open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gelung

**Gelung**; sanggul nyaéta meungkeut rapih  buuk awéwé boh di tukangeun anapon luhureun sirah. Gelung nunjul ogé kana ngadangdanan buuk panjang sangkan rapih bisa dibeungkeut diréka-réka. 
 
## Sajarah 
Dina ngagelung sagigireun ti loba jinis jeung corakna, malah baheula sok diréka-réka  nambahkeun papaés ku rupa-rupa dangdaunan, bulu manuk, kulit kai, ajeung sajabana. 

Dina kabudayaan baheula gelung dipaké ngadangdanan jalma-jalma anu boga pangkat, pangaruh, atawa jalma biasa sangkan katempo leuwih naék pamor, gelungmah henteu dipaké dina kahirupan sapopoé tapi mangsa aya acara atawa pintonan. 

Utamana dina acara resmi gelung sagigireun nambah nyari kanu maké, wanda gelung ogé bisa nyirikeun kana kalungguhan sosial anu makéna. 

Gelung sagigireun jadi papaés pikeun ngalengkepan pakéan sangkan katempo nyari, ngarias gelung dina kahirupan masarakat Jawa jadi hiji  hal anu penting utamana dina acara-acara anu tangtu. 

## Rupa-rupa Gelung
Hususna di wewengkon Jawa , gelung mibanda  rupa - rupa ngaran dumasar kana gedé jeung leutikna, susuna buuk sarta perenahna ditunda di mana. 

#Gelung bangun tulak, Loba dipakai ku jalma-jalma anu geus alumuran, gelung anu kieu ngan dipapaés ku kembang wungkul, contona kembang malati. 
#Gelung bokor mengkurep, wangunan kawas mangkok anu nangkub  dibungkus ku rakit anu dijieun tina kembang malati.  Gelung nu kieu ingan dipaké ku pangantén awéwé.
#Gelung Malang, tayalian gelung anu ukuranana kawilang gedé kalayan buukna dibérésan rubak kaluar. 
#Gelung poncowalan, tayalian éntépan buukna kawilang loba, dipaké ku barudak utamana anu aya di lingkungan karaton.
#Gelung kalayan tinekuk, mangrupa éntépan buuk beunang ngépang/untun ngawangun Kalabang, sarta dibiting (tusuk kondé).
#Gelung gondél, ampir sarua jeung gelung tekuk tetapi tidak simetris dan digunakan oleh orang biasa.
#Gelung lungen, dingaranan kieu alatan  dina gelung ieu maké lungi;  tayalian buuk di pelebah luhurna anu jadi panyangreud buuk anu di tengah. 

## Dicutat tina 
Kategori :Barang 
Kategori :Seni Sunda 
Kategori :Budaya Sunda
Kecap lemes dusun

[jmpl|285x285px|Conto ilustrasi paguneman basa Sunda anu maké kekecapan lemes dusun dina sempalan gambar komik [Webtun|*Webtoon* anu dimodifikasi.]]
**Kecap lemes dusun** (aksara Sunda baku: , ) nyaéta salah sahiji kandaga kecap basa Sunda anu mangrupa jinis kecap lemes rékaan/anyar anu teu baku, ieu kecap kacipta alatan kurangna panganyaho saurang panyatur basa Sunda dina ngagunakeun tatakrama basa Sunda kalawan bener, ogé kapangaruhan ku alam pikiran pikeun ngagunakeun kecap lemes sagemblengna dina hiji wacana. Sajaba ti éta, wangenan "lemes dusun" ogé ngawengku perkara kasalahan dina ngalarapkeun aturan tatakrama basa Sunda, siga salahna pamakéan kandaga kecap lemes/sedeng, misalna ngagunakeun kecap lemes pikeun diri sorangan (sawadina pikeun batur) atawa ogé pamakéan kecap sedeng pikeun batur (kuduna mah pikeun diri sorangan). Pamakéan kecap lemes dusun mah biasana ngan ukur kapanggih di sababaraha wewengkon komunitas panyatur basa Sunda.

## Karakteristik 
Kecap lemes dusun lolobana kacipta ku cara nganalogi tina kecap lemes séjénna (anu lulugu) anu ngan ngarobah sora engang tungtung (ultima) kecap loma. Misalna robahna sora engang tungtung a → i dina kecap "tampa" jadi "tampi". Robahna éta sora tuluy dijadikeun alesan pikeun nyieun kecap lemes séjén anu can aya. Conto prosés pangbentukan kecap lemes dusun nyaéta kecap "tatangga" anu euweuh lemesna dilemeskeun jadi "tatanggi". Salian ti robahna sora engang tungtung kecap kalawan dumasar kana kecap séjén, pangbentukan kecap lemes dusun ogé dilakukeun ku cara sagawayah anu euweuh dasarna, kayaning dilemeskeunna kecap "engké" jadi "engkin" (engang tungtung *-ké* robah jadi *-kin*), tuluy aya ogé kecap anu kajieun ku cara ngagésér ma'na hiji kecap atawa nginjeum kecap lemes séjén anu mibanda ma'na padeukeut, kayaning kecap "saeutik" anu asalna tina kecap "sa-" jeung "eutik", éta kecap "eutik" tuluy dirobah ku kecap lemes séjén anu hartina ampir sarua nyaéta "alit", nu matak kecap "saeutik" dilemeskeun jadi "saalit".

Jeung, aya ogé sababaraha kecap anu sabenerna mah geus lemes atawa kaasup kana kecap sedeng, tapi dilemeskeun deui pikeun ngéndahkeun kecap, contona kecap "dongkap" dirobah jadi "dongkip".

## Kecap 
### Pangbentukan 
Ieu di handap mangrupa conto kecap lemes dusun (dicétak kandel) anu geus cukup lumbrah diparaké, boh dina ragam lisan atawa tulisan sarta prosés pangbentukanna jeung sasaruaanna dina kecap loma jeung lemes anu lulugu (mun aya).

### Lemes dusun pikeun ngaran wewengkon 
Pangbentukan kecap lemes dusun kadang ogé dilarapkeun kana ngaran-ngaran wewengkon kayaning kota/kabupatén, kacamatan, désa atawa ngaran-ngaran tempat séjénna, ngaran-ngaran wewengkon anu sok dilemeskeun di antarana nyaéta:

Sanajan kecap lemes dusun mah lain kecap lemes anu baku, pamakéanna masih dima'lum dina paguneman informal anu maké ragam basa hormat, boh éta basa hormat ka batur atawa ogé basa hormat ka sorangan (sarua siga kecap lemes énténg).

## Tempo ogé 
* Kecap lemes pisan
* Kecap lemes
* Kecap lemes énténg
* Kecap sedeng

## Rujukan 
### Catetan suku 
### Daptar Pabukon 
* 
*  
* 
* 
* 

## Tutumbu kaluar
Samak

**Samak** nyaéta amparan tilam anu dijieun tina daun pandan.Sagigireun tina daun pandan, aya ogé samak anu dijieun tina daun vanili, daun kalapa, malah kiwari geus ngagunaken bahan plastik pikeun bahanna.

## Bagian tina budaya
Nguntun daun pandan jadi rupa-rupa pepernian/pakakas anu dipaké sapopoé, geus jadi ciri mandiri masarakat urang.

## Kaunggulan jeung Kakurangan Daun Pandan
Sacara dasarna daun pandan cucuk ngabogaan loba kaunggulan di mana ciri-ciri anu dipiboga lamun dipaké luyu jeung kabutuhan  bakal loba pisan mangpaatna.  Daun pandan ngabogaan harambay/rambat anu cukup panjang sarta kuat matakna  pohara alus pikeun dijadikeun bahan dasar sagala rupa barang kabutuhan.  Husus pikeun bahan anyaman, ngolah daun pandan cucuk téh rada bangga/hésé batan bahan anyaman séjénna lantaran kudu ku jalan tahapan ngagolakkeun jeung ngagaringkeun.  Pikeun meunangkeun serat anu panjang, éta ogé kedah ngaleungitkeun zat *lignin* jeung *selulosa*.  Sanggeus ku jalan prosés ngolah daun cucuk pandan, éta bakal nembongkeun tékstur anu leuleus ieu jadi leuwih gampang diuntun. 

