open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dan Habedi

**Daniel Ntjammu Habedi** (ya hlahileng ka la 22 Hlakubele 1952) ke radipolotiki wa Afrika Borwa le eo e neng e le mohlabani wa ho lwantsha kgethollo ya merabe. Ke mongodi-kakaretso wa mehleng wa Mokhatlo wa Batho wa Azanian mme o ile a emela mokga Sebokeng sa Naha ho tloha ka Mmesa ho isa Phuptjane 2004; nako ya hae ya ho sebetsa e ile ya kgaotsa ka lebaka la qeto ya Lekgotla la dikgetho ya hore setulo se ne se abetswe mokga o fosahetseng.

Nakong ya kgethollo ya merabe, Habedi e ne e le mosuwe Soweto le mohlabani wa mokgatlo wa Black Consciousness.

## Bophelo ba pele le ho etsa mosebetsi wa matsoho

Habedi o hlahile ka la 22 Hlakubele 1952 Alexandra, toropo e kantle ho Johannesburg, Transvaal ya mehleng.  E ne e le e mong wa bana ba supileng mme ntate wa hae, Herman Habedi, e ne e le Mosebeletsi wa matsoho. Pele a ingodisa Pretoria ka 1970, Habedi o ile a ya sekolong sa Hammanskraal, moo a ileng a kgahlwa ke dipolotiki tse khahlanong le kgethollo ya  merabe  ka mora ho utlwa dipuo tsa baetapele ba Black Consciousness, Steve Biko le Barney Pityana hara bona.  O ile a thola mangolo a  ho ba mosuwe Koletjheng ya Hebron e Pretoria ka 1972, mme hamorao a phethela lengolo la bachelor's ho psychology le sociology Univesithi ya Afrika Borwa  ka 1984.

Ha a ntse a ingodisa Kolecheng ya Hebron, Habedi o ile a ikopanya le Black People's Convention (BPC), mokgatlo wa Black Consciousness.  O ile a dula a le mafolofolo BPC ha a ntse a tshwere mosebetsi wa hae wa pele wa ho ruta Mabopane. Mathwasong a 1975, ha a ntse a le teng nyeweng ya SASO / BPC e le sebadi, o ile a tshwarwa tlasa Molao wa Bokgukguni mme a kwallwa dibeke tse pedi tjhankaneng e Bohareng ya Pretoria. Nakwana ka mora moo, o ile a lelekwa mosebetsing wa hae wa ho ruta ka lebaka la ho se mamele. Ka mora moo, o ile a fallela Sekolong sa Sekolo se Phahameng sa Lofentse se Orlando, Soweto. Nako ya hae moo e ile ya wela ka nako ya merusu ya Soweto ya 1976, mme e ne e le setho sa Komiti ya Diketso tsa Matitjhere a Soweto, e thehilweng ka bonngwe le bahlasedi ba baithuti ba merusu. Ka 1977, Habedi le ditho tse ding tsa komiti ya ketso ba ile ba itokolla mosebetsing wa bona wa ho ruta. 

Hape ka mora ho tsoha, BPC le mekgatlo e meng ya Black Consciousness di ile tsa thibelwa ke mmuso wa wa kgethollo ya  merabe.
Setsi sa pokello ya nalane ya naha, Bloemfontein

E ile ya sebetsa e le kereke ho fihlela ka 1852 mme ya sebeliswa ke Lekgotla la Molao la Orange River Sovereignty le Orange Free State Republic e le Holo ya Kopano le diofisi. Ha Seboka se fallela dibakeng tse kgolo, mohaho ona o ile wa boela wa sebediswa e le sekolo, mme wa dula moo ho fihlela ka 1877. Selemong seo e ne e le moo ho neng ho e-na le Musiamo wa Setjhaba o sa tswa thehwa. Ka 1975 Raadsaal ya kgale e ile ya boela ya tloswa mme ya fetisetswa Musiamong wa Setjhaba.

Musiamo wa Wagon o sebakeng se le seng le Musiamo wa Pele wa Raadsaal. E na le pokello ya dikoloi tsa nalane le dikoloi tsa khale.
Zolisa Xaluva

**Zolisa Xaluva** ya hlahileng ka 1981 , o hlahela motseng wa New Brighton , Port Elizabeth profensing ya Eastern Cape, Afrika Borwa. Ke sebapadi sa theleveshineng se neng se bapala karolo ya Jason ho terama e bitswang Generations le Melusi ho Gomora.

## Bophelo ba pele
Xaluva ya hlaileng ka la 13 phupu 1981. Lelapa la habo le ile la thothela profensing ya Gauteng ha a le di dilemo di 11. Hamorao lelapa le ile la thotela Pretoria ho dula le emong wa leloko. 

## Tsa mosebetsi
Zolisa o qadile mosebetsi wahae a bapala karolo ya Lwazi Mboweni ho kanale ya SABC 1 ya TSHA TSHA karolong ya 3.  Ka selemo sa 2005 o ile a hlahella ho Generations a bapala ele Jason Malinga. Ka 2008 oile a fumana sbekanyana ho Rhythm City ele mo tsamaise wa HHP,ka sona selemo seo oile a hlahella ho uGugu no Andile le ho sabc Tshisa karolo ya bobedi.

## Dikatleho

* 2024 Nominee AMAA. Best Actor in a Leading Role. The Queenstown Kings.
* 2019 Nominee AMAA. Best Actor in a Supporting Role. Sew the Winter to My Skin.
* Life time Award.

## Mehlodi
Oliewenhuis Art Museum

**Oliewenhuis Art Museum** ke musiamo o ikgethileng wa Aforika Borwa wa bonono o motseng wa  Bloemfontein, eo pele e neng e le moaho wa Neo-Dutch o hahilweng ka 1941 e le sebaka sa bodulo sa Mmusisi-Kakaretso wa Afrika Borwa, hamorao o ile wa fetolwa wa eba sebaka  sa bonono sa setjhaba mme sa bulwa ka 1989 jwalo ka sathelaete ya Musiamo wa Setjhaba, o bontsha bonono ba Afrika Borwa ho tloha nalaneng ho isa mehleng ya kajeno, e entsweng ka ntle.

## Thomo
**Oliewenhuis-Art-Museum-Gallery**

Morero wa Oliewenhuis Art Museum ke ho bokella, ho baballa le ho bontsha mesebetsi ea bonono e emelang lefa la bonono ba Afrika Borwa molemong wa molemong le ho matlafatsa setjhaba sohle.

Musiamo wa Bonono o ikemiseditse ho ntshetsopele ya mehlodi ya batho mafapheng a bonono le setso mme e phethahatsa maikemisetso a yona ka ho phatlalatsa dipatlisiso le tlhahisoleseding e amanang le pokello ya yona, le ka ho fana ka keletso mabapi le theko ho ditho tsa setjhaba, dikoporasi le ditheo tsa setjhaba. Musiamo o ikitlaelletsa ho nka karolo ka mafolofolo bophelong ba bonono ba Profinse ya Foreisetata. Musiamo o sebelisana hammoho le dimusiamo tse ding mabapi le dipontsho le kgothaletso ya bonono le setso; e fana ka ditshwantsho tsa bonono tse tswang ho baetsi ba ditshwantsho ba batjha ka ho toboketsa talenta ya tikoloho mme e tshehetsa ka mafolofolo baetsi ba ditshwantsho ba sebaka seo ka ho fana ka dikeletso le Lesedi mabapi le ho bontsha le ho bapatsa ka mesebetsi ya bonono.

Ho feta moo, Musiamo o itlamme ho beha maemo a boleng le ho hlaka bakeng sa pokello ea ona le dipontsho. Ka ho bokella le ho bontsha mosebetsi o motle ka ho fetisisa oo e ka o kgonang, Musiamo o etsa hore setjhaba se be motlotlo le ho ba le thepa, mananeo le dipakane tsa Musiamo.

