*.

Rambutan loba kapanggih di wewengkon *tropis* saperti Afrika, Kamboja, Karibia, Amerika Tengah, India, Indonésia, Malaysia, Filipina, Thailand jeung Sri Lanka. Jinis rambutan acéh mangrupa rambutan anu kamashur diurang, alatan rasana kareueut tur dagingna molopog tina sikina.

## Morfologi 
Rambutan mangrupa tatangkalan taunan, sacara alami tangkal rambutan bisa nepi ka 25 m atawa leuwih. Tapi umpamana dibudidayakeun umumna ngan nepi 5-9m. Wangun tangkalna saperti payung kalawan jangkungna 5–10 m. Sistem akar nu jero. Watang rambutan boga kai nu heuras, wanguna gilig, tumuwuh jangkung kokoh sarta warnana rada coklat nepi ka bodas semu coklat. Cabangna tumuwuh sacara horisontal sakapeung saeutik miring ka luhur. Daun rambutan wanguna buleud panjang kalawan tungtung tumpul atawa runcing sarta dina umumna warnana héjo kolot atawa ngora gumantung variétasna.

Kembang muncul ti kélék daun atawa ditungtung cabang kasusun dina tandan. Unggal tandan kawengku ku 50-2000 kembang. Kembang rambutan ukurana leutik warnana konéng kalawan tangkey nu pondok.

## Rujukan
Balingbing

**Balingbing** nyaéta tutuwuhan penghasil buah, anu wangunna has anu asalna ti Indonésia, India, sarta Sri Langka.
Ayeuna, balimbing geus sumebar ka penjuru Asia Tenggara, Republik Dominika, Brasil, Peru, Ghana, Guyana, Tonga, sarta Polinésia.
Usaha penanaman sacara komérsial dipigawé di Amérika Sarikat, nyaéta di Florida Kidul sarta Hawaii. Di Indonésia, buah ieu jadi ikon dayeuh Dépok, Jawa Kulon, saprak taun 2007.

## Déskripsi tangkal sarta sumebarna
Tangkal ieu mibanda daun majemuk anu panjangna bisa ngahontal 50&nbsp;cm, kembang boga warna beureum ngora anu umumna mecenghul di tungtung dahan. Tangkal ieu mibanda cabang loba sarta bisa tumuwuh nepi ka ngahontal 5 m. Henteu saperti pepelakan tropis séjénna, tangkal balingbing henteu merlukeun loba sinar panonpoé. Sumebarna tangkal balingbing pohara lega, alatan binihna disebarkeun ku lebah.

## Déskripsi buah
jmpl|Balingbing
Buah balingbing boga warna konéng kahéjoan. Waktu kakara tumuwuh, buahna boga warna héjo. Lamun seug balingbing diteukteuk, ieu panampang buahna ngawangun wujud béntang. Siki leutik sarta boga warna coklat. Buah ieu rangu pas didahar, rasana amis sarta saeutik haseum. Buah ieu ngandung loba vitamin C.
Wangun buahna anu unik jeung rasa amis sarta bisa dikokolakeun jadi rupa-rupa sajian, balingbing bisa dibédakeun jadi 2 macem. Anu rasana amis jeung wangun béntang dipikawanoh minangka balingbing amis (Averrhoa Carambola) sedengkeun jenis kadua nyaéta balingbing sayur atawa balingbing wuluh (Averrhoa bilim) anu rasana haseum, mindeng dipaké pikeun samara masakan, utamana pikeun méré rasa haseum dina masakan.

Salah sahiji wewengkon anu kaceluk baris produksi balingbing nyaéta DépokJawa Kulon, Demak, Jawa Tengah sarta Blitar Jawa Wétan. Balingbing geus ditetepkeun ku pamaréntah wewengkon Dépok minangka simbol has Dayeuh Dépok.

## Mangpaat Balingbing
Balingbing miboga loba *sari* (cai), nepi ka bisa dijieun *wine* buah. Di Myanmar, balingbing digunakeun pikeun acar téh.
Salian ti éta, pamakéan balingbing minangka ubar getih luhur pohara populér di masarakat. Henteu saeutik urang anu langsung ngonsumsi balingbing boh daun boh buahna mangsa nyaho tekenan getihna luhur. Sacara émpiris, balingbing ogé dipaké pikeun nurunkeun kolésterol, ngalancarkeun pencernaan, anti kanker, ubar sariawan, nyeri beuteung, panas, batuk rejan sarta éncok.

