open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
SMKS NU Ghofarona Pusakanegara

**SMKS NU Ghofarona Pusakanegara** nyaéta Sakola Menengah Kajuruan Swasta anu aya di Kabupatén Subang. Alamat lengkepna di By Pass Kebondanas ( Sebelah Timur Kantor Camat) Pusakajaya Kab. Subang, Kalurahan/Désa Kebondanas Kacamatan Pusakajaya, Kabupatén Subang, Jawa Kulon kalawan nomor NPSN 20253302.
SMKS Al Munawaroh Sukasari

**SMKS Al Munawaroh Sukasari** nyaéta Sakola Menengah Kajuruan Swasta anu aya di Kabupatén Subang. Alamat lengkepna di Jl. Raya Pantura Kebonsari No. 17 Sukasari, Kalurahan/Désa Sukareja Kacamatan Sukasari, Kabupatén Subang, Jawa Kulon kalawan nomor NPSN 20217027.
SMK Bina Bangsa Subang

**SMK Bina Bangsa** nyaéta Sakola Menengah Kajuruan Swasta anu aya di Kabupatén Subang. Alamat lengkepna di Jl. Raya Pusakaratu No. 17 Dusun Pusakajati Rt. 07 Rw. 02, Kalurahan/Désa Pusakaratu Kacamatan Pusakanagara, Kabupatén Subang, Jawa Kulon kalawan nomor NPSN 69952443.
Basa Aabinomin

**Basa Aabinomin** nyaéta basa wewengkon anu aya di Indonésia. Panyaturna aya di 1 propinsi nyaéta propinsi Papua, nu dumuk di 1 kabupaten/kota.
SMKS Al-Husna Subang

**SMKS Al-Husna** nyaéta Sakola Menengah Kajuruan Swasta anu aya di Kabupatén Subang. Alamat lengkepna di Jl. Raya Cisalak Rt.01/01 Cigadog Cisalak, Kalurahan/Désa Cigadog Kacamatan Cisalak, Kabupatén Subang, Jawa Kulon kalawan nomor NPSN 57580133.
Basa Bajo

**Basa Bajo** nyaéta basa wewengkon anu aya di Indonésia. Panyaturna aya di 7 propinsi nyaéta propinsi Jawa Wétan, Sulawesi Tengah, Sulawesi Kidul, Sulawesi Tenggara, Gorontalo, Nusa Tenggara Kulon, Nusa Tenggara Wétan, nu sumebar di 19 kabupaten/kota.
Basa Bakumpai

**Basa Bakumpai** nyaéta basa wewengkon anu aya di Indonésia. Panyaturna aya di 2 propinsi nyaéta propinsi Kalimantan Tengah, Kalimantan Kidul, nu sumebar di 3 kabupaten/kota.
Basa Bali

**Basa Bali** nyaéta basa wewengkon anu aya di Indonésia. Panyaturna aya di 5 propinsi nyaéta propinsi Lampung, Bali, Kalimantan Tengah, Sulawesi Tenggara, Nusa Tenggara Kulon, nu sumebar di 22 kabupaten/kota.
Basa Bugis

**Basa Bugis** nyaéta basa wewengkon anu aya di Indonésia. Panyaturna aya di 11 propinsi nyaéta propinsi Riau, Jambi, Lampung, DKI Jakarta, Kalimantan Kidul, Kalimantan Wétan, Kalimantan Kalér, Sulawesi Tengah, Sulawesi Kidul, Nusa Tenggara Kulon, nu sumebar di 33 kabupaten/kota.
Halteu Gunung Putri

**Stasiun Gunung Putri (GPI)** nyaéta stasiun karéta api anu dibangun di Gunung Putri, Gunung Putri, Bogor. Stasiun nu aya di tingkat kaluhuran +115 m ieu kaasup ka Daérah Operasi I Jakarta. Halteu ieu ngan boga jalur karéta api.

## Rujukan 
## Tumbu kaluar 
 Situs Resmi PT Kereta Api Indonesia
Ahdi A.W.

**Achdi Atmawiria** (), atawa **Ahdi A.W.**, mangrupa salah sahiji sastrawan Sunda jeung jurnalis media. Ahdi A.W. katelah ku ngaran sandina, nyaéta **Andjasmara**.

## Biografi 
Ahdi A.W. dilahirkeun di Bandung, 6 Mei 1921. Anjeunna sempet nuluykeun studi ka Sakola Téhnik (*Ambachtschool*). Minatna kanggo nyerat, utamina sastra guguritan dikembangkeun saatos anjeunna dibimbing ku R. Imbi Jayakusuma, jeung Moh. A. A. Affandie, salah sahiji pangasuh *Sinar Pasundan*.

Di jaman pendudukan Jepang, Ahdi jadi anggota Pembela Tanah Air (PETA). Ahdi ogé lebet ka Laskar Rakyat anu memperjuangkeun Kota Bandung nepi ka peristiwa Bandung Lautan Api. Saatos jaman Kemerdekaan, anjeunna jadi redaktur surat kabar *Padjajaran* (1948). Di taun 1950, Ahdi jadi bagian ti redaksi *Sipatahoenan*. Di taun 1964, Ahdi jadi wakil pamingpin direksi di surat kabar basa Indonésia *Harian Karya*. Di samping éta, di taun 1971, Ahdi mingpin redaktur surat kabar *Berdikari* (anu ayeuna jadi *Bandung Pos*). Di tahun anu sami, Ahdi mingpin ogé surat kabar *Giwangkara*.

## Karya sastra 
Salian pangalaman jadi redaktur di sababaraha surat kabar, Ahdi miboga pangalaman di widang sastra Sunda. Sababaraha seratanna atos dipedalkeun di majalah jeung surat kabar. Salah sahiji hasil karya sastra sempet dipedalkeun dina wangun buku, di antarana:

# *Nonoman Berjuang* (*Pemuda Berjuang*, 1946)
# *Puspa Reuma* (*Gadis Ladang*, 1965)
# *Mustika Cicaléngka* (1965)
# *Kajiret ku Kelét* (*Terjerat oleh Lirikan,* 1968)

## Rujukan
Abubakar Jayadiningrat

**Aboebakar Djayadiningrat** mangrupa juru basa dina kantor Konsultan Walanda nu aya di Jeddah dina taun 1884 nepi ka 1912. Saatos pénsiun dina juru basa, anjeuna diangkat jadi Wakil Konsul Walanda nu aya di Mekah. Anjeuna mangrupa salah sahiji putra Radén Adipati Aria Natadiningrat anu kungsi ngajabat jadi Bupati Pandéglang. Dua pun lanceukna, nyaéta Radén Adipati Sutadiningrat (Soetadiningrat) jeung Radén Bagus Jayawinata (Bagoes Djayawinata), kungsi ngajabat jadi Bupati Sérang. Radén Bagus Jayawinata mangrupa ayah dari Radén Adipati Aria Ahmad Jayadiningrat, Prof. Dr. Huséin Jayadiningrat, sarta Radén Hasan Jayadiningrat.

## Rujukan
Ardi HS

**Ardi HS** () nyaéta pamaén sandiwara sarta pamaén pilem. Lulusan ti Sakola Rakyat (SR) taun 1916. Saacan anclum ka dunya perpanggungan antawis taun 1920-1924, anjeunna kungsi gawé jadi *wagen mandoor* di Stasiun Cikampék sabari dadagangan és.

## Rujukan 
## Tumbu kaluar 
*
Ahmad Wiranatakusumah

**Letjen (purn.) Achmad Wiranatakusumah** () mangrupa sala sahiji tentara anu kungsi mangku jabatan salaku Kepala Misi Pengembalian Irian Barat ti Walanda, Panglima Kostrad, jeung Sekretaris Jenderal Dewan Pertahanan Keamanan Nasional. Riwayat atikan formalna dikawitan ti ELS nu aya di Bandung. Saatos réngsé sakola ELS taun 1938, anjeunna ngalajeungkeun sakola ka Lyceum di Jakarta salami 4 taun nepi ka 1942. Dina munggaran révolusi, anjeunna kungsi kaamanahan jadi Komandan Batalyon 3 nu kawengku dina Divisi 1 Badan Keamanan Rakyat (BKR) anu katelah "Batalyon Ahmad", tuluy jadi Komandan Batalyon 26, Brigade Guntur dina taun 1947, ogé jadi Komandan Batalyon 3, Brigade Infanteri 13/Siliwangi anu kungsi pindah ka Yogyakarta jeung aktif ngéléhkeun pemberontakan PKI di Madiun.

