Shadrack Sibiya

**Shadrack Sibiya** ke lepolesa le belaelwang ka bonokwane la Afrika Borea le sebeleditseng e le Motlatsi wa Komishenara wa Naha Lefapheng la Sepolesa la Afrika Borwa (SAPS). Jwalo ka e mong wa Batlatsi ba Bakomishenara ba bahlano ba Naha, o ikarabella bakeng sa mafokisi. O ile a nyolohela maemong a hodimo mme a laola Hawks - mme ka 2025, Sibiya a ameha e le motho ya ka sehloohong qabang e kgolo e kenyeletsang diqoso tsa ho kena-kenana le diphuputso tse tebileng tsa sepolesa, bopaki ba palamente, diphuputso tsa lehae la hae le ho emiswa ha bahlanka ba baholo. Nyewe ya hae e bile taba ya nyewe ya lekgotla le dipatlisiso tse ngata tsa mmuso. 

Kamora qeto eo, Sibiya o ile a ikopanya le Motse wa Johannesburg jwalo ka hlooho ya Group Forensic and Investigation Services (GFIS), moo a ileng a etella pele diphuputso tsa kgahlanong le bobodu mmusong wa lehae.  Ka 2023 o ile a kgutlela sepoleseng sa naha mme a phahamisetswa maemong a Lefotenente-Kakaretso ha a kgethwa hore e be Motlatsi wa Komishenara wa Naha wa ho Fumanoa ha Botlokotsebe.  Boemong boo, o ile a okamela dikarolo tsa moralo wa naha wa ho fumanoa ha botlokotsebe mme a sebelisana le diyuniti tse ikgethang, dihlopha tsa mesebetsi le bohlale. 

## Diphephetso tsa ho emiswa le tsa molao
Ka Phupu 2025, Sibiya o ile a behwa phomolong e kgethehileng (eo hamorao e ileng ya hlaloswa e le ho emiswa) ke Komishenara ya Sepolesa sa Naha, Fannie Masemola, ka mora hore ho hlahe diqoso tsa hore o ne a kena-kenana le tsamaiso ya sete ya didoketsi tse amang maikutlo dipolotiking tse tshwerweng ke :Political Killings Task Team, yuniti ya sepolesa e thehilweng ho fuputsa dipolao tsa lipolotiki, le hore Sibiya o ne a batlile ho fetisetsa didoketsi tsa nyewe ya sehlopha ofising ya hae. Sibiya o ile a phephetsa dikarolo tsa ho emiswa ha hae lekgotleng empa ka Lwetse selemong sa 2025 kopo ya Lekgotla le Phahameng la Pretoria ya ho kgutlela mosebetsing e ile ya qhelelwa ka thoko, mme lekhotla le ile la hana ho fetola qeto e mo behang phomolong ha dipatlisiso di ntse di tswela pele.  

Sibiya o ile ya fetoha taba ya phehisano ya setjhaba ka mor'a hore hlooho ya mapolesa ya KwaZulu-Natal, Lieutenant-General Nhlanhla Mkhwanazi le ba bang ba etse diqoso tse matla tsa setjhaba mabapi le ho qhaloa ha Sibiya le Letona la Sepolesa Senzo Mchunu ntle le tsebo ya Komishenara wa Naha mme Mkhwanazi o ile a qosa batho ba baholo ba kang Sibiya, Mchunu le ba bang phatlalatsa ka ho sitisa kapa ho nyenyefatsa dipatlisiso; diqoso tsa hae di ile tsa ama sehlopha sa bahlanka ba baholo 'me tsa etsa hore dikarabo tsa batsamaisi ba phahameng, ba palamente le batjhotjhisi di be teng. 

