open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Malin Kundang

Malin kundang kaasup hiji budak nu calakan tapi rada bangor. Manéhna mindeng ngudag-ngudag hayam tur neunggeulan éta hayam ku sapu. Hiji mangsa nalika Malin keur ngudag-ngudag hayam, manéhna tipantog kana batu tur leungeun kéncana tatu keuna ku batu. Tatuna éta aya tapakan dina leungeunna tur teu bisa leungit

Ku alatan rasa karunya ka indungna nu ti isuk-isuk idungna néangan napkah keur ngagedékeun manéhna, Malin mutuskeun kudu indit ngumbara sangkan bisa beunghar sanggeusna engke balik deui ka kampungna.

Awalna mah indungna Malin Kundang téh kurang panuju, sabab salakina ogé teu balik-balik sanggeusna indit ka pangumbaraan téh, tapi ku sabab Malin keukeuh peuteukeuh hayang indit ngumbara, nya antukna mah indungna ngidinan Malin indit numpang kapal hiji sodagar. Salila dina kapal, Malin Kundang loba diajar ngeunaan élmu balayar ku anak buah kapal nu geus boga pangalaman.

Di tengah perjalanan, ujug-ujug kapal nu ditumpakan ku Malin Kundang téh diserang ku begal. Sakabéh barang dagangan pada padagang nu aya dina kapal dirampas ku para begal. Malah mah, sabagéan gedé awak kapal jeung jalma-jalma nu aya dina kapal éta palastra dipaehan ku para begal. Untung Malin Kundang mah, bisa nyamuni dina hiji rohangan leutik nu katutupan kai nepi ka manéhna mah salamet, teu dipaéhan.

Malin Kundang ungklang-angkleung di tengah sagara, tepi ka kapalna *terdampar* di hiji basisir. Malin Kundang leumpang nuju ka désa anu pangdeukeutna ti basisir. Alatan singer sarta getol dina digawé, Malin junun jadi saurang anu beunghar. Manéhna mibanda loba kapal dagang, sarta manéhna nikah ka mojang geulis.

Warta Malin Kundang anu geus jadi beunghar sarta geus nikah tepi ka ka indungna. Hiji waktu, indung Malin anu nempo datangna kapal ka darmaga sarta manéhna yakin yén anu keur nangtung di kapal éta téh anakna Malin Kundang reujeung pamajikanana.

Indung Malin nuju ka arah kapal. Tapi nempo wanoja kolot anu maké pakéan leuseuh sarta kotor, Malin Kundang jadi ambek sanajan manéhna nyaho yén wanoja kolot éta téh indungna. Manéhna éra lamun hal ieu dipikanyaho ku pamajikanana sarta ogé anak buahna. Meunang tampikan kawas éta ti anakna indung Malin Kundang pohara ambek. Manéhna henteu nyangka anakna jadi anak doraka. Alatan kaambekna anu rongkah, indung Malin téh nyumpah anakna sangkan jadi batu.

Henteu sabaraha lila saterusna Malin Kundang indit deui balayar sarta di tengah lalampahan datang badai badag ngancurkeun kapal Malin Kundang. Sanggeus éta awak Malin Kundang lalaunan jadi jeger sarta jadi hiji batu karang. Nepi ka ayeuna Batu Malin Kundang mah masih bisa ditempo di hiji basisir ngaranna basisir Aia Manis, di kidul dayeuh Padang, Sumatra Kulon.
  
* Malin Kundang dan Dunia Kini 7 Agustus 2009
Şalom

**Şalom **(Basa Ibrani: שָׁלוֹם - Shalom, Basa Indonesia: Damai) nyaéta surat kabar minggon Turki-Yahudi anu dimedalkeun di Istanbul, Turki, ngagunakeun basa Turki jeung basa Ladino kalawan sirkulasi 5.000 di taun 2005. Dicétak di Istanbul, sarta dimedalkeun ku Gözlem Gazetecilik Basın ve Yayın A.Ş. Di adegkeun kaping 29 Oktober 1947 ku wartawan Turki-Yahudi, Avram Leyon. Yakup Barokas anu jadi redakturna.

## Pranala luar 
* Laman web rasmi *Şalom* (Turki)
* Laman web rasmi *Şalom* (Ladino)
Local area network

**Local aréa network** (**LAN**) nyaéta hiji raramat komputer nu ngawengku hiji daerah fisik nu leutik, saperti imah, kantor, atawa grup leutik tina wangunan, saperti sakola, atawa bandara. Sipat LAN nu patukang tonggong jeung wide area network (WAN), nyaéta yén LAN boga laju transfer data nu leuwih gancang, daerah géografis nu leuwih leutik, tur henteu merlukeun jalur komunikasi sewaan (Leased line).

ARCNET, Token Ring katut tehnologi liana geus kungsi dipaké saméméhna, tapi nu tehologi nu pangilaharna dipaké kiwari mah nyaéta Ethernet maké kabel pasangan murilit (twisted pair), jeung Wi-Fi.

## Tempo ogé 
* Lapisan fisik Ethernet
* LAN messenger
* LAN party
* Metropolitan area network
* Network card
* Personal area network
* Wide area network

## Rujukan 
## Tumbu kaluar 
* LAN design and sizing
Mahkamah Internasional

**Mahkamah Internasional** (, atawa *ICJ*, , atawa *CIJ*, ) nyaéta awak kahakiman utama dina PBB. Mahkamah ieu aya di Den Haag, Walanda. Fungsi utamana nyaéta pikeun ngabéréskeun sengketa hukum anu diajukeun pikeun manéhna ku nagara-nagara di dunya, sarta méré pamadegan ngeunaan patarosan atawa konsultasi hukum anu diajukeun pikeun manéhna ku lembaga-lembaga internasional anu mibanda hak, sarta Majelis Umum PBB. Mahkamah Internasional henteu sarua jeung Pangadilan Kriminal Internasional, anu ogé dianggap mibanda yurisdiksi global.

## Tumbu kaluar 
*  Mahkamah Internasional, Loka resmi
* Daptar perkara  anu dipegatkeun ku Mahkamah Internasional saprak nangtungna dina taun1946
* Portal Kaadilan Den Haag : Panto gerbang akademis online ka organisasi-organisasi di Den Haag ngeunaan katengtreman, kaadilan, sarta kaamanan internasional.
Lini di Kapuloan Mentawai

**Lini di Kapuloan Mentawai 2010** kajadian tanggal 25 Oktober 2010 kalayan skala 7,7 MW. Ieu lini kajadian di leupas basisir Sumatera, Indonesia. United States Géological Survey (USGS) ngebrehkeun yén lini kajadian jam 21:42 waktu lokal (14:42 UTC), kurang leuwih 150 mil (240&nbsp;km) kuloneun Bengkulu, deukeut ka Kapuloan Mentawai. USGS mimitina mah ngalaporkeun yén episentrum lini kajadian dina jero 20.5 mil (33,0&nbsp;km), tapi tuluy dilaporkeun deui yén jerona episentrum lini nyaéta 8.8 mil (14,2&nbsp;km), tuluy 12.8 mil (20,6&nbsp;km). USGS ogé mimitina mah merkirakeun yén magnitudo lini 7,5 skala Richter dsmemeh direvisi jadi 7,7 skala.
Sriwijaya Air

**Sriwijaya Air** mangrupa ngaran salah sahiji pausahaan panerbangan di Indonésia. Sriwijaya Air ngalayanan rute panerbangan domestik jeung internasional.