Salian ti éta, anjeunna kungsi jadi Inspektur Akademi Militer di Yogyakarta taun 1949, ogé Komandan Brigade G di Kalimantan Barat taun 1950, Komandan Brigade Pendaratan Pasukan Amfibi di Maluku taun 1951, Kepala staff jeung naék jadi Komandan Sektor Cianjur dina taun 1952. Dina taun 1953, jadi Komandan Resimen Infanteri 8 jeung T&T III Siliwangi, Bogor. Teu ngan ukur sakitu, anjeuna ogé kungsi ngiring salaku anggota misi persiapan pasukan PBB di Gaza, Sinai, Timur Tengah anu lumangsung dina taun 1956. Tuluy disambung jadi Staff Umum Angkatan Darat (SUAD) jeung pembantu Menteri untuk Stabilitas Umum dina taun 1958, Perwira menengah dbp KSAD taun 1959.

Kanggé nambahan élmuna di widang militér, Kang Ahmad ngiring palatihan tuluyna di *U.S. Army Command and General Staff College* di Fort Leavenworth, Kansas, Amerika Serikat ti taun 1959 nepi ka 1960. Saatos éta, anjeunna tuluy kapercanten jadi Kepala Staff Korps Tentara 1/Cadangan Umum AD dina taun 1961 jeung jadi Kepala Staff Pasukan Gabungan "Mandala" ngarebut Irian Barat dina taun nu sami. Tuluy kapercanten ogé jadi Kepala Misi Mulangkeun Irian Barat ti Walanda dina taun 1962 nu ngajadikeun anjeunna naék pangkat jadi Kepala Kostrad ti kawit taun 1963 dugi taun 1966, jeung naék deui jadi Panglima Kostrad salami 2 taun nepi ka taun 1967 tuluy jadi Perwira Tinggi dbp SUAD taun 1968.

Sok sanajan teu anom deui, Kang Ahmad masih mangku jabatan anu ahéng dina widang kemilitéran, lepas ti Perwira Tinggi dbp SUAD, dua taun saatosna, nyaéta dina taun 1970, anjeunna kenging deui kapercantenan jadi Kepala Lembaga Pengkajian Strategi AD. Saatos éta, lajeung nyepeng amanah jadi Deputi Sekjen Dewan Pertahanan Kéamanan Nasional antara taun 1974 jeung 1978, tuluy naék jadi Sekjen Dewan Pertahanan Kéamanan Nasional nepi ka taun 1986. Pungkasna, anjeunna pensiun kalayan pangkat Letnan Jenderal.

## Rujukan
Abéng Sunarya

**Abéng Sunarya bin Jauhari**, dikenal ogé **Abah Sunarya** (gumelar di Bandung, 2 Januari 1920 ― tilar dunya di Bandung, 1988) mangrupa dalang wayang golék Purwa. Lian jadi dalang, anjeuna ogé ngadamel wayang golék. Abéng Sunarya kungsi jadi anggota pengurus Yayasan Padalangan jeung PEPADI di Kabupatén Bandung.

Abéng Sunarya atos akrab dina dunya padalangan ti leutik ku sabab pun bapana, Juhari bin Artasim, mangrupa dalang wayang golék. Abéng Sunarya mula-mula diajaran ku bapana nepi ka taun 1938. Saatos bapana tilar dunya, Abéng Sunarya mimiti diajar padalangan ka dalang Atmaja Cilebar. Dina taun 1940, Abéng Sunarya angkat ka Tegalega jadi diajaran ku dalang R.U. Partasunda. Abéng Sunarya mimiti tampil jadi dalang di taun 1944, sarta namina tuluy kasohor tina éta.

Abéng Sunarya atos jadi dalang wayang golék nu kasohor di taun 1950. Taun 1970 nepi ka 1980-an, Abéng Sunarya diundang jadi dalang di luar negeri, di antarana di Perancis sarta Swédia (1985). Lian jadi dalang wayang golék, Abéng Sunarya ogé ngadamelan waysng golék. Dina taun 1957, Abéng Sunarya ngadirikeun Padépokan Pusaka Giri Harja, anu aya di Kampung Jelekong, Ciparay, Bandung, salaku tempat kursus ngadalang wayang golék Purwa. Loba muridna anu hasil jadi dalang nu kasohor, di antarana putrana. Ti 13 jalmi nu diajar anjeuna, 5 di antarana jadi dalang wayang golék nu kasohor, nyaéta Adé Kosasih Sunarya (Giriharja 2), Asep Sunandar Sunarya (Giriharja 3), Ugan Sunagar Sunarya (Giriharja 4), Idén Subasrana Sunarya (Giriharja 5), jeung Agus Supangkat Sunarya (Giriharja 6).

## Rujukan
Plato

**Plato** nyaéta saurang inohong mashur dina widang *filosof*, pamikirannana jadi cikal bakal tina kahirupan élmu filsafat di nagara-nagara beulah ti kulon kitu ogé kana filsafat dina ageman Islam.
Ngaran Plato nu kasohor téh aslina Aristokles, nu pihartieuna jalma nu kapilih.

## Kahirupan munggaran
Plato téh saurang katurunan bangsawan mangsa harita, gumelar di Athena kurang leuwih taun 427 SM kalawan tilar dunya dina taun 347 SM.

## Dicutat tina
Aoh K. Hadimaja

**Aoh Karta Hadimadja** () nyaéta panyair sarta pangarang anu karyana ngagunakeun basa Indonésia. Anjeunna mangrupa salah sahiji panulis sajak dina *Pujangga Baru*. Hadimadja kungsi jadi panarjamah di *Keimin Bunka Shidosho* () jeung Sticusa (*Stichting voor Culturule Samenwerking*, ), rédaktur di *Mimbar Umum* jeung Badan Penerbit Pustaka Jaya, panyiar radio Hilversum jeung BBC London, sarta wartawan di *Starweekly* jeung PIA. Puisi nu dijieun Hadimadja di antawisna *Pecahan Ratna* jeung *Di Bawah Kaki Kebesaran-Mu* (1952, dipedalkeun di majalah *Panca Raya*). Anjeunna ogé nulis carita pondok nu dipedalkeun dina *Manusia dan Tanahnya* jeung ''Beberapa Paham Angkatan'45* (1952). Karya-karyana nu kasohor di antawisna *Seni Mengarang*, *Aliran Klasik, Romantik dan Realisme Kesusasteraan* (1972), *Poligami* (1975), *Terhamparlah Darat yang Kuning dan Laut yang Biru*, sarta *Manusia Terasing'' (1977).

## Rujukan
Agus Djaya

**Radén Agoes Djajasoeminta** atawa **Agus Djaya** (gumelar di Pandéglang, 1913 – tilar dunya di Bogor, 23 Méi 1990) nyaéta saurang guru jeung palukis anu katelah di Jawa Kulon. Anjeunna katelah salaku palukis anu mawa inspirasi tina pawayangan, jeung nu ngadegkeun Persatuan Ahli Gambar Indonesia, anu mayungan seniman rupa Indonésia dina jaman pangawasaan Belanda.

## Biografi 
Agus Djaya gumelar di Pandéglang, 23 Méi 1990. Anjeunna ngalakonan studi di HIS (1926), dilajengkeun di MULO (1930). Agus Djaya kungsi ogé ngalajengkeun pendidikanna di MLS (Sakola Pertanian Menengah), dilajeng di HIK nepi lulus di taun 1934.

