open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bultfontein

**Bultfontein** ke toropo e porofenseng ya Free State, naheng ya Afrika Borwa. E na  le baahi ba ka bang 23 400 ka palo. E sebakeng sa Tswelopele Local Municipality, dikhiilomitara tse ka bang 100 (60 mi) ka leboya ho Bloemfontein. Sebaka sa toropo ena se ile sa thehwa ka selemo sa 1873, se ne se diehile ka lebaka la ngangisano ya sebaka se ileng sa lebisa ho thehweng ha Hoopstad e kang  ba dikilomitara tse 55 ka leboya-bophirima. Phahameng e thehilwe ka mathokong a Bultfontein ka bo-1970.   &#x5B;**&#x5D;

Ho ya ka Palo ya batho ya selemo sa 2011, Bultfontein ka bo yona e na le baahi ba 2.176,  ha Phahameng e na le baahi ba 21.189,  e leng se etsang hore toropo e be le baahi ba 23.365 ka palo. Ho baahi bana, ba 93% ba ke batho ba Afrika e Ntsho, ba 5,5% ke ba Basweu, mme ba 0,5% ba Mebala. 57%  e bua Sesotho e le puo ya lapeng, 23% e bua SeXhosa, 9,5%  e bua SeTswana mme 6% e ne e sebedisa Se-Afrikaans e le puo ya bona ya pele.

Bultfontein e na le dikolo tse robedi tsa setjhaba. Tse pedi ke dikolo tse phahameng, tse tharo ke dikolo tse kopaneng, mme tse tharo ke sekolo sa mathomo. Toropo ena e hole le Welkom ka dikhilomithara tse 60 le Bloemfontein ka dikilomithara tse 80. E na le mabenkele a mmalwa. 

## Mehlodi
Hoopstad

Toropo ya **Hoopstad** e sebakeng sa ho kgekgeng ya mmila wa R34, R59 & R700 Profinse ya Free State. Sebaka sena se nkwa e le setereke se ruileng ka ho fetisisa se hlahisang poone Afrika Borwa. Toropo e haufi le letamo la Bloemhof le leng nokeng ya Lekwa. Sebaka sa Tlhaho sa Sandveld se haufi le letamo la Bloemhof. Hopetown le Hoopstad ke ditoropo tse pedi tse fapaneng mme hangata di ferekanngwa.

## Histori le mesebetsi
Toropo ya Hoopstad e ile ya thehwa ka 1876 mme ya rehwa Hauptstad ka moraa hore e be mohlahlobi sebaka pele ho kaho. Phetolelo ya Hauptstad ka Se-Afrikaans e bolela Motsemoholo, e leng seo ho hlakileng hore e ne e se sona mme ka hona toropo e ile ya rehwa lebitso la Hoopstad. Toropo eo lebitso la yona le bolelang "Toropo ya Tshepo" ka Se-Afrikaans, e thehilwe ka lehlakoreng le leng la polasi e kgolo ya Kameeldoorns, le toropo e nngwe ya Bultfontein ka lehlakoreng le leng.

## Mehlodi
Koffiefontein

**Koffiefontein** ke toropo e nyane ya temo profinseng ya Free State Afrika Borwa. Lebitso lena le bolela *sediba sa kofi* ka puo ya Se-Afrikaans.

## Nalane
Dilemong tsa bo-1800, Koffiefontein e ne e le sebaka sa ho emisa ho baeti le bahahlaudi ba lipalangwang ba tsamayang pakeng tsa lebopo le masimo a diitaemane le merafo ya kgauta ka leboya. "Metsi a kofi" ke se bolelwang ke bapalami ba dipalangwang ba neng b ritela kofi e matla ba e etsang ha ba emisa. "Metsi a kofi" a ne a akarelletsa bapalami ba dipalangoang ba sila dipeo tsa bona tsa kofi (hangata ka sekotlolo) mme ba sebedisa metsi a tswang sedibeng sa tlhaho ho bedisa seno. Ka moraa hore ho fumanwe ditaemane haufi le selemo sa tlhaho ka 1870, motse o ile wa hola ka potlako sebakeng sa ho emisa Koffiefontein, ha batho ba batlang ditaemane ba qala ho tjheka sebakeng seo ba batla ditaemane tsa boleng bo hodimo.

Ho haufi ha Koffiefontein le Mafikeng le Kimberley ho ne ho bolela hore e ile ya ameha Ntweng ya Bobedi ya Anglo-Boer (1899-1902). Matlo a marang-rang, a neng a sebetsa e le liqhobosheane tsa tšireletso, a ile a hahoa ke Mabrithani ka 1900 'me a ntse a eme lekgolong la mashome a mabedi a pele la dilemo.
Uncle Waffles

**Lungelihle Zwane**  (o hlahile ka la 30 Hlakubele 2000),  ya tse jwang haholo holo ka lebitsi la Uncle **Waffles**, ke DJ le moetsi wa direkoto wa Seswazi ya dulang Afrika Borwa.  O tsejwa ka mosebetsi wa hae ka mofuta wa amapiano le bokgoni ba hae ba ho jaiva,   le Billboard e mo hlalosang e le "kgosatsana ya amapiano".  Single ya hae ya pele, "Tanzania", e fihlile palo ya pele Afrika Borwa, moo e netefaditsweng 7x platinamo.

## Bophelo ba pele

Zwane o hlahetse le ho holela Eswatini (eo pele e neng e le Swaziland). O ne a sa tsebe batswadi ba hae mme o hodisitswe ke nkgono wa hae dilemong tsa bongwana, ho fihlela a boelana le mme wa hae ha a le dilemong tsa botjha bo o a neng a e na le kamano e thata le bona ka mora moo. Zwane o holetse a mamela mmino wa house wa Afrika Borwa le mmino wa kwaito ho tswa ho bataki ba kang Black Coffee, Lebo Mathosa le DJ Kent.  Pele a atleha e le DJ, Zwane o ne a tlwaetse ho ba mofani wa thelevishene ho *Studio1* ho Eswatini TV, empa o ile a nkelwa sebaka ka Pherekhong 2022 kamora ho arohana le lenaneo. Ke mona moo a ileng a tsebiswa ka DJ'ing ke motswalle ya neng a boetse a sebetsa studio, kaha ho ne ho e na le setsi sa dilemo tse leshome le metso e mehlano sa DJ decks moo. Ka mora moo o ile a fallela Afrika Borwa ho ya univesithing.

## Mehlodi
Menzi Ngubane

**Menzi Ngubane** (28 Phato 1964 - 13 Hlakubele 2021)  e ne e le sebapadi sa kalaneng Aforika Borwa, se tsebahalang haholo ka ho bapala karolo ya Sibusiso Dlomo ho soap opera Generations  ho tloha ka 2003 ho isa ka 2014. Ngubane o ile a bapala dikarolo tse ngata mananeong a mang a TV a Afrika Borwa, ho kenyeletswa *Yizo Yizo*, Ashes to Ashes, Gold Diggers le Heist. Ka 2016, o ile a ikopanya le sehlopha sa thelevishene letoto la dihlooho tse drama *Isibaya*, bapala mookamedi wa khamphani ya tekesi e nang le nako e fetileng e belaetsang. 

Ngubane o ile a hlaha difiliming tse mmalwa tsa Aforika Borwa, ho kenyeletsoa How to Steal 2 Million, hammoho le John Kani, Terry Pheto le Rapulana Seiphemo.  Filimi e hapile Best Picture ho 2012 Africa Movie Academy Awards. 

O hapile kgau ya SAFTA bakeng sa Sebapadi se Molemohadi ho *Isibaya*. 

O ne a nyetswe ke Sikelelwa Sishuba. Ngubane o ile a kula ka dilemo tse mmalwa ho akarelletsa le ho fetisetswa diphio ho fihlela a hlokahala.

Ngubane o hlokahetse ka lebaka la stroke ka la 13 Hlakubele 2021, a le dilemo di 56. Matsatsi a mararo ka mora lefu la hae, ntate wa hae ya dilemo di 90 ya bitswang Ndodeni Ngubane le yena o ile a hlokahala. Ka bobedi ba ile ba patwa hammoho, lepato la bona le ile la etsahala lapeng la bona ho Ladysmith. 

