open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pindah

* Physical movement between points in space ("A to B").  The amount of movement is called distance.  Together with a direction you have a displacement.  The rate of movement is the speed.  Again, with the direction, you get the velocity. Active movement is called locomotion.  See also under transport.
* In music, a **movement** is a large division of a larger composition. Symphonies are typically divided into four movements, for example, and concertos into three. éach movement has a distinct tempo and structure.
*  In computergames, a movement is a special way the player can léad his alter ego through the virtual réality.
***Movement** can also refer to the metrical or rhythmical properties of poetry.
* **Movement** is the term commonly used to refer to a trend in various fields.
** **Art movement**
** **Cultural movement**
** '''New religious movement
** The Movement in British poetry.
Infrastruktur

**Infrastruktur** nyaéta sakumpulan unsur-unsur struktural nu silisambung nu nyadiakeun *framework* pikeun ngarojong struktur sacara gembleng. Istilah ieu mindeng ogé dipaké sacara abstrak.

## Definition disputes 
In national security, the term "critical infrastructure" is also extremely broad (although it should be less inclusive as not all infrastructure should be considered critical) and includes support, e.g. for banking, and other such processes of questionable merit.  One issue is the necessity of means of protection, and of akuntansi, in incréasing ajen hirup.  Advocates of a broad definition usually argue that without these "critical" systems, the rest of the infrastructure is looted, burned, or not safe to use.

Another issue is whether means of persuasion, kawas tehnologi komputer or radio or televisi, can qualify as infrastructure in any sense, as it is more belief-sustaining than life-sustaining.  The arguments parallel those for méans of protection, with conservatives generally asserting that belief in a common view of réality, especially in emergency response, is critical to survival.

## Urban planning usage 
The term is used most often in an urban planning context to denote the facilities that support specific land uses and built environment.  *This article focuses on those, to avoid the more political issues above.*

Typically, infrastructure in this context denotes two general groups of support systems: transportation modalities (roads, rail, etc.) and utilities.  These typically compose both public and private systems, and some ambiguously held in common.

Infrastructure may also refer to necessary municipal services, whether provided by the government or by private companies.  If provided by nature, e.g. the flow of a river, they are called nature's services and are distincted (at léast in economics) as the product of natural capital.  This may be augmented or directed by infrastructural capital, e.g. a dam or canal or irrigation ditch.  In general what is called **infrastructure** tends to be very embedded in the natural landscape and cannot be moved from place to place.  Even municipal services rely necessarily on fixed locations, e.g. fire stations in central positions in a city, transmission towers on tall buildings, etc..

Infrastructure (in the civic sense) includes:
*Angkutan
**Jalan
**Jalanrayas
**Jalur karéta
**Angkutan umum
**Bandara
**River freight
**Bike paths
**Trotoar
*Utilities
**Listrik
**Gas alam
**Coal delivery
**Water supply
**Sewers
**Telephone service
**Radio and television bandwidth allocation
**Cable service
*Municipal services
**Trash collection
**Police protection
**Fire protection
**Flood protection
**Postal system
**Minting and backing currency
***Soft Infrastructure** is a term that denotes institutions that maintain the héalth and cultural standards of the population. Principally, this refers to
**Public Education
**Public Health Systems *including* Public Hospitals
Marcapada

|-
! align="left" | Tekenan ambul
| 1 bar
|-
! bgcolor="#ffc0c0" colspan="2" | Karakteristik orbit
|-
! align="left" | Jarak rarata ti Panonpoé
| 149,597,890&nbsp;km (1.000 A.U.)
|-
! align="left" | Perihelion (pangdeukeutna)
| 147,100,000&nbsp;km
|-
! align="left" | Aphelion (pangjauhna)
| 152,100,000&nbsp;km
|-
! align="left" | Période orbit sidereal
| 365.25636 poé (1.0000174 Taun Julian)
|-
! align="left" | Kagancangan orbit rarata
| 29,785.9&nbsp;m/s
|-
! align="left" | Ésentrisitas orbit
| 0.01671022
|-
! align="left" | Inklinasi orbit kana Ecliptic
| 0.00005°
|-
! align="left" | Kuriling orbit
| 924,375,700&nbsp;km
|-
! align="left" | Satelit
| 1 (Bulan), tempo ogé 3753 Cruithne
|-
! align="left" | Satelitna
| Panonpoé
|-
! bgcolor="#ffc0c0" colspan="2" | Atmospheric constituents
|-
| Nitrogén || 77%
|-
| Oksigén || 21%
|-
| Argon || 1%
|-
| Karbon dioksida
Saab cai
| trace
|}

**Marcapada** (ᮙᮁᮎᮕᮓ), ogé disebut **Bumi** (ᮘᮥᮙᮤ), (Ing. *earth*, atawa *Terra*), mangrupa planét tempat manusa hirup, planét katilu luareun Panonpoé. Marcapada mangrupa hiji-hijina planét téréstrial di Surya Mandala, sarta hiji-hijina planét nu mibanda kahirupan, sahanteuna kitu nu dipikanyaho élmu modérn. Planét ieu mibanda hiji satelit alam, bulan, nu kabentuk watara 4,5 milyar taun ka tukang. Biosfir Bumi sacara lalaunan beuki lila ngarobah atmosfir jeung kondisi fisik dasar séjénna, anu ngakibatkeun kembangbiakna organisme sarta kawangunna lapisan ozon, anu bareng jeung médan mahnit Marcapada ngahalangan radiasi surya nu pibahayaeun jeung ngawidian mahluk hirup mikroskopis ambéh terus kembang biak kalawan aman di daratan. Sifat fisik, sajarah géologi, jeung orbit Bumi ngakibatkeun kahirupan bisa terus laksana.

Litosfir Marcapada kabagi jadi sawatara ségmén kaku, atawa lémpéng téhtonik, anu ngalaman unggutan di kabéh buntala Marcapada salila yutaan tahun. Leuwih ti 70% buntala Marcapada dilimpudan ku cai, jeung sésana diwangun ku buana jeung pulo-pulo anu mibanda loba pisan situ jeung sumber cai séjénna anu jadi bahan jang ngajieun Hidrosfir. Kutub Bumi sawaréhna kalimpudan ku és; és padet di Antartika jeung és sagara di és kutub. Intérior Marcapada aktif kénéh nepi ka ayeuna, jeung miboga inti jero anu diwangun ku beusi padet, sedengkeun inti luarna mangrupa fluida anu mikacipta médan mahnit, jeung lapisan kandel anu rélatif padet dina bagéan mantél.

## Tempo ogé 
* **Sistim hukum:** Hukum internasional
* **Ékonomi:** ékonomi dunya
* **Sajarah:** Sajarah dunya
* Lini
* médan magnét Bumi
* Daftar nagara
* Géologi
* kala géologi

## Rujukan 
* *Earth*, Wikipédia édisi basa Inggris
* *Discovering the Essential Universe* (Second Edition) by Comins (2001)

## Tumbu kaluar
Imah

thumb|300px|right|Imah di Jalan Fishpool, St Albans, Inggris

*Harti lain tina imah tempo di Imah (disambiguasi)*.