## Rujukan
Pinangsori, Tapanuli Tengah

**Pinangsori** nyaéta salah sahiji kacamatan di Kabupatén Tapanuli Tengah, Propinsi Sumatra Kalér , Indonésia.
Pythagoras

**Pythagoras** nyaéta surang *filsuf* sarta *matematikus* Yunani, filsafat sarta pamikiranna méré pangaruh gedé kana pamikiran Plato sarta Aristoteles. Pythagoras gumelar di pulo Samos, kolotna Mnesarchus tukang dagang nu asalna ti daérah Tyre.
Pythagoras ngayakeun lalampahan ka Mesir, nu maksudna pikeun nyuprih elmu ti imam-imam di Mesir. ku lantaran kapinteran Pythagoras imam-imam di Mesir ngarasa teu sanggup narima Pythagoras jadi muridna, panungtunganna Pythagoras ditarima jadi murid ku imam ti Thebe.

Salila lalampahanna Pythagoras kungsi nempo kajaiban dunya buhun (kuna), salah sahijina kuil Hera nu perenahna di koka tempat manéhna gumelar sarta Ephesus nu perenahna di Turki. Nincak umurna 18 taun Pythagoras panggihjeung Thales, saurang aki-aki nu ngawanohkeun manéhna jeung Matématika ngaliwatan cukang lantaran muridna (anaximander).
Bérés ngalalana nyuprih élmu, Pythagoras balik deui ka Samos nuluykeun deui néang kapanasaran ngeunaan *filsfat* kalawan nyambi jadi guru pikeun anak Polycartes.
Pythagoras pindah ka kota Crotona di Italia Kidul, di dieu manéhna ngadegkeun hiji mashab pamikiran nu katelah “*mazhab Pythagorean*”.
Pamikiran nu pang pentinga ti mazhab Pytagoréan, cenah bilangan sarta angka téh sagala-galana, *bilangan* dibédakeun kana bilangan *jangkep* jeung *ganjil*; bilangan *terbatas* jeung bilangan *tak terbatas*.

## Dicutat tina
## Daftar pustaka 
#
#
#
#
Ajam Syamsupraja

**Adjam Djamaluddin Sjamsupradja** (gumelar di Bungbulang, Garut, 27 Désémber 1929) mangrupi salah sahiji tokoh kadaérahan. Ngawitan anjeuna diwulang di HIS Pasundan jeung Budi Priyayi di Garut, ngan nepi kelas V, ku margi kabujeng sumping panjajah ti Jepang. Tuluy namatkeun Sakola Rakyat di Garut taun 1944, lajeng SMP di Sukabumi, upami SMA-na di SMA Perjuangan Bandung taun 1951. Anjeuna ogé kungsi ngiring atikan Akademi Wartawan di Jakarta antara taun 1952 jeung 1953. Waktu diwulang di SMP, anjeuna ogé kalebet anggota Tentara Republik Indonésia Pelajar (TRIP) di Garut jeung Tasikmalaya. Di Sukabumi, anjeuna ngiring ngabantosan Brigade Jaya Pangréngot pimpinan Sugiharto sakantenan ngiring SMP Darurat. Taun 1949 pindah ka Banten ngabantosan Batalion III CPM. Taun 1950 pindah deui ka Bandung di Kantor Urusan Demobilisasi Pelajar (KUDP) sakantenan neraskeun SMA na di SMA Perjuangan. Kalungguhanna kana kabudayaan jeung kamasyarakatan ngagerakkeun haténa kanggé jadi reporter di s.k *Sipatahoenan*, ogé nulis esai di majalah *Sunda* pimpinan M.O Kusman, jeung mingguan *Panghegar*. Dina taun 1956-1957, anjeunna ngedalkeun manglé leutik nganggé basa Sunda nu namina *Utusan Sunda*. Taun 1965 anjeuna ngabantosan Ayip Rosidi nerbitkeun *Mingguan Sunda*. Taun 1972 nepi ka 1975 kapercanten jadi pamingpin umum s.k *Sipatahunan*.

Lampah organisasi dikawitan waktu anjeuna jumeneng di SMP, nyaéta pas jadi anggota Ikatan Pelajar Indonesia (IPI) taun 1947, jeung Pengurus Persatuan Pelajar Taman Siswa dina taun nu sami. Taun 1954 nepi ka 1957, kapercanten mangku jabatan salaku pupuhu Organisasi Pemuda Nonoman Sunda. Salian ogé jadi Sekjen Front Pemuda Sunda antara taun 1956 dugi taun 1957. Dina taun nu sami, nyaéta taun 1957, anjeuna katéwak jeung dilebetkeun ka penjara ku margi jadi anggota Dewan Komando Pemuda Sunda hasil Kongres Pemuda Sunda anu lumangsung taun 1956 jeung karék kaluar taun 1961. Ti taun 1963 nepi ka 1985 kapilih jadi pengurus besar Paguyuban Pasundan, taun 1974 dugi 1984 jadi pupuhu Yayasan Atikan Pasundan jeung taun 1983 kapilih jadi pupuhu Paguyuban Pasundan anu dihasilkeun tina kongres nu diayakeun di Sukabumi. Namung ku margi teu meunang dukungan ti pamaréntah Jawa Barat, jabatan pupuhu éta teu kungsi kajantenan. Taun 1966 nepi ka 1970 ngajabat salaku Sékjén Galura Sunda. Ti kawit taun 1989 anjeuna jadi pupuhu Yayasan Panglawung Tembang Sunda Pamager Asih nepi ka pupusna taun 1997 di Bandung. Anjeuna ogé katelah Sesepuh Kawargian Kandangwesi ku orang Bungbulang, Garut.

## Rujukan
Stasion Nambo

**Stasion Nambo (NMO)** nyaéta stasion karéta api kelas III/leutik anu perenahna di Bantar Jati, Klapanunggal, Bogor. Stasion anu aya dina tingkat kaluhuran +114 méter ini kaasup ka Daérah Operasi I Jakarta sarta mangrupa stasion pangwétanna di Kabupatén Bogor. Sanajan stasion ieu ngaranna Nambo, stasion ieu perenahna lain di Désa Nambo, tapi di beulah kulon Désa Nambo.

Stasion ieu, jeung tilu stasion nu lainna di jalur ieu, mangrupa stasion anyar lantaran karék diresmikeun di taun 1997. Awalna, jalur ieu rék dijieun ngabuleud, ti Cikarang nepi ka Parungpanjang. Rencana ieu kapaksa ditunda lantaran krisis ékonomi 1997. PT Kereta Api Indonesia ngaoperasikeun KRD Tanahabang-Nambo di taun 2002. Karéta ieu ngan beroperasi nepi ka taun 2007 lantaran bocorna kauntungan PT KA lantaran loba panumpang nu teu mareuli tikét.

Mimiti 4 Désémber 2013, dioperasikeun karéta api barang angkutan semén ti Nambo ka Kalimas. Dina kamekaranana, layanan ieu tuluy diperpanjang nepi ka Banyuwangi Baru. Mimiti 1 April 2015 stasion ieu geus ngalayanan KRL Commuter Line anu berangkat 9 kali sapoé kalawan ruteu Nambo–Depok/Angké.

Stasion anu mangrupa stasion ujung ieu miboga dalapan jalur karéta api. Wangunan stasion ieu mirip jeung villa. Arsitéktur stasion ieu ogé mirip jeung Stasion Cibinong.

