open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sangu timbel

**Sangu timbel** (Aksara Sunda Baku: ) atawa **timbel** nyaéta masakan Sunda anu kasohor di Jawa Kulon jeung Banten. Kadaharan ieu biasana dijieun tina béas bagolo atawa béas beureum campuran anu dipasak maké bungkus daun cau. Sangu bodas anu dibungkus ku daun cau sarta dipadetkeun nepi ka wangunna lonyod kawas timbel (beubeurat alat tinun) . 
Ieu katuangan téh geus jadi idéntitas kuliner urang Sunda anu kawentar nepi ka mancanagara kusabab mibanda ambeu anu seungit tina daun cau . Biasana, sangu timbel disajikeun bareng jeung deungeun sangu lianna saperti hayam goréng, lauk asin, tahu, témpé, sarta sambel tur lalaban .

## Etimologi jeung Sajarah 
Kecap **timbel** asalna tina basa Sunda anu hartina beubeurat anu digunakeun dina alat tinun atawa pancing . Sajarah ayana sangu timbel téh raket patalina jeung kabiasaan patani urang Sunda jaman baheula anu mawa bekel ka sawah .

## Bahan-bahan anu Dipaké 
Bahan utama pikeun nyieun sangu timbel taya lian ti **béas** anu mibanda tékstur rada beyé atawa pulen, saperti jenis Pandan Wangi atawa Cianjur . Salian ti béas, bahan anu paling penting nyaéta **daun cau manggala** atawa daun cau klatak anu geus dileumpeuh (dipanaskeun) sangkan henteu gampang soék nalika dipaké mungkus . Cai pikeun nyéngsréng sarta nyeupan sangu ogé kudu beresih sangkan hasilna henteu gampang basi . Saenggeus sangu asak tina panci atawa kastrol, sangu anu masih haneut pisan tuluy dicokot sarta diteundeun luhureun daun cau . Sangu tuluy digulungkeun sarta dipadetkeun maké leungeun nepi ka ngabentuk *silinder* atawa lonyod, tuluy tungtung daunna ditilep ka jero .

## Unsur Filosofi jeung Ekonomi 
Sacara filosofis, sangu timbel ngalambangkeun **kasaderhanaan** jeung **kaguyuban** masarakat Sunda anu hirup tina tatanén . Tina sisi ékonomi, sangu timbel geus naék darajatna tina kadaharan bekel patani jadi komoditas wisata kuliner anu pajajalan di réstoran-réstoran badag .

## Panutup 
Sangu timbel lain saukur kadaharan pikeun wareg, tapi mangrupa warisan karuhun anu ngajaga ajén-inajén  budaya Sunda .

## Dicutat tina 
## Tingali ogé 
* Masakan Sunda
Stasion Cikini

**Stasion Cikini** **(CKI)** (Aksara Sunda Baku: ) mangrupa stasion karéta api kelas II anu perenahna di Jalan Cikini Raya, Cikini, Ménténg, Jakarta Pusat. Stasion anu perenahna dina kaluhuran +20 m ieu kaasup Daérah Operasi I Jakarta jeung ngalayanan rute KRL Commuter Line.

Hingga ahir 80-an, ka arah kidul stasion ieu, saacan Stasion Manggarai aya halteu karéta api, nyaéta halteu Pegangsaaan anu perenahna pas di beulah kalér Jalan Diponegoro. Halteu ieu dibongkar ti panungtungan dékade 1980-an, sanajan diwangun rél KA layang antara Manggarai jeung Jakarta Kota. Ti halteu ieu, aya parcabangan ka Stasion Salémba.

Di sisi kidul stasion ieu pas dijieun pacabangan ka jalur luhur Stasion Manggarai, kalawan bagian ti proyék rénovasi Stasion Manggarai.

Ti tanggal 1 Agustus 2019, stasiun ieu, jeung Stasion Sudirman, Palmerah, UI, jeung Taman Kota, résmi ngahapus panjualan kartu *single trip* (Tiket Harian Berjaminan/THB) keur KRL Commuter Line. Hal ieu sabab mayoritas panumpang KRL Commuter Line geus biasa maké kartu *multi trip* atawa diut éléktronik. Ku cara kitu, antréan panjang tikét KRL bisa dipangkas. Ngan, pamaké jasa tetep bisa *tap-in/tap-out* maké THB di stasion ieu.

## Layanan karéta api 
### KRL Commuter Line 
* *Red Line*
** (Dépok *branch*), tujuan Jakarta Kota jeung tujuan Dépok
** (Bogor *branch*), tujuan Jakarta Kota jeung tujuan Bogor
* *Blue Line*
** (Bekasi *branch*), tujuan Jakarta Kota jeung tujuan Bekasi liwat Manggarai
** (Cikarang *branch*), tujuan Jakarta Kota jeung tujuan Cikarang liwat Manggarai

## Antarmoda pangrojong 
## Insidén 
Dina tanggal 31 Agustus 2009 jam 8.00, hiji lalaki kasetrum kabel listrik pas naék di luhur gérbong KRL 513 ti Bogor. Ku sabab insidén éta, listrik antara Manggarai-Gambir kudu dipareuman pkeun ngévakuasi korban. Kajadian ieu nyebabkeun sabaraha lalampahan KRL kaganggu.

## Rujukan
Stasion Gondangdia

**Stasion Gondangdia (GDD)** (Aksara Sunda Baku: ) nyaéta stasion karéta api kelas II anu pererahna di Kebon Sirih, Ménténg, Jakarta Pusat, DKI Jakarta. Meski éta dibéré ngaran Gondangdia, stasion ieu sabénérna teu pererahna di Kelurahan Gondangdia, tapi pererahna agak saéutik ka kalér ti Kalurahan Gondangdia éta sorangan. Stasion anu pererahan dina kaluhuran +15 métér ieu kaasup tina Daérah Operasi I Jakarta jeung ngan ngalayanan rute KRL Commuter Line. Stasiun ieu ngan miboga dua jalur karéta api.

Di lantai handap kompléks stasion ieu baheula aya kios-kios anu ditempatan ku padagang anu mayar séwa ka PT Kereta Api, tetapi kiwari ruang-ruang komérsial éta geus dibongkar. Kantor puséur PT Kereta Api Logistik (Kalog) kiwari ogé aya di stasion ieu.

## Layanan karéta api 
### KRL Commuter Line 
* *Red Line*
** (Dépok *branch*), tujuan Jakarta Kota jeung tujuan Dépok
** (Bogor *branch*), tujuan Jakarta Kota jeung tujuan Bogor
* *Blue Line*
** (Bekasi *branch*), tujuan Jakarta Kota jeung tujuan Bekasi liwat Manggarai
** (Cikarang *branch*), tujuan Jakarta Kota jeung tujuan Cikarang liwat Manggarai

## Antarmoda pangrojong 
## Rujukan
Stasion Mangga Besar

**Stasion Mangga Besar** (**MGB**) (Aksara Sunda Baku: ) mangrupa stasion kereta api kelas II anu pererahna di Jalan Karang Anyar, Karang Anyar, Sawah Besar, Jakarta Pusat. Stasion ieu dirénovasi deui dina taun 1988 kalawan stasion layang jeung sejak éta, stasion ieu geus aya di luhur jalanan pikeun ngaminimalkeun kamacétan. Stasion anu pererahna dina kaluhuran +14 métér ieu kaasup tina Daérah Operasi I Jakarta jeung ngan ngalayanan rute KRL Commuter Line.

Leuwih tiheula dibéré ngaran Mangga Besar, stasion ieu sacara administratif teu pererahna di Kelurahan Mangga Besar, Taman Sari, Jakarta Barat, tapi pererahna agak jauh di tenggara kalurahan éta. Mangga Besar ogé mangrupa ngaran jalan anu peuntaseun di kalér stasion ieu.

Kiwari stasion ieu ngan miboga dua jalur karéta api.