## Mehlodi
Disco

**Disco** ke mofuta wa Mmino wa motjeko le subculture e hlahileng qetellong ya bo-1960 ho tloha setsheng sa bosiu sa ditoropo tsa United States. Molumo wa yona o tshwantshwetswa ke ho otla ha nnè ka mokatong, di-bassline tse nang dinaka ,likarolo tsa likgweele, koporo le manaka, piano ya motlakase, li-synthesizer le likatarana tsa motlakase.

Discoteques e le sebaka sa diketsahalo e ne e le boqapi ba Mafora, bo tlisitsweng United States ka ho bulwa ha Le Club, ntlo ya dijo le sehlopha sa bosiu se fumanehang ho 416 East 55th Street Manhattan, ke mofalli wa Mofora Olivier Coquelin, ka Selemo se Setjha sa 1960. 

Mmino wa disco e le mofuta o qalile e le motswako wa mmino o tswang dibakeng tse tummeng hara Maafrika-Amerika, Ma-Hispanic le Ma-Latinos, Maamerika a Gay le Ma-Italian a New York City (haholo-holo Brooklyn) le Philadelphia nakong ya bo-1960 ho isa bohareng ba bo-1970.
Maskandi

**Maskandi** (eo hape e leng **Maskanda**)  ke mofuta wa mmino wa setjhaba wa MaZulu, oo qalong o neng o amahanngwa le basebetsi ba bajaki, o ntseng o fetoha le setjhaba sa Afrika Borwa. Ho nahanwa hore Phuzushukela (John Bhengu) o ile a bula maliboho ha ho tluwa mmino ona. Hangata e tshwaua ka mokgwa wa ho kgetha katara o itshetlehileng ka litshusumetso tse fapaneng tsa nalane e boetse e na le tshebetso ya bohlokwa setjhabeng ka dibapadi tse fuwang tumello ya ho nyatsa batho ba matla phatlalatsa.

## Qalong

Mmino o qalile ka "dipina tsa basadi tsa di-monochord tse nang le modumo wa kgaba tse ileng tsa fetisetswa le ho fuwa bophelo ba modumo ka katara". Metso ya se bitswang maskandi kajeno e kgutletse mefuteng ya mmino e sa sebetseng katara dilemong tsa bo-1920, ka phetoho ya katara e qalileng Rhodesia ka bo-1930 ka sehlopha sa dibini tse bululetsweng ke mmino difiliming tsa Bophirimela.  E ile ya hlahiswa ke basebetsi ba bajaki Afrika Borwa.

## Mehlodi
Tlou Segolela

**Tlou Segolela** (o hlahile ka la 1 Mmesa 1988) ke sebapadi sa bolo ya  maoto sa Afrika Borwa se tlohetseng ho bapala bolo se  neng se bapala ka lehlakoreng le letona mme hajwale ke Motsamaisi wa  sehlopha sa SAFA Division ya Bobedi sa Platinum City Rovers.

Segolela o hlahetse Moletjie haufi le Polokwane, Transvaal, mme o ne a bitswa "Gautrain" le "Riya Vaya", e bolelang "mona re ya ya", ke balatedi ba hae ka lebaka la lebelo la hae.

E ne e le karolo ya sehlopha sa Orlando Pirates se hapileng ditlotla tse pedi tse latellanang tsa Double-Treble (2011-12 & 2010-11), tse kenyelletsang ditlotla tsa sehla  tse pedi. Mosebetsi wa hae o tummeng ka ho fetisisa e bile ho raha sekgutlo ho tummeng ho ileng ha fella ka ho thunngwa ke Isaac Chansa ka ntle ho lebokose ka motsotso wa bo 85, ka letsatsi la ho qetela la papadi. Pirates e ne e bapala  ka 1-1 kgahlanong le Arrows ka nako eo, mme e ne e hloka ntlha ho hapa mohope  wa sehla  ka lekgetlo la pele ka mora  dilemo tse 7. Ka lebaka la ntlha y a Chansa, dintlha  ene e le  2-1 ho Pirates.

## Mosebetsi wa matjhaba

O ile a qala ho bapala Afrika Borwa ka 2010 mme ho fihlela jwale o se a bapetse makgetlo a mane a ntse a hlaba ntlha ha bedi

### Dintlha tsa matjhaba

: *Lethathama la.di ntlha le di phetho tsa aforika borwa*
Ranga Chivaviro

**Ranga Chivaviro** (o hlahile ka la 21 Pulungwana 1992) ke sebapadi sa bolo ya maoto sa Afrika Borwa se bapallang  Sehlopha sa Afrika Borwa sa Premier Division Kaizer Chiefs, e le mohlaba dintlha. O hlahetse Limpopo, mme owa hae ke letswalla la Afrika Borwa , ntate  wahae ke letswalla la Zimbabwe.
Turkey (nonyana)

**Kalakuni** ke nonyana e kgōlō ya mofuta a ***Meleagris***, e tswang Amerika Leboya. Ho na le mefuta e mmeli ya dtlhapi tse phelang: ditlhapi tsa naha (*Meleagris gallopavo*) tsa Amerika Leboya e ka botjhabela le bohareng le ditlhapi (Meleas ocellata) tsa Hloahloa ea Yucatán e Mexico. Tse tona tsa mefuta ena ka bobeli ea li-turkey li na le lesela le ikhethang le nang le nama, le bitsoang snood, le leng holimo molomong. Li har'a linonyana tse khōlō ka ho fetisisa tse lulang sebakeng sa tsona. Joaloka linonyana tse ngata tse khōlō tse fepang fatše (Li-galliformes), e tona e kholo ebile e mebala-bala ho feta e tšehali.
Fatima Dike

**Fatima Dike**, ya tsejwang hape e le **Fatts Dike** (ya tswetseng ka la 13 Loetse 1969) ke mongodi le motsamaisi wa dipapadi tsa seraleng. Kamora ho ngola *Sehlabelo sa Kreli* ka 1976, e ile ya  e-ba mosadi wa pele wa Afrika Borwa wa motho e motsho wa ho  phatlalatsa papadi. 

## Bophelo
Royline Fatima Dike o hlahile Langa, Cape Town ka la 13 Lwetse 1948. O hlahile nakong ya kgethollo ya merabe, dilemo tsa hae tsa bogwaneng di ile tsa thehwa ke mathata a setjhaba le a dipolotiki tsa nako eo. O ile a fumana thuto dikolong tsa kereke tsa Langa ho fihlela mmuso o li nka ka bo-1950. Phetoho ena e ile ea tšoaea qalo ea ho lemoha ha hae ho se lekane ha merabe tsamaisong ea thuto. Hamorao o ile a romelwa sekolong se kenang sekolo se tsamaiswang ke baitlami ba Mairishe ho Rustenburg, moo tikoloho ya ntlo ya baitlami e ileng ya mo tsebisa boiphihlelo bo hlophisitsweng empa bo ikgethile ka setso.

Kamora ho tlohela sekolo o ile a ba le mesebetsi e fapaneng, ho kenyeletswa le mosebetsi ka steakhouse, lebenkele la nama, lebenkele le libuka le lebenkele le leholo la dijo. E ne e le nako ya ho sebetsa ha mohoehadi wa hae moo a ileng a hlaolela lerato le leholo la ho bala. Nako ya hae mesebetsing ena e ile ya mo pepesa tikolohong e fapaneng ya sechaba, ya matlafatsa thahasello ya hae ditabeng le theater e le mokgwa wa ho nahana ka setjhaba. Ka 1972 o ile a ithaopela ho ya Theatre ya Cape Town) Space Theatre e sa kgethollwang ke morabe Cape Town, moo a ileng a kgothatswa ho ngola *Sehlabelo sa Kreli*, ka morena ya iphapang ho fapana le ho ba lekgoba la Borithane.  Mosebetsi ona o ile oa tshwaya ho kena ha hae ho ngola dipapadi mme ya rala motheo wa menehelo ya hae ya morao-rao ho lebala la dipapadi tsa seraleng la Afrika Borwa.