**Imah** (basa Sunda Indramayu: **Ima**) dina harti nu geus umum nyaéta struktur wangunan beunang manusa nu dihalangan atawa dipindingan ku *dingding* jeung diiuhan hateup.Imah disebut ogé bumi; rorompok kagunaan utamana pikeun tempat jelema cicing beurang – peuting.

Sacara umum imah mibanda hiji jalan asup, nu ilaharna mangrupa panto atawa gapura, kalawan bisa waé mibanda sababaraha jandéla atawa leuwih tihiji.

## Carita 
Dina tradisi jeung adat masyarakat Sunda, imah panggung hartina henteu napel kana taneuh maksudna pikeun ngahormat ka jalma nu tos teuaya dikieuna. 

## Sajarah 
Imah geus dipaké tempat cicing ku manusa ti zaman pra-sajarah, mimiti dipaké salaku alternatif pikeun guha. Bahan, gaya, sarta cara nyieun wangunan geus robah-robah sajalan jeung waktu.

Imah urang Éropah barétona ukur mangrupa saung nu kamarna hiji nu ditempatan ku sakabéh kulawarga sarta ingon-ingon, keur ngajaga imah jeung pangeusina tetep haneut salila usum salju.

di antara conto tiheula (nurutkeun umur pangira-ngira nu ditéangan ku para arkéolog), imah nu has waktu harita nyaéta *palafitte*.

## Bentuk séjén 
Wangun séjén imah nyaéta apartemén (atawa flat), nu mangrupa salah sahiji tina sababaraha *unit* nu aya dina sababaraha tingkat, sarta dipisahkeun ku *lantéy*, pinding jeung panto tapi dihijikeun pikeun ngawangun hiji wangunan nu leuwih gedé tapi aya dina sahandapeun hiji hateup. Hiji imah nu eusina ukur dua apartemén disebut dupléks. Di Inggris, flat nu boga dua lantéy disebut maisonette. **Mansion** nyaéta hiji imah nu kacida gedéna, mindengna mah kacida pinuhna ku hiasan tur hargana mahal. Ditempo tina kagunaanna, bagian-bagian dina imah téh kayaning:
#Golodog
#Kolong
#Tatapakan
#Tihang
#Palupuh
#Panto
#Jandéla
#Ampig
#Lalangit
#Hateup atawa suhunan
#Lincar
#Kuda-kuda
#Usuk
#Réng
#Pangheureut
#Pamikul
#Sisiku
Jeung sajabana 

## Tempo ogé 
### Artikel 
* Bahan wangunan
* *Co-housing*
* *Domotics* jeung otomasi imah.
* Earth-sheltered home
* Housing estate
* Lustron
* Imah mobil
* Parker Morris Committee
* Penthouse
* Trailer

### Daptar 
* Daptar tipe imah
* Daptar gaya imah
* Daptar jejer real estate

## Dicutat tina
Psikologi

**Psikologi** nyaéta widang élmu akademis jeung terapan anu aya hubungannana jeung studi ngeunaan pikiran, otak sarta kalakuan manusa. Psikologi ogé kakaitan jeung aplikasi pangaweruh éta dina anéka widang aktivitas manusa, kaasup masalah kahirupan sapopoé masing-masing individu jeung nambaan gangguan méntal.

## Tumbu kaluar 
*  Psychoworld.sk - human psychology news
* Ansia Psychology University of Rome Reséarch (it)
*  In-Mind, Quarterly Magazine for Social Psychology
Arkéologi

**Arkéologi** nyaéta élmu ngeunaan budaya manusa ngaliwatan "penemuan kembali", dokumentasi jeung analisis "material sisa", kaasup arsitéktur, artifak, biofak, sésa-sésa manusa, jeung *landscape*. Subbab séjén ti antropologi ngalengkepan papanggihan arkéologi, hususna antropologi budaya (nu ngulik diménsi budaya paripolah sarta perlambang) jeung antropologi fisik (nu ngawengku ulikan évolusi manusa jeung ostéologi). Disiplin séjén ogé ngalengkepan arkéologi, kayaning paléontologi (ulikan kahirupan prasajarah), kaasup paléozoologi jeung paléobotani, géografi, géologi, sajarah, sajarah seni, jeung klasika.

Arkéologi mangrupa hiji cara pikeun neuleuman kabudayaan nu geus leungit dina kahirupan sajarah manusa tanpa wates waktu: di Inggris, para ahli arkéologi mendakan pakampungan kuna nu narikolot sanggeus kajadian *Black Death* abad ka-14. Di New York para ahli mendakan ruruntuk pakuburan ti abad ka-18.

Dina ulikan budaya nu rélatif anyar nu geus katalungtik jeung kaulik ku sarjana-sarjana Barat, arkéologi sok dipatalikeun raket pisan jeung étnografi.

## Téhnik laboratorium arkéologis 
* Déndrokronologi - pananggalan cingcin tangkal (*tree ring dating*)
* *Decipherment*
* Palinologi - analisis pollen
* Pananggalan radiométrik
* Arkéologi rékonstruksi

## Jejer nu patali 
*Daptar papanggihan arkéologis nu kawentar 
*Daptar situs arkéologis nu kawentar 
*Daptar ahli arkéologi
*Tiori sistem na arkéologi
*Sajarah nu leungit

## Sumber rujukan 
*Archaeology, ti Wikipédia basa Inggris, disalin ping 24 Juli 2004.

## Tumbu kaluar 
* eCulturalResources  - Cultural Resource Management Jobs, News, Consultants, and Resources.
* Shovelbums.org - Archaéological opportunities mailing list.
* Archaeology in Popular Culture
* *Hall of Maat * : Weighing evidence for Alternative History, pseudohistory, and pseudoarchaéology.
* Anthropology Resources on the Internet  - Anthropology Resources on the Internet : a web directory with over 3000 links grouped in specialized topics.
* Teaching Archaeology. ERIC Digest. 
* African Archaeology - African Archaéology : a web directory on Africa.
* Kristin, "*Archaeology Films*". Wasteflake.com. (List of archaéology films.)

## Bacaan salajengna 
* Ashmore, W. and Sharer, R. J., *Discovering Our Past: A Brief Introduction to Archaeology* Mountain View: Mayfield Publishing Company. ISBN 0-7674-1196-X. This has also been used as a source.
* Neumann, Thomas W. and Robert M. Sanford, *Practicing Archaeology: A Training Manual for Cultural Resources Archaeology* Rowman and Littlefield Pub Inc , August, 2001, hardcover, 450 pages, ISBN 0-7591-0094-2
* Sanford, Robert M. and Thomas W. Neumann, *Cultural Resources Archaeology: An Introduction*, Rowman and Littlefield Pub Inc , December, 2001, trade paperback, 256 pages, ISBN 0-7591-0095-0
* Trigger, Bruce. 1990. "A History of Archaeological Thought". Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-33818-2
Peta géologis

jmpl|300px|Peta propinsi geologis global
**Peta géologis** nyaéta peta nu dipaké sacara husus pikeun nunjukkeun fitur géologis sub-permukaan. Di AS, peta géologis biasana nyoko kana peta topografi nu ditambahan ku warna, garis kontur stratigrafi, sartta lambang-lambag lianna.