## Layanan karéta api 
### KRL Commuter Line 
*Yellow Line* (Nambo *branch*), jurusan Angké

### Barang 
* KA Semen Tiga Roda, jurusan Kalimas nyambung ka Banyuwangi (pikeun ka Banyuwangi teu beroperasi unggal poé)
* KA Babarandék, jurusan Cigading

## Galéri 

Papan nama Stasiun Nambo; Juli 2015.jpg|Papan ngaran Stasion Nambo

## Rujukan 
## Tumbu kaluar 
*  Situs resmi KCI jeung jadwal KRL taun 2018
Azték

**Aztéc** nyaéta hiji kahirupan buhun dina mangsa  Mesoamerica nu mekarkeun di puseur Mexico ti taun 1300 nepi ka 1521 kalénder christian. Masarakat Aztéc diwangun ti sagala rupa suku anu nyicingan wewengkon puseur Mexico, hususna  tina bangsa-bangsa nu ngaggunakeun basa  *Nahuatl*  nu  loloba nyicingan  wewengkon  *Mesoamerica* ti abad ka-14 nepi ka abad ka-16. *Peradaban* Aztéc diwangun tina sababaraha kota (*altepetl*). Kota nagara Tlacopan ieu saméméhna hiji nagara bagian ti Kakaisaran Tepanek nu puseur dayeuhna di kota Azcapotzalco. Sanajan kitu hal ieu  mindeng dipaké nyebut  hususna ka urang  Mexica Tenochtitlan, istilah Aztec ogé dipaké sebutan  umum pikeun nagara kota jeung masarakat Nahua di daérah Mexico tengah dina waktu *pre*-Spanyol sarta dina mangsa  *kolonialisme* Spanyol  (1521-1821). Harti Aztéc kitu deui urang  Aztec geus lila jadi topik ilmiah ti saprak elmuan urang Jerman, Alexander von Humboldt, nu ilahar dipaké dina munggaran abad ka-19. Kalawan alesan nu sarua,  anggapan ngeunaan  "peradaban Aztéc" kudu dipikaharti minangka salah sahiji wengkuan husus tina peradaban  umum Mesoamerica.

Ti saprak abad ka-13, Lebak México geus jadi puseur nu padet pangeusina jeung kamekaran kota-sarikat.  Kakawasaan ieu téh hiji kakawasaan kolektor upeti anu di*legakeun* *hegemony* pangaruh pulitikna nepika tempat anu jauh ti Lebak Mexico ku cara nalukkeun nagara-nagara séjén kota di sadaya Mesoamerica di ahir umur Pascaklasik.  Nu Aztec kakawasaan kabentuk dina 1427 salaku hiji ukhuwah kota state of Tenochtitlan, kota state- of Texcoco, jeung kaayaan kota Tlacopan. Katilu kota nagara sekutu demi ngéléhkeun jalma Tepanek kota-state Azcapotzalco anu dikawasa Lebak Mexico. Teu sabaraha lila saterusna, Texcoco jeung Tlacopan lowered gelar pikeun jadi junior batur sapagawéan dina guild, jeung Tenochtitlan jadi nu paling kuat.  Kakawasaan ieu ngembangna nu jangkauan sahiji daya-na ku ngagabungkeun komérsial jeung militér nalukkeun.  Nu Aztec kakawasaan teu an empire wewengkon control wewengkon ku cara nempatkeun hiji garnisun-a garnisun militer dina jumlah badag di propinsi nu ngawasa, tapi rada hiji kakawasaan nu dikawasa nagara-kota-nagara bawahan-na ku ngabina silaturahim jeung pamingpin bawahan nya ngaliwatan nikah antarwangsa pangawasa, jeung ku nyebarkeun idéologi tina kakawasaan ka kota-nagara bawahan-na.  Kota-nagara bawahan anu wajib hadir upeti ka Kaisar Aztecs anu disebut *Huey Tlatoani* salaku stratagem ékonomi pikeun ngawatesan komunikasi jeung dagang antara nagara kira-kira éta nu ngajadikeun nagara ieu kapaksa ngandelkeun puseur pikeun meunangkeun barang méwah.  Mandala daya tina kakawasaan stretched jauh kana juru kidul Mesoamerica ngaliwatan nalukkeun kota-nagara nu aya dina jauh ngahontal sajauh kidul salaku Chiapas jeung Guatemala, kitu ogé ngawengku wewengkon Mesoamerica ti basisir Pacific ka basisir Samudra Atlantik.

## Dicutat tina
Adian Koting, Tapanuli Kalér

**Adian Koting** nyaéta salah sahiji kacamatan di Kabupatén Tapanuli Kalér, Propinsi Sumatra Kalér, Indonésia.
Kalkum

**Kalkum** nyaéta unggas nu asalna tina kulawarga Meléagrididaé, dina sirah jeung beuheungna  teu mibanda bulu, sarta teu bisa hiber jauh ngan saukur ngageleber teupati jauh tina luhureun taneuh. Kalkum  nu ilahar dipiara hirupna dina kandang, kalkum nu liar hirup di leuweung mah  sok ngadon meuting dina dahan tatangkalan.
Kalkum aslina ti leuweung nu aya dinagara Amérika serikat katut México, kiwari kalkum geus nyebar kasakuliah dunya sarta loba numiara pikeun diarah dagingna. Kadaharan kalkum kawilang henteu hésé, kayaning sisikian, kacang, simeut, réptil leutik sarta dangdaunan. Dina kahirupan bareng sapopoé kalkum ngumpul sababaraha kalkum bikang jeung anakna kalawan dipingpin ku hiji kalkum jalu, kalkum mah tara liar jauh ngan ngider dihiji wilayah nugeus tangtu.

## Gallery

File:Indian Turkey Bird (domestic).JPG
File:Living turkey.jpg
File:Meleagris gallopavo displaying at Deer Island Open Space Preserve.jpg|Kalkum jalu
File:Wild_turkey.jpg
File:Meleagris ocellata -Guatemala-8a.jpg
File:Meleagris ocellata1.jpg

## Dicutat tina
Silou Kahean, Simalungun

**Silou Kahéan** nyaéta salah sahiji kacamatan di Kabupatén Simalungun, Propinsi Sumatra Kalér , Indonésia.
Tanjungbalai Kidul, Tanjungbalai

**Tanjungbalai Selatan** nyaéta salah sahiji kacamatan di Kota Tanjungbalai, Propinsi Sumatra Kalér , Indonésia.
Padangsidimpuan Tenggara, Padangsidimpuan

**Padangsidimpuan Tenggara** nyaéta salah sahiji kacamatan di Kota Padangsidimpuan, Propinsi Sumatra Kalér , Indonésia.
Thomas Alva Edison

**Thomas Alva Edison** () nyaéta élmuwan katut wirausahawan anu mekarkeun rupa-rupa pakakas penting.. Edison nyaéta saurang inohong kasohor nu mimiti manggihan *lampu bohlam* (*lampu pijar*) tina hasil panalungtikanna. Teu saeutik pamanggih Thomas Alva Edison nu masihkénéh bisa dimangpaatkeun nepi ka kiwari, kayaning *telegraf*, *fonograf*, *kinetoskop*, *alat itung*, jeung réa-réa deui nu jumlahna nepika 1093 pamanggih. Edison mangrupa élmuwan anu kawilang produktip dina jamanna, kacutat geus 1.093 patén dicekel ku manéhna, najan henteu sakabéhna mangrupa patén asli (mekarkeun patén saacanna)

## Sakola
Mangsa keur sakola Edison henteu kaasup murid calakan di kelasna, malahan mah sakolana ngan tilu bulan bedo henteu dituluykeun.

## Dicutat tina
## Baca Ogé 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Tutumbu Kaluar
* Menlo Park Museum and Edison Memorial Tower
* Thomas Edison National Historical Park (National Park Service)
* Edison exhibit and Menlo Park Laboratory at Henry Ford Museum
* Edison Museum
* Edison Depot Museum 
* Edison Birthplace Museum
* Thomas Edison House
Ciduh

**Ciduh** nyaéta cairan ékstrasélulér nu diproduksi jeung dikaluarkeun ku kalenjar ciduh dina baham. Di manusa, ciduh téh ngandung 99,5% cai ditambah éléktrolit, lendir, sél getih bodas, sél épitél (DNA nu bisa diékstraksi), énzim (kayanig amilaseu jeung lipaseu), agén antimikroba kayaning sékrétori IgA, jeung lisozim.
## Rujukan
Snap mor

jmpl|
**Snap mor** nyaéta tradisi sumebar jaring di Biak, Papua. Kagiatan snap mor bisa dipigawé waktu pasang surut, nu geus ditandaan ku angin wétan sarta curah hujan anu dominan, sarta dipigawé dina tungtung deet. Snap mor asalna tina basa Biak, nyaéta "snap" na "mor". Snap mangrupa batu karang atawa leutik nu iklas dimuara walungan, kali, jeung saluran, bari kecap mor hartosna embankment laut atawa lauk salaku gandum tina pakaya. Umumna nepi ka jalma Biak nelepon snap mor salaku kagiatan ngala babarengan waktu pasang surut ku maké jaring atawa tumbak atanapi kalawai, dilumangsungkeun di wewengkon Desa di dinya jeung biasana ogé diondang desa lianna.

