Ho ntsha mpa ho entsweng ka maikemisetso

**Ho nthsa mpa**ke ho fedisa ha boimanaka ho ntsha kapa ho qobella ho tshwa popelongpopelong ha ngwanakapasekangwanapele  a kgona e ho iphidisa ka boyena. Ho ntsha mpa ho ka etsahala ka bobona, maemong a jwalo hangata ho bitswa ho senyehelwa. Hape ho kanna ha etswa ka sepheo  mme maemong a jwalo ho bitswa ho tsha mpa ho entsweng  ka maikemisetso. Lentswe*ho ntsha mpa*ka  tlwaelo le supa ho ntshwa ha mpa ho entsweng ho fedisa boimana bathong. Mokgwatshebetso o  tshwanang ka mora hore ngwana ya so hlahe a ne a ka kgona ho iphedisa ka boyena ka tshebetso ya bongaka ho  tsejwa e le “ho ntsha mpa ho diehisitsweng”.

Morina wa sejwalejwale o sebedisa meriana kapa mekgwa ya opariwshene ho ntsha mpa. Meriana e mmedimifepristonele prostaglandine sebetsa hantle jwalo ka mokgwa wa opareishenekgweditharong ya  pele ya boimana. Leha tshebediso ya meriana e ka sebetsa hantle nakong ya kgweditharong ya  bobedi ya  boimana,mekgwa ya oporeishene e bonahala e na le ditlamorao tse kotsi e tlase. Taolo ya pelehi, ho kenyeledtswepidisile sethibelaphelehi se ka  popelong e ka qalwa kapele ka mora ho ntsha mpa. Ho ntshwa mpa dinaheng tse tswetseng peleho na le nalane e telele ya ho ba hara mekgwatshebetso ya meriana e bolokehilenghaeba e dumeletseke molao wa naha. Ho ntsha mpa ho  sa raranang ha ho bake bophelo bo botle ba kelello kapa mathata mmeleng a nako e telele. Mokgatlo wa Lefatshe wa Bopheloo kgothaletsa boemo bo tshwanang ba polokeho le ho ntsha mpa ho molaong ho fumanehe  ho basadi bohle lefatshe ka bophara. Ho ntsha mpa ho sa bolokehang, leha ho le  jwalo, ho qetella ho bakile  ho isa ho ho ka isang ho mafu a 47,000 a bommele ho amohelwa ha ba dimilione tse 5 sepetlele ka selemo lefatshe ka bophara.

Ho akanywa hore ho ntsha  mpa ha dimilione tse 44 ho etsahala lefatshe ka bophara selemoo se seng le se seng,  mme le ho ka tlase  ho halofo ya hoo ho etswa ntle le polokeho. Dikgahla tsa ho ntsha mpa di fetohile hannyane mahareng a 2003 le 2008, ka mora hore ho qetwe dilemo tse mashomeshome   tsa  phumantsho ya thuto e mabapi  lethero ya malapa le taolo ya pelehi e ntlafetse. Diphesente tse tse mashome a mane tsa basadi lefatsheng ba bile le phumantsho ya ho ntsha mpa ho molaong “ntle le ho thibelwa ke mabaka”. Leha ho le jwalo,  ho na le, meedi e mabapi le bolelele  ba boimana  ho ntshwa mpa ho ka etswang ka teng.

Ho ntsha mpa ho etswang ho na le nalene. Ho entswe ka mekgwa e fapaneng, ho kenyeletswaya methokgo, tshebediso ya disebediswa tse loeditsweng kotsi mmeleng, le e meng  mekgwa ya setsoho tloha dinakong tsa boholoholo. Molao wamelao e mabapi le ho ntsha mpa,le kgafetsa ka moo ho ka etswang ka teng, le boemo ba teng ba setso le bodumedi ho fapane haholo ho potoloha le lefatshe. Mabakeng a itseng, a  ho ntsha mpa ho molaong ho itshetlehilwe maemong a ikgethang, jwalo ka thobalano ya batho ba amanang ka madi, petomathata ka ngwana ya so hlahe, maemo a phedisano le moruo kapa kotsi bophelong ba mmangwana. Dikarolong tse ngata tsa lefatshe ho na le  ho fapafapana ha maikutlo a setjhabaho hodima boitshwaro bo botle,boitshwaro, le dintlha tsa molao tse amanang le ho ntsha mpa. Batho ba e kgahlano le ho ntsha mpaka kakaretso ba bolela hore popeho ya ngwana kapa ngwana ya so hlahe ke  motho ya nang letokelo ya ho phelamme ba kanna ba bapisa ho ntsha map le polao. Ba tshehetsang ditokelo tsa ho ntsha mpaba hatellatokelo ya mosadi ho nka qeto ditabeng tse amang le mmele wa haemmoho le ho hatella ditokelo tsa bothoka kakaretso.

## Ditshupu