## Layanan karéta api 
### KRL Commuter Line 
* *Red Line*
** (Dépok *branch*), tujuan Jakarta Kota jeung tujuan Dépok
** (Bogor *branch*), tujuan Jakarta Kota jeung tujuan Bogor
* *Blue Line*
** (Bekasi *branch*), tujuan Jakarta Kota jeung tujuan Bekasi liwat Manggarai
** (Cikarang *branch*), tujuan Jakarta Kota jeung tujuan Cikarang liwat Manggarai

## Antarmoda pangrojong 
## Rujukan
Karéta api Jatiluhur Éksprés

**Karéta api Jatiluhur Éksprés** (Aksara Sunda Baku: ) nyaéta karéta api komutér ékonomi kabogaan PT Kereta Api Indonesia anu ngahubungkeun Tanjung Priuk jeung Cikampék. Karéta ieu mangrupa salasahiji primadona masyarakat Cikampék anu rék ka Jakarta atawa sabalikna. Unikna karéta ieu kadang disebut ogé istilah *odong-odong*. Karéta api ieu ngan eureun di sabaraha stasion, meski éta karéta api nyaéta karéta favorit sabab cukup gancang jeung harga tiket anu pang murahna, Rp5.000,00.

Kiwari, lalampahan anu saméméhna tuntung di stasion Jakarta Kota, kiwari dibalikeun ka rute aslina di stasion Tanjung Priuk sanggeus optimalisasi palayanan KRL di Jakarta Kota. Kiwari karéta api éta jeung jeung karéta api Walahar Éksprés pikeun parpanjangan ka stasion Purwakarta.

Ngaran Jatiluhur Éksprés asalna ti ngaran waduk di Kabupatén Purwakarta, nyaéta Waduk Jatiluhur. Waduk ieu ngalir cai nepi ka Walungan Ci Tarum.

## Jadwal 
Jadwal nu leuwih lengkepna tingali di Wikipédia Basa Indonésia.

## Rujukan 
## Tumbu kaluar 
*  Situs web resmi PT Kereta Api Indonesia
Jalur karéta api Jakarta Kota-Manggarai

**Jalur karéta api Jakarta Kota-Manggarai** (Aksara Sunda Baku: ) nyaéta jalur karéta api anu matalikeun Stasion Jakarta Kota jeung Stasion Manggarai. Ieu jalur téh geus mangrupa jalur layang ti taun 1990-an. Jalur ieu geus diéléktrifikasi jeung geus mangrupa *double track*. Jadi, sakabéh stasion anu aya di jalur ieu geus di luhur taneuh.

Jalur karéta api Jakarta Kota-Manggarai kaasup jalur anu padet diliwatan ku KA jarak jauh jeung KRL. Sahenteuna, aya 2 ruteu KRL anu ngaliwatan ieu jalur, nyaéta *Blue Line* jurusan Jakarta Kota-Bekasi/Cikarang jeung *Red Line* jurusan Jakarta Kota-Bogor/Dépok.

Rencanana, di taun 2021, Stasion Manggarai bakal dijadikeun stasion séntral pikeun KA jarak jauh, KRL, jeung KA bandara. Sacara otomatis, lakon Stasion Gambir bakal digantikeun ku Manggarai. Jadi, KA jarak jauh engké moal ngaliwat jalur ieu deui.

## Jalur nu kahubung 
Jalur ieu ngahubungkeun babaraha jalur lian, di antarana:
* Jalur karéta api Manggarai-Jatinegara
* Jalur karéta api Tanahabang-Manggarai
* Jalur karéta api Manggarai-Padalarang
* Jalur karéta api Jakarta Kota-Tanjung Priuk

## Daptar stasion jeung halteu 
**Kanyahoan:**

* Stasion gedé (kelas badag tipeu A/B/C) ditulis **kandel**.
* Stasion manengah (kelas I/II) ditulis ***kandel-déngdék***.
* Stasion/halteu leutik (kelas III) ditulis biasa.
* Stasion/halteu nu geus teu aktip ditulis *déngdék*

### Jakarta Kota-Gambir 
* **Stasion Jakarta Kota** (JAKK)
* Stasion Jayakarta (JAY)
* Stasion Mangga Besar (MGB)
* Stasion Sawah Besar (SW)
* Stasion Juanda (JUA)
* **Stasion Gambir** (GMR)

### Gambir-Manggarai 
* **Stasion Gambir** (GMR)
* Stasion Gondangdia (GDD)
* Stasion Cikini (CKI)
* **Stasion Manggarai** (MRI)

## Ruteu KRL anu ngalayanan jalur ieu 
Ieu mangrupa ruteu KA Commuter Jabodetabek anu ngalayanan jalur ieu.

* Blue Line, (*Bekasi Branch*) jurusan Bekasi–Jakarta Kota (liwat Manggarai)
* Blue Line, (*Cikarang Branch*) jurusan Cikarang–Jakarta Kota (liwat Manggarai)
* Red Line (*Bogor Branch*) jurusan Bogor–Jakarta Kota 
* Red Line (*Dépok Branch*) jurusan Dépok–Jakarta Kota

## Tingali ogé 
Karéta api

## Rujukan 
## Tumbu kaluar 
 Ramatloka resmi PT Kereta Api Indonesia
Stasion Talun

**Stasion Talun (TAL)** (Basa Jawa: , *Sêtasiyun Talun*) nyaéta stasion karéta api kelas III/leutik anu perenahna di Talun, Talun, Blitar. Stasion anu perenahna dina kaluhuran +244 méter ieu mangrupa stasion anu letakna di beulah tenggarana Daérah Operasi VII Madiun lintas Kertosono-Bangil. kalawan letak kaluhuran éta, stasion ieu jeung jeung Stasion Garum mangrupa stasion anu perenahna dina kaluhuran pangluhurna di Daop VII. Stasion ieu miboga tilu jalur karéta api jeung jalur 2 kalawan sepur lurus.

Ti tanggal 1 Agustus 2016, aya parobahan koordinasi kawilayahan stasion-stasion KA, stasion ieu jeung Stasion Blitar jeung Stasion Garum anu saméméhna kaasup tina Daérah Operasi VIII Surabaya kiwari kaasup tina Daérah Operasi VII Madiun.

Ngan hiji karéta api anu eureun di stasion ieu, nyaéta KA Penataran.

## Layanan karéta api 
Penataran, tujuan Blitar jeung tujuan Surabaya Gubeng atawa Surabaya Kota liwat Malang (lokal ékonomi AC)

## Jadwal karéta api 
Ieu jadwal karéta api panumpang anu eureun di Stasion Talun **per 1 Desember 2019 (sesuai Gapeka 2019).**

## Rujukan
MetroMini

thumb|right|200px|Beus MetroMini di Jalan Jendral Sudirman
**MetroMini** (Aksara Sunda Baku: ) nyaéta salasahiji jinis beus di Jakarta 

Dina mimiti operasionalna can aya manajémen anu dibentuk pikeun ngaola beus-beus éta, jeung MetroMini dikenal ogé sebutan "bus merah" atawa basa sundana "beus beureum". Sanggeus pesta olahraga usai beus-beus beureum ieu tetep beropérasi jeung ku Gubernur Henk Ngantung dina taun 1964, dititipkeun ku parusahaan swasta saperti Arion ngan teu mampu dikalola sacara benér.