## Rujukan
Carita Ibrahim

***Carita Ibrahim*** (éjahan heubeul: *Tjarita Ibrahim*) nyaéta karya sastra Sunda nu ditulis dina wangun wawacan ku Anonim. Ieu wawacan munggaran medal taun 1853 dina wangun buku citak ku penerbit  di Batavia.

## Tumbu luar 
Maca naskah digital *Ijĕ Wawatjan Tjarita Ibrahim* dina Wikisource:

* Wawatjan Tjarita Ibrahim
Wawacan Raja Darma

***Wawacan Raja Darma*** (éjahan heubeul: *Wawatjan Radja Darma*) nyaéta karya sastra Sunda nu ditulis dina wangun wawacan ku Raden Danoe Koesoemah. Ieu wawacan munggaran medal taun 1862 dina wangun buku citak ku penerbit  di Batavia.
Wawacan Petikan Bidayatussalik

***Wawacan Petikan Bidayatussalik*** (éjahan heubeul: *Wawatjan Petikan Bidajatussalik*) nyaéta karya sastra Sunda nu ditulis dina wangun wawacan ku Raden Demang Bratawidjaja. Ieu wawacan munggaran medal taun 1864 dina wangun buku citak ku penerbit Landsdrukerij di Batavia.
Wawacan Sultan Abdullah Jeung Hasan

***Wawacan Sultan Abdullah Jeung Hasan*** (éjahan heubeul: *Wawatjan Soeltan Abdoellah Djeung Hasan*) nyaéta karya sastra Sunda nu ditulis dina wangun wawacan ku Natawisastra, Mas. Ieu wawacan munggaran medal taun 1911 dina wangun buku citak ku penerbit  di Batawi.
Wawacan Basa Sunda Carita Karmaen

***Wawacan Basa Sunda Carita Karmaen*** (éjahan heubeul: *Wawatjan Basa Soenda Tjarita Karmaen*) nyaéta karya sastra Sunda nu ditulis dina wangun wawacan ku Moehamad Soeeb. Ieu wawacan munggaran medal taun  dina wangun buku citak ku penerbit  di Bandoeng.
Wawacan Hikayat Raja Asmaore

***Wawacan Hikayat Raja Asmaore*** (éjahan heubeul: *Wawatjan Hikajat Radja Asmaore*) nyaéta karya sastra Sunda nu ditulis dina wangun wawacan ku R. Soekra Atmadja. Ieu wawacan munggaran medal taun 1917 dina wangun buku citak ku penerbit  di Weltevreden.
Wawacan Lalampahan Sudagar Nulapar

***Wawacan Lalampahan Sudagar Nulapar*** (éjahan heubeul: *Wawatjan Lalampahan Soedagar Noelapar*) nyaéta karya sastra Sunda nu ditulis dina wangun wawacan ku Di Mangoen Karia. Ieu wawacan munggaran medal taun 1919 dina wangun buku citak ku penerbit Ruygrok & Co. di Batavia.
Wawacan Raga Tatalang Banda

***Wawacan Raga Tatalang Banda*** (éjahan heubeul: *Wawatjan Raga Tatalang Banda*) nyaéta karya sastra Sunda nu ditulis dina wangun wawacan ku Koesnadi Martakoesoemah. Ieu wawacan munggaran medal taun 1922 dina wangun buku citak ku penerbit  di Tasikmalaja.
Wawacan Agus Gembang

***Wawacan Agus Gembang*** (éjahan heubeul: *Wawatjan Agoes Gembang*) nyaéta karya sastra Sunda nu ditulis dina wangun wawacan ku Mas Atmadisastra & Ardiwinata K. Ieu wawacan munggaran medal taun 1923 dina wangun buku citak ku penerbit Weltevreden di Weltevreden.
Wawacan Mikat Urang ku Agama

***Wawacan Mikat Urang ku Agama*** (éjahan heubeul: *Wawatjan Mikat Oerang Koe Agama*) nyaéta karya sastra Sunda nu ditulis dina wangun wawacan ku Poeradinata. Ieu wawacan munggaran medal taun 1924 dina wangun buku citak ku penerbit  di.
Wawacan Pareumeun Obor

***Wawacan Pareumeun Obor*** (éjahan heubeul: *Wawatjan Pareumeun Obor*) nyaéta karya sastra Sunda nu ditulis dina wangun wawacan ku Hardjakoesoema, M.K.. Ieu wawacan munggaran medal taun 1928 dina wangun buku citak ku penerbit Bale Poestaka di Weltevreden.
Wawacan Ratu Sep Malih Bin Diyazin, Yilid I & II

***Wawacan Ratu Sep Malih Bin Diyazin, Yilid I & II*** (éjahan heubeul: *Wawatjan Ratoe Sep Malih Bin Dijazin, Jilid I & II*) nyaéta karya sastra Sunda nu ditulis dina wangun wawacan ku Pertama, Raden Ajoe Dewi. Ieu wawacan munggaran medal taun 1930 dina wangun buku citak ku penerbit Pangadegan di Sumedang.
Wawacan Nu Kaleungitan Caroge

***Wawacan Nu Kaleungitan Caroge*** (éjahan heubeul: *Wawatjan noe Kaleungitan Tjaroge*) nyaéta karya sastra Sunda nu ditulis dina wangun wawacan ku Bratakoesoema, R. & Poeradisastra, M.. Ieu wawacan munggaran medal taun 1931 dina wangun buku citak ku penerbit  di Batavia.
Babad (Serat) Awit Pajajaran dumugi Demak

***Babad (Serat) Awit Pajajaran dumugi Demak*** (éjahan heubeul: *Babad (Serat) Awit Padjdjaran dumugi Demak*) nyaéta buku Sunda nu ditulis ku basa Sunda karya F.L. Winter. Ieu buku munggaran medal taun 1870 dina wangun citak ku penerbit Voorneman di Soerakarta.
Carita Kapiten Marion

***Carita Kapiten Marion*** (éjahan heubeul: *Tjarita Kapiten Marion*) nyaéta buku Sunda nu ditulis ku basa Sunda karya Raden Kartawinata. Ieu buku munggaran medal taun 1872 dina wangun citak ku penerbit  di Batavia.
Katrangan lampah Sebar

***Katrangan lampah Sebar*** (éjahan heubeul: *Katrangan lampah Sebar*) nyaéta buku Sunda nu ditulis ku basa Sunda karya R.H. Moehamad Moesa. Ieu buku munggaran medal taun 1874 dina wangun citak ku penerbit  di Batavia.
Carios Supena

***Carios Supena*** (éjahan heubeul: *Tjarios Soepena*) nyaéta buku Sunda nu ditulis ku basa Sunda karya Sanoesi & Mas Wangsadipradja M. Ieu buku munggaran medal taun 1881 dina wangun citak ku penerbit  di Batavia.
Babad Pajajaran

***Babad Pajajaran*** (éjahan heubeul: *Babad Padjadjaran*) nyaéta buku Sunda nu ditulis ku basa Sunda karya Anonim. Ieu buku munggaran medal taun 1885 dina wangun citak ku penerbit  di Rotterdam.
Hikayat gareja

***Hikayat gareja*** (éjahan heubeul: *Hikajat garedja*) nyaéta buku Sunda nu ditulis ku basa Sunda karya C. Albers. Ieu buku munggaran medal taun 1892 dina wangun citak ku penerbit  di Weltevreden.
Mangle: Rupa-rupa carita reujeung conto p. Sakola Sunda

***Mangle: Rupa-rupa carita reujeung conto p. Sakola Sunda*** (éjahan heubeul: *Mangle: Roepa-roepa tjarita reudjeung conto p. Sakola Sunda*) nyaéta buku Sunda nu ditulis ku basa Sunda karya W. van Gelder. Ieu buku munggaran medal taun 1898 dina wangun citak ku penerbit  di Den Haag.
Raden Munding Laya Di Kusuma

