open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mofumahali Letsoha-Mathae

**Maqueen Joyce Letsoha Mathae** (o hlahile ka la 3 Hlakola 1969)  ke mmadipolotiki wa Afrika Borwa ya seng a sebetsa e le Tonakgolo ya Freistata ya 8.  O ne a kile a ba Lekgotleng la Tsamaiso la Freistata jwalo ka Setho sa Lekgotla la Tsamaiso (MEC) bakeng sa Polokeho ya Setjhaba, ditsela le dipalangwa ho tloha ka Hlakubele 2023 ho fihlela Phuptjane 2024. Letsoha

Mathae e bile setho sa Lekgotla la Naha ya Freistata ho tloha ka Hlakubele 2023. Ke setho sa mokgatlo wa African National congress

## ⁸Litlhaloso

*
Dikoranta

## Dikoranta

### Dikoranta ke eng?
**Dikoranta** ke dingolwa tse re bolellang ditaba tsa letsatsi, tsa beke, kapa tsa kgwedi tse etsahetseng. Bangodi le babokelledi ba tsona ba bitswa boraditaba. Mosebetsi wa sehlooho wa boraditaba ke ho nnetefatsa hore ditaba tse ka hare ho dikoranta steo ba di lokollang di nepahetse ka mehla; ebile ha di kgetholle kapa hona ho kgesa. Ba lokela nnetefatsa hore ditaba tsa bona ke nnete ka mehla.

### Bohlokwa ba tsona

* Di re tsebisa ka diketsahalo tsa metse kapa naha ya Rona. Le dinaha tse ka ntle.
* Dikgwebo kapa batho ba batlang ho rekisa ba kgona ho fihlella karolo e kgolo ya batho ka dikoranta.
* Melaetsa e bohlokwa ya naha kapa e ka thoko e phatlalatswa ka pele ka mokgwa ona 
* Re fumana ditsebiso tsa mafu, le karolo ya borui ba mofu.
* Re fumana dintlha ka matlo a rekiswang.
* Re fumana ditaba tsa di papadi.
* Re tsebiswa ka lotto.
* Jwalo-jwalo.
Ntate robert sobukwe

**Robert Mangaliso Sobukwe** o hlahetse Hubert le Angelina Sobukwe ka la 05 Tshitwe selemong sa 1924 Graaff-Reinet, Profenseng ya Kapa. E ne e le wa ho fela ho bashanyana ba bahlano le ngwanana a le mong ha habo. Ntate wa hae o ne a sebetsa e le mosebeletsi wa masepala le mosebetsi wa nakwana a sebetsa ka patsi, Mme wa hae e le mosebeletsi wa malapeng mme a pheha sepetleleng sa moo.

Sobukwe o ile a pepesetswa dingodilweng a sa le monyenyane ke moholwane wa hae. Thuto ya hae ya pele e ne e le sekolong sa boromuwa Graaf Reinet. Kamora ho qeta Maemo a 6 o ile a ingodisa bakeng sa Thupelo ya Matitjhere a Mathomo ka dilemo tse pedi, empa ha aa ka a fuwa mosebetsi wa botitjhere. Yaba o kgutlela sekolong se phahameng, a ingodisa Setsing sa Healdtown, moo a qetileng dilemo tse tsheletseng a ithuta ka thuso ya ditjhelete e fanwang ke George Caley, mosuwehlooho wa sekolo, mme a qeta Setifikeiti sa Junior (JC) le materiki. Thuto ya Sobukwe e ile ya sitiswa ka nakwana ka selemo sa 1943 ha a kena sepetlele a tshwerwe ke lefuba.

Ka mora ho qeta sekolo o ile a fumana basari ho tswa Lefapheng la Thuto le kadimo ya tlatsetso ho tswa ho Bantu Welfare Trust, e ileng ya mo thusa ho ingodisa Univesithing ya Fort Hare bakeng sa thuto ya thuto e phahameng ka 1947. Sobukwe o ile a ingodisa bakeng sa BA thuto e phahameng ya Senyesemane, Sexhosa le Native. Tsamaiso. Kgahleho ya hae e kenelletse dibukeng e ile ya tšwellapele mme ya lebisa haholo ho dingolwa le terameng.
Dijo tsa Basotho

Meroho

Moroho ke sejo se bohlokwa haholo nalaneng le bophelong ba Basotho ka ha e le sesupo sa bophelo bo botle esita le lerato la tlhaho.  Ka hoo, Basotho ba tsebahala ka ho pheha mefuta e fapaneng ya meroho e fumanwang naheng jwalo ka sepatlapatla, leshwabe, theepe le seruwe.

Sepatlapatla:
Lefehlo

**Lefehlo la Sesotho.** 

**Lefehlo** ke mosebetsi wa ho amohela lethuela le ho le kwetlisa bakeng la ho ba ngaka e phethahetseng ya Sesotho. Motho ya fehlellwang o bitswa lethuela mme hangata o ya lefehlong ha a bontshitswe mpho ya hae ke badimo, e be o ya ngakeng enngwe ya Sesotho hore e lo mo fehlella. Hangata lethuela le ya lefehlong dikgwedi tse ka bang tse tsheletseng. Nakong ena ya ho fehlellwa, lethuela ha le a dumellwa ho ya lapeng ho fihlela nako ya ho kwetliswa/fehlellwa e se e fetile. Lethuela le fuwa lebitso le letjha (le kang Mamoya, Makoena, Makganyapa). 

Ha le se le qetile ka leeto la ho fehlellwa, e be le etsetswa mokete o lokisetsang ho ya ha bo. Tsatsing la mokete wa ho kgutlela lapeng, mathuela a mang a tla a tlo  letsa dikupu tsa bona tse entsweng ka matlalo a diphoofolo, ba bine le ho kgiba bosiu kaofela. Ho tla hlajwa phoofolo e itseng, ho etswe majwala, ho tliswe le dimpho jwalo jwalo. . Ha mokete o se o fedile, eo e neng e le lethuela e se e le ngaka ya sesotho e phethahetseng, mme a ka hlahloba le ho thusa batho ba motseng ka ditlhare tsa hae.
Pit bull

**<big>Ditlhaselo tsa diPit Bull Afrika Borwa</big>**

**Pit Bull** ke mofuta wa ntja o kopantseng *[[Bulldog]]* le *[[Old English Terriers]],* o etseditsweng ntwa le ho tsoma. Le ha hoja di tsejwa e le diphoofolo tse nang le lerato di bile di tshepahala, kganga e dipotapotileng ke hore di kotsi ebile di a bolaya. Ka selemo sa 2022, ditlhaselo tse empe haholo tsa dintja tsena di ile tsa nyoloha ka sekgahla hoo batho ba neng ba etsa boipelaetso ba hore di thijwe kapa di fediswe. Le leng la mabaka a lebisitseng ho boipelaetso bona ke hore mofuta ona wa dintja ha se o lokelang ho ruuwa. 

Ditlhaselo tse tsebahalang ke: 

# moshemane wa kgwedi tse tharo ya neng a pepilwe ke mmae Nomathemba Kweleta ya lemo tse 28, Bloemfontein, 2022.
# Kgarebe ya monna a dilemo tse 42 wa Bloemfontein, Namibia, a neng a mo siile ntlong ya hae a sa di tlama kapa ho di kwalla, 2024.
Moqombothi

**Bol***Italic text***d text**
**Moqombothi** ke jwala ba Sesotho boo re bo etsang ha re na le mesebetsi ya setso

Dintho tse latelang ke tseo re di sebedisang ha re etsa moqombothi

1.Phoofo ya papa

2.momela

3.Ha re se re na le tsona re qala ka ho besa mollo,e be re beya pitsa ya metsi mollong 

4.Ha metsi a bela re kopanya phoofo le metsi ebe  re faya pitsa ebe re ntse re fuduwa ho 

fihlella pitsa e tjwatla .ha e se e tywatlile re e beella ka thoko hore e fole  e be ra homela ka

mmela monati re kwahele ho fihlella bo bela ebe re ya tlhotlha ,jwale he  ebe reya phpmola re inwella ha monate
Ditolobonya

Ditolobonya.

