open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pusat Studi Sunda

Yayasan **Pusat Studi Sunda** nyaéta hiji lembaga nu diadegkeun dina taun 2002. Mangrupa hasil rékomendasi tina Konferénsi Internasional Budaya Sunda I (KIBS I) di Bandung nu diayakeun ku Yayasan Kebudayaan Rancagé gawé bareng jeung Toyota Foundation salaku sponsorna. Para ahli katut para inohong, antarana Prof. Ajip Rosidi, Prof. Edi S. Ekadjati, Prof. A. Chaedar Alwasilah, jeung Nano S., S.Kar. sapuk yén perlu diadegkeun lembaga nu indepénden dina raraga lajuning laku KIBS 2001. Dumasar kana katangtuan anu lumaku, PSS ngadeg dina wangun  yayasan, nyaéta Yayasan Pusat Studi Sunda, kalawan akta notaris dina taun 2004.salah sahiji program nu nepi ka kiwari dilakonan di antarana: medalkeun jurnal Sundalana (sataun dua kali), ngayakeun sawala bulanan, ngayakeun program panalungtikan nu patali jeung kabudayaan Sunda, jsté.

### Organisasi
Pangaping: Ajip Rosidi (Ketua); Anggota: Abdullah Mustappa; Deddi Anggadiredja, S.E., MBA; Ali Sastramidjaja; Prof. Dr. Ayatrohaédi; Acép Zamzam Noor; Prof. Dr. Didi Turmudzi; Enoch Atmadibrata; Prof. Dr. Mochtar Kusumaatmadja; Prof. Dr. Yus Rusyana Pengawas: H.S. Kartadjoemena (Ketua); Dadan Rusyad Nurdin (Anggota) Pangurus: Prof. Dadang Kahmad (Ketua), Prof. Dr. A. Chaedar Alwasilah (Wakil Ketua), Hawe Setiawan (Sekretaris), Embas Suherman (Bendahara) Anggota: Undang Ahmad Darsa, M.Hum.; Dr. A. Sobana Hardjasaputra; Safrina, M.A., Teddi Muhtadin, S.S.; Prof. Unus Suriawiria; Dr. Yugo Sariyun; Memen Durachman, M.Hum.; Chye Retty Isnendes.

### Alamat Organisasi
Jl. Garut No. 2, Kota Bandung.

## Rujukan
* --
Séng

thumb|Spalerit (ZnS)
**Séng** (tina ) nyaéta unsur kimia logam nu dilambangan **Zn** kalawan nomer atom 30. Ieu unsur aya dina baris kahiji logam transisi dina golongan 12 tabél periodik. Sacara kimia, séng  sarupa jeung magnésium ku sabab ukuran ionna sarua sarta boga bilangan oksidasi +2. Dina kulit Bumi, séng téh unsur ka-24 panglobana, dina bentuk lima rupa isotop stabil. Bijih anu panglobana digali nyaéta dina bentuk spalerit atawa séng sulfida, kapanggih loba pisan di Australia, Kanada, jeung Amérika Serikat.

Aloy séng jeung tembaga anu katelah kuningan, sahanteuna geus dipaké ti abad ka-10 SM. Dina skala gedé, masarakat India geus bisa ngahasilkeun séng (teu murni) ti abad ka-13, anapon bangsa-bangsa Éropah kakara wanoh jeung ieu logam abad ka-16. Para alkémis ngaduruk séng pikeun nyieun anu katelah "''philosopher's wool*" atawa "*white snow*". Taun 1800, Luigi Galvani jeung Alessandro Volta medarkeun pasipatan éléktrokimia séng. Kiwari, ieu logam utamana dipaké pikeun galvanisasi baja ngarah tahan tai hiang. Lian ti éta, séng ogé dipaké dina batré, séng karbonat jeung séng glukonat pikeun suplemén katuangan, séng klorida dina déodoran, séng pirition dina sampo anti-ketombé, séng sulfida dina cét luminesens, sarta séng métil atawa séng diétil di laboratorium organik.

Séng téh kaasup mineral ésénsial, défisiénsina karandapan ku 2 miliar jalma di nagara-nagara nu keur mekar, anu tumali jeung rupa-rupa kasakit. Mun kaalaman ku barudak, tumuwuhna bisa kaganggu, telat sawawa sacara séksual, gampang katarajang inféksi, jeung diaré nu unggal taunna ngabalukarkeun maotna 800.000 budak. Dina biokimia, loba pisan énzim anu ngandung atom séng dina gugus prostétikna, misalna baé alkohol dehidrogénaseu di manusa. Sabalikna, asupan séng anu kaleuleuwihi bisa ngabalukarkeun ataksia, défisiénsi tembaga, jeung matak létoy kana awak.

## Catetan 
## Rujukan 
* *Zinc'' (disalin 20 Agustus 2009)

## Bibliografi 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Tumbu kaluar 
* WebElements.com – Zinc
* History & Etymology of Zinc
* Statistics and Information from the U.S. Geological Survey 
* Reducing Agents > Zinc
* American Zinc Association Information about the uses and properties of zinc.
* Outline safety data for zinc
Carita Ratu Pakuan

Naskah lontar koléksi Perpustakaan Nasional RI, diteundeun dina peti No. 15 koropak 410. Ditulis ngagunakeun aksara jeung basa Sunda kuna. Téks ieu mimiti diumumkeun ku Atja (1970). Asalna ieu naskah téh ti Radén Saléh nu dibikeun ka Masyarakat Batavia pikeun Seni jeung Pangaweruh (BGKW). Disebutkeun yén nu nulis ieu naskah nyaéta Kyai Raga, nu tapa di Gunung Larang Srimanganti; incu patapa di Cikuray. Eusina mangrupa téks sajarah nu gurat badagna nyaritakeun tokoh Nyi Ambet Kasih katut réngrénganana ngaleut ngeungkeuy ngabandaleut ngajugjug Pakuan pikeun jatukrami.
Daptar naskah Sunda

## Sunda Buhun
### Prosa
# Carita Parahiyangan
# Sanghyang Siksa Kandang Karesian
# Amanat Galunggung
# Carita Waruga Guru
# Sanghyang Sasana Maha Guru
# Warugan Lemah
# Tutur Bwana
# Sanghyang Raga Déwata
# Sanghyang Hayu
# Carita Radén Jayakeling

### Puisi
# Bujangga Manik
# Séwaka Darma
# Sri Ajnyana
# Pantun Ramayana (Carita Turunan Rama jeung Rahwana)
# Carita Purnawijaya
# Carita Ratu Pakuan
# Kawih Paningkes

## Sunda Klasik (Periode sanggeus kapangaruhan Islam jeung Mataram)
### Prosa
# Carita Ki Sabeulah 
# Carita Kuya jeung Monyét

### Puisi
# Wawacan Amongsari jeung Lembusari
# Wawacan Umar Maya
# Wawacan Pranatana Istri ka Carogé
# Wawacan Muslimin-Muslimat
# Wawacan Sulanjana
# Wawacan Panji Wulung
# Wawacan Adat Ngurus Orok
# Wawacan Angling Darma
# Wawacan Batara Rama
# Wawacan Indra Putra
# Wawacan Aji Saka
# Wawacan Damarwulan

### Babad/Historiografi
# Babad Panjalu
# Babad Cirebon
# Babad Cikundul
# Babad Timbanganten
# Babad Dermayu
# Babad Pasir
# Silsilah Sajarah Bandung
# Cariosan Prabu Siliwangi
# Babad Godog

### Kaislaman
Pérak

**Pérak** nyaéta unsur kimia nu lambangna **Ag** (, tina Basa Yunani Kuna: *ἀργήεντος* - argēentos, diturunkeun tina *ἀργήεις* - argēeis, "bodas, méncrang" ) kalawan nomer atom 47. Ieu unsur kaasup logam transisi, konduktivitas listrikna paling onjoy ti sakabéh unsur, anapon konduktivitas panasna paling onjoy ti sakabéh logam. Ieu logam aya sacara alami dina bentuk logam murni, aloy jeung emas (éléktrum) sarta logam lianna, jeung dina bentuk mineral kayaning argentit jeung klorargirit. Pérak biasana dihasilkeun salaku panambah dina pertambangan tambaga, emas, timah, jeung séng.

