Kabupatén Tasikmalaya

:*Pikeun artikel kota nu ngaranna sarua, tempo Kota Tasikmalaya.

jmpl|Logo Kabupaten Tasikmalaya
**Kabupatén Tasikmalaya** (aksara Sunda: ᮊᮘᮥᮕᮒᮦᮔ᮪ ᮒᮞᮤᮊ᮪ᮙᮜᮚ) mangrupa kabupatén di Propinsi Jawa Kulon, Indonésia. Ibukotana Singaparna, kira-kira 380&nbsp;km beulah kidul wétan Jakarta. Kabupatén ieu wawatesan jeung Kabupatén Majalengka di beulah kalér, Kabupatén Ciamis, Kabupaten Pangandaran jeung Kota Tasikmalaya di beulah wétan, Samudra Hindia di beulah kidul sarta Kabupatén Garut di beulah kulon

## Visi jeung Misi 
### Visi 
Visi anu rék dihontal dina mangsa 2021-2026, dijéntrékeun kana Visi Kabupatén Tasikmalaya, nyaéta:

**"Kalayan Sumanget Gotong Royong, Ngajadikeun Kabupatén Tasikmalaya Anu Religius/Islami, Ngabogaan Daya Saing Jeung Raharja"**

Nilik kana poténsi, kaayaan, masalah, tantangan jeung kasempetan anu aya di Kabupatén Tasikmalaya, visi pangwangunan daérah dina RPJMD Kabupatén Tasikmalaya Taun 2021-2026 téh mangrupa élaborasi tina visi Bupati jeung Wakil Bupati anu kapilih minangka hasil Pilkada 9 Désémber 2020. Visi éta ngagambarkeun arah pangwangunan atawa kaayaan anu dipikahayang dina mangsa nu bakal datang dina jangka waktu 5 (lima) taun kahareup.

=== Misi

# Cipatujah
# Karangnunggal
# Cikalong
# Pancatengah
# Cikatomas
# Cibalong
# Parungponténg
# Bantarkalong
# Bojongasih
# Culaméga
# Bojonggambir
# Sodonghilir
# Taraju
# Salawu
# Puspahiang
# Tanjungjaya
# Sukaraja
# Salopa
# Jatiwaras
# Cinéam
# Karangjaya
# Manonjaya
# Gunungtanjung
# Singaparna
# Sukaramé
# Mangunréja
# Cigalontang
# Leuwisari
# Sariwangi
# Padakembang
# Sukaratu
# Sukahening
# Cisayong
# Rajapolah
# Jamanis
# Ciawi
# Kadipatén
# Pagerageung
# Sukaresik
Kacamatan paling leutik di Kabupatén Tasikmalaya nyaéta Kacamatan Sukaresik  anu miboga léga 17,8&nbsp;km2 Sedengkeun kacamatan paling lega nyaéta Kacamatan Cipatujah anu miboga lega 246,67&nbsp;km2. Lamun kacamatan panghandapna nyaéta Kacamatan Cikalaong anu luhurna 125 metér di luhureun cai laut. Sedengkeun kacamatan anu pangluhurna nyaéta Kacamatan Taraju anu luhurna 880 meter di luhureun cai laut.
jmpl|Kacamatan Sukaresik, Kabupaten Tasikmalaya
Di handap ieu daptar kacamatan lengkep jeung jumlah desana: . Tisaprak taun 1913 di jaman pamaréntahan bupati R.A.A. Wiratanuningrat putra ti bupati saacanna nyaéta Raden Adipati Wiraadegdaha, Kabupaten Sukapura diganti ngaranna jadi Kabupaten Tasikmalaya. Sukapura aya nu ngartikeun jejerna karaton tina kecap "suka" hartina tihang/asal, sedengkeun "pura" hartina karaton atawa istana. Lamun kecap "Tasikmalaya" aya nu ngahartikeun keusik anu ngalayah. Aya ogé nu ngahartikeun Tasikmalaya tina kecap "tasik" hartina talaga/situ/cai jeung "malaya" hartina jajaran gunung-gunung, kukituna tasikmalaya dihartikeun daérah anu loba gunung siga cai.

