open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Réaksi organik

**Réaksi organik** hartina réaksi kimia sanyawa organik, bentuk dasarna, di antarana réaksi adisi, réaksi éliminasi, réaksi substitusi, réaksi périsiklik, réaksi tata ulang, jeung réaksi rédoks. Dina sintésis organik, réaksi organik dipaké pikeun nyieun molekul organik anyar. Réaksi organik pangkunana nyaéta dina rupa durukan suluh organik jeung panyabunan lemak nalika nyieun sabun. Kimia organik modéren dimimitian ku sintésis Wöhler taun 1828.

Dina sajarah Hadiah Nobel widang Kimia, nu kungsi dileler téh di antarana papanggihan réaksi organik husus kayaning réaksi Grignard taun 1912, réaksi Diels-Alder taun 1950, réaksi Wittig taun 1979, jeung métatésis oléfin taun 2005.

Kimia organik boga kabiasaan anu kuat pikeun méré ngaran ka hiji réaksi dumasar nu manggihanana, misalna tata ulang Claisen (1912) jeung réaksi Bingel (1993). Mun ngaranna hésé ku sabab panjang teuing (misalna réaksi Corey-House-Posner-Whitesides), mangka sok diringkes maké réduksi CBS. Jumlah réaksi nu nyebutkeun sacara langsung prosés aktualna mah teu loba, misalna baé réaksi éna atawa réaksi aldol.

Réaksi organik bisa ogé ditilik tina tipeu réagen organikna, nu lolobana anorganik, nu dipikabutuh dina transformasi anu husus. Tipeu-tipeu anu utama di antarana agén pangoksidasi (misalna osmium tétroksida), agén pangréduksi (misalna litium aluminium hidrida), basa (misalna litium diisopropilamida), jeung asam (misalna asam sulpat).  

## Réaksi organi dumasar gugus fungsi 
Réaksi organik bisa digolongkeun dumasar tipeu gugus fungsi nu aub dina réaksi salaku réaktan atawa salaku hasilna. Pikeun conto, dina tata ulang Fries, réaktanna téh éster, sedengkeun hasilna mangrupa alkohol.

Ringkesan gugus fungsi katut préparasi jeung réaktivitasna ditémbongkeun di handap ieu:
* Asil halida: préparasi - réaksi 
* Aldehida: préparasi - réaksi
* Asiloin: préparasi - réaksi
* Alkana: préparasi - réaksi
* Alkéna: préparasi - réaksi
* Alkuna: préparasi  - réaksi
* Alkil halida: préparasi - réaksi
* Alkohol: préparasi  - réaksi
* Sanyawa aréna: préparasi - réaksi
* Azida: préparasi  - réaksi
* Aziridina: préparasi  - réaksi
* Amida: préparasi  - réaksi
* Amina: préparasi  - réaksi
* Asam karboksilat: préparasi - réaksi
* Siklopropana: préparasi - réaksi
* Diol: préparasi -  réaksi
* Éster: préparasi - réaksi
* Éter préparasi - réaksi
* Époksida: préparasi - réaksi
* Haloketon: préparasi - réaksi
* Imina: préparasi - réaksi
* Isosianat: préparasi - réaksi
* Keton: préparasi - réaksi
* Laktam: préparasi - réaksi
* Nitril: préparasi - réaksi
* Fénol: préparasi - réaksi

## Klasifikasi réaksi organik lianna
Réaksi organik bisa ogé digolongkeun dumasar tipeu beungkeut ka karbon patali jeung unsur anu aubna, misalna dina kimia organosilikon, kimia organosulfur, kimia organopospor, jeung kimia organofluorin.

Dina kimia hétérosiklik, réaksi organik digolongkeun dumasar tipeu hétérosikel nu dihasilkeun.

## Baca ogé 
* Daptar réaksi organik
* Réaksi kimia lianna: réaksi anorganik, réaksi biokimia, réaksi organologam, réaksi polimérisasi.

## Tumbu kaluar 
* Organic reaction flashcards from OSU 
* list of named reactions from UConn 
* organic reactions
Éncrak

**Éncrak** nyaéta kaulinan anu biasana maké sarupaning sisikian (siki asem, siki tanjung, jsb.).

## Palaturan
*(seja diserat)* /Tinggal cutatan

## Dicutat tina
Anjang-anjangan

**Anjang-anjangan** atawa **anyang-anyangan** nyaéta kaulinan nu niru-niru jelema nu geus rumah tangga, aya bapa, ibu, anak, tatangga, warung, pasar, jsb. Biasana dilakukeun ku barudak awéwé, tapi saupama aya budak lalaki sok pirajeunan dijadikeun bapa.

## Palaturan maén
Saenyana mah euweuh palaturan nu matuh, ngan paling ogé budak nu kabagéan peran bapa, indung atawa anak kudu bisa ngalenyepan peran nu dilakon. Mun saenyana aya aya nu teu bisa ngalenyepan, biasana sok dipoyokan teu bisaeun ulin.
## Dicutat tina
Damdaman

**Damdaman** nyaéta kaulinan anu maké mikir lantaran butuh stratégi sangkan *buah dam* urang teu béak dihakan ku *buah dam* batur anu jadi lawan urang. Papan anu dipaké sarua jeung mamacanan, batu atawa kenténg leutik salaku *koin* aya genep welas.

## Dicutat tina
Hahayaman (Kaulinan)

**Hahayaman** nyaéta kaulinan lobaaneun anu salah saurangna jadi hayam, saurang nu lain jadi careuhna. Hayam diudag-udag careuh bari lulumpatan sanajan teu laluasa lantaran dihalang-halang nu séjén anu jadi pager.

## Palaturan
*(seja diserat)*
Jajangkungan

]]
**Jajangkungan** atawa **égrang** nyaéta kaulinan leumpang maké awi dua anu aya panincakan.

.]]

## Jajangkungan di Indonésia 
Jajangkungan di Indonésia biasa dipintonkeun atawa dipasanggirikeun nalika pangéling Proklamasi Kamerdékaan Indonésia, 17 Agustus. Pérsi séjénna diulinkeun ogé alika sunatan.

## Catetan
Béklen

**Béklen** atawa **béklén** nyaéta kaulinan anu maké bal béklén jeung sawatara kewuk. Biasana dilakukeun di jero imah atawa téras. susah atuh

## Aturan maén
Kudu aya kewuk/kuwuk jeung bal béklenna nu bahanna tina karét, rata-rata dipaénkeun ku duaan nepi ka sababaraha urang. Kewukna bisa 10-12 atawa kumaha karepna, rék 20 ogé kaci, ngan kudu bisa karanggeum ku leungeun. Nu maraénna andéprok dina téhel nu bérésih nguriling jiga samodél lingkaran. Anu dianggap lasut téh nyaéta lamun: 
*Bola anu dialungkeun teu katéwak
*Kewuk anu dikeupeul murag
*Gudir, atawa kewuk katoél ku leungeun sabot keur maén

## Mangpaat
*Ngalatih koordinasi visual-motorik
*Ngalatih konséntrasi
*Ngaronjatkeun kamampuh ngontrol gerakan ramo jeung leungeun 
*Kamampuh nahan posisi awak nu angger

## Sumber
Éngklé

**Éngklé** nyaéta kaulinan ku cara éngklé-éngkléan bari suku nu teu napak kana taneuh mawa batu. Nalika nepi kana kalang anu jadi bates, batu éta kudu ditajongkeun kana batu séjén anu ditangtungkeun

## Palaturan
*(seja diserat)*
Bébénténgan

**Bentengan** (dialék Ciamis: **Dosdosan**) nyaéta kaulinan anu dipetakeun ku cara silihbeunangkeun
dicoo ku dua kelompok anu masing-masing diwangun ku 4 nepi ka 8 urang.(ditoél) bari ngajaga bénténg anu dijaga ku batu, talawéngkar Tiap-tiap kelompok milih tempat anu jadi pangkalan, biasana tihang, batu atawa tihang minangka bénténgna.

Asal muasal kaulinan ieu teu dipikanyaho nepi ka ayeuna timana asalna, tapi kaulinan ieu geus aya ti jaman baheula, sarta sumebar ka sakuliah Indonésia kalawan ngaran béda. Saperti nu aya di Kulonprogo, kaulinan sarupa bénténg disebutna Raton.

