open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Xolani Khumalo

**Xolani Khumalo** (ya hlahileng ka la 16 Motsheanong 1990) ke sebohodi sa thelevishene oa Afrika Boroa, motho ea tummeng metjheng ea litaba, le ralipolotiki.  O tsebahala haholo e le moamohedi wa lenaneo la thelevishene le shebaneng le botlokotsebe *la Sizok'thola* le ka kamano ea hae ea lipolotiki le ActionSA, moo a sebeleditseng e le mokhethoa wa ramotse oa mokga bakeng sa Masepala wa Motse-moholo wa Motse wa Ekurhuleni . 

## Bophelo ba pele le thuto
 
Xolani o hlahetse mostsemoholo Johannesburg, Afrika Borwa ka la 16 Motsheanong 1990 mme a hola Tembisa.

## Mosebetsi wa metjha ya ditaba
Khumalo o ile a hlahella botumong ba naha jwalo ka mohlophisi wa *Sizok'thola*, lenaneo la thelevishene le neng le shebane le merero ya setjhaba ya ho lwantsha dithethefatsi le ho pepesa diketso tsa botlokotsebe.  Lenaneo lena le ile la hohela setjhaba ka lebaka la mokgwa wa lona wa ho lwantsha le ho ikamahanya ha lona haufi le ditjhaba tse anngweng ke tshebediso e mpe ya dithethefatsi le botlokotsebe. 

## Ditaba tsa molao
Ka Phupu selemong sa 2023, Khumalo le ditho tsa sehlopha sa tlhahiso *sa Sizok'thola* ba ile ba tshwarwa mme ba qoswa ka polao, bosholu ba bosholu, le tshenyo e mpe ya thepa kamora lefu la Robert Varrie, morekisi wa dithethefatsi ya belaellwang, nakong ya ho nkuoa filimi ya ketsahalo e Katlehong, Gauteng . Hamorao Varrie o ile a hlokahala kamora ho iswa sepetlele, e leng se ileng sa etsa hore Sepolesa sa Afrika Borwa se qale diphuputso tsa polao. 

Khumalo o ile a inehela mapoleseng mme a lokollwa ka beile. Ka Mmesa selemong sa  2025, Bolaodi ba Naha ba Botjhotjhisi bo ile ba kgutlisa diqoso ka nakwana ho dumella diphuputso tse ding. 

Ka la 19 Pherekhong selemomg sa  2026, Khumalo o ile a inehela ka boithatelo sepoleseng mabapi le liqoso tse fapaneng tsa tlhaselo tse amanang le ketsahalo ya selemo sa  2025. ActionSA e tiisitse hore o tla sebelisana le mapolesa.    

Ka Mphalane 2025, ActionSA e ile ea phatlalatsa Khumalo e le mokhethoa oa eona oa ramotse oa Ekurhuleni pele ho likhetho tsa mmuso oa lehae tsa 2026. Moetapele oa mokha Herman Mashaba o ile a qotsa boemo ba Khumalo ba sechaba le ho tsepamisa maikutlo botlokotsebeng e le mabaka a ho khethoa ha hae. 

## Setšoantšo sa sechaba
Setshwantsho sa Khumalo phatlalatsa se bopilwe ke mosebetsi wa hae o tummeng wa boraditaba le dikgang tsa hae tsa molao. Batshehetsi ba mo hlalosa e le molwanedi wa botlokotsebe ya shebaneng le setjhaba, ha bahlahlobisisi ba hlahisitse matshwenyeho mabapi le mekgwa e sebedisitsweng ho *Sizok'thola* le ditlamorao tsa dinyewe tsa hae tsa molao. Kgaso e ikemetseng ya boraditaba e totobaditse mofuta wa karohano mosebetsing wa hae. 

## Bona hape

* ActionSA
* Dipolotiki tsa Afrika Borwa

## Mehlodi
Victor Gomes

**Victor Miguel de Freitas Gomes** (ya hlahileng ka la 15 Tshitwe 1982) ke moahlodi wa bolo ya maoto wa Afrika Borwa ya tlohetseng mosebetsi. Ke molulasetulo wa hajwale wa Komiti ya Bahlahlobi ba SAFA.

Moahloli wa PSL ho tloha ka 2008, Gomes o ile a khethwa e le Moahlodi wa PSL wa Nako ka 2012-13 le 2017-18 mme esale e le Moahlodi wa matjhabeng ho tloha ka 2011.

Ka 2018, o ile a roriswa ke Mokgatlo wa Football wa Afrika Borwa ka mora hore a hanne le ho tlaleha ka boiteko ba ho fumanwa tjotjo eka ballwang ho R300 000.  Gomes o ne a latwa mme a tshepiswa  tjhelete ya ho etsa bobodu parading ya  CAF Confederation Cup pakeng tsa sehlopha sa Nigeria Plateau United le sehlopha sa Algeria USM Alger.  O ile a boela a kgethwa bakeng sa moputso wa PSL Referee of the Season ha a phethela letsholo la lapeng. 

O ile a tshwara kgatiso ya 2019 le 2021 ya Mohope wa Matjhaba wa Afrika. O ile a laola  papadi ya ditjhaba ya Afrika ya 2021 pakeng tsa Senegal le Egepeta.

Gomes o phatlaladitse ho tlohela mosebetsi ka mora mohope wa  Lefatshe wa  FIFA ka  2022.

Ka Hlakola 2023 o ile a phatlalatswa e le modulasetulo wa  Komiti ya  Bahlokomeli ba SAFA.
SADiLaR

SADiLaR (South African Centre for Digital Language Resources), ke ketsahalo e tsheheditsweng ke Lefapha la Saense le Boqapi ho theha le ho tsamaisa Disebediswa tsa dijithale le software e tshehetsang dipatlisiso le Ntshetsopele ya ya Disebediswa tsa puo ya dijithale Afrika Borwa.
Sehlekehleke sa Rottnest

**Sehlekehleke sa Rottnest** (Wajuk: ***Wadjemup***), se reheletsoeng ka lebitso la boswaswi la "Rotto", ke sehlekehleke sa disekwere-kilometara tse 19 (7.3 sq mi) lebopong la Oseteralia Bophirima, dikhilomithara tse 18 (11 mi) ka bophirima ho Fremantle. Sehlekehleke se lehlabathe, se tlaase se thehilweng motheong wa lejwe la mokoetla la aeolianite, ke sebaka sa polokelo sa sehlopha sa A, boemo bo hodimo ba tshireletso bo fuwang naha ya setjhaba.

Ka Sehlekehleke sa Garden, Sehlekehleke sa Rottnest ke masalla a mathule a Pleistocene dune. Hammoho le lihlekehleke tse ling tse 'maloa, Rottnest e ile ea arohana le naha e kholo ha boemo ba leoatle bo phahama lilemong tse ka bang 7,000 tse fetileng. Lebitso la setso la Noongar la sehlekehleke sena ke *Wadjemup*, le bolelang "sebaka se ka mose ho metsi moo meea e leng teng".

Tšebeliso e 'ngoe ea sehlekehleke nakong e fetileng e kenyelletsa sebaka sa sesole, le bakeng sa likampo tsa botlamuoa tse nang le bolulo ba bajaki ba lira. Mehaho e mengata ea sehlekehleke sena e tsoa mehleng ea bokolone, hangata e entsoe ka lejoe la mokoetla le chekiloeng sebakeng seo, 'me hona joale e sebelisoa e le bolulo bakeng sa matsatsi a phomolo.

Kamora ho thehwa ha Swan River Colony (eo hona joale e leng Perth) ka 1829, sehlekehleke sena se ile sa qala ho sebediswa ke baahi ba Brithani bakeng sa temo, mme ho ile ha hahuwa bodulo ba ka ho sa feleng Thomson Bay.

## Litšupiso
Setereke sa Thomson Bay

**Thomson Bay**, e tsebahalang ka botlalo e le **Setereke sa Thomson Bay** kapa **Thomson Bay Settlement** mme hape e tsejwa e le **Setereke** kapa **The Settlement**, ke motsana o moholo ka ho fetisisa wa Sehlekehleke sa Rottnest, Oseterelia Bophirima, o lebopong le ka leboya-botjhabela la sehlekehleke. Ke lehae la mabenkele a mangata a Rottnest, lireschorente le hoo e ka bang baahi bohle ba sehlekehleke sena. Ke sebaka sa ho tsamaea ka maoto motsotso o le mong ho tloha koung e nang le lebitso le tšoanang. Ho latela palo ea batho ea 2021, motsana ona o ne o e-na le baahi ba 166.

