Ledimo la Rakotsoana

**Rakotsoane** (wa bo-1820) e ne e le morena wa sehlopha sa batho ba balehileng mahaeng ba ileng ba sqetella ba ja batho nakong ya Difaqane (kapa Mfecane) Afrika Borwa . O tlalehilwe haholo-holo ditshomong kapa dipaleng  tsa Basotho le ditlalehong tsa nalane bakeng sa karolo ya hae ho tshwarweng le ho polaong ha Peete, ntate-moholo wa Morena Moshoeshoe I, nakong ya ho falla ha setjhaba sa Basotho. 

## Difaqane
Mathwasong a dilemo tsa  bo 19th in Southern Africa e ne e hlaloswa ke Difaqane (Sesotho: "the sithabetsang" kapa "tlhokeho ya ho iphedisa"), nako ya merusu e feteletseng sechabeng, dintwa tse atileng, le tlala. Ho putlama ho felletseng ha temo le tahlehelo ya mehlape ho ile ha lebisa mehatong e nyarosang ya ho phela. Ho latela ditlaleho tsa baromuwa, dihlopha tse mmalwa Dithabeng tsa Maloti le phuleng wa Noka ya Caledon di ile tsa fetoha nama e le phello e tobileng ya tlala ya "Mahlatule".

Sehlopha sa Morena Rakotsoane e ne e le sa Bakgatla ba Tabane mme se ne se sebetsa ho tloha tulong ya Sefikeng . Dikgakanyo tsa nalane di bontsha hore nakong eo tlala e neng e le matla, batho ba diketekete sebakeng seo ba ile ba susumelletswa ho etsa mekgwa e tshwanang ho qoba tlala. 

## Lefu la Peete
Ka 1824, Moshoeshoe I o ile a etella pele balatedi ba hae leetong le kotsi ho tloha Butha-Buthe kamora ho hlolwa ke Manthatisi wa Batlokwa ho ya qhobosheaneng ya thaba ya Thaba Bosiu . Sehlopha sena se ne se kenyelletsa ditho tse fokolang le  batsofe se  ileng tsa sala morao letswapong le matsaranka la Dipetu haufi le Malimong. Hara bona e ne e le Peete, ntate ya holideng wa Mokgatjhane le moeletsi ya ka sehloohong wa Moshoeshoe.

Sehlopha sa Rakotsoane se ile sa hlasela balebedi bana ba ka morao mme sa tshwara Peete hammoho le ba bang ba mmalwa. Nakong eo bahlabani ba Moshoeshoe ba fihlang ho tla leka ho pholosa, Peete o ne a bolailwe mme a shwele. Ketsahalo ena e bakile kgatello e kgolo ya kelello le ya moya ho setjhaba sa Basotho se ntseng se hola, kaha Peete e ne e le sehokelo se halalelang lelokong la baholo-holo. 

## Toka e tsosolosang le tlhwekiso
Ha Rakotsoane le balatedi ba hae ba qetella ba tshwerwe, baeletsi ba Moshoeshoe, ho kenyeletswa le moena wa hae e monyenyane, Poshodi, ba ile ba batla hore ba bolawe. Moshoeshoe I o ile a kenella ka mokgwa o tummeng mme a pheha khang wa hore hobane batho ba jang batho ba ne ba jele Peete, ditopo tsa bona di fetohile "lebitla la hae le phelang." Ho ba bolaya e ne e tla ba ho silafatsa masala a moholo-holo wa hae. 

Moshoeshoe o ile a laela moetlo oa ho hloekisa wa setso moo batho ba jang batho ba bang ba neng ba tlotsoa ka dikgomo tsa rumen (ditshila tse tswang ka mpeng) ho "hlwekisa" mabitla. Ho ena le kotlo, ba ile ba fuwa dijo-thollo, mobu le dikhomo mme ba kgutlisetswa setjhabeng.
 Moshoeshoe o itse, "Motho ha a tshwenye mabitla a baholo-holo ba hae," mme "Bojaki ke lefu la mpa." 

## Lefa
Tsosoloso ya Rakotsoane e ile ya fetoha lejwe la motheo la boitsebahatso ba Basotho . E pakile hore Moshoeshoe I a ka haha sechaba eseng feela ka matla a sesole, empa ka diplomate le tshwarelo tse sa tlwaelehang.  Ditloholo tsa sehlopha sa Rakotsoane di ile tsa qetella di kenelletse hara baahi ba bangata ba Basotho, e leng se ileng sa fedisa mehla ya ho ja batho sebakeng seo. 

## Ditshupiso