Leano la SWiP

Porojeke ya **SWiP** e sebedisa puo, datha le dithekenoloji tsa tsebo ho phahamisa tekatekano ya dipuo hara dipuo tsohle tsa semmuso tsa Afrika Borwa. Boemo ba puo ya Senyesemane (le ho isa bohōleng bo fokolang ba Seafrikanse) bo entse hore Senyesemane e be puo ya ho ithuta le ho ruta  e nyenyefatsang tse ding tsa Afrika,  kahoo dipuo tsa lehae tsa Aforika hangata di haellwa ke disebediswa.  Kgutsufatso ya **SWiP** e hlalosa balekane ba bararo ba ka sehloohong tshebedisanong ya naha pakeng tsa SADiLaR, encyclopedia ya mahala ya Wikipedia le Lekgotla la Dipuo Tsohle tsa Afrika Borwa (PanSALB) ba sebetsang mmoho le ditjhaba tsa puo le dipuo tsa lehae ka hara Academica, ho sebetsana le tekatekano ya dipuo ka ho sebedisa dithekenoloji tsa dijithale, haholoholo Wikipedia 

Tlasa mmuso wa kgatello, dipuo tse ding di ne di kgeswa, ho kenyeletswa IsiNdebele, Seswati, Xitsonga, Sesotho le Tshivenda.  Ho rarolla boemedi bo fokolang ba dipuo tsa matswallwa a Afrika Borwa, mekgatlo e meraro e sebedisana mmoho ho aha kgokahanyo e ntlafetseng ya dipuo tse nang le mehlodi e tlase. Mekgatlo ena ke:

* Setsi sa Afrika Borwa sa Mehlodi ya Puo ya Dijithale (SADiLaR),
* Wikimedia South Africa, (Wikipedia)
* Lekgotla la Dipuo Tsohle tsa Afrika Borwa (PanSALB). 

Wikipedia ke mohlodi o tlwaelehileng wa dintlha tsa puo bakeng sa tshebetso ya puo ya tlhaho (NLP).  Dipuo tse nang le disebedisuwa tse fokolang di na le mongolo o fokolang (boitsebiso ba puo, mongolo o hlalosang mantswe le mefuta e meng ea boitsebiso ba dipuo) bakeng sa LLM ho sebelisa NLP. Porojeke ya SWiP e tsebisitse mefuta e fapaneng ya menyetla e meng bakeng sa ho bokellwa le ho bokellwa ha dingolwa tse tshwanelehang bakeng sa dipuo tse nang le disebediswa tse tlase, mme e ntlafaditse sena ka bophara ba naha. Dikgopo tsena di ka sebediswa ho theha dikishinari tse thehilweng ho corpus kapa phetolelo e ikemetseng. 

Morero ona wa tshebedisano-mmoho o boetse o reretswe ho kgothaletsa, ho boloka, le ho boloka dipuo tsa matswallwa a naha ya Afrika Borwa le tsebo ya setso ka ho ntlafatsa boteng ba tsona dipolaneteng tsa dijithale tse kang Wikipedia.  Ka ho sebedisana le mekgatlo ya setso le dipuo, morero ona o ne o etseditswe ho kwala sekgeo sa dijithale le ho netefatsa hore dipuo tsa lehae le ditlaleho tsa setso di bolokilwe le ho arolelanwa ka marang-rang.

## Tebello le diphetho
Ho lebelletswe hore SWiP Project e tla :

* Ntlafatsa boteng ba dijithale ba dipuo tsa matswallwa a Afrika Borwa sethaleng se kang Wikipedia .
* Matlafatsa setjhaba tlhahisong ya ditaba tsa dijithale ka koetliso le ho aha bokgoni.
* Hlalosa le ho hasanya tsebo ya setso le lefa ka dipuo tsa matswallwa.
* Kgothaletsa tshebedisano-mmoho e tsitsitseng hara ditjhaba tsa thuto, setso le digital Afrika Borwa . 

## Nalane
 Mokgahlelo wa pele wa Morero wa SWiP o thakgotswe ka la 20 Lwetse 2023 UNISA le Morena wa hae Enock Makhosoke II Mabhena, Morena wa AmaNdebele, a le teng.  Ketsahalo ena e tsebahaditse diketsahalo tse ngata tse thathamisitsweng ka tlase mme e phethetswe ka katleho. Karolo ya bobedi ya projeke e qadile ka Pudungwana 2024 mme e tswela pele ho fihlela 2025 dibakeng tse kang Univesithi ya Nelson Mandela, Univesithi ya Mpumalanga hammoho le Univesithi ya Limpopo . 

## Mehato le Diketsahalo

### Kopano ya Wikipedia ya IsiNdebele
Katleho ya pele ya morero e bile ho kopanngwa ha IsiNdebele ho Wikipedia . Qalong e ne e emetswe ke dihlooho tse 11 feela ho Wikipedia Incubator, puo e ile ya bona khglo e potlakileng ho feta dihlooho tsa 140 nakong ya selemo (hona jwale e le 164),  e tshwaya phetoho ya yona ho sethaleng se seholo sa Wikipedia . 

### Kwetliso ya Setjhaba le Kopano
Porojeke e tsamaisitse dikopano tse batsi tsa thupelo, e kopanyeditse bankakarolo ba fetang 300 ka palo ho tswa diyunivesithing tse fapaneng tsa Afrika Borwa . Bakoetlisi ba ile ba tsebisa barutehi ho Wikipedia mme ba ithuta ditsebo tsa bongodi ba dingolwa (eketsa ditaba, mantswe a qotsitsweng, le dinepe) mme ba itlwaetsa ho fetolela ba sebedisa sesebediswa sa phetolelo sa Wikipedia.

Dikopano tsena Di lebisitse ho thehweng ha dingolwa tse ntjha tse makgolo, diphetoho tse dikete, le ditlatsetso tse kgolo tsa ditaba tse ngotsweng, ditshupiso le multimedia . Boikitlaetso bona bo kgothaledise tsebo ya ho bala le ho ngola ka dijithale le ho kenya letsoho setjhabeng ha bo ntse bo ntlafatsa Ditaba tsa puo ya matswalla a Wikipedia .

## Tshusumetso le Diphihlello
Ho tloha ha e qala, SWiP Project e na le:

* **Ditaba tsa Dijithale tse Atolositsoeng:** Dingodilweng tse makgolo tsa Wikipedia di entswe ka dipuo tsa matswalla
* **Ditlaleho tse Sireleditsweng tsa Setso:** Morero o netefalitse hore dipale tsa setso, dipuo le mananeo di fumaneha ho bamamedi ba lefatshe.
* **Setjhaba se Matlafaditsweng:** Ka dithupelo le tse kopanetsweng, bankakarolo ba fetang 300 e se e le baqapi ba ditaba tsa dijithale ba mafolofolo.

* **Ponahalo e Ntlafetseng:** Dikahare tse sa tswa qaptjwa di bokelletse maikutlo a dimilione leng se bolelang phihlello e pharalletseng ya dijithale.

## Leqephe la disebediswa tsa SWIP
 le fumaneha ho mang kapa mang ya nang le thahasello ya ho ithuta ho fetola Wikipedia  ka ho eketsa dikahare, diqotso le ditshwantsho.

## Mehlodi