open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Patrick Seleka

**Patrick Seleka** ya dilemo di mashome a mararo a metso e meraro.O hlahile ka la di 19 Hlakola 1992 a hlahela motseng wa Seshego profesensing ya Gauteng naheng ya aforika borwa.Empa lelapa la habo le la fallela motseng wa johannesburg moo a ileng a holela teng.Ntate wa hae ona sebetsa ele leponesa mme motswadi wa mme yena e le morekisi.

## Bophelo ba bonyaneng
**Patrick Seleka** ,O na le kamano e khethehileng le mme wa hae.Ka potlako o ile a tlatsa dieta tsa ntatae ka mora lefu la hae ka selemo sa 1999.O mo hlalosa e le motho a se nang kelello ya neng a ke ke a kgotsofala.O boetse a re pelo ya ntatae wa hae e tletse lerato, lefetang maruo ao a neng a ke ke a kgona ho reka bana ba hae.

**Thuto ya hae**

**Patrick Seleka** ,O kene sekolo Johannesburg ,mme ntlha ya bohlokwa hlokwa sekolong sa hae sa bonyenyaneng e ne ele kamoo a neng a le bonono le talente kateng.Matitjhere a hae a ne a ikemiseditse ho hodisa talente ya hae mme hangata a ne a mo khothaletsa ho kopanela ditlhodisanong.Ha a le sekolong sephahameng o ile a ba le thahasello ho ditshwantshiso.

## Tsa mosebetsi
**Patrick Seleka** ,O ne a kgahlilwe ke mosebetsi wa ntate wa hae mme o ne a dula a lakatsa hoba leponesa.Leha ho le jwalo ,takatso tsahae tsa hoba leponesa di ele tsa fella fela ha a ntse a hola,O ile a etsa kgotso le bonnete ya ho kgaolwa bakeng sa tsa bonono mme a kgetha ho e phehella ka mofolofolo.

Ditshobotsi tsa hae Patrick Seleka ho thelebeshene ele motshwantshisi,O tumme haholo ka karolo a e bapalang ya Katleho Peterson ho Skeem Saam.O ile a nka karolo kapa ho hohlahella ka 2011.O ile a kgahla ba bohedi ba thelebeshene ka lebala lahae le kganyang moo ba neng ba mmitsa kapa hotsebahala ka lebitso la Kat ka sebele.

## Mehlodi
Dieketseng Mnisi

**Dieketseng Mnisi** ya tsebahalang ka Mntuli o hlahile ka la 9 Phato 1961 motseng wa Soweto.Ke sebapadi sa di thelevesheneng.O tsebahala haholo ka karolo a e bapalang ho e nngwe ya ditshwantshiso e leng Skeem Saam ka lebitso la Nontombi"Mantuli" Seakamela ho kanale ya SABC 1.O kile a bapala karolo ya Masetjhaba Moletsane ,ele mofumahadi wa moruti ho tshwantshiso e bitswang Stockvel ho SABC 2,mme ola hlahella dihleng tsa tshwantshiso eo tse hlano kaofela.Hape o ile a hlahella ho tse ding tsa di tshwantshiso tse ngata thelebesheneng.

**Bokamorao**

Sebapadi sena sa ditshwantshiso se hlahetse motsaneng o mong ka hara teropo ya Johannesburg,Gauteng  naheng ya Aforika borwa.O bile le tsebo ya mmuso wa kgathello ka ha o hotse ka nako tsa mmuso wa kgathello.

Lerato la hae hoba sebapadi sa thelebesheni le ile la etsa anke karolo ho diholo tsa boithabiso,mme ona dula dibakeng tse fapafapaneng  empa a dula motseng wa Johannesburg

## Tsa bophelo
Mnisi e ne ele mofumahadi wa Jabu Nkosi ya neng a tsebahala haholo ka lebitso la Chirwali. Ba ile ba nyalana dilemo tse mashome  a mebedi a metso e mmedi pele ba nka qeto ya ho hlalana ka selemo sa 2005,le ha hole jwalo ke batswadi ho bana ba babedi.

## Tsa mosebetsi
Mnisi ke sebapadi sa ditshwantsho naheng ya Aforika Borwa se tsebahalang ka ho bapala karolo ya mofumahadi wa moruti ele Masetjhaba Mooletsane ho Stockvel.O qadile ho hlahella thelebesheneng ka 2007 ho Stockvel,mme  a kgona ho fumana sebaka ho terama e bapalang ho SABC 1 e leng Skeem Saam moo a bapalang karolo  ya Mntuli.

Sebapadi sena se bapetse ho tseding tsa di tshwantshiso tse ngata-nyana ho kenyeletswa le Yizo-Yizo,Zone 14 le ho Intersexions.O ile  a etella pele thapelo pina ho Sarafina.O ile a bapala leho eKasi:Our stories"Deep Secret".O bapetse ele moloi  ka lebitso la Nokufa ya neng a sebedisa ngwana hae  jwalo ka sehlabelo hoba le matla a lefifi,mme o hlaheletse moo sehleng sa bohlano karolong ya leshome le metso emmedi.

E nngwe ya dikarolo a tsebahalang ka yong qhawe lena ke karolo yahae a e bapalang ho Skeem Saam ele Mantuli.

## Ditlotla le Dikgau
SAFTA  Awards

## Mehlodi
Setso le nalane ya aforika

**Setso** sa Aforika Borwa, se kgahla haholo ka lebaka la hore se fapane,ho latela hore na o etela naha efe.Khonthinente e na le baahi ba mefuta e fapaneng,bao bongata ba bona ba susumeleditsweng ke mabaka a ka ntle.Naha ka nngwe ena le merabe ya yona ,dipuo le ditso tsa bona tse fapa-fapaneng.Le dinaha tse nyane tsa Aforika jwalo ka naha ya Uganda di na le merabe e fetang mashome a mararo e thehilweng.Hona jwale retla sheba tse ding tsa dihlahiswa tse thehilweng hantle tsa setso sa Aforika tse kenyeletsang merabe,dijo,bonono le dipuo.

## Merabe e tsebahalang ya Aforika
MaZulu ke morabe o moholo ka ho fitisisa Aforika Borwa.Ho hakanngwa hore batho ba pakeng tsa dimilione tse leshome le tse leshome le metso e mmedi ba dula porofensing ya Kwazulu-Natal.Nakong ya 19th le ya 20th boholo ba Aforika Borwa bo ne bo le ka tlasa mmuso wa kgathello "Apartheid" mme batho ba Mazulu ba ne ba nkwa e le baahi ba boemo ba boraro ba atisang ho tshwarwa ke kgethollo.Kajeno ba na le ditokelomtse lekanang hammoho le baahi ba bang kaofela.

Batho ba Maasai ba dula Rift Valley naheng ya kenya le Tanzania.Ba na le mehlape e mengata ya dikgomo,dinku,le dipudi tseo kgafetsa ba di tsamaisang hoya makgulong a matjha le mehloding ya metsi.Ke merabe o ikgohomosang le o ikemetseng o thehileng leruo le matla a bona hodima dikgomo.Ha setho sa Maasai se ena le dikgomo tse ngata ,ke moo se bonwang ke morabe wa habo sona hore o ruile haholo ebile o matla.

Hona le merabe e ikgethang e fetang mashome a mahlano e dulang Seterekeng sa Noka ya Omo ka borwa-bophirima ho Ethophia,e le sebaka se setle sa ho etela haeba o kgahlwa ke setso sa Aforika.Ditlaleho le ditumelo tse ngata tsa setso di dutse di sa fetohe ka lebaka la ho se fihlelle sebaka.

**Dijo tsa Aforika**

Batho ba bangata ba dulang metseng e Botjhabela,Bophirimela le eka Borwa ho Aforika ke dihwai.Ba phela ka kotloloho ka dijo tse ba itemelang tsona.Dijo tsa setso tsa Aforika di boetse di rekiswa dimmarakeng tse kantle. Dinaheng tse kang Morocco le Algeria couscous ke sejo se ratwang haholo ka nama le meroho.