## Tujuan
Sriwijaya Air ngalayanan rute rute nyaéta :
### Domestik
* Ambon - Bandara Pattimura
* Balikpapan - Bandara Internasional Sepinggan
* Banda Aceh - Bandara Sultan Iskandarmuda
* Bandung - Bandara Internasional Husein Sastranegara
* Banjarmasin - Bandara Syamsuddin Noor
* Batam - Bandara Hang Nadim
* Bengkulu - Bandara Fatmawati
* Berau - Bandara Kalimarau
* Denpasar - Bandara Internasional Ngurah Rai
* Gorontalo - Bandara Djalaludin
* Jakarta - Bandara Internasional Soekarno Hatta
* Jambi - Bandara Sultan Thaha
* Kupang - Bandara El Tari
* Lampung - Bandara Radin Inten
* Makassar - Bandara Internasional Sultan Hasanudin
* Malang - Bandara Abdulrahman Saleh
* Medan - Bandara Internasional Polonia
* Menado - Bandara Sam Ratulangi
* Padang - Bandara Internasional Minangkabau
* Palangkaraya - Bandara Tjilik Riwut
* Palembang - Bandara Sultan Mahmud Badarudin II
* Palu - Bandara Mutiara
* Pangkal Pinang
* Pekanbaru - Bandara Sultan Syarif Kasim II
* Pontianak - Bandara Supadio
* Semarang - Bandara Ahmad Yani
* Solo - Bandara Adisumarmo
* Surabaya - Bandara Internasional Juanda
* Tanjung Pinang
* Tarakan - Bandara Juwata
* Ternate - Bandara Sultan Babullah
* Yogyakarta - Bandara Internasional Adisucipto

### Internasional
* Penang - Bandara Internasional Penang
* Singapura - Bandara Internasional Changi

## Armada
Sriwijaya Air ngagaduhan armada pesawatna nyaéta :
Futsal

thumb|Futsal di Pan American Games 2007

**Futsal** nyaéta sajenis maén bal anu dicoo di lapang kaulinan anu leuwih leutik sarta utamana dicoo dina rohangan. Ngaranna asalna ti basa Portugis *futebol de salão* atawa basa Spanyol *fútbol de salón*, anu bisa ditarjamahkeun minangka "maén bal di jero gedong" atawa "maén bal dina rohangan". Ngaran *fútbol de salón* dipaké salila kajawaraan dunya kadua olahraga kasebut, anu diayakeun di Madrid dina taun1985. Saprak waktu éta, kabéh ngaran séjén geus resmi sacara internasional robah jadi futsal.

Futsal dicoo antara dua tim anu unggal diwangun ti lima pamaén, salah sahijina nyaéta nu ngajaga gawang. Pamaén gaganti saban tim kaci digantian henteu kawates.

Otoritas Olahraga: World Futsal Association (AMF).

Futsal olahraga teu matak bingung jeung futsala FIFA.

## Tumbu kaluar 
* FA Sponsored Indoor Futsal Arenas
* Futsal World Ranking
* The Roon Ba Futsal World Ranking (Men) 
* The Roon Ba Futsal World Ranking (Women)
Dong Hoi

240px|thumb|right|Dong Hoi
**Dong Hoi** nyaéta salah sahiji kacamatan di Propinsi Quang Binh, Viétnam. Dina taun 2009, legana kurang leuwih 154,55&nbsp;km² sarta pangeusina aya 103.005 jiwa. Bandara Dong Hoi jiji kota.
Bandar Udara Con Dao

thumb|right|300px|Badara Con Dao
**Bandara Con Dao** atawa **Con Dao Airport** nyaéta bandara utama nu ngalayanan ibu kota Vietnam, Con Dao jeung sabudeureunnana. Bandara ieu miboga kode IATA **VCS** jeung kode ICAO **VVCS**.
## Terminal jeung Maskapai Penerbangan 
Bandara Con Dao 1 terminal.
* Vietnam Air Services Company - Kota Ho Chi Minh
Rhoma Irama

**Raden Haji Oma Irama** anu leuwih katelah **Rhoma Irama** (lahir di Tasikmalaya, 11 Desember 1946), nyaéta musisi dangdut ti Indonesia anu landianana "Si Raja Dangdut".

## Tumbu kaluar 
*  http://groups.yahoo.com/group/soneta
*  http://rhoma-irama.blogspot.com
Citilink

**Citilink** mangrupa pausahaan penerbangan berbiayaa mirah nu puseur na di Jakarta. Citilink ogé mangrupa anak pausahaan ti maskapai penerbangan Garuda Indonesia.

## Tujuan 
Kota kota nu jad tujuan penerbangan Citilink nyaéta :

*Balikpapan - Bandara Internasional Sepinggan
*Banjarmasin - Bandara Syamsudin Noor
*Batam - Bandara Hang Nadim
*Denpasar - Bandara Internasional Ngurah Rai
*Jakarta - Bandara Internasional Soekarno-Hatta
*Makassar - Bandara Internasional Sultan Hasanuddin
*Medan - Bandara Internasional Polonia
*Surabaya - Bandara Internasional Juanda **Hub**

## Armada 
Armada citilink nyaéta :

kungsi dioperasikeun (Januari 2005): 
*2 Fokker F28 Mk3000
*4 Fokker F28 Mk4000
*3 Boeing 737-300

## External links
*Citilink Indonesia 

## References
Guyana Perancis

**Guyana Perancis** atawa **Guiana Perancis** (basa Perancis: *Guyane française*, ngaran resmi: *Guyane*) nyaéta salah sahiji wewengkon peuntas sagara Perancis (''département d'outre-mer*) di basisir Karibia, Amérika Kidul. Guyana Perancis diwatesan ku Samudra Atlantik di palebah kalér, Brasil di wétan sarta kidul, sarta Suriname di kulon.

Puseur Rohang Jomantara Guyana (basa Perancis: *Centre Spatial Guyanais'') di Kourou kaceluk minangka lokasi panginditan satelit rohang jomantara Éropa.

## Galeri 

Gambar:Guyane map-en.svg|Peta géografis Guyana Perancis.
Gambar:Ariane42P rocket.png|Rokét Ariane diluncurkan ti Puseur Rohang Jomantara Guyana di deukeut Kourou, dina 10 Agustus 1992.
Gambar:PlaceSchoelcher1.JPG|Cayenne, puseur dayeuh Guyana Perancis.

## Rujukan 
## Tumbu kaluar 
* Conseil régional de Guyane  Loka ramat resmi  
* Préfecture de Guyane  Loka ramat resmi
Basa Portugis

**Basa Portugis** ( atawa *líungua português*) nyaéta salah sahiji basa Roman anu loba diaromongkeun di Portugal, Brasil, Angola, Mozambik, Ujung Verde, sarta Timor Lésté. Yu87Basa Portugis mibanda leuwih ti 200 juta panyatur tulén, ku kituna nyaéta salah sahiji basa anu diaromongkeun sacara lega di dunya, sarta mangrupa basa anu panglobana kalima atawa kagenep di dunya.

Basa Portugis nyaéta basa anu panglobana dipaké di Amérika Kidul, alatan Brasil anu mibanda nu nyicingan 184 yuta (mangrupa kira-kira 51% ti total populasi Amérika Kidul). Basa ieu ogé nyaéta basa minoritas anu penting di Andorra, Luxemburg, sarta Namibia.

Basa Portugis sumebar ka sakumna dunya dina abad ke-15 sarta abad ke-16, waktu Portugal nyiptakeun karajaan kolonial sarta dagang kahiji anu pangkolotna di dunya. Aya leuwih ti 20 macem dialék basa Portugis.