Benteng / Fort mangrupa salah sahiji kaulinan grup tradisional anu merlukeun agility, speed ngajalankeun sarta strategi dipercaya. Ieu kaulinan téh mangrupa salah sahiji kaulinan tradisional anu pohara alus pikeun olah raga.

Ieu kaulinan dimimitian ku dua kelompok masing-masing 4 nepi ka 8 urang, tuluy unggal kelompok milih tihang atawa pilar minangka 'benteng'. Sabudeureun bénténg aya daérah anu aman pikeun kelompok anu ngagaduhan tihang atawa pilar ieu. Lamun di wewengkon aman teu kudu sieun ditarajang ku lawan, anggota grup bakal nyoba noél lawan sarta ngajadikeun anjeunna 'tawanan', Pamaén kudu mindeng balik sarta noel benteng sabab 'kaptén'. jeung 'tawanan' ditangtukeun ti panungtungan waktu maranéhna keuna 'benteng', Jalma nu pangdeukeutna ka waktu noel benteng boga hak pikeun jadi 'kaptén'. Éta bisa ngudag sarta keuna anggota lawan nyieun. 
## Palaturan
*(seja diserat)*
## Dicutat tina
Sérmen

**Sérmen** nyaéta kaulinan peperangan pabalad-balad bari maké pedang anu dijieun biasana tina awi. Saurang dianggap *paéh* upama sukuna ti tuur ka handap katoél ku pedang musuhna. Kitu saterusna nepikeun kabéh musuh *paéh*.

## Palaturan
*(seja diserat)*
Paciwit-ciwit lutung

**Paciwit-ciwit lutung** nyaéta kaulinan bari kakawihan jeung paciwit-ciwit leungeun nuturkeun paréntah kawih

## Palaturan
Kawihna kieu: "Paciwit-ciwit lutung, si lutung pindah Ka tungtung" pindahkeun panangan nu asalna di handap ka tungtung
*(seja diserat)*
Ngadu kaléci

**Ngadu kaléci** nyaéta kaulinan maké kaléci. Aya rupa-rupa aturan.

## Palaturan
Kaulinan ieu paling henteu kudu dimaénkeun ku duaan. Dibutuhkeun kaléci (pincian) pikeun maénkeunana. Hiji pincian pikeun pamatah nu séjéna pikeun mayar mun éléh.

Ngadu kaléci perlu lahan nu rada lega. Paling henteu saukuran lapangan poli atawa satengahna. Makana mun maraén pincian téh di pakarangan imah nu lega. Dina aréa ngadu kaleci dijieun dua garis nu sajajar. Jarak garis kahiji ka garis kadua sekitar...er..paling henteu 4 méter.

Cara maénkeunana kieu; 1. Pemain narangtung di garis nu kahiji siap-siap ngalungkeun kaleci. Tujuan ngalungkeun ngarah kaleci lagragna deukuet ka garis nu kadua, syukur-syukur pas dina garis (telep). Urutan ngalungkeun mun kakarek maen biasana diundi maké cara sut (gangsut?). 2. Pemaen nu kalecina lagragna pang deukeutna kana garis maen pangheulana. Di susul ku nu séjéna dumasar kana jarak ka garis. Cara maenekuna maké ramo tangan kaleci diarahkeun ka kaleci batur. Mun beunang budak nu kalecina beunang kudu mayar ku kaleci, ogé langsung ngarah kaleci nu séjéna. Hiji. Mun teu beunang nya enggeus ingkeun nungguan bisi kaleci urang rek diarah ku batur.

*(aya sambunganana, seja diserat)*
Gatrik

**Gatrik **nyaéta  tradisional barudak. Gatrik mangrupa kaulinan kelompok, diwangun ku dua kelompok. Ieu kaulinan ngagunakeun pakakas mangrupa dua potongan. Anu hiji siga iteuk ukuranana kurang leuwih 30 cm, sarta lianna deui ukuranana langkung leutik. Gatrik biasana dipigawé di lapang atawa halaman nu nembrak. Jumlah pamaénna 2 tim, unggal tim diwangun ku 2-5 budak. Keur dadasar gatrik, biasana dipaké batu atawa barang sanés anu bisa dipaké minangka dadasar. Ieu kaulinan merlukeun kaparigelan katut katangginasan. Pamaén kedah ati-ati nalika ngulinkeun ana sabab lamun gatrikna beuki gancang, tim nu néwak kudu tapis nyingkahan tatu alatan kakeunaan ku kai gatrik. Cara ngulinkeun gatrik ieu di saban wewengkon bisa béda-béda.

Pakakas.
Gatrik ngagunakeun pakakas mangrupi 2 potongan, potongan panjang minangka paneunggeul sapanjang kirang langkung 30 cm sarta potongan pondok sapanjang 10 cm. Tuluy, diperlukeun ogé bata atawa barang lianna anu bisa dijadikeun dadasar gatrik (awi pondok).

## Cara Ulin 
Mitembéyan Kaulinan 
Kanggo nangtukeun tim anu leuwih tiheula ulin minangka paneunggeul, urang bisa ngalakukeun suten, atawa malédogkeun kai gatrik pondok ka landasan di luhur batu. Singsaha waé anu ngabalangkeunana ka jero atawa leuwih deukeut kana batu dadasar, bisa jadi tim paneunggeul.

### Jirangan kaulinan 
#### Jirangan kahiji 
**Jirangan kahiji** nyaéta malangkeun gatrik pondok di luhureun batu sarta siap dialungkeun nganggo gatrik panjang. Tim nu néwak ngajagi alungann gatrik pondok. Lamun hasil katéwak mangka giliran bisa bagentos. Lamun henteu bisa néwak, aya kénéh hiji kasempetan deui ku cara malédogkeun gatrik pondok kana gatrik panjang. Lamun keuna, tim nu néwak bisa bagentos jadi tim paneunggeul. Lamun henteu ngeunaan gatrik panjang, mangka urang asup kana **jirangan kadua**.

### Jirangan kadua 
Gatrik panjang jeung pondok dicepeng ku panangan tuluy gatrik pondok ditakol satarik-tarikna ku gatrik panjang. Lamun katéwak, tim nu ngajaga boga kasempetan kanggo ulin gatrik. Lamun henteu, tim nu ngajaga malédogkeun gatrik pondok ngadeukeutan batu dadasar, supados tim paneunggeul henteu ngagaduhan jarak per gatrik pondok kanggo meunangkeun peunteun.

#### Jirangan pamungkas 
**Jirangan pamungkas** nyaéta naon anu disebut "patil lélé", simpen gatrik pondok kalawan posisi doyong dina dadasar batu. Babuk tungtungna tepi ka kaalungkeun ka luhur, tuluy geuwat takol leuwih tarik deui ka hareup. Tim nu néwak angger mibanda tugas néwakk gatrik pondok. Lamun teu katéwak, tim paneunggeul neraskeun kaulinan kalawan neunggeul tungtung gatrik anu pondok gatrik pondok di luhur taneuh (sepertos neunggeul bal golf nanging bari nyangégang). Dina neunggeul gatrik pondok, dipigawé sacara éstapét (lamun pamaén ka-1 gagal neunggeul, digantian ku pamaén ka-2, jst.). Jarak anu diukur ku gatrik pondok éta nangtukeun meunang jeung éléhna tim. Tim anu menang biasana dibéré hadiah ku tim anu éléh nyaéta diakod (digandong) luyu jeung jarak jauhna gatrik pondok anu ditakol.
Empét-empétan

**Empét-empétan**; Olé-oléan nyaéta kaulinan mangsa sawah dibuat ku cara niupan tarompét tina jarami.
Empét-empetan diulinkeun ku jalan ditiup, ngaluarkeun sora kawas tarompét. 

Empét-empetan jarami paré ilaharna dijieun ku barudak di sawah mangsa usum dibuat atawa panén, kituna téh bari mantuan kolotna sagawé-gawé di sawah. 
## Nyieun Empét-empétan
# Sadiakeun jarami paré anu masih kénéh alus tangkalna henteu beulah, tuluy teukteuk palebah bukuna kudu kabawa, hiji deui teukteuk di handapeunna kurang leuwih sajeungkal.