Pérak geus dipikawanoh ti jaman bihari salaku logam anu luhur ajénna, sarta biasa dipaké mapaés wangunan, perhiasan, paranti tuang-leueut, jeung koin pérak. Dina kahirupan kiwari, pérak dipaké dina paranti listrik, dina enteung, jeung pikeun katalis rupa-rupa réaksi kimia. Sanyawaanana dipaké dina négatif film, anapon larutan pérak nitrat jeung nu lianna dipaké dina disinféktan. Najan mangpaat antimikrobana geus loba kasilih ku antibiotik, tapi ieu logam masih ditalungtik pikeun mangpaat klinisna.

## Rujukan 
* *Silver* (disalin 18 Agustus 2009)

## Tumbu kaluar 
* WebElements.com – Silver
* Society of American Silversmiths
* Silver Statistics and Information , USGS publications on the worldwide production of silver
* The Silver Institute A silver industry website
* A collection of silver items Samples of silver
* Transport, Fate and Effects of Silver in the Environment''
* Picture in the Element collection from Heinrich Pniok 

Kategori :logam
Kitin

[thumb|right|Wangun [molekul kitin, némbongkeun dua unit N-asetilglukosamina nu diulang-ulang jadi ranté béta-1,4.]]

**Kitin** (C8H13O5N)n nyaéta polimér N-asetilglukosamina, hiji turunan glukosa. Ieu biopolimér téh loba dikandung dina pinding sél fungi, éksoskeleton artropoda (sabangsaning keuyeup jeung hurang) jeung serangga (sireum, nyiruan, jeung kukupu, dina radula moluska. Kitin ogé gedé mangpaatnadina widang médis jeung industri. Kitin téh zat biologis nu sarupa jeung polisakarida selulosa jeung protéin keratin. Najan keratin kaasup protéin, lain karbohidrat kawas kitin, ieu dua biomolekul téh mibanda fungsi struktural anu sarupa.

## Pasipatan jeung fungsi biologis 
Polisakarida kitin dijieun tina unit-unit N-asetilglukosamina (N-asetil-D-glukos-2-amina). Ieu unit ngabentuk beungkeut kovalén β-1,4 (sarupa jeung beungkeut antargugus glukosa nungabentuk selulosa). Kitin bisa digambarkeun salaku selulosa nu hiji gugus hidroksil dina unggal monomérna diganti ku gugus asetil amina. ku sabab di antara polimér-polimérna anu padeukeut bisa ngabentuk beungkeut hidrogén, matriks polimér kitin bisa jadi kuat. 
[thumb|right|[Turaés kaluar tina éksoskéléton anu beunghar ku kitin.]]

## Rujukan 
* Martín-Gil FJ, Léal JA, Gómez-Miranda B, Martín-Gil J, Prieto A, Ramos-Sánchez MC. "Low temperature thermal behaviour of chitins and chitin-glucans". *Thermochim. Acta*, 1992, vol. 211, pp.&nbsp;241–254

## Baca ogé 
* Kitosan
* Biopéstisida

## Tumbu kaluar 
* Chitin Product Information from China GreatVista Chemicals 
* Horseshoe Crab Chitin Research 
*
Dédén

**Dédén** atawa Deden téh nyaéta hiji ngaran nu ilahar dipaké keur ngaranan urang Sunda lalaki.

## Asal kecap
Ngaran Dédén atawa Deden dipaké keur ngalandikeun budak turunan ménak atawa jalma nu dipihormat

Dimimitian tina kecap “ra” anu hartina pohara atawa punjul sarta kecap “hadian” anu hartina "manusa nu boga haté mulya", karuhun urang Sunda jeung urang Jawa nyieun gelaran “rahadian” pikeun ménak. Satuluyna, sawatara generasi saterusna, kecap “rahadian” karasa panjang teuing diucapkeunana antukna disingket jadi rahadén. Generasi satuluyna masih ngarasakeun yén kecap rahadén ogé panjang teuing, ku kituna dirobah ucapanana jadi “radén”. Kecap “radén” loba kapanggih di kapuloan anu ayeuna jadi Indonésia, kaasup di pulo Jawa bagian kulon.

Masarakat di bagian kulon pulo Jawa ti mangsa bihari mindeng nyingket sebutan “radén” jadi “adén” atawa "dén". Kadieunakeun kecap-kecap ieu sok dilarapkeun ka budak leutik kalayan ucapan "dédén". Kiwari kecap dédén dijadikeun ngaran urang Sunda.

## Inohong-inohong nu make ngaran Deden
* 
*

----
*Balik deui ka Ngaran Urang Sunda
Laktosa

thumb|Wangun molekul laktosa.
**Laktosa** nyaéta gula nu aya dina susu (ku kituna katelah **gula susu**), kadarna 2–8% (dumasar beurat), béda-béda di unggal sato. Ngaran sistematisna β-D-galaktopiranosil-(1↔4)β-D-glukopiranosa. Laktosa bisa diékstrak tina dadih.

## Kimia 
Laktosa kaasup disakarida nu ngandung β-D-galaktosa jeung fragmén α/β-D-glukosa maké beungkeut β1-4 glikosida.

### Kelarutan 
Kelarutanana dina cai 18.9049&nbsp;g (25&nbsp;°C), 25.1484&nbsp;g (40&nbsp;°C), jeung 37.2149&nbsp;g (60&nbsp;°C) per 100&nbsp;g larutan. Kelarutanana dina étanol 0.0111&nbsp;g (40&nbsp;°C) jeung (0.0270&nbsp;g (60&nbsp;°C) per 100&nbsp;g larutan.

## Katabolismeu laktosa 
Anak mamalia nyusu ka indungna, susuna ngandung loba laktosa. Intestinal villus nyékrésikeun énzim nu katelah laktaseu (β-D-galaktosidaseu) pikeun nyerna ieu karbohidrat, ku cara megatkeun laktosa jadi dua sub-unitna: gula basajan glukosa jeung galaktosa anu bisa diserep. ku sabab laktosa mah lolobana aya dina susu, produksi laktaseu mamalia biasana nyirorot luyu jeung umurna.

Awak jalma-jalma turunan Éropa, Timur Tengah, India, jeung sawaréh Afrika Wétan biasana masih ngahasilkeun laktaseu nepi ka sawawa, ku kituna tara aya masalah nalika maranéhna nginum susu sapi, embé, jeung domba atawa katuangan turunanana. Jalma nu intoléran kana laktosa teu bisa loba teuing ngonsumsi laktosa, sabab awakna teu bisa nyerna laktosa. Balukarna bisa jadi mules, muncrut, jeung gangguan beuteung lianna.

## Rujukan 
* *Lactose* (dicutat 27 Agustus 2009)
Cibulan

**Cibulan** nyaéta salah sahiji obyek wisata di Kabupatén Kuningan, ayana di Désa Manis Kidul, Jalaksana.
Lini Pasundan 2009

{{Earthquake
|title = Lini Pasundan 2009
|date =  
|map = 2009-September-Java-quake-shake-map-USGS.jpg
|magnitude = 7,3 M_\mathrm{w}
|depth = 49 km (30.8 miles)
|tsunami = 20 cm
|location = Jawa Kulon,selatan Bandungbarat daya Tasikmalaya
|countries affected = Indonésia
|casualties = nepi ka denget ieu 60 urang tiwas
}}

**Lini Pasundan 2009** nyaéta lini téktonik anu kajadian dina tanggal 2 Séptémber 2009 dina pukul 14.55 WIB kalayan puseur lini di 142 km beulah kulon kidul Tasikmalaya, Jawa Kulon anu kakuatanana 7,3 SR. Lini téktonik kasebut lumangsung alatan lémpéng Indo-australia nabrak lémpéng Eurasia. Lini anu ngoyagkeun ogé dirasakeun nepi ka pulo Bali.

