Pandan Laut

**Pandan laut**; pandan sanak; ***Pandanus odorifer*** Nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawarga *Pandanaceae*. Tayalian tangkal pandan anu gedé, loba kapanggih hirup di keusik  basisir malahan basisir anu taringul ku batu karang pandan ieu bisa hirup, kembang jaluna ku urang Jawa sok disebut  *pudak*. Kaangseu meleber  seungit tur awét ditunda dina waktu lila, ogé dimangpaatkeun pikeun nyeungitan kamar, baju, sarta kadaharan. 

## Ngaran séjén
Pandan laut mibanda ngaran daérah, kayaning: *pandan kayu ache* (Ogan); *pandan pasir* (Jw.); *pandan laut, pandan samak laut, pandan pudak* (Sd.); *pandan pudak duri* (dialék Btw.); *pandan bau-bau, pandan nipah* (Amb.); *ponélo* (Gor.); *bokungo* (Buol); *banga* (Mak., Bug.); *lata banga* (Sawu); *hénak* (Rote); *yaäl* (Tanimbar); *buro-buro* (Ternate). Dina basa Inggris dipiwanoh *Fragrant Screwpine*.

## Ciri mandiri 
jmpl|kiri|180px|Cucuk daun ngeluk ka handap
Tangkal jangkungna bisa nepika 1500&nbsp;cm/15 m. Ngarangkadak loba dahanna, katempo kawas wadah lilin; Cagak dahan remen *dikotomus* (nyagak dua tuluy nyagak deui), *trikotomus*, aya ogé henteu tangtu. Akar tunjang loba jeung kandel, bijil tina tangkal palebah anu handapna. Kelir Tangkal remena coklat kulawu pias sakapeung kusem, dikurilingan ku urut napelna daun. Tengah-tengah tangkalna henteu pejel tapi aya liang.

jmpl|kiri|180px|Roset daun jeung buah ngora
Daun-daun paranjang kawas pedang, 1–2&nbsp;m × 4-7&nbsp;cm, ngumpul rapet di tungtung tangkal, dina 3 baris ngentep  kawas *spiral*. Daunna anu geus kolot nilep tuluy ngagapuy ka handap, ieu salahsahiji ciri mandiri tina tangkal pandan. Tungtung daun méncos kawas pecut, palebah handapna kelir héjo ngora, di kénca jeung katuhu di tungtung tulang daun tengan carucukan  panjang 3-5&nbsp;cmmm, bodas tungtungna semu hideung, ipis, rada ngeluk. Cucuk anu aya dina tulang daun (palebah tengah) di puhuna ngareluk ka handap beuki ka tungtung ngarelukna kaluar. 

Sakumaha baraya deukeutna, pandan cucuk, pandan laut ilaharna hirup di sisi basisir, di tukangeun *formasi* *Leuweung laut. *Sanajan jarang, pandan ieu kapanggih ogé hirup di tempat anu jauh ti cai laut.*

## Mangpaat
Luyu sareng Ngaranna (*odorifer*; Lat.: *odor*, babauan, *fere*, ngaluarkeun/mawa), pandan ieu hususna dimangpaatkeun *panicle*/malai kembang nulalaki anu bauna seungit, pikeun nyeungitan kamar; baju; minyak seungit; jeung ogé tuangeun. Salumpit kembangna ditunda dina lomari atawa wadah baju, seungitna bisa sabulaneun.

Tina seludang kembangna bisa diékstrak ngahasilkeun sarupaning minyak seungit anu sok disebut *kevda oil*.

Di Maladewa, buahna sok ditaruang, hususnya dina usum paceklik. Buahna dituang langsung, disayur, iarah sari patina, arta diolah jadi kuéh-kuéh jeung manisan. Dauna dianyam menjadi samak., dimangpaatekun pikeun ngubaran  sakit kuning jeung gangguan *ati* jeung sajabana.

Pandan laut remen katempo hirup liar; tacan aya laporan ieu tangkal ngahaja dipelak tur dibudidayakeun kemungkinan baru dilakukan di India.

## Jinis anu sarua 
Pandan cucuk (*Pandanus tectorius*) dedegan tangkalna sarimbag jeung pandan laut; kitu deui, habitatna kurang lebih sarupa ogé lumrah kapanggih hirup di ékosistem basisir. Bédana ngan saeutik,  *P. tectorius* daunna cucukan ukuran leuwih leuti kelirna semu héjo, cucuk ( *P. odorifer*) ukuranna leuwih gedé sarta kelirna leuwih bodas tur semu héjo. . Malai/manggar kembang anu jalu *P. tectorius* seungit pisan, ngan teu lila  2-3 poé sedengkeun (manggar  *P. odorifer* seungitna bisa nepika sabulan)

## Tutumbu ka luar
* Flowers of India: *Kewda*.
* Spice pages: Pandanus (*Pandanus odoratissimus* L.f.) (kandungan kimia minyak wangi)
* Filipino Herbs: *Pandanus odoratissimus'' L.f. 

## Dicutat tina