## Conto 
:***PT.** - Kedalan standar Portugal*
:***BR.** - Kedalan standar Brasil*

## Tumbu kaluar 
*  Ethnologue.com: Portuguese 
*  Instituto Camões Basa Portugis sarta kabudayaan Portugal
*  Ciberdúvidas da Língua Portuguesa Loka ramat populér lintas bangsa pikeun nanyakeun hal hamham ku panyatur tulén basa Portugis
*  Kamus Basa Portugis
* Biblioteca Nacional Perpustakaan Nasional Portugal
* Biblioteca Nacional  Perpustakaan Nasional Brasil
*  Portuguese 101
Corbin Bleu

200px|thumb|Corbin Bleu
**Corbin Bleu Reivers** (21 Pébruari, 1989) nyaéta saurang panyanyi pop sarta pamaén film asal Amérika Sarikat.
Dialék Jawa Surakarta

**Dialék Surakarta** atanapi **Basa Jawa Surakarta** nyaéta dialék basa Jawa anu dicaturkeun di wewengkon Surakarta jeung sabundereunana. Dialék ieu mangrupa standar pikeun pangatikan basa Jawa.

## Tumbu kaluar 
* Basa Jawa di Karaton Surakarta Hadiningrat
Gélo

**Gélo** nyaéta kaadaan kajiwaan anu teu bener (henteu waras). Dina basa Indonésia, tarjamahan gelo téh nyaéta *gila*.
Bandar Udara Internasional Da Nang

**Bandara Internasional Da Nang** atawa **Da Nang International Airport** nyaéta bandara internasional utama nu ngalayanan ibu kota Vietnam, kota Da Nang jeung sabudeureunnana. Bandara nu dioperasikeun ku PT Angkasa Pura II ieu miboga kode IATA **DAD** jeung kode ICAO **VVDN**.
Jurig

thumb|200px|Gambar John Dee sarta Edward Kelley ngagero jurig, di sampul buku *Astrology* ku Ebenezer Sibly (1806).
**Jurig** nyaéta sajenis mahluk halus nu sok ngaganggu jelema. Dina kapercayaan tradisional, jurig bisa mecenghul dina wangun anu pohara variatif, antara séjén mangrupa mahluk anu teu kasampak, transparan atawa ipis, atawa wangun réalistis anu usik.

Jurig umumna dianggap mangrupa mahluk tunggal sarupa manusa anu aya di kira-kira lokasi, barang, atawa jelema nu tangtu anu masih aya nyambungna. Jurig ogé dipercaya bisa mangrupa mahluk lemes (jin) atawa sato.

Jurig dibagi ka sabaraha jenis diantawisna :

1. Jurig Caruluk
2. Jurig Jarian
3. Jurig Baralak
School tot Opleiding van Indische Artsen

***School tot Opleiding van Indische Artsen*** (basa Sunda:Sakola Atikan Dokter Hindia), atawa nu ogé dipikawanoh kalayan singgetanana **STOVIA**, nyaéta sakola pikeun atikan dokter pribumi di Batavia dina jaman kolonial Hindia-Walanda. Ayeuna sakola ieu geus jadi Fakultas Kedokteran Universitas Indonésia.
Osasko

**Osasko** (basa Portugis: *Osasco*) nyaéta kota nagara Bagian São Paulo di Brasil bagian tenggara.

Kota ieu legana 64.935&nbsp;km² tur pangeusina kira-kira 718.646 juta jiwa (2009).

## Tumbu luar 
* **(pt)** http://www.osasco.sp.gov.br 
* **(en)** http://www.osascobrazil.com
Éfék Coriolis

frame|right|Dina gambar ieu, titik hideung usik lempeng sarta titik beureum cicing dina cakram anu muter. Titik beureum baris nempo titik hideung usik bingkeng.

Dina fisika, **éfék Coriolis** nyaéta méngkolna arah barang anu usik nalika ditempo ti carangka acuan anu muter. Barang anu usik lempeng dina carangka muter, baris kasampak méngkol ku pengamat anu cicing dina carangka éta. (tempo gambar)

Éfék ieu bisa ditembrakkeun maké eksperimen sapertos bandul Foucault. Carana nyaéta ngagantungkeun hiji bandul sarta diayunkan sacara terus-terusan, éta bandul gerakna moal ka arah nu sarua terus, tapi bakal ngagésér ka arah anu séjén.

Di Bumi, éfék Coriolis bisa dirasakeun dina pergerakan dina jarak anu laér sarta période anu panjang, misalna pergerakan hawa anu skalana badag di atmosfer atawa cai di samudra.

Istilah ieu dicokot tina ngaran ilmuwan Perancis Gaspard-Gustave Coriolis (1792).

## Tumbu luar 
* The definition of the Coriolis effect from the Glossary of Meteorology

* The Coriolis Effect  PDF-file. 17 pages. A general discussion by Anders Persson of various aspects of the coriolis effect, including Foucault's Pendulum and Taylor columns.
* Anders Persson The Coriolis Effect: Four centuries of conflict between common sense and mathematics, Part I: A history to 1885  History of Metéorology 2 (2005)
* 10 Coriolis Effect Videos and Games - from the About.com Wéather Page
* Coriolis Force - from ScienceWorld
* *Coriolis Effect and Drains* An article from the NEWTON web site hosted by the Argonne National Laboratory.
Fungsi périodik

Dina matematika, **fungsi périodik** nyaéta hiji fungsi nu malikan nileyna dina interval atawa périodeu nu tératur. Conto nu pangpentingna nyaéta fungsi trigonométri, nu malikan sanggeus interval panjang 2*π*. Fungsi periodik dipaké dina sains keur nérangkeun osilasi, gelombang, jeung fénoménaliana nu mintonkeun periodisitas. Fungsi séjéna nu henteu periodik disebut **aperiodik** atawa **-non-periodik**.

thumb|right|300px|Ilustrasi fungsi periodik kalayan periode P.

## Definisi 
Fungsi *f* disebut '*periodik* lamun

:f(x+P) = f(x) \,\!

## Tempo ogé 
* Periodic sequence
* Almost periodic function
* Amplitudo
* Definite pitch
* Doubly periodic function
* Frekuensi
* Osilasi
* Quasiperiodic function
* Wavelength
* Periodic summation

## Tumbu kaluar 
* Fungsi periodik di MathWorld
Institut Seni Indonesia Yogyakarta

**Institut Seni Indonésia Yogyakarta** (ISI Yogyakarta), nyaéta hiji paguron luhur seni nagari anu aya di Dayeuh Yogyakarta, Indonésia. Institut ieu mengkhususkan dina atikan di widang kasenian, anu pangjumplukanna ka dina tilu fakultas, nyaéta fakultas seni rupa, fakultas seni pintonan, sarta fakultas seni média rekam. ISI Yogyakarta ogé geus mibanda Program Pasca Sarjana anu mibanda program S2 sarta S3 pikeun panyiptaan seni sarta pengkajian seni.

ISI dijieun sanggeus dipigawé ku manéhna penggabungan sajumlah sakola luhur widang kasenian kaasup AMI (Akademi Musik Indonésia), ASRI (Akademi Seni Rupa Indonésia) sarta ASTI (Akademi Seni Tari Indonésia). Lantaran éta ISI Yogyakarta mangrupa paguron luhur seni nagari pangkolotna, pangbadagna, sarta pangalusna di Indonésia. Réktor ISI Yogyakarta anu kahiji nyaéta Prof. Dr. But Mochtar.

Di éra industri kréatif ISI Yogyakarta jadi penghasil insan profésional di widang industri kréatif. Seniman, désainer, fotografer, artis, aktor, nu ngokolakeun galéri, pangusaha seni, sarta pagawé-pagawé seni ti ISI Yogyakarta meunang tempat strategis boh di tingkat lokal, nasional, regional, boh internasional.
Lisosom

**Lisosom** nyaéta organél sél mangrupa kantong terikat mémbran nu eusina énzim hidrolitik nu kapaké pikeun ngadalikeun pencernaan intraséluler dina sagala rupa kaayaan. Lisosom kapanggih dina taun1950 ku Christian de Duve sarta kapanggih dina kabéh sél éukariotik. Di jerona, organél ieu mibanda 40 jenis énzim hidrolitik asam kawas protéase, nukléase, glikosidase, lipase, fosfolipase, fosfatase, atawa sulfatase. Kabéh énzim kasebut aktip dina ph 5. Fungsi utama lisosom nyaéta éndositosis, fagositosis, sarta autofagi.