## Dicutat tina
Ucing sumput

**Ucing sumput** nyaéta kaulinan néangan batur nu nyumput upama saurang jadi *ucing*. Biasana *ucing* ngitung heula nepi ka 25 méré waktu batur nyumput saacan kudu néangan kabéhanana.

Kaulinan ieu :(*petak umpet*) kawentar di mamana, hususna di Indonésia. Nu maén pangsautikna 2 budak tapi tangtu leuwih loba leuwih ramé. Salah saurang budak kapeto jadi jaga ku cara hompimpah jeung atawa suten ( suit ).

Cara ulinna, kabéh budak salian nu 'jaga' nyumput/nyamuni sabuni-bunina. Budak nu jaga boga pancén kudu nimukeun babaturanna ieu. Sacara umum, budak nu pangheulana kapanggih panyumputanna jadi jaga mun sakabéh budak geus kapanggih. Barudak nu geus kapanggih bisa mantuan néangan sesa baturna nu can kapanggih, bisa ogé henteu gumantung aturan maen nu disatujuan saméméh maen.

Aturan maén nu séjénna biasana mah ngeunaan wewengkon nyaéta wates-wates panjauhna hiji budak meunang nyumput/nyamuni téh diatur dina aturan maeén téh nu disatujuan saméméh maén. Mun aturan ieu aya nu ngalanggar, budak nu ngalanggar *otomatis* ngagantikeun nu jaga, atawa jadi jaga di ronde saanggeusna mun manéhna kapanggih pangpandeurina.

## Tugas B. Sunda 
## Sumber
Luncat tali

**Luncat tali** nyaéta kaulitan ngaluncatan tali anu dicekelan ku duaan. Talina saeutik-saeutik di luhurkeun.

Dipaenkeun ku 3 urang-leuwih maké tali nu panjang, biasana tina bahan nu leuleuy liat sangkan teu ngabahayakeun atawa tisaringked. ku lantaran iue, biasana tali téh dijeiun tina karet geulang ditumbu-tumbukeunkeun jadi panjang. Mimiti dua budak jaga, maksudna nu nyepengan ujung talina ti mulai semet tuur tuluy naek ka luhur ka semet "taeun" tuluy, bujal, dada, ceuli, hulu, tuluy diacungkeun ku leungeun.

Cara maenna, budak nu teu nyekel tali kudu ajleng saluhureun bates tali téa. Keur wates tuur jeung "taeun" nu ajleng téh teu teu meunang antel kana tali, antel manéhna lasut alias kudu gentenan nyekel tali. Ti mimiti wates bujal ka luhur, nu ajleng meunang antel kana tali. Beunang ogé maké tehnik "dikepoh" nyaéta suku kénca meulit kana tali dipurilitkeun, tuluy disusul suku katuhu ngajleng ka beulah sisi sebrangeun nu ngajleng téa.
Pelak cau

Wangenan/Pengertian:

**Pelak cau** nyaéta kaulinan nangkeup tihang imah ku sababaraha urang pauntuy-untuy. Aya hiji nu kudu nyobaan ngabetot budak ti nu pangtukangna sina leupas.

Cara maenkeunna:

Cara ulinna hiji budak (biasana nu pangkuatna) nangkeup tihang imah. Ditukangeunna barudak séjén (bisa 2,3,4,5 jst) nangkeup ka éta budak, biasana mah budak nu panglembekna aya dipangtukangna. Ieu meureun asal ngaran kaulinan téh runtuyan budak diibaratkeun rungkun cau. Salian ti 'rungkun cau' ieu, aya salah saurang budak nu 'jaga' alias dihukum jadi 'patani' nu boga tugas mindahkeun pelak cau téa.

Nu jaga ieu kudu ngawihkeun samacam kawih uluk panto tuluy nyoba ngabetot runtuyan barudak nepi ka leupas hiji-hiji mulai nu pangtukangna. Mun aya budak nu leupas ieu kudu milu jadi balad 'patani' téa, babarengan ngawih jeung nagbetotan babaturanna nu masih kénéh nangkod dina rungkun, pakuat2 we nepi ka rungkun cau téa béak. Kaulinan ieu, mun barudakna karuat, bisa méakkeun waktu mangjam-jam.

Alat:

1. Tihang Atawa tatangkalan

Peraturanna:

1. Teu meunang kekeletekkan

2. Kudu ngabeutot awak

3. Teu meunang narik baju

4. Ulah narik suku

5. Lamun geus peget teu meunang nangkeup deui kudu milu nu narik

## Sumber
Endog-endogan

**Endog-endogan** nyaéta kaulinan maké leungeun bari kakawihan. Leungeun ditumpuk bari meureup nyarupa endog, terus gogoléangan atawa *endog*na peupeus nuturkeun kawih.

Biasana diulinkeun bari diuk, minimal diulinkeun ku 2 urang. Terus leungeun dipeureupkeun disimpen di handap. Posisina aya anu bari nangtung aya anu bari nangkub. Sabada digoléangkeun (digoyang) barudak bari kakawihan. Kawihna siga kieu : "Endog endogan….endogna peupeus hiji..pre". Mun nyubut pre langsung leungeun anu tadina meureup ditemprakeun. Mimiti anu ditemprakeun anu paling handap tuluy sampe kaluhur. Mun leungeunna geus euweuh anu meureup deui dikawihkeun deui siga kieu….�?goléang goléang Mata sapi bolotot�? bari handapeun mata barudak sok silih dibeyeng ka handap ku sorangan.

## Dicutat tina
Congklak

**Congklak** atawa **daku** nyaéta kaulinan maké papan kai atawa palastik, nu panjanngna kurang leuwih 40cm, lébarna kurang leuwih 15 cm, luhurna maké logak sababaraha hiji. Unggal logak dieusian kewuk, siki salak, siki asem atawa batu leutik.

## Cara maén
Lombang dieusian masing-masing 7 siki. Ari lombang gedé minangka lombang rajana mah henteu dieusian, dipaénkeun ku 2 urang teu bisa leuwih. Sanggeus kabéh lombang leutik dieusian, tuluy salah sahiji nu maén nyokot lombang, nya dipapaykeun nepi ka béakna siki.

## Sumber
Boy-boyan

**Boy-boyan** téh salah sahiji kaulinan anu maké bal (biasana saukuran bal ténis) anu bisa dijieun tina kertas anu dikuwel-kuwel atawa ku bal ténisna. Tuluy, dikumpulkeun potongan kenténg (10 ~ 15) sina patumpuk ka luhur. kabéh anu teu jadi ucing, saurang-saurang ngalungan kana kenténg anu geus ngéntép, minangka nepikeun salah saurang bisa ngaruntuhkeunana. Lamun kénténgna geus runtuh, anu jadi ucing tuluy ngaberikan ka anu maén tadi sangkan beunang dibalédog ku éta bal. Lamun aya anu keuna, pamaén kaluar heula tina kaulinan nepi ka kabéh beunang kabalédog ku balna. 

## Dicutat tina
Suten

**Suten** atawa **pingsut** (dialék Ciamis: **tijah**) nyaéta kaulinan leungeun samodél *Rock,Paper,Scissors* anu kawéntar sadunya, ngan pédah dilakukeunana maké ramo. Suten biasa dipaké pikeun nangtukeun saha anu jadi *ucing* dina kaulinan ucing sumput, ucing-ucingan, jsb.

## Cara maén
Biasana tilu ramo nu dipaké, nyaéta jempol, curuk, jeung cingir. 
* jempol bisa maéhan curuk
* curuk bisa maéhan cingir
* cingir bisa maéhan jempol
Cibinong, Cianjur

**Cibinong** nyaéta hiji kacamatan di Kabupatén Cianjur, Propinsi Jawa Kulon, Indonésia.

## Wates Wilayah 
## Geografis 
## Administratif 
## Transportasi
Batu

thumb|conto rupa batu
**Batu** nyaéta sajenis bahan tina mineral jeung dikelaskeun nurutkeun komposisi mineral. Kelas ieu numutkeun :
# ngandung mineral mangrupa jenis-jenis mineral nu aya di jero batu éta. 
# *tekstur* batu, nyaéta ukuran jeung bentuk hablur-hablur mineral di jero batu; 
# *struktur* batu, nyaéta susunan hablur mineral di jero batu.
# *proses* ngabentukna

Batu-batu sacara umum biasana dibagi numutkeun prosés nu ngabentukna, ku sabab éta di kelompokeun deui kana tilu kelompok nu leuwih gedé nyaéta : 
# batu igneus 
# batu endapan
# batu metamorfosis.
Palawangan

Kecap **Palawangan** dina basa Sunda sacara umum nujul ka liang-liang pamiceunan dina awak jelema, di antarana :
* Kérod salawé dipaké dina tatakrama Basa Sunda, pikeun nuduhkeun **Palawangan** dina bujur
* nuséjéna Heunceut
Ru (kana)

|
|
|}
**る**, dina hiragana, atawa **ル** dina katakana, salah sahiji kana Basa Jepang, nu ngagambarkeun hiji mora. Hiragana ditulis ku hij garis, sedengkeun katakana dua garis. Duanana dieja (IPA) .