## Mehlodi
Ntwa ya Beacon Hill

**Ntwa ya Bakenlaagte** e etsahetse ka la 30 Mphalane 1901 Bakenlaagte e Eastern Transvaal nakong ya Ntwa ya Bobedi ya Boipuso . Lebotho la Maburu le nang le di-commandos tse tšeletseng tlas'a taolo ea Gen. Louis Botha le ile la qabana le lebotho la Brithane la banna ba 200 tlasa taolo ea Mokolonele Benson.

## Pele ho moo
Kamora ho gwanta ha hae KwaZulu-Natal le Ntwa e felehetsang ya Bloedrivierpoort, Botha o ile a kgutlela Transvaal e ka Botjhabela. O ile a phonyoha ka mokhoa o moqotetsane le lebotho la Brithani polasing ea Schimmelhoek, ka bochabela ho Ermelo, empa a khona ho baleha. Ka la 29 Mphalane, Molaoli HS Grobler o ile a mo tsebisa hore lebotho la Brithani le ne le le Swakfontein, hoo e ka bang lilemo tse 20.&nbsp;km ka bophirimela ho Bethal, ea hloma liahelo. Lebotho lena le ne le e-na le masole a 2000, a nang le dithunya tsa masimo le diikariki. Grobler o ne a ntse a tšoenya lebotho la Brithani ka nako e itseng. Sesole sa Brithani tlas'a taolo ea Mokolonele Benson se ne se tumme hampe ka ho tlatlapa mapolasi a Maburu ka bongata le ho isa basali le bana dikampong tsa mahloriso .

## Ntwa
Mabotho a Benson a ne a hasane sebakeng se pharaletseng hoseng ha 30 October ha Grobler a ba hlasela. Benson qalong o ne a kgella fatshe dipalo tsa Boeremag mme ha aa ka a etsa litlhaselo tse khahlanong le tsona. Pula le eona e ile ya qala ho na mme moya o matla oa qala ho foka, o neng o sitisa ponahalo. Kapele-pele masole a Benson a neng a lebela morao a ile a tlala matla. Ka 12 mots'eare, Botha o ne a se a fihlile lebaleng la ntoa le batho ba hae ba 400. Mabotho a Maburu a itlhophisa bocha; dihlopha tse peli li ile tsa hlasela mahlakoreng a Benson mme Botha a hlasela setsi ka masholu a 800. Mabrithani a wela morao leralleng le tlase moo dithunya tsa bona di neng di le teng. Qalong ba ile ba hana empa kapele ba ile ba hlōloa mme ba hlahelwa ke dikotsi tse kgōlō. Benson ka boeena o ile a tsoa dikotsi habedi mme Maburu a hapa leralla mme a hapa lithunya. Maburu a ile a fetola dithunya mme jwale a thunya kampong ya Brithane. Hamorao Botha o ile a laela hore Maburu a khaotse ho thunya kaha o ne a tseba hore ho na le basali le bana kampong. Kahoo, monyetla o motle oa ho finyella tlholo e kgolo o ile wa senyeha.

Mahlatsipa a Brithani: 66 ba bolailwe, ba 165 ba lemetse 'me ba 120 ba iswa batshwaruwa. Hamorao Benson o ile a inehela maqebeng a hae. Mahlatsipa a Maburu a ne a le ka tlase ho 100.

## Bona hape

* Dkgohlano tsa Ntwa ya Bobedi ya Boipuso

## Mehlodi

* *Moqolotsi oa Ntoa* . JEH Grobler . Jonathan Ball Bahatisi. 2004. ISBN 978-1-86842-186-2
Tshepong

**Tshepong** ke toropo e Masepaleng wa Sebaka sa Masilonyana, bohareng ba Free State, Afrika Borwa . Nakong ya kgethollo ya morabe, Tshepong e ne e le moo batho ba batsho ba toropo ya Verkeerdevlei ba neng ba dula teng.

Ho ya ka palo ya batho ya selemo sa 2011, motsana ona o ne o e-na le baahi ba 2&nbsp;042 ka palo. 

* Lethathamo la metse e Afrika Borwa

## Mehlodi
Melissa Nayimuli

**Melissa Nayimuli** (ya hlahileng ka la 2 Pherekgong 1996) ke monga sehlooho sa tlholisano ya botle ba Afrika Borwa, mohlahisi, sebini sa mantswe le mopheti wa dipale . Ka Mphalane 2025, o ile a rweswa moqhaka wa semmuso wa Miss Universe South Africa 2025 mme a emela Afrika Borwa tlhodisanong ya bommabotle ya Miss Universe 2025 Thailand . 

## Bophelo le mosebetsi
Nayimuli o hlahetse Butterworth, Kapa Botjhabela, lelapeng la batho ba merabe e fapaneng kaha mme wa hae ke Moxhosa mme ntatae ke MoUganda .  O boletse phatlalatsa hore o kile a tshwarwa hampe ke batswakwa Afrika Borwa mme a re sepheo sa hae sa bobuelli ke bonngoe le ho kenyeletsa bohle ho pholletsa le kontinente ya Afrika. 

Kamora kwetliso ea tlhahiso ea thelevishene le difilimi, Nayimuli o sebeditse lefapheng la boqapi la Afrika Borwa e le mohlahisi, mohlala le sebini sa mantswe. 

### Mekete ya bommabotle
Nayimuli o ile a qothisana lehlokwa tlholisanong ya Miss South Africa 2020 mme a kena ho ba bahlano ba hodimo. E ne e le ya ho qetela ya ba 5 ba hodimo tlholisanong ya Miss South Africa 2023. Ka la 22 Mphalane 2025, o ile a phatlalatswa e le mohlodi oa moqhaka wa naha wa Miss Universe South Africa 2025 ka mokhatlo oa African Beauty International, mme a emela Afrika Borwa tlhodisanong ya matjhaba ya Miss Universe 2025 Thailand. 

## Bophelo ba botho
Ka la 7 Tshwitwe 2025, Nayimuli o ile a phatlalatsa boitlamo ba hae le mohlahisi wa lifilimi Mandla N. Boitlamo bona bo etsahetse ha a ntse a le Thailand bakeng sa liketsahalo tsa Miss Universe. 

## Bobuelli le sethala
Melaetsa ea phatlalatsa ea Nayimuli e bile lihlooho tsa tshepo, bonngoe, ho kenyeletswa le phetoho. Ka mantsoe a hae, o ikemiselitse ho "qala dipuisano tse reretsoeng ho lokisa tshenyo e bakilweng ke lehloyo la basele, eseng feela Afrika Borwa empa le khonthinenteng eohle ya Afrika." 

## Mehlodi
Sinamandla Zondi

**Sinamandla Zondi** (ya hlahileng ka la 15 Tshitwe 2002 - 22 Mmesa 2025) e ne e le sebapadi sa bolo ya maoto sa Afrika Borwa. O bapetse e le sebapadi sa bohareng sa Durban City se motseng wa Durban mme a bapala  ho National First Division ka 2024-25 .   

## Lefu
Ka la 22 Mmesa 2025, Zondi o ile a idibala pele ho papadi ya bona ya liki khahlanong le sehlopha sa  Milford FC Lebaleng la Dipapaldi la Chatsworth mme a potlakisetswa sepetlele, moo a ileng a hlokahala teng.  

## Mehlodi
Meshack Maphangule

**Meshack Maphangule** (ya hlahileng ka la 9 Phato 1991) ke sebapadi sa bolo ya maoto sa Afrika Borwa.  

## Mosebetsi
Ka Mphalane 2022, o ile a ikopanya le Chippa United hape ka tumellano ho fihlela qetellong ya sehla.  O ile a lokollwa lehlabuleng la 2023. 

## Bophelo ba botho
Ke moholo]wane wa sebapadi-moho le yena sa bolo ya maoto Ndamulelo Maphangule . 

## Mehlodi
Khaya Dladla

**Khaya Dladla** (ya hlahileng ka la 3 Mmesa 1990) ke sebapadi sa  dikanaleng  sa Afrika Borwa, sebini, mohlala le sebuhudi  sa thelevishene.  O tsejwa ka ho fetisisa ka karolo ya "GC" ho soap ya thelevishene *Uzalo*.Mme hona jwale o bapala karolo ya Lazarus ho House Of Zwide.

