open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Awi konéng

**Awi konéng** (*Bambusa vulgaris* var. *striata*) mangrupi salah sahiji jinis awi piaraan/budidaya. Awi konéng mibanda ciri taya lian buku;*ruas*, paranjang, sarta tangkalna konéng. Nanging, anu paling gampang sareng sering nyaéta motong rungkun atanapi tangkalna. Sacara umum, rungkun anu bakal rintaheun nyaéta anu henteu ngora teuing atanapi kolot  teuing. 

## Ubar
Cai godogan tina ieu awi ngandung saponin sareng flavonoida. Henteu ngan ukur éta, Awi konéng ieu ngandung sumber kalium *rendah* kalori, sareng ngagaduhan rasa anu amis dipikaterang salaku sumber protéin sareng nutrisi anu saé kanggo awak. Awi ieu dipiboga pikeun ngubaran sagala rupa jinis inféksi sareng nyegah hépatitis.

## Dicutat tina
Bogem

**Bogem** ; *Sonneratia caseolaris* nyaéta hiji tangkal anu asalna tina kulawargga *Lythraceae*. Bogem ilaharna hirup di rawa, sisi susukan, jeung leuweung babakoan. Bogem beureum taya lian bogem anu remen kapanggih hirup, Ieu tangkal sok disebut bogem wungkul.

## Ngaran daérah 
Bogem mibanda ngaran  daérah liannya, saperti: *alatat* (Sim.); *berembang* (Mly.); *pedada, perepat merah, rambai* (Banjarm.); *bogem* (Sd.); *betah, bidada, bogem, kapidada* (Jw.); *bhughem, poghem* (Mad.); *wahat merah, warakat merah* (Amb.); *posi-posi merah* (Ternate) jeung réa-réa deui.

Ogé *hikau-hikauan, ilukabban, palapat, palata, pagatpat, payar, pedada* (Fil.); *bãn sé* (Viet.); *lam phu, lampoo* (Thai.); *ampou-krohom* (Kamb.); serta *mangrove apple* (Ingg.).

## Ciri mandiri botanis 
jmpl|kiri|180px|Tangkal kalayan akar napas na nolol jangkung
Tangkal leutik dugi ka sedeng, jangkungna kurang leuwih 15 m sareng  jarang nepika 20 m. *Tajuk* rapuh sareng dahan ngagantung tina tungtung. Sareng kalayan seueur akar gantung barijil tina sakurilingna, sakapeung nepi ka sababaraha méter jauhna tina tangkal.

Daun-daun tunggal, pasingareup-singareup, buleud endog aya ogé anu lonyod, 5–13&nbsp;cm × 2–5&nbsp;cm, puhuna ngawangun baji sarta tungtungna bulenek atawa mintul. Cupat daun pendék kalayan remen katempo semu beureum.  

Kembang bijilna aya anu ngan hiji aya ogé anu ngaranggeuy 3 kuntum di tungtung régan. Kelopak bertaju 6 (jarang 7–8), méncos, panjang 3–4,5&nbsp;cm mibanda tabung kelopak ngawujud mangkok déét  di handapna, héjo di bagéan luar sarta bodas semu héjo atawa semu konéng di di jerona. Daun mahkota beureum, heureut, 17-35 mm × 1,5-3,5&nbsp;mm. Benangsari loba pisan, panjang 2,5–3,5&nbsp;cm, bodas kalayan puhu  semu beureum, gancang marurag. Gagang putik gedé tur panjang, napel nepika jadi buah.

Buah mibanda siki anu loba di jerona, héjo, 5–7,5&nbsp;cm diameterna sarta jangkung 3–4&nbsp;cm, napel di luhur  taju *kelopak* anu ampir datar. Daging buah semua konéng, rasana haseum, bauna teu pikaresepun (bau buruk).

## Ékologi 
jmpl|kiri|180px|Kembang, anu mahkota tur benangsari geus coplok
Bogem beureum remen kapendak di leuweung babakoan anu *salinitasna* kurang sareng leutakna jero; sapanjang sisi walungan sareng di rawa-rawa anu masih katarajang cai pasang ti laut. Buah Bogem ngarambang nya ku cai laut ieu buahna bisa nepi ka tempat anu jauh  
Kaina kurang alus, sakapeung dimangpaatkeun pikeun suluh. Kai napasna hipu sarta lobamibanda lolongkrang renik di jerona, remen dipaké nyieun gabus pikeun nyieun tutup botol, kok, ogé bagéanjero sol sapatu.

## Penyebaran 
Bogem di pikanyaho hirup, ti miti Sri Lanka di kulon, Asia Tenggara (Kamboja, Vietnam, Thailand, Malaysia, Singapura, Indonesia, Brunei, Filipina, Timor Timur, Papua Nugini, nepi ka  Australia, Kepulauan Solomon jeung New Hebrides. *Diintroduksi* ka Cina selatan.

## Catetan taksonomis 
Dipiwanoh hasil tina kawin silang *Sonneratia caseolaris* jeung *Sonneratia alba* di Papua Nugini, anu ingaranan *Sonneratia X gulngai* .

## Dicutat tina
## Tutumbu ka luar
Widara

**Widara** (***Ziziphus mauritiana***) nyaéta hiji tangkal anu asalna tina kulawargga *Rhamnaceae*. Mangrupikeun jenis tangkal leutik anu ngahasilkeun buah anu tumuwuh di daérah garing. 

## Ngaran daérah
Tutuwuhan ieu ogé dipikawanoh ku sababaraha rupa ngaran daérah sapertos *widara* (Sd., Jw.) atanapi disingget janten *dara* (Jw.); *bukkol* (Md.); *bĕkul* (Bal.); *ko* (Sawu); *kok* (Rote); *kom, kon* (Timor); *bĕdara* (Alor); *bidara* (Mak., Bug.); *rangga* (Bima); serta *kalangga* (Sumba).

Sebutan di nagara sanés di antawisna: *bidara, jujub, epal siam* (Mal.); *manzanitas* (Fil.) *zee-pen* (Burma); *putrea* (Kamboja); *than* (Laos); *phutsaa, ma tan* (Thai); *tao, tao nhuc* (Vietnam)

Daun *singel* tempatna silih ganti. Lambaran daun wujudna buleud *endog* semu lonyod aya ogé anu lonyod, 2–9&nbsp;cm x 1.5–5&nbsp;cm; sisina rata  gundul jeung hérang di sisi luhur, jeung bulu kempa semu bodas di sisi handapeunana; kalayan tilu tulang daun utama anu jelas bujur sajajar; pondok gagang 8–15&nbsp;mm.

Daun-daun anu ngora tiasa dijantenkeun sayuran. Daunna anu tos kolot dianggo parab ingon-ingon.

Sagigireun daun, buah, siki, kulit kai, reujeung akarna ogé mibanda hasiat ubar, pikeun ngabantu pencernaan jeung sabagé tapal/taplok ubar raheut. Di Jawa, kulit kaina  dipaké pikeun ngubaran gangguan pencernaan; jeung di Malaysia, kulit kai dilembutkeun dipaké pikeun ubar nyeuri beuteung.

Widara disawang mibanda bibit buit ti Asia Tengah, kalawan nyebar liar alami di wilayah anu lega mimiti ti  Aljazair, Tunisia, Libia, Mesir, Uganda sareng  Kenya di Afrika; Afganistan, Pakistan, India kalér, Nepal, Bangladésh, Tiongkok kidul, Vietnam, Thailand, Semenanjung Malaya, Indonesia, hingga Australia. Ayeuna widara atos dipelak di loba nagara di Afrika, sarta du Madagaskar.