Legana lahan sawah di Kabupatén Tasikmalaya kurang leuwih 43.766 hektar anu lolobana kaasup sawah irigasi teknis (29.323 hektar). Lobana produksi paré tina sawah jeung huma taun 2021 nyaéta 819.450 ton tina lahan 119.933 hektar. Sedengkeun hasil tatanén palawija hususna jagong nepi kana 35.699 ton kalawan lahan anu legana 5.229 hektar. Pepelakan cabé oge ngahasilkeun 180.751 ton, disusul ku pepelakan nu utama saperti buncis, tomat, buah cau, manggu, buah kalapa jeung kopi. Wewengkon Kabupatén Tasikmalaya miboga kaluhuran antara 0 – 2.500 méter di luhur permukaan laut (dpl). Sacara umum, éta wewengkon bisa dibédakeun dumasar kana luhurna, nya éta: beulah kalér mangrupa wewengkon dataran luhur jeung beulah kidul mangrupa wewengkon dataran handap anu luhurna antara 0 – 100 méter dpl.

## Wewengkon Werit Musibah 
Nurutkeun kana kaayaan geografis Kabupatén Tasikmalaya, wewengkon anu werit keuna musibah aya sababaraha wilayah. Badan Nasional Panaggulangan Bencana (BNPB) geus nyiuen kajian supaya nganyahokeun poténsi musibah nu bakal tumiba di Tasikmalaya, di antarana:
* Stasiun Manonjaya
* Stasiun Rajapolah

Aya sasak karéta anu ngahubungkeun antara wilayah Tasikmalaya jeung Kabupaten Ciamis nyaéta Sasak Cirahong atawa disebut ogé sasak Citanduy hiji. Sasak Cirahong diwangun 19 Agustus 1983 ku pangusaha karéta nagara Hindia Walanda *Staatssporwegen* (SS). Tihang beusi ieu sasak dibawa langsung ti Eropa ngaliwatan Tanjung Priuk. Panjang sasak Cirahong nyaéta 202 méter aya dihandapeun pangawasan PT Karéta Api Indonésia Daérah Operasional II Bandung. Salian bisa diliwatan karéta, sasak Cirahong ogé bisa diliwatan ku motor, mobil jeung sapedah.

## Katenagakerjaan 
Luyu kana hasil survéi Angkatan *Kerja* Nasional di bulan Agustus 2020, tingkat partisipasi angkatan gawé di Kabupatén Tasikmalaya nyaéta 6,83 persén. Sedengkeun jumlah penduduk anu gawé nurutkeun kana tingkat atikan anu ditamatkeun di tahun 2020 aya 484.281 urang.

### Sakola Menengah Pertama (SMP) 
Di handap ieu daptar Sakola Menengah Pertama (SMP) jeung *Madrasah Tsanawiyah* (MTs) di Kabupatén Tasikmalaya:

### Sakolah Menengah Atas (SMA) 
Di handap ieu daptar Sakola Menengah Atas (SMA) di Kabupatén Tasikmalaya:

### Paguron Luhur 
Kabupatén Tasikmalaya miboga sajumlah paguron luhur, di antarana Universitas Siliwangi (Unsil), Institut Agama Islam Cipasung (IAIC) Singaparna jeung Institut Agama Islam Latifah Mubarokiyah (IAILM) Suryalaya. Sajaba ti éta, Tasikmalaya kasohor miboga sajumlah pondok pasantren nu sumebar ampir di sakuliah wilayah kabupatén. Salian ti éta ieu sasabaraha paguron luhur anu lainna:

# Politéknik Triguna Tasikmalaya
# Univeristas Bina Sarana Informatika Kampus Tasikmalaya (UBSI Tasikmalaya)
# Universitas Bhakti Kencana Tasikmalaya
# Sekolah Tinggi Ilmu Sosial dan Politik Tasikmalaya
# STIKes Réspati Tasikmalaya
# Universitas Muhammadiyah Tasikmalaya
# Universitas Cipasung Tasikmalaya
# Sekolah Tinggi Téknologi Cipasung
# Politénik LP3I Kampus Tasikmalaya
# STMIK DCI
# Universitas Perjuangan Tasikmalaya
# Universitas Mayasari Bakti
# Politéknik Kesehatan Kementrian Keséhatan Tasikmalaya
# Institut Agama Islam Tasikmalaya
# Sekolah Tinggi Hukum Galunggung Tasikmalaya
# STIT Al-Hidayah Tasikmalaya