Mehleng ya kgale Le hajwale morabe wa batho ba Batsho ba nale mokgwa oo baithabisang ka teng ho ikonka Le ho kgaba ka setso sa bona. Ha ngata basotho ke mofuta o ratang ho kgaba ka meaparo Le ho bina dithoko ha ba le meketeng ya bona, Sena se etsahala ha ngata ka hara selemo se hodimo ebile hoba Le matsatsi selemong a kgethwang ke basotho ho keteka meetlo wa bona ka mekgwa e ikgethileng.

Ka mora hore letona le hlabe mokgois  ho tla ya tsebisa morena pela kgotla ka morao ho seo setjhaba sa basotho setla tsebiswa mane pitsong hore morena o chaela kopo ya bona monwana ebe jwale hotla etswa ditlhopiso tse ngata ho ke nyeletswa Le ho hlajwa ha makgomo a nama hore a tsebe hojewa. Setjhaba sohle se tla memelwa lebaleng Le leholo la motse Hoya nyakalla teng eleng moo ketsahalo tsa Letsatsi ditlabang hoba teng.

Ditolobonya eba engwe ya dipapadi tse bang teng moo, motho aka ipotsa hore ditolobonya ke eng? Basotho jwalo ka mofuta o kgabang ka puo mme ele morabe o ratang papadi tsa setso, ke moo batlang ho kgetha bananyana ba so diwe letshwele hoka tla ka pele ho thabisa letshwele ka motantsho wa bona ba epere se bitswang ka hore ke thethana. 

Bananyana bohle  batla bina Le ho kgiba ho bontsha boiphihlelo ba bona ka motantsho ona wa Ditolobonya. Bahlankana bona batla phehisa ka ho bina mokorotlo Le ho hwela ka melodi ho thabisa morena ya teng tsatsi Leo.
Mokopu

**MOKOPU**

Mokopu ke mofuta wa moroho.

**O FUMANEHA HOKAE?**

Ke moroho o jwalwang tshimong lapeng.

**O PHEHWA JWANG?**

O hlophiswa ka ho ebolwa makgapetla pele. Ebe o a kgabelwa. Mme o tshelwa ka pitseng e nang le metsi a manyane.
Ditumelo tsa Basotho

**Basotho** ba na le ditumelo tse ngata. E nngwe ya ditumelo tseo ke hore motho ha a tlameha ho leboha ha a fuwa moriana. Basotho ba dumela hore ha motho a leboha, moriana oo o keke wa sebetsa. ba sebedisa meriana ya setso ho itshirelletsa le ho kopa mahlohonolo ho **Modimo** le **[[Badimo]]**.

### Tumelo
Empa, ha se Basotho kaofela ba nang le ditumelo tsena.
Mohlodi wa bong ba lesea

## Sehlooho

**Bana ba hlaha ba se ba na le tshekamelo ya thobalano**. Dingaka tsa mafu a basadi di kgona ho bona bong ba lesea le le ka popelong ya mme.  Sena bare se bakwa ke se ba se bitsang 'X and Y chromosomes'. Dichromosome tsena ke diphatswa tsa lefutso tseo basadi le banna kaofela ba nang le tsona. Motho e motona (eleng monna) o hlahisa X le Y, mme e motshehadi yena (eleng mosadi) ena ona le X fela. Ke phatswa e ikarabellang bakeng sa bong ba lesea le tlang ho hlaha.

## Baeloji le tshekamelo ya thobalano
Kamano pakeng tsa baeloji le tshekamelo ya thobalano ke taba ya dipatlisiso tse sa ntse di tswella pele. Le hoja bo-rasaense ba sa tsebe sesosa se tobileng sa ho kopanela liphate, ba nahana hore ho bakwa ke ho kopana ho rarahaneng ha liphatswa tsa lefutso, lihomone le litshusumetso tsa tikoloho.

## Ditshupiso
Lerapo

## Lerapo

Re le morape wa basotho re etsa lerapo ka letla la pere.

**Tsela e re etsang lerapo ka yona;**

1 Re ka letlalo leo la pere rale tshela letswai mme ralethakgisa.

2 Hare qeta hole thakgisa re ya lehohla.

3 Qetelong reya leseha bosesane ba kgwele hole etsa lerapo le phetahetseng bakeng sa hole 

sebedisa  ho etsa , Dieta tse pitswang meqhatatso,lerapo la seeta ho difasa ,Ho thaleha tsona dipere 

ka ditomo
Thethana

**Thethana** ke seaparo se aparwang ke barwetsana ba Basotho. Mehleng ya kgale, ngwanana ha ane a fihla dilemong tse nne kapa tse hlano one a apeswa thethana, ebe o tla e apara jwalo ho fihlela dilemong tsa borwetsana. E entswe ka mahlaku a semela se bitswang Tsikitlana, mme e jwalo ka mose wa letheka. Mehleng ena banana ba Basotho ba apara thethana meketeng e kgethehileng ho bontsha botjhaba ba bona..

**Mohlodi**
Bofelo ba lefatshe

**Bofelo** **ba lefatshe** ke sehlooho seo batho ba bangata ba sa dumelaneng ka sona. Bakreste ba dumela hore na le nako e behuweng ke ntate Modimo eo lefatshe le tlo fediswa hobane o kile a nna a le fedisa pele, ka morwallo wa metsi hape le ka mollo. Empa batho ba bang ba dumela hore taba eno ke leshano hobane esale baholoholo ba bolela hore lefatshe le tla fela empa le hanajwale lefatshe ha le so fele. Hape batho ba bang ba re, tumelo eno ya sekreste mme ha hona moo e kopanang le BoAfrika, ka hona ha ba dumele ho taba ena ya bofelo ba lefatshe.

#### Mohlodi
Jerry phele

## <small><sup>'''Jerry Phele''' ke sebapadi se hlwahlwa sa thelebeshene se tswalletsweng Afrika Borwa se tsebahalang haholo ka karolo ya hae ya "Mofokeng" ho [https://sabc-plus.com/show/229894/Emzini-Wezinsizwa Emzini Wezintsizwa].   O hlahile ka di 1 tsa Phupu selemong sa 1956. O bapetse le mananehong a mang a thelebeshene a tshwanang le Skwizas, The Throne mme ha jwale o hlahella ho Smoke & Mirrors. Jerry o se a tsebahala jwalo ka motsamaisi le mohlahisi wa mananeo</sup>.</small>

## Tsa bophelo ba ntate Jerry
Ntate Jerry Phele o ile a imatahanya jwalo le dibapadi tse ding tse tswanang le Vusi Tanda le Roland Mqwebu a seng a iketse boya-botha. Sebapadi se ka sehlohlolong se tsejwa se nyalane le mosadi a bitswang Sesinyane mme bobedi ba bona ba na le bana ba bararo e leng; Kgaogelo, Ntshepe le moradi wa bona e leng Naledi. 

Jerry Phele o dukla Qwaqwa ha jwale mme o tshehetsa mokgatlo wa ATM wa Hlaudi Motsoeneng

## Ditshupiso
Lesedi FM

**Lesedi FM** ke seteishene sa seyalemoya sa setjhaba sa Aforika Borwa se laolwang ke lekgotla la kgaso la Aforika Borwa (SABC).Ke seteishene se hasang se sebedisa enngwe ya dipuo tsa semmuso tsa Aforika Borwa , e leng puo ya Sesotho.Botsamaisi ba seteishene sa Lesedi FM bo etelletswe pele ke basadi, e leng Mamontha Motaung  le Mannini Nyokong.

## Dibaka tseo seteishene se fumanehang ho tsona
Seteishene sena se qadilwe ka selemo sa 1960 mme ha jwale se fumaneha diporofenseng tse supileng tsa Aforika Borwa. Se fumaneha ho diporofenseng tse setseng tse pedi ho maqhubu a latelang:  87.7 - 106.6 FM.

Lesedi FM le phatlalatsa mananeo a lona ho tswa ho setjhaba se buang le se utlwisisang puo ya Sesotho. Ke seteishene se seholo ka ho fetisisa sa seyalemoya sa Sesotho Aforika Borwa.

