open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ambulan

thumb|300px|right| Ambulan di Sumatra Kulon mangsa baheula
thumb|right|300px|Ambulan di Perancis mangsa kiwari

**Ambulan** nyaéta kandaraan nu digunakeun pikeun ngangkut jalma gering atawa anu tatu, biasana pasén dibawa ka rumah sakit.  Ambulan mibanda kalengkepan anu kawilang réa, di antarana alat-alat pikeun ngungkulan serangan jantung, tulang pateuh, atawa tatu kaduruk dina kaayaan darurat. Ambulan ilaharna ngan aya di kota-kota gedé. Kiwari geus aya hélikopter ambulan. Ieu ambulan dipikabutuh pikeun nulungan jalma-jalma anu gering atawa cilaka, anu tempatna teu kajugjug ku mobil atawa mencil.

Ambulan réa pisan diproduksi dina mangsa perang. Dina awal 1800-an Perancis ngagunakeun roda dua, gorobag anu ditarik kuda pikeun mawa tentara ka rumah sakit. Kapal udara nu dijadikeun ambulan mimiti nyaéta nalika Perang Dunya ka-1. Anapon hélikopter nu munggaran dijadikeun ambulan nyaéta nalika Perang Koréa (1950-1953).

## Catetan
Angkot

**Angkot** singgetan tina *Angkutan Kota/Perkotaan* nyaéta sesebutan pikeun salah sahiji modél kandaraan umum.
Mégalitikum

di Inggris]]
**Mégalit** nyaéta batu gedé anu dipaké pikeun ngawangun struktur wangunan atawa monumén. **Mégalitik** nyaéta struktur anu dijieun tina batu badag. Mégalit asalna tina kecap dina basa Yunani μέγας megas artina besar, jeung λίθος lithos artina batu.

 di kabupaten Cianjur]] 
Kabudayaan mégalitik téh lain hiji jaman anu mekar mandiri, tapi hiji hasil budaya anu muncul dina mangsa néolitikum jeung leuwih mekar dina jaman logam. Unggal wangunan anu diciptakeun ku masarakat mibanda pungsi nu tangtu. Conto hasil kabudayaan jaman megalitikum di antarana: kampak pasagi, kampak lonjong, ménhir, dolmén, kubur batu, waruga, sarkofagus jeung pundén berundak.

## Tumbu luar 
*  Dolmens, Menhirs & Stones-Circles in the South of France
*  Megaliths in Charente-Maritime, France 
*  Dolmen Path - Russian Megaliths 
*  The Megalithic Portal and Megalith Map
*  Index of Megalithic monuments in Ireland
*  The Modern Antiquarian
*  Pretanic World - Megaliths and Monuments
*  Modern Megalith-Building

¼
Dwi Bahasa

**Dwi Bahasa** atawa **Dwibasa**, disebut ogé *bilingualism* atawa *multilingualism* nyaéta fénoména kabasaan anu ilahar di saban nagara sakuliah dunya. Copélna, nepi ka kiwari 50-70 persén tina jumlah manusa di sakuliah dunya kaasup masarakat *bilingual*, anu ngagunakeun dua atawa leuwih basa dina komunikasi jeung papadana. Satadina, konsép dwi bahasa téh digunakeun sacara umum pikeun jalma nu ngawasa dua atawa leuwih tina basa. ka dieunakeun, éta konsép téh diheureutan. Ukuran masarakat dwi bahasa lain ditilik tina kamampuh linguistikna sacara pribadi kana basa waé, tapi leuwih jauhna ningali pamakéan (jihat pragmatis) masarakat kana éta basa. Tegesna, anu ngawasa sababaraha basa, tacan tangtu disebut dwi bahasa saupama dina kahirupan sapopoéna masih ngagunakeun hiji basa. Urang Sunda kaasup kana masarakat dwi bahasa, alatan dina hirup kumbuhna teu bisa ngaleupaskeun dirina tina basa Indonésia minangka basa resmi nagara.
Gunung Salak

**Gunung Salak** mangrupa salah sahiji gunung berapi nu perenahna di Bogor, Jawa Barat. Ieu gunung téh punclutna aya sababaraha hiji, di antarana Punclut Salak I jeung Salak II. Perenahna sacara astronomis puncak ieu gunung téh nyaéta 6°43' LS jeung 106°44' BT. Luhurna punclut Salak I 2.211 m sedeng Salak II 2.180 méter luhur beungeut cai (mlbc). Hiji deui punclut nu ngaranna Punclut Sumbul luhurna 1.926 mlbc.
Masjid Kasunyatan

thumb|250px|right|Masjid Kasunyataan, Banten awal abad 20, dipotret ku Georg Friedrich Johannes Bley
Masjid heubeul nu diadegkeun ku Maulana Yusuf, Sultan Banten (1570)-(1580). Perenahna di désa Kasunyatan, kacamatan Kasemén, kabupatén Sérang. Sakuriling kompléksna diwatesanan ku témbok, legana leuwih kurang 2500 m².

## Catetan
Surabi

**Surabi** atawa **sorabi** () nyaéta olahan tina tipung béas nu sanggeus diuyahan jeung parudan kalapa diasupkeun kana citakan tina taneuh nu dipanaskeun  maké suluh. Sakapeung di luhurna dipurulukkan oncom. Biasana dijual di sisi jalan isuk-isuk keur opieun.

## Catetan
## Tingali ogé
* Ali Agrem
* Colénak
* Peuyeum sampeu
Dogdog

thumb|250px|right|Dogdog

**Dogdog** nyaéta alat musik anu disadakeun ku cara ditakol ku leungeun, wangunna buleud panjang rada ngaleutikan ka bagian handapna. Dijieunna tina kai golondongan nu diliangan. Di wewengkon Banten mah disebutna dodod, di Cisolok Sukabumi mah disebutna *dogdog lojor*. Dogdog digunakeun dina pintonan réog atawa ogél.

Dogdog dipaké dina pintonan *réog* atawa *ogél*. Dogdog dina réog diwangun luhur 4 buah: anu pangalitna disebut *tilingtit* (garis tengah luhur panjangna 18–20&nbsp;cm, garis tengah handap 10–14&nbsp;cm, panjang badan handap 20–24&nbsp;cm), dogdog kadua dingaranan *panempas* (garis tengah luhur panjangna 20–24&nbsp;cm, garis tengah handap 16–18&nbsp;cm, panjang badan handap 26–28&nbsp;cm), nu katilu disebut *badugblag* (garis tengah luhur panjangna 26–30&nbsp;cm, garis tengah handap 24–26&nbsp;cm, panjang badan handap 32–36&nbsp;cm) dogdog kaopat disebut gogog atawa *parengwong*, anu pangagengna (garis tengah luhur panjangna 40–50&nbsp;cm, garis tengah handap 38–42&nbsp;cm, panjang badan handap 36–40&nbsp;cm).

## Rujukan
Musieum Géologi Bandung

**Musieum Géologi Bandung** mangrupa musieum anu neundeun rupa-rupa titinggal géologi panglengkepna di Indonésia, saperti koléksi batu-batu fosil sato purba, diorama, peta géologis pakakas tambang, pangeboran minyak, hasil panalungtikan géologis di lapangan, vulkanologi, arsip ilmiah, katut barang-barang géologis. Sajaba ti éta, ieu musiem mangrupa musieum géologi hiji-hijina sa-asia.

## Sajarah
thumb|300px|right| Musieum Géologi taun 1920-an disawang ti kajauhan
Musieum ieu téh mimitina numpang di Gedong Saté, teras dialihkeun ka gedong anyar di Jalan Diponegoro Nomor 57, Cihaur Geulis, Kecamatan Cibeunying Kaler, Kota Bandung.Jalan Diponegoro baheula ngaranna *Rembrandt Straat*.

*Mijnwezen* ieu nu jadi cakal bakal ngadegna Musieum Géologi Bandung téh. Ti taun 1852-1866 mah ieu lembaga puseurna aya di Buitenzorg (kiwari Bogor), ngan ti taun 1866-1924 dipindahkeun ka Batavia [kiwari [Jakarta).

