Heilbron

**[https://www.google.com/search?q=Heilbron&tbm=isch&ved=2ahUKEwi4o6Tdt-2AAxU8micCHfP1A04Q2-cCegQIABAA&oq=Heilbron&gs_lcp=CgNpbWcQAzIFCAAQgAQyBQgAEIAEMgUIABCABDIFCAAQgAQyBQgAEIAEMgUIABCABDIFCAAQgAQyBQgAEIAEMgUIABCABDIFCAAQgAQ6BAgjECc6CAgAEIAEELEDOgcIABCKBRBDOgsIABCABBCxAxCDAToICAAQsQMQgwFQiQ1Y0BlgjR1oAHAAeACAAcUEiAGUHZIBBzMtNi4xLjKYAQCgAQGqAQtnd3Mtd2l6LWltZ8ABAQ&sclient=img&ei=7y3jZPjvE7y0nsEP8-uP8AQ&bih=615&biw=1380 Phiritona]** ke motse o monyenyane ya Masepala wa Ngwathe  porofenseng ya Freistata, Afrika Borwa.

Phiritona ke lebitso la motse la Sesotho, motse o ile wa thehwa pela sediba se ntse se fumaneha le kajeno ka baka la metsi. Motse ona o tsejwa ka diindaseteri tsa dikgomo, tsa lebese, mabele, soneblomo le poone. Melemo e tala ea stock e etsahala lijong tsa boikhathollo, lihlahisoa tsa lebese le lijo tsa stock. E boetse e sebetsa joalo ka toropo ea marobalo ea toropo ea Gauteng. 

Temo ea liphoofolo seterekeng e ile ea hola hoo ho lumeloang hore lipalo tsa lipapali li ile tsa fihla holimo ka ho fetesisa, e leng se bonahalang palo ea bahahlauli ba etileng. Ka lebaka la ho ba haufi le Gauteng (60 km) toropo e ile ea tsebahala haholo ho bahahlauli ba mafelo-beke le baahi ba litoropo ba hlokang mafelo-beke a phomolo a tletseng khotso, khutso le moea o hloekileng. Mesebetsi e tsebahalang ke ho palama lipere, ho palama libaesekele tse kantle ho tsela, ho ts'oasa lihlapi, ho khanna lipapali, ho sebelisa likoloi le libaesekele tse 'nè, maeto a nalane le libaka tsa lipapali tse theko e tlase.

## Nalane
Ka 1836, maVoortrekkere ba ile ba loana le batho ba sebaka sa Ndebele Morena Mzilikazi Ntoeng ea Vegkop haufi le toropo ea hona joale ea Heilbron. Sebaka sena sa nalane se na le seemahale le musiamo oa sejoale-joale, tseo ka bobeli e leng libaka tse tummeng tsa bahahlauli ba lebaleng la ntoa.

Heilbron e thehiloe ka molao ka 1873. Toropo e thehiloe setšeng sa seliba sa tlhaho se sa feleng, kahoo e bitsoa 'Heilbron' (Seafrikanse bakeng sa 'Spring of Bliss'). Seliba ke mohloli oa molatsoana o phallang har'a toropo. Lihlopha tse nyenyane tse sa tšoaneng tsa batho li ’nile tsa lula mabōpong a molatsoana ka makholo a lilemo.

Kamora hore toropo ya Bloemfontein e hapuoe ke mabotho a Brithani nakong ea Ntoa ea Anglo-Boer (ka la 13 Hlakubele 1900), Heilbron e ile ea phatlalatsoa e le motse-moholo oa Rephabliki e ikemetseng ea Boer ea Orange Free State. Libeke tse 'maloa ka mor'a ho oa ha Bloemfontein, Heilbron le eona e ne e hapiloe,' me Mopresidente Steyn a fallisetsa motse-moholo ho Frankfort, toropo e 'ngoe e ka leboea ho Free State. Ka la 18 Motsheanong 1900, Orange Free State e ile ya hlolwa, ya hapilwe ke Borithane mme ya rewa lebitso la "Orange River Colony". Bahlabani ba bangata ba Maburu ba ile ba hana ho inehela. Sebaka se potolohileng Heilbron se ne se tletse likhukhuni.

E le ho hlola Maburu ao a ileng a tswela pele ho loana, Molaodi o Phahameng wa Brithani o ile wa leka ho kgaola lebotho la dikhukhuni ho tloha mohloding wa yona wa ditlatse. Mapolasi a Maburu a ile a heletswa mme dikampa tsa mahloriso, tse kang ya Heilbron, di ile tsa ahwa ho dula basadi ba Maburu, bana le basebetsi bao e seng masole ba neng ba fana ka tshehetso ho bahlabani ba Maburu. Likampo li ne li sa reroa hantle 'me baahi ba likete ba Maburu ba shoele ke tlala, maloetse le ho pepeseha. Batho ba batšo le bona ha baa ka ba pholosoa. Kajeno kampo ea mahloriso ea Heilbron e sebelisoa e le sekolo sa poraefete. Seemahale sa sehopotso sa mahlatsipa a likampong se ka fumanoa mabitleng a toropo.