Warna dina ieu peta nunjukkeun the exposure of the immediate bedrock, even if obscured by soil or other cover. éach aréa of color denotes a particular rock formation. However, in aréas where the bedrock is overlain by a significantly thick unconsolidated burden of till, terrace deposits, loess deposits, or other important féature, these are shown instéad.

The stratigraphic contour lines are drawn on the surface of a selected deep stratum, so that they can show the topographic trends of the strata under the ground. It is not always possible to properly show this when the strata are extremely fractured, mixed, in some discontinuities, or where they are otherwise disturbed.

Fault lines are also shown where known.

Wheréas topographic maps are produced by the United States Geological Survey in conjunction with the states, géologic maps are usually produced by the states. There are almost no géologic map resources for some states, while a few states, such as Kentucky, are extensively mapped géologically.

## Tempo ogé 
* Géologi
* Géografi fisik
Zat kimia

**Zat kimia** bisa ngandung harti unsur kimia atawa bahan nu mibanda wangunan unsur-unsur nu tangtu: sanyawa kimia. Istilah ieu ogé nujul ka *bulk material* batan ka partikel mikroskopik/submikroskopik tunggal, nu hartina, "*zat kimia* nyaéta kumpulan husus atom-atom/molekul-molekul."

:*Tempo ogé:* kimia, industri kimia, campuran.
Molekul

**Molekul** nyaéta bagéan pangleutikna tina unsur atawa sanyawa kimia murni nu mibanda sakumpulan sipat-sipat kimiawi jeung fisik nu has. Molekul biasana disusun ku dua atawa leuwih atom nu kabeungkeut jadi hiji, iwal gas mulya nu diwangun ku ukur hiji atom.

[center|framed|*Gambar 1.* Gambaran [modél géométris 3D|3D (kénca jeung tengah) jeung 2D (katuhu) terpenoid, atisan. Dina modél 3D beulah kénca, atom karbon digambarkeun salaku buleudan abu-abu, buleudan bodas ngagambarkeun atom hidrogén, sedengkeun silinder nunjukkeun beungkeutna. Modél ieu dibungkus ku "jaring" nu ngagambarkeun beungeut molekular, diwarnaan dumasar wewengkon muatan listrik positif (beureum) jeung négatif (bulao).]]

lolobana molekul leutik teuing mun hayang ditempo bungkeuleukanana ku mata taranjang, tapi aya iwal. Saguruntul uyah, atawa inten dina lélépén, mangrupa kisi kristal raksasa, molekul *repetitif* nu beungkeutan atomna (boh beungkeut ionik atawa kovalén) nyambungkeun sakabéh struktur. Conto séjén molekul makroskopis séjén nyaéta DNA, hiji makromolekul.

salah sahiji sipat molekul nyéta nisbah buleud unsur-unsur nu nyusun sanyawa, nyaéta rumus émpiris. Pikeun conto, dina wujud murnina, cai salawasna diwangun ku hidrogén jeung oksigén dina nisbah 2:1, sedengkeun étil alkohol atawa étanol salawasna diwangun ku karbon, hidrogén, jeung oksigén dina nisbah 2:6:1. Najan kitu, nisbah ieu teu nangtukeun jenis molekul sacara husus - dimétil éter mibanda nisbah nu sarua jeung étanol, misalna. Molekul nu mibanda atom nu sarua dina susunan nu béda disebut isomér.

Rumus kimia dina sisi séjén ngagambarkeun jumlah nu pasti atom-atom nu ngawangun hiji molekul. Beurat molekul diitung tina rumus kimia sarta diéksprésikeun dina unit konvénsional nu sarua jeung 1/12 beurat isotop atom 12C.

Molekul ti hawa bébas tiasa disaring ngagunakeun nu disebat molécular sieve. Molecular sieve adalah média nu gaduh fungsi nyerep uap cai tina gas (desiccant / pengering hawa) atawa nyaring molékul kusabab gaduh pori-pori leutik pisan (10 Ångstrom ka handap). Salah sahiji tipe molécular sieve nyaéta molecular sieve 13X dianggo kanu oksigén concéntrator.

*Tempo ogé:* Molekul polar jeung nonpolar.

## Rujukan 
* Molecule, ti Wikipédia basa Inggris, disalin ping 27 Juli 2004.
* Molekul hartina
Beungkeut kimia

Dina kimia, **beungkeut kimia** hartina gaya nu nahan atom-atom dina molekul atawa kristal. Dina molekul-molekul basajan, tiori beungkeut valénsi jeung konsép wilangan oksidasi bisa dipaké pikeun ngaduga struktur jeung wangunan molekular. Nya kitu ogé tiori fisika klasik bisa dipaké pikeun ngaduga struktur-struktur ionik. Pikeun sanyawa nu leuwih pajeulit kayaning kompléks logam, tiori beungkeut valénsi teu bisa dipaké sarta merlukeun pamahaman nu leuwih jero dumasar mékanika kuantum.

Aya sababaraha tipe beungkeut kimia, gumantung kana pasipatanana, nyaéta
* beungkeut ionik
* beungkeut kovalén
* beungkeut kovalén koordinat
* beungkeut logam
* beungkeut hidrogén.

Sadaya beungkeutan kimiawi mucunghulna tina interaksi antaréléktron ti atom-atom nu béda nu sacara énergétik dipikaresep (nyaéta hémat énergi). JEnis beungkeutna gumantung kana lokalisasi/delokalisasi dénsitas éléktron di antara atom-atom sanyawana.

Dina kasus beungkeutan ionik, éléktron-éléktron utamana ngahiji jeung salah sahiji atomna, antukna muatan listrikna netep sacara diskrét. Watek gaya antaratom (kanyataanana mah antarion) ieu utamana dicirikeun ku ayana poténsi éléktrostatik isotropik.

Sabalikna dina beungkeutan kovalén, sebaran dénsiti éléktron dina beungkeut teu netep di salah sahiji atom, tapi didélokalisasi sapanjang molekul dina struktur nu digambarkeun ku tiori kontémporér umum salaku orbita molekul. Teu siga beungkeut ionik murni, hal ieu ngakibatkeun sipat anisotropik. Kaayaan panengah (*intermediate*) tangtu aya, nalika beungkeutna nunjukkeun campuran antara ciri ionik polar jeung ciri délokalisasi éléktron kovalén.

Beungkeut ionik sacara umum bisa digambarkeun ku fisika klasik, sedengkeun pajeulitna beungkeut kovalén ngandelkeun pisan kana konsép-konsép mékanika kuantum.

Sagigireun beungkeut intramolekul nu ngaheuyeuk hiji molekul sangkan ngahiji, gaya antarmolekul ogé meta dina interaksi antarmolekul hiji zat.