Ka selemo sa 2013 e ne e le seteishene sa seyalemoya se boemong ba bone se seholo  Aforika Borwa se nang le bamamedi ba dimilione tse 3.46 ka karolo e phahameng ya bamamedi ba 62% porofenseng ya Freistata le 10% porofenseng ya Gauteng. Ka 2021 sa nyolohela boemong ba bone ka bamamedi ba dimilione tse 4.

## Bamamedi ba kgothallwang
Lesedi FM ke seteishene sa seyalemoya sa ditoropo se mamelwang ke batho bohle ba buang le ho utlwisisa puo ya Sesotho. Basadi ba 54% mme banna bona ba 46%.

## Mehlodi
FC Steaua Bukarest

**Football Club FCSB** (  Romanian pronunciation: ), eo pele e neng e bitsoa **FC Steaua București**, ke sehlopha sa bolo ea maoto sa Romania se thehiloeng Bucharest.  E qetile histori eohle ea eona e le sehlopha se phahameng ka ho fetisisa sa tsamaiso ea liligi ea Romania, Liga I.
Connie Ferguson

Connie le monna wa hae, Shona, ba ile ba qala khampani ya thelebeshene Ferguson Films ka selemo sa 2010.  Tlhahiso ya bona ya pele, *Rockville*, e ile ya laelwa ke M-Net dilemo tse tharo ha morao.
 Dihlahiswa tse ding di kenyelletsa *iGazi*, *Mpho*, *Terone*, *Mofumahali* le The Imposter. Banyalani bana ba atisa ho hlaha dipampiring tsa bona; ka mohlala, Connie o ile a bapala karolo ya Harriet Khoza ho The Queen.

## Mehlodi
Nqaba Bhanga

Bhanga o ile a ikopanya le  mme ya ba moetapele wa mpokgahlo wa Nelson Mandela Bay le mopresidente wa SRC ya Port Elizabeth Technikon moo a fumaneng lengolo la hae la thuto la pele la Tsamaiso ya Sechaba. A nto fumana lengolo le leng la thuto ya Maritime Studies. Bhanga o sebeditse ho ba mongodi-kakaretso wa naha wa South African Student Congress (SASCO), mme e le moetapele wa batjha ba Congress of the People (COPE)  le setho sa yona sa Palamente ho tloha ka 2011 ho isa ho 2014, pele a fallela DA. O sebeditse e le setho sa MP bakeng sa DA ho tloha ka 2014 ho isa ho 2016. E ne e le moetapele wa mokga o kgethilweng wa Ngqura.
Mabitso a sesotho le ditlhaloso tsa ona

**Basotho** ba reha bana ba bona mabitso a Sesotho ho latela ntho e itseng. Basotho ba kgale hangata ba ne ba rehella bana ka batho ba itseng. **Mabitso** ao bana ba a rehwang a na le bohlokwa bo itseng ho batswadi ba bona. Ho na le mabitso a fapaneng a rehwang bana, ho na le a bana ba banana feela le a bana ba bashemane feela mme a mang a ntse a lokile ho ka rehwa ngwana wa ngwanana kapa wa moshemane. 

## Mabitso a fapaneng a rehwang bana
**Mabitso** ana ka dinako tse ding, batswadi ba a ngola ho latela mopeleto wa naha ya Lesotho empa seratswaneng sena a tla ngolwa ho latela mopeleto wa naha ya Aforika Borwa. Sengolweng sena, ho tla fanwa ka mabitso a mmalwa feela a tlwaelehileng a banana le a bashemane.

### Mabitso a bana ba banana
**Bana ka dinako tse ding** ba rehwa mabitso ho latela ntho e itseng.

### Mabitsa a bana ba bashemane
**Bana ka dinako tse ding** ba rehwa mabitso ho latela ntho e itseng.

### Mabitso a rehwang bana ba banana le ba bashemane
**Bana ka dinako tse ding** ba rehwa mabitso ho latela ntho e itseng.

### Mabitso a bebeleng

### Mabitso a Bahale le Nalane ya Basotho

## Mehlodi
Selemo sa Basotho

**Selemo sa Basotho** se ketekwa ka mora matsatsi a ho qetela a Mariha, sena ke ho fana ka tsela ya ho qala bophelo bo botjha ka mora nako e ommeng ya Mariha. Selemo sa Basotho se qala ka kgwedi ya Phato ka ha kgwedi ena e le e nang le moya o mongata mme moya ona o nkwa o hlwekisa naha ebe pula e tlang ka sehla sa Selemo e hlasimolla lefatshe. Basotho ha ba qale selemo ka tsela e tlwaelehileng ya hore selemo se qala ka kgwedi ya Pherekgong ho isa ho ya Tshitwe empa ho ena le hoo, ba itshetleha ka boemo ba kwedi, pontsho ya tlhaho ya ho potoloha ha nako ya selemo - ha kgwedi e toloka. 

**[[Selemo sa Basotho]]** se na le dikgwedi tse leshome le metso e mmedi. Dikgwedi tsena di arotswe ka dihla tse nne mme sehla ka seng se boptjwa ka dikgwedi tse tharo. Mabitso a dikgwedi tsa Basotho a hlalosa diketsahalo tsa tlhaho, tikoloho, mekgwa, meetlo le mesebetsi ya Basotho.

## Dihla tsa selemo sa Basotho
**Dihla tsa selemo** di arotswe ka mokgwa ona:

### Selemo

Phato/Lwetse/Mphalane 

**Sehla sa pele** sa Basotho ke Selemo. Ke sehleng sena moo ho qalwang ho phetholwa mobu sebakeng sa ho lema. Hape ha selemo se qala le dingaka tsa setso di ntjhafatsa ditlhaka tse kentsweng ho tiisa metse ya batho, di etsa dithakgisa ka meriana e qetang ho hlomela botjha. **Mekete ya bohlokwa** e ketekwang sehleng sena e kenyelleditse mekete ya 'Lewa le Matlhatlo'. Mokete wa Lewa ke wa ho leboha badimo sebakeng sa bophelo ka mora tse ntle kapa tse bohloko tseo motho a fetileng ho tsona. Mokete wa Matlhatlo ke mokete wa kamora kotulo, ho lebohela tjhai. Mokete o mong o bitswa 'Mokete wa ho ntsha mehoma'.

### Lehlabula

Pudungwana/Tshitwe/Pherekgong 

**Sehla sa bobedi** ke Lehlabula. Ke sehleng sena moo ho hlaolwang masimo le ho behela masea puleng hore a se tshabe pula. Nakong ya Lehlabula ho na le mefuta ya dinaledi e iponahatsang, jwalo ka Tosa le Sefalabohoho.

### Lehwetla

Hlakola/Hlakubele/Mmesa 

**Lehwetla** ke sehla sa boraro. Ke sehla sa kgora le nala, ho jewa ditholwana le meroho. Ka sehla sena Basotho ba etsa mosebetsi wa ho leboha Badimo. Ka matjeke letsatsing la mokete, ba leloko ba ya mabitleng ho ya etsa thapelo kapa ho bua le **Badimo** ba bona.

### Mariha

Motsheanong/Phuptjane/Phupu 

**Sehla sa ho qetela** sa selemo sa Basotho ke **[[Mariha]]**. Nako ya Mariha ke nako e ntle sebakeng sa ho bolotsa ka ha tjhai jwale ya bonahala. Ka nako ya Mariha mosebetsi o moholo ke wa ho loha mme re ka qolla mefuta ya jwang e kang **Qokwa**, **Loli**, **Moseme** le **Molula** bakeng sa ho loha. Moetlo o moholo o etswang nakong ya Mariha ke moo balekane ba ileng ba hlokahallwa ba rolang thapo kapa ho suwa dikobo tsa bafu ba hlokahetseng ngwahola.
Floyd Shivambu

**Nyiko Floyd Shivambu** (o hlahile ka la 1 Pherekgong 1983) ke radipolotiki wa Afrika Borwa ya ileng a sebeletsa e le setho sa mokgatlo wa EFF palamenteng  ho fihlela ka la 15 Phato selemong sa 2024, ha a ne a hlanohela mokgatlo habo hoba setho sa uMkhonto weSizwe ya Jacob Zuma.  O hlahetse Malamulele, profenseng ya Limpopo. Ene a le Motlatsi wa Mopresidente le molaodi e moholo wa dintwa tsa tokoloho ya Moruo Palamente ya Afrika Borwa, mme a sebeletsa Komiti ya kgwebo le Indasteri le Komiti e Tlwaelehileng ya ditjhelete. Shivambu e ne e boetse e le setho sa Palamente ya Pan-African, e sebeletsa Komiti ya Moruo wa mahaeng, Temo, Disebediswa tsa Tlhaho le Tikoloho.