Ho tloha ka 1979 ho isa ho 1983 o ne a dula United States, a nka karolo kopanong ya bangoli Univesithi ya Iowa mme a sebetsa le dihlopha tsa lebala la diketsahalo New York City. O ile a nka thuto Univesithi ya New York, leha a ingodisa sehlopheng sa ho ngola dipapadi le Ed Bullins o ile a mo jwetsa hore o na le boiphihlelo bo bongata ho ba sehlopheng seo.

Dike o dula Langa.

## Theatre e le Sebaka sa ho Fana ka Litlhaloso Sechaba
Ka mosebetsi wa hae, Dike o ile a sebedisa lebala la diketsahalo e le mokgwa wa ho totobatsa le ho phephetsa ho hloka toka setjhabeng Afrika Borwa. Dipapali tsa hae di tsejwa ka ditlhaloso tsa tsona tse hlakileng mabapi le ntwa ya setjhaba le ya dipolotiki ya nako ya hae. 

## Tlatsetso ho Theatre, Film, Media le Performance ea Afrika Boroa
Dinyehelo tsa Fatima Dike tsa lebala la boithabiso la Afrika Boroa di akaretsa dilemo tse mashome a mmalwa le mesebetsi e fapaneng, ho kenyeletswa mookameli wa sethala, sebapadi, mongoli wa dipapadi le motsamaisi. Mosebetsi wa hae o bonahatsa phapang ya dipuo tsa Cape Town, hangata o kenyelletsa isiXhosa, Senyesemane le Afrikaans ho fihlela bamamedi ba pharalletseng. Dike o sebedisitse lebala la diketsahalo ka mokgwa o tsitsitseng ho totobatsa ho hloka toka setjhabeng  sa batho ba batsho sa Afrika Borwa, haholo-holo tlasa kgethollo ya merabe.
Mosiamo oa Morija & Archives

Moria Museum & Archives, e tsejwang hape e le Morija Museum, e fumaneha Morija, motse o moholo seterekeng sa Maseru sa Lesotho. Musiamo o ile wa buloa ka molao ka 1956, mme wa kena ditsing tsa ona tsa hajwale ka 1989.  Morero wa musiamo ke ho ntshetsa pele moetlo wa Morija, e le setsi sa ho ithuta, boqapi le bokgabane, Lesotho.  Mosiamo a Morija ke lehae la matlotlo a mangata a setso ho kenyeletswa, dintho tsa kgale tsa Basotho hammoho le Difaqane le dihopotso tsa Ntoa ya Boer. Karolo ya mosiamo e nang le di-archives e na le ditokomane tse qadileng ka 1826. Pokello ena e ruile haholo ka ditokomane tsa lekgolong la bo19 la dilemo tse amanang le Lesotho. 

## Merero e kgethehileng
Mokete wa Morija wa Bonono le Setso ke ketsahalo ya selemo le selemo e hokahantsweng ke Musiamo wa Morija. Ntlo ya Masitise Cave ke sebaka sa sathelaete sa Mosiamo wa Morija. E sebakeng sa Quthing, motseng o ka bang dikhilomithara tse 15 ka bophirimela ho motse wa diahelo.&nbsp;

## Bona hape

* Mokete oa Bonono le Setso sa Morija
* Setso sa Lesotho

## Mehlodi
Johnny Clegg

**Jonathan Paul Clegg**, OBE OIS (7 Phuptjane 1953 - 16 Phupu 2019) e ne e le sebini sa Afrika Borwa, mongoli wa dipina, motjeki, setsebi sa batho le mohanyetsi ya kgahlanong le kgethollo ya merabe.  

O ile a qala ho bapala e le karolo ya duo - Johnny & Sipho - le Sipho Mchunu e ileng ya lokolla albamo ya yona ya pele, Woza Friday ka 1976. Ka mora moo, ba ile ba theha sehlopha sa Juluka se ileng sa lokolla albamo ya sona ya pele ka 1979. Ka 1986, Clegg o ile a theha sehlopha Savuka, mme a boela a ngola e le ketso ya solo, ka dinako tse ding a kopana hape le balekane ba hae ba sehlopha sa pele. Ka dinako tse ding a bitswa *Le Zoulou Blanc* (   [lə MaZulu blɑ̃], bakeng sa "Ba leZulu le Leshweu"), e ne e le motho ya bohlokwa mminong wa batho ba Afrika Borwa le motho ya hlahelletseng ya mosweu ho hanyetsa kgethollo ya merabe, e leng ntho e neng e batlisiswa ke lekala la tshireletso la Sepolesa sa Afrika Borwa ka nako e itseng.  Dipina tsa hae di kopanya Senyesemane le mantswe a MaZulu, hape dikopanya MMino wa Afrika wa sehlopha sa basebetsi le mefuta e fapaneng ya mmino o tummeng wa Bophirimela. 

## Bophelo ba pele le mosebetsi wa hae
Clegg o hlahile ka la 7 Phuptjane 1953 Bacup, Lancashire,  ho ntate wa Monyesemane wa ditloholo tsa Scotland, Dennis Clegg, le mme wa Rhodesian, Muriel (Braudo).   Lelapa la mme wa Clegg e ne e le Bajode ba tswang Belarus le Poland mme Clegg o ne a holisitswe ka Sejuda, a ithuta ka Melao e Leshome empa a hana ho ba le *bar mitzvah* kapa ho ikopanya le bana ba bang ba Bajuda sekolong.  O ile a fallela Rhodesia (eo hona jwale e leng Zimbabwe) le mme wa hae ha a le dikhgwedi tse 6, mme batswadi ba hae ba hlalana nakwana ka mora moo. Ha a le dilemo tse tsheletseng, o ile a fallela Afrika Borwa le mme wa hae,  hape a qeta karolo ya selemo Iseraele nakong ya bongwana ba hae. 

O holetse Yeoville, eo ka nako eo e neng e le sebaka sa kahare sa toropo sa Johannesburg se nang le Bajuda ba bangata.  O ile a kopana le 'mino le motjeko oa halofo ea lefatše oa basebetsi ba bajaki ba Zulu ba motse. Tlas'a tataiso ea Charlie Mzila, mosuoe oa liphaposi motšehare le sebini bosiu, Clegg o ile a tseba Puo ea Mazulu le katara ea maskandi le mekhoa ea motjeko oa Isishameni ea bajaki. Ho kopanela ha Clegg le libini tse ntšo hangata ho ile ha fella ka ho tšoaroa ka lebaka la ho kena ka thepa ea mmuso le ho tlola Molao oa Libaka Tsa Sehlopha. O ile a tšoaroa ka lekhetlo la pele a le lilemo li 15 ka lebaka la ho tlola melao ea nako ea khethollo ea merabe Afrika Boroa e thibelang batho ba merabe e fapaneng ho bokana hammoho kamora lihora tsa ho tsoa.
Boema-fofane ba Matjhaba ba OR Tambo

**Boemafofane ba Matjhaba ba OR Tambo**          ke boemafofane ba matjhaba bo sebeletsang ditoropo tse pedi tsa Johannesburg le motse-moholo wa Afrika Borwa Pretoria . E fumaneha Kempton Park, Gauteng . E sebetsa e le boema-fofane ba mantlha bakeng sa maeto a lehae le a matjhabeng bakeng sa Afrika Borwa mme ho tloha ka 2020, ke boema-fofane ba bobedi bo phetheselang Afrika, bo nang le bokgoni ba ho nka bapalami ba ka bang dimilione tse 28 selemo le selemo.  Boema-fofane bo sebetsa e le setsi sa South African Airways . Boema-fofane bo ile ba sebetsana le bapalami ba fetang diimilione tse 21 ka 2017.