## Dicutat tina
Rumah Sakit Umum Pusat Dr. Hasan Sadikin

**Rumah Sakit Umum Pusat Dr. Hasan Sadikin Bandung** atawa RSUP Dr. Hasan Sadikin Bandung nyaéta salah sahiji rumah sakit gedé anu aya di Jawa Kulon. Rumah sakit ieu aya di Jl. Pasteur No. 38, Kec. Sukajadi, Kota Bandung, Jawa Kulon 40161. Kiwari, Rumah Sakit Hasan Sadikin osok disebut RSHS anu ngabogaan 21 palayanan médis spesialistik jeung 133 palayanan médis subspesialistik. Kitu ogé dirojong ku sagala fasilitas-fasilitas médis anu lengkep.

RSHS ogé kaabus salah sahiji rumah sakit kelas A anu jadi rujukan pangluhurna di Jawa Kulon, terus jadi rumah sakit rujukan nasional jeung rumah sakit atikan anu ngabogaan mutu jeung berdaya saing di taun 2019. Saeunggeus Indonésia merdéka, rumah sakit ieu dikololakeun ku Pamaréntah Daérah Jawa Kulon anu dipikawanoh ku masarakat make ngaran “Rumah Sakit Ranca Badak”. Sabada harita, taun 1954 Rumah Sakit Ranca Badak ieu ditunjuk ku pamaréntah dijadikeun Rumah Sakit Propinsi sarta aya dina pangawasan Departemén Kaséhatan. Teu kungsi lila bada harita, taun 1956 Rumah Sakit Ranca Badak dijadikeun Rumah Sakit Umum anu ngabogaan kapasitas ranjang dua kali lipet tina asalna nyaéta 600 ranjang. Basa harita ogé dibarengan ku ngadegna Fakultas Kedoteran Universitas Padjadjaran.

Dina tanggal 8 Oktober 1987, ngaran Rumah Sakit Ranca Badak diganti jadi Rumah Sakit Umum Dr. Hasan Sadikin anu kiwari osok disingkat RSHS. RSHS ieu ngabogaan fungsi salaku Unit Pelaksana Tehnis (UPT) Kamentrian Kaséhatan Républik Indonésia. Taun-taun ka hareupna, RSHS ditunjuk jadi rumah sakit rujukan nasional dumasar kanu Surat Kaputusan Menteri No. HK.02.02/MENKES/390/2014 ngeunaan Pedoman Ngadegkeun Rumah Sakit Rujukan Nasional, anu ngabogaan pancén lian nyaéta nguruskeun tujuh Rumah Sakit Daérah anu aya di Jawa Kulon jeung sasabaraha Rumah Sakit anu aya di luar Propinsi Jawa Kulon. Kiwari data panganyar anu kaluar yén RSHS miboga 944 ranjang, 3000 pagawé kalawan 395 spésialis jeung sub-spésialis, tuluy ngabogaan jasa unggulan layanan jantung terpadu, layanan onkologi, layanan infeksi, bedah minimal invasif, kedokteran nuklir, jeung transplantasi ginjal.

## Rujukan
Kingkilaban

**Kingkilaban**; *Daun putri*  (*Mussaenda frondosa*) nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawarga *Rubiaceae* .8 Ieu tutuwuhan dina Basa Jawa disebutna *kalik adep*. 

## Dicutat tina 
Kategori :Rubiaceae 
Kategori :Tutuwuhan tropis 
Kategori :Kekembangan
Ki hiur

**Ki hiur**; *ki hiur; Castanopsis javanica* nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawarga *Fagaceae*.

## Dicutat tina
Kategori :Tutuwuhan tropis 
Kategori :Fagaceae
Cendana

**Cendana**; *Santalum album*; *Sandelholzbaum* nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawarga *Santalaceae*. 

Ieu tangkal diarah minyakna anu kaasup salah sahiji komoditi andelan Indonésia dina ngaronjatkeun ékspor, sagigirieun minyak atsiri séjén kayaning minyak séréh, minyak daun cengkéh, minyak kenanga, minyak akar wangi,  minyak nilam, jeung sajabana.  

## Morfologi
Tutuwuhan ieu mikabutuh pangiuhan pikeun nyegah kapanasan,  bibit cendana atanapi sikina sensitip pisan kana halodo sareng sinar panonpoé langsung sok gancang layu.  Éta sababna cendanamah peryogi pepelakan inang salaku tempat ngiuhan, Jarak antara cendana sareng pepelakan inang nyaéta 2 méter.  Sababaraha pepelakan inang anu biasa dianggo nyaéta akasia, séngon, sareng kayu manis.  

Dina taneuh anu loba ngandung humus, cendana hirup langkung saé tibatan dina taneuh gersang.  Tina analisis sababaraha conto taneuh, cendana ilaharna tumuwuh dina taneuh batu, kira-kira 30 cm.  Cendana ogé bisa tumuwuh dina taneuh liat jeung galuh, tapi leuwih hadé dina taneuh anu ngandung apu.  Kisaran pH taneuh idéal pikeun cendana, ti rada handap nétral nepi ka rada basa.

## Kandungan kimia
Ambeu minyakna seungit pisan, kandel, sareng warnana konéng.  Upami anjeun nganggo éta, seungitna bakal salami sababaraha dinten.  Eusi minyak diwangun ku 90% alkohol *sesquisterpenes* kalayan komponén 45-47% *alfa-santalol* sareng 20-30% *béta-santalol*.  Sababaraha komponén minyak cendana ayeuna disintésis pikeun ngaganti minyak aslina, kayaning *sandella, santalidol, campanyl cyclohexanol* jeung *trimethylcyclopentenyl*.

File:Santalum album flowers 01.JPG
File:Santalum album - Indian Botanic Garden - Howrah 2013-03-31 5744.JPG
File:檀香 Santalum album 20210712091332 01.jpg
File:Santalum album, Indian sandal, ചന്ദനം. Seed.jpg
File:SandalwoodEssOil.png
File:GT-Sandelholzmehl-Oman-2009.jpg

## Dicutat tina 
Kategori :Tutuwuhan tropis 
Kategori :Tutuwuhan Indonésia 
Kategori :Tutuwuhan industri 
Kategori : Santalaceae
Huawéi

**Huawéi** mangrupa pausahaan Cina anu ngahasilkeun alat komunikasi jeung alat jaringan. Diadegkeun dina taun 1987 ku Ren Zhengfei, pausahaan ieu kantor pusatna di kota Guangdong, Cina. Mimitina pausahaan nu diadegkeun ku urut pasukan militér ieu diadegkeun salaku pausahaan *ekslusif*. Misi utama pausahaan ieu nyaéta ngawangun jeung ngembangkeun jaringan komunikasi dina pausahaan lokal jeung jarak jauh Cina kalayan tujuan ngababarikeun prosés pamasaran produk pausahaan. Pagawé Huawéi leuwih ti 140,000 urang, sakitar 46% karyawan gawé di departemen riset jeung pamekaran produk Huawéi. Aya leuwih ti 20 lembaga Panalungtikan sarta Pangwangunan sumebar ka sakabéh dunya kaasup Cina, Amérika Serikat, Jérman, Columbia, Swédia, Irlandia, India, Rusia, jeung Turki. Taun 2010 Huawéi ngarékam kauntungan $3,7 milyar tina produkna anu dipasarkeun leuwih ti 140 nagara. Huawéi mangrupa sponsor utama klub maén bal ti Bundesliga, Borussia Dortmund. Huawéi karék ngumumkeun dina 15 Séptémber 2013 yén pausahaan sacara resmi jadi sponsor klub maén bal A-League, Wellington Phoenix FC.
Kaca patri

350 px |right|thumb|Kaca patri di hiji jandela 
**Kaca patri** *stained glass* nyaéta kaca  anu dipotong jeung dikombinasikeun deui maké timah lééh/*cair* pikeun ngabentuk pola anu tangtu.  