Menurut Mal Siantar Nainggolan, salasahiji komisaris parusahaan PT Metromini dina taun 1976, bentuk beus mimiti dina taun 1962 nyaéta saperti roti tawar jeung gembung dibagian moncong hareupna. Organda ngalakukeun ngabedakeun antara tarif panumpang umum jeung budak sakola. Tarif ieu eureun/naik (leuwih sering naik) jeung ngahitungkeun biaya BBM, biaya opérasional kandaraan, opérasional kantor, jeung upah minimum propinsi. samentara budak sakola dikenakeun Rp. 25,- (dua puluh lima rupiah atawa "*jigo*" atawa "*selawe*" disababkeun dibayar ngagunakeun koin 25 rupiah). Dina April 1996 dicatat tarif naik deui ti Rp. 300,- jadi Rp. 400,- pikeun umum, samentara budak sakola Rp. 100,- harga budak sakola ieu ditahankeun ti tahun 1990 teu dinaikkeun.
Dina taun 2014 tarifna jadi Rp. 4.000 keur umum jeung Rp. 2.000 keur budak sakola. Dina taun 2016 tarif turun jadi Rp. 3.800,- saterusna Rp. 3,500,- pikeun umum 

## Budaya populér 
Metromini muncul dina sabaraha film, salasahijina nyaéta Kukejar Cintaku Dalam Metromini anu mangrupa film FTV ditayangkeun di SCTV. Panyatur warta Kania Sutisnawinata dina siaran anu anjeunna dibawa program warta Headline News MetroTV kalawan wani ngagunakeun studio MetroTv jadi MetroMini studio. Warga Jakarta ogé nyaho MetroMini ti stiker anu dipasang di jero jeung di luar awak beus lucu kalawan kalimah seksual, doa, kodeu jalan, pikeun miluan tren anu panganyarna. Sapertos:

Tembang "Bis Kota" oleh Achmad Albar  ngagambarkeun ngarasaan naik beus kota anu teu nyaman jeung ngolok olok ngan urang teu boga anu naik beus.

## Parilaku pangemudi 
MetroMini ogé dikenal badé kabrutalan supirna, armadana henteu cocog deui pikeun ngangkut panumpang ku sabab teu laku sababaraha alat beus, saperti speedométerna, jeung ogé salahiji polutan di Jakarta kalawan sistem rusak karbon anu lengkep dina rusakna knalpot.

## Rute Metromini 
### Rute Jakarta Barat (B80-B92) 
### Rute Jakarta Pusat (P03-P17) 
### Rute Jakarta Selatan (S61-S640) 
### Rute Jakarta Timur (T41-T506) 
### Rute Jakarta Utara (U23-U24) 
### Rute anu geus teu beroperasi 
* S64 (Terminal Pasar Minggu - Cililitan)
* T50 (Terminal Kampung Melayu - Klender)
* S77 (Terminal Blok M - Ragunan)
* S619 (Terminal Blok M - Cinere)
* S611 (Terminal Blok M - Terminal Lebak Bulus)

## Rujukan
Stasion Sawah Besar

**Stasion Sawah Besar** (**SW**) (Aksara Sunda Baku: ) mangrupa stasion karéta api kelas II anu pererahna di Jalan Krekot Jaya, Pasar Baru, Sawah Besar, Jakarta Pusat. Stasion ieu mangrupa salasahiji ti 7 stasion karéta api di Jakarta anu mangrupa bagian ti jalur rél layang. Stasion anu pererahna dina kaluhuran +15 meter ieu kaasup tina Daérah Operasi I Jakarta. Stasion ieu ngan miboga dua jalur karéta api.

Stasion ieu cukup ramai sabab stasion ieu teu jauh ti Pasar Baru. Stasion Sawah Besar anu beropérasi kiwari statusna kalawan stasion layang di jalur segmen Manggarai-Jakarta Kota. Dina tanggal 5 Juni 1992, Presiden Soeharto sareng Ibu Tien jeung jajaran di pamérintahan ngaresmikeun jalur layang éta jeung naik KRL ti Gambir nuju Stasion Jakarta Kota. Wangunan Stasion Sawah Besar ieu modern sareng sentuhan panél warnana merah muda/pink jeung bodas anu nepi kiwari ieu masih dipertahankeun dan euweuh pernah diubah catna. Dipikayaho, proyék éta anu geus dimimiti dina Februari 1988 nghabiskeun dana tina Rp432,5 miliar rupiah jeung dina nalika diresmikeun saacan sapinuhna réngsé dugi ka operasionalna deui sataun engké.

## Layanan karéta api 
### KRL Commuter Line 
* *Red Line*
** (Dépok *branch*), tujuan Jakarta Kota jeung tujuan Dépok
** (Bogor *branch*), tujuan Jakarta Kota jeung tujuan Bogor
* *Blue Line*
** (Bekasi *branch*), tujuan Jakarta Kota jeung tujuan Bekasi liwat Manggarai
** (Cikarang *branch*), tujuan Jakarta Kota jeung tujuan Cikarang liwat Manggarai

## Antarmoda pangrojong 
## Rujukan
Monera

**Monera** asalna Tina bahasa Yunani,yaeta moneres nu Hartina tunggal.Ciri khas tina kingdom Monera nyaéta inti selna can ditutupan ku membran inti jadi disebut prokariotok (Yunani,pro = ditutupan,karyon =membran inti).

## Ciri monera 
Monera nyaéta mikaboga nukléoid,ukurana

Bakteri asalna tina bahasa Yunani,nyaéta bacterion nu Hartina tongkat atawa batang.Bakteri nyaéta mikroorganisme bersel hiji Jeung umumna henteu berklorofil Jeung bereproduksi ngabelah diri.Bakteri mangrupi mikroorganisme bersel hiji Jeung prokariotok.

Stuktur Sel Bakteri .umumna,awak Bakteri disusun ku dinding sel,membran plasma,jeung sitoplasma.Sel Bakteri ditutupan ku dinding sel.Dinding sel mere kakuatan nu di perlindungan Jang ngajaga anéh bentuk sel sarua.

asalna Tina bahasa Yunani,nyaéta bacterion nu Hartina tongkat atawa batang.Bakteri nyaéta mikroorganisme berseh biji Jeung umumna henteu berklorofil jeung  bereproduksi sarta ngabelah dirBakteri mangrupi mikroorganisme bersel hiji Jeung prokariotok.

Karakteristik Bakteri
Rumah susun

**Rumah Susun** atawa nu disingkat **Rusun** biasana disebut Apartemen anu versi sederhanana. Nurutkeun UUD Nomor 20 Tahun 2011 Tentang Rumah Susun, Rusun téh nyaéta Wangunan degong bertingkat anu diwangun dina hiji lingkungan anu kabagi dina bagéan bagéan anu distrukturkeun sacara fungsional, dek dina arah horizontal atawa vertikal sarta mangrupa satuan satuan anu masing-masing na bisa dibogaan sarta dipaké sacara terpisah, utamana pikeun tempat hunian anu dilengkepan ku bagéan sajeungan, benda sajeungan sarta taneuh sajeungan.

Pangwangunan Rumah Susun mangrupa salah sahiji alternatif jang mecahkeun masalah kaperluan warga sarta pamukiman utamana di daerah perkotaan anu jumlah pendudukna terus meningkat, ku sabab pangwangunan rumah susun bisa ngurangan paméakan taneuh, midamel rohang-rohang kabuka kota anu lewih lega sarta bisa dipaké sebagai hiji cara pikeun peremajaan kota pikeun daerah anu kumuh.

Tujuan diwangunna Imah Susun aya dina UU Rumah Susun, No 16 Tahun 1985 Pasal 3 ayat 1 jeung 2.