## Korban 
Puluhan urang tiwas sarta ratusan urang séjénna ngalaman tatu-tatu, dilantarankeun ieu lini.

## Karuksakan 
Puluhan rébu wangunan imah atawa gedong pakantoran di Bandung, Cianjur, Garut, sarta Sukabumi ruksak.

## Lini susulan 
* Lumangsung lini susulan anu kakuatanana 4.9 SR dina pukul 16.28 WIB dina tanggal 2 Séptémber 2009.

## Rujukan
Timor

**Timor** nyaéta salah sahiji pulo nu aya di Indonésia bagian tenggara. Timor kabagi jadi dua bagian, nyaéta timor kulon, sareng timor wetan nu ilahar ogé disebat timor leste. Timor kulon kaasup ka bagin Negara Repulik Indonésia, sementara Timor bagian wetan kaasup wilayah timor leste.

## Timor Leste 
mangga nuluykeun ka Timor Leste
Métaloprotéin

[thumb|250px|right|Sisi aktif métaloprotéin (métaloénzim) [karbonat anhidrase: koordinasi diwangun ku tilu résidu histidin (kayas), hidroksida (beureum jeung bodas), sarta ion séng (bungur).]] 
**Métaloprotéin** nyaéta istilah generik pikeun protéin anu ngandung kofaktor ion logam, nu gunana dina sél rupa-rupa, kayaning énzim, protéin angkutan (*transport*) jeung simpenan (*storage*), sarta protéin transduksi sinyal. Malah, saparapat nepi ka sapertilu ti sakabéh protéin butuh logam pikeun ngajalankeun fungsina. Ion logam ilaharna dibeungkeut ku atom nitrogén, oksigén, atawa walirang nu aya dina asam amino nu ngawangun ranté polipéptida jeung/atawa ligan makrosiklik nu aya dina protéin. Ku ayana ion logam, métaloénzim bisa ngajalankeun fungsina salaku—misalna -- réaksi rédoks nu teu bisa lumangsung ukur ku ayana gugus-gugus fungsi nu aya dina asam amino.

## Métaloénzim lianna 
## Baca ogé 
* Kimia bioanorganik
* Koénzim
* Kofaktor
* Hémoprotéin
* Gugus prostétik

## Rujukan 
## Tumbu kaluar 
*
Batangan, Pati

**Batangan** nyaéta hiji kacamatan di Kabupatén Pati, propinsi Jawa Tengah, Indonésia.

## Désa/kalurahan 
# Batursari
# Bulumulyo
# Bumimulyo
# Gajahkumpul
# Gunungsari
# Jembangan
# Kedalon
# Ketitangwetan
# Klayusiwalan
# Kuniran
# Lengkong
# Mangunlegi
# Ngening
# Pecangaan
# Raci
# Sukoagung
# Tlogomojo
# Tompomulyo
Sukrosa

[thumb|[Proyéksi Haworth molekul sukrosa.]]
**Sukrosa** (**gula méja**, ogé disebut **sakarosa**) nyaéta disakarida glukosa jeung fruktosa nu disambungkeun ku beungkeut glikosida α (alfa) 1,2 kalawan rumus molekul C12H22O11. Ngaran sistematikna β-D-fruktofuranosil-(2→1)-α-D-glukopiranosida (ditungtungan "-osida", ku sabab lain gula peréduksi). Ieu karbohidrat ngan dihasilkeun ku tutuwuhan, penting pisan salaku asupan pikeun bangsa sato.

## Pasipatan fisik jeung kimia 
Sukrosa murni ilaharna disadiakeun dina bentuk tipung bodas, tanpa bau, kristalin, kalawan rasa anu amis: gula pikeun tuang leueut. Sukrosa sacara umum diala tina sumber-sumber alami, tapi bisa ogé dijieun sacara kimiawi (munggaran ku Raymond Lemieux taun 1953).

## Baca ogé 
*Karbohidrat
*Gula
*Gula dina arak
*Kimia karbohidrat

## Rujukan 
### Catetan 
### Rujukan umum 
**Sucrose* (dicutat 27 Agustus 2009)
*

## Tumbu kaluar 
*Computational Chemistry Wiki 
*Nomenclature of Carbohydrates
*3d Images of Sucrose 
*James Yawn's Website on Rocket Candy 
*Sugar Industry Encyclopedia
Énsiklopédi Britannica

**Énsiklopédi Britannica** nyaéta énsiklopedi umum maké basa Inggris nu diterbitkeun ku Encyclopedia Britannica, Inc. Énsiklopedi ieu mangrupa énsiklopedi pangkolotna di dunya. Dianggap ku loba pihak jadi otoritas pangluhurna dina widang ieu. Artikel-artikelna ilaharna dianggep akurat. Artikelna sorangan kira-kira 100000 kalawan sakitar 4000 urang kontributor.

Ensiklopedia ieu diterbitkeun taun 1768 di Edinburgh, Skotlandia jeung tereh pisan populerna, ogé tereh pisan nambahan ukuranana. Dina edisi katilu nu diterbitkeun taun 1801, ensiklopedia ieu disusun nepi ka 21 jilid. Dina taun 1901, penerbitan Encyclopedia Britannica pindah ka Amerika Serikat. Kiwari, ensiklopedia ieu ogé geus ngabuka situs ensiklopedia online nu diupdate unggal poé jeung bisa dibeuli dina bentuk DVD-ROM jeung CD-ROM.
Kokain

**Kokain** (**bénzoilmétilékgonin**) nyaéta alkaloid tropana kristalin nu diala tina daun dua spésiés koka pituin Amérika Kidul: *Erythroxylum coca* jeung *Erythroxylum novogranatense*. Ngaran 'kokain' dicokot tina ngaran tangkalna ditambah ahiran alkaloid *-in* (*-ina*, numutkeun aturan baku), jadi *kokain*. Ieu alkaloid téh stimulan sistem saraf puseur, hususna salaku inhibitor *reuptake* dopamin, norépinéfrin, jeung serotonin. ku sabab mangaruhan jalur *reward* mésolimbik, kokain jadi matak nyandu.

kokain tré tré bon pouir toi

## Watesan 
Produksi, distribusi, jeung jual-beuli produk kokain diwates pisan (lolobana mah kaasup ilégal). Sababaraha nagara, kayaning Péru jeung Bolivia ngawenangkeun tatanén daun koka pikeun konsumsi tradisional ku masarakat pituin. Di Éropah jeung Australia, kokain olahan diwenangkeun pikeun kaperluan kadokteran.

## Pamaké 
Numutkeun laporan PBB taun 2007, kokain panglobana dipaké di Spanyol (3,0% ti jalma sawawa). Nagara séjén anu pamakéanana sahanteuna 1,5% nyaéta AS (2,8%), Inggris (2,4%), Kanada (2,3%), Italia (2,1%), Bolivia (1,9%), Cili (1,8%), jeung Skotlandia (1,5%).

