open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1965

----

17. -- 18. -- 19.
-- **[[20. Jierhunnert]]** --
21. -- 22. -- 23.
Jiere: 1962 - 1963 - 1964
- **1965** -
1966 - 1967 - 1968 -
----


## Foarfaale
* 15. Februoar: In Kanada wäd ju Ahornblääd-Flaage insteede fon ju foarige Kanadiske Red Ensign ienfierd.

## Tou Waareld keemen
* 6. Januoar: Christine Wachtel, düütkse Sportlerske (Licht-Athletik), Olympia-Medaillen-Winnerske
* 18. Februoar: Dr. Dre (*André Romell Young*), amerikoansken Rapper

* Patrick Conley, düütsk-amerikoansken Journalist un Medienhistoriker

## Stuurwen
* 4. Januoar: Thomas Stearns Eliot, US-amerikoansken Skrieuwer, Dichter un Kritiker
* 14. Januoar: Jeanette MacDonald, US-amerikoanske Skauspielerske un Sjungerske
* 27. August: Le Corbusier, swaitserisk-frantsöösken Baukunstler (* 1887)
1966

----

17. -- 18. -- 19.
-- **[[20. Jierhunnert]]** --
21. -- 22. -- 23.
Jiere: 1963 - 1964 - 1965
- **1966** -
1967 - 1968 - 1969 -
----


## Foarfaale
* 10. Januoar: In Taschkent be'eendje unner Fermiddelenge fon dän sowjetisken Ministerpräsident Alexei Nikolajewitsch Kossygin bie een Konferenz die indiske Premierminister Lal Bahadur Shastri un die pakistoanske Präsident Muhammed Ayub Khan dän Twäiden Indisk-Pakistoansken Kriech uum Kaschmir, mäd een fääregungende Akzeptanz fon ju *[[Line of Control]]*.
* 26. Moai: Dät foarige Britisk-Guayana wäd uunouhongich fon't fereende Köönichriek. Die Stoat Guyana äntstoant.
* 30 November: Dät Ailound Barbados, toufoarne een britiske Kolonie, wäd aan uunouhongigen Stoat binne dän Commonwealth.

## Tou Waareld keemen
* 11. Januoar: Kim Coles, US-amerikoanske Skauspielerske un Komikerske
* 28. Januoar: Andrea Berg, düütske Sjungerske
* 7. August: Jimmy Wales, aan fon do Begruundere fon Wikipedia.
* 9. Oktober: David Cameron, britisken Politiker, Premierminister un Ouoardenden fon't House of Commons

## Stuurwen
* 11. Januoar: Alberto Giacometti, Swaitser Bieldehauer, Moaler un Grafiker
1967

----

17. -- 18. -- 19.
-- **[[20. Jierhunnert]]** --
21. -- 22. -- 23.
Jiere: 1964 - 1965 - 1966
- **1967** -
1968 - 1969 - 1970 -
----


## Foarfaale
* 14. Februoar: Die Ferdraach fon Tlatelolco ferkloort ju Karibik un Latienamerikoa tou een Rebät fräi fon Atomwoapen. As läästen Stoat unnerskrift Kuba in 2002 dät Oukuumen.
* 6. Juli: Nigerioanske Troppen tringe in Biafra ien un beginne aan Kriech, die bolde tjo Jiere duurje un (uk truch een Hunger-Blokoade) bolde two Millionen Ljuude doodede.
* Een Riege fon karibiske Ailounde, do fon dän britisken Kolonioal-Stoatus tou ju Uunouhongegaid uurgunge skällen, kuume in aan Uurgongs-Stoatus. Dät sunt mäd Grootbritannien "assoziierde" Stoaten, do ju Binne-Politik sälwen moakje, man ätter buute fon't Muurlound fertreeden wäide. Touhoopefoatjend boalt me fon do West Indies Associated States.

## Bädden
* 20. Februoar - Kurt Cobain, amerikoanisker Musiker († 1994).

## Stuurwen
* 6. Februoar: Henry Morgenthau, US-amerikoansken Politiker
* 15. Moai: Edward Hopper, amerikoansken Moaler (* 1882).
1969

----

17. -- 18. -- 19.
-- **[[20. Jierhunnert]]** --
21. -- 22. -- 23.
Jiere: 1966 - 1967 - 1968
- **1969** -
1970 - 1971 - 1972 -
----


## Foarfaale
* 30. Juni: Heinrich Lübke trät as düütsken Buundespräsident ou.
* 1. Juli: Gustav Heinemann wäd düütsken Buundespräsident.
*20. Juli: Do Amerikoaner lounde as eerste Moanskene mäd ju Apollo 11-Mission ap ju Moune.

## Tou Waareld keemen
* 3. Januoar: Michael Schumacher, düütsken Ronfierder un Waareldmääster in ju Formel 1.
* 6. Januoar: Norman Reedus, US-amerikoansken Skauspieler
* 6. Januoar: Sonia Farke, düütske Skauspielerske

## Stuurwen
* 10. Januoar: Olga Oelkers, düütske Fächterske
1970

----

17. -- 18. -- 19.
-- **[[20. Jierhunnert]]** --
21. -- 22. -- 23.
Jiere: 1967 - 1968 - 1969
- **1970** -
1971 - 1972 - 1973 -
----


## Foarfaale
* 13. Februoar: Dät rakt aan Broundounsleek ap dät Ooldenheem fon ju israelitiske Kultus-Meente in München. Fon do füüftich Ljuude, do sik in dät Bauwierk aphoolde, stierwe soogen, füüftien wäide ferseerd. Wäl die Deeder fon dän antisemitisken Oungriep is, blift uunbekoand.
* 31. Moai:  Ätter tweelich Jiere Bautied wäd ju Kathedroale fon Brasília wäid.
* 31. Moai: Dät rakt in't Noude fon Chile un in Peru een Äidbieuwjen in ju Stäärkte 7,8 ap ju Magnituden-Skala. Deertruch breeke groote Massen fon ju Noudwääst-Siede fon dän Bierich Waskaran in do Anden fon Peru ou, sodät uk ju Stääd Yungay fernäild wäd. Sowät säksunsäkstichduusend Ljuude stierwe bie dät Äidbieuwjen, derfon twintichduusend in ju Stääd. Uk dät Basis-Leeger fon een füüftien Ljuude stäärke tschechoslowakiske Bierichstieger-Monskup wäd meeterjoop ferskädded.
* 24. Oktober: In't Parlemänt fon Chile wäd Salvador Allende tou n Präsident fon dät Lound kädden.
* 3. November: Salvador Allende sien Präsidentskup in Chile begint. Hie fersäkt in sien Präsidentskup, ap demokroatisken Wai een sosjoalistiske Sälskup ientoufieren. Deerbie däd hie fuul foar do äärme Ljuude.

* Ju Regierenge fon Britisk Honduras (däälich: Belize) wäd ätter ju näie Haudstääd Belmopan ferlaid.

## Tou Waareld keemen
* 23. Januoar: Jonathan Meese, düütsken Kunstler
* 2. Februoar: Anton Hofreiter, düütsken Politiker (Buundnis 90 / Do Gräine)
1968

----

17. -- 18. -- 19.
-- **[[20. Jierhunnert]]** --
21. -- 22. -- 23.
Jiere: 1965 - 1966 - 1967
- **1968** -
1969 - 1970 - 1971 -
----


## Foarfaale
* 5. Januoar: In ju Tschechoslowakäi foulget die Reform-Politiker Alexander Dubček ap dän Stalinist Antonín Novotný as eersten Sekretär fon ju Kommunistiske Paatäi. Deermäd begint dät Prager Foarjier.
* 1. Moai: Ju Caribbean Free Trade Association wäd gruunded, aan wirtskuppelken Touhoopesluut fon ängelsksproakige Lounde in ju Karibik.