***Raden Munding Laya Di Kusuma*** (éjahan heubeul: *Raden Moending Laja Di Koesoema*) nyaéta buku Sunda nu ditulis ku basa Sunda karya C.M. Pleyte. Ieu buku munggaran medal taun 1906 dina wangun citak ku penerbit Albreacht di Rotterdam.
Nyai Sumur Bandung

***Nyai Sumur Bandung*** (éjahan heubeul: *Njai Soemoer Bandoeng*) nyaéta buku Sunda nu ditulis ku basa Sunda karya De Ballade. Ieu buku munggaran medal taun 1910 dina wangun citak ku penerbit s'Hage di Batavia.
Serat sabda rahayu

***Serat sabda rahayu*** (éjahan heubeul: *Serat sabda rahajoe*) nyaéta buku Sunda nu ditulis ku basa Sunda karya Mas Ardiwinata. Ieu buku munggaran medal taun 1911 dina wangun citak ku penerbit  di Batavia.
Buku Bacaan 100 Paribasa

***Buku Bacaan 100 Paribasa*** (éjahan heubeul: *Boekoe Batjaan 100 Paribasa*) nyaéta buku Sunda nu ditulis ku basa Sunda karya Mas Natawisastra. Ieu buku munggaran medal taun 1912 dina wangun citak ku penerbit G. Kolff & Co di Batavia.
Carita Kelenci jeung ajag

***Carita Kelenci jeung ajag*** (éjahan heubeul: *Tjarita Kelentji djeung adjag*) nyaéta buku Sunda nu ditulis ku basa Sunda karya M. Partadiredja. Ieu buku munggaran medal taun 1912 dina wangun citak ku penerbit H.H. van Dorp & Co di Batavia.
Carios lalampahan Rd. Puradinata waktos nyaba ka Ja-Teng

***Carios lalampahan Rd. Puradinata waktos nyaba ka Ja-Teng*** (éjahan heubeul: *Tjarios lalampahan Rd. Poeradinata waktos njaba ka Dja-Teng*) nyaéta buku Sunda nu ditulis ku basa Sunda karya R. Poeradinata. Ieu buku munggaran medal taun 1912 dina wangun citak ku penerbit  di Batavia.
Sujud kana sampeanana Sang Surusejati

***Sujud kana sampéanana Sang Surusejati*** (éjahan heubeul: *Soedjoed kana sampeanana Sang Soeroesedjati*) nyaéta buku Sunda nu ditulis ku basa Sunda karya J. Kresnamoerti Alkyone. Ieu buku munggaran medal taun 1913 dina wangun citak ku penerbit  di Bogor.
Lalampahan tuan Michiel Adriaanszoon de Ruyter

***Lalampahan tuan Michiel Adriaanszoon de Ruyter*** (éjahan heubeul: *Lalampahan toean Michiel Adriaanszoon de Ruyter*) nyaéta buku Sunda nu ditulis ku basa Sunda karya Ardiwinata, R.. Ieu buku munggaran medal taun 1914 dina wangun citak ku penerbit  di Batavia.
Waw. Nyangkok, Ngadeder, sareng melakna jeruk di Cikoneng

***Waw. Nyangkok, Ngadeder, sareng melakna jeruk di Cikoneng*** (éjahan heubeul: *Waw. Njangkok, Ngadeder, sareng melakna djeruk di Tjikoneng*) nyaéta buku Sunda nu ditulis ku basa Sunda karya Adipradja. Ieu buku munggaran medal taun 1914 dina wangun citak ku penerbit Ruygroh & Co di Batawi.
Pariboga, Rupa-rupa dongeng Sunda

***Pariboga, Rupa-rupa dongeng Sunda*** (éjahan heubeul: *Pariboga, Roepa-roepa dongeng Soenda*) nyaéta buku Sunda nu ditulis ku basa Sunda karya Pleyte, C.M. (pengumpul). Ieu buku munggaran medal taun 1914 dina wangun citak ku penerbit  di Batawi.
Carita Urang Baduy

***Carita Urang Baduy*** (éjahan heubeul: *Tjarita Oerang Badoej*) nyaéta buku Sunda nu ditulis ku basa Sunda karya R. Djadjaperbata. Ieu buku munggaran medal taun 1916 dina wangun citak ku penerbit  di Weltevreden.
Buku Carita Nunggulpinang

***Buku Carita Nunggulpinang*** (éjahan heubeul: *Boekoe Tjarita Noenggoelpinang*) nyaéta buku Sunda nu ditulis ku basa Sunda karya H. Malat. Ieu buku munggaran medal taun 1917 dina wangun citak ku penerbit  di Weltevreden.
Triwangsa

***Triwangsa*** (éjahan heubeul: *Triwangsa*) nya éta buku Sunda nu ditulis ku basa Sunda karya Muhamad Mas Rais. Ieu buku munggaran medal taun 1919 dina wangun citak ku penerbit Landsdrukerij di Batavia.
Saruni sarosopan nya eta rupa-rupa dongeng pepeling

***Saruni sarosopan nyaéta rupa-rupa dongeng pepeling*** (éjahan heubeul: *Saroeni sarosopan nja éta reopa-reopa dongeng pepeling*) nyaéta buku Sunda nu ditulis ku basa Sunda karya Wadi Wasta djeung Padmadiredjda. Ieu buku munggaran medal taun 1919 dina wangun citak ku penerbit  di Batavia.
Dongeng-dongeng Sunda

***Dongeng-dongeng Sunda*** (éjahan heubeul: *Dongeng-dongeng Soenda*) nyaéta buku Sunda nu ditulis ku basa Sunda karya Moeh Saleh Mangkoe Pradja. Ieu buku munggaran medal taun 1920 dina wangun citak ku penerbit  di Weltevreden.
Wijayakusuma

***Wijayakusuma*** (éjahan heubeul: *Widjajakoesoema*) nyaéta buku Sunda nu ditulis ku basa Sunda karya R. Soerija Adiwidjaja. Ieu buku munggaran medal taun 1921 dina wangun citak ku penerbit Bale Poestaka di Batavia.
Tilu dongeng araneh

***Tilu dongeng aranéh*** (éjahan heubeul: *Tiloe dongeng aranéh*) nyaéta buku Sunda nu ditulis ku basa Sunda karya L.A. Lezer. Ieu buku munggaran medal taun 1921 dina wangun citak ku penerbit  di Weltevreden.
Carita Rupa-rupa II

***Carita Rupa-rupa II*** (éjahan heubeul: *Tjarita Roepa-roepa II*) nyaéta buku Sunda nu ditulis ku basa Sunda karya M. Partadiredja. Ieu buku munggaran medal taun 1911 dina wangun citak ku penerbit Landsdrukerij di Batavia.
Pituah pupurieun nya eta rupa-rupa carita

***Pituah pupurieun nyaéta rupa-rupa carita*** (éjahan heubeul: *Pitoeah poepoerieun nja éta roepa-roepa tjarita*) nyaéta buku Sunda nu ditulis ku basa Sunda karya Wasdi Wastta jeung Ardiwinata. Ieu buku munggaran medal taun 1911 dina wangun citak ku penerbit G. Kolff & Co di Batavia.
Babad Jampang

***Babad Jampang*** (éjahan heubeul: *Babad Djampang*) nyaéta buku Sunda nu ditulis ku basa Sunda karya M.H. Adiwisastra. Ieu buku munggaran medal taun 1922 dina wangun citak ku penerbit Volkslectuur di Weltevreden.
Amengan ka Kebon Gede

***Amengan ka Kebon Gede*** (éjahan heubeul: *Amengan ka Kebon Gede*) nyaéta buku nu ditulis ku basa Sunda karya R. Hasan Soemadipradja. Ieu buku munggaran medal taun 1922 dina wangun citak ku penerbit Buitenzorg di Buitenzorg.
Rusiah Hiji Murid Sakola

***Rusiah Hiji Murid Sakola*** (éjahan heubeul: *Roesiah Hidji Moerid Sakola*) nyaéta buku nu ditulis ku basa Sunda karya Andrew Home. Ieu buku munggaran medal taun 1923 dina wangun citak ku penerbit CVVL di Jakarta.
Manuk Hiber Ku Jangjangna