Dina tumbuhan organél ieu leuwih dipikawanoh minangka vakuola, anu sajaba pikeun mencerna, miboga fungsi nunda sanyawa organik anu dihasilkeun pepelakan.
Inti sél

**Inti sél** atawa **nukleus** nyaéta organél nu kapanggih dina sél éukariotik. Organél ieu ngandung lolobana materi génétik sél jeung wangun molekul DNA liniér panjang nu nyieun kromosom babarengan kalayan rupa-rupa jenis protéin. Gen di jero kromosom-kromosom ieu nu nyieun genom inti sél.

Fungsi utama nukleus nyaéta pikeun ngajaga integritas gen-gen kasebut sarta ngadalikeun aktivitas sél kalayan ngokolakeun éksprési gén. Sajaba ti éta, nukleus ogé boga fungsi pikeun mengorganisasikan gen waktu lumangsung pembelahan sél, mroduksi mRNA pikeun mengkodekan protein, minangka tempat sintesis ribosom, tempat lumangsungna réplikasi sarta transkripsi ti DNA, sarta mengatur iraha sarta di mana éksprési gen kudu dimimitian, dijalankeun, sarta dipungkas.
Katimus

**Katimus** nyaéta kadaharan has ti Jawa Kulon (sabudeureun tatar Sunda). Katimus dijieun tina parudan sampeu dicampur jeung gula beureum, naha rék gula kawung atawa gula kalapa anu diwangun paranjang, dibungkus ku daun cau. Ngasakanana nyaéta diseupan nepikeun ka geunyal, cirining yén éta katimus téh geus asak. Ieu kadaharan leuwih ngeunah lamun ngadaharna dibaturan ku bajigur. Biasana ieu kadaharan téh disuguhkeun dina acara tahlilan, muludan, jeung sajabana.

## Tempo ogé 
* Comro
* Misro
* Papais
* Dodongkal
* Bajigur

## Dicatat tina
Bajigur

**Bajigur** nyaéta kaleueutan has ti Jawa Kulon, nyaéta di sabudereun tatar Sunda. Bajigur dijieun tina parudan kalapa atawa disebut Cipati anu digulaan, naha rék gula kawung, gula kalapa atawa gula tiwu. Mun hayang haneut mah sok ditambahan jahé. Ngasakanana nyaéta taheur nepika gagolak/ngagolotrok, cirining éta Bajigur téh geus asak. Kaleueutan ieu leuwih ngeunah lamun ngadaharna dibaturan ku Katimus, Papais, Pancong, Gegetuk, jeung réa kadaharan lainna. Biasa kaleueutann ieu ngeunah diinumna dina usum hujan.

## Tempo ogé 
* Comro
* Misro
* Papais
* Dodongkal
* Bajigur
* Gegetuk
* Pancong

## Dicutat tina
Dodongkal

**Dodongkal** atawa **Awug** nyaéta kadaharan has ti Jawa Kulon, nyaéta di sabudereun tatar Sunda. Dodongkal dijieun tina tipung béas dicampur gula beureum, naha rék gula kawung atawa gula kalapa. Ngasakanana nyaéta diseupan, mun geus terus dipotongan pasagi, dipurulukan ku kalapa meunang marud jeung wadahna ku daun cau. Kadaharan ieu leuwih ngeunah lamun didaharna isuk-isuk. Biasa kadaharan ieu disuguhkeun dina acara tahlilan, muludan, jeung sajabana.

## Tempo ogé 
* Comro
* Misro
* Papais
* Dodongkal
* Bajigur
Ribosom

**Ribosom** nyaéta organél leutik sarta mundel dina sél nu boga fungsi minangka tempat sintésis protéin. Ribosom berdiaméter kira-kira 20&nbsp;nm sarta diwangun luhur 65% RNA ribosom (rRNA) sarta 35% protéin ribosom (disebut Ribonukléoprotein atawa RNP). Organel ieu menarjamahkeun mRNA pikeun nyieun rantai polipéptida (nyaéta protéin) ngagunakeun asam amino anu dibawa ku tRNA dina prosés translasi. Di jero sél, ribosom tersuspénsi di jero sitosol atawa terikat dina rétikulum éndoplasma garihal, atawa dina mémbran inti sél.
Carulang

**Carulang** (***Eleusine indica***) nyaéta jukut leutik taunan nu sumebar di wewengkon haneut di sakuliah dunya nepi ka kira 50 darajat garis lintang, kaasup spésiés invasif.

Ieu spésiés milampah fotosintésis C4, ku kituna bisa hirup dina hawa anu panas. najan disebut taunan, ieu jukut bisa tetep hirup leuwih lila di wewengkon anu teu katarajang salju.

## Dicutat tina
## Tumbu kaluar 
*Jepson Manual Treatment
*USDA Plants Profile: *Eleusine indica* 
*Grass Manual Treatment
*Photo gallery
*weedipedia.net
Élmu Falak

**Élmu Falak** téh sahiji élmu nu ulikannana ngeunaan bumi (mayapada), langit jeung saeusina. Kecap Élmu Falak asalna tina basa Arab (العلم الفلك, ''al-'ilm al-falak*) nu hartina élmu ngeunaan *garis edar* jirim langit. Dina basa Indonesia disebutna *Ilmu Falak*, sareng dina basa Inggris disebutna téh *Astronomy''.

## Tempo ogé 
* Astronomi
Paris

ka|200px|jmpl|Peta lokasi Paris
**Paris** nyaéta puseur dayeuh Perancis sakaligus dayeuh pangbadagna di nagara kasebut. Dayeuh ieu perenahna di tepi walungan Seine di bagian kalér Perancis, di tengah wewengkon (*region*) Île-de-France. Wates administratif dayeuh Paris henteu robah saprak 1860, sarta dicicingan ku 2.167.994 jiwa (taun 2006). Wewengkon urban Paris dicicingan ku kira-kira 9.93 yuta jiwa (taun 2005), sedengkeun wewengkon metropolitan Paris dicicingan ku ampir 12 yuta jiwa. Paris ku kituna mangrupa salasahiji wewengkon metropolitan pangmundelna di Éropa.

Paris geus jadi dayeuh penting anu dicicingan salila leuwih ti dua milenium, sarta ayeuna nyaéta salah sahiji puseur bisnis sarta budaya kahot di dunya, sarta pangaruhna dina hal pulitik, atikan, hiburan, média, fashion, sains sarta seni geus nyieunana jadi minangka salah sahiji dayeuh anu pangbadagna di dunya. Wewengkon Île-de-France mibanda 36 pausahaan anu asup dina Fortune Global 500. Paris ogé jadi tempat ti organisasi internasional kawas UNESCO, OECD, ICC sarta Paris Club.

Paris nyaéta mangrupa dayeuh tujuan pariwisata pangpopulérna di dunya, kalayan 30 juta nu datang deungeun pér warsih. Aya sajumlah tempat kaceluk di ditu, antara séjén Menara Eiffel anu pohara kaceluk di dunya.