Aforika e bophirimela ho tlwalehilwe hore batho ba lemme le ho ja cassava,poone,mile le plantains.Ha o etela dinaha tsa Aforika o tla fumana hore ke tsa moetlo,ka ha mafumahadi le banana ba bangata ba etsa mosebetsi wa ho pheha dijo.Kolone e boetse e amme dijo le dino tse fumanwang dibakeng tse ding tsa Aforika tse kang Kenya moo ho tlwaelehileng hore batho ba nwe tee.

**Botaki ba Aforika**

Ma-aforika ke  morabe o mong o kenyang letsoho haholo botaking ba ditshwantsho.Mofuta wa bonono kapa botaki o teng o dutseng dilemo lemo o fumaneha Egepeta.

**Dipuo tsa Aforika**

Hona le dipuo le maleme a matswalla a Aforika a dikete-kete.Naha e nngwe le e nngwe ya Aforika ena le dipuo tsa yona e sita le di naha tse nyenyane.Leha ho le jwalo ka lebaka la hore dinaha tse ngata tsa Aforika e kile ya eba karolo ya dikolone tsa Europe,batho ba bangata ba khona ho bua diphetolelo tsa Secreole kapa Pidgin tsa senyesemane Sepotoketsi sa Sefora.Aforika e leboya ho buwa Se-arabia ,athe Aforika e botjhabela Seswahile ele puo e buahalang haholo. 

## Mehlodi
Sebaka sa Tlhaho sa Rust De Winter

**Rust de Winter Nature Reserve** e kentse Letamo la Rust de Winter haufi le Hammanskraal profinseng e ka borwa ya Limpopo, Afrika Borwa .

## Diphoofolo tse hlaha
Didphoofolo tse hlaha tse kenyelletsa waterbuck, zebra, common warthog, aardvark, crocodile, bushpig le kudu di teng tuleng ena. Nakong ya lehlabula, dinonyana tse ngata tse fallang di bokana matswapong a ka leboya a letamo lena. Wood sandpiper ke mefuta e mengata ka ho fetisisa. Dinonyana tse teng makgulong a pota-potileng le merung di kenyelletsa di-buttonquail, penduline tit, shrike-breasted shrike le Burchell's starling .

## Diketsahalo
Ka Mmesa selemong sa 2025 ditopo tsa Aserie Ndlovu, e leng moqolotsi wa ditaba le molekane wa hae, Zodwa Mdhluli di ile tsa fumanwa morung o teteaneng ka ntle ho Rust de Winter.  Banyalani bao esale ba nyamela le ho kwetelwa ho tloha ka la 18 Hlakola 2025 KwaMhlanga .  

## Ditswantsho

File:Long-billed_Crombec_(or_Cape_Crombec),_Sylvietta_rufescens,_at_Rust_de_Winter_Dam,_Limpopo,_South_Africa._(43613202010).jpg|alt=Long-billed crombec| Crombec e telele
File:Orange-breasted_bushshrike,_Chlorophoneus_(Telophorus)_sulfureopectus,_at_Rust_de_Winter_Dam,_Limpopo,_South_Africa._(44707993214).jpg|alt=Orange-breasted bushshrike| Sehlahla sa matsoele a Orange
File:Yellow-fronted_tinkerbird,_Pogoniulus_chrysoconus,_at_Rust_de_Winter_Dam,_South_Africa._(45364883664).jpg|alt=Yellow-fronted tinkerbird| Nonyana e ka pele e mosehla


## Bona hape

* Dibaka tse sirelelitsweng tsa Afrika Borwa

## Ditshupiso
Jacob Mfaniselwa Nhlapo

**Jacob Mfaniselwa Nhlapo** (15 Pherekgong 1903 – 25 Hlakubele 1957) e ne e le morupelli wa Afrika Borwa, moqolotsi wa ditaba, mophatlalatsi wa dipolotiki, hape e le Moaforika Borwa wa pele wa Motho e Motsho ya nang le mangolo bongaka a mabedi. Nhlapo o tsejwa ka pampitshana ya hae ya selemo sa 1944,e bitswang "Bantu Babel: Will The Bantu Language Live?", moo a neng a tseka hore dipuo tsohle tse ka sehloohong tsa Afrika Borwa di lokela ho kopanngwa ka mokgwa o hlophisehileng hore e be puo e le nngwe.   

## Bophelo ba bongwaneng le thuto
Jacob Nhlapo o hlahile ka selemo sa 1903 ho la Petsana, Reitz, toropo e ka leboya-botjhabela ho profinse ya Free State, Afrika Borwa. O ile a ithuta boinotsing le Univesithi ya Afrika Boroa (Unisa), a fumana lengolo la Junior Certificate (Kereiti ya 10) ka 1928 le Senior Certificate (Kereiti ya 12) selemong se latelang.  Ka 1940 Nhlapo o ile a fumana dipoloma tsa Unisa Bantu Studies mme ya eba mosuwehlooho wa Wilberforce Institute e Evaton haufi le Vereeniging moo a neng a dula nakong eo Kereke ya American Methodist Episcopal Church (AME) e neng e theha Setsi sa Wilberforce. Nakong ena Nhlapo o ile a nka thupelo ya bongoli ka Setsi sa Regent London . O ile a fumana lengolo la bongaka la Psychology ho McKinley-Roosevelt Extension College ya Univesithi ya Chicago ka 1944 mme ya e-ba propagandist bakeng sa mogatlo was National Executive of African National Congress, eo ka nako eo e neng e eteletswe pele ke Dr. Alfred Bitini Xuma .  Ka mora ho itokolla mosebetsing ho Wilberforce ka 1953, Nhlapo e ile ya e-ba mohlophisi wa lesedi la Bantu World ho nka sebaka sa Selope Thema.   

## Mehlodi
Jimmy Dludlu

**Jimmy Dludlu** (a hlahileng ka November 17, 1966) ke sebini se tsebahalang sa mmino wa jazz sa Mozambique. 

## Bophelo ba bonyaneng
Dludlu o qalile ho bapala katara a le dilemo di 13 ha a ne a ithuta ka katara ya maiketsetso. Mokgwa wa hae o kenyelletsa mefuta e mengata ya tshusumetso, e kopanyang dikarolo tsa setso le tsa morao-rao tsa jazz, tse susumeditsweng ke Wes Montgomery, George Benson le Pat Metheny ho bahale ba Afrika Borwa ba kang Miriam Makeba, Letta Mbulu, Hugh Masekela, Themba Mokwena le Allen Kwela, harra ba bang. Dludlu o rata haholo melumo ya Afrika Bophirima le Bohareng, hammoho le Latin America, empa o bolela hore jazz e ntse e le thatohatsi ya hae. Dipina tsa hae tse ngata tsa mantlha di wela moetlong o ka hlaloswang ka mokgwa o hlephileng e le Afro-jazz. 

Albamo ya pele ya Jimmy Dludlu, Echoes from the Past (PolyGram, 1997), e ile ya lokollwa ka Lwetse 1997 bakeng sa thoriso e nyarosang e atileng.  Alebamo ena e ile ya hapa Jimmy dikgau tse pedi tsa FNB SAMA bakeng sa *"Best Newcomer"* le *"Best Contemporary Jazz Album"* ka 1998, mme dipalo tsa thekiso ka Pherekhong 1999 di bontshitse thekiso ya direkoto tse fetang 250,000.  Albamo e se e lokollotswe ke lengolo la Verve Records dinaheng tse robong, ho kenyeletswa United States, Italy, Switzerland, Sweden le Hungary .

## Dikgau

** South African Music Award *"Best Newcomer"*  1997.
** South African Music Award *"Best Contemporary Jazz Album" 1998.*
** Metro FM Award *"Best Jazz Album".*
** South African Music Award Lifetime Achievement Award 2022.

## Discography

### Dilbamo

** *Echoes from the Past* (1997)
** *Essence of Rhythm* (2000)
** *Afrocentric* (11 Maart 2002)
** *Corners of my Soul* (2005)
** *Portrait* (17 September 2007)
** *Sound And Vision* (29 Augustus 2008)
** *In The Groove* (2 March 2016)

## Mehlodi
Bohlokwa ba puo ya lapeng

**Bohlokwa ba puo ya lapeng** bophahame haholo hoo ditshiu tsa thuto e phahameng di etsang menyabuketso ya ho ikopanya le bathei ba diporokgerama tse fapapaneng tsa thekenoloji.
Zuurbekom

**Zuurbekom** ke toropo fumanwang porofenseng ya Gauteng, Afrika Borwa . Haholo-holo e etseditswe merero ya temo.  The International Pentecost Holiness Church (IPHC) e na le ntlo-kgolo ya yona mona.