Selemong sa 2025, Shivambu o ile a theha mokgatlo wa hae o bitswang Mayibuye Africa.

## Ditshupiso
Julius Malema

**Julius Sello Malema** (ya hlahileng ka 3 Hlakubele 1981). Ke radipolotiki wa Aforika Borwa. Ke yena moqadi wa mokgahlo wa Economic Freedom Fighters (EFF), mokgahlo o tsebahalang ka moaparo wa di berete tse kgubedu ka mmala le ho tshwana le bosoleng mme o aparwa ke ba tsamayang le mokgahlo populist far-left. Pele ho thewa mokgatlo  wa EFF, o sebeditse e le mopresidente wa Liki ya Bacha ya African National Congress (ANCYL) ho tloha ka 2008 ho fihlela a lelekwa mokgeng ka 2012.

Ho tloha e sa le ngwana, Malema o ile a kenela ANC mme e ne e le setho se phathahaneng haholo ha a ntse a hola; qetellong o ile a kgethwa ele mopresidente wa Liki ya Batjha ka April 2008 tlase

Malema o ile a nyala kgarebe ea hae ea kgale moketeng wa lekunutu tlasa tshireletso e matla toropong ya habo Sesego ka 2014. Bobedi ba bona ba ile ba hlohonolofatswa ka Mora wa bona wa pele Munzhedzi a hlahileng ka 2016. Mora wa bona wa bobeli Kopano o hlahile ka 2018. Malema o boetse o na le mora ya bitswang Ratanang kamanong e fetileng le Maropeng Ramohlale. Malema o boetse a ratana le mohlala le mosusumetso, Lizelle Tabane ka 2011.

## Bophelo ba motho

**Malema** o ile a nyala kgarebe ya hae ya kgale moketeng oa lekunutu tlasa ts'ireletso e matla toropong ya habo Seshego ka 2014. Bobedi ba bona ba ile ba hlohonolofatswa ka  Mora wa bona wa pele Munzhedzi a hlahileng ka 2016. Mora wa bona wa bobedi Kopano o hlahile ka 2018. Malema o boetse o na le mora ya bitswang Ratanang wa kamanong e fetileng le Maropeng Ramohlale.  Malema o boetse a ratana le motlelara le mosusumetsi, '''Lizelle''' Tabane ka 2011.

## Litsupiso
UMkhonto weSizwe (mokha wa Dipolotiki)

Mokga o ile wa tsebahala ka Tshitwe 2023, ha mopresidente wa mehleng Jacob Zuma a phatlalatsa hore, leha a ntse a rerile ho dula e le setho sa bophelo bohle sa ANC, a ke ke a etsa letsoho la ANC Dikgetho tse akaretsang tsa 2024 Afrika Borwa, mme ho fapana le moo o tla kgetha MK. O boletse hore "Ha ke kgone ebile ha ke batle" letsholo la ANC la mopresidente wa hajwale Cyril Ramaphosa, mohlahlami wa Zuma, mme ho etsa jwalo e tla ba "tshokelo".  

Ka la 21 Motsheanong 2024, beke pele ho dikgetho tsa kakaretso tsa 2024, Lekgotla la Molaotheo le ile la etsa qeto ya hore moetapele wa mokga Jacob Zuma ha a tshwanelehe ho seboletsa Palamente kaha kahlolo ya hae ya dikgwedi tse leshome le metso e mehlano ya tjhankane ka lebaka la ho nyedisa lekgotla e ile ya mo qhekella.
Ba Lwanedi ba Tokoloho ya Moruo

The Economic Freedom Fighters (**EFF**) ke mokga wa dipolotiki wa bokomonisi le wa setjhaba  sa Afrika Borwa.
Poone

**Mahe**  (Zea mays), eo hape e tsejoang e le pPoone ka Senyesemane sa Amerika Leboea, ke joang bo bolelele bo matla bo hlahisang lijo-thollo tsa lijo-tholoana. E ile qalwa ho sebediswa ke batho ba matswalla a Mexico e ka borwa dilemong tse ka bang 9 000 tse fetileng ho tloha ho di-teosinte tse hlaha. Matswallwa a Amerika a ile a e lema haufi le dinawa le mekopu Three Sisters polykultur. Lehlaka le nang le makgasi se hlahisa lipalesa tsa banna kapa li-tazel tse hlahisang phofo ea phofo, mme le dipalesa tse tshehasi tse bitswang litsebe. Ditsebe di hlahisa dijo-thollo, tse tsejwaang e le dipeo. Mefuta ya kajeno ya kgwebo hangata e mesehla kapa e tshweu; mefuta e meng e ka ba mebala e mengata. 

Poone e itshetlehile ka batho hore e atise ho ata. Ho tloha ha hohwebisana ka poone tsa Colombia,  e fetohile lijo tsa motheo dikarolong tse ngata tsa lefatshe, kaha dihwai di ehlahisa kapa ho e lema ka kakaretso ho feta koro le raese. Phone e sebelidiswa ha ngata bakeng sa Lijo tsa liphoofolo, ebang ke dijo-thollo kapa semela sohle sa omiswa, ya silwa ,ya sediswa ka mekgwa le tsela tse ngata
Ntwa ya Vegkop

**Ntwa ya Vegkop**, e ngotsweng ka tsela e ngwe e le **Vechtkop**, e etsahetse ka la 16 Mphalane 1836 haufi le toropo ya hajwale ya Heilbron, Free State, Afrika Borwa  Ka mora  hore sehlopha sa masole a ka bang 600  sa Matebele se bolaye ma -Afrikaner voortrekkers tse 15 ho isa ho tse 17 Nokeng ya Vaal, se hapa bana ba bararo, Morena Mzilikazi (c. 1790 - 9 Lwetse 1868; ya  tsejwang hape e le Mzilikaji, Oemsiligasi kapa Moselekatse; : Silkaats) o ile a laela tlhaselo e ngwe.
List of bapresidente of Lesotho

This is a **list of [[President]] of [[Lesotho]]** since the creation of the post of President of Lesotho in ,l to the present day.

## List

## References
Sweden

**Sweden** (**Sverige**, **Konungariket Sverige**) ke naha ya Uropa. Toropokgolo ya moo ke Stockholm.

## Lihokelo tsa kantle
*
Stockholm

**Stockholm** ke motsemoholo wa Sweden, ka Uropa.

Sebaka sa toropo se ka bang 188 km². Palo ea baahi e ne e le batho ba 984 748 ka 2023.

## Lihokelo tsa kantle
*
Halmstad

**Halmstad** ke toropo ka Sweden.

Sebaka sa toropo se ka bang 37,99 km². Palo ea baahi e ne e le batho ba 71 422 ka 2020.

## Lihokelo tsa kantle
*
Luzuko Nteleko

**Luzuko S'phelo Nteleko** (16 Hlakola 1984 - 21 Phupjane 2021) e ne e le sebapadi le rakgwebo wa Afrika Borwa.  O tsejwa ka ho fetisisa ka dikarolo tsa thelevishene Mfolozi Street, Zone 14, Streets of Mangaung, *Gauteng Maboneng* le *Muvhango*.