## Jenis Jenis Rumah Susun 
* Rumah Susun Umum, nyaéta imah susun anu umumna arurang nyaho di mana dipaké ku jalma atawa balaréa anu berpenghasilan leutik. .
* Rumah Susun Khusus, nyaéta imah susun anu diselenggarakeun jang ngamenuhan kebutuhan anu khusus.
* Rumah Susun Negara, nyaéta imah susun anu dibogaan ku nagara anu jadi tempat tinggal, sarana ais pangampihan sarta penunjang palaksanaan pancen pajabat sarta pagawe nagari.
* Rumah Susun Komersial, nyaéta imah susun anu diayakeun pikeun meunangkeun kauntungan.Imah susun komersial ku pengembang mineng disebut apartemen,flat atawa kondominium

## Referensi
CPU

**CPU** nu mangrupa céntral procéssing unit nyaéta mangrupa komponén teuas atawa perangkat hardware nu merosés data utama di jero hiji komputer. CPU ogé bisa disebut otakna komputer sabab CPU anu ngatur kabéh aktifitas jeung jalana kabéh program nu abus ogé kana aplikasi atawa  software di jerona.
Naon waé kabéh hal anu aya kakaitna jeung prosés dina komputer badé hal anu rumit nepikeun hal anu spélé pastina kaitanana jeung CPU. Contona lamun mencét huruf g, f, h atawa nu séjénna di kéyboard engkéna bakalan muncul dina layar CPU nu ngamungkinan éta téh kajadian.
ka|jmpl|172x172px|Gambarprocessor Intel core i7 940 top R7309478 wp

## Komponen CPU 
Suatu CPU teu boga hiji "prossésor" atawa suatu chip anu katanem di jerona anu fungsina ngolah kalkulasi komputer. Tapi saréng kamajuan téknologi anu beuki pesat ngamungkinkeun salah sahiji CPU boga leuwih ti procéssor atawa anu sok disebut "Procéssor core". Procéssor aya nu boga teknologi dual core, quad core, héxa core, octa core beuki loba jumlah core na beuki gancang ogé merosés data na, malahan lamun komputer anu leuwih canggih deui boga leuwih loba deui core na]]

### Fetch 
  Di aplikasi anu dijalankeun, loba paréntah anu kakirim kana CPU anu sumberna ti mémori program. Program éta téh di simpen dina alamat anu spésifik. Di jero CPU, aya anu ngaranna "Program Counter", éta téh tugasna keur ngitung posisi CPU di jero program.

### Decode 
 Anu kudu anjeun nyaho nyaéta CPU ngan apal basa **Assembly**. Jadina, basa naon waé di gunakeun pikeun pemprograman anu anjeun paké di aplikasi bakalan dirobah kana bahsa Assembly. jeung bantuan "**Assembler**", basa Assembly dirobah kana kode biner. Jadina, CPU téh ngartos jeung bisa ngaéksekusi parentah anu dibere.

### Execute 
 Dina parentah anu di bere ti prosés saméméha, CPU téh bisa ngalakukeun tilu hal sakaligus nyaéta: ngagunakeun ALU (Aritmethic Logic Unit), CPU bisa ngitung fungsi matematika nu kompléks, mindahkeun data ti memori ka lokasi anu lain, pindah ti hiji alamat dumasar kana anu di jieun ku CPU éta sorangan.

### Writeback 
 Unggal waktu proséssor ngaeksekusi parentah, biasana bakal ngahsilkeun hiji kaluaran anu kudu diserat ulang. Saatos paréntah anggeus di eksekusi jeung ngahasilkeun hiji kaluaran, CPU bisa deui dipaké pikeun ngajankeun paréntah nu satuluyna.

## Rujukan
Asam sulfat

**Asam** **sulfur** (alternatif ejaan **asam sulfat**), ogé katelah **vitriol**, nyaéta asam mineral anu diwangun ku unsur walirang, oksigén jeung hidrogén, kalawan rumus molekular H2SO4. Asam sulfat nyaéta mangrupa cairan anu teu aya warnaan (bening), bau, jeung bentukna siga sirop anu leyur dina cai jeung disintésis dina réaksi anu kacida éksotérmik.

Karat na bisa digambarkeun kana asam kuat alila, sarta di konsentrasi anu gedé, digambarkeun kana sipat penguapan jeung oksidasi na. Asam sulfur ogé boga sipat higroskopis, nyaéta gampang nyerep uap cai ti hawa. Alat pikeun ngukur konsentrasi asam sulfur biasana disebut pH meter, nyaéta alat pikeun ngukur darajat kaasaman suatu larutan, di mana pH diturunkeun dina konsentrasi ion hidrogén.

## Rujukan
Protista

**Protista** nyaéta oraganisme eukariotik nu hirup dina habitat nu rélatif baseuh Jeung sabagéan saluran mikroskopis. Prorista teu kaasup kana golongan tutuwuhan, sato, atawa sabangsa supa (*jamur*), loba dina jenis prorista  didasarkeun kana kamiripanna organisme eukariot séjén. Dumasar kana éta hal, sacara umum prorista dibagi tilu kelompok, nyaéta prorista anu mangrrpa supa prorista mangrupa tutuwuhan, jeung prorista anu mangrupa sato.

## Prorista mangrupa supa 
Prorista mangrupa supa hirup dina taneuh anu lembab jeung sipatna hétérotrof. Dahareun jeung énérgi nu dimenangkeun ku cara nguraikeun materi organik tina makhluk hirup sejenna. Prorista mangrupi jamur dibagi jadi tilu filum, nyaéta;

* Myxomycota (jamur lendir) plasmodial ku sabab vase vegetatifna mangrupa lendir nu nyebar Jeung menang gerak ku amoeboid.
*Oomycota (jamur air) kasusun dina benang hifa henteu kasekat jeung ngandung loba nukleus.
*Acrasiomycota atawa jamur lendir salurel nyaéta prorista nu sok hirup dina awi-awi buruk jeung bahan organik anu ngaburuk.

## Prorista mangrupa tutuwuhan (alga) 
prorista mangrupi tumbuhan nyaéta oraganisme nu sipatna autotrof.

# Sipat jeung struktur tubuh alga mikaboga bentuk tubuh nu ngavariasi, dikawitan tina uniseluler, kakoloni, jeung aya ogé nu multiseluler mangrupa beunang, lambaran, jeung pajukutan.
# Perkembangbiakan alga menang berkembang biak sacara vegetatif atawa generatif.
# Perkembangan sacara vegetatif ngabelah awak dilakukeun alga uniseluler.
# Pengelompokan alga didasarkeun kana kandungan pigmen. Alga nyaéta struktur dinding sel jeung kandungan cadangan dahareunna.

## Prorista mangrupi sato 
Prorista mangrupi sato bentukna ngavariasi Jeung menang gerak ku cara nu berobah-robah. Ngadasarleun cara menangkeun tuanggeunna, aya sabaraha tipe protozoa

* Holozoa, nyaéta dahareun organisme hirup sejenna.
* Saprozoik, nyaéta dahareun organisme nu Atos paeh.
* Saprofitik, nyaéta dahareun atawa nganyerap zat-zat larut di sekitar tubuhnya ngeunaan pamukaan tubuh.

Reproduksi sacara aseksual dilakukeun ku ngabelah biner, sedangkeun Perkembangbiakan sacara seksual nulangsung ngeunaan konjugasi.

# Kelas rhizopoda bentuk awalnya osok berobah-obah ku sabab terdiri ku dua macam sitoplasma.
# Kelas flagellata mangrupa bahan geurak pikeun organisme iye. Sato disebut ogé ku mastigophora.
# Kelas ciliata nu paling terkenal nyaéta paramaecium nu mikaboga bentuk tubuh saperti sendal.
# Kelas sporozoa nu terkenal nyaéta plasmodium sp. Sato iyeu nyerang sel getih Jeung sel hate jalma nu nyebabkeun penyakit malaria.
# khasiat protozoa pikeun Kahuripan manusia ku sabab menang ngadahar Bakteri nu sifatna potogen (ngarugikeun).

## Rujukan
Stasion Juanda

**Stasion Juanda** (**JUA**) (Aksara Sunda Baku: ) mangrupa stasion karéta api kelas II anu pererahna di Jalan Ir. H. Juanda 1, Pasar Baru, Sawah Besar, Jakarta Pusat. Ngaran stasion ieu diambil ti jalan raya anu aya di sabudeureuna. Stasion anu pererahna dina kaluhuran +15 métér ieu kaasup tina Daérah Operasi I Jakarta. Ti taun 1990-an, stasion ieu aya di luhur taneuh. Stasion Juanda aya di dekeut jeung halte busway.

Stasion ieu miboga dua jalur karéta api. Kompléks stasion ieu letakna teu jauh ti tempat kantor puséur Daérah Operasi I Jakarta.