## Mehlodi
Ho boloka dipuo tsa Aforika Borwa le ho hlompha setso

**Aforika** Borwa**,** e na le dipuo tse leshome le metso e mmedi tsa semmuso mme ho kenyeleditswe le puo ya matsoho ho tsona moo. Dipuo tsa Aforika Borwa di buahala naheng ka hara di porofensi tse robong tsa naha. Dipuo tsa naha kapa tsa maAforika Borwa di sebetsa haholo ho bontsha setjhaba le ho kgaba ka setso hoya ka merabe ka ho fapa-fapana.

## Bohlokwa ba puo
Dipuo tsa selehae dibohlokwa haholo ho batho hoba di sebedisetswa dintho tse ngata - ho ruta bana,ho phethisa meetlo ya setso. Di bohlokwa hape lehlakoreng la batho ba sa balang moo ho ilweng ha thehwa sekolo se bitswang ABET ho thusa batho ba senang tsebo ka puo tsa lapeng , di bohlokwa ho ntsha maikutlo le ho ba puisanong le batho ha bobebe.

## Ho thuthuhisa puo

Re lebohe mafapha a kang SWiP ,SADiLaR, ka bohlokwa bahore puo tsa rona di be le morero o motle ho tsa marangrang le ho di boloka ho tsa setekginiki. Di-univesithi tse kang NWU,UNISA,Univesithi ya Mpumalanga, Univesithi ya Limpopo ,di thuthuhisa puo tsa rona tsa boholoholo ho masedinyana. Mafapha a kang Wikimedia Aforika Borwa, ho thusana le ba di-saense le Thekenoloji ba nkile karolo ho tsoselletseng puo tsa Afrika Borwa ho tsa Thekenoloji.

## Thuto baneng le ka setso
Dipuo tsa Aforika borwa di ruta bana ba banyane ka tsa botjhaba ba bona mme di thusa haholo ho tseba moo motho a tswang teng le hore ke wa morabe ofe.Di na le seabo se seholo haholo ka matsatsi a ho bontsha katsa bonono le botjhaba ba Aforika Borwa.

## Mehlodi
Kopano ya Aforika

## Nalane
**Motheo** wa nalane ya Kopano ya Aforika (African Union (AU)) o qadile ka **Kopano ya Pele ya Dinaha tse Ikemetseng Tsa Aforika**, e neng e tshwaretswe teropong ya Accra, naheneng ya Ghana ho tloha ka la 15 ho isa ho la 22 Mmesa ka selemo sa 1958. Seboka sena se ne se reretswe ho theha Letsatsi la Aforika ho tshwaya mokgatlo wa tokolloho selemo le selemo mabapi le boikemisetso ba batho ba Maaforika ba ho itokolla pusong ya bokolone, hammoho le boiteko ba kgafetsa ba ho kopanya Aforika, ho kenyelletswa Mokgatlo wa Bonngwe ba Aforika (Organisation of African Unity(OAU)), o thehilweng ka la 25 Motsheanong ka selemo sa 1963, le Mokgatlo wa Moruo wa Aforika ka 1991

. Bahlahlobisisi ba pheha kgang ya hore OAU ka ho kgetheha ha ya etse letho ho sirelletsa ditokelo tsa baahi ba Aforika ho baetapele ba bona ba dipolotiki, hangata ba e bitsa "Sehlopha sa "Bahatelli"
**Mohopolo** wa ho theha AU o ile wa tsosolloswa bohareng ba bo-1990 tlasa boetapele ba moetapele wa naha ya Libya Muammar al-Gaddafi;  baetapele tsa dinaha le mebuso ya OAU di phatlalladitse Phatlalatso ya Sirte  (e rehilweng mabapi le teropo ya Sirte, e naheng ya Libya) ka la 9 Lwetse 1999, e qadileng ho thewa ha African Union.  Phatlalatso ena e ile ya latelwa ke dipuisano teropong e bitswang Lomé, naheng ya Togo ka selemo sa 2000, ha Molao wa Motheo wa African Union o ne o amohelwa, le teropong ya Lusaka ka selemo sa 2001, ha ho ne ho amohelwa moralo wa ho kenya tshebetsong African Union. Ka yano nako eo, mohato wa ho theha **New Partnership for Africa's Development (NEPAD)** le ona o ile wa thewa.

**African Union** e ile ya tsebiswa teropong ya Durban ka la 9 Phupu ka selemo sa 2002 ke modulasetulo wa yona wa pele, eo e neng e le moetapele wa naha ya Aforika Borwa Thabo Mbeki, kopanong ya pele ya African Union. Seboka sa bobedi sa Kopano se ile sa tshwarelwa teropong ya Maputo ka selemo sa 2003 mme seboka sa boraro sa tshwarelwa teropong ya Addis Ababa ka la 6 Phupu ka selemo sa 2004.
**Ho tloha** ka selemo sa 2010, African Union e shebile ho theha lefapha le kopaneng la sebaka sa Aforika.

'''Barack Obama''' e ne e le mopresidente wa pele wa naha ya United States ya kileng a bua ka pela African Union teropong ya Addis Ababa ka la 29 Phupu ka selemo sa 2015. Puong ya hae, o ile a kgothalletsa lefatshe ho eketsa dikamano tsa moruo ka ho etsa matsete le ho hwebisana le kontinente mme a rorisa dipontsho tsa tswelopele e entsweng mabapi le thuto, meahong le moruong. Leha ho le jwalo, o ile a nyatsa ho haella ha demokrasi le baetapele ba hanang ho theoha ditulo, kgethollo kgahlanong le merabe e fokolang (ho kenyeletsoa batho ba LGBT, dihlopha tsa bodumedi le merabe e fapaneng) le bobodu. O ile a fana ka tlhahiso ya ho matlafatsa demokrasi le ho hwebisana ho sa lefellweng ho ntlafatsaba bophelo ba Maaforika ka ho fetesisa.
Botjhaba ba Aforika Borwa

**Aforika** Borwa ke naha e tsebahalang ka ho ba le merabe le meetlo e fapaneng. Naheng ena, ho sebediswa  dipuo tse leshome le metso e mmedi tsa semmuso. Dipuo tsena di bontsha merabe le meetlo e fapaneng. Dipuo tsena di sebediswa ka mehla mme batho ba merabe e fapaneng ba sebedisa dipuo tsa bona ho kgaba le ho tswellisa meetlo ya bona pele. Se kgethollang Aforika Borwa ke tlhompho ya yona e sa thekeseleng bakeng sa merabe le meetlo e fapaneng. 

**Aforika** Borwa e na le diporofense tse robong mme porofenseng ka nngwe e na le dipuo tsa teng tse ka sehloohong tse buuwang. Mmuso wa Aforika Borwa o hatella paballo le phahamiso ya dipuo tsa matswallwa. Boiteko bo ntse bo tswellapele ho netefatsa hore dipuo tsena di sebediswa dikolong le ho sebediswa maemong a semmuso. 

## Meetlo e fapaneng

**Ka** letsatsi la Setso (24 Lwetse) merabe e fapaneng e keteka setso sa bona ka ho apara meaparo ya setso, ho pheha dijo tsa setso, le ho mamela mmino wa setso, mme kgwedi ya Lwetse ke kgwedi ya ho keteka setso. Aforika Borwa ke moo meetlo e sa pheleng feela hammoho; empa e atleha hammoho. Ka letsatsi la Setso hangata ho beswa nama.Peso nama ke moetlo o ratwang wa Aforika Borwa, ha se tsela feela ya ho pheha  - ke ketsahalo ya setjhaba, e kopanyang  ba lelapa le metswalle ho sa tsotellehe hore na ke ba merabe ofe kapa ofe. 

**Ho** na le dibaka tse bontshang histori tse ngata Aforika Borwa tse bontshang meetlo e fapaneng ya Aforika Borwa. Kgweding ya Aforika (Motsheanong) Aforika Borwa le Aforika ka bophara di keteka meetlo ya bona mme di hopola ho thehwa ha Mokgatlo wa Kopano ya Aforika (Organisation of African Unity (OAU)). Batho ba Aforika Borwa ba tsoteha ka ditsela tse ngata hape ba motlotlo haholo ka meetlo ya bona.