## Kaséhatan 
Data taun 2021, fasilitas kaséhatan di Kabupatén Tasikmalaya dirojong ku hiji rumah sakit, 40 puskésmas, 167 puskésmas pembantu, 54 poliklinik, 2.394 posyandu jeung 82 apoték. Tanaga kaséhatan anu kadata nyaéta:

## Pariwisata jeung Karajinan
Pariwisata di Kabupatén Tasikmalaya digenjot ku sababaraha hiji tempat wisata anu lolobana turis lokal. Jumlah turis anu plesiran ka tempat wisata di Kabupatén Tasikmalaya taun 2021 aya 590.906 urang. Data taun 2021 nyebutkeun yén turis panglobana ngadatangan tempat wisata *Waterpark* Ampera, disusul KPH Perhutani, Cipanas Galunggung, jeung Pamijahan.

### Kampung Naga 
jmpl|Kampung Naga Taun 2018
Kampung Naga perenahna di Désa Neglasari, Kacamatan Salawu, Kabupatén Tasikmalaya, Propinsi Jawa Kulon. Di Kampung Naga masarakatna masih kénéh kuat nyekel adat-istiadat anu diwariskeun ti karuhun, nyaéta adat-istiadat Sunda. Ngaran Kampung Naga sorangan dibéré alatan désa maranéhanana perenahna di sisi walungan, dina basa Sunda Nagawir atawa sisi gawir. Masarakat kampung Naga sorangan nyebut sajarah kampungna istilah "Obor Pareum". Pareum atawa geus paeh, poek. Jeung obor atawa lampu, ku kituna bisa ditarjamahkeuh paehna kacaangan. Ieu patali jeung sajarah Kampung Naga sorangan. Maranéhna teu apal asal muasal kampung. Henteu aya sajarah anu jelas, iraha jeung saha bae pangadegna jeung naon anu aya di tukangeun nyieun ieu kampung kalayan budaya anu masih kuat.
jmpl|Kaayaan Kampung Naga
jmpl
jmpl
Kampung Naga nembongkeun ka balaréa yén maranéhna masih ngajaga kaarifan lokal jeung budaya karuhun anu geus ngamalir ti baheula. Masarakat Kampung Naga dianggap salah sahiji karuhun Sunda asli. Nurutkeun kapercayaan masarakat Kampung Naga, ngalaksanakeun tradisi warisan ti karuhun hartina ngajénan karuhun. Sagala hal anu henteu asalna tina ajaran karuhun Kampung Naga, sarta naon-naon anu henteu diamalkeun ku karuhunna dianggapna euweuh. Upama hal-hal ieu dilakukeun ku masarakat Kampung Naga, hartina ngalanggar adat, teu ngahormat ka karuhun, pasti bakal nimbulkeun musibah atawa mamala ka saha bae anu upamana ngalakukeun atawa ngalanggar hal anu euweuh ti karuhun.