Tour Eiffel, École militaire, Champ-de-Mars, Palais de Chaillot, La Défense - 03.jpg|Menara Eiffel di tengah wewengkon bisnis La Défense di dayeuh Paris
Paris-Notre Dame-112-Westfassade-2017-gje.jpg|Notre Dame
Paris-Arc de Triomphe-102-2017-gje.jpg|Arc de Triomphe
Paris-Place Dauphine-110-Cafe-2017-gje.jpg|Place Dauphine
Paris-Eglise du Val-de-Grace-118-2017-gje.jpg|Val-de-Grace
Paris-Palais du Luxembourg-118-2017-gje.jpg|Palais du Luxembourg
Paris-Rue Mouffetard-140-Metzgerei-2017-gje.jpg|Marché à la Rue Mouffetard
Paris-von Montmartre-150-p18-2017-gje.jpg|Vue depuis Montmartre

## Tumbu kaluar 
* Loka ramat rasmi Paris 
* Loka ramat pariwisata Paris
* loka ramat pariwisata Ile-de-France 

## Rujukan
Poé Basa Ibu Internasional

[thumb|right|250px|[Shaheed Minar, atawa monumen martir, anu aya di Kampus Universitas Dhaka, Bangladesh, miéling pangurbanan basa Bangla dina 21 Februari 1952]]
21 Pébruari dinyatakeun minangka Poé Basa Ibu Internasional ku UNESCO dina tanggal 17 Nopémber 1999.

Poé Basa Ibu Internasional asalna ti pangakuan internasional ka Poé Gerakan Basa anu dirayakeun di Bangladésh.

## Tumbu luar 
* UNESCO homepage for International Mother Language Day 
* Video Clip by Machizo Multimedia on 21 February: Spot 2008 
* UN Information Resources
* Official related page from Bangladesh 
* UNESCO Education (includes links to information on past IMLD observances)
* Special Supplement on International Mother Language Day by Bangladesh Embassy in the Netherlands
Madagaskar

**Républik Madagaskar** nyaéta hiji nagara pulo di Samudra Hindia, ucul basisir wétan Afrika. Pulo Madagaskar nyaéta pulo pangbadagna kaopat di dunya. Sajaba pulo utama, sawatara pulo leutik di sakurilingna ogé jadi klaim republik ieu, nyaéta Pulo Juan de Nova, Pulo Europa, Kapuloan Glorioso, Pulo Tromelin, sarta Bassas da India. Sanajan sacara géografis padeukeut jeung Afrika, sajarah géologi, biologi, sarta démografi Madagaskar béda jeung wewengkon daratan utama buana éta.

Umumna arkéolog mercayaan Madagaskar mimiti dicicingan kira-kira antara 300 SM sarta 500 M ku bangsa Austronesia anu anjog jeung parahu cadik ti Kalimantan sarta Sulawesi di kapuloan Indonésia. Geura-giru sanggeus éta, bangsa Bantu dina Afrika datang ngaliwatan Selat Mozambik, tuluy nu nyicingan pulo éta mimitian galo. Saterusna bangsa Arab sarta bangsa Afrika Wétan séjénna beuki nambahan galona penduduk. Madagaskar diparéntah ku karajaan lokal Merina di abad ka-19 sarta mangrupa bagian ti jajahan kolonial Perancis antara 1890-1960, sarta saprak waktu éta Républik Madagaskar jadi nagara anu indepénden.

Républik ieu tiheula dingaranan **Malagasi**, sawaktu merdika ti Perancis dina taun1960. Alatan hubungan anu beuki goréng kalayan urut pangjajahna, ngaranna saterusna digantian jadi Madagaskar. Ngaran Malagasi masih dipaké pikeun nyebutkeun basa sarta bangsana.

## Rujukan
Indéks Pangwangunan Manusa

**Indéks Pangwangunan Manusa** (IPM) (basa Inggris: *Human Development Index* (HDI)) nyaéta indéks pikeun ngukur pabanding harepan hirup, melek hurup, atikan, sarta standar hirup pikeun kabéh nagara sakumna dunya. IPM dipaké pikeun misahkeun naha hiji nagara geus jadi nagara maju, nagara ngembang, atawa masih nagara tacan ngembang, sarta ogé pikeun ngukur pangaruh ti kawijakan ékonomi ka kualitas hirup.

## Rujukan
Bakauheni

300px|thumb|Palabuan Bakauheni
**Bakauheni** nyaéta hiji kota palabuan nu aya di propinsi Lampung, perenahna di tungtung kidul Pulo Sumatera. Minangka hiji kota nu aya di tungtung kidul Jalan Raya Lintas Sumatera, palabuan Bakauheni ngahubungkeun Sumatera jeung Jawa via perhubungan laut.

Mangratus-ratus perjalanan féri kalayan 24 kapal féri ti sababaraha operator balayar di Selat Sunda nu ngahubungkeun Bakauheni jeung Merak di Propinsi Banten, Pulo Jawa. Féri-féri ieu utamana ngaladénan jasa nyabrangkeun angkutan darat saperti beus-beus panumpang antar kota antar propinsi, treuk-treuk barang katut mobil pribadi.

Rata-rata lilana perjalanan nu diperlukeun antara Bakauheni - Merak atawa sabalikna maké féri nyaéta kurang leuwih 2 jam.
Casey Stoner

thumb|Casey Stoner
**Casey Stoner** (babar di Southport, Queensland, Australia kaping 16 Oktober 1985) mangrupa saorang tukang balap motor MotoGP asal Australia. Ayeuna anjeunna ngagabung sareng tim Repsol Honda babarengan Daniel Pedrosa jeung Andrea Dovizioso.

Stoner ngamimitian debut MotoGP-na di taun 2006 sareng tim LCR Honda. Taun 2007 anjeunna ngalih ka tim Ducati Marlboro dan langsung janten jawara dunya di taun mimitina sareng Ducati. Stoner bertahan di Ducati salami tilu taun sampai ahir 2010. Mimiti musim 2011 anjeunna ngalih deui ka Honda tepatna ka tim pabrik Repsol Honda.

## Tumbu kaluar
*  Situs resmi Casey Stoner
*  Profil Casey Stoner  dalam situs MotoGP
Ortografi

**Ortografi** (basa Yunani: *ὀρθός orthós "bener"; γράφειν gráphein "nulis"*) nyaéta sistem éjahan hiji basa atawa gambaran sada basa anu mangrupa tulisan atawa lambang. Ortografi antara séjén ngawengku masalah éjahan, kapitalisasi, pemenggalan kecap, sarta tanda baca. Ortografi memerikan himpunan anu dipaké simbol (grafem sarta diakritik) sarta aturan penulisan simbol-simbol kasebut.
Papais

**Papais atawa** nu ilahar dipiwanoh **Nagasari** nyaéta kadaharan has nu asalna ti Indramayu, Jawa Kulon. Kadaharan ieu dijieunna tina tipung béas. Papais aya nu asin jeung aya ogé nu semu amis. Papais asin mah biasana tara aya eusian, tapi papais semu amis mah biasana eusina cau, biasana mah cau nangka atawa cau séjénna gé sok dipaké. Tuluy ditapélan daun pandan saeutik ditengahna, nu ngajadikeun seungit kana papaisna. Papais amis jiga kieu, sering disebut ogé nagasari.

Papais sok disuguhkeun dina acara-acara raraméan, kayaning hajat ngawinkeun, Nyunatan, Tahlilan, Muludan, Rajaban, jeung sajabana. Tapi sok aya ogé anu jualan kadaharan ieu dipasar, umumna mah nu sok masih kénéh nyieun papais téh ayana di pilemburan.

## Sajarah 
Papais mangrupa kadaharan has ti Indramayu, Jawa Kulon. Mimiti ayana, cenah ma ku sabab Indramayu téh mangrupa daérah nu ngahasilkeun béas panglobana di Jawa Kulon. ku sabab loba béas, masarakat popolah supaya béas lain ngan saukur pikeun dijieun sangu tapi ogé jadi kadaharan séjénna, ku kituna, béas ditutu jadi tipung nu mana jadi bahan utama pikeun nyieun papais, tuluy digalokeun jeung cipati sarta dibungkus maké daun cau tuluy diseupan.