## Mehlodi
Penwell Chingchong Kunene

**Penwell Chingchong kunene,**O hlahile ka selemo sa 1920 a hlahela naheng ya Zimbabwe  mme oile a hlokahala  ka selemo sa 2009 ka di 8 tsa Motsheanong.

## Bophelo ba pele
Penwell Chingchong Kunene e ne e le sebini se hlwahlwa sa Afrika Borwa le setho sa mehleng sa sehlopha sa Splash. Ka 1991, o ile a ikopanya le metswalle ya  hae  e mmedi ya dibini, Dan le Tshimange, mme ba theha sehlopha sa pop reggae se bitswang Matshikos. Albamo ya bona ya pele, "The Park is Mine," e fumane katleho. Ka bomadimabe, Penwell Kunene o ile a hlokahala, a siya letlotlo le hlokomelehang la mmino, a qapa dipina tse robedi ho tse 11 tsa albamo pele ho lefu la hae.

## Mosebetsi wa hae
Penwell ene ele sebini  sa mmino wa Reggae sehlopheng sa Matshikos.Kamora ho qapa ha bona ka katleho, Matshikos e ile ya ntsha  alebamo ya Innocent Man ka 1992 le ya Victory ka 1993, tseo ka bobedi  di ileng tsa tiisa sebaka sa bona sebakeng sa mmino.

## Mehlodi
Ditiro Mashigo

**Ditiro Mashigo** (ya hlahileng ka 1990) ke motaki wa masela wa Afrika Borwa, moetsi wa difeshene, le moetsi wa ditshwantsho. O tsebahala ka boqapi ba hae ba bonono le tlhompho ya setso mosebetsing wa hae. 

## Bophelo ba bonyaneng
Ditiro Mashigo o tswallwetswe Lebowakgomo, Limpopo profense, Afrika Borwa . O na le diploma ya moralo wa feshene le boqapi ba masela, diploma e tswetseng pele ya bonono bo botle le bo sebetsang, mme o fumane lengolo la thuto ya morao-rao ya Fine and studio arts ho tswa Univesithing ya Thekenoloji ya Tshwane ka 2023. Ho tloha bonyenyaneng Mashigo o ne a kgahlilwe ke diqapi tsa mebala tse fumanwang tlhahong le ho susumetswa ke basadi ba neng ba etsa mesebetsi ya matsoho le boqapi setjhabeng sa habo hore e be moqapi. 

## Mosebetsi
Ka mora ho fallela Johannesburg, Mashigo o ile a theha mofuta wa hae wa feshene le ditshwantsho tse kgabisitsweng tse bitswang *Serati* ka 2014, tse tsejwang ka diaparo tse phahameng tsa diaparo tsa masela. *Serati* ke maele a Sepedi a reng *“Mapelo oja Serati Sekgetelwa sa senyaki”* mme a fetolelwa e le 'Ya etsang seo pelo ya hae e se ratang'. O ile a bontsha mona ka dipokello tse pedi kgetlo la pele ka Hlakubele Mercedes Benz Fashion beke Johannesburg tlholisanong ya Fast Track, moo e bileng makgaolakgang. Ka Motsheanong o ile a boela a nka karolo ho Sanaa Africa Festival e le moqapi ya ntseng a tswela pele.

Seithuti sa kgale sa Design Indaba bakeng sa 2017, Mashigo e ne e le mohlokomedi wa lenaneo la 2022 la Ditsebi tse Hlahang.  Ka 2019 Mashigo o ile a fuwa mosebetsi wa ho rala diaparo tsa batho ba hapileng kgau ya Grammy, Soweto Gospel Choir moo a hirileng basadi ba fetang 15 ho mo thusa ho phetha morero ona.  Mashigo o ile a boela a sebedisana le Mr. Price Home bakeng sa pokello ya bona ya lehae. 

## Dipontho le mesebetsi
Pontsho ya Mashigo e kenyelletsa mesebetsi e tswakaneng le ditaba tse kang *Perseverance o tswala Katlego* (2023) le *Lekunutung le Morena* (2023) hara tse ding, tse buang ka ho fokola ha bophelo le ho tshwarella ha ho etsa matswao.

## Dikgau

* The Best Open Range 3rd selemo ho tsoa The Tshwane University of Technology 2013.
* Nandos Hot Young Designer Finalist 2018. 
* Design Indaba Emerging Creative 2022. 

## Mehlodi
Patricia Majalisa

**Patricia Majalisa** (ya tswetsweng ka 1967) ke sebini  se tummeng sa  Afrika Borwa .O tsejwa ka ho kenya letsoho ho mofuta ona wa mmino le  tswalo ya mmino wa Kwaito.

## Bophelo ba pele
Majalisa o hlahile ka la 15 Hlakola  a hlahela East London, Eastern Cape, Afrika Borwa. O ile a tsebahala ka mora hore a qale mosebetsi wa hae wa solo ka 1986.Qalong e ne e le karolo ya sehlopha se tummeng sa pop sa Afrika, Splash, se neng se etelletswe pele ke Dan Tshanda. 

## Mosebetsi
Majalisa o ile a nka qeto ya ho bina a le mong ho tloha dilemong  tsa bo-1980 a ntsha  pokello ya dipina tse mmalwa ho kenyeletswa Cool Down, Gimba le Witchdoctor, tseo kaofela di fihletseng boemo ba platinamo. Tlaleho ya hae ya di-disc e na le pokello ya mmino le i-EP tse fetang 15. Ho tsebahala ha Majalisa Botswana le Zimbabwe ho ile ha mo etsa sehlooho tsa diketsahalo tse mmalwa le leetong la hae  le Dan Tshanda. 

Majalisa o ile a ntsha pokello tse mmalwa  tse kang Poverty, Ithemba *Lami.*

## Bophelo ba  morao
Patricia Mjalisa o hlokahetse ka la 9 Phupu 2020 ka lebaka la ho hloleha ha sebete. 

## Mehlodi
Innocentia Manchidi

**Innocentia Manchidi** ke sebapadi sa dikalaneng  sa Aforika Borwa, Leqosa la marang-rang le motho ya  susumetsang metjha ya  ditaba ya setjhaba.O tshebahala haholo ka karolo ya hae ae bapalang ya Rendani Mukwevho ho Muvhango kanaleng ya SABC 2.

## Bophelo ba bonyaneng
O hlahile ka 15th February 1993. O hlahetse Tshiozwi, Ha-Sinthumule, Limpopo, Aforika Borwa, lelapa la Innocentia le ile la fallela motseng  (Joburg) Johannesburg ka selemo sa 1998. Ke yena ya  moholo ho banana ba bararo, o arolelana kamano e haufi le lelapa la hae. O kene Sekolong sa Naha sa Bonono se Johannesburg mme hamorao a hahamalla lengolo la Linguistics Univesithing ya Johannesburg, a fumana lengolo ka 2016. Ka mora moo, o ile a ingodisa lenaneong la Masters in Applied Linguistics setsing sona seo. 

## Tsa mosebetsi
Ka 2011, Innocentia Makapila Manchidi o ile a qala mosebetsi wa hoba motshwantshisi ho Muvhango, a bapala  karolo ya  Rendani Mukwevho.Rendani ke motho ya ka sehloohong papading ena, ya tsebahalang ka maqhama a hae le lelapa le tummeng la Mukwevho. Ho sa tsotellehe boinehelo ba hae kgwebong ya lelapa, Rendani o tobana le mathata ha a ntse a batla lerato. Tshebetso ya hae e matla ho Muvhango ha e ya etsa hore a tsejwe ke batho ba bangata feela empa e boetse e hohetse batho ba bangata ba batlang ditshebeletso tsa hae jwalo ka moemedi wa lebitso. 