## Layanan karéta api 
### KRL Commuter Line 
* *Red Line*
** (Dépok *branch*), tujuan Jakarta Kota jeung tujuan Dépok
** (Bogor *branch*), tujuan Jakarta Kota jeung tujuan Bogor
* *Blue Line*
** (Bekasi *branch*), tujuan Jakarta Kota jeung tujuan Bekasi liwat Manggarai
** (Cikarang *branch*), tujuan Jakarta Kota jeung tujuan Cikarang liwat Manggarai

## Antarmoda pangrojong 
## Insidén 
* Dina tanggal 26 Oktober 2008 pukul 15.30, pantograf anu aya di gerbong 1 KRL jurusan Jakarta Kota-Bogor kabakar. Akibat kajadian éta, sabaraha lalampahan KRL terhambat. Taya korban jiwa dina paristiwa ieu.
* Dina tanggal 11 September 2009, aya gangguan listrik di Stasion Juanda, sabaraha lalampahan KRL kaganggu selama 15-20 menit.
* Dina tanggal 3 Oktober 2009 pukul 9.50, KRL Ékonomi Jakarta Kota-Bogor disaruduk ku lokomotip di Stasion Juanda. Paristiwa ieu teu ngakibatkeun katerlambatan lalampahan karéta api, namun saurang bocah awéwé tuna wisma yuswa 10 tahun ngalami patah tulang kaki nu bagian kénca.
* Dina poé Rabu, tanggal 23 September 2015, pukul 15.25 WIB, kajadian **kacelakaan**  anu ngalibatkeun dua KRL JR 205 SF 10 di Stasion Juanda. Kadua kabin masinis karéta hareup ruksak parah. Opat puluh dua urang luka-luka akibat kacelakaan éta. Kajadian ieu ngakibatkeun sang masinis KRL 1156, Gustian, luka parah jeung kudu dirujuk ka Rumah Sakit Pusat Angkatan Darat Gatot Soebroto, Jakarta Pusat. Eva Chairunnisa, manager *corporate communication* PT KCJ, nganuturkeun bahwa cidéra parah di kaki masinis Gustian ngakibatkeun masinis éta acan bisa sacepatna ninggalkeun RSPAD.

## Galéri 

File:Station Juanda (1).JPG|Stasion Juanda ti udara.

## Rujukan
Bajaj

]]

**Bajaj** (diucapkeunna *Bajay*) (Aksara Sunda Baku: ) mangrupa jinis kandaraan motor anu miboga roda tilu anu loba digunakeun di Jakarta. Salain di Jakarta, bajaj ogé papangih di kota Banjarmasin jeung Pekanbaru sarta sabaraha puséur dayéuh kabupatén di Indonésia anu umumna difungsikeun kalawan modal transportasi umum.

Kandaraan ieu diékspor ti India ka Indonésia anu diproduksi ku PT Bajaj Auto jeung kiwari ogé ti TVS Motor jeung Piagio. Sanggeus 40 taun, PT Bajaj Auto anu nga-ékspor kandaraan ieu, jeung sanggeus diperkenalkeun Bajay ngagunakeun Gas (CNG) di Jakarta, maka parusahaan TVS Motor ogé mulai ngirim ka Indonésia utamana pikeun di Jakarta ti India.

## Sajarah 
Bajaj asalna ti India anu hiji-hijina diékspor ku PT Bajaj Auto ka Indonésia utamana ka Jakarta ti taun 70an. Ngaran *bajaj* sorangan sabenérna mangrupa mérék salasahiji parusahaan otomotip di India, "**Bajaj**" Auto. Aya ogé sérial komédi lawak drama di TV nyaéta *Bajaj Bajuri*, sérial komedi anu dicaritakeun saurang sopir bajaj. Faktana ogé, bajaj ieu ogé mangrupa kandaraan anu diwanohkeun ti Bajaj Auto anu ngaluarkeun sapeda motor Bajaj saperti Bajaj Pulsar, jsb ogé mangrupa ti hiji asal mérék kandaraan India.

## Fisik 
Bajaj boga roda tilu, hii di hareup jeung dua di tukang, jeung bentuk kamudi siga saperti kamudi sapeda motor katimbang kamudi mobil. Pikeun di Jakarta, warna bajaj aya dua, nyaéta biru jeung oranye. Di pintu hareup bajaj, biasana aya tulisan daérah opérasi bajaj, anu biasana tarwatés dina hiji kotamadya wungkul.

Kapasitas panumpang bajaj nyaéta dua urang, atawa ditambah hiji budak léutik, anu sakabéhna bisa diuk di tukangeun sopir bajaj. Suara mesin 2 langkah bajaj ngégég. ku sabab kitu, fisikna anu relatif léutik, bajaj bisa diandalkeun pikeun narobos kamacétan ibu kota.

## Bajaj dina sérial drama 
* Bajaj Bajuri, tayang di Trans TV ti 2002-2007 diproduksi GMM Films
* Si Bajaj, tayang di Trans TV ti 2004-2005 diproduksi MD Entertainment
* Bajaj Bang Gocir, tayang di MNCTV ti 2016 diproduksi MD Entertainment

## Galéri gambar 

File:Gas Fuelled Bajaj in Jakarta.jpg|Bajaj berbahan bakar gas.
File:Jakarta bajaj.jpg|Aya Bajaj di Jakarta.
File:BajajPerspective.jpg|Perspéktip panumpang di jero Bajaj.
File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Straatgezicht met bajaj's auto's en een overstekende familie TMnr 20018357.jpg|Bajaj di Jakarta

## Rujukan
Buah (manuk)

**Buah**; Manuk Buah; basa Indonésia *Kekep babi* (basa Latin : *Artamus leucorhynhus*) nyaéta spesies manuk nu asalna tina kulawarga *Artamidae*, genus *Artamus*. Kagolongkeun kana manuk nu sok ngakan gegeremet (serangga) kayaning simeut, kukupu, légé, jeung sajabana. Cékérna ogé hawuk, sok katempo eunteup sarta cindeten dina tanggal nu garing, kabel nu ngagateng, tihang lisrik, jeung sajabana.

Pamatukna gedé mibanda kelir semu bulao, tungtung buntutna masagi, mun pareng keur hiber jang-jangna katempo segitilu. Ngendog dina bulan April nepi ka Agustus, Kelir endogna gading (*cream*), totol-totol ku kelir kopi, sakali ngendog bijil 2-3 endog.

Sayangna diperenahkeun dina cagak tangkal sakapeung ogé kapanggih nyayang dina tihang listrik atawa telepon, nu dijeun tina régang gararing, jukut, akar-akar laleutik, sarta naon baé nu bisa dipaké.

## Galeri 

File:White-breastedWoodswallow.jpg
File:White-breasted Woodswallow sherwood.ogv
File:White-breasted Woodswallow (Artamus leucorhynchus) (9743585170).jpg

## Dicutat tina
Galatik batu

**Galatik batu** () nyaéta spesies manuk nu asalna tina kulawarga *Paridae* genus *Parus*.

## Ciri mandiri 
Gelatik-batu mibanda pangawakan nu kawilang leutik, tina tungtung buntut nepika pamatuk panjang na ngan (13&nbsp;cm)." Bulu dina awakna rupa-rupa aya kelir hideung, hawuk, jeung bodas. Endog kelirna bodas, totol-totol beureum, sakali usum ngendog bijil 3-4 siki. Ngendog dina bulan April-Juni.

## Dicutat tina
Superbenua

, salah sahiji Superbuana anu aya ti 300 juta tahun ka tukang jeung ngabeulah 200 juta tahun ka tukang.]]
**Superbenua** atawa **Superbuana** mangrupa lahan buana tunggal anu dijieun tina sakabéh atawa léfter buana dina waktu éta. Sigana Siklus Superbenua anu dibentuk jeung dipisahkeun unggal 400 atawa 500 juta taun, didorong ku Lémpeng Téktonik. Élmuwan nyebutkeun yén sahenteuna aya tujuh siklus Superbenua di Bumi. Anu pangkasohorna, nyaéta Pangaea anu kawentar, ngawangun kira-kira 300 juta taun ka tukang sarta ngarobah kira-kira 100 juta taun ka hareup. Dina sababaraha ratus juta taun, sakabéh buana bakal ngahiji pikeun ngabentuk sakali deui Superbuana anyar.