Naek ka Gunung Galunggung kasebut babari, sabab keur balarea anu masih pemula. Kusabab tos aya jalur *trekking* keur nepi ka daérah puncak, dimana aya kawah anu biasana tujuan utama. Pangurus Gunung Galunggung, geus nyadiakeun dua jalur *trekking'' pikeun nepi ka puncak, nyaéta ku cara naék tangga anu dicét bulao sarta ogé tangga anu dicét konéng. Lamun ngarasa capé, aya sababaraha tempat anu disadiakeun pikeun reureuhan pondok sapanjang jalur naek ka gunung. Perasaan capé, nyeri jeung haus bakal kabayar sabot anjog ka puncak Gunung Galunggung. Cara anu paling pikabungaheun pikeun ngarasakeun kaéndahan Gunung Galunggung nyaéta ku cara ngalakukeun kagiatan kemping, di tempat-tempat anu geus aya. Ngarasakeun hawa gunung anu tiis kalayan pamandangan alam anu endah, mangrupakeun pangalaman anu mustahil dipohokeun. Teu perlu répot-répot mawa tnda, sabab di dieu aya tempat nyewa ténda kumplit jeung alat-alat nu diperlukeun. Éta leuwih alus upama balaréa reserpasi saméméhna. Obyék wisata pantai Cipatujah Selatan miboga legana kurang leuwih 115 héktar. Jarakna kurang leuwih 74&nbsp;km ti puseur kota Tasikmalaya. Basisir Selatan Tasikmalaya ngabogaan potensi wisata anu sumebar sapanjang basisir Cipatujah nepi ka Cikalong. Salian atraksi ieu, aya kénéh objék jeung atraksi lianna. Sapanjang basisir aya loba walungan anu cukup badag sangkan pamandangan alam sabudeureunana asri tur berpotensi pikeun dipak jadi obyek wisata. Lokasina cukup strategis minangka salah sahiji tempat wisata anu bisa dipanggihan nalika ngaliwatan jalur Telaga Kidul, sagigireun Basisir Pamayangsari, Basisir Sindangkerta jeung Karangtwulan anu teu kurang éndahna. Basisir Cipatujah jarakna ngan kira-kira 97 Km ti Basisir Pangandaran ngaliwatan jalan anu cukup mulus nyisir basisir kidul, kalayan koordinat anu bisa dijadikeun input dina GPS, nyaéta: S: 07? 34.778 'jeung E 108? 06430' Salah sahiji kagiatan utama di Basisir Sindangkerta nyaéta ngojay. Wistawan ogé bisa ulin dina cai, ulin di pasir, nyokot gambar ngalawan pantai salaku latarna, atawa nyokot sapanjang basisir. Nalika cai laut geus surut, wiasatawan bisa leumpang nepi ka wewengkon batu anu datar tur lega. ieu wewengkon karang ogé bisa dijadikeun tempat pamancingan. Pasilitas di Pantai Karang Tawulan lumayan lengkep. Aya jamban di daérah utama, masjid leutik jeung tempat parkir anu lumayan gede. Masih saeutik pisan wadah sampah umum. Sajaba ti éta, aya pos nempoan sarta sababaraha gazebo atawa saung paranti ngiuhan wisatawan. Hanjakal, acan aya akomodasi di ieu basisir. Sanajan kitu, aya sababaraha panginepan leutik sa sagala jalan kidul tapi jauh ti lokasi. Réstoran anu sayogi di dieu Nyayogikeun nawarkeun rupa-rupa kadaharan ti laut anu seger. Daya tarik utama Pantai Karang Tawulan nyaéta kabentukna gawir anu nyorot rada ka laut kalayan pasir pantai anu éndah. Batu-batu di tengah laut ngajadikeun ieu pantai dipikareueus ku wisatawan. Basisir ieu dipikawanoh ku angin kuat na. Loba tamu nu ulin nepi ka gawir-gawir nu nyusup ka tengah laut. Biasana dipaké pikeun tempat mancing. Sajauh anu katingali, di Basisir Karang Tawulan anu katémbong aya sajumlah karang anu jangkung katarajang ombak laut basisir Kidul.

Basisir Karang Tawulan ombakna luhur. Jadi basisir ieu teu cocog pikeun kagiatan ngojay. Di obyék wisata pantai ieu aya hiji pulo leutik nu disebut Nusa Manuk. Lamun nganjang ka dieu dina soré wisatwan bisa ninggali sakumna ti kumpulan manuk camar mulang ka Nusa Manuk. Nalika isuk-isuk, wisatawan bisa ningali cai laut surut ninggalkeun batu. Bari leumpang ngarasakeun hawa isuk dina batu, wisatawan ogé bisa ningali sababaraha sato laut warni warna leutik diantara batu. Beurang wisatawan bisa ngagolér santai di pondok anu sayogi atawa bisa ogé mancing lobster. Aya loba lobster di basisir ieu. Kaunikan Basisir Karang Tawulan nyaéta wisatawan bisa manggihan kebon jukut jeung saung anu nyinghareup langsung ka laut. Ti dieu wisatawan disuguhkeun ku pintonan éndah basisir ogé atmosipir anu éndah. Ieu patali jeung tatangkalan anu ngurilingan wewengkon basisir sarta masih saeutik pisan padagang nu ngajual barang maranéhanana. Jadi pantai ieu sampurna pikeun anjeun anu hoyong bersantai tina hiruk-pikuk kahirupan di kota.

Syekh Abdul Muhyi Pamijahan dipercaya minangka waliyullah sarta dipikahormat ku masarakat pesantrén. Anjeunna mangrupakeun panyambung jeung pamawa tarékat *Syathariyah* ka Pulo Jawa. Leuwih dipikawanoh ku ngaran Haji Karang, sabab kungsi diajar jeung khalwat di Gua Karang. Dina gapura makamna anu aya di Pamijahan Tasikmalaya, aya tulisan Sayyiduna Syaikh al-Hajj Waliyullah Radhiyullahu. Abdul Muhyi dibabarkeun taun 1650 di Mataram. Mataram di dieu cenah aya di Lombok, tapi aya ogé anu nyebutna Karajaan Mataram Islam. Ngaran bapana Sembah Lebe Wartakusumah, bangsawan Sunda katurunan Raja Galuh Pajajaran anu harita mangrupa bagian ti Karajaan Mataram Jawa. Indungna namina Radén Ajeng Tangan Ziah, turunan bangsawan Mataram anu nyukcruk deui ka Syaikh Ainui Yaqin (Sunan Giri l).