## Ditlotla
Announcements|TV Series|Uncategorized 

## Mehlodi
Ntsiki Mazwai

**Ntsiki Mazwai,** ya hlahileng ka la 3 Lwetse 1980, ke sethothokisi sa Aforika Borwa, ke mongodi wa dipina, ebile ke sebini. O hlahetse motseng wa Pimville, Soweto porofensing ya Gauteng naheng ya Afrika Borwa. O hlahetse lapeng la ntate Thamsanqa Mazwai eo eleng ngaka le mme Nontsikelelo Belede Mazwai. Kgolong ya hae ,ntate wa hae ene e le moqolotsi wa ditaba. O ile a lahlehelwa ke mme wa hae ha ale dilemo di leshome le motso o mong. Kgolong ya hae bobedi ba batswadi ba hae e ne e le bangodi ho mokgahlo wa dipolotiki wa Pan African Congress (PAC). Ke ngwana wa bo  Thandiswa Mazwai le Nomsa Mazwai.

## Tsa mosebetsi
Mazwai o qadile mosebetsi wa hae a tsepamisitse maikutlo haholo ho mosebetsi wa matsoho wa etsa difaha le dithothokiso. Ka selemo sa (2002-2005) mongodi ona o ile a tshwara dipontsho moo a neng a bapatsa mosebetsi wa hae wa matsoho O qadile ho bonwa le ho ikahela lebitso ka mora hore a ntshe pina e bitswang uRongo.Ntsiki o fumane setumo sa hae ka mora hore a patlalatse buka ya hae ya pele e bitswang *Wena*, eo e leng pokeletso ya dithothokiso. Buka ena e bua ka ntshetsopele ya setjhaba le ho atisa dintho tsa setso.  

Yaba ka selemo sa 2012 Ntsiki o hlahisa *MaMa Said Sessions* Roodepoort Theatre, Gauteng. Jwaloka mohlahisi, o ile a etsa bonnete ba hore o ntlafatsa monyetla wa ho sebetsa mosebetsing wa hae wa mmino le ho ntsha alebamo ya hae ya pele.

O tswelletse pele ka ho phatlalatsa buka ya hae ya pele e bitswang *Wena*, eo e leng pokeletso ya  dithothokiso tsa hae. Buka ena e ne e bua ka tswelo-pele ya moruo wa setjhaba le ho bua ka diphetoho tse tlwaelehileng tsa setjhaba.

## Manyofo-nyofo
Ka selemo sa 2022 Ntsiki Mazwai o ile qosa le bitsa DJ Euphonik ka hore ke mabeta. Hona selemong sa 2022, DJ Euphonik oile a hlalela nyewe ya tshenyo ya lebitso kgahlano le Ntsiki Mazwai.  Ka mora ho matha makgotleng a dinyewe Ntsiki o ile a hlolwa nyeweng eo eneng e le kgahlano le ena mme a fumana kotlo ya ho lefa diranta tse fetang diketete tse makgolo a mabedi (R200 000).  Selemong sa 2025, Ntsiki Mazwai o ile a bolela hore o ne a le phoso ka ho bitsa DJ Euphonik ka hore ke mabeta.  Hona hotla ka mora hore DJ Euphonik a hlahlele nyewe kgahlano le Ntsiki ho ya ka di qoso tseo a neng a moqosa ka tsona, eleng tsa tshenyo ya lebitso. DJ Euphonik ka selemo sa Phupjane 2025 o ile a isa Ntsiki Mazwa makgotleng ka mora hose mo lefe tjhelete ya kahlolo ya nyewe ya hae ya sethatong.  Ntsiki Mazwai o kopa dithuso tsa ditjhelete ho balatedi bahae ho lefella bo ramolao, ka mora ho hloleha ho patala kahlolo ya hae . 

Ka selemo sa 2025 Ntsiki Mazwai, ho marangrang a dikgokahanyo o ile bolella letona la tsa dipapadi le bonono, Gayton McKenzie hore le itokolle mosebetsing ka mora ditlaleho tsa kgethollo ya se morabe.

## Ditlotla le dikgau

* MA Miya,Spoken words ho tswa ho SAMA2013

* Kgau ya LGBTI ka selemo sa 2014

* Most innovative student,hotswa ho Wits business  School ka 2014

## Mehlodi
Ho Keteka Letsatsi la Afrika: Ho Tlotla Bonngwe, Setso, le Tswellopele

**Letsatsi** la Afrika, le ketekwa selemo le selemo ka la 25 Motsheanong, le hopotsa ho thehwa ha Mokgatlo wa Bonngwe ba Afrika (OAU) ka 1963, o tsejwang kajeno e le Mokgatlo wa Kopano ya Afrika (AU). Ke letsatsi la ho keteka bonngwe ba Afrika, ho lokolloha ho bokoloniale, le boitlamo ba kontinente ho ntshetsopele ya kahisano, dipolotiki le moruo. Letsatsi lena le ketekwa ka diketsahalo tsa setso, dipuo, le mesebetsi e fapaneng ho phatlalla le kontinente le hara setjhaba sa maAfrika lefatsheng lohle.  

### Ho tlotla setso
**Letsatsi** la Afrika ha se ketsahalo feela ya histori, empa ke letshwao la boikgantsho ba boitsebiso le lefa la maAfrika. Ho tloha meloding ya mmino le motjeko wa setso ho ya ho tlhasimolloho ya bonono, dingolwa le feshene, letsatsi lena le bontsha botle le phapang ya ditso tsa Afrika. Ke nako hape ya ho nahana ka katleho ya Afrika ho tsa thuto, saense, thekenoloji le puso, ha ho ntse ho amohelwa mesebetsi e sa ntseng e hlokahala ho fedisa bofuma, ho aha kgotso, le ho fihllela tekano ya banna le basadi.

### Ho tlotla tswellopele
**Dinaheng** tse ngata tsa Afrika, kgwedi yohle ya Motsheanong e sebediswa ho totobatsa dikatleho tsa Afrika le ho buisana ka ditaba tse amang kontinente. Dikolo, diyunivesithi le mekgatlo ya setjhaba di tshwara dikopano, dipontsho le diketsahalo tsa setso tse matlafatsang kutlwisiso e tebileng ya histori ya Afrika le ditabatabelo tsa yona tsa kamoso. Boiteko bona bo thusa ho ruta meloko e metjha le ho e kgothalletsa ho ba le boikgantsho le boikarabello ba ho aha Afrika e betere.

Letsatsi la Afrika ke pitso ya bonngwe, mamello le tshebetso e kopanetsweng. Le hopotsa maAfrika le lefatshe ka bophara hore le ha ho na le diphephetso, moya wa tshebedisanommoho le tswellopele o ntse o le matla. Ka ho amohela histori ya rona e arolelanweng le pono e le nngwe, Afrika e ka tswellapele ho phahama le ho nka sebaka sa yona se loketseng lefatsheng.

## Mehlodi
George Fivaz

**John George Fivaz** SSA SOE  e ne e le mokomishinara wa mehleng wa Tshebeletso ya Sepolesa ya Aforika Borwa . O kgethilwe ka la 29 Pherekgong 1995 ke Mopresidente wa pele wa naha ya Aforika Borwa, Nelson Mandela bakeng sa dilemo tse hlano ka boikarabello ba hae ba mantlha ba ho kopanya makala a leshome le motso o mong a arohaneng a sepolesa hore e be lebotho le kopaneng.  

## Bophelo ba bonyaneng
George Fivaz o hlahile ka 23 Tshitwe selemong sa 1945 hola Reitz, Profinseng ya Free State ,Afrika Borwa.

## Nyewe ya Stompie Seipei
Fivaz o phatlaladitse hore diqoso tse neng dile kgahlano le Winnie Madikizela-Mandela bakeng sa polao ya Stompie Seipei ha di na motheo.  

## Mehlodi
Babsy Mlangeni

**Babsy Mlangeni** o hlahile ka la di 24 Hlakola 1943  a hlahela soweto ,mme o ile akena sekolo sa difofu sa   Athlone.Moo a ileng  ithuta karata teng.Babsy o ile a lahlehelwa ke pono ha a le dilemo di tharo. Batswadi ba hae ka bobedi ba ne ba sebetsa motseng mme ba sitwa ho mo hlokomela. Kahoo o qetile karolo ya bongwana ba hae Amersfoort, Eastern Transvaal, moo a ileng a fumana pitso ya hae e le sebini mme a ithuta ho letsa katara ya maiketsetso.