## Wangunan 
Musieum ieu miboga dua lantai. Dina lantai kahiji, aya tilu rohangan nyaéta rohangan oriéntasi, rohangan sayap kulon jeung sayap wétan. Dina lantai kadua ogé aya tilu rohangan nyaéta rohangan belah kulon, rohangan tengah jeung rohangan belah wétan.

### Lantai kahiji 
Jero rohangan oriéntasi, aya peta géografi Indonésia mangrupa réliéf anu disajikeun dina bentuk animasi. Dina rohangan sayap belah kulon, aya sababaraha rohangan anu nyayogikeun informasi ngeunaan kajadian anu aya di bumi, geologi pulau-pulau badag di Indonésia. Dina rohangan sayap belah wétan, aya informasi ngeunaan sajarah makhluk hidup ti zaman primitif nepi ka zaman kiwari. Dina rohangan ieu oge aya fosil tengkorak manusa purba jeung artéfak pangwangunan budaya.

### Rohangan Sajarah Kahirupan
Rohangan ieu ngagambarkeun kahirupan di bumi anu dimimitian ti 4,6 milyar taun ka tukang, kumaha mimitina aya litosfér, atmosfér, jeung hidrosfér kirang leuwih 3,8 milyar ka tukang; sajarah mikro organisme sapertos ganggang jeung baktéri kirang leuwih 3,5 milyar taun ka tukang. Salian ti éta, aya ogé kahirupan dina zaman ka zaman, mimiti kahirupan dina laut teras ngalih ka bumi, mimitina ti organisme anu boga hiji sél nepi ka organisme anu kompléks. Ti mimiti hewan invértebrata nepi ka vértebrata, ti mimiti tumbuhan pakis nepi ka kekembangan. Dina rohangan ieu, aya oge informasi ngeunaan sajarah géologi Bandung anu nyaritakeun mimiti Danau Bandung Purba sarta nembongkeun sababaraha réplika fosil manusa purba.

Rohangan kahirupan aya di belah wétan gedong, koleksina dikelompokkkeun dumasar kana era Prakambrium-Paleozoikum, Mesozoikum, dan Kenozoikum.

Geologi Indonésia aya dina rohangan sayap belah kulon, anu diwangun ku galéri Asal Mula Bumi, Téktonik Indonésia, Sumatera, Kalimantan, Jawa jeung Nusa Tenggara, Sulawesi, Maluku, Papua, sarta galéri Survéi Géologi, Gunungapi, Dunia Batuan jeung Mineral.

### Rohangan sumber daya géologi 
Rohangan ieu nyayogikeun informasi ngeunaan poténsi sumber daya mineral, énergi jeung taneuh. Anu kaasup sumber daya mineral nyaéta mineral logam jeung non-logam. Sumber daya énergi hususna énergi anu konvensional contona minyak jeung panas bumi.

## Rujukan
Daptar Musieum di Indonésia

Di handap ieu nyaéta daptar musieum di Indonésia:
# Daptar Musieum di Jakarta
# Daptar Musieum di Jawa Barat
# Daptar Musieum di Yogyakarta
# Daptar Musieum di Jawa Tengah
# Daptar Musieum di Jawa Timur
# Daptar Musieum di Bali
# Daptar Musieum di Acéh
# Daptar Musieum di Sumatra Utara
# Daptar Musieum di Sumatra Barat
# Daptar Musieum di Riau
# Daptar Musieum di Sumatra Selatan
# Daptar Musieum di Jambi
# Daptar Musieum di Bengkulu
# Daptar Musieum di Lampung
# Daptar Musieum di Nusa Tenggara Barat
# Daptar Musieum di Kalimantan
# Daptar Musieum di Sulawesi
# Daptar Musieum di Maluku
# Daptar Musieum di Irian Jaya
Gambang

thumb|right|300px|Modél jalma nu nabeuh gambang
[thumb|right|300px|Gambang koléksi ti [ISBI Bandung]]
jmpl|Sora ti gambang laras pélog
jmpl|Sora ti gambang laras saléndro

**Gambang** nyaéta waditra anu sumber sorana tina wilahan kai sarta ancak (wadah aweuhanna) ogé tina awi. Disadakeun ku cara ditakol maké panakol nu dicekel ku dua leungeun. Jumlah wilahanana ilaharna aya 18-20 siki. Nada ilaharna saléndro jeung pélog. Gambang pélog aya bilah uparengga (nada hiasan) anu dipaké lamun ngagunakeun surupan anu béda, misalna, pikeun surupan pélog jawar (1=barang) susunana masih tetep, tapi pikeun surupan Liwung (1=galimer), sora 3 (na) ka pélog jawar diganti ku sora 3-(ni), jeung ka surupan sorog (1=panelu) sora 5 (la), diganti ku sora 5+(leu). Sakapeung aya di jero gamelan anu lengkap, gambang pélog aya tilu, yaéta pikeun gambang surupan jawar, surupan Liwung, surupan surupan sorog hal ieu pikeun ngagampangkeun tina tehnis nganakolna, nyaéta euweh prosés anu ngaganti bilah-bilah lamun lagu robah jadi surupan. Susunan nada atawa bilah gambang lih boks. Susunan nada laras pélog surupan Liwung (1=galimer), nada pang luhurna sora 3 (na) alit, pang handapna sora 2 (mi) ageng. Surupan sorog (1=panelu), nada pang luhurna 4 (ti) alit, jeung  sora pang handapna sora 3 (na) ageng. Gambang anu dijieun ti bilah perunggu disebut gangsa, atawa gambang gangsa. Gambangan hartina instrumentalia anu dibawakeun ku waditra gambang. Kungsi jadi acara siaran di RRI ( Radio Républik Indonésia) Bandung, anu dilengkapkeun ku waditra ketuk, kempul, jeung goong.  Bagéan-bagéan gambang  diatarana aya: wilahan-wilahan, wadah gema anu biasa disebut ancak atawa rurumah, diantarana pongpok ( kadua tungtung gambang), papalayu (hareup jeung tukang gambang), awak (wadah gema), gelung pupurus gambang ( daun-daun atawa pangpangna) aya di luhur, lelemah pongpok (dasar gambang). Babantal aya di handap bilah-bilah nada gambang, menang tina lawon anu dirara atawa ditambang, dikuatkeun ku sumbi nyaéta paku-paku pikeun panahan méh  bilah-bilah henteu ngagésér. paku-paku éta diasupkeun ka jero liang bilah gambang anu geus disiapkeun. di bagian papalayu jeung pupuru, biasana dibéré ukiran anu motifna matahari, kembang teratai, atawa pilin ganda ku warna hideung atawa coklat. jumlah nada-nadana variasi, kumaha kabutuhan tehnik tabuhanna, antara 18 nepi ka 20 bilah. pikeun 20 bilah nada pang luhurna biasana sora barang leutik jeung anu pang handapna singgul ageng. sedengkeun pikeun anu 18 bilah, biasana ti nada loloran alit, nepi ka nada galimer ageng.  

## Galéri vidéo

File:Gambang laras Pelog koleksi jurusan Karawitan ISBI Bandung.webm|Gambang laras pélog
File:Gambang laras Salendro koleksi jurusan Karawitan ISBI Bandung.webm|jpml|Gambang laras saléndro

## Daftar Rujukan
Géco

*Géco* nyaéta kaolahan has Cianjur anu mangrupa singgetan tina "Togé" jeung "Tauco".  Ieu kaolahan téh kawentar minangka has Cianjur tapi numutkeun sajarah mah mangrupa serepan tina budaya Tionghoa anu asup ka Cianjur dina mangsa kolonial Hindia-Walanda. Géco jadi hiji kaolahan has alatan di Jawa Kulon mah ngan di wewengkon Cianjur wungkul ayana téh. Kiwari géco méh punah, ngan kari sababaraha urang nu masih kénéh pirajeunan nyieun ieu kaolahan pikeun konsumsi pribadi atawa pikeun dagangkeuneun.

