Masepala wa Matjhabeng

Masepala wa Matjhabeng

**Masepala** wa le hae wa Matjhabeng, ke masepala o hara porovense ya Foreistata. Masepala ona wa lehae ona le palo ya baahi ba ka bang 439,034, [1]. Matjhabeng ke mase wa lehahe ka hara setereke sa Lejweleputswa, naheng ya Aforika Borwa. Ho latela tlaelo ya palo ya setjhaba ya 2022 (Census, 2022) [1] baahi ba masepala ona wa le hae wa Matjhabeng boholo ba baahi ba bua le sebedisa dipuo tse latelang e le maleme a lapeng, diporesente tse ka bang Sesotho 64%, IsiXhosa 12.1%, Senyesemane (English) 7,8% le Aforikanse (Afrikaans) 3,6%. Matjhabeng ke masepala o a kgang ka hare ditoropo le dirotswana tse kang, Welkom, Allanridge, Ventersburg,Henneman, ha mmoho le Odendaalsrus[2]. Lebisto lena la Matjhabeng ke lebitso ileng la fuwa masepala ona wa le hae ka selemo sa 2000, kgweding ya Tshitwe, ka di 05 (05 Tshitwe 2000)[3]. Dilemong tsa ho feta masepala ona o ne o tumme le ho tsebahala ka eba le merafo, etswe le dirafshwa tse kang kgauta di ne di utullwa teng. Masepala ona o ile wa rehellwa lebitso la "Matjhabebeng" ka lebaka la basebetsi ba merafong e potapotileng masepala ona ebile bao ba ne ba tswa dinaheng tse ding tse kang tsa ka ntle ho Aforika Borwa, jwalo ka Lesotho, Mozambique le Zimbablwe. Ho fetisa moo,toropo ya Welkom e ka hara masepala on wa Matjhabeng ke engwee ya ditoropo tse kgolo tse hlahisang le ho rafa dimenerale tse kang yureinamo le kgauta [4]. Hape ke toropo e bohareng, e potapotilwe ke torotswana tse ding tsa masepala wa Matjahabeng ebile e tsebahala ka hore ke motse wa dikadikwe ( City of circles)[5]ka lebaka la matshwao a tsela a dikadikwe a tletseng hara motse ona. Hona hara masepala ona wa Matjhabeng, ho ye ho tshware mekete le meketjana ka ho fapafapana, Phakisa mokete wa selemo se setjha (Phakisa New Year Celebration) ke o mong wa meketjhana e ne etsebahala haholo[6]. Batho ba tummeng ba tswang ka masepaleng ona ke dibini tse ka reng bo 2 pont 1[7]le Puleng Phoofolo[8] ha mmoho le sebapadi sa thelebeshene Connie Chuime[9].

Le ha masepala ona o ena letlhahiso ya menerale tse kang kgauta le yureinamo, dibini le dibapadi tsa thelebeshene tse tummeng. Masepala ona wa lehae wa Matjhabeng aparetswe ke mathata, a kang tshebediso e mpe ya ditjhelete tsa mmuso, dikoloto tse sa feleng phepelong ya motlakase, ditshebeletso tse hlephileng tsa baahi, bobodu, leqeeme la mesebetsi bakeng sa batjha, meaho e sa tsitsang, tsamaiso ya dikgwerekgwere le metsi a hlwekileng[10][11][12] le ha feela masepala on ao potapotile ke dimerafo. Ramotse Thanduxulo Khalipa ka selemo sa 2022 sebokeng sa ntshetso pele ya moruo, se neng se tshwere ka kopanelo letshebedisano mmoho le Thabo Mbeki Foundation, Khalipa o ile a etsa netefaletso ya hore ena le ba mphatho wa hae ba sebetsa ka thata ho tswellisa pele merero le maano a ntshetsopelele hlabollo ya ikonomi ka hara masepala [4][13]. Ho feta-feta moo Ramotse Khalipa le ha ne a tobane le ditlaleho tsa bobodu le tsamaiso e mpe ka hara masepala wa Matjhabeng, o boetse o kgutliseditswe setulong  sa hae ka mora ho behellwa ka thoko nakwana[14]. O leepa hore o kgutlela mosebetsing le tshebetsong ka mafolofolo le maano a tla phahamisa le ho hlabolla moruo le ho rarolla mathata a mang ka hara masepala ona wa Matjhabeng.