Gandrum

**Gandrum**; sorgum;  (*Sorghum* spp.) nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawargga Poaceae.

## Ngaran séjén
Ngaran daérahna,kayaning : *jaba bĕndil, jaba bĕngkok* (Bat.); *jagung roté, jawaras, gandum, gĕndum* (Mly.); *jaguĕng garai, gandun* (Mink.); *jagung cĕtrik, gandrum, gandrung, goel* (Sd.); *cantél, gandum, jagung cantél, j. inda, j. pari, oncér* (Jw.); *jhaghung bhulir, oncér* (Md.); *batara tojéng* (Mak.); *bata* (Bug.); *sĕla* (Flores); *dela* (Solor); *péla’ dae’, péla hik* (Rote); *téraé hawu* (Sawu); *wataru hamu* (Sumba); jeung réa-réa deui.

## Kandungan kimia jeung kagunaan
Gandrum ogé ngandung serat:fiber teu larut cai atanapi serat kasar sareng serat pangan, masing-masing ageungna 6,5% - 7,9% tur 1,1% - 1,23%. Kandungan protein ogé saimbang sareng jagong gedéna 10,11% sedangkeun jagongmah 11,02%.

Kitu ogé sareng kandungan pati gedéna 80,42% sedengkeun kandungan dina jagong 79,95%. Hanjakalna, tipung gandrum kurang dipikaresep alatan henteu mibanda gluten sapertos anu aya dina tipung tarigu. Masyarakat Indonésia geus karung mikaresep kana tipung tarigu, alatan kandung gluten anu loba, gluten ieu anu ngawangun adonan emih jeung roti jadi élastis.

Sok padahal Loba teuing ngonsumsi bahan pangan anu ngandung *gluten* ogé henteu alus pikeun kaséhatan, alatan bisa ngabalukarkeun *celiac desease*. Malahan ieu mangrupi salah sahiji jalan kaluar tina  ayana alternatif tipung anu leuwih sehat pikeun dikonsumsi tayalian tipung gandrum.

## Budidaya gandrum
Gandrum kagolongkeun tutuwuhan  anu gampil dibudidayakeun kituna waragad anu dikaluarkeun pikeun ngurusna kaitung murah katut bisa dipelak  tumpangsari jeung tutuwuhan séjén, kayaning: paré huma, kadelé, kacang taneuh  atawa bako, tangtuna ogé bisa dipelak sacara monokultur. Dina  sakali melak, gandrum bisa dipanén leuwih ti sakali ku kituna gandrum kasebut tutuwuhan  anu mibanda produktivitas alus. Daérah budidayana gandrum lega pisan, gandrum bisa hidup ti mimiti daérah landeuh nepika daérah tonggoh kalayan iklim tropis-garing nepika iklim baseuh.

Di Indonesia, daérah anu melak gandrum kawilang loba. Kiwari, daérah anu ngahasilkeun gandrum mimiti ti  Jawa Tengah (Pati, Demak, Wonogiri, Grobogan), Yogyakarta (Gunung Kidul, Kulon Progo), Jawa Timur (Lamongan, Bojonegoro, Tuban, Probolinggo), nepika sawaréh daérah di Nusa Tenggara Barat jeung Nusa Tenggara Timur.  Sorgum kaasup tutuwuhan prioritas kadua pikeun petani di Nusa Tenggara Timur saenggeus tangkal  jagong, alatan sagigireun gandrum bisa dipelakk dina lahan-lahan anu teupati subur, saperti halodo leuwih panjang, irigasi kurang, tutuwuhan sorgum ogé bisa dimangpaatkeun salaku parab ingon-ingon. .

## Spésiés 
* *Sorghum almum*
* *Sorghum amplum*
* *Sorghum angustum*
* *Sorghum arundinaceum*
* *Sorghum bicolor* (Cantel, durra, milo)
* *Sorghum brachypodum*
* *Sorghum bulbosum*
* *Sorghum burmahicum*
* *Sorghum controversum*
* *Sorghum drummondii*
* *Sorghum ecarinatum*
* *Sorghum exstans*
* *Sorghum grande*
* *Sorghum halepense*
* *Sorghum interjectum*
* *Sorghum intrans*
* *Sorghum laxiflorum*
* *Sorghum leiocladum*
* *Sorghum macrospermum*
* *Sorghum matarankense*
* *Sorghum miliaceum*
* *Sorghum nitidum*
* *Sorghum plumosum*
* *Sorghum propinquum*
* *Sorghum purpureosericeum*
* *Sorghum stipoideum*
* *Sorghum timorense*
* *Sorghum trichocladum*
* *Sorghum versicolor*
* *Sorghum virgatum*
* *Sorghum vulgare*

File:Benin - Tchouk photo 7.jpg
File:Ybsgm 2b (7707848650).jpg
File:Wikiourembaya2.jpg
File:Women pounding Soghum in Pader in the afternoon.jpg
File:Ponk and sev.jpg
File:Natural history (1919) (14595282107).jpg

## Tutumbu ka luar 
* FAO Report (1995) "Sorghum and millets in human nutrition"
* FAO "Compendium on post-harvest operations" — Contains discussion on origin, processing and uses of sorghum 
* Alternative Field Crops
* ITIS 42106  2002-09-22
* ICRISAT 
* Grain Sorghum Irrigation 
* Sorghum on US Grains Council Web Site
* National Grain Sorghum Producers
* National Sweet Sorghum Producers and Processors Association
* http://www.grains.org/galleries/default-file/Sorghum%20Handbook.pdf  - Sorghum Handbook
* Sorghum Growth Stages 
* Sequencing of the Sorghum Genome by Methylation Filtration
* Risk management of cyanide (prussic acid) and nitrates in sorghum crops
* Preliminary assembly and annotation of sorghum bicolor genome

## Referensi