## Kandungan Gizi
Buah balingbing miboga kandungan gizi cukup luhur anu méré mangpaat pikeun awak.
Dina 100 gram buah balingbing anu asak ngandung:
* énérgi: 35 kal
* Protein: 50 gram
* Lemak: 70 gram
* Karbohidrat: 7,70 gram
* Kalsium: 8&nbsp;mg
* Serat: 0,90 gram
* Vitamin A: 18 RE
* Vitamin C: 33 Mg
* Niacin: 0,40 gram
## Tutumbu Kaluar
*

## Rujukan
Wadah lauk

Jaman baheula tukang dagang lauk téh ngawadahan laukna kana **buleng**, ari dagangna aya nu di pasar, aya ogé anu dagang nguriling. Anu dagang lauk nguriling biasana **bulengna** dua wadah bari jeung ditanggung.
**Buleng** dijieunna tina anyaman awi ngan sok dibulen deui ku aspal, ngarah teu bocor, ku lantaran bari dieusi cai sangkan laukna anggerhirup. **Buleng** sarupa jeung tolombong, ngan ari tolombong mah jangkung, **buleng mah** leuwih pendék ti tolombong bari jeung handapnamah rada mébér jeung masagi, mun luhurna buleud maké tutup. Hanjakal teu acan aya gambarna.
Téstostéron

**Téstostéron** nyaéta hormon stéroid ti golongan androgén nu kapanggih di mamalia, réptil birds,, jeung vertebrata lianna. Di mamalia, téstostéron utamana disékrési dina téstis jalu jeung ovarium bikang, sarta saeutik ti kelenjar adrénal.  Ieu jat kaasup hormon séks utama pikeun jalu sarta kaasup stéroid anabolik.

Pikeun lalaki, téstostéron téh minangka konci pikeun kamekaran jaringan réproduksi lalaki, kayaning téstis jeung prostat, sarta ngadorong ciri-ciri séksual sekundér sarupaning otot anu onjoy, massa tulang, jeung tumuwuhna bulu awak. Lian ti éta, téstostéron ogé ésénsial pikeun kawaluyaan awak jeung nyegah ostéoporosis.

Rata-rata, awak lalaki anu geus sawawa ngahasilkeun téstostéron sapuluh tikelna awak awéwé, tapi awéwé leuwih sénsitip ka ieu hormon.

Téstostéron dihasilkeun ku ampir sakabéh vertebrata. Lauk ngahasilkeun bentuk anu rada béda anu disebut 11-ketotéstostéron, anapon serangga ngahasilkeun ékdison.

## Rujukan
Kelenci

**Kelenci** nyaéta sato mamalia anu awakna leutik, tur bisa hirup di loba tempat di sakuliah dunya. Kelenci biasana hirup dina rungkun, sampalan, rawa atawa leuweung. Ciri has sato ieu nyaéta mamalia anu ceulina panjang, buntutna pondok, sarta boga huntu séri anu gedé tur rada panjang. Sawatara rupa kelenci anu aya di dunya nyaéta Kelenci Éropah atawa European rabbit (*Oryctolagus cuniculus*), Kelenci Cottontail (*genus Sylvilagus*; 13 species), Kelenci Amami (*Pentalagus furnessi*, aya di Wewengkon Amami Ōshima Jepang). Dina abad ka 12, *conies*, atawa kelinci jaman ayeuna, dibawa ka Inggris ku Normandia. Kecap kelenci atawa kelinci dina basa Indonesia, asalna nyaéta sesebutan pikeun anak kelenci. Saterusna mekar ka wewengkon Mediterania kira-kira 1.000 taun katukang.
2. Mangpaat buluna, pikeun bahan jékét, mantel, karémbong, lokét jeung bonéka. 
5. Mangpaat suku jeung buntutna, pikeun dijadikeun *souvenir*.