## Tsa mosebetsi
Babsy o qadile ho etsa mmino ka selemo sa 1968 .Le hoja Babsy Mlangleni e le sebini se hlwahlwa, yena le mothehi-mmoho le yena wa khamphani e sebetsanang le thepa ya khatiso ya mefuta e fapaneng. Mosebetsi wa hae e le sebini o ne o le moholo kaha o ne a bina dipina tse ngata, tseo hara tsona re nang le Sala Emma, ​​e leng pina ya letsatsi lohle e ileng ya mo tlisetsa setumo.O hlalositse  ha ho ne ho se mohlolo moo ho qalang mosebetsi  ka ha ene e se moruhi hore a ka  ipabatsa kapa ho  hatisa dipina tseo a di qapileng. O ile a tsamaya ntlo le ntlo a batla bahlahisi  ho mo thusa ka talenta ya hae pele a  ka ikopanya le mohlahisi.

## Tse qapilweng

* Sala Emma
* O Rapele
* Come a little closer
* Isithembu
* Ba Kae
* Botswana

### Di-alebamo

* The way I am English (1997)
* Guitar Men English (2006)

* The chant Umhlabelelo Xhosa (2009)

## Ditlotla le Dikgau

* Lifetime Award 2017
*Siyabakhumbula Awards[https://iol.co.za/the-star/news/2022-10-12-we-can-arts-festival-to-recognise-and-honour-artists-with-disabilities/]*        

## Mehlodi
----
Tshusumetso ya dingolwa Kgolong ya puo ya Afrika

**Tshusumetso** ya dingolwa tsa bangodi ba Aforika kgolong ya dipuo le botjhaba ba maAforika di itshetlehile tshebedisong ya dipuo tsa maAforika ke maAforika ka ho phethahala. Puo ke motheo wa setso mme boqapi le bongodi ba dibuka bo bapala karolo ya bohlokwa polokong ya puo le botjhaba . Dingolwa tse ngotsweng ka leleme kapa ka dipuo tsa letswele tsa batho ba Aforika di sebetsa e le disebediswa tsa bohlokwa bakeng sa tswelo-pele ya puo. Di kgothaletsa ho ithuta puo le ho kenya letsoho ho tiisetseng matlotlo a fapaneng a dipuo.   Bangodi ba Aforika ba hlahelletseng ka mahetla jwalo ka Ngungi wa Thiong'o ba qadile ho ngola dibuka tsa dingolwa le dipadi tsa bona ka senyesemane mme ya re ha nako e ntse eya  o ile a qetella a fetolela dibuka tsa hae tsa pejana tsa senyesemane

Dingolwa di sebetsa e le karolo e matla ya poloko ya meetlo, setso le dipuo. Ka dibuka, bongodi le dingolwa haholo tse ngotsweng ka leleme la letswele,botjhaba ha bo dikelle, dipale tsa batho di a phethwa, ditlaleho tsa histori le nalane di a ngolwa ebile di a baballwa bakeng sa meloko e tlang. Mokgatlo wa matjhaba a kopananeng wa thuto,saense le setso (UNESCO) o na le boikitlaetso le thomo ya thusa le ho tshehetsa maano le mananeo a tsamaisanang le paballo ya botjhaba le puo ya letswele .

## Mehlodi
Frances Rasuge

**Frances Rasuge** (ya hlahileng ka la 10 Phuptjane 1977 - Phato 2004) e ne e le lepolesa  Tshebeletsong ya Sepolesa sa Afrika Borwa ya ileng a bolawa ke mohlankana wa hae.  O ile a hlaha dihloohong tsa ditaba Afrika Borwa kamora ho nyamela ha hae, mme setopo sa hae se ile sa fumanwa ka Hlakubele 2012 ka jareteng ya mohlankana wa hae, dilemo kamora hore mohlankana wa hae, Willem Nkuna, a fumanwe a le molato. 

## Ho nyamela
Frances Rasuge o ile a nyamela Temba ka la 27 Phato 2004, a qetetse ho bonwa a e-na le mohlankana wa hae, William Nkuna, saluneng ya ho lokisa moriri. Ka koloing ya Nkuna, madi a Rasuge a ile afumanwa, ao Nkuna a neng a toboketsa hore ke madi a ho ilela kwgedi.  Nkuna pejana le yena o ne a ile a ntsha tjhelete akhaonteng ya Rasuge ya banka mme a sebedisa mohala wa hae oo ho neng ho nahanwa hore o lahlehile ka mora hore a nyamele.

Ka Pudungwana 2005, Moahlodi Ronald Hendricks o ile a ahlolela Nkuna, Lekgotleng la Potoloho la Mmabatho le dutseng Ga-Rankuwa, bophelo bohle tjhankaneng, leha setopo sa hae se ne se e-so fumanwe. 

Ka la 20 Hlakubele 2012 basebetsi ba kaho ba ile ba sibolla masapo a motho ha ba ntse ba rala motheo ntlong ya Nkuna.  Hoo e ka bang beke hamorao, mapolesa a Gauteng a ile a phatlalatsa hore diteko tsa DNA di netefaditse hore setopo ke sa Rasuge mme o ile a patwa ka la 11 Tshwitwe 2012 Honingnestkrans, Pretoria . 

## Mehlodi
Michaela "Chaeli" Mycroft

**Michaela "Chaeli" Mycroft** (o hlahile ka la 30 Phato 1994) ke mohanyetsi wa bokgoni naheng ya  Aforika Borwa ya nang le boholofadi ba boko(cerebral palsy) o hapile Kgau ya  Kgotso ya Matjhaba wa Bana ka selemo sa 2011.Kgau ena ela hlaisisitswe ke Mofani wa Moputso wa Kgotso wa Nobel Mairead Maguire.   

Ka  selemo sa 2004 Mycroft (o na le dilemo tse  9), kgaiitsedi ya hae Erin (11), Tarryn Terry (12), Justine Terry (9), le Chelsea Terry (6) ba thehile Letsholo la Chaeli motseng wa Cape Town ho bokella tjhelete bakeng sa setulo sa batho ba sa tsebeng ho tsamaya sa Mycroft se nang le motlakase.  Mokgatlo ona ha jwale o tsamaisa mananeo a supileng ao a ammeng maphelo amangata a fetang dikete tse supileng  ka selemo.

Ka selemo sa  2012, Sebokeng sa Lefatshe sa Bafuputsi ba Moputso wa Nobel Peace se neng se tshwaretswe Chicago(USA), o ile a fuwa Kgau ya Kgotso  bakeng sa Tshebetso ya Setjhabeng ba ke mofani wa moputso wa Kgotso ya Nobel F. W. de Klerk, lebitsong la bafuputsi bohle ba moputso.  Ka selemo sa  2013 Mycroft o ile a fuwa World of Children Awards (karolong ya Batjha) Ya ileng a hlokomela motjha ya ka tlase ho dilemo tse 21 ya  entseng menehelo e meholo maphelong a bana ba bang.

Ka la 3 Lwetse 2015, a le dilemo tse 21, Mycroft e ile ya ba mosadi wa pele ya nang le quadriplegic a ileng a palamela tlhorong ya Thaba ya Kilimanjaro e Tanzania, thaba e phahameng ka ho fetisisa kontinenteng ya Aforika. O ile a ketekela letsatsi la hae la tswalo thabeng eo.

Mycroft o ile a etsa nalane ka la 29 Motsheanong 2016, hammoho le Anita Engelbrecht, ka ho ba ba-atlelete ba pele ba diqhwala  ho nka karolo le ho phethethela Comrades Marathon, lebelo la ultramarathon la dikhilomitara  tse 89  dipakeng tsa Pietermaritzburg le Durban. E ne e le lekgetlo la pele ka dilemo tse 95 tsa ketsahalo eo ho ileng ha eba le mo-atlelete ya neng a dutse setulong sa diqhwala ya ileng a qobella bahlophisi hore ba fetole melao. Ba-atlelete ba ditulo tsa diqhwala ba ne ba thibetswe ho nka karolo pele ho moo.

## Mehlodi
Ditshwantsho tse tlwaelehileng tsa Bajuda.

**Ditshwantsho tse tlwaelehileng tsa Bajuda** ke ditshwantsho tse akaretsang kemedi ya Bajuda, tse atisang ho etsuwa ka ditshwantsho tse tsosang takatso, tse tshehisang le tse bontshang kgethollo le bora ka tlhaho ho hanyetsa Bajuda. 

