Ntwa ya Witpoort

**Ntwa ya Witpoort** e ile ya lwanwa nakong ya Ntwa ya Bobedi ya Maburu le Manyesemane . Majoro Frederick Henry Munn o laetse sesole sa Royal Irish Fusiliers Witpoort se ileng sa hlaselwa ka la 16 Phupu 1900, ditaelo tsa hae e le ho "tshwara boemo ba hae ka ditshenyehelo tsohle". Maburu a ile a kopa Major Munn hore a inehele, empa, a hana ka nyediso, o ile a ema ho tloha ka meso ho fihlela ka hora ya bobedi mantsiboya, ha mabotho a Canada a ne a hlasela mme Maburu a tlohela mosebetsi. Ntwa e ile ya tsebahala ka lebaka la lefu la Harold Lothrop Borden .

## Moelelo
Ntwa ya Bobedi ya Maburu e ile ya lwanwa ho tloha ka la 11 Mphalane 1899 ho fihlela la 31 Motsheanong 1902 dipakeng tsa Mmuso wa Borithane le bajaki ba maDutch ba buang Seafrikanse ba direphabliki tse pedi tse ikemetseng tsa Maburu, Rephaboliki ya Afrika Borwa (Transvaal Republic) le Orange Free State . E ile ya qetella ka tlhloo ya Brithani le ho haptjwa ha direphabliki ka bobeli ke Mmuso wa Brithani; ka bobedi di ne di tla qetella di kenyelelitswe Union of South Africa, puso ya Mmuso ya Borithane, ka 1910.

Ntweng ya Witpoort, molaodi wa Brithani Edward Hutton o ne a e-na le dik'hamphani tse nnè tsa Royal Irish Fusiliers, 1st Mounted Infantry, e neng e entsoe ka 1st le 2nd Canadaans (ba neng ba fihlile kampong ka la 15 Phupu), hammoho le Maaustralia a Queensland Mounted Infantry. Tlas' taelo ea Major Munn ho ne ho e-na le dik'hamphani tse tharo tsa Royal Irish Fusiliers (kapa tse nnè, ho latela 'G' Troop) le masole a 60 a New Zealand Mounted Rifles a ile a behoa maralleng a mararo a pota-potileng Witpoort Pass, diofisiri tsa Brithani li ile tsa qoswa ke South African Republic General Ben Viljoen le mohlabani ea tummeng oa Boerling Roland Schik . 

## Lenane la Ntwa
Mabotho a Mmusu wa Brithani :

* Royal Irish Fusiliers
* 1st Canada Mounted Infantry
* 2nd Canadian Mounted Infantry
* Queensland Mounted Infantry
* New Zealand Mounted Rifles

Mabotho a maburu:

* Lebotho la Maburu la Johannesburg

## Ntwa

Mogenerale wa Rephaboliki ya Afrika Borwa Ben Viljoen o ne a behile mabotho a hae bakeng sa tlhaselo bosiung ba la 15 Phupu mme a qala tlhaselo ya makgetlo a mararo ho Major Munn le maemo a Ireland ka meso. Viljoen o ile a laela hore sefefo se akaretsang sa libaka tsa Brithani'. Ntwa e ile ya qala ho lwana  ka 06.45 ka dithunya tse matla ho masole a Major Munn. Mohlabani ya tummeng wa Maburu Roland Schikkerling le bomphato ba hae ba ile ba leba ka leboya la thaba ya New Zealanders mme ba qoswa ka dithunya tse matla. New Zealanders e ile ea inehela e nngoe ea maralla a mararo ao ba a nkileng, Maburu a ne a tšwheere leralla le phahameng le neng le laola leralla le bohareng le tlase. Schikkerling o ile a hapa mokaptene le batho ba mashome a mabedi ba New Zealand mme ba bang ba tsoela pele ka holim'a leralleng 'me ba hapa dipere tse ngata. (Boer Willem Morkel du Toit o shoele qosong.)

Batho ba Canada ba ile ba etsa ditlhaselo tse khahlanong le bona. Mokolonele Edwin Alderson o ile a romela dihlopha tse peli tsa masole a Canada ho ea thusa 'MaIrish a kopje a neng a tlositsoe ke New Zealanders' mme, ka mollo wa dithunya, boemo bo ile ba boela ba fumanwa. Lieutenants Borden le John Edgar Burch  ba 'B' Squadron ba ile ba etella pele tlhaselo e khahlanong le eona.  Ba ile ba atleha, empa ka tahlehelo ya maphelo ba bona. Banna ba maburu ba ka tlase ho sebaka sa dimithara tse 200 ka bohole ba ile ba ba thunya ha ba ema ho etella dithunya pele. Lord Roberts o tlalehetse Ofisi ya Ntwa hore Borden le Burch "ba bolailoe ha ba ntse ba etella banna ba bona ka sebete tlhaselong ea sera ka lehlakoreng le leng la tlhaselo ea hae maemong a rona."

Ka 14.00, ofisiri ya Borithane Edward Hutton o ile a suthisa mabotho a hae kaofela ditulong tseo a neng a di fumane hape, ha letsatsi le dikela, ntwa ya Witpoort e ne e fedile. O ile a lahleheloa ke ba supileng, 'me ba 30 ba tsoa likotsi. diofisiri tse pedi le masole a 22 ba ne ba tshweoeroe. Ditahlehelo tsa Canada di ne di le boima mme di kenyelletsa Lt Borden, mora oa Letona la Tšireletso la Canada. O patilwe Lebitleng la Braamfontein, haufi le lebitla la Willem Morkel du Toit .

Lehlatsi le leng le tummeng la Canada e ne e le Trooper Lorne Mulloy ea neng a foufetse mahlong a mabeli eaba o fana ka Kgau ya Boitshwaoaro bo Hlomphehang .

## Lefa
Ho na le dibaka tse fokolang haholo tsa ntwa tsa Ntwa ya Anglo-Boer tse hlahisang mesaletsa e bolokiloeng hantle jwalo ka ha Witpoort e nang le di-breastworks tse nyane tse 51 tsa banna ba babeli le ba bane ( sangars ) tse hahiloeng ke New Zealanders. Mohala o molelele oa maphephe a majwe a etsa hore ho khonehe hore motho a eme moo 'me a bone ka mahlo a kelello qoso ea bohlanya e entsoeng ke mohlabani ya tummeng oa Boer Roland Schikkerling le basebetsi-'moho le eena ba Johannesburg. Ke moo Willem Morkel a ileng a wa. Motho a ka boela a inama ka morao ho lefika la mafika limithara tse mashome a mararo ho isa ho tse mashome a mane ka tlasa di-sangars ebe o tsamaea fatše hang ha a fieloa ke mollo oa New Zealanders. Ha a le moo Schikkerling o ile a isa batšoaruoa ba hae.

Ka boroa ho letsoapo, Colonel Alderson o ile a etella pele batho ba hae ba Canada tlhaselong ea bona ho leba sebakeng se hapiloeng. Kajeno, sebaka sena ke polasi e hlokometsoeng hantle mme ka leboya, sebaka se bataletseng seo Maburu a neng a le qosa hona jwale ke masimo a metsi .

Sebaka sena sa ntwa, se nang le di-sangar tse tsebahalang ka ho hlaka, se lokelwa ke ho phatlalatswa e le Sebaka sa Bohlokoa tlas'a tšehetso ea Komisi e ntja ya Lefa la Setjhaba .

## Bona hape

* Bombardment Ntoeng ea Bobeli ya Maburu
* Nalane ya sesole ya Afrika Boroa
* Histori ya sesole ya Nova Scotia

## Mehlodi