## Bophelo ba motho

Luzuko Nteleko o hlahile ka la 16 Hlakola 1984 Sebokeng, Gauteng, Afrika Borwa. O ile a tloha lapeng a le dilemo tse 19 'mme a fallela Johannesburg ho alo batla mosebetsi. O ile a ingodisa ho Technikon Witwatersrand ho ithuta taolo ya bohahlauldi, empa a tlohela ka 2002.  One ana Le bo Ausi ba bahlano Le bo Abuti ba babedi ha mmoho Le Nomsa Nteleko

Ka 2019, Nteleko o ile a tshwarwa ke mahloko a hlooho eleng kangkere e hodimo ya 4 . Ka 2021, o qetile dibeke tse supileng a le ICU a le ka coma.  O hlokahetse ka la 21 Phuptjane 2021, a le dilemo tse 37. Tshebeletso ya hae ya sehopotso e ile ya tshwarwa ka la 26 Phupu 2021 ka hora ya 1 thapama Sebokeng, Sebakeng sa dipapali sa kotelo 14. Ho nka karolo ha sechaba ho ile ha thibelwa ka lebaka la siki ya COVID-19, empa tshebeletso e ile ya phallela ka kotloloho ho YouTube mme ya phatlalatswa ka mocha wa 504 ho Mpumalanga Telefeshining ya sechaba ka 6 mantsibuya Masalla a Mmele wa hae jwalo ka masapo a ilwe a patelwa habo 'Kapa Botjhabela' ka 2 phupu 2021.
Vinolia Mashego

**Vinolia Mashego** (16 Mmesa 1963 - 3 Mmesa 2020), ya tsejwang  ka hore ke **V-Mash**, e ne e le sebapadi sa Televishene ya Afrika Borwa, E ne e le motsamaisi wa mananeho ha mmoho le dipapatso tsaTelevishene. O tsejwa ka ho fetisisa ka dikarolo tsa thelevishene tse kang *Movhango* le *Isibaya* hammoho le ho hlahisa lenaneo la 'mmino la bo-90 *Jam Alley*.
Luce (moshanyana)

**Lese** (   [], lit. "Leseli") ke mascot ya semmuso ya Jubilee ya 2025. &#x2009;E entsoe ke Simone Legno, mothehi wa tokidoki, mme e emela moeti bodumedi wa  K'hatholike. Luce o na le ntja e bitswang Santino le metswalle e bitswang Fe, Xin le Sky. Meralo ya Luce le metswalle ya hae e bapisitswe le ditlhaku tsa anime. 

Luce o na le moriri o moputswa mme o apere baki e tshehla ya pula, e mebalabala e bontshang folakga ya Vatican City hammoho le letshwao la ho tsamaya ka sefefo sa bophelo". O na le molamu wa moeti, o emelang "tsela ya ho  ya  ho pholletsa le bosafeleng", mme o rwetse dieta tse nang le seretse ho emela "leeto le letelele le le thata". Mahlo a hae a ne a le ka sebopeho sa sekgele sa scallop, e leng letshwao la setso la maeto a bodumedi a Makhatholike, kaha dikgele di ne di sebediswa sebakeng sa senwelo pele di e-ba ntho e tlwaelehileng; mahlo a hae a khanyang a ne a hlaloswang e le "setshwantsho sa tshepo ya pelo". Luce o bo etse o rwala rosari molaleng wa hae.

Simone Legno, moqapi wa Luce, o itse o ne a tshepa hore "Luce a ka emela maikutlo a hlahang dipelong tsa meloko e metjha".

Luce o ile a senolwa ke Mwarekabishopo Rino Fisichella wa Dicastery for Evangelization ka la 28 Mphalane 2024. O itse Luce o ile a bulelwa ke takatso ya Kereke e Khatholike "ho phela le kahare ho setso sa phopo se ratuwang haholo ke batjha ba rona". Luce o rerile ho emela Setulo se Halalelang ho Lucca Comics &amp;amp; Games ka 2024, lekgetlo la pele Vatican e nka karolo ka molao kopanong ya metlae, hammoho le ho Expo 2025 e Osaka, Japane.

Kamora ho pepesa ha Luce, o ile a hlahisa kapele Le metlae ya tsa Inthanete le bonono ba balatedi.  Basebedisi ba diweposaete tse kang Twitter ba ile ba etsa metlae ka Kereke ya Khatholike e amohelang ditshwantsho tsa anime, mme ba bang ba ile ba bapisa moralo wa Luce le moralo wa Ai Ohto, protagonist ya Wonder Egg Priority, hape le Rei Ayanami, sebapadi se moriri o moputswa ho tswa *Neon Genese Evangelion*.
Trevor Noah

**Trevor Noah** (Ya hlahileng ka la 20 Hlakola 1984) ke sebapadi sa metlae, sengodi, mohlahisi, moqoqo wa dipolotiki, sebapadi le mofani wa thelevishene wa Afrika Borwa. O ne a le moeti wa The Daily Show, lenaneo la puisano la Amerika la bosiu bo le bong le lenaneo la ditaba tse satirical ho Comedy Central, ho tloha ka 2015 ho isa 2022. Noah o hapile dikgau tse fapaneng, ho kenyeletswa le dikgau tse pedi tsa Primetime Emmy.  O ile a kgethwa e mong wa "Batho ba 35 ba Matla ka ho Fetisisa ho New York Media" ke *The Hollywood Reporter* ka 2017 le 2018. Ka 2018, makasine ya Time e mo kgethile e le e mong wa batho ba lekgolo ba *Nako* le tshusumetso e kgolo lefatsheng.  Ka 2023, o hapile Moputso wa Erasmus.  

O hlahetse Johannesburg, mme o qadile mosebetsi wa hae wa boiphediso Afrika Borwa ka 2008. O ne a ena le mesebetsi e mengata ya ho tsamaisa le South African Broadcasting Corporation (SABC) mme e bile moqapi wa bobedi sehlopheng sa bone sa Afrika Borwa sa Strictly Come Dancing ka 2008.  Ho tloha ka 2010 ho a ho 2011, o ile a amohela lenaneo la puisano la bosiu ( Tonight le Trevor Noah), leo a le entseng le ho le phatlalatsa ho M-Net le DStv. 

Ka 2014, Noah o ile a ba sebohudi sa ditaba wa Matjhaba wa The Daily Show, mme ka 2015 a nka sebaka sa moeti wa nako e telele Jon Stewart.  Buka ya hae ya metlae ya biography Born a Crime e phatlaladitswe ka 2016. O ile a amohela Moputso wa Grammy wa bo-63,  wa bo-64,  wa bo-65,  le wa bo-66 wa selemo le selemo  hammoho le dijo tsa Bosiu tsa Baqolotsi ba ditaba tsa White House tsa 2022.

## Bophelo ba pele
Trevor Noah o hlahile ka la 20 Hlakola 1984, Johannesburg, Transvaal (eo hona jwale e leng Gauteng), Afrika Borwa. Ntate wa hae, Robert, ke letswallwa la Switzerland, mme wa hae, Patricia Nombuyiselo Noah, ke Moxhosa.

Tlasa molao wa khethollo ya merabe, mme wa Noah o ne a bitswa ka lebitso la Mantsho, Mme ntate wa hae o ne a le Mmala. Noah ka bo ena o ne a tshwantsa e le wa Mebala-bala. Nakong ya tswalo ya hae, kamano ya batswadi ba hae ya merabe e fapaneng e ne e le e seng molaong, e leng seo Noah a se totobatsang bukeng ya hae ya bophelo. Dikamano tsa botona le botshehadi le manyalo a merabe e meng di ile tsa fediswa ka molao selemo ka mora hore a tswalwe, ha Molao wa Boitshwaro bo Botlokotsebe o fetolwa ka 1985. Patricia le mme wa hae, Nomalizo Frances Noah, ba hodisitse Trevor toropong ya batho batso ya Soweto.  Noah o qadile sekolo sa hae Maryvale College, sekolo sa poraefete sa mantlha le sa sekolo se phahameng sa Roma e Kgatholike se Maryvale, Gauteng, toropo e kantle ho Johannesburg.

## Ditshupiso
Sipho Ngema

**Sipho Ngema** (21 July 1972 – 21 April 2020), was a South African actor. O tsejwa ka dikarolo tseo a dibapetseng ho; *Rhythm City* and *Uzalo*.

Ngema o hlahile ka la 21 Phupu 198 mme a hola Durban, KwaZulu Natal, Afrika Borwa. 

O ne a nyetsee mme ke ntate wa bana ba tsheletseng ho kenyeletswa Mbali. 

O hlokahetse ka la 21 Mmesa 2020 a le lilemo li 47 ka 10.15pm ha a ntse a fumana kalafo Johannesburg.  Sesosa sa lefu e ne e le ho hloleha ha pelo ka lebaka la kgatello e phahameng ya madi a matshwafo.