Catetan séjénna, saperti dina kana-u séjén, sora 'u' bisa ogé leungit; teu pati jelas diejana, sora kana ieu ampir deukeut kana sora 'r'.

## Tempo ogé 
*Japanese phonology
Serat

Kecap *serat* dina Basa Sunda kaasup kana tatakrama Basa Sunda jeung bisa nuduhkeun sababaraha harti:
* Surat kecap barang
* Tulis kecap péta
Rarangkén -na

**Rarangkén -na** mangrupa salah sahiji rarangkén tukang (en:*suffix*) pikeun ngawangun kecap-kecap rundayan dina Basa Sunda. Sacara umum rarangkén -na ngawangun wanda kecap barang, pagawéan, sipat, jeung bilangan.

Salian ngarobah harti, rarangkén -na ngalaman parobahan sora (*alomorf*).
Rarangkén -in-

**Rarangkén -in-** mangrupa salah sahiji rarangkén tengah (en:*infix*) pikeun ngawangun kecap-kecap rundayan dina Basa Sunda. Sacara umum rarangkén -in- ngawangun wanda kecap pagawéan jeung sipat. Upama kecap dasarna kecap pancén, rarangkén -in- mibanda fungsi jadi mamanis kecap.

Rarangkén -in- teu ngalaman parobahan sora (en:*alomorf*) atawa posisi kawas rarangkén -ar- atawa -um-.
Rarangkén ka--an

**Rarangkén ka—an** mangrupa salah sahiji rarangkén barung (nl:*confix*) pikeun ngawangun kecap-kecap rundayan dina Basa Sunda. Sacara umum rarangkén ka—an ngawangun kecap barang.
Rarangkén -keun

**Rarangkén -keun** mangrupa salah sahiji rarangkén tukang (en:*suffix*) pikeun ngawangun kecap-kecap rundayan dina Basa Sunda. Sacara umum rarangkén -keun ngawangun wanda kecap barang jeung sipat.

Rarangkén -keun teu ngalaman parobahan sora (en:*alomorf*) kawas rarangkén N- atawa -na.
Rarangkén -um-

**Rarangkén -um-** mangrupa salah sahiji rarangkén tengah (en:*infix*) pikeun ngawangun kecap-kecap rundayan dina Basa Sunda. Sacara umum rarangkén -um- ngawangun kecap pagawéan jeung sipat.

Rarangkén -um- ngalaman parobahan posisi jadi rarangkén hareup lamun nyalusupan kecap anu dimimitian ku vokal.
Rarangkén N-

**Rarangkén N-** atawa **nasal** mangrupa salah sahiji rarangkén hareup (en:*afix*) pikeun ngawangun kecap-kecap rundayan dina Basa Sunda. Sacara umum rarangkén N- ngawangun kecap pagawéan aktif jeung kecap sipat.

Salian ngawangun rupa-rupa wangun jeung harti, rarangkén N- ngalaman parobahan sora (*alomorf*) gumantung kana hurup awal kecap nu di hareupeunana.

1) Ieu mangrupa sempalan, teu salawasna N- + w... --> ng..., lolobana robahna jadi ngaw...
2) Ieu mangrupa sempalan, teu salawasna N- + b... --> m..., lolobana robahna jadi ngab...
Rarangkén per-

**Rarangkén per-** mangrupa salah sahiji rarangkén hareup (en:*afix*) pikeun ngawangun kecap-kecap rundayan dina Basa Sunda. Sacara umum rarangkén per- ngawangun wanda kecap barang anu hartina 'anu jadi ...'.
Kecap rundayan (basa Sunda)

**Kecap rundayan** dina Basa Sunda nyaéta kecap asal anu geus dirarangkénan. Ku ayana rarangkén ieu, hiji kecap asal bisa ngajanggélék jadi ratusan kecap. 

Aturan rarangkén basa Sunda jeung kumaha conto cara ngalarapkeunana, bisa ditoong dina Poesaka Soenda (PS) No.4-6 Oct-Dec 1924 . Tétéla ku cara ngarundaykeun, hiji kecap dasar bisa jadi puluhan kecap. Komo deui upamana digabungkeun jeung ngarajék. 

## Conto
**Contona**, tina kecap *serat* bisa dirundaykeun jadi :

## Sumber
Rarangkén -ar-

**Rarangkén -ar-** mangrupa salah sahiji rarangkén tengah (en:*infix*) pikeun ngawangun kecap-kecap rundayan dina Basa Sunda. Sacara umum rarangkén -ar- nambahan harti 'loba' kana anu dituduhkeun ku kecap dasarna.

Salian ngarobah harti, rarangkén -ar- ngalaman parobahan sora (*alomorf*) jeung posisi jadi rarangkén hareup, gumantung kana sababaraha hal.
Pérépét jéngkol

**Pérépét jéngkol** nyaéta kaulinan lalaki bari kakawihan jeung nyangkedkeun unggal suku sabeulah, terus puputeran teu meunang leupas. Nu maenna 3-5 urang, gerakanana engkle bari muter, biasana dipaenkeunna di buruan imah atawa di sakolaan.

Maenna, tiap-tiap budak milih kelompokna, tuluy patukang-tukang bari pacekel-cekel leungeun, salajéngna suku kénca atawa suku katuhu éta budak dikaitkeun kana leungeun nu keur pacekel-cekel téa, disusul deui ku suku budak nu séjén, budak nu pamungkasngaitkeun suku kudu bari ngonci suku-suku nu séjén, meh teu gancang leupas. Sanggeus dikonci, tuluy leungeun barudak nu pacekel-cekel dileupaskeun. satuluyna engkle bari muter, salian ti muter bari emprak jeung ngawih. Ngawihna kieu: "Pérépét jéngkol jajahéan,kadémpét kohkol jéjérétéan". Mun di antara budak, sukuna aya nu leupas, nya lasut, sedengkeun nu masih kuat mah nya dituluykeun. Mun kabeneran aya kénéh sababaha kelompok nu kuat, kelompok-kelompok éta patubruk-tubruk; sing saha nu teu bisa nahan tuluy labuh, éta nu éléh.

## Kawih Pérépét Jéngkol 
Kieu kawihna: Pérépét jéngkol 

Laras: Saléndro, 

Surupan 1 = Barang

2 1 5 1 2 1 5 1 1 2 1 5 1 2 2 1 5 1 1 

pé ré pét jéng  kol ja ja hé an ka dem pét koh kol jé jé ré té an

## Mangfaat Pérépét Jéngkol 
Kaulinan Pérépét Jéngkol miboga manfaat , diantarana :

# Ngalatih kasaimbangan.
# Ngalatih Kakompakan.
# Ngalatih kakuatan Suku.
# Ngalatih kapinteran angkan suku pamaén teu babari leupas méh teu gampang labuh.
# Ngalatih Kalincahan, sabab pamaén kudu bisa gagajlengan bari puputeran.

### **Daftar Referensi**
Sintésis organik

**Sintésis organik** hartina nyieun molekul organik maké prosés kimiawi. Molekul organik ilaharna leuwih pajeulit batan sanyawa anorganik, antukna sintésis sanyawa organik mah mekar jadi salah sahiji aspék penting dina kimia organik. Aya dua wewengkon panalungtikan dina sistésis organik: *sintésis total* jeung *métodologi*.