Motse toropo ea Perth e bonahala ho tloha lebopong.

## Litšupiso
Ntlo ea Lebone ea Wadjemup

**Ntlo ea** pele ea **mabone ea Wadjemup** ea limithara tse 20 (66 ft) (eo hape e tsejoang e le **Rottnest Island Light Station**) e phethiloeng ka 1849, e ne e le ntlo ea pele ea mabone ea majoe ea Oseteralia Bophirima mme e hahiloe ho fana ka tsela e sireletsehileng ea ho sesisa likepe ho ea Fremantle Harbour le Swan River Colony.

Tora ea bobeli le e kholoanyane e nkelang sebaka e ile ea hahuoa sebakeng se le seng ka 1896. Ke ntlo ea bone ea mabone ea khale ka ho fetisisa e teng Oseteralia Bophirima 'me e ne e le ntlo ea pele ea mabone e potolohang ea Oseteralia. Ho soahlamana ha sekepe ho neng ho bakiloe ke puisano e fokolang le matshwao a sa utlwisisweng hantle a tswang ntlong ya mabone ho ile ha etsa hore ho hahuwe Ntlo ea Lebone ea Bathurst sehlekehlekeng sena ka 1900.

## Litšupiso
Bravo Le Roux

**Bravo Le Roux** (o hlahile ka 1992) Sinesipho Peter Khayelitsha, Cape Town, Afrika Borwa, e ne e le moetsi wa ditshwantsho ya nang le tshusumetso ya  hip-hop, moemedi wa setso le mohwebi.

## Bophelo ba bonyaneng
Bravo o holetse lekeisheneng la Khayelitsha. Ho tloha bonyenyaneng lipolelo tsa hae tsa ho tantša, lithothokiso, ho bina k'hoaere li ile tsa mo lebisa ho hip-hop e le sepheo sa hae sa ho pheta pale. Lebitso la hae la sethala, "Bravo," le simolohile lebitsong la bosoasoi leo a le nkileng sekolong, athe "Le Roux" e ne e bonts'a kamoo lichaba tse fapaneng li neng li mo lemoha le ho mo reha bocheng ba hae.

Molumo oa Bravo o ne o metse ka metso moetlong oa maxhosa, 'me o ne a hlompha lefa la hae, a sebeletsa ho phahamisa puo ea lehae le makeisheneng.

## Mosebetsi wa mmino le katleho
Mosebetsi oa 'mino oa Bravo Le Roux o ne o tšoauoa ka boqapi, tšebelisano-'moho le litso tse fapaneng, le thoriso e matla:

### Di-albamo
Qalong: Igazi, Iinyembezi, Nombilo ("Mali, Mofufutso le Meokho"), sehlopha sa mosebetsi se bontšang liphihlelo tsa bophelo ba hae, se lokiselitsoeng ho thoholetsoa ka matla.

Otla Batho ba sa Nyane le Tšebelisano

“Umntu” (feat. Sjava) e bile e nngwe ya dipina tse saennweng ke Bravo mme a fumana gauta ho tswa ho Indaseteri ya Direkoto ya Aforika Borwa (RiSA), e leng se totobatsang botumo ba yona bo atileng.

O boetse a lokolotse livideo tsa 'mino tse khahlang pono tse kang Makhwenkwe e nang le iFani, e bontšitseng poelo e matla ka 2025.

O boetse a lokolotse livideo tsa 'mino tse khahlang pono tse kang Makhwenkwe e nang le iFani, e bontšitseng poelo e matla ka 2025.

Bravo e rekotiloeng studio le Theo oa Mafikizolo - tšebelisano 'moho e sa lebelloang e ketekoang ke balateli. Mmino oa Bravo o kopanya lipina tsa trap le lipina tse monate tsa Sexhosa, o pepesetsa bamameli ba lefats'e ka molumo o ikhethang oa Afrika Boroa. O ile a boela a sebetsa le baetsi ba litšoantšo ba akarelletsang Yanga Chief, Youngsta CPT, le Boohle. 

## kgwebong
Bravo e ile ea e-ba monkakarolo le molekane oa mokete wa Cape Spring Experience, a thusa ho hodisa ketsahalo ena ho tloha moketeng wa sebaka sa selemo ho wa mokgatlong o moholo wa setso o hohelang batho ba dikete.

Mosebetsi wa hae o ile oa atoloha ho feta 'mino ho tšehetsa feshene ea lehae, lits'ebetso tsa bonono, le barekisi ba lijo e le karolo ea ho phahamisa setso sa makeisheneng. Ka boikitlaetso bona, Bravo e ne e ikemiselitse ho theha sethala "sa rona" - se bolelang se thehiloeng moetlong oa matsoalloa le sechaba, empa se le tlholisano lefatšeng ka bophara.

## Bophelo ba morao
Bravo Le Roux o ne a nyetsoe ke DJ oa Motaliana le moetsi oa 'mino DJ Sab (Sabrina Peter-Messina). Banyalani bana ba ne ba e-na le morali a le mong hammoho. Ka mor'a lefu la hae, mosali oa hae o ile a arolelana liteboho tsa sechaba tse bontšang boinehelo ba hae ho lelapa le 'mino.

## Lefu
Ka la 23 Pherekgong 2026, lelapa la Bravo Le Roux le ile la tiisa lefu la hae.

## Mehlodi
Donkin Memorial

**Sehopotso sa Donkin** ke piramite ya majwe e mahlakore a mane e fumanehang Sebakeng sa Phomolo sa Donkin, bohareng ba Gqeberha, Afrika Boroa . E hahiloe ka taelo ea Sir Rufane Donkin (mmusisi ya sebetsang oa Cape 1820-1821) ho hopola mosali oa hae Elizabeth Donkin *née* Markam, ea hlokahetseng India ka 1818. Piramite ena e bolelele ba 10 metres (33 ft) e phahameng mme e hahiloe ka lejwe la lehae. E phatlaladitswe e le sefika sa naha ka 1938 ke Khomishene ya Liemahale tsa Nalane wa Afrika Borwa. 

Phiramide ena e na le mongolo o latelang: "Ho hopola e mong wa batho ba phethahetseng ka ho fetisisa ea fileng lebitso la hae motseng o ka tlase". 

Sir Rufane Donkin o ile a reha toropo ena Port Elizabeth ka lebitso la mosadi wa hae ya hlokahetseng mme a phatlalatsa hore naha e potileng phiramide e tla ba sebaka sa polokelo "se bulehileng ho bohle ka ho sa feleng".  Sehopotso sa Donkin le sebaka sa polokelo ke karolo ya Tsela ya Lefa la Donkin .

Ntlo ya mabone (e hahilweng ka selemo sa 1861) e eme pela piramite, e sebeletsa kou e ka tlase. 

## Letshwao la Port Elizabeth
Setshwantsho sa sehopotso sa Donkin le ntlo ya mabone se sebedisitswe e le letshwao la ho emela toropo ya Port Elizabeth.

## Mehlodi
Langa Khumalo

**Langa Khumalo** ke setsebi sa dipuo, moithuti le moetapele ya tsejwang haholo e le Motsamaisi ya Phethahetseng wa Setsi sa Afrika Borwa  sa Disebediswa tsa Puo ya Dijithale (SADiLaR), setsi sa dipatlisiso sa naha se thehilweng Univesithing ya Leboya-bophirima Afrika Borwa. 

## Thuto
Khumalo o fumane lengolo la thuto la bongaka (PhD) ya hae ya Dipuo Univesithing ya Oslo (Norway) le MPhil ya Dipuo ho tswa Univesithing ya Cambridge (UK).Ntle le moo, o na le Setifikeiti sa Corpus Linguistics ho tswa Tuscan Word Centre e Italy mme o phethile Lenaneo la Boetapele ba Leano la Oxford (OSLP) Univesithing ya Oxford, UK. 