## Sajarah Superbuana 
Ngaran di handap ieu ngawangun deui superbuana kuna, maké definisi umum, kalawan perkiraan waktu jutaan taun ka tukang (Jp)

### Sajarah 
Ilaharna, paléogéografer ngagunakeun istilah superbuana pikeun ngarujuk ka hiji daratan anu diwangun ku sadaya buana modéren. Anu terkenal anu pangheulana nyaéta Vaalbara. Éta diwangun ti proto-buana na nyaéta punjul ku 3,1 miliar taun ka tukang (3,1 Mt). Vaalbara peupeus ~ 2,8 Mt. Kenorland anu dibentuk ~ 2,7 Mt teras ngarobih sakali-lila saatos 2,5 Mt kana kapal-kapal proto-buana anu disebut Lauréntia, Baltica, Australia, sareng Kalaharia. Superbuana Columbia, ngawujud sareng ngarobih salami périodeu 1,8 ka 1,5 miliar taun ( 1,8 - 1,5 ) ka tukang.

Superbuana, Rodinia, peupeus 1,1 miliar taun ka tukang. Salah sahiji sempalan kasebut nyeurtakeun bagian-bagian ageung buana anu ayeuna perenahna di belahan kidul. Lémpéng Téktonik dibawa serpihan Rodinia balik dina konfigurasi anu béda salami éra Paléozoikum ahir, ngabentuk superbuana, Pangéa. Pangéra salajengna nyerang kana superbuana kalér sareng kidul, Laurasia sareng Gondwana. 

Panaliti modéren ngusulkeun yén superbuana ngabentuk dina siklus, ngahiji sareng ngiringan deui, ngaliwatan lémpéng téktonik, kirang langkung sakitar unggal 250 juta taun.

## Géologi 
Superbuana meungpeuk aliran panas tina pedalaman Marcapada, sahingga nyababkeun asténosfir langkung panas. Antukna, litosfer bakal mimiti kubah ka luhur sareng rengat, magma teras bakal naék, sareng popotongan bakal ditolak. Kiwari aya masalah sababaraha perdebatan ngeunaan kumaha pembaharuan superbuana, naha téknik lémpéng téktonik ngajadikeun aranjeunna gabung drui saatos nguriling pangeusina, atanapi upami aranjeunna mindahkeun-misah teras balik deui.

Di daérah pangajaran séjén sapertos sajarah sareng géografi, massa darat dihubungkeun sareng ishmus ogé dianggap superbuana atanapi ngan buana, sapertos Amérika. Sababaraha sejarawan nyauran Bumi gabungan Afrika sareng Éurasia anu unggul Afrika-Éurasia.

## Réferénsi 
## Tingali ogé 
* Sajarah géologi Bumi
* Superlautan
Lémpéng Érasia

**Lémpéng Éurasia** nyaéta lémpéng utama anu katilu panggedéna. Éta kalolobaan diantara Éropa, Rusia sareng bagian Asia. Lémpéng ieu diiringkeun antara Lémpeng Amerika Kaler sareng Afrika di belah kalér sareng kulon.

Sisi kulon nganggo wates lémpéng anu béda tibatan lémpéng Amerika Kalér. Sisi kidul lémpéng Éurasia sabeulah palebah lémpéng Arab, India sareng Sunda.

Balét ka peuntas Islandia di mana éta ngagentosan nagara janten dua bagian anu misah dina laju 2,5 dugi ka 3 cm per taun. Pélat Éurasia ogé nyimpang lémpeng Amerika Kalér dina laju kira-kira 3 sentimeter per taun.

## Rujukan
Réini Wirahadikusumah

**Prof. Ir. Réini Djuhraéni Wirahadikusumah** M.SCE, Ph.D. nyaéta Rektor Institut Teknologi Bandung periode 2020-2025. Reini Wirahadikusumah bakal ngaganti rektor ITB saméméhna, Kadarsah Suryadi anu geus ngajabat jadi réktor ti 20 Januari 2015. Réini kaasup rektor wanoja ITB kahiji saeunggeus 60 taun ITB diadegkeun. Reini ogé kaasup rektor wanoja kahiji ti ITB ngadeg dina ngaran *Technische Hoogeschool te Bandoeng* di taun 1920. Dina sejarah ITB, Reini Wirahadikusumah kaasup ka rektor **katujuh belas ITB**, atawa **rektor katilu puluh tilu** Kampus Ganesha ti TH Bandung diadegkeun. Reini saméméhna ngajabat jadi Guru Besar Manajemen dan Rekayasa Konstruksi Fakultas Téhnik Sipil dan Lingkungan ITB.

## Pendidikan 
* SMA Tarakanita I (1983-1986)
*Sarjana téhnik Sipil (Pengutamaan Rekayasa Struktur dan Géotéhnik), Institut Teknologi Bandung (1986-1991)
* *Master of Science in Civil Engineering*, Purdue University, USA (1995-1996)
* Ph. D. *in Civil Engineering*, Purdue University, USA (1996-1999)

## Karier 
* *Structure Engineer* di PT. Wiratman & Associates (1991-1992)
* *Post-Doctorate Research Associate*. School of Civic Engineering, Purdue University, USA (2000-2002)
* Laboratorium Manajemen dan Rekayasa Konstruksi, FTSL ITB (2003-2009)
* Asisten dina *Permanent Delegation Office* Republik Indonesia di UNESCO (2008-2009)
* Ketua Program Studi Magister dan Doktor téhnik Sipil, Fakultas téhnik Sipil dan Lingkungan ITB (2010-2014)
* Kepala *Project Implementation Unit* Proyek Pengembangan ITB (III) JICA Loan IP-533 (2016-2018)
* Ketua Kelompok Kéahlian Manajemen dan Rekayasa Konstruksi, Fakultas téhnik Sipil dan Lingkungan ITB (2018-2023)
* Ketua *Center for Infrastructure and Built Environment* (CIBE), Fakultas téhnik Sipil dan Lingkungan ITB (2018-2020)
* Staf pengajar di téhnik Sipil, Fakultas téhnik Sipil dan Lingkungan ITB (1999-ayeuna)

## Penghargaan 
* Komunitas Aksi untuk Konstruksi Indonesia Periode 2003-2007, Lembaga Pengembangan Jasa Konstruksi Nasional (LPJKN) (2007)
* Satyalancana Karya Satya 10 Tahun, Pemerintah RI (2008)
* *Endeavour Executive Award*, Australia Awards Indonesia, *Visiting/research* RMIT Universitas Melbourne, Australia (2010)
* *Endeavour Awards*, Australia Awards Indonesia, *Visiting/research* di Universitas Teknologi Queensland, Australia (2014)
* Satyalancana Karya Satya 20 Tahun, Pemerintah RI (2016)

## Rujukan
Laurasia

[jmpl|250x250px|Laurasia ka kalér [Gondwana nalika Pamisah Pangea.]]
**Laurasia** nyaéta massa buana kuno di di Hémisfér Kalér anu kaasup Amérika Kalér, Éropa jeung Asia (kecuali Jazirah India). Ayana diusulkeun ku Alexander Du Toit, ahli géologi di Afrika Kidul, di *Our Wandering Continent* (1937). Buku ieu mangrupa réformasi téori Buana kumalayang anu diusulkeun aku ahli metéorologi Jérman Alfred Wegener. Padahal Wegener geus ngirimkeun hiji Superbuana, Pangea, Du Toit ngarahkeun yén aya dua dataran gedé; Laurasia di kaler jeung Gondwana di beulah kidul, dipisahkeun ku daérah laut anu disebut Téthys. Laurasia diduga geus semprot kana buana Amérika Kalér, Éropa jeung Asia sakitar 66 juta nepi ka 30 juta tahun ka tukang, interval anu kaleber tungtung Cretaceous jeung lolobana jaman Paleogena.