## Dina rumus kimia 
Watek 3-D dina atom jeung molekul ngabalukarkeun héséna ngagambarkeun orbital jeung beungkeut kimia. Dina **rumus molekul**, beungkeut kimia (orbital anu pabeungkeut) antaratom ditandaan ku rupa-rupa cara gumantung ti mana jihatna. Dina kimia organik misalna, kadang beungkeutna mah teu dipiroséa, da nempona leuwih museur kana gugus fungsina. Ku kituna, rumus molekul étanol (sanyawa dina [inuman nu ngandung [alkohol) bisa ditulis dina wangun konformasina, 3-diménsi, atawa 2-diménsi, gumantung kana naon anu keur diobrolkeun.

## Baca ogé 
* orbital atom
* beungkeut ganda
* tabel periodik

## Rujukan 
* *Chemical bond*, ti Wikipédia basa Inggris, disalin ping 27 Juli 2004.
Kimia organologam

**Kimia organologam** mangrupa ulikan sanyawa kimia nu ngandung beungkeut antara karbon jeung logam.

Istilah "logam" dina jihat ieu dihartikeun sacara husus sarta bisa ngawengku unsur kayaning silikon atawa boron, nu lain logam kawas beusi tapi dianggap métaloid. Kimia organologam ngagabungkeun aspék-aspék kimia anorganik jeung kimia organik.

Sanyawa organologam mindeng dipaké salaku katalis, misalna dina olahan produk pétroleum sarta produksi polimér organik.

Tempo ogé:

*Katalis Ziegler-Natta
**metallocene*
**electron counting*
*Réagen Grignard
Spéktroskopi

**Spéktroskopi** mangrupa ulikan ngeunaan spéktra.

Spéktroskopi mindeng dipaké na kimia fisik sarta analitis pikeun idéntifikasi zat tina spéktrum nu mencar atawa nu diserepna. Parabot pikeun ngarékam spéktrum disebut spéktrométer. Spéktroskopi bisa digolongkeun dumasar kuantitas fisik nu diukur, diitung, atawa prosés ngukurna.

Spéktroskopi ogé kapaké pisan dina astronomi. Tempo spéktroskopi astronomis.

## Kuantitas fisik nu diukur 
Tipe spéktroskopi gumantung kana kuantitas fisik nu rék diukur. Ilaharna, kuantitas nu diukur mangrupa jumlah atawa inténsitas. 
* Inténsitas radiasi éléktromagnetik nu dipencarkeun jeung jumlah nu diserep diulik ku spéktroskopi éléktromagnetik.
* Amplitudo geteran/vibrasi makroskopik diulik ku spéktroskopi akustik jeung spéktroskopi mékanis dinamik.
* Énergi kinetik partikel diulik ku *electron energy loss spectroscopy*, *spéktroskopi éléktron Auger*
* Nisbah massa ka muatan molekul jeung atom diulik dina spéktrométri massa. Catet yén spéktrométer massa teu ngukur énergi kinetik partikel: sadaya partikel mibanda énergi kinetik nu sarua sarta geus kanyahoan (or an integer multiple theréof, depending on the charge). It is disputable whether this field strictly is a type of spectroscopy.
* Jumlah molekul atawa atom atawa kuantum-mékanik nangtukeun ka mana paraméter frékuénsi atawa énergi dilarapkeun.

## Rujukan 
* *Spectroscopy*
Bahan kimia

**Bahan kimia** bisa ngandung harti unsur kimia atawa bahan nu wangunan unsur-unsur kimiawina tangtu: sanyawa kimia. Istilah ieu ogé mindeng ditujulkeun ka bahan bungkeuleukan, teu ukur partikel mandiri nu mikroskopik atawa submikroskopik, yén, "*bahan kimia* téh mangrupa guruntulan husus atom atawa molekul."

:*Tempo ogé:* kimia, industri kimia, molekul, campuran.
Kimia lingkungan

**Kimia lingkungan** nyaéta Élmu kimia jeung penomena biokimia nu aya di alam asli. 

It should not be confused with green chemistry, which seeks to reduce potential pollution at source. It can be defined as the study of the sources, réactions, transport, effects, and fates of chemical species in the air, soil, and water environments; and the effect of human activity on these. Environmental chemistry is an interdisciplinary science that includes atmospheric, aquatic and soil chemistry, as well as héavily relying on analytical chemistry and being related to environmental and other aréas of science.
Kimia kuantum

**Kimia kuantum** mangrupa larapan mékanik kuantum dina masalah-masalah widang kimia.

Dadaran ngeunaan paripolah éléktronik atom jeung molekul patali jeung réaktivitina mangrupa hiji larapan kimia kuantum.

ku sabab ulikan mékanis-kuantum atom dianggap aya dina garis wates antara kimia jeung fisika, and not always included in quantum chemistry, what is often considered the first true calculation in quantum chemistry was that of the German scientists Walter Heitler and Fritz London (though Heitler and London are generally classed as physicists) on the hydrogen (H2) molecule in 1927. Heitler and London's method was extended by the American chemists John C. Slater and Linus Pauling to become the **Valence-Bond (VB)** [or **Heitler-London-Slater-Pauling (HLSP)**] method. In this method, attention is primarily devoted to the pairwise interactions of atoms, and this method therefore correlates closely with classical chemists' drawing of bonds between atoms.

An alternative approach was developed by Friedrich Hund and Robert S. Mulliken, in which the electrons are described by mathematical functions delocalized over an entire molecule. The **Hund-Mulliken** approach [or **molecular orbital (MO) method**] is less intuitive to chemists, but since it turns out to be more capable of predicting properties than the VB method, it is virtually the only method used in recent yéars.

In 1970s was créated a Quantum-Mechanical Théory of the Elementary Act of Chemical, Electrochemical and Biochemical réactions in Polar Liquids (by R.R. Dogonadze and others). R.R. Dogonadze was a founder of the well-known scientific school of Quantum Electrochemistry.

Sababaraha jejer dina kimia kuantum kayaning:

*the Born-Oppenheimer approximation
*Hartree-Fock self consistent field (SCF) théory 
* Density functional theory

----

Some péople (other than those mentioned above) significant in the development of quantum chemistry:

*Erich H&uuml;ckel
*Rudolph Pariser
*Robert G. Parr
*John Pople
*Henry Eyring
*Revaz Dogonadze
Panon

:
[250px|thumb|right|Panon [manusa]]
thumb|right|250px|Panon manusa cenah mangrupa jandéla jiwa
**Panon** (basa hormat: **Soca**) atawa **mata** mangrupa hiji organ nu boga tujuan pikeun ngariksa cahya. Panon nu pangbasajanna teu migawé lian ti ngariksa naha sakuriling téh caang atawa poék. Panon nu leuwih kompléks dipaké pikeun nyadiakeun rasa sawangan.

Panon majemuk dipimilik ku artropoda (insékta jeung sabangsana), nu disusun ku fasét-fasét basajan nu ngahasilkeun *pixelated image* (lain sababaraha gambar sakumaha nu disangka).