## Tinggali ogé 
* Bugis

## Rujukan
Batavia

**Batavia** nyaéta ngaran anu dibikeun ku urang Walanda dina koloni dagang anu ayeuna tumuwuh jadi Jakarta.
Jorge Lorenzo

**Jorge Lorenzo Guerrero** (babar di Palma de Mallorca, Spanyol kaping 4 Mei 1987) mangrupa saorang tukang balap motor MotoGP asal Spanyol. Ayeuna anjeunna ngagabung sareng tim Yamaha Racing babarengan Ben Spies

Lorenzo mangrupa tilas jawara dunya kelas 250cc taun 2006-07. Lorenzo ngamimitian debut MotoGP-na di taun 2008 sareng tim Yamaha. Anjeunna janten rekan satim Valentino Rossi. Taun 2010 anjeunna janten jawara dunya MotoGP.

## Tumbu kaluar
* lorenzo99.com  – Official website
Valery Leontiev

**Valery Yakovlevich Léontiev** (babar 19 Maret 1949) nyaéta saurang penyanyi pop ti Rusia.

## Tumbu luar 
* Valery Leontiev Official Web Site
* Valery Leontiev di IMDb
Hérbivora

thumb|Simeut, Conto Sato Herbivora ti Bangsa Insekta
**Hérbivora** dina istilah latén, nyaéta "Hérba" anu hartina "tutuwuhan jujukutan" jeung "Vorare" nu hartina "dahar". Harti hérbivora nyaéta hiji golongan satu tukang ngadahar tutuwuhan hungkul.  Salah sahiji adaptasi fisik utama nyaéta désain anu unik tina sirah hérbivora, kaasup panon, ceuli, jeung huntu.

Lolobana hérbivora boga panon nu aya dina sisi huluna. Adaptasi ieu ngamungkinkeun hérbivora boga widang anu leuwih lega keur titingalian. Ku sabab panempatan panon éta, sato ieu bisa ningali ampir sakabéh jalan sakuliah awakna bari teu kudu ngagerakkeun sirahna. Naha Sato-sato ieu Hayang boga widang anu leuwih lega sakurilingeunana? Loba sato herbivora anu mangrupa mangsa keur karnivora (sato dahar daging) jeung adaptasi visual maranéhna ngamungkinkeun pikeun ningali predator saméméh diserang.

ku sabab peranna dina ranté dahareun (runtuyan saha anu Dahar jeung didahar dina lingkungan), hérbivora ogé boga Ceuli anu geus dirancang pikeun nyingkahan predasi. Loba Ceuli hérbivora ukurana badag, nu bakal naékkeun volume sora anu didaréngé jeung ngamungkinkeun hérbivora pikeun ngadéngé volume anu leutik ti préadator lamun ngadeukeutan.

Huntu hérbivora ogé dirancang husus pikeun pola dahar tutuwuhan. Sanajan sakabéh karnivora miboga huntu séri jeung sihung pikeun nyoékkeun jeung motongkeun, Ngan sababaraha hérbivora, saperti kelenci jeung séro, anu miboga huntu kos kitu. Hérbivora anu mibanda jinis huntu gerham anu Diperlukeun pikeun dahar tutuwuhan teuas jeung tatangkalan jeung teu perlu huntu seukeut pikeun mantuan maranéhanana motong tutuwuhan. Lolobana hérbivora teu boga huntu séri jeung sihung sabab hérbivora maké biwir maranéhna pikeun nyoékkeun Bahan tutuwuhan salaku gentina. Rata-rata baham hérbivora dipinuhan huntu gerham anu datar jeung buleud. Huntu ieu dirancang pikeun ngagiling bahan tutuwuhan jadi potongan leutik antukna hérbivora bisa leuwih gampang nyerna Bahan anu dikonsumsi ku maranéhanana.

## Adaptasi Kalakuan Hérbivora
Salian adaptasi fisik, sababaraha hérbivora ogé geus ngembangkeun adaptasi kalakuan pikeun ngaronjatkeun kalangsungan hirupna. Anu paling nonjol bédana antara kalakuan karnivora jeung hérbivora nyaéta kahirupan sosial maranéhanana. Karnivora condong lalampahan jeung Buru Nyorangan, sedebgkeun loba spésiés hérbivora lalampahan jeung dahar dina kelompok. Kalakuan sosial ieu ningkatkeun kalangsungan hirup lantaran satiap anggota kelompok bisa pada ninggali tonggongjeung bisa pada ngalindungan tina prédator.

## References
Paroki Santo Servatius Kampung Sawah

**Paroki Santo Servatius Kampung Sawah** atawa Gereja Kampung Sawah nyaéta téh jamaah Katolik nu aya di Kampung Sawah, Jakarta Timur. Jamaah ieu téh umurna geus saabad leuwih. Anggota jamaah ieu loba nu asalna tina suku Betawi.

## Tumbu Kaluar
* St. Servatius Kampung Sawah

## Rujukan
Jannah

**Jannah** (basa Arab: جنّة‎) nyaéta konsép surga dina ajaran agama Islam. Dina eskatologi Islam, sanggeus pati hiji jelema baris tetep di jero alam kubur (barzakh) nepi ka 'Poé Kebangkitan' (Yawm al-qiyāmah). Nurutkeun saréat Islam, perlakuan unggal individu di barzakh nyaéta lumaku luhur amal (gawéna) hiji jalma éta sorangan, saterusna jadi hiji gambaran dina alam baka.

## Etimologi
Kecap Jannah dina basa Arab mibanda harti "Kebon", mangka dina basa Qur'an hartosna "Kebon Surga".
G-Spot

**Gräfenberg Spot**, mindeng disebut **G-Spot**, nyaéta hiji daérah dina vagina nu gedéna saukuran kacang buncis Gräfenberg Spot ilaharna aya dina sainci tepikeun ka tilu inci (2.5 to 7.6&nbsp;cm) saluhureun pinding vagina béh hareup antara bukaan vagina jeung urétra

Sok sanajan G-Spot téh geus ditalungtik ti taun 1940-an, Wanoja ngalakukeun prosedur bedah palastik nu disebut nguatkeun G-Spot pikeun nambahan sensitivitasna.

## Tempo ogé
* Human female sexuality
* Human sexuality
* *The G Spot and Other Recent Discoveries About Human Sexuality* (book)

## Rujukan
## Tumbu kaluar
* About.com – Sexuality, "What is the G-Spot?", Cory Silverberg 
* About.com – How to Locate Your G Spot 
* The-Clitoris.com – Female Ejaculation, the Female Prostate, and The G-Spot
Alfabét Latin

**Hurup Latin** atawa **Hurup Latén** atawa **Hurup Romawi** nyaéta alfabét nu kahiji kalina dipaké ku urang Romawi nuliskeun basa Latin kira-kira abad ka 7 saméméh Masehi. Maranéhanana diajar nulis ti jalma-jalma Etruria. Sedengkeun urang Etruska diajar ti urang Yunani. Aksara Etruska mangrupa adaptasi ti abjad Yunani.

Dina ayeuna abjad Latin nyaéta hurup anu panglobana dipaké di dunya pikeun nuliskeun sagala rupa basa, kaasup basa Indonésia sarta basa Sunda.

Urang Romawi ngan merlukeun 23 hurup pikeun nulis basa Latin: 

* A B C D E F G H I K L M N O P Q R S T V X Y Z 

Urang Romawi ngan ngagunakeun hurup badag waé. Hurup leutik kakara ngembang poé ka hareupnakeun, ti wangun kursif tulisan leungeun. 

Hurup I sarta V, bisa dipaké minangka vokal sarta konsonan. Sedengkeun hurup K, X, Y sarta Z ngan dipaké pikeun nulis kecap-kecap pungutan ti basa Yunani.

Hurup C kamungkinan dilafazkan kawas dina basa Indonésia. Lafaz di poé ka hareupnakeun di mana C di hareup i sarta e dilafazkan minangka [s] sarta di hareup vokal séjénna minangka [k], kamungkinan badag henteu lumaku jaman baheula. Tapi aya ogé anu boga pamadegan yén C di kabéh perkara diucapkan minangka [k]. 