Boemafofane ba pele bo ne bo tsejwa e le **Jan Smuts International Airport**,  ka mora Tonakgolo ya mehleng ya Afrika Borwa. E ile ea rehwa botjha **Boema-fofane ba Matjhaba ba Johannesburg** ka 1994 ha 'mmuso o sa tswq kgethwa wa African National Congress o phethahatsa leano la ho se rehe maemafofane ka bo-radipolotiki. Pholisi ena e ile ya fetolwa hamorao, 'mme ka la 27 Mphalane 2006 boema-fofane bo ile ba rehwa lebitso la radipolotiki ya neng a le kgahlanong le kgethollo ya dipolotiki Oliver Tambo .
Bongi Makeba

**Bongi Makeba** (20 December 1950 - 17 March 1985) e ne e le sebini sa Afrika Borwa. E ne e le ngwana a le mong wa sebini Miriam Makeba le monna wa hae wa pele, James Kubay. 

## Tsa bophelo
Angela Sibongile Makeba o hlahile Afrika Borwa ka 1950, ha mme wa hae a ne a le dilemo tse 18. Lebitso la Bongi leo a ileng a tsejwa ka lona ke phetolelo e kgutshwane ya lebitso la hae la bobeli Sibongile, le bolelang "Re ya leboha". Ka 1959 mosebetsi wa mme wa hae o ile wa mo isa New York, moo a ileng a dula botlamuweng kamora ho thibelwa ho khutlela Afrika Borwa, mme ka 1960 a ikopanya le Bongi, ya ileng a dula le metsoalle ha mme wa hae a ntse a eta le lefatshe.

Mme wa Bongi o ile a mo tsebisa e le sebapadi nakong ya konsarete ya 1967 holong ya Philharmonic ya New York.  Ka 1967 yena le Judy White, moradi wa Josh White, ba saenetse Buddha Records e le "Bongi le Judy", albamo ya bona ya pele e le "Runnin' Out" le "Ha re Kopane".  Ha a le dilemo di 17, Makeba o ile a kopana le monna wa hae wa Moamerika, Harold Nelson Lee, eo mathwasong a dilemo tsa bo-1970 a ileng a etsa direkoto tse peli "7" e le "Bongi le Nelson", tse nang le dipina tse pedi tsa moya tse hlophisitsoeng ke George Butcher: "That's the Kind. ya Lerato" e tshehetsweng ke "I Was So Glad" (Fora: Syliphone SYL 533), le "Ntho e nngwe le e ngwe, Bakeng sa Lerato la Ka" le "Na U Hopola, Malcolm? "(Fora: Syliphone SYL 532).  O ile a rekota alebamo e le nngoe feela, *Bongi Makeba, Blow On Wind* (pläne-records), ka 1980. Tse ding tsa dipina tsa hae di ile tsa utluwa dilemo hamorao bukeng ya mme wa hae. Bobedi ba bona, "Malcolm X" (1965, 1972) le "Lumumba" (1970), ba rorisa baetapele ba batšo ba bolailoeng.  Mmae o laetse pina e tswang Makeba bakeng sa mokete wa boipuso ba Mozambique ka 1975; o ngotse "Aluta Continua" (Ntoa e Tsoela Pele) le motlatsi oa Bill Salter. 

Makeba o ne a e-na le bana ba bararo: Nelson Lumumba Lee, ya hlahileng ka 1968 mme a rehilwe ka batshehetsi ba boipuso ba Afrika Nelson Mandela le Patrice Lumumba; Zenzi Monique Lee (ya hlahileng ka 1971), le mora, Themba, ya hlokahetseng e le ngwana e monyane. Nakwana ka mora hore Makeba a be le ngwana wa hae wa pele, mme wa hae o ile a nyala Stokely Carmichael, e leng se ileng sa baka kgatello e kgōlō bophelong ba hae United States. Banyalani bana ba ile ba fallela Guinea, moo Makeba le bana ba hae ba ileng ba ba etela teng. Ba ile ba dula hammoho ka nako e itseng, leha lefu la Themba, le etsahetseng ha Makeba a ne a le leetong, le ile la baka mathata kamanong ya hae le mme wa hae. Lelapa lena le ne le tshehetswa ke mopresidente wa Guinea Sekou Touré, ya neng a bile motswalle oa Miriam Makeba le Carmichael, ho fihlela lefu la Touré ka 1984. Selemong se latelang, Makeba e ile ya eba moimana mme a beleha pele ho nako, mme a hlokahala ka la 17 March 1985, a le lilemo di 34, ka lebaka la mathata ka mora ho lahlehelwa ke ngoana ya e-s'o tswalwe. O ile a patwa Conakry.  

## Ho hatisa di-disc

* Ho Phatloha Moea (1980; Jeremane: pläne - 88234) 
* *Miriam Makeba & Bongi* (1975; LP le Miriam Makeba; Guinea: Editions Syliphone Conakry SLP 48) 

## Mehlodi
Deborah Fraser (Sebini)

**Deborah Fraser** (June 9, 1965 - May 15, 2022)    e ne e le sebini sa mmino wa bodumedi sa Afrika Borwa. O qadile mosebetsi wa hae ka 1985 e le sebini se tshehetsang, mme a ngola albamo ya hae ka 2000, e bitswang Abanye bayombona, e ileng ya atleha kgwebong eo e ileng ya rekisa diikopi tse fetang milione e le mong Afrika Borwa. 

Album ya leshome ya studio ya Fraser *Uhambo* (2016), e hlahisitse pina e le nngwe e tummeng "Ngeke ngiyeke ukuthandaza".

O hapile kgau ya ya pele ya SABC Crown Gospel Music sehlopheng sa Moetsi ya Molemohadi wa Basali, hara dikgau tse ding tsa hae o hapile kgau ya SAMA , kgau ya Metro Award bakeng sa kgalalelo e ntle ka Ho fetisisa, le Kora bakeng sa sebini se setle ka ho fetisisa sa mmino wa sedumedi.

## Mosebetsi
Ka 1984, Fraser o ile a fallela Johannesburg mme a sebetsa e le sebini sa backup sa Lady'smith Black Mambazo, Lucky Dube, Brenda Fassie, Rebecca Malope, Hugh Masekela le Jonas Gwangwa. 

Ka selemo sa 2000, ho ile ha lokolla album ya hae ya pele ya studio *Abanye Bayombona*.  Kamora katleho ya album ya hae ya pele o ile a saenwa ke Universal Music. 

Ka Lwetse 2008, o ile a nka karolo ele moahlodi lenaneong la Shine gospel. 

Ka Mmesa 2010, Fraser o ile a qala ho bapala karolo  letotong la drama, Hola Mpinji!  Teng o ne a bapala karolo ya Ebony.

Mokete wa bo23 wa dikgau tsa South African Music Awards, albamo ya hae *Uhambo* e ile ya kgethwa bakeng sa Best Traditional Faith Album.   &#x5B;**&#x5D;

Ka la 12 Mmesa 2019, album ya hae ya studio *OkaJehova Akanqotshwa* e ile ya lokollwa. 

## Bophelo ba motho
Fraser o ne a nyetswe ke moruti wa Nigeria Sockey Okeke. Ka Mphalane 2021, Fraser o ile a fuwa tlotla ke Trinity International Bible University ka lengolo la bongaka la filosofi sebakeng se halalelang sa mmino.

## Lefu
O hlokahetse ka la 15 Motsheanong 2022 a le dilemo di 56, Sepetleleng sa Chris Hani Baragwanath Academic, kamora ho ba le lefu la mofetshe.

## Ho hatisa di-disc

### Dialbamo tsa studio

## Mehlodi
Faith Nketsi

**Mapholoso Faith Nketsi** (ya tswetsweng ka la 30 Tshitwe 1994), ke motho ya susumetsang, motlelara wa Afrika Borwa.  O tsejwa ka ho ba setho sa sehlopha sa motjeko dilemong tsa hae tsa botjha. Kamora ho tloha sehlopheng seo o ile a fetoha naleli ya TV ya dipale tsa nnete mme a ngola lenaneo le bitsoang Have Faith le hlahang ho MTV le Netflix .O boetse o sebetsa le dwhlahisoa tse ngata mme o fumane balateli ba bangata metjheng ya ditaba tsa setjhaba. 