Sabada budak leutik, Abdul Muhyi kungsi diajar di Ampel Denta pikeun nepikeun rupa-rupa kaélmuan pasantrén. Taun 1669 Maséhi, dina umur 19 taun, Abdul Muhyi ngulampreng ka Mekah, tapi eureun di Acéh. Di Acéh Abdul Muhyi sabenerna papanggih jeung diajar jeung Tengku Syiah Kuala atawa Syaikh Abdur Ra'uf as-Singkili. Abdul Muhyi ngulik rupa-rupa disiplin élmu di Kota Acéh, kaasup jamaah Syathariyah ti jalur Syaikh Abdur Ra'uf. Salaku guru besar Syathariyah, Syaikh Abdur Ra'uf nyobian ngadamaikeun Wuwuf Wunu Arabi jeung tasawuf séjénna anu ngembang di masarakat Islam. Sanggeus sababaraha taun di Acéh, Abdul Muhyi diajak ku guruna pikeun nganjang ka makam hiji jalma nu katelah Wali Qutb, Syaikh Abdul Qadir Jilani di Irak. Perjalanan diteruskeun ka Mekah jeung Madinah pikeun ngalaksanakeun ibadah haji. Abdul Muhyi tuluy diajar di Makkah, tapi henteu langsung ka imah. Di Mekah Abdul Muhyi patepung jeung Syaikh Yusuf al-Maqassari, sarta disangka kuat yén Abdul Muhyi ogé diajar jeung Ahmad al-Qusyasyi, Ibrahim Kurani, jeung Hasan al-Ajami, nyaéta guru ti AbdurRa'uf as-Singkili sorangan. Abdul Muhyi balik ti Mekah ka Ampel Denta taun 1678 sanggeus narima ijazah jadi mursyid tarekat Syathariyah ti guruna. Sawangsulna ti Ampel Denta, bapana nikah ka putri nu namina Ayu Bekta. Sanggeus nikah, Abdul Muhyi pindah jeung kolotna ka Jawa Kulon pikeun nyebarkeun agama Islam, sarta nyoba manggihan hiji guha anu ditémbongkeun ku guruna, Syekh Abdur Ra'uf as-Singkili. Kelom Geulis dicokot tina basa Walanda, nyaéta 'kelompen' anu hartina sendal kai. Istilah Kelom Geulis Tasikmalaya sorangan asalna tina basa Sunda anu hartina sendal kayu anu éndah. Sendal kelom biasana dipaké pikeun hajatan atawa acara resmi.

Kelom Geulis Tasikmalaya dijieunna tina mahoni atawa albasia. Kelom Geulis dijieun sacara manual. Sangkan katingali pikaresepeun, kelom dihias. Ornamén kelom umumna hiasan ukiran motip kembang. Ayeuna, aya ogé kelom anu ngagunakeun hiasan koas cat cai jeung ogé hiasan batik, atawa leuwih katelah batik kelom. Salah sahiji produk andalan Kota Tasikmalaya loba dihasilkeun minangka Industri Rumah Tangga. Sentra produksi karajinan Kelom Geulis Tasikmalaya aya di Desa Setiamulya, Mulyasari, Kersanegara, Sukahurip, Sumelap.

Sapiring kupat tahu eusina tahu goréng, kupat anu dikeureutan, dibanjur ku bumbu kacang suuk has maké bawang daun, tur dibere kurupuk. Saporsi kupat tahu Mangunreja hargana antara Rp20.000 nepikaRp25.000. Warung kupat tahu ieu henteu muka cabang dimamana.

## Tempo Ogé 
* Kota Tasikmalaya
* Sajarah Tasikmalaya
* Kampung Naga
* Daftar Tokoh Tasikmalaya

## Tumbu Luar
*  Situs Resmi Daerah Kabupaten Tasikmalaya 
*  Situs Informasi Tasikmalaya