Tisna Sanjaya

**Dr. Tisna Sanjaya, M.Sch.** (Lahir di Bandung, 28 Januari 1958) mangrupa seniman Indonésia. Ngaranna dipikawanoh ku jalma réa ngaliwatan karya-karya mangrupa lukisan nu geus midang mangpuluh-puluh kali dina paméran, boh di jero nagara atawa di luar nagara. Bakat senina geus katinggali ti keur budak kénéh. Tisna ogé mangrupa salah sahiji seniman nu meunang *Anugerah Adhikarya Rupa* pikeun katégori personal, taun 2014. 

## Kasang Tukang 
Tisna Sanjaya, dilahirkeun di Bandung, Jawa Barat, taun 1960-an. Ti leuleutik anjeunna geus resep kana seni. Anjeunna mindeng curat-corét dina témbok imahna. Sanajan kolotna tukang dagang hayam, teu ngurangan pangrojong pikeun  bakat seni anakna. Keur SMP,  anjeunna pernah juara ngagambar nu diayakeun ku Badan Koordinasi Keluarga Berencana Nasional (BKKBN). Anjeunna resep pisan kana lukisan-lukisan karya Chan Tanjung, Rusli, jeung karya-karya Moi Indie. Malah mah, lukisan nu juara di BKKBN ka inspirasi ku gaya Rusli. Tisna pernah kuliah di Institut Keguruan dan Ilmu Pendidikan (IKIP) jurusan Seni Rupa salila dua taun nu satuluyna kuliah di Institut Teknologi Bandung (ITB) taun 1979-1986. Saprak di ITB, anjeunna mimiti wanoh kana dunia *happening art* di kelas ékspérimén kréatif nu diajarkeun G. Sidharta. Lulus ti Seni Rupa ITB, anjeunna produktif pisan ngajieunan karya jeung aktip ngayakeun paméran boh sorangan atawa grup. Ku sabab aktip, inténs ogé kréatip karya-karyana loba narik perhatian ti panitén Seni Rupa Indonésia.   

Ti taun 1955-an anjeunna loba meunang perhatian ti para panitén seni rupa boh nasional atawa internasional, ku sabab loba medalkeun jejer-jejer ngeunaan cacad sosial jeung pulitik Indonésia, utamana jaman Soeharto masih boga kakawasaan. Harita, karya-karyana condong ka seni abstrak nu ngajauhkeun manéh tina réalitas sosial jeung leuwih deukeut kana pasoalan dina jero diri (mikrokosmos) senimanna, atawa jejer-jejer universal. Lian ti éta, anjeunna ogé paduli pikeun hal-hal kamanusaan, saperti nyertakeun karyana dina paméran solidaritas keur sang empu tari Mimi Rasinah nu keur gering jeung korban musik Underground di Bandung taun 2008.  Salian aktip dina seni rupa, anjeunna ogé didaulatkeun pikeun merankeun tokoh Kabayan dina acara télévisi satempat di Bandung, STV nu ngangkat kaayaan sapopoé nu kaalaman ku masarakat. Anjeunna resep merankeun Kabayan ku lantaran ti leuleutik resep Kabayan salian ti resep ka Batman, Zoro, jeung Tarzan. Anjeunna hayang merankeun sosok Zoro nu buméla ka rahayat nu katindes dina kontéks di Tatar Sunda. Anjeunna ngajieun terobosan ku cara ngadobrak tradisi formalisme seni grafis di ITB, ku cara ngajieun karya-karya nu miboga jejer masalah sosial pulitik di Indonésia. Dina sakabéh éta, nu masih dibajoangkeun ku anjeunna nyaéta lalawanan pikeun kekerasan. Saenggeus méréskeun S-2na di Jérman, anjeunna neruskeun program doktoral (S-3) di tempat nu sarua (1997-1998). 

## Paméran Tunggal 
* 1996 "Installation of Growth" with 99 Mahogani and Melinjo trees in Bandung, Solo dan Surabaya
* 1998 Etching and Litographt, Lontar Gallery, Jakarta
* 1999 "Thinking With Knees" YPK Gallery and CCF, Bandung
* 2000 "Art and Football for Peace" Cemeti Gallery, Yogyakarta
* 2003 "Special Prayer For The Death", Lontar Gallery, Jakarta
* 2004 Etching, Painting and Installation exhibition, Bentara Budaya Jakarta
* 2006 Graphic Art exhibition, Santrian Gallery, Bali
* 2007 "Sunset in Cigondewah" survei, Gedung YPK, Bandung
* 2008 "Incarnation", ArtSpere, Jakarta
* 2008 "Ideocrazy", Galeri Nasional Indonesia, Jakarta
* 2011 "Cigondewah: An Art Project", National University of Singapore Museum, Singapura
* 2018 "Potret Diri sebagai Kaum Munafik", Galeri Nasional Indonesia, Jakarta

## Performance Art jeung Péntas Téater 
* 1983 Gabung dina Studiklub Teater Bandung, pimpinan Suyatna Anirun. Jadi pamaén dina salah sahiji naskah "Romeo and Juliet"(William Shakespeare), "Rhinoceros" (Eugenelonesco), "Panji Koming" (Saini K.M.), "Pinangan" (Anton Chekhov).
* 1996 "I am the Football Player and the KORPRI Man", dina diskusi pameran Asian Modernism, Asia Center Tokyo. Tokyo, Jepang
* 2001 "Menumbuk Jengkol Melabur Jalan", merotés nuaran tangkal dina ngawangun jalan layang Surapati, Bandung
* 2004 Leumpang ngawawancara warga Punclut dan Lembang nu ka usir ku pembangunan jalan jeung perumahan.
* 2005 "Special Prayer for the Dead" di Babakan Siliwangi, merotés Pamaréntahan jeung Wali kota Bandung sabab ngaduruk karya di Babakan Siliwangi, Bandung
* 2012 "Pelangi Citarum", jeung Greenpeace, Cigebar, Bandung.
* 2013 "Kedutaan Masalah Dunia", jeung ke'ruh, Bi Raspi di 4th Singapore Biennale: "If the World Changed", Singapore Art Museum, Singapura
* 2013 "Senisasi Seng", Performance pipilueun merotés komérsialisasi leuweung kota Babakan Siliwangi, Bandung
* 2017 "Potret Diri sebagai Kaum Munafik", First Sight August Museum MACAN (Museum of Modern and Contemporary Art in Nusantara), Jakarta
* 2017 "Art Is Prayer", AsiaTOPIA: Asia Pacific Triennial of Performance Art, Melbourne Library, Melbourne, Australia.
* 2018 "99 Sajadah Merah", M+ Live Art: Audience as Performer, M+ Museum Hong Kong

## Rujukan