## Tou Waareld keemen
* 6. Januoar: Madeleine Wehle, düütske Wiedkieker-Moderatoorinne
* 14. Januoar: LL Cool J, US-amerikoansken Rapper un Skauspieler
* 13. Februoar: Kelly Hu, US-Amerikoanske Skauspielerske

## Stuurwen
* 14. Januoar: Dorothea Mackellar, austroalske Dichterske un Skrieuwerske
1971

----

17. -- 18. -- 19.
-- **[[20. Jierhunnert]]** --
21. -- 22. -- 23.
Jiere: 1968 - 1969 - 1970
- **1971** -
1972 - 1973 - 1974 -
----


## Foarfaale

* 7. Februoar: In ju Swaits wäd in ne Foulks-Oustämmenge mäd ne Bedeeligenge fon 58 % mäd 66 % Toustämmenge ju Ienfierenge fon dät Stäm- un Köärgjucht foar Wieuwljuude ap Buundes-Ieuwene billiged. Buppedät wäd in do Kantone Freiburg, Zug, Schaffhausen un Aargau dät Stämgjucht foar Wieuwljuude in Kantons- un Meente-Seeken fon do Stäm-Buurgere juust so ounnuumen.

## Tou Waareld keemen
* 11. Januoar: Mary J. Blige, US-amerikanische Soul- und R&B-Sjungerske
* 16. Juni: Tupac Shakur, amerikoanske Rapper († 13. September 1996).

## Stuurwen
* 10. Januoar: Coco Chanel, frantsööske Moude-Skäpperske
* 6. Juli: Louis Armstrong, aan Jazz-Musiker
1972

----

----

## Foarfaale
* 10. Januoar: Schaich Mujibur Rahman ferkändiged in Dhaka ju Loosloosenge fon dät formell al uunouhongige Bangladesch fon Wääst-Pakistan un uurnimt ju Regierengsbieldenge.
* 15. Februoar: In ju Oslo-Konventsjoon eenigje sik tweelich europäiske Stoaten, do oun dän Atlantik lääse, ap Mäitnoamen, do ju Ferkeetenge fon ju See ferhinnerje skällen.
* 1. Juni: Irak unner Ahmad Hasan al-Bakr ferkloort ju heele Äid-Oulje-Industrie foar stoatelk.
*26. August bit tou n 11. September - Olympiade in München.
* 5. September - 6.September: Münchner Olympia-Attentat: Oachte Liede fon ju palästinensiske Terror-Organisatsjoon "Swotten Semptember" nieme ap dän füüften September alwen Athleten fon ju Israeliske Olympia-Monskup as Jeesele un aaskje ju Fräiläitenge fon 232 Palästinensere. Bie dän Fersäik, do Jeesele ap dän säksten September tou befräien, stierwe aal do alwen Jeesele, fieuw Terroristen un aan Dreguuner.

## Tou Waareld keemen
* 6. Januoar: Katja Losch, düütske Journalistinne un Wiedkieker-Moderatoorinne

## Stuurwen
* 6. Januoar: Chen Yi, chineesken Armee-Fierder un Politiker
* 14. Januoar: Anna Maria Achenrainer, aastriekiske Skrieuwerske
* 6. April: Heinrich Lübke, die twäide Buundespräsident fon ju Buundesrepublik Düütsklound.
1973

----

17. -- 18. -- 19.
-- **[[20. Jierhunnert]]** --
21. -- 22. -- 23.
Jiere: 1970 - 1971 - 1972
- **1973** -
1974 - 1975 - 1976 -
----


## Foarfaale
* 11. September: In Chile rakt dät aan Militärputsch unner Augusto Pinochet. Ätterdät jo dän Präsidentskupspalast bumbardierd hääbe, rakt dät een kuute Skjooteräi, wierätter die Präsident Salvador Allende ju Kapitulatsjoon ounoardend un sik dät Lieuwend nimt. Deermäd beginne 17 Jiere Diktoatuur unner Pinochet.
* 16. Oktober: Ju OPEC beslut, dän Oulje-Pries uum 70 % haager tou moakjen; Begin fon ju eerste groote Oulje-Krise.

* Ju Britiske Krounkolonie Britisk Honduras kricht dän näien Noome Belize. Dät is een wichtige Stappe ap dän Wai ätter ju Uunouhongegaid fon dät Lound.

## Tou Waareld keemen
* 14. Januoar: Giancarlo Fisichella, italiensken Motoorspoartler

## Stuurwen
1974

----

17. -- 18. -- 19.
-- **[[20. Jierhunnert]]** --
21. -- 22. -- 23.
Jiere: 1971 - 1972 - 1973
- **1974** -
1975 - 1976 - 1977 -
----


## Foarfaale
* 14. Februoar: Die ruske Skrieuwer Alexander Solschenizyn wäd uut ju Sowjetunion ouskäuwen un ätter Frankfurt an'n Main uutfloain.
* 30. Juni: Gustav Heinemann trät as düütsken Buundespräsident ou.
* 1. Juli: Walter Scheel wäd düütsken Buundespräsident

## Tou Waareld keemen
* 17. Januoar: Miriam Rose, düütske evangeelske Theologinne un Hoochskoulkoasterske

## Stuurwen
* 29. Juli - Emil Erich Kästner, düütsken Skrieuwer (bädden in 1899)
1975

----

17. -- 18. -- 19.
-- **[[20. Jierhunnert]]** --
21. -- 22. -- 23.
Jiere: 1972 - 1973 - 1974
- **1975** -
1976 - 1977 - 1978 -
----


## Foarfaale
* 13. Februoar: In dän Konflikt twiske Griechen un Türken ap Zypern ropt die zypern-turske Politiker Rauf Denktaş dän Tursken Buundesstoat fon Zypern uut. Die ferstoant sik noch nit as uunouhongigen Stoat, man as Deelstoat fon Zypern. Daach is hie die Foarlooper fon ju Turske Republik Noud-Zypern, ju sik in 1983 uunouhongich ferkloort.
* 30. Moai: Grundenge fon ju Europäiske Ruumfoartorganisation
* 28. November: Ju Paatäi FRETILIN ferkloort ju Uunouhongegaid fon Aast-Timor (in't Foaren een Kolonie fon Portugal.
* 29. November: Dät Militär fon Indonesien lukt in Oecusse, een Buute-Rebät fon Aast-Timor, sien Flaage uumehooch.
* 7. Dezember: Ju Operatsjoon Lotus begint: Indonesiske Troppen ärooberje un besätte Aast-Timor.

## Tou Waareld keemen
* 11. Januoar: Matteo Renzi, italieensken Politiker

## Stuurwen
* 4. Dezember: Hannah Arendt, Politikwietenskupperske un Philosophin.
1962

----

17. -- 18. -- 19.
-- **[[20. Jierhunnert]]** --
21. -- 22. -- 23.
Jiere: 1959 - 1960 - 1961
- **1962** -
1963 - 1964 - 1965 -
----


## Foarfaale
* 10. Januoar: Fon dät noudelke Top fon dän Bierich Waskaran in do Anden fon Peru breeke baldoarich groote Fäls- un Iesmassen ou. Mäd een Gauegaid fon sowät 120 km/h gunge do deel. Moorere Täärpe wäide fon ju Steenlawine uurruld. Ju Toal fon do Offere wäd twiske twoduusend un fjauerduusend Ljuude taksierd.
* 21. April: Ju Universität fon ju näie brasilioanske Haudstääd Brasília wäd eepend.
* 31. Moai: Eende fon ju Wäästindiske Föderatsjoon, aan Touhoopesluut fon britiske Kolonien in ju Karibik.
* 9. Oktober: Uganda wäd fon't Fereende Köönichriek uunouhongich. Milton Obote wäd eersten Premierminister.
* 12. Oktober: Ju Puente de las Américas, een Brääch uur dän Panama-Kanoal, wäd fierdelk eepend.
* 14. bit 28. Oktober - Ju Kuba-Krise: Ju Sowjet-Union brangt Kääden-Woapen ätter Kuba, wiermäd do Fereende Stoaten fon Amerikoa nit ienfersteen sunt. Uumdät jo sik betruued sjo, sticht dät Risiko fon aan Atom-Kriech.
1951

## Foarfaale
* 4. Januoar: Noudkoreoanske Troppen nieme in dän Korea-Kriech mäd Stöän fon China foar't twäide Moal ju Stääd Seoul ien.
* 7. Februoar: Hans Matuszak promoviert dän in Bonn mäd ne Oarbaid uur dät Seelterske.
* 16. November: Kneppelfreed (Knäppelfräindai)
* 16. Dezember: In Württembierich-Baden, Baden un Württembierich-Hohenzollern stämt ju tou kjoosen begjuchtede Befoulkenge in uur een Fereenigenge fon do tjo Lounde tou een Buundeslound ou. Dät wäd mäd groote Moorhaid annuumen un dät näie Buundeslound Baden-Württembierich wäd leeter ap dän 25. April 1952 gruunded.