## Widara dina agama Islam 
Widara atawa Sidr ( ) mibanda kadudukan di jero agama Islam. Tangkalieu disebut dina sababarahasurah al Qur'an, tayalian :
* Mangrupa tangkal widara nu saeutik jumlahna (*sidrin qolil*) (QS.34. Saba':16),
* Mangrupa tangkal widara anu henteu miboga cucuk (*sidr makhdud*) (QS.56. Al-Waqiah:28),
* Mangrupa tangkal widara wates panungtung  (*sidratul muntaha*) sarta tangkal Widara anu nyimbutan (*sidrata ma yaghsya*) (QS.53. An-Najm: 13-16)

Tangkal widara  ieu sagigireun disebut dina  Al-Qur'an ogé aya  pituah ngagunakeunna  dina  hadits. Widara dimangpaatkeun dina rupa-rupa prosési ibadah, upamana daunna di Sunnah keun  pikeu dipaké nalika mandi wajib pikeun awéwé anu réngsé datang bulan . ogé nalika  ngamankeun layon  tur ngaleungitkeun najis tina awak layon, layon disarankeun dimandian maké cai  anu dicampuran daun Widara. Daun bidara ogé sakapeung  digunakeun mangsa  keur ngubaran  Ruqyah pikeun ngubaran  jalma anu kasurupan.

## Dicutat tina 
## Tempo ogé
Hamérang bodas

**Hamérang bodas** (***Ficus padana***) nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawargga *Moraceae*. Hamérang kasebut tangkal leutik  hirup di  leuweung sekunder,  remen katempo di pipir gunung katempo daun handapna semu bodas; pérak mangsa nyingkab katiup angin. 

## Ngaran daérah
Ngaran daérahna, saperti *hamérang bodas, hamérang beureum* (Sd.); *kĕbĕg (kĕbĕk, kĕbak), kĕbĕg pĕtah, kĕbĕg putih, dĕdĕk* (Jw.)

## Ciri mandiri 
Tangkal ngaRungkun, jangkung 6-15 m, *tajuk* rubak ngan dahanna teu sakumaha kuat. Buleud tangkalna bisa nepika 30 cm. Mun diturih baris ngaluarkeun geutah, ieu geutah bakal ngagéblég tuluy neuasan kawas  lilin.

Daun nyebar; gagang panjang nepi ka 18 cm; lambaran daun buleud, puhu ngawujud écéng, tungtung daun rata atau terbagi 5-7 menjari, reregean tapi henteu jero, palebah handap buluan lemes kelirna bodas aya ogé anu semu konéng. Kembangna bijil tina gigireun cupat daun (kélék daun), buleud gepéng, diaméterna nepika 4-5 cm, beureum-hideung mun geus asak, gagang lk 1 cm.

## Agihan jeung ékologi 
Hamérang bodas nyebar di Sumatra, Jawa, jeung kapuloan di sakurilingna. Di Jawa Kulon, tangkal ieu tumuh dina tempat anu perenahna 300-1.300 m dpl, di leuweung sekunder jeung lamping jurang; remen kapanggih di tempat-tempat anu tara kagirid. Minangka gulma anu ngaganggu pepelakan di kebon  téh.

## Galeri 

Ficu padan 160621-59588 tpl.JPG|Daun-daun *semai*
Ficu padan 160621-59713 tpl.JPG|Daun *penumpu*
Ficu padan 160621-59589 tpl.JPG|Lilin tina geutah anu geus garing 
Ficu padan 160621-59711 tpl.JPG|Buah pariuk

## adicutat tina 
## Pranala luar 
* Plant Illustration: *Ficus padana* 
* Useful Tropical Plants: *Ficus padana*
* The Plant List: *Ficus padana* Burm.f.
Kaso beurit

**Kaso beurit** ; (***Thysanolaena latifolia***) nyaéta jukut gedé anu asalna tina kulawarga *Poaceae*. Dina bahasa Inggris ieu jukut disebut *tiger grass*.

## Ciri mandiri 
jmpl|kiri|180px|Malai kembang
Hirup nahun sareng ngarungkun. Tangkalna ajeg, jangkung 200–400&nbsp;cm,

Kembang ngumpul dina malai ageung sareng kabuka dina tungtung  (terminal), lonjong atanapi buleud  endog, 30–60 × 15–30 cm.

## Agihan sareng ékologi 
jmpl|kiri|180px|Puhu daun
Kaso beurit loba kapanggih hirup di Asia tropis jeung subtropis

Di Indonesia, Kaso beurit ieu nyebar di kapuloan  Sunda Gedé, Sulawesi, Nusa Tenggara, Maluku nepi ka Papua.

## Mangpaat
Heyne nyebutkeun cenah di Jawa Tengah, *mĕnjalin wuwu* ini ngahaja dipelak di lamping-lamping anu nangtawing pikeun nahan  érosi jeung nyingkahkeun tanah longsor; sagigireun éta dipelak pikeun pager.

## Catetan taksonomis 
*Thysanolaena latifolia* tayalian hiji-hijina anggota marga ***Thysanolaena*** anu dipiwanoh; sagigireun éta ogé mangrupi hiji-hijina anggahota Ztribus **Thysanolaeneae**..

## Dicutat tina 
## Tutumbu ka luar 
* IPNI: *Thysanolaena latifolia* Honda
* Plants of Taiwan: *Thysanolaena latifolia* (Roxb. ex Hornem.) Honda
* S'pore Nat. Parks: *Thysanolaena latifolia* 
* Useful Tropical Plants: *Thysanolaena latifolia*
* Plant Illustration: *Thysanolaena latifolia* (Roxb. ex Hornem.) Honda
Ki hiang

**Ki hiang** nyaéta hiji tangkal kai anu asalna tina kulawargga  Fabaceae.

## Ngaran séjén
Dina basa Inggris  dipiwanoh sabagé *white siris, forest siris, tall albizia* atawa *brown albizia*; ieu tangkal ogé mibanda ngaran séjén, saperti: *oriang* (Mal.), *akleng parang* (Fil.), *thington, suan* (Thai), *sit, kokko-sit* (Burma), jeung réa-réa deui. *Epitet* spesifikna, *procera*, asalna tina basa Latin *procerus* anu hartina “jangkung”, dumasar kana dedegan ieu tangkal ki hiang. 

Ki hiang nyebar ku manéh di  Nepal, India, Burma, Thailand, Kamboja, Laos, Tiongkok, Taiwan, Vietnam, Malaysia, Indonesia, Brunei, Filipina, Papua Nugini, jeung Australia. Ieu tangkal *diintroduksi* ka Amerika Tengah (Panama, Puerto Rico, Bahama, Barbados, Haiti, Jamaica, Kuba, Republik Dominika, Trinidad dan Tobago dll.) katut Afrika (Sudan, Tanzania, Zimbabwe)..

Di Jawa, kai ki hiang dipuji alatan sipat anu awét, kakuatan, kitu deui kaéndahana; dipikaresep pikeun nyieun parabot rumah tangga, wangunan imah jeung jambatan, pakakas tatanén  jeung sajabana.

### Mangpaat *Agroforestri* 
*A. procera*remen dipelak pikeun tangkal sarwaguna: pangiuhan, parab ingon-ingon, suluh, areng, tangtuna kai bahan bangunan jeung mebel. Ki hiang bisa dipelak pikeun tangkal pangiuh dina perkebunan teh. Daun-daun jeung régangna dimanfaatkeun pikeun héjoan anu loba mibanda protein parab ingon-ingon saperti sapi, munding, domba, onta, jeung ogé gajah, di Asia Selatan jeung Pilipina; ngan di Nusa Tenggara daun-dauna ieu langka dimangpaatkeun.

Ki hiang ogé dipelak pikeun ngahias jalan, nahan gelebugna angin, sarta pikeun ngarehabilitasi lahan-lahan anu kritis jeung ngarandapan erosi. Sagigireun ti kitu dipaké ngiuhan tankal ntéh jeung kopi. Akarna bisa nunda nitrogen sarta ngaronjatkeun kasuburan taneuh, sarta nahan cai jero taneuh.

Pikeun parab ingon-ingon, daun-dauna mibanda loba serat/*fiber* sarta lignin, ngajadikeun ieu daun hésé dicerna ku ingon-ingon. Kandungan nutrisi anu cukup: N, K, Ca jeung Mg, ngan kurang dina unsur Na jeung P; anu matak kudu dicampur jeung bahan pakan anu séjén. Salian ti éta, niley énérgi ki hiang pikeun suluh nunjukeun 20.500–21.000 kJ/kg.