Pele a kena  ho SADiLaR, Khumalo o sebeditse e le motsamaisi wa moralo wa dipuo le Ntshetsopele Univesithing ya KwaZulu-Natal (UKZN), moo a ileng a kenya letsoho ho ntshetsopele ya Dipuo tsa matswallwa a Afrika, haholo isiZulu, thutong e phahameng, dipatlisisong le theknoloji ya puo batho ba batsho. 

## SADiLaR
SADiLaR, e thehilweng e le karolo ya Mmapa wa Tsela wa Infrastructure ya Patlisiso ya Afrika Borwa (SARIR) mme e tsheheditswe ke Lefapha la Saense le Boqapi, ke setsi sa pele sa mofuta wa sona Afrika se nang le tumello ya ho tshehetsa dipatlisiso le Ntshetsopele ya Disebediswa tsa puo ya dijithale.  Mosebetsi wa setsi sena o akarelletsa ho hlahisa di-corpus, disebediswa tsa ho sebetsana le puo ya tlhaho (NLP), le theknoloji e nngwe ya puo e nolofalletsang tshebediso ya dipuo tse se nang disebediswa tse lekaneng tsa thuto le tsa setjhaba.

Tlasa Khumalo, SADiLaR e atolositse phihlello le tshusumetso ya yona, e kgothalletsa tshebedisano mmoho ya naha le ya matjhabeng, mme e sebetsa haufi-ufi le ditshebeletso tse tshwanang ho aha bokgoni ba saense ya batho ya dijithale, thuto ya dipuo ya dikhomphutha le dipatlisiso tsa mahlale a puo jwalo ka Wikipedia. Menehelo ya dipolotiki tsa dipuo le dipatlisiso tsa dipuo tsa Afrika Borwa ho maneno a dijithale.

Ntle le ho ba motsamaisi wa SADiLaR, Khumalo o mafolofolo ho theheng leano la dipuo le ho ntshetsa pele dipuo tse ngata Afrika. O sebetsa e le modulasetulo le mookamedi wa Khomishene ya Puo ya IsiZulu ya African Union (AU). 

Ke Mopresidente wa African Association for Lexicography (AFRILEX) mme o na le maemo a mokgatlo e mengata ya thuto le dikomiti, ho kenyeletswa Digital Humanities in Southern Africa (DHASA). O ile a kgethwa ho ba karolo ya sehlopha sa boeletsi sa Lefapha la Thuto e Phahameng le Kwetliso ho tataisa tshebetsong ya moralo wa leano la puo diyunivesithing tsa Afrika Borwa.  Ka selemo sa 2024 e ile ya eba sebui sa sehlooho sa Wiki Indaba ka tlaasa mookotaba wa  *"Bohlokwa ba ho Boloka Dipuo tsa selehae"*.

Ngaka Langa khumalo. Ke sebui sa sehlooho sa Wiki Indaba 2024: Sehlooho - Bohlokwa ba ho Boloka Dipuo tsa selehae 

## Mehlodi
Andile Mngwevu

**Andile Mngwevu** ke radipolotiki wa Afrika Borwa  le ofisiri ya setjhaba ya masepala ya sebetsang e le setho sa Komiti ya Majoro (MMC) bakeng sa Tsamaiso ya Ditsela le dipalangwa Motseng wa Metropolitan wa Ekurhuleni Gauteng, Afrika Borwa.

Jwaloka MMC, o ikarabella bakeng sa tlhokomelo ya meralo ya motheo ya Ditsela, ditsamaiso tsa taolo ya sephethephethe le moralo wa dipalangwang tsa setjhaba ho pholletsa le masepala wa metseng. Ka Pherekgong 2026, Mngwevu o ile a tlalehwa a nyametse kamora hore koloi eo a neng a tsamaya ka yona e hoholwe ke dikgohola ka Borwa ho naha ya Mozambique.

## Mosebetsi wa dipolotiki

### Motse wa Ekurhuleni
Mngwevu ke setho sa lekgotla le kgethilweng motseng wa Ekurhuleni mme o ile a kgethwa e le MMC bakeng sa Tsamaiso ya Ditsela le Dipalangwa. Karolo ya hae e akarelletsa boikarabelo ba mananeo a ho boloka Ditsela, tsamaiso ya matshwao a sephethephethe, ho hokahanya dipalangwang tsa setjhaba le ho kopanela le ba amehang dipalangwang.

Ka Phato 2024, o ile a ameha ho rarollang sephethephethe sa setjhaba se sa sebetseng Etwatwa kamora dipuisano dipakeng tsa Toropo ya Ekurhuleni le mekgatlo wa ditekesi a lehae, e lebisitseng ho tsosolosweng ha Ditshebeletso tsa dipalangwang sebakeng seo. 

Mngwevu o boetse a buile phatlalatsa ka mathata a amang meralo ya dipalangwang tsa toropo, ho kenyeletswa ho senyeha ha mabone a sephethephethe, dikgohola tsa Ditsela le tshusumetso ya  tshenyo ya meralo ya motheo ho polokeho ya ditoropo le ditshenyehelo tsa masepala.

## Mehlodi
Jeokrafi ea Sehlekehleke sa Rottnest

Sehlekehleke sa Rottnest se bohōle ba lik'hilomithara tse 18 (11 mi) ka bophirima ho lebopo la Perth, Oseteralia Bophirima. Se bolelele ba lik'hilomithara tse 4.5 (2.8 mi) ka bophara ba sona bo boholo le lik'hilomithara tse 11 (6.8 mi) ka bolelele ba sona.

## Likarolo tsa lebopong
Lebōpo la leoatle le bolelele ba lik'hilomithara tse ka bang 35.2 (21.9 mi). Likou, lintlha, mafika le lihlekehleke tse nyane tse lebopong lena li reiloe mabitso a mangata.

## Topographic
Maralla a reheletsoeng ka mabitso a Rottnest ke Wadjemup Hill, Oliver Hill, Radar Hill le Mount Herschel. Har'a tsena, Wadjemup Hill ke eona e phahameng ka ho fetisisa, e bolelele ba limithara tse 45 (148 ft), le sebaka sa Ntlo ea Lebone ea Wadjemup.

## Liliba le libore
Sehlekehleke sena se na le phepelo e fokolang haholo ea metsi 'me palo e kholo ea likoti e chekiloe ho boloka phepelo ea metsi e le teng.

## Litšupiso
Beisine (Sehlekehleke sa Rottnest)

**Beisine** (Senyesemane: *The Basin*) ke sebaka se tummeng sa ho sesa leoatleng ka leboea-bochabela ho Sehlekehleke sa Rottnest, pakeng tsa Lebōpo la Pinky le Longreach Bay ka Oseteralia Bophirima.

## Litšupiso
Henry Vincent (gaoler)

**Henry Vincent** (1796 - 6 Mots'eanong 1869) e ne e le Mookameli oa pele oa Chankana ea Maaborijene ea Sehlekehleke sa Rottnest, Oseteralia Bophirima.

## Bophelo
Ho thoe Francis Henry Vincent o hlahetse Dorset hoo e ka bang ka selemo sa 1796. Kamehla o bitsoa Henry Vincent.

Vincent o ile a tsoa likotsi 'me a lahleheloa ke leihlo Ntoeng ea Waterloo. E ne e le motšoaruoa oa chankana Fremantle ho tloha ka 1831 ho fihlela a fuoa mosebetsi oa ho haha ​​​​"Setsi sa Matsoalloa a Rottnest". O ile a khethoa hore e be Mookameli oa Chankana ea Matsoalloa a Rottnest Island ka 1839, 'me a tšoara boemo boo ka lilemo tse 27, ho fihlela ka 1867.

Tlas'a puso ea Vincent, batšoaruoa ba bangata ba Maaborijene ba ile ba shoa. Leha ho le joalo, sena e ne e se feela tlhokomelong ea hae; pakeng tsa 1838, ha teronko e buloa, le 1931, ho tlalehoa hore ho bile le mafu a Maaborijene a 369. Leha mafu a mangata a bakiloe ke mafu, ho tlalehoa hore batšoaruoa ba bahlano ba ile ba fanyehoa. Vincent o ne a le sehloho haholo, 'me qetellong tšoaro ea hae e sehlōhō e totobetseng ho batšoaruoa e ne e ama esita le balaoli ba bokolone, hoo 'Musisi a ileng a romela mofuputsi sehlekehlekeng. Hamorao mofuputsi o ile a lelekoa sehlekehlekeng ke Vincent.