## Mehlodi

## Bophelo ba motho

Dladla o hlahile ka la 3 Mmesa 1989 motseng wa  Umlazi, Afrika Borwa e le ngwana wa  bohlano lelapeng le nang le bana  ba tsheletseng. Ntate wa hae ke Reggie Dladla, mme,mme wahae  ke Thandi Dladla. O qetile thuto ya mathomo sekolong sa Isipingo Hills Primary School. Ka 2006, o ile a ingodisa Brettonwood High School.  O phethile Diploma in Advertising ho tswa ho Varsity College. Ka mora moo o ile a fumana lengolo la Bachelor of Arts ka ho bapatsa le puisano Univesithi ya Afrika Borwa  (UNISA). 

O nyetswe ke mohlankana wa hae wa kgale, Mercutio Buthelezi.
Ashley Du Preez

**Ashley Du Preez** (o hlahile ka la 16 Phupu 1997) ke sebapadi sa bolo ya maoto sa Afrika Borwa se bapalang e le mohlaba dintlha wa Sehlopha sa Afrika Borwa sa Premier Division Kaizer Chiefs a tsejwang ka lebelo la hae le matlafatsang.

## Mehlodi
Brandon Peterson

**Brandon Peterson** ( ya hlahileng ka la 22 Lwetse 1994) ke sebapadi sa bolo ya maoto sa Afrika Borwa se bapalang e le sethiba-thibane sehlopheng  sa Kaizer Chiefs ho Premier Soccer League.

## Bophelo ba pele
Brandon Peterson  o hlahile ka la Lwetse 1994 ,a hlahela motseng wa  Cape Town.

## Ditlotla
**Kaizer Chiefs**

Mohope oa Cufa oa 2024:2024

2024 Lehae la Legends Cup:2024

Nedbank Cup:2025 Nedbank Cup

## Mehlodi
Reyaad Pieterse

**Reyaad Pieterse** (o hlahile ka la 17 Hlakola 1992) ke sebapadi sa bolo ya maoto sa Afrika Borwa se bapalang e le sethibathibane bakeng sa sehlopha sa Premier Soccer League Mamelodi Sundowns. O ile a bapalla  sehlopha sa naha sa bolo ya maoto sa Afrika Borwa makgetlo a supileng.
Sibongiseni Mthethwa

**Sibongiseni "Ox" Mthethwa** (ya hlahileng ka la 20 Lwetse 1994) ke sebapadi sa bolo ya maoto sa Afrika Borwa se bapalang bohareng ba lebala sa Kaizer Chiefs ho Premier Soccer League.
Verkeerdevlei

**Verkeerdevlei** ke motsana o monyane porofenseng ya Free State, naheng ya Afrika Borwa .

Motsana ona o sebaka sa 39&nbsp;km ka borwa-botjhabela ho Winnie Mandela .Lebitso la motse ke la Seafrikanse bakeng sa mokgwa o fosahetseng, mohlomong lebitso leo le bolela phallo ya metsi e tlohang botjhabela ho ya bophirima sebakeng seo hangata tsela lebang bophirima-botjhabela. 

Verkeerdevlei e bohole ba dikhilomithara tse ka bang 8 ka botjhabela ho tsela ya naha ya N1 tseleng ya dibaka ya R703. Heke ya lekgetho e haufi le Verkeerdevlei tseleng ya naha ya N1 e reheletswe ka toropo. Botjhabela ba Verkeerdevlei tseleng ya R703 ke toropo ya Excelsior .

## Mehlodi
Ntwa ya Bloodrivierpoort

**Ntwa ya Bloedrivierpoort** e etsahetse ka la 17 Lwetse 1901 Bloedrivierpoort ka bophirimela ho motse waVryheid, KwaZulu-Natal nakong ya Ntwa ya Bobedi ya Boipuso . Sesole sa Maburu sa banna ba fetang sekete ka tlasa taolo ya Gen. Louis Botha se ile sa lwana le lebotho la Brithane la banna ba 1200 tlasa taolo ya Mokolonele Gough.

## Ntwa

Mogenerale Louis Botha o ile a tshela moedi ho tloha Eastern Transvaal ho ya KwaZulu-Natal ho isa ntwa profinseng qalong ya Loetse. Ka la 17 Loetse lebotho la hae le ile la bonwa ke Mabrithani mme ba itokisetsa ho hlasela. Leha ho le jwalo, Botha o ne a tseba ka merero ya bona mme a qala tlhaselo ya ntwa. O ile a tshwara Mabrithani ka ho feletseng mme kapele ba phahamisa folakga e tshweu ya kgotso le ho inehela. Botha o ile a hapa masole a Brithani a 250 mme ho bile le ba 40 ba Brithani ba shweleng le ba lemetseng. O ile a boela a hapa dibetsa tsohle tsa bona le dithunya hammoho le dithunya tse pedi tsa dikanono. Ka lehlakoreng la Maburu, ho ile ha bolawa motho a le mong feela mme ba bararo ba lemala.

## Bona hape

* Dikgiohlano tsa Ntwa ya Bobedi ya Boipuso

## Mohloli

* *Moqolotsi wa Ntwa* . JEH Grobler . Jonathan Ball Bahatisi. 2004. ISBN 978-1-86842-186-2
Ntwa ya Silkaatsnek

**Ntoa ya Silkaatsnek** e etsahetse ka la 11 Phupu 1900 nakong ya Ntwa ya Bobedi ya Boipuso Silkaatsnek, haufi le Letamo la Hartbeespoort la kajeno. Mona Mabotho a Maburu a eteletsweng pele ke General Koos de la Rey a ile a fumana tlholo e kgolo holima Mabotho a Brithani a eteletsweng pele ke Molaodi HR Roberts.

## Bona hape

* Lintoa tsa Ntwa ya Bobedi ya Boipuso

* *Moqolotsi wa Ntwa* . JEH Grobler . Jonathan Ball Bahatisi. 2004. ISBN 978-1-86842-186-2
Kraaipan

**Kraaipan** ke toropo e pakeng tsa Mahikeng le Vryburg naheng ya kgale ya Bechuanaland . Toropo ena e bohlokwa historing ya Afrika Borwa, e le sebaka sa dintwa tsa pele tsa Ntwa ya Bobedi ya Boipuso . Kamora phatlalatso ya ntwa, ka la 12 Mphalane  1899, Maburu, a etelletsweng pele ke General Koos de la Rey, a ile a hapa terene e hlometseng, *Mosquito*, Kraaipan.

## Bona hape

* Dintoa tsa Ntwa ya Bobedi ya Boipuso
* Lethathamo la metse e Afrika Borwa

## Mehlodi

* Encyclopedia of Southern Africa, Eric Rosenthal, 1967
Ntwa ya Willow Grange

**Ntwa ya Willow Grange** e etsahetse ka la 23 Pudungwana 1899 nakong ya Ntwa ya Bobedi ya Boipuso Willow Grange haufi le Estcourt . Mona Mabotho a Maburu tlasa taolo ya General Piet Joubert a ile a hapa Mabotho a Brithani. Ntwa e ile ya lwanwa boemong bo bobe ba leholimo; lehadima le ile la bolaya Leburu le le leng mme la diha a mang a mabedi la idibanya, mme la boela la bolaya dipere tse tsheletseng. Lesole le leng la Brithani le lona le ile la otlwa ke lehalima.

## Dikotsi
Sesole sa Brithani se ile sa lahlehelwa ke masole a 115 mme a 49 a ile a tswa dikotsi, ha Sesole sa Boer se ile sa lahlehelwa ke masole a mabedi a bolailweng le a mabedi a lemetseng.

## Bona hape

* Ditlhaselo tsa Ntwa ya Bobedi ya Boipuso

## Mohlodi

* *Moqolotsi wa Ntwa* . JEH Grobler . Jonathan Ball Bahatisi. 2004. ISBN 978-1-86842-186-2
Ntwa ya Sunnyside

**Ntwa wa Sunnyside** e etsahetse ka la 1 Pherekgong 1900 haufi le motsana wa Salt Lake, hoo e ka bang dikhilomithara tse 40 ka leboya ho Belmont, Cape Colony, Afrika Borwa. Mabotho a Maburu a ile a sitwa ho emisa mabotho a Brithani .