Ka 2010, o ile a bapala karolo e khahlisang e le "Raymond" ho e.tv soap opera Rhythm City. Karolo ya hae e ile eya tsebahala haholo moo a ileng a tsoela pele ho bapala karolo eo ka dilemo tse ngata.  Ka 2011, o ile a bapala letotong la dipale tsa e.tv eKasi: Our Stories le lenaneo la kykNET *Hartland*, ka bobedi ka dikarolo tsa tshehetso. Ka 2013, o ile a hlaha ho Mzansi Magic miniseries Stash mme a bapala karolo ya tshehetso ya "Luthando". Selemong sona seo, o ile a bapala karolo ya "Mike" ho miniseries ya tshebetso ya maponesa *Shabangu P.I.* mme hamorao ho miniseries ya metlae *Uphaphapha*, ka bobedi di ile tsa phatlalatswa ka thelevishene ho Mzansi Magic. 

Ka 2014, o ile a bapala karolo e nyane ho SABC 1 Docu-Drama *Amagugu*. Ka 2017, o ile a ikopanya le sehla sa boraro sa sebapaDi se tummeng sa SABC1 *Uzalo*.  Ka soapie, o ile a bapala karolo e phetwang e le "Terror". Kamora katleho eo, o ile a ikopanya le nako ya bohlano ya letoto la metlae la SABC 2 *Li-skwizas* ho bapala karolo ya "Pitso".  Hamorao ka 2018, o ile a etsa karolo ya moeti letotong la SABC1 *Diamond City*. Ka 2019, o ile a ikopanya le nako ya bone ya Mzansi Magic telenovela The Queen mme a bapala karolo ya "Sjekula". Ponahalo ya hae ya ho qetela ya thelevishene e ile ya tla ka Netflix Afrika Borwa letoto la lihlooho tse phahametseng tlhaho Kings of Jo'burg, moo a ileng a bapala karolo ya "Jomo, Menzi's Goon". 

## Difilimi tseo a dientseng

## Ditlhaloso
Basshunter

**Basshunter**, **Jonas Erik Altberg** (o hlahile ka 22 Tshitwe 1984 ka Halmstad) ke sebini le DJ sa Sweden.

## Discography
### Lialbamo tsa studio
* *[[The Bassmachine]]* (2004)
* *[[LOL (^^,)|LOL <(^^,)>]]* (2006)
* *[[Now You're Gone – The Album]]* (2008)
* *[[Bass Generation]]* (2009)
* *[[Calling Time]]* (2013)

### Tse ikemetseng
* "The Big Show" (2004)
* "Welcome to Rainbow" (2006)
* "Boten Anna" (2006)
* "Vi sitter i Ventrilo och spelar DotA" (2006)
* "Jingle Bells" (2006)
* "Vifta med händerna" (2006)
* "Now You're Gone" (2007)
* "Please Don't Go" (2008)
* "All I Ever Wanted" (2008)
* "Russia Privjet (Hardlanger Remix)" (2008)
* "Angel in the Night" (2008)
* "I Miss You" (2008)
* "Walk on Water" (2009)
* "Al final" (2009)
* "Every Morning" (2009)
* "I Promised Myself" (2009)
* "Saturday" (2010)
* "Fest i hela huset" (2011)
* "Northern Light" (2012)
* "Dream on the Dancefloor" (2012)
* "Crash & Burn" (2013)
* "Calling Time" (2013)
* "Elinor" (2013)
* "Masterpiece" (2018)
* "Home" (2019)
* "Angels Ain't Listening" (2020)
* "Life Speaks to Me" (2021)
* "End the Lies" (& Alien Cut) (2022)
* "Ingen kan slå (Boten Anna)" (Victor Leksell} (2023)

## Lihokelo tsa kantle
* 
* basshunter.se
Malome Vector

**Bokang Moleli** (4 July 1992 - 24 July 2024), ya tsejwang ka  **Malome Vector**, e ne e le sebini sa Lesotho. O hlahetse le ho hōlela Roma, Maseru, mosebetsi wa mmino wa Vector o qadile a le dilemo di le14 ka 2004 e le mokgethwa wa sehlopha sa sekolo se  qothisana lehlokwa le dipontsho tsa talente.  Vector e ne e le e mong wa dibini tsa batjha ba ileng ba bonta setso le puo ya bona mmino wa HipHop, kaha dipina tsa hae tse ngata o bina ka puo ya Sesotho. 

Malome o ile a fallela Afrika Boroa mme a saena tumellano ya ho rekota le Ambitiouz Entertainment ka 2020.  Vector o ile a tsebahala ka ulbumo ya hae ya pele ebitswang "Dumelang" e lokollotsweng ka 2019 e ileng ya atleha kgwebong mme ya netefatswa e le platinamo e habeli Afrika Borwa. 

## Mosebetsi
Malome o hlahile ho "Price To Pay" e le pina e le nnwgwe ya DJ ya Afrika Borwa Miss Pru hammoho le duo Blaq Diamond e lokollotsweng ka la 8 Motsheanong 2020. 

O ile a kgethwa elea Artist e Ntle, le Duo kapa Group ya Afrika ho 2021 All Africa Music Awards . 

Album ya hae ya pele ya studio *Karabo*, e ile ya lokollwa ka la 7 Pherekhong 2022.   *Karabo* e ile ya qala ho ba nomorong ya pele ma mananeng ho iTunes Afrika Borwa.   E ne e tshehetswa ke di-singles tse tharo "Dumelang", "No Body", le "Lerato".

Kamora ho tloha ho Ambitious Records eeng label yahae ya pele, Malome o ile a theha khampani ya hae e bitswangThe Whole Entertainment mme a qala ho sebetsa papaling ea hae e atolositsoeng.  Ka Hlakola 2024, o ile a senola papali ea hae e atolositsoeng ea *1964*, ka Instagram. 

## Lefu la hae
Malome Vector o ile a hlokahala kotsing ya koloi ka la 24 Phupu 2024, N1 naheng ya Free State moo a neng a le leetong ho etela Lesotho. Vector o ne a le dilemo tsei 32 me a siya kgarebe ya hae le ngwana ya bitswang Karabo

## Batho ba seng lenyalong

### Joaloka sebini se etellang pele
Lehlogonolo Mashigo

**Modikanalo Lehlogonolo Sebastian Mashigo,** a tsejwang hape e le **Hlogi Mash** (ya tswetsweng ka la 20 Phupu 1999) ke sebapadi sa bolo ya maoto sa Afrika Borwa, sebini le motjeki, ya bapalang e le sefidimithara sa sehlopha sa SAFA Women's League Mamelodi Sundowns. 

Ka 2020, Mashigo o ile a ikopanya le sehlopha sa SAFA Women's League Mamelodi Sundowns Ladies. O ne a le karolo ya sehlopha se hapileng mohope sa 2020 SAFA Women's League se ileng sa ba taneleha bakeng sa tlhōlisano ea pele ea COSAFA Women's Champions League.

Ka 2021, o ne a le karolo ya sehlopha sa basali sa Sundowns se hapileng dikhau tse tharo. Ba hapile tlhōlisano ya pele ya COSAFA Women's Champions League le CAF Women's Championship. Ba phethile ho bapala ka makhetlo a mararo ka ho sireletsa sehlooho sa bona sa Hollywoodbet Super League ka December 2021.
Teboho Mokoena (Sebapadi sa bolo ya maoto)

**Teboho Mokoena**  (o hlahile ka la 24 Pherekhong 1997) ke sebapadi sa bolo ya maoto sa Afrika Borwa se bapalang.o qatile sehlopheng sa super sports United FC,a fetela. 

Premier Soccer League sehlopheng sa Mamelodi Sundowns le sehlopha sa naha sa Afrika Borwa.O tsejwa haholo e le e mong wa dipadi tse bapalang mahareng, o hlapa ditlha tse makatsang haholo, ebile o hlwahlwa ka ho fetisisa Afrika. ka lebaka la bokgoni ba hae ba ho hokahanya bohareng le tshireletso le mokgwa wa hae wa ho nka thao tse telele. 