## Litšupiso
Boema-fofane ba Sehlekehleke sa Rottnest

**Boema-fofane ba Sehlekehleke sa Rottnest** (IATA: **RTS**, ICAO: **YRTI**) ke boema-fofane bo bonyenyane ba lifofane tse bobebe, bo bohōle ba limithara tse ka bang 800 (2,600 ft) ho tloha motseng o moholo oa Thomson Bay, Sehlekehleke sa Rottnest le lik'hilomithara tse 19 (12 mi) ka leboea-bophirima ho Fremantle. Litšebeletso tsa lifofane tsa letsatsi le letsatsi li sebetsa sehlekehlekeng sena. Nakong e fetileng tsena li ne li tsoa Boema-fofane ba Perth, empa lilemong tsa morao tjena li ne li tsoa haholo-holo Jandakot.

Lebala le le leng la ho matha la dimithara tse 1,290 ka 18 (4,232 ft × 59 ft) le matha ka botjhabela-bophirima mme le ka mora Thomson Bay le ka borwa ho Letša la Government House.

## Litšupiso
Bongani Mpandle

**Bongani Mpandle** (ya hlahileng ka la 12 Phupu 1992) ke sebapadi sa bolo ya maoto sa Afrika Borwa se bapalang ele sethibathibane bakeng sa Magesi.

O ne a le setho sa sehlopha sa sehlopha sa matjhaba sa batjhha sa Afrika Borwa, hara ba bang ho 2011 COSAFA U-20 Cup. Kaha o ile a bapala United F.C. ka 2012-13, o ile a ikopanya le Bloemfontein Celtic mme a qala ho bapala sehlopheng sa pele sehlopheng se ka tlase sa 2014-15 South African Premier Division.

Ka 2019 Mpandle o ile a bitswa ho Bafana Bafana, ya ileng ya eba sebapadi se senyenyane ho feta tlwaelo ho 2020 African Nations Championship qualification kgahlanong le Lesotho. Mpandle o ile a hlajwa  dintlha tse tharo ha Lesotho e hapa 3-2.  

Lehlabuleng la 2021 Mpandle o ile a fallela ho Cape Town City. Mona, ho ne ho utlwisiswa hore Mpandle o ne a tla sebeletsa e le mokokotlo, kapa "seithuti", sa Darren Keet.  Ka tumellano eo qalong e neng e nka selemo se le seng, o ile a kgutliswa kapele kamora hore mohlokomedi e mong Hugo Marques a tlohe Cape Town City.  Papading ya bonngwe ya  league moo Keet a ileng a behelwa ka bentjheng mme Mpandle a fuwa monyetla a ho ya  Cape Town City, Mpandle o ile a hlajwa dintlha tse tharo. O ile a tloha Cape Town City lehlabuleng la 2024, empa a dula Premier Division, hona jwale le Magesi.

## Mehlodi
Kotsi ya tekesi Durban

Hoseng ha la 26 Pherekgong 2026, ho thulana ho bolayang pakeng tsa teraka le tekesi e nyane tseleng ya R102, ka Borwa ho Durban haufi le Lotus Park Isipingo, ho bolailwe batho ba ka bang robedi hoseng ha Labone. 

Ditshebeletso tsa tshohanyetso, ho kenyeletswa le ALS Paramedics, di ile tsa potlakela sebakeng seo kotsi e etsahetseng ho sona seo ba arabelang ba se hlalositseng e le "kotsi e tshabehang".Bapalami ba bang ba mmalwa ba tlalehwa ba lemetse dikotsi tse tebileng mme ba iswa sepetlele sa lehae bakeng sa tlhokomelo ya tshohanyetso.

## Mehlodi
Jeandre Gaffoor

**Jeandre Gaffoor** (o hlahile ka la 17 Phuptjane 2005- 01 Hlakola 2026) e ne e le sebapadi sa bolo ya maoto sa Afrika Borwa eo mosebetsi oa hae le bophelo ba hae di ileng tsa kgaolwa ka mokgwa o bohloko mathwasong a Hlakola 2026 .

## Bophelo ba pele le mosebetsi wa hae
Jeandre Gaffoor o hlahile ka la 17 Phuptjane 2005 Afrika Borwa. O ile a hlaolela tsebo ya hae ho tloha a sa le monyenyane mme a tsejwa e le sebapadi se nang le talenta sa bohareng ba lebala. Gaffoor o ile a kena sekolo sa batjha sa Cape Town Spurs (eo pele e neng e le Ajax Cape Town) a le dilemo di ka bang 11-12. 

Gaffoor o ne a bapala haholo-holo e le sebapadi sa bohareng, empa o ne a boetse a kgona ho phetha mesebetsi ya tshireletso ya bohareng kapa e le mosireletsi wa ka letsohong le letshehadi, a bonahatsa ho tenyetseha ha hae le bokgoni ba hae ba mahlale.

**Cape Town Spurs**

O qetile boholo ba ntshetsopele ya hae le mosebetsi wa hae wa pele wa ho ba mookamedi ho Cape Town Spurs, e leng e nngwe ya dihlopha tse tsebahalang tsa Afrika Borwa tse shebaneng le ntshetsapele. Le ha a sa ka a bapala sehlopheng sa pele sa di-spurs, o ile a phahamisetswa sehlopheng se phahameng pele a fetela pele.

**Stellenbosch FC (DStv Diski Challenge) **

Kamora ho theoha ha Cape Town Spurs ho tswa sefofaneng se phahameng, Gaffoor o ile a saena le Stellenbosch FC ka 2025 ho bapala bakeng sa sehlopha sa bona sa DStv Diski Challenge. 

## Lefu
Ka la 1 Hlakola 2026, lefu la Jeandre Gaffoor le ile la netefatswa ke lefapha la hae, mme hamorao ke sehlopha sa mehleng sa Cape Town Spurs. 

## Mehlodi
Tseko Monaheng.

**Tseko Monaheng**, ke sebapadi sa Mosotho.  O tsejwa ka ho fetisisa ka dikarolo tsa difilimi tsena Ha se lepato, ke tsoho, *Menwana e Mehlano bakeng sa Marseilles* le filimi e kgutshwane *Behemoth: Kapa Papadi ya Modimo*.
Rob Bentele

**Robert Rob Bentele** ke sebapadi sa thelevishene sa mananeo a nnete sa Afrika Borwa se tsebahalang ka ho hapa sehla sa bosupa sa *Survivor South Africa*, se bitswang *Survivor South Africa: Island of Secrets* ka 2019. Hamorao o ile a qothisana lehlokwa ho Survivor: Australia v The World.

## Bophelo ba pele le mosebetsi
Rob Bentele o hlahetse KwaZulu-Natal mme a hola Richards Bay . Mme wa hae ke Mozulu ha ntate hae e le wa Moaustria .  Pele a hlaha ho *Survivor South Africa*, Bentele o ne a sebetsa e le raditshwantsho wa divideo tsa diketsahalo le setsebi sa boqapi. O ile a boela a kwetliswa ka bonono bo kopaneng ba ntwa le ho thuisa, tseo a di kgethileng bakeng sa ho mo thusa ho ntshetsa pele mamello le taelo ya kelello tse ileng tsa susumetsa leano la hae la ho bapala. 

## Survivor South Africa

### Island Secrets (2019)
Bentele o ile a qothisana lehlokwa le *Survivor South Africa: Island of Secrets*, e ileng ya hasoa ka 2019 ho M-Net. Kamora matsatsi a 39 a tlhodisano, o ile a rweswa moqhaka wa Sole Survivor mme a hapa moputso o moholo wa R1 milione. 