## Tumbu kaluar 
* http://www.webreactions.net/search.html 
* http://www.organic-chemistry.org/synthesis/
* GL Chemtec - Custom Chemical Synthesis
Beungkeut kovalén

**Beungkeut kovalén** hartina beungkeut kimia nu cirina *babagi* hiji atawa leuwih éléktron antara dua atom. Sacara umum, beungkeut téh ditangtukeun ku ayana pabetot-betot atawa daya tarik nu ngajadikeun kabentukna hiji molekul. Mindengna mah ieu beungkeut kabentuk ku dieusina kulit éléktron luar. Sabalikna ti interaksi éléktrostatik dina beungkeut ionik, kakuatan beungkeut kovalén mah gumantung kana hubungan antara atom-atom dina molekul poliatomik. 

## Tumbu kaluar 
* Covalent Bonds and Molecular Structure 
* Bonding tutorials

## Baca ogé 
* Beungkeut kimia
* Beungkeut ionik
* Kombinasi liniér orbital atom
* Beungkeut logam
* Hibridisasi
* Beungkeut hidrogén
* Beungkeut nonkovalén
* Beungkeut disulfida
Huntu

**Huntu** mangrupa wangun anu aya dina rahang/caréham lolobana vertebrata. Guna huntu anu utama nyaéta pikeun nyewir/nyoéh jeung ngagayem dahareun, sarta, di sababaraha sato hususna karnivora, pikeun jogol atawa mertahankeun hirup. 

Huntu téh kaasup salah sahiji ciri pangbéda pikeun -spésiés mamalia katut fosilna. Para ahli paléontologi ngagunakeun huntu pikeun nangtukeun spésiés fosil katut pancakakina, ku sabab bentuk huntu mah luyu jeung kadaharan mangkelukna. Pikeun conto, dahareun tina tutuwuhan mah hésé dicerna, ku kituna hérbivora boga loba geraham pikeun ngagayem. Sabalikna, karnivora nu kadaharanana daging butuh sihung pikeun maéhan jeung nyewiran daging.

Béda jeung manusa nu huntuna mekar jadi dua pasang sapanjang hirupna (*diphyodont*), sasatoan mah aya nu *monophyodont*, aya ogé anu *polyphyodont*. Hiu, pikeun conto, huntuna téh jadi unggal dua minggu. Béda deui jeung sato pangokos, huntu sato golongan ieu mah huntuna terus-terusan tumuwuh, antukna kudu salawasna dipaké ngokosan.

## Huntu manusa 
left|thumb|Huntu susu budak umur 8 taun. Tengetan euweuhna akar huntu, nu mémang ancur saméméh huntu susu punglak.

Manusa kaasup *diphyodont*, nu hartina ngalaman dua hambalan kamekaran huntu sapanjang hirupna. Sét kahiji (huntu "susu" atawa "primér") ilaharna mah mimiti bijil dina umur genep bulan, najan aya ogé nu geus katémbong huntuna ti saprak dibabarkeun Huntu susu ieu lobana dua puluh nu sumebar rata sapanjang kuadran baham. Unggal *kuadran* lima huntu mibanda:
* *central incisor*
* *lateral incisor*
* *cuspid* (*canine*)
* molar kahiji
* molar kadua

## Kamekaran huntu 
Aya tilu hambalan dina kamekaran émbrionik huntu: Hambalan *Bud*, Hambalan *Cap*, jeung Hambalan *Bell*. Hambalan Bud dimimitian dina minggu katujuh kahirupan jero kandungan.

## Kanyataan ngeunaan huntu sasatoan 
[thumb|Potongan [gading hiji mamot]]
* Huntu séri rodénsia terus tumuwuh sapanjang hirupna.
* Huntu répril jeung hiu terus-terusan ganti; buhaya ganti huntu leuwih ti opat puluh kali sapanjang hirupna.
* Gading gajah mangrupa huntu husus pikeun ngali dahareun jeung tarung.
* Kuya jeung penyu mah teu huntuan.
* Huntu kuda bisa dipaké pikeun ngira-ngira umur satona.

## Tumbu kaluar 
* An overview of dental anatomy 
* Tips for healthier teeth 
* A website on teeth 
* Tooth eruption chart 
* Stories from people who have grown a third set of teeth 
* New Technology to Regrow Teeth  - Azonano.com
Kapuloan Maluku

thumb|right|300px|Kapuloan Maluku
**Kapuloan Maluku** nyaéta kumpulan pulo di Indonésia. Kapuloan Maluku aya dina lémpéng Australia. Kapuloan ieu wawatesan jeung Pulo Sulawesi di beuah kulon, Nugini di wétan, sarta Timor di beulah kiduleunnana. Jaman baheulana, bangsa Éropa ngaranan "Kapuloan Rempah-Rempah" — istilah ieu ogé ngarujuk kana sakumpulan pulo di Afrika.

Ti taun 1950 - 1999, Kapuloan Maluku sacara administratif mangrupa bagéan ti Propinsi Maluku. Kabupatén Maluku Utara satuluyna ditetepkeun jadi Propinsi Maluku Utara. 

[300px|right|thumb|E. [Kalimantan, Sulawesi, Maluku, Semenanjung Hulu Manuk (Papua)]]

## Tumbu luar 
*  Déforéstasi di Maluku
Irian

|thumb|right|260px|Peta pulitik Pulo Nugini
**Irian** (Basa Inggris: *New Guinea*) nyaéta pulo kadua panggedéna di dunya nu aya di kaléreun Australia.

Pulo ieu dibagi jadi dua wilayah nu masing-masing dikawasa ku Indonésia (beulah kulon nu disebut Papua) sarta beulah wétanna mangrupa bagéan nagara Papua Gini Anyar.

Istilah **Papua** ogé digunakeun keur ngarujuk ka pulo ieu sakumna. Nugini mangrupakuen istilah *New Guinea*, ngaran kulon nu diindonésiakeun. Maranéhannana baheula boga pamanggih yén lemah Papua siga *Guinea*, hiji wilayah di Afrika. Jadi wéh disebutna ogé Guinéa anyar.

Di pulo ieu aya gunung pangluhurna sa-Indonésia, nyaéta Puncak Jaya (5.030 m).
Papua (disambiguasi)

**Papua** bisa ngarujuk kana:
* Urut propinsi di Indonésia nu kiwari jadi dua:
# **Propinsi Papua** (tetep ngagunakeun ngaran Papua)
# **Papua Kulon**
* **Papua (pulo)** atawa **Irian** - hiji pulo di Pasifik nu dikawasa ku Indonésia di beulah kulonna sarta Papua Gini Anyar di beulah wétanna.
Pandanarum, Banjarnegara

**Pandanarum** nyaéta salah sahiji kacamatan di Kabupatén Banjarnegara, Propinsi Jawa Tengah , Indonésia.
Sumatra Kulon

**Sumatra Kulon** atawa **Sumatra Barat** nyaéta hiji propinsi nu aya di pulo Sumatra, Indonésia. Propinsi ieu mangupa propinsi panglegana ka-11 di Indonésia.

### Ageman 
Mayoritas pangeusi Sumatra Barat agemanana nyaéta Islam. Lian ti éta aya ogé nu agemannana Kristen di Kapuloan Mentawai, sarta Hindu jeung Buda nu umumna para pendatang.