## Dicutat tina 
## Tutumbu ka luar 
*  BHL: *Albizzia procera*, Benth. @ K. Heyne. *De Nuttige Planten van Ned. Indie*, **II**: 212 (1916)
*  ARS-GRIN: *Albizia procera* Benth.
*  Australian Trop. RF Plants: *Albizia procera* Benth.  (foto-foto)
*  Florida Plant: *Albizia procera* Benth.
*  ICRAF: *Albizia procera* Benth. (sifat-sifat kayu)
*  ITIS: *Albizia procera* Benth.
*  Purdue Horticulture: *Albizia procera* Benth.
*  Tamil Nadu Agritech: *Albizia procera* Benth. (silvikultur)
*  Trees for Life: *Albizia procera* Benth. (lembar fakta)
*  USDA: *Albizia procera* Benth.
Awi siam

**Awi siam**;  **bambu bangkok**  (***Thyrsostachys siamensis***),nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawargga *Poaceae*. Salah sahiji jinis awi hias  anu remen dipelak salaku pager pakarangan atanapi di sisi jalan.

Daun dina régang nu heureut, 7-14&nbsp;cm × 5-8&nbsp;mm, héjo ngora semu bodas, ilaharna  lokos; palapah daun guguratan, buluan bodas dina tungtungna; ceuli palapah leutik sakapeung euweuh; *ligula* purek pisan, rata, buluan lemes.

## Agihan sareng ékologi 
Awi Siam nyebarkeun sacara alami di daérah  Asia tropis jeung ugahari: Burma, Thailand, ogé Tiongkok Kidul (Yunnan). Kusabab loba kagunaanna ieu, awi siam teras dibawa sareng dipelak di sababaraha nagara di daérah tropis, hususna salaku awi hias sareng panghalang angin.

## Dicutat tina 
## Tutumbu kaluar 
* Bamboos of Thailand: *Thyrsostachys siamensis* 
* Useful Trop. Plants: *Thyrsostachys siamensis*
Kadongdong cina

**Kadongdong cina**; *Daun berlangkas* ; *Spondias pinnata (L.f.)* nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawarga *Araliaceae*. Tangkalna ngarungkun, remen dimangpaatkeun dauna pikeun sayureun jeung lalab. Daunna kawas daun kadongdong, kusabab kitu ieu tutuwuhan sok disebut tangkal kadongdong.

## Ngaran daérah
Tangkal kadongdong cina, mibanda sababaraha ngaran daérah kayaning :  *daun papéda papua* (Amb.), *kadondong laut*, *kadondong cina* (Sund.), *kědondong laut* (Jw.), *kadundung patedhan* (Mad.), *bombu*, *puding* (Melayu dan Mak.), *keudem rinték* (Minh.), *gurabati*, *tampusong* (Tern.), jeung *déwu papua*. atawa tangkal  leutik anu jangkungna nepi ka 2-3 m. Tangkalna ajeg, mibanda kai, buleud, héjo semu konéng. 
Daunna buleud endog, nemprak aya ogé anu galing, sisi daun rérégéan. Tulang daun kawas cécépét, kurang leuwih 8–15&nbsp;cm × 3–7&nbsp;cm. 
Kembangna aya  5-8 kuntum anu ngéntép  dina tempat kawas payung, sarta  kelirna  héjo tur laleutik . Bijil tina handapeun cupat daun, kelopakna ngawujud mangkok, bertaju, kelopak kembang ngawujud mangkok, mahkota kembang wujudna buleud endog, lemes, benang sari *silindris*, sarta  kelirna konéng. Buahna kagolongkeun buah buni, buleud, jeung kelirna héjo  semu wungu. Sikina buleud dempak kelirna hideung. Sedengkeun  akarna kasebut akar tunggang kelirna coklat.

## Sumebar jeung habitat 
Kadongdong cina aslina ti daérah Pasifik, sarta geus nyebar nepi ka Éropa. Di Indonésia, loba dipelakeun di kebon, buruan, sisi jalan, sarta pager hirup anu digunakeun minangka wates jeung lahan batur. Hirup kalawan subur di buruan.

## Dicutat tina 
## Tutumbu ka luar
Kategori :Tutuwuhan tropis
Ampa

**Ampa**; Beureum panon; sisik milik;  *mata merah*  (*Puntius orphoides*) nyaéta  lauk cai darat anu asalna tina kulawarga  *Cyprinidae*. Ieu lauk hirup kalayan nyebar  di wewengkon Indocina jeung kapuloan Sunda.  
ieu lauk leuwih dipikawanoh ku nami **Ampa**, sedengkeun sacara umum di Tatar Sunda disebut **Beureum Panon** alatan warna beureum anu jéntré dina bagian luhur matana. Ieu lauk dipikaresep margi gampang dipiara sarta miboga daya tahan anu kuat dina kaayaan cai anu robah-robah sarta miboga nilai ékonomi salaku lauk konsumsi.. Di Tasikmalaya, Lauk ieu ogé dipikawanoh salaku lauk *beureum panon* (Sd.: mata merah).
Dina basa Inggris, ieu lauk dipikawanoh ku ngaran *Javean Barb*.

## Ciri mandiri
jmpl|kiri|180px|Panonna aya beureuman
Lauk ieu awak sedeng, panjang *total* nepika  250 mm. Gurat sisi aya 31-34 siki. 5-5½ sisit di antara mimiti sisit *dorsal* aya gurat sisina. Puhu buntut dikurilingan ku 16 sisit. *Jari-jari* heuras (cucuk) anu panungtung dina cécépét *dorsal* rérégéan 30, lemes. Cécépét buntut tungtung luhur jeung handap kelirna hideung; gurat hideung dina puhu buntut. Lauk nu ngora kénéh katempo tina sisitna mibanda kelir leuwih kolot.. Ilaharna lauk ampa kapanggih hirup di susukan, bendungan jeung situ; gan remen ogé kapanggih hirup di balong sanajan henteu dipelak.

Sagigireun diarah pikeun lauk konsumsi, kiwari lauk ampa ogé dipiara sabagé lauk  hias.

## Jinis anu sarupa 
Hampal atawa (*Hampala macrolepidota*) ibanda pola kelir méh sarimbag. Ngan hampal mibanda awak anu leuwih panjang, monyongna leuwih méncos, sisit-sisit anu katembongleuwih badag, sarta mibanda belang hideung dipalebah beuteungna (lauk ampa mah aya gurat hideung  dina puhu buntutna).

## Riwayat Taksonomi 
Lauk ieu munggaran didéskripsikeun sacara ilmiah ku **Achille Valenciennes** dina taun 1842 dina buku monumental *Histoire Naturelle des Poissons*. Valenciennes méré nami *Barbus orphoides* dumasar kana spésimén anu dikirim ku para panalungtik ti pulo Jawa ka Paris. Sateuacanna, dina taun 1823, **Kuhl & van Hasselt** sabenerna parantos méré nami *Barbus rubripinna*, nanging nami éta dianggap *nomen nudum* (nami tanpa déskripsi ilmiah anu sah dumasar aturan ICZN) sahingga nami ti Valenciennes anu dianggap valid sacara resmi.

## Dicutat tina 
## Tutumbu ka luar 
* Seriously Fish: *Puntius orphoides*
* EoL: *Puntius orphoides*
* Derbang (*Puntius orphoides*)
Kacang uci

**Kacang uci** (*Vigna umbellata*) nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawarga *Fabaceae*. Hirup  satengah ngarambat, tangkalna aya anu ajeg sawaréhna ngupuk luhureun taneuh. Buah atawa  polongna anu ngora kitu deui  daun ngora dimangpaatekun pikeun lalab jeung sayureun. Sikina anu geus kolot dimangpaatkeun pikeun  sayureun ogé bahan nyieun  témpé. Sikina mibanda protéin, sanajan teu saloba kacang kadelé. Di sagigireun pikeun bahan kadaharan, daunna anu di bebek jeung tipung béas bisa dimangpaatekun pikeun ubar.

## Dicutat tina 
kiri|jmpl|Kacang uci

## Tutumbu ka luar 
* Klasifikasi kacang uci
Orok-orok

**Orok-orok**; O'orokan;  (*Crotalaria juncea*), nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawargga *Fabaceae*. Dina urusan balantik internasional dipiwanohna  *sun hemp* atawa *sunn hemp*, asalna ti  Asia tropis  ilaharna biasa dimangpaatekun pikeun  tutuwuhan panutup taneuh (*cover crop*) utamana  taneuh-taneuh anu tacan kaburu digarap (bera). Sagigireun éta, orok-orok ilahar ogé  dimangpaatkeun pikeun gemuk héjo sarta  héjoan parab ingon - ingon. Sarua jeung  *legum* séjén, orok-orok ogé ieu tutuwuhan aya simbiosis jeung bakteri bintil akar ogé bisa nunda nitrogén bebas ti luar kalawan engké ditunda  kana taneuh dina wujud "hara" anu bisa dimangpaatekun pikeun  tutuwuhan séjén. .