O fihlile Lekgotleng la ho qetela la Merabe hammoho le Nicole Capper le Durão Mariano, qetellong a fumana tlholo ya dikgetho tsa lekgotla.   Bentele o bapetse karolo ya bohlokwa selekaneng se nang le tshusumetso sa "Amigos", se neng se tumme haholo ka ho bopa tataiso ya mawa a sehla. Bahlahlobisisi le balatedi ba qotsitse kgafetsa taolo ya hae hodima dibopeho tsa selekane le mawa a ho vouta e le karolo e hlalosang sehla.  Ntle le ho hapa tlhodisano e kgolo, Bentele o boetse a hapa kgau e ratwang ke bashebelli e kgethilweng ke bashebelli, e leng se mo etsang e mong wa bahlodisani ba mmalwa sehlopheng sena ba fumaneng dihlooho ka bobedi nakong ya sehla se le seng.  

Kamora tlholo ya hae, Bentele o ile a kgethoa ho emela Afrika Borwa lenaneong la matjhaba la *Survivor* franchise, a atolosa kananelo ya hae sechabeng sa lefatshe sa thelevishene ya nnete.  

## Mosebetsi wa dipolotiki
Ka 2026, Bentele o ile a kena lipolotiking tsa lehae, a phatlalatsa hore o tla ba mokgethwa wa lekhanselara la wate ho Masepala wa Sebaka wa uMhlathuze KwaZulu-Natal tlasa mokgatlo wa Democratic Alliance . Ho kena ha hae dipolotiking ho ile ha hlahisa litaba tsa metjha ya litaba ka lebaka la phetoho ya hae ho tloha thelevisheneng ua nnete ho ya tshebeletsong ya setjhaba.  

## Bophelo ba botho
Ka 2021 Bentele e ile ya qapa sesebediswa sa mahala sa ho lwantsha pefo ya bong se ileng sa amohelwa ke Morena wa Zulu, Misuzulu kaZwelithi . 

## Mehlodi
Dumisani Thabethe

**Dumisani Thabethe** ke  radipolotiki le ofisiri e phahameng ya masepala Afrika Borwa, ya amanang le puso ya lehae ka hara Masepala wa Newcastle KwaZulu-Natal. Mosebetsi wa hae le diphihlelo di totobatsa bobedi boikarabelo le mathata ao basebeletsi ba sechaba ba tobaneng le mmuso wa dibaka.

## Mosebetsi wa pele le karolo wa puso ya dibaka
Ngaka Thabethe o sebeditse maemong a boetapele ka hara masepala wa lehae wa Newcastle, karolo ya setereke sa Amajuba ka leboya ho KwaZulu-Natal. O ne a tshwere maemo a kang molaodi Phethahatso wa Ditshebeletso tsa Kopanelo, mme ka nako tse ding e le motsamaisi wa masepala ya tshwarelo, a totobatsa karolo ya hae e ka sehloohong mesebetsing ya tsamaiso le phethahatso ya masepala.

Batsamaisi ba masepala le batsamaisi ba phethahatso jwalo ka Dr Thabethe ba na le boikarabello ba ho netefatsa phano ya Ditshebeletso, tlhokomelo ya ditjhelete, le tshebetsong ya maano a behilweng ke makhanselara a khethilweng.

**Pehelo e lebeletsweng le Mathata a Tshireletseho ya Setjhaba**

Boemo ba Ngaka Thabethe bo ile ba hapa tlhokomelo e kgolo ka lebaka la diketsahalo tse pedi tse arohaneng tseo a neng a tobane le tsona:

Ka Phuptjane 2025, ha a ntse a sebetsa jwalo ka molaodi wa masepala ya sebetsang, Dr Thabethe o ile a thunngwa empa a pholoha tlhaselo ha a ntse a kganna koloi ya hae. Ba boholong ba ile ba batlisisa ketsahalo eo.

## Mehlodi
Jaco Hanekom

**Jaco Hanekom** (o bolailwe  ka la 17 Hlakubele 2023) e ne e le moletsa phala wa Afrika Borwa le mofani wa ditaba tsa mapolesa eo polao ya hae e ileng ya ba taba ya tlhokomelo ya naha kamora ho paka Khomishene ya Madlanga.Lefu la hae le ne le hokahane ka bopaki ba khomishene le diqoso tsa bobodu, tshebetso e seng molaong le tshokelo e amang ditho tsa Lefapha la Sepolesa sa Metropolitan la Ekurhuleni(EMPD).

## Mehlodi
Johan Claassen

Moprofesa **Johannes Theodorus Claassen** (23 Lwetse 1929 - 6 Pherekgong 2019)e ne e le sebapadi sa rugby sa Afrika Borwa, se bapalang boemong ba pele ba mola  wa bobedi. 

## Bophelo ba hae

O ile a kena sekolo Christiana mme hamorao a kena univesithing Potchefstroom. O ile a qala ho bapala bakeng sa Transvaal ya Bophirimela ha a le dilemo di 19 mme a bapala dipapadi tse 105 bakeng sa Transwaal ya Bophirima. O ile a etsa  qalonya hae ya  babading tsa letoto dilemo tse tsheletseng hamorao kgahlanong le Lions Ellis Park. 

Ka 1958, Claassen o ile a ba motsamaisi wa Sehlopha sa naha sa Afrika Borwa pele a bapala le Mafora. Ka 1962, o ile a etella pele sehlopha sa Afrika Borwa ho hapa, ho kenyeletsa le tlholo e kgolo kgahlanong le British le Irish Lions. Ho tloha ka 1968 ho isa ho 1971 e ne e le mokwetlisi wa sehlopha sa Afrika Borwa, se tsejwang e le Springboks, se hapileng dipapadi tse 17 ho tse 26 tsa diteko. 

Ka rugby ya sehlopha, Claassen e ne e le naledi e ikgethang bakeng sa Transvaal Bophirimela.

Kamora ho tlohela rugby o ile a tswela pele ho ba mosuwe, pele a fetoha sebui Univesithi ya Potchefstroom mme hamorao e le Moprofesa wa Dithuto tsa Bibele. 

## Mehlodi
Masedi ZA

**Masedi ZA** (a hlahetseng **Masedi Mokhothu**) ke sebini sa mino wa hip-hop sa Afrika Borwa ya tswang sebakeng sa Kgutlo Tharo ya Lekwa .  O tsebahala ka ho kopanya mmino wa sejwale-jwale wa trap le ditshusumetso tsa lehae tsa batho ba moo.  Ka 2025, o ile a saena tumellano ya kabo le Universal Music ho atolosa phihlello ya mmino wa hae. 

## Bophelo ba pele le thuto
Masedi ZA o hlahile ka la 31 Phupu 1991 mme a hodisetswa Vaal Triangle Afrika Borwa . O kene Sekolong sa Mathomo sa Selbourne se Vereeniging mme a fumana lengolo la matric Sekolong se Phahameng sa Suncrest se Vanderbijlpark . Masedi o na le lengolo la BCom Accounting ho tswa Univesithing ya Johannesburg.

## Mosebetsi
Masedi o qalile ho etsa mmino ha a sa le motjha mme a ntlafatsa mokgwa wa hae wa mantswe a pina ho tswa ditshusumetsong tsa ditoropo le meetlong ya dipale tsa lehae. Eaba o qala ho lokolla mmino phatlalatsa ka 2014. Kgatelo-pele ya hae ya pele e tswa ho pina e le nngoe *ea Sho!* e ileng ea hapa tlhokomelo ya seea-le-moea sa lehae le matla a inthanete.  O ile a fuwa tlotla ya ho thusa ho totobatsa mokgatlo wa hip-hop wa Vaal ka molumo wa hae o matla o susumetswang ke maraba le boemedi ba hae ba setso sa lehae. Ka selemo sa  2025, o ile a qala ho bapala mixtape ya hae y*a Trap Ya Milano* a sebedisa mokgwa wa cinema ho Ster-Kinekor, Vaal Mall, a kopanya difilimi le tebetso e phelang.  

Hamorao Masedi o ile a fumana tumellano ya kabo le Universal Music, eo a e hlalositseng e le mohato wa maano o tla phahamisa boemo ba mmino wa Vaal matjhabeng. 

## Bonono
Masedi o tsebahala ka ho kopanya meropa ya trap le maele a Sesotho le a toropo. Mokgwa wa hae wa mmino o hlaloswa e le o matla, o susumetswang ke dipale, le o bonahatsang setso sa ditoropo tsa Vaal. 