## Bophelo ba pele le mosebetsi wa hae
Faith o hlahetse Johannesburg. O ile a qala mosebetsi wa hae wa ha a le dilemo tse leshome le metso e tsheletseng. Faith o ile a fumana tlhokomelo ya boraditaba ha a ne a le karolo ya sehlopha sa banana sa motjeko wa hip hop.  O hlahile video ya mmino ya Cassper Nyovest, "Tito Mboweni. " 

Ka la 30 Phupu 2018, o ile a qala 'Get Snatched', lenaneo la ho ja le ho ikwetlisa.

Ka Pudungwana 2019, Nketsi o ile a bapala lenaneong la hae la nnete le bitswang "#HaveFaith" le ileng la qala ho hlahiswa ho MTV Afrika Afrika Borwa, ya eba mosali wa pele ya nang le lenaneo la hae la nnete kanaleng. Faith o na le balatedi ba fetang dimilione tse 1.3 ba Instagram ho tloha ka December 2019.

Faith o ile a qala mosebetsi wa hae wa mmino ka 2019, a sebetsa le DJ Maphorisa.  EP ya hae ya pele, Disrespectful, e na le dipina tse supileng mme e hlahiswa ke Blaqboy Music.

## Bophelo ba hae
Faith ke motho ya susumetsang marangrang a dikgokahanyo tsa setjhaba mme ona le balatedi ba dimilione tse 3.3 ho Instagram.   Ke e mong wa batho ba tummeng ka ho fetisisa Afrika Borwa.   O ne a nyetswe ke mohwebi Nzuzo Njilo ka la 10 Mmesa 2022-2023. Ho tloha ka nako eo Faith e se e le mme.

## Mehlodi
Boohle

**Buhlebevangeli Hlengiwe Manyathi**, ya tsejwang ka botsebi e le **Boohle**, ke sebini le sengodi sa dipina sa Afrika Borwa. O tsebahala haholo ka dipina tsa hae "Yini Na", "Mama", "Siyathandana" le "Hamba wena". Mmino wa hae ke motswako wa Amapiano, afro-house, afro-soul le gospel. 

## Bophelo ba pele le mosebetsi wa hae
O hlahetse Vosloorus, Gauteng ka 1999 moo a holetseng teng mme a kena Sekolong sa Bohareng sa Lethulwazi.  O qadile mosebetsi wa hae wa mmino ka 2016 ha yena le banababo ba theha trio ya mantswe a Gospel. 

Single ya hae e bitswang "Yini Na" e fihlile palong ya pele ditjhateng tsa YFM ya Hot 99 le DJ Candi ha dipina tsa hae tse ding tse kang "Slala Amalunde" di ile tsa maqhubu a phatlalatswe diteisheneng tsa seya-le-moya tse kang Jozi FM, Capricorn FM le Kasie FM. 

Ka Phupu 2020, o ile a lokolla *Izibongo*, albamo ya 8 ya pina e nang le bahlahisi ba hae ba nako e telele, Tee-Jay le Elastic. O boetse o sebeditse le JazziDisciples, Nonny D le DJ Stokie. Ka Mphalane 2020, o sebedisane mmoho le Josiah De Disciple ho albamo ea 10 ea pina e bitsoang *Umbuso Wabam'nyama*. Album e ne e na le libini tsa lehae Le Sax, Chelete le Mogomotsi Chosen. 

Ka la 9 Phato, 2021, O ile a kgethwa bakeng ele sebini se setjha se sa selemo ho African Social Entertainment Awards. 

Single ya hae "Ngixolele" e hlahisitsweng ke moetsi wa rekoto wa amapiano Busta 929 e ile ya nka sebaka se hodimo ho The Official South African Charts. Single e bokelletse ho feta 778 200 melaetsa ho pholletsa le Spotify, Apple Music le Deezer.  

Ka Pudungwana 2021, o hapile kgau ya sebini se setjha sa amapiano hape ele sebini se setle sa mosadi sa amapiana ho South African Amapiano Awards. 

### 2023-ho jwale: ''Umhlobo''
Ka la 20 Motsheanong, o phatlaladitse album ya hae ya boraro ya studio *Umhlobo*.  Di-single tse pedi tse etelletseng pele "Mhlobo Wami" le "Nakindaba Zakho" di ile tsa lokollwa ka Motsheanong 2024.

Album e ile ya lokollwa ka la 14 Phuptjane 2024. 

## Ho hatisa di-disc

### Dialbamo tsa studio

* *Izibongo* (2020) 
* *iSlomo* (2022) 
* *Umhlobo* (2024) 

### DIalbamo tsa tshebedisano

* *Umbuso Wabam' nyama* (e nang le Josiah De Disciple) (2020) 

### DipapaDi tse atolositsweng

* *Sfikile* (2021) 

### Jwaloka sebini se etellang pele

## Dikgau le dikgetho

## Mehlodi
Cici (Sebini)

**Busisiwe Thwala** (ya hlahileng ka la 15 Hlakola 1987), ke sebini sa Afrika Borwa sa dipina se tsejwang haholo ka lebitso la ***'Li-CIC***' (eo hangata a neng a e-ba le setaele sa CiCi) ya ileng a tsebahala qetellong ya 2015 kamora ho lokollwa ha pina ya hae ea "Runaway".

Single ya "Runaway" e hapile dikgau tse peli ka 2016 ho Metro FM Music Awards ya bo15. Ka 2017 o ile a tlohela setala sa rekoto ya 999 ya molekane wa hae wa mehleng le mookameli (Arthur Mafokate) mme a tswela pele ho saena tumellano ya ho rekota le Ambitiouz Entertainment.  

O thehile di-albamu tse pedi tse bitswang *Busisiwe* (2017) le *Sukulila* (2021) tlasa setala morao-rao.

Cici o sebedisane mmoho le DJ Zinhle, "Thula" e lokollotsweng ka la 7 Phupu 2023. E ile ya qala ho ba nomoro ya 3 mme ya kena lenaneng la 1 ho Metro FM Top 30 Countdown Charts .  

## Dikgang
Kamora ho saena konteraka ya ho rekota le 999 Music ka 2016, Ka 2017 Cici o ile a bula nyewe ya tlhekefetso ya ka malapeng  kgahlanong le mookamedi wa hae wa mehleng le mohlankana wa hae wa kgale Arthur Mafokate, Mafokate o ile a iphetetsa ka ho bula nyewe e kgahlanong le tlhaselo. 

## Ho hatisa di-disc

* *Busisiwe* (2021) 
* *Sukulila* (2017) 

### Jwaloka sebini se etellang pele

## Filmography

## Dikgau le dikhetho

## Mehlodi
Azana (Sebini)

**Makhosazana Princess Masango** (o hlahile ka la 13 Lwetse 2000), ya tsejwang e le Azana, ke sebini le mongodi wa dipina  Afrika Borwa.  O hlahetse Chesterville mme o holetse moo, mmino wa hae o qadile ha a le dilemo tse 15. Ka mora ho saena konteraka ya rekoto le Big City Dreams, albamo ya pele ya studio ya Azana *Ingoma* (2020), e qadile ho ba nomorong ya pele Afrika Borwa. Single ya yona e etelletseng pele "Your Love" e ile ya netefatswa e le platinamo  habedi ke Recording Industry of South Africa (RiSA).

## Mosebetsi
Mathwasong a Mmesa 2020, Azana o ile a sebedisana mmoho ho pina ya "Uhuru" le DJ Sun-El Musician wa Afrika Borwa. 

Single ya hae e montsheditseng pele "Your Love" e ile ya lokollwa ka Motsheanong 2020 mme yona e hlahisitswe  ke Taffy Da Don.  Pina ena e ile ya atleha kgwebong mme ya netefatswa hore ke ya platinamo habedi ke indasteri ya ho rekota ya Afrika Borwa (RiSA).

Album ya hae ya pele ya studio *Ingoma* e ile ya lokollwa ka la 17 Phupu 2020. Album e fihlile sebakeng sa 1 ho Apple Music Pop Chart. E na le dibini tse kang  Afriikan Papi, Disciples of House le Sun-El Musician.

