Siyamthanda kolisi

**Siyamthanda "Siya" Kolisi** (o hlahile ka la 16 Phupjane 1991) ke sebapadi sa rakibi sa Afrika Borwa se seng se etellang pele sehlopha sa naha sa Afrika Borwa. Kaha o kile a bapala sehlopheng sa Racing 92, hajwale o bapalla sehlopha sa Sharks ho URC. 

ka Tshitwe 2019, Kolisi o hlahile lenaneng la Batho ba Lekgolo ba nang le Tshusumetso Aforika (100 Influential Africans) la makazine a New African. Ka Mmesa 2023, Kolisi o ile a fuwa Kgau sa Naha sa Ikhamanga ke Mmuso wa Afrika Borwa ka lebaka la menehelo ya hae ho rugby. Ka Mphalane 2023, Siya Kolisi o ile a etella pele Afrika Borwa ho ya Kopanong ya Lefatshe la rakibi ya bone ya nalane Paris, Fora, mme a fetoha motsamaisi wa bobedi feela ho hapa sehlooho se latellanang. Kolisi ke e mong wa dipapadi tse mashome a mane le metso e nne tse hapileng Mohope wa Lefatshe wa rakibi ka makgetlo a mangata le e mong wa Moafrika Borwa wa 25 a hapileng.

## Mosebetsi wa sehlopha

Kolisi o ile a qala ho bapala dipapadi tsa hae tsa bophahamo ba maoto bakeng sa Porofense ya Bophirimela kgahlanong le  nakong ya Vodacom Cup ya 2011 mme hamorao selemong sena dikotsi tse mmalwa le ho letsetswa ha matjhabeng di ile tsa mo fa monyetla wa ho qala ka mehla tlhodisanong ya rugby ya lapeng la Currie Cup. O ile a bapala dipapadi tse 13 mme a fumana diteko tse 4 nakong ya letsoho ho kenyelletswa le dintlha tsa bohlokwa kgahlano le bahlodisano ba hae ba bohale ba .  

Ka 2012 Kolisi o ile a fumana lengolo sehlopheng sa Stormers mme a etsa tshutsumetso e potlakileng ka ho bapala dipapadi tse 16 nakong ya sehla, a fumana sepheo se le seng. Halofo ya bobedi ya selemo ha a ka  mo etsetsa mosa jwalo ka ha kotsi ya monwana e mo thibetse ho hlaha ha a le mong feela ho Currie Cup ya 2012 mme o ile a tlameha ho shebella ho tloha ka lehlakoreng ha Porofense e phahamisa sekgeo bakeng sa tlotla ya bona ya 33rd Currie Cup. 

Kolisi o ile a kgutla le katleho selemong se latelang mme a boloka sebaka sa hae ka lehlakoreng la Stormers ho sa tsotellehe tlhodisano e matla hara di-forwards tse sa sebetseng.O ile a bapala dipapadi tse leshome le metso e meraro mme a leka ho etsa tse pedi mme sena sa mo etsa hore a fumane kananelo ya  hae ya pele ya matjhaba. Ho ba karolo ea sehlopha sa Springbok bakeng sa 2013 Rugby Championship ho ne ho bolela hore o bapetse feela lipapaling tse 3 tsa ho qetela tsa Profense ya Bophirimela tsa 2013 Currie Cup mme o ne a se na matla a ho ba thibela ho phonyoha ka tshohanyetso ho 33-19 ho hlolwa lapeng ho qetellong ya tlhodisano.

Kolisi o ile a khethwa e le motsamaisi e motjha oa Stormers ka la 20 Hlakola 2017. O ile a khethwa e le motsamaisi e motjha wa Springboks ka la 28 Motsheanong 2018, e ba motsamaisi wa pele wa  motho e motsho wa di springbok  nalaneng ya sona ka mora dilemo tse 126. Bryan Habana, eo e neng e le Springbok le wa  merabe e tswakilweng, o ile a rorisa ho khethwa ha Kolisi: "Ke motsotso o moholo bakeng sa rugby ya Afrika Borwa, le motsotso nalaneng ya Afrika Borwa".

Kolisi ene ele emong wa leloko  la boto ya  batsamaisi ba MyPlayers Rugby, e leng mokgatlo wa dipapadi olwa dibapadi tsohle tsa rugby tsa Afrika Borwa.

Kolisi o ile a saena le sehlopha  sa di  Sharks ka Hlakola 2021 kamora ho reka ka katleho karolo e kgolo ya diabo  tsa Sharks ke MVM Holidings.  

Kolisi o ile a saena le  sehlopha sa Top 14 Racing 92 ka Pherekhong 2023, a ikopanya le bona kamora di papadi tsa matjhaba  Papadi tsa Lefatshe hamorao selemong seo. 

