Républik Rahayat Tiongkok

**Républik Rahayat Tiongkok** ( , singgetna **Tiongkok**; ti 28 Juni 1967 nepi ka 14 Maret 2014 mah sok disebut **Républik Rahayat Tjina**/**RRT** atawa **Républik Rahayat Cina**/**RRC**, harpiah: Républik Rahayat Tionghoa) nyaéta hiji nagara anu nganjrek di wewengkon Asia Kalér nu ibukotana téh di Béijing. Nagara ieu mibanda sajumlahing pangeusi anu kawilang panglobana di sakuliah dunya (kurang leuwih 1,35 milyar jiwa) jeung lega wewengkon 9,69 yuta kilométer pasagi, ngabalukarkeun nagara ka-4 panglegana di sakuliah dunya. Nagara ieu diadegkeun dina taun 1949 sabérésna Perang Sadulur Tiongkok, ti harita dipingpin ku hiji partéy tunggal, nyaéta Partéy Komunis Tiongkok (PKT).

## Étimologi
Dina larapanana RRT téh leuwih dipikawanoh minangka *Cina* nu asalna tina kecap basa Pérsia *Chin* (), anu mangrupa serepan tina basa Sansakerta, nyaéta kecap *Cīna* (). Katerangan ieu mimiti dicatet dina taun 1516 dina jurnal urang Portugis Duarte Barbosa. Jurnal éta ditarjamahkeun jeung dipedalkeun di Inggris dina taun 1555. Téori séjén anu diusulkeun dina abad ka-17 ku Martino Martini, yén Cina asalna tina "Qin" (), wewengkon pangkulonna ti karajaan Cina mangsa Dinasti Zhou. Kecap ieu ogé dipaké dina kitab suci Hindu mungguran, kaasup *Mahābhārata* (abad ka-5 SM) jeung Hukum Manu (abad ka-2 SM ).

Ngaran resmi nagara modérnna mah Républik Rahayat Tiongkok (). Ngaran vernakularna mah nyaéta '** (, tina **', "puseur" atawa "tengah", jeung '**, "nagara", atawa istilah modérnna mah "bangsa") ku kituna jadi wéh **' (), sanajan dina runtuyan sajarahna ngaran resmi nagara ieu téh geus digunta-ganti waé ku dinasti-dinasti jeung pamaréntahan modérn. Istilah ''* nyangkaruk dina mangrupa-rupa téks kuna, kayaning sajarah klasik ti abad ka-6 SM, sarta dina mangsa pra-kakaisaran mah sok dipaké minangka konsép pikeun ngabédakeun jeung budaya séké sélér Huaxia anu dianggap "barbar". Istilah ieu bisa mangrupa tunggal atawa jamak, nujul ka kelompok nagara atawa propinsi di dataran tengah, tapi ti abad ka-19 mah teu dipaké deui minangka ngaran pikeun nagara ka sakumna wewengkon RRT.

## Bandéra jeung Lambang
### Bandéra
Warna beureum dina bandéra Tiongkok ngalambangkeun révolusi Komunis jeung sakaligus ngaréfléksikeun warna tradisional masarakat Tiongkok. Béntang emas gedé ngagambarkeun Partéy Komunis Tiongkok, sedengkeun opat béntang leutik ngagambarkeun kelas sosial masarakat. Lima béntang sakumna ngagambarkeun pentingna angka lima pikeun pamikiran jeung sajarah Tiongkok. Warna konéng dina lima béntangna ngagambarkeun yén Tiongkok mangrupa kelompok étnis konéng..

### Dinasti Munggaran
Dinasti Xia mangrupa dinasti munggaran, tapi can pernah kabukti sacara konkrit da nu ayana ngan saukur catetan sastrana wungkul. Dumasar rujukan dina téks-téks kuna ieu, diperkirakeun yén Dinasti Xia geus maréntah kurang leuwih taun 2205 SM, anu nujul kana tilu kaisar: Fu Xi, Shen Nong jeung Huang Di. sarta ngandung tulisan tina karakter Tionghoa modérn. Dinasti Shang kaéléhkeun ku urang Zhou anu ngadegkeun Dinasti Zhou anu maréntah antara abad ka-12 SM nepi ka abad ka-5 SM, nalika kakawasaan Zhou laun-laun museur sarta sumebar jadi mangrupa kakawasaan féodal nepi ka antukna karajaan téh teu boga pangawasa, ti dinya bijil sawatara nagara indepénden anu silih merangan antar maranéhanana salila usum semi jeung usum gugur mangsa harita. Antara abad ka-5 SM jeung abad ka-3 SM éta mangrupa période nagara perang, nu mana wilayah Tiongkok kiwari kabagi jadi tujuh nagara ngadaulat, masing-masing dipingpin ku rajana sorangan, menteri jeung tentarana ogé dibentuk.