Orok-orok ogé bisa dimekarkeun kagunaanna pikeun *bahan bakar* ramah lingkungan *(bio-fuel)*.

## Dicutat tina 
## Tutumbu ka luar 
* http://assamagribusiness.nic.in/Sunnhemp.pdf 
* http://www.fao.org/ag/AGP/AGPC/doc/GBASE/data/pf000475.htm 
* http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=5&taxon_id=200012064
*
Triceratops

**Triceratops** (tina basa Yunani, hartosna "rupa kalayan tilu tanduk") mangrupa génus dinosaurus nu hirup ti periodé kapur akhir. 

## Katerangan 
Triceratops gaduh tilu tanduk, dua dina alis na sareng hiji dina irung. Panjang tangkorak na ngahontal 2 m. Triceratops ngagaduhan opat suku anu kokoh kanggo ngadukung awakna. Sababaraha ahli nyarios yén Triceratops henteu tiasa ngajalankeun gancang, tapi aranjeunna tiasa ngahontal kacepetan sahenteuna 30&nbsp;km / jam.
Binong laut

**Binong laut** ; Klampis tiongkok; **bengkak** *(Hernandia nymphaeifolia)* nyaéta hiji tangkal anu asalna tina kulawargga **Hernandiaceae**. Dina basa Inggris katelahna *Lantern Tree*, nujul kana wujud buahna anu sapertos lantera Tiongkok (*tanglong* atau lampion).

## Ngaran daérah
Dina rupa-rupa basa daérah di Indonésia binong laut disebut ogé: *hapo-hapo* (Sim.); *kampé, mata ikan* (Mnd.); *kampis, kampak, binong laut* (Sd.); *bĕngkak, brĕndala, kĕmirén* (Jw.); *nawoko ma lako, nau ma lako* (Hal.); *nyalako* (Ternate); *nyalau* (Tidore).

## Ciri mandiri
Tangkal, kalayan jangkungna dugi ka 20 m sareng buleudan  gagangna 60 cm

Kembang berkelamin hiji, tempatna hiji, ngumpul malai rata (*cymose corymb*) gagangna panjang, 20–30&nbsp;cm, tur buluan. Tungtung gagang  ditutupan ku daul -4, Nyalindungan 3 kuntum kembangna, anu tengah bikangna gagangna leuwih pendok, diapit 2 kembang jalu anu gagangan. Daun tenda kembang panjang, 7-8 mm, mintul, bodas; ilahar lobana 6 dina kemba jalu, jeunh 8 lambar dina kembang anu bikang. Buah dan bijinya dipencarkan oleh kalong mariana (*Pteropus mariannus*).

## Mangpaat jeung kagunaan
Kaina hampang sareng kirang kakuatan. Masarakat di pulo-pulo di Pasifik kiduk ngamangpaatkeun pikeun pakakas énténg kayaning tarumpah, gagang kipas, papan tulis, kukumbul jaring, bagéan tina  parahu jeung sajabana.. Sikina mibanda 51% minyak lemak anu kuked; kental, sarta mibanda  alkaloid.

## Dicutat tina 
## Tutumbu kaluar 
* Bhavatu Sabba Mangalam http://akiytraveltheworld.blog.co.uk/2010/05/22/hernandia-nymphaeifolia-8646584/
Rincik bumi

**Rincik bumi**; *Ipomoea quamoclit*  nyaéta tutuwuhan anu asalna tina kulawarga *Convolvulaceae*. Rincik bumi dimangpaatkeun pikeun ubar, ieu tutuwuhan asalna ti Amérika tropis. Di Jawa, ieu tutuwuhan liar di taneuh anu teu kaurus, aya ogé ngahaja dipelak dirambatkeun kana pager kanggo hiasan.

## Kandungan kimia
Kimia anu dipibanda dina ieu tutuwuhan tacan pati dipiwanoh, sanajan kitu anggota kulawarga *convolvulscese* ieu mibanda sipat : *antipiretik* jeung *hemostatik*, dimangpaatkeun pikeun ubar wasir jeung *carbulance*.
Rincik bumi umur na 1~2 taun, tangkal ngarambat panjangna bisa nepi ka 4 méter. 

## Mangpaat
Nurunkeun panas awak jeung wasir, carana godog  daun seger kurang leuwih 8 gram maké tilu gelas cai, nepika nyésa 2 gelas mun geus tiis diinum sagelas isuk-isuk beurang sagelas.

File:Ipomoea Quamoclit.jpg|Kembang
File:Cyprus vine.jpg|Daun jeung kembang
Image:IpomoeaQuamoclitSeeds.jpg|Siki
File:유홍초.JPG|Ngarambat

## Dicutat tina
Blénder

jmpl| Adun
**Blénder** nyaéta alat éléktronik dina bentuk wadah anu dilengkepan péso anu muterkeun anu dianggo pikeun ngagaur, nyampur, ngagiling, atanapi ngalemeskeun bahan-bahan tuangeun. Sabeulahna bentukna sapertos baling - baling pondok anu napel dina handapeun wadah. Péso ieu diputer gancang sareng kakuatan motor supados tiasa langsung nyampur, rendang, sareng ngabubarkeun bahan-bahan anu di lebetkeun kana éta. Blénder ogé umumna gaduh kontrol gancang pikeun rotasi wilah dina wadah. Blénder biasana dianggo di dapur atanapi di palang. Adun dina bentuk bobot sareng tanpa wadah disebut *blénder immersion* ( *immersion blénder* ). Alat ieu tiasa dianggo langsung pikeun mash tuang anu nuju asak dina wajan .

## Rujukan
Kaceprek

**Kaceprek**; Ki leuleu'eur; *Dysosmia ciliata* nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawarga *Passifloraceae*.											

## Ngaran Séjén
Ieu tutuwuhan ogé mibanda ngaran daérah saperti: *ceplukan blungsun* (Jw.), *permot, rajutan, kaceprek* atawa *ki leuleu’eur* (Sd.), jeung *timun dendang* atawa *timun padang* (Mal.)."

## Galeri 

File:Passif foetid 070407 4102 plrtu.jpg|Daun, kembang jeung buah
File:Passiflora foetida.bloem.jpg|Kembangna bodas
File:Passiflora foetida MHNT.BOT.2009.13.9.jpg|*Passiflora foetida*
"+arya+"_Passiflora_foetida_ꦫꦩ꧀ꦧꦸꦱ_krucuk_2019_03.jpg|Buah kaceprek
File:Passiflora foetida - DSCF2691.JPG|buah ngora (matak weureu)
File:P.foetida.climb.jpg|Ngarambat
File:Passiflora foetida PB030005.jpg|Buahna katutupan ku *kelopak*

## Dicutat tina 
## Tempo ogé
* Steenis, CGGJ van. 1981. *Flora, untuk sekolah di Indonesia*. Pradnya Paramita, Jakarta.
* Verheij, E.W.M. dan R.E. Coronel (eds.). 1997. *Sumber Daya Nabati Asia Tenggara 2: Buah-buahan yang dapat dimakan*. PROSEA – Gramedia. Jakarta. ISBN 979-511-672-2.
Obèng

ka|jmpl| Rupa-rupa obeng
**Obeng** mangrupikeun alat anu dianggo pikeun ngencatkeun atanapi ngaleupaskeun sambel.

## Jenis obeng 
Aya sababaraha model obeng anu dianggo di saluruh dunya. Jenis anu umum di Indonésia nyaéta modél *Phillips* anu populér disebut plus (+) sareng obeng *slotted* anu sering disebat obeng (-) obeng. Jenis obeng anu sanés anu dianggo di nagara sanés kalebet *Torx* (héksagon bintang), *héx* ( héksagon ), sareng *Robertson* (kotak).