## Baca ogé 
* Biosintésis kokain
* Kokain hideung
* Koka
* Kacanduan obat
* Éntomotoksikologi
* Obat psikoaktif

## Rujukan 
* *Cocaine* (dicutat 16 Séptémber 2009)

## Tumbu kaluar 
* Cocaine in Egyptian Mummies
* EMCDDA drugs profile: Cocaine(2007)
* Erowid -> Cocaine Information — Kumpulan data ngeunaan dosis, pangaruh, kimia, status hukum, gambar, jeung sajabana
* Slang Dictionary for Cocaine. 
* Cocaine content of plants
* Cocaine - The History and the Risks at h2g2
* Cocaine Frequently Asked Questions
* Cocaine users are destroying the rainforest - at 4 square metres a gram | World news | The Guardian
Alkaloid

[thumb|250px|Wangun kimia [éfédrin, hiji alkaloid fénétilamin]]
**Alkaloid** nyaéta sanyawa kimia alami nu ngandung atom nitrogén basa. Ieu ngaran dicokot tina kecap alkali nu nujul ka sakabéh basa anu ngandung nitrogén. Alkaloid dihasilkeun ku rupa-rupa organismeu, kaasup baktéri, fungi, tutuwuhan, jeung sasatoan salaku métabolit sékundér (alkaloid ti hiji organismeu bisa jadi racun pikeun séjén organismeu). Alkaloid ilaharna bisa dimurnikeun tina ékstrak kasar ku cara ékstraksi asam-basa. Aya sababaraha alkaloid anu boga pangaruh farmakologis, ku kituna sok dipaké pikeun natambaan kasakit, obat rékréasional, atawa pikeun ritual kaagamaan/éntéogénik. Pikeun conto nyaéta kokain pikeun anéstétik lokal jeung stimulan, kaféin jeung nikotin salaku stimulan, morfin salaku analgésik, atawa kuinin pikeun ubar antimalaria.

## Klasifikasi 
[180px|thumb|[Kaféin]]
Sacara umum, alkaloid digundukkeun dina tilu kategori utama dumasar asal-usul biogénikna. 'Alkaloid pituin' ditujukeun ka nu ngandung sahanteuna hiji atom nitrogén dina sistem cingcin anu diturunkeun tina asam amino (alkaloid turunan fénilalanin teu diasupkeun kana ieu kategori). Alkaloid nu diturunkeun tina fénilalanin dikategorikeun protoalkaloid. Anapon sésana, kayaning alkaloid stéroidal jeung purin, disebutna pseudoalkaloid.

## Pasipatan fisikokimia 
Alkaloid anu 'hampang' (beurat molekulna leutik) nu tanpa donor beungkeut hidrogén kawas gugus hidroksi biasana cair dina hawa rohangan. Contona nyaéta nikotin, spartéin, koni'in, jeung fénétilamin.

Sipat basa alkaloid gumantung kana pasangan éléktron nganggur dina atom nitrogénna. Salaku basa organik, alkaloid bisa ngabentuk garam mun dihijikeun jeung asam mineral sarupaning asam hidroklorat jeung asam sulfat, atawa asam organik sarupaning asam tartarat atawa asam maléat. Garam nu dihasilkeun biasana leuwih gampang leyur dina cai batan bentuk basa bébasna.

## Baca ogé 
* Amina
* Basa (kimia)
* Produk alam
* Métabolit sékundér

## Rujukan 
## Tumbu kaluar 
* Berkeley Organic Chemistry Lecture  on Alkaloids
Asam asétat

hidrogén, bal beureum pikeun atom oksigén, bal hawuk pikeun atom karbon) molekul asam asétat.]]
**Asam asétat**, CH3COOH, ogé katelah **asam étanoat**, nyaéta hiji asam organik nu méré rasa haseum jeung bau anu seukeut dina cuka. Dina bentukna anu murni tanpa cai (*asam asétat glasial*), ieu cairan teu warnaan téh nyerep cai ti sabudeureunana (higroskopi), bisa beku dina hawa 16.7&nbsp;°C (62&nbsp;°F) jadi bentuk kristalin. Ieu sanyawa kagolongkeun asam lemah, ngalaman disosiasi parsial dina cai.

Asam asétat téh minangka asam karboksilat pangbasajanna, tapi penting minangka réagen di industri kimia, utamana pikeun ngahasilkeun poliétilén téréftalat nu dipaké pikeun nyieun botol inuman; selulosa asétat, utamana pikeun film fotografik; jeung polivinil asétat pikeun elém kai, serat sintétik, jeung kaén. Di industri pangan, asam asétat disandian E260 minangka régulator kaasaman.

Konsumsi asam asétat sajagat kira 6,5&nbsp;juta ton per taun (Mt/a), nu 1,5&nbsp;Mt/a di antarana tina hasil daur ulang; sésana dijieun di pétrokimia atawa tina sumber-sumber biologis. Asam asétat éncér nu dihasilkeun tina férméntasi alami disebutna cuka.

## Kasalametan 
Asam asétat pekat boga watek korosif, ku kituna kudu ati-ati sabab bisa ngaduruk kulit, ngaruksak panon, sarta iritasi kana mémbran mukosa. Mun baranggawé, hadéna maké sarung leungeun tina karét nitril. Dina hawa rohangan leuwih ti 39&nbsp;°C (102&nbsp;°F), asam asétat pekat bisa kaduruk.

Bahya ieu bahan kimia gumantung kana kadarna. Di handap ieu pituduh ti klasifikasi EU:

Larutan nu kadar asam asétatna leuwih ti 25% kudu diteundeun di kamar haseup, anapon anu éncér kawas dina cuka mah moal matak.

Nalika disimpen, ieu larutan kudu dijauhkeun ti asam kromat, étilén glikol, asam nitrat, asam perklorat, permanganat, peroksida, jeung hidroksil.

## Baca ogé 
*Asam karboksilat, sanyawaan nu ngandung gugus fungsi –COOH
*Asam lemak, asam karboksilat ranté lempeng
*Anion asétat, CH3COO−, dina basa Inggris diwancah *AcO−*
*Gugus asétil, gugus CH3-CO–, dina basa Inggris diwancah *Ac*
*Asétil-koénzim A, pangakut asétil di jero sél
*Natrium sitrat

## Tumbu kaluar 
* 
* National Pollutant Inventory - Acetic acid fact sheet
* NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards
* Method for sampling and analysis
* 29 CFR 1910.1000, Table Z-1 (US Permissible exposure limits)
* Mangpaat asam asétat dina Organic Syntheses
* pH jeung titrasi asam asétat - freeware for data analysis, simulation and distribution diagram generation
* Calculation of vapor pressure, liquid density, dynamic liquid viscosity, surface tension of acetic acid

## Rujukan
**Acetic acid*
Suryana Fattah

**Suryana Fatah** (Lélés, Garut, 1920 - Bandung, 6 Séptémber 2003)), salah saurang ahli ngabodor pituin Sunda. Anjeunna leuwih kaceluk salaku **Babah Holiang**, wasta panggung anjeunna salila jadi anggota grup lawak D'Kabayan antara taun 1970-an nepi ka taun 1980-an.

saméméh ngahiji jeung D'Kabayan, Suryana ilubiung jeung grup lawak 4S bareng Sup Yusuf. Salila aktif di D'Kabayan (jeung Kang Ibing, Aom Kusman, Ujang, ogé Sofyan Hargono), Suryana lekoh pisan mintonkeun ucap laku urang Cina tur milu ngawentarkeun kecap "*haiya*", "*owe*" jeung sajabana. Sanajan loba jelema (kaasup seke seler Tionghoa) nu nyangka urang Tionghoa asli, Suryana téh pituin Sunda ti Garut. Sabada pangsiun ti D'Kabayan taun 1994, Suryana neraskeun aktifitasna jadi mubaleg nu méré ceramah ti masjid ka masjid di sabuderan kota Bandung. 