## Jinis kaca
Potongan timah dina kaca patri aya 3 warna, nyaéta pérak, emas , jeung hideung.  Pola atawa pola kaca patri rupa-rupa pisan, mimitian ti pola tutuwuhan , sasatoan, atawa benang. Karajinan kaca patri, sok disebut ogé kaca *dekoratif*.

## Dicutat tina 
Kategori :seni 
Kategori :budaya 
Kategori :kaca
Zéni

jmpl|Lambang Zéni
**Zéni** nyaéta cabang Angkatan Darat Indonésia (TNI AD) anu miboga pancén ngalaksanakeun fungsi téhnis militér, boh dina kaayaan tempur boh marhas-marhas salila atawa dina kaayaan perang atawa dina kaayaan katengtreman. Unit rékayasa ieu digolongkeun salaku unit bantuan tempur jeung unit bantuan administrasi.

## Sajarah Zéni 
Dina narima taurna dina tetengah taun 1959 di kampus Bumi Panorama Bandung, Akziad nambahan dua jurusan/korps cabang salian ti rékayasa, nyaéta pakakas jeung transportasi. Kusabab ieu, Akziad ngaganti ngaranna jadi Akademi Téknis Angkatan Darat atawa Atekad, anu langsung aya di handapeun Marhas Angkatan Darat. Sanajan Atekad domisili di Bandung, Atekad aya dina komando AMN anu domisili di Magelang. Saprak harita, Atekad lain waé ngawangun patugas insinyur, tapi ogé cabang-cabang séjénna, nyaéta patugas Perlengkepan jeung Perhubungan.

Dina periode 1962-1965, kalayan diresmikeun ku Korps Insinyur, Perlengkapan jeung Perhubungan, Atekad ganti deui ngaran jadi Akademi Militer Jurusan Téknik atawa Akmil Jurtek, minangka tanda jadi bagéan ti AMN. Saanggeus taun 1965 euweuh deui Jurtek Akmil di Bandung sabab enggeus diintegrasikeun ka kampus AMN di Magelang.

## Pancén Zeni 
# Konstruksi (gedong/tempat kemah, jalan/landasan pacuan udara, sasak, jeung purifikasi cai)
# Destruksi
# Rintangan
# Samaran
# Pameuntasan walungan
# Panyidikan Zeni
# Suplai cai jeung listrik
# Perizinan bahan peledak (jihandak)
# Nuklir - biologi - kimia (nubika) pasif
Ki hapit

Ki Hapit (*Ficus ribes*; Aksara Sunda: ᮊᮤ ᮠᮕᮤᮒ᮪) nyaéta salah sahiji jinis tangkal leutik anu asalna tina kulawarga Moraceae. Ieu tutuwuhan mangrupa baraya deukeut ti Ki Sépan sarta Caringin, anu loba kapanggih di leuweung-leuweung Tatar Sunda.

## Nami Daérah jeung Nami Asing 
Ki Hapit miboga sababaraha sesebutan di antarana:
* Nami Daérah: Lian ti Ki Hapit (Sunda), di Jawa disebut ogé Walatung atawa Hébring.
* Nami Asing: Dina basa Inggris sering disebut salaku Ribes Fig.
Madura : *sekar poté;* Jawa : *ambal, bedali* ; Malaysia : *Tuwi gadang*; 

## Kandungan Kimia 
Sapertos lolobana genus *Ficus*, Ki Hapit miboga kandungan alkaloid, terpenoid, sarta saponin. Geutahna miboga sanyawa anu sipatna antiseptik alami sarta bisa dipaké pikeun landong luar.

## Guna jeung Mangpaat 
Dina rujukan Jonathan Rigg (1862), Ki Hapit miboga kagunaan sapertos:
* Landong Tradisional: Kulit batang jeung daunna sering dianggo pikeun ngubaran gangguan pencernaan sarta ateul-ateul dina kulit.
* Ékosistem: Buahna mangrupa sumber pangan anu kacida pentingna pikeun rupa-rupa manuk leuweung, monyét, sarta musang.
* Bahan Tali: Di sababaraha tempat, serat tina kulit batangna sakapeung dimangpaatkeun pikeun bahan tali basajan.
## Habitat jeung Sumebarna 
Ki Hapit hirup di leuweung hujan tropis, sisi walungan, sarta wewengkon anu lembab ti dataran rendah nepi ka luhur 1.500 méter di luhur beungeut laut (mdpl). Sacara alami sumebar ti Sumatra, Jawa, nepi ka Kapuloan Sunda Leutik.
## Dicutat tina 
Kategori : Bignoniaceae
Ki haji

**Ki haji**; *kayu kunyit; Dysoxylum macrocarpum* nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawarga *Meliaceae*.  Ieu tangkal jangkungna bisa nepi ka 30 méter, buleudan tangkalna 50 cm. Kaasup tangkal anu ngahasilkeun kai alus/kelas, sagigireun dipaké nyumponan kabutuhan lokal ogé jadi salah sahiji komoditi dagangan. 

## Sebaran jeung Habitat 
Tangkal ki haji loba kapanggih hirup di wewengkon Asia Tenggara; Malaysia; Indonésia, Filipina.

File:Dysoxylum mollissimum subsp molle leaflets.jpg
File:Dysoxylum fraserianum.jpg
File:Dysoxylum binectariferum AJT Johnsingh.JPG
File:Dysoxylum gotadhora (Buch.-Ham.) Mabb. (8149935739).jpg
File:Dysoxylum gotadhora seeds.jpg

## Dicutat tina
Kategori :Tutuwuhan tropis 
Kategori :Meliaceae
Lubang

**Lubang** atanapi **Moa** (*Anguilla*) nyaéta hiji sato cai anu wujudna kawas belut, nanging miboga cécépét (sirip) dada sarta cécépét tonggong anu nyambung nepi ka buntutna. Sacara ilmiah, lauk ieu asup kana ordo Anguilliformes sarta kulawarga Anguillidae.

Lubang/Sidat wujudna kawas belut ngan mibanda cécépét. 

## Ciri mandiri
Lubang hirup di cai bisa disebut unik alatan wujudna kawas belut. Jalma anu teu apaleun tur kakara nempo lubang, pasti nyebutna belut. Padahal, *struktur* awak jeung  *morfologi* lubang béda jeung belut.

## Sajarah
Saprak jaman baheula, lubang geus dipikawanoh minangka kadaharan méwah/katuangan kumna bangsawan atawa raja utamana mangsa abad ka-7, komo deui  masyarakat Jepang lubang téh diolah jadi tuangeun anu disayagikeun dina jamuan Istiméwa. 
Kiwari, dibarung ku mekarna zaman sagigireun dipiwanoh ngeunah rasana, jalma mingkin nyaho ogé hasiat tina daging lubang anu ngajadikeun loba anu mikaresep kana olahan lubang. Anakna anu nembé meubeut, anu disebut *glass eel*, bakal balik deui ka muara walungan pikeun tumuwuh jadi lubang déwasa.
Lubang ngaliwatan opat tahap tumuwuhna.  
# Larva belut disebut belut kaca.  Awakna lega siga daun sareng *transparan*.  Sanggeus ngukur kira-kira 12 cm disebut 
# elver.  Salajengna, janten sagedé ramo kalayan panjang awak Kurang leuwih 40 cm.
# Fingerevimg lajeng jadi
# Luban.

## Mangpaat 
Lauk lubang miboga ajén ékonomi anu kacida luhurna, utamana pikeun komoditas ékspor. Dagingna beunghar ku:
* *Vitamin A*: Alus pikeun kaséhatan panon.
* *DHA & EPA*: Penting pikeun kamekaran uteuk sarta kaséhatan jantung.
* *Protéin luhur*: Pikeun kakuatan awak sarta nambihan stamina.