### Kakaisaran Tiongkok
Qin Shi Huang saurang gubernur nagara Qin, anu ngadegkeun kasatuan nagara Tiongkok munggaran dina taun 221, mungkasan période perang antar nagara. Qin Shi Huang "Kaisar Munggaran" diproklamasikeun sarta loba ngayakeun réformasi, hususna mah kawajiban standarisasi basa Cina resmi, sistem ukur, sarta mata uang. Dinasti Qin ngan lumangsung 15 taun ti sanggeus maotna kaisar Qin Shi Huang, antukna bijil kawijakan legalisasi otoritér nu ngabalukarkeun béréndélan pangberontakan.

Tuluy bijil Dinasti Han, anu mikawasa Tiongkok ti 206 M nepi ka 220 M, nyiptakeun idéntitas budaya pangeusina anu mayeng nepi ka kiwari. Dinasti ieu terus ngalegaan wilayah kakaisaran Tiongkokna liwat kampanyeu militér ngurilingan Koréa, Viétnam, Mongolia jeung Asia Tengah, ogé anu ngarojong dibabakanna Jalur Sutra. Saurang tukang tani nu ngaranna Zhu Yuanzhang ngagulingkeun Dinasti Yuan dina taun 1368 sarta sarta ngadegkeun Dinasti Ming. Dina pangawasaan Dinasti Ming, Tiongkok marengan jaman kaemasan lianna, ngembangkeun salasahiji armada laut pangkuatna sadunya tur ékonomi pangbeungharna sarta makmur di tengah ngembangna seni jeung budaya Tiongkok. Dinasti Ming salila période ieu ngistrénan Cheng Ho mingpin éksplorasi ka sakuliah dunya, nepi ka Afrika. Dina mangsa awal Dinasti Ming, ibukota Tiongkok dipindahkeun ti Nanjing ka Béijing. Salila Dinasti Ming, filsuf saperti Wang Yangming loba ngritik sarta nyumebarkeun paham Neo-Konfusianismena ku konsép individualisme jeung moralitas bawaan. Dina taun 1644, Béijing dikepung ku koalisi pasukan pangberontak anu dipingpin ku Li Zicheng, seurang pajabat Ming anu mingpin pangberontakan patani. Antukna Kaisar Ming Chongzhen maéhan manéh nalika kota éta dipikawasa. Sékté kakaisaran anu gagal dina ngayakeun réformasi, antukna digulingkeun dina taun 1911 sarta didéklarasikeun wéh Républik Tiongkok bari nyokot wewengkon Tuva anu dipikawasa ku Uni Soviét jeung wewengkon Mongolia. Sedengkeun Tibét nyatakeun diri merdéka. Sanggeus éléhna Jepang, pamaréntah Républik Tiongkok rusuh nitah ka sakumna aparatur pikeun nyokot kadudukan tentara Jepang di kurang leuwih wewengkon Tiongkok. Euweuh hiji ogé tina babagian administratif ieu anu diaku ku pamaréntah Républik Tiongkok, anu ngaklaim sakabéh wilayah RRT.