## Satuan obeng 
Umumna, seueur anu henteu terang unit ukuran obeng sahingga tiasa disebatkeun obeng éta ngan dibagi kana tilu ukuran: obeng alit, sedeng sareng ageung. Tapi henteu bénten sareng alat konci, obeng ogé ngagaduhan ukuran ukuran. Ditambah obeng, gaduh ukuran dumasar kana lolongna panon. Salaku conto, 1 x 75 hartosna mata plus point sareng gagang panjang 75&nbsp;mm. Samentawis éta, 2x100 hartosna obeng obeng langkung blunter tibatan conto anu munggaran kalayan panjang cecekelan 100&nbsp;mm. Sedengkeun obeng sirah datar, unit ukuran langkung gampil. Salaku conto, ukuran 5 x 75, anu hartosna lébar tip obeng 5&nbsp;mm kalayan obeng panjangna 75&nbsp;mm. Pamakéan obeng kedah merhatoskeun akurasi agul obeng sareng sekrup, supados sirah sekrup henteu gampang rusak. Panjang / pondokna obeng ogé kedah disaluyukeun sareng rohangan anu sayogi. Obeng anu nganggo cekelan pondok sering dianggo pikeun nyaluyukeun karburator atanapi bagian-bagian kalayan ruang damel terbatas.

## Rujukan
Motor listrik

jmpl|272x272px| motor listrik
jmpl|250x250px| Motor listrik anu dianggo dina lokomotip karéta
jmpl|Motor C-frame dipayungan-tihang motor bajing-kandang . Kalayan kutub anu ditingalikeun, rotor bakal muter arah jarum jam.
jmpl|Ngagulung coil *(batang tambaga)*
jmpl|Set motor-generator sinkron pikeun AC kana konvérsi DC .
jmpl|Kapal propipsi motor listrik SS Canberra
**Motor listrik** mangrupikeun alat pikeun ngarobih énergi listrik kana énergi mékanis. Alat anu fungsina tibalik, ngarobah énergi mékanis kana énergi listrik disebut generator atanapi dinamo. Motor listrik tiasa dipanggihan dina alat-alat rumah tangga sapertos kipas, mesin cuci, pompa cai sareng beberesih vakum. Motor listrik anu biasa dianggo dina dunya industri nyaéta *motor* listrik *asinkron*, sareng dua standar global, nyaéta IEC sareng NEMA. Motor *asinkron* IEC dumasar *métrik* ( milimeter ), sedengkeun motor listrik NEMA dumasar *kaisar* ( inci ), dina aplikasi aya unit kakuatan dina *tenaga kuda* (hp) sareng *kiloWatt* (kW).

## Prinsip kerja tina motor listrik 
jmpl|Prinsip kerja tina motor listrik
Dina motor listrik, kakuatan listrik dirobih janten kakuatan mékanis. Parobihan ieu dilakukeun ku ngarobah kakuatan listrik kana magnet anu katelah magnet elektro. Sakumaha urang terang yén: tihang magnet kalayan nami anu sami bakal ngusir sareng kutub henteu sami, daya tarik. Maka urang tiasa kéngingkeun gerak upami urang nempatkeun hiji magnet dina poros puteran, sareng magnet sanés dina posisi anu tetep.

## Rujukan
Jalantir

**Jalantir**; *Conyza sumatrensis* nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawargga *Asteraceae*. Ieu tutuwuhan digolongkeunkana gulma, remen ka tempo hirup di buruan, sisi jalan, tegalan, lahan teukaurus atawa kebon jeung galengan sawah minangka gulma. Sanajan kitu tutuwuhan ieu bisa waé dijieun ubar pikeun ngurangan kasakit nyeri sirah  ogé nyareri awak, Bisa ogé ngubaran bentol kusabab digégél gegeremet.

## Manfaat 
Ieu tutuwuhan dina cara tradisional remen dimangpaatkeun pikeun ngubaran nyeri sirah, nyeri awak, ubar nyeri tikoro, nyeri beuteung , cacar, ngubaran  jarawat jerng gangguan kulit lainna. Sanyawa kimia anu disebut *saponin* mangrupa kimia  anu bisa dimangpaatkeun pikeun *antimikroba, antijamur, ubar hiperkolesterol, antitumor, antikanker jeung antidiabetes.* 

## Galeri 

File:Arya - conyza sumatrensis - jelantir pilangsari 2019 0.jpg| Conyza sumatrensis, ti Pilangsari, Kedawung, Cirebon
File:Conyza sumatrensis - Flickr - Kevin Thiele.jpg|Kembang Jalantir
File:Conyza sumatrensis leaves3 (13346498873).jpg| Daun (dapuran jalantir) conyza sumatrensis, foto ti Pilangsari, Kedawung, Cirebon
File:Conyza sumatrensis & bonariensis leaves1 (13346462813).jpg|Daun ti kadeukeutan

## Referensi 
Kategori :Asteraceae
Morfologi

**Morfologi**; *Morphology* nyaéta hiji élmu pangaweruh anu museurkeun diajarna dina widang  wujud luar tina awak mahluk hirup (biologi).
Morfologi nalungtik sagala rupa tina wangun kecap, sareng pangaruhna tina ayana parobahan-parobahan kecap kana golongan kecap sarta pihartieunna.

## Morfém
Dina morfologi hiji anu penting ditaluntik ngeunaan morfém jeung sagala rupa anu aya patula-patalina, bisa disebutkeun hiji rundayan basa diwangun ku kecap jeung bagéan-bagéan kecap anu disebut morfém. Morfém hiji wujud basa pangleutikna anu mibanda harti, sarta henteu bisa dibagi deui atawa henteu mibanda harti séjén anu leuwih leutik deui.

## Dicutat tina
Lorong Waktu

**Lorong Waktu** mangrupikeun séri tipi fiksi ilmiah agama Islam anu dihasilkeun ku Demi Gisela Citra Sinema sareng ditayangkeun ku SCTV unggal bulan Ramadhan dina 6 musim ti taun 1999 dugi ka 2006. Séri ieu didamel ku Deddy Mizwar anu ogé salah saurang tokoh utama sareng diréktur / produser di séri. Judulna didasarkeun kana Al-Asr, salah sahiji surah dina Al-Quran.

Carita séri ieu ngeunaan papanggihan mesin waktos ku Ustād Addin. Addin nyalira mangrupikeun murid sareng putra angkat ti Haji Husin. Salain ti Ustad Addin, Haji Husin gaduh murid ngora anu namina Zidan.

Numutkeun ka *Vice*, séri ieu mangrupikeun séri tipi ramé anu pangsaéna di Indonésia di akhir taun 1990an dugi ka awal 2000an.

## Referensi
Bangban

**Bangban**; bamban (*Donax canniformis*) nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawargga *Marantaceae*. Kagolongkeun kana tutuwuhan terna anu ngahasilkeun harambay bahan pikeun nyieun anyam-anyaman. 

## Ngaran daérah
Tutuwuhan ieu dipikanyaho ogé ku sababaraha ngaran daérah kayaning : *bamban* (Bjn.); *bumban* (Sya.); *bomban, banban* (Bat.); *bangban* (Sd.); *wuwu* (Jw.); *kelangisan* (Bal.); *burung, borong* (Sulsel); *mundung, wuwudu* (Goront.); *moa* (Manado, Ternate, Ambon); *biawa, biara* (Halm.);bili (basa Acéh) jeung réa-réa deui.

## Ciri mandiri 
jmpl|kiri|180px|Ditempo ti kadeukeutan *Close up* kembang bangban
Terna anu ngarungkun, jangkungna 1,5–4 (–5) m; tangkal buleud héjo kolot, bubukuan panjang antarana 1–2,5 m. Daun  nunggal gagangna 8–20 cm, daun  buleud endog aya ogé anu lonyod, ukuran rubakna 10–25 × 10–45&nbsp;cm.

Kembangna remen katempo nyagak timimiti puhuna, panjang nepika  20&nbsp;cm. *Kelopak* kelirna bodas, buleud endog siku tilu, gundul, 3–3,5 mm. Tabung mahkota 8–10&nbsp;mm; taju mahkota ngagaris wungkul, 1–1,4&nbsp;cm × 2–3&nbsp;mm. Buah bodas nepika krem ngora, diaméter 1–1,5&nbsp;cm, garing, henteu meletek . siki 1 nepika  2, coklat.