## Dicutat tina
Suzume

***Suzume*** (judul di Jepang: ***Suzume no Tojimari***, basa Jepang: すずめの戸締まり, harti sacéréwélna: "Dikoncina si Suzume") nyaéta pilem animasi Jepang anu diproduksi ku CoMix Wave Films jeung ditulis sarta disutradaraan ku Makoto Shinkai. Ieu pilem némbongkeun disén karakter ku Masayoshi Tanaka, sutradara animasi ku Kenichi Tsuchiyam, jeung panyutradaan seni ku Takumi Tanji. Ieu pilem dirilis  di Jepang pungkasan taun atawa usum ragragan 2022, leuwih écésna nyaéta pas keur tanggal 11 Nopémber 2022, sedengkeun di Indonésia mah kakara dirilis tanggal 8 Maret 2023.

## Sinopsis 
Di hiji dayeuh anu buni di wewengkon Kyūshū, kacaturkeun hirup saurang mojang umurna 17 taun anu ngaranna Suzume, inyana tuluy paamprok jeung saurang jajaka anu keur kukurilingan néangan panto. Suzume laju nuturkeun éta lalaki. Manéhna manggih hiji panto di ruruntagan pagunungan, saenya-enya éta panto téh hiji-hijina barang anu nyésa tina ruruntagan, éta panto dipuntangan ku manéhna, jol ujug-ujug manéhna kabetot kana jero éta panto.

Teu kungsi lila, panto-panto séjénna mulai kabuka silih baganti di sakumna jujuru nagri Jepang. Panto anu kabuka bakal ngadatangkeun mamala ti sisi séjénna, nu matak éta panto téh kudu ditutupan. Tah ieu panto misterius anu jadi bubuka carita tina ieu pilem.

## Tanggal rilis 
Dina akun Twitter jeung cénel YouTube resmina, sutradara anime Makoto Shinkai ngaku geus ngaréngsékeun proyék film panganyarna anu judulna *Suzume no Tojimari* sabot tanggal 15 Désémber 2021 jam 21.00 WIB (wayah Indonésia). Panulisan *storyboard* dan *visual key* geus dipigawé, anime kalawan génré *movie* *post* *apocalypse* ieu bakal nyampak di bioskop pas keur usum ragragan 2022 pandeuri di Jepang. Pikeun rilisna di Indonésia, dijadwalkeun 2-3 bulan sanggeus pamintonan munggaran di Jepang.

## Rujukan 
## Tutumbu kaluar 
*  
* 
*
Lempuyung

**Lempuyung** kawéntar minangka ubar hérbal, anu bisa ngubaran bisul nepikeun ngubaran asam urat. Tempuyung ieu miboga ngaran - ngaran anu lian, kawas *lempung, lampenas, lobak air, jombang lalaki sarta rayana.* Tempuyung ieu, biasana tumuwuh di gigireun jalan, lapangan, jeung dina sela - sela parit. Tempuyung bisa tumuwuh nepikeun 150 cm. Batangna, biasana buluan jeung lunak.  
jmpl|https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9e/Sonchus_arvensis_kz02.jpg/720px-Sonchus_arvensis_kz02.jpg
Daun Tempuyung, geus ilahar digunakeun minangka ubar alami nu miboga khasiat pikeun rupa - rupa masalah kaséhatan. Pédah, dina daun Tempuyung nyangkaruk kandungan nutrisi jeung mineral di jerona.

## Mangpaat nu nyangkaruk dina Daun Tempuyung : 
Di handap ieu aya sababaraha mangpaat daun Tempuyung, di antarana : 

# ***Menurunkan kadar Asam Urat.*** Maranéhna nu ngabogaan panyawat asam urat, pasti sok ngarasakeun nyeri dina aréa/palebah persendian. Lantaran, kristal asam urat ngendap/namper  dina pembuluh darah/saluran getih. Pikeun ngurangan rasa nyerina, gunakeun daun Tempuyung. Alatan daun Tempuyung téh ngabogaan sipat nu bisa ngalarutkeun/ngaleyurkeun kristal *asam* *urat*, sangkan ngabantu ngadorong kaluar ngaliwatan kahampangan. 
# ***Memecah Batu Ginjal.*** Mangpaat daun Tempuyung, bisa mupuskeun batu ginjal lantaran kandungan Kalium dina ieu tutuwuhan. Kalium mimitina beréaksi kalayan diuraikeun ku Kalsium Karbonat, tuluy kacampur jeung Zat - Zat anu lian, anu aya dina batu ginjal. Ieu bisa ngabalukarkeun batu ginjal ruksak, jeung larut ku cai seni.
# ***Anti - Peradangan.*** Daun Tempuyung bisa jadi tutuwuhan hérbal, pikeun ngurangan peradangan, kawas dina Maag jeung Wasir. Cara nu panggampilna dina ngurangan radang téh nyaéta nginum cai urut naheur daun Tempuyung éta. 
# ***Mengobati memar atau luka terbakar.*** Daun Tempuyung miboga khasiat salian keur ngubaran asam urat jeung batu ginjal, bisa ogé ngubaran kulit urut luka bakar (siga urut kasundut ku roko, atawa arang) sangkan gancang sembuh.
# ***Mencegah Hipertensi.*** Mangpaat daun Tempuyung bisa ngendalikeun tekanan darah tinggi lias hiperténsi. Kondisi ieu bisa waé kajadian, lantaran sababaraha hal, kaasup stréss, faktor génétik, ngonsumsi uyah nu teu kakontrol, jeung pola hirup nu teu séhat.jmpl|https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/db/Tempuyung_-_Sonchus_Arvensis.jpg

## Rujukan nu dipaké dina ieu kaca :
Bubuay

**Bubuay** atawa dina istilah latѐnna ***Plectocomia elongata*** nyaѐta salah sahiji tutuwuhan daѐrah Asia utamana ti daѐrah Indonésia kulon.

## Rujukan
Tapak liman

**Tapak Liman**; tapa liman; *( Elephantophus scraber LI)* nyaéta tutuwuan / tutuwuhan anu gampil pisan hirup di mana wae, disababara tempat loba pisan ngaran gantina saperti tutup bumi, balagaduk, tapak tangan, atanapi tapak tana.

Tutuwuhan ieu lebét kana kaluargi ***Compositae*** anu dinamikeun istilah *Latén* na ***Asterocephalus Cochinchinensis Soreng.***  Kagunaan Tapak Liman loba pisan pamaké na kanggo landong, kucara ditinyuh caina tuluy di inumkeun, Bagéan tina Tapak Liman anu dianggé bisa  bagean akar daun atawa sakabehna.

Ngaran ilmiahna munggaran dicatet ku Carl Linnaeus dina buku *Species Plantarum* (1753). Kecap *Elephantopus* asalna tina basa Yunani *elephas* (gajah) sarta *pous* (suku).

## Karakteristik Morfologi 
Tapa liman miboga ciri fisik anu mandiri:
* Daun: Tumuwuh ngumpul di handap deukeut taneuh (*rosette akar*), wangunna léncéng (oval) sarta miboga bulu-bulu kasar. Ieu daun téh kacida liatna sarta hésé diputuskeun.
* Tangkal: Tangkal kembangna tumuwuh lempeng ka luhur, miboga dahan anu sakedik, sarta kaku pisan.
* Kembang: Wangunna bongkol sakedik-sakedik, warnana bungur (ungu) semu bodas, sarta dikurilingan ku daun pelindung anu teuas.

## Kagunaan salaku Ubar 
Dumasar kana rujukan buku *Tumbuhan Obat Sunda*, sakabéh bagian ieu tutuwuhan (akar, daun, sarta tangkal) miboga mangpaat médis:
# Diurétik sarta **Anti-radang**: Dipaké pikeun ngalancarkeun kiih sarta ngubaran radang ginjal atanapi saluran kemih.
# Ubar Panas Jero: Cai kulubanna ampuh pikeun nurunkeun panas awak sarta ngubaran sariawan.
# Ngaronjatkeun Stamina: Di sababaraha wewengkon, akarna dipaké salaku jamu kuat alami pikeun lalaki.
# Antisépstik: Daun anu dititih dipaké pikeun ngubaran raheut luar sarta bisul. ==
Ceuri

**Ceuri** atawa Ki ceuri; *Garcinia parvifolia *nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawarga *Clusianceae*. Dina basa inggris sok disebut *Red Mangosteen, Rose kandis.*

## Rujukan
Nana Banna

**Purnamawati** téh salahsahiji Mojang kalahiran Sumedang, 11 Desember 1996. Anjeuna nyuprih élmu di paguron luhur, nu kapungkurmah IKIP ayeunamah Universitas Pendidikan Indonesia jurusan Pendidikan Bahasa Daerah, Fakultas Pendidikan Bahasa dan Sastra. Lulus taun 2019, ayeuna ngawulang di SMP Negeri 25 Bandung.
Wiwijénan

**Wiwijénan**; *OIdenlandi prostrata* nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawarga * Rubiaceae*. 
Ieu tutuwuhan mangrupikeun genus atanapi kelompok genera anu masalah pisan.  Boh idéntitas sakabéh jeung wates garis turunanna, atawa pola évolusionér di jerona, teu kahartos atanapi digambarkeun.  

