Wiendmäälne

Ne **Wiendmäälne** (dt. *Windmühle*, wfr. *wynmûne*) is ne Määlne, ju ju Bewäägengsenergie fon ju Luft (Wiend) uumesät in Rotations-Energie fon do Juuken, ju der dan nutselk anwoand wäide kon, toun Biespiel foar dät Määlnjen fon Koarel, dät Pumpjen fon Woater un däälich uk foar ju Ferwondelenge tou elektriske Energie in Wiendkraftanloagen. 

## Määlnen in Seelterlound
* 1 Ap de *Häidenje* noudelk fon Utände hääbe Woatermäälnen steen (Blokmäälnen), doo dät Woater häärutpumpten.
* 2 Ap *Froidentoal* bie de Bieuwelte waas ne Meente-Määlne (Woatermäälne).
* 3 Dät Unnerstuk fon ju Utändjer Määlne stoant noch *ap de Bäirch*, aastelk fon t Täärp. Deer liech uk dät *Määlnboot*, foar do Kunden uut Baalenje.
* 4 In de *Leetse* bi Strukelje stoant ne Woatermäälne, man dät is n elektrisk Pumpwierk.
* 5 Bie *Krimpelke* in ne läige Steede ap Roomelster Iesk stuud ne Dampmäälne.
* 6 Ju Hollener Määlne uut 1900 ap *Bärrelge* stuud 1839 noch fuul wäästelker unner Wiltekomp un is deer oubaadend.
* 7 Ap *Läiwerkekomp* hieden do Skäddeler un Roomelster ne Määlne mädnunner.
* 8 Fluks noudaastelk fon Skäddel häd ne Määlne steen ap dän *Määlnbält* buppe dät Loundstuk *Määlnäkker*.
* 9 Deer in de *Knülke* stuud leeter ne Wiendmäälne fon Heinrich Janßen uut do 1920er-Jiere toun Holt soagjen. Ju is ätter 1955 oubreeken und truch n Elektromotor äärsät wuuden. Ap ju Steede stound nu n Woonhuus.
* 10 Ju Skäddeler Määlne uut 1870, wier nu dät Museum oane is, stoant däälich ap de *Tonge*.
(Doaten ätter Kramer 1994).

## Beskrieuwenge Koarelmäälne
Dät belukt sik ap do groote Määlnen fon Hollen (6) un Skäddel (10), dt. *Holländermühle*.. 

Die Wiend wäd fangd fon do *Juuken*. Bie hädden Wiend genöigje do *Stoarmbreede*, man uurs wäide do *Häkskeeden* beleeken mäd do *Saile*, do der mäd *Träkskienen* fäästsät wäide.
Do *Häkskeeden* fon two Juuken sunt befäästiged ap aan *Rouboolke*, die der eerste truch dän *Kop* fon ju *Oakse* stat is. Mäd twäin *Rouboolken* kricht me also dät ganse *Kjuus* fon do Juuken.

Ju *Oakse* troalt ap dän *Katsteen* ap dän *Wiendboolke*. Ap ju Oakse sit dät groote *Kamrääd*, dät mäd hiere Tuske dät *Bunkelrääd* ap dän in t Lood stoundende *Köönichsboolke* meenimt, die sik läiger troalt ap dät *Sluutholt*. Ap dän traalende Köönichsboolke sit dät *Stoarkenääst* un dät *Stiernrääd*, dät dät *Spinnelrääd* andrift, wiertruch uur dän *Spinnelboolke* die Steen in dän *Moalgong* meetroalt.

Ju Määlne is baud ap dät *Achtkant*, wier haager ju *Swichtställenge* mäd dät *Geländer* uumetou baud is. Ap ju Swichtställenge kon me dän Kop fon ju Määlne traale un ap ju Wiese do Juuken liek in dän Wiend sätte. Deertou winnelt me ne Kätte uum ju Oakse fon de *Kröihaspel* un moaket do bee Eenden fääst an dät Achtkant. Troalt me nu dän Haspel, dan lukt die *Stäit* dän ganse *Kop* loangsoam rund. Deertou is die Stäit mäd groote un litje *Sprüüte* un *Skoaren* strääwich an dän Kop befäästiged. 

Wan me ju Määlne gunge läite wol, mout me bie dän Stäit ju *Kätte* deelluuke un fäästsätte, deermäd die *Fangstok* uk deelgungt un so ju *Fange* aptilt, ju der bit sowied fääst uum dät groote Kamrääd liech.