## Tingali Ogé
*Tauco Cianjur
*Laksa
Papajar

**Papajar** nyaéta istilah pikeun hiji tradisi mapag bulan Ramadhan di kabupatén Cianjur, ogé dipikawanoh di kabupatén Sukabumi jeung Purwakarta. Dina tradisi Sunda di wewengkon séjén umumna dipikawanoh minangka munggahan. Tradisi papajar biasana dibarengan ku cucurak atawa botram sakulawarga atawa réngréngan dulur, babaturan jeung saparakanca bari nganjang ka hiji temat wisata atawa bari jarah ka makam aki-nini. Waktu pikeun ngalaksanakeun ieu tradisi biasana dina saminggu saméméh puasa dimimitian.

## Babandingan Munggahan sareng Papajar 
## Ajén Filosofis 
Dina budaya Sunda, Munggahan sarta Papajar téh mangrupikeun larapan tina ajén **Silih Asah, Silih Asih, Silih Asuh**. Ieu tradisi nguatkeun tali silaturahmi sarta solidaritas sosial sangkan masarakat asup ka bulan puasa dina kaayaan haté anu beresih (*langgeng*) sarta rukun sareng sasama.

## Tumbu Luar 
* http://www.inilah.com/read/detail/1722242/papajar-tradisi-warga-cianjur-jelang-ramadan 
* http://perca.multiply.com/photos/album/188/Cucurak_Atawa_Papajar 
* http://lomba.kompasiana.com/puasa-dulu-baru-lebaran/2010/08/01/papajar-tradisi-jelang-ramadhan/
Kyai

**Kiai** atawa **kyai** (sakapeung robah sok disebut ‘kai’ atawa ‘ki’) nyaéta sesebutan pikeun jalma nu alim atawa guru agama
## Tingali Ogé
*Pasantrén
*Ulama
## Referénsi
Ngaos

**Ngaos** dina Tatakrama Basa Sunda nyaéta lemesna tina kecap ‘ngaji’ anu hartina maca kalawan dilenyepan harti jeung jero-jerona. Dina tradisi Sunda harti ngaji jadi ngaheureutan deui nyaéta pikeun sesebutan kana ‘ngaji Al-Qur’an jeung agama Islam.

## Wanda 
* Bandongan
* Sorogan
* Jiping
* Ngaderes

Aji téh sarua jeung harga.
Aos ogé hartina harga.
Sanghyang Raga Déwata

**Sanghyang Raga Déwata** téh nyaéta salah sahiji naskah Sunda kuna koléksi Musieum Negri Sribaduga Jawa Kulon nomer inventaris 07.106. Ditulis dina bahan lontar lobana 50 lempir kalawan maké aksara pranagari jeung basa Sunda kuna.

## Kaayaan Fisik
Kaayaan naskah cukup alus, utuh, masih lengkep, jeung masih bisa dibaca. Ieu naskah téħ ukuranana 23,7 x 3,5&nbsp;cm kalawan ukuran rohangan tulisanana 22 x 2,8&nbsp;cm. Jumlah baris unggal kacana 4 baris kalawan jarak antarbaris 0,6&nbsp;cm. Wangun téks ieu naskah téh nyaéta prosa, ditulis ku cara diturih maké péso pangot jeung dibéré polésan mangsi pulas hideung (biasana maké beuleum muncang). Ieu naskah téħ kapanggihna ti wewengkon SukarajaTasikmalaya.

## Eusi Naskah
Naskah anu judulna Sanghayng Raga Déwata téh eusi téksna ngeunaan mitos panyiptaan alam semesta katut eusia ku Pangéran nu Maha Esa. Panyiptaan éta dimimitian ku diwangunna siang tina poékna peuting ku kakuatan Sang Bayu, tuluy diciptakeun bumi, bulan, panon poé, jeung béntang-béntang dina wengkuan angkasa.

Satuluyna, naskah Sanghyang Raga Déwata téh nyaritakeun manusa anu asalna ti bumi dijadikeun hiji endog tina sakeupeul taneuh jeung ngajirim jadi Sanghyang Tunggal, tuluy jadi Batara Guru anu diperenahkeun di Gunung Kahyangan. Dina naskah ieu manusa téh dianggap minangka mikrokosmosna jagat raya, manusa dina sakum kahirupanana kudu salawasna ngajalankeun siksa (ajaran) Sanghyang Darma, éta téh mangrupa idéal anu engké baris bisa nepi ka swarga.

## Sumber Rujukan
*Balai Pengelolaan muséum Negeri Sri Baduga. 2008. *Katalog Naskah Kuno Museum Negeri Sri Baduga*. Disbudpar Jawa Barat:Bandung.
Vihara Bhumi Pharsija

**Vihara Bumi Pharsija** nyaéta salah sahiji vihara pangkolotna nu aya di kabupatén Cianjur. Perenahna di Jalan Mangunsarkoro No.60 anu asup kana wewengkon kampung Bojong Méron, Kalurahan Bojong Méron, Kacamatan Cianjur Kota. Ieu vihara téh perenahna di tengah-tengah padumukan di sisi lebag kulonna, ana pon sisi wétan, kidul jeung kalérna mangrupa lingkungan bisnis kayaning ruko, pasar jrrd. Perenahna anu di puseur kota ngajadikeun ieu vihara gampang dihontal maké kandaraan roda dua jeung roda opat.

Ieu vihara téh nyaéta tempat ibadahna agama Budha anu lolobana pangagemna téh ti kaum étnis Cina. Diwangun taun 1880 kalawan nepika kiwari kungsi ngalamas sababaraha kali pangropéa. Sacara umum wangunan vihara anu dipimilik jeung dikokolakeun ku Yayasan Vihara Bhumi Pharsija téh karawat kalawan alus jeung pungsina minangka tempat ibadah masih kénéh dipaké nepika kiwari.

## Sumber Rujukan
Disbudpar Jawa Barat.2007. *Profil Peninggalan Sejarah dan Purbakala di Jawa Barat dalam Khasanah Sejarah dan Budaya*.Bandung:Disbudpar Jawa Barat.
Stasion Cianjur

**Stasion Cianjur** (**CJ**) nyaéta hiji stasion karéta api anu perenahna di Jalan Yulius Usman, Sayang, Cianjur, Cianjur. Stasion anu luhurna +438,756 méter ieu dioperasikeun ku Daérah Operasi II Bandung. Stasion Cianjur aya di km 95+775 sarta mangrupa stasion kalawan kapadetan panumpang nu panglobana dina Jalur Cianjur-Padalarang.

Sabada geus lila teu aktip, kiwari jalur karéta api Cianjur-Padalarang eukeur diaktipkeun deui, rél-rél anu tiheula diganti ku rél anu anyar lantaran rél nu baheula geus kolot sarta teu bisa nahan beban anu beurat teuing. Kira-kira prosés réaktivasi ieu bisa bérés ahir 2019 atawa awal 2020. Dina taun 2019, jalur Cianjur-Ciranjang geus aktip, sarta di tanggal 21 Séptémber 2020, jalur Ciranjang-Cipatat resmi beroperasi ditandaan ku dipanjanganna ruteu KA Siliwangi jadi ka Cipatat.

## Karéta api 
Siliwangi (Lokal Ékonomi AC), jurusan Sukabumi jeung Cipatat.

## Galéri 

Gambar:ᮞ᮪ᮒᮞᮤᮇᮔ᮪ ᮎᮤᮃᮔ᮪ᮏᮥᮁ 01.jpg|Stasion Cianjur ditempo ti hareup
Gambar:ᮞ᮪ᮒᮞᮤᮇᮔ᮪ ᮎᮤᮃᮔ᮪ᮏᮥᮁ 00.jpg|panumpang keur nungguan karéta di stasion Cianjur
Gambar:StaCianjur 1.jpg| Stasion Cianjur, sarta KA Cianjuran eukeur eureun 

## Rujukan 
## Tumbu kaluar 
 Situs Resmi PT Kereta Api Indonesia
Gedung Wisma Karya

[thumb|400 px| Gedong Wisma Karya [Cianjur]]
**Gedong Wisma Karya** perenahna di Jalan Moh. Ali anu sacara administratif asup kana wewengkon Kampung Cikidang, désa Solok Pandan, Cianjur Kota. Ieu lokasi téh gampang pisan pikeun dihontal alatan perenahna di sisi jalan gedé di puseur kota Cianjur.

