Romanik

Ju **Romanik** is aan Stil in ju Kunst, besunners in ju Baukunst. Ju hat so, uumdät ju noch een bitje so lät as ju ooldroomske (Bau)kunst, deer ju sik uut äntwikkeld häd. Typisk sunt do Ruunboogen, wilst in ju ätterfoulgjende Gotik moor Spitboogen bruukt wuden sunt (man do roate dät uk al eer). Ätter ju Fernäilenge fon groote Deele fon ju Abtäi Cluny is die Dom fon Speyer ju grootste romaniske Säärke ap ju Waareld.

## Foarromanik
As Foarromanik wäd ju Uurgongskunst twiske ju leete Antike un ju äddere Romanik beteekend.

Bielde:GdT Südseite.JPG|Dät Mausoleum fon Theoderich dän Groote, baud fon 520 ou in Ravêna (emilioansk-rumagnoolsk) / Ravenna (italieensk), wiest Ienfloude fon ju leetroomske juust so as fon ju syriske Baukunst.
Bielde:XIII century church from Densuş.jpg|Ju Säärke fon Densuş, een Täärp in Rumänien, baud in dät 7. af 8. Jierhunnert an ju Steede fon allere heedenske Tämpele, wier roomske un wildääge eerder noch dakiske Godhaide fereerd wuden. Man deer is leeter fon ju Gotik noch wät bietou keemen.
Bielde:SanSalvadorValdedios-1.jpg|Ju Säärke "San Salvador de Valdediós" in Asturien, baud in't Eende fon dät 9. Jierhunnert.


## Äddere Romanik
Eende fon dät 10. Jierhunnert kon me al seküür fon äddere Romanik baale.

Bielde:Paderborn-Bartholomäuskapelle.jpg|Ju Bartholomäuskapälle in Paderborn, baud uum 1017
Bielde:F07.Vouvant.0048.JPG|Krypta fon ju Säärke fon dät frantsööske Täärp Vouvant, baud in dät 11. Jierhunnert
Bielde:Köln st maria im kapitol dreikonchenanlage 251204.jpg|St. Maria in't Kapitol (Kölln), baud tou sowät 1060 tou; man uk mäd leeter anföigede gotiske Deele!


## Hooge Romanik
Truch wirtskuppelke Ferbeeterengen wude fon sowät 1070 oun uk rieker uutwierkede Baukunst muugelk, dät is die Begin fon ju Hooge Romanik.

Bielde:St.Petri1.jpg|Päiterssäärke in Fritzlar, dät hoochromaniske Wäästwierk mäd een Foarhalle in leetromanisk-gotisken Uurgongsstil
Bielde:Kirchendecke Zillis.jpg|Uutsnit uut ju Dääkenkunst fon dän Säärkensoal in Ziraun (rätoromaniske Noome, düütsk: Zillis) in ju Swaits
Bielde:Arles kirche st trophime fassade.jpg|Wäästwierk fon ju "Glèisa de Sant Trefume d'Arle" (oksitoanske Noome, frantsöösk: "Cathédrale Saint-Trophime d'Arles") mäd ju hooch-romaniske Poute (oksitoanske Noomen bruukt, frantsöösk: "
Bielde:


## Leete Romanik
Ju leete Romanik, ju sik truch masse näie Foarmen uutteekent, begon uum 1150. Ju Romanik wude in Frankriek fon 1140 ou, in Änglound fon 1175 ou un in Düütsklound fon 1235 ou loangsom truch ju Gotik ouloosed. Somäd sunt in wäkke Steeden leete romaniske Bauwierke tou ju sälge Tied baud wuden as Bauwierke uut ju deer ap gruundede äddere Gotik, deer oane sunt dan uk fljootende Uurgonge tou ferkloorjen.


Bielde:Otterberg Simultanpfarrkirche 004 1.jpg|Ju Abtäisäärke in Otterberg in ju Palts, baud twiske 1168 un 1254)
Bielde:Wormser Dom Westchor Westtürme.jpg|Ju Wäästerkaante fon dän Wormser Dom (mäd dän Chor in dät Wääste een gjucht unwoanelke Säärke, haudseekelk baud fon 1130 tou 1181 tou)
Bielde:AdorationOfTheMagiOttebeurenCollectarBLYatesThMS2Fol62b.jpg|Boukmoalerkunst uut dän twäide Haaldeel fon't 12. Jierhunnert


## Näiromanik
Ju Näiromanik af Neoromanik heert tou ju Stroomenge fon dän Historismus, die in ju Tied uum 1900 in ju besunners Moude waas un oolde Stilgjuchten ättermoakede. Oafter sunt do Bauwierke dan aiske uurleeden un rieker fersierd as do "Originoale" man dät rakt, uk in ju Näiromanik, sljuchtere Bauwierke. Mongs, as me an dät Wäästwierk fon dän Dom fon Speyer sjo kon, rakt dät uk näiromaniske Baudeele an oolde originoalromaniske Säärken.

Bielde:Dresden Garnisonkirche 4.JPG|Garnisonssäärke Sänt Martin in Dresden (baud fon 1893 tou 1900 tou)
Bielde:Goslar - UNESCO-Weltkulturerbe Rammelsberg Kraftzentrale (Haus K) (01-2).jpg|Krääftsäntroale fon dät Arst-Bierichwierk Rammelsberg in Goslar (baud 1905 / 1906)
Bielde:Heilig Kreuz-Kirche Gladbeck-Butendorf.jpg|Hillich-Kjuus-Säärke (Gladbeck), baud fon 1912 tou 1914 tou.