## Tou Waareld keemen
* 11. Januoar: Philip Tartaglia, skottisken roomsk-kathoolsken Äärts-Biskop
* 14. Januoar: Martin Auer, aastriekisken Skrieuwer
* 15. Februoar: Jane Seymour, britiske Skauspielerske
* 20. Februoar: Gordon Brown, britisken Politiker

## Stuurwen
* 6. Januoar: Wilhelm Sollmann, düütsken Journalist un Politiker
1953

## Foarfaale
* 14. Januoar: Ministerpräsidänt Josip Broz Tito wäd in dät näi apgjuchte Boantje as Stoatspräsidänt fon Jugoslawien kädden.
* 5. Juni: Een näie Foatenge fon ju deenske Ferfoatenge wäd gultich. Näie Ienhoolde sunt monken uurswäkke ju wieuwelke Troonfoulge un ju deelwiese Säärmferwaltenge fon Gräinlound.
* 13. Juni: Truch n Militär-Putsch wäd die Generoal Gustavo Rojas Pinilla Diktoator fon Kolumbien. Hie wol dät Burgerkriechslound stabilisierje.

## Tou Waareld keemen
* 6. Meerte: Natália do Vale, een brasilioanske Film-Deerstaalerinne

## Stuurwen

## Foutnooten
1954

## Foarfaale
* Gruundenge fon ju Techniske Hoochskoule Leuna-Mersebuurich
* Ätter eenunfjautich Jiere Bautied kon ju grootste Säärke fon São Paulo wäid wäide, näämelk ju *Catedral Metropolitana de São Paulo* of *[[Catedral da Sé]]*.

* 11. Januoar: Bie Lawinen in' aastriekiske Buundeslound Vorarlberg rakt dät aaltouhoope 135 Doode, besunners läip is ju Katastrophe in ju Meente Blons in't Groote Walserdoal.
* 24. August: Getúlio Vargas, die Präsident fon Brasilien, brangt sik sälwen uume, as hie politiske Probleme kricht.

## Tou Waareld keemen
* 6. Januoar: Martin Hein, düütsken evangeelsken Theologe un Biskop
* 11. Januoar: Vicky Peña, spoanske Skauspielerske
* 21. Januoar: Thomas de Maizière, düütsken Politiker
* 29. Januoar: Oprah Winfrey, US-amerikoanske Wiedkieker-Moderatoorinne, Skauspielerske un Unnerniemerske
* 17. Juli: Angela Merkel, ju oachsde Buundeskanslerske fon ju Buundesrepublik Düütsklound.

## Stuurwen
* 6. Januoar: Gertrud Eysoldt, düütske Skauspielerske un Regisseurinne
* 13. Juli: Frida Kahlo, mexikoanske Moalerske.
* 24. August: Getúlio Vargas, brasilioansken Präsident
1955

## Foarfaale

## Tou Waareld keemen
* 4. Januoar: Wolfgang Tiefensee, düütsken Politiker (SPD)
* 6. Januoar: Annette Fugmann-Heesing, düütske Politikerske (SPD)
* 14. Januoar: Jan Fedder, düütsken Skauspieler
* 28. Januoar: Nicolas Sarkozy, frantsöösken Politiker, Minister, Stoatspräsidänt

## Stuurwen
* 14. Januoar: Luis Zuegg, suud-tiroler Roopboan-Pionier
* 18. April: Albert Einstein
1956

## Foarfaale
* 14. Januoar: In Herleshausen kuume mäd ju Iersenboan do lääste oun, do uut sowjetiske Kriechs-Fangenskup ätter Huus wai kuume.
* 14. Februoar: Nikita Chruschtschow begint in Moskau dän twintichsten Paatäidai fon ju KPfjSU, dän eersten Paatäidai in ju Sowjetunion ätter dän Dood fon Josef Stalin, wier eerstmoals mäd ju stalinistiske Politik oureekend wäd.
* 22. Oktober: Die brasilioanske Präsident Juscelino Kubitschek oardent ätter aan Jiertjaande oolden Ploan oun, Brasília, een näie Haudstääd foar dät Lound, tou bauen. Kuut leeter begint in't brasilioanske Binnelound ju Oarbaid.

## Tou Waareld keemen
* 5. Januoar: Frank-Walter Steinmeier, düütsken Politiker (SPD), tweelften Buundespräsident.

## Stuurwen
* 28. Januoar: Marie Juchacz, düütske Sosjoal-Reformerske un Striederske foar do Gjuchte fon Wieuwljuude, Gruunderske fon ju Oarbaider-Wäilfoard (Arbeiterwohlfahrt / AWO)
1957

## Foarfaale
* 10. Januoar: Harold Macmillan wäd britisken Premierminister,  ätterdät Anthony Eden uum ju Sueskrise fon sien Boantje touräächtreeden is.
* 10. Moai: Die kolumbioanske Diktoator Gustavo Rojas Pinilla, die in 1953 truch n Putsch oun ju Moacht keemen waas, uurlät dät Lound ne militäriske Junta.

## Tou Waareld keemen

## Stuurwen
* 10. Januoar: Gabriela Mistral, chileenske Dichterske un Diplomoatinne
* 24. November: Diego Rivera, aan Moaler uut Mexiko
1963

----

17. -- 18. -- 19.
-- **[[20. Jierhunnert]]** --
21. -- 22. -- 23.
Jiere: 1960 - 1961 - 1962
- **1963** -
1964 - 1966 - 1967 -
----


## Foarfaale
* 14. Januoar: Die frantsööske Stoats-Präsidänt Charles de Gaulle deelt bie een Prässe-Konferäns mee, dät hie aan stoalden Ientreeds-Oundraach fon dät Fereende Köönichriek tou ju Europäiske Wirtksups-Meenskup oulient. Sien Veto uurrasket ju EWG-Kommission un do fieuw uur Lid-Stoaten.
*23. Juni: Die Amerikoanske Präsident John F. Kennedy koom ätter Berlin un kwied bie ju Berliner Muure: "Ich bin ein Berliner".

## Tou Waareld keemen
* 14. Januoar: Steven Soderbergh, US-amerikoansken Film-Regisseur
* 18. Januoar: Emmanuel Chukwudi Eze, nigerioansken Philosoph

## Stuurwen
* 6. Januoar: Lina Abarbanell, düütske Soproanistinne un Skauspielerske
* 30. Januoar: Francis Jean Marcel Poulenc, frantsöösken Komponist (* 1899)
* 11. Februoar: Sylvia Plath, US-amerikoanske Skrieuwerske
* 22. November: John F. Kennedy, die 35. Präsident fon Amerikoa wäd in Dallas fermöärend.
* 12. Dezember: Theodor Heuss, eersten Buundespräsident fon ju Buundesrepublik Düütsklound
1964

----

17. -- 18. -- 19.
-- **[[20. Jierhunnert]]** --
21. -- 22. -- 23.
Jiere: 1961 - 1962 - 1963
- **1964** -
1965 - 1966 - 1967 -
----


## Foarfaale
* 9. Januoar: Bewoapenden Twist twiske US-Troppen un panamaiske Burgere in ju US-Hoohaids-Zone uum dän Panamakanoal. Deer stierwe eenuntwintich Panamaere un fjauer US-Suldoaten.
* 10. Januoar: As Foulge fon dän Flaagenstried mäd do USA, aan Twist uur ju Hoohaid uur ju Zone uum dän Panama-Kanoal tou, un uk as Foulge deerfon, dät aan Student in ju Panamakanoal-Zone doodskeeten wuuden is, bräkt Panama unner Präsident Roberto Francisco Chiari Remón do diplomoatiske Ferhooldnisse tou do USA ou, do eerste ap dän 3. April wier apnuumen wäide.
* 11. Januoar: In dän Flaagenstried twiske Panama un do Fereende Stoaten fon Amerikoa, kumt ap Bidde fon Panama in ju Noacht tou dän 11. Januoar die UNO-Seekerhaids-Räid foar een Sunnersittenge touhoope. Man die Seekerhaidsräid beslut ätter kuute Beräidenge, dät hie noch outäiwe wol, wo do Fermiddelengen fon ju Organisatsjoon fon Amerikoanske Stoaten (OAS) uutgunge.
* 31. Meerte: Militär-Putsch in Brasilien, die Präsident João Goulart wäd ousät. Begin fon eenuntwintich Jiere Militär-Diktoatuur.
* 3. April: Wierapnoame fon diplomoatiske Ferhooldnisse twiske do USA un Panama.