Gedong Wisma Karya diwangun taun 1950-an ku warga katurunan Cina minangka gedong rupa-rupa kagiatan. Kira-kira taun 1966 ieu gedong téh dipaké ku KAMI/KAPPI Cianjur minangka puseur kagiatan. Kiwari pungsina jadi gedong olah raga ténis méja. Ieu wangunan téh mimitina mah jadi hiji bagian jeung sakola Cina anu aya di satukangeunana. Kiwari di tukangeun ieu gedong téh aya sababaraha hiji wangunan sakola dasar negeri.

## Sumber Rujukan
Disbudpar Jawa Barat.2007. *Profil Peninggalan Sejarah dan Purbakala di Jawa Barat dalam Khasanah Sejarah dan Budaya*. Bandung:Disbudpar Jawa Barat.

## Tumbu Luar
*http://disparbud.jabarprov.go.id/wisata/dest-det.php?id=584&lang=id
Jagong

**Jagong**(Ind: *Jagung*; latin: *Zea mays*) nyaéta tutuwuhan anu ngandung siki, daunna sok dipaké maraban ingon-ingon, buahna anu gora dijieun lalab atawa sayur, buahna nu geus garing ogé bisa diawétkeun jadi emping. Jagong anu anyar dipetik biasana dikulub atawa dibeuleum, bisa ogé diseupankeun sarua jeung sangu atawa dicampurkeun jeung sangu (sangu jagong).
Dumasar timuan génetik, antropologi, jeung arkéologi kanyahoan yén jagong téh asalna ti Amérika Tengah ([Méksiko bagian [kidul). Budidaya jagong geus dilakonan di ieu daérah ti 10.000 katukang, tuluy téknologi ieu téh dibawa ka Amerika Kidul (Ekuador) kurang leuwih 7000 taun ka tukang, sarta nepi ka wewengkon pagunungan di kiduleun Péru 4.000 taun ka tukang.

## Morfologi
### Daun
Daun jagong kagolongkeun daun sampurna, daun jagong warnana héjo ngora keur masih némbongkeun daunna jeung héjo kolot pas keur sawawa jeung konéng lamun geus kolot, tulang daun jeung indung tulang daun sajajar jeung daun dina jagong aya anu lemes weuh buluan jeung aya ogé anu kasar buluan.
### Batang
Batang jagong tegak lempeng jeung panceg, batang jagong kasusun tina buku-buku jeung di satiap palapah dibungkus ku daun anu kaluar waé dina unggal bukuna, ngan batang jagong henteu loba ngandung lignin, alatan batangna angger panceg lempeng.
### Akar
jagong mibanda akar serabut anu nepika jero antara 8 m, sanajan kitu, rata-rata akar jagong ngan saukur aya dina 2 m, salian serabut, akar adventif ogé bakal kaluar minangka tutuwuhan jagong geus kolot jeung boga fungsi pikeun ngabantuan mancegkeun batang jagong.
### Kembang
Kembang lalaki jeung bikang dina jagong papisah, ku kituna, panyerbukan dina jagong butuh dibantu ku angin, serangga nepi ka ku manusa. unggal kembang lalaki jeung bikang jagong kudu dikawinkeun dibantuan ku alam (sacara alami) atawa dibantuan ku manusa, kembang lalaki aya dina tungtung tongkol tina jagong.
### Buah
Buah jagong warnana konéng ngora dina mangsa saacan kolot atawa bodas susu dina kaayaan ngawangun, unggal batang jagong boga sehenteuna 1 tongkol jagong, sanajan ayeuna aya pamekaran panaékan mutu jagong jenis hibrida tapi umumna ungal batang ngan boga hiji tongkol, jeung pas buah jagong nincak ka kolot bakal robah bentuk jadi kakonéngan.

File:Nasi jagung 130116-33814 bli.JPG|Sangu jagong
File:Jagung kering 160316-57849 mms.JPG|Jagong beunang ngagaringkeun

## Referensi
Ulama

**Ulama** =para alim  mangrupa wangun jamak tina kecap ‘alim’ dina basa Arab anu hartina jalma nu nyangking élmu. Ulama nyaéta inohong agama anu nyandang pancén pikeun ngaraih, ngabina jeung ngaping umat Islam boh dina masalah agama boh dina masalah sapopoé anu diperlukeun dina sisi kaagamaan atawa sosial kamasarakatan.

## Tingali Ogé
*Majelis Ulama Indonésia

## Referensi
Pasar Malem

[300px|thumb|right|Pasar malem di [Chiang Mai]]
[thumb|300px|Pasar malem di [Kaohsiung]]

**Pasar malem** atawa **pasar peuting** nyaéta pasar anu lumangsungna peuting dina waktu anu kawatesanan, upamana ngan saminggu, kalawan tujuan paméran atawa nawarkeun rupa-rupa barang dagangan. Sajaba ti éta, ogé euyeub ku nu ngajualan kadaharan jeung inuman, pintonan kayaning penca silat, gulat, sandiwara, sulap, layar tancep, jsté. Sakapeung sok diémbohan ogé ku nu maén judi leuleutikan, saperti alung geulang, némbak, jeung rolét. Kagiatan pasar malem geus mimiti nerekab dina mangsa saméméh Perang Dunia II. Nu kawentar mangsa harita nyaéta *jaarburs*, nu diayakeun unggal taun di Bandung 

## Sajarah 
Pasar malem (Hanzi: 夜市, pinyin: ye shi) geus aya dina jaman Dinasti Sui di Tiongkok kuno. Dina jaman harita, lumangsungna pasar diatur sacara ketat ku kakaisaran. Pasar malem mimiti kacatet di Chang'an, kota pangbadagna mangsa harita. Ti Chang'an, pasar malem satuluyna ngalegaan ka kota-kota séjénna saperti Kaifeng, Luoyang jeung Yangzhou.

Nepi ka taun 965 di jaman Dinasti Song, kakaisaran ngahapuskeun larangan dagang sanggeus liwat tengah peuting. Di Kaifeng muncul pasar malem nu diayakeun nepi ka isuk. Pasar malem samodél kieu disebutna **pasar hantu** (鬼市). Ieu kabiasaan téh jadi budaya tur nerekab ka kota-kota séjénna di sakuliah Tiongkok.

## Catetan
## Tingali ogé
* Pasar
* Jaarburs
Istana Cipanas

thumb|300 px| Istana Cipanas Kiwari
**Istana Cipanas** nu mangrupa Istana Kaprésidénan, perenahna di suku Gunung Gedé, Jawa Kulon. Jarakna kira-kira 103&nbsp;km ti Jakarta ka arah Bandung ngaliwatan Puncak. Ieu istana téh legana leuwih kurang 26 héktar, tapi nepika kiwari ngan saukur 7.760 m² nu dipaké pikeun wangunan. Saleuwihna mah dipinuhan ku pepelakan jeung kebon tutuwuhan hias nu asri, kebon sayur jeung tutuwuhan lianna nu diatur méh sarupa leuweung leutik.

Kecap ‘Cipanas’ asalna tina basa Sunda, ‘cai’ jeung ‘panas’. Ieu wewengkon téh dingaranan Cipanas ku sabab di wewengkon ieu aya sumber cai panas, nu ngandung warirang, jeung kabeneran ayana téħ di jero kompléks istana Cipanas.

Sabenerna mah wangunan induk ieu istana téh awalna milik pribadi saurang tuan tanah Walanda anu diwangun dina taun 1740. Ti mangsa pamaréntahan Gubernur Jendral Gustaf Willem Baron van Imhof, ieu wangunan téh dijadikeun minangka tempat pangreureuhan Gubernur Jéndral Hindia-Walanda.

Sababaraha wangunan anu aya di jero kompléks ieu di antarana *Paaviliun Yudistira, Paviliun Bima* jeung *Paviliun Arjuna* anu diwangun sababaraha tahap dina taun 1916. Éta ngaran téh dilarapkeun kana wangunan sabada Indonésia merdéka, ku présidén Sukarno. Di bagian tukang rada ka kalér aya *Gedong Béntol*, anu diwangun dina taun 1945 jeun dua wangunan pangweuteuhna anu diwangun dina taun 1983 nyaéta *Paviliun Nakula* jeung *Paviliun Sadéwa*.