## Ékonomi
### Sajarah Ékonomi
Ti taun 1970-an katompérnakeun, RRT geus ngarobah sistem paékonomianna tina sistem ékonomi katutup jeung *centrally planned* jadi sistem ékonomi anu leuwih nyoko kana pasar. Jeung ngaimpléméntasikeun kawijakan éta dina taun 2010 RRT suksés jadi éksportir pangbadagna sadunya. Réformasi ékonomi RRT dimimitian sacara tumahap nyaéta kaluar tina sistem patanian koléktif jeung ngalegakeunna dina liberalisasi harga, déséntralisasi fiskal, ngaronjatkeun otonomi BUMN, ngadiversifikasi sistem perbankan, ngembangkeun pasar saham, ngaronjatkeun tumuwuhna séktor swasta, jeung muka diri kana padagangan, sarta invéstasi luar negeri. Walungan séjén nyaéta Heilong Jiang (dipikawanoh ogé minangka walungan Amur ceuk ngaran Rusiana) nyirikeun wates antara RRT jeung Rusia. Dina mangsa baheula, daérah ieu téh salah sahiji konfrontasi antara dua nagara. Nganjrekna poncrot pangluhurna Himalaya téh nyaéta di RRT, anu dipikawanoh minangka Gunung Everest, anu mangrupa gunung pangluhurna di dunya, sarta luhurna nepi kana 8.850 m. sarta nganjrek di antara dua ékologi pangbadagna di dunya: Paléarktik jeung Indomalaya. RRT mibanda leuwih ti 34.687 spésiés amfibi, manuk, mamalia, réptil jeung tutuwuhan vaskular, ogé minangka nagara katilu anu paling réa kaanékaragaman hayatina di marcapada, sanggeus Brazil jeung Kolombia. Malah mah RRT téh imah pikeun 551 spesies mamalia (ka-3 di dunya), 1.221 jenis manuk (ka-8 di dunya), 424 spésiés réptil (ka-7 di dunya) jeung 333 spésiés amfibi (ka-7 di dunya). di antara spésiés éndemik mamalia di nagara ieu, nyaéta: panda, monyét bulu emas, maung tiongkok kulon, manuk Moron, ibis Jepang, lumba-lumba walungan bodas jeung aligator tiongkok.

Di wewengkonna mah aya leuwih ti 32.000 spésiés tutuwuhan vaskular jeung mangrupa imah pikeun mangrupa-rupa leuweung konifer tiis. Leuweung subtropis, anu ngadominasi di puseur jeung kulon nyaéta imah pikeun leuwih ti 146.000 spésiés flora. Leuweung tropis jeung leuweung usuman, sanajan kawates ku Yunnan jeung Hainan tapina ngandung saparapat tina sakabéh spésiés sato jeung tutuwuhan anu kapanggih di RRT. Di RRT tumuwuh leuwih ti 10.000 spésiés supa, Spésiés kaancam punah anu ditangtayungan ku hukum dina taun 2005 aya leuwih ti 2.349 wewengkon lindung ngawengku legana 149.950.000 ha, 15% tina wilayah PRT. Tanggal 11 Juni 1992 pamaréntah PRT nandatanganan Konvénsi Kaanékaragaman Hayati Rio de Janeiro, sarta jadi anggota Konvénsi dina tanggal 5 Januari 1993. Satuluyna ngahasilkeun hiji stratégi jeung rancangan aksi nasional kaanékaragaman hayati, yén sanggeus tinjauan ditarima ku konvénsi dina tanggal 21 Séptémber 2010.

## Infrastruktur
### Tumuwuhna Pangwangunan
Dina widang infrastruktur, salila période lima taun, pamaréntah geus suksés ngabangun leuwih ti 18 yuta unit imah nu disubsidi jeung ngoméan 12 yuta unit imah di daérah pasisian.
*Taun 2020 pamaréntah RRT geus ngarencanakeun pikeun méréskeun tilu yuta kilométer jalan tol jeung jalan raya, naék ti nu tadina dua yuta kilométer dina taun 2008. Ti wétan ka kulon, kalér ka kidul, dikombinasikeun ku diwangunna galur nu cukup gedé nyaéta galur karéta api Ganzhi nu jadi faktor ronjatanna. kabagi jadi karéta api nasional sarta karéta api pagawé nu tujuanna pikeun ngalarapkeun konsép pangwangunan ilmiah, dinas ogé ngutamakeun kapentingan rahayat, nu inovasina terus maju dina kasatuan, ogé pikeun miceun runtuyan kamacétan, pangwangunan transportasi karéta api RRT geus nepi kana préstasi anu luar biasa. Dina bulan Pébruari 2006, pamaréntah ngarévisi target pikeun ngayakeun atikan wajib diajar salapan taun tur haratis, kaasup nyadiakeun buku pangajaranna sarta di tingkat kuliahanna ogé, di propinsi belah kulon kawilang miskinna.