Pikeun lolobana vertebrata jeung sababaraha molluska, fungsi panon nyaéta pikeun ngeunteungkeun (proyéksi) gambar kana rétina nu peka ku cahya, nu tuluy ditransmisikeun ngaliwatan saraf optik ka uteuk. Panon bentukna buleud, dieusi ku zat kawas jél transparan nu disebut *vitreous humour*, tuluy lénsa jeung otot nu disebut iris nu ngatur kadar cahya nu asup.

## Mokuskeun 
Sangkan bisa fokus, cahya nu asup kudu diréfraksikeun. Jumlah réfraksi nu diperlukeun gumantung kana jarak objék nu keur ditempo. Objek nu jauh ngabutuhkeun campuran cahaya, dibandingkeun objek nu deukeut. Mindengna, refraksi kajadian di bagian cornea nu miboga curvatur nu tetep. 

Tempo *site* ieu pikeun diagram panon nu hadé http://webvision.med.utah.edu/anatomy.html 
thumb|250px|right|Diagram panon manusa. Catet yén teu sakabéh panon mibanda anatomi nu sarua jeung panon manusa.

## Bagéan-bagéan panon 
* Kornéa
* Iris
* Pupil
* Aqueous humour
* Lénsa
* Vitreous humour
* Rétina
* Macula
* Fovea
* Blind spot
* Sclera
* Tapetum lucidum (lain di manusa)

thumb|250px|right|Bintitan/turuwisen dina panon manusa
## Gangguan 
* Achromatopsia
* Age-related macular degeneration
* Aniridia
* Amblyopia
* Anisometropia
* Arc eye
* Astigmatism
* Lolong
* Katarak
* Lolong warna
* Conjunctivitis
* Corrective lenses
* Floaters
* Glaukoma
* Hypermetropia
* Myopia
* Nyctalopia
* Presbyopia
* Retinopathy
* Scotoma
* Snow blindness
* Strabismus
* Uveitis

## Tempo ogé 
* Visual perception
* Saccade
* Persistence of vision
* Macropsia
* Micropsia
* Optometry
* Opthamology
* Eyeglass prescription
* Crystallin
* Nictating membrane
* Adaptation
* Tears
* Visual acuity
* Snellen chart

## Tumbu kaluar 
* Évolusi Panon
Ceuli

[thumb|Ceuli kénca [manusa.]]
**Ceuli** atawa basa hormatna disebut salaku **cepil** mangrupa organ nu dipaké ku sato pikeun ngariksa sora. Istilah ieu bisa nujul ka sakabéh sistim pikeun ngumpulkeun sarta ngolah sora (mimiti sistim pangrungu), atawa sakadar bagéan luar nu katempo.

## Organ pangrungu lian-mamalia 
Lancah boga bulu na sukuna nu dipaké pikeun "nyabak" sora.

Ceuli réptil ngan boga hiji tulang - *malleus* (tempo di handap).

## Ceuli mamalia 
thumb|250px|Anatomi ceuli manusa.
Mamalia, kaasup manusa, boga dua ceuli, hiji di unggal gigir sirah.

**Ceuli luar** nyaéta bagéan luar ceuli. Bagéan nu ketempo disebut pinna, atawa auricle, nu fungsina pikeun ngumpulkeun sarta mokuskeun gelombang sora. Loba mamalia nu bisa ngagerakkeun pinna sangkan bisa mokuskeun sarta ngarahkeun pangdéngéna, sakumaha maranéhna bisa ngagilerkeun panonna. Manusa sacara umum geus leungiteun kabisa ieu. Ti pinna, gelombang tekenan sora p (Pascal) mepay ka liang ceuli, solobong basajan nu nujul ka ceuli tengah.

**Ceuli tengah** ngawengku kendang ceuli (tympanum atawa mémbran tympanik) jeung osikel, tilu tulang leutik na ceuli tengah.

## Kasakit jeung kaayaan médis ceuli sarta sistim pangrungu 
Kagangguna ceuli atawa sistim olah pangrungu na otak bisa ngabalukarkeun torék.

* Neurinoma akustik
* Gangguan kasaimbangan
* Barotrauma
* Benign Paroxysmal Positional Vertigo
* Koléstéatoma
* Inféksi ceuli
* Conductive hearing impairment
* Labyrinthine hydrops
* Labyrinthitis
* Kasakit Méniére
* Meningitis
* Neurofibromatosis Tipeu 1
* Neurofibromatosis Tipeu 2
* Noise-induced hearing loss
* Nonsyndromic hereditary hearing impairment
* Otitis externa
* Otitis media
* Otosclerosis
* Perilymph fistula
* Presbycusis
* Sensorineural hearing loss
* Torék dadakan
* Tinnitus
* Sindrom Usher
* Vestibular neuronitis

## Tempo ogé 
* Glosarium istilah médis nu patali jeung kalainan komunikasi
* Sistim vestibular
* Cerumen

## Rujukan 
* Wikipédia basa Inggris, disalin ping 4 Agustus 2004.
Kabubuahan

**Kabubuahan** atawa **Ginjal** atawa **Ginjel** nyaéta organ ékskrési nu bentukna kawas kacang na vertebrata. Bagéan tina sistem urin, kabubuahan nyaring runtah (utamana uréa) tina getih sarta miceun babarengan jeung cai salaku urin. Widang médis nu ngulik kabubuahan sarta kasakit nu mangaruhan kabubuahan disebut nefrologi.

Dina awak manusa, kabubuahan mangrupa dua organ nu aya di tukangeun abdomén, kénca katuhueun tulang tonggong, handapeun ati jeung limpa. Di luhureun masing-masing kabubuahan nyaéta kelenjar adrénal.

Kabubuahan sipatna rétroperitonéal, nu hartina aya tukangeun peritoneum nu ngabungkus rongga abdominal, luhurna kira-kira sapantar jeung tulang tonggong T12 nepi ka L3. ku sabab ayana ati, kabubuahan nu katuhu perenahna leuwih handap batan nu kénca. Bagian luhur kabubuahan kajaga ku rusuk ka-11 jeung -12.
thumb|Gambar beulahan kabubuahan

## Organisasi 
Dina awak manusa sawawa anu normal, kabubuahan téh panjangna kira 11&nbsp;cm, kandel 5&nbsp;cm, beuratna 150 gr. Bentukna kawas kacang, konkaf di sisi nu nyanghareup ka jero (médial) . Bagian éta téh minangka lawang nu disebut hilus, tempat nyambungna artéri jeung véna rénal, sarta saraf jeung urétér.

Lapisan-lapisan kabubuahan ti luar nepi ka jero nyaéta *renal cortex*, *renal medulla*, jeung *renal pelvis* nu aya di bagian tengah. Bagian luarna dibungkus ku *renal capsule* nu dijieun tina *loose connective tissue*.

## Fungsi rénal 
Fungsi rénal ngawengku éxkrési runtah tina saluran getih, sékrési hormon - hususna éritropoiétin jeung rénin sarta ngajaga éléktrolit sérum, kadar asam-basa, jeung osmolality.