Hiji kajadian anu penting nu kungsi kaalaman di ieu isatna sabada kamerdékaan nyaéta lumangsungna sidang kabinét nu diluluguan ku présidén Soekarno dina tanggal 13 Désémber 1965, anu netepkeun robahna nilai duit tina Rp 1.000,- jadi Rp 1,-.

Sedengkeun dina magsa pendudukan Jepang di Indonésia, ieu gedong téh ngan saukur dipaké pikeun panyimpangan gegedén-egedén Jepng dina lalampahanana ti Jakarta ka Bandung atawa sabalikna.

Ieu gedong téh ditetepkeun minangka Istana Kaprésidénan jeung dipaké minangka tempat pangreureuhan Présidén atawa Wakil Présidén katut kulawargana sabada kamerdékaan, saperti halna Camp David di Amérika Serikat.

Unggal rohangn di ieu istana dilengkepan ku parabot anu dijieun tina kai. Di ieu istana téh disimpen rupa-rupa koléksi ukiran Jepara jeung lukisan maéstro seni lukis Indonésia kayaning Basuki Abdullah, Dullah Sujoyono, jeung Lee Man Fong

## Tingali Ogé
*Istana Kaprésidénan Républik Indonésia

## Tumbu Luar
*{id} Républik Indonésia
Pais lauk

**Pais lauk** nyaéta kadaharan urang Sunda nu kiwari geus kawentar sanasional. Sok sanajan sarwa lauk darat enas-enasna bisa dipais, tapi nu ilaharna dipais mah lauk emas, copélna nu beuratna ngan satengah kilo. Nu panghadéna dijieun pais nyaéta lauk emas bibit nu keur endogan kurang leuwih 2&nbsp;kg.

## Cara Nyieunna
Mimitina lauk emas dibérésihan, kokotorna dina beuteungna dipiceun, dikumbah nepi ka bérésih. Tuluy dikeueum ku campuran cai jeung uyah katut asem salila 3-4 jam nepi ka nyerep.  Bungbu nu kudu disadiakeun nyaéta salam, séreh,  bawang beureum, bawang daun, tuluy dihijikeun jeung lauk anu geus dikeueum.
Ondé

thumb|right|250px|Onde-onde
thumb|right|250px|Onde-onde dengan isi kacang hijau

**Ondé** atawa **ondé-ondé** nyaéta ngaran kadaharan anu rasana amis, dijieun tina tipung ketan anu dibuleud-buleud. Di jerona dieusian ku entén atawa kacang héjo, tuluy dipuih-puih di luhureun siki wijén, nepi ka éta siki wijén téh napel minuhan bagian luarna, sanggeus kitu digoréng.

## Sajarah
Sajarahna ondé-ondé bisa disalusur di Tiongkok dina jaman dinasti Tang. Ieu kadaharan téh dijadikeun kuéh resmi daérah Changan (kiwari Xian) nu disebut *ludeui* (碌堆). Ieu kadaharan téh tuluy dibawa ku nu bubuara ka wewengkon Cina kidul, tuluy ngarekahan nepi ka wewengkon séjénna di Asia.

Ondé-ondé/jin deui di Cina kalér disebut **matuan** (麻糰), di wewengkon wétan-kalér Cina disebut **ma yuan** (麻圆), sarta di Hainan disebut **jen dai** (珍袋). *Jin deui* sakapeung disebut ogé *zhimaqiu* (芝麻球) nu hartina *bola wijén* dina basa Sunda. Di Hong Kong, ieu kadaharan téh babari pisan kapanggihna, sabab méh sakabéh toko kuéh ngadagangkeun.

## Catetan
Rujak

thumb|300px|right|Rujak bebek nu didagangkeun dina tanggungan

Kadaharan lada nu dijieun tina rupa-rupa bungbuahan ngora atawa beubeutian. Bungbuahan jeung beubeutian nu dijieun rujak biasana buah ngora, balingbing, ganas, kadongdong, bangkuang, jsté. Nyieunna mah kawilang babari. Rupa-rupa bahan nu disebut di luhur dikeureutan. Bungbuna kayaning asem, céngék, cabé, jeung gula beureum diréndos dina coét. Rujak kawas kieu disebut rujak uleg. Ilaharna didahar pabeubeurang babarengan. Aya ogé rujak nu ngahaja dijieun dina acara husus anu disebutna babarit, rujakna disebut rujak kanistrén. Aya ogé rujak anu bungbu, bungbuahan, jeung beubeutian dibebek babarengan, disebutna *rujak bebek*.

## Catetan
Sukur Pesisiran

**Sukur Pesisiran** nyaéta upacara tradisional anu diayakeun ku masarakat pamayang basisir kidul hususna di wewengkon Cianjur kalawan maksud jeung tujuan minangka ugkapan rasa sukur ka Pangéran anu Maha Ésa kana ni’mat anu geus dibéré.
Ieu upacara téh waktu dilaksanakeunana teu matuh, gumantung kana waktu nu hadé. Kadang-kadang acarana téh dibarengkeun jeung Hadi jadi Kota Cianjur atawa Hari Kemerdékaa Indonésia. Tempat pikeun ngalaksanakeunana gé teu matuh di salah sahiji basisir, di wewengkon Pakidulan Cianjur kadang-kadang dilaksanakeun di Basisir Apra, Basisir Sérég, Basisir Jayanti atawa di Basisir Batu Kukumbung.
Syafruddin Prawiranegara

**Sjafruddin Prawiranegara** (Éjahan heubeul)(). Ahli ékonomi monétér, pulitikus, da'i. Sababaraha kali nyekel kalungguhan jadi anggota pingpinan Partai Puseur Masyumi, sababaraha kali jadi Mentri Keuangan jeung Mentri Kemakmuran Indonésia, Ketua Pe, merintah Darurat Républik Indonésia (PDRI), Perdana Mentri Pemerintah Révolusionér Indonésia (PRRI), saterusna Presidén Rpublik Persatuan Indonésia (RPI), Ketua Himpunan Usahawan Muslimin Indonésia (HUSAMI) sarta sanggeus aktif jadi da'i ogé nyekel kalungguhan minangka Ketua Korps Mubalig Indonésia (KMI).

## Catetan
## Daftar pustaka 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Kaligata

**Kaligata** atawa **biduran**  (dikenal dina istilah médis urtikaria) nyaéta salah sahiji panyakit kulit anu teu keuna ka unggal jalma. Ngan ukur jalma-jalma nu tangtu nu bisa ngalaman ieu nyaéta anu dina jero getihna mawa bakat alérgi. Mungkin kolotna ogé aya nu sok ngalaman alérgi. Upama lain ti kolotna, mungkin aya bakat ti aki-ninina. 
Alérgi hartina teu tahan kana hiji hal. Éta hal téh bisa kadaharan, inuman, obat-obatan atawa alat kosmétika. Biasana réaksi alérgina mangrupa ararateul. Muncul béntol-béntol badag semu ngageblég dina kabéh awakna sababaraha menit atawa jam sabada ngadahar kadarahan nu matak alérgi, atawa ku hal séjénna. 
Hawa tiis, cahaya panon poé, atawa késang sorangan ogé bisa jadi matak kaligata. Pikeun jalma dina alérgi lian, kaligata mungkin muncul akibat kebul di imah.