Suryana Fattah ngantunkeun dinten Sabtu tanggal 6 September 2003 di di Rumah Sakit Muhammadiyah, Bandung. Suryana pupus saatos keuna stroke nu ngabalukarkeun panyakit darah tinggi. Anjeunna dikurebkeun di Pamakaman Umum Cikutra Bandung diluuhan ku ratusan anggota masarakat jeung gegedug lawak di Bandung, antarana Sup Yusuf jeung Kang Ibing

Numutkeun Asep Sumantara (salahsaiwos putrana), Suryana hoyong pisan salahshiji anak-incuna neruskeun tradisi bobodoran di kulawargana. Sanajan kitu, ti sapuluh anak jeung 25 incuna, ngan Nana Suryana Fatah nu sering manggung jadi artis lawak http://www.kompas.com/kompas-citak/0309/09/daérah/551003.htm. Sarua jeung bapana, Nana SF mindeng kabagéan peran Babah Tionghoa, di antarana jadi bentang tamu Bagito Show, atawa salaku *Ci Poa* di sinetron Kawin Gantung 2.

## Rujukan
Lordi

**Lordi** nyaéta hiji grup musik ti Finlandia. Anggota-anggotana Tomi "Mr. Lordi" Putaansuu, Jussi "Amen" Sydänmaa, Hiisi, Mana, Hella. Didirikeun taun 1991.

## Diskografi 
)]]

### Album 
* Napalm Market (1993)
* Bend Over and Pray the Lord (1997)
* Get Héavy (2002)
* The Monsterican Dréam (2004)
* The Arockalypse (2006)
* Déadache (2008)
* Babez For Bréakfast (2010)
* To Béast or Not To Béast (2013)
* Scare Force One (2014)
* Monstereophonic – Theaterror vs. Demonarchy (2016)
* Sexorcism (2018)
* Killection (2020)
* Lordiversity (2021)

### Singel 
* Would You Love a Monsterman? (2002)
* Devil is a Loser (2003)
* Blood Red Sandman (2004)
* My Héaven Is Your Hell (2004)
* Hard Rock Hallelujah (2006)
* Who's Your Daddy? (2006)
* Would You Love A Monsterman? (2006 version) (2006)
* It Snows In Hell (2006)
* They Only Come Out At Night (2007)
* Béast Loose In Paradise (2008)
* Bite It Like A Bulldog (2008)
* Déadache (2008)
* This is Héavy Metal (2010)
* Rock Police (2010)
* The Riff (2013)
* Hug You Hardcore (2016)
* Your Tongue’s Got the Cat (2018)
* Naked in My Cellar (2018)
* Shake the Baby Silent (2019)
* I Dug a Hole in the Yard for You (2019)
* Like A Bee To The Honey (2020)
* Believe Me (2021)
* Abracadaver (24. syyskuuta 2021)
* Borderline (22. lokakuuta 2021)
* Merry Blah Blah Blah (2021)
* Demon Supreme (2021)
* Day Off Of The Devil (2022)
* Spear Of The Romans (2022)
* Reel Monsters (2022)
Kaféin

[180px|thumb|Wangun kimia **kaféin**, [stimulan sistem saraf puseur.]]
**Kaféin** atawa nyaéta hiji sanyawa alkaloid stimulan psikoaktif, kapanggih ku kimiawan Jérman Friedrich Ferdinand Runge taun 1819 (anjeunna ngistilahkeun *kaffein*, zat kimia anu aya dina kopi). Ieu zat téh ogé bagian tina campuran kimia **guaranin** nu aya dina guarana, **matéin** nu aya dina maté, jeung **téin** nu aya dina entéh; kabéhanana ngandung alkaloid lian kayaning téofilin jeung téobromin, stimulan jantung.

Kaféin dikandung dina kacang/siki, daun, jeung buah kalawan kadar anu béda-béda. Gunana taya lian pikeun péstisida alami nu maralisis jeung bisa maéhan serangga nu ngahakan éta tutuwuhan. Sumber kaféin pikeun manusa biasana diala tina ékstrak siki kopi jeung daun Camellia sinensis, sarta kadaharan/inuman nu ngandung produk turunan siki kola.

Pikeun awak manusa, kaféin téh stimulan sistem saraf puseur, nu balukarna sacara samentara bisa ngaleungitkeun rasa tunduh sarta ngaronjatkeun kawaspadaan. Kiwari, kaféin jadi zat psikoaktif nu panglobana dikonsumsi, utamana ku sabab ieu zat mah teu dicaram konsumsina. Di Amérika Kalér, unggal poé 90% sawawa ngonsumsi kaféin. Badan POM AS (FDA) ngadaptar kaféin salaku "*multiple purpose generally recognized as safe food substance*" (zat kadaharan multiguna nu sacara umum aman).

[thumb|Adat ngopi di Paléstina, taun [1900-an.]]
Kaféin mibanda pasipatan diurétik, sahanteuna mun dibikeun ka nu teu toléran obat kalawan dosis anu cukup. Sabalikna, pikeun nu geus biasa ngonsumsi mah toléransina beuki luat
## Rujukan 
## Tumbu kaluar 
### Émbaran umum 
* How Stuff Works: "How Caffeine Works"
* Erowid Caffeine Vaults
* Highly Caffeinated: The Caffeine Information Archive" 
* National Geographic January 2005: Caffeine
* Caffeine Zone: Social and Medical info on caffeine and its effects. 
* Naked Scientists Online: Why do plants make caffeine?
* *The Physician and Sportsmedicine*: Caffeine: A User's Guide 
* The Consumers Union Report on Licit and Illicit Drugs, Caffeine-Part 1  Part 2 
* [Coffee: A Little Really Does Go a Long Way, NPR, September 28(https://su.wikipedia.org/wiki/September_28), 2006]
* Does coffee really give you a buzz? by John Triggs in the Daily Express April 17 2007
* Caffeine: ChemSub Online
* How much caffeine is in your daily habit? (Caffeine content in common foods and drinks) by Mayo Clinic Staff October 2007
* How to determine caffeine in decaffeinated coffee by NIR spectroscopy 

### Warta 
* Alcohol and Drugs History Society: Caffeine news page
* National Post: Caffeine linked to psychiatric disorders
* Caffeine Withdrawal Recognized as a Disorder 

### Kawaluyaan 
* Is Caffeine a Health Hazard?
* eMedicine Caffeine-Related Psychiatric Disorders
* Protects brain from Alzheimer's?
Taman Nasional Ujung Kulon

**Taman Nasional Ujung Kulon** nyaéta taman nasional nu perenahna di tungtung kulon Jawa, Indonesia. Ujung Kulon ngawengku jumplukan kapuloan vulkanik Krakatoa jeung kapuloan liana kaasup Panaitan, Handeuleum jeung Peucang. Taman ieu legana 1,206&nbsp;km² (443&nbsp;km² cai), nu lolobanaana ngampar di hiji semenanjung/Ancol nu yolongodor ka Samudra India. Wewengkon daratna baheulana mangrupa wewengkon keur tatanén tepi ka populasina béak taun 1883 nalika bituna Krakatoa nu satuluyna balik deui kana kaayaan aslina mangrupa leuweung.

## Tempo ogé 
* Daptar taman nasional di Indonesia
* Geograpi Indonesia

## Tumbu luar 
* Ujung Kulon National Park at UNESCO World Heritage website.
* Official website  (Indonésian)
Lémpéng Sunda

thumb|right|350px|Péta lémpéng Sunda jeung lémpéng-lémpéng sabudeureunana.

**Lémpéng Sunda** atawa **Pelat Sunda** nyaéta hiji lémpéng téktonik anu perenahna di Asia Tenggara sarta umumna dianggap minangka bagian tina Lémpéng Eurasia. Lémpéng Sunda ngawengku Laut Cina Kidul, Laut Andaman, bagian kidul Viétnam jeung Thailand babarengan jeung Malaysia sarta pulo-pulo Kalimantan, Sumatra, Jawa, jeung Sulawesi di Indonésia, ogé barat daya kapuloan Filipina jeung Palawan sarta Kapuloan Sulu.