Mokete wa bo27 wa dikgau tsa South African Music Awards(SAMAs) *Ingoma* ile a ya kgethwa bakeng sa Album e Molemohadi ya Afro Pop le Newcomer ya Selemo.

O ile a etsa tshebedisano mmoho ho Platoon's compilation album African Lullabies Part 1, ka Mphalane 2021.

Pina ya Azana e leng  "Higher"  e la phatlalatswa ka Tshitwe 2021.

Mathwasong a Phato 2023, Azana o phatlaladitse album ya hae ya studio *Igagu*.  Album e ile ya lokollwa ka la 27 Mphalane 2023.

Azana le Sam Deep ba ile ba lokolla papadi ya bona e atolositsweng ya tshebedisano mmoho *Kwakhanya*, ka la 7 Phuptjane 2024.

## Ho hatisa di-disc

### Dialbamo tsa studio

* *Ingoma* (2020) 
* *Uhuru* (2021) 
* *Igagu* (2023) 
* *Kwakhanya* (2024) 

## Dipina tse ding tse hlahang ditabeng tsa dipina le tse netefalitsweng

## Mehlodi
Lwah Ndlunkulu

**Lwandile Mtshali**, ya tsejwang ka botsebi e le **Lwah Ndlunkulu** kapa **Lwah The Ndlunkulu** ke sebini le mongodi wa dipina ho tswa Afrika Borwa. O hlahetse le ho holela Hluhluwe, KwaZulu-Natal, ka ho saena tumellano ya rekoto le Nkabi Records o ile a lokolla albamo ya hae ya pele "Ithuba", e ileng ya fetoha pina ya hae ya mantlha mme ya netefatswa ele Platinum ke Recording Industry of South Africa (RiSA). 

## Mosebetsi
Lwandile Mtshali o hlahile mme a holela Hluhluwe, o ile a fallela Johannesburg, Gauteng  ntlong ya mme wa hae ha a ntse a ithuta sehlopheng sa kereiti 11 ka 2020. O ile a fumana mosebetsi seteisheneng sa seya-le-moya sa Hillbrow e le sebohudi pele a sebetsa nthong ya thitelo e Maboneng.  Ha a ntse a sebetsa tameneng o ile a kopana le mohlahisi wa mmino Celza mme a mo memela ho etela Nkabi Records pele a saena konteraka ya rekoto. Lwah o saenetse konteraka ya rekoto mme a qala ho bina ho pina ya Big Zulu "Umuzi eSandton" e ileng ya hlaha ho *Ichwane Lenyoka*. Pina e fihlile palong ya 1 Afrika Borwa.  "Home" e nang le Sjava e ile ea lokolloa ka 2021.

Lwah o hlahile ka album e kopaneng ya Nkabi Records Inkabi Nation hammoho le Xowla, Siya Ntuli, Big Zulu le Mduduzi e lokollotsweng ka 2022.

Lwah o ile a tsebahala lefatsheng ka bophara kamora hore a lokolle pina ya hae ka Phato 2022 e bitswang  "Ithuba" e nang le Siya Ntuli. Pina ena e ile ya netefatswa hore ke platinamo ke Recording Industry of South Africa (RiSA). 

"Ngiyeza" e ile ya lokollwa ka la 20 Pherekhong 2023. E fihlile # 2, # 4, # 5, # 9 iTune Charts, Shazam, Apple Music le Spotify ka tatellano bekeng ya pele ya tokollo. E fihlile Platinum ke Recording Industry ea Afrika Boroa.

Lwah o ile a etella pele ba kgethilweng ka likgetho tse 4 bakeng sa Song of the Year, Afro Pop Artist of the Year le Artist of the year ho Basadi in Music Awards ya selemo sa 2023.

Ndlunkulu o phatlaladitse album ya hae ya pele ya studio *Imizwa*, ka la 13 Pudungwana 2023. Album e ile ya lokollwa ka la 24 November.

Ha e lokollwa e ile ya qala ho ba nomoro ya pele ho li-Top Albums Charts tsa Spotify, mme ya bokella dipono tse dimilione tse pedi ho Spotify, matsatsi a 10 kamora ho lokollwa ha yona. 

## Dipina tsa disingle

### Jwaloka sebini se etellang pele

### Jwaloka sebini se hlahelletseng

## Ho hatisa di-disc

### Dialbamo tsa studio

* *Imizwa* (2023) 

### Ho hlaha ele moeti

## Diphihlello
 

### Dikgau tsa Basadi Mminong
 

### Dikgau tsa Metro FM
 

### Dikgau tsa Hip Hop  Afrika Borwa
 

### Dikgau tsa Mmino wa Afrika Borwa
 

## Mehlodi
Unathi Nkayi

**Unathi Fundiswa Msengana** ( 6 Pudungwana 1978) ya tsejwang ka hore ke **Unathi Nkayi** ke sebini sa Afrika Borwa, sebohudi sa seea-le-moya le sebapadi sa difilimi. O hlahetse Grahamstown, Eastern Cape, Unathi o fumane lengolo la thuto ya ditaba tsa matjhabeng Univesithi ya Utrecht.

O ile a boela a fumana lengolo la Journalism le Drama Univesithi ya Rhodes ka 2000. Nakowana ka mora hore a qete dithuto tsa hae, Nkayi o ile a fallela Johannesburg ka 2001 mme a qala mosebetsi wa hae wa thelevishene lenaneong la Castle Loud, pele a amohela ho YFM e le sebohudi sa seea-le-moya. Unathi e ile yaba emong wa bahasi lenaneng la televeshene la Popstars ka 2004 le Rowan Cloete.

Selemong se latelang, Unathi o ile a hapa kgau ya Mosadi ea Tshepisang ka ho Fetisisa ho MTN Media Awards.

Album ya hae ya pele ya studio In Honour, e ile ya lokollwa ka la 4 Pherekhong 2008. Album e hapile kgau e Molemohali ya Basali  Mminong ho Metro FM Music Awards tsa 2008.

Ka 2011, O ile ya eba moahloldi wa tlholisano ya M-net e bitswang Idols South Africa. 

Unathi o ile a fumana kgetho ya hae ya pele bakeng sa Favourite South African Radio DJ moketeng oa bo27 wa Nickelodeon Kids Choice Awards. 

Ka 2014, Unathi o ile a hapa Glamour Woman of the Year ho Media Star.

Ka Phuptjane 2014, o ile a bapala karolo ya sebapadi sa Rita the Cheetah ho Doc McStuffins, letoto la Disney Junior. 

Album ya studio ya Unathi Brave, True and Strong, e lokollotswe ka la 17 Lwetse 2017. E ile ya fetoha albamo ya hae e atlehileng ya papatso e rekisitsweng ka beke e le nngwe. 

Ka Loetse 2018, o phatlalalitse Brave, True and Strong Tour e neng e tla tloha ka la 18 Phato ho isa la 20 Loetse.  

Ka Pudungwana 2021, Unathi o ile a nka karolo ya ho amohela The Festive Get Together ho The Life Artois ho Mzansi Magic ka dinako tse pedi tse latellanang.

Unathi o phatlalalitswe e le mohasi wa wa Star 91.9 FM's All Star Drive hammoho le Justin Toerien ka Hlakola 2022.

O ile a hasa dikgau tsa GQ's Best Dressed Awards 2022 ka Phato 2022 e neng e tshwaretswe ho 92 Rivonia e Sandton. 

Ka December 2022, Unathi o ile a hasa dikgau tsa GQ Man of the Year Awards hammoho le Donovan Goliath. 

Mathoasong a Pherekhong 2024, Unathi o ile a phatlalatswa e le e mong ya tla hasa dikgau tsa Basadi in Music Awards tsa 2024 ka lekgetlo la bobedi e neng e tshwaretse Joburg Theatre.