## Pokello ya mmino

### Ditheipi tse kopantsweng

* Sedi Laka 2023
* Leraba la Milano (2025) 

### Singles

* Sho! (2018) 

## Bona hape
* Mmino wa Afrika Borwa
* Hip hop ya Afrika Borwa

## Mehlodi
Marius van der Merwe

**Marius van der Merwe** (1984 - 5 December 2025), eo hape a tsejwang ka lebitso la boswaswi *"Vlam"* le lebitso la khoutu *"Paki D"* nakong ya bopaki ba hae ho Khomishene ya Madlanga, e ne e le monga khamphani ya tshireletso ya poraefete ya Afrika Borwa, ofisiri ya mehleng ya Lefapha la Sepolesa sa Metropolitan ya Ekurhuleni (EMPD), le mofosi ya ditaba ya fanang ka bopaki ho Khomishene ya Toka elya Dipatlisiso ka Bobe, Ho kena-kenana dipolotiking le Bobolu Tshebetsong ya Toka.

O ile a bolawa ka ntle ho ntlo ya hae Brakpan, Gauteng, ka la 5 Tshitwe 2025, nakwana ka mora hore a fane ka bopaki bo nyatsang mabapi le bobodu le boitshwaro bo bobe ba mapolesa, haholo-holo ka hara EMPD. Polao ya hae e ile ya baka kgalefo ya naha le ho nyatsuwa ke mekga ya dipolotiki le setjhaba sa lehae, e leng se ileng sa hlahisa matshwenyeho a potlakileng ka boemo ba Tshireletseho ya ba senolang ditletlebo Afrika Borwa.

## References
Mduduzi Shabalala

**Mduduzi "Mdu" Shabalala** (a hlahileng  ka la 20 Pherekgong 2004) ke sebapadi sa bolo ya maoto sa Afrika Borwa se bapalang bohareng ba lebala  sa Kaizer Chiefs ho South African Premier Division. 

Shabalala o holetse  e le motshehetsi  wa Orlando Pirates, empa o ile a ikopanya le bahlodisani ba Soweto Kaizer Chiefs a le dilemo di 18. O ne a bapala Sekolong sa bolo ya maoto sa Lenasia. 

Ka mora ho hapa COSAFA ya ba ka fatshe ho dilemo tse 17 ka selemo sa 2020, o ile ditekong le sehlopha sa Villarreal CF.Kamora ho kgahla Kaizer Chiefs Diski challenge  shield ka 2021 -2022,Shabalala o ile aya ditekong le KVC Westerlo,mme o ile  baoala papadi ya pele le Moroka Swallows ka motsheanong 2022.Hoya ka idiski Times,Westerlo  e ile ya bontsha kgahleho ho ywna,empa puisano le Kaizer Chiefs di ile tsa nyopa. 

Shabalala ha a ka a hapa Mohope wa 2022 wa COSAFA U-20 le Afrika Borwa, o neng o boetse o sebetsa e le tlhophiso ya Mohope wa Matjhaba wa Afrika U-20 wa 2023, empa o ile a rehilwe sehlopheng sa Tlhophiso.O ile a phahamiswa ka molao sehlopheng sa sehlopha sa ba baholo sa Kaizer Chiefs ka la 1 Tshitwe 2022.

Shabalala o ile a bitswa "sebapadi  se ikgethang" nakong ya mariha ya 2022-23 South African Premier Division. Nakong ya 2023-24 South African Premier Division, Shabalala o ile a bapala ka mokgwa o sa tlwaelehang, empa ha a eso iketsetse sebapadi sa bohlokwa. Sehlopha se ile sa boela sa lwana bohareng ba tafole.

## Mehlodi
Lesetja Kganyago

**Lesetja Kganyago** (o hlahile ka la 7 Mphalane 1965) ke setsebi sa moruo sa Afrika Borwa le banka e bohareng. Ke mmusisi wa Banka ya Lekhetho ya Afrika Borwa (SARB). O ile a nka bolaodi ba Banka ya Lekgotla la Afrika Borwa ka la 9 Pulungwana 2014, kamora ho fela ha nako ya mopresidente wa hae, Gill Marcus, ka la 8 Pulungwana 2014. Ka 2025, Kganyago o ile a phatlalatswa e le Chancellor e ntjha ya Univesithi ya Stellenbosch, kamora ho fela ha nako ya Moahloli Edwin Cameron.

## Tshimoloho le thuto

Kganyago o hlahetse  ha Ga Maribana, Moletjie, Limpopo ka la 7 Mphalane 1965. O ile a fallela Johannesburg le mme wa hae, ha a le dilemo di  18. O ile a ingodisa ho Pax College (Brothers of charity in Polokwane). Ka di-semester tse mmalwa, o ile a ya Univesithi ya Witwatersrand , empa a tloha pele a qeta. O qetile dithuto tsa hae Univesithi ya Afrika Borwa, ka 1991, a fumana lengolo la Bachelor of Commerce (BCom) ka Accounting and Economics. O boetse o na le lengolo la Master of Science in Development Economics ho tswa SOAS, University of London, e fumanweng ka 1994. O boetse o na le setifikeiti tse ngatanyana, le di-diploma tsa taolo, moruo le ditjhelete ho tswa mekgatlong e tsebahalang machabeng, ho kenyeletswa Wits Business School le Harvard University.
Spokes H

**Letona Spokes Hlatshwayo** (29 Hlakubele 1968 - 23 Phupu 2013), ya neng a tsebahalang ka lebitso la hae la sethaleng e leng *Spokes H*, e ne e le sebini sa mmino wa pop le mongodi wa dipina tsa Afrika Borwa. O ile a hlahella haholo bofelong ba dilemo tsa bo-1980 le bo-1990 ka dipina tse kenyeletsang *Tamatisous*, *Rabaki*, le *Peace Magents* . Ka 2018, o ile a hlomphuwa ka kgau ya bophelo bohle ho dikgau tsa mmino wa Afrika Borwa .  

## Bophelo ba bonyaneng
Spokes H o hlahile ka la 29 Hlakubele 1968 motseng wa Evaton wa Sebokeng, Kgutlo Tharo ya Lekwa.

## Mosebetsi
Spokes H o hlahile e le sebini se hatisang ebile e le mohlahisi wa mmino mafelong a dilemo tsa bo-1980 pele ho mmino wa Kwaito, e leng nako e neng e tshwailwe ke kgolo ya mmino wa pop le bubblegum wa  Afrika Borwa . O ile a qala ho hlahisa dibini tsa lehae tse kang Sea Bee ka pina e tummeng, *Thiba* . O ile a fumana kananelo ka dipina tse neng di tshwailwe ka metlae, dihlooho tsa letsatsi le letsatsi tsa kahisano, le mantswe a dipuo tse ngata a bontshang bophelo ba toropo.

O hatisitse le ho phatlalatsa  mmino haholo-holo ka Gallo Record Company, enngwe ya dikhamphani tse kgolo ka ho fetisisa tsa direkoto Afrika Borwa. Dipina tsa hae tse atlehileng kgwebong di ne di kenyelletsa *Tamatisous*, e ileng ya thusa ho theha botumo ba hae naheng ka bophara, ya latelwa ke *Rabaki* le *Peace Magents*, tse ileng tsa matlafatsa botumo ba hae indastering ya mmino e tummeng ya Afrika Borwa.

Spokes H o hlokahetse ka la 23 Phupu 2013 Vereeniging ka mora ho kena sepetlele ka lebaka la bokudi. Ditlaleho di bontshitse hore o bile le mathata a bophelo bo botle a amanang le maemo a sa foleng, ho kenyeletswa le kgatello e phahameng ea mali le lefu la tswekere. 

## Lefa
Ka 2018, Dikgau tsa Mino tsa Afrika Borwa di ile tsa mo hlompha ka Kgau ya Bophelo Bohle ka mora lefu, di ananela monehelo wa hae ntshetsopele ya mmino o tummeng wa Afrika Borwa.  