## Referensi
Mobil

**Mobil** numutkeun kamus nyaéta otomobil atawa oto (automobiel, asal tina autos basa Yunani nu hartina pribadi, jeung mobilis basa Latin anu hartina bisa obah, sarupa tutumpakan nu bisa maju lantaran maké béngsin.

## Jenis-jenis Mobil
## Kapribadian lalaki disawang tina jenis mobilna
Jenis mobilna (a) Hammer atawa SUV resep kana tangtangan jeung alam jadi ulah miharep bisa ngabantuan ngurus budak sabab resepna tangtangan. (b) Sedan sporty Lalaki ieu miboga pamikiran anu praktis, jeung pinter, sarta miboga rasa cinta nu gedé kana hiji hal. Dina atikanna mangrupa jalma nu pinter jeung resep kana olahraga sarta pribadi anu marahamay jeung cocog jeung sagala hal anu kahayangna.

## Angkutan mobil 
Sateuacan ngangkut angkutan éta, payunna kedah mariksa alat-alatna, pariksa nomer-VIN tina mobil.

## Kontes mobil 
Kontes mobil teras treuk "mobil taun", mimiti Eropa, teras Jepang sareng Amérika Kalér, ogé mobil sareng mobil trak dunya sareng internasional, di mana mobil tina kelas anu béda, produsén sareng nagara saling menang, janten seueur dipikanyaho.

## Galeri
## Sumber
Gigantisme pulo

[thumb|right|200px|[Heulang Haast jeung Moa ti Selandia Anyar.]]
**Gigantisme pulo** mangrupa fénomena biologi basa ukuran sasatoan nu kaisolasi di hiji pulo naék. Fénomena ieu mangrupa wangun séléksi alam nu hartina ukuran nu leuwih gedé nyadiakeun kaunggulan kasalametan (hukum Bergmann).

## Tumbu kaluar 
* PBS NOVA: Why Do Islands Breed Giants (And Sometimes Dwarfs)?
Dialog Méditérania

240px|thumb|

**Dialog Méditérania** nyaéta forum kooperasi antara NATO jeung tujuh nagara Méditérania. Tujuan utama ti Dialog Méditérania nyaéta "''to create good relations and better mutual understanding and confidence throughout the region, promoting regional security and stability and explaining NATO's policies and goals''". (Pikeun nyieun hubungan nu hadé jeung kasakahartian jeung konfidénsi sapanjuru wewengkon, ningkatkeun kaamanan régional jeung stabilitas jeung nerangkeun tujuan jeung aturan NATO)

Nagara nu mangrupa bagian ti Dialog Méditérania nyaéta:
*  Aljazair
*  Israél
*  Mauritania
*  Maroko
*  Mesir
*  Tunisia
*  Yordania

## Réferénsi 
## Tumbu kaluar 
* Mediterranean Dialogue website NATO.int
Grand Prix F1 Australia 1996

**Grand Prix Australia 1996** mangrupa balapan F1 pamuka usum 1996 nu diayakeun di sirkuit Melbourne, Australia kaping 10 Maret 1996.

## Hasil lomba
Sado

thumb|200px|Sado

**Sado** atawa keréték nyaéta ngaran tutumpakan atawa kandaraan anu majuna ngagunakeun kuda, gilindingna dua, panumpangna sok patonggong-tonggong atawa pahareup-hareup sarta dibawana ku kusir.

## Kaayaan Sado
Kaayaan sado jaman beheula béda jeung jaman kiwari, baheula anu nyiptakeun sado atawa délman nyaéta deel. 
## Galeri
200px|sado
200px|sado

## Sumber
Tougher Than Leather (album Willie Nelson)

***Tougher Than Léather*** nyaéta album panembang country, Willie Nelson. Album ieu dirilis dina taun 1983.

## Daptar lagu 
# "My Love for the Rose" - 00:37
# "Changing Skies" - 3:03
# "Tougher Than Leather" - 4:53
# "Little Old Fashioned Karma" - 3:18
# "Somewhere in Texas, Pt. 1" - 00:53
# "The Beer Barrel Polka" - 2:43
# "Summer of Roses" - 3:12
# "Somewhere in Texas, Pt. 2" - 00:55
# "My Love for the Rose" - 00:37
# "The Convict and the Rose" - 3:52
# "Changing Skies" - 00:54
# "I Am the Forest" - 4:17
# "Nobody Slides, My Friend" - 1:39
Dodol