## Ho hatisa di-disc

### Dialbamo tsa studio

* *Honuor* (2008) 
* *E-ba Sebete, ea 'Nete Ebile ea Matla* (2017) 

## Bophelo ba motho
Batswadi ba hae ke Sakhiwo le Nondwe Nkayi.

Unathi o ile a nyalana  le Thomas Msengana ka Loetse 2009. Banyalani bana ba ne ba e-na le bana ba babedi, Sinako le Imbo Msengana. Unathi o ile a hlalana le monna wa hae ka 2017.

## Mehlodi
Petrusburg

**Petrusburg** ke toropo e nyane ya temo e tswakilweng profinseng ya Free State Afrika Borwa. E qalile e le Kereke ya Dutch Reformed e sebeletsang mapolasi ka 1891. Ha e e-ba motse, qalong e ne e qadilwe polasing e haufi le "Emmaus", seteishene sa terene se neng se le moleng o pakeng tsa Bloemfontein le Kimberley. Motheo wa pele o ntse o le teng, empa ka  lebaka la tlhokeho ya metsi ho ile ha tlameha ho fallela sebakeng sa hona jwale moo seliba se matla se neng se le teng. Ka hoo matlo a pele a neng a e-na le metsi a phallang a mahala a tswang sediba bakeng sa nosetso. Toropo ena e ne e reilwe lebitso la Petrus Albertus Venter, eo polasi ya hae, *Diepfontein*, e neng e fana ka mobu hwa pele. E sebakeng sa N8 National Route pakeng tsa Bloemfontein (80 km ka bochabela) le Kimberley (80 km bophirimela).&nbsp;&nbsp;

Selemo le selemo ka March, ho tshwarwa mokete o moholo wa mmino o bitswang Aartappelfees (Mokete wa Ditapole). Seterata se seholo toropong ke Seterata sa Pretorius, empa seterata se phetheselang ka ho fetisisa ke seterata sa Ossewa.

A.J.C. Jooste High School ke sekolo se phahameng se kenang sekolo se kopanetsWeng. Hammoho le sekolo sa mathomo se amanang le sona se tsejwa e le AJC Jooste Combined School.

Toropo ena e tobane le mathata a maholo a bofutsana, kaha baahi ba yona ba bangata ba hloka mosebetsi. Lekala la temo ke lona le hlahisang mesebetsi e mengata sebakeng seo.

Motse wa Bolokanang ona le baahi ba ka bang 8 300, mme Boiketlo Street ke yona e ka sehloohong e kenang sebakeng seo.

Hara ditulo tsa boithabiso tse ratwang ka ho fetisisa toropong ke Kenny's Tavern, Kiss 2 Kiss le Kilowatt.

## Mehlodi
Vuyelwa Booi

**Vuyelwa Booi** (o hlahile ka la 6 Mmesa 1981), ke setshwantshisi sa Afrika Borwa, sebini le sebohudi sa thelevishene.  O tsejwa haholo ka dikarolo tsa difilimi *Chappie*, Swartwater le Sink.

Booi o hlahile ka la 6 Mmesa 1981 Soweto, Johannesburg, Afrika Borwa. O ile a ya sekolong se tlase sa sa baitlami sa Dominican Convent in Belgravia, Johannesburg. Ka mora moo o ile a qeta sekolo sa hae se phahameng Potchefstroom High Schools for Girls mme a qeta sehlopa sa materiki ka 1998. Ha a le sekolong, o ile a qala ho bina khwaering mme a bapala dipapading tsa sethaleng sekolong. O phethile lengolo la kopanelo ho Theatre Arts Univesithing ya Midrand, eo hajwale e tsejwang e le Midrand Graduate Institute. 

Ka 2015, o ile a bula ka hore o ne a tshwerwe ke lefu la kgatello ya maikutlo ka dilemo tse ngata.    

## Mosebetsi
Ka 1997, o ile a kgethwa hore e be karolo ya Bacha ba North West mme a etsa leeto la Europe ka Phupu. Nakong ya leeto lena, o ile a kgona ho bapala dinaheng tse hlano, a nka karolo ditlhodisong hammoho le meketeng ya sehlopha sa sehlopha. Ka 2000, o ile a ba le monyetla wa ho bapala karolo e ka sehloohong papading ya indasteri ho Market Theatre. Ka 2001, o ile a ikopanya le sehlopha sa sebapadi sa soap opera sa SABC2 *7de Laan*.  Ka soapie, o ile a bapala karolo ya "Alyce Morapedi" ho fihlela ka 2004. Ka 2005, o ile a fallela New York mme a ithuta papadi ya ditshwantshiso ka moa ho ingodisa ho New York Film Academy. Leha ho le jwalo, ha aa ka a kgona ho qeta thupelo eo.

Ka mora ho kgutlela Afrika Borwa ka December 2005, Vuyelwa o ile a ikopanya le mmino wa Drumstruck o hlahisitsweng Off-Broadway. Ka 2006, o ile a etsa mantswe a tshehetso bakeng sa sebini Wyclef Jean bakeng sa ho hlophisa pina ya sehlooho sa 2006 FIFA World Cup hammoho le Shakira. Kamora dilemo tse pedi, o ile a eba karolo ho soapie ya *7de Laan* ka Pudungwana 2006.  Ho sa le jwalo, o ile a fumana karolo ya sehlooho a bapala  "Pabi" kanaleng ya SABC1 ya batjha e bitswang *Soul Buddyz* sehleng sa boraro. Ka mora moo o ile a hlaha e le moeti lenaneong la dipapadi tsa mmino la SABC2 *Noot vir Noot*. Ka nako eo, o ile a memelwa ho ba moeti wa letoto la makasine ya lifestyle ya SABC2 *Pasella*. 

Ka 2010, o ile a nkela Dosto Noge sebaka e le mohasi wa lenaneo la ditokelo tsa bareki la SABC2 "Speak Out" bakeng sa sehla sa yona sa bone. Ka 2015, o ile a nkela Anele Mdoda sebaka e le mohasi wa letoto la di-docu-reality *Dream School SA*.   Selemong sona seo, o ile a qala ho etsa difilimi ka *Chappie* ya Hollywood mme hamorao a bapala karolo ya "Maria" filiming ea Sink. Ka 2017, o ile a ikopanya le sehlopha sa Swartwater mme a bapala karolo ya "Portia Malefe". 

## Difilimi

## Mehlodi
Mona Monyane

**Tiisetso Mona Monyane** (ya tswalang ka la 16 Motsheanong 1990), ke sebapadi sa sethaleng sa Afrika Borwa.  O tsejwa ka ho fetisisa ka dikarolo tsa hae dipaleng tse tummeng tsa thelevishene *Movhango*, *Skeem Saam* le filimi *Kalushi*.

## Bophelo ba hae
O hlahile ka la 16 Motsheanong 1990 Harare, Zimbabwe ho batswadi ba mafolofolo ba ileng ba iswa botlamuweng Afrika Borwa hamorao. Batswadi ba hae ene ele baphaphathehi ba ntwa nakong ya ntwa kgahlanong le kgethollo ya merabe. O hōletse Katlehong mme hamorao a fallela Pretoria. O ile a fumana lengolo la BA Drama Univesithi ya Pretoria.

O ne a nyetswe ke motshwntshisi mmoho le yena Khulu Skenjana. Ba nyalane ka 2016 mme ba qeta dilemo tse hlano ba e-na le bana ba babedi. Ngoana wa hae oa bobeli Amani-Amaza Wamazulu Skenjana o hlahile ka la 16 Pudungwana 2017 mme a hlokahala matsatsi a supileng kamora ho tswalwa.  Morali wa hae e moholo ke Ase-Ahadi Lesemole Mamphai Skenjana wa hlahileng ka Phato 2016.

Ka la 22 Phuptjane 2020, ntlo ya hae e ile ya senngwa ke mollo. 

## Mosebetsi
O qalile mosebetsi wa hae wa ho bapala ka 2012. O ile a bapala papading ya Hard To Get e tataiswang ke Zee Ntuli. Ka mora moo o ile a etsa karolo e ka sehloohong ea 'Dr Nthabeleng' ho soap opera e tummeng ya *Movhango*. Ka 2017, o ile a ikopanya le sehlopha sa filiming ya biographical Kalushi: The Story of Solomon Mahlangu. Filimising eo, o ile a bapala karolo ea tshehetso 'Motsoalle Eve'. Ka 2018, o ile a kgutlela skrineng sa thelevishene sa Mzansi mme a bapala letotong la thelevishene *Skeem Saam* ka karolo ya 'Lindiwe Baloyi'. 