## Tsa mmino

### Dialbamo

* *Nnete EA Baba* (1999)
* *Moroalo oa ka oa Afrika*
* *Ke le Tseleng ea ho ea Hae*
* *Rafifi*
* *The Best of Spokes H*

### Dipina tse kgethiloeng

* *Tamatious*
* *Rabaki*
* *Magents a Khotso*
* *Mohla Ke Tsamayang*
* *Ba Ntebetse*

## Dikhau le tlhompho

* 2018 – Kgau ya Katleho ya Bophelo Bohle, Dikgau tsa Mmino tsa Afrika Borwa (ka mora lefu)

## Mehlodi
Etiosa Ighodaro

**Etiosa Godspower Ighodaro** ke sebapadi sa bolo ya maoto sa Nigeria se bapalang e le mohlaba dintlha wa Kaizer Chiefs Football Club ho Betway premier liki(PSL). 

## Bophelo le tsa mosebetsi
O hlahetse Benin City, Nigeria, Ighodaro o ile a qala leeto la hae la bolo ya maoto naheng ya habo pele a fallela Afrika Borwa ka Phupu 2021. Ho fihleng ha hae ho ile ha tshwaya qaleho ya mosebetsi o tsitsitseng ho PSL, moo a ileng a tsejwa ka potlako ka mosebetsi wa hae o sa kgathaleng le bokgoni ba ho fumana mokokotlo wa ho hlaba dintlha.

Ha a fihla, o ile a bapala le Mamelodi Sundowns, e nngwe ya  tsa dihlopha tse matla tsa liki.Leha ho le jwalo, tlhodisano da dibaka ho Sundowns e ne e le matla, mme Ighodaro ha a ka a etsa ponahalo e phahameng ho bona. Ho fumana nako ya ho bapala le boiphihlelo, o ile a adingwa dihlopha tse mmalwa tsa PSL, ho kenyeletswa University of Pretoria (AmaTuks), Chippa United, SuperSport United le AmaZulu FC.

Pele a kena Kaizer Chiefs Ighodaro o ne a entse dipapadi tse 97 ho PSL, a hlabile dintlha tse 25 nakong eo a neng a ena le dihlopha tse fapaneng. Bokgoni ba hae ba ho ikamahanya le dihlopha tse fapaneng le ditsamaiso tsa maqheka di bontsha pele ho nako ya sehla sa 2025/26 Betway Premiership. Mohato ona o ile wa tshwaya mohato wa bohlokwa mosebetsing wa hae, ho kenela e nngwe ya dihlopha tsa bolo ya maoto tse tsheheditsweng ka ho fetesisa tsa Afrika Borwa.

## Mehlodi
Aden McCarthy

**Aden McCarthy** ke sebapali se ntseng se hola sa profeshenale sa Afrika Borwa se iketselitseng lebitso la mosireletsi wa Kaizer Chiefs F.C., e leng e nngwe ya dihlopha tse tummeng ka ho fetisisa tsa bolo ya maoto ho Premier Soccer League (PSL). O hlahile ka la 4 Tshitwe 2003, McCarthy o tswetse pele moetlo o motlotlo wa lelapa la Soweto la kgauta  ka mora ho hatela pele ka sekolo sa Chiefs ho ya sehlopheng se seholo.

## Bophelo ba bonyaneng
McCarthy ke mora wa Fabian McCarthy, mosireletsi wa mehleng wa bohareng ya hlahileng ho feta 120 bakeng sa Kaizer Chiefs pakeng tsa 2003 le 2008 mme a emela Afrika Borwa matjhabeng. Ha a ntse a hola ho pota-pota bolo ya maoto mme ka dinako tse ding a shebella ntate wa hae a bapala, Aden o ile a ba le takatso ya pele ya papadi eo. O ile a kena sekolo sa Chiefs a sa le monyenyane, a sebetsa ka hara dihlopha tsa batjha pele a fumana monyetla le sehlopha se phahameng.

**Kaizer Chiefs**

Ka mora dipapadi tse kgahlisang dihlopheng tsa sehlopha sa ntshetsopele ho kenyeletswa katleho ho DStv Diski Challenge.McCarthy o qadile ho bapala Kaizer Chiefs ka la 17 Motsheanong 2025 papading ya Betway Premiership kgahlano le Sekhukhune United e bapetseng ka  1–1. Sena e bile nako ya nalane, kaha Aden le ntate wa hae e bile bara ba bohlano feela ba bo-ntate le bara ho emela Marena.
Luke Baartman

**Luke Baartman** ke e mong wa ba batjha ba nang le talenta ya bolo ya maoto tsa Afrika Borwa, ya ntseng a tswela pele kgwebong ya hae e le sebapadi sa Kaizer Chiefs F.C. ho betway ya  Afrika Borwa (PSL). 

## Bophelo le mosebetsi
O hlahetse Cape Town, leeto la Baartman le qadile  ho tloha dihlopheng tsa batjha tsa lehae ho ya ho e nngwe ya dihlopha tse kgolo tsa Afrika Borwa e bile ntho e kgothatsang.   

**Kaizer Chiefs FC**

Baartman o ile a qala leeto la hae la bolo ya maoto mekgatlong ya batjha ya Cape Town Spurs, moo a ileng a hapa mahlo ka potlako ka bokgoni ba hae, lebelo le ho feto-fetoha ha maemo ha a hlasela. Ho bapala ha hae Liking ya Motsepe Foundation le dipontsho tse hlahelletseng ditlhodisanong tse kang Bayhill Cup ,moo a ileng a kgethelwa ho ba Player of the Tournament  di ile tsa mo tshwaya e le elya lokelang ho shebellolwa mabaleng a bolo ya maoto Afrika Borwa.  O ile a boela a emela Afrika Borwa maemong a matjhabeng a ba  banyane, a ena le sehlopha sa naha sa ba ka tlase ho 17 tlhodisanong ya Mohope wa Dinaha tsa Aforika (AFCON), a ntse a bontsha bokgoni ba hae sethaleng se seholo.

## Kgutlela ho Kaizer Chiefs
Ka Phato 2025, Baartman o ile a fallela Kaizer Chiefs, e leng e nngwe eya dihlopha tse tummeng ka ho fetisisa tsa bolo ya maoto Afrika Borwa.
Boikano Rampora

**Boikano Rampora** (o belegwe ka ngwaga wa 2009) ke moetapele wa baithuti wa Moafrika Borwa le ngoanana wa kgwebo, yo a tsebjago kudu wo mongwe wa bathehi ba *Kind Roots Initiative*.

## Bophelo le mosebetsi
Rampora o ile a tsebega kudu mafelong a 2025 e le karolo ya sehlopha sa barutwana ba bararo ba tswang Sekolong se seholo sa Bokamoso. 

Ke ngoanana wa kgwebo wo a thehileng *Kind Roots Initiative* karolo mo tlholisanong ya AECI #Future Leaders, moo o ileng wa amogelwa ka lebaka la go tsepama ga wona mo boikarabelong ba kahisano le go tsweletsa pele setšhaba le bagwera ba gagwe Tshiamo (Montero Nong) le Bohlokwa Nwanyanwu.

## Litsupiso
Themba Mabaso

**Thembinkosi Themba Mabaso** ke moqolotsi wa ditaba wa Afrika Borwa. O sebeditse e le State Herald ya Afrika Borwa e le motsamaisi wa Bureau of Heraldry ya naha ho tloha ka 2002.

Hammoho le Lekgotla la Heraldry, ofisi ya hae e etsa karolo ya Direkoto tsa Naha tsa Afrika Borwa, tlasa Lekala la Bonono le Setso.

## Tsa mosebetsi

Pele a fetoha moqolotsi wa ditaba, Mabaso o ne a sebetsa dikaleng tsa bonono le ho boloka ditshwantso tse ntle. Ka 1999 le 2000, o ile a amahanngwa le Johannesburg Art Gallery e Johannesburg mme e ne e le modulasetulo wa *Conseil International des Musées* (International Council of Museums). 

Ka 2002, Mabaso o ile a nka sebaka sa Frederick Brownell e le State Herald of South Africa. Boikarabello ba hae bo kenyelletsa ho ngodisa difolakga, di-badge, difolakge le ditiiso. O boetse o eletsa Mmuso wa Afrika Borwa, dikhamphani le batho ka bomong ditabeng tsa ho phatlalatsa ditaba, diaparo le Vexillology. 