## Dicutat tina
jmpl|kiri|180px|Tangkal bangban (héjo, kénca) geus bisa dimangpaatekun pikeun nyieun anyaman (handap); ditunda dekeut karanjang-karanjang anyam tina bangban

## Tutumbu ka luar 
* Philippine Medicinal Plants: Bamban
* ZipcodeZoo: *Donax canniformis* (Bamban)
Walingi

**Walingi** (***Actinoscirpus grossus***)  nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawargga *Cyperaceae*
. Tayalian sajinis jukut anggota suku teki-tekian  anu tangkalna remen dimangpaatkun  pikeun bahan anyam-anyaman. Ieu jukut hirup kalayan subur di  rawa-rawa. 

==Ngaran daérah ===
Ngaran-ngaran daérahna, saperti: *mansiang, mĕnsiang, mĕsiang* (Sumbar]]); *masiang* (Bk.); *basiang* (Bat.); *mansiro daun* (Mink.); *rĕduk* (Plg.); *bundung* (Kalbar); *walingi* (Sd.); *wlingi, wlingian, wlingén, lingi* (Jw.); *balingé* (Md.); *kaingas, kawasar, tinorong* (basa-basa daérah di Sulut]]). Dina basa Inggris dipikawanoh sebutanna  *Greater club-rush* atawa  *Giant bulrush*.

## Ciri mandiri 
""";cupat kembang ]]
 ]]
Jukut anu ngarungkun kuat, ajeg, loba sirung anakna, kalawan geragih; akar anu panjang numbukeun beuti jeung beuti; tangkalna menyegitiga seukeut kalawan sisi-sisina senu celong ka jero, aya buluan lemes, 80-200 cm × 5-10 mm. Daun-daun ina *rosét*, saperti gurat, 50-80 cm × 0,5-3 cm, andapna nyiku tiku nepika nikel ka jero, palebah luhur katemponana teu pati jero kalawan tungtungna datar jeung méncos pisan, tungtungna aya buluan seukeut. Kenbangna ngumpul, henteu ngentep, wujud payung majemuk; sumbu kembang kasar, buluan lemes, 4-17 cm panjangna; puhuna mibanda sababaraha daun *pelindung* anu teu sarua panjangna, sahenteuna 2 di antarana leuwih panjang tina kembangna, 15-70 cm panjangna; *spikelet* loba, *soliter*, aya.anu napel kana tangkal aya ogé anu gagangan, buleud endog nepika lonyod, tungtungna méncos, kalwan jembangna loba pajejel-jejel, 4-10 × 3,5-4 mm. Buah *bulir* uleud endog tibalik, tungtungna méncos, lemes, semu coklat, juru tilu, 1,25-1,75 mm × lk. 1 mm.

## Agihan jeung ékologi
Walingi hirup nyebar ti mimiti India, Asia Tenggara, Cina Selatan, Wewengkon Malesia, nepika  Australia tropis. Di Indonesia kapanggih ampir di sakabéh pulo, kajaba  Nusa Tenggara jeung Maluku..

## Manfaat 
Tangkal dipakai pikeun nyieun  anyaman anu kuat tur awét, ogé murah hargana; saperti samak kasar jeung karung. Mimiti tangkalna dipiceun salahsahiji sikuna, tuluy diratakeun ku jalan di gepéng keun maké awi sapotong, tuluy waé dipoé dinu kapanasan ku  panon poé. Bahan anyaman di mana geus garing tuluy waé dianyam wujudna kumaha pangabutuh waé.

## Dicutat tina 
## Tutumbu ka luar 
* IUCN Redlist: *Actinoscirpus grossus*
* WSSA: *Actinoscirpus grossus*
Ranggasa

**Ranggasa**; *hanggasa* (*Amomum dealbatum*) nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawargga  *(Zingiberaceae)*. Buahna anu amis rada haseum sarta kaangseuna seungit bisa dikonsumsi kitu waé dinakaayaan seger; buah ngorana dikonsumsi sabada  dikulub/seupan. 

## Ngaran séjén
Tutuwuhan asli Indonésia ieu dipiwanoh ku ngaran-ngaran daérah saperti : *wresah, wersah* atawa *resah* (Jw.); *resak* (Mly.); *hanggasa, hangasa, ranggasa* (Sd.); sarta *langkasa* (Kangean); "renggak" (lombok).  Buahna dipiwanoh  ogé  *Java cardamom* (Ingg.).

## Ciri mandiri 
Tangkalna mangrupi terna nahun tur hirup subur, jangkuna bisa nepi ka 3 m. Daun wujudna jorong atawa jorong lonyod, 30–90 × 10–20 cm, sisi luhurna gundul, sisi handapna  buluan lemes bodas kawas *beledu*.

Kembang *majemuk* ngentep dina tandan méh semu buleud, diaméter lk. 5 cm, bijil tina *rimpang*;beuti  deukeut puhu tangkal *(semu)*. *Tabung* mahkota leuwih panjang tibatan kelopak, bodas wujudna  *jorong*. *Labellum* bodas, kalayan kelir koneng di tengahna sarta  aya garis beureum dipalebah puhuna, wujudna uleud endog, kurang-leuwih  3,5 cm panjangna. Buah kotak berwarna hijau sampai keunguan, bulat telur, 2,5–3 × 1,8–2,4, nyiku 9 (7–13), buluan lemes.

Di  India didagangkeun mangrupa gaganti Kapulaga, sahenteuna ieu dina mangsa anu geus lila kaliwat . Di Cina dimangpaatkeun pikeun *ramuan* ubar tradisional.

## Ékologi jeung sebaran
Hirup liar sababraha jumpluk di leuweung atawa kebon, utama hirup dina taneuh anu beueus tur loba ngandung humus. Tutuwuhan iwu bisa direkahkeun ku jalan ngarintahkeun beutina anu geus sirungan, Sanajan arang langka aya anu ngahaja melak ieu tutuwuhan.

Kapanggih hirup Mimiti ti India di dibeulah kulon , Nepal, Bangladesh, Yunnan, Thailand Sarta di Indonésia (Jawa).

## Dicutat tina 
## Tutumbu kaluar
* Flora of China: *Amomum dealbatum* Roxburgh 
* *Amomum dealbatum*  di India (foto kembang)
Bulustru

**Bulustru**; lopang; *Luffa cylindrica* nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina genus *Luffa*. 								
Tangkal ngarambat, buahna kawas bonténg. 
Buah anu ngora dimangpaatkeun pikeun bahan sayuran, buah anu geus kolotna dimangpaatkeun pikeun gogosok mangsa mandi atawa ngumbah wadah.

## Sajarah
Bulustru tangkal pituin ti Mesir, dina abad ka 16 diwanohkeun ka Éropa ku  Johann Veslingius taun 1638. Mangsa harita disebutna "Egyptian cucumber",  ogé sok disarebut "Luffa". Siki bulustru ngahaja diarah sari patina, pikeun dijieun minyak anu hasilna dipaké kaperluan masak sapopoé. Bulustru geus dimangpaatekun ti jaman kaisar Romawi, buah ngora jadi bahan sayuran jeung anu kolotna dimangpaatkeun pikeun kokosok. 

## Ciri mandiri
Panjang buahna kurang leuwih 3 0 cm, kembangna konéng méncrang alus katempona. *blestru*, dan *blustru*. Di Maluku, dikenal dengan nama-nama seperti: *dodahala* (Halmahera), *petola cina* dan *petola panjang*.

## Kandungan kimia jeung mangpaatna
Bulustru mibanda rasa anu amis jeung tiis, béda jeung akarna mibanda rasa pait malahan matak weureu.