## Tou Waareld keemen
* 6. Januoar: Henry Maske, düütsken Bokser
* 10. Januoar: Frauke Ludowig, düütske Wiedkieker-Moderatoorinne
* 17. Januoar: Michelle Obama, US-Amerikoanske Affekoatinne un Wieuwmoanske fon Barack Obama
* 18. Januoar: Enrico Lo Verso, italieensken Skauspieler
* 11. Februoar: Sarah Palin, US-amerikoanske Politikerske, Gouverneurinne fon Alaska

## Stuurwen
* 11. Januoar: André Jullien, frantsöösken Kardinoal
1958

## Foarfaale
* 3. Januoar: In do Wäästindiske Ailounde sluute sik een Riege fon britiske Kolonien tou ju Wäästindiske Föderatsjoon touhoope.
* 31. Januoar: Die eerste Satellit fon do USA, näämelk Explorer 1, wäd fjauer Mounde ätter dän rusken Satellit Sputnik inne Äid-Uumloop-Boan broacht. Deerbie slumpet unner Ounleedenge fon James Van Allen die Ätterwies fon dän Van-Allen-Stroalengsgäddel uum ju Äide.
* 7. August: Alberto Lleras Camargo is die eerste, die in ju Uureenkumst "Nasjonoale Front" Präsident fon Kolumbien wäd. Ju Uureenkumst is sleeten twiske do eerdere Burgerkriechs-Juunstriedere fon ju liberoale un ju konservative Paatäi. Deermäd gungt die Burgerkriech "La Violencia" foarbie.
* 3. November: Ju twäide Amts-Tied fon dän autoritäre Carlos Ibáñez del Campo as Präsident fon Chile is foarbie.

## Tou Waareld keemen
* 17. Januoar: Gabriel Mbilingi, roomsk-kathoolsken Äärts-Biskop fon Lubango in Angola
* 11. Februoar: Ulrike Bumke, düütske Juristinne

## Stuurwen
* Pius XII., Poabst
1959

## Foarfaale
* 1. Januoar: In dän Ferloop fon ju Kuboanske Revolutsjoon lopt die foarige Diktoator Fulgencio Batista wäch. Ju Heerskup faalt deermäd oun Fidel Castro.
* 7. Januoar: Juu kuboanske Regierenge unner Fidel Castro wäd truch doo USA anärkoand.
* 13. Februoar: Ätter ju ärfoulchrieke Kuboanske Revolutsjoon uurnimt Fidel Castro dät Boantje fon dän Ministerpräsidänt ap Kuba.
* 16. Februoar: Fidel Castro wäd in Kuba as Regierengs-Boas fereediged un behoaldt düt Boantje 49 Jiere, bit hie dät in 2008 uut suundegaidelke Gruunde oun sin Bruur Raúl ourakt.
* 12. September: Ätter niep tjoon Jiere (two Amtstiede) trät Theodor Heuss as Buundespräsident fon Düütsklound ou.
* 13. September: Heinrich Lübke wäd Buundespräsident fon Düütsklound.
* 23. Dezember: Baubegin fon ju *[[Puente de las Américas]]*, een Brääch, ju dän Panama-Kanoal uurspont.

## Tou Waareld keemen
* 6. Januoar: Fuyumi Sōryō, japoanske Manga-Teeknerske
* 6. Januoar: April Hailer, düütske Skauspielerske
* 11. Januoar: Richard Arnold, düütsken Politiker
* 2. Februoar: Hella von Sinnen, düütske Wiedkieker-Moderatoorinne, Komikerske un Synchron-Baalerske

## Stuurwen
* 9. April - Frank Lloyd Wright, US-amerikoansken Baukunstler (Architekt)

## Foutnooten
1960

## Foarfaale
* 13. Februoar: Frankriek testet foar't eerste Moal een Atom-Woape. Die Test wäd unner dän Däk-Noome *Gerboise Bleue* tichte bie Tanzerouft in ju Sahara fon Algerien truchfierd, dät tou düsse Tied noch een frantsööske Kolonie is.
* 21. April: Brasilien wäit sien näi-baude Haudstääd Brasília ien.
* 3. Oktober: Jânio da Silva Quadros wäd as näien Präsident fon Brasilien kädden.

* Die Dokumantoarfilm *[[Serengeti darf nicht sterben]]* fon Bernhard Grzimek wäd as eersten düütsken Film ätter dän Twäiden Waareldkriech mäd aan Oscar uutteekend.

## Tou Waareld keemen
* 6. Januoar: Ulrike Mai, düütske Skauspielerske

## Stuurwen
* 9. Februoar: Ernst von Dohnányi, ungarisken Pianist un Komponist
* 11. Februoar: Victor Klemperer, düütsken Skrieuwer un Literatuur-Wietenskupper
1949

## Foarfaale
* 11. Januoar: Do toufoarne düütske Rebätte aastelk fon't Oder-Neiße-Skeed wäide unner poolske Ferwaltenge stoald.
* 14. Februoar: Ap dän 15. fon dät Mound Schewat 5709 ätter dän Juudsken Kalänner kumt ju konstituierjende Fersammelenge fon dät israeliske Parlemänt Knesset foar't eerste Moal touhoope.
* 4. April: Gruundenge fon ju NATO.
* 8. April: Truch dän Bietreed fon ju Frantsööske Besättengszone wäd ju Bizone tou een Trizone. Do träin Buuteministere fon do Wääst-Alliierde besluute in Washington, D.C. dät Besättengsstatut, deer oane jo ju Gruundenge fon ju Buundesrepublik hiere Toustämmenge reeke, man sik wäkke Gjuchte foarbehoolde.
*12. Moai: Do tjo wäästelke Militärgouverneure in Düütsklound ferkändigje foarmelk dät Besättengsstatut, dät ap dän 21. September gultich weese skäl. Dät moaket ju äntstoundende Buundesrepublik een deelwiese Säärmbestämmenge muugelk.
* 23. Moai: Ferkändigenge fon dät düütske Gruundwät ("Grundgesetz") truch dän Parlamentoariske Räid. Dät Doatum wäd oafter as Gruundengsdoatum fon ju Buundesrepublik beteekent, aaldät dät Gruundwät eerste aan Dai leeter, ap dän 24. Moai, gultich wäd.
*25. Moai: Kommunistiske Troppen in China nieme ju Stääd Shanghai ien. Ap dän 27. Moai luuke do Fereende Stoaten aal hiere Marine-Eenhaide uut China ou.
* 12. September: Theodor Heuss wäd eersten Buundespräsident fon Düütsklound.
* 1. Oktober: Mao Zedong ropt ju Foulksrepublik China uut.
* 7. Oktober: Ju Gruundenge fon ju DDR skjucht truch ju Konstituierenge fon dän twäide Düütske Foulksräid fon ju Sowjetiske Besättengs-Soone as Provisoorisken Foulkskoomer; Tougliek wäd ju fon dän Foulksräid ap dän 30. Moai bewilligede Ferfoatenge tou ju Ferfoatenge fon dän näie Stoat ferkloord. Tou dän eerste Ministerpräsidänt wäd Otto Grotewohl kädden.
* 10. Dezember: Ju chineesiske Foulksbefräiengsarmee nimt mäd ju Stääd Chengdu dät lääste fon ju Kuomintang heeldene nasjonoalchineesiske Rebät ap dät Fäästlound ien. Ju Regierenge fon ju Republik China häd sik in't Foaren ap dät Ailound Taiwan touräächleeken.