Lémpéng Sunda diwatesan di wétan ku Beubeur Usik Filipina, Zona Tubrukan Laut Maluku, Lémpéng Laut Maluku, Lémpéng Laut Banda jeung Lémpéng Timor; di kidul jeung kulon ku Lémpéng Australia; sarta di kalér ku Lémpéng Burma, Lémpéng Eurasia, jeung Lémpéng Yangtze.

Wates-wates di wétan, kidul jeung kulon Lémpéng Sunda rumit sacara téktonik sarta aktif sacara séismik. Ngan wates di kalér nu rélatif cicing téh.

## Rujukan 
* Bird, P. (2003) An updated digital modél of plate boundaries, Géochemistry Géophysics Géosystems, 4(3), 1027, doi:10.1029/2001GC000252. http://element.ess.ucla.edu/publications/2003_PB2002/2003_PB2002.htm  also available as a PDF file (13 mb) http://element.ess.ucla.edu/publications/2003_PB2002/2001GC000252.pdf
Grafik Gantt

right|thumb|300px|Grafik Gantt nu nuduhkeun tilu rupa *dependency* jadwal (kelir beureum) jeung indikasi persen rengse.
**Grafik Gantt** nyaéta hiji tipe *grafik batang* nu ngilustrasikeun hiji jadwal proyek. Grafik Gantt ngilustrasikeun tanggal mimiti jeung rengsena unsur-unsur terminal jeung unsur-unsur ringkesan tina hiji proyek. Unsur-unsur terminal jeung ringkesan kaasup struktur perelean gawe tina hiji proyék. Sababaraha grafik Gantt ogé mintonkeun hubungan nu gumantung (contona, raramat nu kudu diheulakeun) antara unggal kagiatan.  Grafik Gantt bisa dipaké keur mintonkeun status jadwal kiwari maké bangbayang persen rengse jeung gurat nangtung "POE IEU" saperti nu katingali dina gambar.

Sanajan kiwari geus mangrupa tehnik grafik nu ilahar, grafik Gantt dianggep revolusioner nalika mungaran diawnohkeun. Pikeun ngaku kana kontribusi Henry Gantt, Medali Henry Laurence Gantt dihadiahkeun keur beubeunangan nu béda dina manajemen jeung ladenan komunitas.
Grafik ieu dipaké ogé dina Tehnologi Informasi keur nuduhkeun data nu geus dikumpulkeun.

## Tempo ogé 
* Critical path method
* List of project management software
* Program Evaluation and Review Technique (PERT)
* Event chain diagram

## Rujukan 
## Tumbu kaluar 
* Create a Gantt chart in Excel N.B. Site will not work without Microsoft Office installed.
* Long-running discussion regarding limitations of the Gantt chart format, and alternatives, on Edward Tufte's website
Program Evaluation and Review Technique

thumb|309px|Grafik raramat PERT tina hiji proyek tujuh bulan kalayan lima kajadian penting (10 tepi ka 50) jeung genep kagiatan (A tepi ka F).

**Program **(atawa **Project**)** Evaluation and Review Technique**, ilaharna disingget **PERT**, nyaéta hiji modél manajemen proyek di dirarancang keur nganalisis tur nunjukkeun tugas nu kalibet pikeun ngarengsekeun hiji proyek.

## Sawangan 
PERT nyaéta hiji cara keur nganalisis tugas-tugas dina raraga ngarengsekeun hiji proyek, hususna wanci nu dibutuhkeun keur ngarengsekeun éta tugas, sarta ngidentifikasikeun wanci pangsaeutikna pikeun ngarengsekun sakabe proyek.

PERT dimekarkeun utamana keur ngabasajankeun rarancang jeung jadwal tina hiji proyek kompleks nu gedé. PERT bisa ngahijikeun kahenteupastian ku jalan ngamungkinkeun ngajadwal hiji proyek sok sanajan henteu nyaho sagemblengna detil jeung lilana sakabéh aktivitas. PERT leuwih mangrupa hiji tehnik nu orientasi kana event tinimbang orientasi kana mitembeyan jeung rengsena, tur dipaké dina hiji proyek nalika wanci mangrupa faktor utama tinimbang béaya. Diterapkeun kana infrastruktur nu kacida gedéna, saharitaeun, kompleks, jeung henteu rutin sarta proyek-proyek panalungtikan jeung Pangembangan.

modél proyek ieu harita mangrupa modél munggaran dina golonganana, binangkitna deui manajemen saintifik, nu kapanggih ku Frederick Taylor "Taylorisme" jeung dihadéan ku Henry Ford "Fordisme". Critical path method Pausahaan DuPont kapanggih dina wanci nu ampir sarua jeung PERT.

## Tempo ogé 
* Activity diagram 
* Beta distribution
* Critical Path Method
* Float (project management)
* Gantt chart
* Project network
* Project management
* Project planning
* Triangular distribution
* PRINCE2

## Rujukan 
## Bacaan salajengna 
* 
* 
* 
* 

* 

## Tumbu kaluar 
* More explanation of PERT
* 3 Point Estimating Tutorial on VisionaryTools.com
Scuderia Ferrari

[thumb|175px|right|[Michael Schumacher sareng Felipe Massa nyupiran mobil Ferrari di GP Perancis 2006.]]
**Scuderia Ferrari** mangrupa salah sahiji tim anu berlaga di ajang balap jet darat Formula 1. Tim ieu kawitna ti Italia, markasna di kota Maranello. Tim anu berlogo kuda jingkrak ieu mangrupa hiji-hijina tim anu berlaga di ajang balap F1 sejak musim 1950, ti mimiti Grand Prix Monako. Tim Ferrari mangrupa anak perusahaan ti grup raksasa Italia, FIAT, anu ngagaduhan ogé klub sepakbola Juventus F.C., sareng pabrik mobil Maserati.

Sampai ka kiwari, tim Ferrari atos ngoleksi 16 gelar juara dunia konstruktor, sareng 15 gelar juara dunia pembalap. Kamenangan balapan pertama Ferrari dicetak ku pembalap Jose Frolian Gonzalez di Grand Prix Inggris taun 1951. Pembalap paling terkenal ti tim Ferrari nyaéta Michael Schumacher, anu nyumbangkeun lima gelar jawara dunya ti taun 2000 sampai 2004. Salian ti Schumi, tim ieu ogé pernah diperkuat sababaraha hiji legenda Formula 1 anu sanes, sapertos Alain Prost, Nigel Mansell, Niki Lauda, sareng Gilles Villeneuve. Bos tim Ferrari namina Luca di Montezemolo. Pembalap Ferrari ayeuna dieusian ku Felipe Massa sareng Kimi Raikkonen. Ti mimiti musim 2010, jawara dunya dua kali Fernando Alonso bakal ngagentoskeun posisi Kimi di tim Ferrari.

## Tumbu kaluar
*Situs resmi
Renault F1

[thumb|right|[Fernando Alonso salaku jawara balapan Singapura 2008.]]
**Renault F1** mangrupa salah sahiji bagian ti pabrikan mobil Perancis, Renault anu turun di ajang balap mobil Formula Hiji. Debut tim ieu dimimiti di Grand Prix Inggris 1977. Teras saatos ti dinya, Renault leuwih milih janten pamasok mesin. éra kajayaan Renault sabagai pamasok mesin nyaéta di taun 1990-an, di mana Renault saat éta ngadominasi ajang F1 sareng tim Williams F1 jeung Benetton Formula.