## Bona hape

* Ditlhaselo tsa Ntwa ya Bobedi ya Boipuso

* BPJ Erasmus : *Tseleng Afrika Borwa* . 1995. ISBN 1-86842-026-4
Ntwa ya Poplar Grove

**Ntwa ya Poplar Grove** (e tsejwang hape e le Ntwa ya Modderrivierpoort,  ) e etsahetse ka la 7 Hlakubele 1900 haufi le Noka ya Modder, Free State, Afrika Borwa ka leboya ho Petrusburg . Mona, Molaodi Christiaan de Wet o ile a leka ho emisa tswelo-pele ya mabotho a Brithani, kamora ho inehela ha Molaodi Piet Cronjé Paardeberg . Boiteko boo ha boa ka ba atleha mme De Wet le banna ba hae ba ile ba tlameha ho kgutlela maralleng a Abrahamskraal le Driefontein ka nakwana. Lord Roberts o ne a tla hapa Bloemfontein ka la 15 Hlakubele 1900.

## Bona hape

* Dintwa tsa Ntwa ya Bobedi ya Boipuso

## Mehlodi

* (en)  Rayne Kruger, *Goodbye Dolly Grey: Story of the Boer War*. New English Library Ltd. 1964. ISBN 0712662855
* (en)  Thomas Pakenham, *The Boer War*. Johannesburg & Kaapstad: Jonathan Ball Publishers, 1997 (2de uitgawe). ISBN 1-86842-037-X
* B.P.J. Erasmus, *Op Pad in Suid-Afrika*. Johannesburg, Jonathan Ball, 1995. ISBN 1-86842-026-4 en ISBN 9781868420261.

## Ditshupiso
Ntoa ea Vlakfontein

**Ntwa ya Vlakfontein** e etsahetse ka la 29 Motsheanong 1901 nakong ya Ntwa ya Bobedi ya Boipuso . Lebotho la Maburu le etelletsweng pele ke Molaodi Jan Kemp le ile la baka dikotsi tse kgolo lebothong la Brithani le etelletsoeng pele ke Molaodi Dixon. Vlakfontein ke polasi moo litsela tsa likoloi tsa Rustenburg / Ventersdorp le Koster / Hekpoort di kopanang teng. Molaodi Kemp o ne a e-na le lebotho la baahi ba 400-500.

## Bona hape

* Dintowa tsa Ntwa ya Bobedi ya Boipuso

## Mohlodi
Fabian McCarthy

**Fabian McCarthy** (a hlahileng ka la 13 Motsheanong 1977 Vryburg, Leboya-bophirima) ke sebapadi sa bolo ya maoto sa Afrika Borwa se tlohetseng mosebetsi.

McCarthy o ile a qothisana lehlokwa bakeng sa Naha ya  Afrika Borwa dipapading tsa Diolimpiki tsa Lehlabula tsa 2000.

## Mehlodi
Jerry Tsie

**Jerry Tsie** (1967) ke sebapadi sa thelebisheneng mme hape ke mohlahisi wa Afrika Borwa ho tswa Kutlwanong (Odalendaalsrus), Free State, Afrika Borwa. O tsebahala ka mosebetsi wa hae wa diterama tsa thelevishene tsa Sesotho, tse kenyeletsang *Mohlolohadi*, *Le tla o tjhabela* le *Masakeng.* 

## Bophelo ba bonyaneng
Jerry Tsie o hlahile ka 1967 Kutlwanong, Odalendaalsrus, profenseng ya Foreistata ya Afrika Borwa. 

Ka 1988 Tsie o ile a ratana le mosadi e mosweu, Annette Heunis.  Sena se ile sa baka moferefere sebakeng sa heno le matjhabeng, ha Afrika Borwa e etsa hore lerato le dikamano di be tlolo ya molao ho pholletsa le merabe. Leha Molao wa Thibelo ya Manyalo a Tswakilweng, Molao wa 55 wa 1949, le Molao wa Boitshwaro bo Bobe di ile tsa fela ka 1985, di ile tsa thibela lenyalo le likamano tsa thobalano pakeng tsa Makgwa le bao e seng Makhooa ho qobella karohano ya morabe le "bohlweki" ba morabe o Mosweu, e leng se ileng sa lebisa ho tshwarweng, ho kwallwa teronkong, le ho kgeswa setjhabeng ha banyalani, moo mapolesa a bileng a hlasela malapa ho tshwara ba tlolang molao. Annette Heunis o ile a siya lelapa la hae ho ya dula le Tsie, motseng wa Batho ba Batsho wa Kutlwanong Orange Free State.   Ketsahalo ena e ile ya fetolwa filimi e bitsowng *Mixed Feelings*, e lokollotsowng ka 1991. 

## Mosebetsi
Jerry Tsie o mafolofolo indastering ya difilimi le thelevishene ya Afrika Borwa e le sebapadi le mohlahisi. O hlahile mme a hlahisa ditshwantshiso tsa thelevishene tsa puo ya Sesotho, mme o bile le seabo mererong ea sethala le ea skrine ea lehae.

Ka 2025 Tsie o ile a qala buka ea hae mabapi le temo, Omnia Verita.
Gift Links

**Gift Links** (ya hlahileng ka la 2 Mphalane 1998) ke sebapadi sa bolo ya maoto sa Afrika Borwa se bapalang e le sebapadi sa leqele sa sehlopha sa Danish Superliga Aarhus GF le sehlopha sa naha sa Afrika Borwa.

## Mosebetsi
Links e ne e le karolo ea sehlopha sa Cape Town City se hapileng Mohope wa MTN 8 ka 2018.  Ka la 1 Loetse 2019, Links o ile a ikopanya le sehlopha sa Danish Superliga Aarhus Gymnastikforening ka konteraka ho fihlela ka Phuptjane 2024.  O ile a qala ho bapala sehlopheng ka la 15 Lwetse tlholong ya hae ea 3-0 kgaahlanong le AaB, a kena e le sebapali sa motsotso wa bo-82 se nkang sebaka sa Jakob Ankersen .  

Qalong e ne e le sebapadi sa pele, ho fihla ha mokoetlisi ya ka sehloohong Uwe Rösler sehleng sa 2022/23 ho bone Links a fetohela boemong ba wingback. Nakong ya sehla, Links o ile a ikamahanya le maemo hantle haholo, a fana ka hea Man of the Match papading ya ho qetela ya sehla, moo AGF e ileng ea khutla ho tloha 0-3 hae kgahlanong le Brøndby IF ho lekana 3-3 ho fumana sebaka sa boraro ho Superliga. 

Ka 2023, o ile a fuwa karete ya FIFA ya Shapeshifter ea lintlha tse 94, e leng phapang ya lintlha tse 30 ho feta karete ea hae ea pele ea boronse ea lintlha tse 64.

## Lipalopalo tsa mosebetsi

### Sehlopha

## Mehope
**Motse oa Motse Kapa**

* MTN 8 : 2018  

## Mehlodi
Wikimedia ZA

**Wikimedia ZA** ke moemedi wa Wikimedia Foundation Afrika Borwa . 

E amohetswe ka molao e le moemedi ka la 26 Hlakubele 2011, mme ya thehwa ka la 25 Hlakola selemong sa 2012.

Sepheo sa Wikimedia ZA ke ho kgothaletsa tshebediso ya Wikipedia le diporojeke tse ding tsohle tsa Wiki Afrika Borwa ka ho nolofalletsa tlhahiso le phatlalatso ya tlhahisoleseding, bakeng sa motho e mong le e mong, ka nako efe kapa efe, mahala.

## Ikopanye le rona
Ho ikopanya le rona, romela imeile ho [mailto:theresa.hume@wikimedia.org.za Motsamaisi] kapa ingodise bakeng sa lengolo la rona la litaba.

### Lengolo la ditaba
Ho kenela lekwalodikgang la rona, etela Wikimedia ZA Newsletter

### Dula o le Sehlohlolong

* Facebook
* Twitter
* Mokero oa YouTube [dooie skakel]

### Webosaete ya Rona
Wikimedia ZA

## Eba Setho
Wikimedia ZA e amohela mang kapa mang ya batlang ho ba karolo ya setjhaba se seholo sa Wiki.

Tefiso ya selemo le selemo ya ho ba setho ke **R30,00** .