File:Luffa aegyptica.jpg|buah blustru
File:Luffa sponge.png|Buah anu geus garing 
File:"+arya+" bestru blustru sponge gourd ꦧꦼꦱ꧀ꦠꦿꦸ ꦧ꧀ꦭꦸꦱ꧀ꦠꦿꦸ pilangsari 2019 0.jpg|Daun
File:"+arya+" bestru blustru sponge gourd ꦧꦼꦱ꧀ꦠꦿꦸ ꦧ꧀ꦭꦸꦱ꧀ꦠꦿꦸ pilangsari 2019 2.jpg|Kembang
File:"+arya+" bestru blustru sponge gourd ꦧꦼꦱ꧀ꦠꦿꦸ ꦧ꧀ꦭꦸꦱ꧀ꦠꦿꦸ pilangsari 2019 3.jpg|Kembang jeung pucuk
File:"+arya+" bestru blustru sponge gourd ꦧꦼꦱ꧀ꦠꦿꦸ ꦧ꧀ꦭꦸꦱ꧀ꦠꦿꦸ pilangsari 2019 1.jpg|Pucuk kembang bulustru
File:"+arya+" bestru blustru sponge gourd ꦧꦼꦱ꧀ꦠꦿꦸ ꦧ꧀ꦭꦸꦱ꧀ꦠꦿꦸ pilangsari 2019 6.jpg|buah, kembang bulustru jeung daun

## Referensi
Kunyit

**Kunyit**; *jawawut*; *Setaria italic* nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawargga Poaceae. Mangrupa serealia sikina lalembut/ (milet) baheula jadi kadaharan utama  */makanan pokok* masyarakat Asia Timur ogé Asia Tenggara saméméh budidaya paré dipiwanoh. 

Tutuwuhan ieu tayalian anu  munggaran dibudidayakan di antara sarupaning milet jeung kiwari  jadi milet anu pang legana dipelak di sakuliah dunya, ogé anu pangpentingna di Asia wétan. 

==Ngaran séjén===
Kunyit mibanda ngaran anu béda-béda di unggal daérah, saperti, *jawa* (Plb.); *jaba ikur* (Bat.); *jaba uré* (Toba); *jĕlui* (Riau); *sĕkui* (Mly.); *sĕkuai, sakui, sakuih* (Min.); *randau* (Lamp.); *jawae* (Day.); *jawawut, kunyit, sekul* (Sd.); *jawawut, juwawut, oték* (Jw.); *jhâbâ , jhâghung jhâbâ, jhâbalék* (Md.); *jawa sĕmi, jawawut* (Bl.); *botai, boté, wotei, batung, wetung, gětung* (rupa-rupa dialék di Sulut); *batang, bětěng, wětěng, bané, bailo, wailo* (Sulsel); *botoh, sain* (Timor); *hotong, atong, hetene, hetenu* (Ambon); *hétan* (Wetar); *wetan* (Solor); *botan* (Kai, Tanimbar); *bétén, fétén* (Buru); *bobootĕné, botĕmé* (Hal.); *futu* (Ternate & Tidore)..

## Ciri mandiri 
[jmpl|kiri|Malai/ranggeuyan kunyit, ti kebon [Tabir Barat, Merangin|Tabir Barat, Merangin, Jambi ]]
Kunyit tutuwuhan sausum kawas jukut, jangkungna bisa  nepi ka 150(–175) cm. tangkalna ajeg, sakapeung aya nu nyagak. Daun tunggal, bijil selang seling, wujudna garis atawa pita, 15–30(–50) cm × 0,5–2,5(–4) cm, mencos di tungtung, tulang daun tengahnya ngajendul; kalayan panjang palapahna 10–15(–25) cm, aya anu gundul aya  anu buluan, létahna (*ligula*) pendék, *berjumbai*.

Malaina rapet sok disebut ranggeuyan, "buluan", jeung panjang bisa  nepika 30&nbsp;cm, ku kituna urang Inggris nyebutna ieu tangkal "milet ekor rubah" (*foxtail millet*). Bulirna leutik, gedéna ngan 3mm diaméterna, malahan aya anu leuwih leutik. Kelir bulir rupa-rupa, mimiti ti  hideung, wungu, beureum, nepika semu coklat.

## Mangfaat 
Di negri  Cina nembongkeun paling henteu kunyit geus dibudidayakeun dina kurang leuwih 5.000 tahun saméméh Masehi.

Aya dua golongan kunyit varietas *biologis*. Anu kahiji kunyit anu bisa dikonsumsi jalma, *S. italica* var. *italica*, jeung anu ka dua tayalian anu bisa dijadikeun parab manuk, *S. italica* var. *moharica*.

Sagigireun sikina, kunyit  ogé ngahasilkeun  héjoan pikeun parab ingon-ingon. Kunyit bisa diproduksi nepika 15-20 ton héjoan dina sahéktar  sarta 3,5 ton jarami dina  sahéktar.

## Dicutat tina 
## Tutumbu ka luar 
* Juwawut pada laman Kehati.
* RBG Kew - GrassBase: *Setaria italica*
* Feedipedia: Foxtail millet (*Setaria italica*) forage
Happy Asmara

**Heppy Rismanda Hendranata** leuwih kasohor salaku **Happy Asmara** () nyaéta hiji panyanyi sareng panulis lagu asal Indonésia.

## Diskografi 
### Single
## Referensi
## Pranala luar 
* 
* 
* 
* 
*
*Fansbase Happy Asmara di Facebook
* Fansbase Happy Asmara di Instagram
Biométrik

**Biométrik** nyaéta hiji téhnologi;padika *otomatis*  anu dilarapkeun  pikeun maluruh jeung mariksa kaaslian/auténtikasi jalma dumasar kana ciri *psikologis* jeung paripolah.
Biometrik ngaidéntifikasi kaaslian hiji  jalma ku cara niténan (sapertos sora, sidik/gurat ramo, pola pameunteu jeung sajabana), henteu dumasar kana naon anu dipiboga (sapertos nami pamaké, kecap aksés, konci, kartu plastik, jeung sajabana) dibandingkeun jeung cara vérifikasi idéntifikasi tradisional, biométrik langkung merenah pikeun pangguna, ngirangan pamalsuan, jeung langkung aman, Biométrik ogé geus jadi sobat penting widang kaamanan, sapertos sistem intél dina  ngajaga kaamanan hiji nagara.
## Sajarah
### Asal kecap
Biométrik (diturunkeun tina basa Yunani *biometry*, *bios* anu hartosna hirup jeung *metron* anu hartosna ngukur) umumna nalungtik  ciri biologis anu bisa diukur.

### Militér
Dina sajarahna, téknologi biométrik ngalalanyah dilarapkeun  ku otoritas anu aya patula patalina jeung panalingaan  (kontrol)  aksés militér ogé pikeun ngaidéntifikasi sarta maluruh kajahatan;kriminal.

## Ciri biologis
Biométrik ngamangpaatkeun ciri-ciri biologis manusa anu ngawangun idéntitas hiji jalma dumasar kana fitur pameunteu, panon, malah nepi ka keketegna jajantung. Sakabéh ieu bisa dipaké pikeun nangtoskeun idéntitas hiji jalmi. Niténan pameunteu  mangrupi métode épéktipikasi biometrik anu épéktip.  
Sakumaha dikutip tina Decive Security Biometric, di handap ieu mangrupi ciri biologis anu bisa ngalarapkeun téknologi biometrik:
# **Sidik jari**;gurat ramo; (Fingerprint) Unggal manusa ngagaduhan kode khusus dina wangun gurat anu mandiri  dina ramona. Sidik jari seuseueurna dipaké  ngalakukeun imaging digital dina ramo manusa.  Imaging 3-diménsi langkung saé ti batan gambar. 2-diménsi.

## Kalemahan Biométrik
Sagigireun kaunggulan sarta ngaronjatna kaamanan, téknologi biométrik masih kénéh nyingareupan sababaraha masalah, ieu aya hubunganana jeung sakabéh kakurangan anu aya dina téknologi, kayaning: 
# Henteu gampang pikeun ngabandingkeun sarta nyaragamkeun unggal téknologi biométrik anu dilarapkeun ku unggal nagara.
# Biaya jeung dina palaksanaan *sidik jadi* unggal jalmi anu  béda, sistem pangenal sora, atawa alat *scanning* rétina.  
# Téhnologi Biometrk sesah dilarapkeun, invéstasi anu henteu murah pikeun ngawaragadan rupaning pakakas  khusus jeung nyayagikeu programna.

## Kaunggulan biometrik
Auténtikasi biométrik cocog pikeun dilarapkeun dina hiji sistem anu gedé résiko, anumana akibat tina ayana pelanggaranna langkung mahal akibatna kana kalumangsungan sistem.  Salaku conto, seueurna jumlah inpormasi ngeunaan konsumén atawa transaksi artos anu jumlahna  ageung.