## Mosebetsi wa dipapadi
The following season, Mokoena continued to feature regularly for SuperSport United. He managed two goals and two assists for the season, and, despite the club finishing a disappointing eighth in the league, he was nominated for the PSL Young Player of the Season award. On 13 March 2019, he was awarded the league's Goal of the Month award for January following his strike against Bloemfontein Celtic.

## Papadi tsa matjhaba
In July 2017, Mokoena received his first call-up to the senior national team by former SuperSport United manager Stuart Baxter, who had departed the club at the end of the 2016–17 domestic season, for the nation's 2018 African Nations Championship qualifiers. He made his debut on 15 July against Botswana and was praised following the match for his ability to "carry the team on his shoulders". The following year, he scored his first international goal in South Africa's 2019 Africa Cup of Nations qualification win over Seychelles. His goal also contributed towards the nation recording its largest ever victory with the match ending 6–0 in favour of South Africa.

## Dipalopalo tsa hae
Ho qetella ka papadi tse qetela  ka la 20 Pherekgong 2024

## Mehlodi
Busisiwe Mkhwebane

**Busisiwe Mkhwebane** ke mmuelli wa molao le motjhotjhisi wa Afrika Borwa ebile ene e le Mosireletsi wa Setjhaba wa bone wa Afrika Borwa ho tloha ka Mphalane 2016 ho fihlela a qoswa ka Lwetse 2023. Kamora ho qoswa ha hae, o sebeditse e le Setho sa Seboka sa Naha sa Afrika Boroa ho tloha ka Mphalane 2023 ho isa Mphalane 2024, a emela EFF. Ke yena hlooho ya pele ya setheo sa Kgaolo ya 9 sa h0 tloswa ka ho qoswa.https://www.gov.za/news/media-statements/president-cyril-ramaphosa-removes-advocate-mkhwebane-office-13-sep-2023

## Bophelo ba pele le thuto
Mkhwebane o hlahetse Bethal profinseng ea Transvaal ka nako eo (eo hona joale e leng Mpumalanga) ka la 2 Hlakola 1970, a ingodisa Sekolong sa Sekolo sa Mkhephuli ka 1988. O ile a fumana lengolo la BProc a latelwa ke LLB ho tswa Univesithi ya Lebya (eo hona jwale e leng Univesithi ya Limpopo). Kamora moo, o ile a fumana diploma ya molao wa dikgebo le diploma e phahameng ya lekgetho ho tswa Rand Afrikaans University (eo hona jwale e leng Univesithi ya Johannesburg).  Ka 2010 o phethile Masters in Business Leadership Univesithi ya Afrika Borwa. 

Ka 1994 Mkhwebane o ile a kena Lefapheng la Toka e le Mmuelli wa Molao, ka mora moo ho tloha ka 1996 e le Ofisiri ya Tsamaiso ya Molao Lefapheng le Ikemetseng la Ditaba tsa Matjhaba. Ka 1998, o ile a kena Khomishene ya Litokelo Tsa Botho ya Afrika Borwa e le mofuputsi ya phahameng. Selemong se latelang, o ile a kena ofising ya Mosireletsi wa Setjhaba e le mofuputsi wa ka sehloohong le moemeli wa provense ya sebetsang. Ka 2005, o ile a tloha ho ya sebetsa Lefapheng la Litaba tsa ka Hare e le motsamaisi a ditaba tsa baphaphathehi, a ba motsamaisi e moholo ea sebetsang oa tsamaiso ea ba batlang setšabelo ka 2009.

Ho tloha ka 2010 ho isa ho 2014 o sebeditse e le Moeletsi wa Bojaki le Litšebeletso tsa Sechaba ho boemedi ba Afrika Boroa Chaena.  Tlaleho ea Morero wa Tlaleho ya Tlōlo ea Molao le Bobolu bo hlophisitsoeng e boletse hore nakong ena ak'haonte ya banka ea Mkhwebane e ile ea tšoauoa ke HSBC ka ho amohela tefo ya US $ 5000 ho tswa lelapeng la Gupta mabapi le konteraka e bakang khang ea seporo le China South Rail. Mkhwebane o ile a hana qoso ea hore o amohetse chelete ho tsoa lelapeng la Gupta.

## Polotiki
Mkhwebane e ne ele setho sa mokgatlo sa EFF hofihla a itokolla ka 2024.

## Mehlodi
Leleti Khumalo

**Leleti Khumalo** (o hlahile ka la 30 Hlakubele 1970) ke sebapadi sa Afrika Borwa se tsejwang ka karolo ya sona e etelletseng pele filiming le papaling ea sethala *Sarafina!* Hape  bakeng sa dikarolo tsa hae difiliming tse ding tse kang *Hotele Rwanda*, Yesterday(Maobane)le *Invictus*, hammoho le soap opera Imbewu: The Seed moo a bapalang Nokubonga "MaZulu" Bhengu le ho Uzalo e le MaNzuza. Hona jwale o ho  Movhango o bapala karolo ya Dr. Ximba.

## Mesebetsi e latelang

Khumalo o ile a bapala mmino wa matjhaba wa Mbongeni Ngema wa Magic ka 4 hoseng (AM) o ne o nehetsolwe ho Muhammad Ali. Hamorao o ile a bapala mmino o mong wa mmino wa Ngema, Mama (1996), o ileng wa etela Europe le Australia. Ka 1997, o ile a bapala papading ea *Sarafina 2*.

Khumalo o ile a bapala difiliming tsa 2004 *Hotele Rwanda* le Yesterday; wa morao-rao e ileng ya khethwa bakeng sa Moputso oa Academy ka 2005 sehlopheng sa "Best Foreign Language Film". *Maobane* e ile ya boela ya fumana kgau ya filimi e ntle ka ho fetisisa Moketeng wa Matjhaba wa difilimi ya Pune ya India mme ya fumana ditlhaloso tse ntle meketeng ya Venice le Toronto International Film Festival.

Khumalo o ile a ikopanya le sehlopha sa e ngwe ya di-soap opera tse telele ka ho fetisisa tsa Afrika Borwa, *Moloko* ka 2005 e le Busiswe (Busi) Dlomo, mosadi elya hlwekileng le ya se nang boithati ya se nang kelello ya etellang pele mmuso wa hae wa phatlalatso, o thehilweng  Cape Town. Sebopeho sa hae ke khaitsedi e nyane ya Sibusiso Dlomo mme ha a na ditshobotsi tse labalabela matla, boithati le tse se nang kutlwelo-bohloko tseo yena (Sibusiso) a nang le tsona. O sebedisitse mahlale  le bohlale ba hae ho fihla moo a leng teng kajeno, taolong ya khamphani e hodimo ya puisano ya Afrika Borwa. Ezweni, eo a e tsamaisang le moena wa hae le mothehi wa teng eleng Karabo Moroka. 

Ka 2015 Khumalo o ile a ikopanya le sehlopha sa *Uzalo* mme a bapala karolo ya Zandile "MaNzuza" Mdletshe. Karolo ena e tshwaile ponahalo elya hae ya pele skrineng kamora ho kgutla ha dilemo tse pedi ho tswa ho bapala ho hodisa bana ba hae. 

Ka 2015 Leleti o ile a memelwa Sehlekehlekeng sa Zanzibar, Tanzania, e le moeti ya ka sehloohong wa mekete e tummeng ya difilimi tsa Afrika e tsejwang e le Mekete ya difiliming ya Zanzibar bakeng sa mekete ya yona  wa sehopotso sa bo18.