Batho ba nang le thahasello le bona ba na le kgetho ea ho fumana setho sa bophelo bohle ka ditshenyehelo tsa **R300.00** .

Haeba o na le thahasello ea ho ba setho, romella lengolo-tswibila ho [mailto:theresa.hume@wikimedia.org.za Motsamaisi] .

## Boto ya Batsamaisi (2014–2015)

* **Mopresidente** – Douglas Scott

* Dumisani Ndubane
* Deon Steyn
* Bobby Shabangu
* Pria Chetty

## Mehlodi
Charles Maja

**Charles Maja** (1966 - 9 April 2020), ya tsejwang ka lerato ka karolo ya hae ya teledrama Big Boy, e ne e le motshwantshisi wa Afrika Borwa. Le hoja a sa ka a fumana kwetliso ya semmuso ya ho bapala dipapadi tsa boithabiso, Maja o ile a fetoha sebini se tummeng sa seya-le-moya mathwasong a dilemo tsa bo-1980 mme hamorao a tsebahala haholo ka karolo ya thelevishene ya soap opera Skeem Saam.

## Bophelo ba motho
Charles Maja o hlahile ka 1966 Limpopo, Afrika Borwa.

O ne a nyalane  le molekane wa hae wa nako e telele, Mamopudi. Banyalani bana ba ne ba ena le bana ba bararo: Mahlatse, Molagare le Mapula.

O hlokahetse ka la 9 Mmesa 2020 Limpopo a le dilemo tse 54 kamora ho ba le stroke ka tshohanyetso.Lelapa la hae le Mokgatlo wa Limpopo Artist Movement (LAM) ba ile ba tshwara tshebeletso ya sehopotso ka mora ho tloswa ha dithibelo tsa sewa sa COVID-19. Tshebeletso ya lepato e ile ya etsahala motseng wa habo wa Ga-Maja Limpopo. Leha ho le jwalo, lelapa la hae le ile la lefiswa R5 000 ka lebaka la ho tlola melao ya ho kwalwa ha matlo nakong ya lepato. 

## Mosebetsi
O ile a ithuta terama Sekolong sa Ketso sa Terama Limpopo. Pele a kena thelevisheneng, o ile a bapala dikarolo tse ngata dipapading tse fetang mashome a mabedi tsa seya-le-moya seteisheneng sa seya- le-moya sa Sepedi Thobela FM ka 1984. Nakong ena, o ile a hlahella ho radio di-soap opera *Mahlakung* ka karolo ya "Bra Tick". Leha ho le jwalo, hamorao o ile a nka kgefu ya seya-le-moya ho qeta thuto ya hae. Ka mora moo, o ile a sebetsa e le moqapi wa feshene ho fihlela ka 1996. Ka 1997, o ile a fallela ho bapala ka mokgwa o ikgethileng, kamora hore a hlahiswe e le "Motlolu" ho TV ya SABC 2 *Ke Bona Boloi*. 

Qalong, o ile a hlahlojwa bakeng sa soapy ka 2011 mme a kgethwa bakeng sa karolo e phetwang. Leha ho le jwalo hamorao ka 2016, o ile a kopanya le sehlopha sa sebapadi sa  soap opera *Skeem Saam* mme a bapala karolo ya "Big Boy Mabitsela", ntate ya hlekefetsang, ya nang le tahi ya Leshole Mabitsela.Karolo ena e ile ya tsebahala haholo moo a ileng a tswela pele ho bapala karolo eo ka dilemo tse ngata. 

## Mehlodi
Paul Rapetsoa

**Mahuma Paul Rapetswa 1950 29 Tshitwe** 2020 e ne e le sebapadi sa Afrika Borwa, sengodi sa dipapadi, mohalaledi wa sealemoya le mookamedi wa lebala la diketsahalo. Hangata o bitswa "ntate wa lebala la diketsahalo tsa ditoropo" Limpopo, o tsejwa ka ho fetisisa ka ho bapala Malome Josias ho SABC1 soap opera Skeem Saam, boetapele ba hae lefapheng la ditshwantshiso la Thobela FM, le ho theha setsi sa boithabiso sa setjhaba se kwetlisitseng meloko ya batshwantshisi ba ditoropo. 

## Mehlodi

## Bophelo ba pele le thuto

Rapetsoa o hlahile ka 1950 Profinse ya Limpopo Afrika Borwa. Dintlha tse qaqileng tsa thuto ya hae ya pele ha di ya bolokwa. O ile a hlohleletswa ke "ntate wa lebala la diketsahalo tsa toropo" Gibson Kente kamora ho shebella papadi elya hae ya Sikalo ka 1968.
Lonwabo Tsotsobe

**Lonwabo Lennox Tsotsobe** ya tswetsweng ka la 7 Hlakubele 1984 ke e mong wa dipapadi tsa Afrika Borwa ya neng a bapalla sehlopha sa naha sa Afrika Borwa le Dolphins haholo ka potoloho ya lapeng.

Ka Pudungwana 2008, o ile a fumana pitso ya hae ya pele ya naha, ka kgetho ya hae bakeng sa teko ya leeto la Australia. Hamorao o ile a kgethwa bakeng sa mokato wa ODI hape. 

Ka mmesa 2011, Tsotsobe o ile a saena ho bapala e le sebapadi sa mose ho mawatle bakeng sa Essex County Cricket Club ho English county cricket.Sebopeho sa hae se ile sa theoha mme ka mora ho nka di-wikete tse hlano dipapading tse tharo tsa sehlopha sa pele sehlopheng sa bobedi sa County Championship o ile a nyahlatswa  sehlopheng. Parading tse hlano tsa letsatsi le le leng Tsotsobe o ile a nka di-wikete tse robedi. O ile a bontsha ho ferekana ha hae ka boemo, a hlokomela hore nako eo a e qetileng le Essex e bile "dikhwedi tse pedi tse mpe ka ho fetisisa bophelong ba hae".

Ka Mmesa 2016, o ile a qoswa ke Mokgatlo wa kirikete wa Afrika Borwa(CSA) ka bobodu mabapi le dipapadi tsa 2015-16 Ram Slam T20 Challenge. Ka lebaka leo o ile a kwallwa ho tsohle tsa kirikete. Ka Phupu 2017, kamora ho phethelwa ha dipatlisiso tsa bobodu, o ile a thibelwa ka dilemo tse robedi.

## Mehlodi
Sepulana

**Sepulana** (hape **sePulane**) ke puo ya Batho ba Mapulana, sehlopha sa merabe se nang le dibaka tse tlase haholo se fumanehang sebakeng sa Bushbuckridge, se phethang diprofinse ho Mpumalanga e ka leboya-botjhabela le Limpopo ka borwa-botjhabela ho Afrika Borwa.  Puo ena e buuwa ke batho ba ka bang 800,000.
Laura Wolvaardt

**Laura Wolvaardt** (o hlahile ka la 26 Mmesa 1999) ke sebapadi sa Afrika Borwa sa cricket se bapalang hajwale bakeng sa Province ya Bophirima, Adelaide Strikers le Southern Brave mme ke motsamaisi wa Afrika Borwa. O bapala e le sebapadi sa kirikete se otlang  ka letsoho le letona. O kile a bapala sehlopha  sa Northern Superchargers, Brisbane Heat le Gujarat Giants.

## Bophelo ba motho
Wolvaardt o ile a fumana lengolo la thuto ya sekolo Parklands College ka 2017 ka dikgau tse supileng, a le maemong a hodimo sehlopheng sa hae. Ka nako e tshwanang o ile a sebeletsa e le hlooho ya lekgotla hammoho le hlooho e ngwe ya lekgotlo, Connor Fick. 