Kolisi o ile a ikopanya le Sharks hape, konteraka ea hae le Racing 92 e ne e setlo fella ke nako ka 2026 empa sehlopha sa Fora se ile sa dumela ho e fedisa kapele kamora sehla sele seng feela.

## Mosebetsi wa matjhaba

Kolisi e ne e le setho sa sehlopha sa Afrika Borwa e ka tlase ho dilemo tse 20 se neng se qothisana lehlokwa le tsona ho IRB Junior World Championships ka 2010 le 2011. 

Kolisi o ile a qala ho bapala ka sehlopha sa naha e le Springbok 851 ka la 15 Phuptjane 2013 kgahlanong le Scotland   Stadium sa Mbombela e Nelspruit. O ile a nkela sebaka Arno Botha ya lemetseng motsotsong oa bohlano mme  aba srbapadi se ipabotsrng ka makgabane ha Afrika Borwa e hapa 30-17. Ho ile ha latela dipontsho tse ding tse robong tsa ho nka sebaka nakong ya selemo sa matjhaba sa 2013 ha a ntse a iketsetsa setho se tlwaelehileng sa sehlopha sa naha.  Kolisi o boetse a bapala dipapadi tse peli bakeng sa Afrika Borwa nakong ya Mohope wa Lefatshe wa Rugby wa 2015 kgahlanong le Japane le Samoa.  Kolisi e ile ya eba sebapadi sa pele sa motho e motsho ho etella pele Springboks papading ya teko ene e le kgahlanong le Engelane Ellis Park ka la 9 Phuptjane 2018.

O ile a etella pele sehlopha sa Afrika Borwa nakong ya tlhodisano ya 2019 Rugby World Cup e Yokohama, Japan, a hlola Engelane 32-12 qetellong ho phahamisa Webb Ellis Cup.  Ena e ne e le tlholo ya boraro ya Afrika Borwa ya mohope wa Lefatshe, e kopane le New Zealand. Ka 2019, Siya Kolisi e ile ya eba motsamaisi wa pele wa motho e motsho wa sehlopha se hapileng Mohope wa Lefatshe.

Leeto la 2021 la British & Irish Lions ho ya Afrika Borwa le ne le se le ntse le le kotsing ka lebaka la katleho ya Mohope wa Lefatshe wa Rugby ka 2019 Japan. Leha ho le jwalo, tshusumetso ya lefu laCovid-19 le ho kwalwa ha matlo ho ile ha etsa hore ho se kgonehe hore balatedi ba be teng dipapading le dibakeng tse fapaneng tsa dipapadi Afrika Borwa. Qetellong ho ile ha dumellwa hore leeto le ntse le etswa mme la phatlalatswa lefatsheng ka bophara ho fihlela ditekanyetso tse phahameng tsa ho shebella. Ho ne ho belaellwa hore Ma-afrika Borwa e tla ba bahanyetsi ba tshanelwang ke sehlopha sa maeto ka lebaka la ho se bapale rugby ke bona ka 2020. Siya Kolisi e le mokapotene , o ile a etella pele sehlopha sa hae sa di-titans, se neng se bonahala se sa phethehe ka selemo se lahlehileng mme sa etsisa sehlopha se hapileng Rugby World Cup se fetileng sa 2007 ka ho hlola di lions dipapadi tse pedi ho e le nngwe ka tatellano. Mme feela jwaloka ketelo ya 2009 ya British & Irish Lions e yang Afrika Borwa, thaho ya ho qetela ya ho hapa papadi  e ne e le kotlo e nngwe ya nako e telele e tswang ho Morne Steyn, ya nang le Frans Steyn (ya neng a le sehlopheng empa a sa bapala) jwale a hapile leeto la bobedi la Lions le sa kang la ba le teng naheng ya habo bona.

O ile a boela a etella pele sehlopha sa Afrika Borwa nakong ea tlhodisano ya Rugby World Cup ya 2023 e neng e tshwaretswe Paris, Fora, a hlola sera sa khale, All Blacks e sebete ka 12-11 qetellong ho phahamisa Webb Ellis Cup. Kolisi o ile a amohela sephetho sa letsholo ho sehlopha le bakwetlisi bakeng sa mosebetsi o tsotehang o entseng mme a leboha Jacques Nienaber ya tlohang puong e matla ya metsotso e meraro e ileng ya mo siya a le lefatsheng la agog. Ha bane baya makgaolakgang, ha ho pelaelo hore ya hapileng, e tla ba moetapele ya sa belaellweng wa sehlopha, ka sehlopha sena se tla ba le monyetla wa ho bapisa sehlopha sa New Zealand sa 2011 le 2015 ka ho hapa dikgau tsa lefatshe tse khutlang le ho feta moo naha e hapileng e tla ba ya pele ho ba le sehlooho se makatsang le se sa kang sa ba teng sa World Cup. Ka tlholo ya morao-rao le e tummeng, Afrika Borwa ka ho tshwanang le ho hapa rekoto e latellanang e ile ya etsa hore sehlopha sa New Zealand sa 2011 le 2015 Rugby World Cup, leha ho le jwalo, se neng se le hodimo ke Maafrika a Borwa e ile ya e-ba naha ya pele ho hapa Seqho sa Lefatshe la bone, e siya New Zealand e le naha feela e kileng ya e hapa dikgau tse tharo tsa lefatshe.