Saluyu sareng sababaraha studi molekular sareng * filogenik* panganyarna (nepi ka 2013), 'Daptar Periksa Dunya Kulawarga Tutuwuhan Dipilih' parantos nyatujuan sababaraha genera anu béda. 

## Habitat 
Ieu tutuwuhan mikaresep taneuh anu jemlék, sarta cukup ku cahya panonpoé. 
Kapanggih hirup di Malaysia di tempat garing, remen dina keusik, biasana caket laut;  di India ilahar kapanggih di lamping pasir ;  dina élévasi nepi ka 1.200 méter[310

## Kagunaan 
Di Afrika, ieu tutuwuhan imangpaatkeun  pikeun ngagancangkeun ngalahirkeun.  Éta alatan ngandung *serotonin amina fenolik oksitosik* sareng dua protéin *oksitosik*.  Pamakéan modern anu praktis dihalangan ku karacunan * serotonin* sareng sahenteuna salah sahiji protéin, sareng duanana sanyawa henteu éféktif nalika dikaluarkeun sacara lisan ka sato laboratorium. 

## Dicutat tina
Kategori :Tutuwuhan tropis 
Kategori :Tutuwuhan ubar 
Kategori :Tutuwuhan Indonésia 
Kategori :Rubiaceae
Kasimukan

**Kasimukan; Kahitutan;**  *Oldenlandia hirsuta* kiwari *Neanotis hirsuta*  nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawarga *Rubiaceae*. 

Ieu tutuwuhan liar, loba kapanggih di wewengkon Asia Kulon, China, Japan, Koréa, Myanmar, Thailand, Kamboja, Laos, Viétnam, Malaysia, Indonésia, Bangladés. nepi ka New Guinea, Pakistan, Himalaya, India. 

Tutuwuhan ieu mindeng kapanggih salaku jukut, tumuwuh di perkebunan téh jeung kopi .

## Morfologi
*Neanotis hirsuta* mangrupikeun tutuwuhan *perennial* *herbaceous* anu ajeg atanapi ngaroyom  jangkungna 15 - 75cm.  Tutuwuhan ngabentuk akar anyar dina titik-titik tangkal handap. Tutuwuhan ieu sakapeung dipanén ti alam liar pikeun pamakéan lokal salaku kadaharan jeung ubar.

## Habitat
Kahitutan mikaresep tempat anu negrak atanapi rada kaiuhan, beueus, sering janten jukut di kebon téh atanapi kopi;  dina élévasi ti 800 - 2.100 méter taneuh  baseuh di *streamsides* atawa di leuweung;  di élévasi ti 500 - 1.000 méter di Cina kidul

Neanotis hirsuta nyaéta tutuwuhan wewengkon tropis jeung subtropis Asia nepi ka Nugini, di mana éta bisa kapanggih dina élévasi 800 - 2.100 méter.

## Kagunaan
Tutuwuhan ngora - atah atanapi kolot. Ieu pepelakan didahar salaku sayur, boh atah atawa diseupan. 

## Dicutat tina
Kategori :Tutuwuhan tropis 
Kategori :Tutuwuhan ubar
Madagascar (pilem)

***Madagascar*** nyaéta salah sahiji pilem animasi anu diproduksi ku DreamWorks jeung didistribusikeun ka bioskop ku DreamWorks Pictures pada tanggal 27 Méi 2005 di Amérika Sarikat.

## Referensi 
## Tumbu kaluar 
* 
* 
* 
*
Pierre Tendean

jmpl|Pierre Tendean
**Pierre Andries Tendean** nyaéta salah sahiji pahlawan révolusionér anu maot dina kajadian G30SPKI taun 1965. Biasana disebut Pierre Tendean, lahir tanggal 21 Pebruari 1939 di Batavia, Hindia Walanda. Pierre lahir ti Maria Elizabeth Cornet jeung Aurelius Lammert Tendean. Waktu harita, Pierre lahir jam 08.10 di rumah sakit rahayat anu disebut *Centrale Burgerlijke Ziekeninrichting* (CBZ). Rumah sakit ieu diadegkeun ku kolonial Walanda, ayeuna éta rumah sakit téh Rumah Sakit Umum Pusat Nasional (RSUPN) dr. Cipto Mangunkusumo.

## Keur Leutik 
Dina waktu éta, Pierre Tendean lahir dina jaman kolonialisme anu mimiti ripuh. Dina jaman harita loba pisan akulturasi budaya antara pendatang jeung pribumi, ieu kajadian ka kolot Pierre, nyaéta Maria Elizabeth Cornet, awéwé ti Leiden, Walanda ogé katurunan Perancis. Awéwé nu jadi indungna Pierre Tendean kawin jeung pribumi, psikiater atawa doktor spésialis jiwa katurunan Minahasa ngaranna Aurelius Lammert (A.L) Tendean. Hasil perkawinan ieu, ngahasilkeun hiji inohong nu ngaranna lengkep Andries Pierre Tendean. Ku alatan éta, Pierre Tendean boga getih campuran sababaraha ras, diantarana Kaukasian (Perancis) jeung Minahasa.

Pierre Tendean nyaéta anak kadua sanggeus lanceukna Mitzi Farre, sarta Pierre boga adi ngaranna Rooswidiati. Ngaran lengkep Pierre Tendean dicokot tina ngaran akina indungna anu katurunan Perancis, Pierre Albert, sedengkeun ngaran Andries dicokot tina ngaran akina ti pihak bapa anu katurunan Minahasa, sarta ngaran Tendean mangrupa ngaran marga kulawarga.

Pierre mangrupa hiji-hijina budak dina kulawarga idéal salila jaman kolonial. Waktu éta, Pierre leutik cicing di Jalan Cornelius Laan No. 4, Weltevreden, wewengkon nu baheulana mangrupa padumukan utama urang Éropa di pinggiran Batavia. Ayeuna wewengkonna nyaéta Jalan Gunung Sahari II, anu perenahna di Kacamatan Sawah Besar, Jakarta Pusat.

## Référénsi
Liga Utama India

**Liga Utama India** nyaéta liga jangkrik  lalaki profésional, dilombakeun ku sapuluh tim dumasar tina sapuluh kota India. Liga ieu diadegkeun ku Board of Control for Cricket in India (BCCI) dina 2007.

Liga Utama India mangrupikeun liga jangkrik anu paling seueur dihadiran di dunya sareng dina 2014 rengking kagenep ku rata-rata kahadiran diantara sadaya liga olahraga. Dina 2010, Liga Utama India janten acara olahraga munggaran di dunya anu disiarkeun langsung dina YouTube. Nilai merek Liga Utama India taun 2019 nyaéta $6.3 milyar.

Panyekel gelar IPL ayeuna nyaéta Chennai Super Kings, meunang usum 2021.

## Rujukan
Basa Tatar Kriméa

**Basa Tatar Kriméa** mangrupa salah sahiji basa anu kaasup kana rungkun basa Turkik. Basa Tatar Kriméa (*Qırımtatarca*, *Qırımtatar tili*, Къырымтатарджа, Къырымтатар тили) nyaéta basa pituinna sélér Tatar Kriméa. Ieu basa mangrupa bagéan tina rungkun basa Turk jeung dicaturkeun di Kriméa ku sélér Tatar Kriméa jeung di Uzbékistan, Turki, Rumania, jeung Bulgaria ku diaspora Tatar Kriméa. Ieu basa dicaturkeun ogé ku komunitas Tatar Kriméa leutik di Amérika Sarikat jeung Kanada. Ieu basa teu sarua jeung basa Tatar anu dicaturkeun di Rusia; sanajan éta dua basa babarayaan kénéh, panyatur basa Tatar Kriméa teu ngartieun basa Tatar ogé sabalikna.