## Mehlodi
Ntwa ya Driefontein

**Ntwa ya Driefontein** (e tsejwang hape e le **Ntwa ya Abrahamskraal** ) ka la 10 Hlakubele selemong sa 1900 e ile ya latela ka ho toba Ntwa ya Poplar Grove Ntweng ya Bobedi ya Boipuso pakeng tsa Mmuso wa Brithani le Direphabliki tsa Maburu, moo hona jwale e leng Afrika Borwa . Karolong ya pele ya selemo sa 1900, Mabrithani a ile a tswela pele ho ya fihla ditoropong tse pedi tsa direphabliki, e leng Bloemfontein le Pretoria .

## Ntwa

Mabotho a Maburu tlasa Christiaan de Wet a ile a sireletsa mola wa likhilomithara tse 7 o neng o reretswe ho thibela ho fetela pele ho Bloemfontein. Eaba Lord Roberts o laela sehlopha se tlasa Lefotenente-General Thomas Kelly-Kenny ho hlasela dibaka ho tloha ka pele, ha sehlopha sa Lefotenente-General Charles Tucker se ntse se tswela pele ka lehlakoreng le letshehadi la dibaka.  Ka lebaka leo, Maburu a ile a qobellwa ho kgutlela morao, a lahlehelwa ke banna ba 124 ba bolailweng kapa ba tshwarwa, ha Mabrithani a ile a bolawa ba 82 mme a tswa dikotsi ba 342.   

## Mehlodi

## Lethathamo la mehlodi

* (en)  Rayne Kruger, Goodbye Dolly Gray : the story of the Boer War, Londres, Pimlico, coll. « Pimlico » (no 189), 1996, 539 p. ()
* (en)  Pakenham, The Boer War, Londres, Cardinal, 1991 (1re éd. 1979), 659 p. ()

## Dihokelo tsa kantle
Ntwa ya Pietershoogte

**Ntwa ya Pietershoogte** e etsahetse ho tloha ka la 14 ho isa ho la 27 Hlakola 1900 nakong ya Ntwa ya Bobedi ya Boipuso .

## Ntwa
Beke kamora ho kgutlela morao Vaalkrans, Mojenerale Redvers Buller o ile a kgutlela Colenso ho etsa boiteko ba hae ba bone ba ho tshela Noka ya Tugela ho ya fihla motseng was Ladysmith . O ile a qala ka ho hapa thaba ya Hlangwaneheuwel ka borwa ho Noka ya Tugela. Sena se ile sa qobella mabotho a Mojenerale Lucas Meyer ho kgutlela ho Pietershoogte. Kamora sena, ntwa e matla e ile ya lwana matsatsi a mangata mabopong a noka Tugela. Mabotho a Brithani, a nang le Inniskillings e le balebedi ba ka morao, a hlasela Pietershoogte mme ho sa tsotellehe tahlehelo e kgolo a ile a kgona ho etsa katleho. Yaba a kgona ho tswela pele ho ya Ladysmith mme a fedisa thibello.

## Bona hape

* Dintwa tsa Ntwa ya Bobedi ya Boipuso

## Mohlodi

* Tseleng Afrika Borwa . BPJ Erasmus . 1995. ISBN 1-86842-026-4
Thamsanqa Innocent Mkhize

**Thamsanqa Innocent Mkhize** ya  ka la 18 Phato 1988 ke sebapadi sa bolo ya maoto sa Afrika Borwa se bapalang le ho ba motsamaisi wa Cape Town City. Hape o bapala bakeng sa Sehlopha sa naha sa Afrika Borwa.

## Dipalo-palo tsa mosebetsi

### Matjhabeng
Nonkululeko Mlaba

**Nonkululeko Mlaba** ya hlahileng ka la 27 Phuptjane 2000) ke sebapadi sa Afrika Borwa sa kirikete se bapalang jwaloka sealgedi se diehang se bapalang  ka letsoho le letshehadi la Orthodox. O ile a qala ho bapala papali ya hae ea matjhaba bakeng sa sehlopha sa Afrika Borwa sa basali ka Lwetse 2019.

## Mosebetsi

Ka Lwetse 2019, o ile a kgethwa sehlopheng sa Afrika Borwa bakeng sa letoto la bona le kgahlanong le India. O ile a qala ho bapala Twenty20 ya Matjhaba ya Basadi (WT20I) bakeng sa Afrika Borwa, kgahlanong le India, ka la 24 Lwetse 2019. Ka Pherekgong 2020, o ile a khethwa sehlopheng sa Matjhaba sa Basadi sa Letsatsi le le leng (WODI) sa Afrika Borwa bakeng sa letoto la bona le kgahlanong le New Zealand.  Hamorao kgweding eo, o ile a khethwa sehlopheng sa Afrika Borwa bakeng sa Mohope ya Lefatshe ya T20 ya Basadi wa ICC wa 2020 Australia. 

Ka Phupu 2020, Mlaba o ile a kgethwa e le moqapi e motjha wa selemo moketeng wa selemo le selemo wa dikgau wa Cricket South Africa.  Ka la 23 Phupu 2020, Mlaba o ile a khethwa sehlopheng sa Basadi ba 24 ba Afrika Borwa ho qala Kwetliso Pretoria, pele ba etela Engelane.
Amanda Manku

**Amanda Manku** (o hlahile ka la 9 Phato 1991) ke sebapadi sa Afrika Borwa, sebuhudi sa thelevishene, sebapadi sa dipapadi le mmakgwebo ya tsejwang haholo ka karolo ya hae ya Elizabeth "Lizzy" Thobakgale letotong le tummeng la dipale tsa dipale tsa SABC1 Skeem Saam. Ka mosebetsi o fetang dilemo tse leshome indastering ya boithabiso, Manku o fetohile sefahleho se tsebahalang thelevisheneng ya Afrika Borwa le lentswe la ho tenyetseha le pululelo. 

## Bophelo ba Pele
O hlahetse Limpopo mme a holela Johannesburg, Manku o ile a fumana takatso ya hae ya ditaba a sa le monyenyane. O qalile leeto la hae la thelevishene a le dilemo di leshome le metso e tsheletseng e le motshwari wa lenaneo la dipuisano ho Soweto TV mme a tswela pele ho hlahisa mananeong a batjha a kang YoTV le Matrics Uploaded. O ile a ithuta difilimi ho AFDA, a ntlafatsa mosebetsi wa hae ka pela le ka morao ho khamera. 

## Tsa mosebetsi

Phetoho ya hae e fihlile ka 2013 ha a fumana karolo ya  Elizabeth "Lizzy" Thobakgale ho Skeem Saam, letoto la ditshwantshiso le hlahlobang bophelo, diphephetso le dintwa  tsa  malapa le batjha ba Afrika Borwa. Karolo eo e ile ya mo etsa hore a tsejwe ke batho ba bangata le hore a be le balateli ba tshepahalang. 
 
**Thelevishene, dipapadi le Diketso tsa Kgwebo**

Ntle le ho bapala, Manku o ikentse motho ya nang le mekgwa e mengata ya thelevishene. O sebeditse e le moqolotsi wa ditaba wa dipapadi le mofani wa ditaba, a kopanya lerato la hae la boithabiso le phatlalatso ya dipapadi.  

Ka 2021 o ile a qala ho ba le bo-mmakgwebo ka ho qala mohala wa hae wa monko o monate o bitswang Amascent. Letshwao lena - le entsweng ka banna le basadi - le ne le sa etseditswe feela hore e be morero wa motho ka mong empa hape le ne le etseditswe ho fana ka menyetla ya ho fumana tjhelete ho ba bang.

## Bophelo ba motho

Manku o nyetswe ke Roger Tau, mme banyalani bana ba atolositse lelapa la bona dilemong tsa morao tjena. Bohareng ba 2025, o ile a senola phatlalatsa hore o lebelletse ngwana olwa hae wa bobedi, motsotso wa tshepo le ntjhafatso kamora nako ya maswabi a tebileng. 

Ka Motsheanong 2021, Amanda o ile a lahlehelwa ke mme le nkgono wa hae tlhaselong e bolayang ya botlokotsebe, e ileng ya ama bophelo ba hae haholo. Taba ena e ile elya hohela tlhokomelo e pharaletseng, mme dilemong tse latelang, ho ile ha hlaha diqoso tse amanang le karolo ya ntate wa hae ho hlophisa polao, e lebisitseng ho tshwarweng ha hae le dinyewe tse ntseng di tswela pele. Amanda o buile ka ho hlaka ka tshusumetso ya maikutlo ya diketsahalo tsena le matla a hae a ho tsamaya maswabi.