Tim Renault sacara resmi uih deui ka ajang F1 di taun 2002. Taun 2003 lewat Fernando Alonso, tim ieu ngaraih kameunangan perdanana di GP Hungaria. Teras di taun 2005-06, lewat Fernando Alonso ogé Renault tiasa janten jawara dunya pembalap sareng jawara dunya konstruktor.

## Tumbu kaluar 
* Situs resmi
McLaren

[thumb|right|[Fernando Alonso nyupiran mobil McLaren MP4-22 di Malaysia 2007.]]
**Téam McLaren** mangrupa salah sahiji tim anu ngiringan balap Formula Hiji. Tim ieu bermarkas di Woking, Surrey, Inggris. Debut tim ieu dimimitian ti Grand Prix Monako 1966. Nami McLaren dicandak tina nami pengker pembalap sakaligus pendiri tim ieu nyaéta Bruce McLaren. Pamasok mesinnya nyaéta pabrikan Jerman Mercedes-Benz. Kamenangan pertama tim ieu dicetak ku Bruce McLaren di GP Belgia taun 1968.

Sacara kaseluruhan, sampai ka kiwari, tim McLaren mangrupa salah sahiji tim sukses di ajang F1 dipengkereun Ferrari. Tim ieu atos 8 kali janten jawara dunya konstruktor sareng 12 kali jawara dunya pembalap, anu terakhir disumbangkeun ku pembalap Inggris Lewis Hamilton di taun 2008 kamari. Pimpinan tim ieu ayeuna dipegang ku Martin Whitmarsh. Pembalap anu kaasup legenda di tim ieu antara lain: Ayrton Senna, Alain Prost, Mika Hakkinen, sareng ayeuna Lewis Hamilton, anu ti yuswa alitna tos dibimbing ku tim McLaren.

## Tumbu kaluar 
*Situs resmi
Toyota F1

**Toyota** mangrupa salah sahiji tim balap anu berlaga di ajang Formula Hiji. Tim ieu dipiboga ku pabrikan mobil paling ageing di dunya, Toyota Motor Corporation. Tim Toyota ngamimitian debutna di GP Australia 2002 sareng pembalap Mika Salo-Allan McNish. Tim ieu mangrupa salah sahiji tim balap F1 anu paling beunghar. Diperkirakeun anggaran pertaunna (sateuacan dibatasi ku peraturan FIA) mencapai leuwih ti 400 juta dollar Amerika. Basis tim balap ieu aya di kota Cologne, Jerman.

Pembalap Toyota ayeuna nyaéta Jarno Trulli sareng Timo Glock. Tim Toyota ngagaduhan rencana keur ngaboyong Kimi Raikkonen taun 2010 engke. Sponsor utama tim Toyota nyaéta pabrikan elektronik ageing asal Jepang, Panasonic.

## Tumbu kaluar 
* Situs resmi
Scuderia Toro Rosso

thumb|right|Sebastien Bourdais nyupiran mobil STR di GP Jepang 2008.
**Scuderia Toro Rosso** (basa Inggris: **Squad Red Bull**, basa Sunda: **Pasukan Banteng Beureum**) mangrupa salah sahiji tim balap Formula 1 ti Italia. Kawitna sateuacan musim 2006, tim ieu leuwih dikenal ku nami Minardi F1, anu terkenal sabagai tim balap dengan duit pas-pasan tetapi semangat ngiringan balapannya ageing pisan.

Jutawan Austria nu gaduh Red Bull, Dietrich Mateschitz meser tim Minardi ti Paul Stoddart di akhir 2005. Teras digentos namana janten STR di sasih Januari 2006. Sampai ka kiwari, tim ieu karek sakali meunang balapan, nyaéta di GP Italia 2008 lewat pembalap ngora Jerman, Sebastian Vettel.

## Tumbu kaluar
*Situs resmi
Brawn GP

[thumb|right|[Jenson Button nyupiran mobil Brawn di GP Malaysia 2009.]]
**Brawn Grand Prix Formula 1 Téam** (alias **Brawn GP**) mangrupa salah sahiji tim balap Formula 1 ti Inggris. Tim ieu mangrupa akusisi ti tim Honda F1 anu mundur di akhir 2008 ku lantaran terkena imbas krisis global. Bos tim ieu nyaéta Ross Brawn, dibaturan ku dua pembalap nu kaasup cukup alus, nyaéta Jenson Button sareng Rubens Barrichello.

Tim ieu ngamimitian debutna di GP Australia 2009. Di balapan eta, tim ieu langsung nyatet sajarah anyar, ku lantaran mampu ngaraih pole position sareng kameunangan. mimitian pikeun tim anyar sejak éra Mercedes di taun 1954.

## Tumbu kaluar 
* Situs resmi
Force India

**Force India** mangrupa salah sahiji tim balap Formula 1 anu asalna ti India. Tim ieu mangrupa akusisi ti tim Spyker anu pernah turun di taun 2007. Nu miboga tim ieu nyaéta jutawa India Vijay Mallya. Debut tim ieu dimimitian di GP Australia 2008. Tim ieu teras ngagaduhan pasokan mesin ti Mercedes-Benz. Tim ieu lantas ngaraih pole position di GP Belgia 2009 lewat Giancarlo Fisichella. Enjingna pas balapan, Fisichella ogé akhirna ngaraih podium pertamana kanggo tim ieu, di mana anjeunna finis kadua dipengkereun Kimi Raikkonen (Ferrari).

Meskipun turun dibawah bendera India, mayoritas karyawan di tim ieu sabenerna orang Inggris, anu lobana tilas karyawan tim Jordan Grand Prix. Basis tim ieu di Silverstone, Northamptonshire, Inggris.

## Statistik 
* 2008, Force India-Ferrari, 0 poin.
* 2009, Force India-Mercedes, 14 poin.

## Tumbu kaluar 
* Situs resmi
Cingcin Api Pasifik

thumb|300px|**Cingcin Api Pasifik** **Cingcin Api Pasifik** (basa Inggris: *Ring of Fire*) nyaéta wewengkon anu mindeng ngalaman lini sarta gunung bitu anu ngalingkung cekungan Samudra Pasifik. Wewengkon ieu ngawangun bentuk nu kawas talapok kuda sarta ngawengku wewengkon sapanjang 40.000&nbsp;km. Wewengkon ieu ogé mindeng disebut minangka *beubeur lini Pasifik*.

Kira-kira 90% ti lini anu lumangsung di bumi sarta 81% ti lini pangrongkahna lumangsung di sapanjang cingcing api. Wewengkon lini saterusna (5–6% ti sakumna lini sarta 17% ti lini pangrongkahna ) nyaéta beubeur Alpide anu ngampar ti pulo Jawa ka pulo Sumatra, Himalaya, Méditerania nepi ka ka Atlantika. Saterusna nyaéta Mid-atlantic Ridge. http://earthquake.usgs.gov/faq/hist.html#1 http://earthquake.usgs.gov/image_glossary/ringoffire.html.