Hurup-hurup J, U sarta W ditambahkeun di poé ka hareupnakeun pikeun nuliskeun basa non-latin séjénna, utamana basa-basa Jermanik. J nyaéta hiji varian I, sarta dilafazkan kawas /y/ dina basa Indonésia. 

Sedengkeun hurup U nyaéta varian V, sarta W diwanohkeun minangka "v dobel" pikeun ngabédakeun sada /v/ sarta /w/ anu henteu relevan dina basa Latin.
Cangcarang

**Cangcarang** (***Megalaima armillaris***) nyaéta spésiés manuk ti famili Megalaimidae éndemik Indonésia. Habitat alamina mangrupa leuweung pasisian.

## Rujukan
* BirdLife International 2004.  Megalaima armillaris.   2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Diunduh 27 Juli 2007.
Wahyu Wibisana

**Wahyu Wibisana** () nyaéta panyajak Sunda jeung pangarang skénario ngarangkep sutradara. Nyuprih atikan di SR, OVVO (1950), Sakola Guru B (1952), KGA (1952), sarta cacap meunang gelar sarjana di IKIP Bandung (ayeuna UPI) taun 1981. Kalintang réa karyana dina wangun puisi anu saterusna disanggi ku Mang Koko (alm) jadi kawih abadi, saperti “Bulan Bandung Panineungan”, “Kembang Tanjung Panineungan”, “Reumis Beureum dina Eurih”, “Samoja”, "Gupay Pileuleuyan", jsté. Wahyu ogé loba nulis Gending Karesmén anu biasa disutradaraan ku manéhna dina pagelaran nu kolosal saperti "Mundinglaya Saba Langit" (Bandung, 1962), Inten Déwata (Garut, 1963), Galunggung Ngadeg Tumenggung (Tasikmalaya, 1964), jsté. Anu pangsuksésna nyaéta "Si Kabayan" taun 1966 anu laguna dikarang ku Mang Koko jeung pernah dipéntaskeun dina raraga ngaresmikeun Taman Ismail Marzuki (1969) di Jakarta. Sajaba ti jadi sastrawan, Wahyu kungsi ogé jadi guru, jurnalis, aktivis di sababaraha organisasi kasundaan. Anjeunna ogé salah sahiji panaratas Majalah Manglé di Bogor

## Karya 
*Dua Utusan (1956)
* Wangsit Siliwangi (1964)
* Tonggérét Banén (1967)
* Mundinglaya di Kusumah (1975)
* Geber-Geber Hihid Aing (1976),
* Tukang Asahan (1978),
* Urang Naon di Cinaon (Kumpulan Sajak-1992)
* Riring-Riring Ciawaking (Kumpulan Dangding, 1999)
* Anaking Jimat Awaking (Kumpulan Prosa Lirik, 2002)
*
*

## Rujukan
http://daluang.com/baca/isi/wahyu-wibisana
Cangéhgar

**Cangéhgar** (*Gallus varius*) atawa nyaéta manuk ukuran sedeng ti famili Phasianidae, hayam leuweung ti kapuloan Sunda. Kelir buluna dikromatik sacara séksual. Nu jalu katempo semu hideung mun ti kajauhan, padahal mun geus deukeut mah rada warna-warni. 
## Rujukan 
*  Database entry includes justification for why this species is of léast concern

## Tumbu kaluar 
*  BirdLife Species Factsheet
*  IUCN Red List
*  Émbaran jeung gambar cangéhgar
*  Émbaran ngeunaan cangéhgar
*  Captive breeding of Green Jungle Fowl (*Gallus varius*) in the TMII Bird Park
0 Maret

**0 Maret** nyaéta tanggal fiktif antara 28 Pébruari (29 Pébruari dina warsih kabisat) sarta tanggal 1 Maret. Formulasi ieu dipaké di sawatara pakakas beyé kawas Microsoft Excel minangka cara pikeun matak bisa panjang anu variatif ti bulan-bulan sarta warsih kabisat.

"0 Maret" sakapeung dipaké ku astronom minangka sinonim pikeun poé pamungkas Pébruari.

## Tempo ogé
* Januari
* Kalénder
* Wayah

## Référénsi
----

28 Pébruari - 29 Pébruari - 0 Maret - 1 Maret
0 Januari

**0 Januari** ngarujuk dina poé saméméh 1 Januari dina hiji éféméris taunan, anu mangrupa tabel peunteun tanggal anu mengaitkan maranéhanana jeung barang wiati. Tabel ieu nunda tanggal di taunsabot éféméris dipedar, sarta nyingkahan référénsi naon waé ti taunsaméméhna, sanajan poéna sarua kalayan 31 Désémber di taunsaméméhna. Ku cara anu sarua, pséudodat 0 Marét, dipaké dina aturan Kiamat, ngarujuk dina poé saméméh 1 Marét, netepkeunana di bulan Marét tanpa nyebutkeun yén tanggal éta ialah poé pamungkas Pébruari. 0 Januari lumangsung dina épos pikeun detik éféméris, "0 Januari 1900 dina pukul 12 wayah éférméris". 0 Januari 1900 (dina Wayah Beurang Greenwich) ogé mangrupa épos anu dipaké ku Newcomb's Tables of the Sun, anu jadi epos pikeun poé Dublin Julian.

Di Microsoft Excel, poé 0 dina format tanggal 1900 nyaéta 0 Januari 1900.

## Tempo ogé
* 30 Pébruari
* 31 Pébruari
* 0 Marét

## Catetan suku
Hendrik Kraemer

**Dr. Hendrik Kraemer** (lahirna 17 Mei 1888 di Amsterdam, maotna 11 Nopémber 1965 di Driebergen), anjeunna téh misiolog, ahli basa, sareng téolog ti Walanda. Kraemer téh boga ide keur ngabarkeun Injil keur urang nu agamana téh sanes Kristen. Kraemer tara diajar téologi formal nepi ka maotna. Kraemer kungsi datang ka Indonesia ti taun (1922-1937).

## Referensi
B

**B** nyaéta hurup kadua dina alfabét Latin. Dina basa Latin sarta basa séjén umumna (kaasup basa Indonésia), hurup ieu biasana melambangkan konsonan dwibibir, hususna foném [b], konsonan letup dwibibir bersuara.

## Sajarah 
‹B› asalna ti hiji piktogram denah hiji imah dina aksara hiéroglif Mesir atawa aksara Proto-sinaitik. Kira-kira taun1050 SM, hurup éta dimekarkeun dina abjad Fénisia jadi wangun linéar sarta ngaranna beth.

## Pamakéan 
Dina lolobana basa anu maké alfabét Latin, hurup B nandakeun konsonan letup dwibibir bersuara (/b/). Dina basa Éstonia, Islandia, sarta ogé transkripsi basa Tionghoa, B henteu bersuara, tapi masih dibédakeun ti hurup P, anu dipanjangkan jadi /pp/ dina basa Éstonia, sarta dihembuskan ogé jadi /pʰ/ dina basa Tionghoa sarta Islandia. Dina basa Fiji, B dipranasalisasi jadi /mb/, samentara dina basa Zulu sarta basa Xhosa jadi konsonan letup-balik /ɓ/, berbanding dwihuruf Bh anu melambangkan /b/.

Basa Finlandia ngan maké hurup b pikeun kecap pinjaman.

Dina hurup IPA sarta X-SAMPA, hurup /b/ nandakeun konsonan letup dwibibir bersuara. Ayana wangun variasi hurup b anu nandakeun konsonan dwibir patula-patali, kawas konsonan letup-balik dwibibir bersuara sarta konsonan getar dwibibir. Dina X-SAMPA, hurup badag B nandakeun konsonan desis dwibibir bersuara.

Hurup B ogé dipaké minangka not musik.