Qetellong ya 2025, Manku o ile a hlahisa pina e bitswang Sleep Over ke sebini sa Afrika Borwa King Monada, a phethahatsa toro eo mme wa hae ya hlokahetseng a neng a ena le yona ka yena. Tshebedisano ena e ne e le tlotla e tswang botebong ba pelo ho basadi ba ileng ba theha bophelo ba hae.

## Mehlodi
Cedric Anthony Fourie

**Cedric Anthony Fourie** (a hlahileng  ka la 17 Hlakubele 1990) ke sebapadi sa Afrika Borwa, se tsebahalang haholo ka mosebetsi wa sona ditabeng tsa thelevishene le di-soap opera. O ile a tsebahala haholo ka mesebetsi ya hae e tswelang pele letotong le leholo la thelevishene la Afrika Borwa, ho kenyeletsoa Generations the legacy le Skeem Saam.

## Mehlodi
Thabiso Molokomme

**Thabiso Molokomme** ke sebapadi sa Afrika Borwa le motho wa thelevishene ya tsejwang ka ho fetisisa ka karolo ya hae ya Paxton Kgomo ho soap opera e tsebahalang ho SABC 1 Skeem Saam. Papiso ya hae e kgahlisang ya Paxton - e rarahaneng, e kotsi ebile e fetoha - e mo entse hore a hlahelle hara ditho tse nyenyane tsa sehlopha sa lenaneo.

## Mehlodi
Matthews Manamela

**Mathews Manamela** (ya hlaileng  ka la 1 Pudungwana 1978)  ke sebapadi sa Afrika Borwa se tsejwang haholo ka karolo ya sona papading e tsebahalang ya thelevishene ya SABC 1 Skeem Saam. O amohetswe ka lebaka la boteng ba hae bo matla thelevisheneng le tlatsetso ya hae ho e nngwe ya di-drama tsa sesepa tse atlehileng ka ho fetisisa Afrika Borwa.

## Mehlodi
Matthews Manamela (ea hlahileng ka la 1 Pulungoana 1978)
[1] 
Ke sebapali sa Afrika Boroa se tsebahalang haholo ka karolo ea hae terameng e tummeng ea thelevishene ea SABC 1 ea Skeem Saam. O fumane thoriso ka boteng ba hae bo matla skrineng le monehelo oa hae ho e 'ngoe ea litšoantšiso tsa thelevishene tse atlehileng ka ho fetisisa tsa Afrika Boroa.
[2]
Mosebetsi
Matthews Manamela o ile a hlahella ka ho hlaha ha hae ho Skeem Saam, letoto la thelevishene le hlahlobang litaba tsa sechaba tse kang thuto, tlōlo ea molao, matla a lelapa, le likhetho tsa boitšoaro ka har'a metse ea Afrika Boroa. Ts'ebetso ea hae lenaneong e rorisitsoe ka bonnete ba eona le ho ba le kamano e ntle, e thusang ho tebisa pale le ho hokahana le bamameli ho pholletsa le naha.
[3]
Le hoja Skeem Saam e ntse e le mosebetsi oa hae o hlahelletseng ka ho fetisisa, Manamela ke karolo ea sehlopha se ntseng se hola sa batšoantšisi ba Afrika Boroa ba hahileng mesebetsi ea bona ka terama ea thelevishene, ba fumana botumo ba naha le tlhompho ea indasteri.
[3]
Karolo ho Skeem Saam
Ho Skeem Saam, Matthews Manamela o bontša sebapali se kenyang letsoho haholo paleng e ntseng e tsoela pele, se kopanelang le lihlooho tsa ntoa ea botho, takatso e matla, le bophelo ba sechaba. Sebapali sa hae se sebelisana le batho ba bohlokoa lenaneong, se eketsa botebo le bonnete ba pale.
[4]
Tšusumetso le Temoho 
Ka mosebetsi oa hae ho Skeem Saam, Manamela o se a tloaelane le bamameli ba thelevishene ba Afrika Boroa. Bashebelli ba bangata ba lenaneo ba thusitse ho phahamisa boemo ba hae le ho mo theha e le sefahleho se tsebahalang boithabisong ba lehae. Setšoantšo sa hae se bontša boitlamo ba lenaneo ba ho pheta lipale tse thehiloeng, tse amanang le sechaba.
Bophelo ba botho
Matthews Manamela o boloka boholo ba bophelo ba hae ba botho e le lekunutu, a khetha ho tsepamisa tlhokomelo ea sechaba mosebetsing oa hae oa profeshenale le lipontšong tsa hae.[1]
Mosebetsi oa Lefa le Tsoelang Pele
Ha Skeem Saam e ntse e le lejoe la bohlokoa la setso thelevisheneng ea Afrika Boroa, monehelo oa Matthews Manamela joalo ka sebapali e ntse e le karolo ea bohlokoa ea katleho ea lenaneo. O ntse a tsoela pele ho holisa mosebetsi oa hae indastering ea boithabiso.
Marizanne Kapp

**Marizanne Kapp** Ho bitswa ha Afrikaans: [];  o hlahile ka di  4 Pherekgong 1990) ke sebapadi sa matjhaba sa Afrika Borwa se bapalang bakeng sa sehlopha sa naha sa Afrika Borwa  sa Basadi sa kirikete.  E ne e le sebapadi sa pele sa Basadi sa ho etsa hat-trick papading ya T20 bakeng sa Afrika Borwa.
Lerato Marabe

**Lerato Marabe** (o hlahile ka di 28 Phuptjane 1999) ke sebapadi sa Afrika Borwa le DJ. O tsejwa ka ho fetisisa ka karolo ya hae ya nako e telele ya Pretty Seakamela ho sebapadi sa di-soap opera sa SABC 1 *Skeem Saam*.

## Mehlodi
Mark Mayambela

**Mark Mayambela** (o hlahile ka la 9 Lwetse 1987) ke sebapadi sa bolo ya maoto sa Afrika Borwa se tlohetseng mosebetsi se seng se ntse se le mokoetlisi wa ntshetsopele ya bohareng ba Cape Town City F.C.
Mbongeni Buthelezi

**Mbongeni Buthelezi**, ya  hlahileng 1966 Johannesburg Afrika Borwa, ke sebini se ileng sa tsejwa ka ho "penta " ka polasetiki.
Tshepo Motaung

**Tshepo Motaung** (o hlahile ka la 9 Phato 1999) ke sebapadi sa Afrika Borwa sa kirikete. O ile a etsa qalo ya hae ya Lethathamo la A bakeng sa Botjhabela ho 2016-17 CSA Provincial One-Day Challenge ka la 9 Mphalane 2016  le qalo ya pele ya sehlopha sa Botjhabela ho 2016-17 Sunfoil 3-Day Cup ka la 6 Mphalane 2016.

## Mehlodi
Henco Vorstman

**Henco Vorstman** (ya hlahileng ka la 4 Hlakola 1996) ke sebapadi sa Afrika Borwa sa kirikete. O ile a etsa qalo ya hae ya sehlopha sa pele bakeng sa Province ya Botjhabela ho 2016-17 Sunfoil 3-Day Cup ka la 9 Hlakola 2017. O ile a qala ho bapala Lethathamo la A bakeng sa Province ya Botjhabela ho 2018-19 CSA Provincial One-Day Challenge ka la 13 Pherekhong 2019.
Kagiso Patrick Mautloa

**Kagiso Patrick "Pat" Mautloa** (October 24, 1952, Ventersdorp, Western Transvaal) ke moetsi wa ditshwantsho  wa multimedia ya dulang Johannesburg, Afrika Borwa .