## Laurasia ayeuna 
Ngaran Laurasia muncul salaku hasil tina kombinasi Lauréntia, kraton Amerika Kaler, jeung Éurasia. Dina formasi géografis ayeuna, lolobana Hémisfér Kalér kawentuk jadi Superbuana di Laurasia anu nyababkeun kacilakaan anu leuwih alit. Lauréntia, Baltica, Kazakhstania, Sibéria, Cina Kalér jeung China Wétan sakabéh bagian tina Superbuana Laurasia nalika éta masih hiji tanah gedé. Benua nu aya di Hémisfér Kalér, nyaéta Amérika Kalér, Éropa, Asia iwal ti Jazirah India mangrupa bagian ti Laurasia.

Perlu dicatat yén Laurasia béda jeung Proto-Laurasia. maranéhna henteu boga hubungan langsung. Laurasia mangrupa Superbuana dibentuk ti Pangéa, Proto-Laurasia dibentuk ti Rodinia, sakitar 1 miliar tahun ka tukang.

## Réferénsi
Géndol

**Géndol**;impun (Poecilia reticulata) nyaéta sebutan pikeun lauk laleutik nu asalna tina kulawarga *poeciliidae*. Ilahar hirup di susukan, kulah, rawa,  ogé lauk laut laleutik nu hirup dimuara sok disebut géndol atawa impun.
Géndol sok dimangpaatkeun pikeun nyieun goréngan/péyék, lauk hias, deungeun sangu, parab lauk, jeung sajabana.

## Mijahkeun
Sanajan géndol loba kapanggih di kamalir-kamalir nu aya caian atawa kulah, géndol ogé bisa di pijahkeun, carana :
# Sayagikeun bak atawa wadah tina témbokan atawa *fiber glass* kurang leuwih saméter ka saméter
# Eusian cai kurang lewih jerona 25-40 cm
# Pilih impun piindungeun nu gendut sarta buntet pangawakana,  sangkan endogna loba
# Jaluna dipilih nu lempay sarta lincah tur gesit dina ngojayna
# Teundeun wadah pamijahan dinu iuh ulah kasorot panonpoé langsung, dina suhu cai 24-29 darajat C.
# Abruskeun  géndol nu rek dipijahkeun kana wadah, badinganna 1 indung géndol 2 jaluna
# Dina sawadah pamijahan bisa diasupkeun  15 siki
# Nincak kana  4-6 poé lauk bikangna geus mimiti éndogan, 5-7 poé ti ngendog bakal megar jadi larva nu loba jumlahna
# Geuwat pisahkeun indung jeung bapana tina larva nu kakara megar, mun henteu sok dihakanan deui ku manéhna
# Paraban ku bakatul atawa huut lembut
# Ieu larva bakal jadi impun  dina umur 1-6 bulan,  sarta bisa dipanén.

## Dicutat tina
Gondwana

[jmpl|250x250px|Gondwana aya di kidul [Laurasia salaku hasil tina Pangéa beulah.]]
**Gondwana** mangrupa Superbuana kuno anu miluan kira-kira 180 juta taun ka tukang. Benua geus pamisah ka bumi anu urabg nyaho ayeuna: Afrika, Amérika Kidul, Antarktika, buana India jeung Jazirah Arab.

Buana anu teu dikenal ayeuna ngan ukur teratur sementara dina sajarah panjang gerakan buana. Lahan Bumi dina kaayaan tetp gerakan alon, jeung, sababaraha kali, ngahiji salaku hiji. Superbuana ieu sakabéhna kaasup di Columbia (ogé katélah Nuna), Rodinia, Pannotia jeung Pangéa (atawa Pangaéa).

Gondwana mangrupa satengah tina Superbuana Pangéa, jeung Superbuana kalér dikenal salaku Laurasia.

## Réferénsi
Walungan Amazon

**Walungan Amazon** (basa Spanyol: *Río Amazonas*, basa Portugis: *Rio Amazonas*) nyaéta walungan di Amerika Kidul nu paling panjang kadua di dunia. Panjang walungan amazon sekitar 6000&nbsp;km. Lebar ti walungan amazon nyaéta antara 1,6 jeung 10 kilometer (1,0 jeung 6,2 mil) pada tahap rendahna tapi ngaluasan selama musim hujan nepi 48 kilometer (30 mil). Walungan Amazon ngalir ti dataran tinggi Peru ngaliwatan sababaraha nagara nyaéta Ekuador, Kolombia, dan Venezuela nu akhirna asup ka Brazil jeung ngalir kaluar ti pantai Atlantik.

Walungan Amazon nyaéta walungan nu debit airna terbesar di dunia. Total debitna lewih badag ti total debit 7 walungan terbesar di dunia mun dihijikeun. Amazon miboga loba anak sungai nu jumlahna ribuan, nyaéta sekitar 1.100 anak walungan,.sekitar 17 anak walungan mioga panjang 1.500 kilometer.

walungan jeung hutan amazon jadi imah keur satwa satwa liar sepertos lauk piranha, *boto* (lumba-lumba walungan), manuk. Salah hiji satwa liar nu terkenal nyaéta *black caiman*, nyaéta buaya hideng nu terkenal pemangsa puncak, buas bisa mangsa naon wae, tapi ayeuna *black caiman* geus teranca pucah ku sabab kulit na nu loba diburu. walungan jeung hutan amazon aya sekitar 40.000 flora, 2000 spesies ikan, 400 spesies mamalia jeung amfibi,jeung 2,5 juta reptil jeung serangga. Atawa sekitar 30% jenis flora jeung fauna nu di planet bumi aya di walungan jeung hutan amazon. amazon ogé nyumbah atawa masok 20 % cai bersih di dunia atawa seperlima cai tawar ka samudra atlantik, cai tawar éta bisa ngacairkeun salinitasi kadar garam atawa tingkat kaasinan cai laut.

## Rujukan
Berencét

**Berencét**; basa Inggrisna *brown-cheeked fulvetta*; basa Latin *(Alcippe poioicephala)* nyaéta manuk leutik nu asalna ti kulawarga *Pellorneidae* Genus *Alcippe*.

Hirup nyebar di sakuliah Asia Tenggara, utamana di nagara urang hususna Kalimantan ieu manuk mibanda dua  spesiés kayaning : berencét beuheung hideung *(Ptilocichala leucogrammica)* sarta beréncét loreng (*Kenopia striata*). malahan manuk berencétmah mun geus hirup dihiji leuweung, arang langka pindah kaleuweung séjéna utamana mun pindahna kudu ngaliwatan tegalan nu taneuhna negrak.

## Dicutat tina
Hampal

**Hampal** (Hampala macrolepidota) nyaéta lauk darat nu asalna tina kulawarga ‘’Cyprinidae’’. 
Di Sumatra ieu lauk sok disebut ogé s*ebarau hutan*, panjang awakna 1 inchi atawa 25 cm. Ieu lauk tacan aya nu ngabudidayakeun, pikeun nyumponan pangabutuh lauk ieu masih kénéh ngandelkeun beubeunangan ngala ti wahangan.

## Ciri mandiri
Pangawakana panjang, lonyod sarta awakna ipis.
 Loba kapanggih hirup di kamalir sawah, susukan leutik, atawa kulah. 

## Dicutat tina
Tarucing cakra

**Tarucing cakra** (basa Indonésia: *Teka-teki silang*) nyaéta hiji tatarucingan dina wangun kotak-kotak kosong, anu ku urang kudu dieusian ku kecap-kecap nu pituduhna (*clue*) geus disadiakeun. Biasana, mangrupa kotak-kotak hideung jeung bodas. Kotak bodas dieusian ku kecap, sedengkeun kotak hideung nu misahkeun antarkecap.