## Babandingan 
## Catetan suku 
## Pabukon 
* 
* 

## Tutumbu kaluar 
* 
* Linguistic corpus of Crimean Tatar language
* Mejlis of the Crimean Tatar People 
* Kırımtatar Dili  
* Wiktionary's category of Crimean Tatar words 
* Crimean Tatar internet library 
* Automatic Latin<>Cyrillic transliterator for Crimean Tatar texts 

## Kamus 
* Russian-Crimean Tatar Dictionary 
* Online Crimean Tatar (Northern dialect) -Turkish-English Dictionary tatarcasozluk.com
Saruni

]]

**Saruni** atawa **klarinét** mangrupa instrumén musik tina kulawarga woodwind. Ngaranna dicokot tina ditambahanna rarangkén tungtung "-ét" anu hartina "leutik" dina kecap basa Itali "clarino" anu hartina "tarompét". Sarua siga saksofon, saruni dipaénkeun ngagunakeun hiji reed.

Saruni mangrupa kulawarga instrumén panggedéna, kalawan ukuran jeung pitch anu buda-béda. Kecap klarinét ilaharna nujul kana soprano klarinét B♭, anu mangrupa saruni pangkasohorna.

Pamaén saruni biasa disebut klarinétis.

## Kulawarga saruni 
Aya loba jinis saruni, ti sababaraha éta geus kawilang carang.

* Piccolo clarinet dina A♭.
* Soprano clarinet dina E♭, D, C, B♭, A jeung G.
* Basset clarinet dina A.
* Basset horn dina F.
* Alto clarinet dina E♭.
* Bass clarinet dina B♭.
* Contra-alto clarinet dina EE♭.
* Contrabass clarinet dina BB♭.

## Référénsi 
* Nicholas Bessaraboff, *Ancient European Musical Instruments.* Boston: Harvard University Press, 1941.
* Jack Brymer, *Clarinet*. (Yehudi Menuhin Music Guides) Hardback and paperback, 296 pages, Kahn & Averill. ISBN 1-871082-12-9
* David Pino, *The Clarinet and Clarinet Playing.* Providence: Dover Pubns, 1998, 320 p.; ISBN 0-486-40270-3
* F. Geoffrey Rendall, *The Clarinet.* Second Revised Edition. London: Ernest Benn Limited, 1957.
* Nicholas Shackleton, "Clarinet", *Grove Music Online*, ed. L. Macy (accessed 21 February 2006), grovemusic.com  (subscription access).

## Tutumbu kaluar 
* B♭ clarinet fingering chart
* Comprehensive list of clarinets 
* Clarinet acoustics
* Comprehensive list of fingerings for Kinderklarinettes and Boehm-, Albert-, and Oehler-system clarinets
* Clariperu (Spanish) The clarinet in Latin America 
* The International Clarinet Association 
* UNM List of Clarinet Repertoire
Jarong kembang landep

**Jarong kembang landep**;  *Barleria prionitis L* nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawarga *Acanthacea*. Ieu tutuwuhan sok disebut ogé *landep, daun madu.* 

## Hasiat jeung kagunaan
Numutkeun catetan panalungtikan anu dilakukeun, ékstraksi daun landep tiasa nyadiakeun aktivitas antibakteri ngalawan baktéri *Streptococcus mutans* kalayan diaméter zona inhibisi/bisa dihambat  rata-rata11,72 mm (2%), 13,62 mm (4%), 15,66 mm (8%), dan 17,52 (16%). Tayalian bakteri anu ngabalukarkeun huntu hideung alatan lapisan karang anu diproduksi ku ieu baktéri. 

Godongan daun jeung akarna ogé bisa dipaké ngubaran batu ginjal, nyeri huntu, panyakit konéng, reumatik jeung nyeri otot. 

## Dicutat tina
Kategori :Tutuwuhan tropis 
Kategori :Tutuwuhan ubar 
Kategori : Tutuwuhan Indonésia
Rukem

**Rukem** atawa Rukam (dina basa laténna ***Flacourtia rukam***)/*Kupa landak* nyaéta salah sahiji jenis tangkal bungbuahan nu kawitna asli ti Kepulauan Nusantara. Buahna téh tiasa didahar jeung loba hasiatna. Satacan dikonsumsi, buah rukem kudu dipencét kulitna heula supados leungit rasa kesed ti buahna.

Rukem téh kaasup kana génus *Flacourtiae,* buah ieu ogé kaasup ka jenis buah tropis nu seeur variétasna. Nu ngabédakeun hiji variétas jeung variétas séjén nyaéta warna, ukuran jeung kadar rasa amisna. 

Buah rukem sok disebut plum India, *Coffee plum,* plum Runeala, jsb. Malaur, rukem téh teu aya hubunganana jeung plum nu kaasup ka génus *Prunus.*

## Morfologi 
Tangkal rukem teu gedé, ngagaduhan jangkung ngan 5-20 méter. Bagian batang ti tangkal rukem biasana bengkung, naon deuih tangkal nu geus déwasa. Dina caket pangkalna deui ngarancabang.     
jmpl|Flacourtia rukam

## Ajén gizi 
Buah rukem loba kandungan serat nu alus kana prosés métabolisme awak. Rukem gé seeur ku vitamin nyaéta vitamin A Kandungan mineral saperti kalsium, fosfor, zat beusi, jeung potasium ogé aya dina rukem., ogé rea dibudidayakeun di ditu. Pasipatan budidaya rukem téh lain budidaya keur komérsil, nanging budidaya keur mangpaat jeung hasiatna pikeun obat-obatan. Rukem pangsuburna mun dipelak di tempat sapertos leuweung rawa atawa *swamp forest.* Ayeuna, tangkal rukem tiasa dipanggih di wewengkon Asia: India, China, Indonesia, Malaysia, Taiwan, Thailand, Vietnam. Wewengkon di India tiasa manggihan rukem hususna aya di Andaman & Kepulauan Nikobar. Lamun di Indonesia, rukem seueur tumuwuh di Maluku.

## Rujukan
Karuk

**Karuk**; *Piper sarmentosum; Wild pepper; Sirih tanah*, nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawarga  *piperaceae* .

Karuk mibanda ngaran daérah :  *Kado-kado* (Melayu), *Sirih Tanah* (Melayu), *Cabéan* (Jawa), *Amelun* *Une* (Ambon), *Gofu Tofere* (Ternaté). 

## Cara ngarekahkeun
Cokot sirung anu geus rada kolot, tuluy potong handap puhu/*pangkal* ruas buku panjangna 3–4 m. Panjang potongan ieu tiasa janten hiji atanapi dua bagéan buku.
Khasiat séjén akar *piper sarmentosum* miboga hasiat pikeun ngubaran  *batu empedu*.

## Dicutat tina
Kategori : Piperaceae 
Kategori :Tutuwuhan tropis 
Kategori :Tutuwuhan ubar
Pangeran Madrais

**Sadewa Alibasa Koesoema Widajayaningrat** (leuwih dipikawanoh kun ngaran Pangéran/Kiai Madrais, gumelar di Susukan, Ciawi Gebang, Cirebon taun 1822). Menurut catatan pamaréntah Walanda nyebutkeun bahwa gumelarna nyaéta 9 Mulud 1859. Pangéran Madrais mangrupa anak ti pasangan Nyi Radén Kastew jeung Pangeran Sutajaya Alibassa Kusumah. Pangéran Madrais mibanda anak nu ngaranna Pangéran Tedjabuana Alibassa.