### Pangatikan 
Perguruan Tinggi di Sumatra Barat:
* Universitas Andalas
* Universitas Negeri Padang 
* Universitas Bung Hatta
* Universitas Putra Indonésia
* Universitas Ékasakti
* Universitas Muhammadiyah
* Institut Téknologi Padang
* STIE"KBP" Padang
* STIE Dharma Andalas
* AKBP Padang

### Permasalahan sosial 
Pangangguran, budak jeung rumaja pegat sakola, budak jalanan.

## Pamaréntahan 
### Daérah Tingkat II 
300px|thumb|right|Imah Gadang

### Imah adat 
Imah adat Sumatra Barat disebut Rumah Gadang.
iyo

### Pakarang tradisional 
Pakarang tradisional Sumatra Barat nyaéta Keris.

## Daptar pustaka sajarah Minangkabau 
*  Buku Alam Takambang jadi Guru, AA.Navis, 1984
*  Historiografi Minangkabau
*  Pelaminan Minang  Portal Sejarah, Adat, Tokoh, Resep Minangkabau

## Pérs jeung média 
* TVRI Sumatra Barat
* Favorit Televisi (Favotit TV)
* Bukittinggi Televisi (BiTV)
* Padang TV (Jawa Pos Grup)
* Minang TV
* Harian Pagi Padang Ekspres (Jawa Pos Grup)
* Harian Pagi Posmetro Padang (Jawa Pos Grup)
* Harian Umum Haluan
* Harian Umum Indenpenden Singgalang

## Tempo ogé 
* Daptar propinsi di Indonésia
* Daptar inohong Sumatra Barat
* Kadaharan tradisional Sumatra Barat
* Masakan Padang
* Fénoména Padangisasi
* Réstoran Padang
* Minangkabau
* Basa Minang
* Imah Gadang
* Suku Minang
* Uda Uni Sumbar

## Tumbu luar 
*  MySumBar  Global Forum of Sumatera Barat
*  Situs resmi Pemerintah Daerah Sumatra Barat 
*  Minangnet.com  Portal Komunitas Minang
*  Situs Cimbuak.com  Portal Komunitas Minang
*  Situs Harian Padang Ekspres  Koran nasional terbitan Sumatra Barat. 
*  Situs West-Sumatra.com  Portal Parawisata Independen Komunitas Minang bertajuk fotografi
Bengkulu

**Bengkulu** nyaéta hiji propinsi nua ya di Pulo Sumatra. Di beulah kaléreunnana wawtesan jeung Sumatra Kulon, di béh wétan wawatesan jeung  Jambi sarta Sumatra Kidul sedengkeu di béh kiduleunnana wawatesan jeung Lampung.

## Daérah Tingkat II 
## Imah adat 
Rumah Rakyat

## Pakarang tradisional 
Keris Bengkulu

## Pranala luar 
*  Loka resmi
UTC

UTC atawa **Wanci Univérsal Terkoordinasi** (**Coordinated Universal Time**), sering disebut ogé minangka **Wanci Zulu** nyaéta réalisasi tina waktu atom ti Universal Time (UT) atawa *Greenwich Mean Time* (GMT). Waktu ieu dumasar kana wanci sipil (civil time). Zona wanci (Time Zone) di sakuliah dunya ditunjukkeun minangka tambahan positif atawa negatif dibndingkeun jeung UT. Bedana antara UTC jeung Wanci Atom Internasional (TAI) nyaéta sababaraha detik jangkep (lain pecahan), nu cocog jeung wanci nu diitung ku jam atom. Bedana antara UTC jeung UT nyaéta sapersakitu (sepersekian) detik.

UTC nyaéta ukuran waktu campuran: kecepatan ti UTC nyaéta dumasar kanu diitung ku standar jam atom, tapi epoch ti UTC dicocogkeun sangkan deukeut jeung waktu UT anu dumasar kana data astronomi. Puteran bumi saeutik demi saeutik ngalaman perlambatan (alatan éfék ngeremna ku pasang-surut), ku kituna mean poé panonpoé beuki nambahan saprak diwanohkeunana TAI. Alatan alesan ieu, UT "leuwih laun" ti TAI. UTC sok dipertahankeun sangkan aya dina 0.9 detik ti UT1 (UT1 nyaéta hiji ti tilu definisi UT anu pangakuratna); detik kabisat baris ditambahkeun ka (atawa meureun bisa ogé dikurangkeun ti) UTC di unggal ahir bulan. Nepi ka ayeuna, panambahan/pangurangan detik kabisat ieu (anu munggaran taun 1972) sok dina harga positif, sarta dipigawé dina tanggal 30 Juni atawa 31 Désémber, di mana penambahan detik kabisat dingaranan minangka jam 23:59:60. Béwara ti detik kabisat ieu dipigawé ku *International Earth Rotation and Reference Systems Service* (IERS - Sistem Internasional Pangladén Putaran Bumi sarta Référénsi), dumasar kana pangukuran akurat ti prakiraan astronomi puteran bumi. Sacara sajarah, hiji detik kabisat sok diperlukeun saban hiji atawa dua taun sakali. Tapi sok sanajan kitu, detik kabisat geus lila henteu ditambahkeun saprak taun1998, alatan perlambatan bumi geus ngurangan sacara samentara dina 7 taunpamungkas ieu. Detik kabisat anu tuluy, kawas kungsi disalabarkeun IERS dina bulan Juli 2005, lumangsung dina tanggal 31 Désémber 2005.

Pikeun kaperluan praktis, sarta pikeun kaperluan perdagangan sarta hukum, béda leutik (dina pecahan detik) antara UTC sarta UT (atawa GMT) nyaéta dianggap leutik, sarta alatan alesan ieu, dina percakapan umum UTC mindeng disebutkeun minangka GMT, sanajan sabenerna sacara téknis mah ieu téh henteu pas.

## Tempo ogé 
* Wanci Atom Internasional (TAI)
* Wanci Universal (Universal Time) kaasup ogé definisi UT1
* Wanci Sideréal (Sidereal Time)
* Wanci Ephemeris (Ephemeris Time)
* Wanci Panonpoé
* Jam atom
Maluku

**Maluku** nyaéta Daérah Tingkat I, nu statusna propinsi di Indonésia. Ibukotana aya di Ambon.

## Sosial kamasarakatan
### Suku bangsa
Suku bangsa **Maluku** didominasi ku ras suku bangsa Mélanésia Pasifik, nu masih sakulawarga jeung Fiji, Tonga, sarta sababaraha bangsa kapuloan nu sumebar di kapuloan Samudra Pasifik.

### Ageman
Mayoritas pangeusi di Maluku ngagem ageman Kristen atwa Islam. Hal ini disababkeun ku ayana pangaruh pangjajahan Portugis jeung Spanyol saméméh Walanda nu nyebarkeun kakristenan, sarta pangaruh Kasultanan Ternaté jeung Tidore nu nyebarkeun Islam di wilayah Maluku.

## Pamaréntahan
### Kabupatén jeung Kota
### Daptar Gubernur

 
  **No.**
  **périodeu**
  **Nami Gubernur**
  **Katerangan**
 
 
  1
  1950 - 1955
  Mr. J.J. Latuharhary
  
 
 
  2
  1955 - 1960
  M. Djosan
  
 
 
  3
  1960 - 1965
  Muhammad Padang
  
 
 
  4
  1965 - 1968
  G.J. Latumahina
  
 
 
  5
  1968 - 1973
  Soemitro
  
 
 
  6
  1973 - 1975
  Soemeru
  
 
 
  7
  1975 - 1980
  Hasan Slamet
  
 
 
  8
  1980 - 1985
  Hasan Slamet
  
 
 
  9
  1985 - 1990
  Sebastian Soekoso
  
 
 
  10
  1990 - 1993
  Sebastian Soekoso
  
 
 
  11
  1993 - 1998
  M. Akib Latuconsina
  
 
 
  12
  1998 - 2003
  Dr.M.Saleh Latuconsina
  
 
 
  13
  2003 - 2008
  Brigjen TNI (Purn) Karel Alberth Ralahalu
  
 
 

## Dicutat tina
Jambi

:

**Jambi** nyaéta hiji propinsi di Indonésia nu aya di basisir wétan bagéan tengah Pulo Sumatra. Jambi ogé mangrupa ngaran hiji kota di propinsi ieu.

Populasi Propinsi Jambi aya 2.400.940 jiwa dumasar sénsus taun 2000.

## Daérah Tingkat II 
Daérah Tingkat II di Propinsi Jambi nyaéta:

## Dicutat tina
Daptar propinsi di Indonésia dumasar lega wilayah

Di handap ieu **daptar propinsi di Indonésia dumasar lega wilayah**.