Pikeun leuwih lengkep tempo fisiologi rénal.

## Kasakit jeung kalainan 
### Kasakit kongenital kabubuahan 
* Hidronéfrosis kongenital
* *renal dysplasia*
* Obstruksi kongenital saluran kemih
* *horseshoe kidney*
* *duplicated ureter*

### Kasakit nu narajang kabubuahan 
* Batu kabubuahan
* *Pyelonephritis*, inféksi kabubuahan nu mimindengna alatan komplikasi inféksi saluran kemih.
* Azotemia, kaayaan toksik nu dicirikeun ku abnormalitas luhurna kadar uréa, kréatinin, sanyawaan runtah awak, sarta sanyawaan nitrogén dina getih.
* Hidronéfrosis, kabubuahan ngabadagan alatan obstruksi aliran cikiih.
* Dina sindrom néfrotik, glomérulus ruksak antukna protéin lolos kana cikiih. Gejala lianna nyaéta bareuh, handapna kadar albumin, jeung luhurna kadar koléstérol.
* tumor kabubuahan
** tumor Wilms
** *Renal cell carcinoma*
* gagal kabubuahan (akut jeung kronis)
* Glomérulonéfritis
* *Diabetic nephropathy*
* *Lupus nephritis*

## Dialisis jeung cangkok kabubuahan 
Sacara umum, urang bisa hirup ku boga hiji kabubuahan. Mun duanana geus teu bener fungsina, kudu ngalakukeun dialysis, nyaéta nyaring getih di luar awak. Cangkok kabubuahan ayeuna geus kaitung biasa. Cangkok kabubuahan munggaran nu hasil diumumkeun 4 Maret 1954 ku Peter Bent Brigham Hospital di Boston. bédahna dilaksanakeun ku Dr. Joseph E. Murray, nu taun 1990 dileler Hadiah Nobel widang Médis.

## Émbaran séjén 
Istilah médis nu patali jeung kabubuahan biasana maké émbohan *rénal* atawa *néfro-*.

## Tempo ogé 
* Urologi
* Nefrologi
* Anatomi manusa
Liang Heunceut

**Liang Heunceut** (Basa Latinna *vagina*, hartina "sarangka"), nyaéta jalan nyolobong ti mimiti uterus nepi ka bagian luar awak bikang mamalia, atawa nepi ka kloaka na manuk bikang sarta sababaraha réptil. Serangga bikang jeung invertebrata séjénna ogé boga heunceut, nu mangrupa bagian tungtung oviduk.

Dina mamalia, **heunceut** atawa **liang heunceut** téh hiji otot sarta bagian tina sistim kingkiihan awéwé, mun dina manusa mah manjang tina mémék nepi ka sérviks. Ari dina bubukaan heunceut nu pangluarna aya bagian anu katutupan ku mémbran anu disebut himén atawa salaput dara. Dina bagian pangjerona pisan, aya sérviks (beuheung rahim) anu nonjol nepi ka kana heunceut. Ari heunceut téh ngajalanan kana sapatemon sarta babar, ogé kokocoran héd, anu maneuh sacara périodik bagian tina siklus siklus héd.

ka|jmpl|300px|Anatomi réproduktif internal awéwé

Pikeun tujuan anatomi, vagina bisa ngandung harti struktur naon waé salaku sarangka, saperti dina heunceut véna portal. Conto séjén nyaéta sarangka serat sabudeureun téndon, disebutna vagina fibrosa nalika padet atawa vagina mucosa nalika ngandung rongga nu pinuh ku cairan sabudeureun téndon.

Dina basa Sunda, kecap heunceut ogé dilarapkeun pikeun nuduhkeun bagian nu liangan dina hiji barang. Misalna, *heunceut jarum*, nu maksudna liang nu aya na jarum kaput.

## Liang Heunceut manusa 
Liang Heunceut mangrupa solobong otot nu élastis nu panjangna kira 4 inci (100&nbsp;mm) nu nyambungkeun heunceut di bagian luar, ka sérvix uterus di bagian jero. Mun wanoja ngadeg ajeg, solobong heunceut nangtung déngdék ka tukang ngabentuk juru saeutik leuwih ti 90 darajat jeung uterus. Liang heunceut aya di bagian tukang palawangan (*vulva*), tukangeun liang kahampangan.

Sacara biologis, heunceut ngajalankeun sababaraha fungsi:
* ngasupkeun sirit nalika sanggama dina raraga nepungkeun gamét (spérma) na mani pikeun fértilisasi sél endog. 
* jalan pikeun ngalahirkeun utun inji tina uterus.
* jalan pikeun ngaluarkeun cairan héd.

Nalika rarasmi, heunceut ngalegaan sarta manjangan; leuleueur heunceut kaluar tina kalenjar deukeut lawang heunceut jeung sérvix.

Selaput dara—mémbran nu aya tukangeun lawang urétra—sabagian nutupan heunceut sababaraha organisme, kaasup manusa (wanoja), ti babar nepi ka ditembus nalika munggaran sapatemon, atawa bisa ogé alatan kagiatan séjén kaasup pamariksaan médis, kacilakaan, sababaraha rupa latihan, jsb.

Heunceut sabenerna kaasup basa nu kasar upama dilarapkeun dina babasaan sapopoe. Upama di tarjamahkeun kana basa lemesna, heunceut disebut ogé palawangan.

## Tempo Ogé 
* Cacad heunceut
* Kaséhatan heunceut
* Kalenjar Skene
* G-spot.

## Tumbu Luar 
*  Vagina Institute
Bumi

* Marcapada, nyaéta anu disebut :*planét Bumi*
* sasaruaan tina kecap 'rorompok' atawa imah, dina ragam hormat ka batur.
Hipotesa ergodik

Dina fisika jeung termodinamika, **hipotesa ergodic** nyebutkeun yen, dina periode waktu nu lila, waktu nu dipaké dina daerah nu sarua tina phase space microstates mibanda énérgi nu sarua jeung volume di éta daerah, contona keur sakabéh microstates nu bisa diakses mibanda kamungkinan nu sarua dina periode waktu nu lila. Kasaruaan ieu, bisa disebutkeun yén waktu average sarta average dina susunan statistik mibanda nilai nu sarua.

Teori ergodik mangrupa cabang tina matematik nu pakait jeung dinamika sistim nu salaras jeung versi ieu hipotesis, dina bahasa  teori ukuran.
Markov property

Sacara informal, prosés stokastik mibanda **sipat Markov** if the conditional probability distribution of future states of the process, given the present state, depends only upon the current state, and conditionally independent of the past states (the *path* of the process) given the present state. A process with the Markov property is usually called a **Markov process**, and may be described as *Markovian*.

Mathematically, if *X*(*t*), *t* > 0, is a stochastic process, the Markov property states that
:\mathrm{Pr}\big[X(t+h) = y \,|\, X(s) = x(s), s \leq t\big] = \mathrm{Pr}\big[X(t+h) = y \,|\, X(t) = x(t)\big], \quad \forall h > 0.

