Ubuntu philosophy

**Ubuntu** lentsoe la Nguni Bantu le bolelang "botho." Hangata e fetoleloa e le "Ke hobane re" e kopanya botho bohle. 

Mohopolo ona o ne o tumme ho latela "filosofi" kapa "pono ea lefatše" (ho fapana le boleng bo hlahisitsoeng ke motho a le mong) ho qala ka bo-1950, haholo sengoloeng sa Jordan Kush Ngubane se phatlalalitsoeng makasineng oa *African Drum* . Ho tloha ka bo-1970, *ubuntu bo* ile ba qala ho hlalosoa e le mofuta o itseng oa "humanism ea Afrika." Motheong oa ts'ebetso ea Africanisation e phatlalalitsoeng ke ba nahanang ka lipolotiki ka nako ea 1960 ea decolonization, *botho bo* ile ba sebelisoa e le polelo bakeng sa mofuta o itseng oa humanism ea Afrika (kapa Afrika Boroa) e fumanoang molemong oa phetoho ho puso e ngata Zimbabwe le Boroa. Afrika . Phatlalatso pele inehetseng ho *Botho* e le khopolo e filosofi hlaha ka 1980, *Hunhuism kapa Ubuntuism: A Zimbabwe Matsoalloa Lipolotiki Philosophy* *(hunhu* ho le Shona lekanang le Nguni *Botho)* ke Stanlake JWT Samkange . Hunhuism kapa Ubuntu li hlahisoa e le mohopolo oa lipolotiki bakeng sa Zimbabwe e ncha, joalo ka ha Rhodesia e Boroa e ile ea fuoa boikemelo ho tsoa United Kingdom. 

Ho tloha Zimbabwe, mohopolo o ile oa nkuoa naheng ea Afrika Boroa ka bo-1990 e le tataiso bakeng sa phetoho ho tloha ho khethollo ea moralo ho ea ho bongata ba batho . Polelo ena e hlaha ho Epilogue of the Interim Constitution of South Africa (1993), "ho na le tlhoko ea kutloisiso empa eseng ea phetetso, tlhoko ea ho iphetetsa empa eseng bakeng sa ho iphetetsa, tlhoko ea *ubuntu* empa eseng ho hlekefetsoa."   'Motho ke motho ka batho ba bang' o ts'oara tiiso ea botho ba motho ka ho lemoha 'e mong' ka bonngoe ba hae bo fapaneng. Ke tlhoko ea sebopeho sa maiketsetso se tla etsa hore "e 'ngoe" e be seipone (empa e le seipone feela) bakeng sa subjecition ea ka. Khopolo ena e re bonts'a hore botho ha bo kenelle kahare ho nna ka bonna; botho ba ka bo entsoe ka mokhoa o kopanetsoeng ho e mong le nna. Botho ke tšobotsi eo re lokelang ho e etsa ho e mong. Re theha e mong le e mong mme re hloka ho ts'ehetsa popo ena e 'ngoe. Haeba re litho tsa tse ling, re nka karolo molemong oa libopuoa tsa rona: re hobane le joalo, 'me kaha le joalo, ke' na. 'Ke' na 'ha se taba e thata, empa e le melao-motheo e ikemiselitseng e itšetlehileng ka popo ena ea kamano le hole.   "Ubuntu" joalo ka filosofi ea lipolotiki e khothaletsa tekano ea sechaba, e phatlalatsa kabo ea leruo. Sechaba sena ke karolo ea batho ba agraria joalo ka leqheka le khahlano le khaello ea lijalo. Sechaba se hlahisa moputso oa sechaba seo batho ka bomong ba se utloisisang le se kopane, ba nang le tjantjello ea katleho ea bonngoe. Tšebelisong ea litoropo le ho kopanngoa ha batho maemong a phathahaneng le a borena ho nyenyefatsa qenehelo ena. Bo-rahistori ba Mahlale ba Maafrika ba kang Michael Onyebuchi Eze ba pheha khang leha ho le joalo hore mokhoa ona oa "boikarabello bo kopaneng" ha oa tlameha ho utloisisoa e le nnete eo ho eona botle ba sechaba bo leng pele ho botle ba motho. Ho latela pono ena, ubuntu ho phehisanoa ke filosofi ea bokomonisi e arohantsoeng haholo le khopolo ea Bophirima ea bokomonisi ba sechaba. Ebile, botho bo etsa ntho e ntle ea boikarabello ba batho bohle bo ntlafatsang botle ba sechaba ka ho ananeloa ho sa lekanyetsoang le kananelo ea ho ikhetholla le ho se tšoane.  Audrey Tang o hlahisitse hore Ubuntu "e bolela hore motho e mong le e mong o na le boiphihlelo le matla a fapaneng; batho ha ba qheleloe ka thoko, ka ts'ebelisano ba ka thusana ho phethela."  

Ubuntu: "Ke seo ke leng sona ka lebaka la seo bohle re leng sona." (Ho tsoa litlhaloso tse fanoeng ke moemeli oa khotso oa Liberia Leymah Gbowee . ) 

Moarekabishopo Desmond Tutu o fane ka tlhaloso bukeng ea 1999:  

Motho ya nang le Ubuntu o phutholohile mme o baballa ba bang, o kgothatsa ba bang, ha a tshoswe le ho kgathatswa ke tse ntle tse etswang ke ba bang kapa ke seo ba bang ba nang le bokgoni ba ho se etsa. Tsena di thehilwe ho boinehelo le bonnete bo tshwanetseng bo tliswang ke tsebo ya hore bohle re hlaha ho bong bo matla; mme ha ba bang ba hlokofatswa kapa bo utlwisa bohloko, ha ba bang ba hlekefetswa kapa ho hatellwa.

Tutu o ile a boela a hlalosa Ubuntu ka 2008:  . 

Nelson Mandela o hlalositse Ubuntu ka tsela e latelang: 

## Litšupiso