## Tou Waareld keemen
* 6. Januoar: Christine Dacremont, frantsööske Motor-Sportlerske
* 11. Januoar: Bogdan Borusewicz, poolsken Historiker un Politiker
* 4. Juli: Horst Seehofer, düütsken Politiker (CSU), fon 2008 - 2018 bayerisken Ministerpräsident un fon Meerte 2018 bit ... Buundes-Binneminister

## Stuurwen
* 21. Moai: Klaus Mann, düütsken Skrieuwer (* in 1906)
1948

## Foarfaale
* 9. April: In ju kolumbioanske Haudstääd Bogotá wäd Jorge Eliécer Gaitán, die Präsidentskups-Kandidoat mäd ju grootste Kansje, ap ju Sträite möärend. Fluks ätters wäd sin Möärender Juan Roa Sierra fon ju apbroachte Masse uk noch dood häuwen, sodät wie sien Motiv däälich nit moor wiete. In Kolumbien begint "La Violencia", aan Burgerkriech twiske liberoale un konservative Paatäi.
* 30. April: In ju kolumbioanske Haudstääd Bogotá wäd ju Organisatsjoon fon Amerikoanske Stoaten gruunded.

## Bädden

## Stuurwen
* 9. April: Jorge Eliécer Gaitán, kolumbioansken Präsidentskups-Kandidoat, wäd appe Sträite doodskeeten un sin Möärender Juan Roa Sierra wäd fon ju apbroachte Masse uk fluks dood häuwen.
1947

## Skjonisse
* 14. August: Die Stoat Pakistan wäd uunouhongich fon Britisk-Indien.

## Tou Waareld keemen
* 6. Januoar: Andréa Ferréol, frantsööske Skauspielerske
* 6. Januoar: Sandy Denny, britiske Sjungerske
* 14. Januoar: Hans Fehr, Swaitser Politiker (SVP)

## Stuurwen
1961

## Foarfaale
* 4. Januoar: Die lääste Beend fon dät Düütske Woudebouk fon do Bruure Grimm, dät do 123 Jiere in't Foaren begind hääbe, ferskient. 
* 31. Januoar: Die Schimpanse Ham fljucht mäd ju Mercury-Redstone 2-Mission fon ju NASA fon Cape Canaveral uut in't Aal. Hie ferbrangt sowät säks Minuten inne Sweereloosegaid un gungt leeter mäd sien Kapsel uunferseerd inne Atlantik deel.
* 31. Moai: Ju Republik Suudafrikoa wäd uutruupen, ätter dät dät Lound ap Druk fon uur Liede uut dän britiske Commonwealth of Nations uuttreeden is. Gruund deerfoar waas ju Apartheid.
* 31. Oktober: Die Hurrikan Hattie gungt ap Britisk Honduras deel (däälich: Belize). Ju domoalige Haudstääd Belize City wäd deerbie so läip fernäild, dät n poor Jiere leeter ju näie Haudstääd Belmopan in't Binnelound ounlaid wäd, wier dät minner läipe Stoarme rakt.
* 19. September: Een Moorhaid fon do jamaikoanske Burgere stämt deer foar, dät Jamaika uut ju Wäästindiske Föderatsjoon uutträt. Düsse Föderatsjoon waas die Fersäik, een heele Riege fon do Wäästindiske Ailounde touhoope, un nit oankeld foar sik, Stappe foar Stappe uunouhongich fon't Fereende Köönichriek tou moakjen.

## Tou Waareld keemen
* 6. Februoar: Malu Dreyer, düütske Politikerske (SPD), Ministerske fon't Lound un Ministerpräsidäntinne fon Rhienlound-Palts
* 4. August: Barack Obama, US-amerikoansken Politiker fon ju Demokroatiske Paatäi, twiske 2009 un 2017 fjauerunfjautichsten US-Präsident.

## Stuurwen
* 6. Januoar: Regina Ullmann, Swaitser Dichterske
* 17. Januoar: Patrice Lumumba, kongoleesken Ministerpräsidänt (möärend, Doatum uunseeker)
1945

## Foarfaale
* 17. Januoar: Uumdät ju Roode Armee naier kumt, begint ju Besättenge unner Richard Baer mäd ju Evakuierenge fon dät KZ Auschwitz-Birkenau.
* 17. Januoar: Ju Roode Armee äroobert in dän Twäiden Waareldkriech Warschau, wier tou düsse Tied bienaist neen Moanskene sunt.
* 11. Februoar: US-Präsident Franklin D. Roosevelt, die britiske Premierminister Winston Churchill un die sowjetiske Stoats-Boas Josef Stalin unnerteekenje ap dän läästen Dai fon ju Konferäns fon Jalta een Ferkloorenge, wieroun ju Näioardenge fon Europa ätter dän Twäiden Waareldkriech fäästlaid wäd. Uk, dät Düütsklound in fjauer Besättengs-Soonen apdeeld wäide skäl.
* 13. Februoar: Ju Slacht uum Budapest eendet, uumdät do düütske Eenhaide, do deer ienseeteld sunt, foar ju Roode Armee kapitulierje.
* 13. Februoar: Ap dän Fäästeläiwends-Täisdai beginne alliierde Fljoogere, Dresden tou Bumbardierjen. Dät duurt träi Deege, un in düsse Tied kuume twiske 18.000 un 25.000 Ljuude tou Dood, ju Binnenstääd wäd bienaist in't Heele fernäilt.
* 14. Februoar: Bie ju Bumbardierenge fon Dresden rakt dät aan Fjuurstoarm, die dät Läskjen uunmuugelk moaket. Ap dän sälgen Dai wäd uk Prag fon Fljoogere oungriepen, wät wildääge n Fail is. Dät kon weese, dät do uk ätter Dresden wai wüülen un Fersjoon Prag ounfloain hääbe.
* 14. Februoar: Partisanen fon ju Jugoslawiske Foulksbefräiengsarmee befräie ju Stääd Mostar.
* 6. Meerte: As n Fljooger ne Breek-Loundenge bie Goschin häd, wäd mäd ju Focke-Achgelis Fa 223 foar't eerste Moal aan Hoochskruuwer foar ju Personen-Räddenge iensät.
* 29. April: US-amerikoanske Suldoaten befräie dät Konzentratsjoonsleeger Dachau.
* 30. April: Adolf Hitler skjut sien Wieuwmoanske, sin Huund un sik säärm dood.
* 1. Moai - Karl Dönitz wäd truch Hitler sien Testament foar'n Riekspräsident benaamd.
* 8. Moai - Kapitulation fon Nazi-Düütsklound.

## Tou Waareld keemen
* 6. Januoar: Anja Meulenbelt, niederloundske Politikerske
* 6. Januoar: Margrete Auken, deenske lutherske Theologinne un Politikerske
* 14. Januoar: Anselm Grün, düütsken Benediktiner-Mönk un Skrieuwer
* 10. Januoar: Gunther von Hagens, düütsken Anatom un Foarsker
* 6. Februoar: Bob Marley, jamaikoansken Musiker

## Stuurwen
* 5. Januoar: Die SPD-Politiker un Wierstoundler Julius Leber wäd fon do Nazis waigjucht.
* 9. April: Dietrich Bonhoeffer wäd as Wierstandler juun dän Nasjonoalsosjoalismus waigjuchted.
* 30. April: Adolf Hitler skjut sien Wieuwmoanske, sin Huund un sik säärm dood.
1944

## Foarfaale
* 17. Januoar: Mäd ju Slacht uum Monte Cassino oun ju Gustav-Lienje bie dät oolde Klaaster Montecassino begint een fon do loangste un ferlästriekste Slachte fon dän Twäiden Waareldkriech.
* 15. Februoar: Dät Gruundengs-Klaaster fon do Benediktinere in ju Abtäi Montecassino wäd in ju Slacht uum Monte Cassino in dän Twäiden Waareldkriech truch alliierde Bumben bienaist in't Heele fernäild, uk wan sik sowät 800 Sivilisten in do Bauwierke befiende.
* 6. Juni: Begin fon ju Landenge fon do wäästelke Allierden in ju Normandie. Ju Operation wäd *[[Operation Overlord]]* of *D-day* naamd.
* 17. Juni: Ieslound wäd tou een Republik ferkloord.
* 20. Juli: Uum Adolf Hitler tou doodjen un Nazidüütsklound een Eende tou moakjen, lät Claus Schenk Graf von Stauffenberg een Bumbe in ju "Wolfsschanze" hoochgunge. Dät slumpet nit un von Stauffenberg wäd aan Dai leeter waigjuchted.
* 24. November: Do Fereende Stoaten fon Amerikoa beginne mäd een Riege fon läipe Luchtangriepe ap Tokio.