Kaunggulan biométrik ieu nyaéta: 
# Hésé pikeun ditiron tur dibobodo sabab nganggo métode husus 
# Bisa waé pikeun nyobaan kanggo buktos sidang tina unggal kajadian anu lumangsung, numana ngalangkungan rahasia biométrik bisa  perlu dipikaterang saha anu ngaksés aksés kana organisasi  di mana tempatna jeung kumaha
# Salaku *solusi* pikeun lemahna konsép hal anu anjeun terang, nyaéta kamungkinan jalma henteu sanggup nginget kecap akses atawa PIN pikeun ngalakukeun aksés.

## Dicutat tina
Hoé badak

**Hoé badak**; (***Plectocomia elongata***) nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawargga *Arecaceae*. Kagolongkeun tutuwuhan  palem-paleman (Palmae) loba kapanggih hirup menyebar di Asia Tenggara utamana di Indonésia beulah kulon. Palma ieu ngahasilkeun hoé anu ukuranna gedé, tapi nepi ka kiwari tacan pati  dimangpaatkeun  utamana dina widang industri.

## Ciri mandiri 
jmpl|kiri|180px|Hoé badak tangkal ngora
Hoé anu ukuranana gedé, tunggal aya ogé anu ngadapur, ngarambat panjang bisa nepi ka 30-50 m. Tangkal ukuran gedé, diaméter  palapah daun nepika 25-100 mm. Daun ukuran gedé, panjang nepika 6–7 m, termasuk sirus 3 m sarta palapah daun 20-30 cm. Palspah daun kelirna héjo, carucukan *horizontal* atawa  ngéntép kawas sisir miring (*roset*). Anak daun aya 50-60 di katuhu *rakis*, wujudna pita lonyod, ngéntép teu sajajar atawa ngumpul  2-3. Palebah luhur  anak daun héjo ari palebah handapna semu bodas.
 
*Perbungaan*; kembang bijil di tungtung, aya kana  7-10 bongkol paranjang nepika 80&nbsp;cm kelirna bodas susu. Buahna coklat, tur buluan.. Belum lama ini didapati pula di Kamboja Varietas *philippinensis* dipikanyaho hirup nyebar di pulo-pulo Palawan, Biliran, jeung Leyte, Pilipina.. Hoé ieu utamans kapanggih di dataran landeuh nepika  daérah tonggoh 1.200 m dpl

## Mangaat 
Hoé badak ngahasilkeun tangkal  hoé anu kelirna coklat nepika coklat semu beureum, kalayan diaméter nepika 9&nbsp;cm tur panjang buku-bukuna  antara 30–40&nbsp;cm. Hoé ieu jarang dimangpaatkeun, kajaba ka dieunakeun dimangpaatekun pikeun rangka  mebel. Buahna  ieu dihakan ku  lutung. 

Geutahna diinum atawa dibalurkeun kana awak pikeun narékahan nyeri awak atawa galingging. Geutah anu didéang sakeudeung dina bumbung awi bisa dimangpaatekun  pikeun ngubaran raheut. Buahna bisa sa didahar; kitu deui malai/bunganya di Jawa kulon dimangpaatekun pikeu  mapaésan gapura.

## Dicutat tina 
## Tutumbu ka luar 
* Flora of Indonesia: *Plectocomia elongata*
* The Plant List: *Plectocomia elongata* 
* Flora of Singapore: *Plectocomia elongata*
Saladah cai

**Saladah cai** (*Nasturtium officinale*, *N. microphyllum*; saméméhna *Rorippa nasturtium-aquaticum*, *R. microphylla*) nyaéta tutuwuhan cai anu asalna tina kulawarga Brassicaceae.  Saladah cai gancang ngarekahan, hirup disisi cai utamana cai anu palid tur hérang. Ieu tutuwuhan lain pituin ti nagara urang, tapi ti wewengkon Éropa jeung Amérika.

## Mangpaat jeung kandungan kimia
Sagigireun dimangpaatkeun pikeun lalab jeung sayureun, saladah cai dipikanyaho mibanda kandungan sulfur, nitrogen, jeung  yodium. Saladah cai anu dikonsumsi gedé mangpaatna pikeun mersihan getih dina awak sagigireun éta mangrupa *tonic* pikeun ngubaran gangguan liver jeung  ginjal.

Saladah cai mibanda *asam folat*, mangpaat pikeun ngurangan risiko *spina bifida* ka jabangbayi ogé ngaronjatkeun katahanan sistim saraf jeung sél getih ka indung jeung anakna.

File:Nasturtium officinale kz01.jpg|Hirup di cai
File:Rorippa nasturtium-aquaticum.jpg|Kembang saladah
File:Rorippa nasturtium-aquaticum (Nasturtium officinale) (5003028778).jpg| Dapuran saladah

## Dicutat tina
## Tempo ogé 
* Rorippa nasturtium-aquaticum (ITIS)
Areuy kidang

**Areuy kidang** () nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawargga *Fabaceae*. 

## Ngaran séjén
Areuy kidang disebut béda-béda di unggal wewengkon, saperti : *tuba akar*, *tuwa laleur, areuy kidang* (Sd.), *jenu, jelun, tungkul* (Jw.), *tobha, jheno, mombul* (Md.) jeung sajabana.

Daun-daun *majemuk* bijil kénca jeung katuhu dina cupatna,  anak daun 7-15 lambar, gagangna 13-23 cm; anak daun cupatna pondok, manjang nepika wujudna *lanset* atawa buleud endog tibalik, 4-24 × 2–8&nbsp;cm, kalayan sisi habdap semu kulawu atawa semu paul, remen katempo loba buluna ; daun anu  ngora coklat-wungu.

## Kagunaan 
Racun akar kidang baheula di piwanoh  *derrids*  kiwari dipikanyaho  rotenona. Ieu bahan *aktif* téh dipibanda dina akarna kadar kandunganna 2½-3%, paling loba kapanggih dina kulit akar. *Derrids* ampir teu bisa leyur dina cai.

## Dicutat tina
## Tutumbu ka luar 
*  BHL: *Derris elliptica*, Benth. @ K. Heyne. *De Nuttige Planten van Ned. Indie*, **II**: 306 (1916)
*  *Derris elliptica*  pada laman ICRAF, The World Agroforestry Center. Diakses 29/11/2008
*  *Derris trifoliata* pada laman ICRAF, The World Agroforestry Center. Diakses 29/11/2008
Jukut Jongkrang

**Jukut jongkrang** ; *Spinifex longifolius* nyaéta tutuwuhan anu asalna tina kulawarga *Poaceae*.

Sagigireun Indonésia jeung Australia, *Spinifex* ogé kapanggih hirup di Asia Timur subtropika nepika Selandia Baru jeung Kaledonia Baru. Jinis anu asli Asia tayalian  *S. littoreus*, sedengkeun tilu rupa anu liannahirup liar di Australia jeung Selandia Baru.
Jukut jongkrang mibanda kagunaan penting dina ngajaga ékosistem keusik basisir, alatan ieu jukut ngajaga keusik basisir henteu palid atawa katebak angin. Wujud kembangna anu husus ngajadikeun ieu jukut bisa tetep hirup kalawan nyebar siki pibiniheun di habitatna.

## Ngaran daérah
Ngaran daérahna  ***rumput lari*** atawa ***rumput angin***. Urang Jawa menyebutna *jantran*, *ketranan* atawa *tikusan*. Urang Sunda nyebutna  *jukut jongkrang* di Madura disebutna *rebba angin*. 

## Dicutat tina 
## Tutumbu ka luar 
* Spinifex the Beach Roller Grass. Artikel di blog tentang rumput lari.
* Stretch, John (1996) *Fire management of spinifex pastures in the coastal and west Pilbara* South Perth, W.A. Agriculture Western Australia. Miscellaneous publication, 1326-4168 ; 23/96
* Williams. A.R. and Tauss, R (editors) (1990) *The Utilization of spinifex for pastoral purposes: proceedings of a workshop held at Yeelirrie Station on November 14, 1989* Sandstone, W.A. Sandstone Land Conservation District.