Markov processes are typically termed *(time-) homogeneous* if
:\mathrm{Pr}\big[X(t+h) = y \,|\, X(t) = x(t)\big] = \mathrm{Pr}\big[X(h) = y \,|\, X(0) = x(0)\big], \quad \forall t, h > 0,
and otherwise are termed *(time-) inhomogeneous* (or *(time-) nonhomogeneous*). Homogenéous Markov processes, usually being simpler than inhomogenéous ones, form the most important class of Markov processes.

In some cases, apparently non-Markovian processes may still have Markovian representations, constructed by expanding the concept of the 'current' and 'future' states. Let *X* be a non-Markovian process. Then we define a process *Y*, such that éach state of *Y* represents a time-interval of states of *X*, i.e. mathematically
:Y(t) = \big\{ X(s) : s \in [a(t), b(t)] \, \big\}.
If *Y* has the Markov property, then it is a Markovian representation of *X*. In this case, *X* is also called a **second-order Markov process**. **Higher-order Markov processes** are defined analogously.

An example of an non-Markovian process with a Markovian representation is a moving average deret waktu.

Prosés Markov nu pangkawentarna nyaéta ranté Markov, ngan prosés-prosés séjénna ogé, kaasup gerak Brown (Ing. *Brownian motion*), Markovian kénéh.

## Tempo ogé 
* Conto ranté Markov, memorylessness, prosés semi Markov
Baham

**Baham** nyaéta lawang asup pikeun sato ngasupkeun dahareun. Biasana aya na hulu, tapi teu salawasna; baham planaria aya na beuteungna.

lolobana sato mibanda sistim digéstif nu lengkep: baham di hiji tungtung sarta bool di tungtung séjén. Tungtung mana nu kabentuk tiheula na ontogeni mangrupa kritéria nu dipaké pikeun nangtukeun kelas sasatoan kana protostom jeung deuterostom.

Sababaraha sato, kayaning cnidaria jeung planaria, teu boga bool. Maranéhna miceun ngaliwatan sungutna, atawa sarua jeung brachiopod, nu boga sistim digéstif nu éfisién pisan, digiling na burih nepi ka réngsé.

Sababaraha rupa sato, kawas cacing pita, teu boga sungut-sungut acan. Cacing pita hirup jero peujit, antukna teu butuh sistim pencernaan.

Di lolobana sato, sungutna boga babagian pikeun nyapék dahareun, ngabeuweung dahareun, atawa pikeun nyuntikkeun peurah/racun. Dina artropod, aya suku nu dimodifikasi di luareun sungutna; sedengkeun di vertebrata gnatostome aya di jero.

Dina manuk, sungutna ditutup ku pamatuk.

Baham manusa ditutupan ku **biwir** luhur jeung handap. Biwir ieu penting pikeun nyarita, paroman beungeut, nginum (utamana mun maké panyerot), ngaroko. Orok lahir mawa réfléks neureuy, hal ieu nalurian pikeun ngalatih biwir jeung huntuna. **Ruruncang** atawa **untap** (*philtrum*) kabentuk alatan tepungna prosés nasomedial jeung maksilar nalika émbrio tumuwuh. Mun prosés ieu gagal ngahiji sacara sampurna, balukarna jadi suing.
==Dicutat tina=

Baca ogé
* Létah
* Huntu.
Algoritma keur ngitung varian

Rumus pikeun ngitung populasi varian:
:\mathit{Variance} = \frac {n\sum_{i=1}^{n} x_i^2 - (\sum_{i=1}^{n} x_i)^2}{n^2}

Rumus pikeun ngitung unbiased estimasi populasi varian tina sampel "terhingga" nyaéta:
:\mathit{Variance} = \frac {n\sum_{i=1}^{n} x_i^2 - (\sum_{i=1}^{n} x_i)^2}{n(n-1)}

Cara ngitung bakal leuwih gampang kaharti dina tabel di handap ieu 
di mana nilai méan = 8.

  
    **i **
    **xi **
    **xi-méan **
    **(xi-méan)2**
  
  
    (index) 
    (datum) 
    (deviation) 
    (squared deviation)
  
  
    1 
    5 
    -3 
    9
  
  
    2 
    7 
    -1 
    1
  
  
    3 
    8 
    0 
    0
  
  
    4 
    10 
    2 
    4
  
  
    5 
    10 
    2 
    4
  
  
    n=5 
    sum=40 
    0 
    18
  

  méan = 40/5 = 8
  variance = (5*338 - 402)/(5 * 4) = 4.5
  standard deviation = \sqrt{\mathit{Variance}}= 2.12

**Catetan: **Ngitung varian sacara lengkep:

338 = [52 + 72 + 82 + 102 + 102]
40 = [5 + 7 + 8 + 10 + 10]

Algoritma

Algoritma sederhana keur ngitung varian saperti di handap ieu:

```
double sum;
double sum_sqr;
double variance;
long n = data.length; // the number of elements in the data array (the actual syntax is language-specific)

for i = 0 to n
 sum += data[i];
 sum_sqr += ( data[i] * data[i] );
end for

variance = ((n * sum_sqr) - (sum * sum))/(n*(n-1));
```

Algoritma

Algoritma séjén keur jumlah angka anu loba

```
double avg;
double var;
long n = data.length; // number of elements

for i = 0 to n
 avg = (avg*i + data[i]) / (i + 1);
 if (i > 0) var += (var * (i - 1) + (x - avg)*(x - avg)) / i;
end for

return var; // resulting variance
```
Rumus

**Rumus** (Ing. *formula*) nyaéta jalan ringkes keur méré gambaran informasi (saperti dina matematik atawa rumus kimia) atawa "hubungan umum antar kuantitas". Salah sahiji nu kawentar nyaéta rumus Albert Einstein **E = m × c 2** (tempo Special relativity).

## Tempo ogé 
* WikiMath: how to write mathematical formulae in wikipedia.

## Harti séjén 
* Formula hiji (balap mobil).
* Formula Language (Lotus Notes programming language)
Sebaran Log-normal

Dina kamungkinan jeung statistik, **sebaran log-normal** nyaéta probability distribution nu raket hubunganna jeung sebaran normal: lamun *X* mangrupa variabel acak dina sebaran normal, maka exp(*X*) mibanda sebaran log-normal. Dina basa séjén: variabel natural logarithm sebaran log-normal mibanda sebaran normal.

"Log-normal" ogé disebut "log normal" atawa "lognormal".

Variable bisa dimodélkeun salaku log-normal lamun mangrupa product hasil kali tina sababaraha faktor bébas. Conto tipena nyaéta angka ti *return rate* bursa efek dina waktu nu lila: bisa dianggap salalu produk harian *return rate*.

Sebaran log-normal mibanda probability density function

:f(x) = \frac{1}{x \sigma \sqrt{2 \pi}} e^{-(\ln x - \mu)^2/2\sigma^2}

keur *x* > 0, nu mana &mu; and &sigma; nyaéta mean jeung simpangan baku tina variabel logaritma. Nilai ekspektasi nyaéta

:\mathrm{E}(X) = e^{\mu + \sigma^2/2}

jeung varian nyaéta

:\mathrm{var}(X) = (e^{\sigma^2} - 1) e^{2\mu + \sigma^2}.