**Dodol** nyaéta salah sahiji wanda kadaharan anu kaasup kana kadaharan amis, wanguna leuleus liat. Pikeun nyieun dodol anu mibanda *kualitas* hadé dibutuhkeun kaparigelan jeung waktu anu lila, ku sabab nyieun dodol bisa kawilang hésé . Bahan-bahan anu diperlukeun dina nyieun dodol nyaéta cipati, tipung béas, gula bodas, gula beureum jeung uyah.

## Pedaran
Kandungan cai dina olahan dodol anu geus asak kurang leuwih 10-10% ieu kaayaan alus pikeun ngahalangan hirupna baktéri, jeung *khamir patogén* jadi bisa leuwih lila diteundeun teu kudu maké diawétkeun heula saperti : Digaringkeun, *disterilisasi*, *dibekukeun* jeung sajabana. Tapi sanajan kitu ogé tetep dina nyampurkeun bahan-bahan jeung cara ngolah mangaruhan kana lila jeung henteuna dodol bisa diteundeun.

Dodol téh loba pisan rupa jeung rasana, dibungkus diréka-réka sangkan kapincut anu nempo, meureun kiwari anu paling kasohor téh dodol Garut, saggireun rasana anu ogé dodolna dibungkus béda jeung nulian , rupa-rupa dodol anu mindeng  kapanggih saperti:
#Dodol Garut
#Dodol Kadu
#Dodol Sirsak
#Dodol Betawi
#Dodol Ganas
#Dodol Apel
#Dodol Nangka

Dodol Garut Cihampelas Bandung.JPG|Dodol Garut
Lempok durian Pj IMG 20150301 191706.JPG|Dodol Kadu
Jenang asli Kudus.JPG|Jenang kudus

## Dicutat tina
## Tutumbu Kaluar
#Dodol Garut jeung bahan-bahanna
#Dodol kadaharan unik
#Dodol Picnic Garut 
#Dodol Amurang ti Sulawesi beulah kidul
Séké Seri

Séké **Seri** (Basa Seri: *comcáac*) mangrupa padumuk asli di Sonora, Méksiko.

## Pambagian 
Séké Seri baheulana dibagi kana genep sub-séké nyaéta:
* **Xiica hai iic coii** *("aranjeunna nu nuju ka arah angin"),* nu nyicingan wewengkon gedé di kalér.
* **Xiica xnaai iicp coii** *("aranjeunna nu nuju ka kalér"),* nu nyicingan wewengkon ti Bahía Kino nepi ka Guaymas.
* **Tahéjöc comcáac** *("padumuk pulo tiburon"),* nu nyicingan wewengkon Pulo Tiburon, jeung basisir Méksiko di payunna, kaléreun *xiica xnaai iicp coii.*
* **Heeno comcáac** *("urang-urang sagara keusik"),* nu nyicingan lebak di tengah Pulo Tiburon.
* **Xnaamótat** *("aranjeunna nu datang ti kidul"),* nu tinggal di wewengkon di antara *xiica hai iic coii* jeung *Tahéjöc comcáac.*
* **Xiica Hast ano coii** *("aranjeunna nu aya di Pulo San Esteban"),* nu nyicingan San Esteban Island jeung basisir kidul ti Pulo Tiburon.

Tilu ti sub-séké ieu dibagi deui, hubungan di antara sub-séké ieu teu hadé waé jeung kadang aya papaséaan.

Saenggeus jumlah para Urang Seri ngirang, ku lantaran konflik jeung pamaréntahan Méksiko jeung Tohono O'odham sarta ayana épidémi kuris, urang-urang Seri nu nyisa ngagabung kana hiji séké.