Ho sebediswa dintho tse tlwaelehileng, dipolelo le dineano kapa di tlwaelo tse phetwang ho totobatsa kapa ho soma Bojuda. Sena se akarelletsa empa ha se felle kapa ho lekanyetswa feela ho Mme wa Mojuda ya tletlebang le ya iketsang molato, eo ka mehla a neng a bonwa a  tsamaya le moshanyana ya bonolo wa Mojuda, le kgosatsana e senyehileng e ratang dintho tse bonahalang ya Mojuda - Amerika.
Dikamano tsa Afrika Borwa le Sri Lanka

**Dikamano tsa [[Afrika Borwa]] le Sri Lanka** di bolela dikamano tsa hona jwale le tsa histori dipakeng tsa Afrika Borwa le Sri - Lanka. Mmuso wa Afrika Borwa o thehile borumuwa ba ona ba dipuisano Colombo ka kgwedi ya Lwetse selemong sa 2007.  HE Sirisena Amarasekara ke Mookamedi ya phahameng wa hona jwale Sri Lanka a Afrika Borwa, ha HE Mme RP Marks e le Mookamedi wa hona jwale Afrika Borwa  a Sri Lanka. Dinaha tsena ka bobedi ke ditho tsa Commonwealth of Nations.
Batjha ntlafatsong ya tsa Temo

**Batjha** temong. Ho bohlokwa haholo ha batjha ba nka karolo ho tsa temo, ka hoo ho ruta batjha ka diphetoho tseo temo e tlang ka tsona, re bua ka moo lehodimo le fetohang ka teng.E tlisa tsebo e ntjha ho batjha ka tsa temo le ho ntlafatsa tsela tse ntjha tsa polokeho ka hare ho sedikadikwe sena sa tsa temo . Re na le mofuta wa temo eo moo re jalang ka hara matlwana a di polasitiki.

## Thekenoloji temong

Hare ho dintho tse fapaneng tse thusang temong kajeno,ho kenyeletswa difofane tse nyane tse bitswang di Drone. Bahlalefi temong ba ile ba kopana ho e nngwe ya mekete ya tsa temo e bitsuwang NAMPO . Disebediswa tse ding di kenyeletsa metjhini e kgonang ho laolwa ole ka tlung. 

**Dibaka tsa thuto**

Letona la Thuto e Phahameng, Saense le Boitlhabollo,  Blade Nzimande le MEC ya Foreisetata Monghadi Makalo Mohale, ba ile ba thakgola Lenaneo la Dikaho tsa Motheo tsa Thuto ya Setjhaba Setsing sa Ntshetsopele ya Bokgoni sa Tjheseho motseng wa  Petsana Reitz.

## Tjantjello ya batjha temong

Batjha ba naha ya Aforika Borwa ba bontsha tjantjello e kgolo temong naheng ya bona ,le ho boloka lefapha la dijo naheng. Batjha ba bang ba na le lerato la temo ka lebaka la ho ba le kgahleho temong mme ba babang ba bona ba e bona e le monyetla wa ho ba bo rapolasi le ho tshireletsa dijo.

**Thuto ka temo le menyetla**

Lefapha la tsa temo,di banka ,le di univesithi tsa naheng ya Aforika Borwa di fana ka thupello e keneletseng ho batjha ba etsang temo dikolong le ho fana ka dithusa thuto.Ho fana ka mapolasi ho batjha ba lemang meroho letse ding.

## Mehlodi
Letsatsi la Batjha

**Letsatsi la Batjha** kapa **Letsatsi la Setjhaba la Batjha** ke letsatsi la phomolo la ho ikgopotsa batjha ba meqhaka, le ketekwang dikarolong tse sa tshwaneng tsa lefatshe ka matsatsi a sa tshwaneng ho pholletsa le selemo.

Ho ketekwa ha letsatsi lena hohle, ke dinaha tse ngata ho tsamaisana le Letsatsi la Matjhaba la Batjha ka la 12 Phato, le amohelwang semmuso ke Matjhaba a Kopaneng ho tloha ka selemo sa 1999.  Ho boetse ho na le Letsatsi la Lefatshe la Batjha, ketsahalo kapa keteko e hlophisitsweng ke Kereke e Khatholike e etsahalang ka Sontaha pele ho Advent, mme e ile ya qalwa ke Mopapa John Paul II ka selemo sa 1985.
Congress ya Batho

**Abantu Batho Congress** ke mokga wa dipolotiki wa Aforika Borwa o theilweng ka Pherekgong ka selemo sa 2020 ke rakgwebo, Philani 'PG' Mavundla.  Mavundla ke motlatsi wa ramotse wa mehleng wa eThekwini ebile e le ramotse wa hajwale wa Masepala wa Lehae wa uMvoti Greytown . 

Mokga ona o itlhalosa e le mokgatlo wa Afrocentric, Pan-Africanist le mokgatlo wa phetoho wa basadi.

Ka Pherekhong ka selemo sa 2021, Mandisa Mashego, moetapele wa mehleng wa Gauteng wa mokga wa Economic Freedom Fighters, o ile a kenela mokga on o motjha.

Mokga o ile wa tseka dikgetho tsa 2021 tsa Mmasepala wa Afrika Borwa, tse tobane le Durban le Masepala wa Motse-moholo wa Thekwini .  

ABC e nkile karolo dikgethong tse akaretsang tsa Afrika Borwa tsa 2024 .  ABC e hlahisitse tshisinyo e tsosang kgang ka hara manifesto ya mokga pele ho dikgetho tse akaretsang tsa la 29 Mphalane 2024, e leng ho thehwa ha naha e ikemetseng ya MaZulu.
Khayelitsha

**Khayelitsha** ke sebaka se seholo sa mekhukhu Cape Flats, naheng ya Afrika Borwa. 

**Nalane**

Cape Town qalong e ile ya hana ho kengwa tshebetsong ha Group Areas Act e fetisitsweng ka selemo sa 1950, mme dibaka tsa bodulo toropong di ile tsa dula di sa arololwa ho fihlela dibaka tsa pele tsa dihlopha di phatlalatswa toropong ka 1957. Qetellong ha Motse Kapa o qala ho kenya tshebetsong Molao wa Mabaka a Dihlopha, o ile wa etsa ka matla ho feta motse ofe kapa ofe o moholo; bohareng ba dilemo tsa bo-1980, e ne e se e fetohile e nngwe ya metse e arohaneng ka ho fetisisa Afrika Borwa.

Merero ya ho aha Khayelitsha e phatlaladitswe la pele ke Ngaka Piet Koornhof ka selemo sa 1983, eo ka nako eo e neng e le Letona la Tshebedisano-mmoho le Ntshetsopele. Ka selemo sa 1985, toropo ya Site C e ne e na le baahi ba 30 000 ka palo. Khayelitsha e ne e le e nngwe ya matsapa a ho qetela a mmuso wa kgethollo a ho phethahatsa Molao wa Mabaka a Dihlopha mme e ile ya bonwa e le tharollo mathateng a mabedi: palo e ntseng e hola ka potlako ya bafalli ba tswang Kapa Botjhabela le tshubuhlellano ya makeisheneng a mang Motse Kapa. 

Kgethollo le taolo ya baahi ba batsho ke mmuso wa kgethollo ha di a ka tsa thibela batho ba batsho ho aha mahaeng a Motse Kapa. Kamora ho fediswa ha melao ya dipasa ka selemo sa 1987, batho ba bangata ba batsho, haholo Maxhosa, ba ile ba fallela dibakeng tse potileng Motse Kapa ho ya batla mesebetsi. Ka nako eo, batho ba batsho ba bangata ba ne ba se ba ahile ka ntle ho molao makeisheneng a kang Nyanga le Crossroads.  Ka selemo sa 1983 le sa 1984, maemo a mekhukhung a kang Crossroads le KTC a ile a mpefala mme a mpefatswa ke lerumo la mapolesa moo matlo a ileng a heletswa le ho hlaha ha Witdoeke, e etelletsweng pele ke "Mayor" Johnson Ngxobongwana. Ma-Witdoekes a ile a tshehetswa haholo ke mmuso wa kgethollo ntweng ya ona kgahlano le UDF e ikamahanyang le ANC, e neng e hanyetsa pepenene merero ya ho fallisetsa batho lekeisheneng le letjha la Khayelitsha. Ha palo ya batho ba batsho e ntse e eketseha, mmuso wa apartheid o ile wa batla ho rarolla “bothata” boo ka ho theha dibaka tse ntjha  tseo batho ba batsho ba ka phelang ho tsona. Khayelitsha e thehilwe ka selemo sa 1985 mme palo e kgolo ya batho e ile ya fallisetswa moo ka dikgoka, haholo ka kgotso empa ka dinako tse ding e le mabifi.