***Manuk Hiber Ku Jangjangna*** (éjahan heubeul: *Manoek Hiber Koe Djangdjangna*) nyaéta buku nu ditulis ku basa Sunda karya R. Ganda Adinegara. Ieu buku munggaran medal taun 1923 dina wangun citak ku penerbit Bale Poestaka di Jakarta.
Opat budak pahatu di leuweung

***Opat budak pahatu di leuweung*** (éjahan heubeul: *Opat boedak pahatoe di leuweung*) nyaéta buku nu ditulis ku basa Sunda karya Kapitein Marryat, disundakeun tina Basa Malayu ku R. N. Sasrawinangoen. Ieu buku munggaran medal taun 1923 dina wangun citak ku penerbit di Weltevreden.
Ti nu powek ka nu caang

***Ti nu powek ka nu caang*** (éjahan heubeul: *Ti noe powek ka noe caang*) nyaéta buku nu ditulis ku basa Sunda karya Moh. Sanoesi & Siti Rojati. Ieu buku munggaran medal taun 1923 dina wangun citak ku penerbit  di Bandoeng.
Panglejar galih, nya eta 33 carios anu parondok

***Panglejar galih, nyaéta 33 carios anu parondok*** (éjahan heubeul: *Pangledjar galih, nja éta 33 tjarios anoe parondok*) nyaéta buku Sunda nu ditulis ku basa Sunda karya M. Sastrawiria. Ieu buku munggaran medal taun 1921 dina wangun citak ku penerbit  di Weltevreden.
Wawangsalan jeung Sisindiran

***Wawangsalan jeung Sisindiran*** (éjahan heubeul: *Wawangsalan djeung Sisindiran*) nyaéta buku nu ditulis ku basa Sunda karya Mas Adinata. Ieu buku munggaran medal taun 1924 dina wangun citak ku penerbit  di Weltevreden.
Manehna geus nekad

***Manéhna geus nekad*** (éjahan heubeul: *Manéhna geus nekad*) nyaéta buku nu ditulis ku basa Sunda karya S. Goenawan. Ieu buku munggaran medal taun 1924 dina wangun citak ku penerbit  di Bandoeng.
Syukron li'rRob (Kawih sukur ka Alloh Ta'ala)

'''''Syukron li'rRob (Kawih sukur ka Alloh Ta'ala)'''* (éjahan heubeul: *Sjoekron li'rRob (Kawih soekoer ka Alloh Ta'ala)'') nyaéta buku nu ditulis ku basa Sunda karya R. Haroen al-Rasjid. Ieu buku munggaran medal taun 1925 dina wangun citak ku penerbit  di Batavia.
Carita Dosa Budak Sakola

***Carita Dosa Budak Sakola*** (éjahan heubeul: *Tjarita Dosa Boedak Sakola*) nyaéta buku nu ditulis ku basa Sunda karya Kantaprawira. Ieu buku munggaran medal taun 1925 dina wangun citak ku penerbit  di Weltevreden.
Hoyong kagungan garwa nu anom

***Hoyong kagungan garwa nu anom*** (éjahan heubeul: *Hojong kagoengan garwa noe anom*) nyaéta buku nu ditulis ku basa Sunda karya M. Abdoerachman Adimihardja. Ieu buku munggaran medal taun 1926 dina wangun citak ku penerbit  di Soekabumi.
Di Padesaan

***Di Padesaan*** (éjahan heubeul: *Di Padesaan*) nyaéta buku nu ditulis ku basa Sunda karya H. Schroo & R. Djajadiredja. Ieu buku munggaran medal taun 1926 dina wangun citak ku penerbit Groningen enz di.
Mangle, Papantunan lagu Papatat

***Mangle, Papantunan lagu Papatat*** (éjahan heubeul: *Mangle, Papantoenan lagoe Papatat*) nyaéta buku nu ditulis ku basa Sunda karya Volksalmanak Soenda. Ieu buku munggaran medal taun 1927 dina wangun citak ku penerbit  di Weltevreden.
Pancawangsa

***Pancawangsa*** (éjahan heubeul: *Pantjawangsa*) nyaéta buku nu ditulis ku basa Sunda karya Anonim. Ieu buku munggaran medal taun 1928 dina wangun citak ku penerbit Bijbelgenootsch di Amsterdam.
SeratSinerat jaman jumenengna Rd. Hayi Muhamad Musa

***SeratSinerat jaman jumenengna Rd. Hayi Muhamad Musa*** (éjahan heubeul: *SeratSinerat djaman djoemenengna Rd. Haji Moehamad Moesa*) nyaéta buku nu ditulis ku basa Sunda karya Danoediredja, raden. Ieu buku munggaran medal taun 1929 dina wangun citak ku penerbit  di Weltevreden.
Asmara Jaya

***Asmara Jaya*** (éjahan heubeul: *Asmara Djaja*) nyaéta buku nu ditulis ku basa Sunda karya Adi Negoro. Ieu buku munggaran medal taun 1930 dina wangun citak ku penerbit  di Batavia.
Mitra Putra

***Mitra Putra*** (éjahan heubeul: *Mitra Poetra*) nyaéta buku nu ditulis ku basa Sunda karya Djajadipradja, Kandoeroean R. Ieu buku munggaran medal taun 1931 dina wangun citak ku penerbit Maatschappij di Jakarta.
Nyi Pohaci Sangyang Sri

***Nyi Pohaci Sangyang Sri*** (éjahan heubeul: *Nji Pohatji Sangjang Sri*) nyaéta buku nu ditulis ku basa Sunda karya Hidding, K.A.H.. Ieu buku munggaran medal taun 1929 dina wangun citak ku penerbit M. Dubbeldeman di Leiden.
Tresnasena jeung Nyi Putri Sedih Asih

***Tresnasena jeung Nyi Putri Sedih Asih*** (éjahan heubeul: *Tresnasena djeung Nji Poetri Sedih Asih*) nyaéta buku nu ditulis ku basa Sunda karya Memed Sastrahadiprawira. Ieu buku munggaran medal taun 1931 dina wangun citak ku penerbit Bale Poestaka di Batavia.
Kaduhung kawin, ruksak turunan jeung kasangsaraan

***Kaduhung kawin, ruksak turunan jeung kasangsaraan*** (éjahan heubeul: *Kadoehoeng kawin, roeksak toeroenan djeung kasangsaraan*) nyaéta buku nu ditulis ku basa Sunda karya R. Soetomo. Ieu buku munggaran medal taun 1931 dina wangun citak ku penerbit  di Batavia.
Dikakalakeun

***Dikakalakeun*** (éjahan heubeul: *Dikakalakeun*) nyaéta buku nu ditulis ku basa Sunda karya Basri Adiwisastra. Ieu buku munggaran medal taun 1932 dina wangun citak ku penerbit  di Batavia.
Palika yeung Yin (sarebu Samalem)

***Palika yeung Yin (sarebu Samalem)*** (éjahan heubeul: *Palika jeung Jin (sarebu Samalem)*) nyaéta buku nu ditulis ku basa Sunda karya Moh. Ambri. Ieu buku munggaran medal taun 1933 dina wangun citak ku penerbit Bale Pustaka di Jakarta.
Munjung, jalan nyiar kabeungharan

***Munjung, jalan nyiar kabeungharan*** (éjahan heubeul: *Moendjoeng, djalan njiar kabeungharan*) nyaéta buku nu ditulis ku basa Sunda karya Moh. Ambri & R.M. Sastrahadiprawira. Ieu buku munggaran medal taun 1933 dina wangun citak ku penerbit  di Batavia.
Bayan Budiman

***Bayan Budiman*** (éjahan heubeul: *Bajan Boediman*) nyaéta buku nu ditulis ku basa Sunda karya M.K. Mangoendikaria. Ieu buku munggaran medal taun 1936 dina wangun citak ku penerbit Bale Poestaka di Batavia-C.
Babad Sumedang

***Babad Sumedang*** (éjahan heubeul: *Babad Soemedang*) nyaéta buku Sunda nu ditulis ku basa Sunda karya R.A.A. Martanagara. Ieu buku munggaran medal taun 1921 dina wangun citak ku penerbit Log. Fa Vrus di Weltevreden. Aslina ditulis dina hurup Arap Pegon sarta basana Sunda, dina wangun dangding.

