Folklor

thumb|240px|right|Ilustrasi legenda Sangkuriang nu kaasup kana foklor lisan
**Folklor** nyaéta adat istiadat tradisional jeung carita ra’yat nu diwariskeun sacara turun-tumurun tapi heunteu dibukukeun; élmu adat istiadat tradisional jeung carita rahayat anu henteu dibukukeun. Sacara étimologi folklor asalna tina kecap *folk* jeung *lore*. 
Numutkeun Danandjaja foklor nyaéta sakelompok jalma nu miboga ciri-ciri fisik, sosial, jeung kabudayaan nepi ka bisa dibédakeun ti kelompok-kelompok lianna. 
Numutkeun Soeryawan, folklor nyaéta wangun kasenian nu lahir ti masarakat tur sumebar di masarakat. Ciri tina ieu seni budaya mangrupa ébréhan pangalaman manusa nu has dina wangunna éstétis-atistis. 
Dina éta majalah Thoms nyieun istilah folklor pikeun kasopanan Inggris, tahayul, balada, jeung ngeunaan hal-hal dina mangsa katukang nu saméméhna disebut *antiquities*, *popular antiquities*, atawa *popular literature*.  Numutkeun Danandjaja 1997, ciri-ciri utama folklor nyaéta:
# Sumebarna ngaliwatan lisan. 
# Sipatna anonim nyaéta ngaran nu nyiptakeunana teu dipikanyaho ku masarakatna. Biasana tokoh dina ieu carita nyaéta déwa-déwi. Rusyana nétélakeun yén dina sastra Sunda, dongéng bisa dipasing-pasing jadi: 
Dina foklor Sunda aya dua wangun puisi Sunda nu bisa disebut arkais nyaéta ajimantra jeung carita pantun. 
Salian ti éta basa rayat di tatar Sunda ogé disebut basa wewengkon, misalna waé basa wewengkon Bogor (topo, sodét, pelanding, jeung sajabana), basa wewengkon Kuningan (ula, téoh, menit, agéh, jeung sajaban), basa wewengkon Banten (cawéné, kotok, dia, jeung sajabana) sarta basa-basa wewengkon lianna.  Contona nyaéta kakawihan urang lembur (tokécang, eundeuk-eundeukan, ayang-ayagung, prang-pring, bulantok, cing cangkeling, jeung sajabana), kawih gondang, kawih calung, lagu-lagu celempungan, lagu panyawer, lagu pangjampé, jeung sajabana.

### Folklor satengah lisan (partly verbal folklore)
thumb|240px|right|Jaipongan nu kaasup kana folklor satengah lisan
* Kapercayaan jeung tahayul.
* Kaulinan saperti: ucing sumput, pris-prisan, éngklé-éngkléan, sondah, sapintrong, congklak, damdaman, kasti, langlayangan, papanggalan, luncat galah, kukudaan, jeung sajabana.
* Drama rahayat saperti: wayang golék, sandiwara, réog, calung, longsér, banjét, ubrug, jeung sajabana.
* Seni tari saperti: tari tayub, tari keurseus, tari ronggéng gunung, tari topéng, jeung sajabana.
* Adat atawa tradisi. Contona waé saperti tradisi upacara melak paré, tradisi nalika hamil jeung ngalahirkeun, tradisi jatukrami, tradisi nyunatan, tradisi ruatan, tradisi kapapaténan jeung sajabana.
* Pésta rahayat saperti kawaluan Baduy, ngalaksa di Rancakalong jeung Baduy, séba laut di basisir laut kidul, kawin tebu di Majaléngka, sérén taun di Ciptarasa jeung Baduy, mubur sura di Rancakalong jeung sajabana.

### Folklor lain lisan (*nonverbal folklore*)
Folklor lain lisan bisa dipasing-pasing jadi dua bagéan nyaéta folklor materil jeung folklor lain materil. 
#### Folklor materil
thumb|200px|left|kendang nu kaasup kana folklor lain lisan materil
* Arsitektur rayat saperti wangun suhunan julang ngapak, tagog anjing, sontog, duduk jandéla, jeung sajabana.
* Seni kerajinan tangan saperti: seni batik, anyaman, patung, ukiran, jeung sajabana.
* Pakéan jeung perhiasan saperti: kabaya, baju kamprét, totopong, bendo, pendok, giwang, panitih, kongkorong, génggé, siger, mahkuta, kelom geulis, payung, jeung sajabana.
* Rupa-rupa ubar saperti jajamu, dangdaunnan, bungbuahan, geutah, jampé jeung sajabana.
* Kadaharan jeung inum-inuman saperti: awug, tumpeng, puncakmanik, dupi, lontong, kupat, angléng, wajit, dodol, kolontong, opak, ranginang, ulén, liwet, kuéh cuhcur, surabi, bakakak, dadar gulung, aliagrem, lahang, wedang, bajigur, bandrék, jeung sajabana.
* Waditra saperti: kacapi, suling, angklung, calung, dogdog, kendang, gambang, rebab, celempung, terebang, tarompet, jeung sajabana.
* Pakakas, parabot, jeung pakarang saperti nyiru, dingkul, ayakan, sirib, dulang, pacul, parang, wuluku, garu, caplakan, koréd, congrang, patik, dekol, balincong, bedog, péso raut, péso rajang, arit, tombak, paser, katepél, sumpit, badi, keris, jeung sajabana.

#### Folklor lain materil
* Basa isarat (*gesture*) saperti héot, ngacungkeun jempol, ngiceupan, unggeuk, gideug, jeung sajabana.
* Laras musik saperti laras saléndro, laras pélog, laras degungan, laras madenda, jeung sajabana.

## Referensi