## Filmography

## Mehlodi
PdotO

**Siphelele Myande** ya  tsejwang e le PdotO, ke sebini sa mmino wa Hip hop le mongodi wa dipina wa Afrika Borwa.

O sebedisane mmoho le dibini tse fapaneng tse kang L-Tido, Chad Da Don, Reason, J.Smallz le Bongani Fassie.

Ka la 14 Phupu 2017, o ile a lokolla albamo ya hae ya pele, Devilz Playground, e nang le dibini le do-rappers tse kang J.Smallz, Kimosabe, Blaklez, Ginger Trill le Maggz.

Ka 2018, mosebetsi wa hae wa ho bapala le wa mmino o ile wa hola le ho feta ha a fumana karolo e etelletseng pele tlhahiso ya State Theatre, Freedom the Musical e neng e tataisoa ke motsamaisi ea hapileng dikgau tse ngata, Aubrey Sekhabi.  Selemong sona seo o ile a lokolla albamo ya hae ya bobedi e bitswang, Under the Sun.  O ne a boetse a le BET Afrika Cyphers a emela CapCity ka 2018.

## Ho hatisa di-disc
**DIalbamo tsa studio**

* *Sebaka sa Lipapali sa Diabolose* (2017) 
* *Under the Sun* (2018) 
* Cold Waters (2020) 
* Metsi a batang: Lerato le sa feleng (2020) 
* Metsi a batang: Maqhubu a tlase le li-tape tse lahlehileng (2021) 
* Siphelele (Buka ea 1) (2024) 

* Lost Diamonds (le Blaklez) (2020) 
* Like Water Mixtape (e nang le DJ Switch) (2021) 
* Matheu 22:14 (e nang le Chad Da Don) (2021) 
* Lost Diamonds 2 (e nang le Blaklez) (2022) 
* Pesaleme ea 23 (e nang le Chad Da Don) (2022) 

* Street Novelty (2009) 
* Blue Murda-PdotO Mixtape (2010) 
* Nahana ka MAtter LP (2011) 
* Mora oa Nomsa Mixtape (2023) 

### Thelevishene

The Phoenix - Etv Series (Ndoda)

## Dikgau le dikgetho

## Mehlodi
Thato Saul

Thato Matlebyane (o hlahile ka la 12 Tshitwee 1995),  ya tsejwang ka botsebi e le Thato Saul (/tˈərˈtoʊ ˈsθl/ listenⓘ) ke raper le mongodi wa dipina wa Afrika Borwa se ileng sa tsebahala kamora ho lokollwa ha pina "Never Ride" ke Mashbeatz kamora hore tlaletlale ka mora Ho arolelana video marangrang a TikTok.

Ka 2022 Matlebyane o ile a fuwa dikgetho tse tsheletseng ho tswa ho South African Hip Hop Awards tseo a hapileng tse tharo ho tse tsheletseng. O ile a kgethwa e le moithuti wa pele le sebini sa setjheng se hlwahlwa ka ho fetisisa.  O ile a etsa ketsahalo ya baeti ka album ya studio ea MASS COUNTRY ya AKA ka pina e bitswang "Mbuzi (Freesyle) " e ileng ya siea balatedi le bamamedi ba botsa "Ke mang Thato Saul?". 

## Dikgau le dikgetho

## Ditokomane

## Mehlodi
Pro (Mrapper Wa Afrika Borwa)

**Linda Mkhize** (22 Phuptjane 1981 - 8 Phato 2018), ya tsejwang ka lebitso la hae la sethaleng **PRO** mme pele e le **Pro Kid**, e ne e le rapper le mohlahisi wa Afrika Borwa. O ne a tsejwa ka ho reppa motswako wa mmino wa lekeisheneng la Soweto  Aforika Borwa ka  (tsotsi taal) le Senyesemane. Mmino wa hae o ne o bua ka diketsahalo le bophelo ba moo.  Mkhize o kentse letsoho ntshetsopeleng ya Kasi Rap; o boetse o nkuwa e le e mong wa bo-pula-madiboho ba hip-hop ya Afrika Borwa. Mosebetsi wa hae o ile wa etsa hore ho be le menyetla le tshusumetso ho dibini tse kang AKA, Micky m, Red Button, Siya Shezi (Deep soweto), F-eezy, Chippa M K.O, Maseven, Touchline, Emtee, Kwesta le moena wa hae e monyane DJ Citilyts le di-emcees tse ding tse ngata tsa rap tsa Kasi.

## Bophelo le mosebetsi
Linda Mkhize o hlahetse mme a holela Klipspruit, Soweto. Ha a sa le motjha, o ne a nka karolo dintweng tsa rap le ho qhekella, e le hore a bontshe bokgoni ba hae. Ka 2004, o ile a tswela pele ho hapa tlhodisano ya dintwa tsa bo emcee tse neng dikopanywa ke Tbo Touch. Seteisheneng sa seya-le-moya sa batjha sa YFM, katleho ya hae lenaneong lena ke yona e ileng ya lebisa ho konteraka ya hae ya ho hatisa. Ka 2017, o ile a ba moeti-mmoho wa tlhodisano ya ntwa ya rap ya SABC 1 One Mic ka dinako tse pedi hammoho le Big Zulu.  O ile a tuma ka mora ho lokollwa ha pina ya hae ya pele "Soweto". Pina ena ke ya ho keteka sebaka seo a hlahetseng ho sona, Soweto. E ile ya hlahiswa ke mohlahisi wa hae wa nako e telele le mosebetsi-mmoho le yena, Omen The Chef. E ile ya latelwa ke pina e bitswang, "Wozobona" e ileng ya tsebahala haholo Afrika Borwa mme ya betla tsela ya ho hatisa albamo ya hae ya pele Heads & Tales ka 2005.

## Ho hatisa di-disc

### Dialbamo tsa studio

* *Heads and Tails* (2005) 
* *DNA* (2006) 
* *Dankie San* (2008) 
* Snakes and Ladders (2010) 
* Continua (2012) 

## Lefu
Mkhize o hlokahetse ka la 8 Phato 2018 kamora ho tshwarwa ke sefuba, ha a etetse motswalle wa hae Johannesburg CBD. Kamora phatlalatso ya lefu la hae, diteishene tsa ditaba ho phatlallalletsa le naha di ile tsa mo hlompha. 

## Mehlodi

## Dihokela tsa kantle

* Tšebeletso ea Sehopotso bakeng sa Linda 'Prokid' Mkhize
Tshego

****Tshegofatso** Ketshabile**, ya tsejwang ka botsebi e le Tshego ke sebini sa Afrika Borwa le Amerika. O ile a tsebahala ka 2016, kamora ho lokolla pina ya hae e tummeng "Hennessy" le ho lokolla albamo ya hae ya pele *Pink Panther* (2019).

## Early life
Tshego o tswetswe ke baruti ba babedi ba kgethilweng ka la 21 Motsheanong 1990 Atlanta, Georgia United States moo batswadi ba hae ba neng ba ithuta teng.  O ne a etela Afrika Borwa kgafetsa ho tloha ha a le dilemo di 4 ho fihlela qetellong a falla mme a dula Mafikeng ho tsepamisa maikutlo mosebetsing wa hae wa mmino. 

## Mosebetsi
Ka Motsheanong 2020, Tshego o saenetse tumellano ya rekoto le Def Jam Africa,  e ikamahantseng le Def Jam Recordings.

## Tsa bophelo
Tshego o ile a amohela hore o sebedisa dithetefatsi ka selomo sa 2016. Tshego on ale ngwa wa ngwanana ya tswetsweng ka la 12 July le Lola Kyle.

## Mmino a o entseng

### Single discography

## Dikgau le ho kgethwa

## Mehlodi