Format tina tarucing cakra rupa-rupa. Di Indonésia, kotak jeung pituduh dina tarucing cakra boga gayana sorangan, kitu ogé jeung format tarucing cakra di nagara séjén. Kasohorna tarucing cakra di Indonésia henteu ngan saukur rubrik tarucing cakra di ampir unggal majalah jeung koran di Indonésia jaman 1970-an, tapi kungsi aya ogé majalah husus tarucing cakra jeung sumebarna buku tarucing cakra kalawan modél cetak sténsilan anu bisa dibeuli kalawan harga nu murah pisan.

## Sajarah 
Di tanggal 2 Désémber 1913, Arthur Wynne medalkeun tarucing cakra dina majalah *New York World* kalawan format saperti nu ku urang dipikawanoh kiwari. Tatarucingan ieu, anu bisa ditempo dina ramatloka Crossword Tournament, disebut-sebut minangka tarucing cakra munggaran, sarta Wynne salaku nu manggihanana.

Tarucing cakra tuluy jadi fitur mingguan di majalah éta. Buku kumpulan tarucing cakra munggaran medal di taun 1924, dimedalkeun ku Simon and Schuster. Bukuna payu pisan, tuluy tarucing cakra jadi salah sahiji barang pangkasohorna di taun 1924.

Di taun 1970-an di Jakarta medal "Asah Otak", hiji majalah tarucing cakra sarta rupa-rupa tatarucingan nu lian. Medalna éta majalah kawilang suksés anu antukna loba majalah nu sarupa nu sumebar dina mangsa éta.

## Tingali ogé 
* Tatarucingan
Sonic the Hedgehog

***Sonic the Hedgehog*** mangrupa waralaba milik Sega, dipuseurkeun kana karakter protagonis Sonic, landak biru antropomorphic kalawan laju supersonic. Biasana, Sonic kedah ngeureunkeun rencana jahat Dr. Robotnik pikeun nguasaan dunya, sering dibantosan ku réréncangan-na saperti Tails, Amy Rose, jeung Knuckles.

## Tautan éksternal 
* 
* The History of Sonic vidéo oleh GameSpot
Samudra Téthys

[jmpl|250x250px|Samudra Téthys anu ngamisahkeun [Laurasia jeung Gondwana.]]
**Téthys** mangrupikeun laut kuno anu aya ti 250 juta dugi 50 juta tahun ka pengker sateuacan évolusi Samudra Hindia. Disebutkeun Déwi Yunani kuno laut ku Eduard Suess di 1983, anu nyimpulkeun ayana sagara ageung nganggo catetan fosil laut tina Pegunungan Alpén sareng Afrika.

Seueur rak buana tropis Bumi ayeuna kapanggih di pinggir Samudra Téthys, Ngajantenkeun Téthys seueur ékosistem karang karang pikeun kalolobaan Mésozoikum sareng kana Kénozoikum. Dina tingkat paling gedé, Samudra Téthys mangrupikeun bagian tina sagara berterusan anu nutupan Bumi antara ~ 30 N sareng Equator, nyiptakeun pola sirkulasi anu béda pisan tina anu dipikanyaho ayeuna.

## Réferénsi
Pannotia

300px|jmpl|Pannotia di Bumi.
**Pannotia** (atawa **Gréater Gondwanaland** jeung superbuana **Verdian**) nyaéta Superbuana Néoprotérozoikum. Ieu mungkin tes aya salila éra Édicaran (~ 600 juta tahun ka tukang), nepi ka akhir Prakambrium (sakitar 541 juta tahun ka tukang). Saatos éta, éta dibagi kana buana anu langlung alit. Anu leutik nyaéta Lauréntia, Sibéria, jeung Baltica, kalawan daratan Gondwanaland ka kidulna.

## Salami ayana 
300px|jmpl|Pannotia 550 juta taun ka pengker nalika eureuk pisah.
Kira-kira 750 juta taun ka tukang, Superbuana lila Rodinia kabagi kana tilu buana. Éta saméméhna ngabentuk Laurasia jeung Gondwana, jeung buana Kraton Kongo. Sakitar 600 juta taun ka tukang, maranéhna ngawangun Pannotia.

Pannotia henteu lila. tabrakan anu ngawangun Pannotia mangrupa tabrakan pondok, jeung Pannotia anu terus-terusan geus aktif. Dina ngeunaan 550 juta taun ka tukang, atawa ngan sakitar 50 juta taun saatos ngawujudna Pannotia, Pannotia pisah jadi opat buana. terus tina lini bakal dikaluarkeun pikeun ngabentuk Superbuana paling anyar, Pangea.

## Réferénsi 
## Tempo ogé 
* Lémpéng Téktonik
Ur (buana)

Tilu miliar tahun ka tukang, **Ur** jadi lone (jeung kamungkinan pangheulana) Superbuana di Bumi. Ieu sigana leuwih leutik ti Australia. Dua miliar taun ti harita, éta ngagabung jeung buana Nena jeung Atlantika pikeun ngabentuk Rodinia. Bagian tina Ur ayeuna geus jadi bagéan Afrika, Australia jeung India. Sababarahan élmuwan yakin yén Vaalbara, hiji Superbuana téoritis, atos saméméh Ur.

## Réferénsi
Perm (périodeu)

**Periodé Pérmian**, dalam waktos geologis, periodé pamungkas éra Paléozoikum. Periodé Pérmian dimimitian 298,9 juta taun ka pengker sarwng lekasan 252,2 juta taun ka pengker, manjangan ti deket Periodé Karbon dugi ka awal Periodé Trias. Pérm dibagi jadi tilu kala, nyaéta Lopongian, Guadalupian, sareng Cisuralia.

Mimiti dina periodé éta, glasier nyebar, sareng beubeur iklim latitudinal dikembangkeun pisan. Iklim pamanasan salami periodé Pérmian, sareng, dina akhir éra éta, kaayaan anu panas sareng garing parahna pisan sabab nyababkeun krisis dina laut Pérmian sareng téréstrial. Gencatan iklim dramatis ieu parantos disababkeun sabagéan ku buana leutik ka Superbuana Pangéa, anu dikubengku luas Samudra dunya.

## Réferénsi
Panthalassa

[jmpl|250x250px|Panthalassa ngurilingan [Pangéa salami Mésozoikum.]]
**Panthalassa** (Yunani πᾶν "sadayana" jeung θάλασσα "sagara"), anu ogé katelah **Panthalassik**, mangrupa lautan karuhun global anu sakurilingeun Superbuana Pangéa, salila éra Paléozoikum jeung éra Mésozoikum. Éta kaasup Samudra Pasifik ka kulon jeung kalér jeung Samudra Tethys ka beulah wétan. Éta jadi Samudra Pasifik, saatos nitip tina Samudra Tethys jeung putusna Pangéa, anu nyiptakeun baskom Atlantik, Arktik, jeung India. Panthalassik sering disebut **Paléo-Pasifik** ("Pasifik Kuno") sabab Samudra Pasifik dimekarkeun di dinya dina Mésozoikum nepi ka ayeuna.

## Réferénsi
Pijantung

**Pijantung**; *(Arachnothera affinis)* nyaéta manuk nu asalna ti kulawarga *Nectariniidae*. Loba kapanggih hirup di pulo Sumatra, Kalimantan, Bali, jeung Jawa. Sarta daérah séjén numibanda iklim subtropis atawa tropis tayalian leuweung dina kaayaan hawana henteu pati jemlék *(moist).*
Ti mimiti pakampungan nepi ka jero leuweung, ieu manuk loba katempo hirup. Manuk pijantung mibanda pamatuk sarta létah nu panjang, gunana pikeun ngenyot madu tina kekembangan.

Manuk pijantung nu kungsi katiténan aya sababaraha rupa:
# Pijantung leutik
# Pijantung kampung
# Pijantung leuweung
# Pijantung ceuli konéng 

## Galeri 

File:PALE_SPIDERHUNTER.jpg
File:Little Spiderhunter.jpg
File:Little_Spiderhunter_(Arachnothera_longirostra)_IMG_4922_(4).JPG
File:Little_Spiderhunter_(Arachnothera_longirostra)IMG_4922_(5).JPG
File:ArachnotheraLongirostrisEgg.jpg

## Dicutat tina