## Tou Waareld keemen
* 6. Januoar: Olga Georges-Picot, frantsööske Skauspielerske
* 14. Januoar: Luise F. Pusch, düütske Sproak-Wietenskupperske
* 14. Januoar: Peter Fechter, 1962 as Fljuchtling doodskeeten ap ju Berliner Muure
* 7. April: Gerhard Schröder, fon 1998 tou 2005 tou Buundeskansler fon Düütsklound

## Stuurwen
* 23. Januoar: Edvard Munch, expressonistisken Moaler
* 5. Meerte ? : Rudolf Harbig, düütsken Spoartler
* 21. Juli: Claus Schenk Graf von Stauffenberg, die fersoacht häd, Hitler tou doodjen, wäd waigjuchted.
* 31. Juli: Antoine de Saint-Exupéry, frantsöösken Skrieuwer
* 13. Dezember: Die Kunstler Wassily Kandinsky
1943

## Foarfaale
* 10. Januoar: Ju Roode Armee begint in dän Ferloop fon ju Slacht fon Stalingrad mäd een Groot-Offensive, ju leeter tou ju Uurwinnenge uur ju ienseetelde düütske 6. Armee fiert.
* 14. Januoar: In Casablanca bigint een stilkene Touhoopekumst fon US-Präsidänt Roosevelt, dän britisken Premier Winston Curchill un do hiere *[[Combined Chiefs of Staff]]* tou ju Beräidenge uur ju fääregungende Kriechs-Fierenge in dän Twäiden Waareldkriech.
* 2. Februoar: Do Düütske ferljoose ju Slacht fon Stalingrad juun ju Sowjetunion.
* 14. Februoar: Weermoachts-Troppen unner Erwin Rommel beginne in dän Tunesien-Fäildtoach dät Unnerniemen "Frühlingswind".
* 15. Februoar: Düütske Skoulkere fon 15 Jiere oun wäide fon nu oun as Luftwoapenhälpere toun Kriechstjoonst leeken.
* 19. bit 22. Februoar: In dän Tunesien-Fäildtoach in dän Twäiden Waareldkriech kumt dät Slacht bie dän Kasserin-Pass. Do Düütske un Italienere winne ju Slacht juun Amerikoanere, Briten un Fräie Frantsoosen.
* 20. Februoar: In Mexiko äntstoant die Vulkoan Paricutín. Ätter aan Dai is hie tjoon Meetere, ätter träin Deege füüftich un däälich 424 Meetere uur ju uurspröängelke Boudemhööchte fon 2376 Meetere.

## Tou Waareld keemen
* 11. Januoar: Oscar Bronner, aastriekisken Saitengs-Skrieuwer, Saitengs-Uutreeker un Moaler
* 14. Januoar: Angelo Bagnasco, roomsk-kathoolsken Kardinoal un Äärts-Biskop fon Genua
* 22. Februoar: Horst Köhler, fon 2004 tou 2010 tou die njuugende Buundespräsident fon ju Buundesrepublik Düütsklound
* 29. September: Lech Wałęsa, polnisken Politiker, Gewierkskupsmon un Nobelprieswinner foar dän Free.

## Stuurwen
* 14. Februoar: David Hilbert, düütsken Mathematiker, jält as aan fon do betjuudendste Mathematikere in ju Näitied (Lieste fon 23 mathematiske Probleme)
* 16. Februoar: Mildred Harnack-Fish, amerikoansk-düütske Literatuur-Wietenskupperske, Uursätterske un Wierstounds-Striederske juun do Nazis
1942

## Skjonisse
* 29. Januoar: Mäd dät Protokoll fon Rio de Janeiro gungt die Peruoansk-Ecuadorioanske Kriech tou Eende. Peru kricht dät twiske him un Ecuador striedige Rienwoold-Rebät tou-ärkoand.
* 14. Februoar: Dät britiske Luchtfoart-Ministerium rakt ju *[[Area Bombing Directive]]* uut, ju Ounwiesenge tou ju Flakten-Bumbardierenge fon düütske Stääde in dän Twäiden Waareldkriech.
* 15. Februoar: Singapur wäd ätter een 16 Deege duurjende Slacht in dän Pazifik-Kriech fon japoanske Troppen iennuumen. Moor as 80.000 Suldoaten unner dän britisken Lieutenant General Arthur Ernest Percival gunge in Kriechs-Fangenskup.
* 28. Juni: Begin fon dän Düütske Angriep ap Stalingrad (Slacht fon Stalingrad)
*11. November: As Reaktsjoon ap dät Ankuumen fon Alliierde Troppen in Algerien in n Twäide Waareldkriech besätte düütske Troppen uk dän fräie Deel fon Vichy-Frankriek.
* 22. August: Brasilien ferkloort Nazi-Düütsklound un Italien dän Kriech.
*19. November: Twäide Waareldkriech: In ju Slacht uum Stalingrad begint ju Juunoffensive fon ju Roode Armee.

## Tou Waareld keemen
* 17. Januoar: Muhammad Ali, US-amerikoansken Bokser

## Stuurwen
* 6. Januoar: Tina Modotti, italieenske Fotogroafinne un Skauspielerske
1941

## Foarfaale
* 6. Januoar: In sien Rääde tou ju Loage fon ju Nasjoon foar dän US-Kongress foarmuliert US-Präsident Franklin D. Roosevelt "do fjauer Fräiegaiden".
* 2. Moai: Britiske Troppen gunge in Basra oun Lound, uum Raschid Ali al-Gailani tou bekampjen, die in dän Irak mäd aan Putsch juun ju briten-fjuuntelke foarige Regierenge oun ju Moacht keemen is.
* 29. Moai: Britiske Troppen roakje ju Baalengsruumte fon Bagdad, sodät ju anti-britiske Regierenge unner Raschid Ali al-Gailani ätter dän Iroan fluchtje mout.
* 1. un 2. Juni: In Bagdad rakt dät een Wooge fon Pogrome juun dän juudsken Befoulkengsdeel. In do twäin Deege stierwe in Bagdad 179 Ljuude mäd juudsken Gloowe.
* 5. Juli: In n Rienwooldrebät, dät twiske Ecuador un Peru striedich is, kumt dät tou dän Peruoansk-Ecuadorioanske Kriech

### Sunner nieper Doatum
* Mäd ju Focke-Achgelis Fa 223 rakt dät foart eerste Moal aan in Serie häärstoalden Hoochskruuwer.

## Tou Waareld keemen
* 6. Januoar: Tamara Lund, finniske Opern-Sjungerske un Skauspielerske
* 14. Januoar: Faye Dunaway, US-amerikoanske Skauspielerske, Regisseurinne un Traalbouk-Skrieuwerske
* 15. Februoar: Klaus Matthiesen, düütsken Politiker (SPD)

## Stuurwen
* 10. Januoar: Johannes Biehle, düütsken Physiker, Klokken- un Oargelbauer un Säärkenbau-Theoretiker
* 11. Januoar: Emanuel Lasker, düütsken Skok-Spieler un -Waareldmääster
* 11. Februoar: Rudolf Hilferding, düütsk-aastriekisken Politiker un Wirtskupswietenskupper
* 28. Moai: Theodor Siebs, düütsken Germanist
1940

## Foarfaale

### Twäiden Waareldkriech
* 12. Juni: Ätterdät düütske Troppen ju Maginot-Linie truchbreeken hääbe, rüümje do frantsööske Eenhaide Lothringen.
* 14. Juni: Düütske Troppen besätte Paris.

### britiske Kolonien
* Unner Vere Cornwall Bird foarmt sik fon do an een Uunouhongegaids-Bewäägenge fon Antigua un Barbuda.

## Tou Waareld keemen
* 11. Januoar: Andres Tarand, estnisken Politiker
* 14. Januoar: Anni Pede, düütske Licht-Atheletinne
* 24. Januoar: Joachim Gauck, fon 2012 bit ... die alfte Buundespräsidänt fon Düütsklound
* 29. Februoar: Hideo Ochi, japoansken Karateka

## Stuurwen
* 14. Januoar: Heinrich August Meißner, düütsken Ingenieur un Iersenboan-Bauer
* 29. Juni: Paul Klee, Kunstler
1938

## Foarfaale
*9. / 10. November: In düsse Noacht Riekskristallnoacht

## Tou Waareld keemen
* 5. Januoar: Juan Carlos I., Köönich fon Spanien
* 6. Januoar: Renate Meyer, düütske Sportlerske (Licht-Athletik)
* 10. Januoar: Renate Schostack, düütske Journoalistinne un Skrieuwerske
* 14. Januoar: Klaus Dieter Kern, düütsken Säärken-Musiker

## Stuurwen
1937

## Foarfaale
* 26. Februoar: Eerstbestiegenge fon dän Anden-Bierich Nevado Ojos del Salado truch do bee poolske Bierichstiegere Jan Szczepanski un Justin Wojszins
* 15. Juli: Ap dän Ettersberg bie Weimar begint die Bedrieuw fon dät Konsäntratsjoonsleeger Buchenwald.
* 10. November: In Brasilien lät Getúlio Vargas sien Heerskup as "wäilwollenden Diktoator" fäästskrieuwe.