Lilemong tsa pele tsa histori ea eona, baahi ba ’maloa ba Bajuda ba Heilbron ba ile ba phetha karolo ea bohlokoa ho ntlafatseng toropo eo. Ka hona, literata tse ngata tsa Heilbron li rehelletsoe ka baahi ba hlahelletseng ba Bajuda. Synagoge ea khale e fetotsoe musiamo, ka lebitso la "Riemland Museum".

## Libaka tse khahlang

### Seteishene sa terene sa Heilbron

Heilbron Railway e qalile ho raloa ka 1899 'me e hokahana le sehokelo sa Wolwehoek. Hamorao mohala o ile oa atolosetsoa ho Petrus Steyn le Lindley. Mohaho oa khale oa lehlabathe ke sebaka sa lefa sa provense.

### Kereke ya NG
Phutheho ea Heilbron e qalile ho thehoa ka 1874, e ile ea aroloa ho tloha Kroonstad. Mohaho wa lejwe la lehlabathe la kereke ya Dutch Reformed o ile wa kgakolwa ka 1885, lejwe la sekgutlo le ile la bewa ke Mopresidente Brand ka 1880. Mabala a yona ke sefika sa mashodu a Heilbron a bolailweng ntweng ya Anglo-Boer.

### Polasi le ntlo ya Leeuwpoort  ya Weilbachs
Nakong ya Ntwa ya Anglo-Boer Heilbron e ne e le ka matsatsi a mmalwa motsemoholo wa Foreisetata. Nngwe ya matlo e ne e agilwe ke rakonteraka wa kago wa kwa Scotland wa Johan Frederik Weilbach le mosadi wa gagwe Catharina Johanna ka 1894. Ka nako ya Ntwa ya Anglo-Boer, ntlo e ne ya se ka ya fisiwa jaaka ba bangwe ba bantsi. Mokolonele Delzeal, molaoli ea ka sehloohong oa Heilbron, o ne a fane ka taelo ea hore mosali oa Johan le bana ba 12 ba ntse ba lula ntlong eo le hore ba se ke ba ntšoa kotsi. Winston Churchill o ile a etela polasi ea Leeuwpoort, e neng e sebelisoa e le setsi sa liofisiri tsa Brithani nakong ea ntoa. Mapolasi ke libaka tsa lefa la liprofinse.

### Sehopotso sa Mme le Ngwana
Sehopotso sa Mme le Ngwana se hopola basadi le bana ba Maburu ba 787 ba hlokahetseng pakeng tsa 1899 le 1902 kampong ya mahloriso ya Brithani Heilbron nakong ya Ntwa ya Anglo-Boer. Lebitla le leholo ke khopotso e hlakileng ea tlokotsi eo.

### Matlo a Mohlongwafatshe
Archaeological le lirekoto tse entsoeng ke Tim Maggs ka 1976 li fana ka bopaki ba ho lula ha Basotho pele. Mefuta e ikhethang ea ntlo e nang le likhoele e bitsoang "V" bakeng sa matsatsi a Vegkop lipakeng tsa 1600 le 1800 AD 'me e ne e bitsoa "Mohlongwa-fatshe.

Libaka tsa Ntoa tsa Vechtkop, Seemahale le Musiamo

Ntoa ea Vegkop e ile ea loanoa pakeng tsa Matebele a Mzilikazi le Voortrekkers ea Hendrik Potgieter ka ntle ho toropo ea Heilbron. Ka la 16 Mphalane 1836 bahlabani ba ka bang 6 000 ba Matebele ba ile ba hlasela laager (kampo kapa kampo, haholo-holo ka har'a selikalikoe sa tšireletso sa likoloi) sa Voortrekkers ho Vechtkop. Ntoa e ile ea qhoma 'me Matebele a 430 le Voortrekkers ba babeli ba ile ba bolaoa.

### Musiamo oa Riemland
Musiamo oa Riemland o lula synagogeng ea khale ea Sejuda, eo ka boeona e buang pale ea tšusumetso ea Sejuda nalaneng ea toropo. Musiamo o bua ka nalane ea litsomi tsa pele tsa Riemland, hammoho le bo-pula-maliboho ba pele le bajaki.

## Heilbron ka lingoliloeng
Heilbron e hlahile bukeng ea bophelo bo botle ba Dr Leonard Lotzof ea Spilled Milk.

## Batho ba tswang Heilbron
Thandani Ntshumayelo, sebapali sa bolo ea maoto sa Afrika Borwa.

Henning Klopper

Sesi Mabe

Peter Maltitz Anderson