## Tempo ogé
*Daptar kabupatén jeung kota di Indonésia
*Daptar propinsi di Indonésia dumasar jumlah pangeusi
*Wilayah administratif di Indonésia
*Lambang propinsi-propinsi di Indonésia
*Pamekaran daérah di Indonésia
Sumatra Kidul

**Sumatra Kidul** nyaéta hiji propinsi di Pulo Sumatra. Ibukotana aya di Palémbang

## Sajarah 
## Pamaréntahan 
### Babagian administratif 
## Perwakilan di Jakarta 
### Anggota DPR ti Propinsi Sumatra Selatan 
* dr. Hakim Sorimuda Pohan

### Anggota DPD ti Propinsi Sumatra Selatan 
* Asmawati, Hj, SE, MM
* M. Kafrawi Rahim, H., Drs.,
* M. Jum Perkasa
* Ruslan Wijaya, Ir, SE, M.Sc
Riau

**Riau** nyaéta hiji propinsi di Indonésia. Propinsi ieu aya di Pulo Sumatra. Ibukotana Pekanbaru. Propinsi Riau di kaléreunnana wawatesan jeung Selat Singapura sarta Selat Malaka; di béh kidul jeung Propinsi Jambi sarta Selat Berhala; di béh wétan jeung Laut Cina Selatan (Propinsi Kapuloan Riau), sarta béh kulonna wawatesan jeung Propinsi Sumatra Kulon sarta Propinsi Sumatera Kalér. Basa nasional Indonésia, basa Indonésia, asalna ti daérah ieu. 

## Démografi 
* Suku bangsa: Suku Melayu, Suku Minang, Suku Jawa, Suku Batak , Suku Sunda, Suku Tionghoa
* Basa: Basa Indonésia, Basa Malayu
* Ageman: Islam, Kristen Protéstan, Kristen Katolik, Hindu, Buda

## Pangatikan 
Riau miboga sababaraha paguron luhur, di antarana Universitas Riau http://www.unri.ac.id/ , Universitas Islam Riau, Universitas Islam Negri SUSKA (Sultan Syarif Kasim), jeung Universitas Lancang Kuning. Lian ti éta, aya ogé Politéknik Caltex Riau http://www.pcr.ac.id/, jeung Lembaga Pendidikan dan Pelatihan.

### Permasalahan Sosial 
## Pamaréntahan 
### Kabupaten dan Kota 
## Paékonomian 
### Tanaga Kerja 
### Pertanian & Pakebonan 
Pakebonan nu tuwuh nyaéta pakebonan karét jeung kalapa sawit, boh nu diropéa ku nagara atawa rayat. Lian ti éta aya ogé pakebonan jeruk jeung kalapa.

### Tarian 
Tarian Gamelan, Serampang Dua Belas, Jogéd Lambak

### Sastra 
## Rujukan 
*  Rencana Induk Pengelolaan Perbatasan Negara , *Bappenas* (format PDF)

## Tempo ogé 
* Daptar Propinsi di Indonésia
* Sajarah Riau

## Tumbu luar 
* Loka Resmi
* Riau Kita 
* Pekanbaru
Kapuloan Bangka Belitung

**Kapuloan Bangka Belitung** nyaéta hiji propinsi di Indonésia nu ngawengku Pulo Bangka jeung Belitung sarta sababaraha pulo leutik nu aya di wdantaneun Sumatra, deukeuteun Propinsi Sumatra Kidul. Ibu kota propinsi ieu nyaéta Pangkalpinang. Kota ieu disahkeun dina tanggal 9 Pébruari 2002.

* Kedik nyaéta alat tradisional nu digunakeun keur tatanén. 

## Musik tradisional 
* Musik Dambus

## Pasakan/kadaharan tradisional 
* Lempah kuning nyaéta pasakan has ti Pulo Bangka. Bahan dasar kadaharan ieu nyaéta lauk laut nu dibungbuan rupa-rupa bungbu dapur saperti konéng, bawang beureum dan putih sarta lebngkuas dan terasi atau belacan  yang khas dari daerah Bangka.
* Getas
* Rusep 
* Calok
* Teritip
* Belacan
* Tembiluk
* Lempah daret
* Otak-otak
* Sambalingkung
* Martabak bangka

## Pamaréntahan 
### Kabupatén jeung kota 
## Sajarah Kapahlawanan Bangka 
* Depati Bahrain
* Depati Amir
* Batin Tikal

## Tumbu luar luar 
*  Situs resmi Provinsi Kepulauan Bangka Belitung-Kab. Bangka 
*  Situs resmi Provinsi Kepulauan Bangka Belitung-Kab. Belitung 
*  Situs tentang pariwisata di Pulau Belitung
*  Situs tentang Pariwisata di Pulau Bangka dan Pulau Belitung
Maluku Kalér

**Maluku Kalér** nyaéta hiji  propinsi di Indonésia. Propinsi ieu diwangun dumasar Undang-Undang Nomer 46 Taun 1999 tanggal 4 Oktober 1999. Propinsi ieu ngawengku sababaraha pulo di Kapuloan Maluku.

Populasi Maluku Kalér aya 855.627 jiwa (sénsus 2003).

Ibukota propinsi ie nyaéta Ternaté, tapi aya rencana mindahkeun ka Sofifi.

## Pamaréntahan 
### Kabupatén jeung kota 
### Gubernur 
Daptar gubernur Propinsi Maluku Kalér:
Daptar gubernur di Indonésia

Di handap ieu daptar 33 gubernur aktif nu mingpin propinsi-propinsi di Indonésia.

**Katerangan:**
* PJ: Pajabat
* PLT: Pelaksana Tugas

## Tempo ogé
* Daptar bupati jeung walikota di Indonésia
* Daptar propinsi di Indonésia
* Daptar kabupatén jeung kota di Indonésia

## Catetan
Kalimantan Kulon

**Kalimantan Kulon** nyaéta hiji propinsi di Indonésia nu aya di Pulo Kalimantan. Ibu kotana nyaéta Pontianak.

Sacara géografis, Propinsi Kalimantan Kulon aya di antara 108º BT ~ 114º BT, sarta antara 2º6' LU ~ 3º5' LS.

Lega wilayah Propinsi Kalimantan Kulon nyaéta 146.807 km² (7,53% lega Indonésia), mangrupa propinsi panglegana kaopat sanggeus Papua, Kalimantan Wétan jeung Kalimantan Tengah.

## Pamaréntahan 
Ibu kota Kalimantan Kulon nyaéta kota Pontianak
### Kabupatén jeung kota 
## Tempo ogé 
* Bandara Supadio
Kalimantan Tengah

**Kalimantan Tengah** nyaéta salah sahiji propinsi di Indonésia nu aya di pulo Kalimantan. Ibukotana nyaéta Palangka Raya.

Propinsi ieu ngawengku 13 kabupatén jeung 1 kota.

### Ageman 
### Pangatikan
* Universitas Palangka Raya

### Permasalahan Sosial 
## Pamaréntahan 
### Kabupatén jeung kota 
### Tumbu luar 
* Loka Lembaga Studi Dayak 21
Papua

**Papua** nyaéta salah sahiji propinsi di Indonésia nu aya di pulo Gini Anyar beulah kulon.

Papua ogé kadang disebut **Papua Barat** sabab *Papua* bisa ngarujuk ka sakabéh pulo Gini Anyar atawa beulahan kidul nagara tatangga, Papua Gini Anyar. Papua Barat mangrupa sebutan nu leuwih dipikaresep ku nasionalis nu hayang misahkkeun manéh ti Indonésia srta ngadegkeun nagara sorangan. Propinsi ieu baheulana katelah **Irian Barat** ti taun 1969 nepi ka 1973, saterusna ngaran ieu diganti jadi **Irian Jaya** ku Soeharto, ngaran nu tetep dipaké sacara resmi nepi ka taun 2002. Ngaran propinsi ieu diganti jadi 'Papua' saluyu jeung UU No 21/2001 Otonomi Husus Papua. Dina mangsa kolonial, daérah ieu disebut **Gini Anyar Walanda** (*Dutch New Guinea*).

Asal kecap Irian nyaéta *Ikut Républik Indonésia Anti-Nétherland*.

Dina taun 2004, Papua dibagi deui jadi dua propinsi ku pamaréntah Indonésia; beulah ep maké ngaran 'Papua' sedengkeun beulah kulonna jadi Irian Jaya Barat.