## Wewengkon wengkuan
Sawatara daratan sarta lautan anu nyieun beubeur api Pasifik (ti arah barat daya, lalawanan arah jeung jarum jam):
* Selandia Anyar
* Palung Kermadec
* Palung Tonga
* Palung Bougainville
* Indonésia
* Gunung Merapi
* Filipina
* Palung Filipina
* Palung Yap
* Palung Mariana
* Palung Izu Bonin
* Palung Ryukyu
* Jepang
* Gunung Fuji
* Palung Jepang
* Palung Kurile
* Kamchatka
* Kapuloan Aleutia
* Palung Aleutia
* *American cordillera*
* Alaska
* *Pacific Coast Range*
* British Columbia
* Barisan Pegunungan Cascade
* Gunung St. Helens
* California
* Meksiko
* Palung Amérika Tengah
* Guatemala
* Nikaragua
* Kolombia
* Ekuador
* Peru
* Palung Peru-chili Trench

## Rujukan
* Historic Earthquakes & Earthquake Statistics – USGS
* "Ring of Fire", Plate Tectonics, Sea-floor Spreading, Subduction Zones, "Hot Spots" – USGS 
* Map of the Ring of Fire 
* The Ring of Fire at work
Muhammad Arif Syamsuri

**Muhammad Arif Syamsuri** (katelah maké sandiasma **M. Arsya**, lahir di Bandung 20 Juli 1967), salah saurang pangarang Sunda. Carponna *Romantika Underground* dileler Hadiah Sastra LBSS taun 2003.
Carpon séjénna *Nu Maksa Ngajak Nguseup* dileler hadiah carpon pinunjul Majalah Manglé 2008.
Sawareh karyana dibukukeun di antarana dina *Ti Pulpen nepi ka Pajaratan Cinta* (antologi carpon mini), Novélét *Mandor Dirman Nantang Jaman*, antologi carpon *Sayang Bajo*, jsb.
Parramatta

**Parramatta** () nyaéta pasisian di  béh kuloneun Sydney, New South Wales, Australia. Ayana dina gundukan Walungan Parramatta,   béh kuloneun distrik bisnis puseur Sydney, kurang leuwih aya dina deukeuteun puseur géograpis aréa metropolitanana. Katelah ogé 'Parra'.

Parramatta mangrupa tempat administratif Local Government Area (LGA) Kota Parramatta. Bagéan pasisian ieu wawarehan jeung LGA Kota Holroyd.
Ti taun 2000, Parramatta geus nembongkeun konsolidasi peranna minangka hiji puseur pamaréntahan ku ayana relokasi badan-badan saperti kantor puseur New South Wales Police Force, jeung Sydney Water dina taun 2009, ti Sydney CBD. Bareng jeung eta, stasion karéta ogé dironjatkeun ku dilegaannana Westfield Parramatta, dijieunna *interchange* transportasi, tur pangwangunan *Civic Place local government precinct* nu kiwari keur lumangsung.

## Sajarah 
### Budaya Aborigin
Urang Darug geus maneuh di wewengkon ieu manggenerasi-generasi, tur méré  hadiah ka aréa ieu minangka hiji mangkok dahareun, nu beunghar ku kadaharan ti walungan jeung leuweung. Maranéhanana nyebut aréa ieu Baramada atawa Burramatta ('Parramatta') nu hartina "hulu cai" atawa "tempat ngalayahna belut". Tepi ka kiwari loba pisan belut jeung mahluk sagara séjénna katarik ku nyampurna kadaharan nu dijieun tina cai asin Palabuan Jackson nu papanggih jeung cai tawar ti Walungan Parramatta. Belut geus diadopsi minangka lambang kleub Liga Rugby Parramatta Eels.

### Patempatan urang Eropa
Parramatta kapanggih taun 1788, sarua jeung Sydney. Koloni Britania, nu geus datang bulan Januari 1788 dina First Fleet di Sydney Cove, mibanda kadaharan nu ngan ukur cukup keur ngarojong kahirupan manéhannana dina wanci nu pohara singgetna sedengkeun taneuh sabudeureun Sydney Cove geus kabuktian yén kacida malaratna pikeun melakan kadaharan naon waé ogé nu dibutuhkeun ku 1,000 urang convict, soldadu jeung administratur pikeun mertahankeun hirupna. Dina taun 1788, Gubernur Arthur Phillip geus ngadatangan sababaraha patempatan saméméh milih Parramatta minangka patempatan nu pangdipikaresepna keur tempat tatanen lega nu ngahasilkeun.

Image:ParramattaTownHallfixedperspective.jpg|Parramatta Town Hall
Image:Parramatta-NSW-TownHall.jpg|Parramatta's historic Town Hall, designed by W.A. Mansfield and built 1881-83
Image:Parramatta-NSW-GovernmentHouse.jpg|Old Government House, Parramatta|Old Government House, Parramatta, circa 1799
Image:Brislington_parramatta.jpg‎|Brislington, Marsden Street

## Rujukan
* http://www.ppt.nsw.gov.au/ 

## Tumbu luar
* Parramatta City Council website
* Parramatta News & Events
Jeff Gordon

thumb|right|Jeff Gordon pada musim 2011.
**Jeffrey Gordon** (alias **Jeff Gordon**, babar 4 Agustus 1971 di Pittsboro, Indianapolis, Amerika Serikat) mangrupa saorang pembalap mobil professional anu asalna ti Amérika Serikat. Ayeuna anjeunna nuju ngiringan balapan di ajang NASCAR Sprint Cup Series sareng tim Hendrick Motorsports. Anjeunna mangrupa rekan satim ti Jimmie Johnson.

Jeff anu turun nganggo mobil Chevrolet Impala nomer 24 mangrupa pembalap tersukses diajang NASCAR di awal abad 21 ieu. Dirina kungsi opat kali janten jawara NASCAR, tepatna di taun 1995, 1997, 1998, jeung 2001.

Jeff ogé mangrupa jawara ti ajang Daytona 500 taun 2006. Di 2007 anjeunna sempet janten kandidat jawara NASCAR keur kalima kalian. Tapi harapanna pupus sairing kaéléhan dirina di Homestead Miami ku batur satimna, Jimmie Johnson.

Jeff Gordon ogé pernah ngasaan nyupiran mobil Formula 1 di taun 2003. anjeunna saat éta nuju mempromosikeun F1 di Indianapolis Motor Speedway ngagentoskeun Juan Pablo Montoya anu saat éta nyobaan mobil NASCAR milik Jeff. Saatos acara eta, loba rumor anu ngaberitakeun yén Jeff Gordon bakal ngalih ka ajang F1. Tapi ku sabab prestasi sareng popularitasna anu ageing di NASCAR, Jeff leuwih milih bertahan di ajang balap oval tersebut.

## Tumbu kaluar
* Official website
* Official team website
* Driver's statistics at racing-reference.info
* NASCAR.com driver page
* Jeff Gordon Racing School 
* The Jeff Gordon Foundation
* Athletes for Hope
* NPR story about Gordon 
* ''Men's Vogue'' article on Gordon from April 2008 issue
Konyal

**Konyal** (***Passiflora ligularis***) nyaéta tutuwuhan anu numutkeun laratan mah cenah asalna ti Pagunungan Andés antara Bolivia jeung Vénézuéla, sumebar nepi ka Argéntina bagian kalér jeung Méksiko. Di luar tempat asalna, ieu tutuwuhan aya di Jawa, pagunungan tropis Afrika, jeung Australia nu hawana 15°-18&nbsp;°C, kadar hujan 600-1000 mm per taun, di patempatan anu luhurna 1700-2600 lbl.

Buah konyal kelirna oranyeu nepi ka konéng, kalawan pola anu henteu meles. Bentukna buleud rada lonyod, panjang 6,5-8 cm kalawan diaméter 5,1-7 cm. Cangkangna lénang jeung teuas, tapi ngepros mun digencét. Rohang bagian jerona dibulen ku kulit ipis anu ngabungkus siki-sikina. Sikina hideung jeung teuas, dibulen ku lapisan transparan ngandung gelatin anu amis. Siki jeung lapisan amis nu ngabulenna bisa dituang, euyeub ku rupa-rupa zat gizi: vitamin A, C, jeung K, fosfor, beusi, jeung kalsium.

Produsén utama konyal di antarana Péru, Vénézuéla, Kolombia, Ékuador, Brazil, Afrika Kidul, jeung Kénya, nu lolobana dijual ka AS, Kanada, Bélgia, Walanda, Suis, jeung Spanyol.

## Rujukan 
* *Sweet granadilla* (dicutat 20 Oktober 2009)

## Tumbu kaluar 
* Émbaran ngeunaan konyal ti Plantamor