## Bophelo ba motho

Kolisi o nyetse Rachel Smith ka 2016 mme ho tloha ka 2022  ba na le bana ba babedi hammoho: mora Nicholas Siyamthanda (ya hlahileng ka 2015) le moradi Keziah (ya hlahetseng ka 2017). Ho tloha ka 2014 bana ba bo Siya, Liyema le Bophelo, bana ba 'mmè wa Siya a hlokahetseng ka 2009, ba bile karolo ya lelapa la Kolisi, kamora dilemo tse hlano e le dikgutsana le tlhokomelo ya matlo a bodulo Port Elizabeth. Rachel, ya dilemo di le nngwe ho feta Siya, o tswa Grahamstown mme o sebeditse taolo ya diketsahalo pele a nka mesebetsi e le mme wa nako yohle. 

Siya Kolisi o ne a  boetse e le sware sa  sesesi sa  Afrika Borwa ya kgabisitsweng ka ho fetisisa wa mosadi Tatjana Smith, ya nyalaneng le mora wa bo Rachel Joel Smith.

Kolisi ke Mokreste  le morati wa sehlopha sa bolo wa maoto a Senyesemane Liverpool F.C.  Sekolo sa hae se  Phahameng sa Grey se ile sa reha lebala la sona la pele la XV la rugby lebitso la The Kolisi Field ka 2022, e le mokete wa seithuti sa sona se tummeng sa nakong e fetileng.  

Ka la 22 Mphalane 2024, Kolisi le mosadi wa hae ba ile ba phatlalatsa ka kopanelo ka Instagram ho phatlalatsa qeto ya bona ya ho fedisa lenyalo la bona.  Ba ile ba bolela boikemisetso ba bona ba ho dula e le metswalle ha ba ntse ba beha bana ba bona pele le ho sebetsa mmoho motheong wa bona.

## Ho thusa batho

Ka lebaka la Sewa sa COVID-19 Afrika Borwa, Kolisi le mosadi wa hae ba ile ba qala The Kolisi Foundation ka 2020. Motheo ona o ikemiseditse ho fetola dipale tsa ho se lekane Afrika Borwa. Dibaka tsa sepheo sa Setsi sa Kolisi di sebetsana le ditaba tsa tsamaiso ya Pefo e Thehilweng ho Bong, Ho se sireletsehe ha dijo le Thuto le dipapadi, ka tlhokomelo e kgethehileng e lebisitsweng ho toropo ya Zwide moo Kolisi a hodileng teng, le dibaka tse ding tse nang le disebediswa tse fokolang tsa Afrika Borwa. 

Kolisi, le motswalle wa hae, moketjaneng wa dipapadi tsa bolo ya maoto Faf du Plessis, ba ile ba fana ka diphuthelwana tsa dijo ho setjhaba sa  Bonteheuwel nakong ya sewa sa COVID-19 ka 2020.

Ka Phupu 2020, Kolisi o ile a kgethwa e le 'Muelli wa Matjhaba a Kopaneng wa Lefatše bakeng sa Letšholo la Spotlight ho fedisa pefo kgahlano le basadi le banana.

## Ditlotla

* Mohlodi wa Lefatshe wa Rugby 2015 wa boemo ba boraro wa bronze. 
* 2019 Rugby Championship - Motsamaisi ya hapileng
* Mokapotene  ya hapileng 2019 Rugby world  cup Japan 
* 2021 British le Irish Lions series Tour. Mokapotene ya hapileng
* 2023 Qatar Airways Cup Twickenham vs New Zealand - Mokapotene ya hapileng
* Mohope wa Lefatshe wa Rugby ya 2023 - Mokapotene  ya hapileng
* 2024 Nelson Mandela Plate - Springboks vs Wallabies e hlola Mokapotene
* 2024 Freedom Cup Cape Town vs New Zealand - Ho hapa Mokapotene
* 2024 Rugby Championship - Motsamaisi ya hapileng

## Dipalo-palo

### Repoto ya diteko

## Ditlaleho tsa Bibele

* Jeremy Daniel, Siya Kolisi: Kgahlano le dikotsi Tsohle, Jonathan Ball Publishers, 2018,  
* Siya Kolisi, Rise: The Brand New Autobiography, HarperCollins, 2021,

## Mehlodi