## Daptar Pustaka 
* Moser, Edward W. (1963.) *Seri Bands.* ([Vérsi basa Spanyol(https://su.wikipedia.org/wiki/basa_Spanyol)])

## Tumbu kaluar 
* The Seris
* The Seri Indians of Sonora Mexico
* The Seri Cultural Center
Tomat

**Tomat** (*lycopersicon esculentum*) nyaéta salah sahiji jinis sayuran anu watang jeung daunna buluan lemes. Ilaharna tomat téh buleud, warnana héjo, lamun asak warnana beureum, aya anu sikian aya anu henteu. Biasana dipaké pikeun nyayur atawa didahar langsung ilaharna buah. Tomat mangrupa salah sahiji buah lokal Indonésia anu loba kandungan vitamin C jeung *lycopene*.

## **Ciri-ciri Tomat**
*Tomat kaasup kana tutuwuhan samusim.

## **Asal-usul sarta sumebarna**
Tomat asalna ti Amerika Selatan, mimitina buah tomat téh kapanggih di Peru, Ekuador jeung Bolivia. Lila kalilaan tomat téh sumebar ka Mexico jeung jadi salah sahiji sumber kadaharan suku Aztec. Di Prancis mah tomat téh dingaranan **apel cinta** atawa **pomme d’amour**. Dingaranan apel cinta ku sabab tomat dipercaya mampuh nyagerkeun lemah syahwat jeung ningkatkeun jumlah sperma.

## **Mangpaat**
Mangpaat tomat sabenerna geus ditalungtik ti baheula, saperti panalungtikan DR. John Cook Bennet ti Wiloughby University, Ohio, persisna bulan Nopember 1834. Salain ti éta aya deui sababaraha mangpaat liana nyaéta :
*Alus pikeun panon
Tomat nu beureum kandungan vitamin C jeung vitamin A lima kali leuwih loba dibandingkeun jeung tomat héjo. Ku lantaran kitu bisa nyingkahan ngabekuna getih, stroke jeung panyakit jantung.

Kandungan gizi dina 100 gram tomat nyaéta : 
* fosfor 27 gm
* kalium 360&nbsp;mg
* besi 6&nbsp;mg
* kalsium 11&nbsp;mg
* vitamin C 23&nbsp;mg
* Thiamine 56&nbsp;mg
* Protein 1 gram
* vitamin A 1000 UI
* vitamin K

## **Jenis-Jenis**
Di Indonésia aya sababaraha jenis tomat, dumasar kana ukuran jeung bentuk fisikna  : 
# Kelas 1, tomat ieu ukurana leutik nyaéta 3–4&nbsp;cm, contona tomat cherry, bentukna rélatif buleud jeung warna kahéjo-héjoan.
* Dipilih anu sakirana geus kolot jeung ulah ngala anu baseuh kénéh, ku sabab moal lila tahana.
# Salad Tomat Bangkok 
# Sandwich 
# Sambel Tomat 
# Bubur Havermut Tomat 

## **Cara milih tomat**
# Pilih tomat anu teu pati beureum sangkan awét diteundeun, iwal ti tomat anu arék dipasak.
# Lamun arék langsung didahar, pilih tomat anu asak dina tangkalna jeung warna beureumna rata. KMNO4 leuwih éféktif dina nyerep ethylen. Tapi balukarna harga tomat téh jadi mahal. Sedengkeun di Indonésia mah aya cara paling gampang, aman tur murah nyaéta tomat-tomat téh  ditendeun dina wadah tina awi anu higroskopis nepi ka bisa nyerep H2O jeung di bagian handapna dibéré kapur tohor atawa Ca(OH)2 pikeun ngiket CO2, sarta ditendeun di tempat anu garing jeung iuh nepi ka ethylen bisa diteken.  Lamun tomat anu warnana kahéjo-héjoan ditendeun ku cara kieu bisa nahan segerna tomat salila 2 minggu.

## **Galeri** 

File:Tomatoes_12.jpg|tomat ngeunah
Image:Tomato - Cross section view.jpg|tomat biasa di beulah dua
Image:Bountiful tomato crop 1 - geograph.org.uk - 1531373.jpg|tomat plum ngaruntuy
Image:CherryTomatoes.jpg|tomat ceri
Image:Tomato green.JPG|tomat héjo
Image:Grape tomatoes - various colors upon ripening.jpg|tomat anggur
Image:Locally grown tomatoes with the valley in the background.JPG|tomat beef
Image:Tomates amarelos GFDL.jpg|tomat ceri warna konéng

## Referensi