## Tou Waareld keemen
* 6. Januoar: Doris Troy, US-amerikoanske Soul-Sjungerske
* 11. Februoar: Heidi Lambert-Lang, düütske Juristinne

## Stuurwen
1935

## Foarfaale
*12. Juni: Eende fon dän Chacokriech twiske Bolivien un Paraguay. Dät uumkampede Rebät Gran Chaco faalt an Paraguay.
* 15. September: Do Nürnbieriger Rassenwätte („Gesetz zum Schutze des deutschen Blutes und der deutschen Ehre“, „Blutschutzgesetz“, Reichsbürgergesetz) kuume uut.
* 19. Oktober: In Bad Dürkheim wäd ju Düütske Wiensträite fierdelk eepend. Ju skäl dän heemske Wien juust so as dän Froamdeferkier begunstigje.
* 29. Dezember: Bie dän Fersäik, aan Loang-Wai-Rekord ap dän Wai Paris-Saigon tou fljoogen, mout Antoine de Saint-Exupéry in ju ägyptiske Wöiste noodloundje. Ätter fieuw Deege Kaierskup wäd hie rädded. Wildääge is dät Belieuwnis een Inspiratsjoon foar sien leeter Bouk Die litje Prins, deer een äänelk Belieuwnis oane foarkumt.

## Tou Waareld keemen
*  8. Januoar: Elvis Presley, amerikoanske Rock'n'Roll-Grööte
* 14. Januoar: Lucille Wheeler, kanadiske Ski-Spoartlerske
* 6. Juli: Tendzin Gyatsho, die fjautienste Dalai Lama
1932

## Foarfaale
* 25. Februoar: Adolf Hitler wäd düütsken Stoatsburger
* 27. Februoar: Ju Tiedskrift Nature moaket aan Artikkel fon James Chadwick eepentelk die deer ju Existenz fon dät Neutron beskrift.
* 10. April: Paul von Hindenburg wäd in dän twäide Köärgong mäd 53 % fon do Stämmen wier as düütsken Riekspräsidänt kädden.
* 13. April: In ju Weimarer Republik wäide truch Minister Wilhelm Groener do Nazi-Ferbeende SA un SS ferbeeden, man dät Ferbood blift bloot bit in dän Juni gultich.
* 15. Juni: Uumdät me in dät striedige Rebät Gran Chaco Foarkuumen fon Äid-Oulje fermoudet, begint twiske Bolivien un Paraguay di Chacokriech.
* 17. Juli: Bie dän Altonaer Bloudsundai, een Skjooteräi twiske Kommunisten, Nasjonoalsosjoalisten un do Dreguunere, stierwe aachtien Ljuude un twohundetfieuwuntachentich wäid seerd.
* 20. Juli:  Eerst-Bestiegenge fon dän hoochste, suudelke Top fon dän Bierich Waskaran in do Anden fon Peru truch een düütsk-aastriekiske Monskup unner ju Fierenge fon Philipp Borchers. Ieuwenske Borchers roakeden Erwin Schneider, Wilhelm Bernard, Hermann Hoerlin un Erwin Hein dän Top.
* 1. September: Die Kolumbioansk-Peruoanske Kriech bräkt uut, uumdät Apstoundiske uut Peru dän Skeed-Ferloop twiske Peru un Kolumbien ätter dän Ferdraach fon Salomón-Lozano nit ounnieme wollene.
* 3. Oktober: Die Irak wäd formell uunouhongich, daach behoolde sik do Briten masse Ienfloud.
* 26. Oktober: In Nauru wäd foar't fäärme Moal die Angam-Dai fierd, uumdät dät duusendfieuwhunnertste Bäiden fon dät Ailound tou Waareld kumt.
* 3. Dezember: Kurt von Schleicher wäd fon Hindenburg as Riekkansler benaamd un kricht dän Apdraach, een näi Präsidioalkabinett tou bielden, ätterdät Franz fon Papen dät uum Koalitsjoonswäigerenge fon SPD un Zentrum nit waikriegen häd.

## Tou Waareld keemen
* 6. Januoar: José Saraiva Martins, Kardinoal fon ju roomsk-kathoolske Säärke
* 14. Moai: Richard Estes, US-amerikoansken Moaler
* 18. Juni: Rink van der Velde, fräisken Skrieuwer.

## Stuurwen
1931

## Foarfaale
* 26. Juli: Pedro Opaso wäd Präsident fon Chile, hie foulget ap dän autoritäre Carlos Ibáñez del Campo.
* 11. Dezember: Dät britiske Parlemänt brangt dät Stoatut fon Westminster uut, dät do Dominions in dän Commonwealth of Nations fiergungende Uunouhongegaid rakt. Deermäd wäide Kanada, Australien, Näiseelound, Suudafrikoa, Näifunstlound (fon 1949 oun Deel fon Kanada) un die Iriske Fräistoat (leeter: Republik Irlound) Stoaten foar sik.

## Tou Waareld keemen
* 6. Januoar: E. L. Doctorow, amerikoansken Skrieuwer
* 6. Januoar: Lucienne L’Heureux-Arel, kanadiske Oargelspielerske un Musik-Pädagoginne
* 11. Januoar: Betty Churcher, austroalske Moalerske un Direktoorinne fon ju "National Gallery of Australia"
* 14. Januoar: Caterina Valente, italieenske Skauspielerske un Sjungerske
* 14. Januoar: Georgine Darcy, US-amerikoanske Skauspielerske
* 16. Januoar: Johannes Rau, fon 1999 bit 2004 Buundespräsidänt fon Düütsklound
* 15. Moai: Helmut Ottenjann, düütsken Foulkskundler

## Stuurwen
1930

## Foarfaale
* 15. Februoar: Mäd Cairine Wilson wäd eerstmoals een Wieuw in dän Senoat fon Kanada beruupen.
* 24. Oktober: In Brasilien rakt dät een Revolutsjoon un Getúlio Vargas, populär as "Baabe fon do Äärme", baut een Diktoatuur ap.
* 14. Januoar: Kommunisten uum Albrecht Höhler uurfaale dän Nasjonoalsosjoalist un SA-Mon Horst Wessel, die dän Täkst foar dät SA-Kampläid ''Die Fahne hoch'' ferfoated häd. Hie stäärft ap dän 23. Februoar oun een Skoat-Ferseerenge, ju hie deer bie oukriegen häd.

## Tou Waareld keemen
* 18. Januoar: Maria de Lourdes Pintasilgo, portugiesiske Politikerske un Premier-Ministerske
* 28. Januoar: Kurt Biedenkopf, düütsken Politiker
* 11. Februoar: Mary Quant, britiske Moude-Designerske
* 3. Meerte: Heiner Geißler, düütsken Politiker
* 3. April: Helmut Kohl, säksten Buundeskansler fon ju Buundesrepublik Düütsklound
* 5. August: Neil Armstrong, amerikoansken Ruumtefoarer
* 28. Dezember: Fuad Rifka, syrisk-libaneesken Dichter un Uursätter

## Stuurwen
* 23. Februoar: Horst Wessel, düütsken Nazi
1929

## Foarfaale
* 6. Januoar: Dät Köönichriek fon do Serben, Kroaten un Slowenen" wäd uumebenaamt in "Köönichriek Jugoslawien". Köönich Alexander I. sät ju Ferfoatenge buute Krit, äntlät dät Parlemänt un gjucht een Köönichsdiktoatuur ap.
* 29. Januoar: Die Romoan *Im Westen nichts Neues* fon Erich Maria Remarque kumt in dän Honnel. Sien eerste Aplääse is truch Foarbestaalengen glieks fergriepen.
* 11. Februoar: Mäd dät Ousluuten fon do Lateroan-Ferdraage wäd ju Vatikoanstääd uunouhongich fon dät faschistiske Italien.