### Teu Bisa Cageur
Panyakit alérgi ayana dina jero getih. Sipat getihna babarian kapangaruhan kana hiji zat. Awak kudu dilatih sangkan jadi tahan kana bahan-bahan anu saméméhna teu tahan jeung matak jadi alérgi ka manéhna. Sakumna jalma nu boga bakat alérgi boga jenis bahan-bahan nu teu sarua anu matak ngajadikeun manéhna alérgi. Éta bahan téh kudu disingkahkeun sangkan alérgina teu kambuh. Upama hiji waktu keuna kana bahan anu matak alérgi, éta alérgi téh bisa kambuh jeung teu diduga-duga.  
### Ubar Anti Alérgi
Aya sababaraha jenis ubar anti alérgi anu gunana pikeun ngurangan alérgi anu geus muncul. Beuki gancang dipaké, beuki gancang ogé cageur deuina. Aya ubar anu diinum, ogé aya anu perlu disuntikkeun. Mun telat ditarékahan, alérgina bisa beuki parah jeung lila ka cageurna. Jeis alérgi anu beurat komo bisa nepika ngakibatkeun pati.
Alérgi kaligata téh bisa rerep sorangan. Tapi gagaro anu kasar teuing bisa ngakibatkeun kulit ruksak. Mungkin bisa nepika lécét, jeung bisa inféksi nu matak kaligata mah perlu dibalur ku wedak salisil. 
Ubar anti alérgi teu matak nyageurkeun alérgi. Panyakitna baris kambuh deui mun beunang deui kana bahan anu pialérgieun.

## Sumber Rujukan
Dr.Hendrawan Nadesul. 1992. *Pencegahan Penyakit di Daerah Pedesaan*. Jakarta: Depdikbud.
Méga

thumb|300px|right| Méga supersél
**Méga** atawa *awan* téh nyaéta kumpulan keclakan cai anu jadi kristal és turta ngambacang di wiati. 
Météorologis (Jalma nu nalungtik perkara cuaca) ngabagi méga dumasar kana dedegan fisikna, nyaéta méga *cirrus*, *kumulus*, jeung *stratus*.

**Méga** nyaéta kumpulan uap cai nu ngambang di atmosfir di saluhureun Bumi atawa banda planet lianna, saperti Bulan. Katempona siga haseup warna bodas atawa kulawu di langit. Cabang météorologi ngeunaan awan disebut népologi. 

## Dicutat tina
Kedok

thumb|250px|right| Topéng Cirebon

**Kedok** atawa **topéng** nyaéta tutup beungeut, biasana dijieun tina kai anu diukir. mangrupa beungeut hiji tokoh boh tokoh wayang atawa nu séjénna nu dipaké ku juru tari atawa pamaén dina waktu pintonan Ibing Topéng. Panari atawa pamaén maké kedok ku cara ngégél kulit anu dipaku dina kai ditukangeun baham éta kedok. Kai éta nu dipaké pikeun nyieun kedok ngahaja dipilih anu hampang tur seratna lemes. biasana nu dipaké téh kai jaran atawa kai waru. Dina dadasarna kedok biasana dihias ku ornamén-ornamén. Upamana dina topéng Cirebon, ornamén nu mindeng katémbong téh nyaéta motip kembang layang dina taar dina kedok tokoh panji atawa Samba, motip beulah kupat minangka hiasan taar atawa buuk dina topéng nu watekna gagah. Ornamén téh sajaba ti dékorasi, ogé méré tekenan éksprési watekna. Sanggeusna diukit, tuluy dicét luyu jeung watek tokoh anu pakait. Warna anu digunakeun ogé ngalambangkeun watek jeung pasipatanana deui, upamana warna bodas ngalambangkeun kasucia, kapolosan, digunakeun pikeun ngecét topéng Panji. Pulas beureum ngalambangkeun napsu angkara, amarah, kasarakahan, dipaké pikeun ngecét kedok Klana, jsté.

Warna-warna pikeun kedok-kedok utama geus dibakukeun sacara tradisional. Aya opat rupa watek kedok dina topéng Cirebon, nyaéta (1) Liyepan atawa Leyepan nu watekna lemes, daréhdéh, saperti Panji jeung Pamindo; (2) Lanyapan atau ladak nu watekna lemes tapi gumbira, gerakanna lincah, saperti Samba atawa Rumyang; (3) Ponggawa, watekna gagah saperti Patih jeung Tumenggung; (4) Danawa, sipatna kasar, sarakah, angkara, saperti Klana atau Ruwana (Rahwana). Upama ditilik tina wangun panonna kabagi kana opat rupa: (1) Liyepan, wangun matana sipit kawas nu tunduh, méh nutup, kawas siki paré; (2) Lanyapan, wangun matana kabuka tapi ngan saeutik kawas siki bonténg; (3) Kedelin, wangun panon kabuka kawas kacang kadelé, buleud; jeung(4) Pentelengan, wangun panon buleud badag, bolotot. Pikeun kedok-kedok wayang nu digunakeun dina pagelaran wayang topéng, wangunna niru wangun wayang. Hususon kedok bodor jeung Semar, wangunna ngan sapotong, nepi ka pamaénna bisa cacarita (dina topéng séjénna mah henteu sabab kudu ngégél tali pameungkeut kedok). Pangrajin topéng nu kawentar di antarana Royani jeung Sadriya.

## Catetan
Filologi

**Filologi** nyaéta salasahiji cabang élmu humaniora anu maluruh sarta ngaguar naskah-naskah kuna (manuskrip) pikeun manggihan jati diri hiji téks sarta sajarah kabudayaan bangsa. Sacara étimologi, kecap ieu asalna tina basa Yunani *philein*, nu hartina "cinta" jeung *logos* anu hartosna "kecap" atanapi "élmu".

## Sajarah sarta Kamekaran 
Istilah *Philologia* mimiti dipaké kira-kira abad ka-3 SM ku sawatara ahli ti Iskandariyah (Alexandria). Dipaké pikeun nyebut sakur kaahlian anu diperlukeun pikeun  ngulik tinggalan tinulis nu asalna ti mangsa ratusan taun saméméhna. Ahli ti Iskandariyah nu mimiti nuliskeun ‘filologi’ téh nyaéta **Eratosthenes**.

Téks anu nyangkaruk dina naskah utamana asalna tina périodeu anu geus lila, ilaharna hésé kahartina, boh alatan basana, boh tina sabab salin-sinalin anu mindeng anu ngabalukarkeun téks beuki mindeng ngamuat kasalahan nu dihaja atawa henteu tina éta prosés.

Dina périodeuu awal ulikanana, filologi leuwih neueul kana ulikan jeung panalungtikan téks Injil, boh Injil perjanjian lama boh perjanjian baru. Tapi, alatan dianggap hasil dina ngungkulan masalah nyalusur naskah asli tina ragemna turunan téks, ku kituna ambahan ulikanna beuki ngalegaan, henteu ngan semet kana téks-téks kaagamaan, tapi ogé kana sakur téks heubeul naon baé.

Jalma anu ngulik atawa boga kaahlian husus dina filologi disebut filolog. Pancénna anu utama nyaéta nalungtik ngeunaan naskah-naskah éta, nyieun laporan ngeunaan kaayaan naskah anu ditalungtikna, sarta nyieun édisi naskah anu bisa kabaca ku balaréa.

Sarjana-sarjana Indonésia anu jadi panaratas dina filologi antarana Huséin Jayadiningrat, Prof.Dr.R.M.Ng. Poerbatjaraka. Sarjana-sarjana Sunda anu jadi panaratas filologi antarana: Saléh Danasasmita, Édi S. Ékajati, Atja, jsté.

Dina kamekaranana, filologi sanés mung saukur neuleuman basa, nanging ogé maluruh kontéks sajarah, budaya, sarta kaayaan sosial anu kaunggel dina éta naskah. Di tatar Sunda, filologi kacida pentingna pikeun mukakeun rusiah filosofi hirup karuhun anu kasimpen dina naskah kuna Sunda.

## Rujukan
Yaman

**Républik Yaman** mangrupa hiji nagara di Jazirah Arab di Asia Kulon-Kidul, bagian ti Wétan Tengah. Yaman tepung wates jeung Laut Arab di kidul, Teluk Adén jeung Laut Beureum di kulon, Oman di wétan, jeung Arab Saudi di kalér. Populasi Yaman kira-kira jumlahna 23 juta jiwa. Lega nagara ieu kira-kira 530.000&nbsp;km2 jeung wewengkonna boga leuwih ti 200 pulo. Pulo nu panggedéna, Sokotra, aya kira-kira 415 kilométer kidulan Yaman.