## Kode komputasi 
## Tempo ogé 
* Beta (huruf Yunani)
* В: Ve (huruf Sirilik)
* Ɓ
D

**D** nyaéta hurup kaopat dina alfabét Latin. Dina basa Indonésia disebut **de** (dibaca [ˈde]), sedengkeun dina basa Inggris sarta Malayu disebut **dee** (dibaca [ˈdiː]). Dina basa Latin sarta basa Indonésia, hurup ieu melambangkan foném /d/, konsonan letup rongga-gigi bersuara.

## Sajarah
Hurup Semitik Dâlet kamungkinan badag ngembang ti logogram anu bermakna "lauk" atawa "panto". Aya sagala rupa hiéroglif Mesir anu meureun mengilhaminya. Dina basa Semitik, Yunani Kuna, sarta Latin, hurup ieu melambangkan konsonan /d/; dina hurup Étruska ogé hurup ieu séolah-olah henteu diperlukeun, tapi masih dilestarikan (tempo hurup B). Hurup Yunani anu sarimbag kalayanana nyaéta: Δ (badag) atawa δ (kecil) (Delta).

Wangun hurup leutik "d", anu diwangun ti hiji lekukan sarta hiji gurat vértikal anu luhur, ngembang ti parobahan variatif dina wangun hurup badag "D". Dina penulisan dina jaman baheula nyaéta hiji kelaziman pikeun mitembeyan lekukan dina kénca gurat vértikal, ku kituna ngahasilkeun hiji sérif di luhur lekukan éta. Sérif ieu disambung manakala bagian séjén hurup ieu dikurangi, ngahasilkeun hiji tangkai bersudut sarta lengkungan. Saterusna tangkai bersudut ieu robah jadi tangkai vértikal.

## Pamakéan
Dina lolobana basa anu maké alfabét Latin, hurup *d* melambangkan sada /d/, tapi dina alfabét basa Vietnam, hurup ieu dibaca /z/ di kalér sarta /j/ (kawas "y" dina "enya") di kidul.

Dina basa Jerman, hurup *d* berbunyi /d/ (konsonan letup rongga-gigi bersuara), tapi robah jadi /t/ (konsonan letup rongga-gigi teu bersuara) lamun di ahir kecap.

Dina basa Fiji, hurup ieu melambangkan konsonan hambat pranasal /nd/.

Dina sawatara basa anu mana konsonan hambat teu bersuara tanpa hembusan berlawanan kalayan konsonan hambat teu bersuara berhembusan, *d* melambangkan /t/ tanpa hembusan, samentara *t* ogé berbunyi /tʰ/ berhembusan. Conto-conto basa ngeunaan ngawengku basa Islandia, basa Gaélik Scot, basa Navajo, sarta alih aksara pinyin pikeun basa Mandarin.

Dina angka Romawi, D mibanda peunteun 500, asalna ti satengah ↀ (bernilai 1000; tapi di poé ka hareupnakeun, M dipaké minangka lambang 1000), ku kituna D hartosna 500.

## Kode komputasi
## Tempo ogé
## Lihat pula 
* Δ, δ (Delta)
F

**F** nyaéta hurup Latin ke-6. Ngaranna dina basa Inggris, Indonésia, sarta Malayu nyaéta ef, dibaca [ɛf]. Hurup ieu mindeng dipaké pikeun menandai sada konsonan desis bibir-gigi nirsuara.

## Sajarah
Asal-usul hurup F dimimitian ti hurup Semitik vâv anu melambangkan sada /v/, sarta kamungkinan mulanya ngagambarkeun "kait" atawa "gada". Hurup vâv meureun ogé kabentuk dumasar hiji hiéroglif Mesir, anu ngagambarkeun "gada": 
T3

Wangun hurup Fénisia waw diserep ka dina hurup Yunani minangka hurup vokal, upsilon (anu nyarupaan turunanana, hurup Y, tapi ogé jadi karuhun hurup-hurup U, V, sarta W); sarta ogé dina hiji wangun séjén, nyaéta hurup konsonan digamma anu nyarupaan hurup F Romawi, tapi diucapkan /w/ kawas dina basa Fénisia. Saterusna, foném /w/ kasebut péang ti basa Yunani, tuluy fungsi digamma minangka angka waé.

Dina basa Étruska, F ogé diucapkan /w/. Dina pamustunganana urang Étruska mengemukakan hiji inovasi nyaéta ngagunakeun dwihuruf FH pikeun sada /f/, sarta hurup F ngawakilan foném /f/ waktu urang Romawi nyerepanana (alatan maranéhanana geus meminjam hurup U ti hurup Yunani upsilon pikeun sada /w/). Hurup phi (Φ φ) ogé madanan sada /f/ dina basa Yunani. 

Hurup leutik *f* henteu kaci diidentikkan jeung hurup *ſ*, nyaéta *s panjang* anu dipaké dina jaman baheula. Contona, "sinfulness" ditulis "ſinfulneſs" lamun maké hurup *s panjang*. Pamakéan hurup *s panjang* memudar nyanghareupan ahir abad ka-19, kamungkinan pikeun nyingkahan kekeliruan jeung hurup *f*.

## Kode komputasi
E

**E** nyaéta hurup Latin anu kalima. Dina basa Inggris, ngaranna dibaca [iː]. Hurup E panglobana dipaké dina basa Inggris. Hurup ieu biasana melambangkan sada vokal teu buleud hareup ampir katutup. 

## Sajarah
**E** ditampa ti hurup Yunani *epsilon* anu kira-kira idéntik bentukna (Ε, ε) sarta fungsinya. Nurutkeun étimologi, hurup hê Semitik kamungkinan melambangkan wangun manusa anu bersembahyang atawa bersorak (hillul, 'kegembiraan'), sarta ogé meureun dumasar hiji hiéroglif Mesir anu sarupa bentukna tapi béda sada sarta pamakéanana. Dina abjad Semitik, hurup ieu ngawakilan sada /h/ (sarta /e/ dina kecap deungeun), dina basa Yunani hê jadi Εψιλον (Epsilon) anu ngawakilan sada /e/. Jalma-jalma Étruska sarta Romawi Kuna ogé ngagunakeun hurup ieu sakitu, mangka munculah hurup Romawi "E". Sanajan basa Inggris pertengahan ngagunakeun E minangka lambang sada /e/ panjang sarta pondok, ku sabab Peralihan Vokal Gegedéan, pamakéanana dina basa Inggris rada béda. Sada /eː/ (dina "me" atawa "bee") jadi /iː/, samentara /e/ pondok (kawas *bed*) tahan minangka vokal madya. 

## Pamakéan
Kawas hurup vokal Latin séjénna, ‹e› mecenghul jeung peunteun sada anu panjang sarta pondok. Dina mulanya béda perenahna dina panjangna vokal, tapi saterusna ‹e› pondok ngawakilan vokal /ɛ/. Dina basa séjénna anu ngagunakeun ‹e›, hurup éta ngawakilan peunteun sada anu berbeda-beda, kadangkala jeung tanda aksen pikeun negeskeun béda pelafalan (‹e ê é é ë ē ĕ ě ẽ ė ẹ ę ẻ›).

Dwihuruf kalayan ‹e› mindeng kapanggih dina sagala rupa basa pikeun melambangkan diftong sarta monoftong, kawas ‹ea› atawa ‹ee› pikeun /iː/ atawa /eɪ/ dina basa Inggris; ‹ei› pikeun /aɪ/ dina basa Jerman; sarta ‹eu› pikeun /ø/ dina basa Perancis, /ɔɪ/ dina basa Jerman, /ɯ/ dina basa Koréa, /ɤ/ dina basa Sunda. 

Dina élmu pasti kawas fisika sarta kimia, hurup E dipaké pikeun melambangkan tanaga (*energy*), utamana dina rumus "E=mc2" 

## Kode komputasi
## Catetan suku