## Bophelo ba pele le thuto

Ha a le dilemo di pedi lelapa la Mautlwa le ile la fallela Soweto mme hamorao la ya Sekolo se Phahameng sa Morris Isaacson. Ka 1969, ha a ntse a le Sekolong se Phahameng, o ile a qala ho ithuta bonono bo hlakileng Jubilee Art Center le selemong se latelang Mofolo Park Arts Centre moo a ileng a tswela pele dithuto tsa hae ka dilemo tse hlano tse latelang.  O ile a fuwa boikoetliso boo a ileng a bo amohela, kamora ho nka karolo ho Soweto Uprising, ho ithuta ho ELC Rorke's Drift Art and Craft Centre ka 1978 ka lilemo tse pedi mme a ithuta le Dan Rakgoathe. Kamora thuto ta hae o ile a sebetsa e le moqapi wa ditshwantsho le moprofesa setsing sa bonono sa Mofolo Park le Federal Union of Black Artists Arts Centre (FUBA).  

Ka 1981 Mautlwa o qadile e le banka mme a sebeletsa SABC, empa a tlohela ho ba sebini.
Thuso Motaung

**Thuso Motaung** ke sebuhudi sa seya-le-moya wa  Afrika Borwa, mosuwe, sebui se susumetsang le botumo ba ditaba ho Lesedi FM South African Broadcasting Corporation (SABC). 

## Bophelo ba pele le mosebetsi

O hlahile ka la 18 Tshitwe 1959 motseng wa petsana Reitz, Free State. Thuso Motaung o qalile leeto la hae la botsebi e le mosuwe ya tshwanelehang pele a fetela ho phatlalatso Mathwasong a bo-1980. Mosebetsi wa hae wa ho sebetsa Lesedi FM o qadile ka 1983, moo a ileng a nyoloha maemong a ho ba e mong wa baemedi  ba kgale ba seteishene. 

Motaung o tumme haholo ka mananeo a hae a seya-le-moya a kgahlisang, haholo-holo:

Makgulong a Matala.

Jwale ke Nako.

## Manyofo-nyofo  le bophelo baka phatlalatsa

Ka 2006 Motaung le mosadi wa hae ba ile ba qoswa ka ho qhekella le ho utswa tjhelete e kalo ka diranta tse R32 milione ka sehlahiswa sa bona sa matla a Power Mix.Thuso Motaung  le Mofumahadi  wahae ba qoqa ka tlhotlholetso ho pina e kgaotseng selemo sa 2025.

## Ditlotla

2018: Telkom Radio Awards

## Mehlodi
Jean du Plessis

**Jean du Plessis** (o hlahile ka la 24 Pulungwana 1998) ke sebapadi sa Afrika Borwa sa kirikete. O ile a kenngwa sehlopheng sa ditoropo tsa Borwa-bophirima bakeng sa Mohope wa Afrika wa T20 wa 2016. O ile a qala ho bapala Twenty20 (T20) bakeng sa di-South Western Districts kgahlanong le Northern Cape ka la 16 Lwetse 2016. O ile a etsa qalo ya hae ya Lethathamo la A bakeng sa ditereke tsa Borwa-bophirima ho 2016-17 CSA Provincial One-Day Challenge ka la 16 Mphalane 2016. O ile a etsa qalo ya hae ya sehlopha sa pele bakeng sa ditoropo tsa Borwa-bophirima ka la 1 Tshitwe 2016 ho 2016-17 Sunfoil 3-Day Cup. 

Ka Tshitwe 2017, o ile a kgethwa sehlopheng sa Afrika Borwa bakeng sa Mohope wa Lefatshe wa kirikete wa Under-19 wa 2018. Ka Phato 2018, o ile a fuwa konteraka ya maemo a hodimo ke Mokgatlo wa kirikete wa Afrika Borwa pele ho nako ya 2018-19.  Ka Mmesa 2021, o ile a kgethwa sehlopheng sa diprofinse tsa Borwa-bophirima, pele ho nako ya 2021-22 ya krikete Afrika Borwa.
Paschal Ekeji

**Paschal Hans Uzoma Ekeji** ya hlahetseng naheng ya Lesotho-eo eleng sebapadi sa bolo ya maoto naheng ya  Amerika,teng e le motshireletsiwa qetellong ona le madi a tswalo  a Nigeria . O bapalla sehlopa sa New York Jets ya National Football League (NFL) e le setho sa Pele karolo ya lenaneo la International Player Pathway. Ke sebapadi sa mehleng sa bolo ya  maoto sa rugby se bapalang lhlakoreng sehlopheng sa Sharks XV Afrika Borwa.

O tswa Nigeria empa o holetse Bloemfontein mme o ile a bapala Grey College mme a bapala rugby union bakeng sa Free State ka Craven Week. Ka mora moo o ile a ya Univesithi ya Stellenbosch.

## Mosebetsi

### Mokhatlo wa Rugby
O ile a ngodiswa ke Profinse ya Bophirimela ka 2020. O ile a bapala bakeng sa Western Province U20 ho U20 Cup nakong ya 2021-22. Ka nako eo, o ile a boela a ba le sehlopha se phahameng sa Western Province ho Toyota Challenge.  O ile a tswela pele ho etsa qalo ya hae ya sehlopha sa baholo ho Currie Cup Premier Division ya 2022 bakeng sa Province ya Bophirimela, a etsa qalo kgahlanong le Lions ka Pherekgong 2022. Leha ho le jwalo, tswelo-pele ya hae e ile ya emiswa ke kotsi ya mokokotlo wa lengole e ileng ya mo thibela ho bapala ka selemo. 

### NFL
Ka phupu  2022, o ile a nka karolo ho NFL Africa Camp ya Pele  Accra, O ile a hlaloswa e ha le le "6-foot-4, 210 pounds" hope ele ya hlwahwa mme a bonahala a ka nka karolo e le wide receiver. In December 2024, he was announced as joining the NFL's International Player Pathway scheme.

### Khutlela ho Rugby
Kaha o hlolehile ho fumana konteraka ya NFL, Ekeji o ile a khgutlela rugby, a saena le Sharks pele ho Currie Cup Premier Division ea 2025. Ekeji o ile a qala ho bapala le Sharks ka lekhgetlo la bone, kgahlanong le sehloppha sa Griquas.

### New York Jets (NFL)
Ka la 27 Pudugoana 2025, Ekeji o ile a saena le sehlopha sa boikowetliso sa New York Jets e le sepheletso sa ts'ireletso. 

## Tsa bophelo
Mora wa bo Pretorius Ekeji le eena ke sebapali sa rugby union.  Ke ne ke sa tsebe . Ekeji o na le baahi ba Lesotho, Nigeria le Afrika Borwa. 

## Mehlodi

## Bophelo  ba

O tswa Nigeria empa o holetse Bloemfontein mme o ile a bapala Grey College mme a bapala rugby union bakeng sa Free State ka Craven Week. Ka mora moo o ile a ya Univesithi ya Stellenbosch.
Jade de Klerk

**Jade de Klerk** (o hlahile ka la 24 Hlakola 1999) ke sebapald sa Afrika Borwa sa kirikete.  O ile a qala ho bapala Twenty20 bakeng sa Province ya Botjhabela ho 2017 Africa T20 Cup ka la 2 Lwetse 2017.

Ka  Tshitwe 2017, o ile a kgethwa sehlopheng sa Afrika Borwa bakeng sa Mohope wa Lefatshe wa kirikete  sa ba ka tlasa dilemo tse 19 ka 2018. O ile a etsa qalo ya hae ya sehlopha sa pele bakeng sa Province ya Botjhabela ho 2017-18 Sunfoil 3-Day Cup ka la 22 Hlakola 2018, a diha di-wikete tse hlano ka di-innings tsa pele.  O ile a etsa qalo ya hae ya Lethathamo la A bakeng sa Province ya Botjhabela ho 2017-18 CSA Provincial One-Day Challenge ka la 11 Hlakubele 2018.

Ka Phato 2018, o ile a fuwa konteraka ya maemo a hodimo ke Mokgatlo  wa  kirikete wa Afrika Borwa  pele ho sehla  sa 2018-19.  Ka Lwetse 2018, o ile a khethwa sehlopheng sa Botjhabela ba Porofense bakeng sa Mohope wa T20 wa Afrika wa 2018.