## Tempo ogé 
* Yaman Kalér
* Yaman Kidul
* Daptar nagara-nagara di dunya

## Tumbu luar 
*  Situs Kamenterian Informasi
Rebab

**Rebab** nyaéta waditra kését nu kaasup kana gamelan sapuratina, biasana diapaénkeun dina pagelaran wayang, kiliningan, celempungan, atawa tembang Sunda husus dina laras Saléndro. Pungsina nyaéta keur mirig sarta madakeun mélodi. Surupan atawa tangga nada nu ilahar digunakeun ku nu maénkeun rebab nyaéta saléndro, pélog, sorog, jeung degung, kalawan tata ramo anu husus.

## Sasakala
Rebab asalna tina basa (Arab **الربابة** atawa **ربابة** - "gondéwa"). Istilah ***rebap***, ***rabab***, ***rebeb***, ***rababah***, atawa ***al-rababa***) sahenteuna geus dipikawanoh leuirna ti abad ka-9 Maséhi, sumebar ngaliwatan jalur perdagangan Islam, utamana wewengkon-wewengkon Afrika Kalér, Timur Tengah, bagian ti Éropa, jeung Oriéntal.

Di nagara bagian Malaysia wétan, Kelantan jeung Terengganu, rebab digunakeun dina ritual nyageurkeun panyakit anu disebut "Main Puteri". Sakapeung pamaén rebabna ngahaja diogan ka rumah sakit upama dokter geus teu sanggup ngubaranana.

## Karakterisitik 
jmpl|Sora ti rebab laras degung
jmpl|Sora ti rebab laras madénda
jmpl|Sora ti rebab laras mandalung
jmpl|Sora ti rebab laras saléndro
Rebab sora nadana luhur, ku kituna mindeng diukir jeung dihias puhuna atawa catangna. Catangna lengkéh, jeung biasana dijieun tina kai leban, panjangna 3 kaki 6 inci, jeung diukir ti ujung puhu nepi ka ujung catang. Puhuna sarupa jeung mahkota urang Khamer. tilu ceuli jang tali nu diukir, bijil di handap mahkotana, 2 di belah kénca, 1 di belah katuhu ti catangna. Talina aya 3, 2 tali dipaénkeun babarengan. Sorana nyaéta E, A, jeung E luhur, aya ogé anu sorana G, D, A. Paranti ngagésékna maké kai anu diukir jeung digésékna kawas maénkeun céllo. Catangna manjang vertikal, lébar luhurna 8 inci, handapna 4 inci, jeung kandelna 2 inci. Batokna biasana dijieun tina kulit munding. Aya nu léngkét jang neken sora, jeung camara paranti ngagésékna dijieun tina buntut munding atawa sabut kalapa.

## Cara 
Rebab dipaénkeun ku cara neundeun jempol digigireun puhu gésékan, ramo ka 2 jeung ka 3 di handap, tuluy ramo ka 4 jeung ka 5 ngaheuraskeun tali. Tali gésékan dipaénkeun di luhureun batok.

## Galéri 

Rebab laras Degung koleksi jurusan Karawitan ISBI Bandung.webm|Rebab laras degung
Rebab laras Madenda koleksi jurusan Karawitan ISBI Bandung.webm|Rebab laras madénda
Rebab laras Mandalung koleksi jurusan Karawitan ISBI Bandung.webm|Rebab laras mandalung
Rebab laras Salendro koleksi jurusan Karawitan ISBI Bandung.webm|Rebab laras saléndro
Rebab koleksi Jurusan Karawitan ISBI Bandung.jpg|Conto hiji rebab

## Catetan
Kupat

**Kupat** nyaéta kaolahan has Asia Tenggara maritim dijieunna tina bahan dasar béas nu dibungkus ku anyaman janur. Kupat sok mindeng kapanggih dina poé lebaran nalika umat Islam ngarayakeun  réngséna bula Ramadhan.

Kaolahan has anu maké kupat téh di antarana kupat tahu, loték (Sunda), Grabag (Magelang), kupat glabet (Tegal), coto Makassar, jeung gado-gado (Betawi). Kupat ogé sok dipaké pikeun batur ngadahar saté, sanajan leuwih umumna mah ku lontong. Iwal di Indonésia, kupat ogé kapanggih di Malaysia, Brunéi, jeun Singapura. Di Filipina ogé aya “bugnoy” anu méh sarupa jeung kupat tapi maké pola anyaman anu béda.

Wangun kupat umumna pasagi atawa jajaran génjang tapi réa ogé wangun kupat séjénna kalawan maké pola anyaman nu rupa-rupa. Bahan nu dipaké pikeun nyieun kupat perlu dipilih janur anu boga kualitas nu hadé nyaéta anu panjang, teu pati ngora jeung teu kolot teuing.

## Kagunaan lian
Di sababaraha wewengkon di pulo Jawa, kupat téh mindeng digantungkeun di luhur (lawang) panto imah pikeun sarupa jimat. Masarakat di éta wewengkon téh masih kénéh nyepeng tradisi pikeun teu nyieun kupat di poé-poé nu biasa, nu antukna kupat ngan saukur dijieun nalika waktu lebaran nepika saminggu sabadana. Di sababaraha wewengkon séjénna di pulo Jawa aya ogé anu gan saukur nyieun kupat téh di poé ka tuju sabada lebaran hungkul atawa sok disebut “poé kupat”. Di pulo Bali kupat (Bali:kipat) mindeng dijieun sasajén dina upacara adat.

## Ngaran lokal
*basa Sunda: kupat 
*basa Bali: tipat 
* basa Banjar: katupat 
* basa Betawi: tupat 
* basa Cebu: puso 
* Basa Filipino: bugnoy 
* basa Jawa: kupat 
* basa Kapampangan: patupat 
* basa Makassar: burasa 
* basa Melayu/basa Indonésia: ketupat 
* basa Tausug: ta’mu 
* basa Tolitoli: kasipat

File:Boiled ketupat.jpg|Kupat beunang ngagodog
File:Ketupat sayur Betawi.JPG|kupat sayur Batawi

## Tingali Oge
*Beulah Kupat
*buras
*leupeut

## Referensi
Yordania

**Karajaan Hasyimiyah Yordania**, biasana disebut **Yordania** (basa Arab: أردنّ, transliterasi: *ʼUrdunn*), mangrupa hiji nagara di Wétan Tengah nu tepung wates jeung Suriah di kalér, Arab Saudi di wétan jeung kidul, Irak di kalér-wétan, sarta Israél jeung Tepi Kulon di kulon. Yordania narima arus pangungsi Paléstina dina leuwih ti 3 dasawarsa, ngajadian manéhna salaku salah sahiji panampung pangungsi pangageungna di dunya.

## Tempo ogé 
* Daptar nagara-nagara di dunya

## Tumbu luar 
*  Situs portal resmi 
*  Situs resmi Raja Abdullah II
Émbér

thumb|Émbér plastik
thumb|Émbér tina kai

**Émbér** (tina basa Walanda *emmer*) nyaéta hiji alat tahan cai anu wangunna silinder kalawan vérikal, anu bagian luhurna muka jeung bagian handapna (alas) datar, biasana dilengkepan ku timbaan (cacantél) nu wangunna melengkung satengah buleud. Émbér geus dipaké ti jaman kuno, utamana pikeun mindahkeun cai tina keran atawa sumur kana bak atawa tong. Émbér ogé sok dipaké pikeun ngawadahan cét, keusik jeung kadaharan.

Émbér bisa dijieun tina rupa-rupa bahan kayaning plastik, séng atawa kai. Sakapeung émbér sok maké panutup.

## Référénsi 
* Satjadibrata.2005.*Kamus Basa Sunda*.ISBN 978-3631-44-9. Bandung:Kiblat Buku Utama.

## Tigali Ogé 
* kokomprong
* jahas
* jolang
* tahang
* tong
Palu

:*Kaca ieu eusina ngeunaan pakakas **Palu**. Pikeun guna lian ti Palu, tempo **Palu (disambiguasi)***
thumb|Palu
**Palu** atawa **martil** nyaéta pakakas anu dipaké pikeun nakol hiji barang. Palu umumna dipaké pikeun maku, ngoméan hiji banda, nempa logam jeung ngancurkeun hiji banda. Palu dirarancang pikeun tujuan nu tangtu kalawan variasi dina wangun jeung struktur. Wngun umum palu nyaéta boga gagang jeung hulu, kalawan bagian anu leuwih beurat dina huluna. Désan dasar palu sangkan babari dipaké, tapi aya ogé modél palu mékanis anu dioperasikeun pikeun kaperluan au leuwih gedé.