Pangéran Madrais mangrupa katurunan di Keraton Gebang Cirebon. Salian éta, mun ditarik jalur sisilahna, pangéran madrais nyambung ka salah sahiji wali songo anu nyebarkeun agama Islam di tanah Pasundan nyaéta Sunan Gunung Jati. Sanajan manéhna ti keturunan nu nyebarkeun agama Islam di tanah Pasundan, pangéran Madrais malah nbogaan atawa nu ngadegkeun tina agama Djawa-Sunda.

## Biografi 
Pangéran Madrais mangrupa anak ti pasangan Nyi Radén Kastew jeung Pangéran Sutajaya Alibassa Kusumah. Sanajan lahir ti kaluarga anu kasohor, keluarga Keraton, Pangéran Madrais acan kungsi mendakan langsung kanu jadi bapana ku sabab Pangéran Sutajaya Alibassa geus maot saacan manéhna babar ka alam dunya.

## Rujukan
Agama Djawa Sunda

**Agama Djawa Sunda** atawa **Sunda Wiwitan Madrais** nyaéta salah sahiji aliran ageman nu aya di daérah Cigugur, Kuningan, Jawa Kulon. Ageman ieu diaku ku pamaréntah Walanda jeung kaasup kana *adat rethc* (hukum adat).

## Dicutat tina
William Soeryadjaya

**William Soeryadjaya** gumelar maké ngaran  **Tjia Kian Liong** (gumelar di Majalengka, 20 Desember 1922) mangrupa salah sahiji *pengusaha* nu ngadirikeun PT. Astra Internasional nyaéta *perusahaan* multinasional anu pusatna di Jakarta.

## Biografi 
William Soeryadjaya gumelar di  Majalengka, kolotna mangrupa padagang di Majalengka. Di umur 12 taun manéhna yatim ku sabab kolotna maot. Sabérésna kitu, manéhna pindah ka Cirebon. Di umur 19 taun manena pegat sakola di Mulo, Cirebon.

William Soeryadjaya mangrupa pengusaha nu ngadirikeun PT. Astra Internasional. Anjeunna ngadirikeun perusahaan éta direncanangan ku Tjia Kian Tie nu mangrupa adina jeung E.Hardiman atau Liem Peng Hong nu mangrupa rencanganna salama sakola di Walanda.

## Referensi
Sujud

**Sujud, sujūd** (, ), atawa **sajdah** (, ), nyaéta nyembah ka Allah nyanghareup kiblat, ilahar dipigawé nalika Solat. Prakna, tuur, dampal leungeun, tarang, jeung irung antel kana alas dibarengan ku maca du'a.

## Du'a nalika sujud 
Aya sababaraha du'a anu kasebutkeun dina hadis, di antarana:

سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ رَبَّنَا وَبِحَمْدِكَ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي

Hartina: "Mahasuci Anjeun ya Alloh, Pangéran abdi sadaya, sarta kalawan muji Anjeun, ya Alloh, simkuring neda ampunan."

اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي ذَنْبِي كُلَّهُ دِقَّهُ وَجِلَّهُ وَأَوَّلَهُ وَآخِرَهُ وَعَلَانِيَتَهُ وَسِرَّهُ
Urang Ciptagelar

**Urang Ciptagelar** () nyaéta kelompok masarakat adat nu mangrupa bagian ti sub-etnis urang Sunda anu nyicingan wewengkon sabudeureun pagunungan Salak jeung Halimun, copélna di Kasepuhan Ciptagelar, Désa Sirnaresmi, Kacamatan Cisolok, Kabupatén Sukabumi anu wilayahna tepung wates jeung Kacamatan Cilograng, Kabupatén Lebak, Banten.
## Sajarah
Sajarah Urang Ciptagelar dimimitian babarengan jeung ditangtungkeunna Kasepuhan Ciptagelar di taun 1368 nu nurutkeun sajarah, ditangtungkeun ku pasukan Karajaan Sunda nu diparéntah ku Prabu Siliwangi jeung dibebaskan ku sabab Prabu Siliwangi rék ngalakukeun moksa. Para prajurit éta tuluy dipisah jadi tilu kelompok, nu ngabentuk babakan nu silih patali. Salah sahijina nyaéta Kampung Gede nu boga fungsi minangka puseur kasepuhan. Ti waktu harita kebentuk masarakat adat nu dipikawanoh ku sebutan *Urang Ciptagelar* nu ayeuna nyicingan wilayah Kasepuhan Ciptagelar.

## Rujukan
Tata sora

*Tata Sora** ***phonology'''* mangrupa hiji élmu ngeunaan sora basa, prosésna, wujudiahna, selang surupna,, gunana, jeung parobahanana, Èlmu ieu ngawengku kana dua rupining soara diantawisna *sora ucap* jeung *sora pikir*. nu dipimaksad ku sora ucap ***(parole)*** atawa *fon* nyaéta sora anu dikedalkeun ku baham, diulik ku *tata sora* ***(Fonetik)***. anapon ari sora pikir *'**(langue)*** atawa *fonem* mah mangrupa sora anu kadéngéna béda atawa mirip ngan sok mantak ngabédakeun harti kecap, anu diulik ku *tata fonem* ***(fonémik)***

## **Sora Basa, Fonem, jeung Aksara**
dumasar kana wujudna yén basa téh diwujudkeun ku sora, mangka ulikan sora basa atawa tata sora baris jadi dadasar ulikan tata yulisan atawa tata aksara. teu kabéh sora bisa diulik, ngan wungkul sora nu dilafadkeun ku alat ucap nu disebut *(fon)'', nah ti dinya ké baris aya sora basa nu disebut foném, tegesna sora nu kadéngéna béda atawa mirip tur bisa ngabédakeun harti kecap.

## **Alat Ucap**
## **Warna Fonem (vokal jeung Konsonan katut cara ngawanguna)**
## **Runtuyan Sora, engang, jeung kecap**
## **Ciri-ciri Suprasegmental**
## **Rinéka Sora**
## Daftar Pustaka 
*
الزيارة (إسلام)

Jarah ka tempat-tempat  jeung pakuburan jalma anu mulya mangrupa salah sahiji alamat anu dimupakatan ku mayoritas umat Islam tina mangrupa-rupaning aliran. Jarah ka  mangrupa salah sahiji kawajiban, Anapon jarah ka makam Nabi mah disunahkeun, jeung ari jarah ka makam téh miboga pangaruh positif. Di antara pangaruhna anu paling gedé téh  nyaéta kapangaruhanna jalma nu jarah kalawan émutan maot ku ningali pamakaman jeung kuburan, jeung ngalap conto tina éta.
Solat Witir

**Solat Witir** (Basa Arab: صلاة التوتر) nyaéta solat sunah anu dilaksanakeun ti peuting antara ba'da wanci solat isa nepi ka datangna wanci solat subuh, kalayan bilangan rakaat gangsal. Solat ieu dipidamel sabada ngalaksanakeun solat séjénna kayaning tarawéh, sareng tahajud. Ieu dumasar kana hiji hadis, yén solat witir dilaksanakeun ditungtung peuting anu dipilampah kalayan panungtungan solat wengi. Runtuyan solat witir sarua kawas solat wajib biasa, nu dimimitian ku *takbiratul ihram* tuluy dipungkas ku salam.

## Niat solat witir 
Dumasar katangtuan, solat witir dilaksanakeun tilu rokaat. Anapon dilaksanakeun munggaran dua rakaat dipungkas ku salam, tuluy ngadeg deui pikeun ngalaksanakan hiji rokaat deui di ahir, dipungkas ku salam. Pikeun niatna dibédakeun jadi dua, dumasar jumlah rokaatna. Niat solat witir digalindengkeun dina jero haté, nalika *takbiratul ihram* atawa nalika ngalisankeun kecap *Allahu Akbar.*

##### Hadis Riwayat Bukhari jeung Muslim 
Bukhari jeung Muslim ngariwayatkeun yén solat peuting anu jadi panungtungan dina sapoé nyaéta solat witir.

## Référénsi
Jarah

jmpl|Nu jarah di Mekkah

**Jarah** mangrupa salah sahiji prakték agama anu mibanda nilai moral anu penting. Sakapeung jarah ka tempat anu suci tur penting pikeun kapercayaan jeung iman nu dimaksud. Tujuannana nyaéta kanggé ngélingan deui, neguhkeun iman, atawa nyucikeun diri. Jalma anu ngalakukeun perjalanan ieu disebut nu jarah.