Ap dän Köönichsboolke sit uk noch n Rääd mäd Noome *Stoarkenääst*, dät ju Oakse andrift, wiermäd do Säkke mäd Roage hoochleeken wäide konnen (ju *Laieräi*). Ätters wäide so uk doo Meelsäkke deellät, do der ap dän *Meelbeen* leegerd wäide konnen. [moor foulget]

## Fäkutdrukke
Träkschiene f., Rouboolke m., Juke m., Häkscheeden pl., Sturmbrääd n., Kop m., Kappe f., Kamrääd n., Fange f., Sprüüt m., groote Sprüüt m., litje Sprüüt m., Schoaren pl., Fangstok m., Katsteen m., Wiendboolke m., Kröiring m., Roue f., Köönichsboolke m., Stiernrääd n., Spinnelrääd n., Spinnelboolke m., Moalgong m., Bunkelrääd n., Schoaren pl., litje Schoaren pl., Stoarkenääst n., Slutholt n., Kätte f., Moalbeen m., Stäit m., Kröihaspel f., Geländer n., Swichtställenge f., Köönich m., Steenbääd n., Büülkiste f., Meelbeen m., Achtkant n.

## Sjuch uk
* Niedersächsische Mühlenstraße ap Wikipedia.de
* Wiendmäälnen in Düütsklound ap Wikipedia.de
* Wiendmäälnen in Wäästfräislound ap Wikipedia.fy
* Wiendmäälnen in do Niederlounde ap Wikipedia.nl
* Wiendmotoren in Wäästfräislound ap Wikipedia.nl
* 

## Ferbiendengen ätter buuten
* Wiendmäälnen in Aastfräislound un Läichsaksen
* Düütske Wiendmäälnen
* Museumstäärp Kloppenbuurich
* Fideos Kappenwiendmäälne in dät Museumstäärp

## Bielden

Hannover alte muehle 02.jpg|Ne oolde *Bokwiendmäälne* *(Stonnermäälne)* in Hannover
Zevenaar DeBuitenmolen 05.JPG|Ne *Toudenwiendmäälne (Toudenhollounder)* in Zevenaar/Niederlounde
Immerather Windmühle 2011 (cropped).jpg|Ne *Toudenwiendmäälne* in Immerath bie Erkelenz, ju Määlne wuude in 2018 ourieten, so as dät heele Täärp Immerath.
Flutter-Mühle-Moorsee.jpg|Ne litje *Fluttermäälne* (Woaterwiendmäälne)
Windmotor Herkules De Veenhoop 09c.JPG|N *Wiendmotor*  (Woaterwiendmäälne) uut 1921 in de Veenhoop, Wäästfräislound, moaked fon *Deutsche Windturbinen Werke, Dresden*
Huevener-Muehle.jpg|Ne *Woaterwiendmäälne* in Hüven (Oamselound)
Schiedam windmolen Nolet.jpg|*[[:nl:De Nolet|De Nolet]]*  in Schiedam/Niederlounde, ju hoochste Wiendmäälne in de Waareld (42 m) uut 2005, moaket elektrisken Stroom
Enercon E32 Windenergieanlage.jpg|*Wiendkraftanloagen* fon *[[:de:Enercon|Enercon]]* 


## Määlnen in dät [[Museumstäärp Kloppenbuurich]]

Bielde:Museumsdorf Cloppenburg Bockwindmühle.JPG|Bokwiendmäälne (Stonnermäälne), wäil uum 1638 apgjucht
Bielde:Cloppenburg Museumsdorf Kappenwindmühle.JPG|Kappenwiendmäälne (Galeriehollounder) uut dät Jier 1764
Bielde:Cloppenburg-museum.jpg|Kokerwiendmäälne uut dät Jier 1879
Bielde:Museumsdorf Cloppenburg Pferdegöpel.JPG|Hoangstegöäpel af Rosmäälne fon dän Hoaf Wehlbuurich uut 1868, ju lääste ärheeldene Rosmäälne in Läichsaksen 


## Signoalsproake fon do Juuken

Bielde:Pause1.gif|Fieräiwend
Bielde:Pause2.gif|Pedum
Bielde:Freude.gif|Frautenskiere
Bielde:Trauer.gif|Truurskiere