## Dicutat tina
Ngayaga ti awang-awang

***Ngayaga ti awang-awang*** (éjahan heubeul: *Ngajaga ti awang-awang*) nyaéta buku nu ditulis ku basa Sunda karya Th. G. van Leenwen. Ieu buku munggaran medal taun 1941 dina wangun citak ku penerbit Bale Poestaka di Jakarta.
Pulunganeun nya eta rupa-rupa carita

***Pulunganeun nyaéta rupa-rupa carita*** (éjahan heubeul: *Poeloenganeun nja éta roepa-roepa tjarita*) nyaéta buku nu ditulis ku basa Sunda karya M. Soemaatmadja & Djadjadisastra. Ieu buku munggaran medal taun  dina wangun citak ku penerbit  di Weltevreden.
Pituduh ka barudak Sunda

***Pituduh ka barudak Sunda*** (éjahan heubeul: *Pitoedoeh ka baroedak Soenda*) nyaéta buku nu ditulis ku basa Sunda karya M. Soeriadimadja. Ieu buku munggaran medal taun  dina wangun citak ku penerbit  di Bandoeng.
Kélék

**Kélék** (basa hormat: **Ingkab** atawa **Déhé**) nyaéta aréa dina awak manusa handapeun sandi panyambung lengan luhur jeung taktak. Kélék téh salah sahiji bagéan awak nu sénsitif nalika dilékéték jeung deuih mangrupa bagéan awak anu teu kadeuleu. Dina ieu kélék aya kalenjar késang nu sok nyumebabkeun kélék jeung buluna jadi baseuh waé.

Sacara anatomis, kélék kacangcang dina bagéan anterior otot pectoralis major jeung otot pectoralis minor, jeung bagéan posterior ku otot subscapularis jeung tulang walikat. Tuluy dina bagéan medialna ku otot serratus anterior sarta bagéan lateral ku otot coracobrachialis jeung bagéan caput brevis tina otot biceps brachii.

Bulu kélék mindeng jadi dina kélék, boh lalaki atawa awéwé. Patuwuhan bulu ieu dimimitian ti saprak masa pubertas. Ilaharna dina awéwé, bulu éta dicukur lamun geus cukup leubeut. Tapi, kiwari loba lalaki ogé anu nyukur bulu kélékna pikeun ngajaga kasohorannana salaku saurang modél atawa atlit, jeung lain sajabana.

Loba élmuwan manggihan yén kulit dina kélék manusa téh mangrupa tempat panglobana dicicingan ku baktéri. Dina sisikan kulit salega sa inci pasagi, dina kélék bisa aya nepi ka 516.000 baktéri.
Tilu A

ka|jmpl|152x152px| Poster Gerakan Tilu A.
**Tilu A** téh propaganda Kakaisaran Jepang salila Perang Dunya II mangrupa "Nippon Asia Pamimpin", "Nippon patron Asia" jeung "Nippon Lampu Asia". Gerakan Tilu A didirikan dina 29 Maret 1942. Pelopor Gerakan Tilu A mangrupa Shimizu Hitoshi. Gerakan Tilu A  dipercayakeun ka Mr. Syamsuddin. Gerakan Tilu A henteu gerakan nasional Indonésia. Gerakan Tilu A lahir tur mikat nu simpati ti rahayat Indonésia mun rék mantuan Jepang. Gerakan Tilu A mimiti di Surabaya. Gerakan ieu ditampi kirang perhatian rahayat, sabab teu ka pergerakan nasional Indonésia. Kituna kirang tiasa mindahkeun rahayat Indonesia di nulungan usaha tentara Jepang, gerakan ieu leyur dina 1943 sarta diganti ku Putera.
Hak asasi manusa

, Swiss.]]
**Hak asasi manusya** (sok disingget HAM) nyaéta hak dasar hirup nu dipibanda ku unggal manusya ti saprak gumelar ka alam dunya.

Sajarah HAM dimimitian ti dunya beulah kulon (Éropa), tayalian saurang filosuf Inggris John Locke dina abad ka-17.

## Dicutat tina
## Baca ogé
*  
*  
*  
*  
*  
*   
*   
*  
*
Bulu kélék

**Bulu kélék** nyaéta gunclukan bulu nu tumuwuh dina kélék. Sakumaha bulu séjén, bulu kélék mimiti bijil nalika balég atawa mangsa pubertas. Tumuwuhna biasana bisa nepi ka panungtung umur rumaja nyaéta 18-20 taun.
Kumis

**Kumis** nyaéta bulu jelema nu siga buuk nu jaradi di luhureun biwir handapeun irung. Sawaréh sasatoan ogé sok kumisan, kayaning ucing, beurit, kelenci jsté.

## Rujukan
Kungkang

**Kungkang** nyaéta sabangsa gegeremet nu ukuranna siga simeut, beuteungna panjang warnana héjo. Kungkang kaasup hama paré sarta bisa hiber jeung angseuna bau.

## Rujukan
Kungkang (disambiguasi)

Dina basa Sunda, **Kungkang** biasana nujul ka:

* **Kungkang** - sato hama nu sok ngaranjah tutuwuhan
* Kungkang (mamalia) - sato mamalia nu usikna laun pisan.
Tulak

**Tulak** nyaéta jenis konci mékanis nu ngagabungkeun dua (atawa leuwih) obyék nu satuluyna bisa dipisahkeun kalawan merenah. Biasana mah tulak sok maké pakakas séjén dina alas tempat lianna, bisa mangrupa kakait, cacantél, atawa panahan. Tulak nu tradisional masih ngagunakeun kai, aya nu dipalangkeun ti sisi panto ka sisi panto lianna atawa tulak kayu leutik nu diséngkédan diasupkeun kana panahan nu dipasang dina kusén panto.

## Dicutat tina
Pitulung Saheulaanan

***Pitulung Saheulaanan*** (éjahan heubeul: *Pitoeloeng Saheulaanan*) nyaéta buku nu ditulis ku basa Sunda karya Bahder Djohan. Ieu buku munggaran medal taun 1942 dina wangun citak ku penerbit Bale Poestaka di Jakarta.
Dongeng-Dongeng Sasakala

***Dongeng-Dongeng Sasakala*** (éjahan heubeul: *Dongeng-Dongeng Sasakala*) nyaéta buku nu ditulis ku basa Sunda karya Mohamad Ambri. Ieu buku munggaran medal taun 1944 dina wangun citak ku penerbit Bale Poestaka di Batavia.
Carios lalampahan Daud bin Getin, urang Palembang

***Carios lalampahan Daud bin Getin, urang Palembang*** (éjahan heubeul: *Tjarios lalampahan Daoed bin Getin, oerang Palembang*) nyaéta buku nu ditulis ku basa Sunda karya Mangoendikaria. Ieu buku munggaran medal taun  dina wangun citak ku penerbit  di Batavia.
Olah raga

jmpl|Olah raga
**Olahraga** Nyaeta salahsahiji wangun aktivitas fisik anu direncanakeun jeung puguh susunanana sarta ngagerakeun sakabeh awak sabaraha kali dina waktu anu sarua.Olah raga penting pikeun kasehatan awak sareng kasehatan mental. Olah raga anu alus nyaéta dilakukeun sacara rutin minimal saminggu sakali.  Olahraga pisan nguntungkeun pikeun kaséhatan sareng tiasa ningkatkeun status kaséhatan, olahraga éta sorangan mangrupikeun kabutuhan poko dina kahirupan urang sadidintenb

## Jenis-Jenis Olah Raga 
Di dunia ieu loba pisan rupa-rupa cabang olahraga anu sok ditandingkeun dina acara olah raga internasional misal turnament Olimpiade atawa kajuaraan sababaraha olahraga anu tangtu diantara nyaéta sepak bola, badminton, tenis, bola volly, balap motor, balap mobil, lintas alam sareng sajabana.

## Referensi
Désa Cintakarya

**Desa Cintakarya** nyaéta salah sahiji desa di Kecamatan Parigi Kabupaten Pangandaran, Jawa Barat.

## Referensi