## Jarah dina Berbagai Tradisi 
### Buddha 
Buddha boga opat tempat jarah: tempat lahirna Buddha di Kapilavastu, di mana anjeunna ngahontal Pancarahan Bodh Gaya, di mana anjeunna mimiti nganteurkeun ajaran (penjelasan) di Benares, jeung di mana anjeunna ngahontal Parinirvana di Kusinagara.

### Israel Kuno 
Di karajaan Israel jeung Yehuda ngadatangan sababaraha tempat ibadah kuno tartangtu dilarang dina abad ka-7 SM, nalika ibadah diwatesan ka Yéhuwa di Bait Allah di Yerusalem. Di Suriah, kuil Astarte di cinyusu walungan Adonis bertahan nepi ka ancur ku paréntah Kaisar Romawi Constantine dina abad ka-4 M.

### Yunani Kuno 
Di Yunani, individu indit ka Delfi atawa Orakel Zeus di Dodona, sarta sakali unggal opat taun, salila partandingan Olimpiade, kuil Zeus di Olympia jadi tujuan loba jarah ti sakuliah dunya Helenis. Nalika Alexander Agung anjog di Mesir, anjeunna ngaeureunkeun sagala usaha ékspansina, bari anjeunna indit jeung grup leutik bawahanna ka gurun di Libya, kangge konsultasi ka orakel Ammun.

### Islam 
Pikeun umat Islam nalika ngalaksanakeun Umrah atawa Haji, aya sababaraha tempat anu wajib didatangan jeung henteu kedah dilewatan (ziarah). Kedah didatangan sabab ngandung nilai sajarah di jerona atawa bakal meunang ganjaran. Kawas Jabal an-Nur, Gua Hira jeung sajabana. loba pisan tempat-tempat ibadah haji anu kedah didatangan ku jamaah umroh jeung haji anu kedah nyaho jamaah nalika di Mekah jeung Madinah hoyong ngalaksanakeun ibadah haji atawa umroh.

### Baha'i 
Umat ​​Baha'i diwajibkeun nganjang ka Imah Bahá'u'lláh di Baghdad jeung Imah Sang Báb di Syiraz. éta diadegkeun ku Bahá'u'lláh, pangadeg ajaran Bahá'í, dina Kitáb-i-Aqdas jeung ritual husus dieusian dina Suriy-i-Hajj (Surat Haji). Sanajan kitu, saprak duanana situs aya di Irak jeung Iran, duanana mangrupa nagara nu teu ramah sarta ngadiskriminasi komunitas Bahá'í, mu'min jarah ka situs suci Bahá'í di Israél nu katelah jarah salapan poé.

### Yudaisme 
Nalika Bait Suléman aya, Yerusalem mangrupa pusat kahirupan agama Yahudi jeung situs Tilu féstival Jarah Paska, Shavuot jeung Sukkot, jeung sakabéh lalaki dewasa anu sanggup diwajibkeun nganjang jeung nawiskeun kurban (korbanot) di kuil. Sanggeus karuksakan kuilna, kawajiban pikeun nganjang ka Yerusalem jeung nyieun kurban euweuh dilarapkeun. Kawajiban ieu dibalikeun deui kalawan ngawangun deui kuilna, tapi saatos karusakanna dina taun 70 CE, kawajiban pikeun ziarah ka Yerusalem jeung nawiskeun kurban deui jadi dilirenkeun.

### Sikhisme 
Sikhism henteu nganggep jarah salaku salah sahiji spiritual. Guru Nanak indit ka tempat jarah pikeun meunangkeun deui jalma anu geus jadi ritualis. Anjeunna nyarioskeun ka maranéhna kedah nganjang kana dina jero batinna.

### Taoisme 
Mazu, ogé dieja salaku Matsu, nyaéta déwi laut paling terkenal di wilayah laut tenggara Cina, Hong Kong, Makau, jeung Taiwan.
Ngabuburit

**Ngabuburit**  (Aksara Sunda: ᮍᮘᮥᮘᮥᮛᮤᮒ᮪) nyaéta kagiatan tradisi ngantosan adan maghrib mapag buka puasa dina sasih Romadon ku cara ngalakukeun rupa-rupa kagiatan anu mangpaat atawa saukur hiburan. Sanajan asalna tina tatar Sunda, istilah ieu geus loba dipaké sacara nasional di Indonésia.

## Étimologi 
Sacara basa, kecap "ngabuburit" mangrupikeun akar kecap tina basa Sunda nyaéta **burit**, anu hartosna waktu soré atanapi burit. Kecap ieu meunang rarangken (prefiks) *nga-* sarta pangulangan engang (reduplikasi) *bu-*, sahingga jadi *ngabuburit* anu hartosna "ngalakukeun kagiatan bari nunggu waktu burit (soré)".

## Sajarah sarta Tradisi 
Kapungkur, ngabuburit téh idéntik jeung kagiatan barudak anu ulin di buruan atawa di sawah bari nunggu adan magrib. Sababaraha kagiatan tradisionalna Kaulinan budak Sunda antarana:
* **Liliuran**: Silih tiker atawa silih tukeur katuangan.
* **Ulin di Buruan**: Maén galah, boy-boyan, atawa bébéltokan.
* **Ngaji di Mesjid**: Diajar agama sarta tadarus Al-Qur'an.

## Modernisasi Ngabuburit 
Dina jaman digital kiwari, gaya ngabuburit masarakat Sunda geus robah luyu jeung kamekaran téknologi:
* **Ngabuburit Digital**: Ningali eusi (kontén) video di YouTube atawa TikTok, maén *game online*, atawa ngawangkong dina média sosial.
* **Wisata Kuliner**: Jalan-jalan ka pasar kaget atawa *street food* pikeun milari takjil.
* **Kagiatan Sosial**: Ngabagi-bagi takjil haratis di jalanan atanapi ngayakeun bakti sosial.

## Filosofi Budaya 
Dina ajén budaya Sunda, ngabuburit téh lain saukur nunggu waktu dahar, tapi jadi sarana pikeun **Silih Asah** jeung **Silih Asih**. Ngabuburit jadi momen panggihna warga (silaturahmi) sanggeus sapopoé sibuk ku urusan masing-masing. Ieu mangrupakeun wujud kabungah dina ngajalankeun ibadah saum.

## Rujukan
Roekiah

**Roekiah** (gumelar di Bandung, 31 Desember 1917 sumber nyebutkeun Roekiah gumelar di Cirebon taun 1916) nyaéta aktris jeung penyanyi Koroncong Indonesia. Roekiah mangrupa anak ti pasangan nu beda suku, bapana Mohammad Ali nu asalna ti Belitung ari ibuna Ningsih ti suku Sunda.

## Biografi 
Roekiah lahir di lingkungan seni, bapa-ibuna mangrupa aktor jeung aktis di Film *Opera Poesi Indra Bangsawan**.* Ti leuleutik Roekiah dibawa ku kolotna kelilling Jawa, ti panggung ka panggung. Lantaran kitu, Roekiah henteu sempet namatkeun atikan formal saperti anak saumuranna.

## Referensi
Mudik

jmpl|256x256px| Motor anu bakal meuntas nalika mudik di Merak
**Mudik** (ku KBBI sinonim jeung istilah **mudik**  ) nyaéta kagiatan jalma nu munara pikeun mulang ka lemburna. Mudik di Indonésia idéntik kalawan tradisi taunan anu lumangsung saméméh libur kaagamaan utama, contona saméméh Lebaran, Natal & Taun Anyar, Idul Adha jeung Libur Nasional. Dina waktu éta, aya kasempetan pikeun ngaariung jeung baraya anu sumeba di pangumbaraan. Salian éna tin tangtos ogé *silaturahmi* jeung kolot. Angkutan anu digunakeun diantarana: kapal ngapung, karéta, beus, jeung kandaraan pribadi kawas mobil jeung motor, malah treuk bisa dipaké pikeun mudik.

## Rujukan