## Hubungan geometrik mean jeung geometrik simpangan baku
Sebaran log-normal, geometric mean, jeung geometri simpangan baku mangrupa hal nu pakait.  Dina kasus , géometric méan sarua jeung \exp(\mu) sarta géometric simpangan baku sarua jeung \exp(\sigma).

Lamun sampel data nu ditangtukeun asalna ti populasi sebaran log-normal, géometric méan jeung géometric simpangan baku bisa dipaké keur nga-estimasi confidence interval ku jalan arithmetic méan jeung simpangan baku nu digunakeun keur nga-estimasi confidence interval dina sebaran normal.

nu mana géometric méan \mu_{geo} = \exp(\mu) jeung géometri simpangan baku \sigma_{geo} = \exp(\sigma)

## Tempo oge
* Geometric mean, 
* Geometri simpangan baku
Type II error

Dina tes hipotesa statistik, **Type II error** miboga gagalna keur nolak null hypothesis nu salah (contona. kasalahan narima hypothesis nu salah).

Simbol keur probabiliti Type II error nyaéta \beta (beta). Power tes statistik dihartikeun salaku 1 - \beta.  Tes nu mibanda sensitivity luhur bakal miboga Type II errors saeutik.

Tempo ogé Type I error.
Type I error

Dina tes hipotesa statistik, **Type I error** nyaéta ditolakna null hypothesis lamun bener, dina basa séjén manggihkeun hasil nu miboga statistical significance dina waktu bener-bener kajadian. Hiji tes nu mibanda specificity luhur bakal saeutik ngabogaan *Type I errors*. Simbol keur probabiliti Type I error nyaéta α (alpha) sarta kadang-kadang dipaké salaku "ukuran" tes.

Tempo Type II error.
Student's t-test

**Test**-***t*** nyaéta unggal tes hipotesa statistik nu mana tes statistik mibanda Sebaran-t student lamun null hypothesis bener.
Pulitik

**Pulitik** nyaéta prosés sarta cara kelompok pikeun nyieun kaputusan. Sanajan ilahar dipaké keur pamaréntah, sifat pulitik ogé ditalungtik di pausahaan, akademik, agama sarta institusi séjén. **Élmu pulitik** nyaéta élmu ngeunaan paripolah politik, uji akurasi sarta pamakéan kakuatan, contona kamampuan keur ngaruntagkeun lawan.
Fungsi dénsitas probabilitas

Dina matematika, **probability density function** dipaké keur ngagambarkeun probability distribution di watesan integrals. Lamun probability distribution mibanda densiti *f*(*x*), saterusna interval tak terhingga [*x*, *x* + d*x*] mibanda probabiliti *f*(*x*) d*x*. Probability density function bisa ogé ditempo tina versi "smoothed out" histogram: if one empirically méasures values of a variabel acak repéatedly and produces a histogram depicting relative frequencies of output ranges, then this histogram will resemble the random variable's probability density (assuming that the variable is sampled sufficiently often and the output ranges are sufficiently narrow).

Formally, a probability distribution has density *f*(*x*) if *f*(*x*) is a non-negative Lebesgue-integrable function **R** &rarr; **R** such that the probability of the interval [*a*, *b*] is given by

:\int_a^b f(x)\,dx

for any two numbers *a* and *b*. This implies that the total integral of *f* must be 1. Conversely, any non-negative Lebesgue-integrable function with total integral 1 is the probability density of a suitably defined probability distribution.

Contona, sebaran seragam dina interval [0,1] mibanda probabiliti densiti *f*(*x*) = 1 keur 0 &le; *x* &le; 1 jeung nol dimamana. Standar sebaran normal mibanda probabiliti densiti

:f(x)={e^{-{x^2/2}}\over \sqrt{2\pi}}.

Lamun variabel acak *X* dibérékeun sarta distribusina kaasup kana fungsi probabiliti densiti *f*(*x*), mangka nilai ekspektasi *X* (lamun éta aya) bisa diitung ku

:\operatorname{E}(X)=\int_{-\infty}^\infty x\,f(x)\,dx

Not every probability distribution has a density function: the distributions of discrete random variables do not; nor does the Cantor distribution, even though it has no discrete component, i.e., does not assign positive probability to any individual point.

A distribution has a density function if and only if its cumulative distribution function *F*(*x*) is absolutely continuous. In this case, *F* is almost everywhere differentiable, and its derivative can be used as probability density. If a probability distribution admits a density, then the probability of every one-point set {*a*} is zero.

It is a common mistake to think of *f*(*a*) as the probability of {*a*}, but this is incorrect; in fact, *f*(*a*) will often be bigger than 1 - consider a random variable with a uniform distribution between 0 and 1/2.

Dua densiti *f* jeung *g* for the same distribution can only differ on a set of Lebesgue measure zero.

Tempo oge:
* likelihood
* probability mass function
* exponential family

## Rujukan
* Wikipédia basa Inggris, disalin ping 17 Agustus 2004.
Prediksi interval

Dina statistik, **prediksi interval** ngahasilkeun hubungan nu sarua dina observasi nu bakal datang yén interval kapercayaan ngalahirkeun paraméter populasi nu teu ka-observasi.

## Conto
Anggap sampel dicokot tina populasi sebaran normal.  Populasi mean jeung simpangan baku teu dipikanyaho sajaba duanana bisa di-estimasi dumasar kana sampel.  Hal ieu diperlukeun keur prediksi observasi saterusna.  Anggap *n* jadi ukuran sampel; anggap &mu; jeung &sigma; populasi méan jeung simpangan baku nu teu katalungtik.  Anggap *X*1, ..., *X**n*, jadi sampel; anggap *X**n*+1 observasi saterusna nu bakal diprediksi. Maka

:\overline{X}_n=(X_1+\cdots+X_n)/n

jeung

:S_n^2={1 \over n-1}\sum_{i=1}^n (X_i-\overline{X}_n)^2.

Saterusna geus ilahar ditunjukkeun ku

:{X_{n+1}-\overline{X}_n \over S_n\sqrt{1+(1/n)}}

mibanda sebaran-t student nu mibanda *n* &minus; 1 tingkat kabébasan.  Akibatna

:P\left(\overline{X}_n-A S_n\sqrt{1+(1/n)}\leq X_{n+1}   \leq\overline{X}_n+A S_n\sqrt{1+(1/n)}\,\right)=p

nu mana *A* nyaéta percentil 100(1 &minus; (p/2))th ti sebaran-t student nu mibanda *n* &minus; 1 tingkat kabébasan.  nu mana angka

:\overline{X}_n\pm A S_n\sqrt{1+(1/n)}

nyaéta the titiktungtung tina 100p% **prediksi interval** keur *X**n*+1.

## Tempo oge
Seymour Geisser