### Setsi sa Bodulo
Isivivana ke setsi se fumanehang Khayelitsha mme ke tulo ya batjha eo ho yona ho nang le tulo ya ho bala,ho shebella ditori, dikomporo le tse ding.

## Mehlodi
Molao wa Tokoloho

Freedom Charter e ne e le polelo ya molaotheo ya pele ya South African Congress Alliance, e neng e entswe keAfrican National Congress (ANC) le balekane ba yona: Congress ya Maindia a Afrika Borwa, Congress ya Demokerase ya Afrika Borwa le Congress  

E tswa ka kopo ya yona ya pele, "Batho ba Tla Busa!"

## Histori

Ka morao ho dilemo tse ka bang leshome tsa khanyetso ya  puso ya merabe e menyenyane e tshweu ka mekgahlelo e mengata, le ka morao hore Letsholo la Defiance la 1952, mosebetsi wa ho theha Selekane sa Tokoloho e ne e le karabo ho mmuso o ntseng o hatella kapa wa kgatello ka ho eketsehileng o neng o ikemiseditse ho fedisa kganyetso e kantle ho palamente. Ka 1955, ANC e ile ya romela baithaopi ba ka bang 50 000 metseng le dibakeng tsa mahaeng ho ya bokella "ditlhoko tsa tokoloho" ho tswa ho  batho ba Afrika Borwa ka bophara.  [Tlhaloso e hlokehang]Sistimi ena e ne e qapilwe ebile e etseditswe ho fa Ma-Afrika Borwa ditokelo tse lekanang. Ditlhokahalo tse kang "Naha e fuwe batho bohle ba se nang yona", "Meholo ya ho phela le di hora tse khutshwanyane tsa mosebetsi", "Thuto kapa tsebo ya mahala le e qobellwang, ho sa tsoteletseheng nmala, morabe kapa botjhaba" di ile

Se ngolwa sena se ile sa amohela semmuso ka Sontaha sa la 26 Phuptjane 1955 Kopano ya Batho ba ka bang 3,000, e tsejwang e le "Congress of the People" e Kliptown, Soweto.    Seboka seo se ile sa kgaolwa ke mapolesa ka letsatsi la bobedi, le hoja ka nako eo Molao o ne o se o badilwe ka ho feletseng. Bongata bo ne bo hweleditse, e le tumello ya bona karolong ka nngwe ka mehoo ya "Africa!" le "Mayibuye!" Nelson Mandela o ile a baleha mapolesa ka ho iphetola moshemane ya rekisang lebese, kaha mekgatlo le dikamano tsa hae di ne di thibetswe ke ho thibela ditaelo ka nako eo.

Tokomane ena e ne e bolela ho robeha ho hoholo le ditlaleho tsa kgale tsa ntwa, ena e ne se e se mokgatlo wa ditokelo tsa setjhaba o batlang ho amohelwa mekgweng e teng ya setjhaba le ka hare ho sona, empa o ile a kopa phetolo ya mantlha ya dikarolo tsohle tsa setjhaba sa Afrika Borwa. Tokomane ena e tumme le ho tsebahala  ka ho batla le ho itlama bakeng sa Afrika Borwa e se nang merabe, mne ena e ntse e le sethala sa mokgatlo wa ANC. Ka lebaka leo, ditho tsa mokgatlo wa ANC tse neng di ena le maikutlo a tshehetsang Afrika ka  bophara di ile tsa tloha mokgatlong wa ANC ka morao hore e amohele tumellano ena, e theha Pan Africanist Congress.
Theunie Steyn

**Marthinus Theunis "Theunie" Steyn** SC (5 Pudungwana 1920 – 14 Mmesa 1998) e ne e le moahlodi wa Afrika Boroa wa Lekala la Boipiletso le Molaodi-Kakaretso ow Afrika Borwa Bophirima .

## Bophelo ba bongoaneng le thuto
Steyn o hlahetse polasing " Onze Rust ", eo e neng e le ya ntate-moholo wa hae, Mopresidente MT Steyn, mopresidente wa ho qetela wa Orange Free State, mme jwale ke ntatae, Colin Fraser Steyn, eo e neng e le Letona la Toka la Union of South Africa.  Ka 1937, o ile a etsa matric Gray College Bloemfontein yaba o ya Univesithing ya Cape Town, moo a ileng a fumana lengolo la hae la BA ka 1940 le LLB ea hae ka 1944. Ka 1944 ho isa 1945, Steyn e bile molefothenente wa pele sesoleng sa 6th Armored Division mme a lwana Italy nakong ya Ntow ya II ya Lefatše . 

## Mosebetsi
Ka la 5 Hlakola 1948, Steyn o ile a amohelwa e le mmuelli wa Lekgotla le Phahameng la Dinyewe la Afrika Borwa mme hanghang a qala ho sebetsa e le mmuelli Lekgotleng la Foreisetata. E bile moeletsi ya phahameng ka Motsheanong 1965 mme a sebetsa jwalo ka moahlodi wa karolo makgetlo a mmalwa ho tloha ka 1968. O ile a kgethelwa ruri moahlodi wa Free State Provincial Division ka la 1 Phuptjane 1974. 

Ho tloha ka Lwetse 1977 ho isa Phato 1978, Steyn o sebelitse jwalo ka Molaodi-Kakaretso wa pele wa Afrika Boroa Bophirima ka nako eo. Ho ananelwa ka bophara hore o entse mosebetsi o motle ho lokisetsa boipuso ba SWA.   Ka 1987 o ile a kgethwa e le moahlodi ya sebetsang wa boipiletso mme ka la 14 Pherekgong 1988 e le moahlodi wa kamehla wa boipiletso. O ile a tswela pele ho sebeletsa e le moahlodi wa boipiletso ho fihlela a le dilemo di 75. 

## Mehlodi
Karabo Poppy

**Karabo Poppy Moletsane** (ya tswetsweng ka 1992) ke setshwantshisi sa Afrika Borwa, moqapi wa ditshwantsho le motaki wa dibakeng tsa setjhaba. 

## Bophelo ba bonyaneng
Poppy o hlahetse Vereeniging. O ithutile sekolong se bitswang Open Window Institute se Pretoria mme o na le lengolo la thuto la Visual Communication. 

## Mosebetsi
Poppy o sebeditse  Wall Street Journal, Google, Coca-Cola le Nike, ho kenyelletswa le ho rala dieta tse rwetsweng ke LeBron James.  O thehile ditshwantsho tsa letoto la pele la dipale tsa Afrika ho Netflix, tse bitswang Queen Sono le When They See Us.  O sebedisanemmoho le RICH MNISI pokellong ya diaparo tseo ekabang tsa bomme kapa bontate , e bitswang Running Errands, ka 2020. Setshwantsho sa hae se takilweng sa Utah Jazz se teropong e bitswang Salt Lake, e porofenseng ya Utah, America.

Ka selemo sa 2021, o ile a laelwa ke Wikipedia, hammoho le Jasmina El Bouamraoui, ho rala matshwao a 101 bakeng sa sehopotso sa bo20 sa Wikipedia. 

Ditshwantsho tsa hae tse takilweng di bontshwa e le ditshebetso tsa ditoropo ho potolloha Johannesburg, mme di hlahile Times Square, dividiong tsa mmino le ho Soweto Towers. 

## Dikgau tsa profeshenale
O ile a kenywa lenaneng la *Forbes* "30 Under 30" mokgahlelong wa boiqapelo ka 2019 .  Meralo ya hae ya  Nike ya selemo sa 2019 e hapile kgau ya  Beyond Border Partnership Award (BASA). Ka selemo sa 2020 o ile a kgethwa e le "Moqapi wa Selemo" ke Between 10 le 5 . 

## Mehlodi