## Pamaréntahan
### Kabupatén jeung Kota
## Géografi 

 Lega wilayah
 Luas420.540&nbsp;km2
 Iklim
 Curah hujan1.800 &ndash; 3.000&nbsp;mm
 Hawa udara19-28°C
 Kalembaban80%

## Kelompok urang asli di Papua 
thumb|300px|Peta nunjukkeun kota-kota penting di Irjabar jeung Papua
* Ansus
* Amungmé
* Asmat
* Ayamaru
* Bauzi
* Biak
* Dani
* Empur, nyicingan daérah Kebar jeung Amberbaken
* Hatam, nyicingan daérah Ransiki
* Iha
* Komoro
* Mee
* Meyakh
* Moskona, nyicingan daérah Merdei
* Nafri
* Paniai
* Sentani
* Souk, nyicingan daérah Anggi jeung Menyambouw
* Waropén
* Muyu
* Tobati
* Enggros
## Dicutat tina
## Tempo ogé
*Pelanggaran HAM di Papua

## Tumbu luar
* Loka resmi
* Online Library Papua, Irian Jaya 
* PapuaWéb 
* Peta nu nunjukkeun tilu propinsi anyar
Lampung

**Lampung** nyaéta hiji propinsi pangkidulna di Pulo Sumatra. Di beulah kaléreunnana wawatesan jeung 
Bengkulu sarta Sumatra Kidul.

### Kabupatén jeung kota 
## Tempo ogé 
* Daptar propinsi di Indonésia
* Marga di Lampung
* Daptar inohong ti Lampung

## Tumbu luar 
* Loka resmi
Nusa Tenggara Kulon

**Nusa Tenggara Kulon** nyaéta salah sahiji propinsi di Indonésia. Ibu kotana aya di Mataram.

## Pamaréntahan 
### Kabupatén jeung Kota 
### Daptar Gubernur 
* Harun ar-Rosyid
* Drs.H.Lalu Serinata

## Wakil di DPR jeung DPD 
### Anggota DPR ti Propinsi Nusa Tenggara Kulon 
* Fahri Hamzah dari PKS

### Anggota DPD ti Propinsi Nusa Tenggara Kulon 
* Drs. H. Harun Al Rasyid, M.Si
* Drs. H. Syahdan Ilyas
* Drs. H. Lalu Yusuf
* H. L. Abdul Muhyi Abidin, S.Ag.
## Dicutat tina
Sulawesi Kulon

**Sulawesi Kulon** nyaéta propinsi anyar nu mangrupa pecahan ti propinsi Sulawesi Kidul. Propinsi ieu ngadeg dina tanggal 5 Oktober 2004 dumasar UU No. 26 Taun 2004. Ibukotana nyaéta Mamuju. Lega wilayah kurang leuwih 16,796.19&nbsp;km². Pangeusina nyaéta Suku Mandar (49,15%), Toraja (13,95%), Bugis (10,79%), Jawa (5,38%), Makassar (1,59%) jeung séjénna (19,15%).

## Pamaréntahan 
### Kabupatén jeung Kota 
### Daptar Gubernur 
## Tempo ogé 
* Daptar propinsi di Indonésia

## Tumbu luar 
*  Loka resmi propinsi Sulawesi Kulon
Sulawesi Kalér

**Propinsi Sulawesi Kalér** mangrupa salah sahiji propinsi nu aya di Pulo Sulawesi (pulo nu ampir siga aksara K), Indonésia. Ibukota Sulawesi Kalér nyaéta Manado.

## Pamaréntahan 
### Kabupatén jeung Kota 
## Perwakilan di Jakarta 
* Cempaka Putih

### Anggota DPR ti Propinsi Sulawesi Kalér 
* Jeffrey Johanes Massie (partéy Damai Sejahtera)
* Olly Dondokambey (partéy Demokrasi Indonésia Perjuangan)
* Théo L. Sambuaga & Djelantik Mokodompit (partéy Golongan Karya)
* E. E. Mangindaan (partéy Demokrat)

### Anggota DPD ti Propinsi Sulawesi Kalér 
* Marhaeny V.P. Pua 
* Aryanthi Baramuli Putri
* Edwin Kawilarang
* Ny. Sientje Sondakh-Mandey

## Kadaharan Has Sulawesi Kalér 
* Tinutuan (Bubur Manado)
* Pasakan awi

## Tempo ogé 
* Daptar propinsi di Indonésia
* Daptar inohong Sulawesi Kalér
Sulawesi Tengah

**Sulawesi Tengah** nyaéta hiji propinsi di Indonésia nu ibukotana di Palu.

## Pamaréntahan 
### Kabupatén jeung Kota 
## Perwakilan di Jakarta 
### Anggota DPR ti Propinsi Sulawesi Tengah 
# H Yusuf Rizal Tjokroaminoto (Partai Persatuan Pemwangunan)
# Ir H Rendy Lamadjido (Partai Demokrasi Indonésia Perjuangan)
# Retna Rosmanita Situmorang MBA (Partai Damai Sejahtera)
# M Sofhian Mile SH (Partai Golongan Karya)
# Muhidin M Said SE MBA (Partai Golongan Karya)
# Nurhadi M Musawir SH MM MBA (Partai Amanat Nasional)

### Anggota DPD ti Propinsi Sulawesi Tengah 
* Nurmawati Dewi Bantilan, SE
* Drs. Roger Tobigo
* M. Ichsan Loulembah
* Drs. H. Faisal Mahmud

## Pakarang Tradisional 
* Sumpit
Sulawesi Kidul

**Sulawesi Kidul** nyaéta Daérah Tingkat I, nu statusna propinsi di Indonésia. Ibukotana nyaéta Makassar (Ujungpandang).

## Kondisi jeung sumber daya alam 
### Kondisi alam 
**Posisi géografis**
* 0°12' - 8° Lintang Kidul
* 116°48' - 122°36' Bujur Wétan

**Wates wilayah**:
* Kalér: Sulawesi Tengah 
* Wétan: Teluk Boné jeung Sulawesi Tenggara 
* Kulon: Selat Makassar 
* Kidul: Laut Florés

Lega Propinsi Sulawesi Kidul nyaéta 62.482,54&nbsp;km².

### Keanekaragaman hayati 
### Sumber Daya Alam 
### Potensi Daerah 
## Sosial Kamasarakatan 
### Suku Bangsa 
Makassar, Bugis, Mandar jeung Toraja.

### Basa 
Basa nu umum digunakeun nyaéta Makassar, Bugis, Toraja, Mandar jeung Konjo.
Conto :
* Dahar = nganre (Makassar) - manre (Bugis) - kumande (Toraja),
* Hayang/daék = ero (Makassar) - elo(Bugis),
* Wani = rewa (Makassar) - ewa (Bugis),
* jsb.

### Ageman 
Mayoritas agamana Islam, kajaba di Kabupatén Tana Toraja jeung sabagéan Kabupatén Luwu beulah kalvr nu mayoritas agamana Nasrani.

### Pangatikan 
## Pamaréntahan 
### Kabupatén dan Kota 
Kabupatén Majene, Mamasa, Mamuju, Mamuju Utara jeung Poléwali Mandar nu tadina mangrupa kabupatén di propinsi  Sulawesi Kidul kiwari resmi jadi kabupatén di propinsi Sulawesi Kulon marengan ngadegna propinsi éta dina ping 5 Oktober 2004 dumasar UU Nomer 26 Taun 2004.
### Daptar Gubernur 
## Perwakilan di Jakarta 
Jl. Yusuf Adiwinata No. 46
Tel. (021) 3347761
Fax. (021) 3909959
### Anggota DPR ti Propinsi Sulawesi Kidul 
* Dr. Hj. Marwah Daud Ibrahim, MA.,
* H. M. Malkan Amin.,
* Drs. H. M. Fachri Andi Leluasa.,
* Ny. Dr. Mariani Akib Baramuli,
* Ny. Hj. Nurhayati Yasin Limpo,
* M. Idrus Marham.,
* Hamka Yandhu YR. SE,
* Drs. Jacobus Kamarlo Mayongpadang.,
* Andi Mattalatta, SH., M.Hum.,
* H. Andi M. Ghalib, SH, MH.,
* H. M. Yunus Yosfiah,
* Prof. DR. Ryaas Rasyid, MA.,
* Rapiuddin Hamarung,
* Ir. Abdul Hadi Djamal, MM.,
* Ir. Hj. Andi Yuliani Paris, M.Sc.,
* Tamsil Linrung,
* H. M. Seniman Latif, SE.,
* Dr. Diah Defawati,

### Anggota DPD ti Propinsi Sulawesi Kidul 
* M. Aksa Mahmud, H.,
* Abdul Aziz Qodar Mudzakar, Ir., 
* Ishak Pamumbu Lambe
* Benyamin Bura