Dina taun 2002, tingkat masarakat anu beunta kana widang atikan di RRT nyaéta 90,9%, anu komposisina 95,1% lalaki jeung 86,5% awéwé. Dina bulan Maret 2007, RRT ngumumkeun kaputusan pikeun ngajadikeun atikan minangka "Prioritas Stratégis Nasional", ku anggaran nasionalna tilu kali lipet dina dua taun sarta tambahan 223.500.000.000 yuan disadiakeun salila lima taun pikeun ngaronjatkeun atikan wajib di daérah kapencil.

Kualitas universitas RRT mah variatif nu lolobanana mah daptarna téh di Béijing University, Universitas Rahayat Tiongkok (*Renmin University of China''), jeung Tsinghua University di Béijing, Fudan University, Shanghai Jiao Tong University, Xi'an Jiaotong University di Xi'an, Nanjing University di Nanjing, Universitas Sains jeung Téknologi RRT di Hefei, Universitas Zhejiang di Hangzhou sarta Wuhan University di Wuhan.

Di RRT, sistem atikanna dibagi jadi tilu kategori: atikan dasar, atikan luhur, dan atikan déwasa. Geus ditetepkan yén unggal budak téh kudu miluan wajib diajar salapan taun dina atikan formal.
### Atikan Dasar
Atikan dasar di Tiongkok di antarana atikan pra-sakola, atikan dasar jeung atikan menengah biasa. Prasakola, atawa taman kanak-kanak, paling lila nepi ka tilu taun, nu patokanna ti umur tilu taun nepi ka umur genep taun, liwat ti éta sok langsung di ka sakola dasarkeun.. Numutkeun sumber kronik Tiongkok kuna masa Dinasti Han, nétélakeun yén saudagar Tiongkok geus ngalakukeun lalayaran ka Asia Tenggara dina abad ka-2 SM nyaéta di sabudeureun Palembang jeung Bornéo. Budaya Tiongkok mibanda pangaruh nu loba keur unggal aspék kahirupan masarakat Tatar Sunda, ti mimiti kadaharan, pakakas, corak jeung modél baju, dagang, tatanén, basa, katut pangobatan.

Dina widang kadaharan misalna aya tahu, togé, tauco, moci, baso, siomay, bihun, emih jeung kécap. Dina widang pakakas, péso, katél, jeung wawadahan tina keramik lianna. Dina widang corak jeung modél baju misalna calana pangsi, kabaya encim, kelom jeung payung, katut motif batik méga mendung ti daérah pasisian Cirebon. Dina widang dagang misalna ayana sempoa jeung timbangan. Dina widang tatanén contona cara melak paré kalawan maké sistem sawah. Dina widang basa tinangtu loba kekecapan serepan tina basa Tiongkok, di antarana kecap bolay, cap, cét, jimpo, kinca, loténg, jrrd. Pon komo dina widang pangobatan mah, ti mimiti rupaning ubar katut pakakas médisna.
## Rujukan
## Bacaan satuluyna 
* Farah, Paolo (2006). "Five Years of China's WTO Membership: EU and US Perspectives on China's Compliance with Transparency Commitments and the Transitional Review Mechanism". *Legal Issues of Economic Integration*. Kluwer Law International. Volume 33, Number 3. pp.&nbsp;263–304. Abstract.
* Heilig, Gerhard K. (2006/2007). *China Bibliography – Online .* China-Profile.com.
* Jaffe, Amy Myers, "Green Giant: Renewable Energy and Chinese Power", *Foreign Affairs*, vol. 97, no. 2 (Maret / April 2018), pp.&nbsp;83–93.
* Johnson, Ian, "What Holds China Together?", *The New York Review of Books*, vol. LXVI, no. 14 (26 September 2019), pp.&nbsp;14, 16, 18. "The Manchus... had [in 1644] conquered the last ethnic Chinese empire, the Ming [and established Imperial China's last dynasty, the Qing]... The Manchus expanded the empire's borders northward to include all of Mongolia, and westward to Tibet and Xinjiang." [p.&nbsp;16.] "China's rulers have no faith that anything but force can keep this sprawling country intact." [p.&nbsp;18.]
* 
* 
* 
* 
* 

### Pamaréntahan 
* Puseur tina Pamaréntah Républik Rahayat Tiongkok 

### Informasi umum 
* China at a Glance from ''People's Daily*
* BBC News – China Profile
* China . *The World Factbook''. Central Intelligence Agency.
* China, People's Republic of from *UCB Libraries GovPubs*
* 
* China's *Encyclopædia Britannica* éntri

### Peta 
* Google Maps—China
* 
*