## Tou Waareld keemen
* 4. Januoar: Günter Schabowski, SED-Funktsjoonäär in ju DDR.
* 6. Meerte: Günter Kunert, düütsken Dichter un Skriftstaaler

## Stuurwen
* 11. Januoar: Elfrida Andrée, sweediske Oargelistinne un Komponistinne
* 11. Februoar: Johann II., Fürst fon Liechtensteen
1928

## Foarfaale
* 2. April: Die Kuutsker Gustav Hartmann, bekoand wuden as die "Iersene Gustav", bräkt mäd sien Kuutske ap fon Berlin ätter Paris, fon deer hie in dän September wier touräch ätter Berlin wai kumt. Aaldät hie do al säärm een Taxi häd, mai hie mäd sien Raise juun dät Deelgungen fon ju Kuutskenfierderäi demonstrierje.
* 10. un 11. Juni: Do eerste Fersäike mäd truch Raketen stöände Sail-Fljoogere wäide fon dän Ärfiender Alexander Lippisch un sin Täst-Pilot Fritz Stamer truchfierd.
* 8. Juli: Dät Luchtskip LZ 127 kricht sin Noome "Graf Zeppelin"
* 27. August: Die Briand-Kellogg-Pakt, aan Foulkegjuchtelken Ferdraach juun Angriepskriege, wäd fon alwen Nasjoonen unnerteekend.

* Aparecida in dän brasilioansken Buundesstoat São Paulo wäd een oaine Stääd.

## Tou Waareld keemen
* 6. Januoar: Capucine, frantsööske Film-Skauspielerske
* 6. Januoar: Astrid Gehlhoff-Claes, düütske Skrieuwerske un Uursätterske
* 27. Januoar: Hans Modrow, DDR-Politiker
* 4. Moai: Husni Mubarak, fon 1981 tou 2011 tou Diktoatoor in Ägypten.
* 14. Juni (amtelk, wildääge al n Mound eerder) Ernesto Rafael Guevara de la Serna, naamd *Che Guevara*, aan marxistisken Politiker, Guerilla-Uppermon un Skrieuwer.
* 6. August: Andy Warhol, bekoanden Pop Art-Kunstler

## Stuurwen
1927

## Foarfaale
* 10. Moai: Carlos Ibáñez del Campo wäd Präsident fon Chile. Hie bruukt deelwiese diktoatooriske Methoden.

## Tou Waareld keemen
* 14. Januoar: Zuzana Růžičková, tschechiske Cembalistinne un Hoochskoul-Koasterske

### Doatum nit seküür
* 13. August: Fidel Castro, kuboansken Diktoator: Wäkke Wällen reeke uk dän 13. August 1926 oun.

## Stuurwen
* 3. Januoar: Carl Runge, Mathematiker
* 18. Januoar: Hermann Müller-Thurgau, Swaitser Plonten-Physiologe, Botaniker, Önologe un Wienranken-Tuchter
1926

## Foarfaale

## Tou Waareld keemen
* 11. Februoar: Paul Bocuse, frantsöösken Kok, Gastronom un Kokboukskrieuwer

### Doatum nit seküür
* 13. August: Fidel Castro, kuboansken Diktoator: Wäkke Wällen reeke uk dän 13. August 1927 oun.

## Stuurwen
* 10. Juni - Antoni Gaudí i Cornet, kataloansken Baukunstler (Architekt).
* 5. Dezember - Claude Monet, frantsöösken Moaler (* 1840).
1924

## Foarfaale
* 3. September: Die Senoat fon Chile wäd fon protestierjende Offisiere stoarmd. Dät is die Begin fon aan Militär-Putsch in dät Lound.
* 11. September: Wilst aan Militär-Putsch in Chile wäd een Militär-Junta as Regierenge iensät.

## Tou Waareld keemen
* 6. Januoar: Katy Jurado, mexikoanske Skauspielerske

## Stuurwen
* 21. Januoar: Wladimir Iljitsch Lenin, rusken kommunistisken Politiker un Revolutsjoonäär, marxistisken Theoretiker, Paatäi- un Regierengs-Boas
* 3. Juni: Franz Kafka, Skrieuwer in Düütske Toal
* 29. November: Giacomo Puccini, italieensken Komponist fon't *[[Fin de siècle]]*.
1925

## Foarfaale
* 20. Meerte: Die ousätte chileenske Präsident Arturo Alessandri Palma kricht ätter ju Wierhäärstaalenge fon ju Ferfoatengsmäitige Oardenge sien Boantje wier. Man hie behoaldt dät nit loange, uumdät die moachtgriepske Minister Carlos Ibáñez del Campo, an Sympathisant fon do foarige Putschisten, him mäd n finnich Moachtspil uut Amt tringt.
* 4. April: As Lieuw-Wache foar Adolf Hitler wäd ju SS gruunded. Ju äntwikkelt sik in ju Tied fon dän Nasjonoalsosjoalismus tou een paramilitäriske Organisatsjoon.
* 7. April: Andraach fon Hitler, nit moor Burger fon Aastriek tou weesen, mäd Ärfoulch ap dän 30. April.
* 10. April: Ju Stääd Zarizyn an ju Wolga wäd in Stalingrad uumebenaamd. (däälich Wolgograd)
* 16. April: bulgariske Kommunisten moakje aan Bombenansleek ap ju Kathedroale Sweta Nedelja in ju bulgariske Haudstääd Sofia, deerbie stierwe moor as 150 Moanskene, do deelwiese hooge Boantjene in ju Politik un dät Militär häbe.
* 25. April: Die Monarchist Paul von Hindenburg wäd juun dän Zentrumskandidoat Wilhelm Marx toun Riekspräsidänt kädden, uk mäd do Stämmen fon do Midde-Paatäien DVP un BVP.
* 12. Moai: Hindenburg wäd as Riekspräsident fer'eediged.
* 30. Moai: Nasjonoale Revolutsjoon in China.
* 16. Juni: Foulkställenge in Düütsklound: 62,5 Millionen Ienwoonere sunner dät Saarlound ("Saargebiet").
* 16. Juni: In ju Sowjetunion wäd ap ju Krim as dät eerste Pionierleeger fon ju Pionierorganistsjoon Wladimir Iljitsch Lenin "Artek", een Ferhoalengsleeger foar Bäidene mäd Teerenge (= Tuberkulose) gruunded.
* 17. Juni: Dät Genfer Protokoll tou ju Äntoachtenge fon chemiske un biologiske Woapen jält.
* 18. Juni: Dät Rieksgjucht beslut, dät ju oankelde besleetene Füürstenäntoainenge fon ju Weimarer Republik nit moor jält. Dät äntspreekende Lounds-Wät in dät Fräistoat Sachsen-Gotha uur ju Ienluukenge fon Oaindum fon dät Füürstenhuus Sachsen-Coburg un Gotha is ätter dät Uurdeel juun ju Ferfoatenge.
* 18. Juli: Adolf Hitler moaket sien Bouk "Mein Kampf" eepentelk.
* 25. September: Ap do Färöer-Ailounde wäd ju eerste sosjoalistiske Paatäi gruunded (däälich Javnaðarflokkurin). Die eerste Foarsitter wäd Maurentius S. Viðstein.
* 5. - 16. Oktober: Do Ferdraage fon Locarno wäide ferhonneld.
* 20. November: Die Münchner Dolksteet-Prosäss eendet in't Gjuchtsuurdeel, dät sik die bekloagede Paul Nikolaus Cossmann bie ju Wiedenge fon ju Dolksteet-Legende ferdäin häd.
* 15. Dezember: Reza Pahlavi sweert foar dät iraniske Parlemänt (Madschles) sin Amts-Eed as Schah fon Persien.
* 26. Dezember: Ju turske Nasjonoalfersammelenge beslut ju Ienfierenge fon dän Gregorioanske Kalänner mäd Wierkenge fon dän 1. Januoar 1926 oun.

## Tou Waareld keemen
* 6. Januoar: Kim Dae-jung, suud-koreoansken Politiker

## Stuurwen
* 28. Februoar: Friedrich Ebert, aan SPD-Politiker un die eerste Riekspräsident fon ju Weimarer Republik