Sibiya o hanne diqoso tsa hore ke lepolesa le "sehloho" mme a hana litlhahiso tsa hore o sebetsa 'moho le linokoane kapa o ile a fetola di-docket ka mokhoa o seng molaong ha a hlaha ho ya paka ka pela Komiti ya Palamente ya Nakoana ka Mphalane 2025 mabapi le karolo ea hae le diqeto tsa hae ho qhaloeng ha sehlopha. O hanne setsoalle kapa likamano tse sa lokelang le babelaellwa ba botlokotsebe ba boletsoeng ha a ntse a dumela hore o tseba batho ba bang tikolohong ea sepolesa. Komiti ya Palamente e bolokile taba ena e hlahlobiloe mme e kopa dipatlisiso tse ding le bopaki ho tsoa ho batho ba amehileng.  

Ka Mphalane 2025, diyuniti tsa tshebetso ya molao - ho kenyeletswa le Yuniti ya Naha ya Kenello, Sehlopha se Ikgethang sa Mosebetsi le dikarolo tsa Bohlale ba Botlokotsebe - di ile tsa etsa tlhaselo ntlong ya Sibiya e Centurion mme tsa nka disebediswa tsa elektroniki hore di hlahlojwe ka boqhetseke e le karolo ya dipatlisiso tse tswelang pele mabapi le Sibiya. Ho sa le jwalo, o hlalositse tlhaselo eo e le tlhaselo e susumetswang ke dipolotiki ho yena mme a re e entse karolo ya boiteko ba ho mo tshosa pele ho bopaki ba hae ba palamente.  

Sibiya o ne a amana leo tse mmalwa tse hlokolosi - ho kenyeletswa le tsa dipolao tse susumetswang ke dipolotiki le polao e tsebahalang ya batho ba tummeng ba kang Senzo Meyiwa ka lebaka la karolo ya hae e kgolo ya sepolesa sa diphuputso le diyuniti tsa mafokisi tse tlasa tlhokomelo ya hae. 

Boemo ba Sibiya bo kentse letsoho moferefereng wa dipolotiki lefapheng la tshireletso la Afrika Boroa. Diqoso tse khahlanong le yena le bahlanka ba bang ba baholo di ile tsa etsa hore ho etswe likopo tsa dipatlisiso tse ikemetseng; e ne e le lebaka le leng la qeto ya Mopresidente Cyril Ramaphosa ya ho beha Senzo Mchunu phomolong e kgethehileng le ho theha Khomishene ya Madlanga ho batlisisa diqoso tsa tshebedisano-mmoho pakeng tsa bahlanka ba mmuso le botlokotsebe bo hlophisitsweng, le ho emisa batho ba baholo ba dipolotiki ho emetse diphetho tsa dipatlisiso. Mekgatlo ea bohanyetsi le mekgatlo ea setjhaba e batlile pepeneneng le ho nka kgato e potlakileng ho tsosolosa tshepo ya setjhaba ditsi tsa sepolesa. 

Sibiya o bile le seabo nyeweng ya lehae le SAPS mabapi le ho ba molaong ha ho emiswa ha hae le mehato ya tsamaiso e nkiloeng kgahlanong le yena. Diphuputso tse mmalwa - tsa ka hare tsa kgalemo, tsa botlokotsebe le tsa palamente - di tswetse pele ho tsamaiswa ka nako e le nngwe, mme ho lebelletswe ditshebetso tse ding tsa lekgotla ha bopaki bo ntse bo hlahlojwa mme diqeto tsa nyewe di ntse di nahanelwa. 

O boletse hore tsitsipano pakeng tsa hae le Mkhwanazi e mabapi le boemo ba Komishenara wa Naha bo lokelang ho tlatsoa.  Ka Hlakola 2025, *Paki F* e ile ya bolella komisi ea Madlanga hore Sibiya o mo sebelisitse e le motsamaisi wa poso ho lata chelete ho Katiso Molefe le Vusimuzi Matlala . Matlala o qositswe hore o file Motlatsi wa Komishenara wa Sepolesa ya emisitsoeng di-impala tse 20.  

## Mehlodi