Ka mohlala, ha Mabaso a botswa hore na folakga ya Afrika Borwa e lokela ho bontsha jwang, o ile a hlalosa:
Yanela Mbuthuma

**Yanela Mbuthuma** (o hlahile ka la 23 Hlakola 2002) ke sebapalldi sa bolo ya maoto sa Afrika Borwa se bapalang e le sebapadi  se hlabang dintlha sa Orlando Pirates ho South African Premier Division le sehlopha sa naha sa Afrika Borwa.

Mbuthuma o ile a ikopanya le Richards Bay ho tloha Thohoyandou lehlabuleng la 2022. O ile a fumanea ke Richards Bay nakong ya Khabba Cup, moo a ileng a khethwa e le "sebapadi se ipabotseng sa tonamente". Ka mora moo o ile a qala ho bapala sehlopheng sa pele ho 2022-23 South African Premier Division.  Sepheo sa hae sa pele e bile sepheo sa tlholo kgahlanong le Sekhukhune United ka Phato 2022.

Ka mora nako ya selemo, Su*Ho*

nday Times le ile la mo sheba e le e mong wa dipapadi tse lokelang ho fallela sehlopheng sa mose ho mawatle ho ya ntshetsopele.Mbuthuma o ile a khethwa sehlopheng sa pele sa Afrika Borwa bakeng sa Mohope wa COSAFA wa 2023.O boetse a bapala bakeng sa Afrika Borwa U23 selemong sona seo, nakong ya dikhetho tsa 2023 U-23 Africa Cup of Nations.

## Mehlodi
Reuben Tholakele Guluza

**Reuben Tholakele Galuza** (1895–1965), ya tsejwang haholo e le **RT Galuza**, e ne e le mosuwe le mongodi wa Afrika Borwa ya neng a sebeletsa e le hlooho ya Adams College . O tsebahala ka ho hanyetsa ho kenngwa tshebetsong ha Molao wa Thuto wa Batho wa selemo sa 1953 le ka menehelo ya hae thutong ya dipuo tsa Maafrika, haholo- holo Sezulu .

## Bophelo ba pele le thuto
Reuben Tholakele Galuza o hlahetse Natal (eo hona jwale e leng KwaZulu-Natal ) ka selemo sa 1895. O ile a rutwa tsa boromuwa tsa Bokreste, tse neng di le bohlokwa ho faneng ka thuto ya semmuso ho Maafrika Borwa a Matsho qetellong ya lekgolo la leshome le metso e robong, le mathwasong a lekgolo la mashome a mabedi la dilemo.  Hamorao o ile a kwetliswa e le mosuwe mme a kenella ntlafatsong ya lenaneo la thuto le thutong ya puo ya Maafrika.

## Mosebetsi
Galuza o qadile mosebetsi wa hae wa ho ba mosuwe pele a nyolohela ho ba hlooho ya Adams College, sekolo sa boromuwa se haufi le Amanzimtoti . Adams College e ne e le e nngwe ya ditsi tse nang le tshusumetso e kgolo ho ruta Maafrika Borwa a Matsho mme e hlahisitse baetapele ba mmalwa ba dipolotiki, bodumedi le kelello.  Nakong ya puso ya hae, Galuza o ile a hatisa bokgabane ba thuto mme a kgothaletsa ntshetsopele ya kelello le setso hara baithuti ba Maafrika.

## Kganyetso kgahlanong le thuto ya batho ba batsho
Mmuso wa kgethollo o ile wa hlahisa Molao wa Thuto ya Batho ba Batsho, wa 1953, o neng o laola thuto ya batho ba batsho ka botlalo mme wa kenya tshebetsong mananeothuto a kgethollo ya merabe a reretsweng ho thibela kgatelopele ya thuto. 

Ditheo tsa boromuwa, ho kenyeletswa le Adams College, di ile tsa hanyetsa boiteko ba mmuso ba ho qobella Thuto ya Batho.  Galuza o ile a hanyetsa leano lena, a pheha kgang ya hore le theola maemo a thuto mme le fokodisa thuto e ikemetseng ya Afrika. Kamora taolo ya mmuso hodima dikolo tsa boromuwa, o ile a tloha Adams College e le karolo ya kganyetso e pharaletseng hara barupeli le mekgatlo ya boromuwa.

## Menehelo ya dingolilweng
Galuza o kentse letsoho ntlafatsong ya disebediswa tsa thuto tsa Sezulu le dibuka tsa thuto. Mosebetsi wa hae e bile karolo ya boiteko ba pele ba ho etsa hore thuto ya puo ya seafrika e be ya semmuso ka hara ditsamaiso tsa sekolo tsa Afrika Borwa.

Mesebetsi ya hae e kenyelletsa:

* Hlala Kula
* Dibuka tsa baithuti

## Mehlodi
Wright Ngubeni

**Wright Ngubeni**  (ya hlahileng ka  di 20 Phupu 1988) ya tsebahalang  ka lebitso  la Botsotso ho Scandal ke sebapadi  se sa thelevishene  ya tsebahalang wa Afrika Borwa, sebohodi sa thelevishene, mohlahisi, le moqapi wa ditaba eo mosebetsi wa hae  indastering ya boithabiso. O ile a qala ho hapa tlhokomelo ya naha e le motshwantshisi wa ngwana mme o se a hodile ho ba setsebi sa ditaba se nang le dikarolo tse ngata, a tswela pele ho itlhahisa le ho hlahloba mekhwa e metjha ya ho pheta dipale le tlhahiso.

## Bophelo ba pele le mosebetsi
Ngubeni  o hlahile  ka la  20 Phupu  1988 ,Soweto Johannesburg  naheng ya Afrika Borwa

Leeto la Wright Ngubeni boithabisong le qadile a sa le monyenyane. O ile a qala mosebetsi wa hae wa botshwantshisi thelevisheneng ya bana mme a fumana botumo ka potlako bakeng sa karolo ya hae e le Jonathan Motene lenaneong le tummeng la Afrika Borwa la opera ya Generations  The Legacy ho tloha ka 2003 ho isa 2008, karolo e ileng ya mo etsatsa  lebitso le tummeng.   

Katleho ya hae ya pele e ile ya bula monyetla wa menyetla e mengata ya botshwantshisi, ho kenyeletswa le papadi e sa lebaleheng ya Thula ho Rhythm City ho e.tv, moo a ileng a tsosa puisano ka pale e amang maikutlo. 

Ha Ngubeni a ntse a hola, mosebetsi wa hae o ile wa tswela pele. Ha a ka a ikemela feela ho sebetsa a le mong ,o ile a kenella ho hlahella  le ho hlahisa thelevishene. Ho feto-fetoha ha hae ho ile ha mo bona a tshwara mananeo a tummeng a kang Love Back, moo bahlodisani ba lekang ho boelana le balekane ba pele, le mekhwa e meng e kopanyang boithabiso.

## Mehlodi
Thabiso Lebitso

**Thabiso Lebitso** (ya hlahileng ka la 4 Hlakubele 1992) ke sebapadi sa bolo ya maoto sa Afrika Borwa se bapalang e le sebapadi  sa bohareng Sehlopheng sa Afrika Borwa sa Premier Division sa Orlando Pirates.

## Mehlodi
Olisa Ndah

**Olisa Harold Ndah** (o hlahile ka la 21 Pherekgong 1998) ke sebapadi sa bolo ya maoto sa Nigeria, se bapalang moleng o morao Sehlopheng sa Afrika Borwa sa Betway League se Orlando Pirates le sehlopha sa naha sa Nigeria.

## Mosebetsi wa sehlopha

Ndah o ile a ikopanya le sehlopha sa Nigeria Premier League sa Remo Stars nakong ya sehla sa 2018-19 ka konteraka ya dilemo tse pedi. Ka la 25 Pherekgong 2020, Akwa United e phatlaladitse semmuso ho fumana Ndah ka tumellano ya dilemo tse pedi.

Ndah o hapile sehlooho sa Nigeria Professional Football league le Akwa United, sejana sa hae sa pele sa silevera le sehlopha.

Ka la 26 Phato 2021 o ile a phatlalatswa e le sebapadi se setjha sa Orlando Pirates.

## Matjhaba

Ndah o emetse naha ya  Nigeria U23 ho 2019 Africa U-23 Cup of Nations naheng ya Egepeta.

## Mehlodi