Palu mungkin pakakas anu pangkolotna anu masih kénéħ nyampak nepika kiwari. Palu batu dipikawanoh geus dipaké ti semet taun 2.600.000 Saméméh Maséhi . Palu nyaéta pakakas dasar pikeun rupa-rupa profési. Minangka analogina, palu ogé dipaké pikeun pakakas anu didésain pikeun méré takolan, contona dina mékanisme pikeun ngaluncurkeun pélor dina bedil.

## Referensi 
## Tumbu luar 
*  Tipe Palu  gambar jeung deskripsi
*  Museum Palu
Andorra

[thumb|200px|right|[Lambang Andorra di parlemén Andorra.]]

**Andorra**, resmina **Kapangéranan Andorra** (basa Catalan: '''''Principat d'Andorra***), disebut ogé **Kapangéranan Lebak Andorra*', (basa Catalan: ''Principat de les Valls d'Andorra''), mangrupa hiji nagara leutik di Éropa, aya dina Pagunungan Pyrenees wétan jeung diwatesan ku Spanyol jeung Prancis. Legana 468&nbsp;km² jeung populasina 83,888 dina 2009. Ibu kotana, Andorra la Vella, mangrupa ibu kota pangluhurna di Éropa, dina 1023 méter. Basa resmina basa Catalan.

## Réferénsi 
## Tempo ogé 
* Daptar nagara-nagara di dunya

## Tumbu luar 
*  Situs resmi 
*  Situs resmi pariwisata 
*  Andorra-Intern
Duit Logam

]]
**Duit logam** atawa sok sakapeung disebut **koin** (tina basa Inggris *coin*) nyaéta logam anu dipaké minangka pakaka transaksi ékonomi jeung biasana dipedalkeun ku hiji pamaréntah. Ilaharna duit logam wangunna buleud sok sanajan teu salawasna kitu. Dina hiji duit logam biasana boga dua sisi: sisi nu ka hiji némbongkeun nilai duit jeung sisi sabeulahna deui biasana némbongkeun gambar. Duit logam di nagara-nagara karajaan biasana némbongkeun gambar pupuhu éta nagara dina salah sahiji sisina. 
Duit logam boa sajarah rébuan taun ti béh dituna sanajan tacan aya nu maluruh kalawan pasti ti mana jeung iraha duit logam mimiti dijieun. Tapi dipercaya aya tilu tradisi anu béda, nyaéta:
#Tiongkok kuna
#India kuna
#Yunani kuna 

## Tingali Oge
*Koleksi Duit Logam Bank Indonesia
Bélarus

**Républik Bélarus** atawa **Bélarusia** mangrupa hiji nagara di Éropa Wétan eujeung ibu kotana Minsk. Nagara ieu administratifna kabagi kana 6 provinsi (*voblast*) jeung hiji kota husus.

## Administratif 
thumb|320px|right|Bagian-bagian administratif Bélarus.
Bélarus diwangun ti 6 provinsi ("voblast"), dingaranan dumasar kana kota-kota nu jadi pusat administrasina. Kota Minsk, aya di provinsi Minsk, miboga status husus salaku salah sahiji bawahan nasional sabab teu diasupkeun kana voblast naon waé. Subdivisi dina *voblast* diwarisan ti masa Soviét. Voblast-voblast éta dibagi deui kana *raion* (biasa ditarjamahkeun kana "distrik" atawa "wewengkon"). Otoritas législatif satempat (*raisovet*, "déwan raion") dipilih ku warga raion; otoritas éksekutif satempat (*administrasi raion*) diangkat ku otoritas éksekutif nu leuwih luhur. Ku cara nu sarua, kabéh voblast miboga otoritas législatifnya sorangan (*oblsovet*), dipilih ku warga, jeung otoritas éksekutif (*administrasi voblast*), nu pamingpinna dipilih ku présidén.

(Ibu kota voblast dina kurung.)
# Minsk (ibukota)
# Provinsi Brest (Brest)
# Provinsi Homyel (Homyel')
# Provinsi Hrodna (Hrodna)
# Provinsi Mahilyow (Mahilyow)
# Provinsi Minsk (Minsk)
# Provinsi Vitsebsk (Vitsebsk)

## Tempo ogé 
* Garis Curzon
* Uni Soviét
* Daptar nagara

## Tumbu luar 
*  Situs Kaprésidénan
Béas pandan wangi

thumb|Béas Pandan Wangi

**Béas Pandan Wangi** katelah minangka béas asli khas Cianjur anu mangrupa hiji-hijina béas anu seungit pandan jeug hiji-hijina béas anu kualitasna panghadéna. Béas ieu euweuh di wewengkon séjén, alatan kitu ieu béas téh jadi has Cianjur. Rasana pulen jeung hargana leuwih mahal ti batan béas biasa.

Pasawahan Cianjur nu ngahasilkeun ieu béas asli Cianjur téh iwal ti wewengkon kacamatan Warungkondang Cugenang jeung sawaréh deui di Kacamatan Cianjur. Legana kira-kira 10,392 Ha atawa 10,30 % legana tina sakuliah lahan pasawahan di Kabupatén Cianjur. Produksi rata-rata per héktarna kira-kira 6,3 ton jeung produksi unggal taunna 65,089 ton.

## Tumbu Luar
*[id]Situs Resmi Kabupaten Cianjur
*[id]Beas Pandan Wangi meh punah
Uni Émirat Arab

**Uni Émirat Arab** (disingket **Uéa**) (basa Inggris: ***United Arab Emirates***) mangrupa hiji nagara himpunan ti tujuh émirat. Tujuh émiratna nyaéta: Abu Dhabi, Ajman, Dubai, Fujairah, Ras al-Khaimah, Sharjah, jeung Umm al-Qaiwain. Nagara ieu aya dina basisir Teluk Pérsia.
Halo (fénomén optik)

[thumb|kajadian Halo nu katingali di [Bandung]]

**Halo** (*ἅλως;* disebut ogé **nimbus**, **icebow**, atawa **Gloriole**) nyaéta fénoména optik nu mangrupa lingkaran cahaya di sabudeureun panon poé jeung bulan, jeung sakapeung sok aya dina sumber cahaya lianna kayaning lampu pikeun nyaangan jalan. Aya sababaraha rupa halo, tapi umumna halo muncul disababkeun ku kristal és dina awan cirrus anu tiis nu aya 5-10 km di luhureun troposfér. Wangun jeung perenahna éta kristal és téh nangtukeun tipe halo naon anu bakal kaluar. Cahaya anu dipantulkeun dina kristal és bisa ngaluarkeun sababaraha rupa warna,  siga nu aya dina katumbiri.

Halo ogé sakapeung sok muncul di deukeut beungeut bumi, nalika aya kristal és anu disebut lebu berlian. Kajadian ieu téh bisa muncul dina cuaca nu tiis, nalika kristal kawangun di deukeut beungetu bumi jeung mantulkeun cahaya.

## Warta Luar
*http://wahanapress.net/2010/06/12/kupas-tuntas-fenomena-halo-matahari/ 
*http://www.antaranews.com/berita/1269352338/fenomena-halo-warnai-hari-meteorologi
Tisu

**Tisu** nyaéta kertas anu lemes, ipis, gampang nyerep jeung gampang dipiceun. Anu utamana mah dipaké pikeun beungeut.

## Referensi
Wajit ketan

**Wajit ketan** mangrupa kadaharan tradisional has Sunda anu rasana amis, dijieun tina ketan dicampur gula beureum jeung parud kalapa, dibungkus laleutik ku daun jagong atawa upih. Kadaharan ieu dijieun tina ketan 

## Referensi