## Tse adi bapetseng

## Dikhau le dikgetho

### Dikgau
## Ditshupiso
Ficksburg

**Ficksburg** ke toropo e dutseng ka tlase ho Thaba ya Imperani e bolelele ba dimithara tse 1,750 profinseng ya Free State, Afrika Borwa.  Toropo e thehilwe ke General Johan Fick ka 1867 ya ileng a hapa sebaka seo dintweng tsa Basotho. O ile aba dibaka tse ngata tsa bodulo le dibaka tse neng di ka rekwa ka theko e utlwahalang E dutse lebopong le ka leboya la Nōka ea Mohokare, e e arolang le toropo ya Maputsoe Lesotho. Hamorao ka 1891, toropo ena e ile ya phatlalatswa e le masepala. Mmusisi-Kakaretso wa ho qetela wa Mokgatlo wa Afrika Borwa le Mopresidente wa pele wa Naha ua Afrika Borwa, Charles Robberts Swart o ile a kenngwa teronkong mona ke Borithane ka 1914 mme a lokollwa letsatsi pele ho nako ya hae ya ho fanyehwa.
Mokga wa dipolotiki (Aforika Borwa)

**Mokha wa Sechaba** (: Nasionale Party, **NP**), o tsejwang hape e le **Mokha oa Bochaba**, e ne e le Mokha wa dipolotiki Afrika Borwa. Mokga ona o ne o kgo E ile ya qala ho ba mokga o busang wa naha ka 1924. E ile ya kopanngwa le mohanyetsi wa yona, SAP, nakong ya ho wa ha moruo o moholo, mme sehlopha se arohileng sa fetoha ￼Mokga wa kganyetso ha semmuso nakong ya Ntwa ya bobedi ya Lefatshe.  Eile ya eba mokga o busang Afrika Borwa ho tloha ka la 4 Phuptjane 1948 ho fihlela ka la 9 Motsheanong 1994,  ha naha e ne e fumana demokrasi *ka molao* , kaha ho tloha ka 1958 ho ya pele batho bao e seng basweu ba ne ba thibetswe ho vouta. Ka 1990, e ile ya qala ho ipitsa feela hore ke mokga wa setjhaba wa Afrika Borwa, mme ka mora Ho wa ha khethollo ea merabe ka 1994, e ile ya leka ho ba mokga o bolokang dintho ka mokgwa o itekanetseng. Botumo ba mokga bo ile ba senyeha ka ho sa feleng ka ho etsa kgethollo ya merabe, mme o ile wa ipitsa Mokha o Mocha oa Sechaba ka 1997 pele o qetella o qhaqhwa ka 2005.

Ho qala ka 1948 ka mora dikhetho tse akaretsang, mokha e le mokha o busang wa Afrika Borwa o ile wa qala ho kenya tshebetsong leano la ona la karohano ya merabe, le tsejwang e le kgethollo ea merabe (lentswe la Afrikaans bakeng sa "ho arohana"). Le hoja puso ya batho ba basweu le kgethollo ya merabe di ne di se di ntse di le teng Afrika Borwa, batho bao e seng ba basweu ba se na ditokelo tsa ho vouta le boiteko bo entsweng ho kgothaletsa kgethollo, kgethollo ya morabe e ile ya matlafatswa ka  dikotlo tse thata bakeng sa batho bao e se ba basweu ba kenang dibakeng tse kgethilweng bakeng sa ba basweu feela ntle le ho ba le tumello ya ho ba emella ho etsa jwalo (e tsejwang e le melao ya ho fetisa), lenyalo la merabe e meng le dikamano tsa thobalano e ne e le ditlolo tsa molao ebile di ka fuwa kotlo. Batho ba batsho ba ne ba tobane le dithibello tse kgōlō tsa ditokelo tsa thepa.
Moria

**Moria** ke toropo e Lesotho e ka bophirima, e fumanehang dikhilomitara tse 35 ka borwa ho motse-moholo, Maseru. Morija ke enngwe ya dibaka tsa bohlokwahadi tsa nalane le setso Lesotho, tse tsejwang e le Sedibeng sa Thuto - Sediba sa ho Ithuta. E ne e le sebaka sa pele sa boromuwa ba Maprostanta a Mafora Lesotho, bo thehilweng ka 1833. Toropo ena e boetse e na le Musiamo le Diakhaonto tsa Morija, tse tsejwang ka ho tshehetsa dipatlisiso le ho boloka ditlaleho le ditokomane tsa bohlokwa tsa nalane ya Lesotho.
Hip Hop Pantsula

**Jabulani Tsambo** (14 Lwetse 1980 - 24 Mphalane 2018), ya tsejwang ka lebitso la hae la sethaleng la Hip Hop Pantsula, hamorao ebile a le  kgutsufaditse ho ba **HHP**, e ne e le mrapper wa mmino wa  Motswako (Motswakolista) wa Afrika Borwa ya neng a bapala ka lipuo tse mmalwa ha a bina, aholo Setswana. Ke mong wa hlahelletseng ka mahetla bo batho entseng hip hop ya Afrika Borwa le motswako rap di tsebahale kapa ditlwahele lefatsheng.  Kamora lefu la hae, African National Congress e ile ya mo bitsa "setshwantsho sa mmino se ileng sa fetoha sebonase sa tshepo mme sa bululela bataki ba bangata le batho ka bomong naheng ya rona".
Deon Hotto

**Deon Hotto Kavendji** (ya tswetsweng ka la 29 Mphalane 1990) ke sebapadi sa bolo ya maoto sa Namibia se bapalang e le sebapadi sa mpeng ya lebala  sa Sehlopha sa Afrika Borwa sa Premier League, Orlando Pirates le sehlopha sa naha sa Namibia.

Ka Motsheanong 2015, o ile a hlaba ntlha  tse pedi qetellong ya 2015 COSAFA Cup ho thusa Namibia ho hapa sekgele sa yona sa pele sa matjhaba.

## Mosebetsi wa matjhaba

### Dintlha  tsa Matjhaba

: *Dipalo le diphehello di isa sepheo sa Namibia pele.*

## Mehlodi
Nathi Nhleko

**Nkosinathi Phiwayinkosi Thamsanqa Nhleko** (o hlahile ka la 10 Mphalane 1964) ke radipolotiki wa Afrika Borwa le eo e neng e le setho sa  mokhatlo wa basebetsi ba tsoang KwaZulu-Natal. E ne e le Letona la Seponesa le Letona bakeng sa Mesebetsi ya Setjhaba ka lekgotleng la bobedi la Mopresidente Jacob Zuma. Ka Hlakubele 2024, o ile a itokolla ho African National Congress (ANC) mme a fetoha mohlophisi wa naha wa Mokga wa Umkhonto we Sizwe wa  Jacob Zuma.

O holetse motseng wa  Empangeni, Nhleko o ile a tsebahala e le mongodi-kakaretso wa mokgatlo wa dipalangwa le wa basebetsi ba matsoho   ho tloha ka 1989 ho ya ho 1993. O ile a khethwa ho Palamente ya pele ya kamora khethollo ya merabe ka Motsheanong 1994 mme a emela ANC Sebokeng sa Naha ho fihlela ka Lwetse 2005. Nakong eo, o ile a sebetsa e le Moqapi e Moholo wa Mokga wa Boholo ho tloha ka 2002 ho isa 2004. Ho tloha ka 2005 ho fihla ho 2014, o ile a nka kgefu ya  dipolotiki tsa molao ho sebetsa kgwebong le tsamaisong  ya  setjhaba, ho kenyeletswa le ho ba khomishenara ya litshebeletso tsa batshwaruwa Kwa-Zulu-Natal le motsamaisi kakaretso Lefapheng la Mesebetsi.

Ka May 2014, Nhleko o ile a kgutlela mmusong olwa naha e le Letona la Seponesa, mosebetsi oo a ileng a o tshwara ho fihlela ka March 2017. Nakong ena, o ile a etsa diqeto tse mmalwa tse bakang kgang, ho kenyeletswa le ho kgothaletsa hore Zuma a lokollwe boikarabelong ba hae ba botho Nkandlagate. Kamora ho hlophiswa botjha ha lekhotla, o sebeditse jwalo ka Letona la Mesebetsi ya Setjhaba ho tloha ka Hlakubele 2017 ho fihlela ka Hlakola 2018, ha a lelekwa ke mohlahlami wa Zuma, Mopresidente Cyril Ramaphosa. Kamora moo o ile a sebeletsa e le setho saka morao (backbencher) Sebokeng sa Naha ho fihlela Dikgetho tsa kakaretso tsa 2019 tsa Aforika Borwa .

## Bophelo ba pele le thuto

Nhleko o hlahile ka la 10 Mphalane 1964  ho Ndabayakhe, motsaneng o haufi le KwaMbonambi Profinseng ya mehleng ya Kwzulu Natal.